diff --git "a/kalavilasa_clean.csv" "b/kalavilasa_clean.csv" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/kalavilasa_clean.csv" @@ -0,0 +1,553 @@ +id,sanskrit,sanskrit_devanagari +Kalav_1.1,Kṣemendra: Kalāvilāsa # Text asti viśālaṃ kamalālulitapariṣvaṅgamaṅgalāyatanam & śrīpativakṣaḥsthalamiva ratnojjvalamujjvalaṃ nagaram,क्षेमेन्द्र: कलाविलास # तेxत् अस्ति विशालं कमलालुलितपरिष्वङ्गमङ्गलायतनम् & श्रीपतिवक्षःस्थलमिव रत्नोज्ज्वलमुज्ज्वलं नगरम् +Kalav_1.2,maṇibhūbimbitamuktāpralambanivahena yatra śeṣāhiḥ & bhavanāni bibharti sadā bahudhātmānaṃ vibhajyeva,मणिभूबिम्बितमुक्ताप्रलम्बनिवहेन यत्र शेषाहिः & भवनानि बिभर्ति सदा बहुधात्मानं विभज्येव +Kalav_1.3,vighno'bhisārikāṇāṃ bhavanagaṇaḥ sphāṭikaprabhāvikaṭaḥ & yatra virājati rajanītimirapaṭaprakaṭaluṇṭhākaḥ,विघ्नोऽभिसारिकाणां भवनगणः स्फाटिकप्रभाविकटः & यत्र विराजति रजनीतिमिरपटप्रकटलुण्ठाकः +Kalav_1.4,yatra trinayananayanajvalanajvālāvalīśalabhavṛttiḥ & jīvati mānasajanmā śaśivadanāvadanakāntipīyūṣaiḥ,यत्र त्रिनयननयनज्वलनज्वालावलीशलभवृत्तिः & जीवति मानसजन्मा शशिवदनावदनकान्तिपीयूषैः +Kalav_1.5,ratilulitalalitalalanāklamajalalavavāhino muhuryatra & ślathakeśakusumaparimalavāsitadehā vahantyanilāḥ,रतिलुलितललितललनाक्लमजललववाहिनो मुहुर्यत्र & श्लथकेशकुसुमपरिमलवासितदेहा वहन्त्यनिलाः +Kalav_1.6,navabisakisalayakavalanakaṣāyakalahaṃsakalaravo yatra & kamalavaneṣu prasarati lakṣmyā iva nūpurārāvaḥ,नवबिसकिसलयकवलनकषायकलहंसकलरवो यत्र & कमलवनेषु प्रसरति लक्ष्म्या इव नूपुरारावः +Kalav_1.7,nṛtyanmugdhamayūrā marakatadhārāgṛhāvalī satatam & sendrāyudhadhananivahā prāvṛṇmūrteva yatrāste,नृत्यन्मुग्धमयूरा मरकतधारागृहावली सततम् & सेन्द्रायुधधननिवहा प्रावृण्मूर्तेव यत्रास्ते +Kalav_1.8,śaśikiraṇaprāvaraṇasphāṭikaharmyeṣu hariṇaśāvākṣyaḥ & yatra vibhānti sudhāmbudhidugdhataraṅgitthitā ivāpsarasaḥ,शशिकिरणप्रावरणस्फाटिकहर्म्येषु हरिणशावाक्ष्यः & यत्र विभान्ति सुधाम्बुधिदुग्धतरङ्गित्थिता इवाप्सरसः +Kalav_1.9,tatrābhūdabhibhūtaprabhūtamāyānikāyaśatadhūrtaḥ & sakalakalānilayānāṃ dhuryaḥ śrīmūladevākhyaḥ,तत्राभूदभिभूतप्रभूतमायानिकायशतधूर्तः & सकलकलानिलयानां धुर्यः श्रीमूलदेवाख्यः +Kalav_1.10,nānādigdeśāgatadhūrtairupajīvyamānamativibhavaḥ & sa prāpa vipulasaṃpadam ātmaguṇaiścakravartīva,नानादिग्देशागतधूर्तैरुपजीव्यमानमतिविभवः & स प्राप विपुलसंपदम् आत्मगुणैश्चक्रवर्तीव +Kalav_1.11,bhuktottaraṃ sahṛdayair āsthānīsaṃsthitaṃ kadācittam & abhyetya sārthavāho dattamahārhopahāramaṇikanakaḥ,भुक्तोत्तरं सहृदयैर् आस्थानीसंस्थितं कदाचित्तम् & अभ्येत्य सार्थवाहो दत्तमहार्होपहारमणिकनकः +Kalav_1.12,praṇato hiraṇyaguptaḥ sahitaḥ putreṇa candraguptena & prāptāsanasatkāraḥ provāca mhūrtaviśrāntaḥ,प्रणतो हिरण्यगुप्तः सहितः पुत्रेण चन्द्रगुप्तेन & प्राप्तासनसत्कारः प्रोवाच म्हूर्तविश्रान्तः +Kalav_1.13,atiparicayasapratibhā tava purato mādṛśāmiyaṃ vāṇī & grāmyāṅganeva nagare na tathā pragalbhyamāyāti,अतिपरिचयसप्रतिभा तव पुरतो मादृशामियं वाणी & ग्राम्याङ्गनेव नगरे न तथा प्रगल्भ्यमायाति +Kalav_1.14,pihitabṛhaspatidhiṣaṇo ruciraḥ prajñāmarīcinicayaste & tīkṣṇāṃśoriva sahajaḥ proṣitatimirāḥ karotyāśāḥ,पिहितबृहस्पतिधिषणो रुचिरः प्रज्ञामरीचिनिचयस्ते & तीक्ष्णांशोरिव सहजः प्रोषिततिमिराः करोत्याशाः +Kalav_1.15,ājanmārjitabahuvidhamaṇimauktikakanakapūrṇakoṣasya & eko mamaiṣa sūnuḥ saṃjātaḥ paścime vayasi,आजन्मार्जितबहुविधमणिमौक्तिककनकपूर्णकोषस्य & एको ममैष सूनुः संजातः पश्चिमे वयसि +Kalav_1.16,mohasthānaṃ bālyaṃ yauvanamapi madanamānasonmādam & anilāvalolanalinīdalajalacapalāśca vittacayāḥ,मोहस्थानं बाल्यं यौवनमपि मदनमानसोन्मादम् & अनिलावलोलनलिनीदलजलचपलाश्च वित्तचयाः +Kalav_1.17,hāriṇyo hariṇadṛśaḥ satataṃ bhogābjamadhukarā dhūrtāḥ & patitā paraṃparaiṣā doṣāṇāṃ mama sutasyāsya,हारिण्यो हरिणदृशः सततं भोगाब्जमधुकरा धूर्ताः & पतिता परंपरैषा दोषाणां मम सुतस्यास्य +Kalav_1.18,dhūrtakarakandukānāṃ vāravadhūcaraṇanūpuramaṇīnām & dhanikagṛhotpannānāṃ muktirnāstyeva mugdhānām,धूर्तकरकन्दुकानां वारवधूचरणनूपुरमणीनाम् & धनिकगृहोत्पन्नानां मुक्तिर्नास्त्येव मुग्धानाम् +Kalav_1.19,ajñātadeśakālāś capalamukhāḥ paṅgavo'pi saplutayaḥ & navavihagā iva mugdhā bhakṣyante dhūrtamārjāraiḥ,अज्ञातदेशकालाश् चपलमुखाः पङ्गवोऽपि सप्लुतयः & नवविहगा इव मुग्धा भक्ष्यन्ते धूर्तमार्जारैः +Kalav_1.20,āśritajanatanayo'yaṃ tava vidvannijasutādhikaḥ satyam & na yathā prayāti nāśaṃ tathāsya buddhiṃ prayaccha parām,आश्रितजनतनयोऽयं तव विद्वन्निजसुताधिकः सत्यम् & न यथा प्रयाति नाशं तथास्य बुद्धिं प्रयच्छ पराम् +Kalav_1.21,iti vinayanamraśirasā tena vaco yuktamuktamavadhārya & tamuvāca mūladevaḥ prītiprasaraiḥ prasāritauṣṭhāgraḥ,इति विनयनम्रशिरसा तेन वचो युक्तमुक्तमवधार्य & तमुवाच मूलदेवः प्रीतिप्रसरैः प्रसारितौष्ठाग्रः +Kalav_1.22,āstāmeṣa sutaste mama bhavane nija iva prayatnaparaḥ & jñāsyati mayopadiṣṭaṃ śanakaiḥ sakalaṃ kalāhṛdayam,आस्तामेष सुतस्ते मम भवने निज इव प्रयत्नपरः & ज्ञास्यति मयोपदिष्टं शनकैः सकलं कलाहृदयम् +Kalav_1.23,iti tasya śāsanena svasutaṃ niḥkṣaipya tadgṛhe matimān & natvātha sārthavāhaḥ prayayau nijamandiraṃ muditaḥ,इति तस्य शासनेन स्वसुतं निःक्षैप्य तद्गृहे मतिमान् & नत्वाथ सार्थवाहः प्रययौ निजमन्दिरं मुदितः +Kalav_1.24,atha śithilakiraṇajālo dhūmarakāntirnirambarastaraṇiḥ & abhavadadṛkṣyaḥ śanakaiḥ dhūrtairiva nirjitaḥ kitavaḥ,अथ शिथिलकिरणजालो धूमरकान्तिर्निरम्बरस्तरणिः & अभवददृक्ष्यः शनकैः धूर्तैरिव निर्जितः कितवः +Kalav_1.25,astamite divasakare timirabharadviradasaṃsaktā & sindūrapaṭalapāṭalakāntirivāgre babhau sandhyā,अस्तमिते दिवसकरे तिमिरभरद्विरदसंसक्ता & सिन्दूरपटलपाटलकान्तिरिवाग्रे बभौ सन्ध्या +Kalav_1.26,tyaktāpi pratidivasaṃ divasadyutiranujagāma divasakaram & na tu raktāpi hi sandhyā hṛdayaṃ jānāti kaḥ strīṇām,त्यक्तापि प्रतिदिवसं दिवसद्युतिरनुजगाम दिवसकरम् & न तु रक्तापि हि सन्ध्या हृदयं जानाति कः स्त्रीणाम् +Kalav_1.27,gaganāṅgaṇakamalavane sandhyārāge gate śanaiḥ kvāpi & aprāptasthitivikalaṃ babhrāma bhramaravibhramaṃ timiram,गगनाङ्गणकमलवने सन्ध्यारागे ��ते शनैः क्वापि & अप्राप्तस्थितिविकलं बभ्राम भ्रमरविभ्रमं तिमिरम् +Kalav_1.28,tīkṣṇāṃśuvirahamohaiḥ timirairiva mīlitā babhūva mahī & tīvro'pi janasya sadāyātaḥ khalu vallabho bhavati,तीक्ष्णांशुविरहमोहैः तिमिरैरिव मीलिता बभूव मही & तीव्रोऽपि जनस्य सदायातः खलु वल्लभो भवति +Kalav_1.29,rajanī rarāja sitataratārakamuktākalāpakṛtaśobhā & śabararamaṇīva paricitatimiramayūracchadābharaṇā,रजनी रराज सिततरतारकमुक्ताकलापकृतशोभा & शबररमणीव परिचिततिमिरमयूरच्छदाभरणा +Kalav_1.30,atha pathikavadhūdahanaḥ śanakairudabhūnniśākarālokaḥ & kumudaprabodhadūto vyasanaguruścakravākīṇām,अथ पथिकवधूदहनः शनकैरुदभून्निशाकरालोकः & कुमुदप्रबोधदूतो व्यसनगुरुश्चक्रवाकीणाम् +Kalav_1.31,manmathasitātapatraṃ digvanitāsphaṭikadarpaṇo vimalaḥ & virarāja rajaniramaṇīsitatilako yāminīnāthaḥ,मन्मथसितातपत्रं दिग्वनितास्फटिकदर्पणो विमलः & विरराज रजनिरमणीसिततिलको यामिनीनाथः +Kalav_1.32,nijakaramṛṇālavallīvalayavilāsī lalāsa sitakāntiḥ & gaganataṭinītaṭānte rajanikaro rājahaṃsa iva,निजकरमृणालवल्लीवलयविलासी ललास सितकान्तिः & गगनतटिनीतटान्ते रजनिकरो राजहंस इव +Kalav_1.33,śyāmā śuśubhe śaśinā tayā manobhūrmadhūtsavastena & madamuditamānasānāṃ tenāpi mṛgīdṛśāṃ līlā,श्यामा शुशुभे शशिना तया मनोभूर्मधूत्सवस्तेन & मदमुदितमानसानां तेनापि मृगीदृशां लीला +Kalav_1.34,dhūrtāḥ samṛddhisacivā vicchāyāṃ padminīṃ parityajya & phullāni viviśuralayaḥ sānandāḥ kumudavṛndāni,धूर्ताः समृद्धिसचिवा विच्छायां पद्मिनीं परित्यज्य & फुल्लानि विविशुरलयः सानन्दाः कुमुदवृन्दानि +Kalav_1.35,jyotsnābhasmasmerā sulalitaśaśiśakalapeśalakapālā & tārāsthipaṭalahārā śuśubhe kāpālikīva niśā,ज्योत्स्नाभस्मस्मेरा सुललितशशिशकलपेशलकपाला & तारास्थिपटलहारा शुशुभे कापालिकीव निशा +Kalav_1.36,tasminprauḍhaniśākarakiraṇaprakaraprakāśitāśeṣe & nijamaṇibhavanodyāne nirvartitabhāvanāsamādhānaḥ,तस्मिन्प्रौढनिशाकरकिरणप्रकरप्रकाशिताशेषे & निजमणिभवनोद्याने निर्वर्तितभावनासमाधानः +Kalav_1.37,sphaṭikāsanopaviṣṭaḥ saha śaśinā nirvibhāgamitreṇa & kandalimukhyaiḥ śiṣyaiḥ parivāritapādapīṭhāntaḥ,स्फटिकासनोपविष्टः सह शशिना निर्विभागमित्रेण & कन्दलिमुख्यैः शिष्यैः परिवारितपादपीठान्तः +Kalav_1.38,provāca mūladevo vīkṣya ciraṃ sārthavāhasutamagre & kurvandaśanamayūkhaiḥ lajjālīnāmiva jyotsnām,प्रोवाच मूलदेवो वीक्ष्य चिरं सार्थवाहसुतमग्रे & कुर्वन्दशनमयूखैः लज्जालीनामिव ज्योत्स्नाम् +Kalav_1.39,śṛṇu putra vañcakānāṃ sakalakalāhṛdayasāramatikuṭilam & jñāte bhavanti yasmin kṣaṇarucicapalāḥ śriyo'pyacalāḥ,शृणु पुत्र वञ्चकानां सकलकलाहृदयसारमतिकुटिलम् & ज्ञाते भवन्ति यस्मिन् क्षणरुचिचपलाः श्रियोऽप्यचलाः +Kalav_1.40,eko'sminbhavagahane tṛṇapallavavalayajālasaṃcchannaḥ & kūpaḥ patanti yasmin mugdhakuraṅgā nirālambe,एकोऽस्मिन्भवगहने तृणपल्लववलयजालसंच्छन्नः & कूपः पतन्ति यस्मिन् मुग्धकुरङ्गा निरालम्बे +Kalav_1.41,so'yaṃ nidhānakumbho dambho nāṃa svabhāvagambhīraḥ & kuṭilaiḥ kuhakabhujaṃgaiḥ saṃvṛtavadanaḥ sthito loke,सोऽयं निधानकुम्भो दम्भो नांअ स्वभावगम्भीरः & कुटिलैः कुहकभुजंगैः संवृतवदनः स्थितो लोके +Kalav_1.42,māyārahasyamantraścintāmaṇirīpsitārthānām & dambhaḥ prabhāvakārī dhūrtānāṃ śrīvaśīkaraṇam,मायारहस्यमन्त्रश्चिन्तामणिरीप्सितार्थानाम् & दम्भः प्रभावकारी धूर्तानां श्रीवशीकरणम् +Kalav_1.43,matsyāsyevāpsu sadā dambhasya jñāyate gatiḥ kena & nāsya karau na ca pādau na śiro durlakṣya evāsau,मत्स्यास्येवाप्सु सदा दम्भस्य ज्ञायते गतिः केन & नास्य करौ न च पादौ न शिरो दुर्लक्ष्य एवासौ +Kalav_1.44,mantrabalena bhujaṃgā mugdhakuraṅgāśca kūṭayantreṇa & sthalajālena vihaṅgā gṛhyante mānavāśca dambhena,मन्त्रबलेन भुजंगा मुग्धकुरङ्गाश्च कूटयन्त्रेण & स्थलजालेन विहङ्गा गृह्यन्ते मानवाश्च दम्भेन +Kalav_1.45,janahṛdayavipralambho māyāsthambho jagajjayārambhaḥ & jayati sadānupalambho māyārambhodayo dambhaḥ,जनहृदयविप्रलम्भो मायास्थम्भो जगज्जयारम्भः & जयति सदानुपलम्भो मायारम्भोदयो दम्भः +Kalav_1.46,satatāvartabhrānte duḥsahamāyāsahasrakuṭilāre & mūlaṃ dambho nābhirvipulatare cakrikācakre,सततावर्तभ्रान्ते दुःसहमायासहस्रकुटिलारे & मूलं दम्भो नाभिर्विपुलतरे चक्रिकाचक्रे +Kalav_1.47,nayananimīlanamūlaḥ suciraṃ snānārdracūlajalasiktaḥ & dambhataruḥ śucikusumaḥ sukhaśataśākhāśataiḥ phalitaḥ,नयननिमीलनमूलः सुचिरं स्नानार्द्रचूलजलसिक्तः & दम्भतरुः शुचिकुसुमः सुखशतशाखाशतैः फलितः +Kalav_1.48,vrataniyamairbakadambhaḥ saṃvṛtaniyamaiśca kūrmajo dambhaḥ & nibhṛtagatinayananiyamairghoro mārjārajo dambhaḥ,व्रतनियमैर्बकदम्भः संवृतनियमैश्च कूर्मजो दम्भः & निभृतगतिनयननियमैर्घोरो मार्जारजो दम्भः +Kalav_1.49,bakadambho dambhapatirdambhanarendraśca kūrmajo dambhaḥ & mārjāradambha eva prāpto dambheṣu cakravartitvam,बकदम्भो दम्भपतिर्दम्भनरेन्द्रश्च कूर्मजो दम्भः & मार्जारदम्भ एव प्राप्तो दम्भेषु चक्रवर्तित्वम् +Kalav_1.50,nīcanakhaśmaśrukacaścūlī jaṭilaḥ pralambakūrco vā & bahumṛttikāpiśācaḥ parimitabhāṣī prayatnapādatraḥ,नीचनखश्मश्रुकचश्चूली जटिलः प्रलम्बकूर्चो वा & बहुमृत्तिकापिशाचः परिमितभाषी प्रयत्नपादत्रः +Kalav_1.51,sthūlagranthipavitrakapṛṣṭhārpitahemavallīkaḥ & kakṣārpitapatapallavaruddhabhujo bhāṇḍahasta iva,स्थूलग्रन्थिपवित्रकपृष्ठार्पितहेमवल्लीकः & कक्षार्पितपतपल्लवरुद्धभुजो भाण्डहस्त इव +Kalav_1.52,aṅgulibhaṅgavikalpana vividhavivādapravṛttapāṇḍityaḥ & japacapaloṣṭhaḥ sajane dhyānaparo nagararathyāsu,अङ्गुलिभङ्गविकल्पन विविधविवादप्रवृत्तपाण्डित्यः & जपचपलोष्ठः सजने ध्यानपरो नगररथ्यासु +Kalav_1.53,sābhinayāñcitaculakairācamanaiḥ suciramajjanaistīrthe & saṃruddhasakalalokaḥ punaḥ punaḥ karṇakoṇasaṃsparśī,साभिनयाञ्चितचुलकैराचमनैः सुचिरमज्जनैस्तीर्थे & संरुद्धसकललोकः पुनः पुनः कर्णकोणसंस्पर्शी +Kalav_1.54,sītkṛtadantaninādāveditahemantaduḥsahasnānaḥ & vistīrṇatilakacarcāsūcitasarvopacārasurapūjaḥ,सीत्कृतदन्तनिनादावेदितहेमन्तदुःसहस्नानः & विस्तीर्णतिलकचर्चासूचितसर्वोपचारसु���पूजः +Kalav_1.55,śirasā bibarti kusumaṃ vinipatitāṃ kākadṛṣṭim iva racayan & evaṃ rūpaṃ puruṣo yo yaḥ sa sa dāmbhiko jñeyaḥ,शिरसा बिबर्ति कुसुमं विनिपतितां काकदृष्टिम् इव रचयन् & एवं रूपं पुरुषो यो यः स स दाम्भिको ज्ञेयः +Kalav_1.56,nirguṇalokapraṇataḥsaguṇe stabdhaḥ svabandhuṣu dveṣī & purajanakaruṇābandhuḥ kīrtyārthī dāṃbhiko dhūrtaḥ,निर्गुणलोकप्रणतःसगुणे स्तब्धः स्वबन्धुषु द्वेषी & पुरजनकरुणाबन्धुः कीर्त्यार्थी दांभिको धूर्तः +Kalav_1.57,kāryopayogakāle praṇataśirāścāṭuśatakārī & sabhrūbhaṅgo maunī kṛtakāryo dāmbhikaḥ krūraḥ,कार्योपयोगकाले प्रणतशिराश्चाटुशतकारी & सभ्रूभङ्गो मौनी कृतकार्यो दाम्भिकः क्रूरः +Kalav_1.58,stambhitavibudhasamṛddhirdaityo yo'bhūtpurā jambhaḥ & dambhaḥ so'yaṃ nivasati bhūmitale bhūtadeheṣu,स्तम्भितविबुधसमृद्धिर्दैत्यो योऽभूत्पुरा जम्भः & दम्भः सोऽयं निवसति भूमितले भूतदेहेषु +Kalav_1.59,śucidambhaḥ śamadambhaḥ snātakadambhaḥ samādhidambhaśca & niḥspṛhadambhasya tulāṃ yānti tu naite śatāṃśena,शुचिदम्भः शमदम्भः स्नातकदम्भः समाधिदम्भश्च & निःस्पृहदम्भस्य तुलां यान्ति तु नैते शतांशेन +Kalav_1.60,śaucācāravivādī mṛtkṣayakārī svabāndhavasparśī & śucidambhena jano'yaṃ viśvāmitratvamāyāti,शौचाचारविवादी मृत्क्षयकारी स्वबान्धवस्पर्शी & शुचिदम्भेन जनोऽयं विश्वामित्रत्वमायाति +Kalav_1.61,saṃhṛtabahuvidhasattvo niḥkṣepadraviṇavāribahutṛṣṇaḥ & satatamahiṃsādambho vaḍavāgniḥ sarvabhakṣo'yam,संहृतबहुविधसत्त्वो निःक्षेपद्रविणवारिबहुतृष्णः & सततमहिंसादम्भो वडवाग्निः सर्वभक्षोऽयम् +Kalav_1.62,muṇḍo jaṭilo nagnaśchatrī daṇḍī kaṣāyacārī vā & bhasmasmeraśarīro diśi diśi bhogī vijṛmbhate dambhaḥ,मुण्डो जटिलो नग्नश्छत्री दण्डी कषायचारी वा & भस्मस्मेरशरीरो दिशि दिशि भोगी विजृम्भते दम्भः +Kalav_1.63,khalvāṭaḥ sthūlavapuḥ śuṣkatanurmunisamānarūpo vā & śāṭakaveṣṭitaśīrṣaścaityonnataśikharaveṣṭano vāpi,खल्वाटः स्थूलवपुः शुष्कतनुर्मुनिसमानरूपो वा & शाटकवेष्टितशीर्षश्चैत्योन्नतशिखरवेष्टनो वापि +Kalav_1.64,lobhaḥ pitātivṛddho jananī māyā sahodaraḥ kūṭaḥ & kuṭilākṛtiśca gṛhiṇī putro dambhasya huṃkāraḥ,लोभः पितातिवृद्धो जननी माया सहोदरः कूटः & कुटिलाकृतिश्च गृहिणी पुत्रो दम्भस्य हुंकारः +Kalav_1.65,bhagavānpurā svayaṃbhūḥ kṛtvā bhuvanāni bhūtasargaṃ ca & viratavyāpāratayā suciraṃ cintānvitastasthau,भगवान्पुरा स्वयंभूः कृत्वा भुवनानि भूतसर्गं च & विरतव्यापारतया सुचिरं चिन्तान्वितस्तस्थौ +Kalav_1.66,dṛṣṭvā sa martyaloke divyadṛśā mānuṣānnirālambān & ārjavayogaviśeṣādaprāptadhanādisaṃbhogān,दृष्ट्वा स मर्त्यलोके दिव्यदृशा मानुषान्निरालम्बान् & आर्जवयोगविशेषादप्राप्तधनादिसंभोगान् +Kalav_1.67,mīlitanayanaḥ kṣaipraṃ sthitvā māyāmaye samādhāne & asṛjannṛṇāṃ (nṝṇāṃ?) vibhūtyai dambhaṃ saṃbhāvanādhāram,मीलितनयनः क्षैप्रं स्थित्वा मायामये समाधाने & असृजन्नृणां (नॄणां?) विभूत्यै दम्भं संभावनाधारम् +Kalav_1.68,bibhrāṇaḥ kuśapūlīṃ pustakamāle kamaṇḍaluṃ śūnyam & nijahṛdayakuṭilaśṛṅgaṃ daṇḍaṃ kṛṣṇājinaṃ khanitraṃ ca,बिभ्राणः कुशपूलीं पुस्तकमाले कमण्डलुं शून्यम् & निजहृदयकुटिलशृङ्गं दण्डं कृष्णाजिनं खनित्रं च +Kalav_1.69,sthūlatarakuśapavitrakalāñchitakarṇaḥ pavitrapāṇiśca & suvyaktamuṇḍamastakakuśaveṣṭitacūlamūlasitakusumaḥ,स्थूलतरकुशपवित्रकलाञ्छितकर्णः पवित्रपाणिश्च & सुव्यक्तमुण्डमस्तककुशवेष्टितचूलमूलसितकुसुमः +Kalav_1.70,kāṣṭhastabdhagrīvo japacapaloṣṭhaḥ samādhilīnākṣaḥ & rudrākṣavalayahasto mṛtparipūrṇaṃ vahanpātram,काष्ठस्तब्धग्रीवो जपचपलोष्ठः समाधिलीनाक्षः & रुद्राक्षवलयहस्तो मृत्परिपूर्णं वहन्पात्रम् +Kalav_1.71,nayanāñcalaiḥ sakopairbhrukuṭīhuṃkāravadanasaṃjñābhiḥ & bahuvidhakadarthanābhiḥ kathitākhilahṛdayavāñchito maunī,नयनाञ्चलैः सकोपैर्भ्रुकुटीहुंकारवदनसंज्ञाभिः & बहुविधकदर्थनाभिः कथिताखिलहृदयवाञ्छितो मौनी +Kalav_1.72,rakṣanparasaṃsparśaṃ śaucārthī brahmaloke'pi & dambhaḥ puro'sya tasthāvutthita evāsanākāṅkṣī,रक्षन्परसंस्पर्शं शौचार्थी ब्रह्मलोकेऽपि & दम्भः पुरोऽस्य तस्थावुत्थित एवासनाकाङ्क्षी +Kalav_1.73,ākalpena sumahatā sahasāsya vaśīkṛtāḥ paraṃ tena & saptarṣayo'pi tasmai praṇatāstasthuḥ kṛtāñjalayaḥ,आकल्पेन सुमहता सहसास्य वशीकृताः परं तेन & सप्तर्षयोऽपि तस्मै प्रणतास्तस्थुः कृताञ्जलयः +Kalav_1.74,taṃ dṛṣṭvā parameṣṭhī līlākṛtasakalasargavargo'pi & gauravavismayaharṣairniḥspandāndolitastasthau,तं दृष्ट्वा परमेष्ठी लीलाकृतसकलसर्गवर्गोऽपि & गौरवविस्मयहर्षैर्निःस्पन्दान्दोलितस्तस्थौ +Kalav_1.75,tasyātitīvraniyamādgraste'gastye'tivismayeneva & alpatapovratalajjākuñcitapṛṣṭhe vasiṣṭhe ca,तस्यातितीव्रनियमाद्ग्रस्तेऽगस्त्येऽतिविस्मयेनेव & अल्पतपोव्रतलज्जाकुञ्चितपृष्ठे वसिष्ठे च +Kalav_1.76,atisaralanijamunivrataparigatakutse ca kūṇite kautse & ḍambararahitātmataponirādare nārade vihite,अतिसरलनिजमुनिव्रतपरिगतकुत्से च कूणिते कौत्से & डम्बररहितात्मतपोनिरादरे नारदे विहिते +Kalav_1.77,nijajānusaṃdhiśikhare jamadagnau magnavadane ca & traste viśvāmitre valitagule gālavebhṛgau magne,निजजानुसंधिशिखरे जमदग्नौ मग्नवदने च & त्रस्ते विश्वामित्रे वलितगुले गालवेभृगौ मग्ने +Kalav_1.78,sucirotthitamatikopādāsanakamale niviṣṭadṛṣṭiṃ ca & śūlaprotamivāgre niḥspandamamandagarvagurugātram,सुचिरोत्थितमतिकोपादासनकमले निविष्टदृष्टिं च & शूलप्रोतमिवाग्रे निःस्पन्दममन्दगर्वगुरुगात्रम् +Kalav_1.79,jñātvā tamāsanārthinamavadaddevaścaturmukhaḥ prītyā & vikasannijadaśānarucā vihasanniva vāhanaṃ haṃsaṃ,ज्ञात्वा तमासनार्थिनमवदद्देवश्चतुर्मुखः प्रीत्या & विकसन्निजदशानरुचा विहसन्निव वाहनं हंसं +Kalav_1.80,upaviśa putra mamāṅke niyamena mahīyasāticitreṇa & arho'si guṇagaṇodgatagauravasaṃvādinānena,उपविश पुत्र ममाङ्के नियमेन महीयसातिचित्रेण & अर्होऽसि गुणगणोद्गतगौरवसंवादिनानेन +Kalav_1.81,ityukto viśvasṛjā tasyāṅkamaśaṅkayā sasaṃkocaḥ & abhyukṣya vārimuṣṭyā kṛcchreṇopāviśaddambhaḥ,इत्युक्तो विश्वसृजा तस्याङ्कमशङ्कया ससंकोचः & अभ्युक्ष्य वारिमुष्ट्या कृच्छ्रेणोपाविशद्दम्भः +Kalav_1.82,dambha uvāca // noccairvācyamavaśyaṃ yadi vācyaṃ hastapadmena & ācchādya vaktrarandhraṃ spṛṣṭo na syāṃ yathāsyavātāṃśaiḥ,दम्भ उवाच // नोच्चैर्वाच्यमवश्यं यदि वाच्यं हस्तपद्मेन & आच्छाद्य वक्त्ररन्ध्रं स्पृष्टो न स्यां यथास्यवातांशैः +Kalav_1.83,tattasya śaucamatulaṃ dṛṣṭvā smerānano brahmā & dambho'sīti jagāda prāyo hastāgramākampya,तत्तस्य शौचमतुलं दृष्ट्वा स्मेराननो ब्रह्मा & दम्भोऽसीति जगाद प्रायो हस्ताग्रमाकम्प्य +Kalav_1.84,uttiṣṭhāḷsakalajalanidhiparikhāvalimekhalāṃ mahīmakhilām & avatīrya bhuṅkṣvā bhogānvibudhairapi tattvato na vijñātaḥ,उत्तिष्ठाऌसकलजलनिधिपरिखावलिमेखलां महीमखिलाम् & अवतीर्य भुङ्क्ष्वा भोगान्विबुधैरपि तत्त्वतो न विज्ञातः +Kalav_1.85,ityādarādvisṛṣṭo vidhinā saṃsārasāgaragatānām & kaṇṭḥe śīlāṃ nibadhnanmartyānāmavatatāra mahīm,इत्यादराद्विसृष्टो विधिना संसारसागरगतानाम् & कण्ट्ःए शीलां निबध्नन्मर्त्यानामवततार महीम् +Kalav_1.86,atha martyalokametya bhrāntvā dambho vanāni nagarāṇi & viniveśya gauḍaviṣaye nijajayaketuṃ jagāma diśaḥ,अथ मर्त्यलोकमेत्य भ्रान्त्वा दम्भो वनानि नगराणि & विनिवेश्य गौडविषये निजजयकेतुं जगाम दिशः +Kalav_1.87,vacane bāhlīkānāṃ vrataniyame prācyadākṣaiṇātyānāṃ & adhikāre vīrāṇāṃ dambhaḥ sarvatra gauḍānām,वचने बाह्लीकानां व्रतनियमे प्राच्यदाक्षैणात्यानां & अधिकारे वीराणां दम्भः सर्वत्र गौडानाम् +Kalav_1.88,ete dambhasahāyāḥ pratigrahaśrāddhasiddhacūrṇena & kurvanti ye prabhāte yatastato bhasmanā tilakam,एते दम्भसहायाः प्रतिग्रहश्राद्धसिद्धचूर्णेन & कुर्वन्ति ये प्रभाते यतस्ततो भस्मना तिलकम् +Kalav_1.89,tūrṇaṃ sahasrabhāgairbhuvanatalae saṃvibhajya bhūtāni & mūrtaḥ satataṃ nivasati dambho vadane'dhikaraṇabhaṭṭānām,तूर्णं सहस्रभागैर्भुवनतलए संविभज्य भूतानि & मूर्तः सततं निवसति दम्भो वदनेऽधिकरणभट्टानाम् +Kalav_1.90,guruhṛdayamaviśādagre bālakahṛdayaṃ tapasvihṛdayaṃ ca & kuṭilaṃ niyogihṛdayaṃ dīkṣaitahṛdayaṃ svayaṃ dambhaḥ,गुरुहृदयमविशादग्रे बालकहृदयं तपस्विहृदयं च & कुटिलं नियोगिहृदयं दीक्षैतहृदयं स्वयं दम्भः +Kalav_1.91,tadanu ca gaṇakacikitsakasevakavaṇijāṃ sahemakārāṇām & naṭabhaṭagāyanavācakacakracarāṇāṃ ca hṛdayāni,तदनु च गणकचिकित्सकसेवकवणिजां सहेमकाराणाम् & नटभटगायनवाचकचक्रचराणां च हृदयानि +Kalav_1.92,aṃśaiḥ praviśya hṛdayaṃ vividhavikāraiḥ samastajantūnām & dambho viveśa paścādantaramiha pakṣaivṛkṣāṇām,अंशैः प्रविश्य हृदयं विविधविकारैः समस्तजन्तूनाम् & दम्भो विवेश पश्चादन्तरमिह पक्षैवृक्षाणाम् +Kalav_1.93,matsyārthī carati tapaḥ suciraṃ niḥspanda ekapādena & tīrtheṣu bakatapasvī tena vihaṅgāngato dambhaḥ,मत्स्यार्थी चरति तपः सुचिरं निःस्पन्द एकपादेन & तीर्थेषु बकतपस्वी तेन विहङ्गान्गतो दम्भः +Kalav_1.94,vipulajaṭāvalkalinaḥ śītātapavātakarśitāḥ satatam & vṛkṣā jalārthino yaddambhasya vijṛmbhitaṃ tadapi,विपुलजटावल्कलिनः शीतातपवातकर्शिताः सततम् & वृक्षा जलार��थिनो यद्दम्भस्य विजृम्भितं तदपि +Kalav_1.95,evaṃ vicāraṇīyaḥ sarvagataḥ sarvahṛtsadā dambhaḥ & jñāte tasminvividhe viphalā māyāvināṃ māyā,एवं विचारणीयः सर्वगतः सर्वहृत्सदा दम्भः & ज्ञाते तस्मिन्विविधे विफला मायाविनां माया +Kalav_1.96,dambhavikāraḥ purato vañcakacakrasya kalpavṛkṣo'yam & vāmanadambhena purā hariṇā trailokyamākrāntam,दम्भविकारः पुरतो वञ्चकचक्रस्य कल्पवृक्षोऽयम् & वामनदम्भेन पुरा हरिणा त्रैलोक्यमाक्रान्तम् +Kalav_2.1,sargaḥ 2 lobhaḥ sadā vicintyo lubdhebhyaḥ sarvato bhayaṃ dṛṣṭam & kāryākāryavicāro lobhākṛṣṭasya nāstyeva,सर्गः २ लोभः सदा विचिन्त्यो लुब्धेभ्यः सर्वतो भयं दृष्टम् & कार्याकार्यविचारो लोभाकृष्टस्य नास्त्येव +Kalav_2.2,māyāvinimayavibhramanihnavavaicityakūṭakapaṭānām & sañcayadurgapiśācaḥ sarvaharo mūlakāraṇāṃ lobhaḥ,मायाविनिमयविभ्रमनिह्नववैचित्यकूटकपटानाम् & सञ्चयदुर्गपिशाचः सर्वहरो मूलकारणां लोभः +Kalav_2.3,sattvapraśamatapobhiḥ sattvadhanaiḥ śāstravedibhirvijitaḥ & lobho'vaṭaṃ praviṣṭaḥ kuṭilaṃ hṛdayaṃ kirāṭānām,सत्त्वप्रशमतपोभिः सत्त्वधनैः शास्त्रवेदिभिर्विजितः & लोभोऽवटं प्रविष्टः कुटिलं हृदयं किराटानाम् +Kalav_2.4,krayavikrayakūṭatulālāghavaniḥkṣeparakṣaṇavyājaiḥ & ete hi divasacaurā muṣṇanti mudā janaṃ vaṇijaḥ,क्रयविक्रयकूटतुलालाघवनिःक्षेपरक्षणव्याजैः & एते हि दिवसचौरा मुष्णन्ति मुदा जनं वणिजः +Kalav_2.5,hṛtvā dhanaṃ janānāṃ dinamakhilaṃ vividhakūṭamāyābhiḥ & vitarati gṛhe kirāṭaḥ kaṣṭena varāṭakatritayam,हृत्वा धनं जनानां दिनमखिलं विविधकूटमायाभिः & वितरति गृहे किराटः कष्टेन वराटकत्रितयम् +Kalav_2.6,ākhyāyikānurāgī vrajati sadā puṇyapustakaṃ śrotum & daṣṭa iva kṛṣṇasarpaiḥ phalāyate dānadharmebhyaḥ,आख्यायिकानुरागी व्रजति सदा पुण्यपुस्तकं श्रोतुम् & दष्ट इव कृष्णसर्पैः फलायते दानधर्मेभ्यः +Kalav_2.7,dvādaśyāṃ pitṛdivase saṃkramaṇe somasūryayorgrahaṇe & suciraṃ snānaṃ kurute na dadāti kapardikāmekām,द्वादश्यां पितृदिवसे संक्रमणे सोमसूर्ययोर्ग्रहणे & सुचिरं स्नानं कुरुते न ददाति कपर्दिकामेकाम् +Kalav_2.8,dattvā diśi diśi dṛṣṭiṃ yācakacakito'vaguṇṭhanaṃ kṛtvā & caura iva kuṭilacārī palāyate vikaṭarathyābhiḥ,दत्त्वा दिशि दिशि दृष्टिं याचकचकितोऽवगुण्ठनं कृत्वा & चौर इव कुटिलचारी पलायते विकटरथ्याभिः +Kalav_2.9,na dadāti prativacanaṃ vikrayakāle śaṭho vaṇiṅmaunī & niḥkṣepapāṇipuruṣaṃ dṛṣṭvā saṃbhāṣaṇāṃ kurute,न ददाति प्रतिवचनं विक्रयकाले शठो वणिङ्मौनी & निःक्षेपपाणिपुरुषं दृष्ट्वा संभाषणां कुरुते +Kalav_2.10,uttiṣṭhati namati vaṇik pṛcchati kuśalaṃ dadāti ca sthānaṃ & niḥkṣepapāṇipuruṣaṃ dṛṣṭvā dharmyāṃ kathāṃ kuruteka,उत्तिष्ठति नमति वणिक् पृच्छति कुशलं ददाति च स्थानं & निःक्षेपपाणिपुरुषं दृष्ट्वा धर्म्यां कथां कुरुतेक +Kalav_2.11,kaścidvadati tametya draviṇaṃ niḥkṣipya hanta gantāsmi & bhrātaḥ paraṃ prabhāte viṣṭidinaṃ kiṃ karomyadya,कश्चिद्वदति तमेत्य द्रविणं निःक्षिप्य हन्त गन्तास्मि & भ्रातः परं प��रभाते विष्टिदिनं किं करोम्यद्य +Kalav_2.12,tacchrutvā vikasitadṛgvadati sa mithyaiva nāṭayankhedam & kārye prasāritākṣaḥ punaḥ punaḥ pārśvamavalokya,तच्छ्रुत्वा विकसितदृग्वदति स मिथ्यैव नाटयन्खेदम् & कार्ये प्रसारिताक्षः पुनः पुनः पार्श्वमवलोक्य +Kalav_2.13,tvadadhīnaṃ sthānamidaṃ kiṃ tu ciraṃ nyāsapālanaṃ kaṭhinam & viṣamau ca deśakālau sādhostava tadapi dāso'ham,त्वदधीनं स्थानमिदं किं तु चिरं न्यासपालनं कठिनम् & विषमौ च देशकालौ साधोस्तव तदपि दासोऽहम् +Kalav_2.14,bhadrāḷ na dūṣitaiṣā niḥkṣepakṣemakāriṇī śastā & ityanubhūtaṃ bahuśaḥ kāryajñaistvaṃ tu jānāsi,भद्राऌ न दूषितैषा निःक्षेपक्षेमकारिणी शस्ता & इत्यनुभूतं बहुशः कार्यज्ञैस्त्वं तु जानासि +Kalav_2.15,viṣṭidine kimapi purāḷnyastaṃ kenāpi mitreṇa & tūrṇaṃ punaśca śanakairnītaṃ kṣemeṇa kuśalena,विष्टिदिने किमपि पुराऌन्यस्तं केनापि मित्रेण & तूर्णं पुनश्च शनकैर्नीतं क्षेमेण कुशलेन +Kalav_2.16,ityādi mugdhabuddherasamannjasavarṇanaṃ rahaḥ kṛtvā & gṛhṇāti kanakanikaraṃ nṛtyaṃstattanmanorathaiḥ pāpaḥ,इत्यादि मुग्धबुद्धेरसमन्न्जसवर्णनं रहः कृत्वा & गृह्णाति कनकनिकरं नृत्यंस्तत्तन्मनोरथैः पापः +Kalav_2.17,tatsaṃcūrṇanajātaiḥ krayavikrayalābharāśibhiranantaiḥ & bhāṇḍapratibhāṇḍacayairupahasati dhanādhināthaṃ saḥ,तत्संचूर्णनजातैः क्रयविक्रयलाभराशिभिरनन्तैः & भाण्डप्रतिभाण्डचयैरुपहसति धनाधिनाथं सः +Kalav_2.18,pūrṇāḥ kadaryavaṇijāṃ niḥsaṃbhogā nidhānadhanakumbhāḥ & sīdanti kucataṭā iva duḥkhaphalā bālavidhavānām,पूर्णाः कदर्यवणिजां निःसंभोगा निधानधनकुम्भाः & सीदन्ति कुचतटा इव दुःखफला बालविधवानाम् +Kalav_2.19,dānopabhogavirahitahiraṇyarakṣākṛtakṣaṇāḥ satatam & saṃsārajīrṇamandiraviṣayaviṣamamahāmūṣakā vaṇijaḥ,दानोपभोगविरहितहिरण्यरक्षाकृतक्षणाः सततम् & संसारजीर्णमन्दिरविषयविषममहामूषका वणिजः +Kalav_2.20,aṭati samutkaṭaveṣṭitavikaṭapaṭasphuṭaphaṭāṭopaḥ & kuṭilaḥ kaṇṭakanicitaḥ purapatināmā vidhivyālaḥ,अटति समुत्कटवेष्टितविकटपटस्फुटफटाटोपः & कुटिलः कण्टकनिचितः पुरपतिनामा विधिव्यालः +Kalav_2.21,atha puruṣaḥ sa digantaṃ bhrāntvā kenāpi daivayogena & naṣṭadhano janarahitaḥ prāptaḥ sucirānnijaṃ deśam,अथ पुरुषः स दिगन्तं भ्रान्त्वा केनापि दैवयोगेन & नष्टधनो जनरहितः प्राप्तः सुचिरान्निजं देशम् +Kalav_2.22,pṛcchati kamapi saśaṅkaḥ sa kirāṭaḥ kva nu gato mahāsattvaḥ & tamupetya vadati kaścittasyādya sakhe vibhūtiranyaiva,पृच्छति कमपि सशङ्कः स किराटः क्व नु गतो महासत्त्वः & तमुपेत्य वदति कश्चित्तस्याद्य सखे विभूतिरन्यैव +Kalav_2.23,vividhanavāṃśukamṛgamadacandanakarpūramaricapūgaphalaiḥ & khaṭikāhastaḥ sa sadā gaṇayati koṭīrmuhūrtena,विविधनवांशुकमृगमदचन्दनकर्पूरमरिचपूगफलैः & खटिकाहस्तः स सदा गणयति कोटीर्मुहूर्तेन +Kalav_2.24,asminmeruviśāle varabhavane rucirabhittikṛtacitre & purapatināpyanuyāto vasati sukhaṃ sa hi mahājano yatra,अस्मिन्मेरुविशाले वरभवने रुचिरभित्तिकृतचित्रे & पुरपतिनाप्यनुयातो वसति सुखं स हि महाजनो यत्र +Kalav_2.25,śrutvaitadatulavismayalolitamauliḥ sa tadgṛhaṃ gatvā & dvāre sthagitastiṣṭhati niṣpratibho jīrṇakarpaṭaḥ suciram,श्रुत्वैतदतुलविस्मयलोलितमौलिः स तद्गृहं गत्वा & द्वारे स्थगितस्तिष्ठति निष्प्रतिभो जीर्णकर्पटः सुचिरम् +Kalav_2.26,taṃ tuṅgabhavanavalabhījālāntarato vaṇikparijñāya & nocchvasiti naṣṭacetastāḍita iva mūrdhni vajreṇa,तं तुङ्गभवनवलभीजालान्तरतो वणिक्परिज्ञाय & नोच्छ्वसिति नष्टचेतस्ताडित इव मूर्ध्नि वज्रेण +Kalav_2.27,upasṛtya mandamandaṃ kathamapi saṃprāptanirjanāvasaraḥ & taṃ yācate sa puruṣo draviṇaṃ svaṃ prakaṭitābhikyaḥ,उपसृत्य मन्दमन्दं कथमपि संप्राप्तनिर्जनावसरः & तं याचते स पुरुषो द्रविणं स्वं प्रकटिताभिक्यः +Kalav_2.28,taṃ vadati so'nyadṛṣṭiḥ sabhrūbhaṅgaṃ vidhūtahastāgraḥ & vañcakavacanaḥ pāpo vṛttikṣīṇaḥ kuto'yamāyātaḥ,तं वदति सोऽन्यदृष्टिः सभ्रूभङ्गं विधूतहस्ताग्रः & वञ्चकवचनः पापो वृत्तिक्षीणः कुतोऽयमायातः +Kalav_2.29,kastvaṃ kasya kuto vā darśanamapi na smarāmi kiṃ kathanaiḥ & ahaha kadā kutra tvaṃ vada kasya kimarpitaṃ kena,कस्त्वं कस्य कुतो वा दर्शनमपि न स्मरामि किं कथनैः & अहह कदा कुत्र त्वं वद कस्य किमर्पितं केन +Kalav_2.30,paśyata kaṣṭhamaniṣṭaḥ kalikālaḥ kīdṛśo'yamāyātaḥ & matto'rthameṣa vāñchati loko jānāti vā sarvam,पश्यत कष्ठमनिष्टः कलिकालः कीदृशोऽयमायातः & मत्तोऽर्थमेष वाञ्छति लोको जानाति वा सर्वम् +Kalav_2.31,haraguptakule'smākaṃ niḥkṣepagrahaṇamapyasaṃbhāvyam & kiṃ punarapahnavodgataghoramahāpātakasparśaḥ,हरगुप्तकुलेऽस्माकं निःक्षेपग्रहणमप्यसंभाव्यम् & किं पुनरपह्नवोद्गतघोरमहापातकस्पर्शः +Kalav_2.32,tadapi satatābhiśaṃsī pratyākhyeyo janaḥ kathaṃ mahatām & kathaya dinaṃ taddivase likhitaṃ sarvaṃ svayaṃ paśya,तदपि सतताभिशंसी प्रत्याख्येयो जनः कथं महताम् & कथय दिनं तद्दिवसे लिखितं सर्वं स्वयं पश्य +Kalav_2.33,vṛddho'haṃ nyastabharaḥ putre sarvaṃ mamāsti likhitaṃ hi & iti tena vinaṣṭadhṛtiḥ sa visṛṣṭastatsutāntikaṃ prāptaḥ,वृद्धोऽहं न्यस्तभरः पुत्रे सर्वं ममास्ति लिखितं हि & इति तेन विनष्टधृतिः स विसृष्टस्तत्सुतान्तिकं प्राप्तः +Kalav_2.34,tāto jānāti suto jānāti pitaiva likhati sakalaṃ yat & iti tasya bhavati suciraṃ gatāgataṃ kandukasyeva,तातो जानाति सुतो जानाति पितैव लिखति सकलं यत् & इति तस्य भवति सुचिरं गतागतं कन्दुकस्येव +Kalav_2.35,rājakuladvāragate tasminprāptapravāsadattārthe & sahate naraptikopaṃ tyajati kirāṭo na rūpakasyāṃśam,राजकुलद्वारगते तस्मिन्प्राप्तप्रवासदत्तार्थे & सहते नरप्तिकोपं त्यजति किराटो न रूपकस्यांशम् +Kalav_2.36,paripīḍitaḥ sa rājñā vividhairapi yātanauśastraḥ & mama haste niḥkṣiptaṃ kiṃcinnāstīti vaktyeva,परिपीडितः स राज्ञा विविधैरपि यातनौशस्त्रः & मम हस्ते निःक्षिप्तं किंचिन्नास्तीति वक्त्येव +Kalav_2.37,evaṃ svabhāvalubdhāsva bhavanti dhanalavaṇavāribahutṛṣṇāḥ & tṛṇalavamiva nijadehaṃ tyajanti leśaṃ na vittasya,एवं स्वभावलुब्धास्व भवन्ति धनलवणवारिबहुतृष्णाः & तृणलवमिव निजदेहं त्यजन्ति लेशं न वित्तस्य +Kalav_2.38,devaṃ dhanādhināthaṃ vaiśravaṇaṃ sakalasaṃpadāṃ nilayam & śukraḥ provāca purā vittārthī bālamittramabhyetya,देवं धनाधिनाथं वैश्रवणं सकलसंपदां निलयम् & शुक्रः प्रोवाच पुरा वित्तार्थी बालमित्त्रमभ्येत्य +Kalav_2.39,pūrṇaḥ sakhe tavāyaṃ vibhavo vijitāmarāsuraiśvaryaḥ & harṣaṃ vidadhāti paraṃ suhṛdāṃ śokaṃ ca śatrūṇām,पूर्णः सखे तवायं विभवो विजितामरासुरैश्वर्यः & हर्षं विदधाति परं सुहृदां शोकं च शत्रूणाम् +Kalav_2.40,tvayi suhṛdi vittanāthe niḥsvo'haṃ bahukuṭumbasaṃbhāraḥ & samaduḥkhasukhaṃ mittraṃ svādhīnatayoditaṃ praśaṃsanti,त्वयि सुहृदि वित्तनाथे निःस्वोऽहं बहुकुटुम्बसंभारः & समदुःखसुखं मित्त्रं स्वाधीनतयोदितं प्रशंसन्ति +Kalav_2.41,yaśasi vihitādarāṇāmarthibhirupajīvyamānavibhavānām & abhijātavaṃśajānāṃ suhṛdupabhogyāḥ śriyo mahatām,यशसि विहितादराणामर्थिभिरुपजीव्यमानविभवानाम् & अभिजातवंशजानां सुहृदुपभोग्याः श्रियो महताम् +Kalav_2.42,upanatamatipuṇyacayaiḥ saṃpūrṇaṃ rakṣitaṃ ca yatnena & saṃpadi vipadi trāṇaṃ bhavati nidhānaṃ ca mittraṃ ca,उपनतमतिपुण्यचयैः संपूर्णं रक्षितं च यत्नेन & संपदि विपदि त्राणं भवति निधानं च मित्त्रं च +Kalav_2.43,ityuktaḥ sapra~ayaṃ daityācāryeṇa nirjane dhanadaḥ & tamuvāca vicintya ciraṃ saṃruddhaḥ snehalobhābhyām,इत्युक्तः सप्रँअयं दैत्याचार्येण निर्जने धनदः & तमुवाच विचिन्त्य चिरं संरुद्धः स्नेहलोभाभ्याम् +Kalav_2.44,jānānami bālamittraṃ tvāmahamatyantasaṃbhṛtasneham & kiṃ tu na jīvitajīvaṃ draviṇalavaṃ tyaktumīśo'smi,जानानमि बालमित्त्रं त्वामहमत्यन्तसंभृतस्नेहम् & किं तु न जीवितजीवं द्रविणलवं त्यक्तुमीशोऽस्मि +Kalav_2.45,snehārthī bandhujanaḥ kāryairbahubhirbhavanti mittrāṇi & dārāḥ sutāśca sulabhā dhanamekaṃ durlabhaṃ loke,स्नेहार्थी बन्धुजनः कार्यैर्बहुभिर्भवन्ति मित्त्राणि & दाराः सुताश्च सुलभा धनमेकं दुर्लभं लोके +Kalav_2.46,atisāhasamatiduṣkaram atyāścaryaṃ ca dānamarthānām & yo'pi dadāti śarīraṃ na dadāti sa vittaleśamapi,अतिसाहसमतिदुष्करम् अत्याश्चर्यं च दानमर्थानाम् & योऽपि ददाति शरीरं न ददाति स वित्तलेशमपि +Kalav_2.47,ityāśāparihāraiḥ pratyākhyāto dhanādhināthena & bhagnamukho lulitamatirlajjāvaktro yayau śukraḥ,इत्याशापरिहारैः प्रत्याख्यातो धनाधिनाथेन & भग्नमुखो लुलितमतिर्लज्जावक्त्रो ययौ शुक्रः +Kalav_2.48,sa vicintya gṛhe suciraṃ sacivaiḥ saha māyayā mahāyogī & hartuṃ draviṇamaśeṣaṃ viveśa hṛdayaṃ dhaneśasya,स विचिन्त्य गृहे सुचिरं सचिवैः सह मायया महायोगी & हर्तुं द्रविणमशेषं विवेश हृदयं धनेशस्य +Kalav_2.49,śukrāviṣṭaśarīro vaiśravaṇaḥ sakalamadbutatyāgaḥ & tatkṛtasaṃketebhyaḥ pradadau vittaṃ dvijātibhyaḥ,शुक्राविष्टशरीरो वैश्रवणः सकलमद्बुतत्यागः & तत्कृतसंकेतेभ्यः प्रददौ वित्तं द्विजातिभ्यः +Kalav_2.50,kauberaṃ dhanamakhilaṃ hṛtvā yāte'tha dānavācārye & suciraṃ dhanādhināthaḥ śuśoca vijñāya tāṃ māyām,कौबेरं धनमखिलं हृत्वा यातेऽथ दानवाचार्ये & सुचिरं धनाधिनाथः शुशोच विज्ञाय तां मायाम् +Kalav_2.51,hastanyastalalāṭaḥ saha śaṅkhamukundapadmādyaiḥ & saṃcintya śukravikṛtiṃ sa jagādoṣṇaṃ vini��śvasya,हस्तन्यस्तललाटः सह शङ्खमुकुन्दपद्माद्यैः & संचिन्त्य शुक्रविकृतिं स जगादोष्णं विनिःश्वस्य +Kalav_2.52,suhṛdā marmajñena vyājānmāyāvinātilubdhena & dhūrtena vañcito'haṃ daityāśrayadurjayena śukreṇa,सुहृदा मर्मज्ञेन व्याजान्मायाविनातिलुब्धेन & धूर्तेन वञ्चितोऽहं दैत्याश्रयदुर्जयेन शुक्रेण +Kalav_2.53,adhunā dravyavihīnaḥ kṣaṇena tṛṇalāghavaṃ prāptaḥ & kathayāmi kasya duḥkhaṃ karomi kiṃ vā kva gacchāmi,अधुना द्रव्यविहीनः क्षणेन तृणलाघवं प्राप्तः & कथयामि कस्य दुःखं करोमि किं वा क्व गच्छामि +Kalav_2.54,dhanarahitaṃ tyajati jano janarahitaṃ paribhavāḥ samāyānti & paribhūtasya śarīre vyasanavikāro mahābhārah,धनरहितं त्यजति जनो जनरहितं परिभवाः समायान्ति & परिभूतस्य शरीरे व्यसनविकारो महाभारह् +Kalav_2.55,dayiteṣu śarīravatāṃ bata dharmalatālavāleṣu & draviṇeṣu jīviteṣu ca sarvaṃ yāti prayāteṣu,दयितेषु शरीरवतां बत धर्मलतालवालेषु & द्रविणेषु जीवितेषु च सर्वं याति प्रयातेषु +Kalav_2.56,vidvānsubhago mānī viśrutakarmā kulonnataḥ śūraḥ & vittena bhavati sarvo vittahīnastu sadguṇo'pyaguṇaḥ,विद्वान्सुभगो मानी विश्रुतकर्मा कुलोन्नतः शूरः & वित्तेन भवति सर्वो वित्तहीनस्तु सद्गुणोऽप्यगुणः +Kalav_2.57,iti duḥsahadhanavirahakleśānalaśoṣitāśayo dhanapaḥ & suciraṃ vimṛṣya sacivairdevaṃ śarvaṃ yayau śaraṇam,इति दुःसहधनविरहक्लेशानलशोषिताशयो धनपः & सुचिरं विमृष्य सचिवैर्देवं शर्वं ययौ शरणम् +Kalav_2.58,prākpratipannasakho'sau viśvaśaraṇyo maheśvarastena & vijñapto nijavrttaṃ dūtaṃ visasarja śukrāya,प्राक्प्रतिपन्नसखोऽसौ विश्वशरण्यो महेश्वरस्तेन & विज्ञप्तो निजव्र्त्तं दूतं विससर्ज शुक्राय +Kalav_2.59,dūtāhūtaṃ sahasā prāptaṃ śukraṃ dhanaprabhāśukram & añjaliviracitamukuṭaṃ provāca puraḥsthitaṃ purajit,दूताहूतं सहसा प्राप्तं शुक्रं धनप्रभाशुक्रम् & अञ्जलिविरचितमुकुटं प्रोवाच पुरःस्थितं पुरजित् +Kalav_2.60,mittramayaṃ draviṇapatirbhavatā bata vañcitaḥ kṛtajñena & mittradrohe prasarati na hi nāma janaḥ kṛtaghno'pi,मित्त्रमयं द्रविणपतिर्भवता बत वञ्चितः कृतज्ञेन & मित्त्रद्रोहे प्रसरति न हि नाम जनः कृतघ्नोऽपि +Kalav_2.61,agaṇitayaśasā tyaktasthitinā kriyate'tha yākṛtajñena & snigdhe suhṛdi sarāge mitre tava vañcanā na yuktā sā,अगणितयशसा त्यक्तस्थितिना क्रियतेऽथ याकृतज्ञेन & स्निग्धे सुहृदि सरागे मित्रे तव वञ्चना न युक्ता सा +Kalav_2.62,etatkiṃ śrutasadṛśaṃ tvadvratayogyaṃ kulānurūpaṃ vā & kṛtavānasi yatsumate paribhūtaguṇodayaṃ karma,एतत्किं श्रुतसदृशं त्वद्व्रतयोग्यं कुलानुरूपं वा & कृतवानसि यत्सुमते परिभूतगुणोदयं कर्म +Kalav_2.63,kimayaṃ sunayābhyāsaḥ praśamo vā gurujanopadeśo vāḷ & mativibhavaḥ sahajo vā vañcakatāṃ yena yāto'si,किमयं सुनयाभ्यासः प्रशमो वा गुरुजनोपदेशो वाऌ & मतिविभवः सहजो वा वञ्चकतां येन यातोऽसि +Kalav_2.64,kasya na dayitaṃ vittaṃ cittaṃ hriyate na kasya vittena & kiṃ tu yaśodhanalubdhā vāñchanti na duṣkṛtairarthān,कस्य न दयितं वित्तं चित्तं ह्रियते न कस्य वित्तेन & किं तु यशोधनलुब्धा वाञ्छन्ति न दुष्कृतैरर्थान् +Kalav_2.65,mā mā malinaya vimalaṃ bhṛgukulamamalaṃ malena lobhena & lobhajalado hi śatrurviśadayaśorājahaṃsānām,मा मा मलिनय विमलं भृगुकुलममलं मलेन लोभेन & लोभजलदो हि शत्रुर्विशदयशोराजहंसानाम् +Kalav_2.66,tyaktvā kīrtimanantāmanilākulatṛṇalavopamānarthān & gṛhṇāti yaḥ sa madhye dhūrtānāṃ kīdṛśo dhūrtaḥ,त्यक्त्वा कीर्तिमनन्तामनिलाकुलतृणलवोपमानर्थान् & गृह्णाति यः स मध्ये धूर्तानां कीदृशो धूर्तः +Kalav_2.67,utsṛjya sādhuvṛttaṃ kutilādhiyā vañcitaḥ paro yena & ātmaiva mūḍhamatinā kṛtasukṛto vañcitastena,उत्सृज्य साधुवृत्तं कुतिलाधिया वञ्चितः परो येन & आत्मैव मूढमतिना कृतसुकृतो वञ्चितस्तेन +Kalav_2.68,niyatā dūṣitayaśasāṃ bata kisalayakomalā prakṛtyaiva & apavādaviṣatarūtthairāmodairmūrchitā lakṣmīḥ,नियता दूषितयशसां बत किसलयकोमला प्रकृत्यैव & अपवादविषतरूत्थैरामोदैर्मूर्छिता लक्ष्मीः +Kalav_2.69,na hi nāma sajjanānāṃ śuddhayaśaḥsphaṭikakadarpaṇo vimalaḥ & paribhavaduḥkhitajanatāniḥśvāsairmalinatāmeti,न हि नाम सज्जनानां शुद्धयशःस्फटिककदर्पणो विमलः & परिभवदुःखितजनतानिःश्वासैर्मलिनतामेति +Kalav_2.70,asamañjasamatimalinaṃ mohadvyaktiṃ samāgataṃ karma & tasya viśuddhiḥ kriyatāṃ paravittasamarpaṇenaiva,असमञ्जसमतिमलिनं मोहद्व्यक्तिं समागतं कर्म & तस्य विशुद्धिः क्रियतां परवित्तसमर्पणेनैव +Kalav_2.71,apavādadhūlidhūsaramamalayaśo mṛjyatāṃ svahastena & asmadvacanaṃ kriyatāṃ paradhanamutsṛjyatāmetat,अपवादधूलिधूसरममलयशो मृज्यतां स्वहस्तेन & अस्मद्वचनं क्रियतां परधनमुत्सृज्यतामेतत् +Kalav_2.72,ityuktaḥ sānunayaṃ tribhuvanagurūṇāpi devadevena & paradhananibaddhatṛṣṇaḥ provāca kṛtāñjaliḥ śukraḥ,इत्युक्तः सानुनयं त्रिभुवनगुरूणापि देवदेवेन & परधननिबद्धतृष्णः प्रोवाच कृताञ्जलिः शुक्रः +Kalav_2.73,bhagavanbhavataḥ śāsanamamarendrakirīṭakoṭiviśrāntam & laṅghayati ko nu mohāddaurgatyaṃ sattvahāri yadi na syāt,भगवन्भवतः शासनममरेन्द्रकिरीटकोटिविश्रान्तम् & लङ्घयति को नु मोहाद्दौर्गत्यं सत्त्वहारि यदि न स्यात् +Kalav_2.74,yasya kṣīṇasya gṛhe bhṛtyā dārāḥ sutāśca sīdanti & kāryākāryavicāṛo draviṇādāneṣu kastasya,यस्य क्षीणस्य गृहे भृत्या दाराः सुताश्च सीदन्ति & कार्याकार्यविचाऋओ द्रविणादानेषु कस्तस्य +Kalav_2.75,mitramayaṃ dhananātho vipadi trāṇaṃ vicintitaḥ satatam & vṛddhiṃ yātaḥ sumahānāśābandhaśca me hṛdaye,मित्रमयं धननाथो विपदि त्राणं विचिन्तितः सततम् & वृद्धिं यातः सुमहानाशाबन्धश्च मे हृदये +Kalav_2.76,abhyetya yācito'pi tyaktvā lajjāṃ mayāḷvihatalajjaḥ & cicchedaiṣa mamāśāṃ sahasā pratiṣedhaśastreṇa,अभ्येत्य याचितोऽपि त्यक्त्वा लज्जां मयाऌविहतलज्जः & चिच्छेदैष ममाशां सहसा प्रतिषेधशस्त्रेण +Kalav_2.77,tena prahatamaśastraṃ dāho'nagniśca nirviṣaṃ maraṇam & vihitaṃ śaṭhena mohādāśābhaṅghaḥ kṛto yena,तेन प्रहतमशस्त्रं दाहोऽनग्निश्च निर्विषं मरणम् & विहितं शठेन मोहादाशाभङ्घः कृतो येन +Kalav_2.78,tasmānmamaiṣa śatruḥ sukṛtasama śātruvañcanāpāpam & riktasya nirapavādo vyājenopārjito'pyarthaḥ,तस्मान��ममैष शत्रुः सुकृतसम शात्रुवञ्चनापापम् & रिक्तस्य निरपवादो व्याजेनोपार्जितोऽप्यर्थः +Kalav_2.79,aṇu dhanamapi na tyājyaṃ mama bhavatā jñāpite satyam & vittaṃ jīvitamagryaṃ jīvitahānirdhanatyāgaḥ,अणु धनमपि न त्याज्यं मम भवता ज्ञापिते सत्यम् & वित्तं जीवितमग्र्यं जीवितहानिर्धनत्यागः +Kalav_2.80,iti saṃbhāṣiṇamasakṛddaityaguruṃ prārthitaṃ punarbahuśāḥ & kavalīcakāra sahasā pratiṣedharuṣā virūpākṣaḥ,इति संभाषिणमसकृद्दैत्यगुरुं प्रार्थितं पुनर्बहुशाः & कवलीचकार सहसा प्रतिषेधरुषा विरूपाक्षः +Kalav_2.81,jaṭharāntare purāreḥ pralayānalavipulabhīṣaṇāboge & prakvāthyamānakāyaḥ śukraścukrośa sākrośaḥ,जठरान्तरे पुरारेः प्रलयानलविपुलभीषणाबोगे & प्रक्वाथ्यमानकायः शुक्रश्चुक्रोश साक्रोशः +Kalav_2.82,tyaja dhanamiti viṣamadṛśā punaḥ punaḥ prerito'vadacchukraḥ & nidhanaṃ mamāstu bhagavandhanadadhanaṃ na tyajāmi kiṃcidapi,त्यज धनमिति विषमदृशा पुनः पुनः प्रेरितोऽवदच्छुक्रः & निधनं ममास्तु भगवन्धनदधनं न त्यजामि किंचिदपि +Kalav_2.83,atha dhāraṇāpravṛddhajvalanajvālāsahasravikarāle & śukraścukrośa bhṛśaṃ ghoragabhīre harodare patitaḥ,अथ धारणाप्रवृद्धज्वलनज्वालासहस्रविकराले & शुक्रश्चुक्रोश भृशं घोरगभीरे हरोदरे पतितः +Kalav_2.84,tamuvāca devedevastyajya durgrahadagdha paravittam & asminnudaramahodadhivaḍavāgnau mā gamaḥ pralayam,तमुवाच देवेदेवस्त्यज्य दुर्ग्रहदग्ध परवित्तम् & अस्मिन्नुदरमहोदधिवडवाग्नौ मा गमः प्रलयम् +Kalav_2.85,so'vadadatiśayatāpasphuṭitāsthivasāpravāhabahalāgnau & paramiha maraṇaṃ śreyo draviṇakaṇaṃ na tyajāmi socchvāsaḥ,सोऽवददतिशयतापस्फुटितास्थिवसाप्रवाहबहलाग्नौ & परमिह मरणं श्रेयो द्रविणकणं न त्यजामि सोच्छ्वासः +Kalav_2.86,punarapi ghoratarodgatakālānaladhāraṇānalajvalitaḥ & śukraścakre devyāḥ stotraṃ kṣaṇaleśaśeṣāyuḥ,पुनरपि घोरतरोद्गतकालानलधारणानलज्वलितः & शुक्रश्चक्रे देव्याः स्तोत्रं क्षणलेशशेषायुः +Kalav_2.87,stotrapadārādhitayā gauryā praṇayaprasādite rudre & tadvacasā labdhadhṛtiḥ śukradvāreṇa niryayau śukraḥ,स्तोत्रपदाराधितया गौर्या प्रणयप्रसादिते रुद्रे & तद्वचसा लब्धधृतिः शुक्रद्वारेण निर्ययौ शुक्रः +Kalav_2.88,evaṃ svabhāvalubdhāstīvratarāṃ yātanāmapi sahante & na tu saṃtyajanti vittaṃ kauṭilyamivādhamaḥ sahajam,एवं स्वभावलुब्धास्तीव्रतरां यातनामपि सहन्ते & न तु संत्यजन्ति वित्तं कौटिल्यमिवाधमः सहजम् +Kalav_2.89,tasmāllobhasamutthā kapaṭakalā kuṭilavartinī māyā & lubdhahṛdayeṣu nivasati nālubdho vañcanaṃ kurute,तस्माल्लोभसमुत्था कपटकला कुटिलवर्तिनी माया & लुब्धहृदयेषु निवसति नालुब्धो वञ्चनं कुरुते +Kalav_3.1,sargaḥ 3 kāmaḥ kamanīyatayā kimapi nikāmaṃ karoti saṃmoham & viṣāmiva viṣamaṃ sahasā madhuratayā jīvanaṃ harati,सर्गः ३ कामः कमनीयतया किमपि निकामं करोति संमोहम् & विषामिव विषमं सहसा मधुरतया जीवनं हरति +Kalav_3.2,ete hi kāmakalitāḥ parimalalīnālivalayahuṃkāraiḥ & sūcitadānāḥ kariṇo badhyante kṣipramabalābhiḥ,एते हि कामकलिताः परिमललीनालिवलयहुंकारैः & सूचितदानाः ���रिणो बध्यन्ते क्षिप्रमबलाभिः +Kalav_3.3,pādāghātāḥ śitāṅkuśaghaṭanā nigaḍādisaṃrodham & viṣayamuṣitaḥ karīndraḥ kiṃ na smaravañcitaḥ sahate,पादाघाताः शिताङ्कुशघटना निगडादिसंरोधम् & विषयमुषितः करीन्द्रः किं न स्मरवञ्चितः सहते +Kalav_3.4,dīrghavyasananiruddho bhrūbhaṅgajño vidheyatāṃ yātaḥ & viṣayavivaśo manuṣyaḥ keliśikhaṇḍīva nartyate strībhiḥ,दीर्घव्यसननिरुद्धो भ्रूभङ्गज्ञो विधेयतां यातः & विषयविवशो मनुष्यः केलिशिखण्डीव नर्त्यते स्त्रीभिः +Kalav_3.5,raktākarṣaṇasaktā māyābhirmohatimirarajanīṣu & nāryaḥ piśācikā iva haranti hṛdayāni mugdhānām,रक्ताकर्षणसक्ता मायाभिर्मोहतिमिररजनीषु & नार्यः पिशाचिका इव हरन्ति हृदयानि मुग्धानाम् +Kalav_3.6,rāgimṛgavāgurāṇāṃ hṛdayadvipabandhaśṛṅkhalaughānām & vyasananavavallarīṇāṃ strīṇāṃ na mucyate vaśagaḥ,रागिमृगवागुराणां हृदयद्विपबन्धशृङ्खलौघानाम् & व्यसननववल्लरीणां स्त्रीणां न मुच्यते वशगः +Kalav_3.7,saṃsāracitramāyāṃ śambaramāyāṃ vicittimāyāṃ ca & yo jānāti jitātmā so'pi na jānāti yoṣitāṃ māyām,संसारचित्रमायां शम्बरमायां विचित्तिमायां च & यो जानाति जितात्मा सोऽपि न जानाति योषितां मायाम् +Kalav_3.8,kusumasukumāradehā vajraśilākaṭhinahrdayasadbhāvāḥ & janayanti kasya nāntarvicitracaritāḥ striyo moham,कुसुमसुकुमारदेहा वज्रशिलाकठिनह्र्दयसद्भावाः & जनयन्ति कस्य नान्तर्विचित्रचरिताः स्त्रियो मोहम् +Kalav_3.9,anuraktajanaviraktā namrotsiktā viraktarāgiṇyaḥ & vañcanavacanāsaktā nāryaḥ sadbhāvaśaṅkinyaḥ,अनुरक्तजनविरक्ता नम्रोत्सिक्ता विरक्तरागिण्यः & वञ्चनवचनासक्ता नार्यः सद्भावशङ्किन्यः +Kalav_3.10,jātaḥ sa eva loke bahujanadṛṣṭā vilāsakuṭilāṅgī & dhairyadhvaṃsapatākā yasya na patnī prabhurgehe,जातः स एव लोके बहुजनदृष्टा विलासकुटिलाङ्गी & धैर्यध्वंसपताका यस्य न पत्नी प्रभुर्गेहे +Kalav_3.11,vijitasya madavikāraiḥ strībhirmūkasya naṣṭasaṃjñasya & gṛhadhūlipaṭalamakhilaṃ vadane niḥkṣipyate bhartuḥ,विजितस्य मदविकारैः स्त्रीभिर्मूकस्य नष्टसंज्ञस्य & गृहधूलिपटलमखिलं वदने निःक्षिप्यते भर्तुः +Kalav_3.12,kṛtakāparisphuṭākṣarakāmakalābhiḥ svabhāvamugdheva & tilakāya candrabimbaṃ mugdhapatiṃ yācate prauḍha,कृतकापरिस्फुटाक्षरकामकलाभिः स्वभावमुग्धेव & तिलकाय चन्द्रबिम्बं मुग्धपतिं याचते प्रौढ +Kalav_3.13,svairavihāragatāgatakhinnāyāstīrthadarśanavyājaiḥ & bhartā vilāsavijitaścaraṇau mṛdnāti capalāyāḥ,स्वैरविहारगतागतखिन्नायास्तीर्थदर्शनव्याजैः & भर्ता विलासविजितश्चरणौ मृद्नाति चपलायाः +Kalav_3.14,nayanavikārairanyaṃ vacanairanyaṃ viceṣṭitairanyam & ramayati suratenānyaṃ strī bahurūpā svabhāvena,नयनविकारैरन्यं वचनैरन्यं विचेष्टितैरन्यम् & रमयति सुरतेनान्यं स्त्री बहुरूपा स्वभावेन +Kalav_3.15,nijapayicapalakurāṅgī paratarubhṛṅgī svabhāvamātaṅgī & mithyāvibhramabhṛṅgī kuṭilabhujaṅgī nijā kasya,निजपयिचपलकुराङ्गी परतरुभृङ्गी स्वभावमातङ्गी & मिथ्याविभ्रमभृङ्गी कुटिलभुजङ्गी निजा कस्य +Kalav_3.16,bahuvidhataruṇanirargalasaṃbhogasukhārthabhoginī veśyā & dhanyeti vadanti sadā socchvāsā nirjane nāryaḥ,बहुविधतरुणनिरर्गलसंभोगसुखार्थभोगिनी वेश्या & धन्येति वदन्ति सदा सोच्छ्वासा निर्जने नार्यः +Kalav_3.17,capalā tiṣṭhati harmye gāyati rathyāvalokinī svairam & dhāvatyakāraṇaṃ vāḷhasati sphaṭikāśmamāleva,चपला तिष्ठति हर्म्ये गायति रथ्यावलोकिनी स्वैरम् & धावत्यकारणं वाऌहसति स्फटिकाश्ममालेव +Kalav_3.18,paśuriva vaktuṃ kartuṃ kiṃcidayaṃ mama patirna jānāti & uktveti gṛhe svajanaṃ puruṣavyāpāramaṅganā kurute,पशुरिव वक्तुं कर्तुं किंचिदयं मम पतिर्न जानाति & उक्त्वेति गृहे स्वजनं पुरुषव्यापारमङ्गना कुरुते +Kalav_3.19,pratyutthānaṃ kurute vyavahāragatāgataiḥ svayaṃ yāti & uccairvadati ca gṛhe gṛhiṇī jīvanmṛtasyaiva,प्रत्युत्थानं कुरुते व्यवहारगतागतैः स्वयं याति & उच्चैर्वदति च गृहे गृहिणी जीवन्मृतस्यैव +Kalav_3.20,īrṣyāluvṛddhabhāryā sevakapatnī niyogibhāryā vā & kārukuśīlavanārī lubdhavadhūḥ sārthavāhavanitā vā,ईर्ष्यालुवृद्धभार्या सेवकपत्नी नियोगिभार्या वा & कारुकुशीलवनारी लुब्धवधूः सार्थवाहवनिता वा +Kalav_3.21,goṣṭhīviharaṇaśīlā taruṇajane vatsalā prakṛtyaiva & paraguṇagaṇane saktā nijapatidoṣābhidhāyinī satatam,गोष्ठीविहरणशीला तरुणजने वत्सला प्रकृत्यैव & परगुणगणने सक्ता निजपतिदोषाभिधायिनी सततम् +Kalav_3.22,alpadhanā bahubhogā rūpavatī vikṛtarūpabhāryā vā & mugdhavadhūḥ sakalakalāmānavatī nīcasaṃgamodvignā,अल्पधना बहुभोगा रूपवती विकृतरूपभार्या वा & मुग्धवधूः सकलकलामानवती नीचसंगमोद्विग्ना +Kalav_3.23,dyūtamadhupānasaktā dīrghakathāgītarāgiṇī kuśalā & bahupuṃścalīvayasyā śūrajane prakṛtipakṣapātaiva,द्यूतमधुपानसक्ता दीर्घकथागीतरागिणी कुशला & बहुपुंश्चलीवयस्या शूरजने प्रकृतिपक्षपातैव +Kalav_3.24,tyaktagṛhavyāpārā bahuvidhaveṣā nirargalābhyāsā & pratyuttarasapratibhā satyavihīnā svabhāvanirlajjā,त्यक्तगृहव्यापारा बहुविधवेषा निरर्गलाभ्यासा & प्रत्युत्तरसप्रतिभा सत्यविहीना स्वभावनिर्लज्जा +Kalav_3.25,kuśalānāmayavārtāpraśnaparā prītipeśalālāpā & vijane vividhakṛīḍāḍambaraśauṇḍā prakāśasāvitrī,कुशलानामयवार्ताप्रश्नपरा प्रीतिपेशलालापा & विजने विविधकृईडाडम्बरशौण्डा प्रकाशसावित्री +Kalav_3.26,kratutīrthasuraniketanagaṇakabhiṣagbandhugehagamanaparā & bhojanapānabahuvyayayātrotsavakāriṇī svatantreva,क्रतुतीर्थसुरनिकेतनगणकभिषग्बन्धुगेहगमनपरा & भोजनपानबहुव्यययात्रोत्सवकारिणी स्वतन्त्रेव +Kalav_3.27,bhikṣutāpasabhaktā svajanaviraktā manoramāsaktā & darśanadīkṣāraktā dayitaviraktā samādhisaṃyuktā,भिक्षुतापसभक्ता स्वजनविरक्ता मनोरमासक्ता & दर्शनदीक्षारक्ता दयितविरक्ता समाधिसंयुक्ता +Kalav_3.28,goṣṭhīrañjanamitrā vijñeyā naṣṭacāritrā (kulakam),गोष्ठीरञ्जनमित्रा विज्ञेया नष्टचारित्रा (कुलकम्) +Kalav_3.29,satatānuraktadoṣā mohitajanatā bahugrahāścapalāḥ & saṃdhyāḥ striyaḥ piśācyo raktacchāyāharāḥ krūrāḥ,सततानुरक्तदोषा मोहितजनता बहुग्रहाश्चपलाः & संध्याः स्त्रियः पिशाच्यो रक्तच्छायाहराः क्रूराः +Kalav_3.30,kasya na vahanayogyo mugdhadhiyastucchasādhane lagnāḥ & prītatayā praśamarucaścapalāsu strīṣu ye'dāntāḥ,कस्य न वहनयोग्यो मुग्धधियस्तुच्छसाधने लग्नाः & प्रीततया प्रशमरुचश्चपलासु स्त्रीषु येऽदान्ताः +Kalav_3.31,śṛṅgāraśauryakatthanamasamañjasadānavarṇanā vividhāḥ & etāvadeva tāsāmamantrayantraṃ vaśīkaraṇam,शृङ्गारशौर्यकत्थनमसमञ्जसदानवर्णना विविधाः & एतावदेव तासाममन्त्रयन्त्रं वशीकरणम् +Kalav_3.32,kalikālatimirarajanīrajanicarīṇāṃ sahasramāyānām & strīṇāṃ nṛśamsacaritaiḥ kasya na saṃjāyate kampaḥ,कलिकालतिमिररजनीरजनिचरीणां सहस्रमायानाम् & स्त्रीणां नृशम्सचरितैः कस्य न संजायते कम्पः +Kalav_3.33,nirjitadhanapativibhavo babhūva bhuvi viśruto vaṇiṅnāthaḥ & dhanadatto nāma purā ratnānāmāśrayaḥ payodhiriva,निर्जितधनपतिविभवो बभूव भुवि विश्रुतो वणिङ्नाथः & धनदत्तो नाम पुरा रत्नानामाश्रयः पयोधिरिव +Kalav_3.34,tasyābhavadvibhūtirmūrteva manobhuvaḥ sulalitāṅgī & tanayā nayanavilāsairvijitāśā vasumatī nāma,तस्याभवद्विभूतिर्मूर्तेव मनोभुवः सुललिताङ्गी & तनया नयनविलासैर्विजिताशा वसुमती नाम +Kalav_3.35,pradadau sa tāmaputraḥ putrapade vinihitāṃ priyāṃ putrīṃ & vaṇije vibhavakulodayatulyāya samudradattāya,प्रददौ स तामपुत्रः पुत्रपदे विनिहितां प्रियां पुत्रीं & वणिजे विभवकुलोदयतुल्याय समुद्रदत्ताय +Kalav_3.36,ramamāṇaḥ sa tayā saha hariṇākṣyā śvasuramandire suciram & prayayau kadācidagre dvīpāyātasya sārthasya,रममाणः स तया सह हरिणाक्ष्या श्वसुरमन्दिरे सुचिरम् & प्रययौ कदाचिदग्रे द्वीपायातस्य सार्थस्य +Kalav_3.37,patyau yāte taruṇī janakagṛhe harmyaśikharamārūḍhā & vilalāsa vilāsamahī kelivilolā sakhībhiḥ sā,पत्यौ याते तरुणी जनकगृहे हर्म्यशिखरमारूढा & विललास विलासमही केलिविलोला सखीभिः सा +Kalav_3.38,saudhe manmatharūpaṃ pṛthunayanā pathi dadarśa puruṣaṃ sā & yaṃ dṛṣtvaiva gatāsyāḥ kvāpi dhṛtiḥ kumatikupiteva,सौधे मन्मथरूपं पृथुनयना पथि ददर्श पुरुषं सा & यं दृष्त्वैव गतास्याः क्वापि धृतिः कुमतिकुपितेव +Kalav_3.39,sā tena capalanayanā sahasā muṣiteva hāritavicārā & abhavadaśaktā nitarāṃ saṃvaraṇe smaravikārasya,सा तेन चपलनयना सहसा मुषितेव हारितविचारा & अभवदशक्ता नितरां संवरणे स्मरविकारस्य +Kalav_3.40,śīlaṃ pālasya capale mā pātaya nimnageva kulakūlam & iti tāmvadadivoccaiḥ kampākulamukharamekhalā suciram,शीलं पालस्य चपले मा पातय निम्नगेव कुलकूलम् & इति ताम्वददिवोच्चैः कम्पाकुलमुखरमेखला सुचिरम् +Kalav_3.41,sā kṛtvāḷviditakathāṃ rahasi sakhīmānināya taṃ taruṇam & calitaṃ hi kāminīnāṃ dhartuṃ śaknoti kaścittam,सा कृत्वाऌविदितकथां रहसि सखीमानिनाय तं तरुणम् & चलितं हि कामिनीनां धर्तुं शक्नोति कश्चित्तम् +Kalav_3.42,kāmaṃ kāmavikāsaiḥ suratavilāsaiḥ sunarmaparihāsaiḥ & sahajapremanivāsairmumude sā svairiṇī tena,कामं कामविकासैः सुरतविलासैः सुनर्मपरिहासैः & सहजप्रेमनिवासैर्मुमुदे सा स्वैरिणी तेन +Kalav_3.43,atha kṛtanijadhanakṛtyastvaritaṃ dayitāvilokanotkaṇṭhaḥ & aviśatsamudradattaḥ śvaśurāvāsaṃ mahārambhaḥ,अथ कृतनिजधनकृत्यस्त्वरितं दयिताविलोकनोत्कण्ठः & अविशत्समुद्रदत्तः श्वशुरावासं महारम्भः +Kalav_3.44,vipulamahotsavalīlāvyagrajanairbhogasaṃpadāṃ nicayaiḥ & ativāhya dinaṃ dayitāsahitaḥ śayyāgṛhaṃ sa yayau,विपुलमहोत्सवलीलाव्यग्रजनैर्भोगसंपदां निचयैः & अतिवाह्य दिनं दयितासहितः शय्यागृहं स ययौ +Kalav_3.45,viracitavarataraśayane baddhavitāne manoramasthāne & jṛmbhitasaurabhadhūpe suragṛharūpe pradīptamaṇidīpe,विरचितवरतरशयने बद्धविताने मनोरमस्थाने & जृम्भितसौरभधूपे सुरगृहरूपे प्रदीप्तमणिदीपे +Kalav_3.46,tatra sa madhumadavilulitalocanakamalāṃ priyāṃ samāliṅgya & madagaja iva navanalinīṃ bheje ratilālasaḥ śayyām,तत्र स मधुमदविलुलितलोचनकमलां प्रियां समालिङ्ग्य & मदगज इव नवनलिनीं भेजे रतिलालसः शय्याम् +Kalav_3.47,sāpi hṛdayāntarasthitaparapuruṣadhyānabaddhalakṣaiva & tasthau nimīlitākṣī dhyānaparā yoginīva ciram,सापि हृदयान्तरस्थितपरपुरुषध्यानबद्धलक्षैव & तस्थौ निमीलिताक्षी ध्यानपरा योगिनीव चिरम् +Kalav_3.48,āliṅganaparicumbananīvivimokṣeṣu bahutarocchvāsā & patyau saṅkucitāṅgī sasmāra tameva śīlaharam,आलिङ्गनपरिचुम्बननीविविमोक्षेषु बहुतरोच्छ्वासा & पत्यौ सङ्कुचिताङ्गी सस्मार तमेव शीलहरम् +Kalav_3.49,praṇayakupiteti matvā mugdhapatistāṃ samudradatto'pi & praṇipatya cāṭukāraiḥ kimapi yayāce prasādāya,प्रणयकुपितेति मत्वा मुग्धपतिस्तां समुद्रदत्तोऽपि & प्रणिपत्य चाटुकारैः किमपि ययाचे प्रसादाय +Kalav_3.50,parapuruṣarāgiṇīnāṃ vimukhīnāṃ praṇayakāmavāmānām & puruṣapaśavo vimūḍhā rajyante yoṣitāmadhikam,परपुरुषरागिणीनां विमुखीनां प्रणयकामवामानाम् & पुरुषपशवो विमूढा रज्यन्ते योषितामधिकम् +Kalav_3.51,kiṃ kriyate kāmo'yaṃ paragatakāmaḥ svatantrakāmaśca & dhanaśataraktāyāmapi saṃdhyāyāṃ bhāskaro rāgī,किं क्रियते कामोऽयं परगतकामः स्वतन्त्रकामश्च & धनशतरक्तायामपि संध्यायां भास्करो रागी +Kalav_3.52,gūḍhopavananikuñje nyastaṃ sā vallabhaṃ sasaṃketam & saṃcintya ciraṃ svapatiṃ viṣamiva saṃmūrchitā mene,गूढोपवननिकुञ्जे न्यस्तं सा वल्लभं ससंकेतम् & संचिन्त्य चिरं स्वपतिं विषमिव संमूर्छिता मेने +Kalav_3.53,nidrāmudritanayane praṇayaśrānte samudradatte sā & utthāya racitaveṣā śanakairgamanonmukhī tasthau,निद्रामुद्रितनयने प्रणयश्रान्ते समुद्रदत्ते सा & उत्थाय रचितवेषा शनकैर्गमनोन्मुखी तस्थौ +Kalav_3.54,cauraḥ kṣaṇe ca tasminmugdhamattajanaṃ praviśya tadbhavanam & gamanotsukāmapaśyanmukharābharaṇāmalakṣyastām,चौरः क्षणे च तस्मिन्मुग्धमत्तजनं प्रविश्य तद्भवनम् & गमनोत्सुकामपश्यन्मुखराभरणामलक्ष्यस्ताम् +Kalav_3.55,atrāntare śaśāṅkaḥ śanakaiḥ surarājavallabhāṃ kakubham & cakita ivāśu cakampe mīlitatarāṃ samāliṅgya,अत्रान्तरे शशाङ्कः शनकैः सुरराजवल्लभां ककुभम् & चकित इवाशु चकम्पे मीलिततरां समालिङ्ग्य +Kalav_3.56,saṃkocitakamalāyāḥ kumudavijṛmbhāvirājamānāyāḥ & prasasāra tuhinakiraṇo yāminyāḥ kapaṭahāsa iva,संकोचितकमलायाः कुमुदविजृम्भाविराजमानायाः & प्रससार तुहिनकिरणो यामिन्याः कपटहास इव +Kalav_3.57,raviparitāpaśrāntāṃ vīkṣya divaṃ prasaradindusānandām & jahasuriva kumudavṛndairalikulakuṃkāraniebharā vāpyaḥ,��विपरितापश्रान्तां वीक्ष्य दिवं प्रसरदिन्दुसानन्दाम् & जहसुरिव कुमुदवृन्दैरलिकुलकुंकारनिएभरा वाप्यः +Kalav_3.58,jagrāha rajaniramaṇī śaśikarahṛtatimirakañcukāvaraṇā & lajjānviteva purataḥ kumudāmodākulālipaṭalapaṭam,जग्राह रजनिरमणी शशिकरहृततिमिरकञ्चुकावरणा & लज्जान्वितेव पुरतः कुमुदामोदाकुलालिपटलपटम् +Kalav_3.59,suptajane'tha niśārdhe candrāloke ca vipulatāṃ yāte & tamasīva nirviśaṅkā sāḷśanakairupavanaṃ prayayau,सुप्तजनेऽथ निशार्धे चन्द्रालोके च विपुलतां याते & तमसीव निर्विशङ्का साऌशनकैरुपवनं प्रययौ +Kalav_3.60,atha sā viveśa vivaśā viṣamaśaraploṣitā nijopavanam & channaṃ bhūṣaṇalobhādanuyātā vismitena caureṇa,अथ सा विवेश विवशा विषमशरप्लोषिता निजोपवनम् & छन्नं भूषणलोभादनुयाता विस्मितेन चौरेण +Kalav_3.61,tatra dadarśa vibhūṣitamujjvalalalitāṃśukaṃ lasatkusumam & śaṅkājanakaṃ vipine pakṣibhirupalakṣitaṃ dayitam,तत्र ददर्श विभूषितमुज्ज्वलललितांशुकं लसत्कुसुमम् & शङ्काजनकं विपिने पक्षिभिरुपलक्षितं दयितम् +Kalav_3.62,hṛdayadayitāviyogajvalanajvālāvalītaptam & diṅmukhavilasitarucinā candreṇa karānalairdagdham,हृदयदयितावियोगज्वलनज्वालावलीतप्तम् & दिङ्मुखविलसितरुचिना चन्द्रेण करानलैर्दग्धम् +Kalav_3.63,cirasaṅketasthityā muktāśaṃ priyatamāpunarmilane & vṛkṣālambitavallīvalayālambena vigalitaprāṇam,चिरसङ्केतस्थित्या मुक्ताशं प्रियतमापुनर्मिलने & वृक्षालम्बितवल्लीवलयालम्बेन विगलितप्राणम् +Kalav_3.64,taṃ dṛṣṭvaiva vilīnā vilapantī vyasanaśokasaṃtrāsaiḥ & nipapāta vallarīva kvaṇadalivalayākulā tanvī,तं दृष्ट्वैव विलीना विलपन्ती व्यसनशोकसंत्रासैः & निपपात वल्लरीव क्वणदलिवलयाकुला तन्वी +Kalav_3.65,saṃmohamīlitākṣī sthitvā suciraṃ mahīṃ samāliṅgya & śanakairavāptajīvā vilalāpa laghusvaraiḥ svairam,संमोहमीलिताक्षी स्थित्वा सुचिरं महीं समालिङ्ग्य & शनकैरवाप्तजीवा विललाप लघुस्वरैः स्वैरम् +Kalav_3.66,hā hā nayanānanda kva nu te viśadendusundaraṃ vadanam & drakṣyāmi mandapuṇyā kimidaṃ kvāhaṃ kva me kāntaḥ,हा हा नयनानन्द क्व नु ते विशदेन्दुसुन्दरं वदनम् & द्रक्ष्यामि मन्दपुण्या किमिदं क्वाहं क्व मे कान्तः +Kalav_3.67,iti taruṇakaruṇamabalā vilapya pāśaṃ vimucya yatnena & aṅke dhṛtvāsya mukhaṃ cucumba jīvaṃ kṣipantīva,इति तरुणकरुणमबला विलप्य पाशं विमुच्य यत्नेन & अङ्के धृत्वास्य मुखं चुचुम्ब जीवं क्षिपन्तीव +Kalav_3.68,sā tasya vadanakamalaṃ nijavadane mohitā kṛtvā & tāmbūlagarbhamakarotprakaṭitasākārarāgeva,सा तस्य वदनकमलं निजवदने मोहिता कृत्वा & ताम्बूलगर्भमकरोत्प्रकटितसाकाररागेव +Kalav_3.69,atha tasyāḥ kusumotkaramṛgamadadhūpādisaurabhāhūtaḥ & āviśya śavakaśarīraṃ nāsāṃ ciccheda vetālaḥ,अथ तस्याः कुसुमोत्करमृगमदधूपादिसौरभाहूतः & आविश्य शवकशरीरं नासां चिच्छेद वेतालः +Kalav_3.70,sā prāpya cāpalocitamanayaphalaṃ chinnanāsikā gatvā & bhavanaṃ praviśya bhartustāraṃ hāheti cukrośa,सा प्राप्य चापलोचितमनयफलं छिन्ननासिका गत्वा & भवनं प्रविश्य भर्तुस्तारं हाहेति चुक्रोश +Kalav_3.71,pratibaddhe sakalajane nādatraste samudradatte ca & sā nāsikā mameyaṃ bhartrā chinneti cakranda,प्रतिबद्धे सकलजने नादत्रस्ते समुद्रदत्ते च & सा नासिका ममेयं भर्त्रा छिन्नेति चक्रन्द +Kalav_3.72,śvaśurādibandhuvargaiḥ pṛṣṭaḥ kupitaiḥ samudradatto'pi & vikrītaḥ paradeśe mūka ivoce na kiṃcidapi,श्वशुरादिबन्धुवर्गैः पृष्टः कुपितैः समुद्रदत्तोऽपि & विक्रीतः परदेशे मूक इवोचे न किंचिदपि +Kalav_3.73,atha cāsya suprabhāte bandhubhirāvedite nṛpasabhāyām & tatrābhūnnṛpakopo bahudhanadaṇḍaḥ samudradattasya,अथ चास्य सुप्रभाते बन्धुभिरावेदिते नृपसभायाम् & तत्राभून्नृपकोपो बहुधनदण्डः समुद्रदत्तस्य +Kalav_3.74,cauro'pi nikhilavṛttaṃ pratyakṣamavekṣya vismayāviṣṭaḥ & āvedya bhūpapurataḥ prāpya ca kalayādisatkāram,चौरोऽपि निखिलवृत्तं प्रत्यक्षमवेक्ष्य विस्मयाविष्टः & आवेद्य भूपपुरतः प्राप्य च कलयादिसत्कारम् +Kalav_3.75,udyāne śavavadane tasyāstāṃ nāsikāṃ ca saṃdarśya & niṣkāraṇasuhṛducitāṃ śuddhiṃ vidadhe samudradattasya,उद्याने शववदने तस्यास्तां नासिकां च संदर्श्य & निष्कारणसुहृदुचितां शुद्धिं विदधे समुद्रदत्तस्य +Kalav_3.76,ityetāḥ kuṭilatarāḥ krūrācārā gatatrapāścapalāḥ & yo nāma vetti sa strībhirnaiva vañcyate matimān,इत्येताः कुटिलतराः क्रूराचारा गतत्रपाश्चपलाः & यो नाम वेत्ति स स्त्रीभिर्नैव वञ्च्यते मतिमान् +Kalav_4.1,sargaḥ 4 tatrāpi veśayoṣāḥ kuṭilatarāḥ kūṭarāgahṛtalokāḥ & kapaṭacaritena yāsāṃ vaiśravaṇaḥ śramaṇatāmeti,सर्गः ४ तत्रापि वेशयोषाः कुटिलतराः कूटरागहृतलोकाः & कपटचरितेन यासां वैश्रवणः श्रमणतामेति +Kalav_4.2,hāriṇyaścaṭulatarā bahulataraṅgāśca nimnagāminyaḥ & nadya iva jaladhimadhye veśyāhṛdaye kalāścatuḥṣaṣṭiḥ,हारिण्यश्चटुलतरा बहुलतरङ्गाश्च निम्नगामिन्यः & नद्य इव जलधिमध्ये वेश्याहृदये कलाश्चतुःषष्टिः +Kalav_4.3,veśakalā nṛtyakalā gītakalā vakravīkṣaṇakalā ca & kāmaparijñānakalā grahaṇakalā mitravañcanakalā ca,वेशकला नृत्यकला गीतकला वक्रवीक्षणकला च & कामपरिज्ञानकला ग्रहणकला मित्रवञ्चनकला च +Kalav_4.4,pānakalā kelikalā suratakalāliṅganāntarakalā ca & cumbanakalā parakalā nirlajjāvegasaṃbhramakalā ca,पानकला केलिकला सुरतकलालिङ्गनान्तरकला च & चुम्बनकला परकला निर्लज्जावेगसंभ्रमकला च +Kalav_4.5,īrṣyākalikelikalā ruditakalā mānasaṃkṣayakalā ca & svedabhramakampakalā punarekāntaprasādhanakalā,ईर्ष्याकलिकेलिकला रुदितकला मानसंक्षयकला च & स्वेदभ्रमकम्पकला पुनरेकान्तप्रसाधनकला +Kalav_4.6,netranimīlananiḥsahanispandakalā mṛtopamakalā ca & virahāsaharāgakalā kopapratiṣedhaniścayakalā ca,नेत्रनिमीलननिःसहनिस्पन्दकला मृतोपमकला च & विरहासहरागकला कोपप्रतिषेधनिश्चयकला च +Kalav_4.7,nijajananīkalahakalā sadgṛhagamanotsavekṣaṇakalā ca & haraṇakalā jātikalā kelikalā caurapārthivakalā ca,निजजननीकलहकला सद्गृहगमनोत्सवेक्षणकला च & हरणकला जातिकला केलिकला चौरपार्थिवकला च +Kalav_4.8,gauravaśaithilyakalā niṣkāraṇadoṣabhāṣaṇakalā ca & śūlakalābhyaṅgakalā nidrākṣirajasvalāmbarakalā ca,गौरवशैथिल्यकला निष्कारणदोषभाषणकला च & शूलकलाभ��यङ्गकला निद्राक्षिरजस्वलाम्बरकला च +Kalav_4.9,rūkṣakalā tīkṣṇakalā galahastagṛhārgalārpaṇakalā ca & saṃtyaktakāmukāhṛtidarśanayātrāstutikalā ca,रूक्षकला तीक्ष्णकला गलहस्तगृहार्गलार्पणकला च & संत्यक्तकामुकाहृतिदर्शनयात्रास्तुतिकला च +Kalav_4.10,tīrthopavanasurālayaviharaṇahelākalā gṛhakalā ca & vaśyauṣadhamantrakalā vṛkṣakalā keśarañjanakalā ca,तीर्थोपवनसुरालयविहरणहेलाकला गृहकला च & वश्यौषधमन्त्रकला वृक्षकला केशरञ्जनकला च +Kalav_4.11,bhikṣukatāpasabahuvidhapuṇyakalā dvīpadarśanakalā ca & khinnā kalātriṣaṣṭyā paryante kuṭṭanīkalā veśyā,भिक्षुकतापसबहुविधपुण्यकला द्वीपदर्शनकला च & खिन्ना कलात्रिषष्ट्या पर्यन्ते कुट्टनीकला वेश्या +Kalav_4.12,ajñātanāmavarṇeṣu ātmāpi yayārpyate dhanāṃśena & tasyā api sadbhāvaṃ mṛgayante moghasaṃkalpāḥ,अज्ञातनामवर्णेषु आत्मापि ययार्प्यते धनांशेन & तस्या अपि सद्भावं मृगयन्ते मोघसंकल्पाः +Kalav_4.13,nikhilajanavañcanārjita malinadhanaṃ rāgadagdhahrdayānām & khādati guṇagaṇabhagno nagno hīno 'thavā kaścit,निखिलजनवञ्चनार्जित मलिनधनं रागदग्धह्र्दयानाम् & खादति गुणगणभग्नो नग्नो हीनो ऽथवा कश्चित् +Kalav_4.14,nīcasturagāroho hastipakaḥ khalataro 'thavā śilpī & vañcitasakalajanānāṃ tāsāmapi vallabho bhavati,नीचस्तुरगारोहो हस्तिपकः खलतरो ऽथवा शिल्पी & वञ्चितसकलजनानां तासामपि वल्लभो भवति +Kalav_4.15,rājā vikramasiṃho balavadbhirbhūmipaiḥ purā vijitaḥ & mānī yayau vidarbhānguṇayaśasā mantriṇā sahitaḥ,राजा विक्रमसिंहो बलवद्भिर्भूमिपैः पुरा विजितः & मानी ययौ विदर्भान्गुणयशसा मन्त्रिणा सहितः +Kalav_4.16,tatra sa veśyābhavanaṃ praviśya bhuvi viśrutāṃ vilāsavatīm & bheje gaṇikāṃ bahudhanabhogyām apy alpavibhavo 'pi,तत्र स वेश्याभवनं प्रविश्य भुवि विश्रुतां विलासवतीम् & भेजे गणिकां बहुधनभोग्याम् अप्य् अल्पविभवो ऽपि +Kalav_4.17,taṃ rājalakṣaṇocitabhājanānubhujaṃ vilokyapṛthusattvam & vividhamaṇikanakakoṣaṃ cakre sā tadvyayādhīnam,तं राजलक्षणोचितभाजनानुभुजं विलोक्यपृथुसत्त्वम् & विविधमणिकनककोषं चक्रे सा तद्व्ययाधीनम् +Kalav_4.18,sahajamanurāgamadrutam aucityaṃ vīkṣya bhūpatis tasyāḥ & vismayavivaśaḥ premṇā jagāda vijane mahāmātmyam,सहजमनुरागमद्रुतम् औचित्यं वीक्ष्य भूपतिस् तस्याः & विस्मयविवशः प्रेम्णा जगाद विजने महामात्म्यम् +Kalav_4.19,citramiyaṃ bahu vittaṃ kṣapayati veśyāpi matkṛte tṛṇavat & prītipadavīvisṛṣṭo veśyānāṃ dhananibandhano rāgaḥ,चित्रमियं बहु वित्तं क्षपयति वेश्यापि मत्कृते तृणवत् & प्रीतिपदवीविसृष्टो वेश्यानां धननिबन्धनो रागः +Kalav_4.20,mithyā dhanalavalobhād anurāgaṃ darśayanti bandhakyaḥ & tadapi dhanaṃ visṛjati yā kastasyāḥ premṇi saṃdehaḥ,मिथ्या धनलवलोभाद् अनुरागं दर्शयन्ति बन्धक्यः & तदपि धनं विसृजति या कस्तस्याः प्रेम्णि संदेहः +Kalav_4.21,iti vacanaṃ bhūmipateḥ śrutvā vihasya sāsūyaḥ & tamuvāca kasya rājan veśyācarite 'sti viśvāsaḥ,इति वचनं भूमिपतेः श्रुत्वा विहस्य सासूयः & तमुवाच कस्य राजन् वेश्याचरिते ऽस्ति विश्वासः +Kalav_4.22,etāḥ satyavihīnā dhanalavalīnāḥ sukhakṣaṇādhīnāḥ & veśyā viśanti hṛdayaṃ mukhamadhurā nirvicārāṇām,एताः सत्यविहीना धनलवलीनाः सुखक्षणाधीनाः & वेश्या विशन्ति हृदयं मुखमधुरा निर्विचाराणाम् +Kalav_4.23,prathamasamāgamasukhadā madhye vyasanapravāsakāriṇyaḥ & paryante duḥkhaphalāḥ puṃsāmāśāśca veśyāśca,प्रथमसमागमसुखदा मध्ये व्यसनप्रवासकारिण्यः & पर्यन्ते दुःखफलाः पुंसामाशाश्च वेश्याश्च +Kalav_4.24,adyāpi hariharādibhiḥ amarairapi tattvato na vijñātāḥ & bhramavibhramabahumohā veśyāḥ saṃsāramāyāśca,अद्यापि हरिहरादिभिः अमरैरपि तत्त्वतो न विज्ञाताः & भ्रमविभ्रमबहुमोहा वेश्याः संसारमायाश्च +Kalav_4.25,iti sacivavaco nṛpatiḥ śrutvā kṛtvā ca saṃvidaṃ tena & mithyāmṛtamātmānaṃ cakre veśyāparīkṣāyai,इति सचिववचो नृपतिः श्रुत्वा कृत्वा च संविदं तेन & मिथ्यामृतमात्मानं चक्रे वेश्यापरीक्षायै +Kalav_4.26,tasminkuṇapaśarīre vinyaste mantriṇā cittāvahnau & sahasaiva vilāsavatī vahnibhuvaṃ bhūṣitā prayayau,तस्मिन्कुणपशरीरे विन्यस्ते मन्त्रिणा चित्तावह्नौ & सहसैव विलासवती वह्निभुवं भूषिता प्रययौ +Kalav_4.27,tāṃ prabalajvalitojjvalavahnijvālānipātasāvegām & dorbhyāmāliṅgya nṛpo jīvāmītyabhidhānmuditaḥ,तां प्रबलज्वलितोज्ज्वलवह्निज्वालानिपातसावेगाम् & दोर्भ्यामालिङ्ग्य नृपो जीवामीत्यभिधान्मुदितः +Kalav_4.28,tattasyāḥ prema dṛḍhaṃ satyaṃ ca vicārya saṃbhṛtasnehaḥ & rājā nininda mantriṇam asakṛdveśyaguṇābhimukhaḥ,तत्तस्याः प्रेम दृढं सत्यं च विचार्य संभृतस्नेहः & राजा निनिन्द मन्त्रिणम् असकृद्वेश्यगुणाभिमुखः +Kalav_4.29,atha veśyādhanasaṃcayamātmādhīnaṃ mahīpatir vipulam & ādāya gajaturaṃgamabhaṭavikaṭāmādade senām,अथ वेश्याधनसंचयमात्माधीनं महीपतिर् विपुलम् & आदाय गजतुरंगमभटविकटामाददे सेनाम् +Kalav_4.30,sambhṛtavipulabalaughaiḥ jitvā vasudhādhipānsa bhūpālaḥ & nijamāsasāda maṇḍalam indurivānandakṛtpūrṇaḥ,सम्भृतविपुलबलौघैः जित्वा वसुधाधिपान्स भूपालः & निजमाससाद मण्डलम् इन्दुरिवानन्दकृत्पूर्णः +Kalav_4.31,sā cāntaḥpurakāntāmūrdhni kṛtvā bhūbhujā vilāsavatī & śuśubhe śrīriva cāmarapavanākulitālakā tanvī,सा चान्तःपुरकान्तामूर्ध्नि कृत्वा भूभुजा विलासवती & शुशुभे श्रीरिव चामरपवनाकुलितालका तन्वी +Kalav_4.32,sātha kadācinnarapatimekānte viracitāñjaliḥ praṇatā & ūce nātha mayā tvaṃ kalpataruḥ sevitaściraṃ dāsyā,साथ कदाचिन्नरपतिमेकान्ते विरचिताञ्जलिः प्रणता & ऊचे नाथ मया त्वं कल्पतरुः सेवितश्चिरं दास्या +Kalav_4.33,yadi nāma kutracidahaṃ yātā te hetutāṃ vibho lakṣmyāḥ & tanmama saphalāmāśāmarhasi kartuṃ prasādena,यदि नाम कुत्रचिदहं याता ते हेतुतां विभो लक्ष्म्याः & तन्मम सफलामाशामर्हसि कर्तुं प्रसादेन +Kalav_4.34,puṇyaphalaprāpyānāṃ hṛtapararajasāṃ svabhāvavimalānām & tīrthānāmiva mahatāṃ na hi nāma samāgamo viphalaḥ,पुण्यफलप्राप्यानां हृतपररजसां स्वभावविमलानाम् & तीर्थानामिव महतां न हि नाम समागमो विफलः +Kalav_4.35,abhavanmama ko'pi yuvā dayito dhanajīvitādhikaḥ praṇayī & baddhaḥ sa vidarbhapure daivavaśāccorarūpeṇa,अभवन्मम कोऽपि युवा दयि���ो धनजीविताधिकः प्रणयी & बद्धः स विदर्भपुरे दैववशाच्चोररूपेण +Kalav_4.36,tanmuktaye mayā tvaṃ śaktataraḥ sevito mahīnāthaḥ & adhunā kriyatāmucitaṃ sattvasya kulasya śauryasya,तन्मुक्तये मया त्वं शक्ततरः सेवितो महीनाथः & अधुना क्रियतामुचितं सत्त्वस्य कुलस्य शौर्यस्य +Kalav_4.37,iti vañcanāmavāpto vismita iva tadvaco nṛpaḥ śrutvā & suciraṃ vilokya vasudhāṃ sasmārāmātyavacanaṃ saḥ,इति वञ्चनामवाप्तो विस्मित इव तद्वचो नृपः श्रुत्वा & सुचिरं विलोक्य वसुधां सस्मारामात्यवचनं सः +Kalav_4.38,atha tāṃ tathaiva rājāśvāsya vidarbheṣu bhūbhujaṃ jitvā & bandhanamuktenāsyāścoreṇa samāgamaṃ cakre,अथ तां तथैव राजाश्वास्य विदर्भेषु भूभुजं जित्वा & बन्धनमुक्तेनास्याश्चोरेण समागमं चक्रे +Kalav_4.39,ityevaṃ bahuhṛdayā bahujihvā bahukarāśca bahumāyāḥ & tattvena satyarahitāḥ ko jānāti sphuṭaṃ veśyāḥ,इत्येवं बहुहृदया बहुजिह्वा बहुकराश्च बहुमायाः & तत्त्वेन सत्यरहिताः को जानाति स्फुटं वेश्याः +Kalav_4.40,varṇanadayitaḥ kaściddhanadayito dāsakarmadayito'nyaḥ & rakṣādayitaścānyo veśyānāṃ narmadayito'nyaḥ,वर्णनदयितः कश्चिद्धनदयितो दासकर्मदयितोऽन्यः & रक्षादयितश्चान्यो वेश्यानां नर्मदयितोऽन्यः +Kalav_5.1,sargaḥ 5 moho nāma janānāṃ sarvaharo harati buddhimevādau & gūḍhataraḥ sa ca nivasati kāyasthānāṃ mukhe ca lekhe ca,सर्गः ५ मोहो नाम जनानां सर्वहरो हरति बुद्धिमेवादौ & गूढतरः स च निवसति कायस्थानां मुखे च लेखे च +Kalav_5.2,raudrakalā iva pūrṇā niṣpannā sasyasaṃpattiḥ & grastā kṣaṇena dṛṣṭā niḥśeṣā divirarāhukalayeva,रौद्रकला इव पूर्णा निष्पन्ना सस्यसंपत्तिः & ग्रस्ता क्षणेन दृष्टा निःशेषा दिविरराहुकलयेव +Kalav_5.3,jñātāḥ saṃsārakalā yogibhirapayātarāgasaṃmohaiḥ & na jñātā divirakalā kenāpi bahuprayatnena,ज्ञाताः संसारकला योगिभिरपयातरागसंमोहैः & न ज्ञाता दिविरकला केनापि बहुप्रयत्नेन +Kalav_5.4,kūṭakalāśataśibiraiḥ janadhanavivaraiḥ kṣayakṣapātimiraiḥ & diviraireva samastā grastā janatā na kālena,कूटकलाशतशिबिरैः जनधनविवरैः क्षयक्षपातिमिरैः & दिविरैरेव समस्ता ग्रस्ता जनता न कालेन +Kalav_5.5,ete hi kālapuruṣāḥ pṛthutaradaṇḍaprapātahatalokāḥ & gaṇanāgaṇanapiśācāḥ caranti bhūrjadhvajā loke,एते हि कालपुरुषाः पृथुतरदण्डप्रपातहतलोकाः & गणनागणनपिशाचाः चरन्ति भूर्जध्वजा लोके +Kalav_5.6,kasteṣāṃ viśvāsaṃ yamamahiṣaviṣāṇakoṭikuṭilānām & vrajati na yasya viṣaktaḥ kaṇṭhe pāśaḥ kṛtāntena,कस्तेषां विश्वासं यममहिषविषाणकोटिकुटिलानाम् & व्रजति न यस्य विषक्तः कण्ठे पाशः कृतान्तेन +Kalav_5.7,kalamāgranirgatamaṣī binduvyājena sāñjanāśrukaṇaiḥ & kāyasthakhanyamānā roditi khinneva rājyaśrīḥ,कलमाग्रनिर्गतमषी बिन्दुव्याजेन साञ्जनाश्रुकणैः & कायस्थखन्यमाना रोदिति खिन्नेव राज्यश्रीः +Kalav_5.8,aṅkanyāsairviṣamaiḥ māyāvanitālakāvalīkuṭilaiḥ & ko nāma jagati racitaiḥ kāyasthairmohito na janaḥ,अङ्कन्यासैर्विषमैः मायावनितालकावलीकुटिलैः & को नाम जगति रचितैः कायस्थैर्मोहितो न जनः +Kalav_5.9,māyāprapañcasaṃcayavañcitaviśvairvināśitaḥ satatam & viṣayagrāmagrāsaiḥ kāyasthairindriyairlokaḥ,मायाप्रपञ्चसंचयवञ्चितविश्वैर्विनाशितः सततम् & विषयग्रामग्रासैः कायस्थैरिन्द्रियैर्लोकः +Kalav_5.10,kuṭilā lipivinyāsā dṛśyante kālapāśasaṃkāśāḥ & kāyasthabhūrjaśikhare maṇḍalalīnā iva vyālāḥ,कुटिला लिपिविन्यासा दृश्यन्ते कालपाशसंकाशाः & कायस्थभूर्जशिखरे मण्डललीना इव व्यालाः +Kalav_5.11,ete hi citraguptāḥ citradhiyo guptahāriṇo divirāḥ & rekhāmātravināśāt sahitaṃ kurvanti ye rahitam,एते हि चित्रगुप्ताः चित्रधियो गुप्तहारिणो दिविराः & रेखामात्रविनाशात् सहितं कुर्वन्ति ये रहितम् +Kalav_5.12,loke kalāḥ prasiddhāḥ svalpatarāḥ saṃcaranti divirāṇām & gūḍhakalāḥ kila teṣāṃ jānāti kaliḥ kṛtānto vā,लोके कलाः प्रसिद्धाः स्वल्पतराः संचरन्ति दिविराणाम् & गूढकलाः किल तेषां जानाति कलिः कृतान्तो वा +Kalav_5.13,vakralipinyāsakalā sakalāṅkanimīlanakalā & satatapraveśasaṃgrahalopakalā vyayavivardhanakalā ca,वक्रलिपिन्यासकला सकलाङ्कनिमीलनकला & सततप्रवेशसंग्रहलोपकला व्ययविवर्धनकला च +Kalav_5.14,grāhyaparicchedakalā deyadhanādānakāraṇakalā ca & utkocairharaṇakalā paryantabhuvaṃ palāyanakalā ca,ग्राह्यपरिच्छेदकला देयधनादानकारणकला च & उत्कोचैर्हरणकला पर्यन्तभुवं पलायनकला च +Kalav_5.15,śeṣasthavivekakalā calarāśisamagrabhakṣaṇakalā ca & utpannagopanakalā naṣṭaviśīrṇapradarśanakalā ca,शेषस्थविवेककला चलराशिसमग्रभक्षणकला च & उत्पन्नगोपनकला नष्टविशीर्णप्रदर्शनकला च +Kalav_5.16,krayamāṇairbharaṇakalā yojanacaryādibhiḥ kṣayakalā ca & ekatra pañcadaśyāṃ luṇṭhicikitsāsamāsanakalā ca,क्रयमाणैर्भरणकला योजनचर्यादिभिः क्षयकला च & एकत्र पञ्चदश्यां लुण्ठिचिकित्सासमासनकला च +Kalav_5.17,niḥśeṣabhūrjadāhād āgamanāśaśca paryante & yena vinā vyavahārī bhūryāgrahaṇe nirālokaḥ,निःशेषभूर्जदाहाद् आगमनाशश्च पर्यन्ते & येन विना व्यवहारी भूर्याग्रहणे निरालोकः +Kalav_5.18,sakalaṅkasya kṣayiṇo navanavarūpasya vṛddhibhājaśca & divirasya kalāḥ kuṭilāḥ ṣoḍaśa doṣākarasyaitāḥ,सकलङ्कस्य क्षयिणो नवनवरूपस्य वृद्धिभाजश्च & दिविरस्य कलाः कुटिलाः षोडश दोषाकरस्यैताः +Kalav_5.19,kūṭasthāḥ kāyasthāḥsarvanakāreṇa siddhamantreṇa & gurava iva viditamāyāvṛtticchedaṃ kṣaṇena kurvanti,कूटस्थाः कायस्थाःसर्वनकारेण सिद्धमन्त्रेण & गुरव इव विदितमायावृत्तिच्छेदं क्षणेन कुर्वन्ति +Kalav_5.20,hāritadhanapaśuvasanaḥ cauryabhayādbandhubhiḥ parityaktaḥ & babhrāma mahīmakhilāṃ tīvravyasanaḥ purā kitavaḥ,हारितधनपशुवसनः चौर्यभयाद्बन्धुभिः परित्यक्तः & बभ्राम महीमखिलां तीव्रव्यसनः पुरा कितवः +Kalav_5.21,sa kadācidetya puṇyaiḥ ujjayinīṃ tatra majjanaṃ kṛtvā & vicaranvijane puraharamandiramavalokayāmāsa,स कदाचिदेत्य पुण्यैः उज्जयिनीं तत्र मज्जनं कृत्वा & विचरन्विजने पुरहरमन्दिरमवलोकयामास +Kalav_5.22,śūnyāyatane gatvā varadaṃ devaṃ sadā mahākālam & upalepanakusumaphalaiḥ nirvyāpāraḥ siṣeve saḥ,शून्यायतने गत्वा वरदं देवं सदा महाकालम् & उपलेपनकुसुमफलैः निर्व्यापारः सिषेवे सः +Kalav_5.23,stotrajapagītadīpaiḥ vipuladhyānair niśāsu nirnidraḥ & tasthau tatra sa suciraṃ duḥsahadaurgatyanāśāya,स्तोत्रजपगीतदीपैः विपुलध्यानैर् निशासु निर्निद्रः & तस्थौ तत्र स सुचिरं दुःसहदौर्गत्यनाशाय +Kalav_5.24,tasya kadācidbhaktyā śubhaśatakṛtayā prasāditaḥ sahasā & bhavabhayahārī bhagavān bhūtapatiḥ saṃbabhāṣe tam,तस्य कदाचिद्भक्त्या शुभशतकृतया प्रसादितः सहसा & भवभयहारी भगवान् भूतपतिः संबभाषे तम् +Kalav_5.25,putra gṛhāṇetyukte devena kapālamālikāśikhare & ekaṃ kapālamasakṛt cakre saṃjñāṃ purārāteḥ,पुत्र गृहाणेत्युक्ते देवेन कपालमालिकाशिखरे & एकं कपालमसकृत् चक्रे संज्ञां पुरारातेः +Kalav_5.26,ardhokte sthagitavaraḥ saṃpīḍanasaṃjñayā kapālasya & tūṣṇīṃ cakāra rudro dāridryātkitavapuṇyānām,अर्धोक्ते स्थगितवरः संपीडनसंज्ञया कपालस्य & तूष्णीं चकार रुद्रो दारिद्र्यात्कितवपुण्यानाम् +Kalav_5.27,snātuṃ yāte tasmin vijane devaḥ kapālamavadattat & dantāṃśupaṭalapālīṃ gaṅgāmiva darśayannagre,स्नातुं याते तस्मिन् विजने देवः कपालमवदत्तत् & दन्तांशुपटलपालीं गङ्गामिव दर्शयन्नग्रे +Kalav_5.28,asya kitavasya sādhoḥ bhaktasya cirasthitasya varadāne & kasmāttvayā mamaiṣā vihitā saṃpīḍanaiḥ saṃjñā,अस्य कितवस्य साधोः भक्तस्य चिरस्थितस्य वरदाने & कस्मात्त्वया ममैषा विहिता संपीडनैः संज्ञा +Kalav_5.29,iti bhagavatā kapālaṃ pṛṣṭaṃ provāca sasmitaṃ śanakaiḥ & viṣamanayanoṣmavigalan maulīndusudhārasairjīvat,इति भगवता कपालं पृष्टं प्रोवाच सस्मितं शनकैः & विषमनयनोष्मविगलन् मौलीन्दुसुधारसैर्जीवत् +Kalav_5.30,śṛṇu bhagavanyena mayā vijñapto'si svabhāvasaralātman & sulabho'pi bodhyate vā niṣkāraṇamīśvaraḥ kena,शृणु भगवन्येन मया विज्ञप्तोऽसि स्वभावसरलात्मन् & सुलभोऽपि बोध्यते वा निष्कारणमीश्वरः केन +Kalav_5.31,eṣa kitavo'tiduḥkhī dāridryādviratasakalanijakṛtyaḥ & prāsāde'sminracayati lepanabalikusumadhūpārgham,एष कितवोऽतिदुःखी दारिद्र्याद्विरतसकलनिजकृत्यः & प्रासादेऽस्मिन्रचयति लेपनबलिकुसुमधूपार्घम् +Kalav_5.32,duḥkhī bhavati tapasvī dhanarahitaḥ sādaro bhavati dharme & bhraṣṭādhikāravibhavaḥ sarvapraṇataḥ priyaṃvado bhavati,दुःखी भवति तपस्वी धनरहितः सादरो भवति धर्मे & भ्रष्टाधिकारविभवः सर्वप्रणतः प्रियंवदो भवति +Kalav_5.33,arcayati devaviprān japati ciraṃ vetti nirdhano mitram & kaṭhino'pi lohapiṇḍaḥ taptaḥ karmaṇyatāṃ eti,अर्चयति देवविप्रान् जपति चिरं वेत्ति निर्धनो मित्रम् & कठिनोऽपि लोहपिण्डः तप्तः कर्मण्यतां एति +Kalav_5.34,vyasanaparitaptahṛdayaḥ tiṣṭhati sarvaḥ sadācāre & vibhavamadamohitānāṃ karmasmaraṇe kathā kaiva,व्यसनपरितप्तहृदयः तिष्ठति सर्वः सदाचारे & विभवमदमोहितानां कर्मस्मरणे कथा कैव +Kalav_5.35,aiśvaryārthī bhagavannrthī āśāpāśena lambamāno 'sau & kurute parāṃ saparyāṃ prāptārtho dṛśyate na punaḥ,ऐश्वर्यार्थी भगवन्न्र्थी आशापाशेन लम्बमानो ऽसौ & कुरुते परां सपर्यां प्राप्तार्थो दृश्यते न पुनः +Kalav_5.36,svārthārthinaḥ prayattā prāptārthāḥ sevakāḥ sadā viphalāḥ & na hi nāma jagati kaścit kṛtakāryaḥ sevako bhavati,स्वार्थार्थिनः प्रयत्ता प्राप्तार्थाः सेवकाः सदा विफलाः & न हि नाम जगति कश्चित् कृतकार्यः सेवको भवति +Kalav_5.37,deva prāsāde'smin phalajalakusumādibhogasāmagrīm & pūrṇe yāte kitave vijane nānye kariṣyanti,देव प्रासादेऽस्मिन् फलजलकुसुमादिभोगसामग्रीम् & पूर्णे याते कितवे विजने नान्ये करिष्यन्ति +Kalav_5.38,tasmātpuṇyopanataṃ kitavaṃ saṃrakṣa sevakaṃ satatam & varadānamasya bhagavan nirvāsanamātmapūjāyāḥ,तस्मात्पुण्योपनतं कितवं संरक्ष सेवकं सततम् & वरदानमस्य भगवन् निर्वासनमात्मपूजायाः +Kalav_5.39,śrutvaitadvakrataraṃ vacanaṃ pṛthuvismayasmeraḥ & taṃ papraccha pinākī kastvaṃ tattvena kiṃ karma,श्रुत्वैतद्वक्रतरं वचनं पृथुविस्मयस्मेरः & तं पप्रच्छ पिनाकी कस्त्वं तत्त्वेन किं कर्म +Kalav_5.40,iti pṛṣṭaṃ punarūce sapadi kapālaṃ vicintya sadbhāvam & magadhānāmahamabhavaṃ kāyasthakule svakarmaṇo vimukhaḥ,इति पृष्टं पुनरूचे सपदि कपालं विचिन्त्य सद्भावम् & मगधानामहमभवं कायस्थकुले स्वकर्मणो विमुखः +Kalav_5.41,snānajapavratanirataḥ tīrtharato viditasarvaśāstrārthaḥ & tyaktvā bhāgīrathyāṃ śarīrakaṃ tvatpadaṃ prāptaḥ,स्नानजपव्रतनिरतः तीर्थरतो विदितसर्वशास्त्रार्थः & त्यक्त्वा भागीरथ्यां शरीरकं त्वत्पदं प्राप्तः +Kalav_5.42,ākarṇyavaṃ bhagavān ūce kāyastha eva satyaṃ tvam & citraṃ kauṭilyakalāṃ na tyajasi kapālaśeṣo'pi,आकर्ण्यवं भगवान् ऊचे कायस्थ एव सत्यं त्वम् & चित्रं कौटिल्यकलां न त्यजसि कपालशेषोऽपि +Kalav_5.43,ityuktvā smitakiraṇaiḥ kurvannāśālatāḥ kusumaśubhrāḥ & snātvāgatāya tasmai kitavāya varaṃ dadau varadaḥ,इत्युक्त्वा स्मितकिरणैः कुर्वन्नाशालताः कुसुमशुभ्राः & स्नात्वागताय तस्मै कितवाय वरं ददौ वरदः +Kalav_5.44,kṛtvā tatkitavahitaṃ paśyata evāśu tasya śaśimauliḥ & niṣkāsitavāṃstacchira uttamatamamuṇḍamālikāpaṅkteḥ,कृत्वा तत्कितवहितं पश्यत एवाशु तस्य शशिमौलिः & निष्कासितवांस्तच्छिर उत्तमतममुण्डमालिकापङ्क्तेः +Kalav_5.45,ityevaṃ kuṭilakalāṃ sahajāṃ malināṃ janakṣaye niratām & yamadaṃṣṭrāmiva muñcati kāyastho nāsthiśeṣo'pi,इत्येवं कुटिलकलां सहजां मलिनां जनक्षये निरताम् & यमदंष्ट्रामिव मुञ्चति कायस्थो नास्थिशेषोऽपि +Kalav_5.46,susthaḥ ko nāma janaḥ satatāśucibhāvadūṣitakalānām & doṣakṛtāṃ śakṛtāmiva kāyasthānāmavaṣṭambhaiḥ,सुस्थः को नाम जनः सतताशुचिभावदूषितकलानाम् & दोषकृतां शकृतामिव कायस्थानामवष्टम्भैः +Kalav_5.47,asuraracitaprayatnād vijñātā diviravañcanā yena & saṃrakṣaitā matimatā ratnavatī vasumatī tena,असुररचितप्रयत्नाद् विज्ञाता दिविरवञ्चना येन & संरक्षैता मतिमता रत्नवती वसुमती तेन +Kalav_6.1,sargaḥ 6: madavarṇanam ekaḥ sakalajanānāṃ hṛdayeṣu kṛtāspado madaḥ śatruḥ & yenāviṣṭaśarīro na śṛṇoti na paśyati stabdhaḥ,सर्गः ६: मदवर्णनम् एकः सकलजनानां हृदयेषु कृतास्पदो मदः शत्रुः & येनाविष्टशरीरो न शृणोति न पश्यति स्तब्धः +Kalav_6.2,vijitātmanāṃ janānām abhavadyaḥ kṛtayuge damo nāma & so'yaṃ viparītatayā madaḥ sthitaḥ kaliyuge puṃsām,विजितात्मनां जनानाम् अभवद्यः कृतयुगे दमो नाम & सोऽयं विपरीततया मदः स्थितः कलियुगे पुंसाम् +Kalav_6.3,maunaṃ vadananikūṇanam ūrdhvekṣaṇamanyalakṣyatā cākṣṇoḥ & gātravilepanaveṣṭanam agryaṃ rūpaṃ madasyaitat,मौनं वदननिकूणनम् ऊर्ध्वेक्षणमन्यलक्ष्यता चाक्ष्णोः & गात्रविलेपनवेष्टनम् अग्र्यं रूपं मदस्यैतत् +Kalav_6.4,śauryamado rūpamadaḥ śṛṅgāramadaḥ kulonnatimadaśca & vibhavamadamūlajātā madavṛkṣā dehināmante,शौर्यमदो रूपमदः शृङ्गारमदः कुलोन्नतिमदश्च & विभवमदमूलजाता मदवृक्षा देहिनामन्ते +Kalav_6.5,śūlārūḍhasamāno vātastabdhopamo'tha bhūtasamaḥ & bahubhoge vibhavamadaḥ praśamajvarasaṃnipātasamaḥ,शूलारूढसमानो वातस्तब्धोपमोऽथ भूतसमः & बहुभोगे विभवमदः प्रशमज्वरसंनिपातसमः +Kalav_6.6,śauryamado bhujadarśī rūpamado darpaṇādidarśī ca & kāmamadaḥ strīdarśī vibhavamadastveṣa jātyandhaḥ,शौर्यमदो भुजदर्शी रूपमदो दर्पणादिदर्शी च & काममदः स्त्रीदर्शी विभवमदस्त्वेष जात्यन्धः +Kalav_6.7,antaḥsukharasamūrcchāmīlitanayanaḥ samāhitadhyānaḥ & dhanamada eṣa narāṇām ātmārāmopamaḥ ko'pi,अन्तःसुखरसमूर्च्छामीलितनयनः समाहितध्यानः & धनमद एष नराणाम् आत्मारामोपमः कोऽपि +Kalav_6.8,unmādayatyaviṣaye vividhavikāraḥ samastaguṇahīnaḥ & mūḍhamadastvanyo'yaṃ jayati vicitro nirālambaḥ,उन्मादयत्यविषये विविधविकारः समस्तगुणहीनः & मूढमदस्त्वन्योऽयं जयति विचित्रो निरालम्बः +Kalav_6.9,stambhānna paśyati bhuvaṃ khecaradarśī sadā tapasvimadaḥ & bhaktimado'dbhutakārī vismṛtadehaścalaḥ prakṛtyaiva,स्तम्भान्न पश्यति भुवं खेचरदर्शी सदा तपस्विमदः & भक्तिमदोऽद्भुतकारी विस्मृतदेहश्चलः प्रकृत्यैव +Kalav_6.10,ākoparaktanayanaḥ paravāṅmātrāsahaḥ pralāpī ca & viṣamaḥ śrutamadanāmā dhātukṣobho nṛṇāṃ mūrtaḥ,आकोपरक्तनयनः परवाङ्मात्रासहः प्रलापी च & विषमः श्रुतमदनामा धातुक्षोभो नृणां मूर्तः +Kalav_6.11,satatabhrukuṭikarālaḥ paruṣākrośī haṭhābhighātaparaḥ & adhikāramadaḥ puṃsāṃ sarvāśī rākṣasaḥ krūraḥ,सततभ्रुकुटिकरालः परुषाक्रोशी हठाभिघातपरः & अधिकारमदः पुंसां सर्वाशी राक्षसः क्रूरः +Kalav_6.12,pūrvapuruṣapratāpaprathitakathāvismṛtānyanijakṛtyaḥ & kulamada ekaḥ puṃsāṃ sudīrghadarśī mahājñānaḥ,पूर्वपुरुषप्रतापप्रथितकथाविस्मृतान्यनिजकृत्यः & कुलमद एकः पुंसां सुदीर्घदर्शी महाज्ञानः +Kalav_6.13,varjitasakalasparśaḥ sarvāśucibhāvanānnirālambaḥ & ākāśe'pi salepaḥ śaucamado nityasaṃkocaḥ,वर्जितसकलस्पर्शः सर्वाशुचिभावनान्निरालम्बः & आकाशेऽपि सलेपः शौचमदो नित्यसंकोचः +Kalav_6.14,sāvadhayaḥ sarvamadā nijanijamūlakṣaye vinaśyanti & varamada ekaḥ kuṭilo vijṛmbhate niravadhirbhogī,सावधयः सर्वमदा निजनिजमूलक्षये विनश्यन्ति & वरमद एकः कुटिलो विजृम्भते निरवधिर्भोगी +Kalav_6.15,pānamadastu jaghanyaḥ sarvajugupsāspadaṃ mahāmohaḥ & kṣaṇiko'pi harati sahasā varṣasahasrārjitaṃ śīlam,पानमदस्तु जघन्यः सर्वजुगुप्सास्पदं महामोहः & क्षणिकोऽपि हरति सहसा वर्षसहस्रार्जितं शीलम् +Kalav_6.16,vidyāvati vipravare gavi hastini bhūpatau śvapāke ca & madyamadaḥ samadarśī svaparavibhāgaṃ na jānāti,विद्यावति विप्रवरे गवि हस्तिनि भूपतौ श्वपाके च & मद्यमदः समदर्शी स्वपरविभागं न जानाति +Kalav_6.17,vigalitasadasadbhedaḥ samakāñcanaloṣṭapāṣāṇaḥ & prāpto yogidaśāmapi narake kṣībaḥ svayaṃ patati,विगलितसदसद्भेदः समकाञ्चनलोष्टपाषाणः & प्राप्तो योगिदशामपि नरके क्षीबः स्वयं पतति +Kalav_6.18,roditi gāyati vihasati gāyati vilapaty uccair upaiti saṃmoham & bhajate vividhavikārān saṃsārādarśamaṇḍalaḥ kṣībaḥ,रोदिति गायति विहसति गायति विलपत्य् उच्चैर् उपैति संमोहम् & भजते विविधविकारान् संसारादर्शमण्डलः क्षीबः +Kalav_6.19,parapaticumbanasaktāṃ paśyati dayitāṃ na yāti saṃtāpam & kṣībo'tigāḍharāgaṃ pītvā madhu vītarāgaḥ kim,परपतिचुम्बनसक्तां पश्यति दयितां न याति संतापम् & क्षीबोऽतिगाढरागं पीत्वा मधु वीतरागः किम् +Kalav_6.20,visṛjati vasanaṃ dūre vyasanaṃ gṛhṇāti duḥsahaṃ kṣībaḥ & añjalipātre pibati ca nijamūtravijṛmbhitaṃ candram,विसृजति वसनं दूरे व्यसनं गृह्णाति दुःसहं क्षीबः & अञ्जलिपात्रे पिबति च निजमूत्रविजृम्भितं चन्द्रम् +Kalav_6.21,cyavanaḥ purā maharṣiḥ yauvanamaśviprayogato labdhvā & yajñe svayaṃ kṛtajñaḥ tau cakre somapānārhau,च्यवनः पुरा महर्षिः यौवनमश्विप्रयोगतो लब्ध्वा & यज्ञे स्वयं कृतज्ञः तौ चक्रे सोमपानार्हौ +Kalav_6.22,kruddhastametya śakraḥ provāca mune na vetsi kimapi tvam & bhiṣajāvapaṅktiyogyo somārhāvaśvinau yasya,क्रुद्धस्तमेत्य शक्रः प्रोवाच मुने न वेत्सि किमपि त्वम् & भिषजावपङ्क्तियोग्यो सोमार्हावश्विनौ यस्य +Kalav_6.23,iti bahuśaḥ surapatinā pratiṣiddho'pi svatejasā cyavanaḥ & na cacāla niścitātmā nijakṛtyādaśvinoḥ prītyā,इति बहुशः सुरपतिना प्रतिषिद्धोऽपि स्वतेजसा च्यवनः & न चचाल निश्चितात्मा निजकृत्यादश्विनोः प्रीत्या +Kalav_6.24,tatkopodyatavajraṃ jambhārerāyataṃ bhujastambham & astambhayanmunīndraḥ prabhāvasaṃbhāvanāpātram,तत्कोपोद्यतवज्रं जम्भारेरायतं भुजस्तम्भम् & अस्तम्भयन्मुनीन्द्रः प्रभावसंभावनापात्रम् +Kalav_6.25,asṛjacca tadvadhāya pralambakāyopamaṃ caturdaṃṣṭram & yojanasahasravipulaṃ kṛtyārūpaṃ mahāsuraṃ ghoram,असृजच्च तद्वधाय प्रलम्बकायोपमं चतुर्दंष्ट्रम् & योजनसहस्रविपुलं कृत्यारूपं महासुरं घोरम् +Kalav_6.26,tenāviṣṭaḥ sahasā bhīto vajrī tamāyayau śaraṇam & somo'stu devabhiṣajoḥ iti covāca praṇaṣṭadhṛtiḥ,तेनाविष्टः सहसा भीतो वज्री तमाययौ शरणम् & सोमोऽस्तु देवभिषजोः इति चोवाच प्रणष्टधृतिः +Kalav_6.27,munirapi karuṇāsindhuḥ bhītaṃ praṇataṃ mahendramāśvāsya & madamutsasarja ghoraṃ dyūtastrīpānamṛgayāsu,मुनिरपि करुणासिन्धुः भीतं प्रणतं महेन्द्रमाश्वास्य & मदमुत्ससर्ज घोरं द्यूतस्त्रीपानमृगयासु +Kalav_6.28,so'yamasuraḥ pramāthī muninā kruddhena nirmito hṛdaye & nivasati śarīrabhājāṃ stambhākāro guṇairbaddhaḥ,सोऽयमसुरः प्रमाथी मुनिना क्रुद्धेन निर्मितो हृदये & निवसति शरीरभाजां स्तम्भाकारो गुणैर्बद्धः +Kalav_6.29,maune śrīmattānāṃ niḥspandadṛśi pravṛddhavibhavānām & bhrūbhaṅgamukhavikāre dhanikānāṃ bhrūyuge viṭādīnām,मौने श्रीमत्तानां निःस्पन्ददृशि प्रवृद्धविभवानाम् & भ्रूभङ्गमुखविकारे धनिकानां भ्रूयुगे विटादीनाम् +Kalav_6.30,jihvāsu dūtaviduṣāṃ rūpavatāṃ daśanavasanakeśeṣu & vaidyānāmoṣṭhapuṭe grīvāyāṃ guṇiniyogigaṇakānām,जिह्वासु दूतविदुषां रूपवतां दशनवसनकेशेषु & वैद्यानामोष्ठपुटे ग्रीवायां गुणिनियोगिगणकानाम् +Kalav_6.31,skandhataṭe subhaṭānāṃ hṛdaye vaṇijāṃ kareṣu śilpavatām & galapatrāṅgulibhaṅge chātrāṇāṃ stanataṭeṣu taruṇīnām,स्कन्धतटे सुभटानां हृदये वणिजां करेषु शिल्पवताम् & गलपत्राङ्गुलिभङ्गे छात्राणां स्तनतटेषु तरुणीनाम् +Kalav_6.32,udare śrāddhārhāṇāṃ jaṅghāsu ca lekhahārapuruṣāṇām & gaṇḍeṣu kuñjarāṇāṃ barhe śikhināṃ gateṣu haṃsānām,उदरे श्राद्धार्हाणां जङ्घासु च लेखहारपुरुषाणाम् & गण्डेषु कुञ्जराणां बर्हे शिखिनां गतेषु हंसानाम् +Kalav_6.33,ityevaṃ madanāmā madāgraho bahuvikāradṛḍhamohaḥ & aṅge kāṣṭhībhūto vasati sadā sarvabhūtānām,इत्येवं मदनामा मदाग्रहो बहुविकारदृढमोहः & अङ्गे काष्ठीभूतो वसति सदा सर्वभूतानाम् +Kalav_7.1,iti mahākaviśrīkṣemendraviracite kalāvilāse madavarṇananāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ sargaḥ 7: gāyanavarṇanam artho nāma janānāṃ jīvitamakhilakriyākalāpasya & tamapi haranty atidhūrtāḥ ślakṣṇagalā gāyanā loke,इति महाकविश्रीक्षेमेन्द्रविरचिते कलाविलासे मदवर्णननाम षष्ठः सर्गः सर्गः ७: गायनवर्णनम् अर्थो नाम जनानां जीवितमखिलक्रियाकलापस्य & तमपि हरन्त्य् अतिधूर्ताः श्लक्ष्णगला गायना लोके +Kalav_7.2,niḥśeṣaṃ kamalākarakoṣaṃ jagdhvāpi kumudamāsvādya & kṣīṇā gāyanabhṛṅgā mātaṅgapraṇayatāṃ yānti,निःशेषं कमलाकरकोषं जग्ध्वापि कुमुदमास्वाद्य & क्षीणा गायनभृङ्गा मातङ्गप्रणयतां यान्ति +Kalav_7.3,ghaṭapaṭaśakaṭaskandhā bahuḍimbhā muktakeśakakalāpāḥ & ete yonipisācā bhūpabhujo gāyanā loke,घटपटशकटस्कन्धा बहुडिम्भा मुक्तकेशककलापाः & एते योनिपिसाचा भूपभुजो गायना लोके +Kalav_7.4,tamasi varākaś cauro hāhākāreṇa yāti saṃtrastaḥ & gāyanacauraḥ prakaṭaṃ hāhākṛtvaiva harati sarvasvam,तमसि वराकश् चौरो हाहाकारेण याति संत्रस्तः & गायनचौरः प्रकटं हाहाकृत्वैव हरति सर्वस्वम् +Kalav_7.5,pā pā dha dha ni ni ga ma sā dhā dhā mā mā sa mā sa gā dhā mā & kṛtvā svarapadapālīṃ gāyanadhūrtāś caranty ete,पा पा ध ध नि नि ग म सा धा धा मा मा स मा स गा धा मा & कृत्वा स्वरपदपालीं गायनधूर्ताश् चरन्त्य् एते +Kalav_7.6,kuṭilāvartabhrāntaiḥ veṣavikāraiś ca mukhavikāraiś ca & gāyati gāyanasaṃgho mardalahastaś ciraṃ maunī,कुटिलावर्तभ्रान्तैः वेषविकारैश् च मुखविकारैश् च & गायति गायनसंघो मर्दलहस्तश् चिरं मौनी +Kalav_7.7,āmantraṇajayaśabdaiḥ pratipadahuṃkāraghargharārāvaiḥ & svayamuktasādhuvādaiḥ antarayati gāyano gītam,आमन्त्रणजयशब्दैः प्रतिपदहुंकारघर्घरारावैः & स्वयमुक्तसाधुवादैः अन्तरयति गायनो गीतम् +Kalav_7.8,jalapatite saktukaṇe matsyairbhukte'sti kāpi dharmāptiḥ & gāyanadattāsu paraṃ koṭiṣvapi nāsti phalaleśaḥ,जलपतिते सक्तुकणे मत्स्यैर्भुक्तेऽस्ति कापि धर्माप्तिः & गायनदत्तासु परं कोटिष्वपि नास्ति फललेशः +Kalav_7.9,mugdhadhanānāṃ vidhinā ruddhānāmandhakūpakoṣeṣu & vihito vivṛtamahāsyo gāyananāmā praṇālaugha��,मुग्धधनानां विधिना रुद्धानामन्धकूपकोषेषु & विहितो विवृतमहास्यो गायननामा प्रणालौघः +Kalav_7.10,naitat prakaṭitadaśanā gāyanadhūrtāḥ sadaiva gāyanti & ete gatānugatikān hasanti dhūrtā gṛhītārthān,नैतत् प्रकटितदशना गायनधूर्ताः सदैव गायन्ति & एते गतानुगतिकान् हसन्ति धूर्ता गृहीतार्थान् +Kalav_7.11,prātargāyanadhūrtā bhavanti dhīrāḥ sahārakeyūrāḥ & madhyāhne dyūtajitā nagnā bhagnā nirādhārāḥ,प्रातर्गायनधूर्ता भवन्ति धीराः सहारकेयूराः & मध्याह्ने द्यूतजिता नग्ना भग्ना निराधाराः +Kalav_7.12,stutivāgurānibaddhaiḥ vacanaśaraiḥ kapaṭakūṭaracanābhiḥ & gītairgāyanalubdhā mugdhamṛgāṇāṃ haranti sarvasvam,स्तुतिवागुरानिबद्धैः वचनशरैः कपटकूटरचनाभिः & गीतैर्गायनलुब्धा मुग्धमृगाणां हरन्ति सर्वस्वम् +Kalav_7.13,naṣṭasvarapadagītaiḥ kṣaṇena lakṣāni gāyano labdhvā & dāsyāḥ sutena dattaṃ kimiti vadarduḥkhito yāti,नष्टस्वरपदगीतैः क्षणेन लक्षानि गायनो लब्ध्वा & दास्याः सुतेन दत्तं किमिति वदर्दुःखितो याति +Kalav_7.14,varjitasādhudvijavaravṛddhāyāḥ sakalaśokakalitāyāḥ & śāpo'yameva lakṣmyā gāyanabhojyaiva yat satatam,वर्जितसाधुद्विजवरवृद्धायाः सकलशोककलितायाः & शापोऽयमेव लक्ष्म्या गायनभोज्यैव यत् सततम् +Kalav_7.15,devaḥ purā surāṇām adhinātho nāradaṃ cirāyātam & papraccha lokavṛttaṃ mahītale bhūmipālānām,देवः पुरा सुराणाम् अधिनाथो नारदं चिरायातम् & पप्रच्छ लोकवृत्तं महीतले भूमिपालानाम् +Kalav_7.16,so'vadaravanipatīnāṃ jayināṃ bahudānadharmayajñānām & caratā mayā nṛloke surapatiyogyāḥ śriyo dṛṣṭāḥ,सोऽवदरवनिपतीनां जयिनां बहुदानधर्मयज्ञानाम् & चरता मया नृलोके सुरपतियोग्याः श्रियो दृष्टाः +Kalav_7.17,te tu tvāṃ spardhante vibhavairvaruṇaṃ dhanādhināthaṃ ca & śatamakhasaṃjñāmasakṛd bahutarayajñā hasanty eva,ते तु त्वां स्पर्धन्ते विभवैर्वरुणं धनाधिनाथं च & शतमखसंज्ञामसकृद् बहुतरयज्ञा हसन्त्य् एव +Kalav_7.18,śrutvā tarmunivacanaṃ jātadveṣaḥ śatakratuḥ kopāt & hartuṃ dhanaṃ piśācān visasarja bhuvaṃ narendrāṇām,श्रुत्वा तर्मुनिवचनं जातद्वेषः शतक्रतुः कोपात् & हर्तुं धनं पिशाचान् विससर्ज भुवं नरेन्द्राणाम् +Kalav_7.19,te gītanāmamantrāḥ surapatidiṣṭāḥ piśācasaṃghātāḥ & hartuṃ sakalanṛpāṇāṃ dhanamakhilaṃ bhūtalaṃ prayayuḥ,ते गीतनाममन्त्राः सुरपतिदिष्टाः पिशाचसंघाताः & हर्तुं सकलनृपाणां धनमखिलं भूतलं प्रययुः +Kalav_7.20,māyādāsaḥ prathamaṃ ḍambaradāsaś ca vajradāsaś ca & jh[kṣ?]ayadāsaluṇṭhadāsau kharaharadāsaḥ prasiddhadāsaś ca,मायादासः प्रथमं डम्बरदासश् च वज्रदासश् च & झ्[क्ष्?]अयदासलुण्ठदासौ खरहरदासः प्रसिद्धदासश् च +Kalav_7.21,vāḍavadāsaś cāṣṭau te gatvā martyalokamatibhayadāḥ & vivṛtāsyaghorakuharā gāyanasṛṣṭiṃ sasarjurativikaṭām,वाडवदासश् चाष्टौ ते गत्वा मर्त्यलोकमतिभयदाः & विवृतास्यघोरकुहरा गायनसृष्टिं ससर्जुरतिविकटाम् +Kalav_7.22,yairetairhṛtavibhavā diśi diśi hṛta[?]sakalalokasarvasvāḥ & yajñādiṣu bhūpatayo jātāḥ śithilodyamāḥ sarve,यैरेतैर्हृतविभवा दिशि दिशि हृत[?]सकललोकसर्वस्वाः & यज्ञादिषु भूपतयो जाताः शिथिलोद्यमाः सर्वे +Kalav_7.23,ete hi karṇavivaraiḥ praviśya gītacchalena bhūpānām & sahasā haranti hṛdayaṃ karṇapiśācā mahāghorāḥ,एते हि कर्णविवरैः प्रविश्य गीतच्छलेन भूपानाम् & सहसा हरन्ति हृदयं कर्णपिशाचा महाघोराः +Kalav_7.24,tasmāreṣāṃ rāṣṭre na dadāti vikāriṇāṃ praveśaṃ yaḥ & tasya sakalārthasaṃpadyajñavatī bhūmirādhīnā,तस्मारेषां राष्ट्रे न ददाति विकारिणां प्रवेशं यः & तस्य सकलार्थसंपद्यज्ञवती भूमिराधीना +Kalav_7.25,naṭanartakacakracarāḥ kuśīlavāścāraṇā viṭāścaiva & aiśvaryaśāliśalabhāḥ caranti tebhyaḥ śriyaṃ rakṣet,नटनर्तकचक्रचराः कुशीलवाश्चारणा विटाश्चैव & ऐश्वर्यशालिशलभाः चरन्ति तेभ्यः श्रियं रक्षेत् +Kalav_7.26,gāyanasaṃghasyaikyād uttiṣṭhati gītaniḥsvanaḥ sumahān & asthāne dattāyā lakṣmyā iva saṃbhramākrandaḥ,गायनसंघस्यैक्याद् उत्तिष्ठति गीतनिःस्वनः सुमहान् & अस्थाने दत्ताया लक्ष्म्या इव संभ्रमाक्रन्दः +Kalav_8.1,sargaḥ 8 tatrāpi hemakārā haraṇakalāyoginaḥ pṛthudhyānāḥ & ye dhāmni bahulalakṣmyāḥ śūnyatvaṃ darśayanty eva,सर्गः ८ तत्रापि हेमकारा हरणकलायोगिनः पृथुध्यानाः & ये धाम्नि बहुललक्ष्म्याः शून्यत्वं दर्शयन्त्य् एव +Kalav_8.2,sāraṃ sakaladhanānāṃ saṃpatsu vibhūṣaṇaṃ vipadi rakṣā & ete haranti pāpāḥḷ satataṃ tejaḥ paraṃ hema,सारं सकलधनानां संपत्सु विभूषणं विपदि रक्षा & एते हरन्ति पापाःऌ सततं तेजः परं हेम +Kalav_8.3,sahasaiva dūṣayanti sparśena suvarṇamupahatacchāyām & nityāśucayaḥ pāpāḥ caṇḍālā hemakārāś ca,सहसैव दूषयन्ति स्पर्शेन सुवर्णमुपहतच्छायाम् & नित्याशुचयः पापाः चण्डाला हेमकाराश् च +Kalav_8.4,masṛṇakaṣāśmani nikaṣo mandarucikramagatā kalā teṣām & yeṣāṃ paruṣakaṣāśmani vikrayakāle'pi lābhakalā,मसृणकषाश्मनि निकषो मन्दरुचिक्रमगता कला तेषाम् & येषां परुषकषाश्मनि विक्रयकालेऽपि लाभकला +Kalav_8.5,sopasnehaḥ svedyaḥ sikthakamudro'pi bālukāprāyaḥ & soṣmā ca yuktibhedāt tulopalānāṃ kalāḥ pañca,सोपस्नेहः स्वेद्यः सिक्थकमुद्रोऽपि बालुकाप्रायः & सोष्मा च युक्तिभेदात् तुलोपलानां कलाः पञ्च +Kalav_8.6,dvipuṭā sphoṭavipākā suvarṇarasapāyinī sutāmrakalā & sīsamalakācacūrṇagrahaṇaparā ṣaṭkalā mūṣā,द्विपुटा स्फोटविपाका सुवर्णरसपायिनी सुताम्रकला & सीसमलकाचचूर्णग्रहणपरा षट्कला मूषा +Kalav_8.7,vakramukhī viṣamapuṭā suṣiratalā nyastapāradā mṛdvī & pakṣakaṭā granthimatī sikthakalā bahuguṇā puronamrā,वक्रमुखी विषमपुटा सुषिरतला न्यस्तपारदा मृद्वी & पक्षकटा ग्रन्थिमती सिक्थकला बहुगुणा पुरोनम्रा +Kalav_8.8,vātabhrāntā tanvī gurvī vā paruṣavātadhṛtacūrṇā & nirjīvanā sajīvā ṣoḍaśa hemnastulāsu kalāḥ,वातभ्रान्ता तन्वी गुर्वी वा परुषवातधृतचूर्णा & निर्जीवना सजीवा षोडश हेम्नस्तुलासु कलाः +Kalav_8.9,mandaḥ sāvego vā madhyacchinnaḥ saśabdlphūtkāraḥ & pātī śīkarakārī phūtkāraḥ ṣaṭkalāsteṣām,मन्दः सावेगो वा मध्यच्छिन्नः सशब्द्ल्फूत्कारः & पाती शीकरकारी फूत्कारः षट्कलास्तेषाम् +Kalav_8.10,jvālāvalayī dhūmo visphoṭī mandakaḥ sphuliṅgī ca & pūrvadhṛtatāmracūrṇas teṣāṃ api ṣaṭkalo vahniḥ,ज्वालावलयी धूमो विस्फोटी मन्दकः स्फुलिङ्गी च & पूर्वधृतताम्रचूर्णस् तेषां अपि षट्कलो वह्निः +Kalav_8.11,praśnaḥ kathā vicitrā kaṇḍūyanamaṃśukāntarākṛṣṭiḥ & dinavelārkanirīkṣaṇamatihāso makṣikākṣepaḥ,प्रश्नः कथा विचित्रा कण्डूयनमंशुकान्तराकृष्टिः & दिनवेलार्कनिरीक्षणमतिहासो मक्षिकाक्षेपः +Kalav_8.12,kautukadarśanamasakṛtsvajanakaliḥ salilapātrabhaṅgaśca & bahirapi gamanaṃ bahuśo dvādaśa ceṣṭākalās teṣām,कौतुकदर्शनमसकृत्स्वजनकलिः सलिलपात्रभङ्गश्च & बहिरपि गमनं बहुशो द्वादश चेष्टाकलास् तेषाम् +Kalav_8.13,ghaṭitasyopari pākaḥ kṛtrimavarṇaprakāśanotkarṣī & tanugomayāgnimadhye lavaṇakṣārānulepena,घटितस्योपरि पाकः कृत्रिमवर्णप्रकाशनोत्कर्षी & तनुगोमयाग्निमध्ये लवणक्षारानुलेपेन +Kalav_8.14,sāmānyalohapātrādbhūminyaste'pi kāntalohatale & dhāvati vadanena tulā riktāpi muhuḥ supūrṇeva,सामान्यलोहपात्राद्भूमिन्यस्तेऽपि कान्तलोहतले & धावति वदनेन तुला रिक्तापि मुहुः सुपूर्णेव +Kalav_8.15,pratibaddhe jatuyogye prakṣiptanighūḍhakanakakaṇam & tulitaṃ pūraṇakāle sukhena hartuṃ samāyāti,प्रतिबद्धे जतुयोग्ये प्रक्षिप्तनिघूढकनककणम् & तुलितं पूरणकाले सुखेन हर्तुं समायाति +Kalav_8.16,ujjvalane'pi ca teṣāṃ pātanamatisukaramaśmakāle ca & sadṛśavicitrābharaṇe parivartanalāghavaprasāraśca,उज्ज्वलनेऽपि च तेषां पातनमतिसुकरमश्मकाले च & सदृशविचित्राभरणे परिवर्तनलाघवप्रसारश्च +Kalav_8.17,pūrṇādāne ghaṭane nekṣā māṣārpaṇaṃ prabhāyogaḥ & kālāharaṇavināśaḥ pratipūraṇayācanaṃ bahuśleṣaḥ,पूर्णादाने घटने नेक्षा माषार्पणं प्रभायोगः & कालाहरणविनाशः प्रतिपूरणयाचनं बहुश्लेषः +Kalav_8.18,ekādaśa yuktikālasteṣāmetāḥ samāsena & ekaiva kalā mahatī niśi gamanaṃ sarvamādāya,एकादश युक्तिकालस्तेषामेताः समासेन & एकैव कला महती निशि गमनं सर्वमादाय +Kalav_8.19,etā hemakārāṇāṃ vicāralabhyāḥ kalāścatuḥṣaṣṭiḥ & anyā gūḍhāśca kalāḥ sahasranetro'pi no vetti,एता हेमकाराणां विचारलभ्याः कलाश्चतुःषष्टिः & अन्या गूढाश्च कलाः सहस्रनेत्रोऽपि नो वेत्ति +Kalav_8.20,meruḥ sthito'tidūre manuṣyabhūmiṃ cirātparityajya & bhīto'vaśyaṃ cauryādghorāṇāṃ hemakārāṇām,मेरुः स्थितोऽतिदूरे मनुष्यभूमिं चिरात्परित्यज्य & भीतोऽवश्यं चौर्याद्घोराणां हेमकाराणाम् +Kalav_8.21,kanakaśilāśatasaṃdhiprasṛtamahāvivarakoṭisaṃghātaiḥ & utkīrṇanikhilaśikharaḥ purā kṛto mūṣakairmeruḥ,कनकशिलाशतसंधिप्रसृतमहाविवरकोटिसंघातैः & उत्कीर्णनिखिलशिखरः पुरा कृतो मूषकैर्मेरुः +Kalav_8.22,tatrākhilākhusenānikhātanakharāvalekhanotkhātaiḥ & śithilitamūlaḥ sahasā babhūva meruḥ purā niyatam,तत्राखिलाखुसेनानिखातनखरावलेखनोत्खातैः & शिथिलितमूलः सहसा बभूव मेरुः पुरा नियतम् +Kalav_8.23,mūṣakanakharotkhātaḥ sumeruruccaistarāṃ śuśubhe & uddhatasuvarṇadhūlīpaṭalaiḥ kapilā bahuḥ kakubhaḥ,मूषकनखरोत्खातः सुमेरुरुच्चैस्तरां शुशुभे & उद्धतसुवर्णधूलीपटलैः कपिला बहुः ककुभः +Kalav_8.24,tasmiñjarjaraśikhare vivarodaradalitakanakakūṭataṭe & kalpāntāgamaśaṅkābhayamāvirabhūdamartyānām,तस्मिञ्जर्जरशिखरे विवरोदरदलितकनककूटतटे & कल्पान्तागमशङ्काभयमाविरभूदमर्त्यानाम् +Kalav_8.25,āha ca divyadṛśā tadvilokya sarvaṃ surānāthāgastyaḥ & ete te brahmaghnā niśācārāstridaśasaṃgare nihatāḥ,आह च दिव्यदृशा तद्विलोक्य सर्वं सुरानाथागस्त्यः & एते ते ब्रह्मघ्ना निशाचारास्त्रिदशसंगरे निहताः +Kalav_8.26,jātā mūṣakarūpā merunipāte kṛtārambhāḥ & vadhyāḥ punarapi bhavatāmāśramabhaṅgān munīnāṃ ca,जाता मूषकरूपा मेरुनिपाते कृतारम्भाः & वध्याः पुनरपि भवतामाश्रमभङ्गान् मुनीनां च +Kalav_8.27,śrutvaitanmunivacanaṃ dhūmena bilāvalīṃ samāpūrya & śāpena pūrvadagdhāñjagdhustridaśā mahāmūṣān,श्रुत्वैतन्मुनिवचनं धूमेन बिलावलीं समापूर्य & शापेन पूर्वदग्धाञ्जग्धुस्त्रिदशा महामूषान् +Kalav_8.28,ete ta eva mūṣāḥ suvarṇkārāḥ kṣitau punarjātāḥ & janmābhyāsādaniśaṃ kāñcanacūrṇaṃ nikarṣanti,एते त एव मूषाः सुवर्ण्काराः क्षितौ पुनर्जाताः & जन्माभ्यासादनिशं काञ्चनचूर्णं निकर्षन्ति +Kalav_8.29,tasmānmahīpatīnāmasaṃbhave garadacoradasyūnām & ekaḥ suvarṇakāro nigrāhyaḥ sarvathā nityam,तस्मान्महीपतीनामसंभवे गरदचोरदस्यूनाम् & एकः सुवर्णकारो निग्राह्यः सर्वथा नित्यम् +Kalav_9.1,sargaḥ 9: nānādhūrtavarṇanam vāñcakamāyā mahatī mahītale jaladhimekhale nikhile & naṣṭadhiyāṃ matsyānāṃ jālālī dhīvarairvihitā,सर्गः ९: नानाधूर्तवर्णनम् वाञ्चकमाया महती महीतले जलधिमेखले निखिले & नष्टधियां मत्स्यानां जालाली धीवरैर्विहिता +Kalav_9.2,sarvasvameva paramaṃ prāṇā yeṣāṃ kṛte prayatno'yam & vaidyā vedyāḥ satataṃ yeṣāṃ haste sthitāste'pi,सर्वस्वमेव परमं प्राणा येषां कृते प्रयत्नोऽयम् & वैद्या वेद्याः सततं येषां हस्ते स्थितास्तेऽपि +Kalav_9.3,ete hi dehadāhād virahā iva duḥsahā bhiṣajaḥ & grīṣmadivasā ivogrā bahutṛṣṇaḥ śoṣayanty eva,एते हि देहदाहाद् विरहा इव दुःसहा भिषजः & ग्रीष्मदिवसा इवोग्रा बहुतृष्णः शोषयन्त्य् एव +Kalav_9.4,vividhauṣadhaparivatairyogaiḥ jijñāsayā svavidyāyāḥ & hatvā nṛṇāṃ sahasraṃ paścādvaidyo bhavetsiddhaḥ,विविधौषधपरिवतैर्योगैः जिज्ञासया स्वविद्यायाः & हत्वा नृणां सहस्रं पश्चाद्वैद्यो भवेत्सिद्धः +Kalav_9.5,vinyasya rāśicakraṃ grahacintāṃ nāṭayarmukhavikāraiḥ & anuvadati cirārgaṇako yat kiṃcit prāśnikenoktam,विन्यस्य राशिचक्रं ग्रहचिन्तां नाटयर्मुखविकारैः & अनुवदति चिरार्गणको यत् किंचित् प्राश्निकेनोक्तम् +Kalav_9.6,gaṇayati gagane gaṇakaḥ candreṇa samāgamaṃ viśākhāyāḥ & vividhabhujaṃgakrīḍāsaktāṃ gṛhiṇīṃ na jānāti,गणयति गगने गणकः चन्द्रेण समागमं विशाखायाः & विविधभुजंगक्रीडासक्तां गृहिणीं न जानाति +Kalav_9.7,prathamaṃ svavittamakhilaṃ kanakārthī bhasmasāt kṛtvā & paścāt sadhanānrasikān vināśayaty eṣa varṇikānipunaḥ,प्रथमं स्ववित्तमखिलं कनकार्थी भस्मसात् कृत्वा & पश्चात् सधनान्रसिकान् विनाशयत्य् एष वर्णिकानिपुनः +Kalav_9.8,śatavedhī siddho me sahasravedhī raso'pi niryātaḥ & iti vadati dhātuvādī nagno malinaḥ kṛśo rūkṣaḥ,शतवेधी सिद्धो मे सहस्रवेधी रसोऽपि निर्यातः & इति वदति धातुवादी नग्नो मलिनः कृशो रूक्षः +Kalav_9.9,tāmraghaṭopamaśīrṣo dhūrto hi rasāyanī jarājīrṇaḥ & keśotpādanakathayā khalvāṭāneva muṣṇāti,ताम्रघटोपमशीर्षो धूर्तो हि रसायनी जराजीर्णः & केशोत्पादनकथया खल्वाटानेव मुष्णाति +Kalav_9.10,prahlādanaśucitārakaśambararamaṇījane 'pi baddhāśaḥ & bilvādibhiratikāmī hutvā dhūmāndhatāmeti,प्रह्लादनशुचितारकशम्बररमणीजने ऽपि बद्धाशः & बिल्वादिभिरतिकामी हुत्वा धूमान्धतामेति +Kalav_9.11,khecaryaḥ sukhasādhyā yatnādyadi labhyate nabhaḥkusumam & uktāḥ prayogavidbhiḥ maśakāsthiṣu siddhayo bahudhā,खेचर्यः सुखसाध्या यत्नाद्यदि लभ्यते नभःकुसुमम् & उक्ताः प्रयोगविद्भिः मशकास्थिषु सिद्धयो बहुधा +Kalav_9.12,kṛṣṇāśvaśakṛdvṛtyā paśyati gagane surendrabhavanāni & maṇḍūkavasālipto bhavati pumārvallabho'psarasām,कृष्णाश्वशकृद्वृत्या पश्यति गगने सुरेन्द्रभवनानि & मण्डूकवसालिप्तो भवति पुमार्वल्लभोऽप्सरसाम् +Kalav_9.13,ity uktvā punarāśāṃ diśi diśi vilasanti dhūrtasaṃghātāḥ & yairvividhasiddhilubdhāḥ kṣaiptāḥ śataśo narāḥ śvabhre,इत्य् उक्त्वा पुनराशां दिशि दिशि विलसन्ति धूर्तसंघाताः & यैर्विविधसिद्धिलुब्धाः क्षैप्ताः शतशो नराः श्वभ्रे +Kalav_9.14,vaśyākarṣaṇayogī pathi pathi rakṣāṃ dadāti nārīṇām & ratikāmatantramūlaṃ mūlaṃ mantraṃ na jānāti,वश्याकर्षणयोगी पथि पथि रक्षां ददाति नारीणाम् & रतिकामतन्त्रमूलं मूलं मन्त्रं न जानाति +Kalav_9.15,bahavo rathyāguravo laghudīkṣāḥ svalpayogamutpādya & vyādhā iva vardhante mugdhānāṃ draviṇadāraharāḥ,बहवो रथ्यागुरवो लघुदीक्षाः स्वल्पयोगमुत्पाद्य & व्याधा इव वर्धन्ते मुग्धानां द्रविणदारहराः +Kalav_9.16,hastasthā dhanarekhā vipulatarāsyā patiś ca calacittaḥ & mṛdnāti kulavadhūnām ity uktvā kamalakomalaṃ pāṇim,हस्तस्था धनरेखा विपुलतरास्या पतिश् च चलचित्तः & मृद्नाति कुलवधूनाम् इत्य् उक्त्वा कमलकोमलं पाणिम् +Kalav_9.17,baddhe'ṅguṣṭhe salile paśyati vividhaṃ janabhramaṃ kanyā & na prāpyate ca coro moho'sāv indrajālasya,बद्धेऽङ्गुष्ठे सलिले पश्यति विविधं जनभ्रमं कन्या & न प्राप्यते च चोरो मोहोऽसाव् इन्द्रजालस्य +Kalav_9.18,khādati pibati ca dhūrtaḥ pralāpakārī nṛṇāṃ talāghātaiḥ & ceṭāveśaṃ kṛtvā nirmantrakṣudradhūpena,खादति पिबति च धूर्तः प्रलापकारी नृणां तलाघातैः & चेटावेशं कृत्वा निर्मन्त्रक्षुद्रधूपेन +Kalav_9.19,kakṣapuṭe nāgārjunalikhitā yuktir vidhīyatāṃ dhūpe & yo hartuṃ mohāditi dhūrto'gnau kṣipati paravittam,कक्षपुटे नागार्जुनलिखिता युक्तिर् विधीयतां धूपे & यो हर्तुं मोहादिति धूर्तोऽग्नौ क्षिपति परवित्तम् +Kalav_9.20,yakṣīputrāś corā vijñeyāḥ kūṭadhūpakartāraḥ & yeṣāṃ pratyakṣaphalaṃ dārirdyaṃ rājabhaṅgaś ca,यक्षीपुत्राश् चोरा विज्ञेयाः कूटधूपकर्तारः & येषां प्रत्यक्षफलं दारिर्द्यं राजभङ्गश् च +Kalav_9.21,bahutaradhanena vaṇijā putrī sā putravargṛhītaiva & madadhīneti kathābhiḥ kanyārthaṃ bhujyate dhūrtaḥ,बहुतरधनेन वणिजा पुत्री सा पुत्रवर��गृहीतैव & मदधीनेति कथाभिः कन्यार्थं भुज्यते धूर्तः +Kalav_9.22,cintyaḥ sveṅitavādī marmajño hṛdayacaura evāsau & tiṣṭhati paraprayukto mithyābadhiro'thavā mūkaḥ,चिन्त्यः स्वेङितवादी मर्मज्ञो हृदयचौर एवासौ & तिष्ठति परप्रयुक्तो मिथ्याबधिरोऽथवा मूकः +Kalav_9.23,bhasmasmerā veśyā vṛddhāḥ śramaṇāḥ sadaivatā gaṇikāḥ & etāḥ kulanārīṇāṃ caranti dhanaśīlahāriṇyaḥ,भस्मस्मेरा वेश्या वृद्धाः श्रमणाः सदैवता गणिकाः & एताः कुलनारीणां चरन्ति धनशीलहारिण्यः +Kalav_9.24,vidhavā taruṇī sadhanā vāñcati divyaṃ bhavadvidhaṃ ramaṇam & dhūrto jaḍamity uktvā sarvasvaṃ tasya bhakṣayati,विधवा तरुणी सधना वाञ्चति दिव्यं भवद्विधं रमणम् & धूर्तो जडमित्य् उक्त्वा सर्वस्वं तस्य भक्षयति +Kalav_9.25,pratyahavetanayuktāḥ karmasu ye kāryśilpino dhūrtāḥ & vilasantikarmavighnaiḥ vijñeyāḥ kālacaurāste,प्रत्यहवेतनयुक्ताः कर्मसु ये कार्य्शिल्पिनो धूर्ताः & विलसन्तिकर्मविघ्नैः विज्ञेयाः कालचौरास्ते +Kalav_9.26,akṣavyājairvividhaiḥ gaṇanahastādilāghavair nipuṇāḥ & dhūrtāś caranti gūḍhaṃ prasiddhakitavā videśeṣu,अक्षव्याजैर्विविधैः गणनहस्तादिलाघवैर् निपुणाः & धूर्ताश् चरन्ति गूढं प्रसिद्धकितवा विदेशेषु +Kalav_9.27,bhojanamātrotpattiḥ bahuvyayo dyūtamadyaveśyābhiḥ & vijñeyo gṛhacauro bandhujano veśmadāso vā,भोजनमात्रोत्पत्तिः बहुव्ययो द्यूतमद्यवेश्याभिः & विज्ञेयो गृहचौरो बन्धुजनो वेश्मदासो वा +Kalav_9.28,kṛtakaṃ śāstramasatyaṃ sākṣārdṛṣṭaś ca kena paralokaḥ & iti vadati yaḥ sa śaṅkyo niraṅkuśo mattamātaṅgaḥ,कृतकं शास्त्रमसत्यं साक्षार्दृष्टश् च केन परलोकः & इति वदति यः स शङ्क्यो निरङ्कुशो मत्तमातङ्गः +Kalav_9.29,bahulābhalubdhamanasāṃ haranti ye duḥsahena lābhena & ṛṇadhanamadhikavidagdhā vijñeyā lābhacorāste,बहुलाभलुब्धमनसां हरन्ति ये दुःसहेन लाभेन & ऋणधनमधिकविदग्धा विज्ञेया लाभचोरास्ते +Kalav_9.30,adhikaraṇāmbudhimadhye jvalanti vaḍavāgnayaḥ satatabhakṣāḥ & janadhanaghanamanaso ye bhaṭṭākhyā nyāyacorāste,अधिकरणाम्बुधिमध्ये ज्वलन्ति वडवाग्नयः सततभक्षाः & जनधनघनमनसो ये भट्टाख्या न्यायचोरास्ते +Kalav_9.31,vibhavāmbhoruhamadhupā duḥsahavipadanilavegavimukhā ye & suhṛdaste sukhacaurāḥ caranti lakṣmīlatāhūtāḥ,विभवाम्भोरुहमधुपा दुःसहविपदनिलवेगविमुखा ये & सुहृदस्ते सुखचौराः चरन्ति लक्ष्मीलताहूताः +Kalav_9.32,yadyat kiṃcirapūrvaṃ paricaritaṃ kalpanādasaṃbaddham & varṇayati harṣakārī bahuvacanaḥ karṇacauro'sau,यद्यत् किंचिरपूर्वं परिचरितं कल्पनादसंबद्धम् & वर्णयति हर्षकारी बहुवचनः कर्णचौरोऽसौ +Kalav_9.33,doṣeṣu guṇastutibhiḥ śraddhāmutpādya caturavacanā ye & kurvantyabhinavasṛṣṭiṃ sthiticaurāste nirācārāḥ,दोषेषु गुणस्तुतिभिः श्रद्धामुत्पाद्य चतुरवचना ये & कुर्वन्त्यभिनवसृष्टिं स्थितिचौरास्ते निराचाराः +Kalav_9.34,ātmaguṇakhyātiparāḥ paraguṇamācchādya vipulayatnena & prabhavanti paramadhūrtā guṇacaurāste vimūḍhahṛdayeṣu,आत्मगुणख्यातिपराः परगुणमाच्छाद्य विपुलयत्नेन & प्रभवन्ति परमधूर्ता गुणचौरास्ते विमूढ���ृदयेषु +Kalav_9.35,vallabhatāmupayātāḥ paravāllabhyaṃ vicitrapaiśunyaiḥ & ye nāśayanti dhūrtā mātsaryārvṛtticaurāste,वल्लभतामुपयाताः परवाल्लभ्यं विचित्रपैशुन्यैः & ये नाशयन्ति धूर्ता मात्सर्यार्वृत्तिचौरास्ते +Kalav_9.36,śamadamabhaktivihīnas tīvravratadurgrahagrastaḥ & abhibhavati pratipattyā sādhujanaṃ kīrticauro'sau,शमदमभक्तिविहीनस् तीव्रव्रतदुर्ग्रहग्रस्तः & अभिभवति प्रतिपत्त्या साधुजनं कीर्तिचौरोऽसौ +Kalav_9.37,deśāntarasaṃbhavibhiḥ bhogavarairvarṇanāramyaiḥ & ye'pi nayanti videśaṃ paśusadṛśārdeśacaurāste,देशान्तरसंभविभिः भोगवरैर्वर्णनारम्यैः & येऽपि नयन्ति विदेशं पशुसदृशार्देशचौरास्ते +Kalav_9.38,nānāhāsavikāraiḥ bahuvaidagdhyaiḥ sanamavaicirtyaḥ & ramayati divasamaśeṣaṃ prakṛtivyāpāracauro' sau,नानाहासविकारैः बहुवैदग्ध्यैः सनमवैचिर्त्यः & रमयति दिवसमशेषं प्रकृतिव्यापारचौरोऽ सौ +Kalav_9.39,bhakṣaitanijabahuvibhavāḥ paravibhavakṣapaṇadīkṣaitāḥ paścāt & aniśaṃ veśyāveśastutimukharamukhā viṭāś cintyāḥ,भक्षैतनिजबहुविभवाः परविभवक्षपणदीक्षैताः पश्चात् & अनिशं वेश्यावेशस्तुतिमुखरमुखा विटाश् चिन्त्याः +Kalav_9.40,atiśucitayā na vittaṃ gṛhṇāti karoti cāgryamadhikāram & yo niyamasalilamatsyaḥ parihāryo niḥspṛhaniyogī,अतिशुचितया न वित्तं गृह्णाति करोति चाग्र्यमधिकारम् & यो नियमसलिलमत्स्यः परिहार्यो निःस्पृहनियोगी +Kalav_9.41,rathyāvaṇijaḥ pāpāḥ svayametya gṛheṣu yatprayacchanti & tatsvakarārpitamakhilaṃ bhavati paraṃ kācaśakalamapi,रथ्यावणिजः पापाः स्वयमेत्य गृहेषु यत्प्रयच्छन्ति & तत्स्वकरार्पितमखिलं भवति परं काचशकलमपि +Kalav_9.42,chandānuvartino ye śvabhrāpāte'pi sādhuvādaparāḥ & sarvasvahāriṇaste madhurā viṣavdviśantyantaḥ,छन्दानुवर्तिनो ये श्वभ्रापातेऽपि साधुवादपराः & सर्वस्वहारिणस्ते मधुरा विषव्द्विशन्त्यन्तः +Kalav_9.43,tava narapatiḥ prasādī guṇagaṇanaparaḥ paraṃ vijane & uktveti rājadāsaiḥ sevakalokaḥ sadā muṣitaḥ,तव नरपतिः प्रसादी गुणगणनपरः परं विजने & उक्त्वेति राजदासैः सेवकलोकः सदा मुषितः +Kalav_9.44,svapne mayābjahastāḷdṛṣṭā śrīstvadgṛhaṃ praviṣṭā sā & māsopaviṣṭatuṣṭā devī śrīḥ sādarā prāha,स्वप्ने मयाब्जहस्ताऌदृष्टा श्रीस्त्वद्गृहं प्रविष्टा सा & मासोपविष्टतुष्टा देवी श्रीः सादरा प्राह +Kalav_9.45,madbhaktaste dāsyati sarvaṃ tattvaṃ mayā labdhaḥ & ityuktvā saralāṇāṃ vilasanti gṛhe gṛhe dhūrtāḥ,मद्भक्तस्ते दास्यति सर्वं तत्त्वं मया लब्धः & इत्युक्त्वा सरलाणां विलसन्ति गृहे गृहे धूर्ताः +Kalav_9.46,puraviplavanagarodayayajñavivāhotsavādijanasaṃghe & praviśanti bandhuveṣāḥ pare'pi sarvāpahārāya,पुरविप्लवनगरोदययज्ञविवाहोत्सवादिजनसंघे & प्रविशन्ति बन्धुवेषाः परेऽपि सर्वापहाराय +Kalav_9.47,parijanapānāvasare pibati na madyaṃ niśāsu jāgarti & dhyānaparaḥ sevārthī kimapi ca kartuṃ kṛtodyogaḥ,परिजनपानावसरे पिबति न मद्यं निशासु जागर्ति & ध्यानपरः सेवार्थी किमपि च कर्तुं कृतोद्योगः +Kalav_9.48,na dadāti prativacanaṃ dadāti vā gadgadākṣarairviṣamam & naṣṭamukhaḥ socchvāsaḥ pravepate tatkṣaṇaṃ coraḥ,न ददाति प्रतिवचनं ददाति वा गद्गदाक्षरैर्विषमम् & नष्टमुखः सोच्छ्वासः प्रवेपते तत्क्षणं चोरः +Kalav_9.49,yaścādhikapariśuddhiṃ prārthayate raṭati yaśca sāṭopah & ghorāpahnavakārī śaṅkāyatanaṃ sa pāpaḥ syāt,यश्चाधिकपरिशुद्धिं प्रार्थयते रटति यश्च साटोपह् & घोरापह्नवकारी शङ्कायतनं स पापः स्यात् +Kalav_9.50,pratyakṣe'pi parokṣe kṛtamakṛtaṃ kathitamapyanuktaṃ ca & yaḥ kurute nirvikṛtiḥ sa paraṃ puṃsāṃ bhayasthānam,प्रत्यक्षेऽपि परोक्षे कृतमकृतं कथितमप्यनुक्तं च & यः कुरुते निर्विकृतिः स परं पुंसां भयस्थानम् +Kalav_9.51,kṛtakṛtakamugdhabhāvaḥ ṣaṇḍha iva strīsvabhāvasaṃlāpaḥ & vicarati yaḥ strīmadhye sa kāmadevo gṛhe dhūrtaḥ,कृतकृतकमुग्धभावः षण्ढ इव स्त्रीस्वभावसंलापः & विचरति यः स्त्रीमध्ये स कामदेवो गृहे धूर्तः +Kalav_9.52,satatamadhomukhadṛṣṭiḥ koṣagṛhe mūṣakaścintyaḥ & vilikhankoṣaniyuktaḥ koṣagṛhe mūṣakaścintyaḥ,सततमधोमुखदृष्टिः कोषगृहे मूषकश्चिन्त्यः & विलिखन्कोषनियुक्तः कोषगृहे मूषकश्चिन्त्यः +Kalav_9.53,tiṣṭhati yaḥ sakaladinaṃ gṛhadāsaḥ prītaveśmabhavaneṣu & gṛhadīrghakathāḥ kathayansa caraḥ sarvātmanā tyājyaḥ,तिष्ठति यः सकलदिनं गृहदासः प्रीतवेश्मभवनेषु & गृहदीर्घकथाः कथयन्स चरः सर्वात्मना त्याज्यः +Kalav_9.54,nindye bahudaṇḍārhe karmaṇi yaḥ sarvathā pratārayati & ājīvabhītibhojyastena nibaddhaḥ sthiro rāśih,निन्द्ये बहुदण्डार्हे कर्मणि यः सर्वथा प्रतारयति & आजीवभीतिभोज्यस्तेन निबद्धः स्थिरो राशिह् +Kalav_9.55,dṛṣṭvā guhyamaśeṣaṃ tasya rahasyaṃ ca līlayā labdhvā & dhūrtena mugdhlokastena śilāpaṭṭake likhitaḥ,दृष्ट्वा गुह्यमशेषं तस्य रहस्यं च लीलया लब्ध्वा & धूर्तेन मुग्ध्लोकस्तेन शिलापट्टके लिखितः +Kalav_9.56,rājaviruddhaṃ dravyaṃ rūpaṃ vā kūṭalekhyamanyadvā & niḥkṣipya yātyalakṣyaṃ dhūrto dhanināṃ vināśāya,राजविरुद्धं द्रव्यं रूपं वा कूटलेख्यमन्यद्वा & निःक्षिप्य यात्यलक्ष्यं धूर्तो धनिनां विनाशाय +Kalav_9.57,kṣudraḥ kṣīno'pi gṛhe labdhāsvādaḥ kṛto dhanairyena & śastraviṣapāśahastaḥ sa pāśahasto dhṛtastena,क्षुद्रः क्षीनोऽपि गृहे लब्धास्वादः कृतो धनैर्येन & शस्त्रविषपाशहस्तः स पाशहस्तो धृतस्तेन +Kalav_9.58,lajjādhanaḥ kulīnaḥ saṃbhāvitaśuddhaśīlamaryādah & nārīkriyate dhūrtaiḥ prāyeṇa sagarbhanārībhiḥ,लज्जाधनः कुलीनः संभावितशुद्धशीलमर्यादह् & नारीक्रियते धूर्तैः प्रायेण सगर्भनारीभिः +Kalav_9.59,dṛṣṭābhiradṛṣṭābhiḥ krūrābhiḥ kṛtakavacanamudrābhiḥ & dhūrto muṣṇāti vadhūṃ mugdhāṃ viproṣite patyau,दृष्टाभिरदृष्टाभिः क्रूराभिः कृतकवचनमुद्राभिः & धूर्तो मुष्णाति वधूं मुग्धां विप्रोषिते पत्यौ +Kalav_9.60,sajane'pi sādhuveṣā vidhṛtābharaṇāśca helayā dhūrtāḥ & dhīrā haranti sakalaṃ dṛṣṭe hāso'nyathāḷlābhaḥ,सजनेऽपि साधुवेषा विधृताभरणाश्च हेलया धूर्ताः & धीरा हरन्ति सकलं दृष्टे हासोऽन्यथाऌलाभः +Kalav_9.61,deśe kṛtvā sphīte kumbhadhano ḍambarairgṛhaṃ pūrṇam & niḥkṣepalakṣahārī varṣeṇa palāyate dhūrtaḥ,देशे कृत्वा स्फीते कुम्भधनो डम्��रैर्गृहं पूर्णम् & निःक्षेपलक्षहारी वर्षेण पलायते धूर्तः +Kalav_9.62,śucitarakanakavibhūṣaṇatanuvastrāḥ saṃbhrameṇa pūjyante & ripubhagnarājaputravyājena gṛhe gṛhe dhūrtāḥ,शुचितरकनकविभूषणतनुवस्त्राः संभ्रमेण पूज्यन्ते & रिपुभग्नराजपुत्रव्याजेन गृहे गृहे धूर्ताः +Kalav_9.63,ādāya devavṛṣabhaṃ puṇyaṃ chāgaṃ dhūrtavikrītaṃ & mugdhasya duḥkhapākaḥ samarghalābhodito harṣaḥ,आदाय देववृषभं पुण्यं छागं धूर्तविक्रीतं & मुग्धस्य दुःखपाकः समर्घलाभोदितो हर्षः +Kalav_9.64,sādhikṣepatyāgo mahatāṃ saṃpatsu yaḥ kṛtāsūyaḥ & tasmai bhayena vittaṃ rikto 'pi dadāti yatnena,साधिक्षेपत्यागो महतां संपत्सु यः कृतासूयः & तस्मै भयेन वित्तं रिक्तो ऽपि ददाति यत्नेन +Kalav_9.65,niḥsārabhūrjasāraiḥ kṛtvā yuktaṃ mahāsārtham & dhūrto diśi diśi viṃcarandhanikasahasrāṇi muṣṇāti,निःसारभूर्जसारैः कृत्वा युक्तं महासार्थम् & धूर्तो दिशि दिशि विंचरन्धनिकसहस्राणि मुष्णाति +Kalav_9.66,dhūrto vasanvideśeṣūddiśya surāpagāgayāyātrām & mṛtabandhūnāmārthe draviṇaṃ gṛhṇāti mugdhebhyaḥ,धूर्तो वसन्विदेशेषूद्दिश्य सुरापगागयायात्राम् & मृतबन्धूनामार्थे द्रविणं गृह्णाति मुग्धेभ्यः +Kalav_9.67,muṣṇāti sārtharamaṇī śāṭīmādāya nidrayā mugdhān & dhūrtena kūṭarūpaṃ dattvā niśi vañcyate sāpi,मुष्णाति सार्थरमणी शाटीमादाय निद्रया मुग्धान् & धूर्तेन कूटरूपं दत्त्वा निशि वञ्च्यते सापि +Kalav_9.68,badhiraṃ vāḷmūkaṃ vāḷvaṇijaṃ niḥkṣipya bhāṇḍaśālāyām & dhūrto nayati tvarayā bahumūlyaṃ varṇakadravyam,बधिरं वाऌमूकं वाऌवणिजं निःक्षिप्य भाण्डशालायाम् & धूर्तो नयति त्वरया बहुमूल्यं वर्णकद्रव्यम् +Kalav_9.69,kiṃcitparicayamātraiḥ kiṃciddhārṣṭyaiḥ sakalpanaiḥ kiṃcit & kiṃcidvivādakalahaiḥ sarvajño vañcakaś carati,किंचित्परिचयमात्रैः किंचिद्धार्ष्ट्यैः सकल्पनैः किंचित् & किंचिद्विवादकलहैः सर्वज्ञो वञ्चकश् चरति +Kalav_9.70,mithyāḍambaradhanikaḥ pustakavidvānkathājñānī & varṇanaśūraścapalaḥ caturmukho jṛmbhate dhūrtaḥ,मिथ्याडम्बरधनिकः पुस्तकविद्वान्कथाज्ञानी & वर्णनशूरश्चपलः चतुर्मुखो जृम्भते धूर्तः +Kalav_9.71,sarvāvayavavidhūnanakṛtasaṃketān visṛjya geheṣu & bhoktuṃ vrajati digantānsvecchācārī mahādhūrtaḥ,सर्वावयवविधूननकृतसंकेतान् विसृज्य गेहेषु & भोक्तुं व्रजति दिगन्तान्स्वेच्छाचारी महाधूर्तः +Kalav_9.72,śatavārṣikamāmalakaṃ bhuktvā śrīparvatādahaṃ prāptaḥ & dhūrto vadati gurūṇāṃ purataḥ śakunaṃ smarāmīti,शतवार्षिकमामलकं भुक्त्वा श्रीपर्वतादहं प्राप्तः & धूर्तो वदति गुरूणां पुरतः शकुनं स्मरामीति +Kalav_9.73,etā leśena mayā kathitā māyāścatuḥṣaṣṭiḥ & ko veda vañcakānāṃ māyānāṃ śatasahasrāṇi,एता लेशेन मया कथिता मायाश्चतुःषष्टिः & को वेद वञ्चकानां मायानां शतसहस्राणि +Kalav_10.1,iti mahākaviśrīkṣemendraviracite kalāvilāse nānādhūrtavarṇanaṃ nāma navamaḥ sargaḥ sargaḥ 10 etā vañcakamāyā vijñeyā na tu punaḥ svayaṃ sevyāḥ & dharmyaḥ kalākalāpo viduṣāmayam īpsito bhūtyaiḥ,इति महाकविश्रीक्षेमेन्द्रविरचिते कलाविलासे नानाधूर्त��र्णनं नाम नवमः सर्गः सर्गः १० एता वञ्चकमाया विज्ञेया न तु पुनः स्वयं सेव्याः & धर्म्यः कलाकलापो विदुषामयम् ईप्सितो भूत्यैः +Kalav_10.2,dharmasya kalā jyeṣṭhā bhūtadayākhyā paropakāraśca & dānaṃ kṣamānasūyā satyamalobhaḥ prasādaśca,धर्मस्य कला ज्येष्ठा भूतदयाख्या परोपकारश्च & दानं क्षमानसूया सत्यमलोभः प्रसादश्च +Kalav_10.3,arthasya sadotthānaṃ niyamaparīpālanaṃ kriyājñānam & sthānatyāgaḥ paṭutānudvegaḥ strīṣvaviśvāsaḥ,अर्थस्य सदोत्थानं नियमपरीपालनं क्रियाज्ञानम् & स्थानत्यागः पटुतानुद्वेगः स्त्रीष्वविश्वासः +Kalav_10.4,kāmasya veṣaśobhā peśalatā cārutā guṇotkarṣaḥ & nānāvidhāśca līlāścittajñānaṃ ca kāntānām,कामस्य वेषशोभा पेशलता चारुता गुणोत्कर्षः & नानाविधाश्च लीलाश्चित्तज्ञानं च कान्तानाम् +Kalav_10.5,mokṣasya vivekaratiḥ praśamastṛṣṇākṣayaśca saṃtoṣaḥ & saṅgatyāgaḥ svalayasthānaṃ pramaprakāśaśca,मोक्षस्य विवेकरतिः प्रशमस्तृष्णाक्षयश्च संतोषः & सङ्गत्यागः स्वलयस्थानं प्रमप्रकाशश्च +Kalav_10.6,etāścatuṣṭayakalā dvātriṃśatkramadhṛtāḥ samastā vā & saṃsāravañcakānāṃ vidyā vidyāvatāmeva,एताश्चतुष्टयकला द्वात्रिंशत्क्रमधृताः समस्ता वा & संसारवञ्चकानां विद्या विद्यावतामेव +Kalav_10.7,mātsaryasya tyāgaḥ priyavāditvaṃ sadhairyamakrodhaḥ & vairāgyaṃ ca parārthe sukhasya siddhāḥ kalāḥ pañca,मात्सर्यस्य त्यागः प्रियवादित्वं सधैर्यमक्रोधः & वैराग्यं च परार्थे सुखस्य सिद्धाः कलाः पञ्च +Kalav_10.8,satsaṅgaḥ kāmajayaḥ śaucaṃ gurusaṃvena sadācāraḥ & śrutamamalaṃ yaśasi ratirmūlakalāḥ sapta śīlasya,सत्सङ्गः कामजयः शौचं गुरुसंवेन सदाचारः & श्रुतममलं यशसि रतिर्मूलकलाः सप्त शीलस्य +Kalav_10.9,tejaḥ sattvaṃ buddhir vyavasāyo nītiriṅgitajñānam & prāgalbhyaṃ susahāyaḥ kṛtajñatā mantrarakṣaṇaṃ tyāgaḥ,तेजः सत्त्वं बुद्धिर् व्यवसायो नीतिरिङ्गितज्ञानम् & प्रागल्भ्यं सुसहायः कृतज्ञता मन्त्ररक्षणं त्यागः +Kalav_10.10,anurāgaḥ pratipattirmitrārjanamānṛśaṃsyamastambhaḥ & āśritajanavātsalyaṃ saptadaśakalāḥ prabhāvasya,अनुरागः प्रतिपत्तिर्मित्रार्जनमानृशंस्यमस्तम्भः & आश्रितजनवात्सल्यं सप्तदशकलाः प्रभावस्य +Kalav_10.11,maunamalaulyamayācñā mānasya ca jīvitaṃ kalātritayam & etāḥ kalā vidagdhaiḥ svagatāḥ kāryāścatuḥṣaṣṭiḥ,मौनमलौल्यमयाच्ञा मानस्य च जीवितं कलात्रितयम् & एताः कला विदग्धैः स्वगताः कार्याश्चतुःषष्टिः +Kalav_10.12,śaktavirodhe gamanaṃ tatpraṇatirvā balodaye vairam & ārtasya dharmacaryāḷduḥkhe dhairyaṃ sukheṣvanutsekaḥ,शक्तविरोधे गमनं तत्प्रणतिर्वा बलोदये वैरम् & आर्तस्य धर्मचर्याऌदुःखे धैर्यं सुखेष्वनुत्सेकः +Kalav_10.13,vibhaveṣu saṃvibhāgaḥ satsu ratirmantrasaṃśaye prajñā & nindyeṣu parāṅmukhatā bheṣajametatkalādaśakam,विभवेषु संविभागः सत्सु रतिर्मन्त्रसंशये प्रज्ञा & निन्द्येषु पराङ्मुखता भेषजमेतत्कलादशकम् +Kalav_10.14,guruvacanaṃ satyānāṃ kāryāṇāṃ godvijātisurapūjā & lobhaḥ pāpatamānāṃ krodhaḥ sarvopatāpajanakānām,गुरुवचनं सत्यानां का���्याणां गोद्विजातिसुरपूजा & लोभः पापतमानां क्रोधः सर्वोपतापजनकानाम् +Kalav_10.15,prājña sarvaguṇānāṃ yaśasvitā vipulavittavibhāvānām & sevā duḥkhatamānāmāśā pṛthukālabhujagapāśānām,प्राज्ञ सर्वगुणानां यशस्विता विपुलवित्तविभावानाम् & सेवा दुःखतमानामाशा पृथुकालभुजगपाशानाम् +Kalav_10.16,dānaṃ ratnanidhīnāṃ nirvairatvaṃ sukhapradeśānām & yācñā mānaharāṇāṃ dāridryaṃ copatāpasārthānām,दानं रत्ननिधीनां निर्वैरत्वं सुखप्रदेशानाम् & याच्ञा मानहराणां दारिद्र्यं चोपतापसार्थानाम् +Kalav_10.17,dharmaḥ patheyānāṃ satyaṃ mukhapadmapāvanakarāṇām & vyasanaṃ rogagaṇānām ālasyaṃ gṛhasamṛddhināśānām,धर्मः पथेयानां सत्यं मुखपद्मपावनकराणाम् & व्यसनं रोगगणानाम् आलस्यं गृहसमृद्धिनाशानाम् +Kalav_10.18,niḥspṛhatā ślāghyānāṃ priyavacanaṃ sarvamadhurāṇām & darpastimirakarāṇāṃ dambhaḥ sarvopahāsapātrāṇām,निःस्पृहता श्लाघ्यानां प्रियवचनं सर्वमधुराणाम् & दर्पस्तिमिरकराणां दम्भः सर्वोपहासपात्राणाम् +Kalav_10.19,adrohaḥ śaucānām acāpalaṃ vrataviśeṣaniyamānām & paiśunyamapriyāṇāṃ vṛtticchedo nṛśamsacaritānām,अद्रोहः शौचानाम् अचापलं व्रतविशेषनियमानाम् & पैशुन्यमप्रियाणां वृत्तिच्छेदो नृशम्सचरितानाम् +Kalav_10.20,kāruṇyaṃ puṇyānāṃ kṛtajñatā puruṣacihnānām & māyā mohamatīnāṃ kṛtaghnatā narakapātahetūnām,कारुण्यं पुण्यानां कृतज्ञता पुरुषचिह्नानाम् & माया मोहमतीनां कृतघ्नता नरकपातहेतूनाम् +Kalav_10.21,madanaścalacaurāṇāṃ strīvacanaṃ jñātibhedānām & krūraścaṇḍālānāṃ māyāvī kaliyugāvatārāṇām,मदनश्चलचौराणां स्त्रीवचनं ज्ञातिभेदानाम् & क्रूरश्चण्डालानां मायावी कलियुगावताराणाम् +Kalav_10.22,śāstraṃ maṇidīpānām upadeśaścābhiṣekāṇām & vṛddhatvaṃ kleśānāṃ rogitvaṃ maraṇatulyaduḥkhānām,शास्त्रं मणिदीपानाम् उपदेशश्चाभिषेकाणाम् & वृद्धत्वं क्लेशानां रोगित्वं मरणतुल्यदुःखानाम् +Kalav_10.23,sneho viṣamaviṣāṇāṃ veśyārāgo visarpakuṣṭhānām & bhāryā gṛhasārāṇāṃ putraḥ paralokabandhūnām,स्नेहो विषमविषाणां वेश्यारागो विसर्पकुष्ठानाम् & भार्या गृहसाराणां पुत्रः परलोकबन्धूनाम् +Kalav_10.24,śātruḥ śalyaśatānāṃ duṣputraḥ kulavināśānām & tāruṇyaṃ ramaṇīnāṃ rūpaṃ ruciropacāraveṣāṇām,शात्रुः शल्यशतानां दुष्पुत्रः कुलविनाशानाम् & तारुण्यं रमणीनां रूपं रुचिरोपचारवेषाणाम् +Kalav_10.25,saṃtoṣo rājyānāṃ satsaṅgaścakravartivibhāvānām & cintā śoṣakarāṇāṃ vidveṣaḥ koṭarāgnidāhānām,संतोषो राज्यानां सत्सङ्गश्चक्रवर्तिविभावानाम् & चिन्ता शोषकराणां विद्वेषः कोटराग्निदाहानाम् +Kalav_10.26,maitrī visrambhānāṃ niryantraṇatā mahārhabhogānām & saṃkoco vyādhīnāṃ kauṭilyaṃ nirjalāndhakūpānām,मैत्री विस्रम्भानां निर्यन्त्रणता महार्हभोगानाम् & संकोचो व्याधीनां कौटिल्यं निर्जलान्धकूपानाम् +Kalav_10.27,ārjavamamalakarāṇāṃ vinayo vararatnamukuṭānām & dyūtaṃ durvyasanānāṃ strījitatā marutaṭīpiśācānām,आर्जवममलकराणां विनयो वररत्नमुकुटानाम् & द्यूतं दुर्व्यसनानां स्त्रीजितता मरुतटीपिशाचानाम् +Kalav_10.28,tyāgo maṇivalayānāṃ śrutamujjvalakarṇaratnānām & khalamaitrī capalānāṃ durjanasevā vṛthāprayāsānām,त्यागो मणिवलयानां श्रुतमुज्ज्वलकर्णरत्नानाम् & खलमैत्री चपलानां दुर्जनसेवा वृथाप्रयासानाम् +Kalav_10.29,nirvṛtirudyānānāṃ priyadarśanamamṛtavarṣāṇām & tattvaratirlabhyānāṃ mūrkhasabhā sadvivekanāśānām,निर्वृतिरुद्यानानां प्रियदर्शनममृतवर्षाणाम् & तत्त्वरतिर्लभ्यानां मूर्खसभा सद्विवेकनाशानाम् +Kalav_10.30,kulajaḥ saphalatarūṇāṃ saubhāgyaṃ kṛtayugāvatārāṇām & rājakulaṃ śaṅkyānāṃ strīhṛdayaṃ prakṛtikuṭilānām,कुलजः सफलतरूणां सौभाग्यं कृतयुगावताराणाम् & राजकुलं शङ्क्यानां स्त्रीहृदयं प्रकृतिकुटिलानाम् +Kalav_10.31,aucityaṃ stutyānāṃ guṇarāgaścandanādilepānām & kanyāḷśokakarāṇāṃ buddhivihīno 'nukampyānām,औचित्यं स्तुत्यानां गुणरागश्चन्दनादिलेपानाम् & कन्याऌशोककराणां बुद्धिविहीनो ऽनुकम्प्यानाम् +Kalav_10.32,vibhavaḥ saubhāgyānāṃ janarāgaḥ kīrtikandānām & madyaṃ vetālānām mṛgayā gajagahanayakṣāṇām,विभवः सौभाग्यानां जनरागः कीर्तिकन्दानाम् & मद्यं वेतालानाम् मृगया गजगहनयक्षाणाम् +Kalav_10.33,praśamaḥ svāsthyakarāṇām ātmaratistīrthasevānām & lubdhaḥ phalarahitānām ācāravivarjitaḥ śmaśānānām,प्रशमः स्वास्थ्यकराणाम् आत्मरतिस्तीर्थसेवानाम् & लुब्धः फलरहितानाम् आचारविवर्जितः श्मशानानाम् +Kalav_10.34,nītiḥ strīrakṣaṇānām indriyavijayaḥ prabhāvāṇām & īrṣyā yakṣmaśatānām ayaśaḥ kusthamaraṇānām,नीतिः स्त्रीरक्षणानाम् इन्द्रियविजयः प्रभावाणाम् & ईर्ष्या यक्ष्मशतानाम् अयशः कुस्थमरणानाम् +Kalav_10.35,mātā maṅgalyānāṃ janakaḥ sukṛtotsavopadeśānām & ghātastīkṣṇatarāṇāṃ chedastīkṣṇāsiśastrāṇām,माता मङ्गल्यानां जनकः सुकृतोत्सवोपदेशानाम् & घातस्तीक्ष्णतराणां छेदस्तीक्ष्णासिशस्त्राणाम् +Kalav_10.36,praṇatirmanyuharāṇāṃ sauhārdaṃ kṛcchrayācñānām & mānaḥ puṣṭikarāṇāṃ kīrtiḥ saṃsārasārāṇām,प्रणतिर्मन्युहराणां सौहार्दं कृच्छ्रयाच्ञानाम् & मानः पुष्टिकराणां कीर्तिः संसारसाराणाम् +Kalav_10.37,prabhubhaktirnītānāṃ yudhi nidhanaṃ saukhyavīthīnām & vinayaḥ kalyāṇānāmutsāhaḥ sarvasiddhīnām,प्रभुभक्तिर्नीतानां युधि निधनं सौख्यवीथीनाम् & विनयः कल्याणानामुत्साहः सर्वसिद्धीनाम् +Kalav_10.38,puṇyaṃ prāpyatamānāṃ jñānaṃ paramaprakāśānām & kīrtiḥ samsāre'smin sāratarā sarvalokānām,पुण्यं प्राप्यतमानां ज्ञानं परमप्रकाशानाम् & कीर्तिः सम्सारेऽस्मिन् सारतरा सर्वलोकानाम् +Kalav_10.39,jñeyaḥ kalākalāpe kuśalaḥ sarvārthatattvavijñānī & pravarataro loke'smin brāhmaṇa iva sarvavarṇānām,ज्ञेयः कलाकलापे कुशलः सर्वार्थतत्त्वविज्ञानी & प्रवरतरो लोकेऽस्मिन् ब्राह्मण इव सर्ववर्णानाम् +Kalav_10.40,ityuktaṃ śatametad yo vetti śubhāśubhodayakalānām & tasyaiva vyavahāre dṛṣṭā dṛṣṭaprayojanā lakṣmīḥ,इत्युक्तं शतमेतद् यो वेत्ति शुभाशुभोदयकलानाम् & तस्यैव व्यवहा���े दृष्टा दृष्टप्रयोजना लक्ष्मीः +Kalav_10.41,uktveti mūladevo visṛjya śiṣyānkṛtocitācāraḥ & kiraṇakalikāvikāsāṃ nināya nijamandire rajanīm,उक्त्वेति मूलदेवो विसृज्य शिष्यान्कृतोचिताचारः & किरणकलिकाविकासां निनाय निजमन्दिरे रजनीम् +Kalav_10.42,kelīmayaḥ smitavilāsakalābhirāmaḥ sarvāśrayāntarakalāprakaṭapradīpaḥ & lokopadeśaviṣayaḥ sukathāvicitro bhūyātsatāṃ dayita eṣa kalāvilāsaḥ,केलीमयः स्मितविलासकलाभिरामः सर्वाश्रयान्तरकलाप्रकटप्रदीपः & लोकोपदेशविषयः सुकथाविचित्रो भूयात्सतां दयित एष कलाविलासः +Kalav_10.43,kalāvilāsaḥ kṣemendrapratibhāmbhodhinirgataḥ & śaśīva mānasānandaṃ karotu satataṃ satām,कलाविलासः क्षेमेन्द्रप्रतिभाम्भोधिनिर्गतः & शशीव मानसानन्दं करोतु सततं सताम्