diff --git "a/ramacarita_clean_dataset.csv" "b/ramacarita_clean_dataset.csv"
new file mode 100644--- /dev/null
+++ "b/ramacarita_clean_dataset.csv"
@@ -0,0 +1,320 @@
+verse,sanskrit,sanskrit_devanagari
+Rc_1.1,atha mālyavataḥ prasthe kākutsthasya viyoginaḥ / durnivārāśrusaṃvego jagāma jaladāgamaḥ,अथ माल्यवतः प्रस्थे काकुत्स्थस्य वियोगिनः / दुर्निवाराश्रुसंवेगो जगाम जलदागमः
+Rc_1.2,śaśāma vṛṣṭir meghānām utsaṅge tasya bhūbhṛtaḥ / virarāma na rāmasya dhārāsantatir aśruṇaḥ,शशाम वृष्टिर् मेघानाम् उत्सङ्गे तस्य भूभृतः / विरराम न रामस्य धारासन्ततिर् अश्रुणः
+Rc_1.3,itas tataḥ pariṇatiṃ bheje barhiṇakūjitam / hā priye rājaputrīti na rāmaparidevitam,इतस् ततः परिणतिं भेजे बर्हिणकूजितम् / हा प्रिये राजपुत्रीति न रामपरिदेवितम्
+Rc_1.4,kāpy abhikhyā virajasoḥ sūryācandramasor abhūt / dāśarathyos tathaivāsīd ayogopahatā ruciḥ,काप्य् अभिख्या विरजसोः सूर्याचन्द्रमसोर् अभूत् / दाशरथ्योस् तथैवासीद् अयोगोपहता रुचिः
+Rc_1.5,nirmalendu nabho reje vikacābjaṃ babhau saraḥ / paraṃ paryaśruvadanau mamlaturbhrātarāvubhau,निर्मलेन्दु नभो रेजे विकचाब्जं बभौ सरः / परं पर्यश्रुवदनौ मम्लतुर्भ्रातरावुभौ
+Rc_1.6,smartavyakalikājālaṃ jajñe kuṭajakānanam / āsīt tathaiva tu mano rāmasyotkalikākulam,स्मर्तव्यकलिकाजालं जज्ञे कुटजकाननम् / आसीत् तथैव तु मनो रामस्योत्कलिकाकुलम्
+Rc_1.7,prapede punar udbhedaḥ śucinā kacchaketakaiḥ / upakriyāyāḥ sadṛśaṃ nārebhe ravisūnunā,प्रपेदे पुनर् उद्भेदः शुचिना कच्छकेतकैः / उपक्रियायाः सदृशं नारेभे रविसूनुना
+Rc_1.8,ākṛṣṭamālatīgandhaḥ siṣeve rāghavaṃ marut / ānītamaithilīvārtas tam ārtaṃ na tu mārutiḥ,आकृष्टमालतीगन्धः सिषेवे राघवं मरुत् / आनीतमैथिलीवार्तस् तम् आर्तं न तु मारुतिः
+Rc_1.9,rāmāya pūrāpagamavyaktoddeśāś cakāśire / āste 'smāsu na sīteti śaṃsantya iva nimnagāḥ,रामाय पूरापगमव्यक्तोद्देशाश् चकाशिरे / आस्ते ऽस्मासु न सीतेति शंसन्त्य इव निम्नगाः
+Rc_1.10,yadārdraviraho rāmaḥ prāpitaḥ prāṇasaṃśayam / nūnaṃ tenānutāpena jagmur jaladarājayaḥ,यदार्द्रविरहो रामः प्रापितः प्राणसंशयम् / नूनं तेनानुतापेन जग्मुर् जलदराजयः
+Rc_1.11,dyaur muktameghāvaraṇā savitarkonmukhaṃ muhuḥ / yayāce sārasarutair vicāram iva rāghavam,द्यौर् मुक्तमेघावरणा सवितर्कोन्मुखं मुहुः / ययाचे सारसरुतैर् विचारम् इव राघवम्
+Rc_1.12,diśo dadṛśire tena stenaṃ taṃ parimārgatā / mārgadānāparādhinyo gatā dūraṃ bhayād iva,दिशो ददृशिरे तेन स्तेनं तं परिमार्गता / मार्गदानापराधिन्यो गता दूरं भयाद् इव
+Rc_1.13,tasyākṛtiviśeṣasya viśeṣāt kaṣṭam īdṛśam / kacchāḥ kāśacchalād ūhur itīva palitāgamam,तस्याकृतिविशेषस्य विशेषात् कष्टम् ईदृशम् / कच्छाः काशच्छलाद् ऊहुर् इतीव पलितागमम्
+Rc_1.14,paśyantyā iva kaṣṭāṃ tām avasthāṃ maithilīpateḥ / śuṣkapaṅkacayavyājād vidadre hṛdayaṃ bhuvaḥ,पश्यन्त्या इव कष्टां ताम् अवस्थां मैथिलीपतेः / शुष्कपङ्कचयव्याजाद् विदद्रे हृदयं भुवः
+Rc_1.15,vṛṣṭivicchedajātena tānavenāsamāptinā / prapedire jaladharās tasya sabrahmacāritām,वृष्टिविच्छेदजातेन तानवेनासमाप्तिना / प्रपेदिरे जलधरास् तस्य सब्रह्मचारिताम्
+Rc_1.16,yayau virahasaṃvartaḥ padminīrājahaṃsayoḥ / apāraduḥkhārṇavayor na sītārāmabhadrayoḥ,ययौ विरहसंवर्तः पद्मिनीराजहंसयोः / अपारदुःखार्णवयोर् न सीतारामभद्रयोः
+Rc_1.17,śāntanirjharajhātkāradhārāḥ śikhariṇo babhuḥ / rāmasya viśadālāpaśuśrūṣānibhṛtā iva,शान्तनिर्झरझात्कारधाराः शिखरिणो बभुः / रामस्य विशदालापशुश्रूषानिभृता इव
+Rc_1.18,tasya cakruś camatkāraṃ vyatītasamayā api / smitābhamukulodbhedāḥ kadambavanarājayaḥ,तस्य चक्रुश् चमत्कारं व्यतीतसमया अपि / स्मिताभमुकुलोद्भेदाः कदम्बवनराजयः
+Rc_1.19,adṛśyanta puras tena khelāḥ khañjanapaṅktayaḥ / asmaryanta ca niśvasya priyānayanavibhramāḥ,अदृश्यन्त पुरस् तेन खेलाः खञ्जनपङ्क्तयः / अस्मर्यन्त च निश्वस्य प्रियानयनविभ्रमाः
+Rc_1.20,abravīd atha kālajñas tatkālapratipattaye / praṇamya lakṣmaṇo rāmaṃ rāmāvirahaniḥsaham,अब्रवीद् अथ कालज्ञस् तत्कालप्रतिपत्तये / प्रणम्य लक्ष्मणो रामं रामाविरहनिःसहम्
+Rc_1.21,jātaṃ vibhātam amalaṃ paśya prāvṛṇṇiśā gatā / utsāhakamalasyāyaṃ vikāsāvasaras tava,जातं विभातम् अमलं पश्य प्रावृण्णिशा गता / उत्साहकमलस्यायं विकासावसरस् तव
+Rc_1.22,ucchrayaṃ tīrataravo raver ūrjam abhīṣavaḥ / madaṃ gopatayo gṛhṇanty abhiyogaṃ jigīṣavaḥ,उच्छ्रयं तीरतरवो रवेर् ऊर्जम् अभीषवः / मदं गोपतयो गृह्णन्त्य् अभियोगं जिगीषवः
+Rc_1.23,prasīda dīyatāṃ karṇaḥ kūjadbhiḥ kurarair amī / prārthayantīva saṃcāraṃ taṭāḥ kardamadurgatāḥ,प्रसीद दीयतां कर्णः कूजद्भिः कुररैर् अमी / प्रार्थयन्तीव संचारं तटाः कर्दमदुर्गताः
+Rc_1.24,bhuvi bhāsvadabhīṣūṇāṃ tvadiṣūṇāṃ ca śatruṣu / ayaṃ sampatituṃ kālaḥ sa duṣkālo 'tivāhitaḥ,भुवि भास्वदभीषूणां त्वदिषूणां च शत्रुषु / अयं सम्पतितुं कालः स दुष्कालो ऽतिवाहितः
+Rc_1.25,sudūronnataparyantās tīryante saṃkramair iva / analpagādhāḥ saritas tarubhiḥ pūrapātitaiḥ,सुदूरोन्नतपर्यन्तास् तीर्यन्ते संक्रमैर् इव / अनल्पगाधाः सरितस् तरुभिः पूरपातितैः
+Rc_1.26,āviṣkṛtaviśuddhibhyāṃ nadyaḥ sumahilā iva / kulābhyām iva kūlābhyām āpatsv api cakāsati,आविष्कृतविशुद्धिभ्यां नद्यः सुमहिला इव / कुलाभ्याम् इव कूलाभ्याम् आपत्स्व् अपि चकासति
+Rc_1.27,jalajānāṃ sumanasāṃ vayasāṃ jalasevinām / asya pratijalādhāraṃ sāmagryam avalokyate,जलजानां सुमनसां वयसां जलसेविनाम् / अस्य प्रतिजलाधारं सामग्र्यम् अवलोक्यते
+Rc_1.28,yuyutsārabhasotkhātasaritkhātakarodhasaḥ / kukudmanto madakalāḥ kalayanti jaganty adhaḥ,युयुत्सारभसोत्खातसरित्खातकरोधसः / कुकुद्मन्तो मदकलाः कलयन्ति जगन्त्य् अधः
+Rc_1.29,viśveśa kuru viśvāsam āvartante na te ghanāḥ / amī śyāmalayanty āśāḥ śukāḥ śālivanonmukhāḥ,विश्वेश कुरु विश्वासम् आवर्तन्ते न ते घनाः / अमी श्यामलयन्त्य् आशाः शुकाः शालिवनोन्मुखाः
+Rc_1.30,mṛgāḥ samprati śāleyaṃ sampannaṃ sampatanty amī / sāketam adhitiṣṭhantam arthinas tvām ivonmukhāḥ,मृगाः सम्प्रति शालेयं सम्पन्नं सम्पतन्त्य् अमी / साकेतम् अधितिष्ठन्तम् अर्थिनस् त्वाम् इवोन्मुखाः
+Rc_1.31,kāryadig gṛhyatāṃ kāpi kim ārya sthīyate vṛthā / evam evāyam asmākam iṣṭo 'pi kim upaiṣyati,कार्यदिग् गृह्यतां कापि किम् आर्य स्थीयते वृथा / एवम् एवायम् अस्माकम् इष्टो ऽपि किम् उपैष्यति
+Rc_1.32,vijayāya bhavāsīno mayy arpitavapurbharaḥ / mūrcchānuvalanavyastaḥ prastaras tyajyatām ayam,विजयाय भवासीनो मय्य् अर्पितवपुर्भरः / मूर्च्छानुवलनव्यस्तः प्रस्तरस् त्यज्यताम् अयम्
+Rc_1.33,pratīṣṭopatyakāsāladalāgrajalabindavaḥ / sāryantāṃ kṣaṇam uddhūya sthagitāṃsataṭā jaṭāḥ,प्रतीष्टोपत्यकासालदलाग्रजलबिन्दवः / सार्यन्तां क्षणम् उद्धूय स्थगितांसतटा जटाः
+Rc_1.34,muhūrtaṃ kriyatām ārya kapolavirahī karaḥ / vyuṣito valkalagranthir aṃsād unmocyatām ayam,मुहूर्तं क्रियताम् आर्य कपोलविरही करः / व्युषितो वल्कलग्रन्थिर् अंसाद् उन्मोच्यताम् अयम्
+Rc_1.35,ito vitatya dīyantām iṣavaḥ klinnayantraṇāḥ / nirmuktārdrajaraccailam ādattām āyataṃ dhanuḥ,इतो वितत्य दीयन्ताम् इषवः क्लिन्नयन्त्रणाः / निर्मुक्तार्द्रजरच्चैलम् आदत्ताम् आयतं धनुः
+Rc_1.36,ito 'vatīryatāṃ prāsthād asvāsthyam idam ujjhyatām / jahīṣubhir daśagrīvaṃ daśadigvedhaśodhitaiḥ,इतो ऽवतीर्यतां प्रास्थाद् अस्वास्थ्यम् इदम् उज्झ्यताम् / जहीषुभिर् दशग्रीवं दशदिग्वेधशोधितैः
+Rc_1.37,ṛjur ādīyatāṃ panthāḥ kāryakanthā garīyasī / utsāryatām idaṃ dūraṃ tamaḥ kiṃkāryatāmayam,ऋजुर् आदीयतां पन्थाः कार्यकन्था गरीयसी / उत्सार्यताम् इदं दूरं तमः किंकार्यतामयम्
+Rc_1.38,āryāyāḥ śivam evāsti śatrur nihata eva te / alaṃ dattvāvasādāya trailokyaśaraṇaṃ vapuḥ,आर्यायाः शिवम् एवास्ति शत्रुर् निहत एव ते / अलं दत्त्वावसादाय त्रैलोक्यशरणं वपुः
+Rc_1.39,rākṣasāpaśadaḥ ko 'sau tvayi sajyaśarāsane / anena te 'vasādena dūram āropitaḥ punaḥ,राक्षसापशदः को ऽसौ त्वयि सज्यशरासने / अनेन ते ऽवसादेन दूरम् आरोपितः पुनः
+Rc_1.40,aśruvegaiḥ pramīlābhir vilāpair akhilaḥ sa te / āmṛṣṭadehayātrasya māsaḥ prauṣṭhapado gataḥ,अश्रुवेगैः प्रमीलाभिर् विलापैर् अखिलः स ते / आमृष्टदेहयात्रस्य मासः प्रौष्ठपदो गतः
+Rc_1.41,kriyatām adhunotsāhaś cintyatāṃ nidhanaṃ dviṣaḥ / kaḥ svabāhusahāyānāṃ mahatām ātmanigrahaḥ,क्रियताम् अधुनोत्साहश् चिन्त्यतां निधनं द्विषः / कः स्वबाहुसहायानां महताम् आत्मनिग्रहः
+Rc_1.42,bhadraṃ bhādrapadacchedacchinnābhrājinarajjave / tubhyaṃ puruṣanāgāya nirvighnatarase 'dhunā,भद्रं भाद्रपदच्छेदच्छिन्नाभ्राजिनरज्जवे / तुभ्यं पुरुषनागाय निर्विघ्नतरसे ऽधुना
+Rc_1.43,prasīda kuru bhūyo 'pi dehayātrāṃ yathā tathā / anullaṅghitavijñaptir lakṣmaṇo 'varajeṣu te,प्रसीद कुरु भूयो ऽपि देहयात्रां यथा तथा / अनुल्लङ्घितविज्ञप्तिर् लक्ष्मणो ऽवरजेषु ते
+Rc_1.44,agādhaṃ dhairyam āryasya triṣu lokeṣu gīyate / janamātrocitaḥ ko 'yam ākalpakaparigrahaḥ,अगाधं धैर्यम् आर्यस्य त्रिषु लोकेषु गीयते / जनमात्रोचितः को ऽयम् आकल्पकपरिग्रहः
+Rc_1.45,aropaśamitodagrajāmadagnyāgnitejasaḥ / pratīcchati śarāsāraṃ tavārya ruṣitasya kaḥ,अरोपशमितोदग्रजामदग्न्याग्नितेजसः / प्रतीच्छति शरासारं तवार्य रुषितस्य कः
+Rc_1.46,svakṛtyabhārasannyāsī yāvad itthaṃ viṣīdasi / tāvad antakadaṃṣṭrāṇām arātir atithir na te,स्वकृत्यभारसन्न्यासी यावद् इत्थं विषीदसि / तावद् अन्तकदंष्ट्राणाम् अरातिर् अतिथिर् न ते
+Rc_1.47,ātatāyī sa vijñāto jīvaty āryeti ca śrutam / prāpto yātrāsahaḥ kālaḥ kālakṣepasya ko guṇaḥ,आततायी स विज्ञातो जीवत्य् आर्येति च श्रुतम् / प्राप्तो यात्रासहः कालः कालक्षेपस्य को गुणः
+Rc_1.48,na jñāyate paraṃ vyaktam arer māyāvinaḥ padam / tanmārgaṇaṃ ca suhṛdā sugrīveṇa pratiśrutam,न ज्ञायते परं व्यक्तम् अरेर् मायाविनः पदम् / तन्मार्गणं च सुहृदा सुग्रीवेण प्रतिश्रुतम्
+Rc_1.49,diṅmukhāhūtavikhyātakapiyūthaḥ kapīśvaraḥ / kṣaṇān nūnam asav āryapādamūle patiṣyati,दिङ्मुखाहूतविख्यातकपियूथः कपीश्वरः / क्षणान् नूनम् असव् आर्यपादमूले पतिष्यति
+Rc_1.50,śālipiṅgamahīpṛṣṭhaspardhayeva bhaviṣyati / raṃhasviharisaṃghātasampātakapilaṃ nabhaḥ,शालिपिङ्गमहीपृष्ठस्पर्धयेव भविष्यति / रंहस्विहरिसंघातसम्पातकपिलं नभः
+Rc_1.51,teṣām āroṣarucirair acirān mukhamaṇḍalaiḥ / drakṣyate taruṇādityaśatacchannam ivāmbaram,तेषाम् आरोषरुचिरैर् अचिरान् मुखमण्डलैः / द्रक्ष्यते तरुणादित्यशतच्छन्नम् इवाम्बरम्
+Rc_1.52,aho dīptir aho kāntir aho śīlam aho balam / aho śaktir aho bhaktir aho prajñā hanūmataḥ,अहो दीप्तिर् अहो कान्तिर् अहो शीलम् अहो बलम् / अहो शक्तिर् अहो भक्तिर् अहो प्रज्ञा हनूमतः
+Rc_1.53,pragalbhenāpramattena tenābhyantaramantriṇā / nūnam asmatkṛte svaptuṃ sugrīvāya na dīyate,प्रगल्भेनाप्रमत्तेन तेनाभ्यन्तरमन्त्रिणा / नूनम् अस्मत्कृते स्वप्तुं सुग्रीवाय न दीयते
+Rc_1.54,sa ca pratyupakārāya tvarayaty enam ādṛtaḥ / dhruvaṃ buddhivayovṛddhaḥ sacivo jāmbavān api,स च प्रत्युपकाराय त्वरयत्य् एनम् आदृतः / ध्रुवं बुद्धिवयोवृद्धः सचिवो जाम्बवान् अपि
+Rc_1.55,tad evaṃ hetunā kena vānarendro vilambate / nāsau kṛtaghnasya bhaved guṇavadbhṛtyasaṃgrahaḥ,तद् एवं हेतुना केन वानरेन्द्रो विलम्बते / नासौ कृतघ्नस्य भवेद् गुणवद्भृत्यसंग्रहः
+Rc_1.56,āgantavyaṃ dhruvaṃ tena mārgitāryā pravṛttinā / prapannaparakṛtyānām atyuṣṇo hi samudyamaḥ,आगन्तव्यं ध्रुवं तेन मार्गितार्या प्रवृत्तिना / प्रपन्नपरकृत्यानाम् अत्युष्णो हि समुद्यमः
+Rc_1.57,tvatprasādāptasambhogasukhasaṃmīlitena vā / na tenāmūr dadṛśire diśaḥ proṣitakālikāḥ,त्वत्प्रसादाप्तसम्भोगसुखसंमीलितेन वा / न तेनामूर् ददृशिरे दिशः प्रोषितकालिकाः
+Rc_1.58,kiyacciraṃ punar asau tasya na śrutim eṣyati / krīḍātaṭākahaṃsānāṃ ninādo madamūrchitaḥ,कियच्चिरं पुनर् असौ तस्य न श्रुतिम् एष्यति / क्रीडातटाकहंसानां निनादो मदमूर्छितः
+Rc_1.59,uktaiḥ kim atha bhūyobhir adya śvo vāgamiṣyati / paryutsukitakiṣkindhaḥ satyasandho harīśvaraḥ,उक्तैः किम् अथ भूयोभिर् अद्य श्वो वागमिष्यति / पर्युत्सुकितकिष्किन्धः सत्यसन्धो हरीश्वरः
+Rc_1.60,vyatireke 'pi yat kāryaṃ tadapyārya pradhāryatām / gṛhyatāṃ kāryasiddhir nas tadvilambatiraskṛtā,व्यतिरेके ऽपि यत् कार्यं तदप्यार्य प्रधार्यताम् / गृह्यतां कार्यसिद्धिर् नस् तद्विलम्बतिरस्कृता
+Rc_1.61,yas tathopakṛtaḥ pūrvam āryeṇāryākṛte 'dhunā / sa śītalaḥ syād athavā paracittāni vetti kaḥ,यस् तथोपकृतः पूर्वम् आर्येणार्याकृते ऽधुना / स शीतलः स्याद् अथवा परचित्तानि वेत्ति कः
+Rc_1.62,sa pratiśrutam arthaṃ naḥ sphīto vismṛtavān iva / gatvāśu smāryatām ārya kāryataptasya kā kṣamā,स प्रतिश्रुतम् अर्थं नः स्फीतो विस्मृतवान् इव / गत्वाशु स्मार्यताम् आर्य कार्यतप्तस्य का क्षमा
+Rc_1.63,tam ahaṃ bodhayiṣyāmi daṇḍagarbhābhir uktibhiḥ / sāma saṃmīlayaty eva sukhasaktān pramādinaḥ,तम् अहं बोधयिष्यामि दण्डगर्भाभिर् उक्तिभिः / साम संमीलयत्य् एव सुखसक्तान् प्रमादिनः
+Rc_1.64,prasīda jīyatāṃ mohaḥ ko 'ham ity avadhīyatām / drutam uttīrṇa evāste vyasanābdhiḥ kiyān ayam,प्रसीद जीयतां मोहः को ऽहम् इत्य् अवधीयताम् / द्रुतम् उत्तीर्ण एवास्ते व्यसनाब्धिः कियान् अयम्
+Rc_1.65,sūnṛtair iti saumitreḥ prītaḥ pīyūṣavarṣibhiḥ / tam antarvedanāvegaṃ jigāyeva raghūdvahaḥ,सूनृतैर् इति सौमित्रेः प्रीतः पीयूषवर्षिभिः / तम् अन्तर्वेदनावेगं जिगायेव रघूद्वहः
+Rc_1.66,unmīlayāmāsa dṛśau diśaḥ kiṃcid alokata / unnanāma ca talpāntān mocayan pakṣmalā jaṭāḥ,उन्मीलयामास दृशौ दिशः किंचिद् अलोकत / उन्ननाम च तल्पान्तान् मोचयन् पक्ष्मला जटाः
+Rc_1.67,satvaraprahvasaumitricīrotsāritareṇuni / śucini kvacid āsanne niṣasāda śilātale,सत्वरप्रह्वसौमित्रिचीरोत्सारितरेणुनि / शुचिनि क्वचिद् आसन्ने निषसाद शिलातले
+Rc_1.68,upaviṣṭas tadā rāmo na reje sītayā vinā / dhvajo nirvaijayantīkaḥ paurandara ivocchritaḥ,उपविष्टस् तदा रामो न रेजे सीतया विना / ध्वजो निर्वैजयन्तीकः पौरन्दर इवोच्छ्रितः
+Rc_1.69,anūpaviṣṭam anujaṃ danujārim ivādrijit / pratyabhāṣata vātsalyagadgadāni padāni saḥ,अनूपविष्टम् अनुजं दनुजारिम् इवाद्रिजित् / प्रत्यभाषत वात्सल्यगद्गदानि पदानि सः
+Rc_1.70,ehy ehi priyasaṃlāpa hlādayāliṅgitena mām / ruddhaṃ ruddham upaity aśru tvām apīkṣe na lakṣmaṇa,एह्य् एहि प्रियसंलाप ह्लादयालिङ्गितेन माम् / रुद्धं रुद्धम् उपैत्य् अश्रु त्वाम् अपीक्षे न लक्ष्मण
+Rc_1.71,hā vatsa bhavato 'pīyam avasthāṅgeṣu vartate / dhriyatāṃ rāmahatakaḥ kleśayann ekabāndhavam,हा वत्स भवतो ऽपीयम् अवस्थाङ्गेषु वर्तते / ध्रियतां रामहतकः क्लेशयन्न् एकबान्धवम्
+Rc_1.72,nāsti vatsa cikitsāsya vyādher vidhurajanmanaḥ / yasya yāpanayā kṣīṇam idaṃ te sāntvanāmṛtam,नास्ति वत्स चिकित्सास्य व्याधेर् विधुरजन्मनः / यस्य यापनया क्षीणम् इदं ते सान्त्वनामृतम्
+Rc_1.73,naikadurvāraghorādhighaṭṭanācalitā api / tavāśvāsanayā vatsa na gacchanti mamāsavaḥ,नैकदुर्वारघोराधिघट्टनाचलिता अपि / तवाश्वासनया वत्स न गच्छन्ति ममासवः
+Rc_1.74,pitur naḥ priyamitrasya lūnapakṣasya maddviṣā / saṃsmaran notsahe vatsa marmacchedaṃ jaṭāyuṣaḥ,पितुर् नः प्रियमित्रस्य लूनपक्षस्य मद्द्विषा / संस्मरन् नोत्सहे वत्स मर्मच्छेदं जटायुषः
+Rc_1.75,tātasya tātamitrasya vatsavatsalayos tayoḥ / aham eva gataḥ pāpo nidhanāya nimittatām,तातस्य तातमित्रस्य वत्सवत्सलयोस् तयोः / अहम् एव गतः पापो निधनाय निमित्तताम्
+Rc_1.76,priyāpahārajaḥ śāmyet samyag unmūlite ripau / manyur dehāvadhir ayaṃ tātamitravipattibhūḥ,प्रियापहारजः शाम्येत् सम्यग् उन्मूलिते रिपौ / मन्युर् देहावधिर् अयं तातमित्रविपत्तिभूः
+Rc_1.77,nabhastalāt khagapatau patati cchinnapakṣatau / ko 'paras tāṃ mama suhṛn mā bhaiṣīr ity abhāṣata,नभस्तलात् खगपतौ पतति च्छिन्नपक्षतौ / को ऽपरस् तां मम सुहृन् मा भैषीर् इत्य् अभाषत
+Rc_1.78,syād vatsa rāmahatakāt klībaḥ kaḥ puruṣo 'paraḥ / ekapatnīm anugatām arāter yo na rakṣati,स्याद् वत्स रामहतकात् क्लीबः कः पुरुषो ऽपरः / एकपत्नीम् अनुगताम् अरातेर् यो न रक्षति
+Rc_1.79,tayā teṣu tapasvinyā sīdator āvayor api / daṇḍakāraṇyakaṣṭeṣu mukhaṃ na vidhurīkṛtam,तया तेषु तपस्विन्या सीदतोर् आवयोर् अपि / दण्डकारण्यकष्टेषु मुखं न विधुरीकृतम्
+Rc_1.80,videharājasya sutā snuṣā daśarathasya sā / hatarāmasya jāyeti bhramati sma vane vane,विदेहराजस्य सुता स्नुषा दशरथस्य सा / हतरामस्य जायेति भ्रमति स्म वने वने
+Rc_1.81,svam apy apuṣṇatā kāyam api jāyām arakṣatā / mayā samaḥ śrutaḥ ko 'pi jātaḥ klībo raghoḥ kule,स्वम् अप्य् अपुष्णता कायम् अपि जायाम् अरक्षता / मया समः श्रुतः को ऽपि जातः क्लीबो रघोः कुले
+Rc_1.82,tvaṃ kevalaṃ na subhrātā tathā vilapatā muhuḥ / tiryañco 'pi mayāmuṣmin vane lakṣmaṇa roditāḥ,त्वं केवलं न सुभ्राता तथा विलपता मुहुः / तिर्यञ्चो ऽपि मयामुष्मिन् वने लक्ष्मण रोदिताः
+Rc_1.83,dikṣu sannaddhameghāsu mama ghorādhisākṣiṇām / avahan nirjharanibhān nagānām aśrunimnagāḥ,दिक्षु सन्नद्धमेघासु मम घोराधिसाक्षिणाम् / अवहन् निर्झरनिभान् नगानाम् अश्रुनिम्नगाः
+Rc_1.84,ārād ākarṇitasnigdhanavābdaninadair api / matkāruṇyād araṇye 'pi nānṛtyata kalāpibhiḥ,आराद् आकर्णितस्निग्धनवाब्दनिनदैर् अपि / मत्कारुण्याद् अरण्ये ऽपि नानृत्यत कलापिभिः
+Rc_1.85,satyam eṣyati sugrīvaḥ satyaṃ jīvati jānakī / tvadvaco na viparyeti bhrātar brūhi punaḥ punaḥ,सत्यम् एष्यति सुग्रीवः सत्यं जीवति जानकी / त्वद्वचो न विपर्येति भ्रातर् ब्रूहि पुनः पुनः
+Rc_1.86,tvadvākyaśīkarair ebhir niruddhabahirudgamaḥ / mamāntar leḍhi marmāṇi sītāvirahamurmuraḥ,त्वद्वाक्यशीकरैर् एभिर् निरुद्धबहिरुद्गमः / ममान्तर् लेढि मर्माणि सीताविरहमुर्मुरः
+Rc_1.87,tasmād api dahaty uccair ayaṃ mām aparaḥ śikhī / yad vanaukasi nirvaire mukto vālini mārgaṇaḥ,तस्माद् अपि दहत्य् उच्चैर् अयं माम् अपरः शिखी / यद् वनौकसि निर्वैरे मुक्तो वालिनि मार्गणः
+Rc_1.88,gurvī punaś ca lajjeyam uttamarṇair ivādhunā / mārgitavyo yad asmābhiḥ plavagāḥ pratyupakriyām,गुर्वी पुनश् च लज्जेयम् उत्तमर्णैर् इवाधुना / मार्गितव्यो यद् अस्माभिः प्लवगाः प्रत्युपक्रियाम्
+Rc_1.89,nāsti pratyupakārāśā tatra naś capale kapau / yenātilaghunottuṅgo laṅghitaḥ satyapādapaḥ,नास्ति प्रत्युपकाराशा तत्र नश् चपले कपौ / येनातिलघुनोत्तुङ्गो लङ्घितः सत्यपादपः
+Rc_1.90,uttiṣṭha vatsa gacchāvaḥ sādhayāmo 'nyato 'dhunā / navaiśvaryasukhavyagraḥ sugrīvo nāgam iṣyati,उत्तिष्ठ वत्स गच्छावः साधयामो ऽन्यतो ऽधुना / नवैश्व���्यसुखव्यग्रः सुग्रीवो नागम् इष्यति
+Rc_1.91,tapasvī ramatām evaṃ cirād dāraiḥ samāgataḥ / sa pīḍyamānaḥ praṇayād virasaḥ kiṃ kariṣyati,तपस्वी रमताम् एवं चिराद् दारैः समागतः / स पीड्यमानः प्रणयाद् विरसः किं करिष्यति
+Rc_1.92,kiṃ ca vatsa daśāsāmyāj jātāḥ smaḥ suhṛdaḥ purā / tasyādhunā tu vistīrṇavibhavāndhasya ke vayam,किं च वत्स दशासाम्याज् जाताः स्मः सुहृदः पुरा / तस्याधुना तु विस्तीर्णविभवान्धस्य के वयम्
+Rc_1.93,gṛhītasādhuvartmāpi sadyaḥ samprāpya sampadam / patati skhalito 'tīva pramattaḥ prahate pathi,गृहीतसाधुवर्त्मापि सद्यः सम्प्राप्य सम्पदम् / पतति स्खलितो ऽतीव प्रमत्तः प्रहते पथि
+Rc_1.94,sa vatsa viralo jantur vipatkālapratiśrutam / sadyaḥ sampanmado yasya na vilumpati cetasi,स वत्स विरलो जन्तुर् विपत्कालप्रतिश्रुतम् / सद्यः सम्पन्मदो यस्य न विलुम्पति चेतसि
+Rc_1.95,astu sādhur asādhur vā na vicāryaḥ sa me 'dhunā / vatsa notsahate cetas tatra dogdhum upakriyām,अस्तु साधुर् असाधुर् वा न विचार्यः स मे ऽधुना / वत्स नोत्सहते चेतस् तत्र दोग्धुम् उपक्रियाम्
+Rc_1.96,asāv anāgataḥ śreyān āgacchan vatsa vāryatām / praveśayanti suhṛdaṃ na dhīrāḥ svārthasaṃkaṭe,असाव् अनागतः श्रेयान् आगच्छन् वत्स वार्यताम् / प्रवेशयन्ति सुहृदं न धीराः स्वार्थसंकटे
+Rc_1.97,kartavyopakṛtiḥ sadbhir yatra tatra vipadgate / avimṛśya kṛto 'smābhiḥ sa punaḥ kṛpaṇaḥ paṇaḥ,कर्तव्योपकृतिः सद्भिर् यत्र तत्र विपद्गते / अविमृश्य कृतो ऽस्माभिः स पुनः कृपणः पणः
+Rc_1.98,kiṃ kṣiptam acalaprāntād antaḥsuptaśivāśatam / nirdeśapuruṣeṇeva kaṅkālaṃ dundubher mayā,किं क्षिप्तम् अचलप्रान्ताद् अन्तःसुप्तशिवाशतम् / निर्देशपुरुषेणेव कङ्कालं दुन्दुभेर् मया
+Rc_1.99,kasyārthasya kṛte viddhāḥ sapta sālās tapasvinaḥ / sa mā pratyetu vaidheyaḥ kiṃ na sādhitam anyataḥ,कस्यार्थस्य कृते विद्धाः सप्त सालास् तपस्विनः / स मा प्रत्येतु वैधेयः किं न साधितम् अन्यतः
+Rc_1.100,akṣātraṃ kṣatriyayuvā ko nu rāma iva kṣipet / viśikhaṃ vālini vyagre sugrīvasya paśoḥ kṛte,अक्षात्रं क्षत्रिययुवा को नु राम इव क्षिपेत् / विशिखं वालिनि व्यग्रे सुग्रीवस्य पशोः कृते
+Rc_1.101,na parityajyate mārgas tāvan nirvācyakardamaḥ / yāvat pihitakaṣṭāya kāryāyātmā na dīyate,न परित्यज्यते मार्गस् तावन् निर्वाच्यकर्दमः / यावत् पिहितकष्टाय कार्यायात्मा न दीयते
+Rc_1.102,iṣvaikayā mayā viddho bāliśena valīmukhaḥ / anuddhārāḥ śarās tena ropitā mayi vāṅmayāḥ,इष्वैकया मया विद्धो बालिशेन वलीमुखः / अनुद्धाराः शरास् तेन रोपिता मयि वाङ्मयाः
+Rc_1.103,anavāptavipatpāraḥ smariṣyāmi kiyanti vā / vatsa kālocitaṃ śādhi na rāmaḥ kiṃcid īkṣate,अनवाप्तविपत्पारः स्मरिष्यामि कियन्ति वा / वत्स कालोचितं शाधि न रामः किंचिद् ईक्षते
+Rc_1.104,avalambasva māṃ bhrātaḥ sītāsmaraṇanissaham / dūraṃ punaḥ prabhavatā mano mohena lupyate,अवलम्बस्व मां भ्रातः सीतास्मरणनिस्सहम् / दूरं पुनः प्रभवता मनो मोहेन लुप्यते
+Rc_1.105,sanāthobhayapārśvasya tvayā vatsa tayā ca me / vaneṣu ca sataḥ kaṣṭam ajaniṣṭa na kiṃcana,सनाथोभय���ार्श्वस्य त्वया वत्स तया च मे / वनेषु च सतः कष्टम् अजनिष्ट न किंचन
+Rc_1.106,hā bhīru hā priyatame hā madvirahakātare / kvāsīty ardhoktinissaṃjño jagāma sa mahītalam,हा भीरु हा प्रियतमे हा मद्विरहकातरे / क्वासीत्य् अर्धोक्तिनिस्संज्ञो जगाम स महीतलम्
+Rc_1.107,mātaḥ kaikeyi tuṣṭāsi bhuṅkṣva rājyam akaṇṭakam / vadann ity apatat tasya lakṣmaṇaś caraṇābjayoḥ,मातः कैकेयि तुष्टासि भुङ्क्ष्व राज्यम् अकण्टकम् / वदन्न् इत्य् अपतत् तस्य लक्ष्मणश् चरणाब्जयोः
+Rc_1.108,tatas tau sāśrunayanau mṛgair vidhuravīkṣitau / nipetatur diva iva bhraṣṭau vidhuravī kṣitau,ततस् तौ साश्रुनयनौ मृगैर् विधुरवीक्षितौ / निपेततुर् दिव इव भ्रष्टौ विधुरवी क्षितौ
+Rc_1.109,iti nipatitayos tayor dvayor daśarathanandanayor mahītale / daśabhir api digaṅganāmukhair adhṛtivaśād iva tatyaje ruciḥ,इति निपतितयोस् तयोर् द्वयोर् दशरथनन्दनयोर् महीतले / दशभिर् अपि दिगङ्गनामुखैर् अधृतिवशाद् इव तत्यजे रुचिः
+Rc_1.110,ete nikāmarasikasya jayanti pādāḥ śrīhāravarṣayuvarājamahītalendoḥ / yair dvādaśārkakiraṇotkaradurnivāraḥ sṛṣṭo 'bhinandakumudasya mahāvikāsaḥ,एते निकामरसिकस्य जयन्ति पादाः श्रीहारवर्षयुवराजमहीतलेन्दोः / यैर् द्वादशार्ककिरणोत्करदुर्निवारः सृष्टो ऽभिनन्दकुमुदस्य महाविकासः
+Rc_2.1,ity abhinandakṛtau rāmacarite mahākāvye samāptaḥ |/ dvitīyaḥ sargaḥ tām anīkṣitacarīm adhīratām ātmano 'tha viniyamya lakṣmaṇaḥ / sāntvanārtham iti vācam abravīt tīvramanyurayamūḍham agrajam,इत्य् अभिनन्दकृतौ रामचरिते महाकाव्ये समाप्तः ।/ द्वितीयः सर्गः ताम् अनीक्षितचरीम् अधीरताम् आत्मनो ऽथ विनियम्य लक्ष्मणः / सान्त्वनार्थम् इति वाचम् अब्रवीत् तीव्रमन्युरयमूढम् अग्रजम्
+Rc_2.2,kāryam ārya pariśiṣṭam ucyatāṃ mucyatām idam ayogajaṃ tamaḥ / rājatūdyamadivākarodayasmeram āśu mukhapaṅkajaṃ tava,कार्यम् आर्य परिशिष्टम् उच्यतां मुच्यताम् इदम् अयोगजं तमः / राजतूद्यमदिवाकरोदयस्मेरम् आशु मुखपङ्कजं तव
+Rc_2.3,āsituṃ samaya eṣa nāvayor moham ittham avalambituṃ na ca / utsahasva nanu hṛṣyatāṃ cirādiṣv adhīnam adhunābhikāṅkṣitam,आसितुं समय एष नावयोर् मोहम् इत्थम् अवलम्बितुं न च / उत्सहस्व ननु हृष्यतां चिरादिष्व् अधीनम् अधुनाभिकाङ्क्षितम्
+Rc_2.4,kevalaṃ phalabhujo na tasya nas taskarasya nilaye 'sti niścayaḥ / abhyupaitu ravinandanaḥ kṣaṇād andhakāram idam apy apaiṣyati,केवलं फलभुजो न तस्य नस् तस्करस्य निलये ऽस्ति निश्चयः / अभ्युपैतु रविनन्दनः क्षणाद् अन्धकारम् इदम् अप्य् अपैष्यति
+Rc_2.5,aurasān api sutān arīn iva ghnanti kāraṇavaśān mahībhujaḥ / nigrahād anujavidviṣaḥ kapeḥ kiṃ pṛthagjana ivānutapyase,औरसान् अपि सुतान् अरीन् इव घ्नन्ति कारणवशान् महीभुजः / निग्रहाद् अनुजविद्विषः कपेः किं पृथग्जन इवानुतप्यसे
+Rc_2.6,krīḍatāṃ mṛgavaneṣu dhanvināṃ jīvakoṭikadane 'pi kā kṣatiḥ / khidyase kim aniśaṃ prayojanād ekavānaravadhaḥ kutaḥ kṛtaḥ,क्रीडतां मृगवनेषु धन्विनां जीवकोटिकदने ऽपि का क्षतिः / खिद्यसे किम् अनिशं प्रयोजनाद् एकवानरवधः कुतः कृतः
+Rc_2.7,tasya ca pravayaso jaṭāyuṣaḥ svargiṇaḥ kim adhunānuśocyate / yena jarjarakalevaravyayāt krītam indukiraṇojjvalaṃ yaśaḥ,तस्य च प्रवयसो जटायुषः स्वर्गिणः किम् अधुनानुशोच्यते / येन जर्जरकलेवरव्ययात् क्रीतम् इन्दुकिरणोज्ज्वलं यशः
+Rc_2.8,etad ekam ativāhyatām ahaḥ śvo na sa plavagarāṭpratīkṣyate / tat prasīda parito vicīyatātmanaiva sanagārṇavāvaniḥ,एतद् एकम् अतिवाह्यताम् अहः श्वो न स प्लवगराट्प्रतीक्ष्यते / तत् प्रसीद परितो विचीयतात्मनैव सनगार्णवावनिः
+Rc_2.9,tat kabandhaśabarīhanūmatām āvayor ajani saṅgataṃ yathā / iṣṭaśaṃsi vanaśailapānthayoḥ kiṃ tathānyad api nāpatet punaḥ,तत् कबन्धशबरीहनूमताम् आवयोर् अजनि सङ्गतं यथा / इष्टशंसि वनशैलपान्थयोः किं तथान्यद् अपि नापतेत् पुनः
+Rc_2.10,yatra yatra tava siddhir agrataḥ kaḥ kariṣyati na te samīhitam / ujjvale kṛtavidāṃ na kevalaṃ tena vartmani durātmanā sthitam,यत्र यत्र तव सिद्धिर् अग्रतः कः करिष्यति न ते समीहितम् / उज्ज्वले कृतविदां न केवलं तेन वर्त्मनि दुरात्मना स्थितम्
+Rc_2.11,sambhavaty abhimaraḥ pure 'thavā tasya tīvram ayaśaḥ kim ucyate / duḥkham utkhanati kaṇṭakāvalīr aṅgasandhiṣu navaḥ kileśvaraḥ,सम्भवत्य् अभिमरः पुरे ऽथवा तस्य तीव्रम् अयशः किम् उच्यते / दुःखम् उत्खनति कण्टकावलीर् अङ्गसन्धिषु नवः किलेश्वरः
+Rc_2.12,samprati prathamam ārya gṛhyatāṃ tatpravṛttim upalabdhum udyamaḥ / marṣaṇīyaparilambadūṣaṇaḥ so 'dhunāpy akapaṭo ghaṭate cet,सम्प्रति प्रथमम् आर्य गृह्यतां तत्प्रवृत्तिम् उपलब्धुम् उद्यमः / मर्षणीयपरिलम्बदूषणः सो ऽधुनाप्य् अकपटो घटते चेत्
+Rc_2.13,muñca moham avatīryatām itaḥ sevyatām iyam anāvilā nadī / eṣa gacchati javāj japāruṇo vāruṇīm aruṇasārathir diśam,मुञ्च मोहम् अवतीर्यताम् इतः सेव्यताम् इयम् अनाविला नदी / एष गच्छति जवाज् जपारुणो वारुणीम् अरुणसारथिर् दिशम्
+Rc_2.14,unmimīla raghunandanaś cirāt tan niśamya vacanaṃ camatkṛtaḥ / apy ayogavidhurā na śerate saṃmukhīnavidhayas tathāvidhāḥ,उन्मिमील रघुनन्दनश् चिरात् तन् निशम्य वचनं चमत्कृतः / अप्य् अयोगविधुरा न शेरते संमुखीनविधयस् तथाविधाः
+Rc_2.15,muktamoham avalokya lakṣmaṇas taṃ mṛgāṅkam iva meghanirgatam / ādade 'tha śaśikāntabhūdharasyandabinduśiśirāṃ sarasvatīm,मुक्तमोहम् अवलोक्य लक्ष्मणस् तं मृगाङ्कम् इव मेघनिर्गतम् / आददे ऽथ शशिकान्तभूधरस्यन्दबिन्दुशिशिरां सरस्वतीम्
+Rc_2.16,eṣa paśya patito nabhastalād astaśailagahaneṣu naśyati / sandhyayā caramadikpragalbhayā bhagnasāndrakarapañjaraḥ khagaḥ,एष पश्य पतितो नभस्तलाद् अस्तशैलगहनेषु नश्यति / सन्ध्यया चरमदिक्प्रगल्भया भग्नसान्द्रकरपञ्जरः खगः
+Rc_2.17,śakyam arcitum anuccapāṇibhiḥ pāśapāṇinagarīnivāsibhiḥ / sānurodha iva dūrabandhuro bandhujīvakusumāruṇo raviḥ,शक्यम् अर्चितुम् अनुच्चपाणिभिः पाशपाणिनगरीनिवासिभिः / सानुरोध इव दूरबन्धुरो बन्धुजीवकुसुमारुणो रविः
+Rc_2.18,eṣa muktakarapāṭavo ravir nāṭayaty anuguṇatvam appatau / āpadi prakṛtir ujjhitā varaṃ nāśrayasya visadṛg viceṣṭitam,एष मुक्तकरपाटवो रविर् नाटयत्य् अनुगुणत��वम् अप्पतौ / आपदि प्रकृतिर् उज्झिता वरं नाश्रयस्य विसदृग् विचेष्टितम्
+Rc_2.19,bimbamūlarucirā raver amī recayanti gaganaṃ gabhastayaḥ / pūrayanti ca mahīṃ mahīruhām āyatāḥ pratiśarīrayaṣṭayaḥ,बिम्बमूलरुचिरा रवेर् अमी रेचयन्ति गगनं गभस्तयः / पूरयन्ति च महीं महीरुहाम् आयताः प्रतिशरीरयष्टयः
+Rc_2.20,agrataḥ śikharaśākhisaṃhateś chāyayopacitayāpasāritaḥ / pṛṣṭhato 'tinibhṛtaṃ mahībhṛtām ātapaḥ kaṭakam āśu nojjhati,अग्रतः शिखरशाखिसंहतेश् छाययोपचितयापसारितः / पृष्ठतो ऽतिनिभृतं महीभृताम् आतपः कटकम् आशु नोज्झति
+Rc_2.21,svīkaroti śanakair anokahacchāyam adriśikharasthalīr api / hīyate nijavapuṣy api kramād ātapasya mamatā tapasvinaḥ,स्वीकरोति शनकैर् अनोकहच्छायम् अद्रिशिखरस्थलीर् अपि / हीयते निजवपुष्य् अपि क्रमाद् आतपस्य ममता तपस्विनः
+Rc_2.22,appater diśi viceṣṭate ravir vyākulāḥ śakunayaḥ svananty amī / dhvāntadṛṣṭiviṣadarśanād dine durnivāranidhane nimīlati,अप्पतेर् दिशि विचेष्टते रविर् व्याकुलाः शकुनयः स्वनन्त्य् अमी / ध्वान्तदृष्टिविषदर्शनाद् दिने दुर्निवारनिधने निमीलति
+Rc_2.23,kīryate kṛtaravaiḥ khagavrajair eṣa tallataṭacaityapādapaḥ / sāyam adhvanikaṭe nirargalaḥ sajjanālaya iva pravāsibhiḥ,कीर्यते कृतरवैः खगव्रजैर् एष तल्लतटचैत्यपादपः / सायम् अध्वनिकटे निरर्गलः सज्जनालय इव प्रवासिभिः
+Rc_2.24,yānti khinnajanasevyatām amī saumya sormiśucivālukācayāḥ / prāntasuptakalahaṃsapaṅktayaḥ svairanīramaruto nadītaṭāḥ,यान्ति खिन्नजनसेव्यताम् अमी सौम्य सोर्मिशुचिवालुकाचयाः / प्रान्तसुप्तकलहंसपङ्क्तयः स्वैरनीरमरुतो नदीतटाः
+Rc_2.25,dhik taṭāntavasatīn sitacchadān paśyataḥ kamalaṣaṇḍavaiśasam / staumi taṃ divasam ārya kevalaṃ yo 'stam eti samam abjabandhunā,धिक् तटान्तवसतीन् सितच्छदान् पश्यतः कमलषण्डवैशसम् / स्तौमि तं दिवसम् आर्य केवलं यो ऽस्तम् एति समम् अब्जबन्धुना
+Rc_2.26,dantamūlanihitaikasallakīpallavo 'lasavilokitānugaḥ / eṣa muktagirikandaraḥ śanair vāri vāraṇapatiḥ pratiṣṭhate,दन्तमूलनिहितैकसल्लकीपल्लवो ऽलसविलोकितानुगः / एष मुक्तगिरिकन्दरः शनैर् वारि वारणपतिः प्रतिष्ठते
+Rc_2.27,śīlayanti kariṇaḥ svavāsitāvāri sairibhasamūharecitam / mālatīvanavikāsavāsitā vānti palvalataṭāntavāyavaḥ,शीलयन्ति करिणः स्ववासितावारि सैरिभसमूहरेचितम् / मालतीवनविकासवासिता वान्ति पल्वलतटान्तवायवः
+Rc_2.28,saṃtyajanti masṛṇaṃ saraḥsarittallamūlasalilāni sairibhāḥ / sambhajanti sahasā bhayadrutair īkṣitāḥ kurarasārasairibhāḥ,संत्यजन्ति मसृणं सरःसरित्तल्लमूलसलिलानि सैरिभाः / सम्भजन्ति सहसा भयद्रुतैर् ईक्षिताः कुररसारसैरिभाः
+Rc_2.29,saṃmukhīnaghanapatrabandhanāt paśya paṅkajavanād anāratam / pītakośamakarandasaṃcayāḥ saṃcaranti madhupāḥ kumudvatīm,संमुखीनघनपत्रबन्धनात् पश्य पङ्कजवनाद् अनारतम् / पीतकोशमकरन्दसंचयाः संचरन्ति मधुपाः कुमुद्वतीम्
+Rc_2.30,nopanītamukhamudram ambujaṃ muktamudram atha naiva kairavam / etadīkṣitaparasparaṃ punaḥ patriyugmam apanidravaiśasam,नोपनीतमुखमुद्रम् अम्बुजं मुक्तमुद्रम् अ�� नैव कैरवम् / एतदीक्षितपरस्परं पुनः पत्रियुग्मम् अपनिद्रवैशसम्
+Rc_2.31,rodhasaḥ pulinam abjinīṃ tatas tām atītya bhajate kumudvatīm / tatra tapta iva gāhate payaḥ sāyam ārdraviraho vihaṅgamaḥ,रोधसः पुलिनम् अब्जिनीं ततस् ताम् अतीत्य भजते कुमुद्वतीम् / तत्र तप्त इव गाहते पयः सायम् आर्द्रविरहो विहङ्गमः
+Rc_2.32,svīkṛtaṃ na nalinair nimīlitaṃ na sphuṭaṃ kumudakuḍmalasmitam / etadīkṣitaparasparaṃ paraṃ mūḍham ambhasi vihaṅgamadvayam,स्वीकृतं न नलिनैर् निमीलितं न स्फुटं कुमुदकुड्मलस्मितम् / एतदीक्षितपरस्परं परं मूढम् अम्भसि विहङ्गमद्वयम्
+Rc_2.33,jarjaraṃ tyajati vāsaraplavaṃ na prasārayati mantharān karān / ety adṛṣṭam avalambya kevalaṃ vyomavārinidhiśeṣam aṃśumān,जर्जरं त्यजति वासरप्लवं न प्रसारयति मन्थरान् करान् / एत्य् अदृष्टम् अवलम्ब्य केवलं व्योमवारिनिधिशेषम् अंशुमान्
+Rc_2.34,śrāvitāgamam iva dvijāravair dhvāntam oṃ iti jagat pratīcchati / trātum ūṣmarahitaḥ kṣamo 'dhunā na svamaṇḍalam api prabhākaraḥ,श्रावितागमम् इव द्विजारवैर् ध्वान्तम् ॐ इति जगत् प्रतीच्छति / त्रातुम् ऊष्मरहितः क्षमो ऽधुना न स्वमण्डलम् अपि प्रभाकरः
+Rc_2.35,dṛśyatām udayati sma yādṛśas tādṛśas taraṇir astam īyate / utsavavyasanayoḥ prabhur vidhir vikriyāsu mahatām anīśvaraḥ,दृश्यताम् उदयति स्म यादृशस् तादृशस् तरणिर् अस्तम् ईयते / उत्सवव्यसनयोः प्रभुर् विधिर् विक्रियासु महताम् अनीश्वरः
+Rc_2.36,sphītam abjakulam īkṣyatām itas tallam ullasitahaṃsasārasam / niścalācchaparimaṇḍalodakaprāntamantharamṛṇālakaṇṭakam,स्फीतम् अब्जकुलम् ईक्ष्यताम् इतस् तल्लम् उल्लसितहंससारसम् / निश्चलाच्छपरिमण्डलोदकप्रान्तमन्थरमृणालकण्टकम्
+Rc_2.37,śīlayanty acalamekhalāsv amī śītalāsu ruravo nirudyamāḥ / pūrvaśaṣpakabalānuvartinaḥ stokacañcalamukhāḥ sukhāsikām,शीलयन्त्य् अचलमेखलास्व् अमी शीतलासु रुरवो निरुद्यमाः / पूर्वशष्पकबलानुवर्तिनः स्तोकचञ्चलमुखाः सुखासिकाम्
+Rc_2.38,dīdhitīḥ paricitāḥ parityajaty abjinīr api ca nānurudhyate / sandhyayā varuṇadigvadhūm anuprāpitaḥ kam api rāgam aṃśumān,दीधितीः परिचिताः परित्यजत्य् अब्जिनीर् अपि च नानुरुध्यते / सन्ध्यया वरुणदिग्वधूम् अनुप्रापितः कम् अपि रागम् अंशुमान्
+Rc_2.39,dyaū ravīndurahitāpi nirmalā bhūr avṛkṣasalilāpi śītalā / antarālam avalambya śobhate vāsarakṣaṇadayoḥ kṣaṇaṃ jagat,द्यऊ रवीन्दुरहितापि निर्मला भूर् अवृक्षसलिलापि शीतला / अन्तरालम् अवलम्ब्य शोभते वासरक्षणदयोः क्षणं जगत्
+Rc_2.40,nirjharo 'yam iyam āpagā saraḥ palvalaṃ ca vimalaṃ vibhāty adaḥ / yatra cittam iha paryupāsyatāṃ tatra tatrabhavatī pitṛprasūḥ,निर्झरो ऽयम् इयम् आपगा सरः पल्वलं च विमलं विभात्य् अदः / यत्र चित्तम् इह पर्युपास्यतां तत्र तत्रभवती पितृप्रसूः
+Rc_2.41,ity ubhau vyavahitāntaravyathau tau samāpya samayocitaṃ vidhim / satkṛtiṃ dadhatur ānane mithaḥ prārthanāṃ kim api rāmalakṣmaṇau,इत्य् उभौ व्यवहितान्तरव्यथौ तौ समाप्य समयोचितं विधिम् / सत्कृतिं दधतुर् आनने मिथः प्रार्थनां क��म् अपि रामलक्ष्मणौ
+Rc_2.42,yatra vāti na kumudvatīmarut kaumudī bata na yatra vīkṣyate / taṃ nirūpitasamantam añjasā bhejatuḥ parisaraṃ raghūdvahau,यत्र वाति न कुमुद्वतीमरुत् कौमुदी बत न यत्र वीक्ष्यते / तं निरूपितसमन्तम् अञ्जसा भेजतुः परिसरं रघूद्वहौ
+Rc_2.43,dṛṣṭipāṇitalappātaśodhitām uddhṛtasthagitakaṇṭakāvaṭām / astṛṇān navatṛṇena medināṃ rāmabhadraśayanāya lakṣmaṇaḥ,दृष्टिपाणितलप्पातशोधिताम् उद्धृतस्थगितकण्टकावटाम् / अस्तृणान् नवतृणेन मेदिनां रामभद्रशयनाय लक्ष्मणः
+Rc_2.44,nirṇineja sahasā suṣupsataḥ pādapadmayugam agrajanmanaḥ / svāṃśukoddhṛtajalaṃ karābjayoḥ kauśalāc ca samavāhayat punaḥ,निर्णिनेज सहसा सुषुप्सतः पादपद्मयुगम् अग्रजन्मनः / स्वांशुकोद्धृतजलं कराब्जयोः कौशलाच् च समवाहयत् पुनः
+Rc_2.45,adhvajarjaritarājalakṣaṇaṃ lakṣmaṇaś caraṇam agrajanmanaḥ / āmamarśa ciram aśru vartayan kevalopakaraṇena pāṇinā,अध्वजर्जरितराजलक्षणं लक्ष्मणश् चरणम् अग्रजन्मनः / आममर्श चिरम् अश्रु वर्तयन् केवलोपकरणेन पाणिना
+Rc_2.46,svairam agrakarajair vivṛtya ca vyākulāṃ samanayaj jaṭāṭavīm / aṅgadeśam anayad vidhūya ca srastarātisṛtam añcalaṃ tvacaḥ,स्वैरम् अग्रकरजैर् विवृत्य च व्याकुलां समनयज् जटाटवीम् / अङ्गदेशम् अनयद् विधूय च स्रस्तरातिसृतम् अञ्चलं त्वचः
+Rc_2.47,pārśvayor upadadhe maheṣudhī ādade śirasi pūjitaṃ dhanuḥ / unmamārja dhutasaṃhṛtena ca svāñcalena punaruktam āstaram,पार्श्वयोर् उपदधे महेषुधी आददे शिरसि पूजितं धनुः / उन्ममार्ज धुतसंहृतेन च स्वाञ्चलेन पुनरुक्तम् आस्तरम्
+Rc_2.48,ity ajasram anujātasevayā jīyamānavanavāsayātanaḥ / svaptukāma iva sālasendriyaḥ saṃviveśa raghunandanaḥ kṣaṇam,इत्य् अजस्रम् अनुजातसेवया जीयमानवनवासयातनः / स्वप्तुकाम इव सालसेन्द्रियः संविवेश रघुनन्दनः क्षणम्
+Rc_2.49,mīlitonmiṣitalocanaḥ śanair jāgarūkam avalokya so 'nujam / uccavāmakarapaṅkajodaranyastamaulir avadan mitaṃ vacaḥ,मीलितोन्मिषितलोचनः शनैर् जागरूकम् अवलोक्य सो ऽनुजम् / उच्चवामकरपङ्कजोदरन्यस्तमौलिर् अवदन् मितं वचः
+Rc_2.50,gaccha vatsa śayanīyam ātmanaḥ kliśyase kṛśataraḥ kiyac ciram / nidrayā viśadatāṃ vraja kṣaṇaṃ na kṣamaḥ pratiniśīthajāgaraḥ,गच्छ वत्स शयनीयम् आत्मनः क्लिश्यसे कृशतरः कियच् चिरम् / निद्रया विशदतां व्रज क्षणं न क्षमः प्रतिनिशीथजागरः
+Rc_2.51,prātar asti bahu kṛtyam āvayor bhrātar ātmani kim asy atatparaḥ / cintyatām uṣasi tasya saṃgatiḥ śītalasya kapicakravartinaḥ,प्रातर् अस्ति बहु कृत्यम् आवयोर् भ्रातर् आत्मनि किम् अस्य् अतत्परः / चिन्त्यताम् उषसि तस्य संगतिः शीतलस्य कपिचक्रवर्तिनः
+Rc_2.52,āspadādhigamagarvito 'stu vāpy astu vānuditabhūtivikriyaḥ / āvayoḥ samayabaddhayoḥ puno niścayārtham adhigamya eva saḥ,आस्पदाधिगमगर्वितो ऽस्तु वाप्य् अस्तु वानुदितभूतिविक्रियः / आवयोः समयबद्धयोः पुनो निश्चयार्थम् अधिगम्य एव सः
+Rc_2.53,tad vibhātu rajanī sukhena te yāsyataḥ plavagarājamandiram / pakṣayor yad anurūpamuktayos tat tadaiva ca samarthayiṣyate,तद् विभातु रजनी सुखेन ते यास्यतः प्लवगराजमन्दिरम् / पक्षयोर् यद् अनुरूपमुक्तयोस् तत् तदैव च समर्थयिष्यते
+Rc_2.54,ūcivān iti babhūva nirvacāḥ kuḍmalīkṛtavilocanotpalaḥ / adhyaśeta caraṇāmbujāntikaṃ tasya joṣam anagho jaghanyajaḥ,ऊचिवान् इति बभूव निर्वचाः कुड्मलीकृतविलोचनोत्पलः / अध्यशेत चरणाम्बुजान्तिकं तस्य जोषम् अनघो जघन्यजः
+Rc_2.55,tatra tatra ca śayānayoś cirād vīrayor vigatasādhvasā iva / uddhatair dadur ulūkahuṃkṛtair andhakārajayaghoṣaṇāṃ drumāḥ,तत्र तत्र च शयानयोश् चिराद् वीरयोर् विगतसाध्वसा इव / उद्धतैर् ददुर् उलूकहुंकृतैर् अन्धकारजयघोषणां द्रुमाः
+Rc_2.56,vyātatoḍudaśanāpi mucyase na tvam arkacirasaṃstutādhunā / ity ariṣṭaripukūjitais tamo dyāṃ bruvāṇam iva dūram udyayau,व्याततोडुदशनापि मुच्यसे न त्वम् अर्कचिरसंस्तुताधुना / इत्य् अरिष्टरिपुकूजितैस् तमो द्यां ब्रुवाणम् इव दूरम् उद्ययौ
+Rc_2.57,kevalaṃ śakunayo na nīḍagāḥ śākhino 'pi śayitāḥ samantataḥ / jajñire timirataskarāvalīlupyamānavibhavāś ca bhūbhṛtaḥ,केवलं शकुनयो न नीडगाः शाखिनो ऽपि शयिताः समन्ततः / जज्ञिरे तिमिरतस्करावलीलुप्यमानविभवाश् च भूभृतः
+Rc_2.58,na sthalī na pulinaṃ na sindhavo nācalā na taravaś cakāśire / dūṣitadvitayavādam udbabhāv ekam eva timiraṃ vibhūtimat,न स्थली न पुलिनं न सिन्धवो नाचला न तरवश् चकाशिरे / दूषितद्वितयवादम् उद्बभाव् एकम् एव तिमिरं विभूतिमत्
+Rc_2.59,tatra mugdhapṛṣatas tamoghane pārśvagām api mṛgīm ahārayat / prāpa kokayuvatir yadṛcchayā patyur ādhitaralasya saṃgamam,तत्र मुग्धपृषतस् तमोघने पार्श्वगाम् अपि मृगीम् अहारयत् / प्राप कोकयुवतिर् यदृच्छया पत्युर् आधितरलस्य संगमम्
+Rc_2.60,vṛddham aṅkam anayac chiśubhramāc cumbati sma dayiteti yūthapam / svīyam apy uditasaṃśayaḥ śanair aṅgam aṅgam amṛśad valīmukhaḥ,वृद्धम् अङ्कम् अनयच् छिशुभ्रमाच् चुम्बति स्म दयितेति यूथपम् / स्वीयम् अप्य् उदितसंशयः शनैर् अङ्गम् अङ्गम् अमृशद् वलीमुखः
+Rc_2.61,sarvataḥ parigateva parvatair āciteva tarubhir nirantaram / āpluteva salilair itas tataḥ śakyate sma cirasaṃstutāpi bhūḥ,सर्वतः परिगतेव पर्वतैर् आचितेव तरुभिर् निरन्तरम् / आप्लुतेव सलिलैर् इतस् ततः शक्यते स्म चिरसंस्तुतापि भूः
+Rc_2.62,dikṣu dakṣam avanāv anākulaṃ khe 'tikhelam aṭavīṣu bhīṣaṇam / mattam adriṣu darīṣu durjayaṃ prādurāsa viṣame samaṃ tamaḥ,दिक्षु दक्षम् अवनाव् अनाकुलं खे ऽतिखेलम् अटवीषु भीषणम् / मत्तम् अद्रिषु दरीषु दुर्जयं प्रादुरास विषमे समं तमः
+Rc_2.63,bhejur aikyam iva tulyavaiśasāḥ sāyam eva malinair mukhair diśaḥ / gṛhyamāṇaśikharā tamaścayair dyauḥ papāta vasudhāsakhītale,भेजुर् ऐक्यम् इव तुल्यवैशसाः सायम् एव मलिनैर् मुखैर् दिशः / गृह्यमाणशिखरा तमश्चयैर् द्यौः पपात वसुधासखीतले
+Rc_2.64,pratyabhān na purato na pṛṣṭhataḥ pārśvayoś ca viśadaṃ na kiṃcana / vyānaśe bhuvanam añjanācalaprasthapaṅktinibiḍaṃ niśātamaḥ,प्रत्यभान् न पुरतो न पृष्ठतः पार्श्वयोश् च विशदं न किंचन / व्यानशे भुवनम् अञ्जनाचलप्रस्थपङ्क्तिनिबिडं निशातमः
+Rc_2.65,na dvitīyam anubhūyate sma vastv antikād api tamas tiraskṛtam / kevalātmaviṣayaṃ tadābhavaj jñānam ulbaparivāsinām iva,न द्वितीयम् अनुभूयते स्म वस्त्व् अन्तिकाद् अपि तमस् तिरस्कृतम् / केवलात्मविषयं तदाभवज् ज्ञानम् उल्बपरिवासिनाम् इव
+Rc_2.66,dūramiśritaparasparāṅgakair apy ayogajanitajvarair iva / durlabhānanavilokanāmṛtair dūyate sma mithunair mitho bhṛśam,दूरमिश्रितपरस्पराङ्गकैर् अप्य् अयोगजनितज्वरैर् इव / दुर्लभाननविलोकनामृतैर् दूयते स्म मिथुनैर् मिथो भृशम्
+Rc_2.67,so 'tiśītahimaśīkaro marun nūnam ulmukacayān avākirat / yac cukūja bhṛśam ārtikāhalaṃ cakravākayuvatis tapasvinī,सो ऽतिशीतहिमशीकरो मरुन् नूनम् उल्मुकचयान् अवाकिरत् / यच् चुकूज भृशम् आर्तिकाहलं चक्रवाकयुवतिस् तपस्विनी
+Rc_2.68,uccacāra na vanasthalīṣv asau marmaraḥ patitapatranisvanaḥ / nāvirāsa karikṛṣṭasallakībhaṅgayonir asakṛc caṭatkṛtiḥ,उच्चचार न वनस्थलीष्व् असौ मर्मरः पतितपत्रनिस्वनः / नाविरास करिकृष्टसल्लकीभङ्गयोनिर् असकृच् चटत्कृतिः
+Rc_2.69,tasthur āsthitamanuṣyamūrtayo yāmikā iva vidūrato 'drayaḥ / prahvabālaviṭapāgrapāṇayas tau parītya taravaḥ siṣevire,तस्थुर् आस्थितमनुष्यमूर्तयो यामिका इव विदूरतो ऽद्रयः / प्रह्वबालविटपाग्रपाणयस् तौ परीत्य तरवः सिषेविरे
+Rc_2.70,drāṅ nidāgham anudadrajo 'dhunād viślathāṃ bṛhatikām asārayat / pratyapadyata vanānilas tayor ekasannihitayāmikavratam,द्राङ् निदाघम् अनुदद्रजो ऽधुनाद् विश्लथां बृहतिकाम् असारयत् / प्रत्यपद्यत वनानिलस् तयोर् एकसन्निहितयामिकव्रतम्
+Rc_2.71,sānujasya tamasi pramīlatas tasya bhāvimamatāhṛtā iva / ujjvalāyataviṣāṇasūcitāś cakrire parikaraṃ mataṅgajāḥ,सानुजस्य तमसि प्रमीलतस् तस्य भाविममताहृता इव / उज्ज्वलायतविषाणसूचिताश् चक्रिरे परिकरं मतङ्गजाः
+Rc_2.72,dīpakṛtyam akarod upāntike niṣprakamparuciroṣadhīgaṇaḥ / tenur adrivanamadhyasuptayor maṅgalāni vanadevatās tayoḥ,दीपकृत्यम् अकरोद् उपान्तिके निष्प्रकम्परुचिरोषधीगणः / तेनुर् अद्रिवनमध्यसुप्तयोर् मङ्गलानि वनदेवतास् तयोः
+Rc_2.73,ehi jānaki bhujāntaraṃ kharaḥ prastaro 'yam asi kiṃ parāṅmukhī / matkapolam upadhāya supyatām aprasaktir iyatī kadā nu te,एहि जानकि भुजान्तरं खरः प्रस्तरो ऽयम् असि किं पराङ्मुखी / मत्कपोलम् उपधाय सुप्यताम् अप्रसक्तिर् इयती कदा नु ते
+Rc_2.74,kṣiptam aṃśukam idaṃ mayorasi prīyatāṃ tava nirānandaḥ stanaḥ / nīvinodini kare kuru kṣamām āyatākṣi nudasīva kiṃ punaḥ,क्षिप्तम् अंशुकम् इदं मयोरसि प्रीयतां तव निरानन्दः स्तनः / नीविनोदिनि करे कुरु क्षमाम् आयताक्षि नुदसीव किं पुनः
+Rc_2.75,suptavākyam iti maithilīpater maithilīvirahadūyamānayā / diksakhīnivahavāritāsrayā śuśruve vasudhayopasannayā,सुप्तवाक्यम् इति मैथिलीपतेर् मैथिलीविरहदूयमानया / दिक्सखीनिवहवारितास्रया शुश्रुवे वसुधयोपसन्नया
+Rc_2.76,mad bibheti virahī raghūdvaho mad vinā ca na jagat pramodate / tat karomi kim itīva cintayan nojjagāma sahasā niśākaraḥ,मद् बिभेति विरही रघूद्वहो मद् विना च न जगत् प्रमोदते / तत् करोमि किम् इतीव चिन्तयन् नोज्जगाम सहसा निशाकरः
+Rc_2.77,na sma bhāti kim api sphuṭaṃ puraḥ kiṃcid īritakareṇa kevalam / dṛśyate sma divi dūravartinā tarjyamānam iva kenacit tamaḥ,न स्म भाति किम् अपि स्फुटं पुरः किंचिद् ईरितकरेण केवलम् / दृश्यते स्म दिवि दूरवर्तिना तर्ज्यमानम् इव केनचित् तमः
+Rc_2.78,jāyate sma ghanamālatīguṇaśreṇigarbhakabarīmanoharam / meghavāhanadigaṅganāmukhe mugdhacandrakarakarburaṃ tamaḥ,जायते स्म घनमालतीगुणश्रेणिगर्भकबरीमनोहरम् / मेघवाहनदिगङ्गनामुखे मुग्धचन्द्रकरकर्बुरं तमः
+Rc_2.79,sānurāgam upagūḍham agrimair aṃśubhiḥ śaśabhṛto davīyasaḥ / unnanāma namucidviṣo diśi srastastaṃtamasabhāram ambaram,सानुरागम् उपगूढम् अग्रिमैर् अंशुभिः शशभृतो दवीयसः / उन्ननाम नमुचिद्विषो दिशि स्रस्तस्तंतमसभारम् अम्बरम्
+Rc_2.80,ujjvalāgrakiraṇapraveśakaproktasatvarasamāgamo 'pi san / prekṣyate sma janitotsukaś cirād vyomaraṅgamukhasaṃmukhaḥ śaśī,उज्ज्वलाग्रकिरणप्रवेशकप्रोक्तसत्वरसमागमो ऽपि सन् / प्रेक्ष्यते स्म जनितोत्सुकश् चिराद् व्योमरङ्गमुखसंमुखः शशी
+Rc_2.81,audayena śaśino gabhastinā bhinnaśeṣatimiraṃ vyarājata / mṛjyamānam iva śakradiṅmukhaṃ kuṅkumena mṛganābhoyogin,औदयेन शशिनो गभस्तिना भिन्नशेषतिमिरं व्यराजत / मृज्यमानम् इव शक्रदिङ्मुखं कुङ्कुमेन मृगनाभोयोगिन्
+Rc_2.82,taṃ babhāra na vidhur navodayaṃ kiṃ tu kuṅkumavilepanāruṇam / ekam utsukavaśāt payodharaṃ vyācakāra haridigvilāsinī,तं बभार न विधुर् नवोदयं किं तु कुङ्कुमविलेपनारुणम् / एकम् उत्सुकवशात् पयोधरं व्याचकार हरिदिग्विलासिनी
+Rc_2.83,āttajaitranijapuṣpadhanvano manmathasya bhuvanāni jeṣyataḥ / unnanāma purataḥ śaśicchalāt pūrṇarukmakalaśaḥ payonidheḥ,आत्तजैत्रनिजपुष्पधन्वनो मन्मथस्य भुवनानि जेष्यतः / उन्ननाम पुरतः शशिच्छलात् पूर्णरुक्मकलशः पयोनिधेः
+Rc_2.84,diksarāgamukhasannidhāpitasphītacandracaṣakā śatakratoḥ / kṣībabhāvam iva bibhratī babhau viślathācchatimirāṃśukoccayā,दिक्सरागमुखसन्निधापितस्फीतचन्द्रचषका शतक्रतोः / क्षीबभावम् इव बिभ्रती बभौ विश्लथाच्छतिमिरांशुकोच्चया
+Rc_2.85,nandayan bhuvanam unmukhaṃ cirān mandayan smaraviruddham udyamam / krandayan virahiṇo vihaṅgamān sāndrayan pramadam indur udyayau,नन्दयन् भुवनम् उन्मुखं चिरान् मन्दयन् स्मरविरुद्धम् उद्यमम् / क्रन्दयन् विरहिणो विहङ्गमान् सान्द्रयन् प्रमदम् इन्दुर् उद्ययौ
+Rc_2.86,locanālinivahaikapaṅkajaṃ cittahaṃsaśayanīyasaikatam / ujjagāma ratikelimandiraṃ yāminīyuvatijīvitaṃ śaśī,लोचनालिनिवहैकपङ्कजं चित्तहंसशयनीयसैकतम् / उज्जगाम रतिकेलिमन्दिरं यामिनीयुवतिजीवितं शशी
+Rc_2.87,āliliṅga rajanīm ahāsayad bidyamānamukulāṃ kumudvatīm / agrahīd uḍuvadhūkarān karair dyāṃ prasādam anayat samaṃ śasśī,आलिलिङ्ग रजनीम् अहासयद् बिद्यमानमुकुलां कुमुद्वतीम् / अग्रहीद् उडुवधूकरान् करैर् द्यां प्रसादम् अनयत् समं शस्शी
+Rc_2.88,ādade viyad alāñchanavrataṃ lāñchanaṃ nijam agūhad aṃśubhiḥ / prāhiṇod apasṛtāsu kaumudīṃ dikṣu dakṣatanayāparigrahī,आददे वियद् अलाञ्छनव्रतं लाञ्छनं निजम् अगूहद् अंशुभिः / प्राहिणोद् अपसृतासु कौमुदीं दिक्षु ���क्षतनयापरिग्रही
+Rc_2.89,vyāpya dūram atha nirmalaṃ viyad vītapaṅkam iva paṅkajākaram / rejur agrakiraṇāḥ kṣapāpateḥ pūtakokanadakandakomalāḥ,व्याप्य दूरम् अथ निर्मलं वियद् वीतपङ्कम् इव पङ्कजाकरम् / रेजुर् अग्रकिरणाः क्षपापतेः पूतकोकनदकन्दकोमलाः
+Rc_2.90,khe kakupsu bhuvi ca kṣapāpateḥ petur ūḍhanicayā marīcayaḥ / yatra tatra kuharāṇi kānicit kampamānam aviśan niśātamaḥ,खे ककुप्सु भुवि च क्षपापतेः पेतुर् ऊढनिचया मरीचयः / यत्र तत्र कुहराणि कानिचित् कम्पमानम् अविशन् निशातमः
+Rc_2.91,kṣiptam indurucibhir vyalambata tryambakasya śikhinaś ca diṅmukhe / tatra nunnam anubandhaniḥsahaṃ kāndiśīkam iva niṣṭhitaṃ tamaḥ,क्षिप्तम् इन्दुरुचिभिर् व्यलम्बत त्र्यम्बकस्य शिखिनश् च दिङ्मुखे / तत्र नुन्नम् अनुबन्धनिःसहं कान्दिशीकम् इव निष्ठितं तमः
+Rc_2.92,kandarāṇi ca mahāmahībhṛtāṃ koṭarāṇi ca jaranmahīruhām / adhyuvāsa kamalodarāṇi ca dhvāntam adhvagavadhūmukhāni ca,कन्दराणि च महामहीभृतां कोटराणि च जरन्महीरुहाम् / अध्युवास कमलोदराणि च ध्वान्तम् अध्वगवधूमुखानि च
+Rc_2.93,svīcakāra karakoṭilālanālambitoḍutatimekhalāṃ divam / rāgabhaṅgam atisaṃstavād gatāṃ devarājadiśam indur atyajat,स्वीचकार करकोटिलालनालम्बितोडुततिमेखलां दिवम् / रागभङ्गम् अतिसंस्तवाद् गतां देवराजदिशम् इन्दुर् अत्यजत्
+Rc_2.94,ātatāna gaganāṅgaṇādhikair medinīm amṛtavarṣibhir vidhuḥ / viprayuktajanadhūmaketubhiḥ ketakāgraśucibhir marīcibhiḥ,आततान गगनाङ्गणाधिकैर् मेदिनीम् अमृतवर्षिभिर् विधुः / विप्रयुक्तजनधूमकेतुभिः केतकाग्रशुचिभिर् मरीचिभिः
+Rc_2.95,saṃkucadbhir abhirāmatādhike sādhu candramasi puṣkaraiḥ kṛtam / udyatā jayini kāminīmukhe tena sāhasam anuṣṭhitaṃ punaḥ,संकुचद्भिर् अभिरामताधिके साधु चन्द्रमसि पुष्करैः कृतम् / उद्यता जयिनि कामिनीमुखे तेन साहसम् अनुष्ठितं पुनः
+Rc_2.96,uccakhāna ruṣam uccamaṇḍalaḥ khaṇḍanām agamayad viṣahyatām / mānapaṅkam apanīya kāminīḥ kāntahastam anayan niśāpatiḥ,उच्चखान रुषम् उच्चमण्डलः खण्डनाम् अगमयद् विषह्यताम् / मानपङ्कम् अपनीय कामिनीः कान्तहस्तम् अनयन् निशापतिः
+Rc_2.97,vyaktavartmabilavāhinīvanagrāmagulmagahanādribhedayā / saumyatādhikaviśeṣayājani jyotsnayā divasaniḥspṛho janaḥ,व्यक्तवर्त्मबिलवाहिनीवनग्रामगुल्मगहनाद्रिभेदया / सौम्यताधिकविशेषयाजनि ज्योत्स्नया दिवसनिःस्पृहो जनः
+Rc_2.98,pīyate sma kumudaṃ na locanaiś candrikā tapati rohitacchadam / prādurāsa param utpibann aliḥ saurabhaṃ niravalambam ambuni,पीयते स्म कुमुदं न लोचनैश् चन्द्रिका तपति रोहितच्छदम् / प्रादुरास परम् उत्पिबन्न् अलिः सौरभं निरवलम्बम् अम्बुनि
+Rc_2.99,ekikeva nijavṛndamadhyagāpy uccukūja sabhayā sitacchadī / dantamūlam asakṛc ca saṃśayād āmamarśa kariṇaḥ kareṇukā,एकिकेव निजवृन्दमध्यगाप्य् उच्चुकूज सभया सितच्छदी / दन्तमूलम् असकृच् च संशयाद् आममर्श करिणः करेणुका
+Rc_2.100,ketakīṣu kadalīṣu vālukāsv aśmasu sphuṭitakairave 'mbhasi / lambhiteva laharīparamparām ullalāsa śaśikāntivāhinī,केतकीषु कदलीषु वालुकास्व् अश्मसु स्फुटितकैरवे ��म्भसि / लम्भितेव लहरीपरम्पराम् उल्ललास शशिकान्तिवाहिनी
+Rc_2.101,prāptasūkṣmaghanapallavāntaraiś citritāḥ śaśikarair itas tataḥ / bibhrati sma tarumūlaśāyinaḥ śambarāḥ pṛṣatayūthavibhramam,प्राप्तसूक्ष्मघनपल्लवान्तरैश् चित्रिताः शशिकरैर् इतस् ततः / बिभ्रति स्म तरुमूलशायिनः शम्बराः पृषतयूथविभ्रमम्
+Rc_2.102,kṛcchralabdhanagaśṛṅgasandhayo dattamanmathajayābhisandhayaḥ / maithilītaravadhūdurāsadaṃ rāghavāṅkam aviśac chaśitviṣaḥ,कृच्छ्रलब्धनगशृङ्गसन्धयो दत्तमन्मथजयाभिसन्धयः / मैथिलीतरवधूदुरासदं राघवाङ्कम् अविशच् छशित्विषः
+Rc_2.103,jāgarṣi kāśmari niṣīdasi kovidāra kutrāsi vatsa kṛtamāla tamāla paśya / kiṃ vartate raghupater iti satvarābhir uktaṃ drumaugham avalokya vanasthalībhiḥ,जागर्षि काश्मरि निषीदसि कोविदार कुत्रासि वत्स कृतमाल तमाल पश्य / किं वर्तते रघुपतेर् इति सत्वराभिर् उक्तं द्रुमौघम् अवलोक्य वनस्थलीभिः
+Rc_2.104,anyonyadūrapariṣaktaviśālasāndraśākhāśatais tarubhir antarayāṃbabhūve / udbhūtaghoravirahajvaralaṅghitasya candrātapaḥ sa khalu dāśarather apathyaḥ,अन्योन्यदूरपरिषक्तविशालसान्द्रशाखाशतैस् तरुभिर् अन्तरयांबभूवे / उद्भूतघोरविरहज्वरलङ्घितस्य चन्द्रातपः स खलु दाशरथेर् अपथ्यः
+Rc_2.105,kumudavanam ahetu tyaktanidraṃ tadāsīd gaganam uḍuvitānair dhig vṛthaiva praphullam / ajani jagad adhīśasyāgṛhītes tadānīṃ vidhur api vidhavastrīyauvanodbhedaśocyaḥ,कुमुदवनम् अहेतु त्यक्तनिद्रं तदासीद् गगनम् उडुवितानैर् धिग् वृथैव प्रफुल्लम् / अजनि जगद् अधीशस्यागृहीतेस् तदानीं विधुर् अपि विधवस्त्रीयौवनोद्भेदशोच्यः
+Rc_2.106,śvasiti janakaputrī satvaro bhānuputraḥ kapipatir upasannaṃ suprabhātaṃ taveti / jagur iva raghunāthāyārdhabuddhāḥ svananto madhuram apararātre patriṇaḥ ke 'pi ke 'pi,श्वसिति जनकपुत्री सत्वरो भानुपुत्रः कपिपतिर् उपसन्नं सुप्रभातं तवेति / जगुर् इव रघुनाथायार्धबुद्धाः स्वनन्तो मधुरम् अपररात्रे पत्रिणः के ऽपि के ऽपि
+Rc_3.1,ity abhinandakṛtau rāmacarite mahākāvye sandhyātamaścandrodayavarṇano nāma dvitīyaḥ sargaḥ samāptaḥ // kavīnāṃ kiṃ dattair nṛpapaśubhir anyair avasare paraṃ pṛthvīpālaḥ kṣaṇam api sa karṇo vitaratu / anāttaṃ tattvajñair api suvipulārthavyayabhiyā pratiṣṭhāṃ yenoccair jagati gamitaṃ rāmacaritam // Rc_p42952 pālānvayāmbujavanaikavirocanāya tasmai namo 'stu yuvarājanareśvarāya / koṭipradānaghaṭitojjvalakīrtimūrtir yenāmaratvapadavīṃ gamito 'bhinandaḥ // Rc_p43252 tṛtīyaḥ sargaḥ atha prabuddhaḥ prathamaṃ vibuddham āsīnam ādāya tadaṅghriyugmam / prakāmanidrābhigamābhirāmo rāmaḥ sumitrāsutam ity uvāca,इत्य् अभिनन्दकृतौ रामचरिते महाकाव्ये सन्ध्यातमश्चन्द्रोदयवर्णनो नाम द्वितीयः सर्गः समाप्तः // कवीनां किं दत्तैर् नृपपशुभिर् अन्यैर् अवसरे परं पृथ्वीपालः क्षणम् अपि स कर्णो वितरतु / अनात्तं तत्त्वज्ञैर् अपि सुविपुलार्थव्ययभिया प्रतिष्ठां येनोच्चैर् जगति गमितं रामचरितम् // र्च्_प्४२९५२ पालान्वयाम्बुजवनैकविरोचनाय तस्मै नमो ऽस्तु युवराजनरेश्वराय / कोटिप्रदानघटितोज्ज्वलकीर्तिमूर्तिर् येनामर��्वपदवीं गमितो ऽभिनन्दः // र्च्_प्४३२५२ तृतीयः सर्गः अथ प्रबुद्धः प्रथमं विबुद्धम् आसीनम् आदाय तदङ्घ्रियुग्मम् / प्रकामनिद्राभिगमाभिरामो रामः सुमित्रासुतम् इत्य् उवाच
+Rc_3.2,kim ittham eva kṣapito niśīthaḥ kaccin muhūrārdham asi prasuptaḥ / asmin prasādāvasare dhiyāṃ ca pratiṣṭhitaś cetasi kas tavārthaḥ,किम् इत्थम् एव क्षपितो निशीथः कच्चिन् मुहूरार्धम् असि प्रसुप्तः / अस्मिन् प्रसादावसरे धियां च प्रतिष्ठितश् चेतसि कस् तवार्थः
+Rc_3.3,vanaukasas tasya naveśvarasya bhāvāvabodhāya punar vimṛśya / yat prāptakālaṃ tad udāharāśu prasthānakālo 'yam atipraśastaḥ,वनौकसस् तस्य नवेश्वरस्य भावावबोधाय पुनर् विमृश्य / यत् प्राप्तकालं तद् उदाहराशु प्रस्थानकालो ऽयम् अतिप्रशस्तः
+Rc_3.4,svakāryalābhastimitaḥ kapiś cen na kaścid artho 'nusṛtena tena / ripaūpetaṃ varam arthibhāvād vikārasaṃdehasahe na mitre,स्वकार्यलाभस्तिमितः कपिश् चेन् न कश्चिद् अर्थो ऽनुसृतेन तेन / रिपऊपेतं वरम् अर्थिभावाद् विकारसंदेहसहे न मित्रे
+Rc_3.5,kāryāntarāśārahitena tena vyaktaṃ khalenādya vayaṃ nirastāḥ / dattaḥ pradīrghāgrahaṇābhidhāno yenāyam ārād api no 'rdhacandraḥ,कार्यान्तराशारहितेन तेन व्यक्तं खलेनाद्य वयं निरस्ताः / दत्तः प्रदीर्घाग्रहणाभिधानो येनायम् आराद् अपि नो ऽर्धचन्द्रः
+Rc_3.6,ruddhas tapasvī sa kathaṃ na kaiścin mohāndhakūpe nipatan madāndhaḥ / kiṃ deśakās te 'pi hanūmadādyāḥ sadyaḥ padaṃ prāpya samaṃ vipannāḥ,रुद्धस् तपस्वी स कथं न कैश्चिन् मोहान्धकूपे निपतन् मदान्धः / किं देशकास् ते ऽपि हनूमदाद्याः सद्यः पदं प्राप्य समं विपन्नाः
+Rc_3.7,riṣṭaṃ na dṛṣṭaṃ pavamānasūnor na cāgnisūnor na ca vālisūnoḥ / sarve 'pi kiṃkāraṇam ekadaiva pramītakalpāḥ kapidārakās te,रिष्टं न दृष्टं पवमानसूनोर् न चाग्निसूनोर् न च वालिसूनोः / सर्वे ऽपि किंकारणम् एकदैव प्रमीतकल्पाः कपिदारकास् ते
+Rc_3.8,sa durnivāro harir adya śetām āsvāditaiśvaryamadhur madena / kathaṃ punar jāgarakāla eva suptās tadāptā iti me vitarkaḥ,स दुर्निवारो हरिर् अद्य शेताम् आस्वादितैश्वर्यमधुर् मदेन / कथं पुनर् जागरकाल एव सुप्तास् तदाप्ता इति मे वितर्कः
+Rc_3.9,devāt prasūtena himetarāṃśor ūrjasvalais taiḥ sakhibhir vṛtena / udāradehadyutināsmadarthe niranvayaṃ tena tamaḥ prapannam,देवात् प्रसूतेन हिमेतरांशोर् ऊर्जस्वलैस् तैः सखिभिर् वृतेन / उदारदेहद्युतिनास्मदर्थे निरन्वयं तेन तमः प्रपन्नम्
+Rc_3.10,aho mahan mohajam andhakāraṃ yenādya madhyesabham uddhureṇa / utsārya tān mantrimaṇipradīpān plavaṅgarājaḥ prasabhaṃ gṛhītaḥ,अहो महन् मोहजम् अन्धकारं येनाद्य मध्येसभम् उद्धुरेण / उत्सार्य तान् मन्त्रिमणिप्रदीपान् प्लवङ्गराजः प्रसभं गृहीतः
+Rc_3.11,lobhasya mohasya manobhavasya madasya cātiprasaro na ruddhaḥ / ruddhaḥ paraṃ pūrṇamanorathena tenādya naḥ pratyupakāravegaḥ,लोभस्य मोहस्य मनोभवस्य मदस्य चातिप्रसरो न रुद्धः / रुद्धः परं पूर्णमनोरथेन तेनाद्य नः प्रत्युपकारवेगः
+Rc_3.12,samrāṭpadasthasya padād apetāḥ samprītaye samprati mā sma bhūmaḥ / dṛṣṭāstrasārā api tasya bhīroḥ kiṃ bhītaye vatsa vayaṃ na bhūtāḥ,सम्राट्पदस्थस्य पदाद् अपेताः सम्प्रीतये सम्प्रति मा स्म भूमः / दृष्टास्त्रसारा अपि तस्य भीरोः किं भीतये वत्स वयं न भूताः
+Rc_3.13,sthāne nirastaḥ sudhiyāgrajena sa tena māyāmasṛṇo durātmā / mayā madāndhena punar vṛthaiva kroṣṭā mṛgendrasya pade 'bhiṣiktaḥ,स्थाने निरस्तः सुधियाग्रजेन स तेन मायामसृणो दुरात्मा / मया मदान्धेन पुनर् वृथैव क्रोष्टा मृगेन्द्रस्य पदे ऽभिषिक्तः
+Rc_3.14,nirveśaniryātanaśāṭhyanidrāṃ nīceṣu daṇḍaḥ paruṣo nihanti / tathāpi dākṣiṇyavilambitavyam idaṃ dhanus taṃ prati māmakīnam,निर्वेशनिर्यातनशाठ्यनिद्रां नीचेषु दण्डः परुषो निहन्ति / तथापि दाक्षिण्यविलम्बितव्यम् इदं धनुस् तं प्रति मामकीनम्
+Rc_3.15,yāvan na viśrāmyati vegajanmā dikṣu dhvanir vālibhidaḥ śarasya / tāvat punas taṅka iha trilokyām ākrāntakiṣkindham upakrameta,यावन् न विश्राम्यति वेगजन्मा दिक्षु ध्वनिर् वालिभिदः शरस्य / तावत् पुनस् तङ्क इह त्रिलोक्याम् आक्रान्तकिष्किन्धम् उपक्रमेत
+Rc_3.16,asmāsu nāvedayati sma garvāt kurvīta śeṣārivadhaṃ bhujābhyām / vidhāya saurājyam asaūpeyād ity arthitā paśyati na pramāṇam,अस्मासु नावेदयति स्म गर्वात् कुर्वीत शेषारिवधं भुजाभ्याम् / विधाय सौराज्यम् असऊपेयाद् इत्य् अर्थिता पश्यति न प्रमाणम्
+Rc_3.17,tad eṣa me nirmalasargasargaḥ ṣaḍvargaruddho ripuvat sa heyaḥ / nāsau niṣiddhas tava yānapakṣo mayā bata prāg asamāhitena,तद् एष मे निर्मलसर्गसर्गः षड्वर्गरुद्धो रिपुवत् स हेयः / नासौ निषिद्धस् तव यानपक्षो मया बत प्राग् असमाहितेन
+Rc_3.18,asaṃśayaṃ sa pratihārapālīsasambhramāveditasannikarṣam / tvāṃ praty asūyāṃ hṛdayena dhāsyaty upasthitāntaḥpuraviprayogaḥ,असंशयं स प्रतिहारपालीससम्भ्रमावेदितसन्निकर्षम् / त्वां प्रत्य् असूयां हृदयेन धास्यत्य् उपस्थितान्तःपुरविप्रयोगः
+Rc_3.19,tadvaktram ārkes taruṇārkatāmraṃ tvatprītivākyair akṛtapramodam / bhaviṣyati pratyupakārabhāranirvāhacintāgamasāndhakāram,तद्वक्त्रम् आर्केस् तरुणार्कताम्रं त्वत्प्रीतिवाक्यैर् अकृतप्रमोदम् / भविष्यति प्रत्युपकारभारनिर्वाहचिन्तागमसान्धकारम्
+Rc_3.20,smariṣyati tvāṃ na sa bodhyamāno 'py ālokayiṣyaty athavā na pṛṣṭaḥ / pratyeṣi kāntājanamadhyavartī sa cintayāsmadgatayādhunāste,स्मरिष्यति त्वां न स बोध्यमानो ऽप्य् आलोकयिष्यत्य् अथवा न पृष्टः / प्रत्येषि कान्ताजनमध्यवर्ती स चिन्तयास्मद्गतयाधुनास्ते
+Rc_3.21,āvāṃ yadaivādritaṭe niviṣṭau sa kālikāṃ vīkṣya purīṃ praviṣṭaḥ / āmṛṣṭam āsīc capalena tena sauhārdam asmadviṣayaṃ tadaiva,आवां यदैवाद्रितटे निविष्टौ स कालिकां वीक्ष्य पुरीं प्रविष्टः / आमृष्टम् आसीच् चपलेन तेन सौहार्दम् अस्मद्विषयं तदैव
+Rc_3.22,ahaḥsv amīṣu kṣaṇa eva nāsīd āsīn na saṃdeśaharo 'nurūpaḥ / ityādi sa vyaktam alīkam eva tvatprītyupālambhapadeṣu vaktā,अहःस्व् अमीषु क्षण एव नासीद् आसीन् न संदेशहरो ऽनुरूपः / इत्यादि स व्यक्तम् अलीक��् एव त्वत्प्रीत्युपालम्भपदेषु वक्ता
+Rc_3.23,kṛtāvahelaḥ praṇayaprasannaṃ niruttaraḥ satvarakāryavādam / prekṣiṣyate roṣalavānuraktaṃ valīmukhaḥ śuṣkamukho mukhaṃ te,कृतावहेलः प्रणयप्रसन्नं निरुत्तरः सत्वरकार्यवादम् / प्रेक्षिष्यते रोषलवानुरक्तं वलीमुखः शुष्कमुखो मुखं ते
+Rc_3.24,tasyāgamād yaḥ sahasā bhaviṣyaty arthasya tasyābhavanaṃ mamāstu / bādhiṣyate vālivadhātiriktas tadveśmayātrānuśayaḥ sadā nau,तस्यागमाद् यः सहसा भविष्यत्य् अर्थस्य तस्याभवनं ममास्तु / बाधिष्यते वालिवधातिरिक्तस् तद्वेश्मयात्रानुशयः सदा नौ
+Rc_3.25,sa prāktano nūnam anarthabhājā nītas talaṃ tena hitaiṣivargaḥ / utthāpitair dūram asāv idānīṃ divāniśaṃ dīvyati durvidagdhaiḥ,स प्राक्तनो नूनम् अनर्थभाजा नीतस् तलं तेन हितैषिवर्गः / उत्थापितैर् दूरम् असाव् इदानीं दिवानिशं दीव्यति दुर्विदग्धैः
+Rc_3.26,akṣā mṛgākṣyo mṛgayā madhūni prekṣāś ca tasyādya haranti kālam / na prāpnuvanti kṣaṇam āptavācaḥ sadādṛtāś cāraṇacāṭuvādāḥ,अक्षा मृगाक्ष्यो मृगया मधूनि प्रेक्षाश् च तस्याद्य हरन्ति कालम् / न प्राप्नुवन्ति क्षणम् आप्तवाचः सदादृताश् चारणचाटुवादाः
+Rc_3.27,vadanti bhītāḥ sacivā na kiṃcit kiṃ cintayāsmadgatayā viṭānām / svayaṃ na sampraty anusaṃdadhāti pūrvāparaṃ kāmaparaḥ sa rājā,वदन्ति भीताः सचिवा न किंचित् किं चिन्तयास्मद्गतया विटानाम् / स्वयं न सम्प्रत्य् अनुसंदधाति पूर्वापरं कामपरः स राजा
+Rc_3.28,na sūrayo na sthavirā na dhīrāḥ puraḥsthitāḥ prāśnikatāṃ prayānti / saṃtiṣṭhate saṃsadi saṃśayānaḥ pṛṣṭhopaviṣṭāsu vilāsinīṣu,न सूरयो न स्थविरा न धीराः पुरःस्थिताः प्राश्निकतां प्रयान्ति / संतिष्ठते संसदि संशयानः पृष्ठोपविष्टासु विलासिनीषु
+Rc_3.29,itthaṃgate tatra gatasya kena manyus tavodīrṇarayo nivāryaḥ / vicāyamāṇo na guṇāya naḥ syād asau kapīnāṃ kadanānubandhaḥ,इत्थंगते तत्र गतस्य केन मन्युस् तवोदीर्णरयो निवार्यः / विचायमाणो न गुणाय नः स्याद् असौ कपीनां कदनानुबन्धः
+Rc_3.30,prapannaśāṭhyasya haṭhopanāmād āneṣyamāṇasya guṇaṃ na vīkṣe / tathāvidhā hi dviṣatāṃ stavena kaṣanti karṇau param antikasthāḥ,प्रपन्नशाठ्यस्य हठोपनामाद् आनेष्यमाणस्य गुणं न वीक्षे / तथाविधा हि द्विषतां स्तवेन कषन्ति कर्णौ परम् अन्तिकस्थाः
+Rc_3.31,spṛṣ.o na ced vikriyayā kayāpi nopasthitaḥ kāryavaśād idānīm / etu svayaṃ na kriyate vṛthaiva sa tvadbalātkāraniruddhaśobhaḥ,स्पृष्.ओ न चेद् विक्रियया कयापि नोपस्थितः कार्यवशाद् इदानीम् / एतु स्वयं न क्रियते वृथैव स त्वद्बलात्कारनिरुद्धशोभः
+Rc_3.32,yathāvayos tātajaṭāyuṣoktam uktaṃ kabandhena yathā ca tena / tathopayāsyaty acirād avaśyam āhūtacakro haricakravartī,यथावयोस् तातजटायुषोक्तम् उक्तं कबन्धेन यथा च तेन / तथोपयास्यत्य् अचिराद् अवश्यम् आहूतचक्रो हरिचक्रवर्ती
+Rc_3.33,yat satyam ādityasamudbhavatvād udbhūtim eṣyanti guṇās tadīyāḥ / tulāgrasampātavilambadoṣe tasmin visaṃvādam ahaṃ na śaṅke,यत् सत्यम् आदित्यसमुद्भवत्वाद् उद्भूतिम् एष्यन्ति गुणास् तदीयाः / तु���ाग्रसम्पातविलम्बदोषे तस्मिन् विसंवादम् अहं न शङ्के
+Rc_3.34,viropataptasya videśavāsād ājagmuṣas tasya nijādhivāsam / iyanty ahāny utsukabandhuvargasaṃvargaṇavyagratayaiva yānti,विरोपतप्तस्य विदेशवासाद् आजग्मुषस् तस्य निजाधिवासम् / इयन्त्य् अहान्य् उत्सुकबन्धुवर्गसंवर्गणव्यग्रतयैव यान्ति
+Rc_3.35,sa nūnam āyāsyati vānarendraḥ saṃdeśakārpaṇyam asaṃmataṃ me / sarvasvabhūtaṃ visṛjanti vatsa kāryātipāte 'pi na dhairyam āryāḥ,स नूनम् आयास्यति वानरेन्द्रः संदेशकार्पण्यम् असंमतं मे / सर्वस्वभूतं विसृजन्ति वत्स कार्यातिपाते ऽपि न धैर्यम् आर्याः
+Rc_3.36,vyatītavighnaḥ suhṛdarthanighno na śītalaḥ sthāsyati kiṃ gatena / sa tvaryamāṇas tvaramāṇa eva dhairyasya naḥ pāram avāpsyatīva,व्यतीतविघ्नः सुहृदर्थनिघ्नो न शीतलः स्थास्यति किं गतेन / स त्वर्यमाणस् त्वरमाण एव धैर्यस्य नः पारम् अवाप्स्यतीव
+Rc_3.37,dhig astu māṃ taṃ prati vipratīpam āśaṅkitaṃ tad bahu yena yad vā / svakāryadolāsu jano 'lpabhāgyaḥ prāṅ niścinoti vyatirekam eva,धिग् अस्तु मां तं प्रति विप्रतीपम् आशङ्कितं तद् बहु येन यद् वा / स्वकार्यदोलासु जनो ऽल्पभाग्यः प्राङ् निश्चिनोति व्यतिरेकम् एव
+Rc_3.38,itthaṃ na māṃ pratyupapattim eti tatrādyapakṣadvitaye 'pi yātrā / varaṃ visoḍhāni kiyanty apīha saṅkhyātakālābhyadhikāny ahāni,इत्थं न मां प्रत्युपपत्तिम् एति तत्राद्यपक्षद्वितये ऽपि यात्रा / वरं विसोढानि कियन्त्य् अपीह सङ्ख्यातकालाभ्यधिकान्य् अहानि
+Rc_3.39,svālocitaṃ vaktu bhavān idānīm ity anuṣṭheyam asaṃśayaṃ yat / bālyāt prabhṛty eva tavottarā dhīr na pūrvapakṣe 'bhiniveśam eti,स्वालोचितं वक्तु भवान् इदानीम् इत्य् अनुष्ठेयम् असंशयं यत् / बाल्यात् प्रभृत्य् एव तवोत्तरा धीर् न पूर्वपक्षे ऽभिनिवेशम् एति
+Rc_3.40,iti prasannāṃ giram agrajasya śrutvā cirād vītaviṣādapaṅkaḥ / mukhaśriyaivojjvalayābhinandann idaṃ sumitrātanayo jagāda,इति प्रसन्नां गिरम् अग्रजस्य श्रुत्वा चिराद् वीतविषादपङ्कः / मुखश्रियैवोज्ज्वलयाभिनन्दन्न् इदं सुमित्रातनयो जगाद
+Rc_3.41,samarthitaṃ sādhu samastam eva kṛtī kapiḥ kiṃ bahunoditena / pravyaktam apy etad adoṣadṛṣṭyā gṛhītam āryeṇa na yat tadāgaḥ,समर्थितं साधु समस्तम् एव कृती कपिः किं बहुनोदितेन / प्रव्यक्तम् अप्य् एतद् अदोषदृष्ट्या गृहीतम् आर्येण न यत् तदागः
+Rc_3.42,tasyorjitenātiraver avadyaṃ naivekṣate 'ntaḥkaraṇaṃ mamāpi / ayaṃ punas tena kuto na jānāmy atikramaḥ kālakṛto na dṛṣṭaḥ,तस्योर्जितेनातिरवेर् अवद्यं नैवेक्षते ऽन्तःकरणं ममापि / अयं पुनस् तेन कुतो न जानाम्य् अतिक्रमः कालकृतो न दृष्टः
+Rc_3.43,visarjitā vā punarāgamāya samāpatanty adya na te nalādyāḥ / samāharatiudyatavittavarṣo varṣāntarebhyaḥ pravarān harīn vā,विसर्जिता वा पुनरागमाय समापतन्त्य् अद्य न ते नलाद्याः / समाहरतिउद्यतवित्तवर्षो वर्षान्तरेभ्यः प्रवरान् हरीन् वा
+Rc_3.44,aṣṭādaśadvīpakapīndramaulir maulān asau vālivadhapralīnān / naikābhyupāyopahitān idānīm uta pratīcchaty atisatkriyābhiḥ,अष्टादशद्वीपकपीन्द्रमौलिर् मौल���न् असौ वालिवधप्रलीनान् / नैकाभ्युपायोपहितान् इदानीम् उत प्रतीच्छत्य् अतिसत्क्रियाभिः
+Rc_3.45,aprāptasaṃtoṣam asaṃvibhaktasambhuktasarvasvam anuplaveṣu / athādiśaty arpitasārakośaḥ prakāmapātheyaparigrahāya,अप्राप्तसंतोषम् असंविभक्तसम्भुक्तसर्वस्वम् अनुप्लवेषु / अथादिशत्य् अर्पितसारकोशः प्रकामपाथेयपरिग्रहाय
+Rc_3.46,atho sa bhītāturabālavṛddhān vṛddhopasevī sanibhaṃ niyuṅkte / yathāyathaṃ sadmani padmasaṃkhyāsametaśākhāmṛgayūthanāthaḥ,अथो स भीतातुरबालवृद्धान् वृद्धोपसेवी सनिभं नियुङ्क्ते / यथायथं सद्मनि पद्मसंख्यासमेतशाखामृगयूथनाथः
+Rc_3.47,tad ittham utthānasamākulatvān na tvaryamāṇo 'pi sa dūṣaṇāya / āryeṇa tatrāpy asamāgatasya chāyācyutiḥ kaiva nirūpitā me,तद् इत्थम् उत्थानसमाकुलत्वान् न त्वर्यमाणो ऽपि स दूषणाय / आर्येण तत्राप्य् असमागतस्य छायाच्युतिः कैव निरूपिता मे
+Rc_3.48,jñeyo 'sti naḥ pūrvam arer udantas tatas tadantāya vidheyam asti / ity ākulatvān mama tāvad ārya kāryopataptiḥ kṣamate na dhairyam,ज्ञेयो ऽस्ति नः पूर्वम् अरेर् उदन्तस् ततस् तदन्ताय विधेयम् अस्ति / इत्य् आकुलत्वान् मम तावद् आर्य कार्योपतप्तिः क्षमते न धैर्यम्
+Rc_3.49,anarthibhāvād upacāravādād ākāragupteś ca parībhavanti / yathātathārthapratipādanena prayānti mitrāṇi nirantaratvam,अनर्थिभावाद् उपचारवादाद् आकारगुप्तेश् च परीभवन्ति / यथातथार्थप्रतिपादनेन प्रयान्ति मित्राणि निरन्तरत्वम्
+Rc_3.50,mithaḥ prasādaskhalanād upādher upaiti sakhyaṃ khalayoḥ khilatvam / gṛhṇāti satpūruṣayor na doṣam audāryasaṃvādakṛtā tu maitrī,मिथः प्रसादस्खलनाद् उपाधेर् उपैति सख्यं खलयोः खिलत्वम् / गृह्णाति सत्पूरुषयोर् न दोषम् औदार्यसंवादकृता तु मैत्री
+Rc_3.51,niryantraṇaṃ yatra na vartitavyaṃ na moditavyaṃ praṇayātivāde / viśaṅkitānyonyabhayaṃ vidūrān namaskriyām arhati sauhṛdaṃ tat,निर्यन्त्रणं यत्र न वर्तितव्यं न मोदितव्यं प्रणयातिवादे / विशङ्कितान्योन्यभयं विदूरान् नमस्क्रियाम् अर्हति सौहृदं तत्
+Rc_3.52,visrabdham ājñāpaya kiṃ karomi kathaṃ ghaṭena plavagādhirājaḥ / yat kiṃcid ādiśya nibhena kiṃ māṃ niṣedhasi kleśam ivekṣamāṇaḥ,विस्रब्धम् आज्ञापय किं करोमि कथं घटेन प्लवगाधिराजः / यत् किंचिद् आदिश्य निभेन किं मां निषेधसि क्लेशम् इवेक्षमाणः
+Rc_3.53,sthito 'smi tāvad dinam etad eṣyaty anyedyur ājñāṃ tava na pratīkṣe / āryo 'nurodhān na yunakti yatra tatrāham ambāniyamāt svatantraḥ,स्थितो ऽस्मि तावद् दिनम् एतद् एष्यत्य् अन्येद्युर् आज्ञां तव न प्रतीक्षे / आर्यो ऽनुरोधान् न युनक्ति यत्र तत्राहम् अम्बानियमात् स्वतन्त्रः
+Rc_3.54,tad eṣa niṣkramya tathā karomi tatpūrvasaṅgaḥ plavago yathāśu / taṃ vairisaṃhāramahopakāram āryāya niryātayituṃ yatena,तद् एष निष्क्रम्य तथा करोमि तत्पूर्वसङ्गः प्लवगो यथाशु / तं वैरिसंहारमहोपकारम् आर्याय निर्यातयितुं यतेन
+Rc_3.55,dhik taṃ dhanuṣpāṇim anuplavaṃ māṃ mudhā manaḥparyuṣitāvalepam / anvīkṣate yasya mamāvasādād āryaḥ sahāyāntaram antarajñaḥ,धिक् तं धनुष्पाणिम् अनुप्��वं मां मुधा मनःपर्युषितावलेपम् / अन्वीक्षते यस्य ममावसादाद् आर्यः सहायान्तरम् अन्तरज्ञः
+Rc_3.56,dhikśātatāṃ sannataparvatāṃ dhig dhik pātavegaṃ ca mamāśugānām / alakṣitoddeśam api dviṣantaṃ nihatya nāyānti hi yat kṣaṇena,धिक्शाततां सन्नतपर्वतां धिग् धिक् पातवेगं च ममाशुगानाम् / अलक्षितोद्देशम् अपि द्विषन्तं निहत्य नायान्ति हि यत् क्षणेन
+Rc_3.57,kharādirakṣaḥkadaneṣu dīrgham amī parijñātarasāḥ kim anyat / asṛgbhujāṃ bhoktum asṛk tvarantāṃ bhūyo 'pi bhūcandra tavārdhacandrāḥ,खरादिरक्षःकदनेषु दीर्घम् अमी परिज्ञातरसाः किम् अन्यत् / असृग्भुजां भोक्तुम् असृक् त्वरन्तां भूयो ऽपि भूचन्द्र तवार्धचन्द्राः
+Rc_3.58,ātāṭakāsaṃjñapanāt prapannas tvayaiṣa varṇāśramarakṣaṇāya / samāpyatāṃ śeṣanibarhaṇena kṣapācarāṇāṃ nidhanādhikāraḥ,आताटकासंज्ञपनात् प्रपन्नस् त्वयैष वर्णाश्रमरक्षणाय / समाप्यतां शेषनिबर्हणेन क्षपाचराणां निधनाधिकारः
+Rc_3.59,uddhṛtya ghorāyudhavṛndavṛṣṭim anuṣṭhitām oghaśaravyayena / sa rākṣasebhyo 'mbaragocarebhyas trātas tvayaikena makho maharṣeḥ,उद्धृत्य घोरायुधवृन्दवृष्टिम् अनुष्ठिताम् ओघशरव्ययेन / स राक्षसेभ्यो ऽम्बरगोचरेभ्यस् त्रातस् त्वयैकेन मखो महर्षेः
+Rc_3.60,taṃ kālakalpaṃ kiyatā śrameṇa tathāvadhīr mārgarudhaṃ virādham / āsan muhūrtāḥ kati ca ghnatas te sainyaṃ janasthānapateḥ svarasya,तं कालकल्पं कियता श्रमेण तथावधीर् मार्गरुधं विराधम् / आसन् मुहूर्ताः कति च घ्नतस् ते सैन्यं जनस्थानपतेः स्वरस्य
+Rc_3.61,āsīt kṣuraprasya kiyān vilambaḥ krūreṣu teṣu triśiraḥśiraḥsu / katīṣavo dūṣaṇadehayātrānivāraṇārthaṃ ca raṇe visṛṣṭāḥ,आसीत् क्षुरप्रस्य कियान् विलम्बः क्रूरेषु तेषु त्रिशिरःशिरःसु / कतीषवो दूषणदेहयात्रानिवारणार्थं च रणे विसृष्टाः
+Rc_3.62,kasyāvalambād akarot parāsuṃ mārīcam uccāvacamāyam āryaḥ / jñātā ca diksaṃjñapitas tvayaiva kṣapācarāṇām adhipaś ca so 'pi,कस्यावलम्बाद् अकरोत् परासुं मारीचम् उच्चावचमायम् आर्यः / ज्ञाता च दिक्संज्ञपितस् त्वयैव क्षपाचराणाम् अधिपश् च सो ऽपि
+Rc_3.63,ity aprapañcoditakāraṇāni mithas tayos tathyaguṇagrahāṇi / neduḥ stuvānā iva sūnṛtāni khagāḥ kulāyeṣu kṛtaikamatyāḥ,इत्य् अप्रपञ्चोदितकारणानि मिथस् तयोस् तथ्यगुणग्रहाणि / नेदुः स्तुवाना इव सूनृतानि खगाः कुलायेषु कृतैकमत्याः
+Rc_3.64,āropya sandhyāṃ diśi vajrapāṇeḥ paryasya candraṃ kakubhi pratīcyām / utsaṅgitoḍuprakarā khagānām ādāya nidrāṃ rajanī jagāma,आरोप्य सन्ध्यां दिशि वज्रपाणेः पर्यस्य चन्द्रं ककुभि प्रतीच्याम् / उत्सङ्गितोडुप्रकरा खगानाम् आदाय निद्रां रजनी जगाम
+Rc_3.65,kaviś ca jīvaś ca sutaś ca bhūmeḥ sa dakṣiṇāśātilako muniś ca / āsannasūryāṃśubhayadrutasya kṣaṇaṃ rarakṣur bhagaṇasya pṛṣṭham,कविश् च जीवश् च सुतश् च भूमेः स दक्षिणाशातिलको मुनिश् च / आसन्नसूर्यांशुभयद्रुतस्य क्षणं ररक्षुर् भगणस्य पृष्ठम्
+Rc_3.66,dig darśayāmāsa mukhaṃ sarāgaṃ na yāvad aindrī gaṇikeva mattā / tāvad dvijeśo 'ṅkam iyāya sindhoḥ sandhyāsurāśīkarasekaśaṅkī,दिग् दर्शयामास मुखं सरागं न यावद् ऐन्द्री गणिकेव मत्ता / तावद् द्विजेशो ऽङ्कम् इयाय सिन्धोः सन्ध्यासुराशीकरसेकशङ्की
+Rc_3.67,visarjitoḍuḥ kṣaṇam indur āsīd āsīd upānteṣv api nāndhakāram / bhṛśaṃ diśīndrasya rarāja sandhyā sindūriṇīva graharājamudrā,विसर्जितोडुः क्षणम् इन्दुर् आसीद् आसीद् उपान्तेष्व् अपि नान्धकारम् / भृशं दिशीन्द्रस्य रराज सन्ध्या सिन्दूरिणीव ग्रहराजमुद्रा
+Rc_3.68,uccetum uccair uḍukuḍmalāni vyākurvatī rāgam atipragāḍham / śākhām ivālambya diśaṃ maghonaḥ sandhyā viyad bhūruham āruroha,उच्चेतुम् उच्चैर् उडुकुड्मलानि व्याकुर्वती रागम् अतिप्रगाढम् / शाखाम् इवालम्ब्य दिशं मघोनः सन्ध्या वियद् भूरुहम् आरुरोह
+Rc_3.69,śeṣoḍupuṣpastabakoccayāya saṃjātarāgātiśayeva sandhyā / apy uccakaiḥ pūrvamahīdhramūrdhni sthitvā viyadbhūruham āruroha,शेषोडुपुष्पस्तबकोच्चयाय संजातरागातिशयेव सन्ध्या / अप्य् उच्चकैः पूर्वमहीध्रमूर्ध्नि स्थित्वा वियद्भूरुहम् आरुरोह
+Rc_3.70,visṛjya pāṇḍucchadanaughatulyaṃ tārāgaṇaṃ vyomatarus tadānīm / babhāra sandhyārucimañjarīṇāṃ jālāni bālādharakomalāni,विसृज्य पाण्डुच्छदनौघतुल्यं तारागणं व्योमतरुस् तदानीम् / बभार सन्ध्यारुचिमञ्जरीणां जालानि बालाधरकोमलानि
+Rc_3.71,utsāritevābhrakareṇukumbhāj jambhāriyugyādhikṛtair marudbhiḥ / tatāna sandhyeti samullasantī nabhoṅgaṇaṃ raṅgavikāradhūliḥ,उत्सारितेवाभ्रकरेणुकुम्भाज् जम्भारियुग्याधिकृतैर् मरुद्भिः / ततान सन्ध्येति समुल्लसन्ती नभोङ्गणं रङ्गविकारधूलिः
+Rc_3.72,saṃvittayas tattvavigāhaśubhrāḥ sāṃsārike rāga ivādhirūḍhe / śanaiḥ śanair mlānaruco mamajjus tārāḥ prasarpaty aruṇe cireṇa,संवित्तयस् तत्त्वविगाहशुभ्राः सांसारिके राग इवाधिरूढे / शनैः शनैर् म्लानरुचो ममज्जुस् ताराः प्रसर्पत्य् अरुणे चिरेण
+Rc_3.73,kaiḥ śikṣitā vartayituṃ tadāsīd unmīlitaṃ tūlikayeva citram / taraṅgavat tuṅgaśaradghanālīvisaṃsthule vyomani bālasandhyā,कैः शिक्षिता वर्तयितुं तदासीद् उन्मीलितं तूलिकयेव चित्रम् / तरङ्गवत् तुङ्गशरद्घनालीविसंस्थुले व्योमनि बालसन्ध्या
+Rc_3.74,pratyuptamātraṃ diśi devabhartur abhyaktakhaṇḍābhrataraṅgamālam / babhau visarpaty ayasīva tailaṃ nabhastale bālapataṅgatejaḥ,प्रत्युप्तमात्रं दिशि देवभर्तुर् अभ्यक्तखण्डाभ्रतरङ्गमालम् / बभौ विसर्पत्य् अयसीव तैलं नभस्तले बालपतङ्गतेजः
+Rc_3.75,prasattinirvyūḍhasudhāmayūkhaṃ kham uṣṇaraśmāv api raktim ūhe / bharaṃ pratīcchanti mahodayānāṃ pātrāṇi paryāyavaśaṃvadāni,प्रसत्तिनिर्व्यूढसुधामयूखं खम् उष्णरश्माव् अपि रक्तिम् ऊहे / भरं प्रतीच्छन्ति महोदयानां पात्राणि पर्यायवशंवदानि
+Rc_3.76,tāpiñchakalpaḥ kakubhi pratīcyām ācchādayāmāsa mṛgo mṛgāṅkam / dūrādhirūḍhaṃ janam āpadīva prakāśamāno 'tiśayād avarṇaḥ,तापिञ्छकल्पः ककुभि प्रतीच्याम् आच्छादयामास मृगो मृगाङ्कम् / दूराधिरूढं जनम् आपदीव प्रकाशमानो ऽतिशयाद् अवर्णः
+Rc_3.77,pradīptasandhyāgni nadaddvijaughaṃ niraṃ��ukadhvastaparāṅmukhendu / viyadviluptoḍukulaṃ tadābhūc cakrāntarākrāntapuropameyam,प्रदीप्तसन्ध्याग्नि नदद्द्विजौघं निरंशुकध्वस्तपराङ्मुखेन्दु / वियद्विलुप्तोडुकुलं तदाभूच् चक्रान्तराक्रान्तपुरोपमेयम्
+Rc_3.78,mithaḥ kṛtālokamahotsavānāṃ kṛtāravaḥ sārasadampatīnām / na bālabhānoḥ kiraṇād abhaiṣīn nadīṣu nīhāramayo 'ndhakāraḥ,मिथः कृतालोकमहोत्सवानां कृतारवः सारसदम्पतीनाम् / न बालभानोः किरणाद् अभैषीन् नदीषु नीहारमयो ऽन्धकारः
+Rc_3.79,tatāra saṃtīrya himāndhakāraṃ tatā rasantī saritaḥ khagālī / raktāravindasya rajobhir ārdrair aktā raviṃ vāriṇi vīkṣamāṇā,ततार संतीर्य हिमान्धकारं तता रसन्ती सरितः खगाली / रक्तारविन्दस्य रजोभिर् आर्द्रैर् अक्ता रविं वारिणि वीक्षमाणा
+Rc_3.80,smaravyayaklāntavalatpulindīsarvāṅgasaṃvāhakalāvidagdhaḥ / vilambya kośeṣu kuśeśayānāṃ sasāra kāsārataraṅgavātaḥ,स्मरव्ययक्लान्तवलत्पुलिन्दीसर्वाङ्गसंवाहकलाविदग्धः / विलम्ब्य कोशेषु कुशेशयानां ससार कासारतरङ्गवातः
+Rc_3.81,atītya śaityaṃ taṭavālukānāṃ koṣṇāsu sasnur munayo nadīṣu / apām apūryanta ca nairjharīṇāṃ kuṭā girigrāmakuṭumbinībhiḥ,अतीत्य शैत्यं तटवालुकानां कोष्णासु सस्नुर् मुनयो नदीषु / अपाम् अपूर्यन्त च नैर्झरीणां कुटा गिरिग्रामकुटुम्बिनीभिः
+Rc_3.82,jātaprakāśāsu bahiḥsthalīṣu prakāmacārotsavajāgarūkaḥ / ibho bhuvi praskhaladagrahastaḥ sasmāra śayyodarakuñjaśayyām,जातप्रकाशासु बहिःस्थलीषु प्रकामचारोत्सवजागरूकः / इभो भुवि प्रस्खलदग्रहस्तः सस्मार शय्योदरकुञ्जशय्याम्
+Rc_3.83,sametya jṛmbhānupadaṃ svayūthyair mithaḥ kṣaṇaṃ līḍhatuṣāralepāḥ / pratasthire digvalayaṃ vilokya yathāyathaṃ kacchabhuvaḥ kuraṅgāḥ,समेत्य जृम्भानुपदं स्वयूथ्यैर् मिथः क्षणं लीढतुषारलेपाः / प्रतस्थिरे दिग्वलयं विलोक्य यथायथं कच्छभुवः कुरङ्गाः
+Rc_3.84,adṛśyatārāt taralaiḥ sthalīṣu vanecarāṇāṃ pṛtanā kuraṅgaiḥ / papau raveḥ saṃjvalitograbhāsaṃ bhujaṅgam aughaḥ śritanākurandhraiḥ,अदृश्यतारात् तरलैः स्थलीषु वनेचराणां पृतना कुरङ्गैः / पपौ रवेः संज्वलितोग्रभासं भुजङ्गम् औघः श्रितनाकुरन्ध्रैः
+Rc_3.85,sthalaṃ kuraṅgīnayanair anidrair unmuktamudrair jalajair jalaṃ ca / vilolatārais taraladvirephair uvāha bhedaṃ na mithas tadānīm,स्थलं कुरङ्गीनयनैर् अनिद्रैर् उन्मुक्तमुद्रैर् जलजैर् जलं च / विलोलतारैस् तरलद्विरेफैर् उवाह भेदं न मिथस् तदानीम्
+Rc_3.86,jṛmbhābharād dūravisaṃgatānāṃ mudrāvilambena dalāvalīnām / nirviśya niḥśeṣam aliḥ parāgam agād abaddhaḥ kumudākarebhyaḥ,जृम्भाभराद् दूरविसंगतानां मुद्राविलम्बेन दलावलीनाम् / निर्विश्य निःशेषम् अलिः परागम् अगाद् अबद्धः कुमुदाकरेभ्यः
+Rc_3.87,viveśa gartaṃ gatam uttamohir uccaiḥ padaṃ santatam uttamo hi / āsīn mahaḥ sampadi tuṅgatāyāṃ nabho na kaiścid gadituṃ gatāyām,विवेश गर्तं गतम् उत्तमोहिर् उच्चैः पदं सन्ततम् उत्तमो हि / आसीन् महः सम्पदि तुङ्गतायां नभो न कैश्चिद् गदितुं गतायाम्
+Rc_3.88,naiḥsaṅgyam ālambyata kairaveṣu yaiḥ śāntimadbhiḥ śanakaī raveṣu / saujanyam ambhojagṛhe sametaiś cirād dvirephair jagṛhe same taiḥ,नैःसङ्ग्यम् आलम्ब्यत कैरवेषु यैः शान्तिमद्भिः शनकई रवेषु / सौजन्यम् अम्भोजगृहे समेतैश् चिराद् द्विरेफैर् जगृहे समे तैः
+Rc_3.89,reje 'ravindair aravindabandhoḥ saṃdarśane darśitaharṣavegaiḥ / vidhor viṣehe virahaḥ kathaṃcin nidrāvalambāt kumudākareṇa,रेजे ऽरविन्दैर् अरविन्दबन्धोः संदर्शने दर्शितहर्षवेगैः / विधोर् विषेहे विरहः कथंचिन् निद्रावलम्बात् कुमुदाकरेण
+Rc_3.90,ūhe jalair āhitakoparāgaḥ kṣobhād alnīnāṃ nalinīparāgaḥ / vyasarjayad dyāṃ vivṛtāparāgaḥ śaśī cirād adhyuṣitāparāgaḥ,ऊहे जलैर् आहितकोपरागः क्षोभाद् अल्नीनां नलिनीपरागः / व्यसर्जयद् द्यां विवृतापरागः शशी चिराद् अध्युषितापरागः
+Rc_3.91,yathā viluptoḍukadambakāyāṃ bālārkapādair divi dīpyate sma / tathaiva suptākhilakairavāyāṃ raktāravindair abhitaḥ sarasyām,यथा विलुप्तोडुकदम्बकायां बालार्कपादैर् दिवि दीप्यते स्म / तथैव सुप्ताखिलकैरवायां रक्तारविन्दैर् अभितः सरस्याम्
+Rc_3.92,mukhena bhāti sma sahasrapatraṃ mitrodayālokavikasvareṇa / mañjusvanānām alimārgaṇānāṃ svayaṃgrahāyaiav vimudrakośam,मुखेन भाति स्म सहस्रपत्रं मित्रोदयालोकविकस्वरेण / मञ्जुस्वनानाम् अलिमार्गणानां स्वयंग्रहायैअव् विमुद्रकोशम्
+Rc_3.93,ślathena kecid viviśur mukhena talena kecid dalasaṃhatīnām / madhūtsukānāṃ madhupavrajānām abjeṣu na dvāraviniścayo 'bhūt,श्लथेन केचिद् विविशुर् मुखेन तलेन केचिद् दलसंहतीनाम् / मधूत्सुकानां मधुपव्रजानाम् अब्जेषु न द्वारविनिश्चयो ऽभूत्
+Rc_3.94,luloṭha dhūlīṣu papau madhūni pakṣmāṇi līḍhāni punar lileha / āgantave stokam api dvirephaḥ sthito dadau nāntaram abjamadhye,लुलोठ धूलीषु पपौ मधूनि पक्ष्माणि लीढानि पुनर् लिलेह / आगन्तवे स्तोकम् अपि द्विरेफः स्थितो ददौ नान्तरम् अब्जमध्ये
+Rc_3.95,bheje vinidrāṃ nalinīṃ na kūlān na śīlayāmāsa navārkabhāsam / priyāṃ pratīyāya tathaiva mūḍhāṃ khagaḥ svabodhāgamasābhyasūyaḥ,भेजे विनिद्रां नलिनीं न कूलान् न शीलयामास नवार्कभासम् / प्रियां प्रतीयाय तथैव मूढां खगः स्वबोधागमसाभ्यसूयः
+Rc_3.96,bahūn asau patrarathas tapasvī cakāra cāṭūn upakaṇṭhalīnaḥ / dṛśaṃ pramīlāpagamāt kaṣāyām unmīlayāmāsa cireṇa cakrī,बहून् असौ पत्ररथस् तपस्वी चकार चाटून् उपकण्ठलीनः / दृशं प्रमीलापगमात् कषायाम् उन्मीलयामास चिरेण चक्री
+Rc_3.97,pāraṃ tuṣārakṣaṇasāndhakāram api smarārtitvaritaḥ pavitrī / śrutapriyāhnvānaravaḥ pratasthe sīmantayann abjavanaṃ vinidram,पारं तुषारक्षणसान्धकारम् अपि स्मरार्तित्वरितः पवित्री / श्रुतप्रियाह्न्वानरवः प्रतस्थे सीमन्तयन्न् अब्जवनं विनिद्रम्
+Rc_3.98,jagāma bhañjankamalāni kokaḥ kokīpariṣvaṅgamanorathotkaḥ / sāpy utsukā tatkṣaṇam ājagāma vilokayantī vanam utpalānām,जगाम भञ्जन्कमलानि कोकः कोकीपरिष्वङ्गमनोरथोत्कः / साप्य् उत्सुका तत्क्षणम् आजगाम विलोकयन्ती वनम् उत्पलानाम्
+Rc_3.99,kurvāṇayoḥ sarasi padmavanāvanaddhe bhinnādhvanor vitatham eva gatāgatāni / saṃvādidikpatitayoḥ patatoḥ kathaṃcid dvandvaṃ cirād ghaṭitam ardhapathe babhūva,कुर्वाणयोः सरसि पद्मवनावनद्धे भिन्नाध्वनोर् वितथम् एव गतागतानि / संवादिदिक्पतितयोः पततोः कथंचिद् द्वन्द्वं चिराद् घटितम् अर्धपथे बभूव
+Rc_3.100,vyasmaryatām ṛtamarīcikarābhitāpaḥ prātaḥ patatrimithunais tapanaṃ vilokya / jātyaiva śītalam athoṣṇam alaṃ na kiṃcic citrā gatir jagati jantudaśāvaśena,व्यस्मर्यताम् ऋतमरीचिकराभितापः प्रातः पतत्रिमिथुनैस् तपनं विलोक्य / जात्यैव शीतलम् अथोष्णम् अलं न किंचिच् चित्रा गतिर् जगति जन्तुदशावशेन
+Rc_3.101,kartavyanirṇayavirūḍhamanaḥprasādaśaṃsismitena mukhacandramasā virājan / rāmaḥ prabhātapavanāhitavīcikampāṃ pampām iyāya sarasīṃ saha lakṣmaṇena,कर्तव्यनिर्णयविरूढमनःप्रसादशंसिस्मितेन मुखचन्द्रमसा विराजन् / रामः प्रभातपवनाहितवीचिकम्पां पम्पाम् इयाय सरसीं सह लक्ष्मणेन
+Rc_3.102,pārśvasthāvarajasasambhramopanītapratyagrasphuṭitavilohitāravindaḥ / susnātaḥ kṛtavidhir añjasopatasthe kākutsthaḥ kanakarasāvadātam arkam,पार्श्वस्थावरजससम्भ्रमोपनीतप्रत्यग्रस्फुटितविलोहितारविन्दः / सुस्नातः कृतविधिर् अञ्जसोपतस्थे काकुत्स्थः कनकरसावदातम् अर्कम्
+Rc_3.103,tau dīrghaṃ vidhivad upāsya pūrvasandhyāṃ pūṣṇīṣatprakaṭitaraśmibarbarīke / āsātāṃ rahitamahīruhopakaṇṭhaūdvellastimitajaṭāvanau vanānte,तौ दीर्घं विधिवद् उपास्य पूर्वसन्ध्यां पूष्णीषत्प्रकटितरश्मिबर्बरीके / आसातां रहितमहीरुहोपकण्ठऊद्वेल्लस्तिमितजटावनौ वनान्ते