Upload 31 files

caturvargasamgraha_clean.csv

@@ -0,0 +1 @@
+

caurapancasika_clean.csv

@@ -0,0 +1,52 @@
+verse,sanskrit,sanskrit_devanagari
+bicaup_1,adyāpi tāṃ kanakacampakadāmagaurīṃ phullāravindavadanāṃ tanuromarājīm suptotthitāṃ madanavihvalalālasāṅgīṃ vidyāṃ pramādaguṇitām iva cintayāmi,अद्यापि तां कनकचम्पकदामगौरीं फुल्लारविन्दवदनां तनुरोमराजीम् सुप्तोत्थितां मदनविह्वललालसाङ्गीं विद्यां प्रमादगुणिताम् इव चिन्तयामि
+bicaup_2,adyāpi tāṃ śaśimukhīṃ navayauvanāḍhyāṃ pīnastanīṃ punar ahaṃ yadi gaurakāntim paśyāmi manmathaśarānalapīḍitāṅgīṃ gātrāṇi saṃprati karomi suśītalāni,अद्यापि तां शशिमुखीं नवयौवनाढ्यां पीनस्तनीं पुनर् अहं यदि गौरकान्तिम् पश्यामि मन्मथशरानलपीडिताङ्गीं गात्राणि संप्रति करोमि सुशीतलानि
+bicaup_3,adyāpi tāṃ yadi punaḥ kamalāyatākṣīṃ paśyāmi pīvarapayodharabhārakhinnām saṃpīḍya bāḥuyugalena pibāmi vaktram unmattavan madhukaraḥ kamalaṃ yatheṣṭam,अद्यापि तां यदि पुनः कमलायताक्षीं पश्यामि पीवरपयोधरभारखिन्नाम् संपीड्य बाःउयुगलेन पिबामि वक्त्रम् उन्मत्तवन् मधुकरः कमलं यथेष्टम्
+bicaup_4,adyāpi tāṃ nidhuvanaklamaniḥsahāṅgīm āpāṇḍugaṇḍapatitālakakuntalālim pracchannapāpakṛtamantharam āvahantīṃ kaṇṭhāvasaktabāhulatāṃ smarāmi,अद्यापि तां निधुवनक्लमनिःसहाङ्गीम् आपाण्डुगण्डपतितालककुन्तलालिम् प्रच्छन्नपापकृतमन्थरम् आवहन्तीं कण्ठावसक्तबाहुलतां स्मरामि
+bicaup_5,adyāpi tāṃ suratajāgaraghūrṇamāna tiryagvalattaralatārakam āyatākṣīm śṛṅgārasārakamalākararājahaṃsīṃ vrīḍāvinamravadanām uṣasi smarāmi,अद्यापि तां सुरतजागरघूर्णमान तिर्यग्वलत्तरलतारकम् आयताक्षीम् शृङ्गारसारकमलाकरराजहंसीं व्रीडाविनम्रवदनाम् उषसि स्मरामि
+bicaup_6,adyāpi tāṃ yadi punaḥ śravaṇāyatākṣīṃ paśyāmi dīrghavirahajvaritāṅgayaṣṭim aṅgair ahaṃ samupaguhya tato 'tigāḍhaṃ nonmīlayāmi nayane na ca tāṃ tyajāmi,अद्यापि तां यदि पुनः श्रवणायताक्षीं पश्यामि दीर्घविरहज्वरिताङ्गयष्टिम् अङ्गैर् अहं समुपगुह्य ततो ऽतिगाढं नोन्मीलयामि नयने न च तां त्यजामि
+bicaup_7,adyāpi tāṃ suratatāṇḍavasūtradhārīṃ pūrṇendusundaramukhīṃ madavihvalāṅgīm tanvīṃ viśālajaghanastanabhāranamrāṃ vyālolakuntalakalāpavatīṃ smarāmi,अद्यापि तां सुरतताण्डवसूत्रधारीं पूर्णेन्दुसुन्दरमुखीं मदविह्वलाङ्गीम् तन्वीं विशालजघनस्तनभारनम्रां व्यालोलकुन्तलकलापवतीं स्मरामि
+bicaup_8,adyāpi tāṃ masṛṇacandanapaṅkamiśrakastūrikāparimalotthavisarpigandhām anyonyacañcupuṭacumbanalagnapakṣma yugmābhirāmanayanāṃ śayane smarāmi,अद्यापि तां मसृणचन्दनपङ्कमिश्रकस्तूरिकापरिमलोत्थविसर्पिगन्धाम् अन्योन्यचञ्चुपुटचुम्बनलग्नपक्ष्म युग्माभिरामनयनां शयने स्मरामि
+bicaup_9,adyāpi tāṃ nidhuvane madhupānaraktām līlādharāṃ kṛśatanuṃ capalāyatākṣīm kāśmīrapaṅkamṛganābhikṛtāṅgarāgāṃ karpūrapūgaparipūrṇamukhīṃ smarāmi,अद्यापि तां निधुवने मधुपानरक्ताम् लीलाधरां कृशतनुं चपलायताक्षीम् काश्मीरपङ्कमृगनाभिकृताङ्गरागां कर्पूरपूगपरिपूर्णमुखीं स्मरामि
+bicaup_10,adyāpi tat+kanakagaurakṛtāṅgarāgaṃ prasvedabinduvitataṃ vadanaṃ priyāyāḥ ante smarāmi ratikhedavilolanetraṃ rāhūparāgaparimuktam ivendubimbam,अद्यापि तत्+कनकगौरकृताङ्गरागं प्रस्वेदबिन्दुविततं वदनं प्रियायाः अन्ते स्मरामि रतिखेदविलोलनेत्रं राहूपरागपरिमुक्तम् इवेन्दुबिम्बम्
+bicaup_11,adyāpi tanmanasi saṃparivartate me rātrau mayi kṣutavati kṣitipālaputryā jīveti maṅgalavacaḥ parihṛtya kopāt karṇe kṛtaṃ kanakapatram anālapantyā,अद्यापि तन्मनसि संपरिवर्तते मे रात्रौ मयि क्षुतवति क्षितिपालपुत्र्या जीवेति मङ्गलवचः परिहृत्य कोपात् कर्णे कृतं कनकपत्रम् अनालपन्त्या
+bicaup_12,adyāpi tat+kanakakuṇḍalaghṛṣṭagaṇḍam āsyaṃ smarāmi viparītaratābhiyoge āndolanaśramajalasphuṭasāndrabindu muktāphalaprakaravicchuritaṃ priyāyāḥ,अद्यापि तत्+कनककुण्डलघृष्टगण्डम् आस्यं स्मरामि विपरीतरताभियोगे आन्दोलनश्रमजलस्फुटसान्द्रबिन्दु मुक्ताफलप्रकरविच्छुरितं प्रियायाः
+bicaup_13,adyāpi tatpraṇayabhaṅgagurudṛṣṭipātaṃ tasyāḥ smarāmi rativibhramagātrabhaṅgam vastrāñcalaskhalatacārupayodharāntaṃ dantacchadaṃ daśanakhaṇḍanamaṇḍanaṃ ca,अद्यापि तत्प्रणयभङ्गगुरुदृष्टिपातं तस्याः स्मरामि रतिविभ्रमगात्रभङ्गम् वस्त्राञ्चलस्खलतचारुपयोधरान्तं दन्तच्छदं दशनखण्डनमण्डनं च
+bicaup_14,adyāpy aśokanavapallavaraktahastāṃ muktāphalapracayacumbitacūcukāgrām antaḥ smitocchvasitapāṇḍuragaṇḍabhittiṃ tāṃ vallabhāmalasahaṃsagatiṃ smarāmi,अद्याप्य् अशोकनवपल्लवरक्तहस्तां मुक्ताफलप्रचयचुम्बितचूचुकाग्राम् अन्तः स्मितोच्छ्वसितपाण्डुरगण्डभित्तिं तां वल्लभामलसहंसगतिं स्मरामि
+bicaup_15,adyāpi tat+kanakareṇughanorudeśe nyastaṃ smarāmi nakharakṣatalakṣma tasyāḥ ākṛṣṭahemarucirāmbaram utthitāyā lajjāvaśāt karaghṛtaṃ ca tato vrajantyāḥ,अद्यापि तत्+कनकरेणुघनोरुदेशे न्यस्तं स्मरामि नखरक्षतलक्ष्म तस्याः आकृष्टहेमरुचिराम्बरम् उत्थिताया लज्जावशात् करघृतं च ततो व्रजन्त्याः
+bicaup_16,adyāpi tāṃ vidhṛtakajjalalolanetrāṃ pṛthvīṃ prabhūtakusumākulakeśapāśām sindūrasaṃlulitamauktikadantakāntim ābaddhahemakaṭakāṃ rahasi smarāmi,अद्यापि तां विधृतकज्जललोलनेत्रां पृथ्वीं प्रभूतकुसुमाकुलकेशपाशाम् सिन्दूरसंलुलितमौक्तिकदन्तकान्तिम् आबद्धहेमकटकां रहसि स्मरामि
+bicaup_17,adyāpi tāṃ galitabandhanakeśapāśāṃ srastasrajaṃ smitasudhāmadhurādharauṣṭhīm pīnonnatastanayugoparicārucumban+ muktāvalīṃ rahasi loladṛśam smarāmi,अद्यापि तां गलितबन्धनकेशपाशां स्रस्तस्रजं स्मितसुधामधुराधरौष्ठीम् पीनोन्नतस्तनयुगोपरिचारुचुम्बन्+ मुक्तावलीं रहसि लोलदृशम् स्मरामि
+bicaup_18,adyāpi tāṃ dhavalaveśmani ratnadīpa mālāmayūkhapaṭalair dalitāndhakāre prāptodyame rahasi saṃmukhadarśanārthaṃ lajjābhayārthanayanām anucintayāmi,अद्यापि तां धवलवेश्मनि रत्नदीप मालामयूखपटलैर् दलितान्धकारे प्राप्तोद्यमे रहसि संमुखदर्शनार्थं लज्जाभयार्थनयनाम् अनुचिन्तयामि
+bicaup_19,adyāpi tāṃ virahavahninipīḍitāṅgīṃ tanvīṃ kuraṅganayanāṃ surataikapātrīm nānāvicitrakṛtamaṇḍanam āvahantīṃ tāṃ rājahaṃsagamanāṃ sudatī��� smarāmi,अद्यापि तां विरहवह्निनिपीडिताङ्गीं तन्वीं कुरङ्गनयनां सुरतैकपात्रीम् नानाविचित्रकृतमण्डनम् आवहन्तीं तां राजहंसगमनां सुदतीं स्मरामि
+bicaup_20,adyāpi tāṃ vihasitāṃ kucabhāranamrāṃ muktākalāpadhavalīkṛtakaṇṭhadeśām tat+kelimandaragirau kusumāyudhasya kāntāṃ smarāmi rucirojjvalapuṣpaketum,अद्यापि तां विहसितां कुचभारनम्रां मुक्ताकलापधवलीकृतकण्ठदेशाम् तत्+केलिमन्दरगिरौ कुसुमायुधस्य कान्तां स्मरामि रुचिरोज्ज्वलपुष्पकेतुम्
+bicaup_21,adyāpi tāṃ cāṭuśatadurlalitocitārthaṃ tasyāḥ smarāmi surataklamavihvalāyāḥ avyaktaniḥsvanitakātarakathyamāna saṃkīrṇavarṇaruciraṃ vacanaṃ priyāyāḥ,अद्यापि तां चाटुशतदुर्ललितोचितार्थं तस्याः स्मरामि सुरतक्लमविह्वलायाः अव्यक्तनिःस्वनितकातरकथ्यमान संकीर्णवर्णरुचिरं वचनं प्रियायाः
+bicaup_22,adyāpi tāṃ surataghūrṇanimīlitākṣīṃ srastāṅgayaṣṭigalitāṃśukakeśapāśām śṛṅgāravāriruhakānanarājahaṃsīṃ janmāntare 'pi nidhane 'py anucintayāmi,अद्यापि तां सुरतघूर्णनिमीलिताक्षीं स्रस्ताङ्गयष्टिगलितांशुककेशपाशाम् शृङ्गारवारिरुहकाननराजहंसीं जन्मान्तरे ऽपि निधने ऽप्य् अनुचिन्तयामि
+bicaup_23,adyāpi tāṃ praṇayinīṃ mṛgaśāvakākṣīṃ pīyūṣapurṇakucakumbhayugaṃ vahantīm paśyāmy ahaṃ yadi punar divasāvasāne svargāpavarganararājasukhaṃ tyajāmi,अद्यापि तां प्रणयिनीं मृगशावकाक्षीं पीयूषपुर्णकुचकुम्भयुगं वहन्तीम् पश्याम्य् अहं यदि पुनर् दिवसावसाने स्वर्गापवर्गनरराजसुखं त्यजामि
+bicaup_24,adyāpi tāṃ kṣititale varakāminīnāṃ sarvāṅgasundaratayā prathamaikarekhām śṛṅgāranāṭakarasottamapānapātrīṃ kāntāṃ smarāmi kusumāyudhabāṇakhinnām,अद्यापि तां क्षितितले वरकामिनीनां सर्वाङ्गसुन्दरतया प्रथमैकरेखाम् शृङ्गारनाटकरसोत्तमपानपात्रीं कान्तां स्मरामि कुसुमायुधबाणखिन्नाम्
+bicaup_25,adyāpi tāṃ stimitavastram ivāṅgalagnāṃ prauḍhapratāpamadanānalataptadeham bālām anāthaśaraṇām anukampanīyāṃ prāṇādhikāṃ kṣaṇam ahaṃ na hi vismarāmi,अद्यापि तां स्तिमितवस्त्रम् इवाङ्गलग्नां प्रौढप्रतापमदनानलतप्तदेहम् बालाम् अनाथशरणाम् अनुकम्पनीयां प्राणाधिकां क्षणम् अहं न हि विस्मरामि
+bicaup_26,adyāpi tāṃ prathamato varasundarīṇāṃ snehaikapātraghaṭitām avanīśaputrīm haṃhojanā mama viyogahutāśano 'yaṃ soḍhuṃ na śakyateti praticintayāmi,अद्यापि तां प्रथमतो वरसुन्दरीणां स्नेहैकपात्रघटिताम् अवनीशपुत्रीम् हंहोजना मम वियोगहुताशनो ऽयं सोढुं न शक्यतेति प्रतिचिन्तयामि
+bicaup_27,adyāpi vismayakarīṃ tridaśān vihāya buddhir balāc calati me kim ahaṃ karomi jānann api pratimuhūrtam ihāntakāle kānteti vallabhatareti mameti dhīrā,अद्यापि विस्मयकरीं त्रिदशान् विहाय बुद्धिर् बलाच् चलति मे किम् अहं करोमि जानन्न् अपि प्रतिमुहूर्तम् इहान्तकाले कान्तेति वल्लभतरेति ममेति धीरा
+bicaup_28,adyāpi tāṃ gamanam ity uditaṃ madīyaṃ śrutvaiva bhīruhariṇīm iva cañcalākṣīm vācaḥ skhaladvigaladāśrujalākulākṣīṃ saṃcintayāmi guruśokavinamravaktrām,���द्यापि तां गमनम् इत्य् उदितं मदीयं श्रुत्वैव भीरुहरिणीम् इव चञ्चलाक्षीम् वाचः स्खलद्विगलदाश्रुजलाकुलाक्षीं संचिन्तयामि गुरुशोकविनम्रवक्त्राम्
+bicaup_29,adyāpi tāṃ sunipuṇaṃ yatatā mayāpi dṛṣṭaṃ na yat sadṛśatovadanaṃ kadācit saundaryanirjitarati dvijarājakānti kāntām ihātivimalatvamahāguṇena,अद्यापि तां सुनिपुणं यतता मयापि दृष्टं न यत् सदृशतोवदनं कदाचित् सौन्दर्यनिर्जितरति द्विजराजकान्ति कान्ताम् इहातिविमलत्वमहागुणेन
+bicaup_30,adyāpi tāṃ kṣaṇaviyogaviṣopameyāṃ saṅge punar bahutarām amṛtābhiṣekām tāṃ jīvadhāraṇakarīṃ madanātapatrām udvattakeśanivahāṃ sudatīṃ smarāmi,अद्यापि तां क्षणवियोगविषोपमेयां सङ्गे पुनर् बहुतराम् अमृताभिषेकाम् तां जीवधारणकरीं मदनातपत्राम् उद्वत्तकेशनिवहां सुदतीं स्मरामि
+bicaup_31,adyāpi vāsagṛhato mayi nīyamane durvārabhīṣaṇakarair yamadūtakalpair kiṃ kiṃ tayā bahuvidhaṃ na kṛtaṃ madarthe vaktuṃ na pāryateti vyathate mano me,अद्यापि वासगृहतो मयि नीयमने दुर्वारभीषणकरैर् यमदूतकल्पैर् किं किं तया बहुविधं न कृतं मदर्थे वक्तुं न पार्यतेति व्यथते मनो मे
+bicaup_32,adyāpi me niśi divā hṛdayaṃ dunoti pūrṇendusundaramukhaṃ mama vallabhāyāḥ lāvaṇyanirjitaratikṣatikāmadarpaṃ bhūyaḥ puraḥ pratipadaṃ na vilokyate yat,अद्यापि मे निशि दिवा हृदयं दुनोति पूर्णेन्दुसुन्दरमुखं मम वल्लभायाः लावण्यनिर्जितरतिक्षतिकामदर्पं भूयः पुरः प्रतिपदं न विलोक्यते यत्
+bicaup_33,adyāpi tām avahitāṃ manasācalena saṃcintayāmi yuvatīṃ mama jīvitāśām nānyopabhuktanavayauvanabhārasārāṃ janmāntare 'pi mama saiva gatir yathā syāt,अद्यापि ताम् अवहितां मनसाचलेन संचिन्तयामि युवतीं मम जीविताशाम् नान्योपभुक्तनवयौवनभारसारां जन्मान्तरे ऽपि मम सैव गतिर् यथा स्यात्
+bicaup_34,adyāpi tadvadanapaṅkajagandhalubdha bhrāmyaddvirephacayacumbitagaṇḍadeśām līlāvadhūtakarapallavakaṅkaṇānāṃ kvāṇo vimūrcchati manaḥ sutarāṃ madīyam,अद्यापि तद्वदनपङ्कजगन्धलुब्ध भ्राम्यद्द्विरेफचयचुम्बितगण्डदेशाम् लीलावधूतकरपल्लवकङ्कणानां क्वाणो विमूर्च्छति मनः सुतरां मदीयम्
+bicaup_35,adyāpi tāṃ nakhapadaṃ stanamaṇḍale yad dattaṃ mayāsyamadhupānavimohitena udbhinnaromapulakair bahubhiḥ samantāj jāgarti rakṣati vilokayati smarāmi,अद्यापि तां नखपदं स्तनमण्डले यद् दत्तं मयास्यमधुपानविमोहितेन उद्भिन्नरोमपुलकैर् बहुभिः समन्ताज् जागर्ति रक्षति विलोकयति स्मरामि
+bicaup_36,adyāpi kopavimukhīkṛtagantukāmā noktaṃ vacaḥ pratidadāti yadaiva vaktram cumbāmi roditi bhṛśaṃ patito 'smi pāde dāsas tava priyatame bhaja maṃ smarāmi,अद्यापि कोपविमुखीकृतगन्तुकामा नोक्तं वचः प्रतिददाति यदैव वक्त्रम् चुम्बामि रोदिति भृशं पतितो ऽस्मि पादे दासस् तव प्रियतमे भज मं स्मरामि
+bicaup_37,adyāpi dhavati manaḥ kim ahaṃ karomi sārdhaṃ sakhībhir api vāsagṛhaṃ sukānte kāntāṅgasaṃgaparihāsavicitranṛtye krīḍābhirāmeti yātu madīyakālaḥ,अद्यापि धवति मनः किम् अहं करोमि सार्धं सखीभिर् अपि वासगृहं सुकान्ते कान्ताङ्गसंगपरिहासविचित्रनृत्ये क्रीडाभिरामेति यातु मदीयकालः
+bicaup_38,adyāpi tāṃ jagati varṇayituṃ na kaś cic chaknoty adṛṣṭasadṛśīṃ ca parigrahaṃ me dṛṣṭaṃ tayor sadṛśayor khalu yena rūpaṃ śakto bhaved yadi saiva naro na cānyaḥ,अद्यापि तां जगति वर्णयितुं न कश् चिच् छक्नोत्य् अदृष्टसदृशीं च परिग्रहं मे दृष्टं तयोर् सदृशयोर् खलु येन रूपं शक्तो भवेद् यदि सैव नरो न चान्यः
+bicaup_39,adyāpi tāṃ na khalu vedmi kim īśapatnī śāpaṃ gatā surapater atha kṛṣṇalakṣmī dhātraiva kiṃ nu jagataḥ parimohanāya sā nirmitā yuvatiratnadidṛkṣayā vā,अद्यापि तां न खलु वेद्मि किम् ईशपत्नी शापं गता सुरपतेर् अथ कृष्णलक्ष्मी धात्रैव किं नु जगतः परिमोहनाय सा निर्मिता युवतिरत्नदिदृक्षया वा
+bicaup_40,adyāpi tannayanakajjalam ujjvalāsyaṃ viśrāntakarṇayugalaṃ parihāsahetor paśye tavātmani navīnapayodharābhyāṃ kṣīṇāṃ vapur yadi vinaśyati no na doṣaḥ,अद्यापि तन्नयनकज्जलम् उज्ज्वलास्यं विश्रान्तकर्णयुगलं परिहासहेतोर् पश्ये तवात्मनि नवीनपयोधराभ्यां क्षीणां वपुर् यदि विनश्यति नो न दोषः
+bicaup_41,adyāpi nirmalaśaracchaśigaurakānti ceto muner api haret kim utāsmadīyam vaktraṃ sudhāmayam ahaṃ yadi tat prapadye cumban pibāmy avirataṃ vyadhate mano me,अद्यापि निर्मलशरच्छशिगौरकान्ति चेतो मुनेर् अपि हरेत् किम् उतास्मदीयम् वक्त्रं सुधामयम् अहं यदि तत् प्रपद्ये चुम्बन् पिबाम्य् अविरतं व्यधते मनो मे
+bicaup_42,adyāpi tat+kamalareṇusugandhagandhi tatpremavāri makaradhvajapātakāri prāpnomy ahaṃ yadi punaḥ surataikatīrthaṃ prāṇāṃs tyajāmī niyataṃ tadavāptihetor,अद्यापि तत्+कमलरेणुसुगन्धगन्धि तत्प्रेमवारि मकरध्वजपातकारि प्राप्नोम्य् अहं यदि पुनः सुरतैकतीर्थं प्राणांस् त्यजामी नियतं तदवाप्तिहेतोर्
+bicaup_43,adyāpy aho jagati sundaralakṣapūrṇe 'nyānyam uttamaguṇādhikasaṃprapanne anyābhir apy upamituṃ na mayā ca śakyaṃ rūpaṃ tadīyam iti me hṛdaye vitarkaḥ,अद्याप्य् अहो जगति सुन्दरलक्षपूर्णे ऽन्यान्यम् उत्तमगुणाधिकसंप्रपन्ने अन्याभिर् अप्य् उपमितुं न मया च शक्यं रूपं तदीयम् इति मे हृदये वितर्कः
+bicaup_44,adyāpi sā mama manastaṭinī sadāste romāñcavīcivilasadvipulasvabhāvā% kādambakeśararuciḥ kṣatavīkṣaṇaṃ māṃ gātraklamaṃ kathayatī priyarājahaṃsī,अद्यापि सा मम मनस्तटिनी सदास्ते रोमाञ्चवीचिविलसद्विपुलस्वभावा% कादम्बकेशररुचिः क्षतवीक्षणं मां गात्रक्लमं कथयती प्रियराजहंसी
+bicaup_44,adyāpi sā hi navayauvanasundarāṅgī romāñcavīcivilasaccapalāṅgayaṣṭiḥ matsvāntasārasacaladvirahoccapaṃkāt+ kim+cidgamaṃ prathayati priyarājahaṃsī,अद्यापि सा हि नवयौवनसुन्दराङ्गी रोमाञ्चवीचिविलसच्चपलाङ्गयष्टिः मत्स्वान्तसारसचलद्विरहोच्चपंकात्+ किम्+चिद्गमं प्रथयति प्रियराजहंसी
+bicaup_45,* adyāpi tāṃ nṛpatī śekhararājaputrīṃ saṃpūrṇayauvanamadālasaghūrṇanetrīm gandharvayakṣasurakiṃnaranāgakanyāṃ svargād aho nipatitām iva cintayāmi,* अद्यापि तां नृपती शेखरराजपुत्रीं संपूर्णयौवनमदालसघूर्णनेत्रीम् गन्धर्वयक्षसुरकिंनरनागकन्यां स्वर्गाद् अहो निपतिताम् इव चिन्तयामि
+bicaup_46,adyāpi tāṃ nijavapuḥ+kṛśavedimadhyām uttuṃgasaṃbhṛtasudhāstanakumbhayugmām nānāvicitrakṛtamaṇḍamaṇḍitāṅgī suptotthitāṃ niśi divā na hi vismarāmi,अद्यापि तां निजवपुः+कृशवेदिमध्याम् उत्तुंगसंभृतसुधास्तनकुम्भयुग्माम् नानाविचित्रकृतमण्डमण्डिताङ्गी सुप्तोत्थितां निशि दिवा न हि विस्मरामि
+bicaup_47,adyāpi tāṃ kanakakāntimadālasāṅgīṃ vrīḍotsukāṃ nipatitām iva ceṣṭamānām agāṃgasaṃgaparicumbanajātamohāṃ tāṃ jīvanauṣadhim iva pramadāṃ smarāmi,अद्यापि तां कनककान्तिमदालसाङ्गीं व्रीडोत्सुकां निपतिताम् इव चेष्टमानाम् अगांगसंगपरिचुम्बनजातमोहां तां जीवनौषधिम् इव प्रमदां स्मरामि
+bicaup_48,adyāpi tatsuratakelinirastrayuddhaṃ bandhopabandhapatanotthitaśūnyahastam dantauṣṭhapīḍananakhakṣataraktasiktaṃ tasyā smarāmi ratibandhuraniṣṭhuratvam,अद्यापि तत्सुरतकेलिनिरस्त्रयुद्धं बन्धोपबन्धपतनोत्थितशून्यहस्तम् दन्तौष्ठपीडननखक्षतरक्तसिक्तं तस्या स्मरामि रतिबन्धुरनिष्ठुरत्वम्
+bicaup_49,adyāpy ahaṃ varavadhūsuratopabhogaṃ jīvāmi nānyavidhinā kṣaṇam antareṇa tad bhrātaro maraṇam eva hi duḥkha śāntyai vijñāpayāmi bhavatas tvaritaṃ lunīdhvam,अद्याप्य् अहं वरवधूसुरतोपभोगं जीवामि नान्यविधिना क्षणम् अन्तरेण तद् भ्रातरो मरणम् एव हि दुःख शान्त्यै विज्ञापयामि भवतस् त्वरितं लुनीध्वम्
+bicaup_50,adyāpi nojjhati haraḥ kila kālakūṭaṃ kūrmo bibharti dharaṇīṃ khalu pṛṣṭabhāge ambhonidhir vahati duḥsahavaḍavāgnim aṅgīkṛtaṃ sukṛtinaḥ paripālayanti,अद्यापि नोज्झति हरः किल कालकूटं कूर्मो बिभर्ति धरणीं खलु पृष्टभागे अम्भोनिधिर् वहति दुःसहवडवाग्निम् अङ्गीकृतं सुकृतिनः परिपालयन्ति

chandoviciti_clean.csv

@@ -0,0 +1 @@
+

clean_caturvargasamgraha.csv

@@ -0,0 +1,107 @@
+verse,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+CVSam_1.1,Kṣemendra: Caturvargasaṃgraha | | satyaskandhas taruṇakaruṇāpūtapīyūṣasiktaḥ kṣānticchāyaḥ śubhamatilatālaṃkṛtaḥ śīlamūlaḥ | bhūyāt sattvaprasavavilasatpallavaḥ puṇyabhājāṃ dharmaḥ prodyatkuśalakusumaḥ śrīphalo maṅgalāya,क्षेमेन्द्र: चतुर्वर्गसंग्रह । । सत्यस्कन्धस् तरुणकरुणापूतपीयूषसिक्तः क्षान्तिच्छायः शुभमतिलतालंकृतः शीलमूलः । भूयात् सत्त्वप्रसवविलसत्पल्लवः पुण्यभाजां धर्मः प्रोद्यत्कुशलकुसुमः श्रीफलो मङ्गलाय
+CVSam_1.2,upadeśāya śiṣyāṇāṃ saṃtoṣāya manīṣiṇām | kṣemendreṇa nijaślokaiḥ kriyate vargasaṃgrahaḥ,उपदेशाय शिष्याणां संतोषाय मनीषिणाम् । क्षेमेन्द्रेण निजश्लोकैः क्रियते वर्गसंग्रहः
+CVSam_1.3,dharmaḥ śarma paratra ceha ca nṛṇāṃ dharmo 'ndhakāre raviḥ sarvāpatpraśamakṣamaḥ sumanasāṃ dharmābhidhāno nidhiḥ | dharmo bandhur abāndhave pṛthupathe dharmaḥ suhṛn niścalaḥ saṃsārorumarusthale suratarur nāsty eva dharmāt paraḥ,धर्मः शर्म परत्र चेह च नृणां धर्मो ऽन्धकारे रविः सर्वापत्प्रशमक्षमः सुमनसां धर्माभिधानो निधिः । धर्मो बन्धुर् अबान्धवे पृथुपथे धर्मः सुहृन् निश्चलः संसारोरुमरुस्थले सुरतरुर् नास्त्य् एव धर्मात् परः
+CVSam_1.4,karṇe dharmakathā mukhe paricitaṃ dharmābhirāmaṃ vacaś citte dharmamanorathaḥ praṇayinī sarvatra dharmasthitiḥ | kāye dharmamayī kriyā parikaraḥ so 'yaṃ śubhaprāptaye kalpāpāyapade 'py upaplavalavair aspṛṣṭavelāphalaḥ,कर्णे धर्मकथा मुखे परिचितं धर्माभिरामं वचश् चित्ते धर्ममनोरथः प्रणयिनी सर्वत्र धर्मस्थितिः । काये धर्ममयी क्रिया परिकरः सो ऽयं शुभप्राप्तये कल्पापायपदे ऽप्य् उपप्लवलवैर् अस्पृष्टवेलाफलः
+CVSam_1.5,nindyaṃ janma pramohasthirataratamasāṃ yan manuṣyatvahīnaṃ buddhyā hīno manuṣyaḥ śubhaphalavikalas tulyaceṣṭaḥ paśūnām | buddhiḥ pāṇḍityahīnā bhramati sadasatos tattvacarcāvicāre pāṇḍityaṃ dharmahīnaṃ śukasadṛśagirāṃ niṣphalakleśam eva,निन्द्यं जन्म प्रमोहस्थिरतरतमसां यन् मनुष्यत्वहीनं बुद्ध्या हीनो मनुष्यः शुभफलविकलस् तुल्यचेष्टः पशूनाम् । बुद्धिः पाण्डित्यहीना भ्रमति सदसतोस् तत्त्वचर्चाविचारे पाण्डित्यं धर्महीनं शुकसदृशगिरां निष्फलक्लेशम् एव
+CVSam_1.6,pāṇḍityaṃ yan madāndhānāṃ parotkarṣavināśanam | mātsaryapāṃsupūreṇa mātaṅgasnānam eva tat,पाण्डित्यं यन् मदान्धानां परोत्कर्षविनाशनम् । मात्सर्यपांसुपूरेण मातङ्गस्नानम् एव तत्
+CVSam_1.7,tatprājñatvaṃ harati vimalaṃ yena śīlaṃ na kāmas taddhīratvaṃ praśamavaśatāṃ yānti yenendriyāṇi | tadvaidagdhyaṃ bhuvanajayinī vañcyate yena māyā tatpāṇḍityaṃ bhavaparibhavaḥ śāntim āyāti yena,तत्प्राज्ञत्वं हरति विमलं येन शीलं न कामस् तद्धीरत्वं प्रशमवशतां यान्ति येनेन्द्रियाणि । तद्वैदग्ध्यं भुवनजयिनी वञ्च्यते येन माया तत्पाण्डित्यं भवपरिभवः शान्तिम् आयाति येन
+CVSam_1.8,andhaḥ sa eva śrutavarjito yaḥ śaṭhaḥ sa evārthinirarthako yaḥ | mṛtaḥ sa evāsti yaśo na yasya dharme na dhīr yasya sa eva śocyaḥ,अन्धः स एव श्रुतवर्जितो यः शठः स एवार्थिनिर���्थको यः । मृतः स एवास्ति यशो न यस्य धर्मे न धीर् यस्य स एव शोच्यः
+CVSam_1.9,hitaṃ na kiṃcid vihitaṃ parasya dattaṃ na vittaṃ na ca satyam uktam | yasmin dine niṣphalatāṃ prayātam āyuḥ sa kālaḥ paridevanasya,हितं न किंचिद् विहितं परस्य दत्तं न वित्तं न च सत्यम् उक्तम् । यस्मिन् दिने निष्फलतां प्रयातम् आयुः स कालः परिदेवनस्य
+CVSam_1.10,na dānatulyaṃ dhanam anyad asti na satyatulyaṃ vratam anyad asti | na śītatulyaṃ śubham anyad asti na kṣāntitulyaṃ hitam anyad asti,न दानतुल्यं धनम् अन्यद् अस्ति न सत्यतुल्यं व्रतम् अन्यद् अस्ति । न शीततुल्यं शुभम् अन्यद् अस्ति न क्षान्तितुल्यं हितम् अन्यद् अस्ति
+CVSam_1.11,satyaṃ vāci dṛśi prasādamayatā sarvāśayāśvāsinī pāṇau dānavimuktir ātmajananakleśāntacintā matau | saṃsaktā hṛdaye dayaiva dayitā kāye parārthodyamo yasyaikaḥ puruṣaḥ sa jīvati bhave bhrāmyanty ajīvāḥ pare,सत्यं वाचि दृशि प्रसादमयता सर्वाशयाश्वासिनी पाणौ दानविमुक्तिर् आत्मजननक्लेशान्तचिन्ता मतौ । संसक्ता हृदये दयैव दयिता काये परार्थोद्यमो यस्यैकः पुरुषः स जीवति भवे भ्राम्यन्त्य् अजीवाः परे
+CVSam_1.12,paraprāṇatrāṇapraṇihitadhiyāṃ dharmajananī dayaivaikā loke sakalajanatājīvitasudhā | asāmānyaṃ puṇyaṃ munibhir uditaṃ jñānanayanair ahiṃsā saṃsāre svapurakuśalaślāghyasaraṇiḥ,परप्राणत्राणप्रणिहितधियां धर्मजननी दयैवैका लोके सकलजनताजीवितसुधा । असामान्यं पुण्यं मुनिभिर् उदितं ज्ञाननयनैर् अहिंसा संसारे स्वपुरकुशलश्लाघ्यसरणिः
+CVSam_1.13,prāṇāṇāṃ parirakṣaṇāya satataṃ sarvāḥ kriyāḥ prāṇiṇāṃ prāṇebhyo 'py adhikaṃ samastajagatāṃ nasty eva kiṃcit priyam | puṇyaṃ tasya na śakyate gaṇayituṃ yaḥ pūrṇakāruṇyavān prāṇānām abhayaṃ dadāti sukṛtī teṣām ahiṃsāvrataḥ,प्राणाणां परिरक्षणाय सततं सर्वाः क्रियाः प्राणिणां प्राणेभ्यो ऽप्य् अधिकं समस्तजगतां नस्त्य् एव किंचित् प्रियम् । पुण्यं तस्य न शक्यते गणयितुं यः पूर्णकारुण्यवान् प्राणानाम् अभयं ददाति सुकृती तेषाम् अहिंसाव्रतः
+CVSam_1.14,sa eva sattvābharaṇaprabhāvabhūrbhuvaḥ prakāmābharaṇaṃ narottamaḥ | mukhāmbuje yasya vasaty anatyayā sadaiva satyābharaṇā sarasvatī,स एव सत्त्वाभरणप्रभावभूर्भुवः प्रकामाभरणं नरोत्तमः । मुखाम्बुजे यस्य वसत्य् अनत्यया सदैव सत्याभरणा सरस्वती
+CVSam_1.15,klinnaṃ koṣaniṣaṇṇam arthiviphalaṃ śalyāyate yatparaṃ vittaṃ kleśānimittam eva malinaṃ yātu svayaṃ tatkṣayam | yatkāruṇyaparopakāravikalaṃ bhūbhārabhūtaṃ vapuḥ svārthāsaktam anarthasārthasadanaṃ mā māstu tat kasyacit,क्लिन्नं कोषनिषण्णम् अर्थिविफलं शल्यायते यत्परं वित्तं क्लेशानिमित्तम् एव मलिनं यातु स्वयं तत्क्षयम् । यत्कारुण्यपरोपकारविकलं भूभारभूतं वपुः स्वार्थासक्तम् अनर्थसार्थसदनं मा मास्तु तत् कस्यचित्
+CVSam_1.16,vandyaḥ sa puṃsāṃ tridaśābhivandyaḥ kāruṇyapuṇyopacayakriyābhiḥ | saṃsārasāratvam upaiti yasya paropakārābharaṇaṃ śarīram,वन्द्यः स पुंसां त्रिदशाभिवन्द्यः कारुण्यपुण्योपचयक्रियाभिः । संसारसारत्वम् उ��ैति यस्य परोपकाराभरणं शरीरम्
+CVSam_1.17,paradraviṇaniḥspṛhaḥ parakalatraniṣkautukaḥ parapraṇayavatsalaḥ paranikārabaddhakṣamaḥ | parastutiviśāradaḥ paragūnāpavādojjhitaḥ parārtiharaṇodyato bhavati bhūripuṇyair naraḥ,परद्रविणनिःस्पृहः परकलत्रनिष्कौतुकः परप्रणयवत्सलः परनिकारबद्धक्षमः । परस्तुतिविशारदः परगूनापवादोज्झितः परार्तिहरणोद्यतो भवति भूरिपुण्यैर् नरः
+CVSam_1.18,padmānām iva sā satāṃ saguṇatā yā saṃśrayārhā śriyaḥ sā śrīr bhadragajendramūrtir iva yā dānena vibhrājate | tad dānaṃ navacandravad yad aniśaṃ mānena saṃpūryate māno 'sau ṭṛṇavan na yaḥ paricayamlānaḥ śanaiḥ śuṣyati,पद्मानाम् इव सा सतां सगुणता या संश्रयार्हा श्रियः सा श्रीर् भद्रगजेन्द्रमूर्तिर् इव या दानेन विभ्राजते । तद् दानं नवचन्द्रवद् यद् अनिशं मानेन संपूर्यते मानो ऽसौ टृणवन् न यः परिचयम्लानः शनैः शुष्यति
+CVSam_1.19,lakṣmīr dānaphalā śrutaṃ śamaphalaṃ pāṇiḥ surārcāphalaś ceṣṭā dharmaphalā parārtiharaṇakrīḍāphalaṃ jīvitam | vāṇī satyaphalā jagatsukhaphalasphītā prabhāvonnatir bhavyānāṃ bhavaśānticintanaphalā bhūtyai bhavaty eva dhiḥ,लक्ष्मीर् दानफला श्रुतं शमफलं पाणिः सुरार्चाफलश् चेष्टा धर्मफला परार्तिहरणक्रीडाफलं जीवितम् । वाणी सत्यफला जगत्सुखफलस्फीता प्रभावोन्नतिर् भव्यानां भवशान्तिचिन्तनफला भूत्यै भवत्य् एव धिः
+CVSam_1.20,śīlaṃ śilayatāṃ kulaṃ kalayatāṃ sadbhāvam abhyasyatāṃ vyājaṃ varjayatāṃ guṇaṃ gaṇayatāṃ dharme dhiyaṃ badhnatām | kṣāntiṃ cintayatāṃ tamaḥ śamayatāṃ tattvaśrutiṃ śṛṇvatāṃ saṃsāre na paropakārasadṛśaṃ paśyāmi puṇyaṃ satām,शीलं शिलयतां कुलं कलयतां सद्भावम् अभ्यस्यतां व्याजं वर्जयतां गुणं गणयतां धर्मे धियं बध्नताम् । क्षान्तिं चिन्तयतां तमः शमयतां तत्त्वश्रुतिं शृण्वतां संसारे न परोपकारसदृशं पश्यामि पुण्यं सताम्
+CVSam_1.21,tīrthāni dīrghādhvapariśramāṇi bahuvyayāni kratuḍambarāṇi | tapāṃsi muktvā tanuśoṣaṇāni hiṃsāvirāme ramatāṃ matir vaḥ,तीर्थानि दीर्घाध्वपरिश्रमाणि बहुव्ययानि क्रतुडम्बराणि । तपांसि मुक्त्वा तनुशोषणानि हिंसाविरामे रमतां मतिर् वः
+CVSam_1.22,yujvā vipraḥ śucir anucaraḥ saṃyatātmā tapasvī mantrī vidvān avanivanitābhūṣaṇaṃ bhūmipālaḥ | dharmodyāne sukṛtasalilāsārasaṃsicyamāne pūrṇaḥ so 'yaṃ kṛtayugataror bhāvino bījavāpaḥ,युज्वा विप्रः शुचिर् अनुचरः संयतात्मा तपस्वी मन्त्री विद्वान् अवनिवनिताभूषणं भूमिपालः । धर्मोद्याने सुकृतसलिलासारसंसिच्यमाने पूर्णः सो ऽयं कृतयुगतरोर् भाविनो बीजवापः
+CVSam_1.23,dambhena śīlavratam aspṛhatvaṃ viraktatā śrotriyatā mṛdutvam | etāni mūlāni nigūḍhagūḍhakauṭilyalīnāni kalidrumasya,दम्भेन शीलव्रतम् अस्पृहत्वं विरक्तता श्रोत्रियता मृदुत्वम् । एतानि मूलानि निगूढगूढकौटिल्यलीनानि कलिद्रुमस्य
+CVSam_1.24,yāvanti dānāni vadanti santas tapāṃsi tīrthāni ca yāni santi | tatpuṇyam ekatra vibhāti sarvaṃ mahārham ekatra ca niḥspṛhatvam,यावन्ति दानानि वदन्ति सन्तस् तपांसि तीर्थानि च यानि सन्ति । तत्पुण��यम् एकत्र विभाति सर्वं महार्हम् एकत्र च निःस्पृहत्वम्
+CVSam_1.25,satām adainyaṃ vadanasya śobhā nirlobhatāntarvacasāmayācñā | kāyasya satsevyam asevyakatvaṃ pāṇer anuttānatalatvam eva,सताम् अदैन्यं वदनस्य शोभा निर्लोभतान्तर्वचसामयाच्ञा । कायस्य सत्सेव्यम् असेव्यकत्वं पाणेर् अनुत्तानतलत्वम् एव
+CVSam_1.26,mānyaḥ kulīnaḥ kulajāt kalāvān vidvān kalājñād viduṣaḥ suśīlaḥ | dhanī suśīlād dhanino 'pi dātā dātur jitā kīrtir āyācakena,मान्यः कुलीनः कुलजात् कलावान् विद्वान् कलाज्ञाद् विदुषः सुशीलः । धनी सुशीलाद् धनिनो ऽपि दाता दातुर् जिता कीर्तिर् आयाचकेन
+CVSam_1.27,taptais tīvravrataiḥ kiṃ vikasati karuṇāsyandinī yady ahiṃsā kiṃ dūrais tīrthasārair yadi śamavimalaṃ mānasaṃ satyapūtam | yatnād anyopakāre prasarati yadi dhīr dānapuṇyaiḥ kim anyaiḥ kiṃ mokṣopāyayogair yadi śucimanasām ucyate bhaktir asti,तप्तैस् तीव्रव्रतैः किं विकसति करुणास्यन्दिनी यद्य् अहिंसा किं दूरैस् तीर्थसारैर् यदि शमविमलं मानसं सत्यपूतम् । यत्नाद् अन्योपकारे प्रसरति यदि धीर् दानपुण्यैः किम् अन्यैः किं मोक्षोपाययोगैर् यदि शुचिमनसाम् उच्यते भक्तिर् अस्ति
+CVSam_2.1,iti dharmapraśaṃsā nāma | dvitīyaḥ paricchedaḥ | pradhānadhāmnāṃ nidhaye dhanāya namo' stu tasmai guṇino 'pi yatnāt | yadāśayā nirguṇabhūpatīnām agre guṇān ṣaṇyadaśāṃ nayanti,इति धर्मप्रशंसा नाम । द्वितीयः परिच्छेदः । प्रधानधाम्नां निधये धनाय नमोऽ स्तु तस्मै गुणिनो ऽपि यत्नात् । यदाशया निर्गुणभूपतीनाम् अग्रे गुणान् षण्यदशां नयन्ति
+CVSam_2.2,dānādidharmaḥ kriyate dhanena dhanena dhanyā dhanam āpnuvanti | dhanair vinā kāmakathāpi nāsti trivargamūlaṃ dhanam eva nānyat,दानादिधर्मः क्रियते धनेन धनेन धन्या धनम् आप्नुवन्ति । धनैर् विना कामकथापि नास्ति त्रिवर्गमूलं धनम् एव नान्यत्
+CVSam_2.3,yat klībair bhaṭakukkuṭotkaṭaraṇakrīḍā samādiśyate yan mūrkhaiḥ sukhalilayā kaviśukālāpaściraṃ carvyate | nīcair uccataraś ca sevakahayaḥ svāmyena yad vāhyate tad vittasya vilāsanṛttavasater udvṛttavṛttāyitam,यत् क्लीबैर् भटकुक्कुटोत्कटरणक्रीडा समादिश्यते यन् मूर्खैः सुखलिलया कविशुकालापश्चिरं चर्व्यते । नीचैर् उच्चतरश् च सेवकहयः स्वाम्येन यद् वाह्यते तद् वित्तस्य विलासनृत्तवसतेर् उद्वृत्तवृत्तायितम्
+CVSam_2.4,pūjā dhanenaiva na satkulena kīrtir dhanenaiva na vikrameṇa | rūpaṃ dhanenaiva na yauvanena kriyā dhanenaiva na jīvitena,पूजा धनेनैव न सत्कुलेन कीर्तिर् धनेनैव न विक्रमेण । रूपं धनेनैव न यौवनेन क्रिया धनेनैव न जीवितेन
+CVSam_2.5,vṛddhāḥ prasiddhā vibudhā vidagdhāḥ śūrā śrutijñāḥ kavayaḥ kulīnāḥ | vilokayantaḥ sadhanasya vaktraṃ jayeti jīveti sadā vadanti,वृद्धाः प्रसिद्धा विबुधा विदग्धाः शूरा श्रुतिज्ञाः कवयः कुलीनाः । विलोकयन्तः सधनस्य वक्त्रं जयेति जीवेति सदा वदन्ति
+CVSam_2.6,kruddhyā yutaṃ niścalapakṣmanetraṃ maunānvitaṃ devam ivākulīnam | dīnaḥ kulīnaḥ praṇamatkulīnaḥ kṛtāñjaliḥ stauti dhanābhikāmaḥ,क्रुद्ध्या युतं निश्चलपक्ष्मनेत्रं मौनान्वितं देवम् ��वाकुलीनम् । दीनः कुलीनः प्रणमत्कुलीनः कृताञ्जलिः स्तौति धनाभिकामः
+CVSam_2.7,tasmād alabdhadraviṇasya lābhe labdhasya rakṣāniyame yatena | saṃrakṣamāṇasya sadā vivṛddhau vṛddhasya ca sthānavibhāgasarge,तस्माद् अलब्धद्रविणस्य लाभे लब्धस्य रक्षानियमे यतेन । संरक्षमाणस्य सदा विवृद्धौ वृद्धस्य च स्थानविभागसर्गे
+CVSam_2.8,dharmādhāno 'śaśiśuciyamaḥ preyasīmitrabandhusthānotsāhopacayavijayaprāṇavidyākalāptau | ślāghye dehapraśamasamaye nirvivāde vibhāge vittatyāge na bhavati satāṃ granthibandhānubandhaḥ,धर्माधानो ऽशशिशुचियमः प्रेयसीमित्रबन्धुस्थानोत्साहोपचयविजयप्राणविद्याकलाप्तौ । श्लाघ्ये देहप्रशमसमये निर्विवादे विभागे वित्तत्यागे न भवति सतां ग्रन्थिबन्धानुबन्धः
+CVSam_2.9,goṣṭhī viṭaiś cāraṇacakracaryā veśyāratiḥ sādhuviśeṣagandhaḥ | spardhā suveṣair nijavṛttilajjā pradhānam etan nidhanaṃ dhanānām,गोष्ठी विटैश् चारणचक्रचर्या वेश्यारतिः साधुविशेषगन्धः । स्पर्धा सुवेषैर् निजवृत्तिलज्जा प्रधानम् एतन् निधनं धनानाम्
+CVSam_2.10,jāyā śīlavivarjitā vyayavatī māyānikāyaḥ suhṛd duṣpūro gurur arthabhoganicayair bandhur daridraḥ śaṭhaḥ | dāsaś cauryaparo 'salaś ca kupade putraḥ khalaiḥ pātitaḥ so 'yaṃ kleśaśatāptasaṃcayanidheḥ pratyakṣalakṣyaḥ kṣayaḥ,जाया शीलविवर्जिता व्ययवती मायानिकायः सुहृद् दुष्पूरो गुरुर् अर्थभोगनिचयैर् बन्धुर् दरिद्रः शठः । दासश् चौर्यपरो ऽसलश् च कुपदे पुत्रः खलैः पातितः सो ऽयं क्लेशशताप्तसंचयनिधेः प्रत्यक्षलक्ष्यः क्षयः
+CVSam_2.11,dākṣyaṃ vittasya mūlaṃ sunayaparicayaḥ saṃpadudyānasekaḥ prāgalbhyaṃ ratnavarṣi vyasanavanasamunmūlanaṃ saṃyatatvam | śrīrakṣā mantraguptir vipadupaśamanaṃ varjanaṃ durjanānām ālasyaṃ mānavānāṃ dhanavananalināsahyabhāras tuṣāraḥ,दाक्ष्यं वित्तस्य मूलं सुनयपरिचयः संपदुद्यानसेकः प्रागल्भ्यं रत्नवर्षि व्यसनवनसमुन्मूलनं संयतत्वम् । श्रीरक्षा मन्त्रगुप्तिर् विपदुपशमनं वर्जनं दुर्जनानाम् आलस्यं मानवानां धनवननलिनासह्यभारस् तुषारः
+CVSam_2.12,himāsahatvaṃ ravitāpabhītiḥ kathāmatir mārgajanapratīkṣā | lajjābhimānaḥ kṣaṇasaṃmukhatvaṃ nakṣatracarcā ca dhanasya vighnāḥ,हिमासहत्वं रवितापभीतिः कथामतिर् मार्गजनप्रतीक्षा । लज्जाभिमानः क्षणसंमुखत्वं नक्षत्रचर्चा च धनस्य विघ्नाः
+CVSam_2.13,veṣaḥ parikleśaviśeṣacintā paroparodhaḥ svavaśāvalepaḥ | nadīphalānām iva śīghragānāṃ hānir dhanānāṃ grahaṇe vilambaḥ,वेषः परिक्लेशविशेषचिन्ता परोपरोधः स्ववशावलेपः । नदीफलानाम् इव शीघ्रगानां हानिर् धनानां ग्रहणे विलम्बः
+CVSam_2.14,gurugaṇakair abudhānāṃ kṣayacaturaiś cauramuṣakair vaṇijām | kāyasthagāyanagaṇair bhūmibhujāṃ bhujyate lakṣmīḥ,गुरुगणकैर् अबुधानां क्षयचतुरैश् चौरमुषकैर् वणिजाम् । कायस्थगायनगणैर् भूमिभुजां भुज्यते लक्ष्मीः
+CVSam_2.15,dāridryeṇa kulaṃ madena kuśalaṃ dveṣeṇa vidyāphalaṃ śīlaṃ durjanasaṃgamena malinācāreṇa śuklaṃ yaśaḥ | ālasyena dhanaṃ prayāti nidhanaṃ laulyena mānonnatir yācñādainyaparigraheṇa ca guṇagrāmaḥ samagro nṛṇām,दारिद्र्येण ���ुलं मदेन कुशलं द्वेषेण विद्याफलं शीलं दुर्जनसंगमेन मलिनाचारेण शुक्लं यशः । आलस्येन धनं प्रयाति निधनं लौल्येन मानोन्नतिर् याच्ञादैन्यपरिग्रहेण च गुणग्रामः समग्रो नृणाम्
+CVSam_2.16,maugdhyān mṛgarthī raghunandano 'pi bāṇaḥ pramādād balir ārjavena | nalaḥ kusaṅgena yayātijaś ca kleśāsahatvād vyasanāny avāpuḥ,मौग्ध्यान् मृगर्थी रघुनन्दनो ऽपि बाणः प्रमादाद् बलिर् आर्जवेन । नलः कुसङ्गेन ययातिजश् च क्लेशासहत्वाद् व्यसनान्य् अवापुः
+CVSam_2.17,maugdhyaṃ pramādo 'viśvāsaḥ kusaṅgaḥ kleśabhīrutā | pañca saṃkocadā doṣāḥ padminyā iva saṃpadaḥ,मौग्ध्यं प्रमादो ऽविश्वासः कुसङ्गः क्लेशभीरुता । पञ्च संकोचदा दोषाः पद्मिन्या इव संपदः
+CVSam_2.18,kubhūpakūpāntaralambanāptavittāni randhrair ghaṭasaṃnibhānām | asaṃvṛttair indriyanāmadheyaiḥ puṃsāṃ payāṃsīva parisravanti,कुभूपकूपान्तरलम्बनाप्तवित्तानि रन्ध्रैर् घटसंनिभानाम् । असंवृत्तैर् इन्द्रियनामधेयैः पुंसां पयांसीव परिस्रवन्ति
+CVSam_2.19,sāsvāde navasaurabhe madhulihāṃ padmodare bandhanaṃ dīpe rūparatāḥ prayānti satatāpātāt pataṅgāḥ kṣayam | gītenaiva mṛgāḥ patanti kariṇīsparśena nītā gajās tasmād indriyasaktir eva sahasā puṃsāṃ vipaddūtikā,सास्वादे नवसौरभे मधुलिहां पद्मोदरे बन्धनं दीपे रूपरताः प्रयान्ति सततापातात् पतङ्गाः क्षयम् । गीतेनैव मृगाः पतन्ति करिणीस्पर्शेन नीता गजास् तस्माद् इन्द्रियसक्तिर् एव सहसा पुंसां विपद्दूतिका
+CVSam_2.20,kulaṃ kuvṛttyā kaluṣīkṛtaṃ taiḥ kṛto guṇaughas tṛnatulyamūlyaḥ | mānasya mūle nihitaḥ kuṭhāraḥ prāptaṃ na vittaṃ parirakṣitaṃ yaiḥ,कुलं कुवृत्त्या कलुषीकृतं तैः कृतो गुणौघस् तृनतुल्यमूल्यः । मानस्य मूले निहितः कुठारः प्राप्तं न वित्तं परिरक्षितं यैः
+CVSam_2.21,jātaḥ satkulajaḥ sa nīcavinayī sevāvamānair adhas tasyograṃ patitaḥ svamānayaśasor droheṇa śāpānalaḥ | tenāsvastimatā svahastanihitaṃ yācñāviṣaṃ bhakṣitaṃ vittaṃ yena na rakṣitaṃ ripumukhaṃ tena sthitaṃ vīkṣitam,जातः सत्कुलजः स नीचविनयी सेवावमानैर् अधस् तस्योग्रं पतितः स्वमानयशसोर् द्रोहेण शापानलः । तेनास्वस्तिमता स्वहस्तनिहितं याच्ञाविषं भक्षितं वित्तं येन न रक्षितं रिपुमुखं तेन स्थितं वीक्षितम्
+CVSam_2.22,dhāvan sevitum eti sādhur adhamaṃ kandhyas tato yāty asau nītā mūlyatulāṃ guṇāś ca guṇibhiḥ kaścin na gṛhṇāti tān | yācñā mānamahāśanir dhanakṛtā prāptaṃ na kiṃcit tayā kiṃ kiṃ vā na vidhīyate dhanadhiyā dhanyaḥ sa yasyāsti tat,धावन् सेवितुम् एति साधुर् अधमं कन्ध्यस् ततो यात्य् असौ नीता मूल्यतुलां गुणाश् च गुणिभिः कश्चिन् न गृह्णाति तान् । याच्ञा मानमहाशनिर् धनकृता प्राप्तं न किंचित् तया किं किं वा न विधीयते धनधिया धन्यः स यस्यास्ति तत्
+CVSam_2.23,vidyākalāparicayaḥ kṣitipālasevā digdvīpamārgagirisaṃbhramaṇaprayāsaḥ | yuddhākriyāś ca bhuvi bhojanalābhalobhāt tadvittalabhyam iti vittavatāṃ pravādaḥ,विद्याकलापरिचयः क्षितिपालसेवा दिग्द्वीपमार्गगिरिसंभ्रमणप्र��ासः । युद्धाक्रियाश् च भुवि भोजनलाभलोभात् तद्वित्तलभ्यम् इति वित्तवतां प्रवादः
+CVSam_2.24,tāvad dharmakathā manobhavarucir mokṣaspṛhā jāyate yāvat tṛptisukhodayena na janaḥ kṣutkṣāmakukṣiḥ kṣaṇam | prāpte bhojanacintanasya samaye vittaṃ nimittaṃ vinā dharme kasya dhiyaḥ smaraṃ smarati kaḥ kenekṣyate mokṣabhūḥ,तावद् धर्मकथा मनोभवरुचिर् मोक्षस्पृहा जायते यावत् तृप्तिसुखोदयेन न जनः क्षुत्क्षामकुक्षिः क्षणम् । प्राप्ते भोजनचिन्तनस्य समये वित्तं निमित्तं विना धर्मे कस्य धियः स्मरं स्मरति कः केनेक्ष्यते मोक्षभूः
+CVSam_2.25,arthākṛṣṭiṃ vidhātuṃ kaṭuraṭanapaṭur dāmbhikaḥ śrījaḍānāṃ jānāty anyāsahiṣṇur vitathanijaguṇastotrapāṭheṣv alajjaḥ | āryaḥ kuryān na sevaṃ kulavinayaguṇais tena mūko 'rthanāyāṃ tīkṣṇānāṃ mārgaṇānāṃ bhavati hi purataḥ kṣmāpater lakṣalābhaḥ,अर्थाकृष्टिं विधातुं कटुरटनपटुर् दाम्भिकः श्रीजडानां जानात्य् अन्यासहिष्णुर् वितथनिजगुणस्तोत्रपाठेष्व् अलज्जः । आर्यः कुर्यान् न सेवं कुलविनयगुणैस् तेन मूको ऽर्थनायां तीक्ष्णानां मार्गणानां भवति हि पुरतः क्ष्मापतेर् लक्षलाभः
+CVSam_3.1,ity arthapraśaṃsā nāma dvitīyaḥ paricchedaḥ | tṛtīyaḥ paricchedaḥ | lalitalalanālīlodañcadvilolavilocanotpalavanarucāṃ cañcantīnāṃ cayair iva carcitā | surabhisuhṛdaḥ pakṣacchātāvṛteva ca ṣaṭpadaiḥ kusumadhanuṣaḥ śyāmā mūrtis tanotu sukhāni vaḥ,इत्य् अर्थप्रशंसा नाम द्वितीयः परिच्छेदः । तृतीयः परिच्छेदः । ललितललनालीलोदञ्चद्विलोलविलोचनोत्पलवनरुचां चञ्चन्तीनां चयैर् इव चर्चिता । सुरभिसुहृदः पक्षच्छातावृतेव च षट्पदैः कुसुमधनुषः श्यामा मूर्तिस् तनोतु सुखानि वः
+CVSam_3.2,bhramadbhramaraketakīvikasadekapatraprabhāḥ sanīlamaṇināyakā iva vimuktamuktālatāḥ | dṛśaḥ śaśikalā iva pracitapakṣmaleśāṅkitā jayanti hariṇīdṛsām amṛtakālakūṭacchaṭāḥ,भ्रमद्भ्रमरकेतकीविकसदेकपत्रप्रभाः सनीलमणिनायका इव विमुक्तमुक्तालताः । दृशः शशिकला इव प्रचितपक्ष्मलेशाङ्किता जयन्ति हरिणीदृसाम् अमृतकालकूटच्छटाः
+CVSam_3.3,kratuṃ dhanānāṃ phalam agryam āhuḥ phalaṃ kratūnām avivādi puṇyam | puṇyasya pūrṇaṃ phalam indraloko dviraṣṭvarṣāḥ striya eva nākaḥ,क्रतुं धनानां फलम् अग्र्यम् आहुः फलं क्रतूनाम् अविवादि पुण्यम् । पुण्यस्य पूर्णं फलम् इन्द्रलोको द्विरष्ट्वर्षाः स्त्रिय एव नाकः
+CVSam_3.4,etāḥ santi vadhūvilāsakuṭilā bhrūkārmukaśreṇayaḥ karṇāntāyatapātinaś ca taruṇīnetratribhāgeṣavaḥ | nirdagdho 'ndhakavairiṇā navamanaḥkṣobhābhiyogodbhavāt saṃrambhād avicārya kevalam asau mithyā tapasvī smaraḥ,एताः सन्ति वधूविलासकुटिला भ्रूकार्मुकश्रेणयः कर्णान्तायतपातिनश् च तरुणीनेत्रत्रिभागेषवः । निर्दग्धो ऽन्धकवैरिणा नवमनःक्षोभाभियोगोद्भवात् संरम्भाद् अविचार्य केवलम् असौ मिथ्या तपस्वी स्मरः
+CVSam_3.5,lajjāvakro manasijadhanur bhrūvilāsena tānvyaś cintāpāṇḍuḥ spṛśati kṛśatāṃ vakrakāntyā śaśāṅkaḥ | yāty evādhaḥ prahasitarucidorlatābhyāṃ mṛṇālī klībaṃ dhatte kuvalayakulaṃ kālimānaṃ ka��ākṣaiḥ,लज्जावक्रो मनसिजधनुर् भ्रूविलासेन तान्व्यश् चिन्तापाण्डुः स्पृशति कृशतां वक्रकान्त्या शशाङ्कः । यात्य् एवाधः प्रहसितरुचिदोर्लताभ्यां मृणाली क्लीबं धत्ते कुवलयकुलं कालिमानं कटाक्षैः
+CVSam_3.6,ayomayānāṃ hṛdayeṣu teṣāṃ ko 'py asti nūnaṃ kuliśopadeśaḥ | soḍhāni yaiḥ prauḍhavilāsinīnāṃ karṇāntamuktāni vilocanāni,अयोमयानां हृदयेषु तेषां को ऽप्य् अस्ति नूनं कुलिशोपदेशः । सोढानि यैः प्रौढविलासिनीनां कर्णान्तमुक्तानि विलोचनानि
+CVSam_3.7,kuvalayamayī lolāpāṅge taraṅgamayī bhruvoḥ śaśiśatamayī vaktre gātre mṛṇālalatāmayī | malayajamayī sparśe tanvī tuṣāramayī smite diśati viṣamaṃ smṛtyā tāpaṃ kim agnimayīva sā,कुवलयमयी लोलापाङ्गे तरङ्गमयी भ्रुवोः शशिशतमयी वक्त्रे गात्रे मृणाललतामयी । मलयजमयी स्पर्शे तन्वी तुषारमयी स्मिते दिशति विषमं स्मृत्या तापं किम् अग्निमयीव सा
+CVSam_3.8,smaraśaraniśitākṣyāḥ kampayante na keṣāṃ kurava iva kaṭākṣāḥ prauḍhaśalyā manāṃsi | bhvanajanajigīṣotsāhayogāya yeṣām adhicapalatarāṇāṃ niścalā karṇamaitrī,स्मरशरनिशिताक्ष्याः कम्पयन्ते न केषां कुरव इव कटाक्षाः प्रौढशल्या मनांसि । भ्वनजनजिगीषोत्साहयोगाय येषाम् अधिचपलतराणां निश्चला कर्णमैत्री
+CVSam_3.9,stanasthalī hāriṇi sundarīṇāṃ nitambabimbe raśanāsanāthe | dhatte viśeṣābharaṇābhimānalīlānavollekhalipiprapañcam,स्तनस्थली हारिणि सुन्दरीणां नितम्बबिम्बे रशनासनाथे । धत्ते विशेषाभरणाभिमानलीलानवोल्लेखलिपिप्रपञ्चम्
+CVSam_3.10,kāntāyā vilasadvilāsahasitasvacchāṃśacaścāmaraṃ saṃsaktāv abhiṣekahemakalaśau yac candanāṅkau stanau | yatkārtasvarakānti cāru jaghanaṃ siṃhāsanaṃ bhūbhujāṃ sāmrājyaṃ tad idaṃ jayājayamayaḥ śeṣas tu cintāmayaḥ,कान्ताया विलसद्विलासहसितस्वच्छांशचश्चामरं संसक्ताव् अभिषेकहेमकलशौ यच् चन्दनाङ्कौ स्तनौ । यत्कार्तस्वरकान्ति चारु जघनं सिंहासनं भूभुजां साम्राज्यं तद् इदं जयाजयमयः शेषस् तु चिन्तामयः
+CVSam_3.11,nāsāditāni vanavāsadṛḍhavratena citrāṇi netracaritāni mṛgair mṛgākṣyāḥ | tatkāntir ujjvalarucivyasanād aho nu hemnā hutāśapatanair api naiva labdhā,नासादितानि वनवासदृढव्रतेन चित्राणि नेत्रचरितानि मृगैर् मृगाक्ष्याः । तत्कान्तिर् उज्ज्वलरुचिव्यसनाद् अहो नु हेम्ना हुताशपतनैर् अपि नैव लब्धा
+CVSam_3.12,abhinavapayodharodgativiṣamasthitihārahaṃsamukhapatitā | śaivalavalīva cāsyās trikakalitā bhāti romalatā,अभिनवपयोधरोद्गतिविषमस्थितिहारहंसमुखपतिता । शैवलवलीव चास्यास् त्रिककलिता भाति रोमलता
+CVSam_3.13,neyaṃ taruṇyās trivalī taraṅgakusaṅginī rājati romarājiḥ | snātvā gato 'syāṃ smarakelivāpyāṃ kalaṅkalekhām apahāya candraḥ,नेयं तरुण्यास् त्रिवली तरङ्गकुसङ्गिनी राजति रोमराजिः । स्नात्वा गतो ऽस्यां स्मरकेलिवाप्यां कलङ्कलेखाम् अपहाय चन्द्रः
+CVSam_3.14,karṇe kokilakāminīkalaravaḥ saṃtaptasūcīcayaḥ phullāśokapalāśacampakavanādyuddāmadāvānalaḥ | tanvaṅgyā virahe vasnatasamayaḥ kālaḥ kim anyan nṛṇāṃ dehoccāṭanam eva ṣaṭpadaghaṭāghrāṇātithir manmathaḥ,कर्णे कोकिलकामिनीकलरवः संतप्तसूचीचयः फुल्लाशोकपलाशचम्पकवनाद्युद्दामदावानलः । तन्वङ्ग्या विरहे वस्नतसमयः कालः किम् अन्यन् नृणां देहोच्चाटनम् एव षट्पदघटाघ्राणातिथिर् मन्मथः
+CVSam_3.15,āpāṇḍutā madanakīrtisakhī mukhendau praudhiṃ bibharti virahe harināyatākṣyāḥ | acchinnabāṣpavisarāruṇanetrakoṇalīnapratāpam iva manmatham udvahantyāḥ,आपाण्डुता मदनकीर्तिसखी मुखेन्दौ प्रौधिं बिभर्ति विरहे हरिनायताक्ष्याः । अच्छिन्नबाष्पविसरारुणनेत्रकोणलीनप्रतापम् इव मन्मथम् उद्वहन्त्याः
+CVSam_3.16,viyoge tanvaṅgyā hṛdayadamane dainyasadane ghane bhartṛsnehān madanadahane gharyacalane | samāsanne cintācyasanaśamane prāṇagamane tanus tāpamlāne valati nalinīpatraśayane,वियोगे तन्वङ्ग्या हृदयदमने दैन्यसदने घने भर्तृस्नेहान् मदनदहने घर्यचलने । समासन्ने चिन्ताच्यसनशमने प्राणगमने तनुस् तापम्लाने वलति नलिनीपत्रशयने
+CVSam_3.17,dākṣiṇyapraṇayena pādapatite kānte mayā nekṣite prāṇānāṃ jvalitaḥ pravāsapiśunaḥ śāpānalaḥ paśyasi | etaiḥ saṃbhramakātare kim adhunā mithyāsamāśvāsanaiḥ saṃtāpāya sakhi tvayaiva nanu me manopadeśaḥ kṛtaḥ,दाक्षिण्यप्रणयेन पादपतिते कान्ते मया नेक्षिते प्राणानां ज्वलितः प्रवासपिशुनः शापानलः पश्यसि । एतैः संभ्रमकातरे किम् अधुना मिथ्यासमाश्वासनैः संतापाय सखि त्वयैव ननु मे मनोपदेशः कृतः
+CVSam_3.18,samāyāte patyau bahutaradinaprāpyapadavīṃ samulaṅghyāvighnāgamanacaturaṃ cārunayanā | svayaṃ harṣodbāṣpā harati turagasyādaravatī rajaḥ skandhālīnaṃ nijavasanakoṇāvahananaiḥ,समायाते पत्यौ बहुतरदिनप्राप्यपदवीं समुलङ्घ्याविघ्नागमनचतुरं चारुनयना । स्वयं हर्षोद्बाष्पा हरति तुरगस्यादरवती रजः स्कन्धालीनं निजवसनकोणावहननैः
+CVSam_3.19,vāsaḥ kampaviśṛṅkhalaṃ vitilakaṃ svedodgamādānanaṃ saṃdaṣṭo 'dharapallavaḥ kalayati śvāsoṣmanā mlānatām | dūti tvadvacane śaṭhasya kaṭhinasyāgre gate kuṇṭhatāṃ matsnehād vihitas tvayā kupitayā kleśapraveśaḥ kiyān,वासः कम्पविशृङ्खलं वितिलकं स्वेदोद्गमादाननं संदष्टो ऽधरपल्लवः कलयति श्वासोष्मना म्लानताम् । दूति त्वद्वचने शठस्य कठिनस्याग्रे गते कुण्ठतां मत्स्नेहाद् विहितस् त्वया कुपितया क्लेशप्रवेशः कियान्
+CVSam_3.20,vyāptāsv aśokajvalanena dikṣu nirantarāpātaśilīmukhāsu | ruddhāsu jālair vanamañjarīṇāṃ naṣṭā gatiḥ pānthakuraṅgakasya,व्याप्तास्व् अशोकज्वलनेन दिक्षु निरन्तरापातशिलीमुखासु । रुद्धासु जालैर् वनमञ्जरीणां नष्टा गतिः पान्थकुरङ्गकस्य
+CVSam_3.21,vikasati sahakāre duḥsahe karṇikāre madhukaraparihāre sasmite sindhuvāre | ahaha virahabhītyā kāminīṃ kaṇṭhalagnāṃ tyajati navavasante hanta kāpālikaḥ kaḥ,विकसति सहकारे दुःसहे कर्णिकारे मधुकरपरिहारे सस्मिते सिन्धुवारे । अहह विरहभीत्या कामिनीं कण्ठलग्नां त्यजति नववसन्ते हन्त कापालिकः कः
+CVSam_3.22,tanvaṅgyā navasaṃgame vyavasite kānte balān mekhalāṃ moktuṃ śvāsavikāsakampavikalāḥ kaṇṭhe luṭhantyaḥ sudhām | mīlatpadmanipīḍitāliraṇitāḥ klībāḥ kiranti kṣaṇaṃ dhanyānāṃ nananeti niḥsahatayā huṃkāragarbhā giraḥ,तन्वङ्ग्या नवसंगमे व्यवसिते कान्ते बलान् मेखलां मोक्तुं श्वासविकासकम्पविकलाः कण्ठे लुठन्त्यः सुधाम् । मीलत्पद्मनिपीडितालिरणिताः क्लीबाः किरन्ति क्षणं धन्यानां नननेति निःसहतया हुंकारगर्भा गिरः
+CVSam_3.23,gāḍhāliṅgananiścalāṅgalatikā kāntena ruddhā balād ālambyālakavallariṃ vidadhatā vakrāmbuje cumbanam | kampraprasphuritāruṇādharadalā bālā nimīlyākṣiṇī manye mānasajanmajīvajananaṃ japyaṃ samabhyasyati,गाढालिङ्गननिश्चलाङ्गलतिका कान्तेन रुद्धा बलाद् आलम्ब्यालकवल्लरिं विदधता वक्राम्बुजे चुम्बनम् । कम्प्रप्रस्फुरितारुणाधरदला बाला निमील्याक्षिणी मन्ये मानसजन्मजीवजननं जप्यं समभ्यस्यति
+CVSam_3.24,kenaiva viśikhāḥ sphuracchikhiśikhāśākhāsakhā māninīmaunonmāthapṛthuprathā virahinīniḥśvāsapakṣānilāḥ | sahyante rativallabhasya laṭabhānetrāntatīkṣṇānanāsaṃdaṣṭādharapallavāgrataruṇīsītkāraśūtkāriṇaḥ,केनैव विशिखाः स्फुरच्छिखिशिखाशाखासखा मानिनीमौनोन्माथपृथुप्रथा विरहिनीनिःश्वासपक्षानिलाः । सह्यन्ते रतिवल्लभस्य लटभानेत्रान्ततीक्ष्णाननासंदष्टाधरपल्लवाग्रतरुणीसीत्कारशूत्कारिणः
+CVSam_3.25,āyur dīrghataraṃ tanotu nayanadvandvaṃ kuraṅgīdṛśāṃ kīrtiṃ te smitasaṃtatiḥ stanataṭaśroṇī viśālaśriyam | devasya trijagajjayāya paṭahe datte mṛgākṣīgiror ity utsāhasahe hitāya vihitā jāne jananyāśiṣaḥ,आयुर् दीर्घतरं तनोतु नयनद्वन्द्वं कुरङ्गीदृशां कीर्तिं ते स्मितसंततिः स्तनतटश्रोणी विशालश्रियम् । देवस्य त्रिजगज्जयाय पटहे दत्ते मृगाक्षीगिरोर् इत्य् उत्साहसहे हिताय विहिता जाने जनन्याशिषः
+CVSam_4.1,iti kāmapraśaṃsā nāma tṛtīyaḥ paricchedaḥ | caturthaḥ paricchedaḥ bhogābhogavilopakopakalahair astokaśokākulaṃ kāmaṃ kāmam akāmadhāmasamayaṃ yogaṃ viyogānugam | rogodgāravikārapākaviṣamaṃ nirmūlya netravyathāḥ sekaṃ mokṣaphalasya saṃśayataror ekaṃ vivekaṃ numaḥ,इति कामप्रशंसा नाम तृतीयः परिच्छेदः । चतुर्थः परिच्छेदः भोगाभोगविलोपकोपकलहैर् अस्तोकशोकाकुलं कामं कामम् अकामधामसमयं योगं वियोगानुगम् । रोगोद्गारविकारपाकविषमं निर्मूल्य नेत्रव्यथाः सेकं मोक्षफलस्य संशयतरोर् एकं विवेकं नुमः
+CVSam_4.2,udyāne mudhacandrikā śaśimukhīgītaṃ suhṛtsatkathā kasyedaṃ na sukhādhikaṃ sukhasakhīṃ prītiṃ parāṃ varṣati | kiṃ tv etat khalasaṅgasarparasanāmātaṅgakarṇāñcalaprauḍhāpāṅgapataṅgapakṣagaṇikānāgendrajālopamam,उद्याने मुधचन्द्रिका शशिमुखीगीतं सुहृत्सत्कथा कस्येदं न सुखाधिकं सुखसखीं प्रीतिं परां वर्षति । किं त्व् एतत् खलसङ्गसर्परसनामातङ्गकर्णाञ्चलप्रौढापाङ्गपतङ्गपक्षगणिकानागेन्द्रजालोपमम्
+CVSam_4.3,bālyaṃ duḥsahamohasaṃhatihataṃ rāgolbaṇaṃ yauvanaṃ vṛddhatvaṃ sakalopabhogakalanāvaikalyaśalyākulam | vairāgyeṇa vinā vinaṣṭavimalālokaṃ saśokaṃ sadā saṃsāre saratāṃ punaḥ punar aho yātaṃ vṛthā jīvitam,बाल्यं दुःसहमोहसंहतिहतं रागोल्बणं यौवनं वृद्धत्वं सकलोपभोग���लनावैकल्यशल्याकुलम् । वैराग्येण विना विनष्टविमलालोकं सशोकं सदा संसारे सरतां पुनः पुनर् अहो यातं वृथा जीवितम्
+CVSam_4.4,dṛṣṭā bālakaceṣṭā yauvanadarpo 'tha vṛddhavairāgyam | sāpi gatā so 'pi gatas tad api gataṃ svapnamāyeyam,दृष्टा बालकचेष्टा यौवनदर्पो ऽथ वृद्धवैराग्यम् । सापि गता सो ऽपि गतस् तद् अपि गतं स्वप्नमायेयम्
+CVSam_4.5,punaḥpunarjanmasahasrahetur malīmasaḥ snehasamo 'sti nānyaḥ | puṃsaḥ pradīpasya ca yaḥ karoti sevonmukhatvaṃ gṛhasaṃvibhāge,पुनःपुनर्जन्मसहस्रहेतुर् मलीमसः स्नेहसमो ऽस्ति नान्यः । पुंसः प्रदीपस्य च यः करोति सेवोन्मुखत्वं गृहसंविभागे
+CVSam_4.6,ākrāntaṃ piśunair narendrabhavanaṃ vidyāgṛhaṃ matsarair āyāsair draviṇaṃ kulaṃ kutanayair nānāvitogaiḥ sukham | sādhutvaṃ khalavañcanāparibhavaiś cintāsahasrair manas tan nāsty eva na yat saroṣakaluṣaṃ nirdoṣa ekaḥ śamaḥ,आक्रान्तं पिशुनैर् नरेन्द्रभवनं विद्यागृहं मत्सरैर् आयासैर् द्रविणं कुलं कुतनयैर् नानावितोगैः सुखम् । साधुत्वं खलवञ्चनापरिभवैश् चिन्तासहस्रैर् मनस् तन् नास्त्य् एव न यत् सरोषकलुषं निर्दोष एकः शमः
+CVSam_4.7,bhoge rogabhayaṃ sukhe kṣayabhayaṃ vitte 'gnibhūbhṛdbhayaṃ dāsye svāmibhayaṃ gune khalabhayaṃ vaṃśe kuyoṣidbhayam | māne mlānibhayaṃ jaye ripubhayaṃ kāye kṛtāntād bhayaṃ sarvaṃ nāma bhave bhaved bhayam aho vairāgyam evābhayam,भोगे रोगभयं सुखे क्षयभयं वित्ते ऽग्निभूभृद्भयं दास्ये स्वामिभयं गुने खलभयं वंशे कुयोषिद्भयम् । माने म्लानिभयं जये रिपुभयं काये कृतान्ताद् भयं सर्वं नाम भवे भवेद् भयम् अहो वैराग्यम् एवाभयम्
+CVSam_4.8,kṛtaṃ śamajalena yair viratatīvratṛṣṇaṃ manaḥ paraṃ bhavaparābhavoddharaṇadhīradhuryair na te | bhajanti jananījanaprasṛtadugdhadhārāghanastanapraṇayi tat punar daśanaśūnyam āsyaṃ narāḥ,कृतं शमजलेन यैर् विरततीव्रतृष्णं मनः परं भवपराभवोद्धरणधीरधुर्यैर् न ते । भजन्ति जननीजनप्रसृतदुग्धधाराघनस्तनप्रणयि तत् पुनर् दशनशून्यम् आस्यं नराः
+CVSam_4.9,utsṛjya saṃtoṣasukhāmṛtāni prītyai parārādhanasādhanāni | aho nu mānāni dhanāni puṃsāṃ ghanāni nidrāsukhasādhanāni,उत्सृज्य संतोषसुखामृतानि प्रीत्यै पराराधनसाधनानि । अहो नु मानानि धनानि पुंसां घनानि निद्रासुखसाधनानि
+CVSam_4.10,vivekasvādhīne vijanagamane janmaśamane vikāre saṃsāre vyasanaparihāre 'pi sukare | puraṃ lajjā sādhoḥ prasavasamaye śoṇitamaye punaḥ pāṇiṃ mūrdhni kṣipati yadi dhātrīti patitaḥ,विवेकस्वाधीने विजनगमने जन्मशमने विकारे संसारे व्यसनपरिहारे ऽपि सुकरे । पुरं लज्जा साधोः प्रसवसमये शोणितमये पुनः पाणिं मूर्ध्नि क्षिपति यदि धात्रीति पतितः
+CVSam_4.11,āyāsaprasave vicāravirase lajjājugupsāspade rāgāndhā viramanti naiva kupade strībhoganāmni cyutāḥ | cittaṃ nāsti sacetsām api nijākarṣe vimarṣaḥ kṣaṇaṃ ratyanyeṣu paraṅmukhatvam aniśaṃ prāpnoti nāyaṃ janaḥ,आयासप्रसवे विचारविरसे लज्जाजुगुप्सास्पदे रागान्धा विरमन्ति नैव कुपदे स्त्रीभोगनाम्नि च्युताः । चित्तं नास्ति सचेत्साम् अपि निजाकर्षे विमर्षः क���षणं रत्यन्येषु परङ्मुखत्वम् अनिशं प्राप्नोति नायं जनः
+CVSam_4.12,keśākule raktakaṣāyapaṅkakapālabhāji prakaṭāsthidante | kāyaśmaśāne ramate 'ṅganānāṃ kāmākulaḥ kāmukakākalokaḥ,केशाकुले रक्तकषायपङ्ककपालभाजि प्रकटास्थिदन्ते । कायश्मशाने रमते ऽङ्गनानां कामाकुलः कामुककाकलोकः
+CVSam_4.13,aho tṛṣṇā veśyā sakalajanatāmohanakarī vidagdhā mugdhānāṃ harati vivaśānāṃ śamadhanam | vipaddīkṣādakṣāsahataralatāraiḥ praṇayinīkaṭākṣaiḥ kūṭākṣaiḥ kapaṭakuṭilaiḥ kāmakitavaḥ,अहो तृष्णा वेश्या सकलजनतामोहनकरी विदग्धा मुग्धानां हरति विवशानां शमधनम् । विपद्दीक्षादक्षासहतरलतारैः प्रणयिनीकटाक्षैः कूटाक्षैः कपटकुटिलैः कामकितवः
+CVSam_4.14,bālyaṃ kulīrajananījanakapramohaṃ tadyauvanaṃ kulaṭabhāsubhagopayogam | vṛddhatvam apy upacitaṃ kukalatraputraiḥ satyaṃ na kiṃcid idam atra khacitramitram,बाल्यं कुलीरजननीजनकप्रमोहं तद्यौवनं कुलटभासुभगोपयोगम् । वृद्धत्वम् अप्य् उपचितं कुकलत्रपुत्रैः सत्यं न किंचिद् इदम् अत्र खचित्रमित्रम्
+CVSam_4.15,na kasya kurvanti śamopadeśaṃ svapnopamāni priyasaṃgatāni | jarānipītani ca yauvanāni kṛtāntadaṣṭāni ca jīvitāni,न कस्य कुर्वन्ति शमोपदेशं स्वप्नोपमानि प्रियसंगतानि । जरानिपीतनि च यौवनानि कृतान्तदष्टानि च जीवितानि
+CVSam_4.16,cintyante yadi nāma rāmanahuṣaśvetādirājarṣayaḥ kiṃ tair yāti viśālakālakalanāmīlatkathākautukaiḥ | gaṇyantāṃ svadṛśaiva bhūrivibhavā dṛṣṭāś ca naṣṭāś ca ye tasmāt sarvam anityatākavalitaṃ jñātvā śamaḥ smaryatām,चिन्त्यन्ते यदि नाम रामनहुषश्वेतादिराजर्षयः किं तैर् याति विशालकालकलनामीलत्कथाकौतुकैः । गण्यन्तां स्वदृशैव भूरिविभवा दृष्टाश् च नष्टाश् च ये तस्मात् सर्वम् अनित्यताकवलितं ज्ञात्वा शमः स्मर्यताम्
+CVSam_4.17,yadā lolā lakṣmīḥ kṣitipatiraṇāraṇyahariṇī yadā svapnomeṣā tanughanataḍidyauvanaruciḥ | yadā kālaḥ kāmaṃ janajalajakiñjalkamadhupas tadā saṃsāre 'sminn avibudhamano noparamate,यदा लोला लक्ष्मीः क्षितिपतिरणारण्यहरिणी यदा स्वप्नोमेषा तनुघनतडिद्यौवनरुचिः । यदा कालः कामं जनजलजकिञ्जल्कमधुपस् तदा संसारे ऽस्मिन्न् अविबुधमनो नोपरमते
+CVSam_4.18,saṃtoṣāmbhaḥ pibati nibhṛtasvaccham icchāmayūrī bhrāntvā cāntaḥkaraṇahariṇo yāti viśrāntim antaḥ | līnaś cāyaṃ śamatarujale śītale tāpatāntiṃ mīlatkāmas tyajati niyataṃ mattacittadvipendraḥ,संतोषाम्भः पिबति निभृतस्वच्छम् इच्छामयूरी भ्रान्त्वा चान्तःकरणहरिणो याति विश्रान्तिम् अन्तः । लीनश् चायं शमतरुजले शीतले तापतान्तिं मीलत्कामस् त्यजति नियतं मत्तचित्तद्विपेन्द्रः
+CVSam_4.19,yāte bhoge smaraṇapadavīṃ saktanānāviyoge śokaḥ stokaṃ spṛśati na manaḥ sarvathā nirvyathānām | kāle kāle kila kalayatām antavatsarvamantaḥ prāyaḥ kāyakṣayaparicaye niścaye nirbharaṃ naḥ,याते भोगे स्मरणपदवीं सक्तनानावियोगे शोकः स्तोकं स्पृशति न मनः सर्वथा निर्व्यथानाम् । काले काले किल कलयताम् अन्तवत्सर्वमन्तः प्रायः कायक्षयपरिचये निश्चये निर्भरं नः
+CVSam_4.20,yātu vyaktiṃ kusumasamayaḥ saṃcayaḥ saurabhāṇāṃ khe khelanto malayanilayāḥ saṃtataṃ vāntu vātāḥ | kāmaḥ kāmaṃ kṣapayatu dhṛtiṃ pakṣmalākṣīkaṭākṣaiḥ śāntiś citte sthirasukhasakhī nirvikāre mamāstu,यातु व्यक्तिं कुसुमसमयः संचयः सौरभाणां खे खेलन्तो मलयनिलयाः संततं वान्तु वाताः । कामः कामं क्षपयतु धृतिं पक्ष्मलाक्षीकटाक्षैः शान्तिश् चित्ते स्थिरसुखसखी निर्विकारे ममास्तु
+CVSam_4.21,jarānigīrṇe subhagābhimāne mlāne śanair bhūtilatāpratāne | dhanāvadāne śithilābhimāne dhṛtir nidhāne praśamābhidhāne,जरानिगीर्णे सुभगाभिमाने म्लाने शनैर् भूतिलताप्रताने । धनावदाने शिथिलाभिमाने धृतिर् निधाने प्रशमाभिधाने
+CVSam_4.22,rāgeṇa sārdhaṃ vayasi prayāte gateṣu bhogeṣu saha spṛhābhiḥ | dehe ca mohena samaṃ pralīne nirargalo 'sāv apavargamārgaḥ,रागेण सार्धं वयसि प्रयाते गतेषु भोगेषु सह स्पृहाभिः । देहे च मोहेन समं प्रलीने निरर्गलो ऽसाव् अपवर्गमार्गः
+CVSam_4.23,cittaṃ vātavikāsipāṃsusacivaṃ rūpaṃ dināntātapaṃ bhogaṃ durgatagehabandhacapalaṃ puṣpasmitaṃ yauvanam | svapnaṃ bandhusamāgamaṃ tanum api prasthānapuṇyaprapāṃ nityaṃ cintayatāṃ bhavanti na satāṃ bhūyo bhavagranthayaḥ,चित्तं वातविकासिपांसुसचिवं रूपं दिनान्तातपं भोगं दुर्गतगेहबन्धचपलं पुष्पस्मितं यौवनम् । स्वप्नं बन्धुसमागमं तनुम् अपि प्रस्थानपुण्यप्रपां नित्यं चिन्तयतां भवन्ति न सतां भूयो भवग्रन्थयः
+CVSam_4.24,abhinnārthānarthaḥ suhṛdariparicchedarahitaḥ samāvajñāmānaḥ sadṛśasukhaduḥkhavyatirekaḥ | na maunī nāmaunī vanajalasamānāsanamanā na dainyaṃ nādainyaṃ spṛśati guṇanairguṇyavirataḥ,अभिन्नार्थानर्थः सुहृदरिपरिच्छेदरहितः समावज्ञामानः सदृशसुखदुःखव्यतिरेकः । न मौनी नामौनी वनजलसमानासनमना न दैन्यं नादैन्यं स्पृशति गुणनैर्गुण्यविरतः
+CVSam_4.25,sā dūre haricandanasya na paraṃ hāreṇa kiṃ hāritā no kāntākucamaṇḍalasya sulabhā candre daridre kutaḥ | gīte saṃgatir eva nāsti samatā tasyāṃ na siddhāmadhor nairāśye sahasaiva cetasi kṛte yā prītir ujjṛmbhate,सा दूरे हरिचन्दनस्य न परं हारेण किं हारिता नो कान्ताकुचमण्डलस्य सुलभा चन्द्रे दरिद्रे कुतः । गीते संगतिर् एव नास्ति समता तस्यां न सिद्धामधोर् नैराश्ये सहसैव चेतसि कृते या प्रीतिर् उज्जृम्भते
+CVSam_4.26,labdhāvadhiḥ satyasukhāmṛtasya navapramodādbhutapūrṇakāmaḥ | bhārāvatārād iva nirvṛto 'haṃ tyāgena sarvāgrahasaṃgrahāṇām,लब्धावधिः सत्यसुखामृतस्य नवप्रमोदाद्भुतपूर्णकामः । भारावताराद् इव निर्वृतो ऽहं त्यागेन सर्वाग्रहसंग्रहाणाम्
+CVSam_4.27,dhanārjanavicintanaṃ hṛdayaropitāśāvanaṃ vṛthā caraṇaśātanaṃ khalakadaryasaṃsevanam | sadā vyasanaśocanaṃ priyaviyogadīnānanaṃ vihāya gṛhamajjanaṃ vrajati puṇyavān nirjanam,धनार्जनविचिन्तनं हृदयरोपिताशावनं वृथा चरणशातनं खलकदर्यसंसेवनम् । सदा व्यसनशोचनं प्रियवियोगदीनाननं विहाय गृहमज्जनं व्रजति पुण्यवान् निर्जनम्
+CVSam_4.28,nāsti svastikaraḥ paraḥ paribhavo dharmātmanāṃ prāṇinām āpattāpaśamakṣamaṃ dhanasamaṃ nānyatkriyājīvitam | saṃsāre param asti no 'tra sukhadaṃ ramyaṃ na rāmānanāt sarvakleśavināśanirvrtirasaḥ ko nāma mokṣāt paraḥ,नास्ति स्वस्तिकरः परः परिभवो धर्मात्मनां प्राणिनाम् आपत्तापशमक्षमं धनसमं नान्यत्क्रियाजीवितम् । संसारे परम् अस्ति नो ऽत्र सुखदं रम्यं न रामाननात् सर्वक्लेशविनाशनिर्व्र्तिरसः को नाम मोक्षात् परः
+CVSam_4.29,caturvargopadeśena kṣemendreṇa yad arjitam | puṇyaṃ tenāstu loko 'yaṃ caturvargasya bhājanam,चतुर्वर्गोपदेशेन क्षेमेन्द्रेण यद् अर्जितम् । पुण्यं तेनास्तु लोको ऽयं चतुर्वर्गस्य भाजनम्

clean_hamsaduta.csv

@@ -0,0 +1,143 @@
+book,verse_id,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+Hamsaduta,1,Rūpagosvāmin: Haṃsadūta dukūlaṃ bibhrāṇo dalitaharitāladyutibharaṃ javāpuṣpaśreṇīrucirucirapādāmbujatalaḥ | tamālaśyāmāṅgo davahasitalīlāñcitamukhaḥ parānandābhogaḥ sphuratu hṛdi me ko.api puruṣaḥ,रूपगोस्वामिन्: हंसदूत दुकूलं बिभ्राणो दलितहरितालद्युतिभरं जवापुष्पश्रेणीरुचिरुचिरपादाम्बुजतलः । तमालश्यामाङ्गो दवहसितलीलाञ्चितमुखः परानन्दाभोगः स्फुरतु हृदि मे को.अपि पुरुषः
+Hamsaduta,2,yadā yāto gopīhṛdayamadano nandasadanān mukundo gāndinyāstanayamanuvindan madhupurīm | tadāmānkṣīccintāsariti ghanaghūrṇāparicayair agādhāyāṃ bādhāmayapayasi rādhā virahiṇī,यदा यातो गोपीहृदयमदनो नन्दसदनान् मुकुन्दो गान्दिन्यास्तनयमनुविन्दन् मधुपुरीम् । तदामान्क्षीच्चिन्तासरिति घनघूर्णापरिचयैर् अगाधायां बाधामयपयसि राधा विरहिणी
+Hamsaduta,3,kadācit khedāgniṃ vighaṭayitumantargatamasau sahālībhirlebhe taralitamanā yāmunataṭīm | cirādasyāścittaṃ paricitakuṭīrakalanād avasthā tastāra sphuṭamatha suṣupteḥ priyasakhī,कदाचित् खेदाग्निं विघटयितुमन्तर्गतमसौ सहालीभिर्लेभे तरलितमना यामुनतटीम् । चिरादस्याश्चित्तं परिचितकुटीरकलनाद् अवस्था तस्तार स्फुटमथ सुषुप्तेः प्रियसखी
+Hamsaduta,4,tadā niṣpandāṅgī kalitanalinīpallavakulaiḥ parīṇāhāt premanāmakuśalaśatāśaṅkihṛdayaiḥ | dṛgambhogambhīrīkṛtamihiraputrīlaharībhiḥ vilīnā dhulīnāmupari parivavre parijanaiḥ,तदा निष्पन्दाङ्गी कलितनलिनीपल्लवकुलैः परीणाहात् प्रेमनामकुशलशताशङ्किहृदयैः । दृगम्भोगम्भीरीकृतमिहिरपुत्रीलहरीभिः विलीना धुलीनामुपरि परिवव्रे परिजनैः
+Hamsaduta,5,tatastāṃ nyastāṅgīmurasi lalitāyāḥ kamalinī palāśaiḥ kālindīsalilaśiśirairvījitatanum | parāvṛtaśvāsāṅkuracalitakaṇṭhiṃ kalayatāṃ sakhīsandohānāṃ pramadabharaśālī dhvanirabhūt,ततस्तां न्यस्ताङ्गीमुरसि ललितायाः कमलिनी पलाशैः कालिन्दीसलिलशिशिरैर्वीजिततनुम् । परावृतश्वासाङ्कुरचलितकण्ठिं कलयतां सखीसन्दोहानां प्रमदभरशाली ध्वनिरभूत्
+Hamsaduta,6,nidhāyāṅke paṅkeruhadalaviṭaṅkasya lalitā tato rādhāṃ nīrāharaṇasaraṇau nyastacaraṇā | milantaṃ kālindīpulinabhuvi khelāñcitagatiṃ dadarśāgre kaṃcin madhuravirutaṃ śvetagarutam,निधायाङ्के पङ्केरुहदलविटङ्कस्य ललिता ततो राधां नीराहरणसरणौ न्यस्तचरणा । मिलन्तं कालिन्दीपुलिनभुवि खेलाञ्चितगतिं ददर्शाग्रे कंचिन् मधुरविरुतं श्वेतगरुतम्
+Hamsaduta,7,tadālokastokocchvasitahṛdayā sādaramasau praṇāmaṃ śaṃsantī laghu laghu samāsādya savidham | dhṛtotkaṇṭhā sadyo harisadasi sandeśaharaṇe varaṃ dūtaṃ mene tamatilalitaṃ hanta lalitā,तदालोकस्तोकोच्छ्वसितहृदया सादरमसौ प्रणामं शंसन्ती लघु लघु समासाद्य सविधम् । धृतोत्कण्ठा सद्यो हरिसदसि सन्देशहरणे वरं दूतं मेने तमतिललितं हन्त ललिता
+Hamsaduta,8,amarṣāt premerṣyāṃ sapadi dadhatī kaṃsamathane pravṛttā haṃsāya svamabhilaṣitaṃ śaṃsitumasau | na tasyā doṣo.ayaṃ yadiha vihagaṃ prārthitavatī na kasmin viśrambhaṃ diśati haribhaktipraṇayitā,अमर्षात् प्रेमेर्ष्यां सपदि दधती कंसमथने प्रवृत्ता हंसाय स्वमभिलषितं शंसितुमसौ । न तस्या दोषो.अयं यदिह विहगं प्रार्थितवती न कस्मिन् विश्रम्भं दिशति हरिभक्तिप्रणयिता
+Hamsaduta,9,pavitreṣu prāyo viracayasi toyeṣu vasatiṃ pramodaṃ nālīke vahasi viśadātmā svayamasi | tato.ahaṃ duḥkhārtā śaraṇamabalā tvāṃ gatavatī na yācñā satpakṣe vrajati hi kadācidviphalatām,पवित्रेषु प्रायो विरचयसि तोयेषु वसतिं प्रमोदं नालीके वहसि विशदात्मा स्वयमसि । ततो.अहं दुःखार्ता शरणमबला त्वां गतवती न याच्ञा सत्पक्षे व्रजति हि कदाचिद्विफलताम्
+Hamsaduta,10,ciraṃ vismṛtyāsmān virahadahanajvālavikalāḥ kalāvān sānandaṃ vasati mukharāyāṃ madhuripuḥ | tadetaṃ sandeśaṃ svamanasi svamādhāya nikhilaṃ bhavān kṣipraṃ tasya śaraṇapadavīṃ saṅgamayatu,चिरं विस्मृत्यास्मान् विरहदहनज्वालविकलाः कलावान् सानन्दं वसति मुखरायां मधुरिपुः । तदेतं सन्देशं स्वमनसि स्वमाधाय निखिलं भवान् क्षिप्रं तस्य शरणपदवीं सङ्गमयतु
+Hamsaduta,11,nirastapratyūhaṃ bhavatu bhavato vartmani śivaṃ samuttiṣṭha kṣipraṃ manasi mudamādhāya sadaraṃ | adhastāddhāvanto laghu laghu samuttānanayanair bhavantaṃ vīkṣantāṃ kutukataralā gopaśiśavaḥ,निरस्तप्रत्यूहं भवतु भवतो वर्त्मनि शिवं समुत्तिष्ठ क्षिप्रं मनसि मुदमाधाय सदरं । अधस्ताद्धावन्तो लघु लघु समुत्ताननयनैर् भवन्तं वीक्षन्तां कुतुकतरला गोपशिशवः
+Hamsaduta,12,sa vaidagdhīsindhuḥ kaṭhinamatinā dānapatinā yayā ninye tūrṇaṃ paśupayuvatījīvanapatiḥ | tayā gantavyā te nikhilajagadekaprathitayā padavyā bhavyānāṃ tilaka kila dāśārhanagarī,स वैदग्धीसिन्धुः कठिनमतिना दानपतिना यया निन्ये तूर्णं पशुपयुवतीजीवनपतिः । तया गन्तव्या ते निखिलजगदेकप्रथितया पदव्या भव्यानां तिलक किल दाशार्हनगरी
+Hamsaduta,13,galadbāṣpāsāraplutadhavalagaṇḍā mṛgadṛśo vidūyante yatra pramadamadanāveśavivaśāḥ | tvayā vijñātavyā haricaraṇasaṅgapraṇayino dhruvaṃ sā cakrāṅkīratisakha śatāṅgasya padavī,गलद्बाष्पासारप्लुतधवलगण्डा मृगदृशो विदूयन्ते यत्र प्रमदमदनावेशविवशाः । त्वया विज्ञातव्या हरिचरणसङ्गप्रणयिनो ध्रुवं सा चक्राङ्कीरतिसख शताङ्गस्य पदवी
+Hamsaduta,14,piban jambūśyāmaṃ mihiraduhiturvāri madhuraṃ mṛṇālīrbhuñjāno himakarakaṇākomalarucaḥ | kṣaṇaṃ hṛṣṭastiṣṭhan niviḍaviṭape śākhini sakhe sukhena prasthānaṃ racayatu bhavān vṛṣṇinagare,पिबन् जम्बूश्यामं मिहिरदुहितुर्वारि मधुरं मृणालीर्भुञ्जानो हिमकरकणाकोमलरुचः । क्षणं हृष्टस्तिष्ठन् निविडविटपे शाखिनि सखे सुखेन प्रस्थानं रचयतु भवान् वृष्णिनगरे
+Hamsaduta,15,balādākrandantī ratapathikamakrūramilitaṃ vidūrādābhīrītatiranuyayau yena ramaṇam | tamādau panthānaṃ racaya caritārthā bhavatu te virājantī sarvopari paramahaṃsasthitiriyam,बलादाक्रन्दन्ती रतपथिकमक्रूरमिलितं विदूरादाभीरीततिरनुययौ येन रमणम् । तमादौ पन्थानं रचय चरितार्था भवतु ते विराजन्ती सर्वोपरि परमहंसस्थितिरियम्
+Hamsaduta,16,akasmādasmākaṃ harirapaharann aṃśukacayaṃ yamārūḍho gūḍhapraṇayalaharīṃ kandalayitum | tavāśrāntasyāntaḥsthagitaravibimbaḥ kisalayaiḥ kadambaḥ kādamba tvaritamavalambaḥ sa bhavitā,अक���्मादस्माकं हरिरपहरन्न् अंशुकचयं यमारूढो गूढप्रणयलहरीं कन्दलयितुम् । तवाश्रान्तस्यान्तःस्थगितरविबिम्बः किसलयैः कदम्बः कादम्ब त्वरितमवलम्बः स भविता
+Hamsaduta,17,kirantī lāvaṇyaṃ diśi diśi śikhaṇḍastavakinī dadhānā sādhīyaḥ kanakavimalajyotivasanam | tamālaśyāmāṅgī saralamuralīcumbitamukhī jagau citraṃ yatra prakaṭaparamānandalaharī,किरन्ती लावण्यं दिशि दिशि शिखण्डस्तवकिनी दधाना साधीयः कनकविमलज्योतिवसनम् । तमालश्यामाङ्गी सरलमुरलीचुम्बितमुखी जगौ चित्रं यत्र प्रकटपरमानन्दलहरी
+Hamsaduta,18,tayā bhūyaḥ krīḍārabhasavikasadvallavavadhūr vapurvallī bhraśyanmṛgamadakaṇaśyāmalikayā | vidhātavyo hallīsakadalitamallalatikayā samantādullāsastava manasi rāsasthalikayā,तया भूयः क्रीडारभसविकसद्वल्लववधूर् वपुर्वल्ली भ्रश्यन्मृगमदकणश्यामलिकया । विधातव्यो हल्लीसकदलितमल्ललतिकया समन्तादुल्लासस्तव मनसि रासस्थलिकया
+Hamsaduta,19,tadante vāsantīviracitamanaṅgotsavakalā- catuḥśālaṃ śaureḥ sphurati na dṛśau tatra vikireḥ | tadālokodbhedipramadabhavavismāritagati- kriye jāte tāvat tvayi bata hatā gopavanitā,तदन्ते वासन्तीविरचितमनङ्गोत्सवकला- चतुःशालं शौरेः स्फुरति न दृशौ तत्र विकिरेः । तदालोकोद्भेदिप्रमदभवविस्मारितगति- क्रिये जाते तावत् त्वयि बत हता गोपवनिता
+Hamsaduta,20,mama syādarthānāṃ kṣatiriha vilambādyadapi te vilokethāḥ sarvaṃ tadapi harikelisthalamidam | taveyaṃ vyarthā bhavatu śucitā kaḥ sa hi sakhe guṇo yaścāṇūradviṣi matiniveśāya na bhavet,मम स्यादर्थानां क्षतिरिह विलम्बाद्यदपि ते विलोकेथाः सर्वं तदपि हरिकेलिस्थलमिदम् । तवेयं व्यर्था भवतु शुचिता कः स हि सखे गुणो यश्चाणूरद्विषि मतिनिवेशाय न भवेत्
+Hamsaduta,21,sakṛdvaṃśīnādaśravaṇamilitābhīrvanitā rahaḥkrīḍāsākṣī pratipadalatāsadmasubhagaḥ | sa dhenūnāṃ bandhurmadhumathanakhaṭṭāyitaśilaḥ kariṣyaty ānandaṃ sapadi tava govardhanagiriḥ,सकृद्वंशीनादश्रवणमिलिताभीर्वनिता रहःक्रीडासाक्षी प्रतिपदलतासद्मसुभगः । स धेनूनां बन्धुर्मधुमथनखट्टायितशिलः करिष्यत्य् आनन्दं सपदि तव गोवर्धनगिरिः
+Hamsaduta,22,tamevādriṃ cakrāṅkitakarapariṣvaṅgirasikaṃ mahīcakre śaṅkemahi śikhariṇāṃ śekharatayā | arātiṃ jñātīnāṃ nanu hariharaṃ yaḥ paribhavan yathārthaṃ svaṃ nāma vyadhita govardhana iti,तमेवाद्रिं चक्राङ्कितकरपरिष्वङ्गिरसिकं महीचक्रे शङ्केमहि शिखरिणां शेखरतया । अरातिं ज्ञातीनां ननु हरिहरं यः परिभवन् यथार्थं स्वं नाम व्यधित गोवर्धन इति
+Hamsaduta,23,tamālasyālokād giri-parisare santi capalāḥ pulindyo govinda-smaraṇa-rabhasottapta-vapuṣaḥ | śanais tāsāṃ tāpaṃ kṣaṇam apanayan yāsyati bhavān avaśyaṃ kālindī-salila-śiśiraiḥ pakṣa-pavanaiḥ,तमालस्यालोकाद् गिरि-परिसरे सन्ति चपलाः पुलिन्द्यो गोविन्द-स्मरण-रभसोत्तप्त-वपुषः । शनैस् तासां तापं क्षणम् अपनयन् यास्यति भवान् अवश्यं कालिन्दी-सलिल-शिशिरैः पक्ष-पवनैः
+Hamsaduta,24,tadante śrīkāntasmaraṇasamaraghāṭīpulakitā kadambānāṃ vāṭī rasikaparipāṭī sphurayati | tvamāsīnastasyāṃ na yadi parito nandasi tato babhūva vyarthā te ghanarasanivāsavyasanitā,तदन्ते श्रीकान्तस्मरणसमरघाटीपुलकिता कदम्बानां वाटी रसिकपरिपाटी स्फुरयति । त्वमासीनस्तस्यां न यदि परितो नन्दसि ततो बभूव व्यर्था ते घनरसनिवासव्यसनिता
+Hamsaduta,25,śaranmeghaśreṇīpratibhaṭamariṣṭāsuraśiraś ciraṃ śuṣkaṃ vṛndāvanaparisare drakṣyati bhavān | yadāroḍhuṃ dūrān milati kila kailāsaśikhari- bhramākrāntasvānto giriśasuhṛdaḥ kiṅkaragaṇaḥ,शरन्मेघश्रेणीप्रतिभटमरिष्टासुरशिरश् चिरं शुष्कं वृन्दावनपरिसरे द्रक्ष्यति भवान् । यदारोढुं दूरान् मिलति किल कैलासशिखरि- भ्रमाक्रान्तस्वान्तो गिरिशसुहृदः किङ्करगणः
+Hamsaduta,26,ruvan yāhi svairaṃ caramadaśayā cumbitaruco nitambinyo vṛndāvanabhuvi sakhe santi bahavaḥ | parāvartiṣyante tulitamurajinnūpuraravāt tavādhvānāt tāsāṃ bahirapi gatāḥ kṣipramasavaḥ,रुवन् याहि स्वैरं चरमदशया चुम्बितरुचो नितम्बिन्यो वृन्दावनभुवि सखे सन्ति बहवः । परावर्तिष्यन्ते तुलितमुरजिन्नूपुररवात् तवाध्वानात् तासां बहिरपि गताः क्षिप्रमसवः
+Hamsaduta,27,tvamāsīnaḥ śākhāntaramilitacaṇḍatviṣi sukhaṃ dadhīthā bhāṇḍīre kṣaṇamapi ghanaśyāmalarucau | tato haṃsaṃ bibhrannikhilanabhasaścitramiṣayā sa vardhiṣṇuṃ viṣṇuṃ kalitadaracakraṃ tulayitā,त्वमासीनः शाखान्तरमिलितचण्डत्विषि सुखं दधीथा भाण्डीरे क्षणमपि घनश्यामलरुचौ । ततो हंसं बिभ्रन्निखिलनभसश्चित्रमिषया स वर्धिष्णुं विष्णुं कलितदरचक्रं तुलयिता
+Hamsaduta,28,tvamaṣṭābhirnetrairvigaladamalapremasalilair muhuḥ siktastambāṃ catura caturāsyasthitibhuvam | jihīthāḥ vikhyātāṃ sphutamiha bhavadbāndhavarathaṃ praviṣṭaṃ maṃsyante vidhimaṭavidevyastvayi gate,त्वमष्टाभिर्नेत्रैर्विगलदमलप्रेमसलिलैर् मुहुः सिक्तस्तम्बां चतुर चतुरास्यस्थितिभुवम् । जिहीथाः विख्यातां स्फुतमिह भवद्बान्धवरथं प्रविष्टं मंस्यन्ते विधिमटविदेव्यस्त्वयि गते
+Hamsaduta,29,udañcannetrāmbhaḥprasaralaharīpicchilapatha- skhalatpādanyāsapraṇihitavilambākuladhiyaḥ | harau yasmin magne tvaritayamunākulagamana- spṛhākṣiptā gopyo yayuranupadaṃ kāmapi daśām,उदञ्चन्नेत्राम्भःप्रसरलहरीपिच्छिलपथ- स्खलत्पादन्यासप्रणिहितविलम्बाकुलधियः । हरौ यस्मिन् मग्ने त्वरितयमुनाकुलगमन- स्पृहाक्षिप्ता गोप्यो ययुरनुपदं कामपि दशाम्
+Hamsaduta,30,muhurlasyakrīḍāpramadamiladāhopuruṣikā vikāśena bhraṣṭaiḥ phaṇimaṇikulairdhūmalarucau | purastasmin nīpadrumakusumakiñjalkasurabhau tvayā puṇye peyaṃ madhuramudakaṃ kāliyahrade,मुहुर्लस्यक्रीडाप्रमदमिलदाहोपुरुषिका विकाशेन भ्रष्टैः फणिमणिकुलैर्धूमलरुचौ । पुरस्तस्मिन् नीपद्रुमकुसुमकिञ्जल्कसुरभौ त्वया पुण्ये पेयं मधुरमुदकं कालियह्रदे
+Hamsaduta,31,tṛṇāvartārātervirahadavasantāpitatanoḥ sadābhīrīvṛndapraṇayabahumānonnatividaḥ | vidhātavyo navyastavakabharasaṃvardhitaśucas tvayā vṛndādevyāḥ paramavinayādvandanavidhiḥ,तृणावर्तारातेर्विरहदवसन्तापिततनोः सदाभीरीवृन्दप्रणयबहुमानोन्नतिविदः । विधातव्यो नव्यस्तवकभरसंवर्धितशुचस् त्वया वृन्दादेव्याः परमविनयाद्वन्दनविधिः
+Hamsaduta,32,iti krāntvā kekākṛtavirutamekādaśavanaṃ ghanībhūtaṃ cutairvraja madhuvanaṃ dvādaśamidam | purī yasminn āste yadukulabhuvāṃ nirmayayaśo- bharāṇāṃ dhārābhirvalitadharitrīparisarā,इति क्रान्त्वा केकाकृतविरुतमेकादशवनं घनीभूतं चुतैर्व्रज मधुवनं द्वादशमिदम् । पुरी यस्मिन्न् आस्ते यदुकुलभुवां निर्मययशो- भराणां धाराभिर्वलितधरित्रीपरिसरा
+Hamsaduta,33,niketairākīrṇā giriśagiriḍimbhapratibhaṭair avaṣṭambhastambhāvalivilasitaiḥ puṣpitavanā | niviṣṭā kālindītaṭabhuvi tavādhāsāti sakhe samastādānandaṃ madhurajalavṛndā madhupurī,निकेतैराकीर्णा गिरिशगिरिडिम्भप्रतिभटैर् अवष्टम्भस्तम्भावलिविलसितैः पुष्पितवना । निविष्टा कालिन्दीतटभुवि तवाधासाति सखे समस्तादानन्दं मधुरजलवृन्दा मधुपुरी
+Hamsaduta,34,vṛṣaḥ śambhoryasyāṃ daśati navamekatra yavasaṃ viriñceranyasmin gilati kalahaṃso visalatām | kvacit kroñcārāteḥ kavalayati kekī viṣadharaṃ vilīḍhe śallakyā valaripukarī pallavamitaḥ,वृषः शम्भोर्यस्यां दशति नवमेकत्र यवसं विरिञ्चेरन्यस्मिन् गिलति कलहंसो विसलताम् । क्वचित् क्रोञ्चारातेः कवलयति केकी विषधरं विलीढे शल्लक्या वलरिपुकरी पल्लवमितः
+Hamsaduta,35,arodhiṣṭhāḥ kāyān na hi vicalitāṃ pracchadapaṭīṃ vimuktāmajñāsīḥ pathi pathi na muktāvalimapi | ayi śrīgovindasmaraṇamadirāmattahṛdaye satīti khyātiste hasati kulaṭānāṃ kulamidam,अरोधिष्ठाः कायान् न हि विचलितां प्रच्छदपटीं विमुक्तामज्ञासीः पथि पथि न मुक्तावलिमपि । अयि श्रीगोविन्दस्मरणमदिरामत्तहृदये सतीति ख्यातिस्ते हसति कुलटानां कुलमिदम्
+Hamsaduta,36,asavyaṃ bibhrāṇā padamadhūtalākṣārasamasau prayātāhaṃ mugdhe virama mama veśaiḥ kimadhunā | amandādāśaṅke sakhi purapurandhrikalakalād alindāgre vṛndāvanakusumadhanvā vijayate,असव्यं बिभ्राणा पदमधूतलाक्षारसमसौ प्रयाताहं मुग्धे विरम मम वेशैः किमधुना । अमन्दादाशङ्के सखि पुरपुरन्ध्रिकलकलाद् अलिन्दाग्रे वृन्दावनकुसुमधन्वा विजयते
+Hamsaduta,37,ayaṃ līlāpāṅgasnapitapuravīthīparisaro navāśokottaṃsaścalati purataḥ kaṃsavijayī | kimasmān etasmin maṇibhavanapṛṣṭhādvinudatī tvamekā stabdhākṣī sthagayasi gavākṣāvalimapi,अयं लीलापाङ्गस्नपितपुरवीथीपरिसरो नवाशोकोत्तंसश्चलति पुरतः कंसविजयी । किमस्मान् एतस्मिन् मणिभवनपृष्ठाद्विनुदती त्वमेका स्तब्धाक्षी स्थगयसि गवाक्षावलिमपि
+Hamsaduta,38,muhuḥ śūnyāṃ dṛṣṭiṃ vahasi dhyāyasi sadā śṛṇoṣi pratyakṣaṃ navaparijanavijñāpanaśataṃ | tataḥ śaṅke paṅkeruhamukhi yayau śyāmalaruciḥ sa yūno mūrtaṃ sambhava nayanavīthīpathikatām,मुहुः शून्यां दृष्टिं वहसि ध्यायसि सदा शृणोषि प्रत्यक्षं नवपरिजनविज्ञापनशतं । ततः शङ्के पङ्केरुहमुखि ययौ श्यामलरुचिः स यूनो मूर्तं सम्भव नयनवीथीपथिकताम्
+Hamsaduta,39,vilajjaṃ mā rodīriha sakhi punaryāsyati hari- stavāpaṅgakrīḍāniviḍaparicaryāgrahilatām | iti svairaṃ yasyāṃ pathi pathi murārerabhinava- praveśe nārīṇāṃ ratirabhasajalpā vavṛdhire,विलज्जं मा रोदीरिह सखि पुनर्यास्यति हरि- स्तवापङ्गक्रीडानिविडपर��चर्याग्रहिलताम् । इति स्वैरं यस्यां पथि पथि मुरारेरभिनव- प्रवेशे नारीणां रतिरभसजल्पा ववृधिरे
+Hamsaduta,40,sakhe sākṣāddāmodaravadanacandrāvakalana- sphuratpremānandaprakaralaharīcumbitadhiyaḥ | muhuratrābhīrīsamudayaśironyastavipada- stavākṣṇorānandaṃ vidadhīta purā pauravanitāḥ,सखे साक्षाद्दामोदरवदनचन्द्रावकलन- स्फुरत्प्रेमानन्दप्रकरलहरीचुम्बितधियः । मुहुरत्राभीरीसमुदयशिरोन्यस्तविपद- स्तवाक्ष्णोरानन्दं विदधीत पुरा पौरवनिताः
+Hamsaduta,41,atha bhrāmaṃ bhrāmaṃ kramaghaṭanayā saṅkaṭatarān nivāsān vṛṣṇīnāmanusara purīmadhavasitam | murārāteryatra sthagitagagaṇābhirvijayate patābhiḥ santāpitabhuvanamantaḥpuravaram,अथ भ्रामं भ्रामं क्रमघटनया सङ्कटतरान् निवासान् वृष्णीनामनुसर पुरीमधवसितम् । मुरारातेर्यत्र स्थगितगगणाभिर्विजयते पताभिः सन्तापितभुवनमन्तःपुरवरम्
+Hamsaduta,42,yadutsaṅge tuṅgasphaṭikaracitāḥ santi parito marālāmāṇikyaprakaraghaṭitatrauṭicaraṇāḥ | suhṛdbuddhyā haṃsāḥ kalitamadhurasyāmbujabhuvaḥ samaryādaṃ yeṣāṃ sapadi paricaryāṃ vidadhīta,यदुत्सङ्गे तुङ्गस्फटिकरचिताः सन्ति परितो मरालामाणिक्यप्रकरघटितत्रौटिचरणाः । सुहृद्बुद्ध्या हंसाः कलितमधुरस्याम्बुजभुवः समर्यादं येषां सपदि परिचर्यां विदधीत
+Hamsaduta,43,cirān mṛgyantīnāṃ paśuparamaṇīnāmapi kulair alabdhaṃ kālindīpulinavipine {līnamaṇḍitaḥ} | sadā lokollāsismitaparicitāsyaṃ sahacari sphurantaṃ vīkṣiṣye punarapi kimagre murabhidam,चिरान् मृग्यन्तीनां पशुपरमणीनामपि कुलैर् अलब्धं कालिन्दीपुलिनविपिने {लीनमण्डितः} । सदा लोकोल्लासिस्मितपरिचितास्यं सहचरि स्फुरन्तं वीक्षिष्ये पुनरपि किमग्रे मुरभिदम्
+Hamsaduta,44,viṣādaṃ mā kārṣīdrutimavitatthavyāhṛtirasau samāgantā rādhe dhṛtanavaśikhaṇḍastava sakhā | iti brūte yasyāṃ śukamithunamindrānujakṛte yadābhīrivṛndairupadhṛtamabhūduddhavakare,विषादं मा कार्षीद्रुतिमवितत्थव्याहृतिरसौ समागन्ता राधे धृतनवशिखण्डस्तव सखा । इति ब्रूते यस्यां शुकमिथुनमिन्द्रानुजकृते यदाभीरिवृन्दैरुपधृतमभूदुद्धवकरे
+Hamsaduta,45,ghanaśyāmā bhrāmyaty upari hariharmasya śikhibhiḥ kṛtastotrā mugdhairagururacitā dhūmalatikā | tadālokāddhīra sphurati tava cen mānasarucir jitaṃ tarhi svairaṃ jalasahanivāsapriyatayā,घनश्यामा भ्राम्यत्य् उपरि हरिहर्मस्य शिखिभिः कृतस्तोत्रा मुग्धैरगुरुरचिता धूमलतिका । तदालोकाद्धीर स्फुरति तव चेन् मानसरुचिर् जितं तर्हि स्वैरं जलसहनिवासप्रियतया
+Hamsaduta,46,tato madhye kakṣaṃ prati navagavākṣastavakinaṃ calanmuktālambasphuritamamalastambhanivaham | bhavān draṣṭā hemollikhitadaśamaskandhacarito- llasadbhittiprāntaṃ muravijayinaḥ kelinilayam,ततो मध्ये कक्षं प्रति नवगवाक्षस्तवकिनं चलन्मुक्तालम्बस्फुरितममलस्तम्भनिवहम् । भवान् द्रष्टा हेमोल्लिखितदशमस्कन्धचरितो- ल्लसद्भित्तिप्रान्तं मुरविजयिनः केलिनिलयम्
+Hamsaduta,47,alinde yasyāste marakatamayī yaṣṭiramalā śayāluryāṃ rātrau madakalakalāpī kalayati | nirāṭaṅkastsyāḥ śikharamadhiruhya śramanudaṃ pratīkṣethā bhrātarvaramavasaraṃ yādavapate���,अलिन्दे यस्यास्ते मरकतमयी यष्टिरमला शयालुर्यां रात्रौ मदकलकलापी कलयति । निराटङ्कस्त्स्याः शिखरमधिरुह्य श्रमनुदं प्रतीक्षेथा भ्रातर्वरमवसरं यादवपतेः
+Hamsaduta,48,niviṣṭaḥ palāṅke mṛdulataratulīdhavalite trilokalakṣmīṇāṃ kakudi darasātīkṛtatanūḥ | amandaṃ pūrṇendupratimamupadhānaṃ pramudito nidhāyāgre tasminn upahitakaphonidvayabharam,निविष्टः पलाङ्के मृदुलतरतुलीधवलिते त्रिलोकलक्ष्मीणां ककुदि दरसातीकृततनूः । अमन्दं पूर्णेन्दुप्रतिममुपधानं प्रमुदितो निधायाग्रे तस्मिन्न् उपहितकफोनिद्वयभरम्
+Hamsaduta,49,udañcat kālindīsalilasubhagaṃ bhāvukaruciḥ kapolāntaḥ prekṣyanmaṇimakaramudrāmadhurimā | vasānaḥ kauśeyaṃ jitakanakalakṣmī parimalaṃ mukundaste sākṣāt pramadasudhayā sekṣyati dṛśoḥ,उदञ्चत् कालिन्दीसलिलसुभगं भावुकरुचिः कपोलान्तः प्रेक्ष्यन्मणिमकरमुद्रामधुरिमा । वसानः कौशेयं जितकनकलक्ष्मी परिमलं मुकुन्दस्ते साक्षात् प्रमदसुधया सेक्ष्यति दृशोः
+Hamsaduta,50,vikadruḥ paurāṇīrakhilakulavṛddho yadupater adūrādāsīno madhurabhanitīrgāsyati sadā | purastādābhīrīgaṇabhayadanāmā sa kaṭhino maṇistambhālambī kurukulakathāṃ saṅkalayitā,विकद्रुः पौराणीरखिलकुलवृद्धो यदुपतेर् अदूरादासीनो मधुरभनितीर्गास्यति सदा । पुरस्तादाभीरीगणभयदनामा स कठिनो मणिस्तम्भालम्बी कुरुकुलकथां सङ्कलयिता
+Hamsaduta,51,śinīnāmuttaṃsaḥ kalitakṛtavarmāpy ubhayataḥ praṇeṣyate bālavyajanayugalāndolanavidhim | sa jānubhyāmaṣṭāpadabhuvanamavaṣṭabhya bhavitā guroḥ śiṣyo nūnaṃ padakamalasaṃvāhanarataḥ,शिनीनामुत्तंसः कलितकृतवर्माप्य् उभयतः प्रणेष्यते बालव्यजनयुगलान्दोलनविधिम् । स जानुभ्यामष्टापदभुवनमवष्टभ्य भविता गुरोः शिष्यो नूनं पदकमलसंवाहनरतः
+Hamsaduta,52,vihaṅgendro yugmīkṛtakarasarojo bhuvi puraḥ kṛtāsaṅgo bhāvī prajavini nirdeśe.arpitamanāḥ | chadadvandve yasya dhvanati mathurāvāsibaṭavo vyadasyante sāmasvarajanitamanyonyakalaham,विहङ्गेन्द्रो युग्मीकृतकरसरोजो भुवि पुरः कृतासङ्गो भावी प्रजविनि निर्देशे.अर्पितमनाः । छदद्वन्द्वे यस्य ध्वनति मथुरावासिबटवो व्यदस्यन्ते सामस्वरजनितमन्योन्यकलहम्
+Hamsaduta,53,na nirvaktuṃ dāmodarapadakaniṣṭhāṅgulinakha- dyutīnāṃ lāvaṇyaṃ bhavati caturāsyo.api caturaḥ | tathāpi strīprajñāsulabhataralatvādahamasau pravṛttā tanmūrtistavaratimahāsāhasavaśe,न निर्वक्तुं दामोदरपदकनिष्ठाङ्गुलिनख- द्युतीनां लावण्यं भवति चतुरास्यो.अपि चतुरः । तथापि स्त्रीप्रज्ञासुलभतरलत्वादहमसौ प्रवृत्ता तन्मूर्तिस्तवरतिमहासाहसवशे
+Hamsaduta,54,virājante yasyavrajaśiśukulasteyavikala- svayambhūcūḍāgrairlulitaśikharāḥ pādanakharāḥ | kṣaṇaṃ yān ālokya prakaṭaparamānandavivaśaḥ sa devarṣirmuktān api tanubhṛtaḥ śocati bhṛśam,विराजन्ते यस्यव्रजशिशुकुलस्तेयविकल- स्वयम्भूचूडाग्रैर्लुलितशिखराः पादनखराः । क्षणं यान् आलोक्य प्रकटपरमानन्दविवशः स देवर्षिर्मुक्तान् अपि तनुभृतः शोचति भृशम्
+Hamsaduta,55,sarojānāṃ vyūhaḥ śriyamabhilaṣan yasya padayo- ryayau rāgāḍhyānāṃ vidhuramudavāsavratavidhim | himaṃ vande nīcairanucitavidhānavyasanināṃ yadeṣāṃ prāṇāntaṃ damanamanuvarṣaṃ praṇayati,सरोजानां व्यूहः श्रियमभिलषन् यस्य पदयो- र्ययौ रागाढ्यानां विधुरमुदवासव्रतविधिम् । हिमं वन्दे नीचैरनुचितविधानव्यसनिनां यदेषां प्राणान्तं दमनमनुवर्षं प्रणयति
+Hamsaduta,56,rucīnamullāsairmarakatamayasthūlakadalī- kadambāhaṃkāraṃ kavalayati yasyoruyugalam | yadālānastambhadyūutimavalalambe kalavatāṃ madāduddāmānāṃ paśuparamaṇīcittakariṇīm,रुचीनमुल्लासैर्मरकतमयस्थूलकदली- कदम्बाहंकारं कवलयति यस्योरुयुगलम् । यदालानस्तम्भद्यूउतिमवललम्बे कलवतां मदादुद्दामानां पशुपरमणीचित्तकरिणीम्
+Hamsaduta,57,sakhe yasyābhīrīnayanasapharījīvanavidhau nidānaṃ gāmbhīryaprasarakalitā nābhisarasī | yataḥ kalpasyādau sajalajanakotpattivaḍabhī- gabhīrāntaḥ kakṣādhṛtabhuvanamambhoruhamabhūt,सखे यस्याभीरीनयनसफरीजीवनविधौ निदानं गाम्भीर्यप्रसरकलिता नाभिसरसी । यतः कल्पस्यादौ सजलजनकोत्पत्तिवडभी- गभीरान्तः कक्षाधृतभुवनमम्भोरुहमभूत्
+Hamsaduta,58,dyutiṃ dhatte yasya trivalilatikāsaṅkaṭataraṃ sakhe dāmaśreṇīkṣapaṇaracanābhijñamudaram | yaśodā yasyāntaḥ suranarabhujaṅgaiḥ parivṛtaṃ mukhadvārā vāradvayamavaluloke tribhuvanam,द्युतिं धत्ते यस्य त्रिवलिलतिकासङ्कटतरं सखे दामश्रेणीक्षपणरचनाभिज्ञमुदरम् । यशोदा यस्यान्तः सुरनरभुजङ्गैः परिवृतं मुखद्वारा वारद्वयमवलुलोके त्रिभुवनम्
+Hamsaduta,59,urau yasya sphāraṃ sphurati vanamālāvalayitaṃ vitanvānaṃ tanvījanamanasi sadyo manasijam | marīcībhiryasmin ravinivahatulyo.api vahate sadā khadyotābhāṃ bhuvanamadhuraḥ kaustubhamaṇiḥ,उरौ यस्य स्फारं स्फुरति वनमालावलयितं वितन्वानं तन्वीजनमनसि सद्यो मनसिजम् । मरीचीभिर्यस्मिन् रविनिवहतुल्यो.अपि वहते सदा खद्योताभां भुवनमधुरः कौस्तुभमणिः
+Hamsaduta,60,"samantādunmīladvalabhidupalastambhayugala- prabhājaitraṃ keśidvijadalitakeyūralalitam | madaklāmyadgopīpaṭalahaṭakaṇṭhagrahaparaṃ bhujadvandva,ṃ yasya sphuṭasurabhigandhaṃ vijayate","समन्तादुन्मीलद्वलभिदुपलस्तम्भयुगल- प्रभाजैत्रं केशिद्विजदलितकेयूरललितम् । मदक्लाम्यद्गोपीपटलहटकण्ठग्रहपरं भुजद्वन्द्व,ं यस्य स्फुटसुरभिगन्धं विजयते"
+Hamsaduta,61,jihīte sāmrājyaṃ jagati navalāvaṇyalaharī parīpākasyāntarmuditamadanāveśamadhuram | naṭadbhrūvallīkaṃ smitanavasudhākelisadanaṃ sphuranmuktāpaṅktipratimaradanaṃ yasya vadanam,जिहीते साम्राज्यं जगति नवलावण्यलहरी परीपाकस्यान्तर्मुदितमदनावेशमधुरम् । नटद्भ्रूवल्लीकं स्मितनवसुधाकेलिसदनं स्फुरन्मुक्तापङ्क्तिप्रतिमरदनं यस्य वदनम्
+Hamsaduta,62,kimebhirvyāhāraiḥ kalaya kathayāmi sphuṭamahaṃ sakhe niḥsandehaṃ paricayapadaṃ kevalamidam | parānando yasmin nayanapadavībhrāji bhavitā tvayā vijñātavyā madhurarava so.ayaṃ madhuripuḥ,किमेभिर्व्याहारैः कलय कथयामि स्फुटमहं सखे निःसन्देहं परिचयपदं केवलमिदम् । परानन्दो यस्मिन् नयनपदवीभ्राजि भविता त्वया विज्ञातव्या मधुररव सो.अयं मधुरिपुः
+Hamsaduta,63,vilokethāḥ kṛṣṇaḥ madakalamarālīratikalā- vimugdha vyāmugdhaṃ yadi puravadhūvibhramabharaiḥ | tadā nāsmān grāmyāḥ pravaṇapadavīṃ tasya gamayeḥ sudhāpūrṇaṃ cetaḥ kathamapi na takraṃ mṛgayate,विलोकेथाः कृष्णः मदकलमरालीरतिकला- विमुग्ध व्यामुग्धं यदि पुरवधूविभ्रमभरैः । तदा नास्मान् ग्राम्याः प्रवणपदवीं तस्य गमयेः सुधापूर्णं चेतः कथमपि न तक्रं मृगयते
+Hamsaduta,64,yadā vṛndāraṇyasmaraṇalaharīheturamaṇaṃ pikānāṃ veveṣṭi pratiharitamuccaiḥ kuhurutam | vahante vā vātāḥ sphurati girimallīparimalā- stadaivāsmākīnāṃ giramupaharethā murabhidi,यदा वृन्दारण्यस्मरणलहरीहेतुरमणं पिकानां वेवेष्टि प्रतिहरितमुच्चैः कुहुरुतम् । वहन्ते वा वाताः स्फुरति गिरिमल्लीपरिमला- स्तदैवास्माकीनां गिरमुपहरेथा मुरभिदि
+Hamsaduta,65,purātiṣṭhan goṣṭhān nikhilaramaṇībhyaḥ priyatayā bhavān yasyāṃ gopīramaṇa vidadhe gauravabharam | sakhī tasyā vijñāpayati lalitā dhīralalita praṇamya śrīpādāmbujakanakapīṭhīparisare,पुरातिष्ठन् गोष्ठान् निखिलरमणीभ्यः प्रियतया भवान् यस्यां गोपीरमण विदधे गौरवभरम् । सखी तस्या विज्ञापयति ललिता धीरललित प्रणम्य श्रीपादाम्बुजकनकपीठीपरिसरे
+Hamsaduta,66,prayatnādābālyaṃ navakamalinīpallavakulai- stvayā bhūyo yasyāḥ kṛtamahaha saṃvardhanamabhūt | cirādūdhobhāraṃ sphuraṇaparamākrāntajaghanā babhūva praṣṭhauhī muramathana seyaṃ kapalikā,प्रयत्नादाबाल्यं नवकमलिनीपल्लवकुलै- स्त्वया भूयो यस्याः कृतमहह संवर्धनमभूत् । चिरादूधोभारं स्फुरणपरमाक्रान्तजघना बभूव प्रष्ठौही मुरमथन सेयं कपलिका
+Hamsaduta,67,samīpe nīpānāṃ tricaturadalā hanta gamitā tvayā yā mākandapriyasahacarībhāvaniyatim | iyaṃ sā vāsantī galadamalamādhvīkapaṭalī- miṣādagre gopīramaṇa rudatī rodayatī naḥ,समीपे नीपानां त्रिचतुरदला हन्त गमिता त्वया या माकन्दप्रियसहचरीभावनियतिम् । इयं सा वासन्ती गलदमलमाध्वीकपटली- मिषादग्रे गोपीरमण रुदती रोदयती नः
+Hamsaduta,68,prasūto devakyā madhumathana yaḥ ko.api puruṣaḥ sa yāto gopālābhyudayaparamānandavasatim | dhṛto yo gāndhinyā kaṭhinajaṭhare samprati tataḥ samantādevāstaṃ śiva śiva gatā gokulakathā,प्रसूतो देवक्या मधुमथन यः को.अपि पुरुषः स यातो गोपालाभ्युदयपरमानन्दवसतिम् । धृतो यो गान्धिन्या कठिनजठरे सम्प्रति ततः समन्तादेवास्तं शिव शिव गता गोकुलकथा
+Hamsaduta,69,ariṣṭenoddhatāḥ paśupasudṛśo yāti vipadaṃ tṛṇāvartākrānto racayati bhayaṃ catvaracayaḥ | amī vyomībhūtā vrajavasatibhūmī parisarā vahante santāpaṃ murahara vidūraṃ tvayi gate,अरिष्टेनोद्धताः पशुपसुदृशो याति विपदं तृणावर्ताक्रान्तो रचयति भयं चत्वरचयः । अमी व्योमीभूता व्रजवसतिभूमी परिसरा वहन्ते सन्तापं मुरहर विदूरं त्वयि गते
+Hamsaduta,70,tvayā nāgantavyaṃ kathamapi hare goṣṭhamadhunā latā śreṇī vṛndāvanabhuvi yato.abhūdviṣamayī | prasūnānāṃ gandhaṃ madhumathana tadā vātanihitaṃ bhajan sadyo mūrcchāṃ vahati nivaho gopasudṛśām,त्वया नागन्तव्यं कथमपि हरे गोष्ठमधुना लता श्रेणी वृन्दावनभुवि यतो.अभूद्विषमयी । प्रसूनानां गन्धं मधुमथन तदा वातनिहितं भजन् सद्यो मूर्च्छां वहति नि��हो गोपसुदृशाम्
+Hamsaduta,71,kathaṃ saṅgo.asmābhiḥ saha samucitaḥ samprati hare- rayaṃ grāmyā nāryastvamasi nṛpakanyārcitapadaḥ | gataḥ kālo yasmin paśuparamaṇīsaṅgamakṛte bhavān vyagrastasthau tamasi gṛhavāṭiviṭapini,कथं सङ्गो.अस्माभिः सह समुचितः सम्प्रति हरे- रयं ग्राम्या नार्यस्त्वमसि नृपकन्यार्चितपदः । गतः कालो यस्मिन् पशुपरमणीसङ्गमकृते भवान् व्यग्रस्तस्थौ तमसि गृहवाटिविटपिनि
+Hamsaduta,72,vayaṃ tyaktāḥ svāmin yadi tava kiṃ dūṣaṇamidaṃ nisargaḥ śyāmānāmayamatitarāṃ duṣpariharaḥ | kuhūkaṇṭhairaṇḍāvadhi saha nivāsāt paricitā visṛjyante sadyaḥ kalitanavapakṣairvalibhujaḥ,वयं त्यक्ताः स्वामिन् यदि तव किं दूषणमिदं निसर्गः श्यामानामयमतितरां दुष्परिहरः । कुहूकण्ठैरण्डावधि सह निवासात् परिचिता विसृज्यन्ते सद्यः कलितनवपक्षैर्वलिभुजः
+Hamsaduta,73,ayaṃ pūrvo raṅgaḥ kila paricito yasya tarasā rasādākhyātavyaṃ parikalaya tan nāṭakamidam | mayā praṣṭavyo.asi prathamamiti vṛndāvanapate kimāhā rādheti smarasi hatakaṃ varṇayugalam,अयं पूर्वो रङ्गः किल परिचितो यस्य तरसा रसादाख्यातव्यं परिकलय तन् नाटकमिदम् । मया प्रष्टव्यो.असि प्रथममिति वृन्दावनपते किमाहा राधेति स्मरसि हतकं वर्णयुगलम्
+Hamsaduta,74,aye kuñjadroṇīkuharagṛhamedhin kimadhunā parokṣaṃ vakṣyante paśuparamaṇīdurniyatayaḥ | pravīṇā gopīnāṃ tava caraṇapadme.api yadiyaṃ yayau rādhā sādhāraṇasamucitapraśnapadavīm,अये कुञ्जद्रोणीकुहरगृहमेधिन् किमधुना परोक्षं वक्ष्यन्ते पशुपरमणीदुर्नियतयः । प्रवीणा गोपीनां तव चरणपद्मे.अपि यदियं ययौ राधा साधारणसमुचितप्रश्नपदवीम्
+Hamsaduta,75,tvayā goṣṭhaṃ goṣṭhītilaka kila cedvismṛtamidaṃ na tūrṇaṃ dhūmorṇāpatirapi vidhatte yadi kṛpām | aharvṛndaṃ vṛndāvanakusumapālīparimalair darālokaṃ śokāspadamiva kathaṃ neṣyati sakhī,त्वया गोष्ठं गोष्ठीतिलक किल चेद्विस्मृतमिदं न तूर्णं धूमोर्णापतिरपि विधत्ते यदि कृपाम् । अहर्वृन्दं वृन्दावनकुसुमपालीपरिमलैर् दरालोकं शोकास्पदमिव कथं नेष्यति सखी
+Hamsaduta,76,taraṅgaiḥ kurvāṇā śamanabhaginīlāghavamasau nadīṃ kāṃcidgoṣṭhe nayanajalapūrairajanayat | itīvāsyā dveṣādabhimatadaśāprārthanamayīṃ murāre vijñaptiṃ niśamayati mānī na śamanaḥ,तरङ्गैः कुर्वाणा शमनभगिनीलाघवमसौ नदीं कांचिद्गोष्ठे नयनजलपूरैरजनयत् । इतीवास्या द्वेषादभिमतदशाप्रार्थनमयीं मुरारे विज्ञप्तिं निशमयति मानी न शमनः
+Hamsaduta,77,kṛtākṛṣṭikrīḍaṃ kimapi tava rūpaṃ mama sakhī sakṛddṛṣṭvā dūrādahitahitabodhojjhitamatiḥ | hatā seyaṃ premānalamanu viśantī sarabhasaṃ pataṅgīvātmānaṃ murahara muhurdāhitavatī,कृताकृष्टिक्रीडं किमपि तव रूपं मम सखी सकृद्दृष्ट्वा दूरादहितहितबोधोज्झितमतिः । हता सेयं प्रेमानलमनु विशन्ती सरभसं पतङ्गीवात्मानं मुरहर मुहुर्दाहितवती
+Hamsaduta,78,mayā vācyaḥ kiṃ vā tvamiha nijadoṣāt paramasau yayau mandā vṛndāvanakusumabandho vidhuratām | yadarthaṃ duḥkhāgnirvikṛśati tamadyāpi hṛdayān na yasmāddurmedhā lavamapi bhavantaṃ davayati,मया वाच्यः किं वा त्वमिह निजदोषात् परमसौ ययौ मन्दा वृन्दावनकुसुमबन्धो व��धुरताम् । यदर्थं दुःखाग्निर्विकृशति तमद्यापि हृदयान् न यस्माद्दुर्मेधा लवमपि भवन्तं दवयति
+Hamsaduta,79,trivakrāho dhanyā hṛdayamiva te svaṃ puramasau samāsādya svairaṃ yadiha vilasantī nivasati | dhruvaṃ puṇyabhraṃśādajani saraleyaṃ mama sakhī praveśastatrābhūt kṣaṇamapi yadasyā na sulabhaḥ,त्रिवक्राहो धन्या हृदयमिव ते स्वं पुरमसौ समासाद्य स्वैरं यदिह विलसन्ती निवसति । ध्रुवं पुण्यभ्रंशादजनि सरलेयं मम सखी प्रवेशस्तत्राभूत् क्षणमपि यदस्या न सुलभः
+Hamsaduta,80,kimāviṣṭā bhūtaiḥ sapadi yadi vākrūraphaṇinā kṣatāpasmāreṇa cyutamatirakasmāt kimapatat | iti vyagrairasyāṃ gurubhirabhitaḥ kīcakarava- śravādaspandāyāṃ murahara vikalpā vidadhire,किमाविष्टा भूतैः सपदि यदि वाक्रूरफणिना क्षतापस्मारेण च्युतमतिरकस्मात् किमपतत् । इति व्यग्रैरस्यां गुरुभिरभितः कीचकरव- श्रवादस्पन्दायां मुरहर विकल्पा विदधिरे
+Hamsaduta,81,navīneyaṃ sampratyakuśalaparīpākalaharī- nirīṇarti svairaṃ mama sahacarīcittakuhare | jagannetraśreṇīmadhuramathurāyāṃ nivasata- ścirādārtā vārtāmapi tava yadeṣā na labhate,नवीनेयं सम्प्रत्यकुशलपरीपाकलहरी- निरीणर्ति स्वैरं मम सहचरीचित्तकुहरे । जगन्नेत्रश्रेणीमधुरमथुरायां निवसत- श्चिरादार्ता वार्तामपि तव यदेषा न लभते
+Hamsaduta,82,janān siddhādaśān namati bhajate māntrikagaṇān vidhatte śuśrūṣāmadhikavinayenauṣadhavidām | tvadīkṣādīkṣāyai paricarati bhaktyā girisutāṃ manīṣā hi vyagrā kimapi śubhahetuṃ na manute,जनान् सिद्धादशान् नमति भजते मान्त्रिकगणान् विधत्ते शुश्रूषामधिकविनयेनौषधविदाम् । त्वदीक्षादीक्षायै परिचरति भक्त्या गिरिसुतां मनीषा हि व्यग्रा किमपि शुभहेतुं न मनुते
+Hamsaduta,83,paśūnāṃ pātāraṃ bhujagaripuputrapraṇayinaṃ smarodvardhikrīḍaṃ niviḍaghanasāradyutiharam | sadābhyarṇe nandīśvaragiribhuvo raṅgarasikaṃ bhavantaṃ kaṃsāre bhajati bhavadāptyai mama sakhī,पशूनां पातारं भुजगरिपुपुत्रप्रणयिनं स्मरोद्वर्धिक्रीडं निविडघनसारद्युतिहरम् । सदाभ्यर्णे नन्दीश्वरगिरिभुवो रङ्गरसिकं भवन्तं कंसारे भजति भवदाप्त्यै मम सखी
+Hamsaduta,84,bhavantaṃ santaptā vidalitatamālāṅkurarasai- rvilikhya bhrūbhaṅgīkṛtamadanakodaṇḍakadanam | nidhāsayantī kaṇṭhe tava nijabhujāvallarīmasau dharanyāmunmīlajjāḍimaniviḍāṅgī viluṭhati,भवन्तं सन्तप्ता विदलिततमालाङ्कुररसै- र्विलिख्य भ्रूभङ्गीकृतमदनकोदण्डकदनम् । निधासयन्ती कण्ठे तव निजभुजावल्लरीमसौ धरन्यामुन्मीलज्जाडिमनिविडाङ्गी विलुठति
+Hamsaduta,85,kadācin mūḍheyaṃ niviḍabhavadīyasmṛtimadā- damandādātmānaṃ kalayati bhavantaṃ mama sakhī | tathāsyā rādhāyā virahadahanākalpitadhiyo murāre duḥsādhyā kṣaṇamapi na bādhā viramati,कदाचिन् मूढेयं निविडभवदीयस्मृतिमदा- दमन्दादात्मानं कलयति भवन्तं मम सखी । तथास्या राधाया विरहदहनाकल्पितधियो मुरारे दुःसाध्या क्षणमपि न बाधा विरमति
+Hamsaduta,86,tvayā santāpānāmupari parimuktātirabhasā- didānīmāpede tadapi tava ceṣṭāṃ priyasakhī | yadeṣā kaṃsāre bhidurahṛdayaṃ tvāmavayati satīnāṃ mūrdhanyā bhidurahṛdayābhūdanudinam,त्वया सन्तापानामुपरि परिमुक्तातिरभसा- दिदानीमापेदे तदपि तव चेष्टां प्रियसखी । यदेषा कंसारे भिदुरहृदयं त्वामवयति सतीनां मूर्धन्या भिदुरहृदयाभूदनुदिनम्
+Hamsaduta,87,samakṣaṃ sarveṣāṃ viharasi madādhipraṇayinām iti śrutvā nūnaṃ gurutarasamādhiṃ kalayati | sadā kaṃsārāte bhajasi yamināṃ netrapadavīm iti vyaktaṃ sajjībhavati yamamālocitumapi,समक्षं सर्वेषां विहरसि मदाधिप्रणयिनाम् इति श्रुत्वा नूनं गुरुतरसमाधिं कलयति । सदा कंसाराते भजसि यमिनां नेत्रपदवीम् इति व्यक्तं सज्जीभवति यममालोचितुमपि
+Hamsaduta,88,murāre kālindīsaliladaladindīvararuce mukunda śrīvṛndāvanamadana vṛndārakamaṇe | vrajānandin nandīśvaradayita nandātmaja hare sadeti krandantī parijanaśucaṃ kandalayati,मुरारे कालिन्दीसलिलदलदिन्दीवररुचे मुकुन्द श्रीवृन्दावनमदन वृन्दारकमणे । व्रजानन्दिन् नन्दीश्वरदयित नन्दात्मज हरे सदेति क्रन्दन्ती परिजनशुचं कन्दलयति
+Hamsaduta,89,samantāduttaptastava virahadāvāgniśikharayā kṛtodvegaḥ pañcāśugamṛgayuvedha vyatikaraiḥ | tanūbhūtaṃ sadyastanuvanamidaṃ hāsyati hare haṭhādadya śvo vā mama sahacarīprāṇahariṇaḥ,समन्तादुत्तप्तस्तव विरहदावाग्निशिखरया कृतोद्वेगः पञ्चाशुगमृगयुवेध व्यतिकरैः । तनूभूतं सद्यस्तनुवनमिदं हास्यति हरे हठादद्य श्वो वा मम सहचरीप्राणहरिणः
+Hamsaduta,90,payorāśisphītatviṣi himakarottaṃsamadhure dadhāne dṛgbhaṅgyā smaravijayirūpaṃ mama sakhī | hare dattasvāntā bhavati tadimāṃ kiṃ prabhavati smaro hantuṃ kintu vyathayati bhavān eva kutukī,पयोराशिस्फीतत्विषि हिमकरोत्तंसमधुरे दधाने दृग्भङ्ग्या स्मरविजयिरूपं मम सखी । हरे दत्तस्वान्ता भवति तदिमां किं प्रभवति स्मरो हन्तुं किन्तु व्यथयति भवान् एव कुतुकी
+Hamsaduta,91,vijānīme bhāvaṃ paśuparamaṇīnāṃ yadumaṇe na jānīmaḥ kasmāt tadapi tava māyā racayati | samantādadhyātmaṃ yadiha pavanavyādheralapa- dbalādasyāstena vyasanakulameva dviguṇitam,विजानीमे भावं पशुपरमणीनां यदुमणे न जानीमः कस्मात् तदपि तव माया रचयति । समन्तादध्यात्मं यदिह पवनव्याधेरलप- द्बलादस्यास्तेन व्यसनकुलमेव द्विगुणितम्
+Hamsaduta,92,gurorantevāsī sa bhajati yadūnāṃ sacivatāṃ sakhīyaṃ kālindī kila bhavati kālasya bhaginī | bhavedanyaḥ ko vā narapatipure matparicito daśāmasyāḥ śaṃsan yadutilaka yastvāmanunayet,गुरोरन्तेवासी स भजति यदूनां सचिवतां सखीयं कालिन्दी किल भवति कालस्य भगिनी । भवेदन्यः को वा नरपतिपुरे मत्परिचितो दशामस्याः शंसन् यदुतिलक यस्त्वामनुनयेत्
+Hamsaduta,93,viśīrṇāṅgīmantarvraṇaviluṭhanādutkalikayā parītāṃ bhūyasyā satatamuparāgavyatikarām | paridhvastāmodāṃ viramitasamastālikutukāṃ vidho pādasparśādapi sukhaya rādhākumudinīm,विशीर्णाङ्गीमन्तर्व्रणविलुठनादुत्कलिकया परीतां भूयस्या सततमुपरागव्यतिकराम् । परिध्वस्तामोदां विरमितसमस्तालिकुतुकां विधो पादस्पर्शादपि सुखय राधाकुमुदिनीम्
+Hamsaduta,94,vipattibhyaḥ prāṇān kathamapi bhavatsaṅgamasukha- spṛhādhīnā śaure mama sahacarī rakṣitavatī | atikrānte sampraty avadhidivase jīvanavidhau hatāśā niḥśaṅkaṃ vitarati dṛśau cutamukule,विपत्तिभ्��ः प्राणान् कथमपि भवत्सङ्गमसुख- स्पृहाधीना शौरे मम सहचरी रक्षितवती । अतिक्रान्ते सम्प्रत्य् अवधिदिवसे जीवनविधौ हताशा निःशङ्कं वितरति दृशौ चुतमुकुले
+Hamsaduta,95,pratīkārārambhaślathamatibhirudyatpariṇate- rvimuktāyā vyaktasmarakadanabhājaḥ parijanaiḥ | amuñcantī saṅgaṃ kuvalayadṛśaḥ kevalamasau kalādadya prāṇān avati bhavāśāsahacarī,प्रतीकारारम्भश्लथमतिभिरुद्यत्परिणते- र्विमुक्ताया व्यक्तस्मरकदनभाजः परिजनैः । अमुञ्चन्ती सङ्गं कुवलयदृशः केवलमसौ कलादद्य प्राणान् अवति भवाशासहचरी
+Hamsaduta,96,aye rāsakrīḍārasika mama sakhyāṃ navanavā purā baddhā yena praṇayalaharī hanta gahanā | sa cen muktāpekṣastvamapi dhig imāṃ tulaśakalaṃ yadetasyā nāsānihitamidamadyāpi calati,अये रासक्रीडारसिक मम सख्यां नवनवा पुरा बद्धा येन प्रणयलहरी हन्त गहना । स चेन् मुक्तापेक्षस्त्वमपि धिग् इमां तुलशकलं यदेतस्या नासानिहितमिदमद्यापि चलति
+Hamsaduta,97,mukunda bhrāntākṣī kimapi yadasaṃkalpitaśataṃ vidhatte tadvaktuṃ jagati manujaḥ kaḥ prabhavati | kadācit kalyāṇī vilapati ya utkaṇṭhitamati- stadākhyāmi svāmin gamaya makarottaṃsapadavīm,मुकुन्द भ्रान्ताक्षी किमपि यदसंकल्पितशतं विधत्ते तद्वक्तुं जगति मनुजः कः प्रभवति । कदाचित् कल्याणी विलपति य उत्कण्ठितमति- स्तदाख्यामि स्वामिन् गमय मकरोत्तंसपदवीम्
+Hamsaduta,98,abhūt ko.api premā mayi murariporyaḥ sakhi purā parāṃ karmāpekṣāmapi tadavalambān na gaṇayet | tathedānīṃ hā dhik samajani taṭasthaḥ sphuṭamahaṃ bhaje lajjāṃ yena kṣaṇamapi punarjīvitumapi,अभूत् को.अपि प्रेमा मयि मुररिपोर्यः सखि पुरा परां कर्मापेक्षामपि तदवलम्बान् न गणयेत् । तथेदानीं हा धिक् समजनि तटस्थः स्फुटमहं भजे लज्जां येन क्षणमपि पुनर्जीवितुमपि
+Hamsaduta,99,garīyān me premā tvayi paramiti snehalaghutā na jīviṣyāmīti praṇayagarimakhyāpanavidhiḥ | kathaṃ nāyāsīti smaraṇaparipāṭīprakaṭanaṃ harau sandeśāya priyasakhi na me vāgavasaraḥ,गरीयान् मे प्रेमा त्वयि परमिति स्नेहलघुता न जीविष्यामीति प्रणयगरिमख्यापनविधिः । कथं नायासीति स्मरणपरिपाटीप्रकटनं हरौ सन्देशाय प्रियसखि न मे वागवसरः
+Hamsaduta,100,amī kuñjaḥ pūrvaṃ na mama dadhire kāmapi mudaṃ drumālīyaṃ cetaḥ sakhi na katiśo nanditavatī | idānīṃ paśyaite yugapadapatāpaṃ vidadhate prabho muktopekṣe bhajati na hi ko vā vimukhatām,अमी कुञ्जः पूर्वं न मम दधिरे कामपि मुदं द्रुमालीयं चेतः सखि न कतिशो नन्दितवती । इदानीं पश्यैते युगपदपतापं विदधते प्रभो मुक्तोपेक्षे भजति न हि को वा विमुखताम्
+Hamsaduta,101,kadā premonmīlanmadanamadirākṣī samudayāt balādākarṣantaṃ madhuramuralīkākalikayā | muhurbhrāmyaccillīculukitakulastrīvratamahaṃ vilokeyaṃ līlāmadamiladapāṅgī murabhidam,कदा प्रेमोन्मीलन्मदनमदिराक्षी समुदयात् बलादाकर्षन्तं मधुरमुरलीकाकलिकया । मुहुर्भ्राम्यच्चिल्लीचुलुकितकुलस्त्रीव्रतमहं विलोकेयं लीलामदमिलदपाङ्गी मुरभिदम्
+Hamsaduta,102,yayau kālaḥ kalyāṇy adhikalitakelī parimalāṃ vilāsārthī yasminn acalakuhare līnavapuṣam | sa māṃ dhṛtvā dhūrtaḥ kṛtakapaṭaroṣāṃ sakhi haṭhā- dakārṣīdākarṣann urasi śaśilekhāśatavṛtām,ययौ कालः कल्याण्य् अधिकलितकेली परिमलां विलासार्थी यस्मिन्न् अचलकुहरे लीनवपुषम् । स मां धृत्वा धूर्तः कृतकपटरोषां सखि हठा- दकार्षीदाकर्षन्न् उरसि शशिलेखाशतवृताम्
+Hamsaduta,103,rāṇadbhṛṅgaśreṇīsuhṛdi śaradārambhamadhure vanānte cāndrībhiḥ kiraṇalaharībhirdhavalite | kadā premoddaṇḍasmarakalahavaitaṇḍikamahaṃ kariṣye govindaṃ niviḍabhujabandhapraṇayinam,राणद्भृङ्गश्रेणीसुहृदि शरदारम्भमधुरे वनान्ते चान्द्रीभिः किरणलहरीभिर्धवलिते । कदा प्रेमोद्दण्डस्मरकलहवैतण्डिकमहं करिष्ये गोविन्दं निविडभुजबन्धप्रणयिनम्
+Hamsaduta,104,mano me hā kaṣṭaṃ jvalati kimahaṃ hanta karavai na pāraṃ nāvāraṃ kimapi kalayāmy asya jaladheḥ | iyaṃ vande mūrdhnā sapadi tamupāyaṃ kathaya māṃ {patāmṛṣye} yasmāddhṛtikaṇikayāpe kṣaṇikayā,मनो मे हा कष्टं ज्वलति किमहं हन्त करवै न पारं नावारं किमपि कलयाम्य् अस्य जलधेः । इयं वन्दे मूर्ध्ना सपदि तमुपायं कथय मां {पतामृष्ये} यस्माद्धृतिकणिकयापे क्षणिकया
+Hamsaduta,105,prayāto māṃ hitvā yadi kaṭhinacūḍāmaṇirasau paryātu svacchandaṃ mama samayadharmaḥ kila gatiḥ | idaṃ soḍhuṃ kā vā prabhavati yataḥ svapnakapaṭā- dihāyāto vṛndāvanabhuvi kalān māṃ ramayati,प्रयातो मां हित्वा यदि कठिनचूडामणिरसौ पर्यातु स्वच्छन्दं मम समयधर्मः किल गतिः । इदं सोढुं का वा प्रभवति यतः स्वप्नकपटा- दिहायातो वृन्दावनभुवि कलान् मां रमयति
+Hamsaduta,106,anaucityaṃ tasya vyathayati mano hanta mathurāṃ tvamāsādya svairaṃ capalahṛdayaṃ vāraya harim | sakhi svapnārambhe punarapi yathā vibhrama madā- dihāyāto dhūrtaḥ kṣapayati na me kiṅkiniguṇam,अनौचित्यं तस्य व्यथयति मनो हन्त मथुरां त्वमासाद्य स्वैरं चपलहृदयं वारय हरिम् । सखि स्वप्नारम्भे पुनरपि यथा विभ्रम मदा- दिहायातो धूर्तः क्षपयति न मे किङ्किनिगुणम्
+Hamsaduta,107,ayi svapno dūre viramatu samakṣaṃ śṛṇu haṭhā- daviśvastā mā bhūriha sakhi manovibhramadhiyā | vayasyaste govardhanavipinamāsādya kutukā- dakāṇḍe yadbhūyaḥ smarakalahapāṇḍityamatanot,अयि स्वप्नो दूरे विरमतु समक्षं शृणु हठा- दविश्वस्ता मा भूरिह सखि मनोविभ्रमधिया । वयस्यस्ते गोवर्धनविपिनमासाद्य कुतुका- दकाण्डे यद्भूयः स्मरकलहपाण्डित्यमतनोत्
+Hamsaduta,108,amarṣāddhāvantīṃ gahanakuhare sūcitapathāṃ tulākoṭikvānaiścakitapadapātadviguṇitaiḥ | vidhīrṣan māṃ harṣottaralanayanāntaḥ sa kutukī na vaṃśīmajñāsīdbhuvi karasarojādvigalitām,अमर्षाद्धावन्तीं गहनकुहरे सूचितपथां तुलाकोटिक्वानैश्चकितपदपातद्विगुणितैः । विधीर्षन् मां हर्षोत्तरलनयनान्तः स कुतुकी न वंशीमज्ञासीद्भुवि करसरोजाद्विगलिताम्
+Hamsaduta,109,aśaktāṃ gantavye kalitanavacelāñcalatayā latālībhiḥ puṣpasmitaśavalitābhirvirudatīm | parīhāsārambhī priyasakhi sa māṃ lambitamukhīṃ prapede cumbāya sphuradadharabimbastava sakhā,अशक्तां गन्तव्ये कलितनवचेलाञ्चलतया लतालीभिः पुष्पस्मितशवलिताभिर्विरुदतीम् । परीहासारम्भी प्रियसखि स मां लम्बितमुखीं प्रपेदे चुम्बाय स्फुरदधरबिम्बस्तव सखा
+Hamsaduta,110,tato.ahaṃ dhammille sthagitamuralīkā sakhi śanai- ralīkāmarṣeṇa bhramadaviralabhrūrudacalam | kacākṛṣṭikrīḍākramaparicite cauryacarite harirlabdhopādhiḥ prasabhamanayan māṃ giridarīm,ततो.अहं धम्मिल्ले स्थगितमुरलीका सखि शनै- रलीकामर्षेण भ्रमदविरलभ्रूरुदचलम् । कचाकृष्टिक्रीडाक्रमपरिचिते चौर्यचरिते हरिर्लब्धोपाधिः प्रसभमनयन् मां गिरिदरीम्
+Hamsaduta,111,kadācidvāsantīkuharabhuvi dhṛṣṭaḥ sarabhasaṃ hasan pṛṣṭhālambī sthagayati karābhyāṃ mama dṛśau | didhīrṣau jāterṣyaṃ mayi sakhi tadīyāṅguliśikhāṃ na jāne kutrāyaṃ vrajati kitavānāṃ kila guruḥ,कदाचिद्वासन्तीकुहरभुवि धृष्टः सरभसं हसन् पृष्ठालम्बी स्थगयति कराभ्यां मम दृशौ । दिधीर्षौ जातेर्ष्यं मयि सखि तदीयाङ्गुलिशिखां न जाने कुत्रायं व्रजति कितवानां किल गुरुः
+Hamsaduta,112,atīteyaṃ vārtā viramatu puraḥ paśya sarale vayasyaste so.ayaṃ smitamadhurimonmṛṣṭavadanaḥ | bhujastambhollāsādabhimataparīrambharabhasaḥ smarakrīḍāsindhuḥ kṣipati mayi bandhukakusumam,अतीतेयं वार्ता विरमतु पुरः पश्य सरले वयस्यस्ते सो.अयं स्मितमधुरिमोन्मृष्टवदनः । भुजस्तम्भोल्लासादभिमतपरीरम्भरभसः स्मरक्रीडासिन्धुः क्षिपति मयि बन्धुककुसुमम्
+Hamsaduta,113,taduttiṣṭha vrīḍāvati niviḍamuktālatikayā vadhānemaṃ dhūrtaṃ sakhi madhupurīṃ yāti na yathā | iti premonmīladbhavadanubhavārūḍhajaḍimā sakhīnāmākrandaṃ na kila katiśaḥ kandalayati,तदुत्तिष्ठ व्रीडावति निविडमुक्तालतिकया वधानेमं धूर्तं सखि मधुपुरीं याति न यथा । इति प्रेमोन्मीलद्भवदनुभवारूढजडिमा सखीनामाक्रन्दं न किल कतिशः कन्दलयति
+Hamsaduta,114,aho kaṣṭ.aṃ bālyādahamiha sakhīṃ duṣṭahṛdayā muhurmānagranthiṃ sahajasaralāṃ grāhitavatī | tadārambhādgopīgaṇaratiguro nirbharamasau na lebhe lubdhāpi tvadamalabhujastambharabhasam,अहो कष्ट्.अं बाल्यादहमिह सखीं दुष्टहृदया मुहुर्मानग्रन्थिं सहजसरलां ग्राहितवती । तदारम्भाद्गोपीगणरतिगुरो निर्भरमसौ न लेभे लुब्धापि त्वदमलभुजस्तम्भरभसम्
+Hamsaduta,115,alinde kālindīkamalasurabhau kuñjavasate- rvasantīṃ vāsantīnavaparimalodgāricikurām | tvadutsaṅge nidrāsukhamukulitākṣīṃ punarimāṃ kadāhaṃ seviṣye kiśalayakalāpavyajaninī,अलिन्दे कालिन्दीकमलसुरभौ कुञ्जवसते- र्वसन्तीं वासन्तीनवपरिमलोद्गारिचिकुराम् । त्वदुत्सङ्गे निद्रासुखमुकुलिताक्षीं पुनरिमां कदाहं सेविष्ये किशलयकलापव्यजनिनी
+Hamsaduta,116,dhṛtānandāṃvṛndāvanaparisare śāradaniśā- vilāsollāsena glapitakavarīphullakusumām | tava skandhopānte vinihitabhujāvallarimahaṃ kadā kuñje līnā rahasi vihasiṣyāmi sumukhīm,धृतानन्दांवृन्दावनपरिसरे शारदनिशा- विलासोल्लासेन ग्लपितकवरीफुल्लकुसुमाम् । तव स्कन्धोपान्ते विनिहितभुजावल्लरिमहं कदा कुञ्जे लीना रहसि विहसिष्यामि सुमुखीम्
+Hamsaduta,117,vidūrādāhartuṃ kusumamupayāmi tvamadhunā purastīre tīre kalaya tulasīpallavamidam | iti vyājādenāṃ viditabhavadīyasthitirahaṃ kadā kuñje gopīramaṇa gamayiṣyāmi samaye,विदूरादाहर्तुं कुसुममुपयामि त्वमधुना पुरस्तीरे तीरे कलय तुलसीपल्लवमिदम् । इति व्याजादेनां विदितभवदीयस्थितिरहं कदा कुञ्जे गोपीरमण गमयिष्यामि समये
+Hamsaduta,118,iti śrīkaṃsāreḥ padakamalayorgokulakathāṃ nivedya pratyekaṃ bhaja parijaneṣu praṇayitām | nijāṅke kādambīsahacara vahan maṇḍanatayā na yān uccaiḥ premapravaṇamanujagrāha bhagavān,इति श्रीकंसारेः पदकमलयोर्गोकुलकथां निवेद्य प्रत्येकं भज परिजनेषु प्रणयिताम् । निजाङ्के कादम्बीसहचर वहन् मण्डनतया न यान् उच्चैः प्रेमप्रवणमनुजग्राह भगवान्
+Hamsaduta,119,miladbhaṅgīṃ haṃsīramaṇa vanamālāṃ prathamato mudā kṣemaṃ pṛcchann idamupaharethā mama vacaḥ | ciraṃ kaṃsārāterurasi sahavāsapraṇayinīṃ kimenāmenākṣīṃ guṇavati visasmāra bhavatī,मिलद्भङ्गीं हंसीरमण वनमालां प्रथमतो मुदा क्षेमं पृच्छन्न् इदमुपहरेथा मम वचः । चिरं कंसारातेरुरसि सहवासप्रणयिनीं किमेनामेनाक्षीं गुणवति विसस्मार भवती
+Hamsaduta,120,idaṃ kiṃ vā hanta smarasi rasike khaṇḍanaruṣā parītāṅgī govardhanagirinitambe mama sakhī | bhiyā sambhrāntākṣaṃ yadiha vicakarṣa tvayi balā- dgṛhītvā vibhraśyan navaśikhiśikhaṃ gokulapatim,इदं किं वा हन्त स्मरसि रसिके खण्डनरुषा परीताङ्गी गोवर्धनगिरिनितम्बे मम सखी । भिया सम्भ्रान्ताक्षं यदिह विचकर्ष त्वयि बला- द्गृहीत्वा विभ्रश्यन् नवशिखिशिखं गोकुलपतिम्
+Hamsaduta,121,tataḥ sambhāṣethāḥ śrutimakaramudrāmiti mudā bhavatyāṃ kartavyaḥ kimiti kuśalapraśnajaḍimā | rucismerā yā tvaṃ racayasi sadā cumbanakalām apāṅgena spṛṣṭā sakhi murariporgaṇḍamukure,ततः सम्भाषेथाः श्रुतिमकरमुद्रामिति मुदा भवत्यां कर्तव्यः किमिति कुशलप्रश्नजडिमा । रुचिस्मेरा या त्वं रचयसि सदा चुम्बनकलाम् अपाङ्गेन स्पृष्टा सखि मुररिपोर्गण्डमुकुरे
+Hamsaduta,122,nivāsaste devi śravaṇalatikāyāmiti dhiyā prayatnāt tvāmeva praṇayahṛdayā yāmi śaraṇam | parokṣaṃ vṛṣṇīnāṃ nibhṛtanibhṛtaṃ karṇakuhare hareḥ kākūnmiśrāṃ kathaya sakhi rādhāvidhuratām,निवासस्ते देवि श्रवणलतिकायामिति धिया प्रयत्नात् त्वामेव प्रणयहृदया यामि शरणम् । परोक्षं वृष्णीनां निभृतनिभृतं कर्णकुहरे हरेः काकून्मिश्रां कथय सखि राधाविधुरताम्
+Hamsaduta,123,parīrambhaṃ premṇā mama savinayaṃ kaustubhamaṇau bruvāṇaḥ kurvīthāḥ patagavara vijñāpanamidam | agādhā rādhāyāmapi tava sakhe vismṛtirabhūt kathaṃ vā kalyāṇaṃ vahati tarale hi praṇayitā,परीरम्भं प्रेम्णा मम सविनयं कौस्तुभमणौ ब्रुवाणः कुर्वीथाः पतगवर विज्ञापनमिदम् । अगाधा राधायामपि तव सखे विस्मृतिरभूत् कथं वा कल्याणं वहति तरले हि प्रणयिता
+Hamsaduta,124,muhuḥ kūjatkāñcīmaṇivalayamañjīramuralī- ravālambo bhrāmyadyuvatīkulagītaiḥ suramaṇe | sa kiṃ sākṣādbhāvī punarapi harestāṇḍavarasai- ramandaḥ kālindīpulinabhuvi tauryātrikabharaḥ,मुहुः कूजत्काञ्चीमणिवलयमञ्जीरमुरली- रवालम्बो भ्राम्यद्युवतीकुलगीतैः सुरमणे । स किं साक्षाद्भावी पुनरपि हरेस्ताण्डवरसै- रमन्दः कालिन्दीपुलिनभुवि तौर्यात्रिकभरः
+Hamsaduta,125,navīnastvaṃ kambo paśuparamaṇībhiḥ paricayaṃ na dhatse rādhāyāḥ guṇagarimagandho.api na kṛtī | tathāpi tvāṃ yāce hṛdayanihitaṃ dohadamahaṃ vahante hi klānte praṇayamavadātaprakṛtayaḥ,नवीनस्त्वं कम्बो पशुपरमणीभिः परिचयं न धत्से राधायाः गुणगरिमगन्धो.अपि न कृती । तथापि त्वां याचे हृदयनिहितं दोहदमहं वहन्ते हि क्लान्ते प्रणयमवदातप्रकृतयः
+Hamsaduta,126,gṛhītvā govindaṃ jaladhihṛdayānandana sakhe sukhena śrīvṛndāvanaparisare nandatu bhavān | kathaṃ vā te goṣṭhaṃ bhavatu dayitaṃ hanta balavān yadetasmin veṇorjayati cirasaubhāgyamahimā,गृहीत्वा गोविन्दं जलधिहृदयानन्दन सखे सुखेन श्रीवृन्दावनपरिसरे नन्दतु भवान् । कथं वा ते गोष्ठं भवतु दयितं हन्त बलवान् यदेतस्मिन् वेणोर्जयति चिरसौभाग्यमहिमा
+Hamsaduta,127,iti premodgārapravaṇamanunīya kramavaśāṃ parīvārān bhrātarniśamayati cāṇūramathane | punaḥ kopodbhinnapraṇayacaṭulaṃ tasya nikaṭe kathāmācakṣīthāḥ daśabhiravatārairvilasitām,इति प्रेमोद्गारप्रवणमनुनीय क्रमवशां परीवारान् भ्रातर्निशमयति चाणूरमथने । पुनः कोपोद्भिन्नप्रणयचटुलं तस्य निकटे कथामाचक्षीथाः दशभिरवतारैर्विलसिताम्
+Hamsaduta,128,grahītuṃ tvāṃ premāmiṣaparivṛtaṃ cittavaḍiśaṃ mahāmīna kṣipraṃ nādhita rasapūre mama sakhī | vivekākhyaṃ chittvā guṇamatha tadagrāsi bhavatā hatāśeyaṃ kiṃ vā śiva śiva vidhātuṃ prabhavati,ग्रहीतुं त्वां प्रेमामिषपरिवृतं चित्तवडिशं महामीन क्षिप्रं नाधित रसपूरे मम सखी । विवेकाख्यं छित्त्वा गुणमथ तदग्रासि भवता हताशेयं किं वा शिव शिव विधातुं प्रभवति
+Hamsaduta,129,varākīyaṃ dṛṣṭvā subhagavapuṣo vibhramabharaṃ tavābhyarṇaṃ bheje paramakutukollāsitamatiḥ | tirodhāya svāṅgaṃ prakaṭayasi yat tvaṃ kaṭhinatāṃ tadetat kiṃ na syāt tava kamaṭhamūrteḥ samucitam,वराकीयं दृष्ट्वा सुभगवपुषो विभ्रमभरं तवाभ्यर्णं भेजे परमकुतुकोल्लासितमतिः । तिरोधाय स्वाङ्गं प्रकटयसि यत् त्वं कठिनतां तदेतत् किं न स्यात् तव कमठमूर्तेः समुचितम्
+Hamsaduta,130,sadā kaṃsārate sphurati ciramadyāpi bhavataḥ sphuṭaṃ kroḍākāre vapuṣi niviḍapremalaharī | yataḥ sā sairandhrī malayaruhapaṅkapraṇayinī tvayā kroḍīcakre paramarabhasādātmadayitā,सदा कंसारते स्फुरति चिरमद्यापि भवतः स्फुटं क्रोडाकारे वपुषि निविडप्रेमलहरी । यतः सा सैरन्ध्री मलयरुहपङ्कप्रणयिनी त्वया क्रोडीचक्रे परमरभसादात्मदयिता
+Hamsaduta,131,cirādantarbhūtā naraharimayī mūrtirabhita- stadīyo vyāpārastava tu na yayau vismṛtipatham | vinītaprahlādastvamiha paramakrūracarite prasakto yadbhūyaḥ parahṛdayabhedaṃ janayasi,चिरादन्तर्भूता नरहरिमयी मूर्तिरभित- स्तदीयो व्यापारस्तव तु न ययौ विस्मृतिपथम् । विनीतप्रह्लादस्त्वमिह परमक्रूरचरिते प्रसक्तो यद्भूयः परहृदयभेदं जनयसि
+Hamsaduta,132,yadātmānaṃ darpādagaṇitagururvāmana mudā manorājyenāḍhyaṃ tvayi valitayā kalpitavatī | prapede tasyedaṃ phalamucitameva priyasakhī vidūre yat kṣiptā praṇayamayapāśe nigaḍitā,यदात्मानं दर्पादगणितगुरुर्वामन मुदा मनोराज्येनाढ्यं त्वयि वलितया कल्पितवती । प्रपेदे तस्येदं फलमुचितमेव प्रियसखी विदूरे यत् क्षिप्ता प्रणयमयपाशे निगडिता
+Hamsaduta,133,iyaṃ nātha krūrā bhṛgupatanamakaṅkṣati tato yadasyāṃ kaṭhināṃ tava samucitaṃ tadbhṛgupate | asau te durbodhā kṛtiriha bhavadvismṛtipathaṃ yato jātaḥ sākṣādgururapi sa nandīśvarapatiḥ,इयं नाथ क्रूरा भृगुपतनमकङ्क्षति ततो यदस्यां कठिनां तव समुचितं तद्भृगुपते । असौ ते दुर्बोधा कृतिरिह भवद्विस्मृतिपथं यतो जातः साक्षाद्गुरुरपि स नन्दीश्वरपतिः
+Hamsaduta,134,nirānandā gāvaściramupasṛtā dūṣaṇakulaiḥ kharāyante sadyo raghutilaka govardhanataṭīḥ | virādhatvaṃ ghoṣo vrajati bhavadīyapravasanā- didānīṃ mārīcaḥ sphuṭamiha narīṇarti paritaḥ,निरानन्दा गावश्चिरमुपसृता दूषणकुलैः खरायन्ते सद्यो रघुतिलक गोवर्धनतटीः । विराधत्वं घोषो व्रजति भवदीयप्रवसना- दिदानीं मारीचः स्फुटमिह नरीणर्ति परितः
+Hamsaduta,135,prasannaḥ kālo.ayaṃ punarudayituṃ rāsabhajanai- rvilāsinn adyāpi sphuṭamanaparādhā vayamapi | vitanvānaḥ kāntiṃ vapuṣi śaradākāśavalitāṃ kṛto na tvaṃ sīradhvaja bhajasi vṛndāvanamidam,प्रसन्नः कालो.अयं पुनरुदयितुं रासभजनै- र्विलासिन्न् अद्यापि स्फुटमनपराधा वयमपि । वितन्वानः कान्तिं वपुषि शरदाकाशवलितां कृतो न त्वं सीरध्वज भजसि वृन्दावनमिदम्
+Hamsaduta,136,na rāgaṃ sarvajña kvacidapi vidhatte ratipatiṃ muhurdveṣṭi drohaṃ kalayati balādiṣṭavidhaye | ciraṃ dhyānāsaktā nivasati sadā saugatarati- stathāpyasyāṃ haṃho sadayahṛdaya tvaṃ na dayase,न रागं सर्वज्ञ क्वचिदपि विधत्ते रतिपतिं मुहुर्द्वेष्टि द्रोहं कलयति बलादिष्टविधये । चिरं ध्यानासक्ता निवसति सदा सौगतरति- स्तथाप्यस्यां हंहो सदयहृदय त्वं न दयसे
+Hamsaduta,137,parikleśamlecchān samadamadhupālī madhurayā nikṛntatrontapraṇayakalikākhaḍgalatayā | tvamāsīnaḥ kalkinniha caturagopāhitaratiḥ sadeśaṃ kurvīthāḥ pratimuditavīrādhikamidam,परिक्लेशम्लेच्छान् समदमधुपाली मधुरया निकृन्तत्रोन्तप्रणयकलिकाखड्गलतया । त्वमासीनः कल्किन्निह चतुरगोपाहितरतिः सदेशं कुर्वीथाः प्रतिमुदितवीराधिकमिदम्
+Hamsaduta,138,iti premodghāṭasampuṭitavaco bhaṅgirakhilaṃ tvamāvedya klidyan mukhaparisaro locanajalaiḥ | tato govindasya prativacanamādhvīkapadapī- mupāsīno dṛgbhyāṃ kṣaṇamavadhīthāḥ khagapate,इति प्रेमोद्घाटसम्पुटितवचो भङ्गिरखिलं त्वमावेद्य क्लिद्यन् मुखपरिसरो लोचनजलैः । ततो गोविन्दस्य प्रतिवचनमाध्वीकपदपी- मुपासीनो दृग्भ्यां क्षणमवधीथाः खगपते
+Hamsaduta,139,praṇetavyo dṛṣṭeranubhavapathaṃ nandatanayo vidheyo gopīnāṃ bhuvanamahitānāmupakṛtiḥ | iyaṃ yāmairgamyā catura mathurāpi tricaturai- riti dvaidhaṃ nāntaḥ kalaya kalahaṃsīkulapate,प्रणेतव्यो दृष्टेरनुभवपथं नन्दतनयो विधेयो गोपीनां भुवनमहितानामुपकृतिः । इयं यामैर्गम्या चतुर मथुरापि त्रिचतुरै- रिति द्वैधं नान्तः कलय कलहंसीकुलपते
+Hamsaduta,140,apūrvā yasyāntarvilasati mudā sāralaruci- rvivektuṃ śakyete sapadi milite yena payasī | kathaṃ kāraṃ yukto bhavatu bhavatastasya kṛtinā vilambaḥ kādambīramaṇa mathurāsaṅgamavidhau,अपूर्वा यस्यान्तर्विलसति मुदा सारलरुचि- र्विवेक्तुं शक्येते सपदि मिलिते येन पयसी । कथं कारं युक्तो भवतु भवतस्तस्य कृतिना विलम्बः कादम्बीरमण मथुरासङ्गमविधौ
+Hamsaduta,141,prapannaḥ premāṇaṃ prabhavati sadā bhāgavatabhāk parācīno janmāvadhibhavarasādbhaktimadhuraḥ | ciraṃ ko.api śrīmān jayati viditaḥ śākaratayā dhurīṇo dhīrāṇāmadhidharaṇi vaiyāsakiriva,प्रपन्नः प्रेमाणं प्रभवति सदा भागवतभाक् पराचीनो जन्मावधिभवरसाद्भक्तिमधुरः । चिरं को.अपि श्रीमान् जयति विदितः शाकरतया धुरीणो धीराणामधिधरणि वैयासकिरिव
+Hamsaduta,142,rasānāmādhārairaparicitadoṣaḥ sahṛdayai- rmurārāteḥ krīḍāniviḍaghaṭanārūpamahitaḥ | prabandho.ayaṃ bandhorakhilajagatāṃ tasya sarasāṃ prabhorantaḥ sāndrāṃ pramadalaharīṃ pallavayatu,रसानामाधारैरपरिचितदोषः सहृदयै- र्मुरारातेः क्रीडानिविडघटनारूपमहितः । प्रबन्धो.अयं बन्धोरखिलजगतां तस्य सरसां प्रभोरन्तः सान्द्रां प्रमदलहरीं पल्लवयतु

clean_hetvabhasadasaka.csv

@@ -0,0 +1,11 @@
+verse_id,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+hetvād_1,tvaṃ ruṣṭā mayi cen namāmi bhavatīṃ neyaṃ tvayā namyatāṃ namyatvaṃ tvayi bhāti pārthivatayā manye mahārājavat / kumbhādiṣv ativartanāt tvaduditaṃ sādhāraṇaṃ sādhanaṃ vāgvādeṣv iti nirjito dayitayā rāmaḥ sukhaṃ rātu vaḥ,त्वं रुष्टा मयि चेन् नमामि भवतीं नेयं त्वया नम्यतां नम्यत्वं त्वयि भाति पार्थिवतया मन्ये महाराजवत् / कुम्भादिष्व् अतिवर्तनात् त्वदुदितं साधारणं साधनं वाग्वादेष्व् इति निर्जितो दयितया रामः सुखं रातु वः
+hetvād_2,kṛṣṇaḥ puṣṇātu saukhyaṃ sumukhi sumukhatāṃ yāhi yāhi priyāṃ tām anyāsaktaṃ kuto māṃ kalaṣasi dayite kevalaṃ tvatsvabhāvāt / yady evaṃ mugdhatā te karaṇam idam asādhāraṇaṃ pakṣamātre vṛttatvād ity akasmāt praṇayakalahitāṃ rādhikāṃ sāntvayan vaḥ,कृष्णः पुष्णातु सौख्यं सुमुखि सुमुखतां याहि याहि प्रियां ताम् अन्यासक्तं कुतो मां कलषसि दयिते केवलं त्वत्स्वभावात् / यद्य् एवं मुग्धता ते करणम् इदम् असाधारणं पक्षमात्रे वृत्तत्वाद् इत्य् अकस्मात् प्रणयकलहितां राधिकां सान्त्वयन् वः
+hetvād_3,sarvaṃ vastu sukhāvahaṃ tava punaḥ kautaskutīyaṃ vyathā kasmād evam udīryate jagad idaṃ yat tanmayaṃ bhāṣase / hetus savyabhicāra eṣa virahāt dṛṣṭāntayor ity ayaṃ saṃlāpas saha lakṣmaṇena viyujaḥ sītāpateḥ pātu vaḥ,सर्वं वस्तु सुखावहं तव पुनः कौतस्कुतीयं व्यथा कस्माद् एवम् उदीर्यते जगद् इदं यत् तन्मयं भाषसे / हेतुस् सव्यभिचार एष विरहात् दृष्टान्तयोर् इत्य् अयं संलापस् सह लक्ष्मणेन वियुजः सीतापतेः पातु वः
+hetvād_4,bhīto 'haṃ virahī tuṣārakiraṇāt so 'yaṃ samujjṛmbhate vijñātaḥ katham eṣa te mama yatas tāpaṃ karoty uccakaiḥ / liṅgāt ko 'numinoti sādhyavirahavyāptād iyaṃ mugdhatā mā bhaiṣīr iti pātu vo raghupatis saumitriṇā sāntvitaḥ,भीतो ऽहं विरही तुषारकिरणात् सो ऽयं समुज्जृम्भते विज्ञातः कथम् एष ते मम यतस् तापं करोत्य् उच्चकैः / लिङ्गात् को ऽनुमिनोति साध्यविरहव्याप्ताद् इयं मुग्धता मा भैषीर् इति पातु वो रघुपतिस् सौमित्रिणा सान्त्वितः
+hetvād_5,kā bhītis tava candrato raghupate doṣākaratvād asāv āsaktaḥ parapīḍane piśunavan naivaṃ kutaḥ kathyate / hetuḥ satpratipakṣa eṣa yad ayaṃ sadvṛttatāṃ gāhate sodaryeṇa nirastabhīr iti sukhaṃ puṣṇātu vo rāghavaḥ,का भीतिस् तव चन्द्रतो रघुपते दोषाकरत्वाद् असाव् आसक्तः परपीडने पिशुनवन् नैवं कुतः कथ्यते / हेतुः सत्प्रतिपक्ष एष यद् अयं सद्वृत्ततां गाहते सोदर्येण निरस्तभीर् इति सुखं पुष्णातु वो राघवः
+hetvād_6,mithyeyaṃ virahavyathā tava mudaṃ datte purovartinī māyāmaithilakanyakā priyatamābhāvena satyeva sā / ity uktaḥ sahajena sāntvanavidhau hetor amuṣyāśrayāsiddhatvaṃ pratipādayann avatu vaḥ śrījānakīvallabhaḥ,मिथ्येयं विरहव्यथा तव मुदं दत्ते पुरोवर्तिनी मायामैथिलकन्यका प्रियतमाभावेन सत्येव सा / इत्य् उक्तः सहजेन सान्त्वनविधौ हेतोर् अमुष्याश्रयासिद्धत्वं प्रतिपादयन्न् अवतु वः श्रीजानकीवल्लभः
+hetvād_7,cittaṃ me cittajanmā vidalayati śaraiḥ svāśrayaṃ nāśayet kaḥ sthūlatvāc cetaso 'sau kim iva na kurute nirvicārapravṛttaḥ / āhuś ceto 'ṇumānaṃ katham iha bhavati sthūlatā tatsvarūpāsiddho 'yaṃ hetur evaṃ daśarathasutayoḥ pātu saṃbhāṣitaṃ vaḥ,चित्तं मे चित्तजन्मा विदलयति शरैः स्वाश्रयं नाशयेत् कः स्थूलत्वाच् चेतसो ऽसौ किम् इव न कुरुते निर्विचारप्रवृत्तः / आहुश् चेतो ऽणुमानं कथम् इह भवति स्थूलता तत्स्वरूपासिद्धो ऽयं हेतुर् एवं दशरथसुतयोः पातु संभाषितं वः
+hetvād_8,vadhyetāṃ śukasāraṇau na hi tayor vadhyatvam asty eva tat rakṣastvād daśakandharādivad ayaṃ hetus sahopādhikaḥ / sadrohatvam upādhir atra sugamaḥ śeṣas tvayā cintyatām ity ādityasutoktikhaṇḍanakaraḥ śrīrāghavaḥ pātu vaḥ,वध्येतां शुकसारणौ न हि तयोर् वध्यत्वम् अस्त्य् एव तत् रक्षस्त्वाद् दशकन्धरादिवद् अयं हेतुस् सहोपाधिकः / सद्रोहत्वम् उपाधिर् अत्र सुगमः शेषस् त्वया चिन्त्यताम् इत्य् आदित्यसुतोक्तिखण्डनकरः श्रीराघवः पातु वः
+hetvād_9,jayyo rāghava eṣa mānuṣatayā tadbhakṣibhīr yātubhiḥ naivaṃ bādhita eva hetur uditaḥ pratyakṣamānena hi / kva pratyakṣam idaṃ kharādinihatāv ity agrajasyāgrato diśyāt tanmatabhidvibhīṣaṇasamudgītas sukhaṃ rāghavaḥ,जय्यो राघव एष मानुषतया तद्भक्षिभीर् यातुभिः नैवं बाधित एव हेतुर् उदितः प्रत्यक्षमानेन हि / क्व प्रत्यक्षम् इदं खरादिनिहताव् इत्य् अग्रजस्याग्रतो दिश्यात् तन्मतभिद्विभीषणसमुद्गीतस् सुखं राघवः
+hetvād_10,ajñātvā hṛdgataṃ te katham abhilaṣitaṃ prārthaye bhāmini tvāṃ nanv etasmāt kaṭākṣād anuminu hṛdaye rāga eveti cen na / hetus sopādhiko 'yaṃ bhavati gurutaro hrībharo 'sminn upādhiḥ sādhyavyāpī priyādau sa khalu raṇamukhe sādhanāvyāpakaś ca,अज्ञात्वा हृद्गतं ते कथम् अभिलषितं प्रार्थये भामिनि त्वां नन्व् एतस्मात् कटाक्षाद् अनुमिनु हृदये राग एवेति चेन् न / हेतुस् सोपाधिको ऽयं भवति गुरुतरो ह्रीभरो ऽस्मिन्न् उपाधिः साध्यव्यापी प्रियादौ स खलु रणमुखे साधनाव्यापकश् च

clean_kalividambana.csv

@@ -0,0 +1,103 @@
+verse_id,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+NKv_1,na bhetavyaṃ na boddhavyaṃ na śrāvyaṃ vādino vacaḥ jhaṭiti prativaktavyaṃ sabhāsu vijigīṣubhiḥ,न भेतव्यं न बोद्धव्यं न श्राव्यं वादिनो वचः झटिति प्रतिवक्तव्यं सभासु विजिगीषुभिः
+NKv_2,asaṃbhramo vilajjatvam avajñā prativādini hāso rājñaḥ stavaś ceti pañcaite jayahetavas,असंभ्रमो विलज्जत्वम् अवज्ञा प्रतिवादिनि हासो राज्ञः स्तवश् चेति पञ्चैते जयहेतवस्
+NKv_3,uccair udghoṣya jetavyaṃ madhyasthaś ced apaṇḍitas paṇḍito yadi tatraiva pakṣapāto 'dhiropyatām,उच्चैर् उद्घोष्य जेतव्यं मध्यस्थश् चेद् अपण्डितस् पण्डितो यदि तत्रैव पक्षपातो ऽधिरोप्यताम्
+NKv_4,lobho hetur dhanaṃ sādhyaṃ dṛṣṭāntas tu purohitas ātmotkarṣo nigamanam anumāneṣv ayaṃ vidhis,लोभो हेतुर् धनं साध्यं दृष्टान्तस् तु पुरोहितस् आत्मोत्कर्षो निगमनम् अनुमानेष्व् अयं विधिस्
+NKv_5,abhyāsyaṃ lajjamānena tattvaṃ jijñāsunā ciram jigīṣunā hriyaṃ tyaktvā kāryaḥ kolāhalo mahān,अभ्यास्यं लज्जमानेन तत्त्वं जिज्ञासुना चिरम् जिगीषुना ह्रियं त्यक्त्वा कार्यः कोलाहलो महान्
+NKv_6,pāṭhanair granthanirmāṇaiḥ pratiṣṭhā tāvad āpyate evam ca tathyavyutpattir āyuṣo 'nte bhaven na vā,पाठनैर् ग्रन्थनिर्माणैः प्रतिष्ठा तावद् आप्यते एवम् च तथ्यव्युत्पत्तिर् आयुषो ऽन्ते भवेन् न वा
+NKv_7,stotāraḥ ke bhaviṣyanti mūrkhasya jagatītale na stauti cet svayaṃ ca svaṃ kadā tasyāstu nirvṛtis,स्तोतारः के भविष्यन्ति मूर्खस्य जगतीतले न स्तौति चेत् स्वयं च स्वं कदा तस्यास्तु निर्वृतिस्
+NKv_8,vācyatāṃ samayo 'tītaḥ spaṣṭam agre bhaviṣyati iti pāṭhayatāṃ granthe kāṭhinyaṃ kutra vartate,वाच्यतां समयो ऽतीतः स्पष्टम् अग्रे भविष्यति इति पाठयतां ग्रन्थे काठिन्यं कुत्र वर्तते
+NKv_9,agatitvam atiśraddhā jñānābhāsena tṛptatā trayaḥ śiṣyaguṇā hy ete mūrkhācāryasya bhāgyajās,अगतित्वम् अतिश्रद्धा ज्ञानाभासेन तृप्तता त्रयः शिष्यगुणा ह्य् एते मूर्खाचार्यस्य भाग्यजास्
+NKv_10,yadi na kvāpi vidyāyāṃ sarvathā kramate matis māntrikās tu bhaviṣyāmo yogino yatayo 'pi vā,यदि न क्वापि विद्यायां सर्वथा क्रमते मतिस् मान्त्रिकास् तु भविष्यामो योगिनो यतयो ऽपि वा
+NKv_11,avilambena saṃsiddhau māntrikair āpyate yaśas vilambe karmabāhulyaṃ vikhyāpyāvāpyate dhanam,अविलम्बेन संसिद्धौ मान्त्रिकैर् आप्यते यशस् विलम्बे कर्मबाहुल्यं विख्याप्यावाप्यते धनम्
+NKv_12,sukhaṃ sukhiṣu duḥkhe 'pi jīvanaṃ duḥkhaśāliṣu anugrahāyate yeṣāṃ te dhanyāḥ khalu māntrikās,सुखं सुखिषु दुःखे ऽपि जीवनं दुःखशालिषु अनुग्रहायते येषां ते धन्याः खलु मान्त्रिकास्
+NKv_13,yāvad ajñānato maunam ācāro vā vilakṣaṇas tāvan māhātmyarūpeṇa paryavasyati māntrike,यावद् अज्ञानतो मौनम् आचारो वा विलक्षणस् तावन् माहात्म्यरूपेण पर्यवस्यति मान्त्रिके
+NKv_14,cārān vicārya daivajñair vaktavyaṃ bhūbhujāṃ phalam grahacāraparijñānaṃ teṣām āvaśyakaṃ yatas,चारान् विचार्य दैवज्ञैर् वक्तव्यं भूभुजां फलम् ग्रहचारपरिज्ञानं तेषाम् आवश्यकं यतस्
+NKv_15,putra ity eva pitari kanyakety eva mātari garbhapraśneṣu kathayan daivajño vijayī bhavet,पुत्र इत्य् एव पितरि कन्यकेत्य् एव मातरि गर्भप्रश्नेषु कथयन् दैवज्ञो विजयी भवेत्
+NKv_16,āyuspraśne dīrgham āyur vācyaṃ mauhūrtikair janais jīvanto bahumanyante mṛtāḥ prakṣyanti kaṃ punas,आयुस्प्रश्ने दीर्घम् आयुर् वाच्यं मौहूर्तिकैर् जनैस् जीवन्तो बहुमन्यन्ते मृताः प्रक्ष्यन्ति कं पुनस्
+NKv_17,sarvaṃ koṭidvayopetaṃ sarvaṃ kāladvayāvadhi sarvaṃ vyāmiśram iva ca vaktavyaṃ daivacintakais,सर्वं कोटिद्वयोपेतं सर्वं कालद्वयावधि सर्वं व्यामिश्रम् इव च वक्तव्यं दैवचिन्तकैस्
+NKv_18,nirdhanānāṃ dhanāvāptiṃ dhaninām adhikaṃ dhanam bruvāṇāḥ sarvathā grāhyā lokair jyautiṣikā janās,निर्धनानां धनावाप्तिं धनिनाम् अधिकं धनम् ब्रुवाणाः सर्वथा ग्राह्या लोकैर् ज्यौतिषिका जनास्
+NKv_19,śatasya lābhe tāmbūlaṃ sahasrasya tu bhojanam daivajñānām upālambho nityaḥ kāryaviparyaye,शतस्य लाभे ताम्बूलं सहस्रस्य तु भोजनम् दैवज्ञानाम् उपालम्भो नित्यः कार्यविपर्यये
+NKv_20,api sāgaraparyantā vicetavyā vasuṃdharā deśo hy aratnimātre 'pi nāsti daivajñavarjitas,अपि सागरपर्यन्ता विचेतव्या वसुंधरा देशो ह्य् अरत्निमात्रे ऽपि नास्ति दैवज्ञवर्जितस्
+NKv_21,vārān ke cid grahān ke cit ke cid ṛkṣāṇi jānate tritayaṃ ye vijānanti te vācaspatayaḥ svayam,वारान् के चिद् ग्रहान् के चित् के चिद् ऋक्षाणि जानते त्रितयं ये विजानन्ति ते वाचस्पतयः स्वयम्
+NKv_22,naimittikāḥ svapnadṛśo devatānām [[amī trayaḥ]] nisargaśatravaḥ sṛṣṭā daivajñānām amī trayas,नैमित्तिकाः स्वप्नदृशो देवतानाम् [[अमी त्रयः]] निसर्गशत्रवः सृष्टा दैवज्ञानाम् अमी त्रयस्
+NKv_23,svasthair asādhyarogaiś ca jantubhir nāsti kiṃ cana kātarā dīrgharogāś ca bhiṣajāṃ bhāgyahetavas,स्वस्थैर् असाध्यरोगैश् च जन्तुभिर् नास्ति किं चन कातरा दीर्घरोगाश् च भिषजां भाग्यहेतवस्
+NKv_24,nātidhairyaṃ pradātavyaṃ nātibhītiś ca rogiṇi naiścintyān nādime dānaṃ nairāśyād eva nāntime,नातिधैर्यं प्रदातव्यं नातिभीतिश् च रोगिणि नैश्चिन्त्यान् नादिमे दानं नैराश्याद् एव नान्तिमे
+NKv_25,bhaiṣajyaṃ tu yathākāmaṃ pathyaṃ tu kaṭhinaṃ vadet ārogyaṃ vaidyamāhātmyād anyathātvam apathyatas,भैषज्यं तु यथाकामं पथ्यं तु कठिनं वदेत् आरोग्यं वैद्यमाहात्म्याद् अन्यथात्वम् अपथ्यतस्
+NKv_26,nidānaṃ roganāmāni sātmyāsātmye cikitsitam sarvam apy upadekṣyanti rogiṇaḥ sadane striyas,निदानं रोगनामानि सात्म्यासात्म्ये चिकित्सितम् सर्वम् अप्य् उपदेक्ष्यन्ति रोगिणः सदने स्त्रियस्
+NKv_27,jṛmbhamāṇeṣu rogeṣu mriyamāṇeṣu jantuṣu rogatattveṣu śanakair vyutpadyante cikitsakās,जृम्भमाणेषु रोगेषु म्रियमाणेषु जन्तुषु रोगतत्त्वेषु शनकैर् व्युत्पद्यन्ते चिकित्सकास्
+NKv_28,pravartanārtham ārambhe madhye tv auṣadhahetave bahumānārtham ante ca jihīrṣanti cikitsakās,प्रवर्तनार्थम् आरम्भे मध्ये त्व् औषधहेतवे बहुमानार्थम् अन्ते च जिहीर्षन्ति चिकित्सकास्
+NKv_29,lipsamāneṣu vaidyeṣu cirād āsādya rogiṇam dāyādāḥ saṃprarohanti daivajñā māntrikā api,लिप्समानेषु वैद्येषु चिराद् आसाद्य रोगिणम् दायादाः संप्ररोहन्ति दैवज्ञा मान्त्रिका अपि
+NKv_30,rogasyopakrame sāntvaṃ madhye kiṃ cid dhanavyayas śanair anādaras śāntau snāto vaidyaṃ na paśyati,रोगस्योपक्रमे सान्त्वं मध्ये किं चिद् धनव्ययस् शनैर् अनादरस् शान्तौ स्नातो वैद्यं न पश्यति
+NKv_31,daivajñatvaṃ māntrikatā bhaiṣajyaṃ cāṭukauśalam ekaikam arthalābhāya dvitriyogas tu durlabhas,दैवज्ञत्वं मान्त्रिकता भैषज्यं चाटुकौशलम् एकैकम् अर्थलाभाय द्वित्रियोगस् तु दुर्लभस्
+NKv_32,anṛtaṃ cāṭuvādaś ca dhanayogo mahān ayam satyaṃ vaiduṣyam ity eṣa yogo dāridryakārakas,अनृतं चाटुवादश् च धनयोगो महान् अयम् सत्यं वैदुष्यम् इत्य् एष योगो दारिद्र्यकारकस्
+NKv_33,kātaryaṃ durvinītatvaṃ kārpaṇyam avivekatām sarvaṃ mārjanti kavayaḥ śālīnāṃ muṣṭikiṃkarās,कातर्यं दुर्विनीतत्वं कार्पण्यम् अविवेकताम् सर्वं मार्जन्ति कवयः शालीनां मुष्टिकिंकरास्
+NKv_34,na kāraṇam apekṣante kavayaḥ stotum udyatās kiṃ cid astuvatām teṣāṃ jihvā phuraphurāyate,न कारणम् अपेक्षन्ते कवयः स्तोतुम् उद्यतास् किं चिद् अस्तुवताम् तेषां जिह्वा फुरफुरायते
+NKv_35,stutaṃ stuvanti kavayo na svato guṇadarśinas kītaḥ kaś cid alir nāma kiyatī tatra varṇanā,स्तुतं स्तुवन्ति कवयो न स्वतो गुणदर्शिनस् कीतः कश् चिद् अलिर् नाम कियती तत्र वर्णना
+NKv_36,ekaiva kavitā puṃsāṃ grāmāyāśvāya hastine antato 'nnāya vastrāya tāmbūlāya ca kalpate,एकैव कविता पुंसां ग्रामायाश्वाय हस्तिने अन्ततो ऽन्नाय वस्त्राय ताम्बूलाय च कल्पते
+NKv_37,śabdākhyam aparaṃ brahma saṃdarbheṇa pariṣkṛtam vikrīyate katipayair vṛthānyair viniyujyate,शब्दाख्यम् अपरं ब्रह्म संदर्भेण परिष्कृतम् विक्रीयते कतिपयैर् वृथान्यैर् विनियुज्यते
+NKv_38,varṇayanti narābhāsān vāṇīṃ labdhvāpi ye janās labdhvāpi kāmadhenuṃ te lāṅgale viniyuñjate,वर्णयन्ति नराभासान् वाणीं लब्ध्वापि ये जनास् लब्ध्वापि कामधेनुं ते लाङ्गले विनियुञ्जते
+NKv_39,praśaṃsanto narābhāsān pralapanto 'nyathānyathā kathaṃ tarantu kavayaḥ kāmapāramyavādinas,प्रशंसन्तो नराभासान् प्रलपन्तो ऽन्यथान्यथा कथं तरन्तु कवयः कामपारम्यवादिनस्
+NKv_40,yat sandarbhe yad ullekhe yad vyaṅgye nibhṛtaṃ manas samādher api taj jyāyāḥ śaṃkaro yadi varṇyate,यत् सन्दर्भे यद् उल्लेखे यद् व्यङ्ग्ये निभृतं मनस् समाधेर् अपि तज् ज्यायाः शंकरो यदि वर्ण्यते
+NKv_41,[bandhavaḥ](NKv_p20352) gṛhiṇī bhaginī tasyāḥ śvaśurau śyāla ity api prāṇinām kalinā sṛṣṭāḥ pañca prāṇā ime 'pare,[बन्धवः](न्क्व्_प्२०३५२) गृहिणी भगिनी तस्याः श्वशुरौ श्याल इत्य् अपि प्राणिनाम् कलिना सृष्टाः पञ्च प्राणा इमे ऽपरे
+NKv_42,jāmātaro bhāgineyā mātulā dārabāndhavās ajñātā eva gṛhiṇāṃ bhakṣayanty ākhuvad gṛhe,जामातरो भागिनेया मातुला दारबान्धवास् अज्ञाता एव गृहिणां भक्षयन्त्य् आखुवद् गृहे
+NKv_43,mātulasya balaṃ mātā jāmātur duhitā balam śvaśurasya balaṃ bhāryā svayam evātither balam,मातुलस्य बलं माता जामातुर् दुहिता बलम् श्वशुरस्य बलं भार्या स्वयम् एवातिथेर् बलम्
+NKv_44,jāmātur vakratā tāvad yāvac chyālasya bālatā prabudhyamāne sāralyaṃ prabuddhe 'smin palāyanam,जामातुर् वक्रता तावद् यावच् छ्यालस्य बालता प्रबुध्यमाने सारल्यं प्रबुद्धे ऽस्मिन् पलायनम्
+NKv_45,bhāryā jyeṣṭhā śiśuḥ śyālaḥ śvaśrūḥ svātantryavartinī śvaśuras tu pravāsīti jāmātur bhāgyadhoraṇī,भार्या ज्येष्ठा शिशुः श्यालः श्वश्रूः स्वातन्त्र्यवर्तिनी श्वशुरस् तु प्रवासीति जामातुर् भाग्यधोरणी
+NKv_46,bhūṣaṇair vāsanaiḥ pātraiḥ putrāṇām upalālanais sakṛd āgatya gacchantī kanyā nirmārṣṭi mandiram,भूषणैर् वासनैः पात्रैः पुत्राणाम् उपलालनैस् सकृद् आगत्य गच्छन्ती कन्या निर्मार्ष्टि मन्दिरम्
+NKv_47,gṛhiṇī svajanaṃ vakti śuṣkāhāraṃ mitāśanam patipakṣyāṃs tu bahvāśān kṣīrapāṃs taskarān api,गृहिणी स्वजनं वक्ति शुष्काहारं मिताशनम् पतिपक्ष्यांस् तु बह्वाशान् क्षीरपांस् तस्करान् अपि
+NKv_48,bhārye dve putraśālinyau bhaginī pativarjitā aśrāntakalaho nāma yogo 'yaṃ gṛhamedhinām,भार्ये द्वे पुत्रशालिन्यौ भगिनी पतिवर्जिता अश्रान्तकलहो नाम योगो ऽयं गृहमेधिनाम्
+NKv_49,bhārye dve bahavaḥ putrā dāridryaṃ rogasaṃbhavas jīrṇau ca mātāpitarāv ekaikaṃ narakādhikam,भार्ये द्वे बहवः पुत्रा दारिद्र्यं रोगसंभवस् जीर्णौ च मातापितराव् एकैकं नरकाधिकम्
+NKv_50,[uttamaṛṇāḥ](NKv_p22699) smṛte sīdanti gātrāṇi dṛṣṭe prajñā vinaśyati aho mahad idaṃ bhūtam uttamarṇābhiśābdhitam,[उत्तमऋणाः](न्क्व्_प्२२६९९) स्मृते सीदन्ति गात्राणि दृष्टे प्रज्ञा विनश्यति अहो महद् इदं भूतम् उत्तमर्णाभिशाब्धितम्
+NKv_51,antako 'pi hi jantūnām antakālam apekṣate na kālaniyamaḥ kaś cid uttamārṇasya vidyate,अन्तको ऽपि हि जन्तूनाम् अन्तकालम् अपेक्षते न कालनियमः कश् चिद् उत्तमार्णस्य विद्यते
+NKv_52,na paśyāmo mukhe daṃṣṭrāṃ na pāśaṃ vā karāñjale uttamārṇam avekṣyaiva tathāpy udvejite manas,न पश्यामो मुखे दंष्ट्रां न पाशं वा कराञ्जले उत्तमार्णम् अवेक्ष्यैव तथाप्य् उद्वेजिते मनस्
+NKv_53,[dāridryam](NKv_p23505) śatrau sāntvaṃ pratīkāraḥ sarvarogeṣu bheṣajam mṛtyau mṛtyuñjayadhyānaṃ dāridrye tu na kiṃ cana,[दारिद्र्यम्](न्क्व्_प्२३५०५) शत्रौ सान्त्वं प्रतीकारः सर्वरोगेषु भेषजम् मृत्यौ मृत्युञ्जयध्यानं दारिद्र्ये तु न किं चन
+NKv_54,śaktiṃ karoti saṃcāre śītoṣṇe marṣayaty api dīpayaty udare vahniṃ dāridryaṃ paramauṣadham,शक्तिं करोति संचारे शीतोष्णे मर्षयत्य् अपि दीपयत्य् उदरे वह्निं दारिद्र्यं परमौषधम्
+NKv_55,giraṃ skhalantīṃ mīlantīṃ dṛṣṭiṃ pādau visaṃsthulau protsāhayati yācñāyāṃ rājājñeva daridratā,गिरं स्खलन्तीं मीलन्तीं दृष्टिं पादौ विसंस्थुलौ प्रोत्साहयति याच्ञायां राजाज्ञेव दरिद्रता
+NKv_56,jīryanti rājavidveṣā jīryanty avihitāny api ākiṃcanyabalāḍhyānām antato 'śmāpi jīryati,जीर्यन्ति राजविद्वेषा जीर्यन्त्य् अविहितान्य् अपि आकिंचन्यबलाढ्यानाम् अन्ततो ऽश्मापि जीर्यति
+NKv_57,nāsya corā na piśunā na dāyādā na pārthivās dainyaṃ rājyād api jyāyo yadi tattvaṃ prabudhyate,नास्य चोरा न पिशुना न दायादा न पार्थिवास् दैन्यं राज्याद् अपि ज्यायो यदि तत्त्वं प्रबुध्यते
+NKv_58,[dhaninaḥ](NKv_p24892) prakāśayaty ahaṃkāraṃ pravartayati taskarān protsāhayati dāyādāṃl lākṣmīḥ kiṃ cid upasthitā,[धनिनः](न्क्व्_प्२४८९२) प्रकाशयत्य् अहंकारं प्रवर्तयति तस्करान् प्रोत्साहयति दायादांल् लाक्ष्मीः किं चिद् उपस्थिता
+NKv_59,viḍambayanti ye nityaṃ vidagdhān dhanino janās ta eva tu viḍambyante śriyā kimcidupekṣitās,विडम्बयन्ति ये नित्यं विदग्धान् धनिनो जनास् त एव तु विडम्ब्यन्ते श्रिया किम्चिदुपेक्षितास्
+NKv_60,prāmāṇyabuddhiḥ stotreṣu devatābuddhir ātmani kīṭabuddhir manuṣyeṣu nūtanāyāḥ śriyaḥ phalam,प्रामाण्यबुद्धिः स्तोत्रेषु देवताबुद्धिर् आत्मनि कीटबुद्धिर् मनुष्येषु नूतनायाः श्रियः फलम्
+NKv_61,śṛṇvanta eva pṛcchanti paśyanto 'pi na jānate viḍambanāni dhanikāḥ stotrāṇīty eva manvate,शृण्वन्त एव पृच्छन्ति पश्यन्तो ऽपि न जानते विडम्बनानि धनिकाः स्तोत्राणीत्य् एव मन्वते
+NKv_62,āvṛtya śrīmadenāndhān anyonyakṛtasaṃvidas svairaṃ hasanti+pārśvasthā bālonmattapiśācavat,आवृत्य श्रीमदेनान्धान् अन्योन्यकृतसंविदस् स्वैरं हसन्ति+पार्श्वस्था बालोन्मत्तपिशाचवत्
+NKv_63,stotavyaiḥ stūyante nityaṃ sevanīyaiś ca sevyate na bibheti na jihreti tathāpi dhaniko janas,स्तोतव्यैः स्तूयन्ते नित्यं सेवनीयैश् च सेव्यते न बिभेति न जिह्रेति तथापि धनिको जनस्
+NKv_64,kṣaṇamātraṃ grahāveśo yāmamātraṃ surāmadas lakṣmīmadas tu mūrkhāṇām ādeham anuvartate,क्षणमात्रं ग्रहावेशो याममात्रं सुरामदस् लक्ष्मीमदस् तु मूर्खाणाम् आदेहम् अनुवर्तते
+NKv_65,śrīr māsam ardhamāsaṃ vā ceṣṭitvā vinivartate vikāras tu tadārabdho nityaṃ laśunagandhavat,श्रीर् मासम् अर्धमासं वा चेष्टित्वा विनिवर्तते विकारस् तु तदारब्धो नित्यं लशुनगन्धवत्
+NKv_66,kaṇṭḥe madaḥ kodravajo hṛdi tāmbūlajo madas lakṣmīmadas tu sarvāṅge putradāramukheṣv api,कण्ट्ःए मदः कोद्रवजो हृदि ताम्बूलजो मदस् लक्ष्मीमदस् तु सर्वाङ्गे पुत्रदारमुखेष्व् अपि
+NKv_67,yatrāsīd asti vā lakṣmīs tatronmadaḥ pravartatām kule 'py avataraty eṣa kuṣṭhāpasmāravat katham,यत्रासीद् अस्ति वा लक्ष्मीस् तत्रोन्मदः प्रवर्तताम् कुले ऽप्य् अवतरत्य् एष कुष्ठापस्मारवत् कथम्
+NKv_68,adhyāpayanti śāstrāṇi tṛṇīkurvanti paṇḍitān vismārayanti jātiṃ svāṃ varāṭāḥ pañcaṣā kare,अध्यापयन्ति शास्त्राणि तृणीकुर्वन्ति पण्डितान् विस्मारयन्ति जातिं स्वां वराटाः पञ्चषा करे
+NKv_69,bibhartu bhṛtyān dhaniko dattāṃ vā deyam arthiṣu yāvad yācakasādharmyaṃ tāval loko na mṛṣyati,बिभर्तु भृत्यान् धनिको दत्तां वा देयम् अर्थिषु यावद् याचकसाधर्म्यं तावल् लोको न मृष्यति
+NKv_70,[piśunāḥ](NKv_p28014) dhanabhāro hi lokasya piśunair eva dhāryate kathaṃ te taṃ laghūkartuṃ yatante 'parathā svatas,[पिशुनाः](न्क्व्_प्२८०१४) धनभारो हि लोकस्य पिशुनैर् एव धार्यते कथं ते तं लघूक���्तुं यतन्ते ऽपरथा स्वतस्
+NKv_71,śramānurūpaṃ piśune kim upakriyate nṛpais dviguṇaṃ triguṇaṃ caiva kṛtānto lālayiṣyati,श्रमानुरूपं पिशुने किम् उपक्रियते नृपैस् द्विगुणं त्रिगुणं चैव कृतान्तो लालयिष्यति
+NKv_72,gokarṇe bhadrakarṇe ca japo duṣkarmanāśanas rājakarṇe japaḥ sadyaḥ sarvakarmavināśanas,गोकर्णे भद्रकर्णे च जपो दुष्कर्मनाशनस् राजकर्णे जपः सद्यः सर्वकर्मविनाशनस्
+NKv_73,na svārthaṃ kimcid icchanti na preryante ca kena cit parārtheṣu pravartante śaṭhāḥ santaś ca tulyavat,न स्वार्थं किम्चिद् इच्छन्ति न प्रेर्यन्ते च केन चित् परार्थेषु प्रवर्तन्ते शठाः सन्तश् च तुल्यवत्
+NKv_74,kālāntare hy anarthāya gṛdhro gehopari sthitas khalo gṛhasamīpasthaḥ sadyo 'narthāya dehinām,कालान्तरे ह्य् अनर्थाय गृध्रो गेहोपरि स्थितस् खलो गृहसमीपस्थः सद्यो ऽनर्थाय देहिनाम्
+NKv_75,[lobhinaḥ](NKv_p29347) śuṣkopavāso dharmeṣu bhaiṣajyeṣu ca laṅghanam japayajñaś ca yajñeṣu rocate lobhaśālinām,[लोभिनः](न्क्व्_प्२९३४७) शुष्कोपवासो धर्मेषु भैषज्येषु च लङ्घनम् जपयज्ञश् च यज्ञेषु रोचते लोभशालिनाम्
+NKv_76,kiṃ vakṣyatīva dhanikād yāvad udvijate 'dhanas kiṃ prakṣyatīti lubdho 'pi tāvad udvijate tatas,किं वक्ष्यतीव धनिकाद् यावद् उद्विजते ऽधनस् किं प्रक्ष्यतीति लुब्धो ऽपि तावद् उद्विजते ततस्
+NKv_77,sarvam ātithyaśāstrārthaṃ sākṣāt kurvanti lobhinas bhikṣākabalam ekaikaṃ ye hi paśyanti meruvat,सर्वम् आतिथ्यशास्त्रार्थं साक्षात् कुर्वन्ति लोभिनस् भिक्षाकबलम् एकैकं ये हि पश्यन्ति मेरुवत्
+NKv_78,dhanapālaḥ piśāco hi datte svāminy upasthite dhanalubdhaḥ piśācas tu na kasmai cana ditsate,धनपालः पिशाचो हि दत्ते स्वामिन्य् उपस्थिते धनलुब्धः पिशाचस् तु न कस्मै चन दित्सते
+NKv_79,dātāro 'rthibhir arthyante dātṛbhiḥ puno 'rthinas kartṛkarmavyatīhārād aho nimnonnataṃ kiyat,दातारो ऽर्थिभिर् अर्थ्यन्ते दातृभिः पुनो ऽर्थिनस् कर्तृकर्मव्यतीहाराद् अहो निम्नोन्नतं कियत्
+NKv_80,svasminn asati nārthasya rakṣakaḥ saṃbhaved iti niścityaivaṃ svayam api bhuṅkte lubdhaḥ kathaṃ cana,स्वस्मिन्न् असति नार्थस्य रक्षकः संभवेद् इति निश्चित्यैवं स्वयम् अपि भुङ्क्ते लुब्धः कथं चन
+NKv_81,prasthāsyamānaḥ praviśet pratiṣṭheta dine dine vicitrān ullikhed vighnāṃs tiṣṭhāsur atithiś ciram,प्रस्थास्यमानः प्रविशेत् प्रतिष्ठेत दिने दिने विचित्रान् उल्लिखेद् विघ्नांस् तिष्ठासुर् अतिथिश् चिरम्
+NKv_82,[dhārmikāḥ](NKv_p31205) pradīyate viduṣy ekaṃ kavau daśa naṭe śatam sahasraṃ dāmbhike loke śrotriye tu na kimcana,[धार्मिकाः](न्क्व्_प्३१२०५) प्रदीयते विदुष्य् एकं कवौ दश नटे शतम् सहस्रं दाम्भिके लोके श्रोत्रिये तु न किम्चन
+NKv_83,ghaṭakaṃ samyagārādhya vairāgyaṃ paramaṃ vahet tāvad arthāḥ prasiddhyanti yāvac cāpalam āvṛtam,घटकं सम्यगाराध्य वैराग्यं परमं वहेत् तावद् अर्थाः प्रसिद्ध्यन्ति यावच् चापलम् आवृतम्
+NKv_84,ekataḥ sarvaśāstrāṇi tulasīkāṣṭham ekatas vaktavyaṃ kiṃ cid ity uktaṃ vastutas tulasī parā,एकतः सर्वशास्त्राणि तुलसीकाष्ठम् एक��स् वक्तव्यं किं चिद् इत्य् उक्तं वस्तुतस् तुलसी परा
+NKv_85,vismṛtaṃ vāhaṭenedaṃ tulasyāḥ paṭhatā guṇan viśvasaṃmohinī vittadāyinīti guṇadvayam,विस्मृतं वाहटेनेदं तुलस्याः पठता गुणन् विश्वसंमोहिनी वित्तदायिनीति गुणद्वयम्
+NKv_86,kaupīnaṃ bhasitālepo darbhā+rudrākṣamālikā maunam ekāsikā ceti mūrkhasaṃjīvanāni ṣaṭ,कौपीनं भसितालेपो दर्भा+रुद्राक्षमालिका मौनम् एकासिका चेति मूर्खसंजीवनानि षट्
+NKv_87,vāsaḥ puṇyeṣu tīrtheṣu prasiddhaś ca mṛto gurus adhyāpanāvṛttayaś ca kīrtanīyā dhanārthibhis,वासः पुण्येषु तीर्थेषु प्रसिद्धश् च मृतो गुरुस् अध्यापनावृत्तयश् च कीर्तनीया धनार्थिभिस्
+NKv_88,mantrabhraṃśe saṃpradāyaḥ prayogaś cyutasaṃkṛtau deśadharmas tv anācāre pṛcchatāṃ siddham uttaram,मन्त्रभ्रंशे संप्रदायः प्रयोगश् च्युतसंकृतौ देशधर्मस् त्व् अनाचारे पृच्छतां सिद्धम् उत्तरम्
+NKv_89,yathā jānanti bahavo yathā vakṣyanti dātari tathā dharmaṃ caret sarvaṃ na vṛthā kiṃ cid ācaret,यथा जानन्ति बहवो यथा वक्ष्यन्ति दातरि तथा धर्मं चरेत् सर्वं न वृथा किं चिद् आचरेत्
+NKv_90,sadā japapaṭo haste madhye madhye 'kṣimīlanam sarvaṃ brahmeti vādaś ca sadyaspratyayahetavas,सदा जपपटो हस्ते मध्ये मध्ये ऽक्षिमीलनम् सर्वं ब्रह्मेति वादश् च सद्यस्प्रत्ययहेतवस्
+NKv_91,āmadhyāhnaṃ nadīvāsaḥ samāje devatārcanam satataṃ śuciveṣaś cety etad dambhasya jīvitam,आमध्याह्नं नदीवासः समाजे देवतार्चनम् सततं शुचिवेषश् चेत्य् एतद् दम्भस्य जीवितम्
+NKv_92,tāvad dīrghaṃ nityakarma yāvat syād draṣṭṛmelanam tāvatsaṃkṣipyate sarvaṃ yāvad draṣṭā na vidyate,तावद् दीर्घं नित्यकर्म यावत् स्याद् द्रष्टृमेलनम् तावत्संक्षिप्यते सर्वं यावद् द्रष्टा न विद्यते
+NKv_93,ānandabāṣparomāñcau yasya svecchāvaśaṃvadau kiṃ tasya sādhanair anyaiḥ kiṃkarāḥ sarvapārthivās,आनन्दबाष्परोमाञ्चौ यस्य स्वेच्छावशंवदौ किं तस्य साधनैर् अन्यैः किंकराः सर्वपार्थिवास्
+NKv_94,[durjanāḥ](NKv_p34342) daṇḍyamānā vikurvanti lālyamānās tatas tarām durjanānām ato nyāyyaṃ dūrād eva visarjanam,[दुर्जनाः](न्क्व्_प्३४३४२) दण्ड्यमाना विकुर्वन्ति लाल्यमानास् ततस् तराम् दुर्जनानाम् अतो न्याय्यं दूराद् एव विसर्जनम्
+NKv_95,adānam īṣaddānaṃ ca kimcitkopāya durdhiyām saṃpūrṇadānaṃ prakṛtir virāmo vairakāraṇam,अदानम् ईषद्दानं च किम्चित्कोपाय दुर्धियाम् संपूर्णदानं प्रकृतिर् विरामो वैरकारणम्
+NKv_96,jyāyān asaṃstavo duṣṭair īrṣyāyai saṃstavaḥ punas apatyasaṃbandhavidhiḥ svānarthāyaiva kevalam,ज्यायान् असंस्तवो दुष्टैर् ईर्ष्यायै संस्तवः पुनस् अपत्यसंबन्धविधिः स्वानर्थायैव केवलम्
+NKv_97,jñāteyaṃ jñānahīnatvaṃ piśunatvaṃ daridratā milanti yadi catvāri tad diśe 'pi namo namas,ज्ञातेयं ज्ञानहीनत्वं पिशुनत्वं दरिद्रता मिलन्ति यदि चत्वारि तद् दिशे ऽपि नमो नमस्
+NKv_98,parachidreṣu hṛdayaṃ paravārtāsu ca śravas paramarmāsu vācaṃ ca khalānām asṛjad vidhis,परछिद्रेषु हृदयं परवार्तासु च श्रवस् परमर्मासु वाचं च खलानाम् ��सृजद् विधिस्
+NKv_99,viṣeṇa pucchalagnena vṛścikaḥ prāṇinām iva kalinā daśamāṃśena sarvaḥ kālo 'pi dāruṇas,विषेण पुच्छलग्नेन वृश्चिकः प्राणिनाम् इव कलिना दशमांशेन सर्वः कालो ऽपि दारुणस्
+NKv_100,yatra bhāryāgiro vedā yatra dharmo 'rthasādhanam yatra svapratibhā mānaṃ tasmai śrīkalaye namas,यत्र भार्यागिरो वेदा यत्र धर्मो ऽर्थसाधनम् यत्र स्वप्रतिभा मानं तस्मै श्रीकलये नमस्
+NKv_101,kāmam astu jagat sarvaṃ kālasyāsya vaśaṃvadam kālakālaṃ prapannānāṃ kālaḥ kiṃ naḥ kariṣyati?,कामम् अस्तु जगत् सर्वं कालस्यास्य वशंवदम् कालकालं प्रपन्नानां कालः किं नः करिष्यति?
+NKv_102,kavinā nīlakaṇṭhena kaler etad viḍambanam racitaṃ viduṣāṃ prītyai rājāsthānānumodanam,कविना नीलकण्ठेन कलेर् एतद् विडम्बनम् रचितं विदुषां प्रीत्यै राजास्थानानुमोदनम्

clean_kathasaritsagara_vetala.csv

@@ -0,0 +1 @@
+

clean_kavyalankarasutra.csv

@@ -0,0 +1,278 @@
+book,type,section,id,iast,devanagari
+Kavyalankarasūtra,verse,opening,VKAL_M1,praṇamya paramaṃ jyotirvāmanena kavipriyā / kāvyālaṅkārasūtrāṇāṃ teṣāṃ vṛttirvidhīyate,प्रणम्य परमं ज्योतिर्वामनेन कविप्रिया / काव्यालङ्कारसूत्राणां तेषां वृत्तिर्विधीयते
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,1.1",Vāmana: Kāvyālaṃkārasūtra # Text pāṇḍitavaraśrīvāmanaviracitāni kāvyālaṅkārasūtrāṇi svavṛttisametāni śārīraṃ nāma prathamādhikaraṇam / prathamo 'dhyāyaḥ / praṇamya paramaṃ jyotirvāmanena kavipriyā / kāvyālaṅkārasūtrāṇāṃ teṣāṃ vṛttirvidhīyate // kāvyaṃ grāhyamalaṅkārāt,वामन: काव्यालंकारसूत्र # तेxत् पाण्डितवरश्रीवामनविरचितानि काव्यालङ्कारसूत्राणि स्ववृत्तिसमेतानि शारीरं नाम प्रथमाधिकरणम् / प्रथमो ऽध्यायः / प्रणम्य परमं ज्योतिर्वामनेन कविप्रिया / काव्यालङ्कारसूत्राणां तेषां वृत्तिर्विधीयते // काव्यं ग्राह्यमलङ्कारात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,1.2",saundaryamalaṅkāraḥ,सौन्दर्यमलङ्कारः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,1.3",sa doṣaguṇālaṅkārahānādānābhyām,स दोषगुणालङ्कारहानादानाभ्याम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,1.4",śāstrataste,शास्त्रतस्ते
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.1","kāvyaṃ saddṛṣṭādṛṣṭārtham, prītikīrtihetutvāt // vkal_1,1.5 // dvitīyo 'dhyāyaḥ / arocakinaḥ satṛṇābhyavahāriṇaśca kavayaḥ","काव्यं सद्दृष्टादृष्टार्थम्, प्रीतिकीर्तिहेतुत्वात् // व्कल्_१,१.५ // द्वितीयो ऽध्यायः / अरोचकिनः सतृणाभ्यवहारिणश्च कवयः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.4","pūrve śiṣyāḥ, vivekitvāt // vkal_1,2.2 //netare, tadviparyayāt // vkal_1,2.3 //na śāstramadravyeṣvarthavat","पूर्वे शिष्याः, विवेकित्वात् // व्कल्_१,२.२ //नेतरे, तद्विपर्ययात् // व्कल्_१,२.३ //न शास्त्रमद्रव्येष्वर्थवत्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.5",na katakaṃ paṅkaprasādanāya,न कतकं पङ्कप्रसादनाय
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.6",rītirātmā kāvyasya,रीतिरात्मा काव्यस्य
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.7",viśiṣṭā padaracanā rītiḥ,विशिष्टा पदरचना रीतिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.8",viśeṣo guṇātmā,विशेषो गुणात्मा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.9",sā tridhā --- vaidarbhī gauḍīyā pāñcālī ceti,सा त्रिधा --- वैदर्भी गौडीया पाञ्चाली चेति
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.10",vidarbhādiṣu dṛṣṭatvāttatsamākhyā,विदर्भादिषु दृष्टत्वात्तत्समाख्या
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.11",samagraguṇopetā vaidarbhī,समग्रगुणोपेता वैदर्भी
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.12",ojaḥkāntimatī gauḍīyā,ओजःकान्तिमती गौडीया
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.13",mādhuryasaukumāryopapannā pāñcālī,माधुर्यसौकुमार्योपपन्ना पाञ्चाली
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.16","tāsāṃ pūrvā grāhyā, guṇasākalyāt // vkal_1,2.14 //na punaritare, stokaguṇatvāt // vkal_1,2.15 //tadārohaṇārthamitarābhyāsa ityeke","तासां पूर्वा ग्राह्या, गुणसाकल्यात् // व्कल्_१,२.१४ //न पुनरितरे, स्तोकगुणत्वात् // व्कल्_१,२.१५ //तदारोहणार्थमितराभ्यास इत्येके"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.18","tattu na; atattvaśīlasya tattvāniṣpatteḥ // vkal_1,2.17 //na śaṇasūtravānābhyāse trasarasūtravānavaicitryalābhaḥ","तत्तु न; अतत्त्वशीलस्य तत्त्वानिष्पत्तेः // व्कल्_१,२.१७ //न शणसूत्रवानाभ्यासे त्रसरसूत्रवानवैचित्र्यलाभः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.19",sāpi samāsābhāve śuddhavaidarbhī,सापि समासाभावे शुद्धवैदर्भी
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.20",tasyāmarthaguṇasaṃpadāsvādyā,तस्यामर्थगुणसंपदास्वाद्या
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,2.21",tadupārohādarthaguṇaleśo 'pi,तदुपारोहादर्थगुणलेशो ऽपि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.1","sāpi vaidarbhī, tātsthyāt // vkal_1,2.22 // tṛtīyo 'dhyāyaḥ / loko vidyā prakīrṇa ca kāvyāṅgāni","सापि वैदर्भी, तात्स्थ्यात् // व्कल्_१,२.२२ // तृतीयो ऽध्यायः / लोको विद्या प्रकीर्ण च काव्याङ्गानि"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.2",lokavṛttaṃ lokaḥ,लोकवृत्तं लोकः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.3",śabdasmṛtyabhidhānakośacchandovicitikalākāmaśāstradaṇḍanītipūrvā vidyāḥ,शब्दस्मृत्यभिधानकोशच्छन्दोविचितिकलाकामशास्त्रदण्डनीतिपूर्वा विद्याः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.4",śabdasmṛteḥ śabdaśuddhiḥ,शब्दस्मृतेः शब्दशुद्धिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.5",abhidhānakośāt padārthaniścayaḥ,अभिधानकोशात् पदार्थनिश्चयः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.6",chandovicitervṛttasaṃśayacchedaḥ,छन्दोविचितेर्वृत्तसंशयच्छेदः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.7",kalāśāstrebhyaḥ kalātattvasya saṃvit,कलाशास्त्रेभ्यः कलातत्त्वस्य संवित्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.8",kāmaśāstrataḥ kāmopacārasya,कामशास्त्रतः कामोपचारस्य
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.9",daṇḍanīternayāpanayayoḥ,दण्डनीतेर्नयापनययोः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.10",itivṛttakuṭilatvaṃ ca tataḥ,इतिवृत्तकुटिलत्वं च ततः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.11",lakṣyajñatvamabhiyogo vṛddhasevāvekṣaṇaṃ pratibhānamavadhānaṃ ca prakīrṇam,लक्ष्यज्ञत्वमभियोगो वृद्धसेवावेक्षणं प्रतिभानमवधानं च प्रकीर्णम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.12",tatra kāvyaparicayo lakṣyajñatvam,तत्र काव्यपरिचयो लक्ष्यज्ञत्वम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.13",kāvyabandhodyamo 'bhiyogaḥ,काव्यबन्धोद्यमो ऽभियोगः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.14",kāvyopadeśaguruśuśrūṣaṇaṃ vṛddhasevā,काव्योपदेशगुरुशुश्रूषणं वृद्धसेवा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.15",padādhānoddharaṇamavekṣaṇam,पदाधानोद्धरणमवेक्षणम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.16",kavitvabījaṃ pratibhānam,कवित्वबीजं प्रतिभानम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.17",cittaikāgryamavadhānam,चित्तैकाग्र्यमवधानम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.18",taddeśakālābhyām,तद्देशकालाभ्याम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.19",vivikto deśaḥ,विविक्तो देशः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.20",rātriyāmasturīyaḥ kālaḥ,रात्रियामस्तुरीयः कालः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.21",kāvyaṃ gadyaṃ padyaṃ ca,काव्यं गद्यं पद्यं च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.22",gadyaṃ vṛttagandhi cūrṇamutkalikāprāyaṃ ca,गद्यं वृत्तगन्धि चूर्णमुत्कलिकाप्रायं च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.23",padyabhāgavadvṛttagandhi,पद्यभागवद्वृत्तगन्धि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.24",anāviddhalalitapadaṃ cūrṇam,अनाविद्धललितपदं चूर्णम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.25",viparītamutkalikāprāyam,विपरीतमुत्कलिकाप्रायम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.26",padyamanekabhedam,पद्यमनेकभेदम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.27",tadanibaddhaṃ nibaddhaṃ ca,तदनिबद्धं निबद्धं च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.28",kramasiddhistayoḥ sraguttaṃsavat,क्रमसिद्धिस्तयोः स्रगुत्तंसवत्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.29",nānibaddhaṃ cakāstyekatejaḥparamāṇuvat,नानिबद्धं चकास्त्येकतेजःपरमाणुवत्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.30",saṃdarbheṣu daśarūpakaṃ śreyaḥ,संदर्भेषु दशरूपकं श्रेयः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.31",taddhi citraṃ citrapaṭavadviśeṣasākalyāt,तद्धि चित्रं चित्रपटवद्विशेषसाकल्यात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_1,3.32",tato 'nyabhedakḷptiḥ,ततो ऽन्यभेदकॢप्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.1",samāptaṃ cedaṃ śārīraṃ prathamamadhikaraṇam / doṣadarśanaṃ nāma dvitīyamadhikaraṇam / prathamo 'dhyāyaḥ / guṇaviparyayātmāno doṣāḥ,समाप्तं चेदं शारीरं प्रथममधिकरणम् / दोषदर्शनं नाम द्वितीयमधिकरणम् / प्रथमो ऽध्यायः / गुणविपर्ययात्मानो दोषाः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.2",arthatastadavagamaḥ,अर्थतस्तदवगमः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.3",saukaryāya prapañcaḥ,सौकर्याय प्रपञ्चः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.4",duṣṭaṃ padamasādhu kaṣṭaṃ grāmyamapratītamanarthakaṃ ca,दुष्टं पदमसाधु कष्टं ग्राम्यमप्रतीतमनर्थकं च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.5",śabdasmṛtiviruddhamasādhu,शब्दस्मृतिविरुद्धमसाधु
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.6",śrutivirasaṃ kaṣṭam,श्रुतिविरसं कष्टम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.7",lokamātraprayuktaṃ grāmyam,लोकमात्रप्रयुक्तं ग्राम्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.8",śāstramātraprayuktamapratītam,शास्त्रमात्रप्रयुक्तमप्रतीतम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.9",pūraṇārthamanarthakam,पूरणार्थमनर्थकम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.10",na vākyālaṅkārārtham,न वाक्यालङ्कारार्थम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.11",anyārthaneyagūḍhārthāślīlakliṣṭāni ca,अन्यार्थनेयगूढार्थाश्लीलक्लिष्टानि च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.12",rūḍhicyutamanyārtham,रूढिच्युतमन्यार्थम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.13",kalpitārthaṃ neyārtham,कल्पितार्थं नेयार्थम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.14",aprasiddhārthaprayuktaṃ gūḍhārtham,अप्रसिद्धार्थप्रयुक्तं गूढार्थम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.15",asamyārthāntaramasamyasmṛtihetuścāślīlam,असम्यार्थान्तरमसम्यस्मृतिहेतुश्चाश्लीलम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.16",na guptalakṣitasaṃvṛtāni,न गुप्तलक्षितसंवृतानि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.17",aprasiddhāsabhyaṃ guptam,अप्रसिद्धासभ्यं गुप्तम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.18",lākṣaṇikāsabhyānvitaṃ lakṣitam,लाक्षणिकासभ्यान्वितं लक्षितम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.19",lokasaṃvītaṃ saṃvṛtam,लोकसंवीतं संवृतम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.21","tantraividhyam, vrīḍājugupsāmaṅgalātaṅkadāyibhedāt // vkal_2,1.20 //vyavahitārthapratyayaṃ kliṣṭam","तन्त्रैविध्यम्, व्रीडाजुगुप्सामङ्गलातङ्कदायिभेदात् // व्कल्_२,१.२० //व्यवहितार्थप्रत्ययं क्लिष्टम्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,1.22",antyābhyāṃ vākyaṃ vyākhyātam,अन्त्याभ्यां वाक्यं व्याख्यातम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.1",dvitīyo 'dhyāyaḥ / bhinnavṛttayatibhraṣṭavisaṃdhīni vākyāni,द्वितीयो ऽध्यायः / भिन्नवृत्तयतिभ्रष्टविसंधीनि वाक्यानि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.2",svalakṣaṇacyutavṛttaṃ bhinnavṛttam,स्वलक्षणच्युतवृत्तं भिन्नवृत्तम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.3",virasavirāmaṃ yatibhraṣṭam,विरसविरामं यतिभ्रष्टम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.4",taddhātunāmabhāgabhede svarasaṃdhyakṛte prāyeṇa,तद्धातुनामभागभेदे स्वरसंध्यकृते प्रायेण
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.7","na vṛttadoṣātpṛthagyatidpṣaḥ, vṛttasya yatyātmakatvāt // vkal_2,2.5 //na, lakṣaṇaḥ pṛthaktvāt // vkal_2,2.6 //virūpapadasaṃdhi visaṃdhiḥ","न वृत्तदोषात्पृथग्यतिद्प्षः, वृत्तस्य यत्यात्मकत्वात् // व्कल्_२,२.५ //न, लक्षणः पृथक्त्वात् // व्कल्_२,२.६ //विरूपपदसंधि विसंधिः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.8",padasaṃdhervairūpyaṃ viśleṣo 'ślīlatvaṃ kaṣṭatvaṃ ca,पदसंधेर्वैरूप्यं विश्लेषो ऽश्लीलत्वं कष्टत्वं च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.9",vyarthaikārthasaṃdigdhāyuktāpakramalokavidyā viruddhāni ca,व्यर्थैकार्थसंदिग्धायुक्तापक्रमलोकविद्या विरुद्धानि च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.10",vyāhatapūrvottarārthaṃ vyartham,व्याहतपूर्वोत्तरार्थं व्यर्थम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.11",uktārthapadamekārtham,उक्तार्थपदमेकार्थम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.13","na, viśeṣaścedekārthaṃ duṣṭam // vkal_2,2.12 //dhanurjyādhvanau dhanuḥśrutirārūḍheḥ pratipattyai","न, विशेषश्चेदेकार्थं दुष्टम् // व्कल्_२,२.१२ //धनुर्ज्याध्वनौ धनुःश्रुतिरारूढेः प्रतिपत्त्यै"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.14",karṇāvataṃsaśravaṇakuṇḍalaśiraḥśekhareṣu karṇādinirdeśaḥ saṃnidheḥ,कर्णावतंसश्रवणकुण्डलशिरःशेखरेषु कर्णादिनिर्देशः संनिधेः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.15",muktāhāraśabde muktāśabdaḥ śuddheḥ,मुक्ताहारशब्दे मुक्ताशब्दः शुद्धेः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.16",puṣpamālāśabde puṣpapadamutkarṣasya,पुष्पमालाशब्दे पुष्पपदमुत्कर्षस्य
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.17",karikalabhaśabde kariśabdastādrūpyasya,करिकलभशब्दे करिशब्दस्ताद्रूप्यस्य
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.18",viśeṣaṇasya ca,विशेषणस्य च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.19",tadidaṃ prayukteṣu,तदिदं प्रयुक्तेषु
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.20",saṃśayakṛtsaṃdigdham,संशयकृत्संदिग्धम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.21",māyādivikalpitārthamprayuktam,मायादिविकल्पितार्थम्प्रयुक्तम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.22",kramahīnārthamapakramam,क्रमहीनार्थमपक्रमम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.23",deśakālasvabhāvaviruddhārthāni lokaviruddhāni,देशकालस्वभ���वविरुद्धार्थानि लोकविरुद्धानि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_2,2.24",kalācaturvargaśāstraviruddhārthāni vidyāviruddhāni,कलाचतुर्वर्गशास्त्रविरुद्धार्थानि विद्याविरुद्धानि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.1",samāotaṃ cedaṃ doṣadarśanam dvitīyamadhikaraṇam / guṇavivecanaṃ nāma tṛtīyamadhikaraṇam / prathamo 'dhyāyaḥ / kāvyaśobhāyāḥ kartāro dharmā guṇāḥ,समाओतं चेदं दोषदर्शनम् द्वितीयमधिकरणम् / गुणविवेचनं नाम तृतीयमधिकरणम् / प्रथमो ऽध्यायः / काव्यशोभायाः कर्तारो धर्मा गुणाः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.2",tadatiśayahetavastvalaṅkārāḥ,तदतिशयहेतवस्त्वलङ्काराः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.3",pūrve nityāḥ,पूर्वे नित्याः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.4",ojaḥprasādaśleṣasamatāsamādhimādhuryasaukumāryodāratārthavyaktikāntayo bandhaguṇāḥ,ओजःप्रसादश्लेषसमतासमाधिमाधुर्यसौकुमार्योदारतार्थव्यक्तिकान्तयो बन्धगुणाः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.5",gāḍhabandhatvamojaḥ,गाढबन्धत्वमोजः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.6",śaithilyaṃ prasādaḥ,शैथिल्यं प्रसादः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.7",guṇaḥ saṃplavāt,गुणः संप्लवात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.8",sa tvanubhavasiddhaḥ,स त्वनुभवसिद्धः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.9",sāmyotkarṣau ca,साम्योत्कर्षौ च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.10",masṛṇatvaṃ śleṣaḥ,मसृणत्वं श्लेषः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.11",mārgāvhedaḥ samatā,मार्गाव्हेदः समता
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.12",ārohāvarohakramaḥ samādhiḥ,आरोहावरोहक्रमः समाधिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.15","na pṛthak, ārohāvarohayorojaḥprasādarūpatvāt // vkal_3,1.13 //na, asaṃpṛktatvāt // vkal_3,1.14 //anaikāntyācca","न पृथक्, आरोहावरोहयोरोजःप्रसादरूपत्वात् // व्कल्_३,१.१३ //न, असंपृक्तत्वात् // व्कल्_३,१.१४ //अनैकान्त्याच्च"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.17","ojaḥprasādayoḥ tīvrāvasthā, tāviti cedabhyupagamaḥ // vkal_3,1.16 //viśeṣāpekṣitvāttayoḥ","ओजःप्रसादयोः तीव्रावस्था, ताविति चेदभ्युपगमः // व्कल्_३,१.१६ //विशेषापेक्षित्वात्तयोः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.18",ārohāvarohanimittaṃ samādhirākhyāyate,आरोहावरोहनिमित्तं समाधिराख्यायते
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.19",kramavidhānārthaṃ vā,क्रमविधानार्थं वा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.20",pṛthakpadatvaṃ mādhuryam,पृथक्पदत्वं माधुर्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.21",ajaraṭhatvaṃ saukumāryam,अजरठत्वं सौकुमार्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.22",vikaṭatvamudāratā,विकटत्वमुदारता
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.23",arthavyaktihetutvamarthavyaktiḥ,अर्थव्यक्तिहेतुत्वमर्थव्यक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,1.24",aujjvalyaṃ kāntiḥ,औज्ज्वल्यं कान्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.1","nāsantaḥ, sadvedyatvāt // vkal_3,1.25 //na bhrāntāḥ, niṣkampatvāt // vkal_3,1.26 //na pāṭhadharmāḥ, sarvatrādṛṣṭeḥ // vkal_3,1.27 // dvitīyo 'dhyāyaḥ / ta evārthaguṇāḥ","नासन्तः, सद्वेद्यत्वात् // व्कल्_३,१.२५ //न भ्रान्ताः, निष्कम्पत्वात् // व्कल्_३,१.२६ //न पाठधर्माः, सर्वत्रादृष्टेः // व्कल्_३,१.२७ // द्वितीयो ऽध्यायः / त एवार्थगुणाः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.2",arthasya prauḍhirojaḥ,अर्थस्य प्रौढिरोजः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.3",arthavaimalyaṃ prasādaḥ,अर्थवैमल्यं प्रसादः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.4",ghaṭanā śleṣaḥ,घटना श्लेषः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.5",avaiṣamyaṃ samatā,अवैषम्यं समता
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.6",arthadṛṣṭiḥ samādhiḥ,अर्थदृष्टिः समाधिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.8","artho dvividhaḥ, ayoniranyacchāyāyonirvā // vkal_3,2.7 //artho vyaktaḥ sūkṣmaśca","अर्थो द्विविधः, अयोनिरन्यच्छायायोनिर्वा // व्कल्_३,२.७ //अर्थो व्यक्तः सूक्ष्मश्च"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.9",sūkṣmo bhāvyo vāsanīyaśca,सूक्ष्मो भाव्यो वासनीयश्च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.10",uktivaicitryaṃ mādhuryam,उक्तिवैचित्र्यं माधुर्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.11",apāruṣyaṃ saukumāryam,अपारुष्यं सौकुमार्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.12",agrāmyatvamudāratā,अग्राम्यत्वमुदारता
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.13",vastusvabhāvasphuṭatvamarthavyaktiḥ,वस्तुस्वभावस्फुटत्वमर्थव्यक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_3,2.14",dīptarasatvaṃ kāntiḥ,दीप्तरसत्वं कान्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.1",samāotaṃ cedaṃ guṇavivecanaṃ tṛtīyamadhikaraṇam / ālaṅkārikaṃ nāma caturthamadhikaraṇam / prathamo 'dhyāyaḥ / padamanaikārthamakṣaraṃ cāvṛttaṃ sthānaniyame yamakam,समाओतं चेदं गुणविवेचनं तृतीयमधिकरणम् / आलङ्कारिकं नाम चतुर्थमधिकरणम् / प्रथमो ऽध्यायः / पदमनैकार्थमक्षरं चावृत्तं स्थाननियमे यमकम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.2",pādāḥ pādasyaikasyānekasya cādimadhyāntabhāgāḥ sthānāni,पादाः पादस्यैकस्यानेकस्य चादिमध्यान्तभागाः स्थानानि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.3",bhaṅgādutkarṣaḥ,भङ्गादुत्कर्षः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.4",śṛṅkhalā parivartakaścūrṇamiti bhaṅgamārgaḥ,शृङ्खला परिवर्तकश्चूर्णमिति भङ्गमार्गः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.5",varṇavicchedacalanaṃ śṛṅkhalā,वर्णविच्छेदचलनं शृङ्खला
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.6",saṅgavinivṛttau svarūpāpattiḥ parivartakaḥ,सङ्गविनिवृत्तौ स्वरूपापत्तिः परिवर्तकः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.7",piṇḍākṣarabhede svarūpalopaścūrṇam,पिण्डाक्षरभेदे स्वरूपलोपश्चूर्णम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.8",śeṣaḥ sarūpo 'nuprāsaḥ,शेषः सरूपो ऽनुप्रासः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.9",anulbaṇo varṇānuprāsaḥ śreyān,अनुल्बणो वर्णानुप्रासः श्रेयान्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,1.10",pādānuprāsaḥ pādayamakavat,पादानुप्रासः पादयमकवत्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.1",dvitīyo 'dhyāyaḥ / upamānenopameyasya guṇaleśataḥ sāmyamupamā,द्वितीयो ऽध्यायः / उपमानेनोपमेयस्य गुणलेशतः साम्यमुपमा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.2",guṇabāhulyataśca kalpitā,गुणबाहुल्यतश्च कल्पिता
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.4","taddvaividhyam, padavākyārthavṛttibhedāt // vkal_4,2.3 //sā pūṇā luptā ca","तद्द्वैविध्यम्, पदवाक्यार्थवृत्तिभेदात् // व्कल्_४,२.३ //सा पूणा लुप्ता च"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.5",guṇadyotakopamānopameyaśabdānāṃ sāmagrye pūrṇā,गुणद्योतकोपमानोपमेयशब्दानां सामग्र्ये पूर्णा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.6",lope luptā,लोपे लुप्ता
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.7",stutinindātattvākhyāneṣu,स्तुतिनिन्दातत्त्वाख्यानेषु
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.8",hīnatvādhikatvaliṅgavacanabhedāsādṛśyāsaṃbhavāstaddoṣāḥ,हीनत्वाधिकत्वलिङ्गवचनभेदासादृश्यासंभवास्तद्दोषाः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.9",jātipramāṇadharmanyūnatopamānasya hīnatvam,जातिप्रमाणधर्मन्यूनतोपमानस्य हीनत्वम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.11","dharmayorekanirdeśe 'nyasya saṃvit, sāhacaryāt // vkal_4,2.10 //tenādhikarvaṃ vyākhyātam","धर्मयोरेकनिर्देशे ऽन्यस्य संवित्, साहचर्यात् // व्कल्_४,२.१० //तेनाधिकर्वं व्याख्यातम्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.12",upamānopameyayorliṅgavyatyāso liṅgabhedaḥ,उपमानोपमेययोर्लिङ्गव्यत्यासो लिङ्गभेदः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.13",iṣṭaḥ puṃpuṃsakayoḥ prāyeṇa,इष्टः पुंपुंसकयोः प्रायेण
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.14",laukikyāṃ samāsābhihitāyāmupamāprapañce ca,लौकिक्यां समासाभिहितायामुपमाप्रपञ्चे च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.15",tena vacanabhedo vyākhyātaḥ,तेन वचनभेदो व्याख्यातः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.16",apratītaguṇasādṛśyamasādṛśyam,अप्रतीतगुणसादृश्यमसादृश्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.18","asādṛśyahatā hyupamā, tanniṣṭhāśca kavayaḥ // vkal_4,2.17 //upamānādhikyāttadapoha ityeke","असादृश्यहता ह्युपमा, तन्निष्ठाश्च कवयः // व्कल्_४,२.१७ //उपमानाधिक्यात्तदपोह इत्येके"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.20","na, apuṣṭārthatvāt // vkal_4,2.19 //anupapattirasaṃbhavaḥ","न, अपुष्टार्थत्वात् // व्कल्_४,२.१९ //अनुपपत्तिरसंभवः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,2.21",na viruddho 'tiśayaḥ,न विरुद्धो ऽतिशयः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.1",tṛtīyo 'dhyāyaḥ / prativastuprabhṛtirupamāprapañcaḥ,तृतीयो ऽध्यायः / प्रतिवस्तुप्रभृतिरुपमाप्रपञ्चः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.2",upameyasyoktau samānavastunyāsaḥ prativastu,उपमेयस्योक्तौ समानवस्तुन्यासः प्रतिवस्तु
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.3",anuktau samāsoktiḥ,अनुक्तौ समासोक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.4",kiñciduktāvaprastutapraśaṃsā,किञ्चिदुक्तावप्रस्तुतप्रशंसा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.5",samena vastunānyāpalāpo 'pahnutiḥ,समेन वस्तुनान्यापलापो ऽपह्नुतिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.6",upamānenopameyasya guṇasāmyāttattvāropo rūpakam,उपमानेनोपमेयस्य गुणसाम्यात्तत्त्वारोपो रूपकम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.7",sa dharmeṣu tantraprayoge śleṣaḥ,स धर्मेषु तन्त्रप्रयोगे श्लेषः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.8",sādṛśyāllakṣaṇā vakroktiḥ,सादृश्याल्लक्षणा वक्रोक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.9",atadrūpasyānyathādhyavasānamatiśayārthamutprekṣā,अतद्रूपस्यान्यथाध्यवसानमतिशयार्थमुत्प्रेक्षा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.10",saṃbhāvyadharmatadutkarṣakalpanātiśayoktiḥ,संभाव्यधर्मतदुत्कर्षकल्पनातिशयोक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.11",upamānopameyasaṃśayaḥ saṃdehaḥ,उपमानोपमेयसंशयः संदेहः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.12",viruddhābhāsatvaṃ virodhaḥ,विरुद्धाभासत्वं विरोधः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.13",kriyāpratiṣedhe prasiddhatatphalavyaktirvibhāvanā,क्रियाप्रतिषेधे प्रसिद्धतत्फलव्यक्तिर्विभावना
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.14",ekasyopameyatvopamānatve 'nanvayaḥ,एकस्योपमेयत्वोपमानत्वे ऽनन्वयः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.15",krameṇopameyopamā,क्रमेणोपमेयोपमा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.16",samavisadṛśābhyāṃ parivartanaṃ parivṛttiḥ,समविसदृशाभ्यां परिवर्तनं परिवृत्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.17",upameyopamānānāṃ kramasaṃbandhaḥ kramaḥ,उपमेयोपमानानां क्रमसंबन्धः क्रमः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.18",upamānopameyavākyeṣvekā kriyā dīpakam,उपमानोपमेयवाक्येष्वेका क्रिया दीपकम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.20","tantrividham / ādimadhyāntavākyavṛttibhedāt // vkal_4,3.19 // kriyayaiva svatadarthānvayakhyāpanaṃ nidarśanam","तन्त्रिविधम् / आदिमध्यान्तवाक्यवृत्तिभेदात् // व्कल्_४,३.१९ // क्रिययैव स्वतदर्थान्वयख्यापनं निदर्शनम्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.21",uktisiddhyai vastuno 'rthāntarasyaiva nyasanamarthāntaranyāsaḥ,उक्तिसिद्ध्यै वस्तुनो ऽर्थान्तरस्यैव न्यसनमर्थान्तरन्यासः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.22",upameyasya guṇātirekatvaṃ vyatirekaḥ,उपमेयस्य गुणातिरेकत्वं व्यतिरेकः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.23",ekaguṇahānikalpanāyāṃ sāmyadārḍhyaṃ viśeṣoktiḥ,एकगुणहानिकल्पनायां साम्यदार्ढ्यं विशेषोक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.24",saṃbhāvyaviśiṣṭakarmākaraṇānnindāstotrārthā vyājastutiḥ,संभाव्यविशिष्टकर्माकरणान्निन्दास्तोत्रार्था व्याजस्तुतिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.25",vyājasya satyasārūpyaṃ vyājoktiḥ,व्याजस्य सत्यसारूप्यं व्याजोक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.26",viśiṣṭena sāmyārthamekakālakriyāyogastulyayogitā,विशिष्टेन साम्यार्थमेककालक्रियायोगस्तुल्ययोगिता
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.27",upamānākṣepaścākṣepaḥ,उपमानाक्षेपश्चाक्षेपः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.28",vastudvayakriyayostulyakālayorekapadābhidhānaṃ sahoktiḥ,वस्तुद्वयक्रिययोस्तुल्यकालयोरेकपदाभिधानं सहोक्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.29",yatsādṛśyaṃ tatsaṃpattiḥ samāhitam,यत्सादृश्यं तत्संपत्तिः समाहितम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.30",alaṅkārasyālaṅkārayonitvaṃ saṃsṛṣṭiḥ,अलङ्कारस्यालङ्कारयोनित्वं संसृष्टिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.31",tadbhedāvupamārūpakotprekṣāvayavau,तद्भेदावुपमारूपकोत्प्रेक्षावयवौ
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.32",upamājanyaṃ rūpakamupamārūpakam,उपमाजन्यं रूपकमुपमारूपकम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_4,3.33",utprekṣāheturutprekṣāvayavaḥ,उत्प्रेक्षाहेतुरुत्प्रेक्षावयवः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.1",samāotaṃ cedamālaṅkārikaṃ caturthamadhikaraṇam / prāyogikaṃ nāma pañcamamadhikaraṇam / prathamo 'dhyāyaḥ / naikaṃ padaṃ dviḥ prayojyaṃ prāyeṇa,समाओतं चेदमालङ्कारिकं चतुर्थमधिकरणम् / प्रायोगिकं नाम पञ्चममधिकरणम् / प्रथमो ऽध्यायः / नैकं पदं द्विः प्रयोज्यं प्रायेण
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.2",nityā saṃhitaikapadavatpādeṣvardhāntavarjam,नित्या संहितैकपदवत्पादेष्वर्धान्तवर्जम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.3",na pādāntalaghorgurutvaṃ ca sarvatra,न पादान्तलघोर्गुरुत्वं च सर्वत्र
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.5","na gādye samāptaprāyaṃ vṛttam, anyatrodgatādibhyaḥ saṃvādāt // vkal_5,1.4 //na pādādau khalvādayaḥ","न गाद्ये समाप्तप्रायं वृत्तम्, अन्यत्रोद्गतादिभ्यः संवादात् // व्कल्_५,१.४ //न पादादौ खल्वादयः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.6",nārdhe kiñcitsamāptaṃ vākyam,नार्धे किञ्चित्समाप्तं वाक्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.7",na karmadhārayo bahuvrīhipratipattikaraḥ,न कर्मधारयो बहुव्रीहिप्रतिपत्तिकरः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.8",tena viparyayo vyākhyātaḥ,तेन विपर्ययो व्याख्यातः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.9",saṃbhāvyaniṣedhanivartane dvau pratiṣedhau,संभाव्यनिषेधनिवर्तने द्वौ प्रतिषेधौ
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.10",viśeṣaṇamātraprayogo viśeṣyapratipattau,विशेषणमात्रप्रयोगो विशेष्यप्रतिपत्तौ
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.11",sarvanāmnānusaṃdhirvṛtticchannasya,सर्वनाम्नानुसंधिर्वृत्तिच्छन्नस्य
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.12",saṃbandhasaṃbandhe 'pi ṣaṣṭhī kvacit,संबन्धसंबन्धे ऽपि षष्ठी क्वचित्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.13",atiprayuktaṃ deśabhāṣāpadam,अतिप्रयुक्तं देशभाषापदम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.14",liṅgādhyāhārau,लिङ्गाध्याहारौ
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.15",lakṣaṇāśabdāśca,लक्षणाशब्दाश्च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.16",na tadbāhulyamekatra,न तद्बाहुल्यमेकत्र
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,1.17",stanādīnāṃ dvitvāviṣṭā jātiḥ prāyeṇa,स्तनादीनां द्वित्वाविष्टा जातिः प्रायेण
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.1",dvitīyo 'dhyāyaḥ / rudrāvityekaśeṣo 'nveṣyaḥ,द्वितीयो ऽध्यायः / रुद्रावित्येकशेषो ऽन्वेष्यः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.4","miliklabikṣapiprabhṛtīnāṃ dhātutvam, dhātuguṇasyāsamāpteḥ // vkal_5,2.2 //valerātmanepadamanityam, jñāpakāt // vkal_5,2.3 //kṣīyata iti karmakartari","मिलिक्लबिक्षपिप्रभृतीनां धातुत्वम्, धातुगुणस्यासमाप्तेः // व्कल्_५,२.२ //वलेरात्मनेपदमनित्यम्, ज्ञापकात् // व्कल्_५,२.३ //क्षीयत इति कर्मकर्तरि"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.5",khidyata iti ca,खिद्यत इति च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.6",mārgerātmaepadamalakṣma,मार्गेरात्मएपदमलक्ष्म
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.7",lolamānādayaścānaśi,लोलमानादयश्चानशि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.8",labhergatyarthatvāṇṇicyaṇau kartuḥ karmatvākarmatve,लभेर्गत्यर्थत्वाण्णिच्यणौ कर्तुः कर्मत्वाकर्मत्वे
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.12","te-me-śabdau nipāteṣu // vkal_5,2.9 //tiraskṛta iti paribhūte, antardhyupacārāt // vkal_5,2.10 //naikaśabdaḥ, supsupeti samāsāt // vkal_5,2.11 //madhupipāsuprabhṛtīnāṃ samāso gamigāmyādiṣu pāṭhāt","ते-मे-शब्दौ निपातेषु // व्कल्_५,२.९ //तिरस्कृत इति परिभूते, अन्तर्ध्युपचारात् // व्कल्_५,२.१० //नैकशब्दः, सुप्सुपेति समासात् // व्कल्_५,२.११ //मधुपिपासुप्रभृतीनां समासो गमिगाम्यादिषु पाठात्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.13",trivalīśabdaḥ siddhaḥ saṃjñā cet,त्रिवलीशब्दः सिद्धः संज्ञा चेत्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.14",bimbādhara iti vṛttau madhyamapadalopinyām,बिम्बाधर इति वृत्तौ मध्यमपदलोपिन्याम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.15",āmūlalolādiṣu vṛttirvispaṣṭapaṭuvat,आमूललोलादिषु वृत्तिर्विस्पष्टपटुवत्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.17","na dhānyaṣaṣṭhādiṣu ṣaṣṭhīsamāsapratiṣedhaḥ, pūraṇena taddhitāntatvāt // vkal_5,2.16 //patrapītimādiṣu guṇavacanena","न धान्यषष्ठादिषु षष्ठीसमासप्रतिषेधः, पूरणेन तद्धितान्तत्वात् // व्कल्_५,२.१६ //पत्रपीतिमादिषु गुणवचनेन"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.18",avarjyo bahuvrīhirvyadhikaraṇo janmādyuttarapadaḥ,अवर्ज्यो बहुव्रीहिर्व्यधिकरणो जन्माद्युत्तरपदः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.19",hastāgrāgrahastādayo guṇaguṇinorbhedābhedāt,हस्ताग्राग्रहस्तादयो गुणगुणिनोर्भेदाभेदात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.20",pūrvanipāte 'pabhraṃśo rakṣyaḥ,पूर्वनिपाते ऽपभ्रंशो रक्ष्यः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.22","nipātenāpyabhihite karmaṇi na karmavibhaktiḥ, parigaṇanasya prāyikatvāt // vkal_5,2.21 //śakyamiti rūpaṃ karmābhidhāyāṃ liṅgavacanasyāpi sāmānyopakramāt","निपातेनाप्यभिहिते कर्मणि न कर्मविभक्तिः, परिगणनस्य प्रायिकत्वात् // व्कल्_५,२.२१ //शक्यमिति रूपं कर्माभिधायां लिङ्गवचनस्यापि सामान्योपक्रमात्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.23",hānivadādhikyamapyaṅgānāṃ vikāraḥ,हानिवदाधिक्यमप्यङ्गानां विकारः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.26","na kṛmikīṭānāmiti, ekavadbhāvaprasaṅgāt // vkal_5,2.24 //na kharoṣṭrau, uṣṭrakharamiti pāṭhāt // vkal_5,2.25 //āsetyasateḥ","न कृमिकीटानामिति, एकवद्भावप्रसङ्गात् // व्कल्_५,२.२४ //न खरोष्ट्रौ, उष्ट्रखरमिति पाठात् // व्कल्_५,२.२५ //आसेत्यसतेः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.27",yudhyediti yudhaḥ kyaci,युध्येदिति युधः क्यचि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.28",viralāyamānādiṣu kyaṅ nirūpyaḥ,विरलायमानादिषु क्यङ् निरूप्यः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.30","ahetau hanterṇic, curādipāṭhāt // vkal_5,2.29 //anucarīti careṣṭittvāt","अहेतौ हन्तेर्णिच्, चुरादिपाठात् // व्कल्_५,२.२९ //अनुचरीति चरेष्टित्त्वात्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.31",kesarālamityalateraṇi,केसरालमित्यलतेरणि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.32",patralamiti lāteḥ ke,पत्रलमिति लातेः के
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.33",mahīdhrādayo mūlavibhujādidarśanāt,महीध्रादयो मूलविभुजादिदर्शनात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.34",brahmādiṣu hanterniyamādarihādyasiddhiḥ,ब्रह्मादिषु हन्तेर्नियमादरिहाद्यसिद्धिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.35",brahmavidādayaḥ kṛdantavṛttyā,ब���रह्मविदादयः कृदन्तवृत्त्या
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.36",tairmahīdharādayo vyākhyātāḥ,तैर्महीधरादयो व्याख्याताः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.37",bhidurādayaḥ karmakartari kartari ca,भिदुरादयः कर्मकर्तरि कर्तरि च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.38",guṇavistarādayaścintyāḥ,गुणविस्तरादयश्चिन्त्याः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.39",avatarāpacāyaśabdayordīrghahrasvatvavyatyāso bālānām,अवतरापचायशब्दयोर्दीर्घह्रस्वत्वव्यत्यासो बालानाम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.40",śobheti nipātanāt,शोभेति निपातनात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.41",avidhau guroḥ striyāṃ bahulaṃ vivakṣā,अविधौ गुरोः स्त्रियां बहुलं विवक्षा
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.43","vyavasitādiṣu ktaḥ kartari, cakārāt // vkal_5,2.42 //āheti bhūte 'nyaṇalantabhramād bruvo laṭi","व्यवसितादिषु क्तः कर्तरि, चकारात् // व्कल्_५,२.४२ //आहेति भूते ऽन्यणलन्तभ्रमाद् ब्रुवो लटि"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.44",śabalādibhyaḥ striyāṃ ṭāpo 'prāptiḥ,शबलादिभ्यः स्त्रियां टापो ऽप्राप्तिः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.45",prāṇini nīleti cintyam,प्राणिनि नीलेति चिन्त्यम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.46",manuṣyajātervivakṣāvivakṣe,मनुष्यजातेर्विवक्षाविवक्षे
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.48","ūkārāntādapyūṅ, pravṛtteḥ // vkal_5,2.47 //kārtikīya iti ṭhañ durdharaḥ","ऊकारान्तादप्यूङ्, प्रवृत्तेः // व्कल्_५,२.४७ //कार्तिकीय इति ठञ् दुर्धरः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.49",śārvaramiti ca,शार्वरमिति च
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.50",śāśvatamiti prayukteḥ,शाश्वतमिति प्रयुक्तेः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.51",rājavaṃśyādayaḥ sādhvarthe ye bhavanti,राजवंश्यादयः साध्वर्थे ये भवन्ति
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.52",dāravaśabdo duṣprayuktaḥ,दारवशब्दो दुष्प्रयुक्तः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.53",mugdhimādiṣvivamanij mṛgyaḥ,मुग्धिमादिष्विवमनिज् मृग्यः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.54",aupamyādayaścāturvarṇyavat,औपम्यादयश्चातुर्वर्ण्यवत्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.55",ṣyañaḥ ṣitkaraṇādīkāro bahulam,ष्यञः षित्करणादीकारो बहुलम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.56",dhanvīti vrīhyādiṣu pāṭhāt,धन्वीति व्रीह्यादिषु पाठात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.57",caturasraśobhīti ṇinau,चतुरस्रशोभीति णिनौ
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.58",kañcukīyā iti kyaci,कञ्चुकीया इति क्यचि
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.59",bauddhapratiyogyapekṣāyāmapyātiśāyanikāḥ,बौद्धप्रतियोग्यपेक्षायामप्यातिशायनिकाः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.60",kauśilādaya ilaci varṇalopāt,कौशिलादय इलचि वर्णलोपात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.61",mauktikamiti vinayādipāṭhāt,मौक्तिकमिति विनयादिपाठात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.62",prātibhādayaḥ prajñādiṣu,प्रातिभादयः प्रज्ञादिषु
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.63",na sarajasamityanavyayībhāve,न सरजसमित्यनव्ययीभावे
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.64",dhṛtadhanuṣītyasaṃjñāyām,धृतधनुषीत्यसंज्ञायाम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.65",durgandhipada iddurlabhaḥ,दुर्गन्धिपद इद्दुर्लभः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.66",sudatyādayaḥ pratividheyāḥ,सुदत्यादयः प्रतिविधेयाः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.68","kṣatadṛḍhorsa iti na kap, tadantavidhipratiṣedhāt // vkal_5,2.67 //avaihīti vṛddhiravadyā","क्षतदृढोर्स इति न कप्, तदन्तविधिप्रतिषेधात् // व्कल्_५,२.६७ //अवैहीति वृद्धिरवद्या"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.69",apāṅganetreti lugalabhyaḥ,अपाङ्गनेत्रेति लुगलभ्यः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.71","neṣṭhāḥ śliṣṭapriyādayaḥ, puṃvadbhāvapratiṣedhāt // vkal_5,2.70 //dṛḍhabhaktiriti sarvatreti","नेष्ठाः श्लिष्टप्रियादयः, पुंवद्भावप्रतिषेधात् // व्कल्_५,२.७० //दृढभक्तिरिति सर्वत्रेति"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.72",jambulatādayo hrasvavidheḥ,जम्बुलतादयो ह्रस्वविधेः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.73",tilakādayo 'jirādiṣu,तिलकादयो ऽजिरादिषु
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.74",niśamya-niśamayyaśabdau prakṛtibhedāt,निशम्य-निशमय्यशब्दौ प्रकृतिभेदात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.76","saṃyamyaniyamyaśabdau, aṇijantatvāt // vkal_5,2.75 //prapīyeti pīṅaḥ","संयम्यनियम्यशब्दौ, अणिजन्तत्वात् // व्कल्_५,२.७५ //प्रपीयेति पीङः"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.77",dūrayatīti bahulagrahaṇāt,दूरयतीति बहुलग्रहणात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.78",gacchatīprabhṛtiṣvaniṣedhyo num,गच्छतीप्रभृतिष्वनिषेध्यो नुम्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.79",mitreṇa goptreti puṃvadbhāvāt,मित्रेण गोप्त्रेति पुंवद्भावात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.80",vetsyasīti padabhaṅgāt,वेत्स्यसीति पदभङ्गात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.81",kāmayānaśabdaḥ siddho 'nādiścet,कामयानशब्दः सिद्धो ऽनादिश्चेत्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.82",sauhṛd-daurhṛdaśabdāvaṇi hṛdbhāvāt,सौहृद्-दौर्हृदशब्दावणि हृद्भावात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.83",virama iti nipātanāt,विरम इति निपातनात्
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.84",uparyādiṣu sāmīpye dvirukteṣu dvitīyā,उपर्यादिषु सामीप्ये द्विरुक्तेषु द्वितीया
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.85",mandaṃ mandamityaprakārārthatve,मन्दं मन्दमित्यप्रकारार्थत्वे
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.87","na nidrādrugiti, bhaṣbhāvaprāpteḥ // vkal_5,2.86 //niṣpanda iti patvaṃ cintyam","न निद्राद्रुगिति, भष्भावप्राप्तेः // व्कल्_५,२.८६ //निष्पन्द इति पत्वं चिन्त्यम्"
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.88",nāṅgulisaṅga iti mūrdhanyavidheḥ,नाङ्गुलिसङ्ग इति मूर्धन्यविधेः
+Kavyalankarasūtra,sutra,sharira_adhikarana,"vkal_5,2.89",tenāvantisenādayaḥ pratyuktāḥ,तेनावन्तिसेनादयः प्रत्युक्ताः

clean_mahaganapatistotra.csv

@@ -0,0 +1,17 @@
+verse_id,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+rmgan_1,Rāghavacaitanya: Mahāgaṇapatistotra with a commentary “by his disciple” | yogaṃ yogavidāṃ vidhūtavividhavyāsaṅgaśuddhāśayaprādurbhūtasudhārasaprasṛmaradhyānāspadādhyāsinām / ānandaplavamānabodhamadhurāmodacchaṭāmeduraṃ taṃ bhūmānamupāsmahe pariṇataṃ dantāvalasyātmanā,राघवचैतन्य: महागणपतिस्तोत्र wइथ् अ चोम्मेन्तर्य् “ब्य् हिस् दिस्चिप्ले” । योगं योगविदां विधूतविविधव्यासङ्गशुद्धाशयप्रादुर्भूतसुधारसप्रसृमरध्यानास्पदाध्यासिनाम् / आनन्दप्लवमानबोधमधुरामोदच्छटामेदुरं तं भूमानमुपास्महे परिणतं दन्तावलस्यात्मना
+rmgan_2,// dantāvalo gajastasyevāsyaṃ mukhaṃ yasya sa gajānanastadātmanā tadrūpeṇa pariṇataṃ taṃ bhūmānaṃ paraṃ brahmopāsmahe | kīdṛśaṃ tam | ānando brahmānandastena plavamānaḥ | lakṣaṇayā pūrṇānandābhinna ityarthaḥ | īdṛśo yo bodhastena cidānandamayaṃ svarūpamuktam | tadvivartarūpaḥ prapañca eva madhurāmodacchaṭātvena rūpitastena meduram | punaḥ kīdṛśam | yogavidāṃ yogam | kīdṛśāṃ yogavidām | vidhūto vividho vyāsaṅgo yairata eva śuddho ya āśayastasminprādurbhūtaḥ sudhārasaḥ śāntisukhaṃ yeṣāṃ te ca te prasṛmaraṃ prasāri dhyānaṃ yasminnīdṛśaṃ yadāspadaṃ kaṃdarādi tadadhyāsinaśca teṣām || tāraśrīparaśaktikāmavasudhārūpānugāṃ yaṃ vidustasmai stātpraṇatirgaṇādhipataye yo rāgiṇābhyarthyate / āmantrya prathamaṃ vareti varadetyārtena sarvaṃ janaṃ svāminme vaśamānayeti satataṃ svāhādibhiḥ pūjitaḥ,// दन्तावलो गजस्तस्येवास्यं मुखं यस्य स गजाननस्तदात्मना तद्रूपेण परिणतं तं भूमानं परं ब्रह्मोपास्महे । कीदृशं तम् । आनन्दो ब्रह्मानन्दस्तेन प्लवमानः । लक्षणया पूर्णानन्दाभिन्न इत्यर्थः । ईदृशो यो बोधस्तेन चिदानन्दमयं स्वरूपमुक्तम् । तद्विवर्तरूपः प्रपञ्च एव मधुरामोदच्छटात्वेन रूपितस्तेन मेदुरम् । पुनः कीदृशम् । योगविदां योगम् । कीदृशां योगविदाम् । विधूतो विविधो व्यासङ्गो यैरत एव शुद्धो य आशयस्तस्मिन्प्रादुर्भूतः सुधारसः शान्तिसुखं येषां ते च ते प्रसृमरं प्रसारि ध्यानं यस्मिन्नीदृशं यदास्पदं कंदरादि तदध्यासिनश्च तेषाम् ॥ तारश्रीपरशक्तिकामवसुधारूपानुगां यं विदुस्तस्मै स्तात्प्रणतिर्गणाधिपतये यो रागिणाभ्यर्थ्यते / आमन्त्र्य प्रथमं वरेति वरदेत्यार्तेन सर्वं जनं स्वामिन्मे वशमानयेति सततं स्वाहादिभिः पूजितः
+rmgan_3,"// mahāgaṇapatimantramuddharati - tāraḥ praṇavaḥ, śrīrlakṣmībījam, paraśaktirmāyābījam, kāmaḥ kāmabījam, vasudhā bhūmibījam, iti pañcarūpāṇāṃ bījānāmanu gamityakṣarametādṛśaṃ yaṃ sādhakā vidustasmai gaṇādhipataye praṇatiḥ stāditi yojanā | yaḥ satataṃ svāhāsvadhādibhiḥ śaktibhiḥ pūjitaḥ | ārtena rāgiṇā prathamaṃ vareti tato varadetyāmantryābhyarthyate | abhyarthanāmevāha - sarvaṃ janaṃ svāminme vaśamānayeti | svāhādibhirityanena svāhānto mantraḥ | atrādhipadaṃ sarvamiti ca padaṃ chandonurodhāduktam | mantre tu gaṇapataye tathā sarvajanamityekameva padam | svāminniti ca mantrādbahirbhūtam || kallolāñcalacumbitāmbudatatāvikṣudravāmbhonidhau dvīpe ratnamaye suradrumavanāmodaikamedasvini / mūle kalpatarormahāmaṇimaye pīṭhe 'kṣarāmbhoruhe ṣaṭkoṇākalitatrikoṇaracanasatkarṇike 'muṃ bhaje","// महागणपतिमन्त्रमुद्धरति - तारः प्रणवः, श्रीर्लक्ष्मीबीजम्, परशक्तिर���मायाबीजम्, कामः कामबीजम्, वसुधा भूमिबीजम्, इति पञ्चरूपाणां बीजानामनु गमित्यक्षरमेतादृशं यं साधका विदुस्तस्मै गणाधिपतये प्रणतिः स्तादिति योजना । यः सततं स्वाहास्वधादिभिः शक्तिभिः पूजितः । आर्तेन रागिणा प्रथमं वरेति ततो वरदेत्यामन्त्र्याभ्यर्थ्यते । अभ्यर्थनामेवाह - सर्वं जनं स्वामिन्मे वशमानयेति । स्वाहादिभिरित्यनेन स्वाहान्तो मन्त्रः । अत्राधिपदं सर्वमिति च पदं छन्दोनुरोधादुक्तम् । मन्त्रे तु गणपतये तथा सर्वजनमित्येकमेव पदम् । स्वामिन्निति च मन्त्राद्बहिर्भूतम् ॥ कल्लोलाञ्चलचुम्बिताम्बुदतताविक्षुद्रवाम्भोनिधौ द्वीपे रत्नमये सुरद्रुमवनामोदैकमेदस्विनि / मूले कल्पतरोर्महामणिमये पीठे ऽक्षराम्भोरुहे षट्कोणाकलितत्रिकोणरचनसत्कर्णिके ऽमुं भजे"
+rmgan_4,// kallolānāṃ mahormīṇāmañcalāḥ prāntāstairāśliṣṭā meghatatiryenaitādṛśa ikṣurasasamudre suradrumāṇāṃ pārijātādīnāṃ vanaṃ tadāmodena paripuṣṭe | ratnamayaṃ dvīpaṃ vārimadhyasthalaṃ tadgatasya kalpatarormūle mahāmaṇimayaṃ pīṭhaṃ tatra ṣaṭkoṇayuktatrikoṇakarṇīkāyukte 'kṣarāmbhoruhe tantraprasiddhe mātṛkākamale 'muṃ mahāgaṇapatiṃ bhaje || cakraprāsarasālakārmukagadāsadbījapūradvijavrīhyagrotpalapāśapaṅkajakaraṃ śuṇḍāgrajāgradghaṭam / āśliṣṭaṃ priyayā sarojakarayā ratnasphuradbhūṣayā māṇikyapratimaṃ mahāgaṇapatiṃ viśveśamāśāsmahe,// कल्लोलानां महोर्मीणामञ्चलाः प्रान्तास्तैराश्लिष्टा मेघततिर्येनैतादृश इक्षुरससमुद्रे सुरद्रुमाणां पारिजातादीनां वनं तदामोदेन परिपुष्टे । रत्नमयं द्वीपं वारिमध्यस्थलं तद्गतस्य कल्पतरोर्मूले महामणिमयं पीठं तत्र षट्कोणयुक्तत्रिकोणकर्णीकायुक्ते ऽक्षराम्भोरुहे तन्त्रप्रसिद्धे मातृकाकमले ऽमुं महागणपतिं भजे ॥ चक्रप्रासरसालकार्मुकगदासद्बीजपूरद्विजव्रीह्यग्रोत्पलपाशपङ्कजकरं शुण्डाग्रजाग्रद्घटम् / आश्लिष्टं प्रियया सरोजकरया रत्नस्फुरद्भूषया माणिक्यप्रतिमं महागणपतिं विश्वेशमाशास्महे
+rmgan_5,"// cakraṃ prasiddham, prāsastriśūlaḥ, rasālakārmukamikṣudhanuḥ, gadā prasiddhā, bījapūro mātuliṅgam, dvijaḥ svakīyo dantaḥ, vrīhyagraṃ śālimañjarī, utpalaṃ prasiddham, pāśapaṅkaje ca prasiddhe, evaṃ daśāyudhāni kareṣu yasya | śuṇḍāgre puṣkare jāgratsthito ghaṭo ratnapūrṇo hemakumbho yasya | kamalahastayā priyayā dakṣiṇahastenāliṅgitaṃ māṇikyapratimaṃ śoṇacchaviṃ sarveśvaraṃ mahāgaṇapatimāśāsmahe || dānāmbhaḥparimeduraprasṛmaravyālambirolambabhṛtsindūrāruṇagaṇḍamaṇḍalayugavyājātpraśastidvayam / trailokyeṣṭāvidhānavarṇasubhagaṃ yaḥ padmarāgopamaṃ dhatte sa śriyamātanotu satataṃ devo gaṇānāṃ patiḥ","// चक्रं प्रसिद्धम्, प्रासस्त्रिशूलः, रसालकार्मुकमिक्षुधनुः, गदा प्रसिद्धा, बीजपूरो मातुलिङ्गम्, द्विजः स्वकीयो दन्तः, व्रीह्यग्रं शालिमञ्जरी, उत्पलं प्रसिद्धम्, पाशपङ्कजे च प्रसिद्धे, एवं दशायुधानि करेषु यस्य । शुण्डाग्रे पुष्करे जाग्रत्स्थितो घटो रत्नपूर्णो हेमकुम्भो यस्य । कमलहस्तया प्रियया दक्षिणहस्तेनालिङ्गितं माणिक्यप्रतिमं शोणच्छविं सर्वेश्वरं महागणपतिमाशास्महे ॥ दानाम्भःपरिमेदुरप्रसृमरव्यालम्बिरोलम्बभृत्सिन्दूरारुणगण्डमण्डलयुगव्याजात्प्रशस्तिद्वयम् / त्रैलोक्येष्टाविधानवर्णसुभगं यः पद्मरागोपमं धत्ते स श्रियमातनोतु सततं देवो गणानां पतिः"
+rmgan_6,"// dānāmbhasā madāmbunā parimeduraṃ vyāptaṃ prasṛmarānvyālambino rolambānbhramarānbibhartīti prasṛmaravyālambirolambabhṛt | sindūreṇāruṇametādṛśaṃ kumbhapradeśadvayaṃ tasya miṣāttrailokyeṣṭavidhānvarṇasubhagaṃ tribhuvanaśubhavidhyakṣaramanojñam | padmarāgopamaṃ padmarāgo lohitakastadupamaṃ praśastidvayaṃ yo dhatte sa gaṇānāṃ patirdevaḥ satataṃ śriyamātanotu | yathā mṛdambulipte dāruphalake raktacūrṇaṃ dattvākṣarāṇi, tathā dānāmbulipte sindūravati kumbhasthale bhramarā ityuktaṃ bhavati || bhrāmyanmandaraghūrṇanāparavaśakṣīrābdhivīcicchaṭāsacchāyāścalacāmaravyatikaraśrīgarvasarvaṃkṛṣāḥ / dikkāntāghanasāracandanarasāsārāḥ śrayantāṃ manaḥ svacchandaprasarapraliptaviyato herambadantatviṣaḥ","// दानाम्भसा मदाम्बुना परिमेदुरं व्याप्तं प्रसृमरान्व्यालम्बिनो रोलम्बान्भ्रमरान्बिभर्तीति प्रसृमरव्यालम्बिरोलम्बभृत् । सिन्दूरेणारुणमेतादृशं कुम्भप्रदेशद्वयं तस्य मिषात्त्रैलोक्येष्टविधान्वर्णसुभगं त्रिभुवनशुभविध्यक्षरमनोज्ञम् । पद्मरागोपमं पद्मरागो लोहितकस्तदुपमं प्रशस्तिद्वयं यो धत्ते स गणानां पतिर्देवः सततं श्रियमातनोतु । यथा मृदम्बुलिप्ते दारुफलके रक्तचूर्णं दत्त्वाक्षराणि, तथा दानाम्बुलिप्ते सिन्दूरवति कुम्भस्थले भ्रमरा इत्युक्तं भवति ॥ भ्राम्यन्मन्दरघूर्णनापरवशक्षीराब्धिवीचिच्छटासच्छायाश्चलचामरव्यतिकरश्रीगर्वसर्वंकृषाः / दिक्कान्ताघनसारचन्दनरसासाराः श्रयन्तां मनः स्वच्छन्दप्रसरप्रलिप्तवियतो हेरम्बदन्तत्विषः"
+rmgan_7,// herambadantatviṣo manaḥ śrayantām | kiṃbhūtāḥ | bhrāmyato mandarasya ghūrṇanāvṛttayastadāyattasya kṣīrābdhervīcayo laharyastāsāṃ chaṭā agrabhāgāstaiḥ sadṛśāḥ | punaḥ kīdṛśāḥ | calacāmaravyatikaraśrīgarvasarvaṃkakṛṣāḥ | vyatikaro vyatiṣaṅgaḥ | dikkāntetyādirūpakam | ghanasāraḥ karpūraḥ | tathā svacchandaprasarapraliptaviyato 'nalpasaṃcārākīrṇākāśāḥ | etena tviṣāṃ bahutvaṃ vyajyate || muktājālakarambitapravikasanmāṇikyapuñjacchaṭākāntāḥ kambukadambacumbitaghanābhogapravālopamāḥ / jyotsnāpūrataraṅgamantharataratsaṃdhyāvayasyāściraṃ herambasya jayanti dantakiraṇākīrṇāḥ śarīratviṣaḥ,// हेरम्बदन्तत्विषो मनः श्रयन्ताम् । किंभूताः । भ्राम्यतो मन्दरस्य घूर्णनावृत्तयस्तदायत्तस्य क्षीराब्धेर्वीचयो लहर्यस्तासां छटा अग्रभागास्तैः सदृशाः । पुनः कीदृशाः । चलचामरव्यतिकरश्रीगर्वसर्वंककृषाः । व्यतिकरो व्यतिषङ्गः । दिक्कान्तेत्यादिरूपकम् । घनसारः कर्पूरः । तथा स्वच्छन्दप्रसरप्रलिप्तवियतो ऽनल्पसंचाराकीर्णाकाशाः । एतेन त्विषां बहुत्वं व्यज्यते ॥ मुक्ताजालकरम्बितप्रविकसन्माणिक्यपुञ्जच्छटाकान्ताः कम्बुकदम्बचुम्बितघनाभोगप्रवालोपमाः / ज्योत्स्नापूरतरङ्गमन्थरतरत्संध्यावयस्याश्चिरं हेरम्बस्य जयन्ति दन्तकिरणाकीर्णाः शरीरत्विषः
+rmgan_8,// mauktikasamūhamiśritapradīptamāṇikyasamūhacchaṭāvatkāntā manoharāḥ | śaṅkhasamūhasaṃgatavistīrṇavidrumasamāḥ | jyotsnāpūrataraṅge mantharaṃ tarantī cāsau saṃdhyā ca tasyā vayasyāḥ sāmyātsakhyaḥ | etādṛśā herambasya dantakiraṇairvyāptāḥ śarīratviṣaściraṃ jayanti || śuṇḍāgrākalitena hemakalaśenāvarjitena kṣarannānāratnacayena sādhakajanānsaṃbhāvayankoṭiśaḥ / dānāmodavinodalubdhamadhupaprotsāraṇāvirbhavatkarṇāndolanakhelano vijayate devo gaṇagrāmaṇīḥ,// मौक्तिकसमूहमिश्रितप्रदीप्तमाणिक्यसमूहच्छटावत्कान्ता मनोहराः । शङ्खसमूहसंगतविस्तीर्णविद्रुमसमाः । ज्योत्स्नापूरतरङ्गे मन्थरं तरन्ती चासौ संध्या च तस्या वयस्याः साम्यात्सख्यः । एतादृशा हेरम्बस्य दन्तकिरणैर्व्याप्ताः शरीरत्विषश्चिरं जयन्ति ॥ शुण्डाग्राकलितेन हेमकलशेनावर्जितेन क्षरन्नानारत्नचयेन साधकजनान्संभावयन्कोटिशः / दानामोदविनोदलुब्धमधुपप्रोत्सारणाविर्भवत्कर्णान्दोलनखेलनो विजयते देवो गणग्रामणीः
+rmgan_9,// śuṇḍāpradhṛtasuvarṇakalaśasaṃgṛhītena kṣaratā bahutvādbahirapi nirgacchatā muktāmāṇikyādiratnasamūhena koṭiśaḥ sādhakajanānsaṃbhāvayannasaṃkhyātānupāsakānsaṃpadā vardhayan / dānetyādi | āmodo gandhaharṣayoḥ | protsāraṇamuccāṭanaṃ tadarthamāvirbhavatkarṇāndolanakrīḍaḥ | gaṇānāmīśvaro devo vijayate || herambaṃ praṇamāmi yasya purataḥ śāṇḍilyamūle śriyā bibhratyāmburuhe samaṃ madhuripuste śaṅkhacakre vahan / nyagrodhasya tale sahādrisutayā śaṃbhustayā dakṣiṇe bibhrāṇaḥ paraśuṃ triśūlamitayā pāśāṅkuśābhyāṃ śubham,// शुण्डाप्रधृतसुवर्णकलशसंगृहीतेन क्षरता बहुत्वाद्बहिरपि निर्गच्छता मुक्तामाणिक्यादिरत्नसमूहेन कोटिशः साधकजनान्संभावयन्नसंख्यातानुपासकान्संपदा वर्धयन् / दानेत्यादि । आमोदो गन्धहर्षयोः । प्रोत्सारणमुच्चाटनं तदर्थमाविर्भवत्कर्णान्दोलनक्रीडः । गणानामीश्वरो देवो विजयते ॥ हेरम्बं प्रणमामि यस्य पुरतः शाण्डिल्यमूले श्रिया बिभ्रत्याम्बुरुहे समं मधुरिपुस्ते शङ्खचक्रे वहन् / न्यग्रोधस्य तले सहाद्रिसुतया शंभुस्तया दक्षिणे बिभ्राणः परशुं त्रिशूलमितया पाशाङ्कुशाभ्यां शुभम्
+rmgan_10,// śāṇḍilyamūle bilvavṛkṣasyādho yasya mahāgaṇapateḥ purato 'grabhāge padme bibhratyā śriyā samaṃ te prasiddhe śaṅkhacakre vahanmadhuripurviṣṇurasti | tathā yasya dakṣiṇe nyagrodhasya tale vaṭavṛkṣādhaḥ pāśāṅkuśābhyāmitayā sahitayādrisutayā pārvatyā saha paraśuṃ triśūlaṃ ca bibhrāṇaḥ śaṃbhuḥ śivo 'sti || paścātpippalamāśrito ratipatirdevasya ratyotpale bibhratyā samamaikṣavaṃ dhanuriṣūnpauṣpānvahanpañca ca / vāme cakragadādharaḥ sa bhagavānkroḍaḥ priyaṃgostale hastodyacchukaśālimañjarikayā devyā dharaṇyā saha,// शाण्डिल्यमूले बिल्ववृक्षस्याधो यस्य मह��गणपतेः पुरतो ऽग्रभागे पद्मे बिभ्रत्या श्रिया समं ते प्रसिद्धे शङ्खचक्रे वहन्मधुरिपुर्विष्णुरस्ति । तथा यस्य दक्षिणे न्यग्रोधस्य तले वटवृक्षाधः पाशाङ्कुशाभ्यामितया सहितयाद्रिसुतया पार्वत्या सह परशुं त्रिशूलं च बिभ्राणः शंभुः शिवो ऽस्ति ॥ पश्चात्पिप्पलमाश्रितो रतिपतिर्देवस्य रत्योत्पले बिभ्रत्या सममैक्षवं धनुरिषून्पौष्पान्वहन्पञ्च च / वामे चक्रगदाधरः स भगवान्क्रोडः प्रियंगोस्तले हस्तोद्यच्छुकशालिमञ्जरिकया देव्या धरण्या सह
+rmgan_11,// devasya paścime pippalavṛkṣasyādha utpale bibhratyā ratyā samamaikṣavaṃ dhanuḥ pañca pauṣpāniṣūṃśca vahan ratipatiḥ kāmadevo 'sti / asya ca vāme priyaṃguvṛkṣādho hastodyacchukaśālimañjarikayaikasminkare kīramanyatra kalamakaṇiśaṃ bibhratyā dharaṇyā saha sa prasiddho bhagavānkroḍo varāho 'sti taṃ herambaṃ praṇamāmīti pūrveṇānvayaḥ || ṣaṭkoṇāśriṣu ṣaṭsu ṣaḍ gajamukhāḥ pāśāṅkuśābhīvarānbibhrāṇāḥ pramadāsakhāḥ pṛthumahāśoṇāśmapuñjatviṣaḥ / āmodaḥ purataḥ pramodasumukhau taṃ cābhito durmukhaḥ paścātpārśvagato 'sya vighna iti yo vighnakarteti ca,// देवस्य पश्चिमे पिप्पलवृक्षस्याध उत्पले बिभ्रत्या रत्या सममैक्षवं धनुः पञ्च पौष्पानिषूंश्च वहन् रतिपतिः कामदेवो ऽस्ति / अस्य च वामे प्रियंगुवृक्षाधो हस्तोद्यच्छुकशालिमञ्जरिकयैकस्मिन्करे कीरमन्यत्र कलमकणिशं बिभ्रत्या धरण्या सह स प्रसिद्धो भगवान्क्रोडो वराहो ऽस्ति तं हेरम्बं प्रणमामीति पूर्वेणान्वयः ॥ षट्कोणाश्रिषु षट्सु षड् गजमुखाः पाशाङ्कुशाभीवरान्बिभ्राणाः प्रमदासखाः पृथुमहाशोणाश्मपुञ्जत्विषः / आमोदः पुरतः प्रमोदसुमुखौ तं चाभितो दुर्मुखः पश्चात्पार्श्वगतो ऽस्य विघ्न इति यो विघ्नकर्तेति च
+rmgan_12,"// ṣaṭkoṇasya pīṭhasya ṣaṭsvaśriṣu pālīṣu ṣaḍ gajamukhā dhyeyāḥ | kīdṛśāste | pāśāṅkuśābhayavarānhasteṣu bibhrāṇāḥ | pramadānāṃ sakhāya iti pramadāsakhāḥ | bhāryāsahitā ityarthaḥ | pṛthuścāsau mahāśoṇāśmanāṃ padmarāgāṇāṃ puñjastadvattviṭ kāntiryeṣāṃ te | yadi 'pṛthumahāḥ'; iti visargāntaḥ pāṭhastadā bhinnaṃ padam | pṛthurmaho yeṣāṃ te | akārānto 'pi mahaśabdo 'sti | teṣāṃ nāmānyāha - purato 'grakoṇa āmodaḥ | taṃ cāmodamabhitaḥ pramodasumukhau | puraḥ kalpitapūrvadigapekṣayāgnikoṇe pramodaḥ, evamīśānakoṇe sumukha ityarthaḥ | paścātpaścimakoṇe durmukhaḥ | asya durmukhasya vighna iti yasya nāma sa ekasminpārśve vighnakarteti yasya nāma sa dvitīyapārśve 'sti | arthādeko nairṛtyakoṇe, aparo vāyavye vartate || āmodādigaṇeśvarapriyatamāstatraiva nityaṃ sthitāḥ kāntāśleṣarasajñamantharadṛśaḥ siddhiḥ samṛddhistataḥ / kāntiryā madanāvatītyapi tathā kalpeṣu yā gīyate sānyā yāpi madadravā tadaparā drāviṇyamūḥ pūjitāḥ","// षट्कोणस्य पीठस्य षट्स्वश्रिषु पालीषु षड् गजमुखा ध्येयाः । कीदृशास्ते । पाशाङ्कुशाभयवरान्हस्तेषु बिभ्राणाः । प्रमदानां सखाय इति प्रमदासखाः । भार्यासहिता इत्यर्थः । पृथुश्चासौ महाशोणाश्मनां पद्मरागाणां पुञ्जस्तद्वत्त्विट् कान्तिर्येषां ते । यदि ऽपृथुमहाःऽ; इति विसर��गान्तः पाठस्तदा भिन्नं पदम् । पृथुर्महो येषां ते । अकारान्तो ऽपि महशब्दो ऽस्ति । तेषां नामान्याह - पुरतो ऽग्रकोण आमोदः । तं चामोदमभितः प्रमोदसुमुखौ । पुरः कल्पितपूर्वदिगपेक्षयाग्निकोणे प्रमोदः, एवमीशानकोणे सुमुख इत्यर्थः । पश्चात्पश्चिमकोणे दुर्मुखः । अस्य दुर्मुखस्य विघ्न इति यस्य नाम स एकस्मिन्पार्श्वे विघ्नकर्तेति यस्य नाम स द्वितीयपार्श्वे ऽस्ति । अर्थादेको नैरृत्यकोणे, अपरो वायव्ये वर्तते ॥ आमोदादिगणेश्वरप्रियतमास्तत्रैव नित्यं स्थिताः कान्ताश्लेषरसज्ञमन्थरदृशः सिद्धिः समृद्धिस्ततः / कान्तिर्या मदनावतीत्यपि तथा कल्पेषु या गीयते सान्या यापि मदद्रवा तदपरा द्राविण्यमूः पूजिताः"
+rmgan_13,"// kāntasya svasvabharturāliṅganarasaṃ jānantyata eva mantharā rāgiṇī dṛgyāsāṃ tāḥ | āmodādīnāṃ pūrvaślokoktānāṃ ṣaṇṇāṃ bhāryāsteṣāṃ samīpe sthitā dhyeyāḥ | tāsāṃ nāmāni ca - siddhiḥ, samṛddhiḥ, kāntiḥ, madanāvatī, madadravā, drāviṇī ceti || āśliṣṭau vasudhetyatho vasumatī tābhyāṃ sitālohitau varṣantau vasu pārśvayorvilasatastau śaṅkhapadmau nidhī / aṅgānyanvatha mātaraśca paritaḥ śakrādayo 'bjāśrayāstadbāhye kuliśādayaḥ paripatatkālānalajyotiṣaḥ","// कान्तस्य स्वस्वभर्तुरालिङ्गनरसं जानन्त्यत एव मन्थरा रागिणी दृग्यासां ताः । आमोदादीनां पूर्वश्लोकोक्तानां षण्णां भार्यास्तेषां समीपे स्थिता ध्येयाः । तासां नामानि च - सिद्धिः, समृद्धिः, कान्तिः, मदनावती, मदद्रवा, द्राविणी चेति ॥ आश्लिष्टौ वसुधेत्यथो वसुमती ताभ्यां सितालोहितौ वर्षन्तौ वसु पार्श्वयोर्विलसतस्तौ शङ्खपद्मौ निधी / अङ्गान्यन्वथ मातरश्च परितः शक्रादयो ऽब्जाश्रयास्तद्बाह्ये कुलिशादयः परिपतत्कालानलज्योतिषः"
+rmgan_14,// vasudhayā vasumatyā ca krameṇāliṅgitau śuklaraktavarṇau dhanaṃ varṣantau tau śaṅkhapadmasaṃjñau prasiddhau nidhī ṣaṭkoṇapārśvayorvilasataḥ / tayordhyānaṃ kuryādityarthaha | anu nidhidhyānānantaraṃ hṛdayāni ṣaḍaṅgāni dhyāyet | parito brāhmyādyā aṣṭa mātaro dhyeyāḥ | ṣaṭkoṇādbahiḥsthite 'ṣṭadalakamala indrādayo dikpālāstadbāhye teṣāṃ samīpa eva paripatatkālānalajyotiṣaḥ pradīptasvarūpā indrādīnāṃ hetayo vajrādyā dhyeyāḥ || ithaṃ viṣṇuśivāditattvatanave śrīvakratuṇḍāya huṃkārākṣiptasamastadaityapṛtanāvrātāya dīptatviṣe / ānandaikarasāvabodhalaharīvidhvastasarvormaye sarvatra prathamānamugdhamahase tasmai parasmai namaḥ,// वसुधया वसुमत्या च क्रमेणालिङ्गितौ शुक्लरक्तवर्णौ धनं वर्षन्तौ तौ शङ्खपद्मसंज्ञौ प्रसिद्धौ निधी षट्कोणपार्श्वयोर्विलसतः / तयोर्ध्यानं कुर्यादित्यर्थह । अनु निधिध्यानानन्तरं हृदयानि षडङ्गानि ध्यायेत् । परितो ब्राह्म्याद्या अष्ट मातरो ध्येयाः । षट्कोणाद्बहिःस्थिते ऽष्टदलकमल इन्द्रादयो दिक्पालास्तद्बाह्ये तेषां समीप एव परिपतत्कालानलज्योतिषः प्रदीप्तस्वरूपा इन्द्रादीनां हेतयो वज्राद्या ध्येयाः ॥ इथं विष्णुशिवादितत्त्वतनवे श्रीवक्रतुण्डाय हुंकाराक्षिप्तसमस्तदैत्यपृतनाव्राताय दीप्तत्विषे / आनन्दैकरसावबोधलहरीविध्वस्तसर्वोर्मये सर्वत्र प्रथमानमुग्धमहसे तस्मै परस्मै नमः
+rmgan_15,"// 'herambaṃ praṇamāmi'; (9/10) iti ślokābhyāṃ viṣṇuśivādisvarūpaistanurmūrtiryasya sa tasmai | ādipadātsmarakroḍau | huṃkāramātreṇa nirastasamastāsurasainyasamūhāya dīptakāntaye | ānandeti | niratiśayasukhasphuraṇataraṅgairdūrīkṛtasaṃpūrṇormaye | ūrmayaḥ ṣaḍbhāvavikārāḥ | te ca - jāyate, asti, vardhate, vipariṇamate, apakṣīyate, naśyatīti ca | ānandaikarasāvayodhalaharībhirvidhvastāḥ sarveṣāṃ sādhakānāmūrmayaḥ ṣaḍindriyajanyā vṛttayo yasmādityeke | ūrmiśabdenāvidyādayo yogaśāstraprasiddhāḥ kleśāḥ | sarvatra prathamānaṃ mugdhaṃ sundaraṃ maho yasya tasmai parasmai jagato 'nyasmai namaḥ || sevāhevākidevāsuranaranikarasphārakoṭīrakoṭīkoṭivyāṭīkamānadyumaṇisamamaṇiśreṇibhāveṇikānām / rājannīrājanaśrīsakhacaraṇanakhadyotavidyotamānaḥ śreyaḥ stheyaḥ sa deyānmama vimaladṛśo bandhuraṃ sindhurāsyaḥ","// ऽहेरम्बं प्रणमामिऽ; (९/१०) इति श्लोकाभ्यां विष्णुशिवादिस्वरूपैस्तनुर्मूर्तिर्यस्य स तस्मै । आदिपदात्स्मरक्रोडौ । हुंकारमात्रेण निरस्तसमस्तासुरसैन्यसमूहाय दीप्तकान्तये । आनन्देति । निरतिशयसुखस्फुरणतरङ्गैर्दूरीकृतसंपूर्णोर्मये । ऊर्मयः षड्भावविकाराः । ते च - जायते, अस्ति, वर्धते, विपरिणमते, अपक्षीयते, नश्यतीति च । आनन्दैकरसावयोधलहरीभिर्विध्वस्ताः सर्वेषां साधकानामूर्मयः षडिन्द्रियजन्या वृत्तयो यस्मादित्येके । ऊर्मिशब्देनाविद्यादयो योगशास्त्रप्रसिद्धाः क्लेशाः । सर्वत्र प्रथमानं मुग्धं सुन्दरं महो यस्य तस्मै परस्मै जगतो ऽन्यस्मै नमः ॥ सेवाहेवाकिदेवासुरनरनिकरस्फारकोटीरकोटीकोटिव्याटीकमानद्युमणिसममणिश्रेणिभावेणिकानाम् / राजन्नीराजनश्रीसखचरणनखद्योतविद्योतमानः श्रेयः स्थेयः स देयान्मम विमलदृशो बन्धुरं सिन्धुरास्यः"
+rmgan_16,// sevāyāṃ hevāko 'bhilāṣo yeṣām | ahamagre 'hamagre bhavāmītīcchā | ahaṃpūrviketi yāvat | te ca te devāsuranarāṇāṃ samūhāsteṣāṃ dedīpyamānamukuṭāgrāṇāṃ yā koṭiḥ saṃkhyāviśeṣastatra vyāṭīkamānāḥ susaṃgatāḥ sūryatulyaratnapaṅktikāntipravāhāsteṣām | rājantī nīrājanaśrīrārātrikaśobhā tasyāḥ sakhāyaste ca te caraṇanakhāśca teṣāṃ dyotena prakāśena vidyotamānaḥ sa prasiddhaḥ sindhurāsyo gajamukhaḥ | he vimaladṛśaḥ paṇḍitāḥ | mama bandhuraṃ ramyaṃ stheyaḥ sthirataraṃ śreyaḥ kalyāṇaṃ deyāt | mametyasya vā vimaladṛśa iti viśeṣaṇam | 'vimaladṛśā'; iti pāṭhe tu saumyāvalokanena śreyo dadyādityarthaḥ || etena prakaṭarahasyamantramālāgarbheṇa sphuṭatarasaṃvidā stavena / yaḥ stauti pracurataraṃ mahāgaṇeśaṃ tasyeyaṃ bhavati vaśaṃvadā trilokī,// सेवायां हेवाको ऽभिलाषो येषाम् । अहमग्रे ऽहमग्रे भवामीतीच्छा । अहंपूर्विकेति यावत् । ते च ते देवासुरनराणां समूहास्तेषां देदीप्यमानमुकुटाग्राणां या कोटिः संख्याविशेषस्तत्र व्याटीकमानाः सुसंगताः सूर्यतुल्यरत्नपङ्क्तिकान्तिप्रवाहास्तेषाम् । राजन्ती नीराजनश्रीरारात्रिकशोभा तस्याः सखायस्ते च ते चरणनखाश्च तेषां द्योतेन प्रकाशेन विद्योतमानः स प्रसिद्धः सिन्धुरास्यो गजमुखः । हे विमलदृशः पण्डिताः । मम बन्धुरं रम्यं स्थेयः स्थिरतरं श्रेयः कल्याणं देयात् । ममेत्यस्य वा विमलदृश इति विशेषणम् । ऽविमलदृशाऽ; इति पाठे तु सौम्यावलोकनेन श्रेयो दद्यादित्यर्थः ॥ एतेन प्रकटरहस्यमन्त्रमालागर्भेण स्फुटतरसंविदा स्तवेन / यः स्तौति प्रचुरतरं महागणेशं तस्येयं भवति वशंवदा त्रिलोकी

clean_mattavilasaprahasana.csv

@@ -0,0 +1,24 @@
+verse,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+1,Mahendravarman I: - - - sūtradhāraḥ - bhāṣāveṣavapuḥkriyāguṇakṛtān āśritya bhedān gataṃ bhāvāveśavaśād anekarasatāṃ trailokyayātrāmayam / nṛttaṃ niṣpratibaddhabodhamahimā yaḥ prekṣakaś ca svayaṃ sa vyāptāvanibhājanaṃ diśatu vo divyaḥ kapālī yaśaḥ,महेन्द्रवर्मन् इ: - - - सूत्रधारः - भाषावेषवपुःक्रियागुणकृतान् आश्रित्य भेदान् गतं भावावेशवशाद् अनेकरसतां त्रैलोक्ययात्रामयम् / नृत्तं निष्प्रतिबद्धबोधमहिमा यः प्रेक्षकश् च स्वयं स व्याप्तावनिभाजनं दिशतु वो दिव्यः कपाली यशः
+2,"bhoḥ ! samāsāditaḥ khalu mayā yavīyasīṃ bhāryāṃ adhikṛtya samutpannavyalīkāyāṃ jyeṣṭhāyāṃ me kuṭumbinyāṃ yuktataraḥ prasādanopāyaḥ, yac cirasyādya vayaṃ prekṣādhikāre pariṣadā niyuktāḥ smaḥ / tad yāvad enām upasarpāmi / ārye ! itas tāvat / naṭī - ayya! kiṃ cirassa kālassa jovvaṇa{guṇa : guṇṇa h}bharamattavilāsappahasaṇaṃ seduṃ āado si / [ārya! kiṃ cirasya kālasya yauvanaguṇabhara sūtradhāraḥ - yathāha bhavatī / naṭī - tāe eva {dāva : dāṇiṃ d} daṃsehi, jā tue ramaidavvā / sūtradhāraḥ - tvayā saha darśayiṣyāmīti / naṭī - kiṃ tāe evva ṇiutto si / sūtradhāraḥ - evam etat / api ca, tatra gatā mahāntam anugrahaṃ lapsyase / naṭī - tava evva khu edaṃ jujjai / sūtradhāraḥ - bhavati! kim iva na yujyate / tvatprayogaparitoṣitā pariṣad anurahīṣyatīti / naṭī - evaṃ / laddho ayyamissāṇaṃ pasādo / sūtradhāraḥ - bāḍham / labdhaḥ / naṭī - jai evaṃ, kiṃ de piakkhāṇiaṃ demi / sūtradhāraḥ - alaṃ priyākhyānikapunaruktena / {paśya : kutaḥ e}, udbhinnaromāñcakapolarekham āvirmayūkhasmitam añcitabhru / labdhvā priye durlabham ānanaṃ te bhūyo 'pi kiṃ prārthayitavyam asti","भोः ! समासादितः खलु मया यवीयसीं भार्यां अधिकृत्य समुत्पन्नव्यलीकायां ज्येष्ठायां मे कुटुम्बिन्यां युक्ततरः प्रसादनोपायः, यच् चिरस्याद्य वयं प्रेक्षाधिकारे परिषदा नियुक्ताः स्मः / तद् यावद् एनाम् उपसर्पामि / आर्ये ! इतस् तावत् / नटी - अय्य! किं चिरस्स कालस्स जोव्वण{गुण : गुण्ण ह्}भरमत्तविलासप्पहसणं सेदुं आअदो सि / [आर्य! किं चिरस्य कालस्य यौवनगुणभर सूत्रधारः - यथाह भवती / नटी - ताए एव {दाव : दाणिं द्} दंसेहि, जा तुए रमैदव्वा / सूत्रधारः - त्वया सह दर्शयिष्यामीति / नटी - किं ताए एव्व णिउत्तो सि / सूत्रधारः - एवम् एतत् / अपि च, तत्र गता महान्तम् अनुग्रहं लप्स्यसे / नटी - तव एव्व खु एदं जुज्जै / सूत्रधारः - भवति! किम् इव न युज्यते / त्वत्प्रयोगपरितोषिता परिषद् अनुरहीष्यतीति / नटी - एवं / लद्धो अय्यमिस्साणं पसादो / सूत्रधारः - बाढम् / लब्धः / नटी - जै एवं, किं दे पिअक्खाणिअं देमि / सूत्रधारः - अलं प्रियाख्यानिकपुनरुक्तेन / {पश्य : कुतः ए}, उद्भिन्नरोमाञ्चकपोलरेखम् आविर्मयूखस्मितम् अञ्चितभ्रु / लब्ध्वा प्रिये दुर्लभम् आननं ते भूयो ऽपि किं प्रार्थयितव्यम् अस्ति"
+3,"naṭī - kiṃ dāṇi ayyeṇa paujjidavvaṃ / sūtradhāraḥ - nanu tvayaivābhihitaṃ naṭī - ṇūṇaṃ {imassiṃ : imasmi unni} pakkhavādī me kovo, jeṇa abhippāāṇu{rūvaṃ : gadaṃ kha} bhaṇāvida hmi / ayya! kadamo uṇa so kavī, jo imāe kidīe paāsīadi / sūtradhāraḥ - bhavati! śrūyatām / {vidita d}pallavakuladharaṇimaṇḍala{kula : om. h}parvatasya sarvanayavijitasamastasāmantamaṇḍalasya ākhaṇḍalasamaparākramaśriyaḥ śrimahimānurūpadānavibhūtiparibhūtarājarājasya śrīsiṃhaviṣṇuvarmaṇaḥ putraḥ śatruṣaḍvarganigrahaparaḥ parahitaparatantratayā mahābhūtasadharmā mahārājaḥ śrīmahendravikramavarmā nāma / api ca - prajñādānadayānubhāvadhṛtayaḥ kāntiḥ kalākauśalaṃ satyaṃ śauryam amāyatā vinaya ityevamprakārā guṇāḥ / aprāptasthitayaḥsametyaśaraṇaṃ yātā yam ekaṃ kalau kalpānte jagadādim ādipuruṣaṃ sargaprabhedā iva","नटी - किं दाणि अय्येण पौज्जिदव्वं / सूत्रधारः - ननु त्वयैवाभिहितं नटी - णूणं {इमस्सिं : इमस्मि उन्नि} पक्खवादी मे कोवो, जेण अभिप्पाआणु{रूवं : गदं ख} भणाविद ह्मि / अय्य! कदमो उण सो कवी, जो इमाए किदीए पआसीअदि / सूत्रधारः - भवति! श्रूयताम् / {विदित द्}पल्लवकुलधरणिमण्डल{कुल : ॐ. ह्}पर्वतस्य सर्वनयविजितसमस्तसामन्तमण्डलस्य आखण्डलसमपराक्रमश्रियः श्रिमहिमानुरूपदानविभूतिपरिभूतराजराजस्य श्रीसिंहविष्णुवर्मणः पुत्रः शत्रुषड्वर्गनिग्रहपरः परहितपरतन्त्रतया महाभूतसधर्मा महाराजः श्रीमहेन्द्रविक्रमवर्मा नाम / अपि च - प्रज्ञादानदयानुभावधृतयः कान्तिः कलाकौशलं सत्यं शौर्यम् अमायता विनय इत्येवम्प्रकारा गुणाः / अप्राप्तस्थितयःसमेत्यशरणं याता यम् एकं कलौ कल्पान्ते जगदादिम् आदिपुरुषं सर्गप्रभेदा इव"
+4,kiṃ ca - ākare sūktiratnānāṃ yasmin guṇagarīyasām / arghanti bahu sūktāni satāṃ sāralaghūny api,किं च - आकरे सूक्तिरत्नानां यस्मिन् गुणगरीयसाम् / अर्घन्ति बहु सूक्तानि सतां सारलघून्य् अपि
+6,naṭī - kiṃ dāṇi ayyeṇa vilambīadi / ṇaṃ apuruvadāe turiaṃ aṇuṭṭhidavvo aaṃ paoo / sūtradhāraḥ - {ahaṃ tu : hanta e} - samprati saṅgītadhanaḥ kaviguṇakathayāsmi nighnatāṃ nītaḥ / 5ab / priye! devasome! sūtradhāraḥ - { e} yuvatisakha eṣa surayā kapālavibhavaḥ kapālīva // 5cd // {sthāpanā : āmukham eh} / kapālī - priye! devasome! satyam evaitat - tapasā kāmarūpatā prāpyata iti / yat tvayā paramavratasya vidhivadanuṣṭhānenānya eva rūpātiśayaḥ kṣaṇāt pratipannaḥ / tava hi - udbhinnaśramavāribinu vadanaṃ sabhrūlatāvibhramaṃ khelaṃ yātam akāraṇāni hasitāny avyaktavarṇā giraḥ / rāgākrāntam adhīratāramalasāpāṅgaṃ yugaṃ netrayor aṃsopāntavilambinaś ca vigalanmālāguṇā mūrdhajāḥ,नटी - किं दाणि अय्येण विलम्बीअदि / णं अपुरुवदाए तुरिअं अणुट्ठिदव्वो अअं पओओ / सूत्रधारः - {अहं तु : हन्त ए} - सम्प्रति सङ्गीतधनः कविगुणकथयास्मि निघ्नतां नीतः / ५अब् / प्रिये! देवसोमे! सूत्रधारः - { ए} युवतिसख एष सुरया कपालविभवः कपालीव // ५च्द् // {स्थापना : आमुखम् एह्} / कपाली - प्रिये! देवसोमे! सत्यम् एवैतत् - तपसा कामरूपता प्राप्यत इति / यत् त्वया परमव्रतस्य विधिवदनुष्ठानेनान्य एव रूपातिशयः क्षणात् प्रतिपन्नः / तव हि - उद्भिन्नश्रमवारिबिनु वदनं सभ्रूलताविभ्रमं खेलं यातम् अकारणानि हसितान्य् अव्यक्तवर्णा गिरः / रागाक्रान्तम् अधीरतारमलसापाङ्गं युगं नेत्रयोर् अंसोपान्तविलम्बिनश् च विगलन्���ालागुणा मूर्धजाः
+7,"devasomā - bhaavaṃ! mattaṃ via mattaṃ via maṃ bhanāsi / kapālī - kim āha bhavatī / devasomā - ṇa hu kiñci bhaṇāmi / kapālī - kin nu khalu matto 'smi / devasomā - bhaavaṃ! paribbhamai paribbhamai puhuvī / puro vadāmi via / avalamba dāṇi maṃ / kapālī - priye! {tathāstu : tathā d} / priye! somadeve! kiṃ tvaṃ kupitāsi, yad avalambitum upasarpato me dūrībhavasi / devasomā - aho ṇu khu āadakovā somadevā, jā tue sīseṇa paṇamia aṇuṇīamāṇā vi durīhoi / kapālī - nanu tvam evāsi somadevā / na hi {na hi d}, devasomā / devasomā - bhaavaṃ! ṇaṃ tahā vallahā somadevā, ṇārhadi mama ṇāmakeṇābhidhāduṃ / kapālī - bhavati! sulabhapadaskhalito me mado 'yaṃ {tavātrāparāddhaḥ : tavātrāparādhyati eg} / devasomā - diṭṭhiā ṇa tuvaṃ / kapālī - kathaṃ madyadoṣo mām evaṃ saṅkrāmayati / bhavatu {bhavatu : om. f} / {aham e} adyaprabhṛti madyaniṣevaṇān nivṛtto 'smi / devasomā - bhaavaṃ! mā mā mama kāraṇādo vadabhaṅgeṇa tavo khaṇḍeduṃ / kapālī - } {dhṛrṇa dhṛrṇa : dhṛṣṇa dhṛṣṇa d : dhirṇa dhirṇa eg} namaḥ śivāya / priye! peyā surā priyatamāmukham īkṣitavyaṃ grāhyaḥ svabhāvalalito vikṛtaś ca veṣaḥ / yenedam īdṛśam adṛśyata mokṣavartma dīrghāyur astu bhagavān sa pinākapāṇiḥ","देवसोमा - भअवं! मत्तं विअ मत्तं विअ मं भनासि / कपाली - किम् आह भवती / देवसोमा - ण हु किञ्चि भणामि / कपाली - किन् नु खलु मत्तो ऽस्मि / देवसोमा - भअवं! परिब्भमै परिब्भमै पुहुवी / पुरो वदामि विअ / अवलम्ब दाणि मं / कपाली - प्रिये! {तथास्तु : तथा द्} / प्रिये! सोमदेवे! किं त्वं कुपितासि, यद् अवलम्बितुम् उपसर्पतो मे दूरीभवसि / देवसोमा - अहो णु खु आअदकोवा सोमदेवा, जा तुए सीसेण पणमिअ अणुणीअमाणा वि दुरीहोइ / कपाली - ननु त्वम् एवासि सोमदेवा / न हि {न हि द्}, देवसोमा / देवसोमा - भअवं! णं तहा वल्लहा सोमदेवा, णार्हदि मम णामकेणाभिधादुं / कपाली - भवति! सुलभपदस्खलितो मे मदो ऽयं {तवात्रापराद्धः : तवात्रापराध्यति एग्} / देवसोमा - दिट्ठिआ ण तुवं / कपाली - कथं मद्यदोषो माम् एवं सङ्क्रामयति / भवतु {भवतु : ॐ. फ़्} / {अहम् ए} अद्यप्रभृति मद्यनिषेवणान् निवृत्तो ऽस्मि / देवसोमा - भअवं! मा मा मम कारणादो वदभङ्गेण तवो खण्डेदुं / कपाली - } {धृर्ण धृर्ण : धृष्ण धृष्ण द् : धिर्ण धिर्ण एग्} नमः शिवाय / प्रिये! पेया सुरा प्रियतमामुखम् ईक्षितव्यं ग्राह्यः स्वभावललितो विकृतश् च वेषः / येनेदम् ईदृशम् अदृश्यत मोक्षवर्त्म दीर्घायुर् अस्तु भगवान् स पिनाकपाणिः"
+8,devasomā - bhaavaṃ! ṇaṃ tahā bhaṇidavvaṃ / aghante mokkhamaggaṃ aṇṇahā vaṇṇaanti / kapālī - bhadre! te khalu mithyādṛṣṭayaḥ / kutaḥ - kāryasya niḥsaṃśayam ātmahetoḥ sarūpatāṃ hetubhir abhyupetya / duḥkhasya kāryaṃ sukham āmanantaḥ svenaiva vākyena hatā varākāḥ,देवसोमा - भअवं! णं तहा भणिदव्वं / अघन्ते मोक्खमग्गं अण्णहा वण्णअन्ति / कपाली - भद्रे! ते खलु मिथ्यादृष्टयः / कुतः - कार्यस्य निःसंशयम् आत्महेतोः सरूपतां हेतुभिर् अभ्युपेत्य / दुःखस्य कार्यं सुखम् आमनन्तः स्वेनैव वाक्येन हता वराकाः
+9,"devasomā - santaṃ santaṃ pāvaṃ / kapālī - śāntaṃ śāntaṃ pāpam / na khalu te pāpā ākṣepamukhenāpy abhidhātum arhanti, ye brahmacaryakeśanirloṭana{maladhāraṇa : om. f}bhojanavelāniyama{malinapaṭa : dikpaṭa d}paridhānādibhiḥ prāṇinaḥ parikleśayanti / tadidānīṃ kutīrthasaṅkīrtanopahatāṃ jihvāṃ surayā prakṣālayitum icchāmi / devasomā - teṇa hi aṇṇaṃ {dāṇiṃ s : dāṇi u} surāpaṇaṃ gcchāmo / kapālī - priye! {tathāstu / : tathāstu / kāñcī... } } parikrāmataḥ /) kapālī - aho tu khalu vimānaśikharaviśrāntaghanarasitasandigdhamṛdaṅgaśabdasya madhusamayanirmāṇamātṛkāyamāṇamālyāpaṇasya kusumaśaravijayaghoṣaṇāyamānavarayuvatikāñcīravasya {kāñcīpurasya : om. h} parā vibhūtiḥ / api ca - anatiśayam anantaṃ saukhyam apratyanīkaṃ samadhigatasatattvā menire yan munīndrāḥ / tad iha niravaśeṣaṃ dṛṣṭam etat tu citraṃ yad uta karaṇabhogyaṃ kāmabhogātmakaṃ ca","देवसोमा - सन्तं सन्तं पावं / कपाली - शान्तं शान्तं पापम् / न खलु ते पापा आक्षेपमुखेनाप्य् अभिधातुम् अर्हन्ति, ये ब्रह्मचर्यकेशनिर्लोटन{मलधारण : ॐ. फ़्}भोजनवेलानियम{मलिनपट : दिक्पट द्}परिधानादिभिः प्राणिनः परिक्लेशयन्ति / तदिदानीं कुतीर्थसङ्कीर्तनोपहतां जिह्वां सुरया प्रक्षालयितुम् इच्छामि / देवसोमा - तेण हि अण्णं {दाणिं स् : दाणि उ} सुरापणं ग्च्छामो / कपाली - प्रिये! {तथास्तु / : तथास्तु / काञ्ची... } } परिक्रामतः /) कपाली - अहो तु खलु विमानशिखरविश्रान्तघनरसितसन्दिग्धमृदङ्गशब्दस्य मधुसमयनिर्माणमातृकायमाणमाल्यापणस्य कुसुमशरविजयघोषणायमानवरयुवतिकाञ्चीरवस्य {काञ्चीपुरस्य : ॐ. ह्} परा विभूतिः / अपि च - अनतिशयम् अनन्तं सौख्यम् अप्रत्यनीकं समधिगतसतत्त्वा मेनिरे यन् मुनीन्द्राः / तद् इह निरवशेषं दृष्टम् एतत् तु चित्रं यद् उत करणभोग्यं कामभोगात्मकं च"
+10,"devasomā - bhaavaṃ! bhaavadī vāruṇī via aṇavagīamahurā kañcī / kapālī - priye! paśya paśya / eṣa surāpaṇo yajñavāṭavibhūtim anukaroti / {atra hi : tatra e} dhvajastambho yūpaḥ, surā somaḥ, śauṇḍā ṛtvijaḥ, caṣakāś camasāḥ, śūlyamāṃsaprabhṛtaya upadaṃśā havir viśeṣāḥ, mattavacanāni yajūṃsi, gītāni sāmāni, udaṅkāḥ sruvāḥ, tarṣo 'gniḥ, surāpaṇādhipatir yajamānaḥ / devasomā - ahmāaṃ pi ettha bhikkhā ruddabhāo bhavissadi / kapālī - aho darśanīyāni prahata{mardala : maddala cde}{karaṇānugatāni : karaṇāhitāni f : karaṇāhatāni c} vividhāṅgahāravacanabhrūvikārāṇi ucchritaikahastāvalambitottarīyāṇi {vigalita : vigalitāni e}vasanapratisamādhānakṣaṇaviṣamitalayāni vyākulitakaṇṭhaguṇāni mattavilāsanṛttāni / devasomā - aho rasio khu āayyo / kapālī - eṣā bhagavatī vāruṇī caṣakeṣv āvarjitā pratyādeśo maṇḍanānām, anunayaḥ praṇayakupitānāṃ, parākramo yauvanasya, jīvitaṃ vibhramānām / kiṃ bahunā - mithyā trilocanavilocanapāvakena bhasmīkṛtāṃ madanamūrtim udāharanti / snehātmikā tadabhitāpavaśād vilīnā seyaṃ priye! madayati prasabhaṃ manāṃsi","देवसोमा - भअवं! भअवदी वारुणी विअ अणवगीअमहुरा कञ्ची / कपाली - प्रिये! पश्य पश्य / एष सुरापणो यज्ञवाटविभूतिम् अनुकरोति / {अत्र हि : तत्र ए} ध्वजस्तम्भो यूपः, सुरा सोमः, शौण्डा ऋत्विजः, चषकाश् चमसाः, शूल्यमांसप्रभृतय उपदंशा हविर् विशेषाः, मत्तवचनानि यजूंसि, गीतानि सामानि, उदङ्काः स्रुवाः, तर्षो ऽग्निः, सुरापणाधिपतिर् यजमानः / देवसोमा - अह्माअं पि एत्थ भिक्खा रुद्दभाओ भविस्सदि / कपाली - अहो दर्शनी��ानि प्रहत{मर्दल : मद्दल च्दे}{करणानुगतानि : करणाहितानि फ़् : करणाहतानि च्} विविधाङ्गहारवचनभ्रूविकाराणि उच्छ्रितैकहस्तावलम्बितोत्तरीयाणि {विगलित : विगलितानि ए}वसनप्रतिसमाधानक्षणविषमितलयानि व्याकुलितकण्ठगुणानि मत्तविलासनृत्तानि / देवसोमा - अहो रसिओ खु आअय्यो / कपाली - एषा भगवती वारुणी चषकेष्व् आवर्जिता प्रत्यादेशो मण्डनानाम्, अनुनयः प्रणयकुपितानां, पराक्रमो यौवनस्य, जीवितं विभ्रमानाम् / किं बहुना - मिथ्या त्रिलोचनविलोचनपावकेन भस्मीकृतां मदनमूर्तिम् उदाहरन्ति / स्नेहात्मिका तदभितापवशाद् विलीना सेयं प्रिये! मदयति प्रसभं मनांसि"
+11,"devasomā - bhaavaṃ! jujjai edaṃ / ṇa hi loovaāraṇirado loaṇāho loaṃ viṇāsedi / kapālī - bhavati! bhikṣāṃ dehi / bhaavaṃ! esā bhikkhā / paḍigaṇhadu bhaavaṃ / kapālī - {eṣa : eṣa eṣa cde} pratigṛhṇāmi / priye! kva me kapālam / devasomā - ahaṃ vi ṇa pekkhāmi / kapālī - ā, tasminn eva surāpaṇe vismṛtam iti tarkayāmi / bhavatu, pratinivṛtya drakṣyāvaḥ / devasomā - bhaavaṃ! adhammo khu eso ādarovaṇīdāe bhikkhāe appaḍiggaho / kiṃ {dāṇi s : dāṇī u} karamha / kapālī - {priye! h} āpaddharmaṃ pramāṇīkṛtya gośṛṅgeṇa pratigṛhyatām / devasomā - bhaavaṃ! taha / kapālī - katham ihāpi na dṛśyate / bho bho māheśvarāḥ! māheśvarāḥ! asmadīyaṃ bhikṣābhājanam iha bhavadbhiḥ kiṃ dṛṣṭaṃ / {} kim āhur bhavantaḥ - na khalu vayaṃ pāśyāma iti / hā hato 'smi / bhraṣṭaṃ me tapaḥ / kenāham idānīṃ kapālī bhaviṣyāmi / bhoḥ! kaṣṭam / yena mama pānabhojana- śayaneṣu nitāntam upakṛtaṃ śucinā / tasyādya māṃ viyogaḥ sanmitrasyeva pīḍayati","देवसोमा - भअवं! जुज्जै एदं / ण हि लोओवआरणिरदो लोअणाहो लोअं विणासेदि / कपाली - भवति! भिक्षां देहि / भअवं! एसा भिक्खा / पडिगण्हदु भअवं / कपाली - {एष : एष एष च्दे} प्रतिगृह्णामि / प्रिये! क्व मे कपालम् / देवसोमा - अहं वि ण पेक्खामि / कपाली - आ, तस्मिन्न् एव सुरापणे विस्मृतम् इति तर्कयामि / भवतु, प्रतिनिवृत्य द्रक्ष्यावः / देवसोमा - भअवं! अधम्मो खु एसो आदरोवणीदाए भिक्खाए अप्पडिग्गहो / किं {दाणि स् : दाणी उ} करम्ह / कपाली - {प्रिये! ह्} आपद्धर्मं प्रमाणीकृत्य गोशृङ्गेण प्रतिगृह्यताम् / देवसोमा - भअवं! तह / कपाली - कथम् इहापि न दृश्यते / भो भो माहेश्वराः! माहेश्वराः! अस्मदीयं भिक्षाभाजनम् इह भवद्भिः किं दृष्टं / {} किम् आहुर् भवन्तः - न खलु वयं पाश्याम इति / हा हतो ऽस्मि / भ्रष्टं मे तपः / केनाहम् इदानीं कपाली भविष्यामि / भोः! कष्टम् / येन मम पानभोजन- शयनेषु नितान्तम् उपकृतं शुचिना / तस्याद्य मां वियोगः सन्मित्रस्येव पीडयति"
+12,"bhavatu / asti lakṣaṇamātram / na mukto 'smi kapāli{saṃjñāyāḥ : saṃjñayā kha} / devasomā - bhaavaṃ! keṇa khu gahīḍaṃ kavālaṃ / kapālī - priye! tarkayāmi śūlyamāṃsagarbhatvāc chunā vā śākyabhikṣunā veti / devasomā - teṇa hi aṇṇesaṇaṇimittaṃ savvaṃ {kañcīuraṃ : kañcīpuram cf} paribbhamāmo / kapālī - priye! tathā / - - - }) śākyabhikṣuḥ - aho {uvāsaassa : uvāghaassa kaa} dhaṇadāsaseṭṭhiṇo {mahā f}savvāvāsamahādāṇamahimāṇo, jahiṃ mae abhimadavaṇṇagandharaso macchamaṃsappaārabahulo aaṃ piṇḍavādo samāsādido / jāva dāṇi rāavihāraṃ evva gacchāmi / bhoḥ! paramakāruṇieṇa bhaavadā tahāgaeṇa pāsādesu vāso, {suvihisayyesu s : suvihiasayyesu u : suvihidasayyesu c : suvihisayyesu f} pajjaṅkesu saaṇaṃ, puvvaṇhe bhoaṇaṃ, avaraṇhe surasāṇi pāṇaāṇi, {pañcasugahiaṃ s : pañcasugandhavodhiaṃ ka : pañcasugandhobodhiaṃ af : pañcasugandhavvo cd} {tambollaṃ : tambullaṃ cd}, saṇhavasaṇaparighāṇaṃ ti edehi uvadesehi bhikkhusaṅghassa aṇuggahaṃ karanteṇa kiṇṇu {hu : khu c} itthiāpariggaho surāvāṇavihāṇaṃ ca ṇa diṭṭhaṃ / ahava kahaṃ savvañco edaṃ ṇa pekkhadi / avassaṃ edehi duṭṭhabuddhatthavirehi ṇirucchāehi ahmāṇaṃ taruṇajaṇānaṃ macchareṇa piḍaaputthaesu itthiāsurāvāṇa{vihāṇāṇi : vaaṇāṇi khab} palāmiṭṭhāṇi tti takkemi / kahiṃ ṇu hu aviṇaṭṭhamūlapāṭhaṃ samāsādaeaṃ / tado sampuṇṇaṃ buddhavaaṇaṃ loe paāsaanto saṅghovaāraṃ karissaṃ / devasomā - bhaavaṃ! pekkha pekkha / eso rattapaḍo imassiṃ vissatthapurisasampāde rāamagge saṅkuidasavvaṅgo ubhayapakkhasañcāridadiṭṭhī saṅkidapadavikkhevo {turiaturiaṃ s : turiaturio s v.l. : turiaṃ u : turio bd} gacchai / kapālī - priye! evam etat / api cāsya haste cīvarāntaḥpracchāditaṃ kim apy astīva / devasomā - bhaavaṃ! teṇa hi {olambia : avila s v.l. bcd)} āsādia jānīmo / kapālī - bhavati! tathā / bho bhikṣo! tiṣṭha / śākyabhikṣuḥ - ko ṇu khu maṃ evaṃ bhaṇādi / ai ayaṃ eaṃvvavāsī duṭṭhakavālio / bhodu, imassa surāvibbhamassa lakkhaṃ ṇa homi / kapālī - priye! hanta labdhaṃ kapālaṃ / asya hi maddarśanajanitabhayāt tvaraiva cauryasākṣitvaṃ pratipannā / śākyabhikṣuḥ - kavāliāusa! mā mā evaṃ / kiṃ edaṃ / aho laliarūvā uvāsiā / kapālī - bho bhikṣo! darśaya {bhavān h} tāvat / yāvad etat te pāṇau {cīvarāntaḥpracchāditaṃ : cīvarāntaritaṃ c} draṣtum icchāmi / śākyabhikṣuḥ - kiṃ ettha pekkhidavvaṃ / bhikkhābhāaṇaṃ khu edaṃ / kapālī - ata eva draṣṭum icchāmi / śākyabhikṣuḥ - ā, usa! mā mā evaṃ / pacchaṇṇaṃ khu edaṃ ṇedavvaṃ / kapālī - nūnam evamādipracchādananimittaṃ bahucīvaradhāraṇaṃ buddhenopadiṣṭam / śākyabhikṣuḥ - saccaṃ edam / kapālī - idaṃ {tat : om. dg} {saṃvṛtasatyam : saṃvṛṭhaṃ satyam g : saṃvṛtaṃ paramasatyam d} / paramārthasatyaṃ śrotum icchāmi / śākyabhikṣuḥ - bhodu ettao parihāso / adikkamadi bhikkhāvelā / sāhemi ahaṃ / kapālī - {āḥ : haḥ g}, dhūrtta! kva gamiṣyasi / dīyatāṃ me kapālam / śākyabhikṣuḥ - ṇamo buddhāa / kapālī - namaḥ karapaṭāyeti vaktavyaṃ, yena coraśāstraṃ praṇītam / athavā kharapaṭād apy asminn adhikāre buddha evādhikaḥ / kutaḥ - vedāntebhyo gṛhītvārthān yo mahābhāratād api / viprāṇāṃ miṣatām eva kṛtavān kośasañcayam","भवतु / अस्ति लक्षणमात्रम् / न मुक्तो ऽस्मि कपालि{संज्ञायाः : संज्ञया ख} / देवसोमा - भअवं! केण खु गहीडं कवालं / कपाली - प्रिये! तर्कयामि शूल्यमांसगर्भत्वाच् छुना वा शाक्यभिक्षुना वेति / देवसोमा - तेण हि अण्णेसणणिमित्तं सव्वं {कञ्चीउरं : कञ्चीपुरम् च्फ़्} परिब्भमामो / कपाली - प्रिये! तथा / - - - }) शाक्यभिक्षुः - अहो {उवासअस्स : उवाघअस्स कअ} धणदाससेट्ठिणो {महा फ़्}सव्वावासमहादाणमहिमाणो, जहिं मए अभिमदवण्णगन्धरसो मच्छमंसप्पआरबहुलो अअं पिण्डवादो समासादिदो / जाव दाणि राअविहारं एव्व गच्छामि / भोः! परमकारुणिएण भअवदा तहागएण पासादेसु वासो, {सुविहिसय्येसु स् : सुविहिअसय्येसु उ : सुविहिदसय्येसु च् : सुविहिसय्येसु फ़्} पज्जङ्केसु सअणं, पुव्वण्हे भोअणं, अवरण्हे सुरसाणि पाणआणि, {पञ्चसुगहिअं स् : पञ्चसुगन्धवोधिअं क : पञ्चसुगन्धोबोधिअं अफ़् : पञ्चसुगन्धव्वो च्द्} {तम्बोल्लं : त���्बुल्लं च्द्}, सण्हवसणपरिघाणं ति एदेहि उवदेसेहि भिक्खुसङ्घस्स अणुग्गहं करन्तेण किण्णु {हु : खु च्} इत्थिआपरिग्गहो सुरावाणविहाणं च ण दिट्ठं / अहव कहं सव्वञ्चो एदं ण पेक्खदि / अवस्सं एदेहि दुट्ठबुद्धत्थविरेहि णिरुच्छाएहि अह्माणं तरुणजणानं मच्छरेण पिडअपुत्थएसु इत्थिआसुरावाण{विहाणाणि : वअणाणि खब्} पलामिट्ठाणि त्ति तक्केमि / कहिं णु हु अविणट्ठमूलपाठं समासादएअं / तदो सम्पुण्णं बुद्धवअणं लोए पआसअन्तो सङ्घोवआरं करिस्सं / देवसोमा - भअवं! पेक्ख पेक्ख / एसो रत्तपडो इमस्सिं विस्सत्थपुरिससम्पादे राअमग्गे सङ्कुइदसव्वङ्गो उभयपक्खसञ्चारिददिट्ठी सङ्किदपदविक्खेवो {तुरिअतुरिअं स् : तुरिअतुरिओ स् व्.ल्. : तुरिअं उ : तुरिओ ब्द्} गच्छै / कपाली - प्रिये! एवम् एतत् / अपि चास्य हस्ते चीवरान्तःप्रच्छादितं किम् अप्य् अस्तीव / देवसोमा - भअवं! तेण हि {ओलम्बिअ : अविल स् व्.ल्. ब्च्द्)} आसादिअ जानीमो / कपाली - भवति! तथा / भो भिक्षो! तिष्ठ / शाक्यभिक्षुः - को णु खु मं एवं भणादि / ऐ अयं एअंव्ववासी दुट्ठकवालिओ / भोदु, इमस्स सुराविब्भमस्स लक्खं ण होमि / कपाली - प्रिये! हन्त लब्धं कपालं / अस्य हि मद्दर्शनजनितभयात् त्वरैव चौर्यसाक्षित्वं प्रतिपन्ना / शाक्यभिक्षुः - कवालिआउस! मा मा एवं / किं एदं / अहो ललिअरूवा उवासिआ / कपाली - भो भिक्षो! दर्शय {भवान् ह्} तावत् / यावद् एतत् ते पाणौ {चीवरान्तःप्रच्छादितं : चीवरान्तरितं च्} द्रष्तुम् इच्छामि / शाक्यभिक्षुः - किं एत्थ पेक्खिदव्वं / भिक्खाभाअणं खु एदं / कपाली - अत एव द्रष्टुम् इच्छामि / शाक्यभिक्षुः - आ, उस! मा मा एवं / पच्छण्णं खु एदं णेदव्वं / कपाली - नूनम् एवमादिप्रच्छादननिमित्तं बहुचीवरधारणं बुद्धेनोपदिष्टम् / शाक्यभिक्षुः - सच्चं एदम् / कपाली - इदं {तत् : ॐ. द्ग्} {संवृतसत्यम् : संवृठं सत्यम् ग् : संवृतं परमसत्यम् द्} / परमार्थसत्यं श्रोतुम् इच्छामि / शाक्यभिक्षुः - भोदु एत्तओ परिहासो / अदिक्कमदि भिक्खावेला / साहेमि अहं / कपाली - {आः : हः ग्}, धूर्त्त! क्व गमिष्यसि / दीयतां मे कपालम् / शाक्यभिक्षुः - णमो बुद्धाअ / कपाली - नमः करपटायेति वक्तव्यं, येन चोरशास्त्रं प्रणीतम् / अथवा खरपटाद् अप्य् अस्मिन्न् अधिकारे बुद्ध एवाधिकः / कुतः - वेदान्तेभ्यो गृहीत्वार्थान् यो महाभारताद् अपि / विप्राणां मिषताम् एव कृतवान् कोशसञ्चयम्"
+13,"śākyabhikṣuḥ - santaṃ pāpaṃ santaṃ pāpaṃ / kapālī - evaṃ suvṛttasya tapasvinaḥ katham iva pāpaṃ na śāmyati / devasomā - bhaavaṃ! parissanto via lakkhīasi / ṇa edaṃ suhovāasulahaṃ kavālaṃ / tā edinā gosiṅgeṇa suraṃ pibia jādabalo bhavia imiṇā saha vivādaṃ karehi / kapālī - tathāstu / kapālī - priye! tvayāpi śramāpanodaḥ kartavyaḥ / devasomā - bhaavaṃ! taha / kapālī - ayam asmākam apakārī / saṃvibhāgapradhānaḥ svasiddhāntaḥ {pramāṇayitavyaḥ c} / śeṣam ācāryāya pradīyatām / devasomā - jaṃ bhaavaṃ āṇavedi / gahṇadu bhaavaṃ / śākyabhikṣuḥ - aho suhovaṇado abbhudao / ettao doso - mahājaṇo pekkhissadi / bhodi / mā mā evaṃ / ṇa {vaḍḍhadi : vaddhai kaa} ahmāṇaṃ / devasomā - dhaṃsa / kudo de ettiāṇi bhāadheāṇi / kapālī - priye! iyam asyecchāvirodhinī vāg mukhaprasekena skhalati / śākyabhikṣuḥ - idāṇiṃ vi ṇatthi de karuṇā / kapālī - yady asti karuṇā, kathaṃ vītarāgo bhaviṣyāmi / śākyabhikṣuḥ - evaṃ vīdarāgiṇā vīdaroseṇa vi hodavvaṃ / kapālī - vītaroṣo bhaviṣyāmi, yadi me svakaṃ dāsyati / śākyabhikṣuḥ - kiṃ de saaṃ / kapālī - kapālam / śākyabhikṣuḥ - kahaṃ kavālaṃ / kapālī - kathaṃ kapālam ity āha / athavā yuktam etat / dṛṣṭāni vastūni mahīsamudra- mahīdharādīni mahānti mohāt / apahnuvānasya sutaḥ kathaṃ tvam alpam na nihnotum alaṃ kapālam","शाक्यभिक्षुः - सन्तं पापं सन्तं पापं / कपाली - एवं सुवृत्तस्य तपस्विनः कथम् इव पापं न शाम्यति / देवसोमा - भअवं! परिस्सन्तो विअ लक्खीअसि / ण एदं सुहोवाअसुलहं कवालं / ता एदिना गोसिङ्गेण सुरं पिबिअ जादबलो भविअ इमिणा सह विवादं करेहि / कपाली - तथास्तु / कपाली - प्रिये! त्वयापि श्रमापनोदः कर्तव्यः / देवसोमा - भअवं! तह / कपाली - अयम् अस्माकम् अपकारी / संविभागप्रधानः स्वसिद्धान्तः {प्रमाणयितव्यः च्} / शेषम् आचार्याय प्रदीयताम् / देवसोमा - जं भअवं आणवेदि / गह्णदु भअवं / शाक्यभिक्षुः - अहो सुहोवणदो अब्भुदओ / एत्तओ दोसो - महाजणो पेक्खिस्सदि / भोदि / मा मा एवं / ण {वड्ढदि : वद्धै कअ} अह्माणं / देवसोमा - धंस / कुदो दे एत्तिआणि भाअधेआणि / कपाली - प्रिये! इयम् अस्येच्छाविरोधिनी वाग् मुखप्रसेकेन स्खलति / शाक्यभिक्षुः - इदाणिं वि णत्थि दे करुणा / कपाली - यद्य् अस्ति करुणा, कथं वीतरागो भविष्यामि / शाक्यभिक्षुः - एवं वीदरागिणा वीदरोसेण वि होदव्वं / कपाली - वीतरोषो भविष्यामि, यदि मे स्वकं दास्यति / शाक्यभिक्षुः - किं दे सअं / कपाली - कपालम् / शाक्यभिक्षुः - कहं कवालं / कपाली - कथं कपालम् इत्य् आह / अथवा युक्तम् एतत् / दृष्टानि वस्तूनि महीसमुद्र- महीधरादीनि महान्ति मोहात् / अपह्नुवानस्य सुतः कथं त्वम् अल्पम् न निह्नोतुम् अलं कपालम्"
+14,"devasomā - bhaavaṃ! kevalaṃ lālīyamāṇo ṇa daissadi / tā edassa hatthādo ācchindia gacchāmo / kapālī - priye! tathā / śākyabhikṣuḥ - dhaṃsa duṭṭhakavālia / kapālī - kathaṃ patito 'smi / devasomā - mudo si dāsievutta! śākyabhikṣuḥ - aghaṃ buddhassa viṇṇāṇaṃ, jeṇa muṇḍaṇaṃ {diṭṭhaṃ : kidaṃ kaa} / uṭṭhehi uṭṭhehi usie! uṭṭhehi / kapālī - paśyantu paśyantu māheśvarāḥ anena duṣṭabhikṣunāmadhārakeṇa nāgasenena mama priyatamāpāṇigrahaṇaṃ kriyamāṇam / śākyabhikṣuḥ - ā vusa! mā mā evaṃ / dhammo khu ahmāṇaṃ visamapadidāṇukampā / kapālī - kim ayam api sarvajñadharmaḥ / nanv ahaṃ pūrvaṃ patito 'smi / bhavatu, kim anena / idānīṃ tava śiraḥkapālaṃ mama bhikṣākapālaṃ bhaviṣyati / śākyabhikṣuḥ - dukkhaṃ dukkhaṃ / kapālī - paśyantu paśyantu māheśvarāḥ / eṣa duṣṭabhikṣunāmadhārako {nāgaseno df} mama bhikṣākapālaṃ muṣitvā svayam evākrandati / bhavatu, aham apy ākrośayiṣye / abrahmaṇyam abrahmaṇyam / - - - pāśupataḥ - satyasoma! kim artham ākrandasi / kapālī - bho babhrukalpa! duṣṭabhikṣunāmadhārako nāgaseno mama bhikṣākapālaṃ corayitvā dātuṃ necchati / pāśupataḥ - {aye! d} yad asmābhir anuṣṭheyaṃ, gandharvaiḥ tad anuṣṭhitam / eṣa durātmā, tāṃ kṣaurikasya dāsīṃ mama dayitāṃ cīvarāntadarśitayā / ākarṣati kākaṇyā bahuśo {gāṃ : gaḥ e} grāsamuṣṭyeva","देवसोमा - भअवं! केवलं लालीयमाणो ण दैस्सदि / ता एदस्स हत्थादो आच्छिन्दिअ गच्छामो / कपाली - प्रिये! तथा / शाक्यभिक्षुः - धंस दुट्ठकवालिअ / कपाली - कथं पतितो ऽस्मि / देवसोमा - मुदो सि दासिएवुत्त! शाक्यभिक्षुः - अघं बुद्धस्स विण्णाणं, जेण मुण्डणं {दिट्ठं : किदं कअ} / उट्ठेहि उट्ठेहि उसिए! उट्ठेहि / कपाली - पश्यन्तु पश्यन्तु माहेश्वराः अनेन दुष्टभिक्षुनामधारकेण नागसेनेन मम प्रियतमापाणिग्रहणं क्रियमाणम् / शाक्यभिक्षुः - आ वुस! मा मा एवं / धम्मो खु अह्माणं विसमपदिदाणुकम्पा / कपाली - किम् अयम् अपि सर्वज्ञधर्मः / नन्व् अहं पूर्वं पतितो ऽस्मि / भवतु, किम् अनेन / इदानीं तव शिरःकपालं मम भिक्षाकपालं भविष्यति / शाक्यभिक्षुः - दुक्खं दुक्खं / कपाली - पश्यन्तु पश्यन्तु माहेश्वराः / एष दुष्टभिक्षुनामधारको {नागसेनो द्फ़्} मम भिक्षाकपालं मुषित्वा स्वयम् एवाक्रन्दति / भवतु, अहम् अप्य् आक्रोशयिष्ये / अब्रह्मण्यम् अब्रह्मण्यम् / - - - पाशुपतः - सत्यसोम! किम् अर्थम् आक्रन्दसि / कपाली - भो बभ्रुकल्प! दुष्टभिक्षुनामधारको नागसेनो मम भिक्षाकपालं चोरयित्वा दातुं नेच्छति / पाशुपतः - {अये! द्} यद् अस्माभिर् अनुष्ठेयं, गन्धर्वैः तद् अनुष्ठितम् / एष दुरात्मा, तां क्षौरिकस्य दासीं मम दयितां चीवरान्तदर्शितया / आकर्षति काकण्या बहुशो {गां : गः ए} ग्रासमुष्ट्येव"
+15,"tad idānīṃ pratihastiprotsāhanena {asmat g}śatrupakṣaṃ dhvaṃsayāmi / bho nāgasena! apy evam etad, yathāyam āha / śākyabhikṣuḥ - bhaavaṃ! tuvaṃ pi evaṃ bhaṇāsi / ādiṇṇādāṇā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / mudhāvādā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / {abbamhacayyā : abbamhaññacayyā a} veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / pāṇādipādā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / {akālabhoaṇā : bhoaṇakālattherā kaaf} veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / ahmāaṃ buddhadhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi / pāśupataḥ - satyasoma! īdṛśa eṣāṃ samayaḥ / kim atra prativacanam / kapālī - nanv asmākam anṛtaṃ na vaktavyam iti samayaḥ / pāśupataḥ - ubhayam apy upapannam / ko {'tra : om. d} nirṇayopāyaḥ / śākyabhikṣuḥ - buddhavaaṇaṃ pamāṇīkaraanto bhikkhū surābhāaṇaṃ gaṇhadi tti ko ettha hedū / pāśupataḥ - nahi pratijñāmātreṇa hetuvādinaḥ siddhir asti / kapālī - pratyakṣe hetuvacanaṃ nirarthakam / pāśupataḥ - kathaṃ pratyakṣam eva / devasomā - bhaavaṃ! edassa hatthe civarāntappacchādidaṃ kavālaṃ / pāśupataḥ - śrutaṃ bhavatā / śākyabhikṣuḥ - bho bhaavaṃ! edaṃ kavālaṃ ṇa parakeraaṃ / kapālī - tena hi darśaya tāvat / śākyabhikṣuḥ - taha / kapālī - paśyantu paśyantu māheśvarāḥ kāpālikena {kapāline kaaf} kṛtam anyāyyam asya bhadantasya sādhuvṛttatāṃ ca / śākyabhik��uḥ - ādiṇṇādāṇā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / {... : kaacd repeat the whole passage} śākyabhikṣuḥ - haddhi / {lajjitavve : udidavve c} kāle ṇaccadi / kapālī - āḥ ko nṛtyati / ā mama naṣṭabhikṣābhājana{darśana : janita h}kutūhalamalayānilaprayuktāyā dhruvam asya nṛttabuddhiḥ prītilatāyā vilasiteṣu / śākyabhikṣuḥ - bhaavaṃ! keṇa kāraṇeṇa edaṃ ṇa lakkhīadi / bho ācikkhadu bhaavaṃ / imassa aaṃ vaṇṇo / kapālī - kim atra vaktavyam / nanu mayā dṛṣṭam / kākād api kṛṣṇam idaṃ kapālam / śākyabhikṣuḥ - teṇa hi edaṃ mamakeraaṃ ti saaṃ eva abbhuvagadaṃ / kapālī - satyam abhyupagataṃ tava varṇāntarakaraṇe naipuṇyam / paśya, yad etad āsīt prathamaṃ svabhāvato mṛṇālabhaṅgacchavicoram ambaram / nanu tvayā nītam acintyakarmaṇā tad eva bālāruṇarāgatāmratām","तद् इदानीं प्रतिहस्तिप्रोत्साहनेन {अस्मत् ग्}शत्रुपक्षं ध्वंसयामि / भो नागसेन! अप्य् एवम् एतद्, यथायम् आह / शाक्यभिक्षुः - भअवं! तुवं पि एवं भणासि / आदिण्णादाणा वेरमणं सिक्खापदं / मुधावादा वेरमणं सिक्खापदं / {अब्बम्हचय्या : अब्बम्हञ्ञचय्या अ} वेरमणं सिक्खापदं / पाणादिपादा वेरमणं सिक्खापदं / {अकालभोअणा : भोअणकालत्थेरा कअफ़्} वेरमणं सिक्खापदं / अह्माअं बुद्धधम्मं सरणं गच्छामि / पाशुपतः - सत्यसोम! ईदृश एषां समयः / किम् अत्र प्रतिवचनम् / कपाली - नन्व् अस्माकम् अनृतं न वक्तव्यम् इति समयः / पाशुपतः - उभयम् अप्य् उपपन्नम् / को {ऽत्र : ॐ. द्} निर्णयोपायः / शाक्यभिक्षुः - बुद्धवअणं पमाणीकरअन्तो भिक्खू सुराभाअणं गण्हदि त्ति को एत्थ हेदू / पाशुपतः - नहि प्रतिज्ञामात्रेण हेतुवादिनः सिद्धिर् अस्ति / कपाली - प्रत्यक्षे हेतुवचनं निरर्थकम् / पाशुपतः - कथं प्रत्यक्षम् एव / देवसोमा - भअवं! एदस्स हत्थे चिवरान्तप्पच्छादिदं कवालं / पाशुपतः - श्रुतं भवता / शाक्यभिक्षुः - भो भअवं! एदं कवालं ण परकेरअं / कपाली - तेन हि दर्शय तावत् / शाक्यभिक्षुः - तह / कपाली - पश्यन्तु पश्यन्तु माहेश्वराः कापालिकेन {कपालिने कअफ़्} कृतम् अन्याय्यम् अस्य भदन्तस्य साधुवृत्ततां च / शाक्यभिक्षुः - आदिण्णादाणा वेरमणं सिक्खापदं / {... : कअच्द् रेपेअत् थे wहोले पस्सगे} शाक्यभिक्षुः - हद्धि / {लज्जितव्वे : उदिदव्वे च्} काले णच्चदि / कपाली - आः को नृत्यति / आ मम नष्टभिक्षाभाजन{दर्शन : जनित ह्}कुतूहलमलयानिलप्रयुक्ताया ध्रुवम् अस्य नृत्तबुद्धिः प्रीतिलताया विलसितेषु / शाक्यभिक्षुः - भअवं! केण कारणेण एदं ण लक्खीअदि / भो आचिक्खदु भअवं / इमस्स अअं वण्णो / कपाली - किम् अत्र वक्तव्यम् / ननु मया दृष्टम् / काकाद् अपि कृष्णम् इदं कपालम् / शाक्यभिक्षुः - तेण हि एदं ममकेरअं ति सअं एव अब्भुवगदं / कपाली - सत्यम् अभ्युपगतं तव वर्णान्तरकरणे नैपुण्यम् / पश्य, यद् एतद् आसीत् प्रथमं स्वभाव���ो मृणालभङ्गच्छविचोरम् अम्बरम् / ननु त्वया नीतम् अचिन्त्यकर्मणा तद् एव बालारुणरागताम्रताम्"
+16,"api ca, āvṛtaṃ bahir antaś ca kaṣāyeṇānapāyinā / tvāṃ prāptaṃ syāt kathaṃ nāma kapālam akaṣāyitam","अपि च, आवृतं बहिर् अन्तश् च कषायेणानपायिना / त्वां प्राप्तं स्यात् कथं नाम कपालम् अकषायितम्"
+17,devasomā - hā hadahmi mandabhāā / savvalakkhaṇasampaṇṇadāe kamalāsaṇasīsakavālāṇubhāvassa puṇṇamāsisomadaṃsaṇassa ṇiccasurāgandhiṇo edassa maliṇapaḍasaṃsaggeṇa ia īdisī avitthā saṃvuttā / kapālī - priye! alaṃ santāpena / punaḥ śucir bhaviṣyati / śrūyante hi mahānti bhūtāni prāyaścittair apanītakalmaṣāṇi bhavanti / {tathā hi : yathā c} - āsthāya prayato mahāvratam idaṃ bālenducūḍāmaṇiḥ svāmī no mumuce pitāmahaśiraśchedodbhavād enasaḥ / nātho 'pi tridivaukasāṃ triśirasaṃ tvaṣṭus tanūjaṃ purā hatvā yajñaśatena śāntadurito bheje punaḥ puṇyatām,देवसोमा - हा हदह्मि मन्दभाआ / सव्वलक्खणसम्पण्णदाए कमलासणसीसकवालाणुभावस्स पुण्णमासिसोमदंसणस्स णिच्चसुरागन्धिणो एदस्स मलिणपडसंसग्गेण इअ ईदिसी अवित्था संवुत्ता / कपाली - प्रिये! अलं सन्तापेन / पुनः शुचिर् भविष्यति / श्रूयन्ते हि महान्ति भूतानि प्रायश्चित्तैर् अपनीतकल्मषाणि भवन्ति / {तथा हि : यथा च्} - आस्थाय प्रयतो महाव्रतम् इदं बालेन्दुचूडामणिः स्वामी नो मुमुचे पितामहशिरश्छेदोद्भवाद् एनसः / नाथो ऽपि त्रिदिवौकसां त्रिशिरसं त्वष्टुस् तनूजं पुरा हत्वा यज्ञशतेन शान्तदुरितो भेजे पुनः पुण्यताम्
+18,"bho babhrukalpa! nanv evam etat / pāśupataḥ - {āgamānugatam : āgamānurūpam c} abhihitam / śākyabhikṣuḥ - {bho : bhodu c} vaṇṇo dāva mae kido / imassa saṇṭhāṇaparimāṇaṃ keṇa ṇimmidaṃ / kapālī - nanu māyāsantānasambhavāḥ khalu bhavantaḥ / śākyabhikṣuḥ - kettiaṃ velaṃ bhavantaṃ akkosāmi / gaṇhadu bhaavaṃ / kapālī - nūnam evaṃ buddhenāpi dānaparimitā pūritā / śākyabhikṣuḥ - evaṃ {gade : kide f} {kiṃ s : ki u} dāṇiṃ me saraṇaṃ / kapālī - nanu buddhadharmasaṅghāḥ / pāśupataḥ - nāyaṃ vyavahāro mayā paricchettuṃ śakyate / tad adhikaraṇam eva yāsyāmaḥ / devasomā - bhagavan! yady evaṃ, namaḥ kapālāya / pāśupataḥ - ko 'bhiprāyaḥ / devasomā - eso uṇa aṇeavihārabhoasamadhigadavittasañcao jahākāmaṃ adhikaraṇakāruṇiāṇaṃ muhāṇi pūreduṃ pāredi / ahmāaṃ puṇa ahicammabhūdimattavibhavassa dariddakavāliassa pariāriāṇaṃ ko etta vibhavo adhikaraṇaṃ pavisiduṃ / pāśupataḥ - {naitad evam : mā maivam c} / ajihmaiḥ sāragurubhiḥ sthiraiḥ ślakṣṇaiḥ sujanmabhiḥ / tair dharmo dhāryate stambhaiḥ prāsāda iva sādhubhḥ","भो बभ्रुकल्प! नन्व् एवम् एतत् / पाशुपतः - {आगमानुगतम् : आगमानुरूपम् च्} अभिहितम् / शाक्यभिक्षुः - {भो : भोदु च्} वण्णो दाव मए किदो / इमस्स सण्ठाणपरिमाणं केण णिम्मिदं / कपाली - ननु मायासन्तानसम्भवाः खलु भवन्तः / शाक्यभिक्षुः - केत्तिअं वेलं भवन्तं अक्कोसामि / गण्हदु भअवं / कपाली - नूनम् एवं बुद्धेनापि दानपरिमिता पूरिता / शाक्यभिक्षुः - एवं {गदे : किदे फ़्} {किं स् : कि उ} दाणिं मे सरणं / कपाली - ननु बुद्धधर्मसङ्घाः / पाशुपतः - नायं व्यवहारो मया परिच्छेत्तुं शक्यते / तद् अधिकरणम् एव यास्यामः / देवसोमा - भगवन्! य��्य् एवं, नमः कपालाय / पाशुपतः - को ऽभिप्रायः / देवसोमा - एसो उण अणेअविहारभोअसमधिगदवित्तसञ्चओ जहाकामं अधिकरणकारुणिआणं मुहाणि पूरेदुं पारेदि / अह्माअं पुण अहिचम्मभूदिमत्तविभवस्स दरिद्दकवालिअस्स परिआरिआणं को एत्त विभवो अधिकरणं पविसिदुं / पाशुपतः - {नैतद् एवम् : मा मैवम् च्} / अजिह्मैः सारगुरुभिः स्थिरैः श्लक्ष्णैः सुजन्मभिः / तैर् धर्मो धार्यते स्तम्भैः प्रासाद इव साधुभ्ः"
+19,"kapālī - kṛtam anena / kutaś cid api nyāyya{nyāya bce}vṛtter bhayaṃ nāsti / śākyabhikṣuḥ - { d} bho bhaavaṃ! tumaṃ dāva aggado hohi {hodu abcf} / pāśupataḥ - bāḍham {prathamaḥ kalpaḥ khabcde} / - - - unmattakaḥ - eśo eśo duṭṭhakukkule / śullamaṃśagabbhaṃ kavālaṃ gaṇhia dhāvaśi / dāśīevutta! kahiṃ gamiśśiśi / eśo dāṇiṃ kavālaṃ ṇikkhivia maṃ khāyidukāmo ahimuhaṃ āhāvai / imiṇā patthaleṇa dantāṇi śe bhañjiśśaṃ / kahaṃ kavālaṃ ujjhia palāaśi / ummatte duṭṭhakukkule īdiśeṇa {ṇāma : om. f} śūlattaṇeṇa mae śaha vi lośaṃ kaleśi / gāmaśūgalaṃ āluhia gagaṇam uppadideṇa śāgaleṇa paḍipañjia lāvaṇaṃ balā gahīde śakkaśude timiṅgale / ai elaṇḍalukkha! kiṃ bhaṇāśi / aliaṃ aliaṃ tti / ṇaṃ eśe muśalaśamaviśālalambahatthe daddule me śakkhī / ahava tellokkavidiapalakkamaśśa śakkhiṇā kiṃ kayyaṃ / {evaṃ : evvaṃ dāva d} kaliśśaṃ / kukkilakhādiaśeśaṃ maṃśakhaṇḍaṃ khādiśśaṃ / hā hā mālido mhi, bappheṇa mālido mhi / ke eśe maṃ tāleśi / duṭṭhadālaā! jaśśa vā kaśśa vā {bhāuṇeo s : bhāaṇeo u} khu ahaṃ, bhīmaśeṇaśśa ghaṭukkao via / avi a śuṇātha - gahīdaśūlā bahuveśadhāliṇo śadaṃ piśāā udale vahanti me / śadaṃ ca vagghāṇa ṇiśaggabhīśaṇaṃ muheṇa muñcāmi ahaṃ {maholae s : maholaye u}","कपाली - कृतम् अनेन / कुतश् चिद् अपि न्याय्य{न्याय ब्चे}वृत्तेर् भयं नास्ति / शाक्यभिक्षुः - { द्} भो भअवं! तुमं दाव अग्गदो होहि {होदु अब्च्फ़्} / पाशुपतः - बाढम् {प्रथमः कल्पः खब्च्दे} / - - - उन्मत्तकः - एशो एशो दुट्ठकुक्कुले / शुल्लमंशगब्भं कवालं गण्हिअ धावशि / दाशीएवुत्त! कहिं गमिश्शिशि / एशो दाणिं कवालं णिक्खिविअ मं खायिदुकामो अहिमुहं आहावै / इमिणा पत्थलेण दन्ताणि शे भञ्जिश्शं / कहं कवालं उज्झिअ पलाअशि / उम्मत्ते दुट्ठकुक्कुले ईदिशेण {णाम : ॐ. फ़्} शूलत्तणेण मए शह वि लोशं कलेशि / गामशूगलं आलुहिअ गगणम् उप्पदिदेण शागलेण पडिपञ्जिअ लावणं बला गहीदे शक्कशुदे तिमिङ्गले / ऐ एलण्डलुक्ख! किं भणाशि / अलिअं अलिअं त्ति / णं एशे मुशलशमविशाललम्बहत्थे दद्दुले मे शक्खी / अहव तेल्लोक्कविदिअपलक्कमश्श शक्खिणा किं कय्यं / {एवं : एव्वं दाव द्} कलिश्शं / कुक्किलखादिअशेशं मंशखण्डं खादिश्शं / हा हा मालिदो म्हि, बप्फेण मालिदो म्हि / के एशे मं तालेशि / दुट्ठदालआ! जश्श वा कश्श वा {भाउणेओ स् : भाअणेओ उ} खु अहं, भीमशेणश्श घटुक्कओ विअ / अवि अ शुणाथ - गहीदशूला बहुवेशधालिणो शदं पिशाआ उदले वहन्ति मे / शदं च वग्घाण णिशग्गभीशणं मुहेण मुञ्चामि अहं {महोलए स् : महोलये उ}"
+19,"kahaṃ maṃ bāhanti / paśīdantu paśīdantu dālaabhaṭṭā / imaśśa maṃśakhaṇḍaśśa kālaṇādo mā maṃ bāheha / eśe khu amhāṇaṃ āālie śūlanandī / {jāva s : jāvaṃ u} ṇaṃ uvaśappāmi / [eṣa eṣa duṣṭakukkuraḥ / śūlyamāṃsagarbhaṃ kapālaṃ gṛhītvā {dhāvasi : dhāvati g} / dāsyāḥputra! kutra gamiṣyasi / eṣa idānīṃ kapālaṃ nikṣipya māṃ khāditukāmo 'bhimukham ādhāvati / anena prastareṇa dantān asya bhaṅkṣyāmi / kathaṃ kapālam ujjhitvā palāyase / unmatto duṣṭakukkura īdṛśena nāma śūratvena {saha g} mayā {sahāpi roṣaṃ : saha virodhaṃ g} karoṣi / grāma{sūkaram : sūkaragalam g} āruhya gaganam utpatitena {sāgareṇa : śvagaṇena g} {prabhañjya : pratibhañjya g} {rāvaṇaṃ balād : airāvataṃ g} gṛhītaḥ {śakrasutas : sasutas g} timiṅgilaḥ / ayi eraṇḍavṛkṣa! kiṃ bhaṇasi / alīkam alīkam iti / {nanv eṣa musalasamaviśālalambahasto darduro me sākṣī : hanumata eṣā musalasamaviśālalambahaste dardure me śaktiḥ g} / {athavā trailokyaviditaparākramasya sākṣiṇā kiṃ kāryam : athavā kiṃ mama trailokyaviditaparākramasya śaktyāḥ kāryam g} / evaṃ {kariṣyāmi : tāvat kariṣye g} / kukkurakhāditaśeṣaṃ māṃsakhaṇḍaṃ khādiṣyāmi / hā hā {bāṣpeṇa mārito 'smi : mālito 'smi bāṣpeṇa g} / ka eṣa māṃ tāḍayasi / {duṣṭadārakā : duṣṭadārakabhartāra! vāsudevasya bhāgi g}! yasya vā kasya vā bhāgineyaḥ khalv ahaṃ, bhīmasenasya ghaṭotkaca iva / api ca śṛṇutha - gṛhītaśūlā bahuveṣadhāriṇaḥ śataṃ piśācā udare {vahanti : vasanti g} me / śataṃ ca vyāghrāṇāṃ nisargabhīṣaṇaṃ mukhena muñcāmy ahaṃ mahoragān","कहं मं बाहन्ति / पशीदन्तु पशीदन्तु दालअभट्टा / इमश्श मंशखण्डश्श कालणादो मा मं बाहेह / एशे खु अम्हाणं आआलिए शूलनन्दी / {जाव स् : जावं उ} णं उवशप्पामि / [एष एष दुष्टकुक्कुरः / शूल्यमांसगर्भं कपालं गृहीत्वा {धावसि : धावति ग्} / दास्याःपुत्र! कुत्र गमिष्यसि / एष इदानीं कपालं निक्षिप्य मां खादितुकामो ऽभिमुखम् आधावति / अनेन प्रस्तरेण दन्तान् अस्य भङ्क्ष्यामि / कथं कपालम् उज्झित्वा पलायसे / उन्मत्तो दुष्टकुक्कुर ईदृशेन नाम शूरत्वेन {सह ग्} मया {सहापि रोषं : सह विरोधं ग्} करोषि / ग्राम{सूकरम् : सूकरगलम् ग्} आरुह्य गगनम् उत्पतितेन {सागरेण : श्वगणेन ग्} {प्रभञ्ज्य : प्रतिभञ्ज्य ग्} {रावणं बलाद् : ऐरावतं ग्} गृहीतः {शक्रसुतस् : ससुतस् ग्} तिमिङ्गिलः / अयि एरण्डवृक्ष! किं भणसि / अलीकम् अलीकम् इति / {नन्व् एष मुसलसमविशाललम्बहस्तो दर्दुरो मे साक्षी : हनुमत एषा मुसलसमविशाललम्बहस्ते दर्दुरे मे शक्तिः ग्} / {अथवा त्रैलोक्यविदितपराक्रमस्य साक्षिणा किं कार्यम् : अथवा किं मम त्रैलोक्यविदितपराक्रमस्य शक्त्याः कार्यम् ग्} / एवं {करिष्यामि : तावत् करिष्ये ग्} / कुक्कुरखादितशेषं मांसखण्डं खादिष्यामि / हा हा {बाष्पेण मारितो ऽस्मि : मालितो ऽस्मि बाष्पेण ग्} / क एष मां ताडयसि / {दुष्टदारका : दुष्टदारकभर्तार! वासुदेवस्य भागि ग्}! यस्य वा कस्य वा भागिनेयः खल्व् अहं, भीमसेनस्य घटोत्कच इव / अपि च शृणुथ - गृहीतशूला बहुवेषधारिणः शतं पिशाचा उदरे {वहन्ति : वसन्ति ग्} मे / शतं च व्याघ्राणां निसर्गभीषणं मुखे��� मुञ्चाम्य् अहं महोरगान्"
+20,kathaṃ {māṃ bādhante : punar api māṃ tāḍayanti g} / prasīdantu prasīdantu dārakabhartāraḥ! asya māṃsakhaṇḍasya kāraṇād mā māṃ {bādhadhvam : tāḍayatha g} / eṣa khalv asmākam ācāryaḥ śūranandī / yāvad enam {upasarpāmi : upaharāmi g}/] pāśupata - aye! ayam unmattakaḥ ita evābhivartate / ya eṣaḥ - nirviṣṭojjhitacitracīvaradharo rūkṣair nitāntākulaiḥ keśair uddhatabhasma{pāṃsu : pāṇḍu d}nicayair nirmālya{mālākulaiḥ : mālāvṛtaḥ ce : mālāvṛtaiḥ d} / ucchiṣṭāśanalolupair balibhujām anvāsyamāno gaṇair bhūyān grāmakasārasañcaya iva bhrāmyan manuṣyākṛtiḥ,कथं {मां बाधन्ते : पुनर् अपि मां ताडयन्ति ग्} / प्रसीदन्तु प्रसीदन्तु दारकभर्तारः! अस्य मांसखण्डस्य कारणाद् मा मां {बाधध्वम् : ताडयथ ग्} / एष खल्व् अस्माकम् आचार्यः शूरनन्दी / यावद् एनम् {उपसर्पामि : उपहरामि ग्}/] पाशुपत - अये! अयम् उन्मत्तकः इत एवाभिवर्तते / य एषः - निर्विष्टोज्झितचित्रचीवरधरो रूक्षैर् नितान्ताकुलैः केशैर् उद्धतभस्म{पांसु : पाण्डु द्}निचयैर् निर्माल्य{मालाकुलैः : मालावृतः चे : मालावृतैः द्} / उच्छिष्टाशनलोलुपैर् बलिभुजाम् अन्वास्यमानो गणैर् भूयान् ग्रामकसारसञ्चय इव भ्राम्यन् मनुष्याकृतिः
+21,"unmattakaḥ - { cde} jāva ṇaṃ uvaśappāmi / mahāśāhuṇo caṇḍālakukkulaśśa śaāśādo ahiadaṃ edaṃ {kavālaṃ : om. d} paḍigaṇhadu bhaavaṃ / pāśupataḥ - pātre pratipādyatām / unmattakaḥ - mahābamhaṇa! kaliadu paśādo / śākyabhikṣuḥ - eso mahāpāsuvado edassa joggī / unmattakaḥ - mahādeva! kalīadu paśādo / eśo de añjalī / kapālī - {priye! c} asmadīyaṃ {idaṃ e} kapālam / devasomā - {bhagavan! g} evaṃ edaṃ / kapālī - bhagavatprasādāt punar api kapālī saṃvṛttaḥ / unmattakaḥ - dāśīevutta! viśaṃ khādehi / kapālī - {eṣa : hanta c : kaṣṭam eṣa e} yamapuruṣo me jīvitaṃ harati / abhyavapadyetāṃ bhavantau / ubhau - hodu / amhe de sahāā homa / kapālī - bhoḥ / tiṣṭha tiṣṭha / unmattakaḥ - kiśśa maṃ lundhanti / kapālī - asmadīyaṃ kapālaṃ dattvā gamyatām / unmattakaḥ - mūḍha! ki ṇa pekkhaśi, śuvaṇṇabhāaṇaṃ khu edaṃ / kapālī - evaṃvidhaṃ suvarṇabhājanaṃ kena kṛtam / unmattakaḥ - ediṇā śuvaṇṇavaṇṇapaḍāvudeṇa śuvaṇṇakārāvuttaeṇa kidaṃ tti bhaavaṃ / śuvaṇṇabhāaṇaṃ tti bhaṇāmi / śākyabhikṣuḥ - kim aaṃ ummattao / unmattakaḥ - ummattao tti bahuśo edaṃ śaddaṃ śuṇomi / edaṃ gaṇhia daliśehi ummattaaṃ / kapālī - ayam idānīṃ kuḍyenāntarhitaḥ / śīghram anugamyatām / unmattakaḥ - laddhappaśāde hmi / śākyabhikṣuḥ - aho acchariaṃ / paravakkhassa lābheṇa ahaṃ parituṭṭho hmi / kapālī - ciraṃ mayā caritam akhaṇḍitaṃ tapo maheśvare bhagavati bhaktir {asti : astu c} me / tirohitaḥ sa tu sahasā sukhena nas tvam adya yat kuśali kapāla dṛśyase","उन्मत्तकः - { च्दे} जाव णं उवशप्पामि / महाशाहुणो चण्डालकुक्कुलश्श शआशादो अहिअदं एदं {कवालं : ॐ. द्} पडिगण्हदु भअवं / पाशुपतः - पात्रे प्रतिपाद्यताम् / उन्मत्तकः - महाबम्हण! कलिअदु पशादो / शाक्यभिक्षुः - एसो महापासुवदो एदस्स जोग्गी / उन्मत्तकः - महादेव! कलीअदु पशादो / एशो दे अञ्जली / कपाली - {प्रिये! च्} अस्मदीयं {इदं ए} कपालम् / देवसोमा - {भगवन्! ग्} एवं एदं / कपाली - भगवत्प्रसादात् पुनर् अपि कपाली संवृत्तः / उन्मत्तकः - दाशीएवुत्त! विशं खादेहि / कपाली - {एष : हन्त च् : कष्टम् एष ए} यमपुरुषो मे जीवितं हरति / अभ्यवपद्ये��ां भवन्तौ / उभौ - होदु / अम्हे दे सहाआ होम / कपाली - भोः / तिष्ठ तिष्ठ / उन्मत्तकः - किश्श मं लुन्धन्ति / कपाली - अस्मदीयं कपालं दत्त्वा गम्यताम् / उन्मत्तकः - मूढ! कि ण पेक्खशि, शुवण्णभाअणं खु एदं / कपाली - एवंविधं सुवर्णभाजनं केन कृतम् / उन्मत्तकः - एदिणा शुवण्णवण्णपडावुदेण शुवण्णकारावुत्तएण किदं त्ति भअवं / शुवण्णभाअणं त्ति भणामि / शाक्यभिक्षुः - किम् अअं उम्मत्तओ / उन्मत्तकः - उम्मत्तओ त्ति बहुशो एदं शद्दं शुणोमि / एदं गण्हिअ दलिशेहि उम्मत्तअं / कपाली - अयम् इदानीं कुड्येनान्तर्हितः / शीघ्रम् अनुगम्यताम् / उन्मत्तकः - लद्धप्पशादे ह्मि / शाक्यभिक्षुः - अहो अच्छरिअं / परवक्खस्स लाभेण अहं परितुट्ठो ह्मि / कपाली - चिरं मया चरितम् अखण्डितं तपो महेश्वरे भगवति भक्तिर् {अस्ति : अस्तु च्} मे / तिरोहितः स तु सहसा सुखेन नस् त्वम् अद्य यत् कुशलि कपाल दृश्यसे"
+22,devasomā - bhaavaṃ! candasamāgadaṃ via paosaṃ bhaavantaṃ pekkhantīe ajja āṇandadī via me diṭṭhī / pāśupataḥ - diṣṭyā bhavān vardhate / kapālī - nanv abhyudayo bhavatām eva / pāśupataḥ - satyam etat / nāsty adoṣavatāṃ bhayam iti / {yad : om. cd} ayam adya {bhikṣur : om. d} vyāghramukhāt {katham api e} paribhraṣṭaḥ / yāvad aham idānīm eva suhṛdabhyudayakṛtam ānandaṃ purodhāya bhagavataḥ {pūrva : pūrvaṃ kaa}{sthalī : sthala c}nivāsino {dhūma : dhūmra h}velāṃ {pratipālayāmi : sambhāvayāmi c}/ ayaṃ cādyaprabhṛti - virodhaḥ pūrvasambaddho yuvayor astu śāśvataḥ / parasparaprītikaraḥ kirātārjunayor iva,देवसोमा - भअवं! चन्दसमागदं विअ पओसं भअवन्तं पेक्खन्तीए अज्ज आणन्ददी विअ मे दिट्ठी / पाशुपतः - दिष्ट्या भवान् वर्धते / कपाली - नन्व् अभ्युदयो भवताम् एव / पाशुपतः - सत्यम् एतत् / नास्त्य् अदोषवतां भयम् इति / {यद् : ॐ. च्द्} अयम् अद्य {भिक्षुर् : ॐ. द्} व्याघ्रमुखात् {कथम् अपि ए} परिभ्रष्टः / यावद् अहम् इदानीम् एव सुहृदभ्युदयकृतम् आनन्दं पुरोधाय भगवतः {पूर्व : पूर्वं कअ}{स्थली : स्थल च्}निवासिनो {धूम : धूम्र ह्}वेलां {प्रतिपालयामि : सम्भावयामि च्}/ अयं चाद्यप्रभृति - विरोधः पूर्वसम्बद्धो युवयोर् अस्तु शाश्वतः / परस्परप्रीतिकरः किरातार्जुनयोर् इव
+23,"kapālī - bho nāgasena! yan mayāparādhaḥ kṛtaḥ, tat prasannahṛdayaṃ tvam icchāmi / śākyabhikṣu - kiṃ edaṃ pi abbhatthaṇīaṃ / kiṃ de piaṃ karemi / kapālī - yadi me bhagavān prasannaḥ, kim ataḥ param aham icchāmi / {śākyabhikṣu - gacchāmi dāva ahaṃ / kapālī - gacchatu bhavān punardarśanāya / śākyabhikṣu - taha hodu / kapālī - priye devasome! gacchāvas tāvat / : om. } śaśvad bhūtyai prajānāṃ vahatu vidhihutām āhutiṃ jātavedā vedān viprā bhajantāṃ surabhiduhitaro bhūridohā bhavantu / udyuktaḥ sveṣu dharmeṣv ayam api vigatavyāpad ācandratāraṃ rājanvān astu śaktipraśamitaripuṇā śatrumallena lokaḥ","कपाली - भो नागसेन! यन् मयापराधः कृतः, तत् प्रसन्नहृदयं त्वम् इच्छामि / शाक्यभिक्षु - किं एदं पि अब्भत्थणीअं / किं दे पिअं करेमि / कपाली - यदि मे भग���ान् प्रसन्नः, किम् अतः परम् अहम् इच्छामि / {शाक्यभिक्षु - गच्छामि दाव अहं / कपाली - गच्छतु भवान् पुनर्दर्शनाय / शाक्यभिक्षु - तह होदु / कपाली - प्रिये देवसोमे! गच्छावस् तावत् / : ॐ. } शश्वद् भूत्यै प्रजानां वहतु विधिहुताम् आहुतिं जातवेदा वेदान् विप्रा भजन्तां सुरभिदुहितरो भूरिदोहा भवन्तु / उद्युक्तः स्वेषु धर्मेष्व् अयम् अपि विगतव्यापद् आचन्द्रतारं राजन्वान् अस्तु शक्तिप्रशमितरिपुणा शत्रुमल्लेन लोकः"

clean_meghaduta.csv

@@ -0,0 +1,121 @@
+verse,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+1.1,kaścit kāntāvirahaguruṇā svādhikārāt pramattaḥ śāpenāstaṃgamitamahimā varṣabhogyeṇa bhartuḥ yakṣaś cakre janakatanayāsnānapuṇyodakeṣu snigdhacchāyātaruṣu vasatiṃ rāmagiryāśrameṣu,कश्चित् कान्ताविरहगुरुणा स्वाधिकारात् प्रमत्तः शापेनास्तंगमितमहिमा वर्षभोग्येण भर्तुः यक्षश् चक्रे जनकतनयास्नानपुण्योदकेषु स्निग्धच्छायातरुषु वसतिं रामगिर्याश्रमेषु
+1.2,tasminn adrau katicid abalāviprayuktaḥ sa kāmī nītvā māsān kanakavalayabhraṃśariktaprakoṣṭhaḥ āṣāḍhasya prathamadivase megham āśliṣṭasānuṃ vaprakrīḍāpariṇatagajaprekṣaṇīyaṃ dadarśa,तस्मिन्न् अद्रौ कतिचिद् अबलाविप्रयुक्तः स कामी नीत्वा मासान् कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः आषाढस्य प्रथमदिवसे मेघम् आश्लिष्टसानुं वप्रक्रीडापरिणतगजप्रेक्षणीयं ददर्श
+1.3,tasya sthitvā katham api puraḥ kautukādhānahetor antarbāṣpaś ciram anucaro rājarājasya dadhyau meghāloke bhavati sukhino 'py anyathāvṛtti cetaḥ kaṇṭhāśleṣapraṇayini jane kiṃ punar dūrasaṃsthe,तस्य स्थित्वा कथम् अपि पुरः कौतुकाधानहेतोर् अन्तर्बाष्पश् चिरम् अनुचरो राजराजस्य दध्यौ मेघालोके भवति सुखिनो ऽप्य् अन्यथावृत्ति चेतः कण्ठाश्लेषप्रणयिनि जने किं पुनर् दूरसंस्थे
+1.4,pratyāsanne nabhasi dayitājīvitālambanārthī jīmūtena svakuśalamayīṃ hārayiṣyan pravṛttim sa pratyagraiḥ kuṭajakusumaiḥ kalpitārghāya tasmai prītaḥ prītipramukhavacanaṃ svāgataṃ vyājahāra,प्रत्यासन्ने नभसि दयिताजीवितालम्बनार्थी जीमूतेन स्वकुशलमयीं हारयिष्यन् प्रवृत्तिम् स प्रत्यग्रैः कुटजकुसुमैः कल्पितार्घाय तस्मै प्रीतः प्रीतिप्रमुखवचनं स्वागतं व्याजहार
+1.5,dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ sandeśārthāḥ kva paṭukaraṇaiḥ prāṇibhiḥ prāpaṇīyāḥ ity autsukyād aparigaṇayan guhyakas taṃ yayāce kāmārtā hi prakṛtikṛpaṇāś cetanācetaeṣu,धूमज्योतिःसलिलमरुतां संनिपातः क्व मेघः सन्देशार्थाः क्व पटुकरणैः प्राणिभिः प्रापणीयाः इत्य् औत्सुक्याद् अपरिगणयन् गुह्यकस् तं ययाचे कामार्ता हि प्रकृतिकृपणाश् चेतनाचेतएषु
+1.6,jātaṃ vaṃśe bhuvanavidite puṣkarāvartakānāṃ jānāmi tvāṃ prakṛtipuruṣaṃ kāmarūpaṃ maghonaḥ tenārthitvaṃ tvayi vidhivaśād dūrabandhur gato 'haṃ yācñā moghā varam adhiguṇe nādhame labdhakāmā,जातं वंशे भुवनविदिते पुष्करावर्तकानां जानामि त्वां प्रकृतिपुरुषं कामरूपं मघोनः तेनार्थित्वं त्वयि विधिवशाद् दूरबन्धुर् गतो ऽहं याच्ञा मोघा वरम् अधिगुणे नाधमे लब्धकामा
+1.7,saṃtaptānāṃ tvamasi śaraṇaṃ tat payoda priyāyāḥ saṃdeśaṃ me hara dhanapatikrodhaviśleṣitasya gantavyā te vasatir alakā nāma yakṣeśvarāṇāṃ bāhyodyānasthitaharaśiraścandrikādhautaharmyā,संतप्तानां त्वमसि शरणं तत् पयोद प्रियायाः संदेशं मे हर धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य गन्तव्या ते वसतिर् अलका नाम यक्षेश्वराणां बाह्योद्यानस्थितहरशिरश्चन्द्रिकाधौतहर्म्या
+1.8,tvām ārūḍhaṃ pavanapadavīm udgṛhītālakāntāḥ prekṣiṣyante pathikavanitāḥ pratyayād āśvasantyaḥ kaḥ saṃnaddhe virahavidhurā�� tvayy upekṣeta jāyāṃ na syād anyo 'py aham iva jano yaḥ parādhīnavṛttiḥ,त्वाम् आरूढं पवनपदवीम् उद्गृहीतालकान्ताः प्रेक्षिष्यन्ते पथिकवनिताः प्रत्ययाद् आश्वसन्त्यः कः संनद्धे विरहविधुरां त्वय्य् उपेक्षेत जायां न स्याद् अन्यो ऽप्य् अहम् इव जनो यः पराधीनवृत्तिः
+1.9,tvāṃ cāvaśyaṃ divasagaṇanātatparām ekapatnīm avyāpannām avihatagatir drakṣyasi bhrātṛjāyām āśābandhaḥ kusumasadṛśaṃ prāyaśo hy aṅganānāṃ sadyaḥ pāti praṇayi hṛdayaṃ viprayoge ruṇaddhi,त्वां चावश्यं दिवसगणनातत्पराम् एकपत्नीम् अव्यापन्नाम् अविहतगतिर् द्रक्ष्यसि भ्रातृजायाम् आशाबन्धः कुसुमसदृशं प्रायशो ह्य् अङ्गनानां सद्यः पाति प्रणयि हृदयं विप्रयोगे रुणद्धि
+1.10,mandaṃ mandaṃ nudati pavanaś cānukūlo yathā tvāṃ vāmaś cāyaṃ nadati madhuraṃ cātakas te sagandhaḥ garbhādhānakṣaṇaparicayān nūnam ābaddhamālāḥ seviṣyante nayanasubhagaṃ khe bhavantaṃ balākāḥ,मन्दं मन्दं नुदति पवनश् चानुकूलो यथा त्वां वामश् चायं नदति मधुरं चातकस् ते सगन्धः गर्भाधानक्षणपरिचयान् नूनम् आबद्धमालाः सेविष्यन्ते नयनसुभगं खे भवन्तं बलाकाः
+1.11,kartuṃ yac ca prabhavati mahīm ucchilīndhrām avandhyāṃ tac chrutvā te śravaṇasubhagaṃ garjitaṃ mānasotkāḥ ā kailāsād bisakisalayacchedapātheyavantaḥ saṃpatsyante nabhasi bhavato rājahaṃsāḥ sahāyāḥ,कर्तुं यच् च प्रभवति महीम् उच्छिलीन्ध्राम् अवन्ध्यां तच् छ्रुत्वा ते श्रवणसुभगं गर्जितं मानसोत्काः आ कैलासाद् बिसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः संपत्स्यन्ते नभसि भवतो राजहंसाः सहायाः
+1.12,āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailaṃ vandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu kāle kāle bhavati bhavato yasya saṃyogam etya snehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpamuṣṇam,आपृच्छस्व प्रियसखम् अमुं तुङ्गम् आलिङ्ग्य शैलं वन्द्यैः पुंसां रघुपतिपदैर् अङ्कितं मेखलासु काले काले भवति भवतो यस्य संयोगम् एत्य स्नेहव्यक्तिश् चिरविरहजं मुञ्चतो बाष्पमुष्णम्
+1.13,margaṃ tāvac chṛṇu kathayatas tvatprayāṇānurūpaṃ saṃdeśaṃ me tadanu jalada śroṣyasi śrotrapeyam khinnaḥ khinnaḥ śihariṣu padaṃ nyasya gantāsi yatra kṣīṇaḥ kṣīṇaḥ parilaghu payaḥ srotasāṃ copabhujya,मर्गं तावच् छृणु कथयतस् त्वत्प्रयाणानुरूपं संदेशं मे तदनु जलद श्रोष्यसि श्रोत्रपेयम् खिन्नः खिन्नः शिहरिषु पदं न्यस्य गन्तासि यत्र क्षीणः क्षीणः परिलघु पयः स्रोतसां चोपभुज्य
+1.14,adreḥ śṛṅgaṃ harati pavanaḥ kiṃ svid ity unmukhībhir dṛṣṭotsāhaś cakitacakitaṃ mugdhasiddhāṅganābhiḥ sthānād asmāt sarasaniculād utpatodaṅmukhaḥ khaṃ diṅnāgānāṃ pathi pariharan sthūlahastāvalepān,अद्रेः शृङ्गं हरति पवनः किं स्विद् इत्य् उन्मुखीभिर् दृष्टोत्साहश् चकितचकितं मुग्धसिद्धाङ्गनाभिः स्थानाद् अस्मात् सरसनिचुलाद् उत्पतोदङ्मुखः खं दिङ्नागानां पथि परिहरन् स्थूलहस्तावलेपान्
+1.15,ratnacchāyāvyatikara iva prekṣyametatpurastād valmīkāgrāt prabhavati dhanuḥkhaṇḍam ākhaṇḍalasya yena śyāmaṃ vapur atitarāṃ kāntim āpatsyate te barheṇeva sphuritarucinā gopaveṣasya viṣṇoḥ,रत्नच्छायाव्यतिकर इव प्रेक्ष्यमेतत्पुरस्ताद् वल्मीकाग्रात् प्रभवति धनुःखण्डम् आखण्डलस्य येन श्यामं वपुर् अतितरां कान्तिम् आपत्स्यते ते बर्हेणेव स्फुरितरुचिना गोपवेषस्य विष्णोः
+1.16,tvayy āyantaṃ kṛṣiphalam iti bhrūvikārān abhijñaiḥ prītisnigdhairjanapadavadhūlocanaiḥ pīyamānaḥ sadyaḥsīrotkaṣaṇasurabhi kṣetram āruhya mālaṃ kiṃcit paścād vraja laghugatir bhūya evottareṇa,त्वय्य् आयन्तं कृषिफलम् इति भ्रूविकारान् अभिज्ञैः प्रीतिस्निग्धैर्जनपदवधूलोचनैः पीयमानः सद्यःसीरोत्कषणसुरभि क्षेत्रम् आरुह्य मालं किंचित् पश्चाद् व्रज लघुगतिर् भूय एवोत्तरेण
+1.17,tvām āsārapraśamitavanopaplavaṃ sādhu mūrdhnā vakṣyaty adhvaśramaparigataṃ sānumān āmrakūṭaḥ na kṣudro 'pi prathamasukṛtāpekṣayā saṃśrayāya prāpte mitre bhavati vimukhaḥ kiṃ punar yas tatthoccaiḥ,त्वाम् आसारप्रशमितवनोपप्लवं साधु मूर्ध्ना वक्ष्यत्य् अध्वश्रमपरिगतं सानुमान् आम्रकूटः न क्षुद्रो ऽपि प्रथमसुकृतापेक्षया संश्रयाय प्राप्ते मित्रे भवति विमुखः किं पुनर् यस् तत्थोच्चैः
+1.18,channopāntaḥ pariṇataphaladyotibhiḥ kānanāmrais tvayy ārūḍhe śikharam acalaḥ snigdhaveṇīsavarṇe nūnaṃ yāsyaty amaramithunaprekṣaṇīyām avasthāṃ madhye śyāmaḥ stana iva bhuvaḥ śeṣavistārapāṇḍuḥ,छन्नोपान्तः परिणतफलद्योतिभिः काननाम्रैस् त्वय्य् आरूढे शिखरम् अचलः स्निग्धवेणीसवर्णे नूनं यास्यत्य् अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम् अवस्थां मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपाण्डुः
+1.19,sthitvā tasmin vanacaravadhūbhuktakuñje muhūrtaṃ toyotsargadrutataragatis tatparaṃ vartma tīrṇaḥ revāṃ drakṣyasy upalaviṣame vindhyapāde viśīrṇāṃ bhakticchedair iva viracitāṃ bhūtim aṅge gajasya,स्थित्वा तस्मिन् वनचरवधूभुक्तकुञ्जे मुहूर्तं तोयोत्सर्गद्रुततरगतिस् तत्परं वर्त्म तीर्णः रेवां द्रक्ष्यस्य् उपलविषमे विन्ध्यपादे विशीर्णां भक्तिच्छेदैर् इव विरचितां भूतिम् अङ्गे गजस्य
+1.20,{adhvaklāntaṃ pratimukhagataṃ sānumānāmrakūṭas tuṅgena tvāṃ jalada śirasā vakṣyati ślāghamānaḥ āsāreṇa tvam api śamayes tasya naidāgham agniṃ sadbhāvārdraḥ phalati na cireṇopakāro mahatsu // 1.19a} // tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir jambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ antaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ riktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya,{अध्वक्लान्तं प्रतिमुखगतं सानुमानाम्रकूटस् तुङ्गेन त्वां जलद शिरसा वक्ष्यति श्लाघमानः आसारेण त्वम् अपि शमयेस् तस्य नैदाघम् अग्निं सद्भावार्द्रः फलति न चिरेणोपकारो महत्सु // १.१९अ} // तस्यास् तिक्तैर् वनगजमदैर् वासितं वान्तवृष्टिर् जम्बूकुञ्जप्रतिहतरयं तोयम् आदाय गच्छेः अन्तःसारं घन तुलयितुं नानिलः शक्ष्यति त्वां रिक्तः सर्वो भवति हि लघुः पूर्णता गौरवाय
+1.21,nīpaṃ dṛṣṭvā haritakapiśaṃ kesarair ardharūḍhair āvirbhūtaprathamamukulāḥ kandalīś cānukaccham jagdhvāraṇyeṣv adhikasurabhiṃ gandham āghrāya corvyāḥ sāraṅgās te jalalavamucaḥ sūcayiṣyanti mārgam,नीपं दृष्ट्वा हरितकपिशं केसरैर् अर्धरूढैर् आविर्भूतप्रथममुकुलाः कन्दलीश् चानुकच्छम् जग्ध्वारण्येष्व् अधिकसुरभिं गन्धम् आघ्राय चोर्व्याः सारङ्गास् ते जललवमुचः सूचयिष्यन्ति मार्गम्
+1.22,ambhobindugrahaṇacaturāṃś cātakān vīkṣamāṇāḥ śreṇībhūtāḥ parigaṇanayā nirdiśanto balākāḥ tvām āsādya stanitasamaye mānayiṣyanti siddhāḥ sotkampāni priyasahacarīsaṃbhramāliṅgitāni,अम्भोबिन्दुग्रहणचतुरांश् चातकान् वीक्षमाणाः श्रेणीभूताः परिगणनया निर्दिशन्तो बलाकाः त्वाम् आसाद्य स्तनितसमये मानयिष्यन्ति सिद्धाः सोत्कम्पानि प्रियसहचरीसंभ्रमालिङ्गितानि
+1.23,utpaśyāmi drutamapi sakhe matpriyārthaṃ yiyāsoḥ kālakṣepaṃ kakubhasurabhau parvate parvete te śuklāpāṅgaiḥ sajalanayanaiḥ svāgatīkṛtya kekāḥ pratudyātaḥ katham api bhavān gantum āśu vyavasyet,उत्पश्यामि द्रुतमपि सखे मत्प्रियार्थं यियासोः कालक्षेपं ककुभसुरभौ पर्वते पर्वेते ते शुक्लापाङ्गैः सजलनयनैः स्वागतीकृत्य केकाः प्रतुद्यातः कथम् अपि भवान् गन्तुम् आशु व्यवस्येत्
+1.24,pāṇḍucchāyopavanavṛtayaḥ ketakaiḥ sūcibhinnair nīḍārambhair gṛhabalibhujām ākulagrāmacaityāḥ tvayy āsanne pariṇataphalaśyāmajambūvanāntāḥ saṃpatsyante katipayadinasthāyihaṃsā daśārṇāḥ,पाण्डुच्छायोपवनवृतयः केतकैः सूचिभिन्नैर् नीडारम्भैर् गृहबलिभुजाम् आकुलग्रामचैत्याः त्वय्य् आसन्ने परिणतफलश्यामजम्बूवनान्ताः संपत्स्यन्ते कतिपयदिनस्थायिहंसा दशार्णाः
+1.25,teṣāṃ dikṣu prathitavidiśālakṣaṇāṃ rājadhānīṃ gatvā sadyaḥ phalam avikalaṃ kāmukatvasya labdhā tīropāntastanitasubhagaṃ pāsyasi svādu yasmāt sabhrūbhaṅgaṃ mukham iva payo vetravatyāś calormi,तेषां दिक्षु प्रथितविदिशालक्षणां राजधानीं गत्वा सद्यः फलम् अविकलं कामुकत्वस्य लब्धा तीरोपान्तस्तनितसुभगं पास्यसि स्वादु यस्मात् सभ्रूभङ्गं मुखम् इव पयो वेत्रवत्याश् चलोर्मि
+1.26,nīcairākhyaṃ girim adhivases tatra viśrāmahetos tvatsamparkāt pulakitam iva prauḍhapuṣpaiḥ kadambaiḥ yaḥ puṇyastrīratiparimalodgāribhir nāgarāṇām uddāmāni prathayati śilāveśmabhir yauvanāni,नीचैराख्यं गिरिम् अधिवसेस् तत्र विश्रामहेतोस् त्वत्सम्पर्कात् पुलकितम् इव प्रौढपुष्पैः कदम्बैः यः पुण्यस्त्रीरतिपरिमलोद्गारिभिर् नागराणाम् उद्दामानि प्रथयति शिलावेश्मभिर् यौवनानि
+1.27,viśrāntaḥ san vraja vananadītīrajānāṃ niṣiñcann udyānānāṃ navajalakaṇair yūthikājālkāni gaṇḍasvedāpanayanarujāklāntakarṇotpalānāṃ chāyādānāt kṣaṇaparicitaḥ puṣpalāvīmukhānām,विश्रान्तः सन् व्रज वननदीतीरजानां निषिञ्चन्न् उद्यानानां नवजलकणैर् यूथिकाजाल्कानि गण्डस्वेदापनयनरुजाक्लान्तकर्णोत्पलानां छायादानात् क्षणपरिचितः पुष्पलावीमुखानाम्
+1.28,vakraḥ panthā yadapi bhavataḥ prasthitasyottarāśāṃ saudhotsaṅgapraṇayavimukho mā sma bhūr ujjayinyāḥ vidyuddāmasphuritacakritais tatra paurāṅganānāṃ lolāpāṅgair yadi na ramase locanair vañcito 'si,वक्रः पन्था ���दपि भवतः प्रस्थितस्योत्तराशां सौधोत्सङ्गप्रणयविमुखो मा स्म भूर् उज्जयिन्याः विद्युद्दामस्फुरितचक्रितैस् तत्र पौराङ्गनानां लोलापाङ्गैर् यदि न रमसे लोचनैर् वञ्चितो ऽसि
+1.29,vīcikṣobhastanitavihagaśreṇikāñcīguṇāyāḥ saṃsarpantyāḥ skhalitasubhagaṃ darśitāvartanābhaḥ nirvindhyāyāḥ pathi bhava rasābhyantaraḥ saṃnipatya strīṇām ādyaṃ praṇayavacanaṃ vibhramo hi priyeṣu,वीचिक्षोभस्तनितविहगश्रेणिकाञ्चीगुणायाः संसर्पन्त्याः स्खलितसुभगं दर्शितावर्तनाभः निर्विन्ध्यायाः पथि भव रसाभ्यन्तरः संनिपत्य स्त्रीणाम् आद्यं प्रणयवचनं विभ्रमो हि प्रियेषु
+1.30,veṇībhūtapratanusalilā tām atītasya sindhuḥ pāṇḍucchāyā taṭaruhatarubhraṃśibhirjīrṇaparṇaiḥ saubhāgyaṃ te subhaga virahāvasthayā vyañjayantī kārśyaṃ yena tyajati vidhinā sa tvayaivopapādyaḥ,वेणीभूतप्रतनुसलिला ताम् अतीतस्य सिन्धुः पाण्डुच्छाया तटरुहतरुभ्रंशिभिर्जीर्णपर्णैः सौभाग्यं ते सुभग विरहावस्थया व्यञ्जयन्ती कार्श्यं येन त्यजति विधिना स त्वयैवोपपाद्यः
+1.31,prāpyāvantīn udayanakathākovidagrāmavṛddhān pūrvoddiṣṭām upasara purīṃ śrīviśālāṃ viśālām svalpībhūte sucaritaphale svargiṇāṃ gāṃ gatānāṃ śeṣaiḥ puṇyair hṛtam iva divaḥ kāntimat khaṇḍam ekam,प्राप्यावन्तीन् उदयनकथाकोविदग्रामवृद्धान् पूर्वोद्दिष्टाम् उपसर पुरीं श्रीविशालां विशालाम् स्वल्पीभूते सुचरितफले स्वर्गिणां गां गतानां शेषैः पुण्यैर् हृतम् इव दिवः कान्तिमत् खण्डम् एकम्
+1.32,dīrghīkurvan paṭu madakalaṃ kūjitaṃ sārasānāṃ pratyūṣeṣu sphuṭitakamalāmodamaitrīkaṣāyaḥ yatra strīṇāṃ harati surataglānim aṅgānukūlaḥ śiprāvātaḥ priyatama iva prārthanācāṭukāraḥ,दीर्घीकुर्वन् पटु मदकलं कूजितं सारसानां प्रत्यूषेषु स्फुटितकमलामोदमैत्रीकषायः यत्र स्त्रीणां हरति सुरतग्लानिम् अङ्गानुकूलः शिप्रावातः प्रियतम इव प्रार्थनाचाटुकारः
+1.33,hārāṃs tārāṃs taralaguṭikān koṭiśaḥ śaṅkaśuktīḥ śaṣpaśyāmān marakatamaṇīn unmayūkhaprarohān dṛṣṭvā yasyāṃ vipaṇiracitān vidrumāṇāṃ ca bhaṅgān saṃlakṣyante salilanidhayas toyamātrāvaśeṣāḥ,हारांस् तारांस् तरलगुटिकान् कोटिशः शङ्कशुक्तीः शष्पश्यामान् मरकतमणीन् उन्मयूखप्ररोहान् दृष्ट्वा यस्यां विपणिरचितान् विद्रुमाणां च भङ्गान् संलक्ष्यन्ते सलिलनिधयस् तोयमात्रावशेषाः
+1.34,pradyotasya priyaduhitaraṃ vatsarājo 'tra jahre haimaṃ tāladrumavanam abhūd atra tasyaiva rājñaḥ atrodbhrāntaḥ kila nalagiriḥ stambham utpāṭya darpād ity āgantūn ramayati jano yatra bandhūn abhijñaḥ,प्रद्योतस्य प्रियदुहितरं वत्सराजो ऽत्र जह्रे हैमं तालद्रुमवनम् अभूद् अत्र तस्यैव राज्ञः अत्रोद्भ्रान्तः किल नलगिरिः स्तम्भम् उत्पाट्य दर्पाद् इत्य् आगन्तून् रमयति जनो यत्र बन्धून् अभिज्ञः
+1.35,jālodgīrṇair upacitavapuḥ keśasaṃskāradhūpair bandhuprītyā bhavanaśikhjibhir dattanṛtyopahāraḥ harmyeṣv asyāḥ kusumasurabhiṣv adhavakhedaṃ nayethā lakṣmīṃ paśyaṃl lalitavanitāpādarāgāṅkite���u,जालोद्गीर्णैर् उपचितवपुः केशसंस्कारधूपैर् बन्धुप्रीत्या भवनशिख्जिभिर् दत्तनृत्योपहारः हर्म्येष्व् अस्याः कुसुमसुरभिष्व् अधवखेदं नयेथा लक्ष्मीं पश्यंल् ललितवनितापादरागाङ्कितेषु
+1.36,bhartuḥ kaṇṭhacchavir iti gaṇaiḥ sādaraṃ vīkṣyamāṇaḥ puṇyaṃ yāyās tribhuvanaguror dhāma caṇḍīśvarasya dhūtodyānaṃ kuvalayarajogandhibhir gandhavatyās toyakrīḍāniratayuvatisnānatiktair marudbhiḥ,भर्तुः कण्ठच्छविर् इति गणैः सादरं वीक्ष्यमाणः पुण्यं यायास् त्रिभुवनगुरोर् धाम चण्डीश्वरस्य धूतोद्यानं कुवलयरजोगन्धिभिर् गन्धवत्यास् तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर् मरुद्भिः
+1.37,apy anyasmiñ jaladhara mahākālam āsādya kāle sthātavyaṃ te nayanaviṣayaṃ yāvad atyeti bhānuḥ kurvan sandhyāvalipaṭahatāṃ śūlinaḥ ślāghanīyām āmandrāṇāṃ phalam avikalaṃ lapsyase garjitānām,अप्य् अन्यस्मिञ् जलधर महाकालम् आसाद्य काले स्थातव्यं ते नयनविषयं यावद् अत्येति भानुः कुर्वन् सन्ध्यावलिपटहतां शूलिनः श्लाघनीयाम् आमन्द्राणां फलम् अविकलं लप्स्यसे गर्जितानाम्
+1.38,pādanyāsaiḥ kvaṇitaraśanās tatra līlāvadhūtai ratnacchāyākhacitavalibhiś cāmaraiḥ klāntahastāḥ veśyās tvatto nakhapadasukhān prāpya varṣāgrabindūn āmokṣyante tvayi madhukaraśreṇidīrghān kaṭakṣān,पादन्यासैः क्वणितरशनास् तत्र लीलावधूतै रत्नच्छायाखचितवलिभिश् चामरैः क्लान्तहस्ताः वेश्यास् त्वत्तो नखपदसुखान् प्राप्य वर्षाग्रबिन्दून् आमोक्ष्यन्ते त्वयि मधुकरश्रेणिदीर्घान् कटक्षान्
+1.39,paścād uccairbhujataruvanaṃ maṇḍalenābhlīnaḥ sāṃdhyaṃ tejaḥ pratinavajapāpuṣparaktaṃ dadhānaḥ nṛttārambhe hara paśupater ārdranāgājinecchāṃ śāntodvegastimitanayanaṃ dṛṣṭabhaktir bhavānyā,पश्चाद् उच्चैर्भुजतरुवनं मण्डलेनाभ्लीनः सांध्यं तेजः प्रतिनवजपापुष्परक्तं दधानः नृत्तारम्भे हर पशुपतेर् आर्द्रनागाजिनेच्छां शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं दृष्टभक्तिर् भवान्या
+1.40,gacchantīnāṃ ramāṇavasatiṃ yoṣitāṃ tatra naktaṃ ruddhāloke narapatipathe sūcibhedyais tamobhiḥ saudāmanyā kanakanikaṣasnigdhayā darśayorvīṃ toyotsargastanitamuharo mā ca bhūrviklavāstāḥ,गच्छन्तीनां रमाणवसतिं योषितां तत्र नक्तं रुद्धालोके नरपतिपथे सूचिभेद्यैस् तमोभिः सौदामन्या कनकनिकषस्निग्धया दर्शयोर्वीं तोयोत्सर्गस्तनितमुहरो मा च भूर्विक्लवास्ताः
+1.41,tāṃ kasyāṃcid bhavanavalabhau suptapārāvatāyāṃ nītvā rātriṃ ciravilasanāt khinnavidyutkalatraḥ dṛṣṭe sūrye punarapi bhavān vāhayedadhvaśeṣaṃ mandāyante na khalu suhṛdāmabhyupatārthakṛtyāḥ,तां कस्यांचिद् भवनवलभौ सुप्तपारावतायां नीत्वा रात्रिं चिरविलसनात् खिन्नविद्युत्कलत्रः दृष्टे सूर्ये पुनरपि भवान् वाहयेदध्वशेषं मन्दायन्ते न खलु सुहृदामभ्युपतार्थकृत्याः
+1.42,tasmin kāle nayanasaliaṃ yoṣitāṃ khaṇḍitānāṃ śāntiṃ neyaṃ praṇayibhir ato vartma bhānos tyajāśu prāleyāstraṃ kamalavadanāt so.api hartuṃ nalinyāḥ pratyāvṛttastvayi kararudhi syādanalpabhyasūyaḥ,तस्मिन् काले नयनसलिअं योषितां खण्डितानां शान्तिं नेयं प्रणयिभिर् अतो वर्त्म भानोस् त्यजाशु प्रालेयास्त्रं कमलवदनात् सो.अपि हर्तुं नलिन्याः प्रत्यावृत्तस्त्वयि कररुधि स्यादनल्पभ्यसूयः
+1.43,gambhīrāyāḥ payasi saritaś cetasīva prasanne chāyātmāpi prakṛtisubhago lapsyate te praveśam tasmād asyāḥ kumudaviśadāny arhasi tvaṃ na dhairyān moghīkartuṃ caṭulaśaphorodvartanaprekṣitāni,गम्भीरायाः पयसि सरितश् चेतसीव प्रसन्ने छायात्मापि प्रकृतिसुभगो लप्स्यते ते प्रवेशम् तस्माद् अस्याः कुमुदविशदान्य् अर्हसि त्वं न धैर्यान् मोघीकर्तुं चटुलशफोरोद्वर्तनप्रेक्षितानि
+1.44,tasyāḥ kiṃcit karadhṛtam iva prāptvāīraśākhaṃ hṛtvā nīlaṃ salilavasanaṃ muktarodhonitambam prasthānaṃ te katham api sakhe lambamānasya bhāvi jñātāsvādo vivṛtajaghanāṃ ko vihātuṃ samarthā,तस्याः किंचित् करधृतम् इव प्राप्त्वाईरशाखं हृत्वा नीलं सलिलवसनं मुक्तरोधोनितम्बम् प्रस्थानं ते कथम् अपि सखे लम्बमानस्य भावि ज्ञातास्वादो विवृतजघनां को विहातुं समर्था
+1.45,tvanniṣyandocchvasitavasudhāgandhasamparkaramyaḥ srotorandhradhvanitasubhagaṃ dantibhiḥ pīyamānaḥ nīcair vāsyaty upajigamiṣor devapūrvaṃ giriṃ te śīto vāyuḥ pariṇamayitā kānanodumbarāṇām,त्वन्निष्यन्दोच्छ्वसितवसुधागन्धसम्पर्करम्यः स्रोतोरन्ध्रध्वनितसुभगं दन्तिभिः पीयमानः नीचैर् वास्यत्य् उपजिगमिषोर् देवपूर्वं गिरिं ते शीतो वायुः परिणमयिता काननोदुम्बराणाम्
+1.46,tatra skandaṃ niyatavasatiṃ puṣpameghīkṛtātmā puṣpāsāraiḥ snapayatu bhavān vyomagaṅgājalārdraiḥ rakṣāhetor navaśaśibhṛtā vāsavīnāṃ camūnām atyādityaṃ hutavahamukhe saṃbhṛtaṃ tad dhi teyaḥ,तत्र स्कन्दं नियतवसतिं पुष्पमेघीकृतात्मा पुष्पासारैः स्नपयतु भवान् व्योमगङ्गाजलार्द्रैः रक्षाहेतोर् नवशशिभृता वासवीनां चमूनाम् अत्यादित्यं हुतवहमुखे संभृतं तद् धि तेयः
+1.47,jyotirlekhāvalayi galitaṃ yasya barhaṃ bhavānī putrapremṇā kuvalayadalaprāpi karṇe karoti dhautāpāṅgaṃ haraśaśirucā pāvakes taṃ mayūraṃ paścād adrigrahaṇagurubhir garjitair nartayethāḥ,ज्योतिर्लेखावलयि गलितं यस्य बर्हं भवानी पुत्रप्रेम्णा कुवलयदलप्रापि कर्णे करोति धौतापाङ्गं हरशशिरुचा पावकेस् तं मयूरं पश्चाद् अद्रिग्रहणगुरुभिर् गर्जितैर् नर्तयेथाः
+1.48,ārādyainaṃ śaravaṇabhavaṃ devam ullaṅghitādhvā siddhadvandvair jalakaṇabhayād vīṇibhir muktamārgaḥ vyālambethāḥ surabhitanayālambhajāṃ mānayiṣyan srotomūrtyā bhuvi pariṇatāṃ rantidevasya kīrtim,आराद्यैनं शरवणभवं देवम् उल्लङ्घिताध्वा सिद्धद्वन्द्वैर् जलकणभयाद् वीणिभिर् मुक्तमार्गः व्यालम्बेथाः सुरभितनयालम्भजां मानयिष्यन् स्रोतोमूर्त्या भुवि परिणतां रन्तिदेवस्य कीर्तिम्
+1.49,tvayy ādātuṃ jalam avanate śārṅgiṇo varṇacaure tasyāḥ sindhoḥ pṛthum api tanuṃ dūrabhāvāt pravāham prekṣiṣyante gaganagatayo nūnam āvarjya dṛṣṭir ekaṃ bhuktāguṇam iva bhuvaḥ sthūlamadhyendranīlam,त्वय्य् आदातुं जलम् अवनते शार्ङ्गिणो वर्णचौरे तस्याः सि���्धोः पृथुम् अपि तनुं दूरभावात् प्रवाहम् प्रेक्षिष्यन्ते गगनगतयो नूनम् आवर्ज्य दृष्टिर् एकं भुक्तागुणम् इव भुवः स्थूलमध्येन्द्रनीलम्
+1.50,tām uttīrya vraja paricitabhrūlatāvibhramāṇāṃ pakṣmotkṣepād uparivilasatkṛṣṇaśāraprabhāṇām kundakṣepānugamadhukaraśrīmuṣām ātmabimbaṃ pātrīkurvan daśapuravadhūnetrakautūhalānām,ताम् उत्तीर्य व्रज परिचितभ्रूलताविभ्रमाणां पक्ष्मोत्क्षेपाद् उपरिविलसत्कृष्णशारप्रभाणाम् कुन्दक्षेपानुगमधुकरश्रीमुषाम् आत्मबिम्बं पात्रीकुर्वन् दशपुरवधूनेत्रकौतूहलानाम्
+1.51,brahmāvartaṃ janapadam atha cchāyayā gāhamānaḥ kṣetraṃ kṣatrapradhanapiśunaṃ kauravaṃ tad bhajethāḥ rājanyānāṃ śitaśaraśatair yatra gāṇḍīvadhanvā dhārāpātais tvam iva kamalāny abhyavarṣan mukhāni,ब्रह्मावर्तं जनपदम् अथ च्छायया गाहमानः क्षेत्रं क्षत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद् भजेथाः राजन्यानां शितशरशतैर् यत्र गाण्डीवधन्वा धारापातैस् त्वम् इव कमलान्य् अभ्यवर्षन् मुखानि
+1.52,hitvā hālām abhimatarasāṃ revatīlocanāṅkāṃ bandhuprītyā samaravimukho lāṅgalī yāḥ siṣeve kṛtvā tāsām adhigamam apāṃ saumya sārasvatīnām antaḥ śuddhas tvam api bhavitā varṇamātreṇa kṛṣṇaḥ,हित्वा हालाम् अभिमतरसां रेवतीलोचनाङ्कां बन्धुप्रीत्या समरविमुखो लाङ्गली याः सिषेवे कृत्वा तासाम् अधिगमम् अपां सौम्य सारस्वतीनाम् अन्तः शुद्धस् त्वम् अपि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः
+1.53,tasmād gaccher anukanakhalaṃ śailarājāvatīrṇāṃ jāhnoḥ kanyāṃ sagaratanayasvargasopānapaṅktim gaurīvaktrabhrukuṭiracanāṃ yā vihasyeva phenaiḥ śambhoḥ keśagrahaṇam akarod indulagnormihastā,तस्माद् गच्छेर् अनुकनखलं शैलराजावतीर्णां जाह्नोः कन्यां सगरतनयस्वर्गसोपानपङ्क्तिम् गौरीवक्त्रभ्रुकुटिरचनां या विहस्येव फेनैः शम्भोः केशग्रहणम् अकरोद् इन्दुलग्नोर्मिहस्ता
+1.54,tasyāḥ pātuṃ suragaja iva vyomni paścārdhalambī tvaṃ ced acchasphaṭikaviśadaṃ tarkayes tiryag ambhaḥ saṃsarpantyā sapadi bhavataḥ srotasi cchāyayāsau syād asthānopagatayamunāsaṃgamevābhirāmā,तस्याः पातुं सुरगज इव व्योम्नि पश्चार्धलम्बी त्वं चेद् अच्छस्फटिकविशदं तर्कयेस् तिर्यग् अम्भः संसर्पन्त्या सपदि भवतः स्रोतसि च्छाययासौ स्याद् अस्थानोपगतयमुनासंगमेवाभिरामा
+1.55,āsīnānāṃ surabhitaśilaṃ nābhigandhair mṛgāṇāṃ tasyā eva prabhavam acalaṃ prāpya gauraṃ tuṣāraiḥ vakṣyasy adhvaśramavinayena tasya śṛṅge niṣaṇṇaḥ śobhāṃ śubhrāṃ trinayanavṛṣotkhātapaṅkopameyam,आसीनानां सुरभितशिलं नाभिगन्धैर् मृगाणां तस्या एव प्रभवम् अचलं प्राप्य गौरं तुषारैः वक्ष्यस्य् अध्वश्रमविनयेन तस्य शृङ्गे निषण्णः शोभां शुभ्रां त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयम्
+1.56,taṃ ced vāyau sarati saralaskandhasaṃghaṭṭajanmā bādhetolkākṣapitacamarībālabhāro davāgniḥ arhasy enaṃ śamayitum alaṃ vāridhārāsahasrair āpannārtipraśamanaphalāḥ saṃpado hy uttamānām,तं चेद् वायौ सरति सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो दवाग्नि�� अर्हस्य् एनं शमयितुम् अलं वारिधारासहस्रैर् आपन्नार्तिप्रशमनफलाः संपदो ह्य् उत्तमानाम्
+1.57,ye saṃrambhotpatanarabhasāḥ svāṅgabhaṅgāya tasmin muktādhvānaṃ sapadi śarabhā laṅghayeyur bhavantam tān kurvīthās tumulakarakāvṛṣṭipātāvakīrṇan ke vā na syuḥ paribhavapadaṃ niṣphalārambhayatnāḥ,ये संरम्भोत्पतनरभसाः स्वाङ्गभङ्गाय तस्मिन् मुक्ताध्वानं सपदि शरभा लङ्घयेयुर् भवन्तम् तान् कुर्वीथास् तुमुलकरकावृष्टिपातावकीर्णन् के वा न स्युः परिभवपदं निष्फलारम्भयत्नाः
+1.58,tatra vyaktaṃ dṛṣadi caraṇanyāsam ardhendumauleḥ śaśvat siddhair upacitabaliṃ bhaktinamraḥ parīyāḥ yasmin dṛṣṭe karaṇavigamād ūrdhvam uddhūtapāpāḥ kalpiṣyante sthiragaṇapadaprāptaye śraddadhānāḥ,तत्र व्यक्तं दृषदि चरणन्यासम् अर्धेन्दुमौलेः शश्वत् सिद्धैर् उपचितबलिं भक्तिनम्रः परीयाः यस्मिन् दृष्टे करणविगमाद् ऊर्ध्वम् उद्धूतपापाः कल्पिष्यन्ते स्थिरगणपदप्राप्तये श्रद्दधानाः
+1.59,śabdāyante madhuram anilaiḥ kīcakāḥ pūryamāṇāḥ saṃraktābhis tripuravijayo gīyate kiṃnarābhiḥ nirhrādas te muraja iva cet kandareṣu dhvaniḥ syāt saṃgītārtho nanu paśupates tatra bhāvī samagraḥ,शब्दायन्ते मधुरम् अनिलैः कीचकाः पूर्यमाणाः संरक्ताभिस् त्रिपुरविजयो गीयते किंनराभिः निर्ह्रादस् ते मुरज इव चेत् कन्दरेषु ध्वनिः स्यात् संगीतार्थो ननु पशुपतेस् तत्र भावी समग्रः
+1.60,prāleyādrer upataṭam atikramya tāṃs tān viśeṣān haṃsadvāraṃ bhṛgupatiyaśovartma yat krauñcarandhram tenodīcīṃ diśam anusares tiryag āyāmaśobhī śyāmaḥ pādo baliniyamanābhyudyatasyeva viṣṇoḥ,प्रालेयाद्रेर् उपतटम् अतिक्रम्य तांस् तान् विशेषान् हंसद्वारं भृगुपतियशोवर्त्म यत् क्रौञ्चरन्ध्रम् तेनोदीचीं दिशम् अनुसरेस् तिर्यग् आयामशोभी श्यामः पादो बलिनियमनाभ्युद्यतस्येव विष्णोः
+1.61,gatvā cordhvaṃ daśamukhabhujocchvāsitaprasthasaṃdheḥ kailāsasya tridaśavanitādarpaṇasyātithiḥ syāḥ śṛṅgocchrāyaiḥ kumudaviśadair yo vitatya sthitaḥ khaṃ rāśībhūtaḥ pratidinam iva tryambakasyaṭṭahāsaḥ,गत्वा चोर्ध्वं दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः कैलासस्य त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः स्याः शृङ्गोच्छ्रायैः कुमुदविशदैर् यो वितत्य स्थितः खं राशीभूतः प्रतिदिनम् इव त्र्यम्बकस्यट्टहासः
+1.62,utpaśyāmi tvayi taṭagate snigdhabhinnāñjanābhe sadyaḥ kṛttadviradadaśanacchedagaurasya tasya śobhām adreḥ stimitanayanaprekṣaṇīyāṃ bhavitrīm aṃsanyaste sati halabhṛto mecake vāsasīva,उत्पश्यामि त्वयि तटगते स्निग्धभिन्नाञ्जनाभे सद्यः कृत्तद्विरददशनच्छेदगौरस्य तस्य शोभाम् अद्रेः स्तिमितनयनप्रेक्षणीयां भवित्रीम् अंसन्यस्ते सति हलभृतो मेचके वाससीव
+1.63,hitvā tasmin bhujagavalayaṃ śambhunā dattahastā krīḍāśaile yadi ca vicaret pādacāreṇa gaurī bhaṅgībhaktyā viracitavapuḥ stambhitāntarjalaughaḥ sopānatvaṃ kuru maṇitaṭārohaṇāyāgrayāyī,हित्वा तस्मिन् भुजगवलयं शम्भुना दत्तहस्ता क्रीडाशैले यदि च विचरेत् पादचारेण गौरी भङ्गीभक्त्या विरचितवपुः स्तम्भितान्तर्जलौघः सोपानत्वं कुरु मणितटारोहणायाग्रयायी
+1.64,tatrāvaśyaṃ valayakuliśoddhaṭṭanodgīrṇatoyaṃ neṣyanti tvāṃ surayuvatayo yantradhārāgṛhatvam tābhyo mokṣas tava yadi sakhe gharmalabdhasya na syāt krīḍālolāḥ śravaṇaparuṣair garjitair bhāyayes tāḥ,तत्रावश्यं वलयकुलिशोद्धट्टनोद्गीर्णतोयं नेष्यन्ति त्वां सुरयुवतयो यन्त्रधारागृहत्वम् ताभ्यो मोक्षस् तव यदि सखे घर्मलब्धस्य न स्यात् क्रीडालोलाः श्रवणपरुषैर् गर्जितैर् भाययेस् ताः
+1.65,hemāmbhojaprasavi salilaṃ mānasasyādadānaḥ kurvan kāmaṃ kṣaṇamukhapaṭaprītim airāvatasya dhunvan kalpadrumakisalayān yaṃśukānīva vātair nānāceṣṭair jaladalalitair nirviśes taṃ nagendram,हेमाम्भोजप्रसवि सलिलं मानसस्याददानः कुर्वन् कामं क्षणमुखपटप्रीतिम् ऐरावतस्य धुन्वन् कल्पद्रुमकिसलयान् यंशुकानीव वातैर् नानाचेष्टैर् जलदललितैर् निर्विशेस् तं नगेन्द्रम्
+1.66,tasyotsaṅge praṇayina iva srastagaṅgādukūlāṃ na tvaṃ dṛṣṭvā na punar alakāṃ jñāsyase kāmacārin yā vaḥ kāle vahati salilodgāram uccair vimānā muktājālagrathitam alakaṃ kāminīvābhravṛndam,तस्योत्सङ्गे प्रणयिन इव स्रस्तगङ्गादुकूलां न त्वं दृष्ट्वा न पुनर् अलकां ज्ञास्यसे कामचारिन् या वः काले वहति सलिलोद्गारम् उच्चैर् विमाना मुक्ताजालग्रथितम् अलकं कामिनीवाभ्रवृन्दम्
+2.1,{ūttarameghaḥ} vidhunvantaṃ lalitavanitāḥ sendracāpaṃ sacitrāḥ saṃgītāya prahatamurajāḥ snigdhagambhīraghoṣam antastoyaṃ maṇimayabhuvas tuṅgam abhraṃlihāgrāḥ prāsādās tvāṃ tulayitum alaṃ yatra tais tair viśeṣaiḥ,{ऊत्तरमेघः} विधुन्वन्तं ललितवनिताः सेन्द्रचापं सचित्राः संगीताय प्रहतमुरजाः स्निग्धगम्भीरघोषम् अन्तस्तोयं मणिमयभुवस् तुङ्गम् अभ्रंलिहाग्राः प्रासादास् त्वां तुलयितुम् अलं यत्र तैस् तैर् विशेषैः
+2.2,haste līlākamalam alake bālakundānuviddhaṃ nītā lodhraprasavarajasā pāṇḍutām ānane śrīḥ cūḍāpāśe navakuravakaṃ cāru karṇe śirīṣaṃ sīmante ca tvadupagamajaṃ yatra nīpaṃ vadhūnām,हस्ते लीलाकमलम् अलके बालकुन्दानुविद्धं नीता लोध्रप्रसवरजसा पाण्डुताम् आनने श्रीः चूडापाशे नवकुरवकं चारु कर्णे शिरीषं सीमन्ते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनाम्
+2.3,yatronmattabhramaramukharāḥ pādapā nityapuṣpā haṃsaśreṇīracitaraśanā nityapadmā nalinyaḥ kekotkaṇṭhā bhuvanaśikhino nityabhāsvatkalāpā nityajyotsnāḥ prahitatamovṛttiramyāḥ pradoṣāḥ,यत्रोन्मत्तभ्रमरमुखराः पादपा नित्यपुष्पा हंसश्रेणीरचितरशना नित्यपद्मा नलिन्यः केकोत्कण्ठा भुवनशिखिनो नित्यभास्वत्कलापा नित्यज्योत्स्नाः प्रहिततमोवृत्तिरम्याः प्रदोषाः
+2.4,ānandotthaṃ nayanasalilamyatra nānyair nimittair nānyas tāpaṃ kusumaśarajād iṣṭasaṃyogasādhyāt nāpy anyasmāt praṇayakalahād viprayogopapattir vitteśānāṃ na ca khalu vayo yauvanād anyad asti,आनन्दोत्थं नयनसलिलम्यत्र नान्यैर् निमित्तैर् नान्यस् तापं कुसुमशरजाद् इष्टसंयोगसाध्यात् नाप्य् अन्यस्मात् प्रणयकलहाद् विप्रयोगोपपत्तिर् वि��्तेशानां न च खलु वयो यौवनाद् अन्यद् अस्ति
+2.5,yasyāṃ yakṣāḥ sitamaṇimayāny etya harmyasthalāni jyotiśchāyākusumaracitāny uttamastrīsahāyāḥ āsevante madhu ratiphalaṃ kalpavṛkṣaprasūtaṃ tvadgambhīradhvaniṣu śanakaiḥ puṣkareṣv āhateṣu,यस्यां यक्षाः सितमणिमयान्य् एत्य हर्म्यस्थलानि ज्योतिश्छायाकुसुमरचितान्य् उत्तमस्त्रीसहायाः आसेवन्ते मधु रतिफलं कल्पवृक्षप्रसूतं त्वद्गम्भीरध्वनिषु शनकैः पुष्करेष्व् आहतेषु
+2.6,mandākinyāḥ salilaśiśiraiḥ sevyamānā marudbhir mandārāṇām anutaṭaruhāṃ chāyayā vāritoṣṇāḥ anveṣṭavyaiḥ kanakasikatāmuṣṭinikṣepagūḍhaiḥ saṃkrīḍante maṇibhiramaraprārthitayā yatra kanyāḥ,मन्दाकिन्याः सलिलशिशिरैः सेव्यमाना मरुद्भिर् मन्दाराणाम् अनुतटरुहां छायया वारितोष्णाः अन्वेष्टव्यैः कनकसिकतामुष्टिनिक्षेपगूढैः संक्रीडन्ते मणिभिरमरप्रार्थितया यत्र कन्याः
+2.7,nīvībandhocchvāsitaśithilaṃ yatra bimbādharāṇāṃ kṣaumaṃ rāgādanibhṛtakareṣv ākṣipatsu priyeṣu arcistuṅgān abhimukham api prāpya ratnapradīpān hrīmūḍhānāṃ bhavati viphalapreraṇā cūrṇamuṣṭiḥ,नीवीबन्धोच्छ्वासितशिथिलं यत्र बिम्बाधराणां क्षौमं रागादनिभृतकरेष्व् आक्षिपत्सु प्रियेषु अर्चिस्तुङ्गान् अभिमुखम् अपि प्राप्य रत्नप्रदीपान् ह्रीमूढानां भवति विफलप्रेरणा चूर्णमुष्टिः
+2.8,netrā nītāḥ satatagatinā yadvimānāgrabhūmīr ālekhyānāṃ salilakaṇikādoṣam utpādya sadyaḥ śaṅkāspṛṣṭā iva jalamucas tvādṛśā jālamārgair dhūmodgārānukṛtinipuṇā jarjarā niṣpatanti,नेत्रा नीताः सततगतिना यद्विमानाग्रभूमीर् आलेख्यानां सलिलकणिकादोषम् उत्पाद्य सद्यः शङ्कास्पृष्टा इव जलमुचस् त्वादृशा जालमार्गैर् धूमोद्गारानुकृतिनिपुणा जर्जरा निष्पतन्ति
+2.9,yatra strīṇāṃ priyatamabhujocchvāsitāliṅgitānām aṅgaglāniṃ suratajanitāṃ tantujālāvalambāḥ tvatsaṃrodhāpagamaviśadaś candrapādair niśīthe vyālumpanti sphuṭajalalavasyandinaś candrakāntāḥ,यत्र स्त्रीणां प्रियतमभुजोच्छ्वासितालिङ्गितानाम् अङ्गग्लानिं सुरतजनितां तन्तुजालावलम्बाः त्वत्संरोधापगमविशदश् चन्द्रपादैर् निशीथे व्यालुम्पन्ति स्फुटजललवस्यन्दिनश् चन्द्रकान्ताः
+2.10,akṣayyāntarbhavananidhayaḥ pratyahaṃ raktakaṇṭhair udgāyadbhir dhanapatiyaśaḥ kiṃnarair yatra sārdham vaibhrājākhyaṃ vibudhavanitāvāramukhyasahāyā baddhālāpā bahirupavanaṃ kāmino nirviśanti,अक्षय्यान्तर्भवननिधयः प्रत्यहं रक्तकण्ठैर् उद्गायद्भिर् धनपतियशः किंनरैर् यत्र सार्धम् वैभ्राजाख्यं विबुधवनितावारमुख्यसहाया बद्धालापा बहिरुपवनं कामिनो निर्विशन्ति
+2.11,gatyutkampād alakapatitair yatra mandārapuṣpaiḥ putracchedaiḥ kanakakamalaiḥ karṇavisraṃśibhiś ca muktājālaiḥ stanaparisaracchinnasūtraiś ca hārair naiśo mārgaḥ savitur udaye sūcyate kāminīnām,गत्युत्कम्पाद् अलकपतितैर् यत्र मन्दारपुष्पैः पुत्रच्छेदैः कनककमलैः कर्णविस्रंशिभिश् च मुक्ताजालैः स्तनपरिसरच्छिन्नसूत्रैश् च हारैर् नैशो मार्गः सवितु���् उदये सूच्यते कामिनीनाम्
+2.12,vāsaś citraṃ madhu nayanayor vibhramādeśadakṣaṃ puṣpodbhedaṃ saha kisalayair bhūṣaṇānāṃ vikalpam lākṣārāgaṃ caraṇakamalanyāsayogyaṃ ca yasyām ekaḥ sūte sakalam abalāmaṇḍanaṃ kalpavṛkṣaḥ,वासश् चित्रं मधु नयनयोर् विभ्रमादेशदक्षं पुष्पोद्भेदं सह किसलयैर् भूषणानां विकल्पम् लाक्षारागं चरणकमलन्यासयोग्यं च यस्याम् एकः सूते सकलम् अबलामण्डनं कल्पवृक्षः
+2.13,patraśyāmā dinakarahayaspardhino yatra vāhāḥ śailodagrās tvam iva kariṇo vṛṣṭimantaḥ prabhedāt yodhāgraṇyaḥ pratidaśamukhaṃ saṃyuge tasthivāṃsaḥ pratyādiṣṭābharaṇarucayaś candrahāsavraṇāṅkaiḥ,पत्रश्यामा दिनकरहयस्पर्धिनो यत्र वाहाः शैलोदग्रास् त्वम् इव करिणो वृष्टिमन्तः प्रभेदात् योधाग्रण्यः प्रतिदशमुखं संयुगे तस्थिवांसः प्रत्यादिष्टाभरणरुचयश् चन्द्रहासव्रणाङ्कैः
+2.14,matvā devaṃ dhanapatisakhaṃ yatra sākṣād vasantaṃ prāyaś cāpaṃ na vahati bhayān manmathaḥ ṣaṭpadajyam sabhrūbhaṅgaprahitanayanaiḥ kāmilakṣyeṣv amoghais tasyārambhaś caturavanitāvibhramair eva siddhaḥ,मत्वा देवं धनपतिसखं यत्र साक्षाद् वसन्तं प्रायश् चापं न वहति भयान् मन्मथः षट्पदज्यम् सभ्रूभङ्गप्रहितनयनैः कामिलक्ष्येष्व् अमोघैस् तस्यारम्भश् चतुरवनिताविभ्रमैर् एव सिद्धः
+2.15,tatrāgāraṃ dhanapatigṛhān uttareṇāsmadīyaṃ dūrāl lakṣyaṃ surapatidhanuścāruṇā toraṇena yasyopānte kṛtakatanayaḥ kāntayā vardhito me hastaprāpyastavakanamito bālamandāravṛkṣaḥ,तत्रागारं धनपतिगृहान् उत्तरेणास्मदीयं दूराल् लक्ष्यं सुरपतिधनुश्चारुणा तोरणेन यस्योपान्ते कृतकतनयः कान्तया वर्धितो मे हस्तप्राप्यस्तवकनमितो बालमन्दारवृक्षः
+2.16,vāpī cāsmin marakataśilābaddhasopānamārgā haimaiśchannā vikacakamalaiḥ snigdhavaidūryanālaiḥ yasyās toye kṛtavasatayo mānasaṃ saṃnikṛṣṭaṃ nādhyāsyanti vyapagataśucas tvām api prekṣya haṃsāḥ,वापी चास्मिन् मरकतशिलाबद्धसोपानमार्गा हैमैश्छन्ना विकचकमलैः स्निग्धवैदूर्यनालैः यस्यास् तोये कृतवसतयो मानसं संनिकृष्टं नाध्यास्यन्ति व्यपगतशुचस् त्वाम् अपि प्रेक्ष्य हंसाः
+2.17,tasyās tīre racitaśikharaḥ peśalair indranīlaiḥ krīḍāśailaḥ kanakakadalīveṣṭanaprekṣaṇīyaḥ madgehinyāḥ priya iti sakhe cetasā kātareṇa prekṣyopāntasphuritataḍitaṃ tvāṃ tam eva smarāmi,तस्यास् तीरे रचितशिखरः पेशलैर् इन्द्रनीलैः क्रीडाशैलः कनककदलीवेष्टनप्रेक्षणीयः मद्गेहिन्याः प्रिय इति सखे चेतसा कातरेण प्रेक्ष्योपान्तस्फुरिततडितं त्वां तम् एव स्मरामि
+2.18,raktāśokaś calakisalayaḥ kesaraś cātra kāntaḥ pratyāsannau kuruvakavṛter mādhavīmaṇḍapasya ekaḥ sakhyās tava saha mayā vāmapādābhilāṣī kāṅkṣaty anyo vadanamadirāṃ dohadacchadmanāsyāḥ,रक्ताशोकश् चलकिसलयः केसरश् चात्र कान्तः प्रत्यासन्नौ कुरुवकवृतेर् माधवीमण्डपस्य एकः सख्यास् तव सह मया वामपादाभिलाषी काङ्क्षत्य् अन्यो वदनमदिरां दोहदच्छद्मनास्याः
+2.19,tanmadhye ca sphaṭikaphalakā kāñcanī vāsayaṣṭir mūle baddhā maṇibhir anatiprauḍhavaṃśaprakāśaiḥ tālaiḥ śiñjāvalayasubhagair nartitaḥ kāntayā me yām adhyāste divasavigame nīlakaṇṭhaḥ suhṛd vaḥ,तन्मध्ये च स्फटिकफलका काञ्चनी वासयष्टिर् मूले बद्धा मणिभिर् अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः तालैः शिञ्जावलयसुभगैर् नर्तितः कान्तया मे याम् अध्यास्ते दिवसविगमे नीलकण्ठः सुहृद् वः
+2.20,ebhiḥ sādho hṛdayanihitair lakṣaṇair lakṣayethā dvāropānte likhitavapuṣau śaṅkhapadmau ca dṛṣṭvā kṣāmacchāyāṃ bhavanam adhunā madviyogena nūnaṃ sūryāpāye na khalu kamalaṃ puṣyati svāmabhikhyām,एभिः साधो हृदयनिहितैर् लक्षणैर् लक्षयेथा द्वारोपान्ते लिखितवपुषौ शङ्खपद्मौ च दृष्ट्वा क्षामच्छायां भवनम् अधुना मद्वियोगेन नूनं सूर्यापाये न खलु कमलं पुष्यति स्वामभिख्याम्
+2.21,gatvā sadyaḥ kalabhatanutāṃ śīghrasaṃpātahetoḥ krīḍāśaile prathamakathite ramyasānau niṣaṇṇaḥ arhasy antarbhavanapatitāṃ kartum alpālpabhāsaṃ khadyotālīvilasitanibhāṃ vidyudunmeṣadṛṣṭim,गत्वा सद्यः कलभतनुतां शीघ्रसंपातहेतोः क्रीडाशैले प्रथमकथिते रम्यसानौ निषण्णः अर्हस्य् अन्तर्भवनपतितां कर्तुम् अल्पाल्पभासं खद्योतालीविलसितनिभां विद्युदुन्मेषदृष्टिम्
+2.22,tanvī śyāmā śikharīdaśanā pakvabimbādharauṣṭhī madhye kṣāmā cakitahariṇīprekṣaṇā nimnanābhiḥ śroṇībhārād alasagamanā stokanamrā stanābhyāṃ yā tatra syād yuvatīviṣaye sṛṣṭir ādyaiva dhātuḥ,तन्वी श्यामा शिखरीदशना पक्वबिम्बाधरौष्ठी मध्ये क्षामा चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्ननाभिः श्रोणीभाराद् अलसगमना स्तोकनम्रा स्तनाभ्यां या तत्र स्याद् युवतीविषये सृष्टिर् आद्यैव धातुः
+2.23,tāṃ jānīthāḥ parimitakathāṃ jīvitaṃ me dvitīyaṃ dūrībhūte mayi sahacare cakravākīm ivaikām gāḍhotkaṇṭhāṃ guruṣu divaseṣv eṣu gacchatsu bālāṃ jātāṃ manye śiśiramathitāṃ padminīṃ vānyarūpām,तां जानीथाः परिमितकथां जीवितं मे द्वितीयं दूरीभूते मयि सहचरे चक्रवाकीम् इवैकाम् गाढोत्कण्ठां गुरुषु दिवसेष्व् एषु गच्छत्सु बालां जातां मन्ये शिशिरमथितां पद्मिनीं वान्यरूपाम्
+2.24,nūnaṃ tasyāḥ prabalaruditocchūnanetraṃ priyāyā niḥśvāsānām aśiśiratayā bhinnavarṇādharoṣṭham hastanyastaṃ mukham asakalavyakti lambālakatvād indor dainyaṃ tvadanusaraṇakliṣṭakānter bibharti,नूनं तस्याः प्रबलरुदितोच्छूननेत्रं प्रियाया निःश्वासानाम् अशिशिरतया भिन्नवर्णाधरोष्ठम् हस्तन्यस्तं मुखम् असकलव्यक्ति लम्बालकत्वाद् इन्दोर् दैन्यं त्वदनुसरणक्लिष्टकान्तेर् बिभर्ति
+2.25,āloke te nipatati purā sā balivyākulā vā matsādṛśyaṃ virahatanu vā bhāvagamyaṃ likhantī pṛcchantī vā madhuravacanāṃ sārikāṃ pañjarasthāṃ kaccid bhartuḥ smarasi rasike tvaṃ hi tasya priyeti,आलोके ते निपतति पुरा सा बलिव्याकुला वा मत्सादृश्यं विरहतनु वा भावगम्यं लिखन्ती पृच्छन्ती वा मधुरवचनां सारिकां पञ्जरस्थां कच्चिद् भर्तुः स्मरसि रसिके त्वं हि तस्य प्रियेति
+2.26,utsaṅge vā malinavasane saumya nikṣipya vīṇāṃ madgotrāṅkaṃ viracitapadaṃ geyam udgātukāmā tantrīm ārdrāṃ nayanasalilaiḥ sārayitvā kathaṃcid bhūyo bhūyaḥ svayam api kṛtāṃ mūrcchanāṃ vismarantī,उत्सङ्गे वा मलिनवसने सौम्य निक्षिप्य वीणां मद्गोत्राङ्कं विरचितपदं गेयम् उद्गातुकामा तन्त्रीम् आर्द्रां नयनसलिलैः सारयित्वा कथंचिद् भूयो भूयः स्वयम् अपि कृतां मूर्च्छनां विस्मरन्ती
+2.27,śeṣān māsān virahadivāsasthāpitasyāvadher vā vinyasyantī bhuvi gaṇanayā dehalīdattapuṣpaiḥ sambhogaṃ vā hṛdayanihitārambham āsvādayantī prāyeṇaite ramaṇaviraheṣv aṅganānāṃ vinodāḥ,शेषान् मासान् विरहदिवासस्थापितस्यावधेर् वा विन्यस्यन्ती भुवि गणनया देहलीदत्तपुष्पैः सम्भोगं वा हृदयनिहितारम्भम् आस्वादयन्ती प्रायेणैते रमणविरहेष्व् अङ्गनानां विनोदाः
+2.28,savyāpāram ahani na tathā pīḍayed viprayogaḥ śaṅke rātrau gurutaraśucaṃ nirvinodāṃ sakhīṃ te matsandeśaḥ sukhayitum alaṃ paśya sādhvīṃ niśīthe tām unnidrām avaniśayanāṃ saudhavātāyanasthaḥ,सव्यापारम् अहनि न तथा पीडयेद् विप्रयोगः शङ्के रात्रौ गुरुतरशुचं निर्विनोदां सखीं ते मत्सन्देशः सुखयितुम् अलं पश्य साध्वीं निशीथे ताम् उन्निद्राम् अवनिशयनां सौधवातायनस्थः
+2.29,ādhikṣāmāṃ virahaśayane saṃniṣaṇṇaikapārśvāṃ prācīmūle tanum iva kalāmātraśeṣāṃ himāṃśoḥ nītā rātriḥ kṣaṇa iva mayā sārdham icchāratair yā tām evoṣṇair virahamahatīm aśrubhir yāpayantīm,आधिक्षामां विरहशयने संनिषण्णैकपार्श्वां प्राचीमूले तनुम् इव कलामात्रशेषां हिमांशोः नीता रात्रिः क्षण इव मया सार्धम् इच्छारतैर् या ताम् एवोष्णैर् विरहमहतीम् अश्रुभिर् यापयन्तीम्
+2.30,pādān indoramṛtaśiśirāñjalamārgapraviṣṭān pūrvaprītyā gatamabhumukhaṃ saṃnivṛttaṃ tathaiva cakṣuḥ khedāt salilagurubhiḥ pakṣmabhiśchādayantīṃ sābhre.ahnīva sthalakamalinī na prabhuddhāṃ na suptām,पादान् इन्दोरमृतशिशिराञ्जलमार्गप्रविष्टान् पूर्वप्रीत्या गतमभुमुखं संनिवृत्तं तथैव चक्षुः खेदात् सलिलगुरुभिः पक्ष्मभिश्छादयन्तीं साभ्रे.अह्नीव स्थलकमलिनी न प्रभुद्धां न सुप्ताम्
+2.31,niḥśvāsenādharakisalayakleśinā vikṣipantīṃ śuddhasnānāt paruṣamalakaṃ nūnamāgaṇṇdalambam matsaṃbhogaḥ kathamupanamet svapnajo.apīti nidrām ākāṅkṣantīṃ nayanasalilotpīḍaruddhāvakāśam,निःश्वासेनाधरकिसलयक्लेशिना विक्षिपन्तीं शुद्धस्नानात् परुषमलकं नूनमागण्ण्दलम्बम् मत्संभोगः कथमुपनमेत् स्वप्नजो.अपीति निद्राम् आकाङ्क्षन्तीं नयनसलिलोत्पीडरुद्धावकाशम्
+2.32,ādye baddhā virahadivase yā śikhā dāma hitvā śāpasyānte vigalitaśucā tāṃ mayodveṣṭanīyām sparśakliṣṭām ayamitanakhenāsakṛtsārayantīṃ gaṇḍābhogāt kaṭhinaviṣamām ekaveṇīṃ kareṇa,आद्ये बद्धा विरहदिवसे या शिखा दाम हित्वा शापस्यान्ते विगलितशुचा तां मयोद्वेष्टनीयाम् स्पर्शक्लिष्टाम् अयमितनखेनासकृत्सारयन्तीं गण्डाभोगात् कठिनविषमाम् एकवेणीं करेण
+2.33,sā saṃnyastābharaṇam abalā peśalaṃ dhārayantī śayyotsaṅge nihitam asakṛd duḥkhaduḥkhena gātram tvām apy asraṃ navajalamayaṃ mocayiṣyaty avaśyaṃ prāyaḥ sarvo bhavati karuṇāvṛttir ārdrāntarātmā,सा संन्यस्ताभरणम् अबला पे���लं धारयन्ती शय्योत्सङ्गे निहितम् असकृद् दुःखदुःखेन गात्रम् त्वाम् अप्य् अस्रं नवजलमयं मोचयिष्यत्य् अवश्यं प्रायः सर्वो भवति करुणावृत्तिर् आर्द्रान्तरात्मा
+2.34,jāne sakhyās tava mayi manaḥ saṃbhṛtasnehamasmād itthaṃbhūtāṃ prathamavirahe tām ahaṃ tarkayāmi vācālaṃ māṃ na khalu subhagaṃmanyabhāvaḥ karoti pratyakṣaṃ te nikhilam acirād bhrātar uktaṃ mayā yat,जाने सख्यास् तव मयि मनः संभृतस्नेहमस्माद् इत्थंभूतां प्रथमविरहे ताम् अहं तर्कयामि वाचालं मां न खलु सुभगंमन्यभावः करोति प्रत्यक्षं ते निखिलम् अचिराद् भ्रातर् उक्तं मया यत्
+2.35,ruddhāpāṅgaprasaram alakair añjanasnehaśūnyaṃ pratyādeśād api ca madhuno vismṛtabhrūvilāsam tvayy āsanne nayanam uparispandi śaṅke mṛgākṣyā mīnakṣobhāc calakuvalayaśrītulām eṣyatīti,रुद्धापाङ्गप्रसरम् अलकैर् अञ्जनस्नेहशून्यं प्रत्यादेशाद् अपि च मधुनो विस्मृतभ्रूविलासम् त्वय्य् आसन्ने नयनम् उपरिस्पन्दि शङ्के मृगाक्ष्या मीनक्षोभाच् चलकुवलयश्रीतुलाम् एष्यतीति
+2.36,vāmaś cāsyāḥ kararuhapadair mucyamāno madīyair muktājālaṃ ciraparicitaṃ tyājito daivagatyā saṃbhogānte mama samucito hastasaṃvāhamānāṃ yāsyaty ūruḥ sarasakadalīstambhagauraś calatvam,वामश् चास्याः कररुहपदैर् मुच्यमानो मदीयैर् मुक्ताजालं चिरपरिचितं त्याजितो दैवगत्या संभोगान्ते मम समुचितो हस्तसंवाहमानां यास्यत्य् ऊरुः सरसकदलीस्तम्भगौरश् चलत्वम्
+2.37,tasmin kāle jalada yadi sā labdhanidrāsukhā syād anvāsyaināṃ stanitavimukho yāmamātraṃ sahasva mā bhūd asyāḥ praṇayini mayi svapnalabdhe kathaṃcit sadyaḥ kaṇṭhacyutabhujalatāgranthi gāḍhopagūḍham,तस्मिन् काले जलद यदि सा लब्धनिद्रासुखा स्याद् अन्वास्यैनां स्तनितविमुखो याममात्रं सहस्व मा भूद् अस्याः प्रणयिनि मयि स्वप्नलब्धे कथंचित् सद्यः कण्ठच्युतभुजलताग्रन्थि गाढोपगूढम्
+2.38,tām utthāpya svajalakaṇikāśītalenānilena pratyāśvastāṃ samam abhinavair jālakair mālatīnām vidyudgarbhaḥ stimitanayanāṃ tvatsanāthe gavākṣe vaktuṃ dhīraḥ stanitavacanair māninīṃ prakramethāḥ,ताम् उत्थाप्य स्वजलकणिकाशीतलेनानिलेन प्रत्याश्वस्तां समम् अभिनवैर् जालकैर् मालतीनाम् विद्युद्गर्भः स्तिमितनयनां त्वत्सनाथे गवाक्षे वक्तुं धीरः स्तनितवचनैर् मानिनीं प्रक्रमेथाः
+2.39,bhartur mitraṃ priyam avidhave viddhi mām ambuvāhaṃ tatsaṃdeśair hṛdayanihitair āgataṃ tvatsamīpam yo vṛndāni tvarayati pathi śramyatāṃ proṣitānāṃ mandrasnigdhair dhvanibhir abalāveṇimokṣotsukāni,भर्तुर् मित्रं प्रियम् अविधवे विद्धि माम् अम्बुवाहं तत्संदेशैर् हृदयनिहितैर् आगतं त्वत्समीपम् यो वृन्दानि त्वरयति पथि श्रम्यतां प्रोषितानां मन्द्रस्निग्धैर् ध्वनिभिर् अबलावेणिमोक्षोत्सुकानि
+2.40,ity ākhyāte pavanatanayaṃ maithilīvonmukhī sā tvām utkaṇṭhocchvasitahṛdayā vīkṣya sambhāvya caiva śroṣyaty asmāt param avahitā saumya sīmantinīnāṃ kāntodantaḥ suhṛdupanataḥ saṃgamāt kiṃcid ūnaḥ,इत्य् आख्याते पवनतनयं मैथिलीवोन्मुखी सा त्वाम�� उत्कण्ठोच्छ्वसितहृदया वीक्ष्य सम्भाव्य चैव श्रोष्यत्य् अस्मात् परम् अवहिता सौम्य सीमन्तिनीनां कान्तोदन्तः सुहृदुपनतः संगमात् किंचिद् ऊनः
+2.41,tām āyuṣman mama ca vacanād ātmanaś copakartuṃ brūyā evaṃ tava sahacaro rāmagiryāśramasthaḥ avyāpannaḥ kuśalam abale pṛcchati tvāṃ viyuktaḥ pūrvābhāṣyaṃ sulabhavipadāṃ prāṇinām etad eva,ताम् आयुष्मन् मम च वचनाद् आत्मनश् चोपकर्तुं ब्रूया एवं तव सहचरो रामगिर्याश्रमस्थः अव्यापन्नः कुशलम् अबले पृच्छति त्वां वियुक्तः पूर्वाभाष्यं सुलभविपदां प्राणिनाम् एतद् एव
+2.42,aṅgenāṅgaṃ pratanu tanunā gāḍhataptena taptaṃ sāsreṇāśrudrutam aviratotkaṇṭham utkaṇṭhitena uṣṇocchvāsaṃ samadhikatarocchvāsinā dūravartī saṃkalpais tair viśati vidhinā vairiṇā ruddhamārgaḥ,अङ्गेनाङ्गं प्रतनु तनुना गाढतप्तेन तप्तं सास्रेणाश्रुद्रुतम् अविरतोत्कण्ठम् उत्कण्ठितेन उष्णोच्छ्वासं समधिकतरोच्छ्वासिना दूरवर्ती संकल्पैस् तैर् विशति विधिना वैरिणा रुद्धमार्गः
+2.43,śabdākhyeyaṃ yadapi kila te yaḥ sakhīnāṃ purastāt karṇe lolaḥ kathayitum abhūd ānanasparśalobhāt so 'tikrāntaḥ śravaṇaviṣayaṃ locanābhyām adṛṣṭas tvām utkaṇṭhāviracitapadaṃ manmukhenedam āha,शब्दाख्येयं यदपि किल ते यः सखीनां पुरस्तात् कर्णे लोलः कथयितुम् अभूद् आननस्पर्शलोभात् सो ऽतिक्रान्तः श्रवणविषयं लोचनाभ्याम् अदृष्टस् त्वाम् उत्कण्ठाविरचितपदं मन्मुखेनेदम् आह
+2.44,śyāmāsv aṅgaṃ cakitahariṇīprekṣaṇe dṛṣṭipātaṃ vaktracchāyāṃ śaśini śikhināṃ barhabhāreṣu keśān utpaśyāmi pratanuṣu nadīvīciṣu bhrūvilāsān hantaikasmin kvacid api na te caṇḍi sādṛśyam asti,श्यामास्व् अङ्गं चकितहरिणीप्रेक्षणे दृष्टिपातं वक्त्रच्छायां शशिनि शिखिनां बर्हभारेषु केशान् उत्पश्यामि प्रतनुषु नदीवीचिषु भ्रूविलासान् हन्तैकस्मिन् क्वचिद् अपि न ते चण्डि सादृश्यम् अस्ति
+2.45,tvām ālikhya praṇayakupitāṃ dhāturāgaiḥ śilāyām ātmānaṃ te caraṇapatitaṃ yāvad icchāmi kartum asrais tāvan muhur upacitair dṛṣṭir ālupyate me krūras tasminn api na sahate saṃgamaṃ nau kṛtāntaḥ,त्वाम् आलिख्य प्रणयकुपितां धातुरागैः शिलायाम् आत्मानं ते चरणपतितं यावद् इच्छामि कर्तुम् अस्रैस् तावन् मुहुर् उपचितैर् दृष्टिर् आलुप्यते मे क्रूरस् तस्मिन्न् अपि न सहते संगमं नौ कृतान्तः
+2.46,dhārāsiktasthalasurabhiṇas tvanmukhasyāsya bāle dūrībhūtaṃ pratanum api māṃ pañcabāṇaḥ kṣiṇoti gharmānte 'smin vigaṇaya kathaṃ vāsarāṇi vrajeyur diksaṃsaktapravitataghanavyastasūryātapāni // 2.45a // mām ākāśapraṇihitabhujaṃ nirdayāśleṣahetor labdhāyās te katham api mayā svapnasandarśaneṣu paśyantīnāṃ na khalu bahuśo na sthalīdevatānāṃ muktāsthūlās tarukisalayeṣv aśruleśāḥ patanti,धारासिक्तस्थलसुरभिणस् त्वन्मुखस्यास्य बाले दूरीभूतं प्रतनुम् अपि मां पञ्चबाणः क्षिणोति घर्मान्ते ऽस्मिन् विगणय कथं वासराणि व्रजेयुर् दिक्संसक्तप्रविततघनव्यस्तसूर्यातपानि // २.४५अ // माम् आकाशप्रणिहितभुजं निर्दयाश���लेषहेतोर् लब्धायास् ते कथम् अपि मया स्वप्नसन्दर्शनेषु पश्यन्तीनां न खलु बहुशो न स्थलीदेवतानां मुक्तास्थूलास् तरुकिसलयेष्व् अश्रुलेशाः पतन्ति
+2.47,bhittvā sadyaḥ kisalayapuṭān devadārudrumāṇāṃ ye tatkṣīrasrutisurabhayo dakṣiṇena pravṛttāḥ āliṅgyante guṇavati mayā te tuṣārādrivātāḥ pūrvaṃ spṛṣṭaṃ yadi kila bhaved aṅgam ebhis taveti,भित्त्वा सद्यः किसलयपुटान् देवदारुद्रुमाणां ये तत्क्षीरस्रुतिसुरभयो दक्षिणेन प्रवृत्ताः आलिङ्ग्यन्ते गुणवति मया ते तुषाराद्रिवाताः पूर्वं स्पृष्टं यदि किल भवेद् अङ्गम् एभिस् तवेति
+2.48,saṃkṣipyante kṣana iva kathaṃ dīrghayāmā triyāmā sarvāvasthāsv ahar api kathaṃ mandamandātapaṃ syāt itthaṃ cetaś caṭulanayane durlabhaprārthanaṃ me gāḍhoṣmābhiḥ kṛtam aśaraṇaṃ tvadviyogavyathābhiḥ,संक्षिप्यन्ते क्षन इव कथं दीर्घयामा त्रियामा सर्वावस्थास्व् अहर् अपि कथं मन्दमन्दातपं स्यात् इत्थं चेतश् चटुलनयने दुर्लभप्रार्थनं मे गाढोष्माभिः कृतम् अशरणं त्वद्वियोगव्यथाभिः
+2.49,nanv ātmānaṃ bahu vigaṇayann ātmanaivāvalambe tatkalyāṇi tvam api nitarāṃ mā gamaḥ kātaratvam kasyātyantaṃ sukham upanataṃ duḥkham ekāntato vā nīcair gacchaty upari ca daśā cakranemikrameṇa,नन्व् आत्मानं बहु विगणयन्न् आत्मनैवावलम्बे तत्कल्याणि त्वम् अपि नितरां मा गमः कातरत्वम् कस्यात्यन्तं सुखम् उपनतं दुःखम् एकान्ततो वा नीचैर् गच्छत्य् उपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण
+2.50,śāpānto me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau śeṣān māsān gamaya caturo locane mīlayitvā paścād āvāṃ virahaguṇitaṃ taṃ tam ātmābhilāṣaṃ nirvekṣyāvaḥ pariṇataśaraccandrikāsu kṣapāsu,शापान्तो मे भुजगशयनाद् उत्थिते शार्ङ्गपाणौ शेषान् मासान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा पश्चाद् आवां विरहगुणितं तं तम् आत्माभिलाषं निर्वेक्ष्यावः परिणतशरच्चन्द्रिकासु क्षपासु
+2.51,bhūyaścāha tvam api śayane kaṇṭhalagnā purā me nidrāṃ gatvā kim api rudatī sasvaraṃ viprabuddhā sāntarhāsaṃ kathitam asakṛt pṛcchataś ca tvayā me dṛṣṭaḥ svapne kitava ramayan kām api tvaṃ mayeti,भूयश्चाह त्वम् अपि शयने कण्ठलग्ना पुरा मे निद्रां गत्वा किम् अपि रुदती सस्वरं विप्रबुद्धा सान्तर्हासं कथितम् असकृत् पृच्छतश् च त्वया मे दृष्टः स्वप्ने कितव रमयन् काम् अपि त्वं मयेति
+2.52,etasmān māṃ kuśalinam abhijñānadānād viditvā mā kaulīnād asitanayane mayy aviśvāsinī bhūḥ snehān āhuḥ kim api virahe dhvaṃsinas te tv abhogād iṣṭe vastuny upacitarasāḥ premarāśībhavanti,एतस्मान् मां कुशलिनम् अभिज्ञानदानाद् विदित्वा मा कौलीनाद् असितनयने मय्य् अविश्वासिनी भूः स्नेहान् आहुः किम् अपि विरहे ध्वंसिनस् ते त्व् अभोगाद् इष्टे वस्तुन्य् उपचितरसाः प्रेमराशीभवन्ति
+2.53,āśvāsyaivaṃ prathamavirahodagraśokāṃ sakhīṃ te śailād āśu trinayanavṛṣotkhātakūṭān nivṛttaḥ sābhijñānaprahitakuśalais tadvacobhir mamāpi prātaḥ kundaprasavaśithilaṃ jīvitaṃ dhārayethāḥ,आश्वास्यैवं प्रथमविरहोदग्रशोकां सखीं ते शैलाद् आशु त्रिनयनवृषोत्खातकूटान् निवृत्तः साभिज्ञानप्रहितकुशलैस् तद्वचोभिर् ममापि प्रातः कुन्दप्रसवशिथिलं जीवितं धारयेथाः
+2.54,kaccit saumya vyavasitam idaṃ bandhukṛtyaṃ tvayā me pratyādeśān na khalu bhavato dhīratāṃ kalpayāmi niḥśabdo 'pi pradiśasi jalaṃ yācitaś cātakebhyaḥ pratyuktaṃ hi praṇayiṣu satām īpsitārthakriyaiva,कच्चित् सौम्य व्यवसितम् इदं बन्धुकृत्यं त्वया मे प्रत्यादेशान् न खलु भवतो धीरतां कल्पयामि निःशब्दो ऽपि प्रदिशसि जलं याचितश् चातकेभ्यः प्रत्युक्तं हि प्रणयिषु सताम् ईप्सितार्थक्रियैव

clean_meghaduta_vallabhadeva.csv

@@ -0,0 +1,112 @@
+verse,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+1,kaś cit kāntāvirahaguruṇā svādhikārapramattaḥ śāpenāstaṅgamitamahimā varṣabhogyeṇa bhartuḥ yakṣaś cakre janakatanayāsnānapuṇyodakeṣu snigdhacchāyātaruṣu vasatiṃ rāmagiryāśrameṣu,कश् चित् कान्ताविरहगुरुणा स्वाधिकारप्रमत्तः शापेनास्तङ्गमितमहिमा वर्षभोग्येण भर्तुः यक्षश् चक्रे जनकतनयास्नानपुण्योदकेषु स्निग्धच्छायातरुषु वसतिं रामगिर्याश्रमेषु
+2,tasminn adrau kati cid abalāviprayuktaḥ sa kāmī nītvā māsān kanakavalayabhraṃśariktaprakoṣṭhaḥ āṣāḍhasya praśamadivase megham āśliṣṭasānuṃ vaprakrīḍāpariṇatagajaprekṣaṇīyaṃ dadarśa,तस्मिन्न् अद्रौ कति चिद् अबलाविप्रयुक्तः स कामी नीत्वा मासान् कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः आषाढस्य प्रशमदिवसे मेघम् आश्लिष्टसानुं वप्रक्रीडापरिणतगजप्रेक्षणीयं ददर्श
+3,tasya sthitvā katham api puraḥ ketakādhānahetor antarbāṣpaś ciram anucaro rājarājasya dadhyau meghāloke bhavati sukhino 'py anyathāvṛtti cetaḥ kaṇṭhāśleṣapraṇayini jane kiṃ punar dūrasaṃsthe,तस्य स्थित्वा कथम् अपि पुरः केतकाधानहेतोर् अन्तर्बाष्पश् चिरम् अनुचरो राजराजस्य दध्यौ मेघालोके भवति सुखिनो ऽप्य् अन्यथावृत्ति चेतः कण्ठाश्लेषप्रणयिनि जने किं पुनर् दूरसंस्थे
+4,pratyāsanne nabhasi dayitājīvitālambanārthī jīmūtena svakuśalamayīṃ hārayiṣyan pravṛttim sa pratyagraiḥ kuṭajakusumaiḥ kalpitārghāya tasmai prītaḥ prītipramukhavacanaṃ svāgataṃ vyājahāra,प्रत्यासन्ने नभसि दयिताजीवितालम्बनार्थी जीमूतेन स्वकुशलमयीं हारयिष्यन् प्रवृत्तिम् स प्रत्यग्रैः कुटजकुसुमैः कल्पितार्घाय तस्मै प्रीतः प्रीतिप्रमुखवचनं स्वागतं व्याजहार
+5,dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ saṃdeśārthāḥ kva paṭukaraṇaiḥ prāṇibhiḥ prāpaṇīyāḥ ity autsukyād aparigaṇayan guhyakas taṃ yayāce kāmārtā hi praṇayakṛpaṇāś cetanācetaneṣu,धूमज्योतिःसलिलमरुतां संनिपातः क्व मेघः संदेशार्थाः क्व पटुकरणैः प्राणिभिः प्रापणीयाः इत्य् औत्सुक्याद् अपरिगणयन् गुह्यकस् तं ययाचे कामार्ता हि प्रणयकृपणाश् चेतनाचेतनेषु
+6,jātaṃ vaṃśe bhuvanavidite puṣkarāvartakānāṃ jānāmi tvāṃ prakṛtipuruṣaṃ kāmarūpaṃ maghonaḥ tenārthitvaṃ tvayi vidhivaśād dūrabandhur gato 'haṃ yācñā vandhyā varam adhiguṇe nādhame labdhakāmā,जातं वंशे भुवनविदिते पुष्करावर्तकानां जानामि त्वां प्रकृतिपुरुषं कामरूपं मघोनः तेनार्थित्वं त्वयि विधिवशाद् दूरबन्धुर् गतो ऽहं याच्ञा वन्ध्या वरम् अधिगुणे नाधमे लब्धकामा
+7,saṃtaptānāṃ tvam asi śaraṇaṃ tat payoda priyāyāḥ saṃdeśaṃ me hara dhanapatikrodhaviśleṣitasya gantavyā te vasatir alakā nāma yakṣeśvarāṇāṃ bāhyodyānasthitaharaśiraścandrikādhautaharmyā,संतप्तानां त्वम् असि शरणं तत् पयोद प्रियायाः संदेशं मे हर धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य गन्तव्या ते वसतिर् अलका नाम यक्षेश्वराणां बाह्योद्यानस्थितहरशिरश्चन्द्रिकाधौतहर्म्या
+8,tvām ārūḍhaṃ pavanapadavīm udgṛhītālakāntāḥ prekṣiṣyante pathikavanitāḥ pratyayād āśvasantyaḥ kaḥ saṃnaddhe virahavidhurāṃ tvayy upekṣeta jāyāṃ na syād anyo 'py aham iva jano yaḥ parādhīnavṛttiḥ,त्वाम् आरूढं पवनपदवीम् उद्गृहीतालकान्ताः प्रेक्षिष्यन्ते पथिकवनिताः प्रत्ययाद् आश्वसन्त्यः कः संनद्धे विरहविधुरां त्वय्य् उपेक्षेत जायां न स्याद् अन्यो ऽप्य् अहम् इव जनो यः पराधीनवृत्तिः
+9,āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailaṃ vandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu kāle kāle bhavati bhavatā yasya saṃyogam etya snehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpam uṣṇam,आपृच्छस्व प्रियसखम् अमुं तुङ्गम् आलिङ्ग्य शैलं वन्द्यैः पुंसां रघुपतिपदैर् अङ्कितं मेखलासु काले काले भवति भवता यस्य संयोगम् एत्य स्नेहव्यक्तिश् चिरविरहजं मुञ्चतो बाष्पम् उष्णम्
+10,mandaṃ mandaṃ nudati pavanaś cānukūlo yathā tvāṃ vāmaś cāyaṃ nadati madhuraṃ cātakas toyagṛdhnuḥ garbhādhānasthiraparicayā nūnam ābaddhamālāḥ seviṣyante nayanasubhagaṃ khe bhavantaṃ balākāḥ,मन्दं मन्दं नुदति पवनश् चानुकूलो यथा त्वां वामश् चायं नदति मधुरं चातकस् तोयगृध्नुः गर्भाधानस्थिरपरिचया नूनम् आबद्धमालाः सेविष्यन्ते नयनसुभगं खे भवन्तं बलाकाः
+11,tāṃ cāvaśyaṃ divasagaṇanātatparām ekapatnīm avyāpannām avihatagatir drakṣyasi bhrātṛjāyām āśābandhaḥ kusumasadṛśaṃ prāyaśo hy aṅganānāṃ sadyaḥpātapraṇayi hṛdayaṃ viprayoge ruṇaddhi,तां चावश्यं दिवसगणनातत्पराम् एकपत्नीम् अव्यापन्नाम् अविहतगतिर् द्रक्ष्यसि भ्रातृजायाम् आशाबन्धः कुसुमसदृशं प्रायशो ह्य् अङ्गनानां सद्यःपातप्रणयि हृदयं विप्रयोगे रुणद्धि
+12,kartuṃ yac ca prabhavati mahīm ucchilindhrām avandhyaṃ tac chrutvā te śravaṇasubhagaṃ garjitaṃ mānasotkāḥ ā kailāsād bisakisalayacchedapātheyavantaḥ saṃpatsyante nabhasi bhavato rājahaṃsāḥ sahāyāḥ,कर्तुं यच् च प्रभवति महीम् उच्छिलिन्ध्राम् अवन्ध्यं तच् छ्रुत्वा ते श्रवणसुभगं गर्जितं मानसोत्काः आ कैलासाद् बिसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः संपत्स्यन्ते नभसि भवतो राजहंसाः सहायाः
+13,mārgaṃ tāvac chṛṇu kathayatas tvatprayāṇānukūlaṃ saṃdeśaṃ me tadanu jalada śroṣyasi śrotrapeyam khinnaḥ khinnaḥ śikhariṣu padaṃ nyasya gantāsi yatra kṣīṇaḥ kṣīṇaḥ parilaghu payaḥ srotasāṃ copabhujya,मार्गं तावच् छृणु कथयतस् त्वत्प्रयाणानुकूलं संदेशं मे तदनु जलद श्रोष्यसि श्रोत्रपेयम् खिन्नः खिन्नः शिखरिषु पदं न्यस्य गन्तासि यत्र क्षीणः क्षीणः परिलघु पयः स्रोतसां चोपभुज्य
+14,adreḥ śṛṅgaṃ harati pavanaḥ kiṃ svid ity unmukhībhir dṛṣṭotsāhaś cakitacakitaṃ mugdhasiddhāṅganābhiḥ sthānād asmāt sarasaniculād utpatodaṅmukhaḥ khaṃ diṅnāgānāṃ pathi pariharan sthūlahastāvalehān,अद्रेः शृङ्गं हरति पवनः किं स्विद् इत्य् उन्मुखीभिर् दृष्टोत्साहश् चकितचकितं मुग्धसिद्धाङ्गनाभिः स्थानाद् अस्मात् सरसनिचुलाद् उत्पतोदङ्मुखः खं दिङ्नागानां पथि परिहरन् स्थूलहस्तावलेहान्
+15,ratnacchāyāvyatikara iva prekṣyam etat purastād valmīkāgrāt prabhavati dhanuṣkhaṇḍam ākhaṇḍalasya yena śyāmaṃ vapur atitarāṃ kāntim āpatsyate te barheṇeva sphuritarucinā gopaveśasya viṣṇoḥ,रत्नच्छायाव्यतिकर इव प्रेक्ष्यम् एतत् पुरस्ताद् वल्मीकाग्रात् प्रभवति धनुष्खण्डम् आखण्डलस्य येन श्यामं वपुर् अतितरां कान्तिम् आपत्स्यते ते बर्हेणेव स्फुरितरुचिना गोपवेशस्य विष्णोः
+16,tvayy āyattaṃ kṛṣiphalam iti bhrūvilāsānabhijñaiḥ prītisnigdhair janapadavadhūlocanaiḥ pīyamānaḥ sadyaḥsīrotkaṣaṇasurabhi kṣetram āruhya mālaṃ kiṃ cit paścād pravalaya gatiṃ bhūya evottareṇa,त्वय्य् आयत्तं कृषिफलम् इति भ्रूविलासानभिज्ञैः प्रीतिस्निग्धैर् जनपदवधूलोचनैः पीयमानः सद्यःसीरोत्कषणसुरभि क्षेत्रम् आरुह्य मालं किं चित् पश्चाद् प्रवलय गतिं भूय एवोत्तरेण
+17,tvām āsārapraśamitavanopaplavaṃ sādhu mūrdhnā vakṣyaty adhvaśramaparigataṃ sānumān āmrakūṭaḥ na kṣudro 'pi prathamasukṛtāpekṣayā saṃśrayāya prāpte mitre bhavati vimukhaḥ kiṃ punar yas tathoccaiḥ,त्वाम् आसारप्रशमितवनोपप्लवं साधु मूर्ध्ना वक्ष्यत्य् अध्वश्रमपरिगतं सानुमान् आम्रकूटः न क्षुद्रो ऽपि प्रथमसुकृतापेक्षया संश्रयाय प्राप्ते मित्रे भवति विमुखः किं पुनर् यस् तथोच्चैः
+18,channopāntaḥ pariṇataphaladyotibhiḥ kānanāmrais tvayy ārūḍhe śikharam acalaḥ snigdhaveṇīsavarṇe nūnaṃ yāsyaty amaramithunaprekṣaṇīyām avasthāṃ madhye śyāmaḥ stana iva bhuvaḥ śeṣavistārapāṇḍuḥ,छन्नोपान्तः परिणतफलद्योतिभिः काननाम्रैस् त्वय्य् आरूढे शिखरम् अचलः स्निग्धवेणीसवर्णे नूनं यास्यत्य् अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम् अवस्थां मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपाण्डुः
+19,sthitvā tasmin vanacaravadhūbhuktakuñje muhūrtaṃ toyotsargadrutataragatis tatparaṃ vartma tīrṇaḥ revāṃ drakṣyasy upalaviṣame vindhyapāde viśīrṇāṃ bhakticchedair iva viracitāṃ bhūtim aṅge gajasya,स्थित्वा तस्मिन् वनचरवधूभुक्तकुञ्जे मुहूर्तं तोयोत्सर्गद्रुततरगतिस् तत्परं वर्त्म तीर्णः रेवां द्रक्ष्यस्य् उपलविषमे विन्ध्यपादे विशीर्णां भक्तिच्छेदैर् इव विरचितां भूतिम् अङ्गे गजस्य
+20,tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir jambūṣaṇḍapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ antaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ riktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya,तस्यास् तिक्तैर् वनगजमदैर् वासितं वान्तवृष्टिर् जम्बूषण्डप्रतिहतरयं तोयम् आदाय गच्छेः अन्तःसारं घन तुलयितुं नानिलः शक्ष्यति त्वां रिक्तः सर्वो भवति हि लघुः पूर्णता गौरवाय
+21,nīpaṃ dṛṣṭvā haritakapiśaṃ kesarair ardharūḍhair āvirbhūtaprathamamukulāḥ kandalīś cānukaccham dagdhāraṇyeṣv adhikasurabhiṃ gandham āghrāya corvyāḥ sāraṅgās te jalalavamucaḥ sūcayiṣyanti mārgam,नीपं दृष्ट्वा हरितकपिशं केसरैर् अर्धरूढैर् आविर्भूतप्रथममुकुलाः कन्दलीश् चानुकच्छम् दग्धारण्येष्व् अधिकसुरभिं गन्धम् आघ्राय चोर्व्याः सारङ्गास् ते जललवमुचः सूचयिष्यन्ति मार्गम्
+22,utpaśyāmi drutam api sakhe matpriyārthaṃ yiyāsoḥ kālakṣepaṃ kakubhasurabhau parvate parvate te śuklāpāṅgaiḥ sanayanajalaiḥ svāgatīkṛtya kekāḥ pratyudyātaḥ katham api bhavān gantum āśu vyavasyet,उत्पश्यामि द्रुतम् अपि सखे मत्प्रियार्थं यियासोः कालक्षेपं ककुभसुरभौ पर्वते पर्वते ते शुक्लापाङ्गैः सनयनजलैः स्वागतीकृत्य केकाः प्रत्युद्यातः कथम् अपि भवान् गन्तुम् आशु व्यवस्येत्
+23,pāṇḍucchāyopavanavṛtayaḥ ketakaiḥ sūcibhinnair nīḍārambhair gṛhabalibhujām ākulagrāmacaityāḥ tvayy āsanne phalapariṇatiśyāmajambūvanāntāḥ saṃpatsyante katipayadinasthāyihaṃsā daśārṇāḥ,पाण्डुच्छायोपवनवृतयः केतकैः सूचिभिन्नैर् नीडारम्भैर् गृहबलिभुजाम् आकुलग्रामचैत्याः त्वय्य् आसन्ने फलपरिणतिश्यामजम्बूवनान्ताः संपत्स्यन्ते कतिपयदिनस्थायिहंसा दशार्णाः
+24,teṣāṃ dikṣu prathitavidiśālakṣaṇāṃ rājadhānīṃ gatvā sadyaḥ phalam avikalaṃ kāmukatvasya labdhā tīropāntastanitasubhagaṃ pāsyasi svādu yat tat sabhrūbhaṅgaṃ mukham iva payo vetravatyāś calormi,तेषां दिक्षु प्रथितविदिशालक्षणां राजधानीं गत्वा सद्यः फलम् अविकलं कामुकत्वस्य लब्धा तीरोपान्तस्तनितसुभगं पास्यसि स्वादु यत् तत् सभ्रूभङ्गं मुखम् इव पयो वेत्रवत्याश् चलोर्मि
+25,nīcairākhyaṃ girim adhivases tatra viśrāmahetos tvatsamparkāt pulakitam iva prauḍhapuṣpaiḥ kadambaiḥ yaḥ paṇyastrīratiparimalodgāribhir nāgarāṇām uddāmāni prathayati śilāveśmabhir yauvanāni,नीचैराख्यं गिरिम् अधिवसेस् तत्र विश्रामहेतोस् त्वत्सम्पर्कात् पुलकितम् इव प्रौढपुष्पैः कदम्बैः यः पण्यस्त्रीरतिपरिमलोद्गारिभिर् नागराणाम् उद्दामानि प्रथयति शिलावेश्मभिर् यौवनानि
+26,viśrāntaḥ san vraja vananadītīrajātāni siñcann udyānānāṃ navajalakaṇair yūthikājālakāni gaṇḍasvedāpanayanarujāklāntakarṇotpalānāṃ chāyādānāt kṣaṇaparicitaḥ puṣpalāvīmukhānām,विश्रान्तः सन् व्रज वननदीतीरजातानि सिञ्चन्न् उद्यानानां नवजलकणैर् यूथिकाजालकानि गण्डस्वेदापनयनरुजाक्लान्तकर्णोत्पलानां छायादानात् क्षणपरिचितः पुष्पलावीमुखानाम्
+27,vakraḥ panthā yad api bhavataḥ prasthitasyottarāśāṃ saudhotsaṅgapraṇayavimukho mā sma bhūr ujjayinyāḥ vidyuddāmasphuritacakitais tatra paurāṅganānāṃ lolāpāṅgair yadi na ramase locanair vañcito 'si,वक्रः पन्था यद् अपि भवतः प्रस्थितस्योत्तराशां सौधोत्सङ्गप्रणयविमुखो मा स्म भूर् उज्जयिन्याः विद्युद्दामस्फुरितचकितैस् तत्र पौराङ्गनानां लोलापाङ्गैर् यदि न रमसे लोचनैर् वञ्चितो ऽसि
+28,vīcikṣobhastanitavihagaśreṇikāñcīguṇāyāḥ saṃsarpantyāḥ skhalitasubhagaṃ darśitāvartanābheḥ nirvindhyāyāḥ pathi bhava rasābhyantaraḥ saṃnipatya strīṇām ādyaṃ praṇayavacanaṃ vibhramo hi priyeṣu,वीचिक्षोभस्तनितविहगश्रेणिकाञ्चीगुणायाः संसर्पन्त्याः स्खलितसुभगं दर्शितावर्तनाभेः निर्विन्ध्यायाः पथि भव रसाभ्यन्तरः संनिपत्य स्त्रीणाम् आद्यं प्रणयवचनं विभ्रमो हि प्रियेषु
+29,veṇībhūtapratanusalilāṃ tām atītasya sindhuṃ pāṇḍucchāyāṃ taṭaruhatarubhraṃśibhir jīrṇaparṇaiḥ saubhāgyaṃ te subhaga virahāvasthayā vyañjayantīṃ kārśyaṃ yena tyajati vidhinā sa tvayaivopapādyaḥ,वेणीभूतप्रतनुसलिलां ताम��� अतीतस्य सिन्धुं पाण्डुच्छायां तटरुहतरुभ्रंशिभिर् जीर्णपर्णैः सौभाग्यं ते सुभग विरहावस्थया व्यञ्जयन्तीं कार्श्यं येन त्यजति विधिना स त्वयैवोपपाद्यः
+30,prāpyāvantīn udayanakathākovidagrāmavṛddhān pūrvoddiṣṭām anusara purīṃ śrīviśālāṃ viśālām svalpībhūte sucaritaphale svargiṇāṃ gāṃ gatānāṃ śeṣaiḥ puṇyair hṛtam iva divaḥ kāntimat khaṇḍam ekam,प्राप्यावन्तीन् उदयनकथाकोविदग्रामवृद्धान् पूर्वोद्दिष्टाम् अनुसर पुरीं श्रीविशालां विशालाम् स्वल्पीभूते सुचरितफले स्वर्गिणां गां गतानां शेषैः पुण्यैर् हृतम् इव दिवः कान्तिमत् खण्डम् एकम्
+31,dīrghīkurvan paṭu madakalaṃ kūjitaṃ sārasānāṃ pratyūṣeṣu sphuṭitakamalāmodamaitrīkaṣāyaḥ yatra strīṇāṃ harati surataglānim aṅgānukūlaḥ siprāvātaḥ priyatama iva prārthanācāṭukāraḥ,दीर्घीकुर्वन् पटु मदकलं कूजितं सारसानां प्रत्यूषेषु स्फुटितकमलामोदमैत्रीकषायः यत्र स्त्रीणां हरति सुरतग्लानिम् अङ्गानुकूलः सिप्रावातः प्रियतम इव प्रार्थनाचाटुकारः
+32,jālodgīrṇair upacitavapuḥ keśasaṃskāradhūmair bandhuprītyā bhavanaśikhibhir dattanṛttopahāraḥ harmyeṣv asyāḥ kusumasurabhiṣv adhvakhinnāntarātmā nītvā rātriṃ lalitavanitāpādarāgāṅkiteṣu,जालोद्गीर्णैर् उपचितवपुः केशसंस्कारधूमैर् बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर् दत्तनृत्तोपहारः हर्म्येष्व् अस्याः कुसुमसुरभिष्व् अध्वखिन्नान्तरात्मा नीत्वा रात्रिं ललितवनितापादरागाङ्कितेषु
+33,bhartuḥ kaṇṭhacchavir iti gaṇaiḥ sādaraṃ dṛśyamāṇaḥ puṇyaṃ yāyās tribhuvanaguror dhāma caṇḍeśvarasya dhūtodyānaṃ kuvalayarajogandhibhir gandhavatyās toyakrīḍāniratayuvatisnānatiktair marudbhiḥ,भर्तुः कण्ठच्छविर् इति गणैः सादरं दृश्यमाणः पुण्यं यायास् त्रिभुवनगुरोर् धाम चण्डेश्वरस्य धूतोद्यानं कुवलयरजोगन्धिभिर् गन्धवत्यास् तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर् मरुद्भिः
+34,apy anyasmiñ jaladhara mahākālam āsādya kāle sthātavyaṃ te nayanaviṣayaṃ yāvad abhyeti bhānuḥ kurvan saṃdhyābalipaṭahatāṃ śūlinaḥ ślāghanīyām āmandrāṇāṃ phalam avikalaṃ lapsyase garjitānām,अप्य् अन्यस्मिञ् जलधर महाकालम् आसाद्य काले स्थातव्यं ते नयनविषयं यावद् अभ्येति भानुः कुर्वन् संध्याबलिपटहतां शूलिनः श्लाघनीयाम् आमन्द्राणां फलम् अविकलं लप्स्यसे गर्जितानाम्
+35,pādanyāsakvaṇitaraśanās tatra līlāvadhūtai ratnacchāyākhacitavalibhiś cāmaraiḥ klāntahastāḥ veśyās tvatto nakhapadasukhān prāpya varṣāgrabindūn āmokṣyanti tvayi madhukaraśreṇidīrghān kaṭākṣān,पादन्यासक्वणितरशनास् तत्र लीलावधूतै रत्नच्छायाखचितवलिभिश् चामरैः क्लान्तहस्ताः वेश्यास् त्वत्तो नखपदसुखान् प्राप्य वर्षाग्रबिन्दून् आमोक्ष्यन्ति त्वयि मधुकरश्रेणिदीर्घान् कटाक्षान्
+36,paścād uccairbhujataruvanaṃ maṇḍalenābhilīnaḥ sāṃdhyaṃ tejaḥ pratinavajapāpuṣparaktaṃ dadhānaḥ nṛttārambhe hara paśupater ārdranāgājinecchāṃ śāntodvegastimitanayanaṃ dṛṣṭabhaktir bhavānyā,पश्चाद् उच्चैर्भुजतरुवनं मण्डलेनाभिलीनः सांध्यं तेजः प्रतिनवजपापुष्परक्तं दधानः नृत्तारम्भे हर पशुपतेर् आर्द्रनागाजिनेच्छां शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं दृष्टभक्तिर् भवान्या
+37,gacchantīnāṃ ramaṇavasatiṃ yoṣitāṃ tatra naktaṃ ruddhāloke narapatipathe sūcibhedyais tamobhiḥ saudāminyā kanakanikaṣasnigdhayā darśayorvīṃ toyotsargastanitamukharo mā sma bhūr viklavās tāḥ,गच्छन्तीनां रमणवसतिं योषितां तत्र नक्तं रुद्धालोके नरपतिपथे सूचिभेद्यैस् तमोभिः सौदामिन्या कनकनिकषस्निग्धया दर्शयोर्वीं तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो मा स्म भूर् विक्लवास् ताः
+38,tāṃ kasyāṃ cid bhavanavalabhau suptapārāvatāyāṃ nītvā rātriṃ ciravilasanāt khinnavidyutkalatraḥ dṛṣṭe sūrye punar api bhavān vāhayed adhvaśeṣaṃ mandāyante na khalu suhṛdām abhyupetārthakṛtyāḥ,तां कस्यां चिद् भवनवलभौ सुप्तपारावतायां नीत्वा रात्रिं चिरविलसनात् खिन्नविद्युत्कलत्रः दृष्टे सूर्ये पुनर् अपि भवान् वाहयेद् अध्वशेषं मन्दायन्ते न खलु सुहृदाम् अभ्युपेतार्थकृत्याः
+39,tasmin kāle nayanasalilaṃ yoṣitāṃ khaṇḍitānāṃ śāntiṃ neyaṃ praṇayibhir ato vartma bhānos tyajāśu prāleyāsraṃ kamalavadanāt so 'pi hartuṃ nalinyāḥ pratyāvṛttas tvayi kararudhi syād analpābhyasūyaḥ,तस्मिन् काले नयनसलिलं योषितां खण्डितानां शान्तिं नेयं प्रणयिभिर् अतो वर्त्म भानोस् त्यजाशु प्रालेयास्रं कमलवदनात् सो ऽपि हर्तुं नलिन्याः प्रत्यावृत्तस् त्वयि कररुधि स्याद् अनल्पाभ्यसूयः
+40,gambhīrāyāḥ payasi saritaś cetasīva prasanne chāyātmāpi prakṛtisubhago lapsyate te praveśam tasmāt tasyāḥ kumudaviśadāny arhasi tvaṃ na dhairyān moghīkartuṃ caṭulaśapharodvartanaprekṣitāni,गम्भीरायाः पयसि सरितश् चेतसीव प्रसन्ने छायात्मापि प्रकृतिसुभगो लप्स्यते ते प्रवेशम् तस्मात् तस्याः कुमुदविशदान्य् अर्हसि त्वं न धैर्यान् मोघीकर्तुं चटुलशफरोद्वर्तनप्रेक्षितानि
+41,tasyāḥ kiṃ cit karadhṛtam iva prāptavānīraśākhaṃ hṛtvā nīlaṃ salilavasanaṃ muktarodhonitambam prasthānaṃ te katham api sakhe lambamānasya bhāvi jñātāsvādaḥ pulinajaghanāṃ ko vihātuṃ samarthaḥ,तस्याः किं चित् करधृतम् इव प्राप्तवानीरशाखं हृत्वा नीलं सलिलवसनं मुक्तरोधोनितम्बम् प्रस्थानं ते कथम् अपि सखे लम्बमानस्य भावि ज्ञातास्वादः पुलिनजघनां को विहातुं समर्थः
+42,tvanniṣyandocchvasitavasudhāgandhasaṃparkapuṇyaḥ srotorandhradhvanitasubhagaṃ dantibhiḥ pīyamānaḥ nīcair vāsyaty upajigamiṣor devapūrvaṃ giriṃ te śīto vāyuḥ pariṇamayitā kānanodumbarāṇām,त्वन्निष्यन्दोच्छ्वसितवसुधागन्धसंपर्कपुण्यः स्रोतोरन्ध्रध्वनितसुभगं दन्तिभिः पीयमानः नीचैर् वास्यत्य् उपजिगमिषोर् देवपूर्वं गिरिं ते शीतो वायुः परिणमयिता काननोदुम्बराणाम्
+43,tatra skandaṃ niyatavasatiṃ puṣpameghīkṛtātmā puṣpāsāraiḥ snapayatu bhavān vyomagaṅgājalārdraiḥ rakṣāhetor navaśaśibhṛtā vāsavīnāṃ camūnām atyādityaṃ hutavahamukhe saṃbhṛtaṃ tadd hi tejaḥ,तत्र स्कन्दं नियतवसतिं पुष्पमेघीकृतात्मा पुष्पासारैः स्न���यतु भवान् व्योमगङ्गाजलार्द्रैः रक्षाहेतोर् नवशशिभृता वासवीनां चमूनाम् अत्यादित्यं हुतवहमुखे संभृतं तद्द् हि तेजः
+44,jyotirlekhāvalayi galitaṃ yasya barhaṃ bhavānī putraprītyā kuvalayapadaprāpi karṇe karoti dhautāpāṅgaṃ haraśaśirucā pāvakes taṃ mayūraṃ paścād adrigrahaṇagurubhir garjitair nartayethāḥ,ज्योतिर्लेखावलयि गलितं यस्य बर्हं भवानी पुत्रप्रीत्या कुवलयपदप्रापि कर्णे करोति धौतापाङ्गं हरशशिरुचा पावकेस् तं मयूरं पश्चाद् अद्रिग्रहणगुरुभिर् गर्जितैर् नर्तयेथाः
+45,ārādhyaivaṃ śaravaṇabhuvaṃ devam ullaṅghitādhvā siddhadvandvair jalakaṇabhayād vīṇibhir muktamārgaḥ vyālambethāḥ surabhitanayālambhajāṃ mānayiṣyan srotomūrtyā bhuvi pariṇatāṃ rantidevasya kīrtim,आराध्यैवं शरवणभुवं देवम् उल्लङ्घिताध्वा सिद्धद्वन्द्वैर् जलकणभयाद् वीणिभिर् मुक्तमार्गः व्यालम्बेथाः सुरभितनयालम्भजां मानयिष्यन् स्रोतोमूर्त्या भुवि परिणतां रन्तिदेवस्य कीर्तिम्
+46,tvayy ādātuṃ jalam avanate śārṅgiṇo varṇacaure tasyāḥ sindhoḥ pṛthum api tanuṃ dūrabhāvāt pravāham prekṣiṣyante gaganagatayo dūram āvarjya dṛṣṭīr ekaṃ muktāguṇam iva bhuvaḥ sthūlamadhyendranīlam,त्वय्य् आदातुं जलम् अवनते शार्ङ्गिणो वर्णचौरे तस्याः सिन्धोः पृथुम् अपि तनुं दूरभावात् प्रवाहम् प्रेक्षिष्यन्ते गगनगतयो दूरम् आवर्ज्य दृष्टीर् एकं मुक्तागुणम् इव भुवः स्थूलमध्येन्द्रनीलम्
+47,tām uttīrya vraja paricitabhrūlatāvibhramāṇāṃ pakṣmotkṣepād uparivilasatkṛṣṇaśāraprabhāṇām kundakṣepānugamadhukaraśrīmuṣām ātmabimbaṃ pātrīkurvan daśapuravadhūnetrakautūhalānām,ताम् उत्तीर्य व्रज परिचितभ्रूलताविभ्रमाणां पक्ष्मोत्क्षेपाद् उपरिविलसत्कृष्णशारप्रभाणाम् कुन्दक्षेपानुगमधुकरश्रीमुषाम् आत्मबिम्बं पात्रीकुर्वन् दशपुरवधूनेत्रकौतूहलानाम्
+48,brahmāvartaṃ janapadam adhaśchāyayā gāhamānaḥ kṣetraṃ kṣatrapradhanapiśunaṃ kauravaṃ tad bhajethāḥ rājanyānāṃ śitaśaraśatair yatra gāṇḍīvadhanvā dhārāpātais tvam iva kamalāny abhyavarṣan mukhāni,ब्रह्मावर्तं जनपदम् अधश्छायया गाहमानः क्षेत्रं क्षत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद् भजेथाः राजन्यानां शितशरशतैर् यत्र गाण्डीवधन्वा धारापातैस् त्वम् इव कमलान्य् अभ्यवर्षन् मुखानि
+49,hitvā hālām abhimatarasāṃ revatīlocanāṅkāṃ bandhuprītyā samaravimukho lāṅgalī yāḥ siṣeve kṛtvā tāsām abhigamam apāṃ somya sārasvatīnām antaḥsvacchas tvam api bhavitā varṇamātreṇa kṛṣṇaḥ,हित्वा हालाम् अभिमतरसां रेवतीलोचनाङ्कां बन्धुप्रीत्या समरविमुखो लाङ्गली याः सिषेवे कृत्वा तासाम् अभिगमम् अपां सोम्य सारस्वतीनाम् अन्तःस्वच्छस् त्वम् अपि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः
+50,tasmād gaccher anukanakhalaṃ śailarājāvatīrṇāṃ jahnoḥ kanyāṃ sagaratanayasvargasopānapaṅktim gaurīvaktrabhrukuṭiracanāṃ yā vihasyeva phenaiḥ śambhoḥ keśagrahaṇam akarod indulagnormihastā,तस्माद् गच्छेर् अनुकनखलं शैलराजावतीर्णां जह्नोः कन्यां सगरतनयस्वर्गसोपानपङ्क्तिम�� गौरीवक्त्रभ्रुकुटिरचनां या विहस्येव फेनैः शम्भोः केशग्रहणम् अकरोद् इन्दुलग्नोर्मिहस्ता
+51,tasyāḥ pātuṃ suragaja iva vyomni pūrvārdhalambī tvaṃ ced acchasphaṭikaviśadaṃ tarkayes tiryag ambhaḥ saṃsarpantyā sapadi bhavataḥ srotasi cchāyayā sā syād asthānopanatayamunāsaṃgam evābhirāmā,तस्याः पातुं सुरगज इव व्योम्नि पूर्वार्धलम्बी त्वं चेद् अच्छस्फटिकविशदं तर्कयेस् तिर्यग् अम्भः संसर्पन्त्या सपदि भवतः स्रोतसि च्छायया सा स्याद् अस्थानोपनतयमुनासंगम् एवाभिरामा
+52,āsīnānāṃ surabhitaśilaṃ nābhigandhair mṛgāṇāṃ tasyā eva prabhavam acalaṃ prāpya gauraṃ tuṣāraiḥ vakṣyasy adhvaśramavinayane tasya śṛṅge niṣaṇṇaḥ śobhāṃ ramyāṃ trinayanavṛṣotkhātapaṅkopameyām,आसीनानां सुरभितशिलं नाभिगन्धैर् मृगाणां तस्या एव प्रभवम् अचलं प्राप्य गौरं तुषारैः वक्ष्यस्य् अध्वश्रमविनयने तस्य शृङ्गे निषण्णः शोभां रम्यां त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयाम्
+53,taṃ ced vāyau sarati saralaskandhasaṃghaṭṭajanmā bādhetolkākṣapitacamarīvālabhāro davāgniḥ arhasy enaṃ śamayitum alaṃ vāridhārāsahasrair āpannārtipraśamanaphalāḥ saṃpado hy uttamānām,तं चेद् वायौ सरति सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा बाधेतोल्काक्षपितचमरीवालभारो दवाग्निः अर्हस्य् एनं शमयितुम् अलं वारिधारासहस्रैर् आपन्नार्तिप्रशमनफलाः संपदो ह्य् उत्तमानाम्
+54,ye tvāṃ muktadhvanim asahanāḥ kāyabhaṅgāya tasmin darpotsekād upari śarabhā laṅghayiṣyanty alaṅghyam tān kurvīthās tumulakarakāvṛṣṭihāsāvakīrṇān ke vā na syuḥ paribhavapadaṃ niṣphalārambhayatnāḥ,ये त्वां मुक्तध्वनिम् असहनाः कायभङ्गाय तस्मिन् दर्पोत्सेकाद् उपरि शरभा लङ्घयिष्यन्त्य् अलङ्घ्यम् तान् कुर्वीथास् तुमुलकरकावृष्टिहासावकीर्णान् के वा न स्युः परिभवपदं निष्फलारम्भयत्नाः
+55,tatra vyaktaṃ dṛṣadi caraṇanyāsam ardhendumauleḥ śaśvat siddhair upahṛtabaliṃ bhaktinamraḥ parīyāḥ yasmin dṛṣṭe karaṇavigamād ūrdhvam uddhūtapāpāḥ kalpante 'sya sthiragaṇapadaprāptaye śraddadhānāḥ,तत्र व्यक्तं दृषदि चरणन्यासम् अर्धेन्दुमौलेः शश्वत् सिद्धैर् उपहृतबलिं भक्तिनम्रः परीयाः यस्मिन् दृष्टे करणविगमाद् ऊर्ध्वम् उद्धूतपापाः कल्पन्ते ऽस्य स्थिरगणपदप्राप्तये श्रद्दधानाः
+56,śabdāyante madhuram anilaiḥ kīcakāḥ pūryamāṇāḥ saṃraktābhis tripuravijayo gīyate kiṃnarībhiḥ nirhrādī te muraja iva cet kandarāsu dhvaniḥ syāt saṃgītārtho nanu paśupates tatra bhāvī samastaḥ,शब्दायन्ते मधुरम् अनिलैः कीचकाः पूर्यमाणाः संरक्ताभिस् त्रिपुरविजयो गीयते किंनरीभिः निर्ह्रादी ते मुरज इव चेत् कन्दरासु ध्वनिः स्यात् संगीतार्थो ननु पशुपतेस् तत्र भावी समस्तः
+57,prāleyādrer upataṭam atikramya tāṃs tān viśeṣān haṃsadvāraṃ bhṛgupatiyaśovartma yat krauñcarandhram tenodīcīṃ diśam abhisares tiryagāyāmaśobhī śyāmaḥ pādo baliniyamanābhyudyatasyeva viṣṇoḥ,प्रालेयाद्रेर् उपतटम् अतिक्रम्य तांस् तान् विशेषान् हंसद्वारं भृगुपतियशोवर्त्म यत् क्रौञ्चरन्ध्रम् तेनोदी��ीं दिशम् अभिसरेस् तिर्यगायामशोभी श्यामः पादो बलिनियमनाभ्युद्यतस्येव विष्णोः
+58,gatvā cordhvaṃ daśamukhabhujocchvāsitaprasthasaṃdheḥ kailāsasya tridaśavanitādarpaṇasyātithiḥ syāḥ śṛṅgocchrāyaiḥ kumudaviśadair yo vitatya sthitaḥ khaṃ rāśībhūtaḥ pratiniśam iva tryambakasyāṭṭahāsaḥ,गत्वा चोर्ध्वं दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः कैलासस्य त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः स्याः शृङ्गोच्छ्रायैः कुमुदविशदैर् यो वितत्य स्थितः खं राशीभूतः प्रतिनिशम् इव त्र्यम्बकस्याट्टहासः
+59,utpaśyāmi tvayi taṭagate snigdhabhinnāñjanābhe sadyaḥkṛttadviradadaśanacchedagaurasya tasya līlām adreḥ stimitanayanaprekṣaṇīyāṃ bhavitrīm aṃsanyaste sati halabhṛto mecake vāsasīva,उत्पश्यामि त्वयि तटगते स्निग्धभिन्नाञ्जनाभे सद्यःकृत्तद्विरददशनच्छेदगौरस्य तस्य लीलाम् अद्रेः स्तिमितनयनप्रेक्षणीयां भवित्रीम् अंसन्यस्ते सति हलभृतो मेचके वाससीव
+60,hitvā nīlaṃ bhujagavalayaṃ śambhunā dattahastā krīḍāśaile yadi ca viharet pādacāreṇa gaurī bhaṅgībhaktyā viracitavapuḥ stambhitāntarjalo 'syāḥ sopānatvaṃ kuru sukhapadasparśam ārohaṇeṣu,हित्वा नीलं भुजगवलयं शम्भुना दत्तहस्ता क्रीडाशैले यदि च विहरेत् पादचारेण गौरी भङ्गीभक्त्या विरचितवपुः स्तम्भितान्तर्जलो ऽस्याः सोपानत्वं कुरु सुखपदस्पर्शम् आरोहणेषु
+61,tatrāvaśyaṃ janitasalilodgāram antaḥpraveśān neṣyanti tvāṃ surayuvatayo yantradhārāgṛhatvam tābhyo mokṣas tava yadi sakhe gharmalabdhasya na syāt krīḍālolāḥ śravaṇaparuṣair garjitair bhāyayes tāḥ,तत्रावश्यं जनितसलिलोद्गारम् अन्तःप्रवेशान् नेष्यन्ति त्वां सुरयुवतयो यन्त्रधारागृहत्वम् ताभ्यो मोक्षस् तव यदि सखे घर्मलब्धस्य न स्यात् क्रीडालोलाः श्रवणपरुषैर् गर्जितैर् भाययेस् ताः
+62,hemāmbhojaprasavi salilaṃ mānasasyādadānaḥ kurvan kāmāt kṣaṇamukhapaṭaprītim airāvaṇasya dhunvan vātaiḥ sajalapṛṣataiḥ kalpavṛkṣāṃśukāni cchāyābhinnaḥ sphaṭikaviśadaṃ nirviśeḥ paravataṃ tam,हेमाम्भोजप्रसवि सलिलं मानसस्याददानः कुर्वन् कामात् क्षणमुखपटप्रीतिम् ऐरावणस्य धुन्वन् वातैः सजलपृषतैः कल्पवृक्षांशुकानि च्छायाभिन्नः स्फटिकविशदं निर्विशेः परवतं तम्
+63,tasyotsaṅge praṇayina iva srastagaṅgādugūlāṃ na tvaṃ dṛṣṭvā na punar alakāṃ jñāsyase kāmacārin yā vaḥ kāle vahati salilodgāram uccairvimānā muktājālagrathitam alakaṃ kāminīvābhravṛndam,तस्योत्सङ्गे प्रणयिन इव स्रस्तगङ्गादुगूलां न त्वं दृष्ट्वा न पुनर् अलकां ज्ञास्यसे कामचारिन् या वः काले वहति सलिलोद्गारम् उच्चैर्विमाना मुक्ताजालग्रथितम् अलकं कामिनीवाभ्रवृन्दम्
+64,vidyutvantaṃ lalitavanitāḥ sendracāpaṃ sacitrāḥ saṃgītāya prahatamurajāḥ snigdhagambhīraghoṣam antastoyaṃ maṇimayabhuvas tuṅgam abhraṃlihāgrāḥ prāsādās tvāṃ tulayitum alaṃ yatra tais tair viśeṣaiḥ,विद्युत्वन्तं ललितवनिताः सेन्द्रचापं सचित्राः संगीताय प्रहतमुरजाः स्निग्धगम्भीरघोषम् अन्तस्तोयं मणिमयभुवस् तुङ्गम् अभ्रंलिहाग्राः ���्रासादास् त्वां तुलयितुम् अलं यत्र तैस् तैर् विशेषैः
+65,haste līlākamalam alakaṃ bālakundānuviddhaṃ nītā rodhraprasavarajasā pāṇḍutām ānanaśrīḥ cūḍāpāśe navakuravakaṃ cāru karṇe śirīṣaṃ sīmante ca tvadupagamajaṃ yatra nīpaṃ vadhūnām,हस्ते लीलाकमलम् अलकं बालकुन्दानुविद्धं नीता रोध्रप्रसवरजसा पाण्डुताम् आननश्रीः चूडापाशे नवकुरवकं चारु कर्णे शिरीषं सीमन्ते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनाम्
+66,yasyāṃ yakṣāḥ sitamaṇimayāny etya harmyasthalāni jyotiśchāyākusumaracanāny uttamastrīsahāyāḥ āsevante madhu ratiphalaṃ kalpavṛkṣaprasūtaṃ tvadgambhīradhvaniṣu śanakaiḥ puṣkareṣv āhateṣu,यस्यां यक्षाः सितमणिमयान्य् एत्य हर्म्यस्थलानि ज्योतिश्छायाकुसुमरचनान्य् उत्तमस्त्रीसहायाः आसेवन्ते मधु रतिफलं कल्पवृक्षप्रसूतं त्वद्गम्भीरध्वनिषु शनकैः पुष्करेष्व् आहतेषु
+67,yatra strīṇāṃ priyatamabhujāliṅganocchvāsitānām aṅgaglāniṃ suratajanitāṃ tantujālāvalambāḥ tvatsaṃrodhāpagamaviśadaiś cotitāś candrapādair vyālumpanti sphuṭajalalavasyandinaś candrakāntāḥ,यत्र स्त्रीणां प्रियतमभुजालिङ्गनोच्छ्वासितानाम् अङ्गग्लानिं सुरतजनितां तन्तुजालावलम्बाः त्वत्संरोधापगमविशदैश् चोतिताश् चन्द्रपादैर् व्यालुम्पन्ति स्फुटजललवस्यन्दिनश् चन्द्रकान्ताः
+68,netrā nītāḥ satatagatinā yad vimānāgrabhūmīr ālekhyānāṃ navajalakaṇair doṣam utpādya sadyaḥ śaṅkāspṛṣṭā iva jalamucas tvādṛśā yatra jālair dhūmodgārānukṛtinipuṇaṃ jarjarā niṣpatanti,नेत्रा नीताः सततगतिना यद् विमानाग्रभूमीर् आलेख्यानां नवजलकणैर् दोषम् उत्पाद्य सद्यः शङ्कास्पृष्टा इव जलमुचस् त्वादृशा यत्र जालैर् धूमोद्गारानुकृतिनिपुणं जर्जरा निष्पतन्ति
+69,nīvībandhocchvasanaśithilaṃ yatra yakṣāṅganānāṃ vāsaḥ kāmād anibhṛtakareṣv ākṣipatsu priyeṣu arcistuṅgān abhimukham api prāpya ratnapradīpān hrīmūḍhānāṃ bhavati viphalapreraṇaś cūrṇamuṣṭiḥ,नीवीबन्धोच्छ्वसनशिथिलं यत्र यक्षाङ्गनानां वासः कामाद् अनिभृतकरेष्व् आक्षिपत्सु प्रियेषु अर्चिस्तुङ्गान् अभिमुखम् अपि प्राप्य रत्नप्रदीपान् ह्रीमूढानां भवति विफलप्रेरणश् चूर्णमुष्टिः
+70,gatyutkampād alakapatitair yatra mandārapuṣpaiḥ kḷptacchedyaiḥ kanakakamalaiḥ karṇavibhraṃśibhiś ca muktālagnastanaparimalaiś chinnasūtraiś ca hārair naiśo mārgaḥ savitur udaye sūcyate kāminīnām,गत्युत्कम्पाद् अलकपतितैर् यत्र मन्दारपुष्पैः कॢप्तच्छेद्यैः कनककमलैः कर्णविभ्रंशिभिश् च मुक्तालग्नस्तनपरिमलैश् छिन्नसूत्रैश् च हारैर् नैशो मार्गः सवितुर् उदये सूच्यते कामिनीनाम्
+71,matvā devaṃ dhanapatisakhaṃ yatra sākṣād vasantaṃ prāyaś cāpaṃ na vahati bhayān manmathaḥ ṣaṭpadajyam sabhrūbhaṅgaprahitanayanaiḥ kāmilakṣyeṣv amoghais tasyārambhaś caturavanitāvibhramair eva siddhaḥ,मत्वा देवं धनपतिसखं यत्र साक्षाद् वसन्तं प्रायश् चापं न वहति भयान् मन्मथः षट्पदज्यम् सभ्रूभङ्गप्रहितनयनैः कामिलक्ष्येष्व् अमोघैस् तस्यारम्भश् चतुरवनिताविभ्रमैर् एव सिद्धः
+72,tatrāgāraṃ dhanapatigṛhān uttareṇāsmadīyaṃ dūrāl lakṣyaṃ tad amaradhanuś cāruṇā toraṇena yasyopānte kṛtakatanayaḥ kāntayā vardhito me hastaprāpyastavakanamito bālamandāravṛkṣaḥ,तत्रागारं धनपतिगृहान् उत्तरेणास्मदीयं दूराल् लक्ष्यं तद् अमरधनुश् चारुणा तोरणेन यस्योपान्ते कृतकतनयः कान्तया वर्धितो मे हस्तप्राप्यस्तवकनमितो बालमन्दारवृक्षः
+73,vāpī cāsmin marakataśilābaddhasopānamārgā haimaiḥ syūtā kamalamukulaiḥ snigdhavaiḍūryanālaiḥ yasyās toye kṛtavasatayo mānasaṃ saṃnikṛṣṭaṃ na dhyāsyanti vyapagataśucas tvām api prekṣya haṃsāḥ,वापी चास्मिन् मरकतशिलाबद्धसोपानमार्गा हैमैः स्यूता कमलमुकुलैः स्निग्धवैडूर्यनालैः यस्यास् तोये कृतवसतयो मानसं संनिकृष्टं न ध्यास्यन्ति व्यपगतशुचस् त्वाम् अपि प्रेक्ष्य हंसाः
+74,yasyās tīre nicitaśikharaḥ peśalair indranīlaiḥ krīḍāśailaḥ kanakakadalīveṣṭanaprekṣaṇīyaḥ madgehinyāḥ priya iti sakhe cetasā kātareṇa prekṣyopāntasphuritataḍitaṃ tvāṃ tam eva smarāmi,यस्यास् तीरे निचितशिखरः पेशलैर् इन्द्रनीलैः क्रीडाशैलः कनककदलीवेष्टनप्रेक्षणीयः मद्गेहिन्याः प्रिय इति सखे चेतसा कातरेण प्रेक्ष्योपान्तस्फुरिततडितं त्वां तम् एव स्मरामि
+75,raktāśokaś calakisalayaḥ kesaraś cātra kāntaḥ pratyāsannau kuravakavṛter mādhavīmaṇḍapasya ekaḥ sakhyās tava saha mayā vāmapādābhilāṣī kāṅkṣaty anyo vadanamadirāṃ dohadacchadmanāsyāḥ,रक्ताशोकश् चलकिसलयः केसरश् चात्र कान्तः प्रत्यासन्नौ कुरवकवृतेर् माधवीमण्डपस्य एकः सख्यास् तव सह मया वामपादाभिलाषी काङ्क्षत्य् अन्यो वदनमदिरां दोहदच्छद्मनास्याः
+76,tanmadhye ca sphaṭikaphalakā kāñcanī vāsayaṣṭir mūle naddhā maṇibhir anatiprauḍhavaṃśaprakāśaiḥ tālaiḥ śiñjadvalayasubhagair nartitaḥ kāntayā me yām adhyāste divasavigame nīlakaṇṭhaḥ suhṛd vaḥ,तन्मध्ये च स्फटिकफलका काञ्चनी वासयष्टिर् मूले नद्धा मणिभिर् अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः तालैः शिञ्जद्वलयसुभगैर् नर्तितः कान्तया मे याम् अध्यास्ते दिवसविगमे नीलकण्ठः सुहृद् वः
+77,ebhiḥ sādho hṛdayanihitair lakṣaṇair lakṣaṇīyaṃ dvāropānte likhitavapuṣau śaṅkhapadmau ca dṛṣṭvā kṣāmacchāyaṃ bhavanam adhunā madviyogena nūnaṃ sūryāpāye na khalu kamalaṃ puṣyati svām abhikhyām,एभिः साधो हृदयनिहितैर् लक्षणैर् लक्षणीयं द्वारोपान्ते लिखितवपुषौ शङ्खपद्मौ च दृष्ट्वा क्षामच्छायं भवनम् अधुना मद्वियोगेन नूनं सूर्यापाये न खलु कमलं पुष्यति स्वाम् अभिख्याम्
+78,gatvā sadyaḥ kalabhatanutāṃ śīghrasaṃpātahetoḥ krīḍāśaile prathamakathite ramyasānau niṣaṇṇaḥ arhasy antarbhavanapatitāṃ kartum alpālpabhāsaṃ khadyotālīvilasitanibhāṃ vidyudunmeṣadṛṣṭim,गत्वा सद्यः कलभतनुतां शीघ्रसंपातहेतोः क्रीडाशैले प्रथमकथिते रम्यसानौ निषण्णः अर्हस्य् अन्तर्भवनपतितां कर्तुम् अल्पाल्पभासं खद्योतालीविलसितनिभां विद्युदुन्मेषदृष्टिम्
+79,tanvī śyāmā śikharadaśanā pakvabimbādharauṣṭhī madhye kṣāmā cakitahariṇaprekṣaṇī nimnanābhiḥ śroṇībhārād alasagaman�� stokanamrā stanābhyāṃ yā tatra syād yuvativiṣaye sṛṣṭir ādyeva dhātuḥ,तन्वी श्यामा शिखरदशना पक्वबिम्बाधरौष्ठी मध्ये क्षामा चकितहरिणप्रेक्षणी निम्ननाभिः श्रोणीभाराद् अलसगमना स्तोकनम्रा स्तनाभ्यां या तत्र स्याद् युवतिविषये सृष्टिर् आद्येव धातुः
+80,tāṃ jānīyāḥ parimitakathāṃ jīvitaṃ me dvitīyaṃ dūrībhūte mayi sahacare cakravākīm ivaikām gāḍhotkaṇṭhāguruṣu divaseṣv eṣu gacchatsu bālāṃ jātāṃ manye śiśiramathitāṃ padminīṃ vānyarūpām,तां जानीयाः परिमितकथां जीवितं मे द्वितीयं दूरीभूते मयि सहचरे चक्रवाकीम् इवैकाम् गाढोत्कण्ठागुरुषु दिवसेष्व् एषु गच्छत्सु बालां जातां मन्ये शिशिरमथितां पद्मिनीं वान्यरूपाम्
+81,nūnaṃ tasyāḥ prabalaruditocchūnanetraṃ bahūnāṃ niḥśvāsānām aśiśiratayā bhinnavarṇādharauṣṭham hastanyastaṃ mukham asakalavyakti lambālakatvād indor dainyaṃ tvadupasaraṇakliṣṭakānter bibharti,नूनं तस्याः प्रबलरुदितोच्छूननेत्रं बहूनां निःश्वासानाम् अशिशिरतया भिन्नवर्णाधरौष्ठम् हस्तन्यस्तं मुखम् असकलव्यक्ति लम्बालकत्वाद् इन्दोर् दैन्यं त्वदुपसरणक्लिष्टकान्तेर् बिभर्ति
+82,āloke te nipatati purā sā balivyākulā vā matsādṛśyaṃ virahatanu vā bhāvagamyaṃ likhantī pṛcchantī vā madhuravacanāṃ śārikāṃ pañjarasthāṃ kac cid bhartuḥ smarasi nibhṛte tvaṃ hi tasya priyeti,आलोके ते निपतति पुरा सा बलिव्याकुला वा मत्सादृश्यं विरहतनु वा भावगम्यं लिखन्ती पृच्छन्ती वा मधुरवचनां शारिकां पञ्जरस्थां कच् चिद् भर्तुः स्मरसि निभृते त्वं हि तस्य प्रियेति
+83,utsaṅge vā malinavasane somya nikṣipya vīṇāṃ madgotrāṅkaṃ viracitapadaṃ geyam udgātukāmā tantrīr ārdrā nayanasalilaiḥ sārayitvā kathaṃ cid bhūyo bhūyaḥ svayam api kṛtāṃ mūrcchanāṃ vismarantī,उत्सङ्गे वा मलिनवसने सोम्य निक्षिप्य वीणां मद्गोत्राङ्कं विरचितपदं गेयम् उद्गातुकामा तन्त्रीर् आर्द्रा नयनसलिलैः सारयित्वा कथं चिद् भूयो भूयः स्वयम् अपि कृतां मूर्च्छनां विस्मरन्ती
+84,śeṣān māsān gamanadivasaprastutasyāvadher vā vinyasyantī bhuvi gaṇanayā dehalīdattapuṣpaiḥ saṃyogaṃ vā hṛdayanihitārambham āsvādayantī prāyeṇaite ramaṇaviraheṣv aṅganānāṃ vinodāḥ,शेषान् मासान् गमनदिवसप्रस्तुतस्यावधेर् वा विन्यस्यन्ती भुवि गणनया देहलीदत्तपुष्पैः संयोगं वा हृदयनिहितारम्भम् आस्वादयन्ती प्रायेणैते रमणविरहेष्व् अङ्गनानां विनोदाः
+85,ādye baddhā virahadivase yā śikhā dāma hitvā śāpasyānte vigalitaśucā yā mayonmocanīyā sparśakliṣṭām ayamitanakhenāsakṛt sārayantīṃ gaṇḍābhogāt kaṭhinaviṣamād ekaveṇīṃ kareṇa,आद्ये बद्धा विरहदिवसे या शिखा दाम हित्वा शापस्यान्ते विगलितशुचा या मयोन्मोचनीया स्पर्शक्लिष्टाम् अयमितनखेनासकृत् सारयन्तीं गण्डाभोगात् कठिनविषमाद् एकवेणीं करेण
+86,savyāpārām ahani na tathā khedayed viprayogaḥ śaṅke rātrau gurutaraśucaṃ nirvinodāṃ sakhīṃ te matsaṃdeśaiḥ sukhayitum ataḥ paśya sādhvīṃ niśīthe tām unnidrām avaniśayanāsannavātāyanasthaḥ,सव्यापाराम् अहनि न तथा ख��दयेद् विप्रयोगः शङ्के रात्रौ गुरुतरशुचं निर्विनोदां सखीं ते मत्संदेशैः सुखयितुम् अतः पश्य साध्वीं निशीथे ताम् उन्निद्राम् अवनिशयनासन्नवातायनस्थः
+87,ādhikṣāmāṃ virahaśayane saṃnikīrṇaikapārśvāṃ prācīmūle tanum iva kalāmātraśeṣāṃ himāṃśoḥ matsaṃyogaḥ katham upanamet svapnajo 'pīti nidrām ākāṅkṣantīṃ nayanasalilotpīḍaruddhāvakāśām,आधिक्षामां विरहशयने संनिकीर्णैकपार्श्वां प्राचीमूले तनुम् इव कलामात्रशेषां हिमांशोः मत्संयोगः कथम् उपनमेत् स्वप्नजो ऽपीति निद्राम् आकाङ्क्षन्तीं नयनसलिलोत्पीडरुद्धावकाशाम्
+88,niḥśvāsenādharakisalayakleśinā vikṣipantīṃ śuddhasnānāt paruṣamalakaṃ nūnam āgaṇḍalambam nītā rātriḥ kṣaṇa iva mayā sārdham icchāratair yā tām evoṣṇair virahaśayaneṣv asrubhir yāpayantīm,निःश्वासेनाधरकिसलयक्लेशिना विक्षिपन्तीं शुद्धस्नानात् परुषमलकं नूनम् आगण्डलम्बम् नीता रात्रिः क्षण इव मया सार्धम् इच्छारतैर् या ताम् एवोष्णैर् विरहशयनेष्व् अस्रुभिर् यापयन्तीम्
+89,pādān indor amṛtaśiśirāñjālamārgapraviṣṭān pūrvaprītyā gatam abhimukhaṃ saṃnivṛttaṃ tathaiva cakṣuḥ khedāt sajalagurubhiḥ pakṣmabhiś chādayantīṃ sābhre 'hnīva sthalakamalinīṃ na prabuddhāṃ na suptām,पादान् इन्दोर् अमृतशिशिराञ्जालमार्गप्रविष्टान् पूर्वप्रीत्या गतम् अभिमुखं संनिवृत्तं तथैव चक्षुः खेदात् सजलगुरुभिः पक्ष्मभिश् छादयन्तीं साभ्रे ऽह्नीव स्थलकमलिनीं न प्रबुद्धां न सुप्ताम्
+90,jāne sakhyās tava mayi manaḥ saṃbhṛtasneham asmād itthaṃbhūtāṃ prathamavirahe tām ahaṃ tarkayāmi vācālaṃ māṃ na khalu subhagaṃmanyabhāvaḥ karoti pratyakṣaṃ te nikhilam acirād bhrātar uktaṃ mayā yat,जाने सख्यास् तव मयि मनः संभृतस्नेहम् अस्माद् इत्थंभूतां प्रथमविरहे ताम् अहं तर्कयामि वाचालं मां न खलु सुभगंमन्यभावः करोति प्रत्यक्षं ते निखिलम् अचिराद् भ्रातर् उक्तं मया यत्
+91,sā saṃnyastābharaṇam abalā pelavaṃ dhārayantī śayyotsaṅge nihitam asakṛd duḥkhaduḥkhena gātram tvām apy asraṃ navajalamayaṃ mocayiṣyaty avaśyaṃ prāyaḥ sarvo bhavati karuṇāvṛttir ārdrāntarātmā,सा संन्यस्ताभरणम् अबला पेलवं धारयन्ती शय्योत्सङ्गे निहितम् असकृद् दुःखदुःखेन गात्रम् त्वाम् अप्य् अस्रं नवजलमयं मोचयिष्यत्य् अवश्यं प्रायः सर्वो भवति करुणावृत्तिर् आर्द्रान्तरात्मा
+92,ruddhāpāṅgaprasaram alakair añjanasnehaśūnyaṃ pratyādeśād api ca madhuno vismṛtabhrūvilāsam tvayy āsanne nayanam uparispandi śaṅke mṛgākṣyā mīnakṣobhākulakuvalayaśrītulām eṣyatīti,रुद्धापाङ्गप्रसरम् अलकैर् अञ्जनस्नेहशून्यं प्रत्यादेशाद् अपि च मधुनो विस्मृतभ्रूविलासम् त्वय्य् आसन्ने नयनम् उपरिस्पन्दि शङ्के मृगाक्ष्या मीनक्षोभाकुलकुवलयश्रीतुलाम् एष्यतीति
+93,vāmo vāsyāḥ kararuhapadair mucyamāno madīyair muktājālaṃ ciraparicitaṃ tyājito daivagatyā saṃbhogānte mama samucito hastasaṃvāhanānāṃ yāsyaty ūruḥ sarasakadalīstambhagauraś calatvam,वामो वास्याः कररुहपदैर् मुच्यमानो मदीय���र् मुक्ताजालं चिरपरिचितं त्याजितो दैवगत्या संभोगान्ते मम समुचितो हस्तसंवाहनानां यास्यत्य् ऊरुः सरसकदलीस्तम्भगौरश् चलत्वम्
+94,tasmin kāle jalada dayitā labdhanidrā yadi syād anvāsyaināṃ stanitavimukho yāmamātraṃ sahasva mā bhūd asyāḥ praṇayini mayi svapnalabdhe kathaṃ cit sadyaḥ kaṇṭhacyutabhujalatāgranthi gāḍhopagūḍham,तस्मिन् काले जलद दयिता लब्धनिद्रा यदि स्याद् अन्वास्यैनां स्तनितविमुखो याममात्रं सहस्व मा भूद् अस्याः प्रणयिनि मयि स्वप्नलब्धे कथं चित् सद्यः कण्ठच्युतभुजलताग्रन्थि गाढोपगूढम्
+95,tām utthāpya svajalakaṇikāśītalenānilena pratyāśvastāṃ samam abhinavair jālakair mālatīnām vidyudgarbhe nihitanayanāṃ tvatsanāthe gavākṣe vaktuṃ dhīrastanitavacanair māninīṃ prakramethāḥ,ताम् उत्थाप्य स्वजलकणिकाशीतलेनानिलेन प्रत्याश्वस्तां समम् अभिनवैर् जालकैर् मालतीनाम् विद्युद्गर्भे निहितनयनां त्वत्सनाथे गवाक्षे वक्तुं धीरस्तनितवचनैर् मानिनीं प्रक्रमेथाः
+96,bhartur mitraṃ priyam avidhave viddhi mām ambuvāhaṃ tatsaṃdeśān manasi nihitād āgataṃ tvatsamīpam yo vṛndāni tvarayati pathi śrāmyatāṃ proṣitānāṃ mandrasnigdhair dhvanibhir abalāveṇimokṣotsukāni,भर्तुर् मित्रं प्रियम् अविधवे विद्धि माम् अम्बुवाहं तत्संदेशान् मनसि निहिताद् आगतं त्वत्समीपम् यो वृन्दानि त्वरयति पथि श्राम्यतां प्रोषितानां मन्द्रस्निग्धैर् ध्वनिभिर् अबलावेणिमोक्षोत्सुकानि
+97,ity ākhyāte pavanatanayaṃ maithilīvonmukhī sā tvām utkaṇṭhocchvasitahṛdayā vīkṣya saṃbhāvya caiva śroṣyaty asmāt param avahitā somya sīmantinīnāṃ kāntodantaḥ suhṛdupanataḥ saṃgamāt kiṃ cid ūnaḥ,इत्य् आख्याते पवनतनयं मैथिलीवोन्मुखी सा त्वाम् उत्कण्ठोच्छ्वसितहृदया वीक्ष्य संभाव्य चैव श्रोष्यत्य् अस्मात् परम् अवहिता सोम्य सीमन्तिनीनां कान्तोदन्तः सुहृदुपनतः संगमात् किं चिद् ऊनः
+98,tām āyuṣmān mama ca vacanād ātmanā copakartuṃ brūyād evaṃ tava sahacaro rāmagiryāśramasthaḥ avyāpannaḥ kuśalam abale pṛcchati tvāṃ viyuktaḥ pūrvāśāsyaṃ sulabhavipadāṃ prāṇinām etad eva,ताम् आयुष्मान् मम च वचनाद् आत्मना चोपकर्तुं ब्रूयाद् एवं तव सहचरो रामगिर्याश्रमस्थः अव्यापन्नः कुशलम् अबले पृच्छति त्वां वियुक्तः पूर्वाशास्यं सुलभविपदां प्राणिनाम् एतद् एव
+99,aṅgenāṅgaṃ tanu ca tanunā gāḍhataptena taptaṃ sāsreṇāsradravam aviratotkaṇṭham utkaṇṭhitena uṣṇocchvāsaṃ samadhikatarocchvāsinā dūravartī saṃkalpais te viśati vidhinā vairiṇā ruddhamārgaḥ,अङ्गेनाङ्गं तनु च तनुना गाढतप्तेन तप्तं सास्रेणास्रद्रवम् अविरतोत्कण्ठम् उत्कण्ठितेन उष्णोच्छ्वासं समधिकतरोच्छ्वासिना दूरवर्ती संकल्पैस् ते विशति विधिना वैरिणा रुद्धमार्गः
+100,śabdākhyeyaṃ yad api kila te yaḥ sakhīnāṃ purastāt karṇe lolaḥ kathayitum abhūd ānanasparśalobhāt so 'tikrāntaḥ śravaṇaviṣayaṃ locanānām agamyas tvām utkaṇṭhāviracitapadaṃ manmukhenedam āha,शब्दाख्येयं यद् अपि किल ते यः सखीनां पुरस्तात् कर्णे लोलः कथयितु���् अभूद् आननस्पर्शलोभात् सो ऽतिक्रान्तः श्रवणविषयं लोचनानाम् अगम्यस् त्वाम् उत्कण्ठाविरचितपदं मन्मुखेनेदम् आह
+101,śyāmāsv aṅgaṃ cakitahariṇaprekṣite dṛṣṭipātaṃ gaṇḍacchāyāṃ śaśini śikhināṃ varhabhāreṣu keśān utpaśyāmi pratanuṣu nadīvīciṣu bhrūvilāsān hantaikasthaṃ kva cid api na te bhīru sādṛśyam asti,श्यामास्व् अङ्गं चकितहरिणप्रेक्षिते दृष्टिपातं गण्डच्छायां शशिनि शिखिनां वर्हभारेषु केशान् उत्पश्यामि प्रतनुषु नदीवीचिषु भ्रूविलासान् हन्तैकस्थं क्व चिद् अपि न ते भीरु सादृश्यम् अस्ति
+102,tvām ālikhya praṇayakupitāṃ dhāturāgaiḥ śilāyām ātmānaṃ te caraṇapatitaṃ yāvad icchāmi kartum asrais tāvan muhur upacitair dṛṣṭir ālipyate me krūras tasminn api na sahate saṃgamaṃ nau kṛtāntaḥ,त्वाम् आलिख्य प्रणयकुपितां धातुरागैः शिलायाम् आत्मानं ते चरणपतितं यावद् इच्छामि कर्तुम् अस्रैस् तावन् मुहुर् उपचितैर् दृष्टिर् आलिप्यते मे क्रूरस् तस्मिन्न् अपि न सहते संगमं नौ कृतान्तः
+103,mām ākāśapraṇihitabhujaṃ nirdayāśleṣahetor labdhāyās te katham api sati svapnasaṃdarśaneṣu paśyantīnāṃ na khalu bahuśo na sthalīdevatānāṃ muktāsthūlās tarukisalayeṣv asruleśāḥ patanti,माम् आकाशप्रणिहितभुजं निर्दयाश्लेषहेतोर् लब्धायास् ते कथम् अपि सति स्वप्नसंदर्शनेषु पश्यन्तीनां न खलु बहुशो न स्थलीदेवतानां मुक्तास्थूलास् तरुकिसलयेष्व् अस्रुलेशाः पतन्ति
+104,bhittvā sadyaḥ kisalayapuṭān devadārudrumāṇāṃ ye tatkṣīrasrutisurabhayo dakṣiṇena pravṛttāḥ āliṅgyante guṇavati mayā te tuṣārādrivātāḥ pūrvaspṛṣṭaṃ yadi kila bhaved aṅgam ebhis taveti,भित्त्वा सद्यः किसलयपुटान् देवदारुद्रुमाणां ये तत्क्षीरस्रुतिसुरभयो दक्षिणेन प्रवृत्ताः आलिङ्ग्यन्ते गुणवति मया ते तुषाराद्रिवाताः पूर्वस्पृष्टं यदि किल भवेद् अङ्गम् एभिस् तवेति
+105,saṃkṣipyeran kṣaṇa iva kathaṃ dīrghayāmās triyāmāḥ sarvāvasthāsv ahar api kathaṃ mandamandātapaṃ syāt itthaṃ cetaś caṭulanayane durlabhaprārthanaṃ me gāḍhoṣmābhiḥ kṛtam aśaraṇaṃ tvadviyogavyathābhiḥ,संक्षिप्येरन् क्षण इव कथं दीर्घयामास् त्रियामाः सर्वावस्थास्व् अहर् अपि कथं मन्दमन्दातपं स्यात् इत्थं चेतश् चटुलनयने दुर्लभप्रार्थनं मे गाढोष्माभिः कृतम् अशरणं त्वद्वियोगव्यथाभिः
+106,nanv ātmānaṃ bahu vigaṇayann ātmanā nāvalambe tat kalyāṇi tvam api sutarāṃ mā gamaḥ kātaratvam kasyātyantaṃ sukham upanataṃ duḥkham ekāntato vā nīcair gacchaty upari ca daśā cakranemikrameṇa,नन्व् आत्मानं बहु विगणयन्न् आत्मना नावलम्बे तत् कल्याणि त्वम् अपि सुतरां मा गमः कातरत्वम् कस्यात्यन्तं सुखम् उपनतं दुःखम् एकान्ततो वा नीचैर् गच्छत्य् उपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण
+107,śāpānto me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau māsān anyān gamaya caturo locane mīlayitvā paścād āvāṃ virahaguṇitaṃ taṃ tam ātmābhilāṣaṃ nirvekṣyāvaḥ pariṇataśaraccandrikāsu kṣapāsu,शापान्तो मे भुजगशयनाद् उत्थिते शार्ङ्गपाणौ मासान् अन्यान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा पश्चाद् आवां विरहगुणितं तं तम् आत्माभिलाषं निर्वेक्ष्यावः परिणतशरच्चन्द्रिकासु क्षपासु
+108,bhūyaś cāha tvam api śayane kaṇṭhalagnā purā me nidrāṃ gatvā kim api rudatī sasvanaṃ viprabuddhā sāntarhāsaṃ kathitam asakṛt pṛcchataś ca tvayā me dṛṣṭaḥ svapne kitava ramayan kām api tvaṃ mayeti,भूयश् चाह त्वम् अपि शयने कण्ठलग्ना पुरा मे निद्रां गत्वा किम् अपि रुदती सस्वनं विप्रबुद्धा सान्तर्हासं कथितम् असकृत् पृच्छतश् च त्वया मे दृष्टः स्वप्ने कितव रमयन् काम् अपि त्वं मयेति
+109,etasmān māṃ kuśalinam abhijñānadānād viditvā mā kaulīnād asitanayane mayy aviśvāsinī bhūḥ snehān āhuḥ kim api virahahrāsinas te hy abhogād iṣṭe vastuny upacitarasāḥ premarāśībhavanti,एतस्मान् मां कुशलिनम् अभिज्ञानदानाद् विदित्वा मा कौलीनाद् असितनयने मय्य् अविश्वासिनी भूः स्नेहान् आहुः किम् अपि विरहह्रासिनस् ते ह्य् अभोगाद् इष्टे वस्तुन्य् उपचितरसाः प्रेमराशीभवन्ति
+110,kac cit somya vyavasitam idaṃ bandhukṛtyaṃ tvayā me pratyākhyātuṃ na khalu bhavato dhīratāṃ tarkayāmi niḥśabdo 'pi pradiśasi jalaṃ yācitaś cātakebhyaḥ pratyuktaṃ hi praṇayiṣu satām īpsitārthakriyaiva,कच् चित् सोम्य व्यवसितम् इदं बन्धुकृत्यं त्वया मे प्रत्याख्यातुं न खलु भवतो धीरतां तर्कयामि निःशब्दो ऽपि प्रदिशसि जलं याचितश् चातकेभ्यः प्रत्युक्तं हि प्रणयिषु सताम् ईप्सितार्थक्रियैव
+111,etat kṛtvā priyam anucitaprārthanāvartmano me sauhārdād vā vidhura iti vā mayy anukrośabuddhyā iṣṭān deśān vicara jalada prāvṛṣā saṃbhṛtaśrīr mā bhūd evaṃ kṣaṇam api ca te vidyutā viprayogaḥ,एतत् कृत्वा प्रियम् अनुचितप्रार्थनावर्त्मनो मे सौहार्दाद् वा विधुर इति वा मय्य् अनुक्रोशबुद्ध्या इष्टान् देशान् विचर जलद प्रावृषा संभृतश्रीर् मा भूद् एवं क्षणम् अपि च ते विद्युता विप्रयोगः

clean_mukundamala.csv

@@ -0,0 +1,35 @@
+verse,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
+kmuk_1,Kulaśekhara: Mukundamālā vande mukundamaravindadalāyatākṣaṃ kundenduśaṅkhadaśanaṃ śiśugopaveṣam / indrādidevagaṇavanditapādapīṭhaṃ vṛndāvanālayamahaṃ vasudevasūnum,कुलशेखर: मुकुन्दमाला वन्दे मुकुन्दमरविन्ददलायताक्षं कुन्देन्दुशङ्खदशनं शिशुगोपवेषम् / इन्द्रादिदेवगणवन्दितपादपीठं वृन्दावनालयमहं वसुदेवसूनुम्
+kmuk_2,jayatu jayatu devo devakīnandano 'yaṃ jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ / jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ,जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनो ऽयं जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः / जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः
+kmuk_3,mukunda mūrdhnā praṇipatya yāce bhavantamekāntamiyantamartham / avismṛtistvaccaraṇāravinde bhave bhave me 'sti bhavatprasādāt,मुकुन्द मूर्ध्ना प्रणिपत्य याचे भवन्तमेकान्तमियन्तमर्थम् / अविस्मृतिस्त्वच्चरणारविन्दे भवे भवे मे ऽस्ति भवत्प्रसादात्
+kmuk_4,śrīmukundapadāmbhojamadhunaḥ paramādbhutam / yatpāyino na muhyanti muhyanti yadapāyinaḥ,श्रीमुकुन्दपदाम्भोजमधुनः परमाद्भुतम् / यत्पायिनो न मुह्यन्ति मुह्यन्ति यदपायिनः
+kmuk_5,nāhaṃ vande tava caraṇayordvandvamadvandvahetoḥ kumbhīpākaṃ gurumapi hare nārakaṃ nāpanetum / ramyā rāmā mṛdutanulatā nandane nāpi rantuṃ bhāve bhāve hṛdayabhavane bhāvaye 'haṃ bhavantam,नाहं वन्दे तव चरणयोर्द्वन्द्वमद्वन्द्वहेतोः कुम्भीपाकं गुरुमपि हरे नारकं नापनेतुम् / रम्या रामा मृदुतनुलता नन्दने नापि रन्तुं भावे भावे हृदयभवने भावये ऽहं भवन्तम्
+kmuk_6,nāsthā dharme na vasunicaye naiva kāmopabhoge yadbhāvyaṃ tadbhavatu bhagavanpūrvakarmānurūpam / etatprārthyaṃ mama bahumataṃ janmajanmāntare 'pi tvatpādāmbhoruhayugagatā niścalā bhaktirastu,नास्था धर्मे न वसुनिचये नैव कामोपभोगे यद्भाव्यं तद्भवतु भगवन्पूर्वकर्मानुरूपम् / एतत्प्रार्थ्यं मम बहुमतं जन्मजन्मान्तरे ऽपि त्वत्पादाम्भोरुहयुगगता निश्चला भक्तिरस्तु
+kmuk_7,divi vā bhuvi vā mamāstu vāso narake vā narakāntake prakāmam / avadhīritaśāradāravindau caraṇau te maraṇe 'pi cintayāmi,दिवि वा भुवि वा ममास्तु वासो नरके वा नरकान्तके प्रकामम् / अवधीरितशारदारविन्दौ चरणौ ते मरणे ऽपि चिन्तयामि
+kmuk_8,sarasijanayane saśaṅkhacakre murabhidi mā virameha citta rantum / sukhakaramaparaṃ na jātu jāne haricaraṇasmaraṇāmṛtena tulyam,सरसिजनयने सशङ्खचक्रे मुरभिदि मा विरमेह चित्त रन्तुम् / सुखकरमपरं न जातु जाने हरिचरणस्मरणामृतेन तुल्यम्
+kmuk_9,mā bhairmandamano vicintya bahudhā yāmīściraṃ yātanā nāmī naḥ prabhavanti pāparipavaḥ svāmī nanu śrīdharaḥ / ālasyaṃ vyapanīya bhaktisulabhaṃ dhyāyasva nārāyaṇaṃ lokasya vyasanāpanodanakaro dāsasya kiṃ na kṣamaḥ,मा भैर्मन्दमनो विचिन्त्य बहुधा यामीश्चिरं यातना नामी नः प्रभवन्ति पापरिपवः स्वामी ननु श्रीधरः / आलस्यं व्यपनीय भक्तिसुलभं ध्यायस्व नारायणं लोकस्य व्यसनापनोदनकरो दासस्य किं न क्षमः
+kmuk_10,bhavajaladhimagādhaṃ dustaraṃ nistareyaṃ kathamahamiti ceto mā sma gāḥ kātaratvam / sarasijadṛśi deve tāvakī bhaktirekā narakabhidi niṣaṇṇā tārayiṣyatyavaśyam,भवजलधिमगाधं दुस्तरं निस्तरेयं कथमहमिति चेतो मा स्म गाः कातरत्वम् / सरसिजदृशि देवे तावकी भक्तिरेका नरकभिदि निषण्णा तारयिष्यत्यवश्यम्
+kmuk_11,tṛṣṇātoye madanapavanoddhūtamohormimāle dārāvarte sahajatanayagrāhasaṃghākule ca / saṃsārākhye mahati jaladhau majjatāṃ nastridhāmanpādāmbhoje varada bhavato bhaktināve prasīda,तृष्णातोये मदनपवनोद्धूतमोहोर्मिमाले दारावर्ते सहजतनयग्राहसंघाकुले च / संसाराख्ये महति जलधौ मज्जतां नस्त्रिधामन्पादाम्भोजे वरद भवतो भक्तिनावे प्रसीद
+kmuk_12,pṛthvīreṇuraṇuḥ payāṃsi kaṇikāḥ phalguḥ sphuliṅgo laghustejo niḥśvasanaṃ maruttanutaraṃ randhraṃ susūkṣmaṃ nabhaḥ / kṣudrā rudrapitāmahaprabhṛtayaḥ kīṭāḥ samastāḥ surā dṛṣṭe yatra sa tāvako vijayate bhūmāvadhūtāvadhiḥ,पृथ्वीरेणुरणुः पयांसि कणिकाः फल्गुः स्फुलिङ्गो लघुस्तेजो निःश्वसनं मरुत्तनुतरं रन्ध्रं सुसूक्ष्मं नभः / क्षुद्रा रुद्रपितामहप्रभृतयः कीटाः समस्ताः सुरा दृष्टे यत्र स तावको विजयते भूमावधूतावधिः
+kmuk_13,āmnāyābhyasanānyaraṇyaruditaṃ kṛcchravratānyanvahaṃ medaśchedapadāni pūrtavidhayaḥ sarve hutaṃ bhasmani / tīrthānāmavagāhanāni ca gajasnānaṃ vinā yatpadadvandvāmbhoruhasaṃstutiṃ vijayate devaḥ sa nārāyaṇaḥ,आम्नायाभ्यसनान्यरण्यरुदितं कृच्छ्रव्रतान्यन्वहं मेदश्छेदपदानि पूर्तविधयः सर्वे हुतं भस्मनि / तीर्थानामवगाहनानि च गजस्नानं विना यत्पदद्वन्द्वाम्भोरुहसंस्तुतिं विजयते देवः स नारायणः
+kmuk_14,ānanda govinda mukunda rāma nārāyaṇānanta nirāmayeti / vaktuṃ samartho 'pi na vakti kaścidaho janānāṃ vyasanāni mokṣe,आनन्द गोविन्द मुकुन्द राम नारायणानन्त निरामयेति / वक्तुं समर्थो ऽपि न वक्ति कश्चिदहो जनानां व्यसनानि मोक्षे
+kmuk_15,kṣīrasāgarataraṅgaśīkarāsāratārakitacārumūrtaye / bhogibhogaśayanīyaśāyine mādhavāya madhuvidviṣe namaḥ,क्षीरसागरतरङ्गशीकरासारतारकितचारुमूर्तये / भोगिभोगशयनीयशायिने माधवाय मधुविद्विषे नमः
+kmuk_16,vātsalyādabhayapradānasamayādārtārtinirvāpaṇādaudāryādaghaśoṣaṇādagaṇitaśreyaḥpadaprāpaṇāt / sevyaḥ śrīpatireva sarvajagatāmekāntataḥ sākṣiṇaḥ prahlādaśca vibhīṣaṇaśca karirāṭ pāñcālyahalyā dhruvaḥ,वात्सल्यादभयप्रदानसमयादार्तार्तिनिर्वापणादौदार्यादघशोषणादगणितश्रेयःपदप्रापणात् / सेव्यः श्रीपतिरेव सर्वजगतामेकान्ततः साक्षिणः प्रह्लादश्च विभीषणश्च करिराट् पाञ्चाल्यहल्या ध्रुवः
+kmuk_17,nāthe śrīpuruṣottame trijagatāmekādhipe cetasā sevye svasya padasya dātari pare nārāyaṇe tiṣṭhati / yaṃ kaṃcitpuruṣādhamaṃ katipayagrāmeśamalpādarthadaṃ sevāyai mṛgayāmahe naramaho mūḍhā varākā vayam,नाथे श्रीपुरुषोत्तमे त्रिजगतामेकाधिपे चेतसा सेव्ये स्वस्य पदस्य दातरि परे नारायणे तिष्ठति / यं कंचित्पुरुषाधमं कतिपयग्रामेशमल्पादर्थदं सेवायै मृगयामहे नरमहो मूढा वराका वयम्
+kmuk_18,bho lokāḥ śṛṇuta prasūtimaraṇavyādheścikitsāmimāṃ yogajñāḥ samudāharanti munayo yāṃ yājñavalkyādayaḥ / antarjyotirameyamekamamṛtaṃ kṛṣ��ākhyamāpīyatāṃ yatpītaṃ paramauṣadhaṃ vitanute nirvāṇamātyantikam,भो लोकाः शृणुत प्रसूतिमरणव्याधेश्चिकित्सामिमां योगज्ञाः समुदाहरन्ति मुनयो यां याज्ञवल्क्यादयः / अन्तर्ज्योतिरमेयमेकममृतं कृष्णाख्यमापीयतां यत्पीतं परमौषधं वितनुते निर्वाणमात्यन्तिकम्
+kmuk_19,baddhenāñjalinā natena śirasā gātraiḥ saromodgamaiḥ kaṇṭhena savaragadgadena nayanenodgīrṇabāṣpāmbunā / nityaṃ tvaccaraṇāravindayugaladhyānāmṛtāsvādināmasmākaṃ sarasīruhākṣa satataṃ saṃpadyatāṃ jīvitam,बद्धेनाञ्जलिना नतेन शिरसा गात्रैः सरोमोद्गमैः कण्ठेन सवरगद्गदेन नयनेनोद्गीर्णबाष्पाम्बुना / नित्यं त्वच्चरणारविन्दयुगलध्यानामृतास्वादिनामस्माकं सरसीरुहाक्ष सततं संपद्यतां जीवितम्
+kmuk_20,tattvaṃ bruvāṇāni paraṃ parasmādaho kṣarantīva sudhāṃ padāni / āvartaya prāñjalirasmi jihve nāmāni nārāyaṇagocarāṇi,तत्त्वं ब्रुवाणानि परं परस्मादहो क्षरन्तीव सुधां पदानि / आवर्तय प्राञ्जलिरस्मि जिह्वे नामानि नारायणगोचराणि
+kmuk_21,idaṃ śarīraṃ pariṇāmapeśalaṃ patatyavaśyaṃ ślathasaṃdhi jarjaram / kimauṣadhaiḥ kliśyasi mūḍha durmate nirāmayaṃ kṛṣṇarasāyanaṃ piba,इदं शरीरं परिणामपेशलं पतत्यवश्यं श्लथसंधि जर्जरम् / किमौषधैः क्लिश्यसि मूढ दुर्मते निरामयं कृष्णरसायनं पिब
+kmuk_22,śrīmannāma procya nārāyaṇākhyaṃ yena prāptā vāñchitaṃ pāpino 'pi / hā naḥ pūrvaṃ vākpravṛttā na tasmiṃstena prāptaṃ garbhavāsādiduḥkham,श्रीमन्नाम प्रोच्य नारायणाख्यं येन प्राप्ता वाञ्छितं पापिनो ऽपि / हा नः पूर्वं वाक्प्रवृत्ता न तस्मिंस्तेन प्राप्तं गर्भवासादिदुःखम्
+kmuk_23,mā drākṣaṃ kṣīṇapuṇyānkṣaṇamapi bhavato bhaktihīnānpadābje mā śrauṣaṃ śravyabaddhaṃ tava caritamapāsyānyadākhyānajātam / mā sprākṣaṃ mādhava tvāmapi bhuvanapate cetasāpahnuvānaṃ mā bhūvaṃ tvatsaparyāvyatikararahito janmajanmāntare 'pi,मा द्राक्षं क्षीणपुण्यान्क्षणमपि भवतो भक्तिहीनान्पदाब्जे मा श्रौषं श्रव्यबद्धं तव चरितमपास्यान्यदाख्यानजातम् / मा स्प्राक्षं माधव त्वामपि भुवनपते चेतसापह्नुवानं मा भूवं त्वत्सपर्याव्यतिकररहितो जन्मजन्मान्तरे ऽपि
+kmuk_24,madana parihara sthitiṃ madīye manasi mukundapadāravindadhāmni / haranayanakṛśānunā kṛśo 'si smarasi na cakraparākramaṃ murāreḥ,मदन परिहर स्थितिं मदीये मनसि मुकुन्दपदारविन्दधाम्नि / हरनयनकृशानुना कृशो ऽसि स्मरसि न चक्रपराक्रमं मुरारेः
+kmuk_25,dārā vārākaravarasutā te 'ṅgajo 'yaṃ viriñcaḥ stotā vedastava suragaṇo bhṛtyavargaḥ prasādaḥ / muktirmadhye jagadavikalaṃ tāvake devakī te mātā mittraṃ balaripusutastattvato 'nyanna jāne,दारा वाराकरवरसुता ते ऽङ्गजो ऽयं विरिञ्चः स्तोता वेदस्तव सुरगणो भृत्यवर्गः प्रसादः / मुक्तिर्मध्ये जगदविकलं तावके देवकी ते माता मित्त्रं बलरिपुसुतस्तत्त्वतो ऽन्यन्न जाने
+kmuk_26,jihve kīrtaya keśavaṃ muraripuṃ ceto bhaja śrīdharaṃ pāṇidvandva samarcayācyutakathāṃ śrotradvaya tvaṃ śruṇu / kṛṣṇaṃ lokaya locanadvaya harergacchāṅghriyugmālayaṃ jighra ghrāṇa mukundapādatulasīṃ murdhannamādhokṣajam,जिह्वे कीर्तय केशवं मुररिपुं चेतो भज श्रीधरं पाणिद्वन्द्व समर्चयाच्युतकथां श्रोत्रद्वय त्वं श्रुणु / कृष्णं लोकय लोचनद्वय हरेर्गच्छाङ्घ्रियुग्मालयं जिघ्र घ्राण मुकुन्दपादतुलसीं मुर्धन्नमाधोक्षजम्
+kmuk_27,yatkṛṣṇapraṇipātadhūlidhavalaṃ tadvai śiraḥ syācchubhaṃ te netre tamasojjhite surucire yābhyāṃ harirdṛśyate / sā buddhirniyamairyamaiśca vimalā yā mādhavadhyāyinī sā jihvāmṛtavarṣiṇī pratipadaṃ yā stauti nārāyaṇam,यत्कृष्णप्रणिपातधूलिधवलं तद्वै शिरः स्याच्छुभं ते नेत्रे तमसोज्झिते सुरुचिरे याभ्यां हरिर्दृश्यते / सा बुद्धिर्नियमैर्यमैश्च विमला या माधवध्यायिनी सा जिह्वामृतवर्षिणी प्रतिपदं या स्तौति नारायणम्
+kmuk_28,bhaktadveṣibhujaṃgagāruḍamaṇistrailokyarakṣāmaṇirgopīlocanacātakāmbudamaṇiḥ saundaryamudrāmaṇiḥ / śrīkāntāmaṇirukmiṇīghanakucadvandvaikabhūṣāmaṇiḥ śreyo dhyeyaśikhāmṇirdiśatu no gopālacūḍāmaṇiḥ,भक्तद्वेषिभुजंगगारुडमणिस्त्रैलोक्यरक्षामणिर्गोपीलोचनचातकाम्बुदमणिः सौन्दर्यमुद्रामणिः / श्रीकान्तामणिरुक्मिणीघनकुचद्वन्द्वैकभूषामणिः श्रेयो ध्येयशिखाम्णिर्दिशतु नो गोपालचूडामणिः
+kmuk_29,śatrucchedaikamantraṃ sakalamupaniṣadvākyasaṃpūjyamantraṃ saṃsārottāramantraṃ samuditamanasāṃ saṅganiryāṇamantram / sarvaiśvaryaikamantraṃ vyasanabhujagasaṃdaṣṭasaṃtrāṇamantraṃ jihve śrīkṛṣṇamantraṃ japa japa satataṃ janmasāphalyamantram,शत्रुच्छेदैकमन्त्रं सकलमुपनिषद्वाक्यसंपूज्यमन्त्रं संसारोत्तारमन्त्रं समुदितमनसां सङ्गनिर्याणमन्त्रम् / सर्वैश्वर्यैकमन्त्रं व्यसनभुजगसंदष्टसंत्राणमन्त्रं जिह्वे श्रीकृष्णमन्त्रं जप जप सततं जन्मसाफल्यमन्त्रम्
+kmuk_30,vyāmohoddalanauṣadhaṃ munimanovṛttipravṛttyauṣadhaṃ daityānarthakarauṣadhaṃ trijagatāṃ saṃjīvanaikauṣadham / bhaktārtipraśamauṣadhaṃ bhavabhayapradhvaṃsi divyauṣadhaṃ śreyaḥprāptikarauṣadhaṃ piba manaḥ śrīkṛṣṇanāmauṣadham,व्यामोहोद्दलनौषधं मुनिमनोवृत्तिप्रवृत्त्यौषधं दैत्यानर्थकरौषधं त्रिजगतां संजीवनैकौषधम् / भक्तार्तिप्रशमौषधं भवभयप्रध्वंसि दिव्यौषधं श्रेयःप्राप्तिकरौषधं पिब मनः श्रीकृष्णनामौषधम्
+kmuk_31,āścaryametaddhi manuṣyaloke sudhāṃ parityajya viṣaṃ pibanti / nāmāni nārāyaṇagocarāṇi tyaktvānyavācaḥ kuhakāḥ paṭhanti,आश्चर्यमेतद्धि मनुष्यलोके सुधां परित्यज्य विषं पिबन्ति / नामानि नारायणगोचराणि त्यक्त्वान्यवाचः कुहकाः पठन्ति
+kmuk_32,lāṭīnetrapuṭīpayodharaghaṭīrevātaṭīduṣkuṭīpāṭīradrumavarṇanena kavibhirmūḍhairdinaṃ nīyate / govindeti janārdaneti jagatāṃ nātheti kṛṣṇeti ca vyāhāraiḥ samayastadekamanasāṃ puṃsāmatikrāmati,लाटीनेत्रपुटीपयोधरघटीरेवातटीदुष्कुटीपाटीरद्रुमवर्णनेन कविभिर्मूढैर्दिनं नीयते / गोविन्देति जनार्दनेति जगतां नाथेति कृष्णेति च व्याहारैः समयस्तदेकमनसां पुंसामतिक्रामति
+kmuk_33,ayācyamakreyamayātayāmamapācyamakṣayyamadurbharaṃ me / astyeva pātheyamitaḥ prayāṇe ��rīkṛṣṇanāmamṛtabhāgadheyam,अयाच्यमक्रेयमयातयाममपाच्यमक्षय्यमदुर्भरं मे / अस्त्येव पाथेयमितः प्रयाणे श्रीकृष्णनाममृतभागधेयम्
+kmuk_34,yasya priyau śrutadharau kavilokagītau mittre dvijanmaparivāraśivāvabhūtām / tenāmbujākṣacaraṇāmbujaṣaṭpadena rājñā kṛtā stutiriyaṃ kulaśekhareṇa,यस्य प्रियौ श्रुतधरौ कविलोकगीतौ मित्त्रे द्विजन्मपरिवारशिवावभूताम् / तेनाम्बुजाक्षचरणाम्बुजषट्पदेन राज्ञा कृता स्तुतिरियं कुलशेखरेण