diff --git "a/kavyalamkara_clean.csv" "b/kavyalamkara_clean.csv"
new file mode 100644--- /dev/null
+++ "b/kavyalamkara_clean.csv"
@@ -0,0 +1,400 @@
+verse,sanskrit,sanskrit_devanagari
+bh_1.1,praṇamya sārvaṃ sarvajñaṃ manovākkāyakarmabhiḥ kāvyālaṃkāra ityeṣa yathābuddhi vidhāsyate,प्रणम्य सार्वं सर्वज्ञं मनोवाक्कायकर्मभिः काव्यालंकार इत्येष यथाबुद्धि विधास्यते
+bh_1.2,dharmārthakāmamokṣeṣu vaicakṣaṇyaṃ kalāsu ca prītiṃ karoti kīrtiṃ ca sādhukāvyanibandhanam,धर्मार्थकाममोक्षेषु वैचक्षण्यं कलासु च प्रीतिं करोति कीर्तिं च साधुकाव्यनिबन्धनम्
+bh_1.3,adhanasyeva dātṛtvaṃ klībasyevāstrakauśalam ajñasyeva pragalbhatvam akaveḥ śāstravedanam,अधनस्येव दातृत्वं क्लीबस्येवास्त्रकौशलम् अज्ञस्येव प्रगल्भत्वम् अकवेः शास्त्रवेदनम्
+bh_1.4,vinayena vinā kā śrīḥ kā niśā śaśinā vinā rahitā satkavitvena kīdṛśī vāgvidagdhatā,विनयेन विना का श्रीः का निशा शशिना विना रहिता सत्कवित्वेन कीदृशी वाग्विदग्धता
+bh_1.5,gurūpadeśādadhyetuṃ śāstraṃ jaḍadhiyo 'pyalam kāvyaṃ tu jāyate jātu kasyacit pratibhāvataḥ,गुरूपदेशादध्येतुं शास्त्रं जडधियो ऽप्यलम् काव्यं तु जायते जातु कस्यचित् प्रतिभावतः
+bh_1.6,upeyuṣāmapi divaṃ sannibandhavidhāyinām āsta eva nirātaṅkaṃ kāntaṃ kāvyamayaṃ vapuḥ,उपेयुषामपि दिवं सन्निबन्धविधायिनाम् आस्त एव निरातङ्कं कान्तं काव्यमयं वपुः
+bh_1.7,ruṇaddhi rodasī cāsya yāvatkīrtiranaśvarī tāvatkilāyamadhyāste sukṛtī vaibudhaṃ padam,रुणद्धि रोदसी चास्य यावत्कीर्तिरनश्वरी तावत्किलायमध्यास्ते सुकृती वैबुधं पदम्
+bh_1.8,ato 'bhivāñchatā kīrtiṃ stheyasīmābhuvaḥ sthiteḥ yatno viditavedyena vidheyaḥ kāvyalakṣaṇaḥ,अतो ऽभिवाञ्छता कीर्तिं स्थेयसीमाभुवः स्थितेः यत्नो विदितवेद्येन विधेयः काव्यलक्षणः
+bh_1.9,śabdaśchando 'bhidhānārthā itihāsāśrayāḥ kathāḥ loko yuktiḥ kalāśceti mantavyāḥ kāvyahetavaḥ,शब्दश्छन्दो ऽभिधानार्था इतिहासाश्रयाः कथाः लोको युक्तिः कलाश्चेति मन्तव्याः काव्यहेतवः
+bh_1.10,śabdābhidheye vijñāya kṛtvā tadvidupāsanam vilokyānyanibandhāṃśca kāryaḥ kāvyakriyādaraḥ,शब्दाभिधेये विज्ञाय कृत्वा तद्विदुपासनम् विलोक्यान्यनिबन्धांश्च कार्यः काव्यक्रियादरः
+bh_1.11,sarvathā padamapyekaṃ na nigādyamavadyavat vilakṣmaṇā hi kāvyena duḥsuteneva nindyate,सर्वथा पदमप्येकं न निगाद्यमवद्यवत् विलक्ष्मणा हि काव्येन दुःसुतेनेव निन्द्यते
+bh_1.12,nākavitvamadharmāya vyādhaye daṇḍanāya vā kukavitvaṃ punaḥ sākṣān mṛtimāhurmanīṣiṇaḥ,नाकवित्वमधर्माय व्याधये दण्डनाय वा कुकवित्वं पुनः साक्षान् मृतिमाहुर्मनीषिणः
+bh_1.13,rūpakādiralaṃkāras tasyānyairbahudhoditaḥ na kāntamapi nirbhūṣaṃ vibhāti vanitāmukham,रूपकादिरलंकारस् तस्यान्यैर्बहुधोदितः न कान्तमपि निर्भूषं विभाति वनितामुखम्
+bh_1.14,rūpakādimalaṃkāraṃ bāhyamācakṣate pare supāṃ tiṅāṃ ca vyutpattiṃ vācāṃ vāñchantyalaṃkṛtim,रूपकादिमलंकारं बाह्यमाचक्षते परे सुपां तिङां च व्युत्पत्तिं वाचां वाञ्छन्त्यलंकृतिम्
+bh_1.15,tadetadāhuḥ sauśabdyaṃ nārthavyutpattirīdṛśī śabdābhidheyālaṃkārabhedādiṣṭaṃ dvayaṃ tu naḥ,तदेतदाहुः सौशब्द्यं नार्थव्युत्पत्तिरीदृशी शब्दाभिध���यालंकारभेदादिष्टं द्वयं तु नः
+bh_1.16,śabdārthau sahitau kāvyaṃ gadyaṃ padyaṃ ca taddvidhā saṃskṛtaṃ prākṛtaṃ cānyad apabhraṃśa iti tridhā,शब्दार्थौ सहितौ काव्यं गद्यं पद्यं च तद्द्विधा संस्कृतं प्राकृतं चान्यद् अपभ्रंश इति त्रिधा
+bh_1.17,vṛttadevādicaritaśaṃsi cotpādyavastu ca kalāśāstrāśrayaṃ ceti caturdhā bhidyate punaḥ,वृत्तदेवादिचरितशंसि चोत्पाद्यवस्तु च कलाशास्त्राश्रयं चेति चतुर्धा भिद्यते पुनः
+bh_1.18,sargabandho 'bhineyārthaṃ tathaivākhyāyikākathe anibaddhaṃ ca kāvyādi tatpunaḥ pañcadhocyate,सर्गबन्धो ऽभिनेयार्थं तथैवाख्यायिकाकथे अनिबद्धं च काव्यादि तत्पुनः पञ्चधोच्यते
+bh_1.19,sargabandho mahākāvyaṃ mahatāṃ ca mahacca yat agrāmyaśabdamarthyaṃ ca sālaṃkāraṃ sadāśrayam,सर्गबन्धो महाकाव्यं महतां च महच्च यत् अग्राम्यशब्दमर्थ्यं च सालंकारं सदाश्रयम्
+bh_1.20,mantradūtaprayāṇājināyakābhyudayaiśca yat pañcabhiḥ sandhibhiryuktaṃ nātivyākhyeyamṛddhimat,मन्त्रदूतप्रयाणाजिनायकाभ्युदयैश्च यत् पञ्चभिः सन्धिभिर्युक्तं नातिव्याख्येयमृद्धिमत्
+bh_1.21,caturvargābhidhāne 'pi bhūyasārthopadeśakṛt yuktaṃ lokasvabhāvena rasaiśca sakalaiḥ pṛthak,चतुर्वर्गाभिधाने ऽपि भूयसार्थोपदेशकृत् युक्तं लोकस्वभावेन रसैश्च सकलैः पृथक्
+bh_1.22,nāyakaṃ prāgupanyasya vaṃśavīryaśrutādibhiḥ na tasyaiva vadhaṃ brūyād anyotkarṣābhidhitsayā,नायकं प्रागुपन्यस्य वंशवीर्यश्रुतादिभिः न तस्यैव वधं ब्रूयाद् अन्योत्कर्षाभिधित्सया
+bh_1.23,yadi kāvyaśarīrasya na sa vyāpitayeṣyate na cābhyudayabhāktasya mudhādau grahaṇastavau,यदि काव्यशरीरस्य न स व्यापितयेष्यते न चाभ्युदयभाक्तस्य मुधादौ ग्रहणस्तवौ
+bh_1.24,nāṭakaṃ dvipadīśamyārāsakaskandhakādi yat uktaṃ tadabhineyārtham ukto 'nyaistasya vistaraḥ,नाटकं द्विपदीशम्यारासकस्कन्धकादि यत् उक्तं तदभिनेयार्थम् उक्तो ऽन्यैस्तस्य विस्तरः
+bh_1.25,saṃskṛtānākulaśravyaśabdārthapadavṛttinā gadyena yuktodāttārthā socchvāsākhyāyikā matā,संस्कृतानाकुलश्रव्यशब्दार्थपदवृत्तिना गद्येन युक्तोदात्तार्था सोच्छ्वासाख्यायिका मता
+bh_1.26,vṛttamākhyāyate tasyāṃ nāyakena svaceṣṭitam vaktraṃ cāparavaktraṃ ca kāle bhāvyārthaśaṃsi ca,वृत्तमाख्यायते तस्यां नायकेन स्वचेष्टितम् वक्त्रं चापरवक्त्रं च काले भाव्यार्थशंसि च
+bh_1.27,kaverabhiprāyakṛtaiḥ kathanaiḥ kaiścidaṅkitā kanyāharaṇasaṃgrāmavipralambhodayānvitā,कवेरभिप्रायकृतैः कथनैः कैश्चिदङ्किता कन्याहरणसंग्रामविप्रलम्भोदयान्विता
+bh_1.28,na vaktrāparavaktrābhyāṃ yuktā nocchāsavatyapi saṃskṛtāsaṃskṛtā ceṣṭā kathāpabhraṃśabhāk tathā,न वक्त्रापरवक्त्राभ्यां युक्ता नोच्छासवत्यपि संस्कृतासंस्कृता चेष्टा कथापभ्रंशभाक् तथा
+bh_1.29,anyaiḥ svacaritaṃ tasyāṃ nāyakena tu nocyate svaguṇāviṣkṛtiṃ kuryād abhijātaḥ kathaṃ janaḥ,अन्यैः स्वचरितं तस्यां नायकेन तु नोच्यते स्वगुणाविष्कृतिं कुर्याद् अभिजातः कथं जनः
+bh_1.30,anibaddhaṃ punargāthāślokamātrādi tatpunaḥ yuktaṃ vakrasvabhāvoktyā sarvamevaitadiṣyate,अनिबद्धं पुनर्गाथाश्लोकमात्रादि तत्पुनः युक्तं वक्रस्वभावोक्त्या सर्वमेवैतदिष्यते
+bh_1.31,vaidarbhamanyadastīti manyante sudhiyo 'pare tadeva ca kila jyāyaḥ sadarthamapi nāparam,वैदर्भमन्यदस्तीति मन्यन्ते सुधियो ऽपरे तदेव च किल ज्यायः सदर्थमपि नापरम्
+bh_1.32,gauḍīyamidametattu vaidarbhamiti kiṃ pṛthak gatānugatikanyāyān nānākhyeyamamedhasām,गौडीयमिदमेतत्तु वैदर्भमिति किं पृथक् गतानुगतिकन्यायान् नानाख्येयममेधसाम्
+bh_1.33,nanu cāśmakavaṃśādi vaidarbhamiti kathyate kāmaṃ tathāstu prāyeṇa saṃjñecchāto vidhīyate,ननु चाश्मकवंशादि वैदर्भमिति कथ्यते कामं तथास्तु प्रायेण संज्ञेच्छातो विधीयते
+bh_1.34,apuṣṭārthamavaktrokti prasannamṛju komalam bhinnaṃ geyamivedaṃ tu kevalaṃ śrutipeśalam,अपुष्टार्थमवक्त्रोक्ति प्रसन्नमृजु कोमलम् भिन्नं गेयमिवेदं तु केवलं श्रुतिपेशलम्
+bh_1.35,alaṃkāravadagrāmyam arthyaṃ nyāyyamanākulam gauḍīyamapi sādhīyo vaidarbhamiti nānyathā,अलंकारवदग्राम्यम् अर्थ्यं न्याय्यमनाकुलम् गौडीयमपि साधीयो वैदर्भमिति नान्यथा
+bh_1.36,na nitāntādimātreṇa jāyate cārutā girām vakrābhidheyaśabdoktir iṣṭā vācāmalaṃkṛtiḥ,न नितान्तादिमात्रेण जायते चारुता गिराम् वक्राभिधेयशब्दोक्तिर् इष्टा वाचामलंकृतिः
+bh_1.37,neyārthaṃ kliṣṭamanyārtham avācakamayuktimat gūḍhaśabdābhidhānaṃ ca kavayo na prayuñjate,नेयार्थं क्लिष्टमन्यार्थम् अवाचकमयुक्तिमत् गूढशब्दाभिधानं च कवयो न प्रयुञ्जते
+bh_1.38,neyārthaṃ nīyate yukto yasyārthaḥ kṛtibhirbalāt śabdanyāyānupārūḍhaḥ kathaṃcitsvābhisandhinā,नेयार्थं नीयते युक्तो यस्यार्थः कृतिभिर्बलात् शब्दन्यायानुपारूढः कथंचित्स्वाभिसन्धिना
+bh_1.39,māyeva bhadreti yathā sā cāsādhvī prakalpanā veṇudākeriti ca tāṃ nayanti vacanādvinā,मायेव भद्रेति यथा सा चासाध्वी प्रकल्पना वेणुदाकेरिति च तां नयन्ति वचनाद्विना
+bh_1.40,kliṣṭaṃ vyavahitaṃ vidyād anyārthaṃ vigame yathā vijahrustasya tāḥ śokaṃ krīḍāyāṃ vikṛtaṃ ca tat,क्लिष्टं व्यवहितं विद्याद् अन्यार्थं विगमे यथा विजह्रुस्तस्य ताः शोकं क्रीडायां विकृतं च तत्
+bh_1.41,himāpahāmitradharair vyāptaṃ vyometyavācakam sākṣādarūḍhaṃ vācye 'rthe nābhidhānaṃ pratīyate,हिमापहामित्रधरैर् व्याप्तं व्योमेत्यवाचकम् साक्षादरूढं वाच्ये ऽर्थे नाभिधानं प्रतीयते
+bh_1.42,ayuktimad yathā dūtā jalabhṛnmārutendavaḥ tathā bhramarahārītacakravākaśukādayaḥ,अयुक्तिमद् यथा दूता जलभृन्मारुतेन्दवः तथा भ्रमरहारीतचक्रवाकशुकादयः
+bh_1.43,avāco 'vyaktavācaśca dūradeśavicāriṇaḥ kathaṃ dūtyaṃ prapadyerann iti yuktyā na yujyate,अवाचो ऽव्यक्तवाचश्च दूरदेशविचारिणः कथं दूत्यं प्रपद्येरन्न् इति युक्त्या न युज्यते
+bh_1.44,yadi cotkaṇṭhayā yattad unmatta iva bhāṣate tathā bhavatu bhūmnedaṃ sumedhobhiḥ prayujyate,यदि चोत्कण्ठया यत्तद् उन्मत्त इव भाषते तथा भवतु भूम्नेदं सुमेधोभिः प्रयुज्यते
+bh_1.45,gūḍhaśabdābhidhānaṃ ca na prayojyaṃ kathaṃcana sudhiyāmapi naivedam upakārāya kalpate,गूढशब्दाभिधानं च न प्रयोज्यं कथंचन सुधियामपि नैवेदम् उपकाराय कल्पते
+bh_1.46,asitartitugadricchit svaḥkṣitāṃ patiradvidṛk amidbhiḥ śubhradṛgdṛṣṭair dviṣo jeghnīyiṣīṣṭa vaḥ,असितर्तितुगद्रिच्छित् स्वःक्षितां पतिरद्विदृक् अमिद्भिः शुभ्रदृग्दृष्टैर् द्विषो जेघ्नीयिषीष्ट वः
+bh_1.47,śrutiduṣṭārthaduṣṭe ca kalpanāduṣṭamityapi śrutikaṣṭaṃ tathaivāhur vācaṃ doṣaṃ caturvidham,श्रुतिदुष्टार्थदुष्टे च कल्पनादुष्टमित्यपि श्रुतिकष्टं तथैवाहुर् वाचं दोषं चतुर्विधम्
+bh_1.48,viḍvarcoviṣṭhitaklinnacchinnavāntapravṛttayaḥ pracāradharṣitodgāravisargahadayantritāḥ,विड्वर्चोविष्ठितक्लिन्नच्छिन्नवान्तप्रवृत्तयः प्रचारधर्षितोद्गारविसर्गहदयन्त्रिताः
+bh_1.49,hiraṇyaretāḥ sambādhaḥ pelavopasthitāṇḍajāḥ vākkāṭavādayaśceti śrutiduṣṭā matā giraḥ,हिरण्यरेताः सम्बाधः पेलवोपस्थिताण्डजाः वाक्काटवादयश्चेति श्रुतिदुष्टा मता गिरः
+bh_1.50,arthaduṣṭaṃ punarjñeyaṃ yatrokte jāyate matiḥ asabhyavastuviṣayā śabdaistadvācibhiryathā,अर्थदुष्टं पुनर्ज्ञेयं यत्रोक्ते जायते मतिः असभ्यवस्तुविषया शब्दैस्तद्वाचिभिर्यथा
+bh_1.51,hantumeva pravṛttasya stabdhasya vivaraiṣiṇaḥ patanaṃ jāyate 'vaśyaṃ kṛcchreṇa punarunnatiḥ,हन्तुमेव प्रवृत्तस्य स्तब्धस्य विवरैषिणः पतनं जायते ऽवश्यं कृच्छ्रेण पुनरुन्नतिः
+bh_1.52,padadvayasya sandhāne yadaniṣṭaṃ prakalpate tadāhuḥ kalpanāduṣṭaṃ sa śauryābharaṇo yathā,पदद्वयस्य सन्धाने यदनिष्टं प्रकल्पते तदाहुः कल्पनादुष्टं स शौर्याभरणो यथा
+bh_1.53,yathā.ajihladadityādi śrutikaṣṭaṃ ca tadviduḥ na tad icchanti kṛtino gaṇḍamapyapare kila,यथा.अजिह्लददित्यादि श्रुतिकष्टं च तद्विदुः न तद् इच्छन्ति कृतिनो गण्डमप्यपरे किल
+bh_1.54,sanniveśaviśeṣāttu duruktamapi śobhate nīlaṃ palāśamābaddham antarāle srajāmiva,सन्निवेशविशेषात्तु दुरुक्तमपि शोभते नीलं पलाशमाबद्धम् अन्तराले स्रजामिव
+bh_1.55,kiṃcidāśrayasaundaryād dhatte śobhāmasādhvapi kāntāvilocananyastaṃ malīmasamivāñjanam,किंचिदाश्रयसौन्दर्याद् धत्ते शोभामसाध्वपि कान्ताविलोचनन्यस्तं मलीमसमिवाञ्जनम्
+bh_1.56,āpāṇḍugaṇḍametatte vadanaṃ vanajekṣaṇe saṃgamāt pāṇḍuśabdasya gaṇḍaḥ sādhu yathoditam,आपाण्डुगण्डमेतत्ते वदनं वनजेक्षणे संगमात् पाण्डुशब्दस्य गण्डः साधु यथोदितम्
+bh_1.57,anayānyad api jñeyaṃ diśā yuktamasādhvapi yathā viklinnagaṇḍānāṃ kariṇāṃ madavāribhiḥ,अनयान्यद् अपि ज्ञेयं दिशा युक्तमसाध्वपि यथा विक्लिन्नगण्डानां करिणां मदवारिभिः
+bh_1.58,madaklinnakapolānāṃ dviradānāṃ catuḥśatī yathā tadvadasādhīyaḥ sādhīyaśca prayojayet,मदक्लिन्नकपोलानां द्विरदानां चतुःशती यथा तद्वदसाधीयः साधीयश्च प्रयोजयेत्
+bh_1.59,etad grāhyaṃ surabhi kusumaṃ grāmyam etannidheyaṃ dhatte śobhāṃ viracitamidaṃ sthānamasyaitadasya mālākāro racayati yathā sādhu vijñāya mālāṃ yojyaṃ kāvyeṣvavahitadhiyā tadvadevābhidhānam,एतद् ग्राह्यं सुरभि कुसुमं ग्राम्यम् एतन्निधेयं धत्ते शोभां विरचितमिदं स्थानमस्यैतदस्य मालाकारो रचयति यथा साधु विज्ञाय मालां योज्य��� काव्येष्ववहितधिया तद्वदेवाभिधानम्
+bh_2.1,iti bhāmahālaṅkāre prathamaḥ paricchedaḥ dvitīyaḥ paricchedaḥ mādhuryamabhivāñchantaḥ prasādaṃ ca sumedhasaḥ samāsavanti bhūyāṃsi na padāni prayuñjate,इति भामहालङ्कारे प्रथमः परिच्छेदः द्वितीयः परिच्छेदः माधुर्यमभिवाञ्छन्तः प्रसादं च सुमेधसः समासवन्ति भूयांसि न पदानि प्रयुञ्जते
+bh_2.2,kecidojo 'bhidhitsantaḥ samasyanti bahūnyapi yathā mandārakusumareṇupiñjaritālakā,केचिदोजो ऽभिधित्सन्तः समस्यन्ति बहून्यपि यथा मन्दारकुसुमरेणुपिञ्जरितालका
+bh_2.3,śravyaṃ nātisamastārthaṃ kāvyaṃ madhuramiṣyate āvidvadaṅganābālapratītārthaṃ prasādavat,श्रव्यं नातिसमस्तार्थं काव्यं मधुरमिष्यते आविद्वदङ्गनाबालप्रतीतार्थं प्रसादवत्
+bh_2.4,anuprāsaḥ sayamako rūpakaṃ dīpakopame iti vācāmalaṃkārāḥ pañcaivānyairudāhṛtāḥ,अनुप्रासः सयमको रूपकं दीपकोपमे इति वाचामलंकाराः पञ्चैवान्यैरुदाहृताः
+bh_2.5,sarūpavarṇavinyāsam anuprāsaṃ pracakṣate kiṃ tayā cintayā kānte nitānteti yathoditam,सरूपवर्णविन्यासम् अनुप्रासं प्रचक्षते किं तया चिन्तया कान्ते नितान्तेति यथोदितम्
+bh_2.6,grāmyānuprāsamanyattu manyante sudhiyo 'pare sa lolamālānīlālikulākulagalo balaḥ,ग्राम्यानुप्रासमन्यत्तु मन्यन्ते सुधियो ऽपरे स लोलमालानीलालिकुलाकुलगलो बलः
+bh_2.7,nānārthavanto 'nuprāsā na cāpyasadṛśākṣarāḥ yuktyānayā madhyamayā jāyante cāravo giraḥ,नानार्थवन्तो ऽनुप्रासा न चाप्यसदृशाक्षराः युक्त्यानया मध्यमया जायन्ते चारवो गिरः
+bh_2.8,lāṭīyamapyanuprāsam ihecchantyapare yathā dṛṣṭiṃ dṛṣṭisukhāṃ dhehi candraścandramukhoditaḥ,लाटीयमप्यनुप्रासम् इहेच्छन्त्यपरे यथा दृष्टिं दृष्टिसुखां धेहि चन्द्रश्चन्द्रमुखोदितः
+bh_2.9,ādimadhyāntayamakaṃ pādābhyāsaṃ tathāvalī samastapādayamakam ityetat pañcadhocyate,आदिमध्यान्तयमकं पादाभ्यासं तथावली समस्तपादयमकम् इत्येतत् पञ्चधोच्यते
+bh_2.10,sandaṣṭakasamudgāder atraivāntargatirmatā ādau madhyāntayorvā syād iti pañcaiva tadyathā,सन्दष्टकसमुद्गादेर् अत्रैवान्तर्गतिर्मता आदौ मध्यान्तयोर्वा स्याद् इति पञ्चैव तद्यथा
+bh_2.11,sādhunā sādhunā tena rājatā rājatā bhṛtā sahitaṃ sahitaṃ kartuṃ saṃgataṃ saṃgataṃ janam,साधुना साधुना तेन राजता राजता भृता सहितं सहितं कर्तुं संगतं संगतं जनम्
+bh_2.12,sādhuḥ saṃsārādbibhyadasmādasārāt kṛtvā kleśāntaṃ yāti vartma praśāntam jātiṃ vyādhīnāṃ durdamānāmadhīnāṃ vāñchañjyāyastvaṃ chindhi muktānayastvam,साधुः संसाराद्बिभ्यदस्मादसारात् कृत्वा क्लेशान्तं याति वर्त्म प्रशान्तम् जातिं व्याधीनां दुर्दमानामधीनां वाञ्छञ्ज्यायस्त्वं छिन्धि मुक्तानयस्त्वम्
+bh_2.13,na te dhirdhīra bhogeṣu ramaṇīyeṣu saṃgatā munīnapi harantyete ramaṇī yeṣu saṃgatā,न ते धिर्धीर भोगेषु रमणीयेषु संगता मुनीनपि हरन्त्येते रमणी येषु संगता
+bh_2.14,sitāsitākṣīṃ supayodharādharāṃ susaṃmadāṃ vyaktamadāṃ lalāmadām ghanāghanā nīlaghanā ghanālakāṃ priyāmimāmutsukayanti yanti ca,सितासिताक्षीं सुपयोधराधरां सुसंमदां व्यक्तमदा��� ललामदाम् घनाघना नीलघना घनालकां प्रियामिमामुत्सुकयन्ति यन्ति च
+bh_2.15,amī nṛpā dattasamagraśāsanāḥ kadācidapyapratibaddhaśāsanāḥ kṛtāgasāṃ mārgabhidāṃ ca śāsanāḥ pitṛkramādhyāsitatādṛśāsanāḥ,अमी नृपा दत्तसमग्रशासनाः कदाचिदप्यप्रतिबद्धशासनाः कृतागसां मार्गभिदां च शासनाः पितृक्रमाध्यासिततादृशासनाः
+bh_2.16,anantaraikāntarayor evaṃ pādāntayorapi kṛtsnaṃ ca sarvapādeṣu duṣkaraṃ sādhu tādṛśam,अनन्तरैकान्तरयोर् एवं पादान्तयोरपि कृत्स्नं च सर्वपादेषु दुष्करं साधु तादृशम्
+bh_2.17,tulyaśrutīnāṃ bhinnānām abhidheyaiḥ parasparam varṇānāṃ yaḥ punarvādo yamakaṃ tannigadyate,तुल्यश्रुतीनां भिन्नानाम् अभिधेयैः परस्परम् वर्णानां यः पुनर्वादो यमकं तन्निगद्यते
+bh_2.18,pratītaśabdamojasvi suśliṣṭapadasandhi ca prasādi svabhidhānaṃ ca yamakaṃ kṛtināṃ matam,प्रतीतशब्दमोजस्वि सुश्लिष्टपदसन्धि च प्रसादि स्वभिधानं च यमकं कृतिनां मतम्
+bh_2.19,nānādhātvarthagambhīrā yamakavyapadeśinī prahelikā sā hyuditā rāmaśarmācyutottare,नानाधात्वर्थगम्भीरा यमकव्यपदेशिनी प्रहेलिका सा ह्युदिता रामशर्माच्युतोत्तरे
+bh_2.20,kāvyānyapi yadīmāni vyākhyāgamyāni śāstravat utsavaḥ sudhiyāmeva hanta durmedhaso hatāḥ,काव्यान्यपि यदीमानि व्याख्यागम्यानि शास्त्रवत् उत्सवः सुधियामेव हन्त दुर्मेधसो हताः
+bh_2.21,upamānena yattattvam upameyasya rūpyate guṇānāṃ samatāṃ dṛṣṭvā rūpakaṃ nāma tadviduḥ,उपमानेन यत्तत्त्वम् उपमेयस्य रूप्यते गुणानां समतां दृष्ट्वा रूपकं नाम तद्विदुः
+bh_2.22,samastavastuviṣayam ekadeśavivarti ca dvidhā rūpakamuddiṣṭam etattaccocyate yathā,समस्तवस्तुविषयम् एकदेशविवर्ति च द्विधा रूपकमुद्दिष्टम् एतत्तच्चोच्यते यथा
+bh_2.23,śīkarāmbhomadasṛjas tuṅgā jaladadantinaḥ niryānto madayantīme śakrakārmukavāraṇāḥ,शीकराम्भोमदसृजस् तुङ्गा जलददन्तिनः निर्यान्तो मदयन्तीमे शक्रकार्मुकवारणाः
+bh_2.24,taḍidvalayakakṣyāṇāṃ balākāmālabhāriṇām payomucāṃ dhvanirdhīro dunoti mama tāṃ priyām,तडिद्वलयकक्ष्याणां बलाकामालभारिणाम् पयोमुचां ध्वनिर्धीरो दुनोति मम तां प्रियाम्
+bh_2.25,ādimadhyāntaviṣayaṃ tridhā dīpakamiṣyate ekasyaiva tryavasthatvād iti tadbhidyate tridhā,आदिमध्यान्तविषयं त्रिधा दीपकमिष्यते एकस्यैव त्र्यवस्थत्वाद् इति तद्भिद्यते त्रिधा
+bh_2.26,amūni kurvate 'nvarthām asyākhyāmarthadīpanāt tribhirnidarśanaiścedaṃ tridhā nirdiśyate yathā,अमूनि कुर्वते ऽन्वर्थाम् अस्याख्यामर्थदीपनात् त्रिभिर्निदर्शनैश्चेदं त्रिधा निर्दिश्यते यथा
+bh_2.27,mado janayati prītiṃ sānaṅgaṃ mānabhaṅguram sa priyāsaṃgamotkaṇṭhāṃ sāsahyāṃ manasaḥ śucam,मदो जनयति प्रीतिं सानङ्गं मानभङ्गुरम् स प्रियासंगमोत्कण्ठां सासह्यां मनसः शुचम्
+bh_2.28,mālinīraṃśukabhṛtaḥ striyo 'laṃkurute madhuḥ hārītaśukavācaśca bhūdharāṇāmupatyakāḥ,मालिनीरंशुकभृतः स्त्रियो ऽलंकुरुते मधुः हारीतशुकवाचश्च भूधराणामुपत्यकाः
+bh_2.29,cīrīmavatīraraṇyānīḥ saritaḥ śuṣyadambhasaḥ pravāsināṃ ca cetāṃsi śucirantaṃ ninīṣati,चीरीमवतीररण्यानीः सरितः शुष्यदम्भसः प्रवासिनां च चेतांसि शुचिरन्तं निनीषति
+bh_2.30,viruddhenopamānena deśakālakriyādibhiḥ upameyasya yatsāmyaṃ guṇaleśena sopamā,विरुद्धेनोपमानेन देशकालक्रियादिभिः उपमेयस्य यत्साम्यं गुणलेशेन सोपमा
+bh_2.31,yathevaśabdau sādṛśyam āhaturvyatirekiṇoḥ dūrvākāṇḍamiva śyāmaṃ tanvī śyāmālatā yathā,यथेवशब्दौ सादृश्यम् आहतुर्व्यतिरेकिणोः दूर्वाकाण्डमिव श्यामं तन्वी श्यामालता यथा
+bh_2.32,vinā yathevaśabdābhyāṃ samāsābhihitā parā yathā kamalapatrākṣī śaśāṅkavadaneti ca,विना यथेवशब्दाभ्यां समासाभिहिता परा यथा कमलपत्राक्षी शशाङ्कवदनेति च
+bh_2.33,vatināpi kriyāsāmyaṃ tadvadevābhidhīyate dvijātivadadhīte 'sau guruvaccānuśāsti naḥ,वतिनापि क्रियासाम्यं तद्वदेवाभिधीयते द्विजातिवदधीते ऽसौ गुरुवच्चानुशास्ति नः
+bh_2.34,samānavastunyāsena prativastūpamocyate yathevānabhidhāne 'pi guṇasāmyapratītitaḥ,समानवस्तुन्यासेन प्रतिवस्तूपमोच्यते यथेवानभिधाने ऽपि गुणसाम्यप्रतीतितः
+bh_2.35,sādhusādhāraṇatvādir guṇo 'tra vyatiricyate sa sāmyamāpādayati virodhe 'pi tayoryathā,साधुसाधारणत्वादिर् गुणो ऽत्र व्यतिरिच्यते स साम्यमापादयति विरोधे ऽपि तयोर्यथा
+bh_2.36,kiyantaḥ santi guṇinaḥ sādhusādhāraṇaśriyaḥ svādupākaphalānamrāḥ kiyanto vādhvaśākhinaḥ,कियन्तः सन्ति गुणिनः साधुसाधारणश्रियः स्वादुपाकफलानम्राः कियन्तो वाध्वशाखिनः
+bh_2.37,yaduktaṃ triprakāratvaṃ tasyāḥ kaiścinmahātmabhiḥ nindāpraśaṃsācikhyāsābhedādatrābhidhīyate,यदुक्तं त्रिप्रकारत्वं तस्याः कैश्चिन्महात्मभिः निन्दाप्रशंसाचिख्यासाभेदादत्राभिधीयते
+bh_2.38,sāmānyaguṇanirdeśāt trayamapyuditaṃ nanu mālopamādiḥ sarvo 'pi na jyāyān vistaro mudhā,सामान्यगुणनिर्देशात् त्रयमप्युदितं ननु मालोपमादिः सर्वो ऽपि न ज्यायान् विस्तरो मुधा
+bh_2.39,hīnatāsambhavo liṅgavacobhedo viparyayaḥ upamānādhikatvaṃ ca tenāsadṛśatāpi ca,हीनतासम्भवो लिङ्गवचोभेदो विपर्ययः उपमानाधिकत्वं च तेनासदृशतापि च
+bh_2.40,ta eta upamādoṣāḥ sapta medhāvinoditāḥ sodāharaṇalakṣmāṇo varṇyante 'tra ca te pṛthak,त एत उपमादोषाः सप्त मेधाविनोदिताः सोदाहरणलक्ष्माणो वर्ण्यन्ते ऽत्र च ते पृथक्
+bh_2.41,sa mārutākampitapītavāsā bibhratsalīlaṃ śaśibhāsamabjam yadupravīraḥ pragṛhītaśārṅgaḥ sendrāyudho megha ivābabhāse,स मारुताकम्पितपीतवासा बिभ्रत्सलीलं शशिभासमब्जम् यदुप्रवीरः प्रगृहीतशार्ङ्गः सेन्द्रायुधो मेघ इवाबभासे
+bh_2.42,śakracāpagrahādatra darśitaṃ kila kārmukam vāsaḥśaṅkhānupādānād dhīnamityabhidhīyate,शक्रचापग्रहादत्र दर्शितं किल कार्मुकम् वासःशङ्खानुपादानाद् धीनमित्यभिधीयते
+bh_2.43,sarvaṃ sarveṇa sārūpyaṃ nāsti bhāvasya kasyacit yathopapatti kṛtibhir upamāsu prayujyate,सर्वं सर्वेण सारूप्यं नास्ति भावस्य कस्यचित् यथोपपत्ति कृतिभिर् उपमासु प्रयुज्यते
+bh_2.44,akhaṇḍamaṇḍalaḥ kvenduḥ kva kāntānanamadyuti yatkiṃcitkāntisāmānyāc chaśinaivopamīyate,अखण्डमण्डलः क्वेन्दुः क्व कान्ताननमद्युत��� यत्किंचित्कान्तिसामान्याच् छशिनैवोपमीयते
+bh_2.45,kiṃ ca kāvyāni neyāni lakṣaṇena mahātmanām dṛṣṭaṃ vā sarvasārūpyaṃ rājamitre yathoditam,किं च काव्यानि नेयानि लक्षणेन महात्मनाम् दृष्टं वा सर्वसारूप्यं राजमित्रे यथोदितम्
+bh_2.46,sūryāṃśasaṃmīlitalocaneṣu dīneṣu padmānilanirmadeṣu sādhvyaḥ svageheṣviva bhartṛhīnāḥ kekā vineśuḥ śikhināṃ mukheṣu,सूर्यांशसंमीलितलोचनेषु दीनेषु पद्मानिलनिर्मदेषु साध्व्यः स्वगेहेष्विव भर्तृहीनाः केका विनेशुः शिखिनां मुखेषु
+bh_2.47,niṣpeturāsyādiva tasya dīptāḥ śarā dhanurmaṇḍalamadhyabhājaḥ jājvalyamānā iva vāridhārā dinārdhabhājaḥ pariveṣiṇo 'rkāt,निष्पेतुरास्यादिव तस्य दीप्ताः शरा धनुर्मण्डलमध्यभाजः जाज्वल्यमाना इव वारिधारा दिनार्धभाजः परिवेषिणो ऽर्कात्
+bh_2.48,śākavardhanasya kathaṃ pāto 'mbudhārāṇāṃ jvalantīnāṃ vivasvataḥ asambhavādayaṃ yuktyā tenāsambhava ucyate,शाकवर्धनस्य कथं पातो ऽम्बुधाराणां ज्वलन्तीनां विवस्वतः असम्भवादयं युक्त्या तेनासम्भव उच्यते
+bh_2.49,tatrāsambhavinārthena kaḥ kuryādupamāṃ kṛtī ko nāma vahninaupamyaṃ kurvīta śaśalakṣmaṇaḥ,तत्रासम्भविनार्थेन कः कुर्यादुपमां कृती को नाम वह्निनौपम्यं कुर्वीत शशलक्ष्मणः
+bh_2.50,yasyātiśayavānarthaḥ kathaṃ so 'sambhavo mataḥ iṣṭaṃ cātiśayārthatvam upamotprekṣayoryathā,यस्यातिशयवानर्थः कथं सो ऽसम्भवो मतः इष्टं चातिशयार्थत्वम् उपमोत्प्रेक्षयोर्यथा
+bh_2.51,puñjībhūtamiva dhvāntam eṣa bhāti mataṅgajaḥ saraḥ śaratprasannāmbho nabhaḥkhaṇḍamivojjhitam,पुञ्जीभूतमिव ध्वान्तम् एष भाति मतङ्गजः सरः शरत्प्रसन्नाम्भो नभःखण्डमिवोज्झितम्
+bh_2.52,atha liṅgavacobhedāv ucyete saviparyayau hīnādhikatvāt sa dvedhā trayamapyucyate yathā,अथ लिङ्गवचोभेदाव् उच्येते सविपर्ययौ हीनाधिकत्वात् स द्वेधा त्रयमप्युच्यते यथा
+bh_2.53,avigāhyo 'si nārīṇām ananyamanasāmapi viṣamopalabhinnormir āpagevottitīrṣataḥ,अविगाह्यो ऽसि नारीणाम् अनन्यमनसामपि विषमोपलभिन्नोर्मिर् आपगेवोत्तितीर्षतः
+bh_2.54,kvacidagre prasaratā kvacidāpatya nighnatā śuneva sāraṅgakulaṃ tvayā bhinnaṃ dviṣāṃ balam,क्वचिदग्रे प्रसरता क्वचिदापत्य निघ्नता शुनेव सारङ्गकुलं त्वया भिन्नं द्विषां बलम्
+bh_2.55,ayaṃ padmāsanāsīnaś cakravāko virājate yugādau bhagavān brahmā vinirmitsuriva prajāḥ,अयं पद्मासनासीनश् चक्रवाको विराजते युगादौ भगवान् ब्रह्मा विनिर्मित्सुरिव प्रजाः
+bh_2.56,nanūpamīyate pāṇiḥ kamalena vikāsinā adharo vidrumacchedabhāsā bimbaphalena ca,ननूपमीयते पाणिः कमलेन विकासिना अधरो विद्रुमच्छेदभासा बिम्बफलेन च
+bh_2.57,ucyate kāmamastīdaṃ kiṃ tu strīpuṃsayorayam vidhirnābhimato 'nyaistu trayāṇāmapi neṣyate,उच्यते काममस्तीदं किं तु स्त्रीपुंसयोरयम् विधिर्नाभिमतो ऽन्यैस्तु त्रयाणामपि नेष्यते
+bh_2.58,sa pītavāsāḥ pragṛhītaśārṅgo manojñabhīmaṃ vapurāpa kṛṣṇaḥ śatahradendrāyudhavānniśāyāṃ saṃsṛjyamānaḥ śaśineva meghaḥ,स पीतवासाः प्रगृहीतशार्ङ्गो मनोज्ञभीमं वपुराप कृष्णः शतह्रदेन्द्राय���धवान्निशायां संसृज्यमानः शशिनेव मेघः
+bh_2.59,rāmaśarmaṇaḥ śaśino grahaṇādetad ādhikyaṃ kila na hyayam nirdiṣṭa upameye 'rthe vācyo vā jalajo 'tra tu,रामशर्मणः शशिनो ग्रहणादेतद् आधिक्यं किल न ह्ययम् निर्दिष्ट उपमेये ऽर्थे वाच्यो वा जलजो ऽत्र तु
+bh_2.60,na sarvasārūpyamiti vistareṇodito vidhiḥ abhiprāyātkavernātra vidheyā jalaje matiḥ,न सर्वसारूप्यमिति विस्तरेणोदितो विधिः अभिप्रायात्कवेर्नात्र विधेया जलजे मतिः
+bh_2.61,ādhikyamupamānānāṃ nyāyyaṃ nādhikatā bhavet gokṣīrakundahalināṃ viśuddhyā sadṛśaṃ yaśaḥ,आधिक्यमुपमानानां न्याय्यं नाधिकता भवेत् गोक्षीरकुन्दहलिनां विशुद्ध्या सदृशं यशः
+bh_2.62,ekenaivopamānena nanu sādṛśyamucyate uktārthasya prayogo hi gurumarthaṃ na puṣyati,एकेनैवोपमानेन ननु सादृश्यमुच्यते उक्तार्थस्य प्रयोगो हि गुरुमर्थं न पुष्यति
+bh_2.63,vane 'tha tasminvanitānuyāyinaḥ pravṛttadānārdrakaṭā mataṅgajāḥ vicitrabarhābharaṇāśca barhiṇo babhurdivīvāmalavigrahā grahāḥ,वने ऽथ तस्मिन्वनितानुयायिनः प्रवृत्तदानार्द्रकटा मतङ्गजाः विचित्रबर्हाभरणाश्च बर्हिणो बभुर्दिवीवामलविग्रहा ग्रहाः
+bh_2.64,grahairapi gajādīnāṃ yadi sādṛśyamucyate tathāpi teṣāṃ tairasti kāntirvāpyugratāpi vā,ग्रहैरपि गजादीनां यदि सादृश्यमुच्यते तथापि तेषां तैरस्ति कान्तिर्वाप्युग्रतापि वा
+bh_2.65,ityukta upamābhedo vakṣyate cāparaḥ punaḥ upamāderalaṃkārād viśeṣo 'nyo 'bhidhīyate,इत्युक्त उपमाभेदो वक्ष्यते चापरः पुनः उपमादेरलंकाराद् विशेषो ऽन्यो ऽभिधीयते
+bh_2.66,ākṣepo 'rthāntaranyāso vyatireko vibhāvanā samāsātiśayoktī ca ṣaḍalaṃkṛtayo 'parāḥ,आक्षेपो ऽर्थान्तरन्यासो व्यतिरेको विभावना समासातिशयोक्ती च षडलंकृतयो ऽपराः
+bh_2.67,vakṣyamāṇoktaviṣayas tatrākṣepo dvidhā mataḥ ekarūpatayā śeṣā nirdekṣyante yathākramam,वक्ष्यमाणोक्तविषयस् तत्राक्षेपो द्विधा मतः एकरूपतया शेषा निर्देक्ष्यन्ते यथाक्रमम्
+bh_2.68,pratiṣedha iveṣṭasya yo viśeṣābhidhitsayā ākṣepa iti taṃ santaḥ śaṃsanti dvividhaṃ yathā,प्रतिषेध इवेष्टस्य यो विशेषाभिधित्सया आक्षेप इति तं सन्तः शंसन्ति द्विविधं यथा
+bh_2.69,ahaṃ tvāṃ yadi nekṣeya kṣaṇamapyutsukā tataḥ iyadevāstvato 'nyena kimuktenāpriyeṇa te,अहं त्वां यदि नेक्षेय क्षणमप्युत्सुका ततः इयदेवास्त्वतो ऽन्येन किमुक्तेनाप्रियेण ते
+bh_2.70,svavikramākrāntabhuvaś citraṃ yanna tavoddhatiḥ ko vā heturalaṃ sindhor vikārakaraṇaṃ prati,स्वविक्रमाक्रान्तभुवश् चित्रं यन्न तवोद्धतिः को वा हेतुरलं सिन्धोर् विकारकरणं प्रति
+bh_2.71,upanyasanamanyasya yadarthasyoditādṛte jñeyaḥ so 'rthāntaranyāsaḥ pūrvārthānugato yathā,उपन्यसनमन्यस्य यदर्थस्योदितादृते ज्ञेयः सो ऽर्थान्तरन्यासः पूर्वार्थानुगतो यथा
+bh_2.72,parānīkāni bhīmāni vivikṣorna tava vyathā sādhu vāsādhu vāgāmi puṃsāmātmaiva śaṃsati,परानीकानि भीमानि विविक्षोर्न तव व्यथा साधु वासाधु वागामि पुंसामात्मैव शंसति
+bh_2.73,hiśabdenāpi hetvarthaprathanāduktasiddhaye ayamarthāntaranyāsaḥ sutarāṃ vyajyate yathā,हिशब्देनाप��� हेत्वर्थप्रथनादुक्तसिद्धये अयमर्थान्तरन्यासः सुतरां व्यज्यते यथा
+bh_2.74,vahanti girayo meghān abhyupetān gurūnapi garīyāneva hi gurūn bibharti praṇayāgatān,वहन्ति गिरयो मेघान् अभ्युपेतान् गुरूनपि गरीयानेव हि गुरून् बिभर्ति प्रणयागतान्
+bh_2.75,upamānavato 'rthasya yadviśeṣanidarśanam vyatirekaṃ tamicchanti viśeṣāpādanādyathā,उपमानवतो ऽर्थस्य यद्विशेषनिदर्शनम् व्यतिरेकं तमिच्छन्ति विशेषापादनाद्यथा
+bh_2.76,sitāsite pakṣmavatī netre te tāmrarājinī ekāntaśubhraśyāme tu puṇḍarīkāsitotpale,सितासिते पक्ष्मवती नेत्रे ते ताम्रराजिनी एकान्तशुभ्रश्यामे तु पुण्डरीकासितोत्पले
+bh_2.77,kriyāyāḥ pratiṣedhe yā tatphalasya vibhāvanā jñeyā vibhāvanaivāsau samādhau sulabhe sati,क्रियायाः प्रतिषेधे या तत्फलस्य विभावना ज्ञेया विभावनैवासौ समाधौ सुलभे सति
+bh_2.78,apītamattāḥ śikhino diśo 'nutkaṇṭhitākulāḥ nīpo 'viliptasurabhir abhraṣṭakaluṣaṃ jalam,अपीतमत्ताः शिखिनो दिशो ऽनुत्कण्ठिताकुलाः नीपो ऽविलिप्तसुरभिर् अभ्रष्टकलुषं जलम्
+bh_2.79,yatrokte gamyate 'nyo 'rthas tatsamānaviśeṣaṇaḥ sā samāsoktiruddiṣṭā saṃkṣiptārthatayā yathā,यत्रोक्ते गम्यते ऽन्यो ऽर्थस् तत्समानविशेषणः सा समासोक्तिरुद्दिष्टा संक्षिप्तार्थतया यथा
+bh_2.80,skandhavānṛjuravyālaḥ sthiro 'nekamahāphalaḥ jātastarurayaṃ coccaiḥ pātitaśca nabhasvatā,स्कन्धवानृजुरव्यालः स्थिरो ऽनेकमहाफलः जातस्तरुरयं चोच्चैः पातितश्च नभस्वता
+bh_2.81,nimittato vaco yattu lokātikrāntagocaram manyante 'tiśayoktiṃ tām alaṅkāratayā yathā,निमित्ततो वचो यत्तु लोकातिक्रान्तगोचरम् मन्यन्ते ऽतिशयोक्तिं ताम् अलङ्कारतया यथा
+bh_2.82,svapuṣpacchavihāriṇyā candrabhāsā tirohitāḥ anvamīyanta bhṛṅgālivācā saptacchadadrumāḥ,स्वपुष्पच्छविहारिण्या चन्द्रभासा तिरोहिताः अन्वमीयन्त भृङ्गालिवाचा सप्तच्छदद्रुमाः
+bh_2.83,apāṃ yadi tvakchithilā cyutā syāt phaṇināmiva tadā śuklāṃśukāni syur aṅgeṣvambhasi yoṣitām,अपां यदि त्वक्छिथिला च्युता स्यात् फणिनामिव तदा शुक्लांशुकानि स्युर् अङ्गेष्वम्भसि योषिताम्
+bh_2.84,ityevamādiruditā guṇātiśayayogataḥ sarvaivātiśayoktistu tarkayettāṃ yathāgamam,इत्येवमादिरुदिता गुणातिशययोगतः सर्वैवातिशयोक्तिस्तु तर्कयेत्तां यथागमम्
+bh_2.85,saiṣa sarvaiva vakroktir anayārtho vibhāvyate yatno 'syāṃ kavinā kāryaḥ ko 'laṅkāro 'nayā vinā,सैष सर्वैव वक्रोक्तिर् अनयार्थो विभाव्यते यत्नो ऽस्यां कविना कार्यः को ऽलङ्कारो ऽनया विना
+bh_2.86,hetuśca sūkṣmo leśo 'tha nālaṃkāratayā mataḥ samudāyābhidhānasya vakroktyanabhidhānataḥ,हेतुश्च सूक्ष्मो लेशो ऽथ नालंकारतया मतः समुदायाभिधानस्य वक्रोक्त्यनभिधानतः
+bh_2.87,gato 'stamarko bhātīndur yānti vāsāya pakṣiṇaḥ ityevamādi kiṃ kāvyaṃ vārtāmenāṃ pracakṣate,गतो ऽस्तमर्को भातीन्दुर् यान्ति वासाय पक्षिणः इत्येवमादि किं काव्यं वार्तामेनां प्रचक्षते
+bh_2.88,yathāsaṃkhyamathotprekṣām alaṅkāradvayaṃ viduḥ saṃkhyānamiti medhāvinotprekṣābhihitā kvacit,यथासंख्यमथोत्प्रेक्षाम् अलङ्कारद्वयं विदुः संख्यानमिति मेधाविनोत्प्रेक्षाभिहिता क्वचित्
+bh_2.89,bhūyasāmupadiṣṭānām arthānāmasadharmaṇām kramaśo yo 'nunirdeśo yathāsaṃkhyaṃ taducyate,भूयसामुपदिष्टानाम् अर्थानामसधर्मणाम् क्रमशो यो ऽनुनिर्देशो यथासंख्यं तदुच्यते
+bh_2.90,padmendubhṛṅgamātaṅgapuṃskokilakalāpinaḥ vaktrakāntīkṣaṇagativāṇīvālaistvayā jitāḥ,पद्मेन्दुभृङ्गमातङ्गपुंस्कोकिलकलापिनः वक्त्रकान्तीक्षणगतिवाणीवालैस्त्वया जिताः
+bh_2.91,avivakṣitasāmānyā kiṃciccopamayā saha atadguṇakriyāyogād utprekṣātiśayānvitā,अविवक्षितसामान्या किंचिच्चोपमया सह अतद्गुणक्रियायोगाद् उत्प्रेक्षातिशयान्विता
+bh_2.92,kiṃśukavyapadeśena tarumāruhya sarvataḥ dagdhādagdhamaraṇyānyāḥ paśyatīva vibhāvasuḥ,किंशुकव्यपदेशेन तरुमारुह्य सर्वतः दग्धादग्धमरण्यान्याः पश्यतीव विभावसुः
+bh_2.93,svabhāvoktiralaṅkāra iti kecit pracakṣate arthasya tadavasthatvaṃ svabhāvo 'bhihito yathā,स्वभावोक्तिरलङ्कार इति केचित् प्रचक्षते अर्थस्य तदवस्थत्वं स्वभावो ऽभिहितो यथा
+bh_2.94,ākrośannāhvayannanyān ādhāvanmaṇḍalai rudan gā vārayati daṇḍena ḍimbhaḥ sasyāvatāraṇīḥ,आक्रोशन्नाह्वयन्नन्यान् आधावन्मण्डलै रुदन् गा वारयति दण्डेन डिम्भः सस्यावतारणीः
+bh_2.95,samāsenoditamidaṃ dhīkhedāyaiva vistaraḥ asaṃgṛhītamapyanyad abhyūhyamanayā diśā,समासेनोदितमिदं धीखेदायैव विस्तरः असंगृहीतमप्यन्यद् अभ्यूह्यमनया दिशा
+bh_2.96,svayaṃ kṛtaireva nidarśanairiyaṃ mayā prakḷptā khalu vāgalaṅkṛtiḥ ataḥ paraṃ cāruranekadhāparo girāmalaṅkāravidhirvidhāsyate,स्वयं कृतैरेव निदर्शनैरियं मया प्रकॢप्ता खलु वागलङ्कृतिः अतः परं चारुरनेकधापरो गिरामलङ्कारविधिर्विधास्यते
+bh_3.1,iti bhāmahālaṅkāre dvitīyaḥ paricchedaḥ tṛtīyaḥ paricchedaḥ preyo rasavadūrjasvi paryāyoktaṃ samāhitam dviprakāramudāttaṃ ca bhedaiḥ śliṣṭamapi tribhiḥ,इति भामहालङ्कारे द्वितीयः परिच्छेदः तृतीयः परिच्छेदः प्रेयो रसवदूर्जस्वि पर्यायोक्तं समाहितम् द्विप्रकारमुदात्तं च भेदैः श्लिष्टमपि त्रिभिः
+bh_3.2,apahnutiṃ viśeṣoktaṃ virodhaṃ tulyayogitām aprastutapraśaṃsāṃ ca vyājastutinidarśane,अपह्नुतिं विशेषोक्तं विरोधं तुल्ययोगिताम् अप्रस्तुतप्रशंसां च व्याजस्तुतिनिदर्शने
+bh_3.3,upamārūpakaṃ cānyad upameyopamāmapi sahoktiparivṛttī ca sasaṃdehamananvayam,उपमारूपकं चान्यद् उपमेयोपमामपि सहोक्तिपरिवृत्ती च ससंदेहमनन्वयम्
+bh_3.4,utprekṣāvayavaṃ cānye saṃsṛṣṭimapi cāpare bhāvikatvaṃ ca nijagur alaṃkāraṃ sumedhasaḥ,उत्प्रेक्षावयवं चान्ये संसृष्टिमपि चापरे भाविकत्वं च निजगुर् अलंकारं सुमेधसः
+bh_3.5,preyo gṛhāgataṃ kṛṣṇam avādīdviduro yathā adya yā mama govinda jātā tvayi gṛhāgate kālenaiṣā bhavet prītis tavaivāgamanāt punaḥ,प्रेयो गृहागतं कृष्णम् अवादीद्विदुरो यथा अद्य या मम गोविन्द जाता त्वयि गृहागते कालेनैषा भवेत् प्रीतिस् तवैवागमनात् पुनः
+bh_3.6,rasavaddarśitaspaṣṭaśṛṅgārādirasaṃ yathā devī samāgamaddharma maskariṇyatirohitā,रसवद्दर्शितस्पष्टशृङ्गारादिरसं यथा देवी समागमद्धर्म मस्करिण्यतिरोहिता
+bh_3.7,ūrjasvi karṇena yathā pārthāya punarāgataḥ dviḥ sandadhāti kiṃ karṇaḥ śalyetyahirapākṛtaḥ,ऊर्जस्वि कर्णेन यथा पार्थाय पुनरागतः द्विः सन्दधाति किं कर्णः शल्येत्यहिरपाकृतः
+bh_3.8,paryāyoktaṃ yadanyena prakāreṇābhidhīyate uvāca ratnāharaṇe caidyaṃ śārṅgadhanuryathā,पर्यायोक्तं यदन्येन प्रकारेणाभिधीयते उवाच रत्नाहरणे चैद्यं शार्ङ्गधनुर्यथा
+bh_3.9,gṛheṣvadhvasu vā nānnaṃ bhuñjmahe yadadhītinaḥ na bhuñjate dvijāstacca rasadānanivṛttaye,गृहेष्वध्वसु वा नान्नं भुञ्ज्महे यदधीतिनः न भुञ्जते द्विजास्तच्च रसदाननिवृत्तये
+bh_3.10,samāhitaṃ rājamitre yathā kṣatriyayoṣitām rāmaprasattyai yāntīnāṃ puro 'dṛśyata nāradaḥ,समाहितं राजमित्रे यथा क्षत्रिययोषिताम् रामप्रसत्त्यै यान्तीनां पुरो ऽदृश्यत नारदः
+bh_3.11,udāttaṃ śaktimān rāmo guruvākyānurodhakaḥ vihāyopanataṃ rājyaṃ yathā vanamupāgatam,उदात्तं शक्तिमान् रामो गुरुवाक्यानुरोधकः विहायोपनतं राज्यं यथा वनमुपागतम्
+bh_3.12,etadevāpare 'nyena vyākhyānenānyathā viduḥ nānāratnādiyuktaṃ yat tatkilodāttamucyate,एतदेवापरे ऽन्येन व्याख्यानेनान्यथा विदुः नानारत्नादियुक्तं यत् तत्किलोदात्तमुच्यते
+bh_3.13,cāṇakyo naktamupayānn andakrīḍāgṛhaṃ yathā śaśikāntopalacchannaṃ viveda payasāṃ kaṇaiḥ,चाणक्यो नक्तमुपयान्न् अन्दक्रीडागृहं यथा शशिकान्तोपलच्छन्नं विवेद पयसां कणैः
+bh_3.14,upamānena yattattvam upameyasya sādhyate guṇakriyābhyāṃ nāmnā ca śliṣṭaṃ tadabhidhīyate,उपमानेन यत्तत्त्वम् उपमेयस्य साध्यते गुणक्रियाभ्यां नाम्ना च श्लिष्टं तदभिधीयते
+bh_3.15,lakṣaṇaṃ rūpake 'pīdaṃ lakṣyate kāmamatra tu iṣṭaḥ prayogo yugapad upamānopameyayoḥ,लक्षणं रूपके ऽपीदं लक्ष्यते काममत्र तु इष्टः प्रयोगो युगपद् उपमानोपमेययोः
+bh_3.16,śīkarāmbhomadasṛjas tuṅgā jaladadantinaḥ ityatra meghakariṇāṃ nirdeśaḥ kriyate samam,शीकराम्भोमदसृजस् तुङ्गा जलददन्तिनः इत्यत्र मेघकरिणां निर्देशः क्रियते समम्
+bh_3.17,śleṣādevārthavacasor asya ca kriyate bhidā tatsahoktyupamāhetunirdeśāttrividhaṃ yathā,श्लेषादेवार्थवचसोर् अस्य च क्रियते भिदा तत्सहोक्त्युपमाहेतुनिर्देशात्त्रिविधं यथा
+bh_3.18,chāyāvanto gatavyālāḥ svārohāḥ phaladāyinaḥ mārgadrumā mahāntaśca pareṣāmeva bhūtaye,छायावन्तो गतव्यालाः स्वारोहाः फलदायिनः मार्गद्रुमा महान्तश्च परेषामेव भूतये
+bh_3.19,unnatā lokadayitā mahāntaḥ prājyavarṣiṇaḥ śamayanti kṣitestāpaṃ surājāno ghanā iva,उन्नता लोकदयिता महान्तः प्राज्यवर्षिणः शमयन्ति क्षितेस्तापं सुराजानो घना इव
+bh_3.20,ratnavattvādagādhatvāt svamaryādāvilaṅghanāt bahusattvāśrayatvācca sadṛśastvamudanvatā,रत्नवत्त्वादगाधत्वात् स्वमर्यादाविलङ्घनात् बहुसत्त्वाश्रयत्वाच्च सदृशस्त्वमुदन्वता
+bh_3.21,apahnutirabhīṣṭā ca kiṃcidantargatopamā bhūtārthāpahnavādasyāḥ kriyate cābhidhā yathā,अपह्नुतिरभीष्टा च किंचिदन्तर्गतोपमा भूतार्थापह्नवादस्याः ��्रियते चाभिधा यथा
+bh_3.22,neyaṃ virauti bhṛṅgālī madena mukharā muhuḥ ayamākṛṣyamāṇasya kandarpadhanuṣo dhvaniḥ,नेयं विरौति भृङ्गाली मदेन मुखरा मुहुः अयमाकृष्यमाणस्य कन्दर्पधनुषो ध्वनिः
+bh_3.23,ekadeśasya vigame yā guṇāntarasaṃsthitiḥ viśeṣaprathanāyāsau viśeṣoktirmatā yathā,एकदेशस्य विगमे या गुणान्तरसंस्थितिः विशेषप्रथनायासौ विशेषोक्तिर्मता यथा
+bh_3.24,sa ekastrīṇi jayati jaganti kusumāyudhaḥ haratāpi tanuṃ yasya śambhunā na hṛtaṃ balam,स एकस्त्रीणि जयति जगन्ति कुसुमायुधः हरतापि तनुं यस्य शम्भुना न हृतं बलम्
+bh_3.25,guṇasya vā kriyāyā vā viruddhānyakriyābhidhā yā viśeṣābhidhānāya virodhaṃ taṃ vidurbudhāḥ,गुणस्य वा क्रियाया वा विरुद्धान्यक्रियाभिधा या विशेषाभिधानाय विरोधं तं विदुर्बुधाः
+bh_3.26,upāntarūḍhopavanacchāyāśītāpi dhūrasau vidūradeśānapi vaḥ santāpayati vidviṣaḥ,उपान्तरूढोपवनच्छायाशीतापि धूरसौ विदूरदेशानपि वः सन्तापयति विद्विषः
+bh_3.27,nyūnasyāpi viśiṣṭena guṇasāmyavivakṣayā tulyakāryakriyāyogād ityuktā tulyayogitā,न्यूनस्यापि विशिष्टेन गुणसाम्यविवक्षया तुल्यकार्यक्रियायोगाद् इत्युक्ता तुल्ययोगिता
+bh_3.28,śeṣo himagiristvaṃ ca mahānto guravaḥ sthirāḥ yadalaṅghitamaryādāś calantīṃ bibhṛtha kṣitim,शेषो हिमगिरिस्त्वं च महान्तो गुरवः स्थिराः यदलङ्घितमर्यादाश् चलन्तीं बिभृथ क्षितिम्
+bh_3.29,adhikārādapetasya vastuno 'nyasya yā stutiḥ aprastutapraśaṃseti sā caivaṃ kathyate yathā,अधिकारादपेतस्य वस्तुनो ऽन्यस्य या स्तुतिः अप्रस्तुतप्रशंसेति सा चैवं कथ्यते यथा
+bh_3.30,prīṇitapraṇayi svādu kāle pariṇataṃ bahu vinā puruṣakāreṇa phalaṃ paśyata śākhinām,प्रीणितप्रणयि स्वादु काले परिणतं बहु विना पुरुषकारेण फलं पश्यत शाखिनाम्
+bh_3.31,dūrādhikaguṇastotravyapadeśena tulyatām kiṃcidvidhitsoryā nindā vyājastutirasau yathā,दूराधिकगुणस्तोत्रव्यपदेशेन तुल्यताम् किंचिद्विधित्सोर्या निन्दा व्याजस्तुतिरसौ यथा
+bh_3.32,rāmaḥ saptābhinat sālān giriṃ krauñcaṃ bhṛgūttamaḥ śatāṃśenāpi bhavatā kiṃ tayoḥ sadṛśaṃ kṛtam,रामः सप्ताभिनत् सालान् गिरिं क्रौञ्चं भृगूत्तमः शतांशेनापि भवता किं तयोः सदृशं कृतम्
+bh_3.33,kriyayaiva viśiṣṭasya tadarthasyopadarśanāt jñeyā nidarśanā nāma yathevavatibhirvinā,क्रिययैव विशिष्टस्य तदर्थस्योपदर्शनात् ज्ञेया निदर्शना नाम यथेववतिभिर्विना
+bh_3.34,ayaṃ mandadyutirbhāsvān astaṃ prati yiyāsati udayaḥ patanāyeti śrīmato bodhayannarān,अयं मन्दद्युतिर्भास्वान् अस्तं प्रति यियासति उदयः पतनायेति श्रीमतो बोधयन्नरान्
+bh_3.35,upamānena tadbhāvam upameyasya sādhayan yāṃ vadatyupamāmetad upamārūpakaṃ yathā,उपमानेन तद्भावम् उपमेयस्य साधयन् यां वदत्युपमामेतद् उपमारूपकं यथा
+bh_3.36,samagragaganāyāmamānadaṇḍo rathāṅginaḥ pādo jayati siddhastrīmukhendunavadarpaṇaḥ,समग्रगगनायाममानदण्डो रथाङ्गिनः पादो जयति सिद्धस्त्रीमुखेन्दुनवदर्पणः
+bh_3.37,upamānopameyatvaṃ yatra paryāyato bhavet upameyopamāṃ nāma bruvate tāṃ yathoditam,उपमानोपमेयत्वं यत्र पर्यायतो भवे���् उपमेयोपमां नाम ब्रुवते तां यथोदितम्
+bh_3.38,sugandhi nayanānandi madirāmadapāṭalam ambhojamiva vaktraṃ te tvadāsyamiva paṅkajam,सुगन्धि नयनानन्दि मदिरामदपाटलम् अम्भोजमिव वक्त्रं ते त्वदास्यमिव पङ्कजम्
+bh_3.39,tulyakāle kriye yatra vastudvayasamāśraye padenaikena kathyate sahoktiḥ sā matā yathā,तुल्यकाले क्रिये यत्र वस्तुद्वयसमाश्रये पदेनैकेन कथ्यते सहोक्तिः सा मता यथा
+bh_3.40,himapātāviladiśo gāḍhāliṅganahetavaḥ vṛddhimāyānti yāminyaḥ kāmināṃ prītibhiḥ saha,हिमपाताविलदिशो गाढालिङ्गनहेतवः वृद्धिमायान्ति यामिन्यः कामिनां प्रीतिभिः सह
+bh_3.41,viśiṣṭasya yadādānam anyāpohena vastunaḥ arthāntaranyāsavatī parivṛttirasau yathā,विशिष्टस्य यदादानम् अन्यापोहेन वस्तुनः अर्थान्तरन्यासवती परिवृत्तिरसौ यथा
+bh_3.42,pradāya vittamarthibhyaḥ sa yaśodhanamāadita satāṃ viśvajanīnānām idamaskhalitaṃ vratam,प्रदाय वित्तमर्थिभ्यः स यशोधनमाअदित सतां विश्वजनीनानाम् इदमस्खलितं व्रतम्
+bh_3.43,upamānena tattvaṃ ca bhedaṃ ca vadataḥ punaḥ sasandehaṃ vacaḥ stutyai sasandehaṃ viduryathā,उपमानेन तत्त्वं च भेदं च वदतः पुनः ससन्देहं वचः स्तुत्यै ससन्देहं विदुर्यथा
+bh_3.44,kimayaṃ śaśī na sa divā virājate kusumāyudho na dhanurasya kausumam iti vismayādvimṛśato 'pi me matis tvayi vīkṣate na labhate 'rthaniścayam,किमयं शशी न स दिवा विराजते कुसुमायुधो न धनुरस्य कौसुमम् इति विस्मयाद्विमृशतो ऽपि मे मतिस् त्वयि वीक्षते न लभते ऽर्थनिश्चयम्
+bh_3.45,yatra tenaiva tasya syād upamānopameyatā asādṛśyavivakṣātas tamityāhurananvayam,यत्र तेनैव तस्य स्याद् उपमानोपमेयता असादृश्यविवक्षातस् तमित्याहुरनन्वयम्
+bh_3.46,tāmbūlarāgavalayaṃ sphuraddaśanadīdhiti indīvarābhanayanaṃ taveva vadanaṃ tava,ताम्बूलरागवलयं स्फुरद्दशनदीधिति इन्दीवराभनयनं तवेव वदनं तव
+bh_3.47,śliṣṭasyārthena saṃyuktaḥ kiṃcidutprekṣayānvitaḥ rūpakārthena ca punar utprekṣāvayavo yathā,श्लिष्टस्यार्थेन संयुक्तः किंचिदुत्प्रेक्षयान्वितः रूपकार्थेन च पुनर् उत्प्रेक्षावयवो यथा
+bh_3.48,tulyodayāvasānatvād gate 'staṃ prati bhāsvati vāsāya vāsaraḥ klānto viśatīva tamogṛham,तुल्योदयावसानत्वाद् गते ऽस्तं प्रति भास्वति वासाय वासरः क्लान्तो विशतीव तमोगृहम्
+bh_3.49,varā vibhūṣā saṃsṛṣṭir bahvalaṅkārayogataḥ racitā ratnamāleva sā caivamuditā yathā,वरा विभूषा संसृष्टिर् बह्वलङ्कारयोगतः रचिता रत्नमालेव सा चैवमुदिता यथा
+bh_3.50,gāmbhīryalāvaṇyavator yuvayoḥ prājyaratnayoḥ sukhasevyo janānāṃ tvaṃ duṣṭagrāho 'mbhasāṃ patiḥ,गाम्भीर्यलावण्यवतोर् युवयोः प्राज्यरत्नयोः सुखसेव्यो जनानां त्वं दुष्टग्राहो ऽम्भसां पतिः
+bh_3.51,analaṅkṛtakāntaṃ te vadanaṃ vanajadyuti niśākṛtaḥ prakṛtyaiva cāroḥ kā vāstyalaṅkṛtiḥ,अनलङ्कृतकान्तं ते वदनं वनजद्युति निशाकृतः प्रकृत्यैव चारोः का वास्त्यलङ्कृतिः
+bh_3.52,anyeṣāmapi kartavyā saṃsṛṣṭiranayā diśā kiyadudghaṭṭitajñebhyaḥ śakyaṃ kathayituṃ mayā,अन्येषामपि कर्तव्या संसृष्टिरनया दिशा कियदुद्घट्टितज्ञेभ्यः शक��यं कथयितुं मया
+bh_3.53,bhāvikatvamiti prāhuḥ prabandhaviṣayaṃ guṇam pratyakṣā iva dṛśyante yatrārthā bhūtabhāvinaḥ,भाविकत्वमिति प्राहुः प्रबन्धविषयं गुणम् प्रत्यक्षा इव दृश्यन्ते यत्रार्था भूतभाविनः
+bh_3.54,citrodāttādbhutārthatvaṃ kathāyāḥ svabhinītatā śabdānākulatā ceti tasya hetūn pracakṣate,चित्रोदात्ताद्भुतार्थत्वं कथायाः स्वभिनीतता शब्दानाकुलता चेति तस्य हेतून् प्रचक्षते
+bh_3.55,āśīrapi ca keṣāṃcid alaṅkāratayā matā sauhṛdayyāvirodhoktau prayogo 'syāśca tadyathā,आशीरपि च केषांचिद् अलङ्कारतया मता सौहृदय्याविरोधोक्तौ प्रयोगो ऽस्याश्च तद्यथा
+bh_3.56,asmiñ jahīhi suhṛdi praṇayābhyasūyām āśliṣya gāḍhamamumānatamādareṇa vindhyaṃ mahāniva ghanaḥ samaye 'bhivarṣann ānandajairnayanavāribhirukṣatu tvām,अस्मिञ् जहीहि सुहृदि प्रणयाभ्यसूयाम् आश्लिष्य गाढममुमानतमादरेण विन्ध्यं महानिव घनः समये ऽभिवर्षन्न् आनन्दजैर्नयनवारिभिरुक्षतु त्वाम्
+bh_3.57,madāndhamātaṅgavibhinnasālā hatapravīrā drutabhītapaurāḥ tvattejasā dagdhasamastaśobhā dviṣāṃ puraḥ paśyatu rājalokaḥ,मदान्धमातङ्गविभिन्नसाला हतप्रवीरा द्रुतभीतपौराः त्वत्तेजसा दग्धसमस्तशोभा द्विषां पुरः पश्यतु राजलोकः
+bh_3.58,girāmalaṅkāravidhiḥ savistaraḥ svayaṃ viniścitya dhiyā mayoditaḥ anena vāgarthavidāmalaṅkṛtā vibhāti nārīva vidagdhamaṇḍanā,गिरामलङ्कारविधिः सविस्तरः स्वयं विनिश्चित्य धिया मयोदितः अनेन वागर्थविदामलङ्कृता विभाति नारीव विदग्धमण्डना
+bh_4.1,iti bhāmahālaṅkāre tṛtīyaḥ paricchedaḥ caturthaḥ paricchedaḥ apārthaṃ vyarthamekārthaṃ sasaṃśayamapakramam śabdahīnaṃ yatibhraṣṭaṃ bhinnavṛttaṃ visandhi ca,इति भामहालङ्कारे तृतीयः परिच्छेदः चतुर्थः परिच्छेदः अपार्थं व्यर्थमेकार्थं ससंशयमपक्रमम् शब्दहीनं यतिभ्रष्टं भिन्नवृत्तं विसन्धि च
+bh_4.2,deśakālakalālokanyāyāgamavirodhi ca pratijñāhetudṛṣṭāntahīnaṃ duṣṭaṃ ca neṣyate,देशकालकलालोकन्यायागमविरोधि च प्रतिज्ञाहेतुदृष्टान्तहीनं दुष्टं च नेष्यते
+bh_4.3,apārthamityapetārthaṃ sa cārthaḥ padavākyayoḥ arthavān varṇasaṃghātaḥ suptiṅantaṃ padaṃ punaḥ,अपार्थमित्यपेतार्थं स चार्थः पदवाक्ययोः अर्थवान् वर्णसंघातः सुप्तिङन्तं पदं पुनः
+bh_4.4,padānāmeva saṃghātaḥ sāpekṣāṇāṃ parasparam nirākāṅkṣaṃ ca tadvākyam ekavastunibandhanam,पदानामेव संघातः सापेक्षाणां परस्परम् निराकाङ्क्षं च तद्वाक्यम् एकवस्तुनिबन्धनम्
+bh_4.5,kramavṛttiṣu varṇeṣu saṃghātādi na yujyate buddhau tu sambhavatyetad anyatve 'pi pratikṣaṇam,क्रमवृत्तिषु वर्णेषु संघातादि न युज्यते बुद्धौ तु सम्भवत्येतद् अन्यत्वे ऽपि प्रतिक्षणम्
+bh_4.6,dhīrantyaśabdaviṣayā vṛttavarṇāhitasmṛtiḥ vākyamityāhurapare na śabdāḥ kṣaṇanaśvarāḥ,धीरन्त्यशब्दविषया वृत्तवर्णाहितस्मृतिः वाक्यमित्याहुरपरे न शब्दाः क्षणनश्वराः
+bh_4.7,atrāpi bahu vaktavyaṃ jāyate tattu noditam gurubhiḥ kiṃ vivādena yathāprakṛtamucyate,अत्रापि बहु वक्तव्यं जायते तत्तु नोदितम् गुरुभिः किं विवादेन यथाप्रक���तमुच्यते
+bh_4.8,samudāyārthaśūnyaṃ yat tadapārthakamiṣyate dāḍimāni daśāpūpāḥ ṣaḍityādi yathoditam,समुदायार्थशून्यं यत् तदपार्थकमिष्यते दाडिमानि दशापूपाः षडित्यादि यथोदितम्
+bh_4.9,viruddhārthaṃ mataṃ vyarthaṃ viruddhaṃ tūpadiśyate pūrvāparārthavyāghātāt viparyayakaraṃ yathā,विरुद्धार्थं मतं व्यर्थं विरुद्धं तूपदिश्यते पूर्वापरार्थव्याघातात् विपर्ययकरं यथा
+bh_4.10,sakhi mānaṃ priye dhehi laghutāmasya mā gamaḥ bhartuśchandānuvarttinyaḥ prema ghnanti na hi striyaḥ,सखि मानं प्रिये धेहि लघुतामस्य मा गमः भर्तुश्छन्दानुवर्त्तिन्यः प्रेम घ्नन्ति न हि स्त्रियः
+bh_4.11,upāsitagurutvāttvaṃ vijitendrayaśatruṣu śreyaso vinayādhānam adhunātiṣṭha kevalam,उपासितगुरुत्वात्त्वं विजितेन्द्रयशत्रुषु श्रेयसो विनयाधानम् अधुनातिष्ठ केवलम्
+bh_4.12,yadabhinnārthamanyonyaṃ tadekārthaṃ pracakṣate punaruktamidaṃ prāhur anye śabdārthabhedataḥ,यदभिन्नार्थमन्योन्यं तदेकार्थं प्रचक्षते पुनरुक्तमिदं प्राहुर् अन्ये शब्दार्थभेदतः
+bh_4.13,na śabdapunaruktaṃ tu sthaulyādatropavarṇyate kathamākṣiptacittaḥ sann uktamevābhidhāsyate,न शब्दपुनरुक्तं तु स्थौल्यादत्रोपवर्ण्यते कथमाक्षिप्तचित्तः सन्न् उक्तमेवाभिधास्यते
+bh_4.14,bhayaśokābhyasūyāsu harṣavismayayorapi yathāha gaccha gaccheti punaruktaṃ na tadviduḥ,भयशोकाभ्यसूयासु हर्षविस्मययोरपि यथाह गच्छ गच्छेति पुनरुक्तं न तद्विदुः
+bh_4.15,atrārthapunaruktaṃ yat tadevaikārthamiṣyate uktasya punarākhyāne kāryāsambhavato yathā,अत्रार्थपुनरुक्तं यत् तदेवैकार्थमिष्यते उक्तस्य पुनराख्याने कार्यासम्भवतो यथा
+bh_4.16,tāmutkamanasaṃ nūnaṃ karoti dhvanirambhasām saudheṣu ghanamuktānāṃ praṇālīmukhapātinām,तामुत्कमनसं नूनं करोति ध्वनिरम्भसाम् सौधेषु घनमुक्तानां प्रणालीमुखपातिनाम्
+bh_4.17,śruteḥ sāmānyadharmāṇāṃ viśeṣasyānudāhṛteḥ apratiṣṭhaṃ yadatreti tajjñānaṃ saṃśayaṃ viduḥ,श्रुतेः सामान्यधर्माणां विशेषस्यानुदाहृतेः अप्रतिष्ठं यदत्रेति तज्ज्ञानं संशयं विदुः
+bh_4.18,sasaṃśayamiti prāhus tatastajjananaṃ vacaḥ iṣṭaṃ niścitaye vākyaṃ na dolāyeta tadyathā,ससंशयमिति प्राहुस् ततस्तज्जननं वचः इष्टं निश्चितये वाक्यं न दोलायेत तद्यथा
+bh_4.19,vyālavanto durārohā ratnavantaḥ phalānvitāḥ viṣamā bhūbhṛtastebhyo bhayamāśu pramādinām,व्यालवन्तो दुरारोहा रत्नवन्तः फलान्विताः विषमा भूभृतस्तेभ्यो भयमाशु प्रमादिनाम्
+bh_4.20,yathopadeśaṃ kramaśo nirdeśo 'tra kramo mataḥ tadapetaṃ viparyāsād ityākhyātamapakramam,यथोपदेशं क्रमशो निर्देशो ऽत्र क्रमो मतः तदपेतं विपर्यासाद् इत्याख्यातमपक्रमम्
+bh_4.21,vidadhānau kirīṭendū śyāmābhrahimasacchavī rathāṅgaśūle bibhrāṇau pātāṃ vaḥ śambhuśārṅgiṇau,विदधानौ किरीटेन्दू श्यामाभ्रहिमसच्छवी रथाङ्गशूले बिभ्राणौ पातां वः शम्भुशार्ङ्गिणौ
+bh_4.22,sūtrakṛtpādakāreṣṭaprayogādyo 'nyathā bhavet tamāptaśrāvakāsiddheḥ śabdahīnaṃ viduryathā,सूत्रकृत्पादकारेष्टप्रयोगाद्यो ऽन्यथा भवेत् तमाप्तश्रावकासिद्धेः शब्दहीन�� विदुर्यथा
+bh_4.23,sphurattaḍidvalayino vitatāmbhogarīyasaḥ tejastirayataḥ sauraṃ ghanān paśya divo 'bhitaḥ,स्फुरत्तडिद्वलयिनो वितताम्भोगरीयसः तेजस्तिरयतः सौरं घनान् पश्य दिवो ऽभितः
+bh_4.24,yatiśchando 'dhirūḍhānāṃ śabdānāṃ yā vicāraṇā tadapetaṃ yatibhraṣṭam iti nirdiśyate yathā,यतिश्छन्दो ऽधिरूढानां शब्दानां या विचारणा तदपेतं यतिभ्रष्टम् इति निर्दिश्यते यथा
+bh_4.25,vidyutvantastamālāsitavapuṣa ime vārivāhā dhvananti,विद्युत्वन्तस्तमालासितवपुष इमे वारिवाहा ध्वनन्ति
+bh_4.25,* gurorlaghośca varṇasya yo 'sthāne racanāvidhiḥ tannyūnādhikatā vāpi bhinnavṛttamidaṃ yathā,* गुरोर्लघोश्च वर्णस्य यो ऽस्थाने रचनाविधिः तन्न्यूनाधिकता वापि भिन्नवृत्तमिदं यथा
+bh_4.26,bhramati bhramaramālā kānaneṣūnmadāsau / virahitaramaṇīko 'rhasyadya gantum,भ्रमति भ्रमरमाला काननेषून्मदासौ / विरहितरमणीको ऽर्हस्यद्य गन्तुम्
+bh_4.27,kānte induśiroratne ādadhāne udaṃśunī pātāṃ vaḥ śambhuśarvāṇyāv iti prāhurvisandhyadaḥ,कान्ते इन्दुशिरोरत्ने आदधाने उदंशुनी पातां वः शम्भुशर्वाण्याव् इति प्राहुर्विसन्ध्यदः
+bh_4.28,yā deśe dravyasambhūtir api vā nopadiśyate tattadvirodhi vijñeyaṃ svabhāvāttadyathocyate,या देशे द्रव्यसम्भूतिर् अपि वा नोपदिश्यते तत्तद्विरोधि विज्ञेयं स्वभावात्तद्यथोच्यते
+bh_4.29,malaye kandaropāntarūḍhakālāgurudrume sugandhikusumānamrā rājante devadāravaḥ,मलये कन्दरोपान्तरूढकालागुरुद्रुमे सुगन्धिकुसुमानम्रा राजन्ते देवदारवः
+bh_4.30,ṣaṇṇāmṛtūnāṃ bhedena kālaḥ ṣoḍheva bhidyate tadvirodhakṛdityāhur viparyāsādidaṃ yathā,षण्णामृतूनां भेदेन कालः षोढेव भिद्यते तद्विरोधकृदित्याहुर् विपर्यासादिदं यथा
+bh_4.31,udūḍhaśiśirāsārān prāvṛṣeṇyān nabhasvataḥ phullāḥ surabhayantīme cūtāḥ kānanaśobhinaḥ,उदूढशिशिरासारान् प्रावृषेण्यान् नभस्वतः फुल्लाः सुरभयन्तीमे चूताः काननशोभिनः
+bh_4.32,kalā saṅkalanā prajñā śilpānyasyāśca gocaraḥ viparyastaṃ tathaivāhus tadvirodhakaraṃ yathā,कला सङ्कलना प्रज्ञा शिल्पान्यस्याश्च गोचरः विपर्यस्तं तथैवाहुस् तद्विरोधकरं यथा
+bh_4.33,ṛṣabhātpañcamastasmāt saṣaḍjaṃ dhaivataṃ smṛtam ayaṃ hi madhyamagrāmo madhyame pīḍitarṣabhaḥ,ऋषभात्पञ्चमस्तस्मात् सषड्जं धैवतं स्मृतम् अयं हि मध्यमग्रामो मध्यमे पीडितर्षभः
+bh_4.34,iti sādhāritaṃ mohād anyathaivāvagacchati anyasvapi kalāsvevam abhidheyā virodhitā,इति साधारितं मोहाद् अन्यथैवावगच्छति अन्यस्वपि कलास्वेवम् अभिधेया विरोधिता
+bh_4.35,sthāsnujaṅgamabhedena lokaṃ tattvavido viduḥ sa ca tadvyavahāro 'tra tadvirodhakaraṃ yathā,स्थास्नुजङ्गमभेदेन लोकं तत्त्वविदो विदुः स च तद्व्यवहारो ऽत्र तद्विरोधकरं यथा
+bh_4.36,teṣāṃ kaṭataṭabhraṣṭair gajānāṃ madabindubhiḥ prāvartata nadī ghorā hastyaśvarathavāhinī,तेषां कटतटभ्रष्टैर् गजानां मदबिन्दुभिः प्रावर्तत नदी घोरा हस्त्यश्वरथवाहिनी
+bh_4.37,dhāvatāṃ sainyavāhānāṃ phenavāri mukhāccyutam cakāra jānudadhnāpān pratidiṅmukhamadhvanaḥ,धावतां सैन्यवाहानां फेनवारि मुखाच्च्युतम् चकार जा��ुदध्नापान् प्रतिदिङ्मुखमध्वनः
+bh_4.38,nyāyaḥ śāstraṃ trivargoktir daṇḍanītiṃ ca tāṃ viduḥ ato nyāyavirodhīṣṭam apetaṃ yattayā yathā,न्यायः शास्त्रं त्रिवर्गोक्तिर् दण्डनीतिं च तां विदुः अतो न्यायविरोधीष्टम् अपेतं यत्तया यथा
+bh_4.39,vijigīṣumupanyasya vatseśaṃ vṛddhadarśanam tasyaiva kṛtinaḥ paścād abhyadhāccāraśūnyatām,विजिगीषुमुपन्यस्य वत्सेशं वृद्धदर्शनम् तस्यैव कृतिनः पश्चाद् अभ्यधाच्चारशून्यताम्
+bh_4.40,antaryodhaśatākīrṇaṃ sālaṅkāyananetṛkam tathāvidhaṃ gajacchadma nājñāsītsa svabhūgatam,अन्तर्योधशताकीर्णं सालङ्कायननेतृकम् तथाविधं गजच्छद्म नाज्ञासीत्स स्वभूगतम्
+bh_4.41,yadi vopekṣitaṃ tasya sacivaiḥ svārthasiddhaye aho nu mandimā teṣāṃ bhaktirvā nāsti bhartari,यदि वोपेक्षितं तस्य सचिवैः स्वार्थसिद्धये अहो नु मन्दिमा तेषां भक्तिर्वा नास्ति भर्तरि
+bh_4.42,śarā dṛḍhadhanurmuktā manyumadbhirarātibhiḥ marmāṇi parihṛtyāsya patiṣyantīti kānumā,शरा दृढधनुर्मुक्ता मन्युमद्भिररातिभिः मर्माणि परिहृत्यास्य पतिष्यन्तीति कानुमा
+bh_4.43,hato 'nena mama bhrātā mama putraḥ pitā mama mātulo bhāgineyaśca ruṣā saṃrabdhacetasaḥ,हतो ऽनेन मम भ्राता मम पुत्रः पिता मम मातुलो भागिनेयश्च रुषा संरब्धचेतसः
+bh_4.44,asyanto vividhānyājāv āyudhānyaparādhinam ekākinamaraṇyānyāṃ na hanyurbahavaḥ katham,अस्यन्तो विविधान्याजाव् आयुधान्यपराधिनम् एकाकिनमरण्यान्यां न हन्युर्बहवः कथम्
+bh_4.45,namo 'stu tebhyo vidvadbhyo ye 'bhiprāyaṃ kaverimam śāstralokāvapāsyaivaṃ nayanti nayavedinaḥ,नमो ऽस्तु तेभ्यो विद्वद्भ्यो ये ऽभिप्रायं कवेरिमम् शास्त्रलोकावपास्यैवं नयन्ति नयवेदिनः
+bh_4.46,sacetaso vanebhasya carmaṇā nirmitasya ca viśeṣaṃ veda bālo 'pi kaṣṭaṃ kiṃ nu kathaṃ nu tat,सचेतसो वनेभस्य चर्मणा निर्मितस्य च विशेषं वेद बालो ऽपि कष्टं किं नु कथं नु तत्
+bh_4.47,āgamo dharmaśāstrāṇi lokasīmā ca tatkṛtā tadvirodhi tadācāravyatikramaṇato yathā,आगमो धर्मशास्त्राणि लोकसीमा च तत्कृता तद्विरोधि तदाचारव्यतिक्रमणतो यथा
+bh_4.48,bhūbhṛtāṃ pītasomānāṃ nyāyye vartmani tiṣṭhatām alaṃkariṣṇunā vaṃśaṃ gurau sati jigīṣuṇā,भूभृतां पीतसोमानां न्याय्ये वर्त्मनि तिष्ठताम् अलंकरिष्णुना वंशं गुरौ सति जिगीषुणा
+bh_4.49,abhāryoḍhena saṃskāram antareṇa dvijanmanā naravāhanadattena veśyāvān niśi pīḍitaḥ,अभार्योढेन संस्कारम् अन्तरेण द्विजन्मना नरवाहनदत्तेन वेश्यावान् निशि पीडितः
+bh_4.50,na dūṣaṇāyāmudāhṛto vidhir na cābhimānena kimu pratītaye kṛtātmanāṃ tattvadṛśāṃ ca mādṛśo jano 'bhisandhiṃ ka ivāvabhotsyate,न दूषणायामुदाहृतो विधिर् न चाभिमानेन किमु प्रतीतये कृतात्मनां तत्त्वदृशां च मादृशो जनो ऽभिसन्धिं क इवावभोत्स्यते
+bh_5.1,iti bhāmahālaṅkāre caturthaḥ paricchedaḥ pañcamaḥ paricchedaḥ atha pratijñāhetvādihīnaṃ duṣṭaṃ ca varṇyate samāsena yathānyāyaṃ tanmātrārthapratītaye,इति भामहालङ्कारे चतुर्थः परिच्छेदः पञ्चमः परिच्छेदः अथ प्रतिज्ञाहेत्वादिहीनं दुष्टं च वर्ण्यते समासेन यथान्यायं तन्मात्रार्थप्रतीतये
+bh_5.2,prāyeṇa durbodhatayā śāstrād bibhatyamedhasaḥ tadupacchandanāyaiṣa hetunyāyalavoccayaḥ,प्रायेण दुर्बोधतया शास्त्राद् बिभत्यमेधसः तदुपच्छन्दनायैष हेतुन्यायलवोच्चयः
+bh_5.3,svādukāvyarasonmiśraṃ śāstramapyupayuñjate prathamālīḍhamadhavaḥ pibanti kaṭu bheṣajam,स्वादुकाव्यरसोन्मिश्रं शास्त्रमप्युपयुञ्जते प्रथमालीढमधवः पिबन्ति कटु भेषजम्
+bh_5.4,na sa śabdo na tadvācyaṃ na sa nyāyo na sā kalā jāyate yanna kāvyāṅgam aho bhāro mahān kaveḥ,न स शब्दो न तद्वाच्यं न स न्यायो न सा कला जायते यन्न काव्याङ्गम् अहो भारो महान् कवेः
+bh_5.5,sattvādayaḥ pramāṇābhyāṃ pratyakṣamanumā ca te asādhāraṇasāmānyaviṣayatvaṃ tayoḥ kila,सत्त्वादयः प्रमाणाभ्यां प्रत्यक्षमनुमा च ते असाधारणसामान्यविषयत्वं तयोः किल
+bh_5.6,pratyakṣaṃ kalpanāpoḍhaṃ tato 'rthāditi kecana kalpanāṃ nāmajātyādiyojanāṃ pratijānate,प्रत्यक्षं कल्पनापोढं ततो ऽर्थादिति केचन कल्पनां नामजात्यादियोजनां प्रतिजानते
+bh_5.7,samāropaḥ kilaitāvān sadarthālambanaṃ ca tat jātyādyapohe vṛttiḥ kva kva viśeṣaḥ kutaśca saḥ,समारोपः किलैतावान् सदर्थालम्बनं च तत् जात्याद्यपोहे वृत्तिः क्व क्व विशेषः कुतश्च सः
+bh_5.8,tadapoheṣu ca tathā siddhā sā buddhigocarā avastukaṃ cedvitathaṃ pratyakṣaṃ tattvavṛtti hi,तदपोहेषु च तथा सिद्धा सा बुद्धिगोचरा अवस्तुकं चेद्वितथं प्रत्यक्षं तत्त्ववृत्ति हि
+bh_5.9,grāhyagrāhakabhedena vijñānāṃśo mato yadi vijñānamātrasādṛśyād viśeṣo 'sya vikalpanā,ग्राह्यग्राहकभेदेन विज्ञानांशो मतो यदि विज्ञानमात्रसादृश्याद् विशेषो ऽस्य विकल्पना
+bh_5.10,arthādeveti rūpādes tata eveti nānyataḥ anyathā ghaṭavijñānam anyena vyapadiśyate,अर्थादेवेति रूपादेस् तत एवेति नान्यतः अन्यथा घटविज्ञानम् अन्येन व्यपदिश्यते
+bh_5.11,trirūpālliṅgato jñānam anumānaṃ ca kecana tadvido nāntarīyārthadarśanaṃ cāpare viduḥ,त्रिरूपाल्लिङ्गतो ज्ञानम् अनुमानं च केचन तद्विदो नान्तरीयार्थदर्शनं चापरे विदुः
+bh_5.12,vivādāspadadharmeṇa dharmī kṛtaviśeṣaṇaḥ pakṣastasya ca nirdeśaḥ pratijñetyabhidhīyate,विवादास्पदधर्मेण धर्मी कृतविशेषणः पक्षस्तस्य च निर्देशः प्रतिज्ञेत्यभिधीयते
+bh_5.13,tadarthahetusiddhāntasarvāgamavirodhinī prasiddhadharmā pratyakṣabādhinī ceti duṣyati,तदर्थहेतुसिद्धान्तसर्वागमविरोधिनी प्रसिद्धधर्मा प्रत्यक्षबाधिनी चेति दुष्यति
+bh_5.14,tayaiva hi tadarthasya virodhakaraṇaṃ yathā yatirmama pitā bālyāt sūnuryasyāhamaurasaḥ,तयैव हि तदर्थस्य विरोधकरणं यथा यतिर्मम पिता बाल्यात् सूनुर्यस्याहमौरसः
+bh_5.15,astyātmā prakṛtirveti jñeyā hetvapavādinī dharmiṇo 'syāprasiddhatvāt taddharmo 'pi na setsyati,अस्त्यात्मा प्रकृतिर्वेति ज्ञेया हेत्वपवादिनी धर्मिणो ऽस्याप्रसिद्धत्वात् तद्धर्मो ऽपि न सेत्स्यति
+bh_5.16,śāśvato 'śāśvato veti prasiddhe dharmiṇi dhvanau jāyate bhedaviṣayo vivādo vādinormithaḥ,शाश्वतो ऽशाश्वतो वेति प्रसिद्धे धर्मिणि ध्वनौ जायते भेदविषयो विवादो वादिनोर्मिथः
+bh_5.17,svasiddhāntavirodhitvād vijñeyā tadvirodhinī kaṇabhakṣo yathā śabdam ācakṣītāvinaśvaram,स्वसिद्धान्तविरोधित्वाद् विज्ञेया तद्विरोधिनी कणभक्षो यथा शब्दम् आचक्षीताविनश्वरम्
+bh_5.18,sarvaśāstraviruddhatvāt sarvāgamavirodhinī yathā śucistanustrīṇi pramāṇāni na santi vā,सर्वशास्त्रविरुद्धत्वात् सर्वागमविरोधिनी यथा शुचिस्तनुस्त्रीणि प्रमाणानि न सन्ति वा
+bh_5.19,ākumāramasandigdhadharmāhitaviśeṣaṇā prasiddhadharmeti matā śrotragrāhyo dhvaniryathā,आकुमारमसन्दिग्धधर्माहितविशेषणा प्रसिद्धधर्मेति मता श्रोत्रग्राह्यो ध्वनिर्यथा
+bh_5.20,pratyakṣabādhinī tena pramāṇenaiva bādhyate yathā śīto 'nalo nāsti rūpamuṣṇaḥ kṣapākaraḥ,प्रत्यक्षबाधिनी तेन प्रमाणेनैव बाध्यते यथा शीतो ऽनलो नास्ति रूपमुष्णः क्षपाकरः
+bh_5.21,san dvayoḥ sadṛśe siddho vyāvṛttastadvipakṣataḥ hetustrilakṣaṇo jñeyo hetvābhāso viparyayāt,सन् द्वयोः सदृशे सिद्धो व्यावृत्तस्तद्विपक्षतः हेतुस्त्रिलक्षणो ज्ञेयो हेत्वाभासो विपर्ययात्
+bh_5.22,san dvayoriti yaḥ siddhaḥ svapakṣaparapakṣayoḥ abhinnalakṣaṇaḥ pakṣaḥ phalabhedādayaṃ dvidhā,सन् द्वयोरिति यः सिद्धः स्वपक्षपरपक्षयोः अभिन्नलक्षणः पक्षः फलभेदादयं द्विधा
+bh_5.23,parapakṣānupādāne tadvṛtteścānudāhṛtau kathamanyatarāsiddhahetvābhāsavyavasthitiḥ,परपक्षानुपादाने तद्वृत्तेश्चानुदाहृतौ कथमन्यतरासिद्धहेत्वाभासव्यवस्थितिः
+bh_5.24,sādhyadharmānugamataḥ sadṛśastatra yaśca san anyo 'pyasāveka iva sāmānyādupacaryate,साध्यधर्मानुगमतः सदृशस्तत्र यश्च सन् अन्यो ऽप्यसावेक इव सामान्यादुपचर्यते
+bh_5.25,vipakṣastadvisadṛśo vyāvṛttastatra yo hyasan iti dvayaikānugativyāvṛttī lakṣmasādhutā,विपक्षस्तद्विसदृशो व्यावृत्तस्तत्र यो ह्यसन् इति द्वयैकानुगतिव्यावृत्ती लक्ष्मसाधुता
+bh_5.26,sādhyasādhanadharmābhyāṃ siddho dṛṣṭānta ucyate tadviparyayato vāpi tadābhastadavṛttitaḥ,साध्यसाधनधर्माभ्यां सिद्धो दृष्टान्त उच्यते तद्विपर्ययतो वापि तदाभस्तदवृत्तितः
+bh_5.27,sādhyena liṅgānugatis tadabhāve ca nāstitā khyāpyate yena dṛṣṭāntaḥ sa kilānyairdvidhocyate,साध्येन लिङ्गानुगतिस् तदभावे च नास्तिता ख्याप्यते येन दृष्टान्तः स किलान्यैर्द्विधोच्यते
+bh_5.28,dūṣaṇaṃ nyūnatādyuktir nyūnaṃ hetvādinātha vā tanmūlatvātkathāyāśca nyūnaṃ neṣṭaṃ pratijñayā,दूषणं न्यूनताद्युक्तिर् न्यूनं हेत्वादिनाथ वा तन्मूलत्वात्कथायाश्च न्यूनं नेष्टं प्रतिज्ञया
+bh_5.29,jātayo dūṣaṇābhāsās tāḥ sādharmyasamādayaḥ tāsāṃ prapañco bahudhā bhūyastvādiha noditaḥ,जातयो दूषणाभासास् ताः साधर्म्यसमादयः तासां प्रपञ्चो बहुधा भूयस्त्वादिह नोदितः
+bh_5.30,aparaṃ vakṣyate nyāyalakṣaṇaṃ kāvyasaṃśrayam idaṃ tu śāstragarbheṣu kāvyeṣvabhihitaṃ yathā,अपरं वक्ष्यते न्यायलक्षणं काव्यसंश्रयम् इदं तु शास्त्रगर्भेषु काव्येष्वभिहितं यथा
+bh_5.31,atha nityāvinābhāvi dṛṣṭaṃ jagati kāraṇam kāraṇaṃ cenna tannityaṃ nityaṃ cetkāraṇaṃ na tat,अथ नित्याविनाभावि दृष्टं जगति कारणम् कारणं चेन्न तन्��ित्यं नित्यं चेत्कारणं न तत्
+bh_5.32,lakṣma prayogadoṣāṇāṃ bhedenānena vartmanā sandhādisādhanāsiddhyai śāstreṣūditamanyathā,लक्ष्म प्रयोगदोषाणां भेदेनानेन वर्त्मना सन्धादिसाधनासिद्ध्यै शास्त्रेषूदितमन्यथा
+bh_5.33,tajjñaiḥ kāvyaprayogeṣu tatprāduṣkṛtamanyathā tatra lokāśrayaṃ kāvyam āgamāstattvadarśinaḥ,तज्ज्ञैः काव्यप्रयोगेषु तत्प्रादुष्कृतमन्यथा तत्र लोकाश्रयं काव्यम् आगमास्तत्त्वदर्शिनः
+bh_5.34,asisaṃkāśamākāśaṃ śabdo dūrānupātyayam sadaiva vāri sindhūnām aho sthemā mahārciṣaḥ,असिसंकाशमाकाशं शब्दो दूरानुपात्ययम् सदैव वारि सिन्धूनाम् अहो स्थेमा महार्चिषः
+bh_5.35,rūpādīnāṃ yathā dravyam āśrayo naśyatīti ca iṣṭakāryābhyupagamaṃ pratijñāṃ pratijānate,रूपादीनां यथा द्रव्यम् आश्रयो नश्यतीति च इष्टकार्याभ्युपगमं प्रतिज्ञां प्रतिजानते
+bh_5.36,dharmārthakāmakopānāṃ saṃśrayāt sā caturvidhā jarāmeṣa bibharmīti pratijñāya pituryathā tathaiva puruṇābhāri sā syāddharmanibandhanī,धर्मार्थकामकोपानां संश्रयात् सा चतुर्विधा जरामेष बिभर्मीति प्रतिज्ञाय पितुर्यथा तथैव पुरुणाभारि सा स्याद्धर्मनिबन्धनी
+bh_5.37,upalapsye svayaṃ sītām iti bhartṛnideśataḥ hanumatā pratijñāya sā jñātetyarthasaṃśrayā,उपलप्स्ये स्वयं सीताम् इति भर्तृनिदेशतः हनुमता प्रतिज्ञाय सा ज्ञातेत्यर्थसंश्रया
+bh_5.38,āhariṣyāmyamūmadya mahāsenātmajāmiti kṛtvā pratijñāṃ vatsena hṛteti madanāśrayā,आहरिष्याम्यमूमद्य महासेनात्मजामिति कृत्वा प्रतिज्ञां वत्सेन हृतेति मदनाश्रया
+bh_5.39,bhrāturbhrātṛvyamunmathya pāsyāmyasyāsṛgāhave pratijñāya yathā bhīmas taccakārāvaśo ruṣā,भ्रातुर्भ्रातृव्यमुन्मथ्य पास्याम्यस्यासृगाहवे प्रतिज्ञाय यथा भीमस् तच्चकारावशो रुषा
+bh_5.40,kāryo 'nyatra pratijñāyāḥ prayogo na kathaṃ cana parityāgaśca kartavyo nāsāṃ catasṛṇāmapi,कार्यो ऽन्यत्र प्रतिज्ञायाः प्रयोगो न कथं चन परित्यागश्च कर्तव्यो नासां चतसृणामपि
+bh_5.41,prāyopaveśāya yathā pratijñāya suyodhanaḥ rājyāya punaruttasthāv iti dharmavirodhinī,प्रायोपवेशाय यथा प्रतिज्ञाय सुयोधनः राज्याय पुनरुत्तस्थाव् इति धर्मविरोधिनी
+bh_5.42,āhūto na nivarte 'haṃ dyūtāyeti yudhiṣṭhiraḥ kṛtvā sandhāṃ śakuninā didevetyarthabādhinī,आहूतो न निवर्ते ऽहं द्यूतायेति युधिष्ठिरः कृत्वा सन्धां शकुनिना दिदेवेत्यर्थबाधिनी
+bh_5.43,adyārabhya nivatsyāmi munivadvacanāditi pituḥ priyāya yāṃ bhīṣmaś cakre sā kāmabādhinī,अद्यारभ्य निवत्स्यामि मुनिवद्वचनादिति पितुः प्रियाय यां भीष्मश् चक्रे सा कामबाधिनी
+bh_5.44,atyājayadyathā rāmaḥ sarvakṣatravadhāśrayām jāmadagnyaṃ yudhā jitvā sā jñeyā kopabādhinī,अत्याजयद्यथा रामः सर्वक्षत्रवधाश्रयाम् जामदग्न्यं युधा जित्वा सा ज्ञेया कोपबाधिनी
+bh_5.45,athābhyupagamaprāptiḥ sandhābhyupagamādvinā anuktamapi yatrārthād abhyupaiti yathocyate,अथाभ्युपगमप्राप्तिः सन्धाभ्युपगमाद्विना अनुक्तमपि यत्रार्थाद् अभ्युपैति यथोच्यते
+bh_5.46,kimindriyadviṣā jñeyaṃ ko nirākriyate 'ribhiḥ ko vā gatvaramarthibhyo na yacchati dhanaṃ laghu,किमिन्द्रियद्विषा ज्ञेयं को निराक्रियते ऽरिभिः को वा गत्वरमर्थिभ्यो न यच्छति धनं लघु
+bh_5.47,kimityayaṃ tu yaḥ kṣepaḥ saukaryaṃ darśayatyasau hetustrilakṣmaiva mataḥ kāvyeṣvapi sumedhasām,किमित्ययं तु यः क्षेपः सौकर्यं दर्शयत्यसौ हेतुस्त्रिलक्ष्मैव मतः काव्येष्वपि सुमेधसाम्
+bh_5.48,anvayavyatirekau hi kevalāvarthasiddhaye yathābhito vanābhogam etadasti mahat saraḥ kūjanātkurarīṇāṃ ca kamalānāṃ ca saurabhāt,अन्वयव्यतिरेकौ हि केवलावर्थसिद्धये यथाभितो वनाभोगम् एतदस्ति महत् सरः कूजनात्कुररीणां च कमलानां च सौरभात्
+bh_5.49,anyadharmo 'pi tatsiddhiṃ sambandhena karotyayam dhūmādabhraṃkaṣātsāgneḥ pradeśasyānumāmiva,अन्यधर्मो ऽपि तत्सिद्धिं सम्बन्धेन करोत्ययम् धूमादभ्रंकषात्साग्नेः प्रदेशस्यानुमामिव
+bh_5.50,apṛthakkṛtasādhyo 'pi hetuścātra pratīyate anvayavyatirekābhyāṃ vinaivārthagatiryathā,अपृथक्कृतसाध्यो ऽपि हेतुश्चात्र प्रतीयते अन्वयव्यतिरेकाभ्यां विनैवार्थगतिर्यथा
+bh_5.51,dīpradīpā niśā jajñe vyapavṛttadivākarā hetuḥ pradīpradīpatvam apavṛttau raveriha,दीप्रदीपा निशा जज्ञे व्यपवृत्तदिवाकरा हेतुः प्रदीप्रदीपत्वम् अपवृत्तौ रवेरिह
+bh_5.52,tasyāpi sudhiyāmiṣṭā doṣāḥ prāguditāstrayaḥ ajñānasaṃśayajñānaviparyayakṛto yathā,तस्यापि सुधियामिष्टा दोषाः प्रागुदितास्त्रयः अज्ञानसंशयज्ञानविपर्ययकृतो यथा
+bh_5.53,kāśā haranti hṛdayam amī kusumasaurabhāt apāmabhyarṇavartitvād ete jñeyāḥ śarārayaḥ,काशा हरन्ति हृदयम् अमी कुसुमसौरभात् अपामभ्यर्णवर्तित्वाद् एते ज्ञेयाः शरारयः
+bh_5.54,asau śuklāntanetratvāc cakora iti gṛhyatām tulyajātāvadṛṣṭatvāt sādhayatacakoratām,असौ शुक्लान्तनेत्रत्वाच् चकोर इति गृह्यताम् तुल्यजातावदृष्टत्वात् साधयतचकोरताम्
+bh_5.55,uktasyārthasya dṛṣṭāntaḥ pratibimbanidarśanam nanūpamānumaivāstu na hetvanabhidhānataḥ,उक्तस्यार्थस्य दृष्टान्तः प्रतिबिम्बनिदर्शनम् ननूपमानुमैवास्तु न हेत्वनभिधानतः
+bh_5.56,sādhyasādhanayoruktir uktādanyatra neṣyate mukhaṃ padmamivetyatra kiṃ sādhyaṃ kiṃ ca sādhanam,साध्यसाधनयोरुक्तिर् उक्तादन्यत्र नेष्यते मुखं पद्ममिवेत्यत्र किं साध्यं किं च साधनम्
+bh_5.57,iti prayogasya yathā kalāvapi bhavāniha śreyān vṛddhānuśiṣṭatvāt pūrve kṛtayuge yathā,इति प्रयोगस्य यथा कलावपि भवानिह श्रेयान् वृद्धानुशिष्टत्वात् पूर्वे कृतयुगे यथा
+bh_5.58,yatra dṛṣṭāntamātreṇa vyajyete sādhyasādhane tamāhuḥ śuddhadṛṣṭāntaṃ tanmātrāviṣkṛteryathā,यत्र दृष्टान्तमात्रेण व्यज्येते साध्यसाधने तमाहुः शुद्धदृष्टान्तं तन्मात्राविष्कृतेर्यथा
+bh_5.59,bharatastvaṃ dilīpastvaṃ tvamevailaḥ purūravāḥ tvameva vīra pradyumnas tvameva naravāhanaḥ,भरतस्त्वं दिलीपस्त्वं त्वमेवैलः पुरूरवाः त्वमेव वीर प्रद्युम्नस् त्वमेव नरवाहनः
+bh_5.60,kathamekapadenaiva vyajerannasya te guṇāḥ iti prayuñjate santaḥ kecidvistarabhīravaḥ,कथमेकपदेनैव व्यजेरन्नस्य ते गुणाः इति प्रयुञ्जते सन्तः केचिद्विस्तरभी���वः
+bh_5.61,padamekaṃ varaṃ sādhu nārvācīnanibandhanam vaiparītyādviparyāsaṃ kīrterapi karoti tat,पदमेकं वरं साधु नार्वाचीननिबन्धनम् वैपरीत्याद्विपर्यासं कीर्तेरपि करोति तत्
+bh_5.62,ahṛdyamasunirbhedaṃ rasavattve 'pyapeśalam kāvyaṃ kapitthamāmaṃ yat keṣāṃcittādṛśaṃ yathā,अहृद्यमसुनिर्भेदं रसवत्त्वे ऽप्यपेशलम् काव्यं कपित्थमामं यत् केषांचित्तादृशं यथा
+bh_5.63,prajājanaśreṣṭhavariṣṭhabhūbhṛcchirorcitāṃghreḥ pṛthukīrtidhiṣṇya ahighnapadmasya jalāridhāmnas tavaiva nānyasya sutasya vṛttam,प्रजाजनश्रेष्ठवरिष्ठभूभृच्छिरोर्चितांघ्रेः पृथुकीर्तिधिष्ण्य अहिघ्नपद्मस्य जलारिधाम्नस् तवैव नान्यस्य सुतस्य वृत्तम्
+bh_5.64,aṃśumadbhiśca maṇibhiḥ phalanimnaiśca śākhibhiḥ phullaiśca kusumairanye vāco 'laṃkurvate yathā,अंशुमद्भिश्च मणिभिः फलनिम्नैश्च शाखिभिः फुल्लैश्च कुसुमैरन्ये वाचो ऽलंकुर्वते यथा
+bh_5.65,śubhamarakatapadmarāgacitre saphalasapallavabhūricāruvṛkṣe bahukusumavibhūṣite sa tasthau suramunisiddhayute sumerupṛṣṭhe,शुभमरकतपद्मरागचित्रे सफलसपल्लवभूरिचारुवृक्षे बहुकुसुमविभूषिते स तस्थौ सुरमुनिसिद्धयुते सुमेरुपृष्ठे
+bh_5.66,tadebhiraṅgairbhūṣyante bhūṣaṇopavanasrajaḥ vācāṃ vakrārthaśabdoktir alaṃkārāya kalpate,तदेभिरङ्गैर्भूष्यन्ते भूषणोपवनस्रजः वाचां वक्रार्थशब्दोक्तिर् अलंकाराय कल्पते
+bh_5.67,viruddhapadamasvarthaṃ bahupūraṇamākulam kurvanti kāvyamapare vyāyatābhīpsayā yathā,विरुद्धपदमस्वर्थं बहुपूरणमाकुलम् कुर्वन्ति काव्यमपरे व्यायताभीप्सया यथा
+bh_5.68,elātakkolanāgasphuṭabakulalatācandanaspandanāḍhyo muktākarpūracakrāgarukamanaśilāsthāsakavyāptatīraḥ śaṅkhavrātākulo 'ntastimimakarakulākīrṇavīcīpratāno dadhre yasyāmburāśiḥ śaśikumudasudhākṣīraśuddhāṃ sukīrtim,एलातक्कोलनागस्फुटबकुललताचन्दनस्पन्दनाढ्यो मुक्ताकर्पूरचक्रागरुकमनशिलास्थासकव्याप्ततीरः शङ्खव्राताकुलो ऽन्तस्तिमिमकरकुलाकीर्णवीचीप्रतानो दध्रे यस्याम्बुराशिः शशिकुमुदसुधाक्षीरशुद्धां सुकीर्तिम्
+bh_5.69,iti nigaditāstāstā vācāmalaṅkṛtayo mayā bahuvidhakṛtīrdṛṣṭvānyeṣāṃ svayaṃ paritarkya ca prathitavacasaḥ santo 'bhijñāḥ pramāṇamihāpare gurutaradhiyāmasvārādhaṃ mano 'kṛtabuddhibhiḥ,इति निगदितास्तास्ता वाचामलङ्कृतयो मया बहुविधकृतीर्दृष्ट्वान्येषां स्वयं परितर्क्य च प्रथितवचसः सन्तो ऽभिज्ञाः प्रमाणमिहापरे गुरुतरधियामस्वाराधं मनो ऽकृतबुद्धिभिः
+bh_6.1,iti bhāmahālaṃkāre pañcamaḥ paricchedaḥ ṣaṣṭhaḥ paricchedaḥ sūtrāmbhasaṃ padāvartaṃ pārāyaṇarasātalam dhātūṇādigaṇagrāhaṃ dhyānagrahabṛhatplavam,इति भामहालंकारे पञ्चमः परिच्छेदः षष्ठः परिच्छेदः सूत्राम्भसं पदावर्तं पारायणरसातलम् धातूणादिगणग्राहं ध्यानग्रहबृहत्प्लवम्
+bh_6.2,dhīrairālokitaprāntam amedhobhirasūyitam sadopabhuktaṃ sarvābhir anyavidyākareṇubhiḥ,धीरैरालोकितप्रान्तम् अमेधोभिरसूयितम् सदोपभुक्तं सर्वाभिर् अन्यविद्याकरेणुभिः
+bh_6.3,nāpārayitvā durgādham amuṃ vyākaraṇārṇavam śabdaratnaṃ svayaṃgamyam alaṃ kartumayaṃ janam,नापारयित्वा दुर्गाधम् अमुं व्याकरणार्णवम् शब्दरत्नं स्वयंगम्यम् अलं कर्तुमयं जनम्
+bh_6.4,tasya cādhigame yatnaḥ kāryaṃ kāvyaṃ vidhitsatā parapratyayato yattu kriyate tena kā ratiḥ,तस्य चाधिगमे यत्नः कार्यं काव्यं विधित्सता परप्रत्ययतो यत्तु क्रियते तेन का रतिः
+bh_6.5,nānyapratyayaśabdā vāg āvibhāti mude satām pareṇa ghṛtamukteva sarasā kusumāvalī,नान्यप्रत्ययशब्दा वाग् आविभाति मुदे सताम् परेण घृतमुक्तेव सरसा कुसुमावली
+bh_6.6,mukhyastāvadayaṃ nyāyo yat svaśaktyā pravartate anyasārasvatā nāma santyanyoktānuvādinaḥ,मुख्यस्तावदयं न्यायो यत् स्वशक्त्या प्रवर्तते अन्यसारस्वता नाम सन्त्यन्योक्तानुवादिनः
+bh_6.7,pratītirartheṣu yatas taṃ śabdaṃ bruvate 'pare dhūmabhāsorapi prāptā śabdatāgnyanumāṃ prati,प्रतीतिरर्थेषु यतस् तं शब्दं ब्रुवते ऽपरे धूमभासोरपि प्राप्ता शब्दताग्न्यनुमां प्रति
+bh_6.8,nanvakārādivarṇānāṃ samudāyo 'bhidheyavān arthapratītaye gītaḥ śabda ityabhidhīyate,नन्वकारादिवर्णानां समुदायो ऽभिधेयवान् अर्थप्रतीतये गीतः शब्द इत्यभिधीयते
+bh_6.9,pratyekamasamarthānāṃ samudāyo 'rthavān katham varṇānāṃ kramavṛttitvān nyāyā nāpi ca saṃhatiḥ,प्रत्येकमसमर्थानां समुदायो ऽर्थवान् कथम् वर्णानां क्रमवृत्तित्वान् न्याया नापि च संहतिः
+bh_6.10,na cāpi samudāyibhyaḥ samudāyo 'tiricyate dārubhittibhuvo 'tītya kimanyatsadma kalpyate,न चापि समुदायिभ्यः समुदायो ऽतिरिच्यते दारुभित्तिभुवो ऽतीत्य किमन्यत्सद्म कल्प्यते
+bh_6.11,tasmātkūṭastha ityeṣā śābdī vaḥ kalpanā vṛthā pratyakṣamanumānaṃ vā yatra tatparamārthataḥ,तस्मात्कूटस्थ इत्येषा शाब्दी वः कल्पना वृथा प्रत्यक्षमनुमानं वा यत्र तत्परमार्थतः
+bh_6.12,śapathairapi cādeyaṃ vaco na sphoṭavādinām namaḥkusumamastīti śraddadhyāt kaḥ sacetanaḥ,शपथैरपि चादेयं वचो न स्फोटवादिनाम् नमःकुसुममस्तीति श्रद्दध्यात् कः सचेतनः
+bh_6.13,ityanta īdṛśā varṇā īdṛgarthābhidhāyinaḥ vyavahārāya lokasya prāgitthaṃ samayaḥ kṛtaḥ,इत्यन्त ईदृशा वर्णा ईदृगर्थाभिधायिनः व्यवहाराय लोकस्य प्रागित्थं समयः कृतः
+bh_6.14,sa kūṭastho 'napāyī ca nādādanyaśca kathyate mandāḥ sāṅketikānarthān manyante pāramārthikān,स कूटस्थो ऽनपायी च नादादन्यश्च कथ्यते मन्दाः साङ्केतिकानर्थान् मन्यन्ते पारमार्थिकान्
+bh_6.15,vinaśvaro 'stu nityo vā sambandho 'rthena vā satā namo 'stu tebhyo vidvadbhyaḥ pramāṇaṃ ye 'sya niścitau,विनश्वरो ऽस्तु नित्यो वा सम्बन्धो ऽर्थेन वा सता नमो ऽस्तु तेभ्यो विद्वद्भ्यः प्रमाणं ये ऽस्य निश्चितौ
+bh_6.16,anyāpohena śabdo 'rtham āhetyanye pracakṣate anyāpohaśca nāmānyapadārthāpākṛtiḥ kila,अन्यापोहेन शब्दो ऽर्थम् आहेत्यन्ये प्रचक्षते अन्यापोहश्च नामान्यपदार्थापाकृतिः किल
+bh_6.17,yadi gaurityayaṃ śabdaḥ kṛtārtho 'nyanirākṛtau janako gavi gobuddher mṛgyatāmaparo dhvaniḥ,यदि गौरित्ययं शब्दः कृतार्थो ऽन्यनिराकृतौ जनको गवि गोबुद्धेर् मृग्यतामपरो ध्वनिः
+bh_6.18,arthajñānaphalāḥ śabdā na caikasya phaladvayam apavādavidhijñāne phale caikasya vaḥ katham,अर्थज्ञानफलाः शब्दा न चैकस्य फलद्वयम् अपवादविधिज्ञाने फले चैकस्य वः कथम्
+bh_6.19,purā gauriti vijñānaṃ gośabdaśravaṇādbhavet yenāgopratiṣedhāya pravṛtto gauriti dhvaniḥ,पुरा गौरिति विज्ञानं गोशब्दश्रवणाद्भवेत् येनागोप्रतिषेधाय प्रवृत्तो गौरिति ध्वनिः
+bh_6.20,varṇabhedādidaṃ bhinnaṃ varṇāḥ svāṃśavikalpataḥ ke śabdāḥ kiṃ ca tadvācyam ityaho vartma dustaram,वर्णभेदादिदं भिन्नं वर्णाः स्वांशविकल्पतः के शब्दाः किं च तद्वाच्यम् इत्यहो वर्त्म दुस्तरम्
+bh_6.21,dravyakriyājātiguṇabhedāt te ca caturvidhāḥ yadṛcchāśabdamapyanye ḍitthādiṃ pratijānate,द्रव्यक्रियाजातिगुणभेदात् ते च चतुर्विधाः यदृच्छाशब्दमप्यन्ये डित्थादिं प्रतिजानते
+bh_6.22,nānābhāṣāviṣayiṇām aparyantārthavartinām iyattā kena vāmīṣāṃ viśeṣādavadhāryate,नानाभाषाविषयिणाम् अपर्यन्तार्थवर्तिनाम् इयत्ता केन वामीषां विशेषादवधार्यते
+bh_6.23,vakravācāṃ kavīnāṃ ye prayogaṃ prati sādhavaḥ prayoktuṃ ye na yuktāśca tadviveko 'yamucyate,वक्रवाचां कवीनां ये प्रयोगं प्रति साधवः प्रयोक्तुं ये न युक्ताश्च तद्विवेको ऽयमुच्यते
+bh_6.24,nāprayuktaṃ prayuñjīta cetaḥsammohakāriṇam tulyārthatve 'pi hi brūyāt ko hantiṃ gativācinam,नाप्रयुक्तं प्रयुञ्जीत चेतःसम्मोहकारिणम् तुल्यार्थत्वे ऽपि हि ब्रूयात् को हन्तिं गतिवाचिनम्
+bh_6.25,śrautrādiṃ na tu durbodhaṃ na duṣṭādimapeśalam grāmyaṃ na piṇḍīśūrādiṃ na ḍitthādimapārthakam,श्रौत्रादिं न तु दुर्बोधं न दुष्टादिमपेशलम् ग्राम्यं न पिण्डीशूरादिं न डित्थादिमपार्थकम्
+bh_6.26,nāpratītānyathārthatvaṃ dhātvanekārthatāvaśāt na leśajñāpakākṛṣṭaṃ sa hanti dhyāti vā yathā,नाप्रतीतान्यथार्थत्वं धात्वनेकार्थतावशात् न लेशज्ञापकाकृष्टं स हन्ति ध्याति वा यथा
+bh_6.27,na śiṣṭairuktamityeva na tantrāntarasādhitam chandovaditi cotsargān na cāpi cchāndasaṃ vadet,न शिष्टैरुक्तमित्येव न तन्त्रान्तरसाधितम् छन्दोवदिति चोत्सर्गान् न चापि च्छान्दसं वदेत्
+bh_6.28,kramāgataṃ śrutisukhaṃ śabdamarthyamudīrayet atiśete hyalaṃkāram anyaṃ vyañjanacārutā,क्रमागतं श्रुतिसुखं शब्दमर्थ्यमुदीरयेत् अतिशेते ह्यलंकारम् अन्यं व्यञ्जनचारुता
+bh_6.29,siddho yaścopasaṃkhyānād iṣṭyā yaścopapāditaḥ tamādriyeta prāyeṇa na tu yogavibhāgajam,सिद्धो यश्चोपसंख्यानाद् इष्ट्या यश्चोपपादितः तमाद्रियेत प्रायेण न तु योगविभागजम्
+bh_6.30,iyaṃ candramukhī kanyā prakṛtyaiva manoharā asyāṃ suvarṇālaṃkāraḥ puṣṇāti nitarāṃ śriyam,इयं चन्द्रमुखी कन्या प्रकृत्यैव मनोहरा अस्यां सुवर्णालंकारः पुष्णाति नितरां श्रियम्
+bh_6.31,vṛddhipakṣaṃ prayuñjīta saṃkrame 'pi mṛjeryathā mārjantyadhararāgaṃ te patanto bāṣpabindavaḥ,वृद्धिपक्षं प्रयुञ्जीत संक्रमे ऽपि मृजेर्यथा मार्जन्त्यधररागं ते पतन्तो बाष्पबिन्दवः
+bh_6.32,sarūpaśeṣaṃ tu pumān striyā yatra ca śiṣyate yathāha varuṇāvindrau bhavau śarvau mṛḍāviti,सरूपशेषं तु पुमान् स्त्रिया यत्र च शिष्यते यथाह वरुणाविन्द्रौ भवौ शर्वौ मृडाविति
+bh_6.33,yathā paṭayatītyādi ṇicprātipadikāttataḥ ṇāviṣṭhavaditīṣṭyā ca tathā kraśayatītyapi,यथा पटयतीत्यादि णिच्प्रातिपदिकात्ततः णाविष्ठवदितीष्ट्या च तथा क्रशयतीत्यपि
+bh_6.34,prayuñjītāvyayībhāvam adantaṃ nāpyapañcamī tṛtīyāsaptamīpakṣe nālugviṣayamānayet,प्रयुञ्जीताव्ययीभावम् अदन्तं नाप्यपञ्चमी तृतीयासप्तमीपक्षे नालुग्विषयमानयेत्
+bh_6.35,tiṣṭhadguprabhṛtau vācyau naktaṃdivasagocarau yathā vidvānadhīte 'sau tiṣṭhadgu ca vahadgu ca,तिष्ठद्गुप्रभृतौ वाच्यौ नक्तंदिवसगोचरौ यथा विद्वानधीते ऽसौ तिष्ठद्गु च वहद्गु च
+bh_6.36,śiṣṭaprayogamātreṇa nyāsakāramatena vā tṛcā samastaṣaṣṭhīkaṃ na kathaṃcidudāharet,शिष्टप्रयोगमात्रेण न्यासकारमतेन वा तृचा समस्तषष्ठीकं न कथंचिदुदाहरेत्
+bh_6.37,sūtrajñāpakamātreṇa vṛtrahantā yathoditaḥ akena ca na kurvīta vṛttiṃ tadgamako yathā,सूत्रज्ञापकमात्रेण वृत्रहन्ता यथोदितः अकेन च न कुर्वीत वृत्तिं तद्गमको यथा
+bh_6.38,pañcarājīti ca yathā prayuñjīta dviguṃ striyām napuṃsakaṃ tatpuruṣaṃ puruhūtasabhaṃ yathā,पञ्चराजीति च यथा प्रयुञ्जीत द्विगुं स्त्रियाम् नपुंसकं तत्पुरुषं पुरुहूतसभं यथा
+bh_6.39,sarvebhyaśca bhṛśādibhyo vadelluptahalaṃ yathā priyonmanāyate sā te kiṃ śaṭhābhimanāyase,सर्वेभ्यश्च भृशादिभ्यो वदेल्लुप्तहलं यथा प्रियोन्मनायते सा ते किं शठाभिमनायसे
+bh_6.40,tṛtīyaikavacaḥ ṣaṣṭhyām āmantaṃ ca vadet kvipi yathoditaṃ balabhidā surucāṃ vidyutāmiva,तृतीयैकवचः षष्ठ्याम् आमन्तं च वदेत् क्विपि यथोदितं बलभिदा सुरुचां विद्युतामिव
+bh_6.41,asantamapi yadvākyaṃ tattathaiva prayojayet yathocyate 'mbhasā bhāsā yaśasāmambhasāmiti,असन्तमपि यद्वाक्यं तत्तथैव प्रयोजयेत् यथोच्यते ऽम्भसा भासा यशसामम्भसामिति
+bh_6.42,puṃsi striyāṃ ca kvasvantam icchantyacchāndasaṃ kila upeyuṣāmapi divaṃ yathā na vyeti cārutā,पुंसि स्त्रियां च क्वस्वन्तम् इच्छन्त्यच्छान्दसं किल उपेयुषामपि दिवं यथा न व्येति चारुता
+bh_6.43,ibhakumbhanibhe bālā dadhuṣī kañcukaṃ stane ratikhedapariśrāntā jahāra hṛdayaṃ nṛṇām,इभकुम्भनिभे बाला दधुषी कञ्चुकं स्तने रतिखेदपरिश्रान्ता जहार हृदयं नृणाम्
+bh_6.44,śabalādibhyo 'titarāṃ bhāti ṇijvihito yathā balākāḥ paśya suśreṇi ghanāñchabalayantyamūḥ,शबलादिभ्यो ऽतितरां भाति णिज्विहितो यथा बलाकाः पश्य सुश्रेणि घनाञ्छबलयन्त्यमूः
+bh_6.45,śiśirāsārakaṇikāsadṛśaḥ setugandhavāṭ tvāṃ vījayati suśreṇi ratikhedālasekṣaṇām,शिशिरासारकणिकासदृशः सेतुगन्धवाट् त्वां वीजयति सुश्रेणि रतिखेदालसेक्षणाम्
+bh_6.46,evaṃ ṇicaḥ prayogastu sarvatrālaṃkṛtiḥ parā liṅgatrayopapannaṃ ca tācchīlyaviṣayaṃ ṇinim,एवं णिचः प्रयोगस्तु सर्वत्रालंकृतिः परा लिङ्गत्रयोपपन्नं च ताच्छील्यविषयं णिनिम्
+bh_6.47,tasya hārī stanābhogo vadanaṃ hāri sundaram hāriṇī tanuratyantaṃ kiyanna harate manaḥ,तस्य हारी स्तनाभोगो वदनं हारि सुन्दरम् हारिणी तनुरत्यन्तं कियन्न हरते मनः
+bh_6.48,tācchīlyādiṣu ceṣyante sarva eva tṛnādayaḥ viśeṣeṇa ca tatreṣṭā yuckurajvarajiṣṇucaḥ,ता��्छील्यादिषु चेष्यन्ते सर्व एव तृनादयः विशेषेण च तत्रेष्टा युच्कुरज्वरजिष्णुचः
+bh_6.49,ktinnantaṃ ca prayuñjīta saṃgatiḥ saṃhatiryathā śākārau jāguriṣṭau ca jāgaryā jāgarā yathā,क्तिन्नन्तं च प्रयुञ्जीत संगतिः संहतिर्यथा शाकारौ जागुरिष्टौ च जागर्या जागरा यथा
+bh_6.50,upāsaneti ca yucaṃ nityamāseḥ prayojayet lyuṭaṃ ca kartṛviṣayaṃ devano ramaṇo yathā,उपासनेति च युचं नित्यमासेः प्रयोजयेत् ल्युटं च कर्तृविषयं देवनो रमणो यथा
+bh_6.51,aṇantādapi ṅībiṣṭo lakṣmīḥ paurandarī yathā añmahārajanāllākṣārocanābhyāṃ tathā ca ṭhak,अणन्तादपि ङीबिष्टो लक्ष्मीः पौरन्दरी यथा अञ्महारजनाल्लाक्षारोचनाभ्यां तथा च ठक्
+bh_6.52,ḍmatubiṣṭaṃ ca kumudād yatheyaṃ bhūḥ kumudvatī ṭhak cāpi tena jayatīty ākṣikaḥ śāstriko yathā,ड्मतुबिष्टं च कुमुदाद् यथेयं भूः कुमुद्वती ठक् चापि तेन जयतीत्य् आक्षिकः शास्त्रिको यथा
+bh_6.53,hitaprakaraṇe ṇaṃ ca sarvaśabdāt prayuñjate tataśchamiṣṭyā ca yathā sārvaḥ sarvīya ityapi,हितप्रकरणे णं च सर्वशब्दात् प्रयुञ्जते ततश्छमिष्ट्या च यथा सार्वः सर्वीय इत्यपि
+bh_6.54,vadedimanijantaṃ ca paṭimā laghimā yathā viśeṣeṇeyasunniṣṭo jyāyānāpa kanīyasīm,वदेदिमनिजन्तं च पटिमा लघिमा यथा विशेषेणेयसुन्निष्टो ज्यायानाप कनीयसीम्
+bh_6.55,dvayasajdaghnacāviṣṭau pramāṇaviṣayau yathā jānudaghnī sarinnārīnitambadvayasaṃ saraḥ,द्वयसज्दघ्नचाविष्टौ प्रमाणविषयौ यथा जानुदघ्नी सरिन्नारीनितम्बद्वयसं सरः
+bh_6.56,matupprakaraṇe jyotsnātamisrāśṛṅgiṇādayaḥ inacca phalabarhābhyāṃ phalino barhiṇo yathā,मतुप्प्रकरणे ज्योत्स्नातमिस्राशृङ्गिणादयः इनच्च फलबर्हाभ्यां फलिनो बर्हिणो यथा
+bh_6.57,iniḥ prayuktaḥ prāyeṇa tathā ṭhaṃśca manīṣibhiḥ tatrāpi mekhālāmālāmāyānāṃ sutarāṃ matau,इनिः प्रयुक्तः प्रायेण तथा ठंश्च मनीषिभिः तत्रापि मेखालामालामायानां सुतरां मतौ
+bh_6.58,abhyastājjheradādeśe dadhatītyādayo 'pi ca roditi svapitītyādi saheṭā sārvadhātukam,अभ्यस्ताज्झेरदादेशे दधतीत्यादयो ऽपि च रोदिति स्वपितीत्यादि सहेटा सार्वधातुकम्
+bh_6.59,abhyasteṣu prayoktavyam adantaṃ ghubhṛñoḥ śatuḥ asau dadhadalaṃkāraṃ srajaṃ bibhracca śobhate,अभ्यस्तेषु प्रयोक्तव्यम् अदन्तं घुभृञोः शतुः असौ दधदलंकारं स्रजं बिभ्रच्च शोभते
+bh_6.60,[na tavargaṃ śakāreṇa kvacit saṃ]yoginaṃ vadet yathaitacchyāmamābhāti vanaṃ vanajalocane,[न तवर्गं शकारेण क्वचित् सं]योगिनं वदेत् यथैतच्छ्याममाभाति वनं वनजलोचने
+bh_6.61,naikatraikārabhūyastaṃ gato yāto hato yathā sāvarṇyavajjhayo hasya brūyānnānyatra paddhateḥ,नैकत्रैकारभूयस्तं गतो यातो हतो यथा सावर्ण्यवज्झयो हस्य ब्रूयान्नान्यत्र पद्धतेः
+bh_6.62,sālāturīyamatametadanukrameṇa ko vakṣyatīti virato 'hamato vicārāt śabdārṇavasya yadi kaścidupaiti pāraṃ bhīmāmbhasaśca jaladheriti vismayo 'sau,सालातुरीयमतमेतदनुक्रमेण को वक्ष्यतीति विरतो ऽहमतो विचारात् शब्दार्णवस्य यदि कश्चिदुपैति पारं भीमाम्भसश्च जलधेरिति विस्मयो ऽसौ
+bh_6.63,vidyānāṃ satatamapāśrayo 'parās��ṃ tāsūktānna ca viruṇaddhi kāṃścidarthān śraddheyaṃ jagati mataṃ hi pāṇinīyaṃ mādhyasthyādbhavati na kasyacitpramāṇam,विद्यानां सततमपाश्रयो ऽपरासां तासूक्तान्न च विरुणद्धि कांश्चिदर्थान् श्रद्धेयं जगति मतं हि पाणिनीयं माध्यस्थ्याद्भवति न कस्यचित्प्रमाणम्
+bh_6.64,avalokya matāni satkavīnām avagamya svadhiyā ca kāvyalakṣma sujanāvamayāya bhāmahena grathitaṃ rakrilagomisūnunedam,अवलोक्य मतानि सत्कवीनाम् अवगम्य स्वधिया च काव्यलक्ष्म सुजनावमयाय भामहेन ग्रथितं रक्रिलगोमिसूनुनेदम्
+bh_6.65,iti śrībhāmahālaṅkāre ṣaṣṭhaḥ paricchedaḥ ṣaṣṭyā śarīraṃ nirṇītaṃ śataṣaṣṭyā tvalaṅkṛtiḥ pañcāśatā doṣadṛṣṭiḥ saptatyā nyāyanirṇayaḥ,इति श्रीभामहालङ्कारे षष्ठः परिच्छेदः षष्ट्या शरीरं निर्णीतं शतषष्ट्या त्वलङ्कृतिः पञ्चाशता दोषदृष्टिः सप्तत्या न्यायनिर्णयः
+bh_6.66,ṣaṣṭyā śabdasya śuddhiḥ syād ityevaṃ vastupañcakam uktaṃ ṣaḍbhiḥ paricchedair bhāmahena krameṇa vaḥ,षष्ट्या शब्दस्य शुद्धिः स्याद् इत्येवं वस्तुपञ्चकम् उक्तं षड्भिः परिच्छेदैर् भामहेन क्रमेण वः