diff --git "a/kumarasambhava_clean.csv" "b/kumarasambhava_clean.csv" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/kumarasambhava_clean.csv" @@ -0,0 +1,614 @@ +id,sanskrit,sanskrit_devanagari +Ks_1.1,Kālidāsa: Kumārasaṃbhava # Text asty uttarasyāṃ diśi devatātmā himālayo nāma nagādhirājaḥ pūrvāparau toyanidhī vigāhya sthitaḥ pṛthivyā iva mānadaṇḍaḥ,कालिदास: कुमारसंभव # तेxत् अस्त्य् उत्तरस्यां दिशि देवतात्मा हिमालयो नाम नगाधिराजः पूर्वापरौ तोयनिधी विगाह्य स्थितः पृथिव्या इव मानदण्डः +Ks_1.2,yaṃ sarvaśailāḥ parikalpya vatsaṃ merau sthite dogdhari dohadakṣe bhāsvanti ratnāni mahauṣadhīś ca pṛthūpadiṣṭāṃ duduhur dharitrīm,यं सर्वशैलाः परिकल्प्य वत्सं मेरौ स्थिते दोग्धरि दोहदक्षे भास्वन्ति रत्नानि महौषधीश् च पृथूपदिष्टां दुदुहुर् धरित्रीम् +Ks_1.3,anantaratnaprabhavasya yasya himaṃ na saubhāgyavilopi jātam eko hi doṣo guṇasaṃnipāte nimajjatīndoḥ kiraṇeṣv ivāṅkaḥ,अनन्तरत्नप्रभवस्य यस्य हिमं न सौभाग्यविलोपि जातम् एको हि दोषो गुणसंनिपाते निमज्जतीन्दोः किरणेष्व् इवाङ्कः +Ks_1.4,yaś cāpsarovibhramamaṇḍanānāṃ saṃpādayitrīṃ śikharair bibharti balāhakacchedavibhaktarāgām akālasaṃdhyām iva dhātumattām,यश् चाप्सरोविभ्रममण्डनानां संपादयित्रीं शिखरैर् बिभर्ति बलाहकच्छेदविभक्तरागाम् अकालसंध्याम् इव धातुमत्ताम् +Ks_1.5,āmekhalaṃ saṃcaratāṃ ghanānāṃ cchāyām adhaḥsānugatāṃ niṣevya udvejitā vṛṣṭibhir āśrayante śṛṅgāṇi yasyātapavanti siddhāḥ,आमेखलं संचरतां घनानां च्छायाम् अधःसानुगतां निषेव्य उद्वेजिता वृष्टिभिर् आश्रयन्ते शृङ्गाणि यस्यातपवन्ति सिद्धाः +Ks_1.6,padaṃ tuṣārasrutidhautaraktaṃ yasminn adṛṣṭvāpi hatadvipānām vidanti mārgaṃ nakharandhramuktair muktāphalaiḥ kesariṇāṃ kirātāḥ,पदं तुषारस्रुतिधौतरक्तं यस्मिन्न् अदृष्ट्वापि हतद्विपानाम् विदन्ति मार्गं नखरन्ध्रमुक्तैर् मुक्ताफलैः केसरिणां किराताः +Ks_1.7,nyastākṣarā dhāturasena yatra bhūrjatvacaḥ kuñjarabinduśoṇāḥ vrajanti vidyādharasundarīṇām anaṅgalekhakriyayopayogam,न्यस्ताक्षरा धातुरसेन यत्र भूर्जत्वचः कुञ्जरबिन्दुशोणाः व्रजन्ति विद्याधरसुन्दरीणाम् अनङ्गलेखक्रिययोपयोगम् +Ks_1.8,yaḥ pūrayan kīcakarandhrabhāgān darīmukhotthena samīraṇena udgāsyatām icchati kiṃnarāṇāṃ tānapradāyitvam ivopagantum,यः पूरयन् कीचकरन्ध्रभागान् दरीमुखोत्थेन समीरणेन उद्गास्यताम् इच्छति किंनराणां तानप्रदायित्वम् इवोपगन्तुम् +Ks_1.9,kapolakaṇḍūḥ karibhir vinetuṃ vighaṭṭitānāṃ saraladrumāṇām yatra srutakṣīratayā prasūtaḥ sānūni gandhaḥ surabhīkaroti,कपोलकण्डूः करिभिर् विनेतुं विघट्टितानां सरलद्रुमाणाम् यत्र स्रुतक्षीरतया प्रसूतः सानूनि गन्धः सुरभीकरोति +Ks_1.10,vanecarāṇāṃ vanitāsakhānāṃ darīgṛhotsaṅganiṣaktabhāsaḥ bhavanti yatrauṣadhayo rajanyām atailapūrāḥ suratapradīpāḥ,वनेचराणां वनितासखानां दरीगृहोत्सङ्गनिषक्तभासः भवन्ति यत्रौषधयो रजन्याम् अतैलपूराः सुरतप्रदीपाः +Ks_1.11,udvejayaty aṅgulipārṣṇibhāgān mārge śilībhūtahime 'pi yatra na durvahaśroṇipayodharārtā bhindanti mandāṃ gatim aśvamukhyaḥ,उद्वेजयत्य् अङ्गुलिपार्ष्णिभागान् मार्गे शिलीभूतहिमे ऽपि यत्र न दुर्वहश्���ोणिपयोधरार्ता भिन्दन्ति मन्दां गतिम् अश्वमुख्यः +Ks_1.12,divākarād rakṣati yo guhāsu līnaṃ divā bhītam ivāndhakāram kṣudre 'pi nūnaṃ śaraṇaṃ prapanne mamatvam uccaiḥśirasāṃ satīva,दिवाकराद् रक्षति यो गुहासु लीनं दिवा भीतम् इवान्धकारम् क्षुद्रे ऽपि नूनं शरणं प्रपन्ने ममत्वम् उच्चैःशिरसां सतीव +Ks_1.13,lāṅgūlavikṣepavisarpiśobhair itas tataś candramarīcigauraiḥ yasyārthayuktaṃ girirājaśabdaṃ kurvanti vālavyajanaiś camaryaḥ,लाङ्गूलविक्षेपविसर्पिशोभैर् इतस् ततश् चन्द्रमरीचिगौरैः यस्यार्थयुक्तं गिरिराजशब्दं कुर्वन्ति वालव्यजनैश् चमर्यः +Ks_1.14,yatrāṃśukākṣepavilajjitānāṃ yadṛcchayā kiṃpuruṣāṅganānām darīgṛhadvāravilambibimbās tiraskariṇyo jaladā bhavanti,यत्रांशुकाक्षेपविलज्जितानां यदृच्छया किंपुरुषाङ्गनानाम् दरीगृहद्वारविलम्बिबिम्बास् तिरस्करिण्यो जलदा भवन्ति +Ks_1.15,bhāgīrathīnirjharasīkarāṇāṃ voḍhā muhuḥ kampitadevadāruḥ yad vāyur anviṣṭamṛgaiḥ kirātair āsevyate bhinnaśikhaṇḍibarhaḥ,भागीरथीनिर्झरसीकराणां वोढा मुहुः कम्पितदेवदारुः यद् वायुर् अन्विष्टमृगैः किरातैर् आसेव्यते भिन्नशिखण्डिबर्हः +Ks_1.16,saptarṣihastāvacitāvaśeṣāṇy adho vivasvān parivartamānaḥ padmāni yasyāgrasaroruhāṇi prabodhayaty ūrdhvamukhair mayūkhaiḥ,सप्तर्षिहस्तावचितावशेषाण्य् अधो विवस्वान् परिवर्तमानः पद्मानि यस्याग्रसरोरुहाणि प्रबोधयत्य् ऊर्ध्वमुखैर् मयूखैः +Ks_1.17,yajñāṅgayonitvam avekṣya yasya sāraṃ dharitrīdharaṇakṣamaṃ ca prajāpatiḥ kalpitayajñabhāgaṃ śailādhipatyaṃ svayam anvatiṣṭhat,यज्ञाङ्गयोनित्वम् अवेक्ष्य यस्य सारं धरित्रीधरणक्षमं च प्रजापतिः कल्पितयज्ञभागं शैलाधिपत्यं स्वयम् अन्वतिष्ठत् +Ks_1.18,sa mānasīṃ merusakhaḥ pitṝṇāṃ kanyāṃ kulasya sthitaye sthitijñaḥ menāṃ munīnām api mānanīyām ātmānurūpāṃ vidhinopayeme,स मानसीं मेरुसखः पितॄणां कन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञः मेनां मुनीनाम् अपि माननीयाम् आत्मानुरूपां विधिनोपयेमे +Ks_1.19,kālakrameṇātha tayoḥ pravṛtte svarūpayogye surataprasaṅge manoramaṃ yauvanam udvahantyā garbho 'bhavad bhūdhararājapatnyāḥ,कालक्रमेणाथ तयोः प्रवृत्ते स्वरूपयोग्ये सुरतप्रसङ्गे मनोरमं यौवनम् उद्वहन्त्या गर्भो ऽभवद् भूधरराजपत्न्याः +Ks_1.20,asūta sā nāgavadhūpabhogyaṃ mainākam ambhonidhibaddhasakhyam kruddhe 'pi pakṣacchidi vṛtraśatrāv avedanājñaṃ kuliśakṣatānām,असूत सा नागवधूपभोग्यं मैनाकम् अम्भोनिधिबद्धसख्यम् क्रुद्धे ऽपि पक्षच्छिदि वृत्रशत्राव् अवेदनाज्ञं कुलिशक्षतानाम् +Ks_1.21,athāvamānena pituḥ prayuktā dakṣasya kanyā bhavapūrvapatnī satī satī yogavisṛṣṭadehā tāṃ janmane śailavadhūṃ prapede,अथावमानेन पितुः प्रयुक्ता दक्षस्य कन्या भवपूर्वपत्नी सती सती योगविसृष्टदेहा तां जन्मने शैलवधूं प्रपेदे +Ks_1.22,sā bhūdharāṇām adhipena tasyāṃ samādhimatyām udapādi bhavyā samyakprayogād aparikṣatāyāṃ nītāv ivotsāhaguṇena saṃpat,सा भूधराणाम् अधिपेन तस्यां समाधिमत्याम् उदपादि भव्या सम्यक्प्रयोग���द् अपरिक्षतायां नीताव् इवोत्साहगुणेन संपत् +Ks_1.23,prasannadik pāṃsuviviktavātaṃ śaṅkhasvanānantarapuṣpavṛṣṭi śarīriṇāṃ sthāvarajaṅgamānāṃ sukhāya tajjanmadinaṃ babhūva,प्रसन्नदिक् पांसुविविक्तवातं शङ्खस्वनानन्तरपुष्पवृष्टि शरीरिणां स्थावरजङ्गमानां सुखाय तज्जन्मदिनं बभूव +Ks_1.24,tayā duhitrā sutarāṃ savitrī sphuratprabhāmaṇḍalayā cakāse vidūrabhūmir navameghaśabdād udbhinnayā ratnaśalākayeva,तया दुहित्रा सुतरां सवित्री स्फुरत्प्रभामण्डलया चकासे विदूरभूमिर् नवमेघशब्दाद् उद्भिन्नया रत्नशलाकयेव +Ks_1.25,dine dine sā parivardhamānā labdhodayā cāndramasīva lekhā pupoṣa lāvaṇyamayān viśeṣāñ jyotsnāntarāṇīva kalāntarāṇi,दिने दिने सा परिवर्धमाना लब्धोदया चान्द्रमसीव लेखा पुपोष लावण्यमयान् विशेषाञ् ज्योत्स्नान्तराणीव कलान्तराणि +Ks_1.26,tāṃ pārvatīty ābhijanena nāmnā bandhupriyāṃ bandhujano juhāva u meti mātrā tapaso niṣiddhā paścād umākhyāṃ sumukhī jagāma,तां पार्वतीत्य् आभिजनेन नाम्ना बन्धुप्रियां बन्धुजनो जुहाव उ मेति मात्रा तपसो निषिद्धा पश्चाद् उमाख्यां सुमुखी जगाम +Ks_1.27,mahībhṛtaḥ putravato 'pi dṛṣṭis tasminn apatye na jagāma tṛptim anantapuṣpasya madhor hi cūte dvirephamālā saviśeṣasaṅgā,महीभृतः पुत्रवतो ऽपि दृष्टिस् तस्मिन्न् अपत्ये न जगाम तृप्तिम् अनन्तपुष्पस्य मधोर् हि चूते द्विरेफमाला सविशेषसङ्गा +Ks_1.28,prabhāmahatyā śikhayeva dīpas trimārgayeva tridivasya mārgaḥ saṃskāravatyeva girā manīṣī tayā sa pūtaś ca vibhūṣitaś ca,प्रभामहत्या शिखयेव दीपस् त्रिमार्गयेव त्रिदिवस्य मार्गः संस्कारवत्येव गिरा मनीषी तया स पूतश् च विभूषितश् च +Ks_1.29,mandākinīsaikatavedikābhiḥ sā kandukaiḥ kṛtrimaputrakaiś ca reme muhur madhyagatā sakhīnāṃ krīḍārasaṃ nirviśatīva bālye,मन्दाकिनीसैकतवेदिकाभिः सा कन्दुकैः कृत्रिमपुत्रकैश् च रेमे मुहुर् मध्यगता सखीनां क्रीडारसं निर्विशतीव बाल्ये +Ks_1.30,tāṃ haṃsamālāḥ śaradīva gaṅgāṃ mahauṣadhiṃ naktam ivātmabhāsaḥ sthiropadeśām upadeśakāle prapedire prāktanajanmavidyāḥ,तां हंसमालाः शरदीव गङ्गां महौषधिं नक्तम् इवात्मभासः स्थिरोपदेशाम् उपदेशकाले प्रपेदिरे प्राक्तनजन्मविद्याः +Ks_1.31,asaṃbhṛtaṃ maṇḍanam aṅgayaṣṭer anāsavākhyaṃ karaṇaṃ madasya kāmasya puṣpavyatiriktam astraṃ bālyāt paraṃ sātha vayaḥ prapede,असंभृतं मण्डनम् अङ्गयष्टेर् अनासवाख्यं करणं मदस्य कामस्य पुष्पव्यतिरिक्तम् अस्त्रं बाल्यात् परं साथ वयः प्रपेदे +Ks_1.32,unmīlitaṃ tūlikayeva citraṃ sūryāṃśubhir bhinnam ivāravindam babhūva tasyāś caturasraśobhi vapur vibhaktaṃ navayauvanena,उन्मीलितं तूलिकयेव चित्रं सूर्यांशुभिर् भिन्नम् इवारविन्दम् बभूव तस्याश् चतुरस्रशोभि वपुर् विभक्तं नवयौवनेन +Ks_1.33,abhyunnatāṅguṣṭhanakhaprabhābhir nikṣepaṇād rāgam ivodgirantau ājahratus taccaraṇau pṛthivyāṃ sthalāravindaśriyam avyavasthām,अभ्युन्नताङ्गुष्ठनखप्रभाभिर् निक्षेपणाद् रागम् इवोद्गिरन्तौ आजह्रतुस् तच्चरणौ पृथिव्यां स्थलारविन���दश्रियम् अव्यवस्थाम् +Ks_1.34,sā rājahaṃsair iva saṃnatāṅgī gateṣu līlāñcitavikrameṣu vyanīyata pratyupadeśalubdhair āditsubhir nūpurasiñjitāni,सा राजहंसैर् इव संनताङ्गी गतेषु लीलाञ्चितविक्रमेषु व्यनीयत प्रत्युपदेशलुब्धैर् आदित्सुभिर् नूपुरसिञ्जितानि +Ks_1.35,vṛttānupūrve ca na cātidīrghe jaṅghe śubhe sṛṣṭavatas tadīye śeṣāṅganirmāṇavidhau vidhātur lāvaṇya utpādya ivāsa yatnaḥ,वृत्तानुपूर्वे च न चातिदीर्घे जङ्घे शुभे सृष्टवतस् तदीये शेषाङ्गनिर्माणविधौ विधातुर् लावण्य उत्पाद्य इवास यत्नः +Ks_1.36,nāgendrahastās tvaci karkaśatvād ekāntaśaityāt kadalīviśeṣāḥ labdhvāpi loke pariṇāhi rūpaṃ jātās tadūrvor upamānabāhyāḥ,नागेन्द्रहस्तास् त्वचि कर्कशत्वाद् एकान्तशैत्यात् कदलीविशेषाः लब्ध्वापि लोके परिणाहि रूपं जातास् तदूर्वोर् उपमानबाह्याः +Ks_1.37,etāvatā nanv anumeyaśobhaṃ kāñcīguṇasthānam aninditāyāḥ āropitaṃ yad giriśena paścād ananyanārīkamanīyam aṅkam,एतावता नन्व् अनुमेयशोभं काञ्चीगुणस्थानम् अनिन्दितायाः आरोपितं यद् गिरिशेन पश्चाद् अनन्यनारीकमनीयम् अङ्कम् +Ks_1.38,tasyāḥ praviṣṭā natanābhirandhraṃ rarāja tanvī navalomarājiḥ nīvīm atikramya sitetarasya tanmekhalāmadhyamaṇer ivārciḥ,तस्याः प्रविष्टा नतनाभिरन्ध्रं रराज तन्वी नवलोमराजिः नीवीम् अतिक्रम्य सितेतरस्य तन्मेखलामध्यमणेर् इवार्चिः +Ks_1.39,madhyena sā vedivilagnamadhyā valitrayaṃ cāru babhāra bālā ārohaṇārthaṃ navayauvanena kāmasya sopānam iva prayuktam,मध्येन सा वेदिविलग्नमध्या वलित्रयं चारु बभार बाला आरोहणार्थं नवयौवनेन कामस्य सोपानम् इव प्रयुक्तम् +Ks_1.40,anyonyam utpīḍayad utpalākṣyāḥ stanadvayaṃ pāṇḍu tathā pravṛddham madhye yathā śyāmamukhasya tasya mṛṇālasūtrāntaram apy alabhyam,अन्योन्यम् उत्पीडयद् उत्पलाक्ष्याः स्तनद्वयं पाण्डु तथा प्रवृद्धम् मध्ये यथा श्याममुखस्य तस्य मृणालसूत्रान्तरम् अप्य् अलभ्यम् +Ks_1.41,śirīṣapuṣpādhikasaukumāryau bāhū tadīyāv iti me vitarkaḥ parājitenāpi kṛtau harasya yau kaṇṭhapāśau makaradhvajena,शिरीषपुष्पाधिकसौकुमार्यौ बाहू तदीयाव् इति मे वितर्कः पराजितेनापि कृतौ हरस्य यौ कण्ठपाशौ मकरध्वजेन +Ks_1.42,kaṇṭhasya tasyāḥ stanabandhurasya muktākalāpasya ca nistalasya anyonyaśobhājananād babhūva sādhāraṇo bhūṣaṇabhūṣyabhāvaḥ,कण्ठस्य तस्याः स्तनबन्धुरस्य मुक्ताकलापस्य च निस्तलस्य अन्योन्यशोभाजननाद् बभूव साधारणो भूषणभूष्यभावः +Ks_1.43,candraṃ gatā padmaguṇān na bhuṅkte padmāśritā cāndramasīm abhikhyām umāmukhaṃ tu pratipadya lolā dvisaṃśrayāṃ prītim avāpa lakṣmīḥ,चन्द्रं गता पद्मगुणान् न भुङ्क्ते पद्माश्रिता चान्द्रमसीम् अभिख्याम् उमामुखं तु प्रतिपद्य लोला द्विसंश्रयां प्रीतिम् अवाप लक्ष्मीः +Ks_1.44,puṣpaṃ pravālopahitaṃ yadi syān muktāphalaṃ vā sphuṭavidrumastham tato 'nukuryād viśadasya tasyās tāmrauṣṭhaparyastarucaḥ smitasya,पुष्पं प्रवालोपहितं यदि स्यान् मुक्ताफलं वा स्फुटविद्रुमस्थम् ततो ऽनुकुर्याद् विशदस्य तस्यास् ताम���रौष्ठपर्यस्तरुचः स्मितस्य +Ks_1.45,svareṇa tasyām amṛtasruteva prajalpitāyām abhijātavāci apy anyapuṣṭā pratikūlaśabdā śrotur vitantrīr iva tāḍyamānā,स्वरेण तस्याम् अमृतस्रुतेव प्रजल्पितायाम् अभिजातवाचि अप्य् अन्यपुष्टा प्रतिकूलशब्दा श्रोतुर् वितन्त्रीर् इव ताड्यमाना +Ks_1.46,pravātanīlotpalanirviśeṣam adhīraviprekṣitam āyatākṣyā tayā gṛhītaṃ nu mṛgāṅganābhyas tato gṛhītaṃ nu mṛgāṅganābhiḥ,प्रवातनीलोत्पलनिर्विशेषम् अधीरविप्रेक्षितम् आयताक्ष्या तया गृहीतं नु मृगाङ्गनाभ्यस् ततो गृहीतं नु मृगाङ्गनाभिः +Ks_1.47,tasyāḥ śalākāñjananirmiteva kāntir bhruvor ānatalekhayor yā tāṃ vīkṣya līlācaturām anaṅgaḥ svacāpasaundaryamadaṃ mumoca,तस्याः शलाकाञ्जननिर्मितेव कान्तिर् भ्रुवोर् आनतलेखयोर् या तां वीक्ष्य लीलाचतुराम् अनङ्गः स्वचापसौन्दर्यमदं मुमोच +Ks_1.48,lajjā tiraścāṃ yadi cetasi syād asaṃśayaṃ parvatarājaputryāḥ taṃ keśapāśaṃ prasamīkṣya kuryur vālapriyatvaṃ śithilaṃ camaryaḥ,लज्जा तिरश्चां यदि चेतसि स्याद् असंशयं पर्वतराजपुत्र्याः तं केशपाशं प्रसमीक्ष्य कुर्युर् वालप्रियत्वं शिथिलं चमर्यः +Ks_1.49,sarvopamādravyasamuccayena yathāpradeśaṃ viniveśitena sā nirmitā viśvasṛjā prayatnād ekasthasaundaryadidṛkṣayeva,सर्वोपमाद्रव्यसमुच्चयेन यथाप्रदेशं विनिवेशितेन सा निर्मिता विश्वसृजा प्रयत्नाद् एकस्थसौन्दर्यदिदृक्षयेव +Ks_1.50,tāṃ nāradaḥ kāmacaraḥ kadā cit kanyāṃ kila prekṣya pituḥ samīpe samādideśaikavadhūṃ bhavitrīṃ premṇā śarīrārdhaharāṃ harasya,तां नारदः कामचरः कदा चित् कन्यां किल प्रेक्ष्य पितुः समीपे समादिदेशैकवधूं भवित्रीं प्रेम्णा शरीरार्धहरां हरस्य +Ks_1.51,guruḥ pragalbhe 'pi vayasy ato 'syās tasthau nivṛttānyavarābhilāṣaḥ ṛte kṛśānor na hi mantrapūtam arhanti tejāṃsy aparāṇi havyam,गुरुः प्रगल्भे ऽपि वयस्य् अतो ऽस्यास् तस्थौ निवृत्तान्यवराभिलाषः ऋते कृशानोर् न हि मन्त्रपूतम् अर्हन्ति तेजांस्य् अपराणि हव्यम् +Ks_1.52,ayācitāraṃ na hi devadevam adriḥ sutāṃ grāhayituṃ śaśāka abhyarthanābhaṅgabhayena sādhur mādhyasthyam iṣṭe 'py avalambate 'rthe,अयाचितारं न हि देवदेवम् अद्रिः सुतां ग्राहयितुं शशाक अभ्यर्थनाभङ्गभयेन साधुर् माध्यस्थ्यम् इष्टे ऽप्य् अवलम्बते ऽर्थे +Ks_1.53,yadaiva pūrve janane śarīraṃ sā dakṣaroṣāt sudatī sasarja tadāprabhṛty eva vimuktasaṅgaḥ patiḥ paśūnām aparigraho 'bhūt,यदैव पूर्वे जनने शरीरं सा दक्षरोषात् सुदती ससर्ज तदाप्रभृत्य् एव विमुक्तसङ्गः पतिः पशूनाम् अपरिग्रहो ऽभूत् +Ks_1.54,sa kṛttivāsās tapase yatātmā gaṅgāpravāhokṣitadevadāru prasthaṃ himādrer mṛganābhigandhi kiṃ cit kvaṇatkiṃnaram adhyuvāsa,स कृत्तिवासास् तपसे यतात्मा गङ्गाप्रवाहोक्षितदेवदारु प्रस्थं हिमाद्रेर् मृगनाभिगन्धि किं चित् क्वणत्किंनरम् अध्युवास +Ks_1.55,gaṇā nameruprasavāvataṃsā bhūrjatvacaḥ sparśavatīr dadhānāḥ manaḥśilāvicchuritā niṣeduḥ śaileyanaddheṣu śilātaleṣu,गणा नमेरुप्रसवावतंसा भूर्जत्वचः स्पर्शवतीर् दधानाः ���नःशिलाविच्छुरिता निषेदुः शैलेयनद्धेषु शिलातलेषु +Ks_1.56,tuṣārasaṃghātaśilāḥ khurāgraiḥ samullikhan darpakalaḥ kakudmān dṛṣṭaḥ kathaṃ cid gavayair vivignair asoḍhasiṃhadhvanir unnanāda,तुषारसंघातशिलाः खुराग्रैः समुल्लिखन् दर्पकलः ककुद्मान् दृष्टः कथं चिद् गवयैर् विविग्नैर् असोढसिंहध्वनिर् उन्ननाद +Ks_1.57,tatrāgnim ādhāya samitsamiddhaṃ svam eva mūrtyantaram aṣṭamūrtiḥ svayaṃ vidhātā tapasaḥ phalānām kenāpi kāmena tapaś cacāra,तत्राग्निम् आधाय समित्समिद्धं स्वम् एव मूर्त्यन्तरम् अष्टमूर्तिः स्वयं विधाता तपसः फलानाम् केनापि कामेन तपश् चचार +Ks_1.58,anarghyam arghyeṇa tam adrināthaḥ svargaukasām arcitam arcayitvā ārādhanāyāsya sakhīsametāṃ samādideśa prayatāṃ tanūjām,अनर्घ्यम् अर्घ्येण तम् अद्रिनाथः स्वर्गौकसाम् अर्चितम् अर्चयित्वा आराधनायास्य सखीसमेतां समादिदेश प्रयतां तनूजाम् +Ks_1.59,pratyarthibhūtām api tāṃ samādheḥ śuśrūṣamāṇāṃ giriśo 'numene vikārahetau sati vikriyante yeṣāṃ na cetāṃsi ta eva dhīrāḥ,प्रत्यर्थिभूताम् अपि तां समाधेः शुश्रूषमाणां गिरिशो ऽनुमेने विकारहेतौ सति विक्रियन्ते येषां न चेतांसि त एव धीराः +Ks_1.60,avacitabalipuṣpā vedisaṃmārgadakṣā niyamavidhijalānāṃ barhiṣāṃ copanetrī giriśam upacacāra pratyahaṃ sā sukeśī niyamitaparikhedā tacchiraścandrapādaiḥ,अवचितबलिपुष्पा वेदिसंमार्गदक्षा नियमविधिजलानां बर्हिषां चोपनेत्री गिरिशम् उपचचार प्रत्यहं सा सुकेशी नियमितपरिखेदा तच्छिरश्चन्द्रपादैः +Ks_2.1,tasmin viprakṛtāḥ kāle tārakeṇa divaukasaḥ turāsāhaṃ purodhāya dhāma svāyaṃbhuvaṃ yayuḥ,तस्मिन् विप्रकृताः काले तारकेण दिवौकसः तुरासाहं पुरोधाय धाम स्वायंभुवं ययुः +Ks_2.2,teṣām āvir abhūd brahmā parimlānamukhaśriyām sarasāṃ suptapadmānāṃ prātar dīdhitimān iva,तेषाम् आविर् अभूद् ब्रह्मा परिम्लानमुखश्रियाम् सरसां सुप्तपद्मानां प्रातर् दीधितिमान् इव +Ks_2.3,", atha sarvasya dhātāraṃ te sarve sarvatomukham vāgīśaṃ vāgbhir arthyābhiḥ praṇipatyopatasthire",", अथ सर्वस्य धातारं ते सर्वे सर्वतोमुखम् वागीशं वाग्भिर् अर्थ्याभिः प्रणिपत्योपतस्थिरे" +Ks_2.4,namas trimūrtaye tubhyaṃ prāk sṛṣṭeḥ kevalātmane guṇatrayavibhāgāya paścād bhedam upeyuṣe,नमस् त्रिमूर्तये तुभ्यं प्राक् सृष्टेः केवलात्मने गुणत्रयविभागाय पश्चाद् भेदम् उपेयुषे +Ks_2.5,yad amogham apām antar uptaṃ bījam aja tvayā ataś carācaraṃ viśvaṃ prabhavas tasya gīyase,यद् अमोघम् अपाम् अन्तर् उप्तं बीजम् अज त्वया अतश् चराचरं विश्वं प्रभवस् तस्य गीयसे +Ks_2.6,tisṛbhis tvam avasthābhir mahimānam udīrayan pralayasthitisargāṇām ekaḥ kāraṇatāṃ gataḥ,तिसृभिस् त्वम् अवस्थाभिर् महिमानम् उदीरयन् प्रलयस्थितिसर्गाणाम् एकः कारणतां गतः +Ks_2.7,strīpuṃsāv ātmabhāgau te bhinnamūrteḥ sisṛkṣayā prasūtibhājaḥ sargasya tāv eva pitarau smṛtau,स्त्रीपुंसाव् आत्मभागौ ते भिन्नमूर्तेः सिसृक्षया प्रसूतिभाजः सर्गस्य ताव् एव पितरौ स्मृतौ +Ks_2.8,svakālaparimāṇena vyastarātriṃdivasya te yau tu svapnāvabodhau tau bhūtānāṃ pralayodayau,स्वकालपरिमाणेन व्यस्तरात्रिंदिवस्य ते यौ तु स्वप्नावबोधौ तौ भूतानां प्रलयोदयौ +Ks_2.9,jagadyonir ayonis tvaṃ jagadanto nirantakaḥ jagadādir anādis tvaṃ jagadīśo nirīśvaraḥ,जगद्योनिर् अयोनिस् त्वं जगदन्तो निरन्तकः जगदादिर् अनादिस् त्वं जगदीशो निरीश्वरः +Ks_2.10,ātmānam ātmanā vetsi sṛjasy ātmānam ātmanā ātmanā kṛtinā ca tvam ātmany eva pralīyase,आत्मानम् आत्मना वेत्सि सृजस्य् आत्मानम् आत्मना आत्मना कृतिना च त्वम् आत्मन्य् एव प्रलीयसे +Ks_2.11,dravaḥ saṃghātakaṭhinaḥ sthūlaḥ sūkṣmo laghur guruḥ vyakto vyaktetaraś cāsi prākāmyaṃ te vibhūtiṣu,द्रवः संघातकठिनः स्थूलः सूक्ष्मो लघुर् गुरुः व्यक्तो व्यक्तेतरश् चासि प्राकाम्यं ते विभूतिषु +Ks_2.12,udghātaḥ praṇavo yāsāṃ nyāyais tribhir udīraṇam karma yajñaḥ phalaṃ svargas tāsāṃ tvaṃ prabhavo girām,उद्घातः प्रणवो यासां न्यायैस् त्रिभिर् उदीरणम् कर्म यज्ञः फलं स्वर्गस् तासां त्वं प्रभवो गिराम् +Ks_2.13,tvām āmananti prakṛtiṃ puruṣārthapravartinīm taddarśinam udāsīnaṃ tvām eva puruṣaṃ viduḥ,त्वाम् आमनन्ति प्रकृतिं पुरुषार्थप्रवर्तिनीम् तद्दर्शिनम् उदासीनं त्वाम् एव पुरुषं विदुः +Ks_2.14,tvaṃ pitṝṇām api pitā devānām api devatā parato 'pi paraś cāsi vidhātā vedhasām api,त्वं पितॄणाम् अपि पिता देवानाम् अपि देवता परतो ऽपि परश् चासि विधाता वेधसाम् अपि +Ks_2.15,tvam eva havyaṃ hotā ca bhojyaṃ bhoktā ca śāśvataḥ vedyaṃ ca veditā cāsi dhyātā dhyeyaṃ ca yat param,त्वम् एव हव्यं होता च भोज्यं भोक्ता च शाश्वतः वेद्यं च वेदिता चासि ध्याता ध्येयं च यत् परम् +Ks_2.16,iti tebhyaḥ stutīḥ śrutvā yathārthā hṛdayaṃgamāḥ prasādābhimukho vedhāḥ pratyuvāca divaukasaḥ,इति तेभ्यः स्तुतीः श्रुत्वा यथार्था हृदयंगमाः प्रसादाभिमुखो वेधाः प्रत्युवाच दिवौकसः +Ks_2.17,purāṇasya kaves tasya caturmukhasamīritā pravṛttir āsīc chabdānāṃ caritārthā catuṣṭayī,पुराणस्य कवेस् तस्य चतुर्मुखसमीरिता प्रवृत्तिर् आसीच् छब्दानां चरितार्था चतुष्टयी +Ks_2.18,svāgataṃ svān adhīkārān prabhāvair avalambya vaḥ yugapad yugabāhubhyaḥ prāptebhyaḥ prājyavikramāḥ,स्वागतं स्वान् अधीकारान् प्रभावैर् अवलम्ब्य वः युगपद् युगबाहुभ्यः प्राप्तेभ्यः प्राज्यविक्रमाः +Ks_2.19,kim idaṃ dyutim ātmīyāṃ na bibhrati yathā purā himakliṣṭaprakāśāni jyotīṃṣīva mukhāni vaḥ,किम् इदं द्युतिम् आत्मीयां न बिभ्रति यथा पुरा हिमक्लिष्टप्रकाशानि ज्योतींषीव मुखानि वः +Ks_2.20,praśamād arciṣām etad anudgīrṇasurāyudham vṛtrasya hantuḥ kuliśaṃ kuṇṭhitāśrīva lakṣyate,प्रशमाद् अर्चिषाम् एतद् अनुद्गीर्णसुरायुधम् वृत्रस्य हन्तुः कुलिशं कुण्ठिताश्रीव लक्ष्यते +Ks_2.21,kiṃ cāyam aridurvāraḥ pāṇau pāśaḥ pracetasaḥ mantreṇa hatavīryasya phaṇino dainyam āśritaḥ,किं चायम् अरिदुर्वारः पाणौ पाशः प्रचेतसः मन्त्रेण हतवीर्यस्य फणिनो दैन्यम् आश्रितः +Ks_2.22,kuberasya manaḥśalyaṃ śaṃsatīva parābhavam apaviddhagado bāhur bhagnaśākha iva drumaḥ,कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् अपविद्धगदो बाहुर् भग्नशाख इव द्रुमः +Ks_2.23,yamo 'pi vilikhan bhūmiṃ daṇḍenāstamitatviṣā kurute 'sminn amoghe 'pi nirvāṇālātalāghavam,यमो ऽपि विलिखन् भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा कुरुते ऽस्मिन्न् अमोघे ऽपि निर्वाणालातलाघवम् +Ks_2.24,amī ca katham ādityāḥ pratāpakṣatiśītalāḥ citranyastā iva gatāḥ prakāmālokanīyatām,अमी च कथम् आदित्याः प्रतापक्षतिशीतलाः चित्रन्यस्ता इव गताः प्रकामालोकनीयताम् +Ks_2.25,paryākulatvān marutāṃ vegabhaṅgo 'numīyate ambhasām oghasaṃrodhaḥ pratīpagamanād iva,पर्याकुलत्वान् मरुतां वेगभङ्गो ऽनुमीयते अम्भसाम् ओघसंरोधः प्रतीपगमनाद् इव +Ks_2.26,āvarjitajaṭāmaulivilambiśaśikoṭayaḥ rudrāṇām api mūrdhānaḥ kṣatahuṃkāraśaṃsinaḥ,आवर्जितजटामौलिविलम्बिशशिकोटयः रुद्राणाम् अपि मूर्धानः क्षतहुंकारशंसिनः +Ks_2.27,labdhapratiṣṭhāḥ prathamaṃ yūyaṃ kiṃ balavattaraiḥ apavādair ivotsargāḥ kṛtavyāvṛttayaḥ paraiḥ,लब्धप्रतिष्ठाः प्रथमं यूयं किं बलवत्तरैः अपवादैर् इवोत्सर्गाः कृतव्यावृत्तयः परैः +Ks_2.28,tad brūta vatsāḥ kim itaḥ prārthayadhve samāgatāḥ mayi sṛṣṭir hi lokānāṃ rakṣā yuṣmāsv avasthitā,तद् ब्रूत वत्साः किम् इतः प्रार्थयध्वे समागताः मयि सृष्टिर् हि लोकानां रक्षा युष्मास्व् अवस्थिता +Ks_2.29,tato mandāniloddhūtakamalākaraśobhinā guruṃ netrasahasreṇa codayām āsa vāsavaḥ,ततो मन्दानिलोद्धूतकमलाकरशोभिना गुरुं नेत्रसहस्रेण चोदयाम् आस वासवः +Ks_2.30,sa dvinetro hareś cakṣuḥ sahasranayanādhikam vācaspatir uvācedaṃ prāñjalir jalajāsanam,स द्विनेत्रो हरेश् चक्षुः सहस्रनयनाधिकम् वाचस्पतिर् उवाचेदं प्राञ्जलिर् जलजासनम् +Ks_2.31,evaṃ yad āttha bhagavann āmṛṣṭaṃ naḥ paraiḥ padam pratyekaṃ viniyuktātmā kathaṃ na jñāsyasi prabho,एवं यद् आत्थ भगवन्न् आमृष्टं नः परैः पदम् प्रत्येकं विनियुक्तात्मा कथं न ज्ञास्यसि प्रभो +Ks_2.32,bhavallabdhavarodīrṇas tārakākhyo mahāsuraḥ upaplavāya lokānāṃ dhūmaketur ivotthitaḥ,भवल्लब्धवरोदीर्णस् तारकाख्यो महासुरः उपप्लवाय लोकानां धूमकेतुर् इवोत्थितः +Ks_2.33,pure tāvantam evāsya tanoti ravir ātapam dīrghikākamalonmeṣo yāvanmātreṇa sādhyate,पुरे तावन्तम् एवास्य तनोति रविर् आतपम् दीर्घिकाकमलोन्मेषो यावन्मात्रेण साध्यते +Ks_2.34,sarvābhiḥ sarvadā candras taṃ kalābhir niṣevate nādatte kevalāṃ lekhāṃ haracūḍāmaṇīkṛtām,सर्वाभिः सर्वदा चन्द्रस् तं कलाभिर् निषेवते नादत्ते केवलां लेखां हरचूडामणीकृताम् +Ks_2.35,vyāvṛttagatir udyāne kusumasteyasādhvasāt na vāti vāyus tatpārśve tālavṛntānilādhikam,व्यावृत्तगतिर् उद्याने कुसुमस्तेयसाध्वसात् न वाति वायुस् तत्पार्श्वे तालवृन्तानिलाधिकम् +Ks_2.36,paryāyasevām utsṛjya puṣpasaṃbhāratatparāḥ udyānapālasāmānyam ṛtavas tam upāsate,पर्यायसेवाम् उत्सृज्य पुष्पसंभारतत्पराः उद्यानपालसामान्यम् ऋतवस् तम् उपासते +Ks_2.37,tasyopāyanayogyāni ratnāni saritāṃ patiḥ katham apy ambhasām antar ā niṣpatteḥ pratīkṣate,तस्योपायनयोग्यानि रत्नानि सरितां पतिः कथम् अप्य् अम्भसाम् अन्तर् आ निष्पत्तेः प्रतीक्षते +Ks_2.38,jvalanmaṇiśikhāś cainaṃ vāsukipramukhā niśi sthirapradīpatām etya bhujaṃgāḥ paryupāsate,ज्वलन्मणिशिखाश् चैनं वासुकिप्रमुखा निशि स्थिरप्रदीपताम् एत्य भुजंगाः पर्युपासते +Ks_2.39,tatkṛtānugrahāpekṣī taṃ muhur dūtahāritaiḥ anukūlayatīndro 'pi kalpadrumavibhūṣaṇaiḥ,तत्कृतानुग्रहापेक्षी तं मुहुर् दूतहारितैः अनुकूलयतीन्द्रो ऽपि कल्पद्रुमविभूषणैः +Ks_2.40,ittham ārādhyamāno 'pi kliśnāti bhuvanatrayam śāmyet pratyapakāreṇa nopakāreṇa durjanaḥ,इत्थम् आराध्यमानो ऽपि क्लिश्नाति भुवनत्रयम् शाम्येत् प्रत्यपकारेण नोपकारेण दुर्जनः +Ks_2.41,tenāmaravadhūhastaiḥ sadayālūnapallavāḥ abhijñāś chedapātānāṃ kriyante nandanadrumāḥ,तेनामरवधूहस्तैः सदयालूनपल्लवाः अभिज्ञाश् छेदपातानां क्रियन्ते नन्दनद्रुमाः +Ks_2.42,vījyate sa hi saṃsuptaḥ śvāsasādhāraṇānilaiḥ cāmaraiḥ surabandīnāṃ bāṣpaśīkaravarṣibhiḥ,वीज्यते स हि संसुप्तः श्वाससाधारणानिलैः चामरैः सुरबन्दीनां बाष्पशीकरवर्षिभिः +Ks_2.43,utpāṭya meruśṛṅgāṇi kṣuṇṇāni haritāṃ khuraiḥ ākrīḍaparvatās tena kalpitāḥ sveṣu veśmasu,उत्पाट्य मेरुशृङ्गाणि क्षुण्णानि हरितां खुरैः आक्रीडपर्वतास् तेन कल्पिताः स्वेषु वेश्मसु +Ks_2.44,mandākinyāḥ payaḥśeṣaṃ digvāraṇamadāvilam hemāmbhoruhasasyānāṃ tadvāpyo dhāma sāṃpratam,मन्दाकिन्याः पयःशेषं दिग्वारणमदाविलम् हेमाम्भोरुहसस्यानां तद्वाप्यो धाम सांप्रतम् +Ks_2.45,bhuvanālokanaprītiḥ svargibhir nānubhūyate khilībhūte vimānānāṃ tadāpātabhayāt pathi,भुवनालोकनप्रीतिः स्वर्गिभिर् नानुभूयते खिलीभूते विमानानां तदापातभयात् पथि +Ks_2.46,yajvabhiḥ saṃbhṛtaṃ havyaṃ vitateṣv adhvareṣu saḥ jātavedomukhān māyī miṣatām ācchinatti naḥ,यज्वभिः संभृतं हव्यं विततेष्व् अध्वरेषु सः जातवेदोमुखान् मायी मिषताम् आच्छिनत्ति नः +Ks_2.47,uccair uccaiḥśravās tena hayaratnam ahāri ca dehabaddham ivendrasya cirakālārjitaṃ yaśaḥ,उच्चैर् उच्चैःश्रवास् तेन हयरत्नम् अहारि च देहबद्धम् इवेन्द्रस्य चिरकालार्जितं यशः +Ks_2.48,tasminn upāyāḥ sarve naḥ krūre pratihatakriyāḥ vīryavaty auṣadhānīva vikāre sāṃnipātike,तस्मिन्न् उपायाः सर्वे नः क्रूरे प्रतिहतक्रियाः वीर्यवत्य् औषधानीव विकारे सांनिपातिके +Ks_2.49,jayāśā yatra cāsmākaṃ pratighātotthitārciṣā haricakreṇa tenāsya kaṇṭhe niṣka ivārpitaḥ,जयाशा यत्र चास्माकं प्रतिघातोत्थितार्चिषा हरिचक्रेण तेनास्य कण्ठे निष्क इवार्पितः +Ks_2.50,tadīyās toyadeṣv adya puṣkarāvartakādiṣu abhyasyanti taṭāghātaṃ nirjitairāvatā gajāḥ,तदीयास् तोयदेष्व् अद्य पुष्करावर्तकादिषु अभ्यस्यन्ति तटाघातं निर्जितैरावता गजाः +Ks_2.51,tad icchāmo vibho sṛṣṭaṃ senānyaṃ tasya śāntaye karmabandhacchidaṃ dharmaṃ bhavasyeva mumukṣavaḥ,तद् इच्छामो विभो सृष्टं सेनान्यं तस्य शान्तये कर्मबन्धच्छिदं धर्मं भवस्येव मुमुक्षवः +Ks_2.52,goptāraṃ surasainyānāṃ yaṃ puraskṛtya gotrabhit pratyāneṣyati śatrubhyo bandīm iva jayaśriyam,गोप्तारं सुरसैन्यानां यं पुरस्कृत्य गोत्रभित् प्रत्यानेष्यति शत्रुभ्यो बन्दीम् इव जयश्रियम् +Ks_2.53,vacasy avasite tasmin sasarja giram ātmabhūḥ garjitānantarāṃ vṛṣṭiṃ saubhāgyena jigāya yā,वचस्य् अवसिते तस्मिन् ससर्ज गिरम् आत्मभूः गर्जितानन्तरां वृष्टिं सौभाग्येन जिगाय या +Ks_2.54,saṃpatsyate vaḥ kāmo yaṃ kālaḥ kaścit pratīkṣyatām na tv asya siddhau yāsyāmi sargavyāpāram ātmanā,संपत्स्यते वः कामो यं कालः कश्चित् प्रतीक्ष्यताम् न त्व् अस्य सिद्धौ यास्यामि सर्गव्यापारम् आत्मना +Ks_2.55,itaḥ sa daityaḥ prāptaśrīr neta evārhati kṣayam viṣavṛkṣo 'pi saṃvardhya svayaṃ chettum asāṃpratam,इतः स दैत्यः प्राप्तश्रीर् नेत एवार्हति क्षयम् विषवृक्षो ऽपि संवर्ध्य स्वयं छेत्तुम् असांप्रतम् +Ks_2.56,vṛtaṃ tenedam eva prāṅ mayā cāsmai pratiśrutam vareṇa śamitaṃ lokān alaṃ dagdhuṃ hi tattapaḥ,वृतं तेनेदम् एव प्राङ् मया चास्मै प्रतिश्रुतम् वरेण शमितं लोकान् अलं दग्धुं हि तत्तपः +Ks_2.57,saṃyuge sāṃyugīnaṃ tam udyataṃ prasaheta kaḥ aṃśād ṛte niṣiktasya nīlalohitaretasaḥ,संयुगे सांयुगीनं तम् उद्यतं प्रसहेत कः अंशाद् ऋते निषिक्तस्य नीललोहितरेतसः +Ks_2.58,sa hi devaḥ paraṃ jyotis tamaḥpāre vyavasthitam paricchinnaprabhāvarddhir na mayā na ca viṣṇunā,स हि देवः परं ज्योतिस् तमःपारे व्यवस्थितम् परिच्छिन्नप्रभावर्द्धिर् न मया न च विष्णुना +Ks_2.59,umārūpeṇa te yūyaṃ saṃyamastimitaṃ manaḥ śaṃbhor yatadhvam ākraṣṭum ayaskāntena lohavat,उमारूपेण ते यूयं संयमस्तिमितं मनः शंभोर् यतध्वम् आक्रष्टुम् अयस्कान्तेन लोहवत् +Ks_2.60,ubhe eva kṣame voḍhum ubhayor vīryam āhitam sā vā śaṃbhos tadīyā vā mūrtir jalamayī mama,उभे एव क्षमे वोढुम् उभयोर् वीर्यम् आहितम् सा वा शंभोस् तदीया वा मूर्तिर् जलमयी मम +Ks_2.61,tasyātmā śitikaṇṭhasya saināpatyam upetya vaḥ mokṣyate surabandīnāṃ veṇīr vīryavibhūtibhiḥ,तस्यात्मा शितिकण्ठस्य सैनापत्यम् उपेत्य वः मोक्ष्यते सुरबन्दीनां वेणीर् वीर्यविभूतिभिः +Ks_2.62,iti vyāhṛtya vibudhān viśvayonis tirodadhe manasy āhitakartavyās te 'pi pratiyayur divam,इति व्याहृत्य विबुधान् विश्वयोनिस् तिरोदधे मनस्य् आहितकर्तव्यास् ते ऽपि प्रतिययुर् दिवम् +Ks_2.63,tatra niścitya kandarpam agamat pākaśāsanaḥ manasā kāryasaṃsiddhitvarādviguṇaraṃhasā,तत्र निश्चित्य कन्दर्पम् अगमत् पाकशासनः मनसा कार्यसंसिद्धित्वराद्विगुणरंहसा +Ks_2.64,atha sa lalitayoṣidbhrūlatācāruśṛṅgaṃ rativalayapadāṅke cāpam āsajya kaṇṭhe sahacaramadhuhastanyastacūtāṅkurāstraḥ śatamakham upatasthe prāñjaliḥ puṣpadhanvā,अथ स ललितयोषिद्भ्रूलताचारुशृङ्गं रतिवलयपदाङ्के चापम् आसज्य कण्ठे सहचरमधुहस्तन्यस्तचूताङ्कुरास्त्रः शतमखम् उपतस्थे प्राञ्जलिः पुष्पधन्वा +Ks_3.1,tasmin maghonas tridaśān vihāya sahasram akṣṇāṃ yugapat papāta prayojanāpekṣitayā prabhūṇāṃ prāyaś calaṃ gauravam āśriteṣu,तस्मिन् मघोनस् त्रिदशान् विहाय सहस्रम् अक्ष्णां युगपत् पपात प्रयोजनापेक्षितया प्रभूणां प्रायश् चलं ग���रवम् आश्रितेषु +Ks_3.2,sa vāsavenāsanasaṃnikṛṣṭam ito niṣīdeti visṛṣṭabhūmiḥ bhartuḥ prasādaṃ pratinandya mūrdhnā vaktuṃ mithaḥ prākramataivam enam,स वासवेनासनसंनिकृष्टम् इतो निषीदेति विसृष्टभूमिः भर्तुः प्रसादं प्रतिनन्द्य मूर्ध्ना वक्तुं मिथः प्राक्रमतैवम् एनम् +Ks_3.3,ājñāpaya jñātaviśeṣa puṃsāṃ lokeṣu yat te karaṇīyam asti anugrahaṃ saṃsmaraṇapravṛttam icchāmi saṃvardhitam ājñayā te,आज्ञापय ज्ञातविशेष पुंसां लोकेषु यत् ते करणीयम् अस्ति अनुग्रहं संस्मरणप्रवृत्तम् इच्छामि संवर्धितम् आज्ञया ते +Ks_3.4,kenābhyasūyā padakāṅkṣiṇā te nitāntadīrghair janitā tapobhiḥ yāvad bhavaty āhitasāyakasya matkārmukasyāsya nideśavartī,केनाभ्यसूया पदकाङ्क्षिणा ते नितान्तदीर्घैर् जनिता तपोभिः यावद् भवत्य् आहितसायकस्य मत्कार्मुकस्यास्य निदेशवर्ती +Ks_3.5,asaṃmataḥ kas tava muktimārgaṃ punarbhavakleśabhayāt prapannaḥ baddhaś ciraṃ tiṣṭhatu sundarīṇām ārecitabhrūcaturaiḥ kaṭākṣaiḥ,असंमतः कस् तव मुक्तिमार्गं पुनर्भवक्लेशभयात् प्रपन्नः बद्धश् चिरं तिष्ठतु सुन्दरीणाम् आरेचितभ्रूचतुरैः कटाक्षैः +Ks_3.6,adhyāpitasyośanasāpi nītiṃ prayuktarāgapraṇidhir dviṣas te kasyārthadharmau vada pīḍayāmi sindhos taṭāv ogha iva pravṛddhaḥ,अध्यापितस्योशनसापि नीतिं प्रयुक्तरागप्रणिधिर् द्विषस् ते कस्यार्थधर्मौ वद पीडयामि सिन्धोस् तटाव् ओघ इव प्रवृद्धः +Ks_3.7,kām ekapatnīvrataduḥkhaśīlāṃ lolaṃ manaś cārutayā praviṣṭām nitambinīm icchasi muktalajjāṃ kaṇṭḥe svayaṃgrāhaniṣaktabāhum,काम् एकपत्नीव्रतदुःखशीलां लोलं मनश् चारुतया प्रविष्टाम् नितम्बिनीम् इच्छसि मुक्तलज्जां कण्ट्ःए स्वयंग्राहनिषक्तबाहुम् +Ks_3.8,kayāsi kāmin suratāparādhāt pādānataḥ kopanayāvadhūtaḥ yasyāḥ kariṣyāmi dṛḍhānutāpaṃ pravālaśayyāśaraṇaṃ śarīram,कयासि कामिन् सुरतापराधात् पादानतः कोपनयावधूतः यस्याः करिष्यामि दृढानुतापं प्रवालशय्याशरणं शरीरम् +Ks_3.9,prasīda viśrāmyatu vīra vajraṃ śarair madīyaiḥ katamaḥ surāriḥ bibhetu moghīkṛtabāhuvīryaḥ strībhyo 'pi kopasphuritādharābhyaḥ,प्रसीद विश्राम्यतु वीर वज्रं शरैर् मदीयैः कतमः सुरारिः बिभेतु मोघीकृतबाहुवीर्यः स्त्रीभ्यो ऽपि कोपस्फुरिताधराभ्यः +Ks_3.10,tava prasādāt kusumāyudho 'pi sahāyam ekaṃ madhum eva labdhvā kuryāṃ harasyāpi pinākapāṇer dhairyacyutiṃ ke mama dhanvino 'nye,तव प्रसादात् कुसुमायुधो ऽपि सहायम् एकं मधुम् एव लब्ध्वा कुर्यां हरस्यापि पिनाकपाणेर् धैर्यच्युतिं के मम धन्विनो ऽन्ये +Ks_3.11,athorudeśād avatārya pādam ākrāntisaṃbhāvitapādapīṭham saṃkalpithārthe vivṛtātmaśaktim ākhaṇḍalaḥ kāmam idaṃ babhāṣe,अथोरुदेशाद् अवतार्य पादम् आक्रान्तिसंभावितपादपीठम् संकल्पिथार्थे विवृतात्मशक्तिम् आखण्डलः कामम् इदं बभाषे +Ks_3.12,sarvaṃ sakhe tvayy upapannam etad ubhe mamāstre kuliśaṃ bhavāṃś ca vajraṃ tapovīryamahatsu kuṇṭḥaṃ tvaṃ sarvatogāmi ca sādhakaṃ ca,सर्वं सखे त्वय्य् उपपन्नम् एतद् उभे ममास्त्रे कुलिशं भवांश् च वज्रं तपोवीर्यमहत्सु कुण्ट्ःअं त्वं सर्वतोगामि च साधकं च +Ks_3.13,avaimi te sāram ataḥ khalu tvāṃ kārye guruṇy ātmasamaṃ niyokṣye vyādiśyate bhūdharatām avekṣya kṛṣṇena dehodvahanāya śeṣaḥ,अवैमि ते सारम् अतः खलु त्वां कार्ये गुरुण्य् आत्मसमं नियोक्ष्ये व्यादिश्यते भूधरताम् अवेक्ष्य कृष्णेन देहोद्वहनाय शेषः +Ks_3.14,āśaṃsatā bāṇagatiṃ vṛṣāṅke kāryaṃ tvayā naḥ pratipannakalpam nibodha yajñāṃśabhujām idānīm uccairdviṣām īpsitam etad eva,आशंसता बाणगतिं वृषाङ्के कार्यं त्वया नः प्रतिपन्नकल्पम् निबोध यज्ञांशभुजाम् इदानीम् उच्चैर्द्विषाम् ईप्सितम् एतद् एव +Ks_3.15,amī hi vīryaprabhavaṃ bhavasya jayāya senānyam uśanti devāḥ sa ca tvadekeṣunipātasādhyo brahmāṅgabhūr brahmaṇi yojitātmā,अमी हि वीर्यप्रभवं भवस्य जयाय सेनान्यम् उशन्ति देवाः स च त्वदेकेषुनिपातसाध्यो ब्रह्माङ्गभूर् ब्रह्मणि योजितात्मा +Ks_3.16,tasmai himādreḥ prayatāṃ tanūjāṃ yatātmane rocayituṃ yatasva yoṣitsu tadvīryaniṣekabhūmiḥ saiva kṣamety ātmabhuvopadiṣṭam,तस्मै हिमाद्रेः प्रयतां तनूजां यतात्मने रोचयितुं यतस्व योषित्सु तद्वीर्यनिषेकभूमिः सैव क्षमेत्य् आत्मभुवोपदिष्टम् +Ks_3.17,guror niyogāc ca nagendrakanyā sthāṇuṃ tapasyantam adhityakāyām anvāsta ity apsarasāṃ mukhebhyaḥ śrutaṃ mayā matpraṇidhiḥ sa vargaḥ,गुरोर् नियोगाच् च नगेन्द्रकन्या स्थाणुं तपस्यन्तम् अधित्यकायाम् अन्वास्त इत्य् अप्सरसां मुखेभ्यः श्रुतं मया मत्प्रणिधिः स वर्गः +Ks_3.18,tad gaccha siddhyai kuru devakāryam artho 'yam arthāntarabhāvya eva apekṣate pratyayam uttamaṃ tvāṃ bījāṅkuraḥ prāg udayād ivāmbhaḥ,तद् गच्छ सिद्ध्यै कुरु देवकार्यम् अर्थो ऽयम् अर्थान्तरभाव्य एव अपेक्षते प्रत्ययम् उत्तमं त्वां बीजाङ्कुरः प्राग् उदयाद् इवाम्भः +Ks_3.19,tasmin surāṇāṃ vijayābhyupāye tavaiva nāmāstragatiḥ kṛtī tvam apy aprasiddhaṃ yaśase hi puṃsām ananyasādhāraṇam eva karma,तस्मिन् सुराणां विजयाभ्युपाये तवैव नामास्त्रगतिः कृती त्वम् अप्य् अप्रसिद्धं यशसे हि पुंसाम् अनन्यसाधारणम् एव कर्म +Ks_3.20,surāḥ samabhyarthayitāra ete kāryaṃ trayāṇām api viṣṭapānām cāpena te karma na cātihiṃsram aho batāsi spṛhaṇīyavīryaḥ,सुराः समभ्यर्थयितार एते कार्यं त्रयाणाम् अपि विष्टपानाम् चापेन ते कर्म न चातिहिंस्रम् अहो बतासि स्पृहणीयवीर्यः +Ks_3.21,madhuś ca te manmatha sāhacaryād āsav anukto 'pi sahāya eva samīraṇo nodayitā bhaveti vyādiśyate kena hutāśanasya,मधुश् च ते मन्मथ साहचर्याद् आसव् अनुक्तो ऽपि सहाय एव समीरणो नोदयिता भवेति व्यादिश्यते केन हुताशनस्य +Ks_3.22,tatheti śeṣām iva bhartur ājñām ādāya mūrdhnā madanaḥ pratasthe airāvatāsphālanakarkaśena hastena pasparśa tadaṅgam indraḥ,तथेति शेषाम् इव भर्तुर् आज्ञाम् आदाय मूर्ध्ना मदनः प्रतस्थे ऐरावतास्फालनकर्कशेन हस्तेन पस्पर्श तदङ्गम् इन्द्रः +Ks_3.23,sa mādhavenābhimatena sakhyā ratyā ca sāśaṅkam anuprayātaḥ aṅgavyayaprārthitakāryasiddhiḥ sthāṇvāśramaṃ haimavataṃ jagāma,स माधवेनाभिमतेन सख्या रत्या च साशङ्कम् अनुप���रयातः अङ्गव्ययप्रार्थितकार्यसिद्धिः स्थाण्वाश्रमं हैमवतं जगाम +Ks_3.24,tasmin vane saṃyamināṃ munīnāṃ tapaḥsamādheḥ pratikūlavartī saṃkalpayoner abhimānabhūtam ātmānam ādhāya madhur jajṛmbhe,तस्मिन् वने संयमिनां मुनीनां तपःसमाधेः प्रतिकूलवर्ती संकल्पयोनेर् अभिमानभूतम् आत्मानम् आधाय मधुर् जजृम्भे +Ks_3.25,kuberaguptāṃ diśam uṣṇaraśmau gantuṃ pravṛtte samayaṃ vilaṅghya dig dakṣiṇā gandhavahaṃ mukhena vyalīkaniḥśvāsam ivotsasarja,कुबेरगुप्तां दिशम् उष्णरश्मौ गन्तुं प्रवृत्ते समयं विलङ्घ्य दिग् दक्षिणा गन्धवहं मुखेन व्यलीकनिःश्वासम् इवोत्ससर्ज +Ks_3.26,asūta sadyaḥ kusumāny aśokaḥ skandhāt prabhṛty eva sapallavāni pādena nāpaikṣata sundarīṇāṃ saṃparkam āsiñjitanūpureṇa,असूत सद्यः कुसुमान्य् अशोकः स्कन्धात् प्रभृत्य् एव सपल्लवानि पादेन नापैक्षत सुन्दरीणां संपर्कम् आसिञ्जितनूपुरेण +Ks_3.27,sadyaḥ pravālodgamacārupatre nīte samāptiṃ navacūtabāṇe niveśayām āsa madhur dvirephān nāmākṣarāṇīva manobhavasya,सद्यः प्रवालोद्गमचारुपत्रे नीते समाप्तिं नवचूतबाणे निवेशयाम् आस मधुर् द्विरेफान् नामाक्षराणीव मनोभवस्य +Ks_3.28,varṇaprakarṣe sati karṇikāraṃ dunoti nirgandhatayā sma cetaḥ prāyeṇa sāmagryavidhau guṇānāṃ parāṅmukhī viśvasṛjaḥ pravṛttiḥ,वर्णप्रकर्षे सति कर्णिकारं दुनोति निर्गन्धतया स्म चेतः प्रायेण सामग्र्यविधौ गुणानां पराङ्मुखी विश्वसृजः प्रवृत्तिः +Ks_3.29,bālenduvakrāṇy avikāsabhāvād babhuḥ palāśāny atilohitāni sadyo vasantena samāgatānāṃ nakhakṣatānīva vanasthalīnām,बालेन्दुवक्राण्य् अविकासभावाद् बभुः पलाशान्य् अतिलोहितानि सद्यो वसन्तेन समागतानां नखक्षतानीव वनस्थलीनाम् +Ks_3.30,lagnadvirephāñjanabhakticitram mukhe madhuśrīs tilakaṃ prakāśya rāgeṇa bālāruṇakomalena cūtapravāloṣṭham alaṃcakāra,लग्नद्विरेफाञ्जनभक्तिचित्रम् मुखे मधुश्रीस् तिलकं प्रकाश्य रागेण बालारुणकोमलेन चूतप्रवालोष्ठम् अलंचकार +Ks_3.31,mṛgāḥ priyāladrumamañjarīṇāṃ rajaḥkaṇair vighnitadṛṣṭipātāḥ madoddhatāḥ pratyanilaṃ vicerur vanasthalīr marmarapatramokṣāḥ,मृगाः प्रियालद्रुममञ्जरीणां रजःकणैर् विघ्नितदृष्टिपाताः मदोद्धताः प्रत्यनिलं विचेरुर् वनस्थलीर् मर्मरपत्रमोक्षाः +Ks_3.32,cūtāṅkurāsvādakaṣāyakaṇṭhaḥ puṃskokilo yan madhuraṃ cukūja manasvinīmānavighātadakṣaṃ tad eva jātaṃ vacanaṃ smarasya,चूताङ्कुरास्वादकषायकण्ठः पुंस्कोकिलो यन् मधुरं चुकूज मनस्विनीमानविघातदक्षं तद् एव जातं वचनं स्मरस्य +Ks_3.33,himavyapāyād viśadādharāṇām āpāṇḍurībhūtamukhacchavīnām svedodgamaḥ kiṃpuruṣāṅganānāṃ cakre padaṃ patraviśeṣakeṣu,हिमव्यपायाद् विशदाधराणाम् आपाण्डुरीभूतमुखच्छवीनाम् स्वेदोद्गमः किंपुरुषाङ्गनानां चक्रे पदं पत्रविशेषकेषु +Ks_3.34,tapasvinaḥ sthāṇuvanaukasas tām ākālikīṃ vīkṣya madhupravṛttim prayatnasaṃstambhitavikriyāṇāṃ kathaṃ cid īśā manasāṃ babhūvuḥ,तपस्विनः स्थाणुवनौकसस् ताम् आकालिकीं वीक्ष्य मधुप्रवृत्तिम् प्रयत��नसंस्तम्भितविक्रियाणां कथं चिद् ईशा मनसां बभूवुः +Ks_3.35,taṃ deśam āropitapuṣpacāpe ratidvitīye madane prapanne kāṣṭhāgatasneharasānuviddhaṃ dvandvāni bhāvaṃ kriyayā vivavruḥ,तं देशम् आरोपितपुष्पचापे रतिद्वितीये मदने प्रपन्ने काष्ठागतस्नेहरसानुविद्धं द्वन्द्वानि भावं क्रियया विवव्रुः +Ks_3.36,madhu dvirephaḥ kusumaikapātre papau priyāṃ svām anuvartamānaḥ śṛṅgeṇa ca sparśanimīlitākṣīṃ mṛgīm akaṇḍūyata kṛṣṇasāraḥ,मधु द्विरेफः कुसुमैकपात्रे पपौ प्रियां स्वाम् अनुवर्तमानः शृङ्गेण च स्पर्शनिमीलिताक्षीं मृगीम् अकण्डूयत कृष्णसारः +Ks_3.37,dadau rasāt paṅkajareṇugandhi gajāya gaṇḍūṣajalaṃ kareṇuḥ ardhopabhuktena bisena jāyāṃ saṃbhāvayām āsa rathāṅganāmā,ददौ रसात् पङ्कजरेणुगन्धि गजाय गण्डूषजलं करेणुः अर्धोपभुक्तेन बिसेन जायां संभावयाम् आस रथाङ्गनामा +Ks_3.38,gītāntareṣu śramavārileśaiḥ kiṃcitsamucchvāsitapatralekham puṣpāsavāghūrṇitanetraśobhi priyāmukhaṃ kiṃpuruṣaś cucumbe,गीतान्तरेषु श्रमवारिलेशैः किंचित्समुच्छ्वासितपत्रलेखम् पुष्पासवाघूर्णितनेत्रशोभि प्रियामुखं किंपुरुषश् चुचुम्बे +Ks_3.39,paryāptapuṣpastabakastanābhyaḥ sphuratpravālauṣṭhamanoharābhyaḥ latāvadhūbhyas taravo 'py avāpur vinamraśākhābhujabandhanāni,पर्याप्तपुष्पस्तबकस्तनाभ्यः स्फुरत्प्रवालौष्ठमनोहराभ्यः लतावधूभ्यस् तरवो ऽप्य् अवापुर् विनम्रशाखाभुजबन्धनानि +Ks_3.40,śrutāpsarogītir api kṣaṇe 'smin haraḥ prasaṃkhyānaparo babhūva ātmeśvarāṇāṃ na hi jātu vighnāḥ samādhibhedaprabhavo bhavanti,श्रुताप्सरोगीतिर् अपि क्षणे ऽस्मिन् हरः प्रसंख्यानपरो बभूव आत्मेश्वराणां न हि जातु विघ्नाः समाधिभेदप्रभवो भवन्ति +Ks_3.41,latāgṛhadvāragato 'tha nandī vāmaprakoṣṭhārpitahemavetraḥ mukhārpitaikāṅgulisaṃjñayaiva mā cāpalāyeti gaṇān vyanaiṣīt,लतागृहद्वारगतो ऽथ नन्दी वामप्रकोष्ठार्पितहेमवेत्रः मुखार्पितैकाङ्गुलिसंज्ञयैव मा चापलायेति गणान् व्यनैषीत् +Ks_3.42,niṣkampavṛkṣaṃ nibhṛtadvirephaṃ mūkāṇḍajaṃ śāntamṛgapracāram tacchāsanāt kānanam eva sarvaṃ citrārpitārambham ivāvatasthe,निष्कम्पवृक्षं निभृतद्विरेफं मूकाण्डजं शान्तमृगप्रचारम् तच्छासनात् काननम् एव सर्वं चित्रार्पितारम्भम् इवावतस्थे +Ks_3.43,dṛṣṭiprapātaṃ parihṛtya tasya kāmaḥ puraḥśukram iva prayāṇe prānteṣu saṃsaktanameruśākhaṃ dhyānāspadaṃ bhūtapater viveśa,दृष्टिप्रपातं परिहृत्य तस्य कामः पुरःशुक्रम् इव प्रयाणे प्रान्तेषु संसक्तनमेरुशाखं ध्यानास्पदं भूतपतेर् विवेश +Ks_3.44,sa devadārudrumavedikāyāṃ śārdūlacarmavyavadhānavatyām āsīnam āsannaśarīrapātas tryambakaṃ saṃyaminaṃ dadarśa,स देवदारुद्रुमवेदिकायां शार्दूलचर्मव्यवधानवत्याम् आसीनम् आसन्नशरीरपातस् त्र्यम्बकं संयमिनं ददर्श +Ks_3.45,paryaṅkabandhasthirapūrvakāyam ṛjvāyataṃ saṃnamitobhayāṃsam uttānapāṇidvayasaṃniveśāt praphullarājīvam ivāṅkamadhye,पर्यङ्कबन्धस्थिरपूर्वकायम् ऋज्वायतं संनमितोभयांसम् उत्तानपाणिद्वयसंनिवेशात��� प्रफुल्लराजीवम् इवाङ्कमध्ये +Ks_3.46,bhujaṃgamonnaddhajaṭākalāpaṃ karṇāvasaktadviguṇākṣasūtram kaṇṭhaprabhāsaṅgaviśeṣanīlāṃ kṛṣṇatvacaṃ granthimatīṃ dadhānam,भुजंगमोन्नद्धजटाकलापं कर्णावसक्तद्विगुणाक्षसूत्रम् कण्ठप्रभासङ्गविशेषनीलां कृष्णत्वचं ग्रन्थिमतीं दधानम् +Ks_3.47,kiṃcitprakāśastimitogratārair bhrūvikriyāyāṃ virataprasaṅgaiḥ netrair avispanditapakṣmamālair lakṣyīkṛtaghrāṇam adhomayūkhaiḥ,किंचित्प्रकाशस्तिमितोग्रतारैर् भ्रूविक्रियायां विरतप्रसङ्गैः नेत्रैर् अविस्पन्दितपक्ष्ममालैर् लक्ष्यीकृतघ्राणम् अधोमयूखैः +Ks_3.48,avṛṣṭisaṃrambham ivāmbuvāham apām ivādhāram anuttaraṅgam antaścarāṇāṃ marutāṃ nirodhān nivātaniṣkampam iva pradīpam,अवृष्टिसंरम्भम् इवाम्बुवाहम् अपाम् इवाधारम् अनुत्तरङ्गम् अन्तश्चराणां मरुतां निरोधान् निवातनिष्कम्पम् इव प्रदीपम् +Ks_3.49,kapālanetrāntaralabdhamārgair jyotiḥprarohair uditaiḥ śirastaḥ mṛṇālasūtrādhikasaukumāryāṃ bālasya lakṣmīṃ glapayantam indoḥ,कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर् ज्योतिःप्ररोहैर् उदितैः शिरस्तः मृणालसूत्राधिकसौकुमार्यां बालस्य लक्ष्मीं ग्लपयन्तम् इन्दोः +Ks_3.50,mano navadvāraniṣiddhavṛtti hṛdi vyavasthāpya samādhivaśyam yam akṣaraṃ kṣetravido vidus tam ātmānam ātmany avalokayantam,मनो नवद्वारनिषिद्धवृत्ति हृदि व्यवस्थाप्य समाधिवश्यम् यम् अक्षरं क्षेत्रविदो विदुस् तम् आत्मानम् आत्मन्य् अवलोकयन्तम् +Ks_3.51,smaras tathābhūtam ayugmanetraṃ paśyann adūrān manasāpy adhṛṣyam nālakṣayat sādhvasasannahastaḥ srastaṃ śaraṃ cāpam api svahastāt,स्मरस् तथाभूतम् अयुग्मनेत्रं पश्यन्न् अदूरान् मनसाप्य् अधृष्यम् नालक्षयत् साध्वससन्नहस्तः स्रस्तं शरं चापम् अपि स्वहस्तात् +Ks_3.52,nirvāṇabhūyiṣṭham athāsya vīryaṃ saṃdhukṣayantīva vapurguṇena anuprayātā vanadevatābhyām adṛśyata sthāvararājakanyā,निर्वाणभूयिष्ठम् अथास्य वीर्यं संधुक्षयन्तीव वपुर्गुणेन अनुप्रयाता वनदेवताभ्याम् अदृश्यत स्थावरराजकन्या +Ks_3.53,aśokanirbhartsitapadmarāgam ākṛṣṭahemadyutikarṇikāram muktākalāpīkṛtasinduvāraṃ vasantapuṣpābharaṇaṃ vahantī,अशोकनिर्भर्त्सितपद्मरागम् आकृष्टहेमद्युतिकर्णिकारम् मुक्ताकलापीकृतसिन्दुवारं वसन्तपुष्पाभरणं वहन्ती +Ks_3.54,āvarjitā kiṃ cid iva stanābhyāṃ vāso vasānā taruṇārkarāgam paryāptapuṣpastabakāvanamrā saṃcāriṇī pallavinī lateva,आवर्जिता किं चिद् इव स्तनाभ्यां वासो वसाना तरुणार्करागम् पर्याप्तपुष्पस्तबकावनम्रा संचारिणी पल्लविनी लतेव +Ks_3.55,srastāṃ nitambād avalambamānā punaḥ-punaḥ kesaradāmakāñcīm nyāsīkṛtāṃ sthānavidā smareṇa maurvīṃ dvitīyām iva kārmukasya,स्रस्तां नितम्बाद् अवलम्बमाना पुनः-पुनः केसरदामकाञ्चीम् न्यासीकृतां स्थानविदा स्मरेण मौर्वीं द्वितीयाम् इव कार्मुकस्य +Ks_3.56,sugandhiniḥśvāsavivṛddhatṛṣṇaṃ bimbādharāsannacaraṃ dvirepham pratikṣaṇaṃ saṃbhramaloladṛṣṭir līlāravindena nivārayantī,सुगन्धिनिःश्वासविवृद्धतृष्णं बिम्बा���रासन्नचरं द्विरेफम् प्रतिक्षणं संभ्रमलोलदृष्टिर् लीलारविन्देन निवारयन्ती +Ks_3.57,tāṃ vīkṣya sarvāvayavānavadyāṃ rater api hrīpadam ādadhānām jitendriye śūlini puṣpacāpaḥ svakāryasiddhiṃ punar āśaśaṃse,तां वीक्ष्य सर्वावयवानवद्यां रतेर् अपि ह्रीपदम् आदधानाम् जितेन्द्रिये शूलिनि पुष्पचापः स्वकार्यसिद्धिं पुनर् आशशंसे +Ks_3.58,bhaviṣyataḥ patyur umā ca śaṃbhoḥ samāsasāda pratihārabhūmim yogāt sa cāntaḥ paramātmasaṃjñaṃ dṛṣṭvā paraṃ jyotir upārarāma,भविष्यतः पत्युर् उमा च शंभोः समाससाद प्रतिहारभूमिम् योगात् स चान्तः परमात्मसंज्ञं दृष्ट्वा परं ज्योतिर् उपारराम +Ks_3.59,tato bhujaṃgādhipateḥ phaṇāgrair adhaḥ kathaṃ cid dhṛtabhūmibhāgaḥ śanaiḥ kṛtaprāṇavimuktir īśaḥ paryaṅkabandhaṃ nibiḍaṃ bibheda,ततो भुजंगाधिपतेः फणाग्रैर् अधः कथं चिद् धृतभूमिभागः शनैः कृतप्राणविमुक्तिर् ईशः पर्यङ्कबन्धं निबिडं बिभेद +Ks_3.60,tasmai śaśaṃsa praṇipatya nandī śuśrūṣayā śailasutām upetām praveśayām āsa ca bhartur enāṃ bhrūkṣepamātrānumatapraveśām,तस्मै शशंस प्रणिपत्य नन्दी शुश्रूषया शैलसुताम् उपेताम् प्रवेशयाम् आस च भर्तुर् एनां भ्रूक्षेपमात्रानुमतप्रवेशाम् +Ks_3.61,tasyāḥ sakhībhyāṃ praṇipātapūrvaṃ svahastalūnaḥ śiśirātyayasya vyakīryata tryambakapādamūle puṣpoccayaḥ pallavabhaṅgabhinnaḥ,तस्याः सखीभ्यां प्रणिपातपूर्वं स्वहस्तलूनः शिशिरात्ययस्य व्यकीर्यत त्र्यम्बकपादमूले पुष्पोच्चयः पल्लवभङ्गभिन्नः +Ks_3.62,umāpi nīlālakamadhyaśobhi visraṃsayantī navakarṇikāram cakāra karṇacyutapallavena mūrdhnā praṇāmaṃ vṛṣabhadhvajāya,उमापि नीलालकमध्यशोभि विस्रंसयन्ती नवकर्णिकारम् चकार कर्णच्युतपल्लवेन मूर्ध्ना प्रणामं वृषभध्वजाय +Ks_3.63,ananyabhājaṃ patim āpnuhīti sā tathyam evābhihitā bhavena na hīśvaravyāhṛtayaḥ kadā cit puṣyanti loke viparītam artham,अनन्यभाजं पतिम् आप्नुहीति सा तथ्यम् एवाभिहिता भवेन न हीश्वरव्याहृतयः कदा चित् पुष्यन्ति लोके विपरीतम् अर्थम् +Ks_3.64,kāmas tu bāṇāvasaraṃ pratīkṣya pataṅgavad vahnimukhaṃ vivikṣuḥ umāsamakṣaṃ harabaddhalakṣyaḥ śarāsanajyāṃ muhur āmamarśa,कामस् तु बाणावसरं प्रतीक्ष्य पतङ्गवद् वह्निमुखं विविक्षुः उमासमक्षं हरबद्धलक्ष्यः शरासनज्यां मुहुर् आममर्श +Ks_3.65,athopaninye giriśāya gaurī tapasvine tāmrarucā kareṇa viśoṣitāṃ bhānumato mayūkhair mandākinīpuṣkarabījamālām,अथोपनिन्ये गिरिशाय गौरी तपस्विने ताम्ररुचा करेण विशोषितां भानुमतो मयूखैर् मन्दाकिनीपुष्करबीजमालाम् +Ks_3.66,pratigrahītuṃ praṇayipriyatvāt trilocanas tām upacakrame ca saṃmohanaṃ nāma ca puṣpadhanvā dhanuṣy amoghaṃ samadhatta bāṇam,प्रतिग्रहीतुं प्रणयिप्रियत्वात् त्रिलोचनस् ताम् उपचक्रमे च संमोहनं नाम च पुष्पधन्वा धनुष्य् अमोघं समधत्त बाणम् +Ks_3.67,haras tu kiṃcitpariluptadhairyaś candrodayārambha ivāmburāśiḥ umāmukhe bimbaphalādharoṣṭhe vyāpārayām āsa vilocanāni,हरस् तु किंचित्परिलुप्तधैर्यश् चन्द्रोदयारम्भ इवाम्बुराशिः उमामु��े बिम्बफलाधरोष्ठे व्यापारयाम् आस विलोचनानि +Ks_3.68,vivṛṇvatī śailasutāpi bhāvam aṅgaiḥ sphuradbālakadambakalpaiḥ sācīkṛtā cārutareṇa tasthau mukhena paryastavilocanena,विवृण्वती शैलसुतापि भावम् अङ्गैः स्फुरद्बालकदम्बकल्पैः साचीकृता चारुतरेण तस्थौ मुखेन पर्यस्तविलोचनेन +Ks_3.69,athendriyakṣobham ayugmanetraḥ punar vaśitvād balavan nigṛhya hetuṃ svacetovikṛter didṛkṣur diśām upānteṣu sasarja dṛṣṭim,अथेन्द्रियक्षोभम् अयुग्मनेत्रः पुनर् वशित्वाद् बलवन् निगृह्य हेतुं स्वचेतोविकृतेर् दिदृक्षुर् दिशाम् उपान्तेषु ससर्ज दृष्टिम् +Ks_3.70,sa dakṣiṇāpāṅganiviṣṭamuṣṭiṃ natāṃsam ākuñcitasavyapādam dadarśa cakrīkṛtacārucāpaṃ prahartum abhyudyatam ātmayonim,स दक्षिणापाङ्गनिविष्टमुष्टिं नतांसम् आकुञ्चितसव्यपादम् ददर्श चक्रीकृतचारुचापं प्रहर्तुम् अभ्युद्यतम् आत्मयोनिम् +Ks_3.71,tapaḥparāmarśavivṛddhamanyor bhrūbhaṅgaduṣprekṣyamukhasya tasya sphurann udarciḥ sahasā tṛtīyād akṣṇaḥ kṛśānuḥ kila niṣpapāta,तपःपरामर्शविवृद्धमन्योर् भ्रूभङ्गदुष्प्रेक्ष्यमुखस्य तस्य स्फुरन्न् उदर्चिः सहसा तृतीयाद् अक्ष्णः कृशानुः किल निष्पपात +Ks_3.72,krodhaṃ prabho saṃhara saṃhareti yāvad giraḥ khe marutāṃ caranti tāvat sa vahnir bhavanetrajanmā bhasmāvaśeṣaṃ madanaṃ cakāra,क्रोधं प्रभो संहर संहरेति यावद् गिरः खे मरुतां चरन्ति तावत् स वह्निर् भवनेत्रजन्मा भस्मावशेषं मदनं चकार +Ks_3.73,tīvrābhiṣaṅgaprabhaveṇa vṛttim mohena saṃstambhayatendriyāṇām ajñātabhartṛvyasanā muhūrtaṃ kṛtopakāreva ratir babhūva,तीव्राभिषङ्गप्रभवेण वृत्तिम् मोहेन संस्तम्भयतेन्द्रियाणाम् अज्ञातभर्तृव्यसना मुहूर्तं कृतोपकारेव रतिर् बभूव +Ks_3.74,tam āśu vighnaṃ tapasas tapasvī vanaspatiṃ vajra ivāvabhajya strīsaṃnikarṣaṃ parihartum icchann antardadhe bhūtapatiḥ sabhūtaḥ,तम् आशु विघ्नं तपसस् तपस्वी वनस्पतिं वज्र इवावभज्य स्त्रीसंनिकर्षं परिहर्तुम् इच्छन्न् अन्तर्दधे भूतपतिः सभूतः +Ks_3.75,śailātmajāpi pitur ucchiraso 'bhilāṣaṃ vyarthaṃ samarthya lalitaṃ vapur ātmanaś ca sakhyoḥ samakṣam iti cādhikajātalajjā śūnyā jagāma bhavanābhimukhī kathaṃ cit,शैलात्मजापि पितुर् उच्छिरसो ऽभिलाषं व्यर्थं समर्थ्य ललितं वपुर् आत्मनश् च सख्योः समक्षम् इति चाधिकजातलज्जा शून्या जगाम भवनाभिमुखी कथं चित् +Ks_3.76,sapadi mukulitākṣīṃ rudrasaṃrambhabhītyā duhitaram anukampyām adrir ādāya dorbhyām suragaja iva bibhrat padminīṃ dantalagnāṃ pratipathagatir āsīd vegadīrghīkṛtāṅgaḥ,सपदि मुकुलिताक्षीं रुद्रसंरम्भभीत्या दुहितरम् अनुकम्प्याम् अद्रिर् आदाय दोर्भ्याम् सुरगज इव बिभ्रत् पद्मिनीं दन्तलग्नां प्रतिपथगतिर् आसीद् वेगदीर्घीकृताङ्गः +Ks_4.1,atha mohaparāyaṇā satī vivaśā kāmavadhūr vibodhitā vidhinā pratipādayiṣyatā navavaidhavyam asahyavedanam,अथ मोहपरायणा सती विवशा कामवधूर् विबोधिता विधिना प्रतिपादयिष्यता नववैधव्यम् असह्यवेदनम् +Ks_4.2,avadhānapare cakāra sā pralayāntonmiṣite vilocane na viveda tayor atṛptayoḥ priyam atyantaviluptadarśanam,अवधानपरे चकार सा प्रलयान्तोन्मिषिते विलोचने न विवेद तयोर् अतृप्तयोः प्रियम् अत्यन्तविलुप्तदर्शनम् +Ks_4.3,ayi jīvitanātha jīvasīty abhidhāyotthitayā tayā puraḥ dadṛśe puruṣākṛti kṣitau harakopānalabhasma kevalam,अयि जीवितनाथ जीवसीत्य् अभिधायोत्थितया तया पुरः ददृशे पुरुषाकृति क्षितौ हरकोपानलभस्म केवलम् +Ks_4.4,atha sā punar eva vihvalā vasudhāliṅganadhūsarastanī vilalāpa vikīrṇamūrdhajā samaduḥkhām iva kurvatī sthalīm,अथ सा पुनर् एव विह्वला वसुधालिङ्गनधूसरस्तनी विललाप विकीर्णमूर्धजा समदुःखाम् इव कुर्वती स्थलीम् +Ks_4.5,upamānam abhūd vilāsināṃ karaṇaṃ yat tava kāntimattayā tad idaṃ gatam īdṛśīṃ daśāṃ na vidīrye kaṭhināḥ khalu striyaḥ,उपमानम् अभूद् विलासिनां करणं यत् तव कान्तिमत्तया तद् इदं गतम् ईदृशीं दशां न विदीर्ये कठिनाः खलु स्त्रियः +Ks_4.6,kva nu māṃ tvadadhīnajīvitāṃ vinikīrya kṣaṇabhinnasauhṛdaḥ nalinīṃ kṣatasetubandhano jalasaṃghāta ivāsi vidrutaḥ,क्व नु मां त्वदधीनजीवितां विनिकीर्य क्षणभिन्नसौहृदः नलिनीं क्षतसेतुबन्धनो जलसंघात इवासि विद्रुतः +Ks_4.7,kṛtavān asi vipriyaṃ na me pratikūlaṃ na ca te mayā kṛtam kim akāraṇam eva darśanaṃ vilapantyai rataye na dīyate,कृतवान् असि विप्रियं न मे प्रतिकूलं न च ते मया कृतम् किम् अकारणम् एव दर्शनं विलपन्त्यै रतये न दीयते +Ks_4.8,smarasi smara mekhalāguṇair uta gotraskhaliteṣu bandhanam cyutakeśaradūṣitekṣaṇāny avataṃsotpalatāḍanāni vā,स्मरसि स्मर मेखलागुणैर् उत गोत्रस्खलितेषु बन्धनम् च्युतकेशरदूषितेक्षणान्य् अवतंसोत्पलताडनानि वा +Ks_4.9,hṛdaye vasasīti matpriyaṃ yad avocas tad avaimi kaitavam upacārapadaṃ na ced idaṃ tvam anaṅgaḥ katham akṣatā ratiḥ,हृदये वससीति मत्प्रियं यद् अवोचस् तद् अवैमि कैतवम् उपचारपदं न चेद् इदं त्वम् अनङ्गः कथम् अक्षता रतिः +Ks_4.10,paralokanavapravāsinaḥ pratipatsye padavīm ahaṃ tava vidhinā jana eṣa vañcitas tvadadhīnaṃ khalu dehināṃ sukham,परलोकनवप्रवासिनः प्रतिपत्स्ये पदवीम् अहं तव विधिना जन एष वञ्चितस् त्वदधीनं खलु देहिनां सुखम् +Ks_4.11,rajanītimirāvaguṇṭhite puramārge ghanaśabdaviklavāḥ vasatiṃ priya kāmināṃ priyās tvad ṛte prāpayituṃ ka īśvaraḥ,रजनीतिमिरावगुण्ठिते पुरमार्गे घनशब्दविक्लवाः वसतिं प्रिय कामिनां प्रियास् त्वद् ऋते प्रापयितुं क ईश्वरः +Ks_4.12,nayanāny aruṇāni ghūrṇayan vacanāni skhalayan pade-pade asati tvayi vāruṇīmadaḥ pramadānām adhunā viḍambanā,नयनान्य् अरुणानि घूर्णयन् वचनानि स्खलयन् पदे-पदे असति त्वयि वारुणीमदः प्रमदानाम् अधुना विडम्बना +Ks_4.13,avagamya kathīkṛtaṃ vapuḥ priyabandhos tava niṣphalodayaḥ bahule 'pi gate niśākaras tanutāṃ duḥkham anaṅga mokṣyati,अवगम्य कथीकृतं वपुः प्रियबन्धोस् तव निष्फलोदयः बहुले ऽपि गते निशाकरस् तनुतां दुःखम् अनङ्ग मोक्ष्यति +Ks_4.14,haritāruṇacārubandhanaḥ kalapuṃskokilaśabdasūcitaḥ vada saṃprati kasya bāṇatāṃ navacūtaprasavo gamiṣyati,हरितारुणचारुबन्धनः कलपुंस्कोकिलशब्दसूचितः वद संप्रति कस्य बाणतां नवचूतप्र��वो गमिष्यति +Ks_4.15,alipaṅktir anekaśas tvayā guṇakṛtye dhanuṣo niyojitā virutaiḥ karuṇasvanair iyaṃ guruśokām anuroditīva mām,अलिपङ्क्तिर् अनेकशस् त्वया गुणकृत्ये धनुषो नियोजिता विरुतैः करुणस्वनैर् इयं गुरुशोकाम् अनुरोदितीव माम् +Ks_4.16,pratipadya manoharaṃ vapuḥ punar apy ādiśa tāvad utthitaḥ ratidūtipadeṣu kokilāṃ madhurālāpanisargapaṇḍitām,प्रतिपद्य मनोहरं वपुः पुनर् अप्य् आदिश तावद् उत्थितः रतिदूतिपदेषु कोकिलां मधुरालापनिसर्गपण्डिताम् +Ks_4.17,śirasā praṇipatya yācitāny upagūḍhāni savepathūni ca suratāni ca tāni te rahaḥ smara saṃsmṛtya na śāntir asti me,शिरसा प्रणिपत्य याचितान्य् उपगूढानि सवेपथूनि च सुरतानि च तानि ते रहः स्मर संस्मृत्य न शान्तिर् अस्ति मे +Ks_4.18,racitaṃ ratipaṇḍita tvayā svayam aṅgeṣu mamedam ārtavam dhriyate kusumaprasādhanaṃ tava tac cāru vapur na dṛśyate,रचितं रतिपण्डित त्वया स्वयम् अङ्गेषु ममेदम् आर्तवम् ध्रियते कुसुमप्रसाधनं तव तच् चारु वपुर् न दृश्यते +Ks_4.19,vibudhair asi yasya dāruṇair asamāpte parikarmaṇi smṛtaḥ tam imaṃ kuru dakṣiṇetaraṃ caraṇaṃ nirmitarāgam ehi me,विबुधैर् असि यस्य दारुणैर् असमाप्ते परिकर्मणि स्मृतः तम् इमं कुरु दक्षिणेतरं चरणं निर्मितरागम् एहि मे +Ks_4.20,aham etya pataṅgavartmanā punar aṅkāśrayiṇī bhavāmi te caturaiḥ surakāminījanaiḥ priya yāvan na vilobhyase divi,अहम् एत्य पतङ्गवर्त्मना पुनर् अङ्काश्रयिणी भवामि ते चतुरैः सुरकामिनीजनैः प्रिय यावन् न विलोभ्यसे दिवि +Ks_4.21,madanena vinākṛtā ratiḥ kṣaṇamātraṃ kila jīviteti me vacanīyam idaṃ vyavasthitaṃ ramaṇa tvām anuyāmi yady api,मदनेन विनाकृता रतिः क्षणमात्रं किल जीवितेति मे वचनीयम् इदं व्यवस्थितं रमण त्वाम् अनुयामि यद्य् अपि +Ks_4.22,kriyatāṃ katham antyamaṇḍanaṃ paralokāntaritasya te mayā samam eva gato 'sy atarkitāṃ gatim aṅgena ca jīvitena ca,क्रियतां कथम् अन्त्यमण्डनं परलोकान्तरितस्य ते मया समम् एव गतो ऽस्य् अतर्कितां गतिम् अङ्गेन च जीवितेन च +Ks_4.23,ṛjutāṃ nayataḥ smarāmi te śaram utsaṅganiṣaṇṇadhanvanaḥ madhunā saha sasmitaṃ kathāṃ nayanopāntavilokitaṃ ca yat,ऋजुतां नयतः स्मरामि ते शरम् उत्सङ्गनिषण्णधन्वनः मधुना सह सस्मितं कथां नयनोपान्तविलोकितं च यत् +Ks_4.24,kva nu te hṛdayaṃgamaḥ sakhā kusumāyojitakārmuko madhuḥ na khalūgraruṣā pinākinā gamitaḥ so 'pi suhṛdgatāṃ gatim,क्व नु ते हृदयंगमः सखा कुसुमायोजितकार्मुको मधुः न खलूग्ररुषा पिनाकिना गमितः सो ऽपि सुहृद्गतां गतिम् +Ks_4.25,atha taiḥ paridevitākṣarair hṛdaye digdhaśarair ivārditaḥ ratim abhyupapattum āturāṃ madhur ātmānam adarśayat puraḥ,अथ तैः परिदेविताक्षरैर् हृदये दिग्धशरैर् इवार्दितः रतिम् अभ्युपपत्तुम् आतुरां मधुर् आत्मानम् अदर्शयत् पुरः +Ks_4.26,tam avekṣya ruroda sā bhṛśaṃ stanasaṃbādham uro jaghāna ca svajanasya hi duḥkham agrato vivṛtadvāram ivopajāyate,तम् अवेक्ष्य रुरोद सा भृशं स्तनसंबाधम् उरो जघान च स्वजनस्य हि दुःखम् अग्रतो विवृतद्वारम् इवोपजायते +Ks_4.27,iti cainam uvāca duḥkhitā suhṛdaḥ paśya vasanta kiṃ sthitam yad idaṃ kaṇaśaḥ prakīryate pavanair bhasma kapotakarburam,इति चैनम् उवाच दुःखिता सुहृदः पश्य वसन्त किं स्थितम् यद् इदं कणशः प्रकीर्यते पवनैर् भस्म कपोतकर्बुरम् +Ks_4.28,ayi saṃprati dehi darśanaṃ smara paryutsuka eṣa mādhavaḥ dayitāsv anavasthitaṃ nṛṇāṃ na khalu prema calaṃ suhṛjjane,अयि संप्रति देहि दर्शनं स्मर पर्युत्सुक एष माधवः दयितास्व् अनवस्थितं नृणां न खलु प्रेम चलं सुहृज्जने +Ks_4.29,amunā nanu pārśvavartinā jagad ājñāṃ sasurāsuraṃ tava bisatantuguṇasya kāritaṃ dhanuṣaḥ pelavapuṣpapatriṇaḥ,अमुना ननु पार्श्ववर्तिना जगद् आज्ञां ससुरासुरं तव बिसतन्तुगुणस्य कारितं धनुषः पेलवपुष्पपत्रिणः +Ks_4.30,gata eva na te nivartate sa sakhā dīpa ivānilāhataḥ aham asya daśeva paśya mām aviṣahyavyasanapradhūṣitām,गत एव न ते निवर्तते स सखा दीप इवानिलाहतः अहम् अस्य दशेव पश्य माम् अविषह्यव्यसनप्रधूषिताम् +Ks_4.31,vidhinā kṛtam ardhavaiśasaṃ nanu mām kāmavadhe vimuñcatā anaghāpi hi saṃśrayadrume gajabhagne patanāya vallarī,विधिना कृतम् अर्धवैशसं ननु माम् कामवधे विमुञ्चता अनघापि हि संश्रयद्रुमे गजभग्ने पतनाय वल्लरी +Ks_4.32,tad idaṃ kriyatām anantaraṃ bhavatā bandhujanaprayojanam vidhurāṃ jvalanātisarjanān nanu māṃ prāpaya patyur antikam,तद् इदं क्रियताम् अनन्तरं भवता बन्धुजनप्रयोजनम् विधुरां ज्वलनातिसर्जनान् ननु मां प्रापय पत्युर् अन्तिकम् +Ks_4.33,śaśinā saha yāti kaumudī saha meghena taḍit pralīyate pramadāḥ pativartmagā iti pratipannaṃ hi vicetanair api,शशिना सह याति कौमुदी सह मेघेन तडित् प्रलीयते प्रमदाः पतिवर्त्मगा इति प्रतिपन्नं हि विचेतनैर् अपि +Ks_4.34,amunaiva kaṣāyitastanī subhagena priyagātrabhasmanā navapallavasaṃstare yathā racayiṣyāmi tanuṃ vibhāvasau,अमुनैव कषायितस्तनी सुभगेन प्रियगात्रभस्मना नवपल्लवसंस्तरे यथा रचयिष्यामि तनुं विभावसौ +Ks_4.35,kusumāstaraṇe sahāyatāṃ bahuśaḥ saumya gatas tvam āvayoḥ kuru saṃprati tāvad āśu me praṇipātāñjaliyācitaś citām,कुसुमास्तरणे सहायतां बहुशः सौम्य गतस् त्वम् आवयोः कुरु संप्रति तावद् आशु मे प्रणिपाताञ्जलियाचितश् चिताम् +Ks_4.36,tad anu jvalanaṃ madarpitaṃ tvarayer dakṣiṇavātavījanaiḥ viditaṃ khalu te yathā smaraḥ kṣaṇam apy utsahate na māṃ vinā,तद् अनु ज्वलनं मदर्पितं त्वरयेर् दक्षिणवातवीजनैः विदितं खलु ते यथा स्मरः क्षणम् अप्य् उत्सहते न मां विना +Ks_4.37,iti cāpi vidhāya dīyatāṃ salilasyāñjalir eka eva nau avibhajya paratra taṃ mayā sahitaḥ pāsyati te sa bāndhavaḥ,इति चापि विधाय दीयतां सलिलस्याञ्जलिर् एक एव नौ अविभज्य परत्र तं मया सहितः पास्यति ते स बान्धवः +Ks_4.38,paralokavidhau ca mādhava smaram uddiśya vilolapallavāḥ nivapeḥ sahakāramañjarīḥ priyacūtaprasavo hi te sakhā,परलोकविधौ च माधव स्मरम् उद्दिश्य विलोलपल्लवाः निवपेः सहकारमञ्जरीः प्रियचूतप्रसवो हि ते सखा +Ks_4.39,iti devavimuktaye sthitāṃ ratim ākāśabhavā sarasvatī śapharīṃ hradaśoṣaviklavāṃ prathamā vṛṣṭir ivānvakampata,इति देवविमुक्तये स्थितां रतिम् आकाशभवा सरस्वती शफरीं ह्रदशोषविक्लवां प्रथमा वृ��्टिर् इवान्वकम्पत +Ks_4.40,kusumāyudhapatni durlabhas tava bhartā na cirād bhaviṣyati śṛṇu yena sa karmaṇā gataḥ śalabhatvaṃ haralocanārciṣi,कुसुमायुधपत्नि दुर्लभस् तव भर्ता न चिराद् भविष्यति शृणु येन स कर्मणा गतः शलभत्वं हरलोचनार्चिषि +Ks_4.41,abhilāṣam udīritendriyaḥ svasutāyām akarot prajāpatiḥ atha tena nigṛhya vikriyām abhiśaptaḥ phalam etad anvabhūt,अभिलाषम् उदीरितेन्द्रियः स्वसुतायाम् अकरोत् प्रजापतिः अथ तेन निगृह्य विक्रियाम् अभिशप्तः फलम् एतद् अन्वभूत् +Ks_4.42,pariṇeṣyati pārvatīṃ yadā tapasā tatpravaṇīkṛto haraḥ upalabdhasukhas tadā smaraṃ vapuṣā svena niyojayiṣyati,परिणेष्यति पार्वतीं यदा तपसा तत्प्रवणीकृतो हरः उपलब्धसुखस् तदा स्मरं वपुषा स्वेन नियोजयिष्यति +Ks_4.43,iti cāha sa dharmayācitaḥ smaraśāpāvadhidāṃ sarasvatīm aśaner amṛtasya cobhayor vaśinaś cāmbudharāś ca yonayaḥ,इति चाह स धर्मयाचितः स्मरशापावधिदां सरस्वतीम् अशनेर् अमृतस्य चोभयोर् वशिनश् चाम्बुधराश् च योनयः +Ks_4.44,tad idaṃ parirakṣa śobhane bhavitavyapriyasaṃgamaṃ vapuḥ ravipītajalā tapātyaye punar oghena hi yujyate nadī,तद् इदं परिरक्ष शोभने भवितव्यप्रियसंगमं वपुः रविपीतजला तपात्यये पुनर् ओघेन हि युज्यते नदी +Ks_4.45,itthaṃ rateḥ kim api bhūtam adṛśyarūpaṃ mandīcakāra maraṇavyavasāyabuddhim tatpratyayāc ca kusumāyudhabandhur enām āśvāsayat sucaritārthapadair vacobhiḥ,इत्थं रतेः किम् अपि भूतम् अदृश्यरूपं मन्दीचकार मरणव्यवसायबुद्धिम् तत्प्रत्ययाच् च कुसुमायुधबन्धुर् एनाम् आश्वासयत् सुचरितार्थपदैर् वचोभिः +Ks_4.46,atha madanavadhūr upaplavāntaṃ vyasanakṛśā paripālayāṃ babhūva śaśina iva divātanasya lekhā kiraṇaparikṣayadhūsarā pradoṣam,अथ मदनवधूर् उपप्लवान्तं व्यसनकृशा परिपालयां बभूव शशिन इव दिवातनस्य लेखा किरणपरिक्षयधूसरा प्रदोषम् +Ks_5.1,tathā samakṣaṃ dahatā manobhavaṃ pinākinā bhagnamanorathā satī nininda rūpaṃ hṛdayena pārvatī priyeṣu saubhāgyaphalā hi cārutā,तथा समक्षं दहता मनोभवं पिनाकिना भग्नमनोरथा सती निनिन्द रूपं हृदयेन पार्वती प्रियेषु सौभाग्यफला हि चारुता +Ks_5.2,iyeṣa sā kartum avandhyarūpatāṃ samādhim āsthāya tapobhir ātmanaḥ avāpyate vā katham anyathā dvayaṃ tathāvidhaṃ prema patiś ca tādṛśaḥ,इयेष सा कर्तुम् अवन्ध्यरूपतां समाधिम् आस्थाय तपोभिर् आत्मनः अवाप्यते वा कथम् अन्यथा द्वयं तथाविधं प्रेम पतिश् च तादृशः +Ks_5.3,niśamya caināṃ tapase kṛtodyamāṃ sutāṃ girīśapratisaktamānasām uvāca menā parirabhya vakṣasā nivārayantī mahato munivratāt,निशम्य चैनां तपसे कृतोद्यमां सुतां गिरीशप्रतिसक्तमानसाम् उवाच मेना परिरभ्य वक्षसा निवारयन्ती महतो मुनिव्रतात् +Ks_5.4,manīṣitāḥ santi gṛhe 'pi devatās tapaḥ kva vatse kva ca tāvakaṃ vapuḥ padaṃ saheta bhramarasya pelavaṃ śirīśapuṣpaṃ na punaḥ patatriṇaḥ,मनीषिताः सन्ति गृहे ऽपि देवतास् तपः क्व वत्से क्व च तावकं वपुः पदं सहेत भ्रमरस्य पेलवं शिरीशपुष्पं न पुनः पतत्रिणः +Ks_5.5,iti dhruvecchām anuśāsatī sutāṃ śaśāka menā na niyantum udyamāt ka īpsitārthasthiraniścayaṃ manaḥ payaś ca nimnābhimukhaṃ pratīpayet,इत��� ध्रुवेच्छाम् अनुशासती सुतां शशाक मेना न नियन्तुम् उद्यमात् क ईप्सितार्थस्थिरनिश्चयं मनः पयश् च निम्नाभिमुखं प्रतीपयेत् +Ks_5.6,kadā cid āsannasakhīmukhena sā manorathajñaṃ pitaraṃ manasvinī ayācatāraṇyanivāsam ātmanaḥ phalodayāntāya tapaḥsamādhaye,कदा चिद् आसन्नसखीमुखेन सा मनोरथज्ञं पितरं मनस्विनी अयाचतारण्यनिवासम् आत्मनः फलोदयान्ताय तपःसमाधये +Ks_5.7,athānurūpābhiniveśatoṣiṇā kṛtābhyanujñā guruṇā garīyasā prajāsu paścāt prathitaṃ tadākhyayā jagāma gaurī śikharaṃ śikhaṇḍimat,अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा कृताभ्यनुज्ञा गुरुणा गरीयसा प्रजासु पश्चात् प्रथितं तदाख्यया जगाम गौरी शिखरं शिखण्डिमत् +Ks_5.8,vimucya sā hāram ahāryaniścayā vilolayaṣṭipraviluptacandanam babandha bālāruṇababhru valkalaṃ payodharotsedhaviśīrṇasaṃhati,विमुच्य सा हारम् अहार्यनिश्चया विलोलयष्टिप्रविलुप्तचन्दनम् बबन्ध बालारुणबभ्रु वल्कलं पयोधरोत्सेधविशीर्णसंहति +Ks_5.9,yathā prasiddhair madhuraṃ śiroruhair jaṭābhir apy evam abhūt tadānanam na śaṭpadaśreṇibhir eva paṅkajaṃ saśaivalāsaṅgam api prakāśate,यथा प्रसिद्धैर् मधुरं शिरोरुहैर् जटाभिर् अप्य् एवम् अभूत् तदाननम् न शट्पदश्रेणिभिर् एव पङ्कजं सशैवलासङ्गम् अपि प्रकाशते +Ks_5.10,pratikṣaṇaṃ sā kṛtaromavikriyāṃ vratāya mauñjīṃ triguṇāṃ babhāra yām akāri tatpūrvanibaddhayā tayā sarāgam asyā rasanāguṇāspadam,प्रतिक्षणं सा कृतरोमविक्रियां व्रताय मौञ्जीं त्रिगुणां बभार याम् अकारि तत्पूर्वनिबद्धया तया सरागम् अस्या रसनागुणास्पदम् +Ks_5.11,visṛṣṭarāgād adharān nivartitaḥ stanāṅgarāgāruṇitāc ca kandukāt kuśāṅkurādānaparikṣatāṅguliḥ kṛto 'kṣasūtrapraṇayī tayā karaḥ,विसृष्टरागाद् अधरान् निवर्तितः स्तनाङ्गरागारुणिताच् च कन्दुकात् कुशाङ्कुरादानपरिक्षताङ्गुलिः कृतो ऽक्षसूत्रप्रणयी तया करः +Ks_5.12,mahārhaśayyāparivartanacyutaiḥ svakeśapuṣpair api yā sma dūyate aśeta sā bāhulatopadhāyinī niṣeduṣī sthaṇḍila eva kevale,महार्हशय्यापरिवर्तनच्युतैः स्वकेशपुष्पैर् अपि या स्म दूयते अशेत सा बाहुलतोपधायिनी निषेदुषी स्थण्डिल एव केवले +Ks_5.13,punar grahītuṃ niyamasthayā tayā dvaye 'pi nikṣepa ivārpitam dvayam latāsu tanvīṣu vilāsaceṣṭitaṃ viloladṛṣṭaṃ hariṇāṅganāsu ca,पुनर् ग्रहीतुं नियमस्थया तया द्वये ऽपि निक्षेप इवार्पितम् द्वयम् लतासु तन्वीषु विलासचेष्टितं विलोलदृष्टं हरिणाङ्गनासु च +Ks_5.14,atandritā sā svayam eva vṛkṣakān ghaṭastanaprasravaṇair vyavardhayat guho 'pi yeṣāṃ prathamāptajanmanāṃ na putravātsalyam apākariṣyati,अतन्द्रिता सा स्वयम् एव वृक्षकान् घटस्तनप्रस्रवणैर् व्यवर्धयत् गुहो ऽपि येषां प्रथमाप्तजन्मनां न पुत्रवात्सल्यम् अपाकरिष्यति +Ks_5.15,araṇyabījāñjalidānalālitās tathā ca tasyāṃ hariṇā viśaśvasuḥ yathā tadīyair nayanaiḥ kutūhalāt puraḥ sakhīnām amimīta locane,अरण्यबीजाञ्जलिदानलालितास् तथा च तस्यां हरिणा विशश्वसुः यथा तदीयैर् नयनैः कुतूहलात् पुरः सखीनाम् अ���िमीत लोचने +Ks_5.16,kṛtābhiśekāṃ hutajātavedasaṃ tvaguttarāsaṅgavatīm adhītinīm digdṛkṣavas tām ṛṣayo 'bhyupāgaman na dharmavṛddheṣu vayaḥ samīkṣyate,कृताभिशेकां हुतजातवेदसं त्वगुत्तरासङ्गवतीम् अधीतिनीम् दिग्दृक्षवस् ताम् ऋषयो ऽभ्युपागमन् न धर्मवृद्धेषु वयः समीक्ष्यते +Ks_5.17,virodhisattvojjhitapūrvamatsaraṃ drumair abhīṣṭaprasavārcitātithi navoṭajābhyantarasaṃbhṛtānalaṃ tapovanaṃ tac ca babhūva pāvanam,विरोधिसत्त्वोज्झितपूर्वमत्सरं द्रुमैर् अभीष्टप्रसवार्चितातिथि नवोटजाभ्यन्तरसंभृतानलं तपोवनं तच् च बभूव पावनम् +Ks_5.18,yadā phalaṃ pūrvatapaḥsamādhinā na tāvatā labhyam amaṃsta kāṅkṣitam tadānapekṣya svaśarīramārdavaṃ tapo mahat sā carituṃ pracakrame,यदा फलं पूर्वतपःसमाधिना न तावता लभ्यम् अमंस्त काङ्क्षितम् तदानपेक्ष्य स्वशरीरमार्दवं तपो महत् सा चरितुं प्रचक्रमे +Ks_5.19,klamaṃ yayau kandukalīlayāpi yā tayā munīnāṃ caritaṃ vyagāhyata dhruvaṃ vapuḥ kāñcanapadmanirmitaṃ mṛdu prakṛtyā ca sasāram eva ca,क्लमं ययौ कन्दुकलीलयापि या तया मुनीनां चरितं व्यगाह्यत ध्रुवं वपुः काञ्चनपद्मनिर्मितं मृदु प्रकृत्या च ससारम् एव च +Ks_5.20,śucau caturṇāṃ jvalatāṃ havirbhujāṃ śucismitā madhyagatā sumadhyamā vijitya netrapratighātinīṃ prabhām ananyadṛṣṭiḥ savitāram aikṣata,शुचौ चतुर्णां ज्वलतां हविर्भुजां शुचिस्मिता मध्यगता सुमध्यमा विजित्य नेत्रप्रतिघातिनीं प्रभाम् अनन्यदृष्टिः सवितारम् ऐक्षत +Ks_5.21,tathābhitaptaṃ savitur gabhastibhir mukhaṃ tadīyaṃ kamalaśriyaṃ dadhau apāṅgayoḥ kevalam asya dīrghayoḥ śanaiḥ-śanaiḥ śyāmikayā kṛtaṃ padam,तथाभितप्तं सवितुर् गभस्तिभिर् मुखं तदीयं कमलश्रियं दधौ अपाङ्गयोः केवलम् अस्य दीर्घयोः शनैः-शनैः श्यामिकया कृतं पदम् +Ks_5.22,ayācitopasthitam ambu kevalaṃ rasātmakasyoḍupateś ca raśmayaḥ babhūva tasyāḥ kila pāraṇāvidhir na vṛkṣavṛttivyatiriktasādhanaḥ,अयाचितोपस्थितम् अम्बु केवलं रसात्मकस्योडुपतेश् च रश्मयः बभूव तस्याः किल पारणाविधिर् न वृक्षवृत्तिव्यतिरिक्तसाधनः +Ks_5.23,nikāmataptā vividhena vahninā nabhaścareṇendhanasaṃbhṛtena ca tapātyaye vāribhir ukṣitā navair bhuvā sahoṣmāṇam amuñcad ūrdhvagam,निकामतप्ता विविधेन वह्निना नभश्चरेणेन्धनसंभृतेन च तपात्यये वारिभिर् उक्षिता नवैर् भुवा सहोष्माणम् अमुञ्चद् ऊर्ध्वगम् +Ks_5.24,sthitāḥ kṣaṇaṃ pakṣmasu tāḍitādharāḥ payodharotsedhanipātacūrṇitāḥ valīṣu tasyāḥ skhalitāḥ prapedire cireṇa nābhiṃ prathamodabindavaḥ,स्थिताः क्षणं पक्ष्मसु ताडिताधराः पयोधरोत्सेधनिपातचूर्णिताः वलीषु तस्याः स्खलिताः प्रपेदिरे चिरेण नाभिं प्रथमोदबिन्दवः +Ks_5.25,śilāśayāṃ tām aniketavāsinīṃ nirantarāsv antaravātavṛṣṭiṣu vyalokayann unmiṣitais taḍinmayair mahātapaḥsākṣya iva sthitāḥ kṣapāḥ,शिलाशयां ताम् अनिकेतवासिनीं निरन्तरास्व् अन्तरवातवृष्टिषु व्यलोकयन्न् उन्मिषितैस् तडिन्मयैर् महातपःसाक्ष्य इव स्थिताः क्षपाः +Ks_5.26,nināya sātyantahimotkirānilāḥ sahasyarātrīr udavāsatatparā parasparākrandini cakravākayoḥ puro viyukte mithune kṛpāvatī,निनाय सात्यन्तहिमोत्किरानिलाः सहस्यरात्रीर् उदवासतत्परा परस्पराक्रन्दिनि चक्रवाकयोः पुरो वियुक्ते मिथुने कृपावती +Ks_5.27,mukhena sā padmasugandhinā niśi pravepamānādharapatraśobhinā tuṣāravṛṣṭikṣatapadmasaṃpadāṃ sarojasaṃdhānam ivākarod apām,मुखेन सा पद्मसुगन्धिना निशि प्रवेपमानाधरपत्रशोभिना तुषारवृष्टिक्षतपद्मसंपदां सरोजसंधानम् इवाकरोद् अपाम् +Ks_5.28,svayaṃviśīrṇadrumaparṇavṛttitā parā hi kāṣṭhā tapasas tayā punaḥ tad apy apākīrṇam ataḥ priyaṃvadāṃ vadanty aparṇeti ca tāṃ purāvidaḥ,स्वयंविशीर्णद्रुमपर्णवृत्तिता परा हि काष्ठा तपसस् तया पुनः तद् अप्य् अपाकीर्णम् अतः प्रियंवदां वदन्त्य् अपर्णेति च तां पुराविदः +Ks_5.29,mṛṇālikāpelavam evamādibhir vrataiḥ svam aṅgaṃ glapayanty aharniśam tapaḥ śarīraiḥ kaṭhinair upārjitaṃ tapasvināṃ dūram adhaś cakāra sā,मृणालिकापेलवम् एवमादिभिर् व्रतैः स्वम् अङ्गं ग्लपयन्त्य् अहर्निशम् तपः शरीरैः कठिनैर् उपार्जितं तपस्विनां दूरम् अधश् चकार सा +Ks_5.30,athājināṣāḍhadharaḥ pragalbhavāg jvalann iva brahmamayena tejasā viveśa kaścij jaṭilas tapovanaṃ śarīrabaddhaḥ prathamāśramo yathā,अथाजिनाषाढधरः प्रगल्भवाग् ज्वलन्न् इव ब्रह्ममयेन तेजसा विवेश कश्चिज् जटिलस् तपोवनं शरीरबद्धः प्रथमाश्रमो यथा +Ks_5.31,tam ātitheyī bahumānapūrvayā saparyayā pratyudiyāya pārvatī bhavanti sāmye 'pi niviṣṭacetasāṃ vapurviśeṣeṣv atigauravāḥ kriyāḥ,तम् आतिथेयी बहुमानपूर्वया सपर्यया प्रत्युदियाय पार्वती भवन्ति साम्ये ऽपि निविष्टचेतसां वपुर्विशेषेष्व् अतिगौरवाः क्रियाः +Ks_5.32,vidhiprayuktāṃ parigṛhya satkriyāṃ pariśramaṃ nāma vinīya ca kṣaṇam umāṃ sa paśyann ṛjunaiva cakṣuṣā pracakrame vaktum anujjhitakramaḥ,विधिप्रयुक्तां परिगृह्य सत्क्रियां परिश्रमं नाम विनीय च क्षणम् उमां स पश्यन्न् ऋजुनैव चक्षुषा प्रचक्रमे वक्तुम् अनुज्झितक्रमः +Ks_5.33,api kriyārthaṃ sulabhaṃ samitkuśaṃ jalāny api snānavidhikṣamāṇi te api svaśaktyā tapasi pravartase śarīram ādyaṃ khalu dharmasādhanam,अपि क्रियार्थं सुलभं समित्कुशं जलान्य् अपि स्नानविधिक्षमाणि ते अपि स्वशक्त्या तपसि प्रवर्तसे शरीरम् आद्यं खलु धर्मसाधनम् +Ks_5.34,api tvadāvarjitavārisaṃbhṛtaṃ pravālam āsām anubandhi vīrudhām cirojjhitālaktakapāṭalena te tulāṃ yad ārohati dantavāsasā,अपि त्वदावर्जितवारिसंभृतं प्रवालम् आसाम् अनुबन्धि वीरुधाम् चिरोज्झितालक्तकपाटलेन ते तुलां यद् आरोहति दन्तवाससा +Ks_5.35,api prasannaṃ hariṇeṣu te manaḥ karasthadarbhapraṇayāpahāriṣu ya utpalākṣi pracalair vilocanais tavākṣisādṛśyam iva prayuñjate,अपि प्रसन्नं हरिणेषु ते मनः करस्थदर्भप्रणयापहारिषु य उत्पलाक्षि प्रचलैर् विलोचनैस् तवाक्षिसादृश्यम् इव प्रयुञ्जते +Ks_5.36,yad ucyate pārvati pāpavṛttaye na rūpam ity avyabhicāri tad vacaḥ tathā hi te śīlam udāradarśane tapasvinām apy upadeśatāṃ gatam,यद् उच्यते पार्वति पापवृत्तये न रूपम् इत्य् अव्यभिचारि तद् वचः तथा हि ते शीलम् उदारदर्शने तपस्विनाम् अप्य् उपदेशतां गतम् +Ks_5.37,vikīrṇasaptarṣibaliprahāsibhis tathā na gāṅgaiḥ salilair divaś cyutaiḥ yathā tvadīyaiś caritair anāvilair mahīdharaḥ pāvita eṣa sānvayaḥ,विकीर्णसप्तर्षिबलिप्रहासिभिस् तथा न गाङ्गैः सलिलैर् दिवश् च्युतैः यथा त्वदीयैश् चरितैर् अनाविलैर् महीधरः पावित एष सान्वयः +Ks_5.38,anena dharmaḥ saviśeṣam adya me trivargasāraḥ pratibhāti bhāvini tvayā manonirviṣayārthakāmayā yad eka eva pratigṛhya sevyate,अनेन धर्मः सविशेषम् अद्य मे त्रिवर्गसारः प्रतिभाति भाविनि त्वया मनोनिर्विषयार्थकामया यद् एक एव प्रतिगृह्य सेव्यते +Ks_5.39,prayuktasatkāraviśeṣam ātmanā na māṃ paraṃ saṃpratipattum arhasi yataḥ satāṃ saṃnatagātri saṃgataṃ manīṣibhiḥ sāptapadīnam ucyate,प्रयुक्तसत्कारविशेषम् आत्मना न मां परं संप्रतिपत्तुम् अर्हसि यतः सतां संनतगात्रि संगतं मनीषिभिः साप्तपदीनम् उच्यते +Ks_5.40,ato 'tra kiṃcid bhavatīṃ bahukṣamāṃ dvijātibhāvād upapannacāpalaḥ ayaṃ janaḥ praṣṭumanās tapodhane na ced rahasyaṃ prativaktum arhasi,अतो ऽत्र किंचिद् भवतीं बहुक्षमां द्विजातिभावाद् उपपन्नचापलः अयं जनः प्रष्टुमनास् तपोधने न चेद् रहस्यं प्रतिवक्तुम् अर्हसि +Ks_5.41,kule prasūtiḥ prathamasya vedhasas trilokasaundaryam ivoditaṃ vapuḥ amṛgyam aiśvaryasukhaṃ navaṃ vayas tapaḥphalaṃ syāt kim ataḥ paraṃ vada,कुले प्रसूतिः प्रथमस्य वेधसस् त्रिलोकसौन्दर्यम् इवोदितं वपुः अमृग्यम् ऐश्वर्यसुखं नवं वयस् तपःफलं स्यात् किम् अतः परं वद +Ks_5.42,bhavaty aniṣṭād api nāma duḥsahān manasvinīnāṃ pratipattir īdṛśī vicāramārgaprahitena cetasā na dṛśyate tac ca kṛśodari tvayi,भवत्य् अनिष्टाद् अपि नाम दुःसहान् मनस्विनीनां प्रतिपत्तिर् ईदृशी विचारमार्गप्रहितेन चेतसा न दृश्यते तच् च कृशोदरि त्वयि +Ks_5.43,alabhyaśokābhibhaveyam ākṛtir vimānanā subhru kutaḥ pitur gṛhe parābhimarśo na tavāsti kaḥ karaṃ prasārayet pannagaratnasūcaye,अलभ्यशोकाभिभवेयम् आकृतिर् विमानना सुभ्रु कुतः पितुर् गृहे पराभिमर्शो न तवास्ति कः करं प्रसारयेत् पन्नगरत्नसूचये +Ks_5.44,kim ity apāsyābharaṇāni yauvane dhṛtaṃ tvayā vārddhakaśobhi valkalam vada pradoṣe sphuṭacandratārake vibhāvarī yady aruṇāya kalpate,किम् इत्य् अपास्याभरणानि यौवने धृतं त्वया वार्द्धकशोभि वल्कलम् वद प्रदोषे स्फुटचन्द्रतारके विभावरी यद्य् अरुणाय कल्पते +Ks_5.45,divaṃ yadi prārthayase vṛthā śramaḥ pituḥ pradeśās tava devabhūmayaḥ athopayantāram alaṃ samādhinā na ratnam anviṣyati mṛgyate hi tat,दिवं यदि प्रार्थयसे वृथा श्रमः पितुः प्रदेशास् तव देवभूमयः अथोपयन्तारम् अलं समाधिना न रत्नम् अन्विष्यति मृग्यते हि तत् +Ks_5.46,niveditaṃ niśvasitena soṣmaṇā manas tu me saṃśayam eva gāhate na dṛśyate prārthayitavya eva te bhaviṣyati prārthitadurlabhaḥ katham,निवेदितं निश्वसितेन सोष्मणा मनस् तु मे संशयम् एव गाहते न दृश्यते प्रार्थयितव्य एव ते भविष्यति प्रार्थितदुर्लभः कथम् +Ks_5.47,aho sthiraḥ ko 'pi tavepsito yuvā cirāya karṇotpalaśūnyatāṃ gate upekṣate yaḥ ślathalambinīr jaṭāḥ kapoladeśe kalamāgrapiṅgalāḥ,अहो स्थिरः को ऽपि तवेप्सितो युवा चिराय कर्णोत्पलशून्यतां गते उपेक्षते यः श्लथलम्बिनीर् जटाः कपोलदेशे कलमाग्रपिङ्गलाः +Ks_5.48,munivratais tvām atimātrakarśitāṃ divākarāpluṣṭavibhūṣaṇāspadām śaśāṅkalekhām iva paśyato divā sacetasaḥ kasya mano na dūyate,मुनिव्रतैस् त्वाम् अतिमात्रकर्शितां दिवाकराप्लुष्टविभूषणास्पदाम् शशाङ्कलेखाम् इव पश्यतो दिवा सचेतसः कस्य मनो न दूयते +Ks_5.49,avaimi saubhāgyamadena vañcitaṃ tava priyaṃ yaś caturāvalokinaḥ karoti lakṣyaṃ ciram asya cakṣuṣo na vaktram ātmīyam arālapakṣmaṇaḥ,अवैमि सौभाग्यमदेन वञ्चितं तव प्रियं यश् चतुरावलोकिनः करोति लक्ष्यं चिरम् अस्य चक्षुषो न वक्त्रम् आत्मीयम् अरालपक्ष्मणः +Ks_5.50,kiyac ciraṃ śrāmyasi gauri vidyate mamāpi pūrvāśramasaṃcitaṃ tapaḥ tadardhabhāgena labhasva kāṅkṣitaṃ varaṃ tam icchāmi ca sādhu veditum,कियच् चिरं श्राम्यसि गौरि विद्यते ममापि पूर्वाश्रमसंचितं तपः तदर्धभागेन लभस्व काङ्क्षितं वरं तम् इच्छामि च साधु वेदितुम् +Ks_5.51,iti praviśyābhihitā dvijanmanā manogataṃ sā na śaśāka śaṃsitum atho vayasyāṃ paripārśvavartinīṃ vivartitānañjananetram aikṣata,इति प्रविश्याभिहिता द्विजन्मना मनोगतं सा न शशाक शंसितुम् अथो वयस्यां परिपार्श्ववर्तिनीं विवर्तितानञ्जननेत्रम् ऐक्षत +Ks_5.52,sakhī tadīyā tam uvāca varṇinaṃ nibodha sādho tava cet kutūhalam yadartham ambhojam ivoṣṇavāraṇaṃ kṛtaṃ tapaḥsādhanam etayā vapuḥ,सखी तदीया तम् उवाच वर्णिनं निबोध साधो तव चेत् कुतूहलम् यदर्थम् अम्भोजम् इवोष्णवारणं कृतं तपःसाधनम् एतया वपुः +Ks_5.53,iyaṃ mahendraprabhṛtīn adhiśriyaś caturdigīśān avamatya māninī arūpahāryaṃ madanasya nigrahāt pinākapāṇiṃ patim āptum icchati,इयं महेन्द्रप्रभृतीन् अधिश्रियश् चतुर्दिगीशान् अवमत्य मानिनी अरूपहार्यं मदनस्य निग्रहात् पिनाकपाणिं पतिम् आप्तुम् इच्छति +Ks_5.54,asahyahuṃkāranivartitaḥ purā purārim aprāptamukhaḥ śilīmukhaḥ imāṃ hṛdi vyāyatapātam akṣaṇod viśīrṇamūrter api puṣpadhanvanaḥ,असह्यहुंकारनिवर्तितः पुरा पुरारिम् अप्राप्तमुखः शिलीमुखः इमां हृदि व्यायतपातम् अक्षणोद् विशीर्णमूर्तेर् अपि पुष्पधन्वनः +Ks_5.55,tadāprabhṛty unmadanā pitur gṛhe lalāṭikācandanadhūsarālakā na jātu bālā labhate sma nirvṛtiṃ tuṣārasaṃghātaśilātaleṣv api,तदाप्रभृत्य् उन्मदना पितुर् गृहे ललाटिकाचन्दनधूसरालका न जातु बाला लभते स्म निर्वृतिं तुषारसंघातशिलातलेष्व् अपि +Ks_5.56,upāttavarṇe carite pinākinaḥ sabāṣpakaṇṭhaskhalitaiḥ padair iyam anekaśaḥ kinnararājakanyakā vanāntasaṃgītasakhīr arodayat,उपात्तवर्णे चरिते पिनाकिनः सबाष्पकण्ठस्खलितैः पदैर् इयम् अनेकशः किन्नरराजकन्यका वनान्तसंगीतसखीर् अरोदयत् +Ks_5.57,tribhāgaśeṣāsu niśāsu ca kṣaṇam nimīlya netre sahasā vyabudhyata kva nīlakaṇṭha vrajasīty alakṣyavāg asatyakaṇṭhārpitabāhubandhanā,त्रिभागशेषासु निशासु च क्षणम् निमील्य नेत्रे सहसा व्यबुध्यत क्व नीलकण्ठ व्रजसीत्य�� अलक्ष्यवाग् असत्यकण्ठार्पितबाहुबन्धना +Ks_5.58,yadā budhaiḥ sarvagatas tvam ucyase na vetsi bhāvastham imaṃ janaṃ katham iti svahastāllikhitaś ca mugdhayā rahasy upālabhyata candraśekharaḥ,यदा बुधैः सर्वगतस् त्वम् उच्यसे न वेत्सि भावस्थम् इमं जनं कथम् इति स्वहस्ताल्लिखितश् च मुग्धया रहस्य् उपालभ्यत चन्द्रशेखरः +Ks_5.59,yadā ca tasyādhigame jagatpater apaśyad anyaṃ na vidhiṃ vicinvatī tadā sahāsmābhir anujñayā guror iyaṃ prapannā tapase tapovanam,यदा च तस्याधिगमे जगत्पतेर् अपश्यद् अन्यं न विधिं विचिन्वती तदा सहास्माभिर् अनुज्ञया गुरोर् इयं प्रपन्ना तपसे तपोवनम् +Ks_5.60,drumeṣu sakhyā kṛtajanmasu svayaṃ phalaṃ tapaḥsākṣiṣu dṛṣṭam eṣv api na ca prarohābhimukho 'pi dṛśyate manoratho 'syāḥ śaśimaulisaṃśrayaḥ,द्रुमेषु सख्या कृतजन्मसु स्वयं फलं तपःसाक्षिषु दृष्टम् एष्व् अपि न च प्ररोहाभिमुखो ऽपि दृश्यते मनोरथो ऽस्याः शशिमौलिसंश्रयः +Ks_5.61,na vedmi sa prārthitadurlabhaḥ kadā sakhībhir asrottaram īkṣitām imām tapaḥkṛśām abhyupapatsyate sakhīṃ vṛṣeva sītāṃ tadavagrahakṣatām,न वेद्मि स प्रार्थितदुर्लभः कदा सखीभिर् अस्रोत्तरम् ईक्षिताम् इमाम् तपःकृशाम् अभ्युपपत्स्यते सखीं वृषेव सीतां तदवग्रहक्षताम् +Ks_5.62,agūḍhasadbhāvam itīṅgitajñayā nivedito naiṣṭhikasundaras tayā ayīdam evaṃ parihāsa ity umām apṛcchad avyañjitaharṣalakṣaṇaḥ,अगूढसद्भावम् इतीङ्गितज्ञया निवेदितो नैष्ठिकसुन्दरस् तया अयीदम् एवं परिहास इत्य् उमाम् अपृच्छद् अव्यञ्जितहर्षलक्षणः +Ks_5.63,athāgrahaste mukulīkṛtāṅgulau samarpayantī sphaṭikākṣamālikām kathaṃ cid adres tanayā mitākṣaraṃ ciravyavasthāpitavāg abhāṣata,अथाग्रहस्ते मुकुलीकृताङ्गुलौ समर्पयन्ती स्फटिकाक्षमालिकाम् कथं चिद् अद्रेस् तनया मिताक्षरं चिरव्यवस्थापितवाग् अभाषत +Ks_5.64,yathā śrutaṃ vedavidāṃ vara tvayā jano 'yam uccaiḥpadalaṅghanotsukaḥ tapaḥ kiledaṃ tadavāptisādhanaṃ manorathānām agatir na vidyate,यथा श्रुतं वेदविदां वर त्वया जनो ऽयम् उच्चैःपदलङ्घनोत्सुकः तपः किलेदं तदवाप्तिसाधनं मनोरथानाम् अगतिर् न विद्यते +Ks_5.65,athāha varṇī vidito maheśvaras tadarthinī tvaṃ punar eva vartase amaṅgalābhyāsaratiṃ vicintya taṃ tavānuvṛttiṃ na ca kartum utsahe,अथाह वर्णी विदितो महेश्वरस् तदर्थिनी त्वं पुनर् एव वर्तसे अमङ्गलाभ्यासरतिं विचिन्त्य तं तवानुवृत्तिं न च कर्तुम् उत्सहे +Ks_5.66,avastunirbandhapare kathaṃ nu te karo 'yam āmuktavivāhakautukaḥ kareṇa śaṃbhor valayīkṛtāhinā sahiṣyate tatprathamāvalambanam,अवस्तुनिर्बन्धपरे कथं नु ते करो ऽयम् आमुक्तविवाहकौतुकः करेण शंभोर् वलयीकृताहिना सहिष्यते तत्प्रथमावलम्बनम् +Ks_5.67,tvam eva tāvat paricintaya svayaṃ kadā cid ete yadi yogam arhataḥ vadhūdukūlaṃ kalahaṃsalakṣaṇaṃ gajājinaṃ śoṇitabinduvarṣi ca,त्वम् एव तावत् परिचिन्तय स्वयं कदा चिद् एते यदि योगम् अर्हतः वधूदुकूलं कलहंसलक्षणं गजाजिनं शोणितबिन्दुवर्षि च +Ks_5.68,catuṣkapuṣpaprakarāvikīrṇayoḥ paro 'pi ko nāma tavānumanyate alaktakāṅkāni padāni pādayor vikīrṇakeśāsu paretabhūmiṣu,चतुष्कपुष्पप्रकराविकीर्णयोः परो ऽपि को नाम तवानुमन्यते अलक्तकाङ्कानि पदानि पादयोर् विकीर्णकेशासु परेतभूमिषु +Ks_5.69,ayuktarūpaṃ kim ataḥ paraṃ vada trinetravakṣaḥ sulabhaṃ tavāpi yat stanadvaye 'smin haricandanāspade padaṃ citābhasmarajaḥ kariṣyati,अयुक्तरूपं किम् अतः परं वद त्रिनेत्रवक्षः सुलभं तवापि यत् स्तनद्वये ऽस्मिन् हरिचन्दनास्पदे पदं चिताभस्मरजः करिष्यति +Ks_5.70,iyaṃ ca te 'nyā purato viḍambanā yad ūḍhayā vāraṇarājahāryayā vilokya vṛddhokṣam adhiṣṭhitaṃ tvayā mahājanaḥ smeramukho bhaviṣyati,इयं च ते ऽन्या पुरतो विडम्बना यद् ऊढया वारणराजहार्यया विलोक्य वृद्धोक्षम् अधिष्ठितं त्वया महाजनः स्मेरमुखो भविष्यति +Ks_5.71,dvayaṃ gataṃ saṃprati śocanīyatāṃ samāgamaprārthanayā kapālinaḥ kalā ca sā kāntimatī kalāvatas tvam asya lokasya ca netrakaumudī,द्वयं गतं संप्रति शोचनीयतां समागमप्रार्थनया कपालिनः कला च सा कान्तिमती कलावतस् त्वम् अस्य लोकस्य च नेत्रकौमुदी +Ks_5.72,vapur virūpākṣam alakṣyajanmatā digambaratvena niveditaṃ vasu vareṣu yad bālamṛgākṣi mṛgyate tad asti kiṃ vyastam api trilocane,वपुर् विरूपाक्षम् अलक्ष्यजन्मता दिगम्बरत्वेन निवेदितं वसु वरेषु यद् बालमृगाक्षि मृग्यते तद् अस्ति किं व्यस्तम् अपि त्रिलोचने +Ks_5.73,nivartayāsmād asadīpsitān manaḥ kva tadvidhas tvaṃ kva ca puṇyalakṣaṇā apekṣyate sādhujanena vaidikī śmaśānaśūlasya na yūpasatkriyā,निवर्तयास्माद् असदीप्सितान् मनः क्व तद्विधस् त्वं क्व च पुण्यलक्षणा अपेक्ष्यते साधुजनेन वैदिकी श्मशानशूलस्य न यूपसत्क्रिया +Ks_5.74,iti dvijātau pratikūlavādini pravepamānādharalakṣyakopayā vikuñcitabhrūlatam āhite tayā vilocane tiryag upāntalohite,इति द्विजातौ प्रतिकूलवादिनि प्रवेपमानाधरलक्ष्यकोपया विकुञ्चितभ्रूलतम् आहिते तया विलोचने तिर्यग् उपान्तलोहिते +Ks_5.75,uvāca cainaṃ paramārthato haraṃ na vetsi nūnaṃ yata evam āttha mām alokasāmānyam acintyahetukaṃ dviṣanti mandāś caritaṃ mahātmanām,उवाच चैनं परमार्थतो हरं न वेत्सि नूनं यत एवम् आत्थ माम् अलोकसामान्यम् अचिन्त्यहेतुकं द्विषन्ति मन्दाश् चरितं महात्मनाम् +Ks_5.76,vipatpratīkārapareṇa maṅgalaṃ niṣevyate bhūtisamutsukena vā jagaccharaṇyasya nirāśiṣaḥ sataḥ kim ebhir āśopahatātmavṛttibhiḥ,विपत्प्रतीकारपरेण मङ्गलं निषेव्यते भूतिसमुत्सुकेन वा जगच्छरण्यस्य निराशिषः सतः किम् एभिर् आशोपहतात्मवृत्तिभिः +Ks_5.77,akiñcanaḥ san prabhavaḥ sa saṃpadāṃ trilokanāthaḥ pitṛsadmagocaraḥ sa bhīmarūpaḥ śiva ity udīryate na santi yāthārthyavidaḥ pinākinaḥ,अकिञ्चनः सन् प्रभवः स संपदां त्रिलोकनाथः पितृसद्मगोचरः स भीमरूपः शिव इत्य् उदीर्यते न सन्ति याथार्थ्यविदः पिनाकिनः +Ks_5.78,vibhūṣaṇodbhāsi pinaddhabhogi vā gajājinālambi dukūladhāri vā kapāli vā syād atha venduśekharaṃ na viśvamūrter avadhāryate vapuḥ,विभूषणोद्भासि पिनद्धभोगि वा गजाजिनालम्बि दुकूलधारि वा कपालि वा स्याद् अथ वेन्दुशेखरं न विश्वमूर्तेर् अवधार्यते वपुः +Ks_5.79,tadaṅgasaṃsargam avāpya kalpate dhruvaṃ citābhasmarajo viśuddhaye tathā hi nṛtyābhinayakriyācyutaṃ vilipyate maulibhir ambaraukasāṃ,तदङ्गसंसर्गम् अवाप्य कल्पते ध्रुवं चिताभस्मरजो विशुद्धये तथा हि नृत्याभिनयक्रियाच्युतं विलिप्यते मौलिभिर् अम्बरौकसां +Ks_5.80,asaṃpadas tasya vṛṣeṇa gacchataḥ prabhinnadigvāraṇavāhano vṛṣā karoti pādāv upagamya maulinā vinidramandārarajoruṇāṅgulī,असंपदस् तस्य वृषेण गच्छतः प्रभिन्नदिग्वारणवाहनो वृषा करोति पादाव् उपगम्य मौलिना विनिद्रमन्दाररजोरुणाङ्गुली +Ks_5.81,vivakṣatā doṣam api cyutātmanā tvayaikam īśaṃ prati sādhu bhāṣitam yam āmananty ātmabhuvo 'pi kāraṇaṃ kathaṃ sa lakṣyaprabhavo bhaviṣyati,विवक्षता दोषम् अपि च्युतात्मना त्वयैकम् ईशं प्रति साधु भाषितम् यम् आमनन्त्य् आत्मभुवो ऽपि कारणं कथं स लक्ष्यप्रभवो भविष्यति +Ks_5.82,alaṃ vivādena yathā śrutas tvayā tathāvidhas tāvad aśeṣam astu saḥ mamātra bhāvaikarasaṃ manaḥ sthitaṃ na kāmavṛttir vacanīyam īkṣate,अलं विवादेन यथा श्रुतस् त्वया तथाविधस् तावद् अशेषम् अस्तु सः ममात्र भावैकरसं मनः स्थितं न कामवृत्तिर् वचनीयम् ईक्षते +Ks_5.83,nivāryatām āli kim apy ayaṃ baṭuḥ punar vivakṣuḥ sphuritottarādharaḥ na kevalaṃ yo mahato 'pabhāṣate śṛṇoti tasmād api yaḥ sa pāpabhāk,निवार्यताम् आलि किम् अप्य् अयं बटुः पुनर् विवक्षुः स्फुरितोत्तराधरः न केवलं यो महतो ऽपभाषते शृणोति तस्माद् अपि यः स पापभाक् +Ks_5.84,ito gamiśyāmy athaveti vādinī cacāla bālā stanabhinnavalkalā svarūpam āsthāya ca tāṃ kṛtasmitaḥ samālalambe vṛṣarājaketanaḥ,इतो गमिश्याम्य् अथवेति वादिनी चचाल बाला स्तनभिन्नवल्कला स्वरूपम् आस्थाय च तां कृतस्मितः समाललम्बे वृषराजकेतनः +Ks_5.85,taṃ vīkṣya vepathumatī sarasāṅgayaṣṭir nikṣepaṇāya padam uddhṛtam udvahantī mārgācalavyatikarākuliteva sindhuḥ śailādhirājatanayā na yayau na tasthau,तं वीक्ष्य वेपथुमती सरसाङ्गयष्टिर् निक्षेपणाय पदम् उद्धृतम् उद्वहन्ती मार्गाचलव्यतिकराकुलितेव सिन्धुः शैलाधिराजतनया न ययौ न तस्थौ +Ks_5.86,adyaprabhṛty avanatāṅgi tavāsmi dāsaḥ krītas tapobhir iti vādini candramaulau ahnāya sā niyamajaṃ klamam utsasarja kleśaḥ phalena hi punar navatāṃ vidhatte,अद्यप्रभृत्य् अवनताङ्गि तवास्मि दासः क्रीतस् तपोभिर् इति वादिनि चन्द्रमौलौ अह्नाय सा नियमजं क्लमम् उत्ससर्ज क्लेशः फलेन हि पुनर् नवतां विधत्ते +Ks_6.1,atha viśvātmane gaurī saṃdideśa mithaḥ sakhīm dātā me bhūbhṛtāṃ nāthaḥ pramāṇīkriyatām iti,अथ विश्वात्मने गौरी संदिदेश मिथः सखीम् दाता मे भूभृतां नाथः प्रमाणीक्रियताम् इति +Ks_6.2,tayā vyāhṛtasaṃdeśā sā babhau nibhṛtā priye cūtayaṣṭir ivābhyāṣye madhau parabhṛtāmukhī,तया व्याहृतसंदेशा सा बभौ निभृता प्रिये चूतयष्टिर् इवाभ्याष्ये मधौ परभृतामुखी +Ks_6.3,sa tatheti pratijñāya visṛjya katham apy umām ṛṣīñ jyotirmayān sapta sasmāra smaraśāsanaḥ,स तथेति प्रतिज्ञाय विसृज्य कथम् अप्य् उमाम् ऋषीञ् ज्योतिर्मयान् सप्त सस्मार स्मरशासनः +Ks_6.4,te prabhāmaṇḍalair vyoma dyotayantas tapodhanāḥ sārundhatīkāḥ sapadi prādur āsan puraḥ prabhoḥ,ते प्रभामण्डलैर् व्योम द्योतयन्तस् तपोधनाः सारुन्धतीकाः सपदि प्रादुर् आसन् पुरः प्रभोः +Ks_6.5,āplutās tīramandārakusumotkiravīciṣu ākāśagaṅgāsrotassu diṅnāgamadagandhiṣu,आप्लुतास् तीरमन्दारकुसुमोत्किरवीचिषु आकाशगङ्गास्रोतस्सु दिङ्नागमदगन्धिषु +Ks_6.6,muktāyajñopavītāni bibhrato haimavalkalāḥ ratnākṣasūtrāḥ pravrajyāṃ kalpavṛkṣā ivāśritāḥ,मुक्तायज्ञोपवीतानि बिभ्रतो हैमवल्कलाः रत्नाक्षसूत्राः प्रव्रज्यां कल्पवृक्षा इवाश्रिताः +Ks_6.7,adhaḥpravarttitāśvena samāvarjitaketunā sahasraraśminā śaśvat sapramāṇam udīkṣitāḥ,अधःप्रवर्त्तिताश्वेन समावर्जितकेतुना सहस्ररश्मिना शश्वत् सप्रमाणम् उदीक्षिताः +Ks_6.8,āsaktabāhulatayā sārdham uddhṛtayā bhuvā mahāvarāhadaṃṣṭrāyāṃ viśrāntāḥ pralayāpadi,आसक्तबाहुलतया सार्धम् उद्धृतया भुवा महावराहदंष्ट्रायां विश्रान्ताः प्रलयापदि +Ks_6.9,sargaśeṣapraṇayanād viśvayoner anantaram purātanāḥ purāvidbhir dhātāra iti kīrtitāḥ,सर्गशेषप्रणयनाद् विश्वयोनेर् अनन्तरम् पुरातनाः पुराविद्भिर् धातार इति कीर्तिताः +Ks_6.10,prāktanānāṃ viśuddhānāṃ paripākam upeyuṣām tapasām upabhuñjānāḥ phalāny api tapasvinaḥ,प्राक्तनानां विशुद्धानां परिपाकम् उपेयुषाम् तपसाम् उपभुञ्जानाः फलान्य् अपि तपस्विनः +Ks_6.11,teṣāṃ madhyagatā sādhvī patyuḥ pādārpitekṣaṇā sākṣād iva tapaḥsiddhir babhāse bahv arundhatī,तेषां मध्यगता साध्वी पत्युः पादार्पितेक्षणा साक्षाद् इव तपःसिद्धिर् बभासे बह्व् अरुन्धती +Ks_6.12,tām agauravabhedena munīṃś cāpaśyad īśvaraḥ strī pumān ity anāsthaiṣā vṛttaṃ hi mahitaṃ satām,ताम् अगौरवभेदेन मुनींश् चापश्यद् ईश्वरः स्त्री पुमान् इत्य् अनास्थैषा वृत्तं हि महितं सताम् +Ks_6.13,taddarśanād abhūc chambhor bhūyān dārārtham ādaraḥ kriyāṇāṃ khalu dharmyāṇāṃ satpatnyo mūlasādhanam,तद्दर्शनाद् अभूच् छम्भोर् भूयान् दारार्थम् आदरः क्रियाणां खलु धर्म्याणां सत्पत्न्यो मूलसाधनम् +Ks_6.14,dharmeṇāpi padaṃ śarve kārite pārvatīṃ prati pūrvāparādhabhītasya kāmasyocchvāsitaṃ manaḥ,धर्मेणापि पदं शर्वे कारिते पार्वतीं प्रति पूर्वापराधभीतस्य कामस्योच्छ्वासितं मनः +Ks_6.15,atha te munayaḥ sarve mānayitvā jagadgurum idam ūcur anūcānāḥ prītikaṇṭakitatvacaḥ,अथ ते मुनयः सर्वे मानयित्वा जगद्गुरुम् इदम् ऊचुर् अनूचानाः प्रीतिकण्टकितत्वचः +Ks_6.16,yad brahma samyag āmnātaṃ yad agnau vidhinā hutam yac ca taptaṃ tapas tasya vipakvaṃ phalam adya naḥ,यद् ब्रह्म सम्यग् आम्नातं यद् अग्नौ विधिना हुतम् यच् च तप्तं तपस् तस्य विपक्वं फलम् अद्य नः +Ks_6.17,yad adhyakṣeṇa jagatāṃ vayam āropitās tvayā manorathasyāviṣayaṃ manoviṣayam ātmanaḥ,यद् अध्यक्षेण जगतां वयम् आरोपितास् त्वया मनोरथस्याविषयं मनोविषयम् आत्मनः +Ks_6.18,yasya cetasi vartethāḥ sa tāvat kṛtināṃ varaḥ kiṃ punar brahmayoner yas tava cetasi vartate,यस्य चेतसि वर्तेथाः स तावत् कृतिनां वरः किं पुनर् ब्रह्मयोनेर् यस् तव ���ेतसि वर्तते +Ks_6.19,satyam arkāc ca somāc ca param adhyāsmahe padam adya tūccaistaraṃ tasmāt smaraṇānugrahāt tava,सत्यम् अर्काच् च सोमाच् च परम् अध्यास्महे पदम् अद्य तूच्चैस्तरं तस्मात् स्मरणानुग्रहात् तव +Ks_6.20,tvatsaṃbhāvitam ātmānaṃ bahu manyāmahe vayam prāyaḥ pratyayam ādhatte svaguṇeṣūttamādaraḥ,त्वत्संभावितम् आत्मानं बहु मन्यामहे वयम् प्रायः प्रत्ययम् आधत्ते स्वगुणेषूत्तमादरः +Ks_6.21,yā naḥ prītir virūpākṣa tvadanudhyānasaṃbhavā sā kim āvedyate tubhyam antarātmāsi dehinām,या नः प्रीतिर् विरूपाक्ष त्वदनुध्यानसंभवा सा किम् आवेद्यते तुभ्यम् अन्तरात्मासि देहिनाम् +Ks_6.22,sākṣād dṛṣṭo 'si na punar vidmas tvāṃ vayam añjasā prasīda kathayātmānaṃ na dhiyāṃ pathi vartase,साक्षाद् दृष्टो ऽसि न पुनर् विद्मस् त्वां वयम् अञ्जसा प्रसीद कथयात्मानं न धियां पथि वर्तसे +Ks_6.23,kiṃ yena sṛjasi vyaktam uta yena bibharṣi tat atha viśvasya saṃhartā bhāgaḥ katama eṣa te,किं येन सृजसि व्यक्तम् उत येन बिभर्षि तत् अथ विश्वस्य संहर्ता भागः कतम एष ते +Ks_6.24,athavā sumahaty eṣā prārthanā deva tiṣṭhatu cintitopasthitāṃs tāvac chādhi naḥ karavāma kim,अथवा सुमहत्य् एषा प्रार्थना देव तिष्ठतु चिन्तितोपस्थितांस् तावच् छाधि नः करवाम किम् +Ks_6.25,atha mauligatasyendor viśadair daśanāṃśubhiḥ upacinvan prabhāṃ tanvīṃ pratyāha parameśvaraḥ,अथ मौलिगतस्येन्दोर् विशदैर् दशनांशुभिः उपचिन्वन् प्रभां तन्वीं प्रत्याह परमेश्वरः +Ks_6.26,viditaṃ vo yathā svārthā na me kāścit pravṛttayaḥ nanu mūrtibhir aṣṭābhir itthaṃbhūto 'smi sūcitaḥ,विदितं वो यथा स्वार्था न मे काश्चित् प्रवृत्तयः ननु मूर्तिभिर् अष्टाभिर् इत्थंभूतो ऽस्मि सूचितः +Ks_6.27,so 'haṃ tṛṣṇāturair vṛṣṭiṃ vidyutvān iva cātakaiḥ ariviprakṛtair devaiḥ prasūtiṃ prati yācitaḥ,सो ऽहं तृष्णातुरैर् वृष्टिं विद्युत्वान् इव चातकैः अरिविप्रकृतैर् देवैः प्रसूतिं प्रति याचितः +Ks_6.28,ata āhartum icchāmi pārvatīm ātmajanmane utpattaye havirbhoktur yajamāna ivāraṇim,अत आहर्तुम् इच्छामि पार्वतीम् आत्मजन्मने उत्पत्तये हविर्भोक्तुर् यजमान इवारणिम् +Ks_6.29,tām asmadarthe yuṣmābhir yācitavyo himālayaḥ vikriyāyai na kalpante saṃbandhāḥ sadanuṣṭhitāḥ,ताम् अस्मदर्थे युष्माभिर् याचितव्यो हिमालयः विक्रियायै न कल्पन्ते संबन्धाः सदनुष्ठिताः +Ks_6.30,unnatena sthitimatā dhuram udvahatā bhuvaḥ tena yojitasaṃbandhaṃ vitta mām apy avañcitam,उन्नतेन स्थितिमता धुरम् उद्वहता भुवः तेन योजितसंबन्धं वित्त माम् अप्य् अवञ्चितम् +Ks_6.31,evaṃ vācyaḥ sa kanyārtham iti vo nopadiśyate bhavatpraṇītam ācāram āmananti hi sādhavaḥ,एवं वाच्यः स कन्यार्थम् इति वो नोपदिश्यते भवत्प्रणीतम् आचारम् आमनन्ति हि साधवः +Ks_6.32,āryāpy arundhatī tatra vyāpāraṃ kartuṃ arhati prāyeṇaivaṃvidhe kārye purandhrīṇāṃ pragalbhatā,आर्याप्य् अरुन्धती तत्र व्यापारं कर्तुं अर्हति प्रायेणैवंविधे कार्ये पुरन्ध्रीणां प्रगल्भता +Ks_6.33,tat prayātauṣadhiprasthaṃ siddhaye himavatpuram mahākośīprapāte 'smin saṃgamaḥ punar eva naḥ,तत् प्रयातौषधिप्रस्थं सिद्धये हिमवत्पुरम् महाकोशीप्रपाते ऽस्मिन् संगमः पुनर् एव नः +Ks_6.34,tasmin saṃyaminām ādye jāte pariṇayonmukhe jahuḥ parigrahavrīḍāṃ prājāpatyās tapasvinaḥ,तस्मिन् संयमिनाम् आद्ये जाते परिणयोन्मुखे जहुः परिग्रहव्रीडां प्राजापत्यास् तपस्विनः +Ks_6.35,tataḥ paramam ity uktvā pratasthe munimaṇḍalam bhagavān api saṃprāptaḥ prathamoddiṣṭam āspadam,ततः परमम् इत्य् उक्त्वा प्रतस्थे मुनिमण्डलम् भगवान् अपि संप्राप्तः प्रथमोद्दिष्टम् आस्पदम् +Ks_6.36,te cākāśam asiśyāmam utpatya paramarṣayaḥ āsedur oṣadhiprasthaṃ manasā samaraṃhasaḥ,ते चाकाशम् असिश्यामम् उत्पत्य परमर्षयः आसेदुर् ओषधिप्रस्थं मनसा समरंहसः +Ks_6.37,alakām ativāhyeva vasatiṃ vasusaṃpadām svargābhiṣyandavamanaṃ kṛtvevopaniveśitam,अलकाम् अतिवाह्येव वसतिं वसुसंपदाम् स्वर्गाभिष्यन्दवमनं कृत्वेवोपनिवेशितम् +Ks_6.38,gaṅgāsrotaḥparikṣiptavaprāntarjvalitauṣadhi bṛhanmaṇiśilāsālaṃ guptāv api manoharam,गङ्गास्रोतःपरिक्षिप्तवप्रान्तर्ज्वलितौषधि बृहन्मणिशिलासालं गुप्ताव् अपि मनोहरम् +Ks_6.39,jitasiṃhabhayā nāgā yatrāśvā bilayonayaḥ yakṣāḥ kiṃpuruṣāḥ paurā yoṣito vanadevatāḥ,जितसिंहभया नागा यत्राश्वा बिलयोनयः यक्षाः किंपुरुषाः पौरा योषितो वनदेवताः +Ks_6.40,śikharāsaktameghānāṃ vyajante yatra veśmanām anugarjitasaṃdigdhāḥ karaṇair murajasvanāḥ,शिखरासक्तमेघानां व्यजन्ते यत्र वेश्मनाम् अनुगर्जितसंदिग्धाः करणैर् मुरजस्वनाः +Ks_6.41,yatra kalpadrumair eva vilolaviṭapāṃśukaiḥ gṛhayantrapatākāśrīr apaurādaranirmitā,यत्र कल्पद्रुमैर् एव विलोलविटपांशुकैः गृहयन्त्रपताकाश्रीर् अपौरादरनिर्मिता +Ks_6.42,yatra sphaṭikaharmyeṣu naktam āpānabhūmiṣu jyotiṣāṃ pratibimbāni prāpnuvanty upahāratām,यत्र स्फटिकहर्म्येषु नक्तम् आपानभूमिषु ज्योतिषां प्रतिबिम्बानि प्राप्नुवन्त्य् उपहारताम् +Ks_6.43,yatrauṣadhiprakāśena naktaṃ darśitasaṃcarāḥ anabhijñās tamisrāṇāṃ durdineṣv abhisārikāḥ,यत्रौषधिप्रकाशेन नक्तं दर्शितसंचराः अनभिज्ञास् तमिस्राणां दुर्दिनेष्व् अभिसारिकाः +Ks_6.44,yauvanāntaṃ vayo yasminn ātaṅkaḥ kusumāyudhaḥ ratikhedasamutpannā nidrā saṃjñāviparyayaḥ,यौवनान्तं वयो यस्मिन्न् आतङ्कः कुसुमायुधः रतिखेदसमुत्पन्ना निद्रा संज्ञाविपर्ययः +Ks_6.45,bhrūbhedibhiḥ sakampoṣṭhair lalitāṅgulitarjanaiḥ yatra kopaiḥ kṛtāḥ strīṇām āprasādārthinaḥ priyāḥ,भ्रूभेदिभिः सकम्पोष्ठैर् ललिताङ्गुलितर्जनैः यत्र कोपैः कृताः स्त्रीणाम् आप्रसादार्थिनः प्रियाः +Ks_6.46,saṃtānakatarucchāyāsuptavidyādharādhvagam yasya copavanaṃ bāhyaṃ sugandhir gandhamādanaḥ,संतानकतरुच्छायासुप्तविद्याधराध्वगम् यस्य चोपवनं बाह्यं सुगन्धिर् गन्धमादनः +Ks_6.47,atha te munayo divyāḥ prekṣya haimavataṃ puram svargābhisaṃdhisukṛtaṃ vañcanām iva menire,अथ ते मुनयो दिव्याः प्रेक्ष्य हैमवतं पुरम् स्वर्गाभिसंधिसुकृतं वञ्चनाम् इव मेनिरे +Ks_6.48,te sadmani girer vegād unmukhadvāḥsthavīkṣitāḥ avaterur jaṭābhārair likhitānalaniścalaiḥ,ते सद्मनि गिरेर् वेगाद् उन्मुखद्वाःस्थवीक्षिताः अवतेरुर् जटाभारैर् लिखितानलनिश्चलैः +Ks_6.49,gaganād avatīrṇā sā yathāvṛddhapurassarā toyāntar bhāskarālīva reje muniparamparā,गगनाद् अवतीर्णा सा यथावृद्धपुरस्सरा तोयान्तर् भास्करालीव रेजे मुनिपरम्परा +Ks_6.50,tān arghyān arghyam ādāya dūrāt pratyudyayau giriḥ namayan sāragurubhiḥ pādanyāsair vasundharām,तान् अर्घ्यान् अर्घ्यम् आदाय दूरात् प्रत्युद्ययौ गिरिः नमयन् सारगुरुभिः पादन्यासैर् वसुन्धराम् +Ks_6.51,dhātutāmrādharaḥ prāṃśur devadārubṛhadbhujaḥ prakṛtyaiva śiloraskaḥ suvyakto himavān iti,धातुताम्राधरः प्रांशुर् देवदारुबृहद्भुजः प्रकृत्यैव शिलोरस्कः सुव्यक्तो हिमवान् इति +Ks_6.52,vidhiprayuktasatkāraiḥ svayaṃ mārgasya darśakaḥ sa tair ākramayām āsa śuddhāntaṃ śuddhakarmabhiḥ,विधिप्रयुक्तसत्कारैः स्वयं मार्गस्य दर्शकः स तैर् आक्रमयाम् आस शुद्धान्तं शुद्धकर्मभिः +Ks_6.53,tatra vetrāsanāsīnān kṛtāsanaparigrahaḥ ity uvāceśvarān vācaṃ prāñjaliḥ pṛthivīdharaḥ,तत्र वेत्रासनासीनान् कृतासनपरिग्रहः इत्य् उवाचेश्वरान् वाचं प्राञ्जलिः पृथिवीधरः +Ks_6.54,apameghodayaṃ varṣam adṛṣṭakusumaṃ phalam atarkitopapannaṃ vo darśanaṃ pratibhāti me,अपमेघोदयं वर्षम् अदृष्टकुसुमं फलम् अतर्कितोपपन्नं वो दर्शनं प्रतिभाति मे +Ks_6.55,mūḍhaṃ buddham ivātmānaṃ haimībhūtam ivāyasam bhūmer divam ivārūḍhaṃ manye bhavadanugrahāt,मूढं बुद्धम् इवात्मानं हैमीभूतम् इवायसम् भूमेर् दिवम् इवारूढं मन्ये भवदनुग्रहात् +Ks_6.56,adyaprabhṛti bhūtānām adhigamyo 'smi śuddhaye yad adhyāsitam arhadbhis tad dhi tīrthaṃ pracakṣate,अद्यप्रभृति भूतानाम् अधिगम्यो ऽस्मि शुद्धये यद् अध्यासितम् अर्हद्भिस् तद् धि तीर्थं प्रचक्षते +Ks_6.57,avaimi pūtam ātmānaṃ dvayenaiva dvijottamāḥ mūrdhni gaṅgāprapātena dhautapādāmbhasā ca vaḥ,अवैमि पूतम् आत्मानं द्वयेनैव द्विजोत्तमाः मूर्ध्नि गङ्गाप्रपातेन धौतपादाम्भसा च वः +Ks_6.58,jaṅgamaṃ praiṣyabhāve vaḥ sthāvaraṃ caraṇāṅkitam vibhaktānugrahaṃ manye dvirūpam api me vapuḥ,जङ्गमं प्रैष्यभावे वः स्थावरं चरणाङ्कितम् विभक्तानुग्रहं मन्ये द्विरूपम् अपि मे वपुः +Ks_6.59,bhavatsaṃbhāvanotthāya paritoṣāya mūrcchate api vyāptadigantāni nāṅgāni prabhavanti me,भवत्संभावनोत्थाय परितोषाय मूर्च्छते अपि व्याप्तदिगन्तानि नाङ्गानि प्रभवन्ति मे +Ks_6.60,na kevalaṃ darīsaṃsthaṃ bhāsvatāṃ darśanena vaḥ antargatam apāstaṃ me rajaso 'pi paraṃ tamaḥ,न केवलं दरीसंस्थं भास्वतां दर्शनेन वः अन्तर्गतम् अपास्तं मे रजसो ऽपि परं तमः +Ks_6.61,kartavyaṃ vo na paśyāmi syāc cet kiṃ nopapadyate śaṅke matpāvanāyaiva prasthānaṃ bhavatām iha,कर्तव्यं वो न पश्यामि स्याच् चेत् किं नोपपद्यते शङ्के मत्पावनायैव प्रस्थानं भवताम् इह +Ks_6.62,tathāpi tāvat kasmiṃś cid ājñāṃ me dātum arhatha viniyogaprasādā hi kiṅkarāḥ prabhaviṣṇuṣu,तथापि तावत् कस्मिंश् चिद् आज्ञां मे दातुम् अर्हथ विनियोगप्रसादा हि किङ्कराः प्रभवि���्णुषु +Ks_6.63,ete vayam amī dārāḥ kanyeyaṃ kulajīvitam brūta yenātra vaḥ kāryam anāsthā bāhyavastuṣu,एते वयम् अमी दाराः कन्येयं कुलजीवितम् ब्रूत येनात्र वः कार्यम् अनास्था बाह्यवस्तुषु +Ks_6.64,ity ūcivāṃs tam evārthaṃ darīmukhavisarpiṇā dvir iva pratiśabdena vyājahāra himālayaḥ,इत्य् ऊचिवांस् तम् एवार्थं दरीमुखविसर्पिणा द्विर् इव प्रतिशब्देन व्याजहार हिमालयः +Ks_6.65,athāṅgirasam agraṇyam udāharaṇavastuṣu ṛṣayaś codayām āsuḥ pratyuvāca sa bhūdharam,अथाङ्गिरसम् अग्रण्यम् उदाहरणवस्तुषु ऋषयश् चोदयाम् आसुः प्रत्युवाच स भूधरम् +Ks_6.66,upapannam idaṃ sarvam ataḥ param api tvayi manasaḥ śikharāṇāṃ ca sadṛśī te samunnatiḥ,उपपन्नम् इदं सर्वम् अतः परम् अपि त्वयि मनसः शिखराणां च सदृशी ते समुन्नतिः +Ks_6.67,sthāne tvāṃ sthāvarātmānaṃ viṣṇum āhus tathā hi te carācarāṇāṃ bhūtānāṃ kukṣir ādhāratāṃ gataḥ,स्थाने त्वां स्थावरात्मानं विष्णुम् आहुस् तथा हि ते चराचराणां भूतानां कुक्षिर् आधारतां गतः +Ks_6.68,gām adhāsyat kathaṃ nāgo mṛṇālamṛdubhiḥ phaṇaiḥ ā rasātalamūlāt tvam avālambiṣyathā na cet,गाम् अधास्यत् कथं नागो मृणालमृदुभिः फणैः आ रसातलमूलात् त्वम् अवालम्बिष्यथा न चेत् +Ks_6.69,acchinnāmalasaṃtānāḥ samudrormyanivāritāḥ punanti lokān puṇyatvāt kīrtayaḥ saritaś ca te,अच्छिन्नामलसंतानाः समुद्रोर्म्यनिवारिताः पुनन्ति लोकान् पुण्यत्वात् कीर्तयः सरितश् च ते +Ks_6.70,yathaiva ślāghyate gaṅgā pādena parameṣṭhinaḥ prabhaveṇa dvitīyena tathaivocchirasā tvayā,यथैव श्लाघ्यते गङ्गा पादेन परमेष्ठिनः प्रभवेण द्वितीयेन तथैवोच्छिरसा त्वया +Ks_6.71,tiryag ūrdhvam adhastāc ca vyāpako mahimā hareḥ trivikramodyatasyāsīt sa ca svābhāvikas tava,तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस्ताच् च व्यापको महिमा हरेः त्रिविक्रमोद्यतस्यासीत् स च स्वाभाविकस् तव +Ks_6.72,yajñabhāgabhujāṃ madhye padam ātasthuṣā tvayā uccair hiraṇmayaṃ śṛṅgaṃ sumeror vitathīkṛtam,यज्ञभागभुजां मध्ये पदम् आतस्थुषा त्वया उच्चैर् हिरण्मयं शृङ्गं सुमेरोर् वितथीकृतम् +Ks_6.73,kāṭhinyaṃ sthāvare kāye bhavatā sarvam arpitam idaṃ tu bhaktinamraṃ te satām ārādhanaṃ vapuḥ,काठिन्यं स्थावरे काये भवता सर्वम् अर्पितम् इदं तु भक्तिनम्रं ते सताम् आराधनं वपुः +Ks_6.74,tad āgamanakāryaṃ naḥ śṛṇu kāryaṃ tavaiva tat śreyasām upadeśāt tu vayam atrāṃśabhāginaḥ,तद् आगमनकार्यं नः शृणु कार्यं तवैव तत् श्रेयसाम् उपदेशात् तु वयम् अत्रांशभागिनः +Ks_6.75,aṇimādiguṇopetam aspṛṣṭapuruṣāntaram śabdam īśvara ity uccaiḥ sārdhacandraṃ bibharti yaḥ,अणिमादिगुणोपेतम् अस्पृष्टपुरुषान्तरम् शब्दम् ईश्वर इत्य् उच्चैः सार्धचन्द्रं बिभर्ति यः +Ks_6.76,kalpitānyonyasāmarthyaiḥ pṛthivyādibhir ātmani yenedaṃ dhriyate viśvaṃ dhuryair yānam ivādhvani,कल्पितान्योन्यसामर्थ्यैः पृथिव्यादिभिर् आत्मनि येनेदं ध्रियते विश्वं धुर्यैर् यानम् इवाध्वनि +Ks_6.77,yogino yaṃ vicinvanti kṣetrābhyantaravartinam anāvṛttibhayaṃ yasya padam āhur manīṣiṇaḥ,योगिनो यं विचिन्वन्ति क्षेत्राभ्यन्तरवर्���िनम् अनावृत्तिभयं यस्य पदम् आहुर् मनीषिणः +Ks_6.78,sa te duhitaraṃ sākṣāt sākṣī viśvasya karmaṇaḥ vṛṇute varadaḥ śaṃbhur asmatsaṃkrāmitaiḥ padaiḥ,स ते दुहितरं साक्षात् साक्षी विश्वस्य कर्मणः वृणुते वरदः शंभुर् अस्मत्संक्रामितैः पदैः +Ks_6.79,tam artham iva bhāratyā sutayā yoktum arhasi aśocyā hi pituḥ kanyā sadbhartre pratipāditā,तम् अर्थम् इव भारत्या सुतया योक्तुम् अर्हसि अशोच्या हि पितुः कन्या सद्भर्त्रे प्रतिपादिता +Ks_6.80,yāvad etāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca mātaraṃ kalpayanty enām īśo hi jagataḥ pitā,यावद् एतानि भूतानि स्थावराणि चराणि च मातरं कल्पयन्त्य् एनाम् ईशो हि जगतः पिता +Ks_6.81,praṇamya śitikaṇṭhāya vibudhās tadanantaram caraṇau rañjayanty asyāś cūḍāmaṇimarīcibhiḥ,प्रणम्य शितिकण्ठाय विबुधास् तदनन्तरम् चरणौ रञ्जयन्त्य् अस्याश् चूडामणिमरीचिभिः +Ks_6.82,umā vadhūr bhavān dātā yācitāra ime vayam varaḥ śaṃbhur alaṃ hy eṣa tvatkulodbhūtaye vidhiḥ,उमा वधूर् भवान् दाता याचितार इमे वयम् वरः शंभुर् अलं ह्य् एष त्वत्कुलोद्भूतये विधिः +Ks_6.83,astotuḥ stūyamānasya vandyasyānanyavandinaḥ sutāsaṃbandhavidhinā bhava viśvaguror guruḥ,अस्तोतुः स्तूयमानस्य वन्द्यस्यानन्यवन्दिनः सुतासंबन्धविधिना भव विश्वगुरोर् गुरुः +Ks_6.84,evaṃ vādini devarṣau pārśve pitur adhomukhī līlākamalapatrāṇi gaṇayām āsa pārvatī,एवं वादिनि देवर्षौ पार्श्वे पितुर् अधोमुखी लीलाकमलपत्राणि गणयाम् आस पार्वती +Ks_6.85,śailaḥ saṃpūrṇakāmo 'pi menāmukham udaikṣata prāyeṇa gṛhiṇīnetrāḥ kanyārthe hi kuṭumbinaḥ,शैलः संपूर्णकामो ऽपि मेनामुखम् उदैक्षत प्रायेण गृहिणीनेत्राः कन्यार्थे हि कुटुम्बिनः +Ks_6.86,mene menāpi tat sarvaṃ patyuḥ kāryam abhīpsitam bhavanty avyabhicāriṇyo bhartur iṣṭe pativratāḥ,मेने मेनापि तत् सर्वं पत्युः कार्यम् अभीप्सितम् भवन्त्य् अव्यभिचारिण्यो भर्तुर् इष्टे पतिव्रताः +Ks_6.87,idam atrottaraṃ nyāyyam iti buddhyā vimṛśya saḥ ādade vacasām ante maṅgalālaṅkṛtāṃ sutām,इदम् अत्रोत्तरं न्याय्यम् इति बुद्ध्या विमृश्य सः आददे वचसाम् अन्ते मङ्गलालङ्कृतां सुताम् +Ks_6.88,ehi viśvātmane vatse bhikṣāsi parikalpitā arthino munayaḥ prāptaṃ gṛhamedhiphalaṃ mayā,एहि विश्वात्मने वत्से भिक्षासि परिकल्पिता अर्थिनो मुनयः प्राप्तं गृहमेधिफलं मया +Ks_6.89,etāvad uktvā tanayām ṛṣīn āha mahīdharaḥ iyaṃ namati vaḥ sarvāṃs trilocanavadhūr iti,एतावद् उक्त्वा तनयाम् ऋषीन् आह महीधरः इयं नमति वः सर्वांस् त्रिलोचनवधूर् इति +Ks_6.90,īpsitārthakriyodāraṃ te 'bhinandya girer vacaḥ āśīrbhir edhayām āsuḥ puraḥpākābhir ambikām,ईप्सितार्थक्रियोदारं ते ऽभिनन्द्य गिरेर् वचः आशीर्भिर् एधयाम् आसुः पुरःपाकाभिर् अम्बिकाम् +Ks_6.91,tāṃ praṇāmādarasrastajāmbūnadavataṃsakām aṅkam āropayām āsa lajjamānām arundhatī,तां प्रणामादरस्रस्तजाम्बूनदवतंसकाम् अङ्कम् आरोपयाम् आस लज्जमानाम् अरुन्धती +Ks_6.92,tanmātaraṃ cāśrumukhīṃ duhitṛsnehaviklavām varasyānanyapūrvasya viśokām akarod guṇaiḥ,तन्मातरं चाश्रुमुखीं दुहितृस्नेहविक्लवाम् वरस्यानन्यपूर्वस्य विशोकाम् अकरोद् गुणैः +Ks_6.93,vaivāhikīṃ tithiṃ pṛṣṭās tatkṣaṇaṃ harabandhunā te tryahād ūrdhvam ākhyāya celuś cīraparigrahāḥ,वैवाहिकीं तिथिं पृष्टास् तत्क्षणं हरबन्धुना ते त्र्यहाद् ऊर्ध्वम् आख्याय चेलुश् चीरपरिग्रहाः +Ks_6.94,te himālayam āmantrya punaḥ prekṣya ca śūlinam siddhaṃ cāsmai nivedyārthaṃ tadvisṛṣṭāḥ kham udyayuḥ,ते हिमालयम् आमन्त्र्य पुनः प्रेक्ष्य च शूलिनम् सिद्धं चास्मै निवेद्यार्थं तद्विसृष्टाः खम् उद्ययुः +Ks_6.95,paśupatir api tāny ahāni kṛcchrād agamayad adrisutāsamāgamotkaḥ kam aparam avaśaṃ na viprakuryur vibhum api taṃ yad amī spṛśanti bhāvāḥ,पशुपतिर् अपि तान्य् अहानि कृच्छ्राद् अगमयद् अद्रिसुतासमागमोत्कः कम् अपरम् अवशं न विप्रकुर्युर् विभुम् अपि तं यद् अमी स्पृशन्ति भावाः +Ks_7.1,athauṣadhīnām adhipasya vṛddhau tithau ca jāmitraguṇānvitāyām sametabandhur himavān sutāyā vivāhadīkṣāvidhim anvatiṣṭhat,अथौषधीनाम् अधिपस्य वृद्धौ तिथौ च जामित्रगुणान्वितायाम् समेतबन्धुर् हिमवान् सुताया विवाहदीक्षाविधिम् अन्वतिष्ठत् +Ks_7.2,vaivāhikaiḥ kautukasaṃvidhānair gṛhe gṛhe vyagrapuraṃdhrivargam āsīt puraṃ sānumato 'nurāgād antaḥpuraṃ caikakulopameyam,वैवाहिकैः कौतुकसंविधानैर् गृहे गृहे व्यग्रपुरंध्रिवर्गम् आसीत् पुरं सानुमतो ऽनुरागाद् अन्तःपुरं चैककुलोपमेयम् +Ks_7.3,saṃtānakākīrṇamahāpathaṃ tac cīnāṃśukaiḥ kalpitaketumālam bhāsā jvalat kāñcanatoraṇānāṃ sthānāntarasvarga ivābabhāse,संतानकाकीर्णमहापथं तच् चीनांशुकैः कल्पितकेतुमालम् भासा ज्वलत् काञ्चनतोरणानां स्थानान्तरस्वर्ग इवाबभासे +Ks_7.4,ekaiva satyām api putrapaṅktau cirasya dṛṣṭeva mṛtotthiteva āsannapāṇigrahaṇeti pitror umā viśeṣocchvasitaṃ babhūva,एकैव सत्याम् अपि पुत्रपङ्क्तौ चिरस्य दृष्टेव मृतोत्थितेव आसन्नपाणिग्रहणेति पित्रोर् उमा विशेषोच्छ्वसितं बभूव +Ks_7.5,aṅkād yayāv aṅkam udīritāśīḥ sā maṇḍanān maṇḍanam anvabhuṅkta saṃbandhibhinno 'pi gireḥ kulasya snehas tadekāyatanaṃ jagāma,अङ्काद् ययाव् अङ्कम् उदीरिताशीः सा मण्डनान् मण्डनम् अन्वभुङ्क्त संबन्धिभिन्नो ऽपि गिरेः कुलस्य स्नेहस् तदेकायतनं जगाम +Ks_7.6,maitre muhūrte śaśalāñchanena yogaṃ gatāsūttaraphalgunīṣu tasyāḥ śarīre pratikarma cakrur bandhustriyo yāḥ patiputravatyaḥ,मैत्रे मुहूर्ते शशलाञ्छनेन योगं गतासूत्तरफल्गुनीषु तस्याः शरीरे प्रतिकर्म चक्रुर् बन्धुस्त्रियो याः पतिपुत्रवत्यः +Ks_7.7,sā gaurasiddhārthaniveśavadbhir dūrvāpravālaiḥ pratibhinnarāgam nirnābhikauśeyam upāttabāṇam abhyaṅganepathyam alañcakāra,सा गौरसिद्धार्थनिवेशवद्भिर् दूर्वाप्रवालैः प्रतिभिन्नरागम् निर्नाभिकौशेयम् उपात्तबाणम् अभ्यङ्गनेपथ्यम् अलञ्चकार +Ks_7.8,babhau ca saṃparkam upetya bālā navena dīkṣāvidhisāyakena kareṇa bhānor bahulāvasāne saṃdhukṣyamāṇeva śaśāṅkalekhā,बभौ च संपर्कम् उपेत्य बाला नवेन दीक्षाविधिसायकेन करेण भानोर् बहुलावसाने संधुक्ष्यमाणेव शशाङ्कलेखा +Ks_7.9,tāṃ lodhrakalkena hṛtāṅgatailām āśyānakāleyakṛtāṅgarāgām vāso vasānām abhiṣekayogyaṃ nāryaś catuṣkābhimukhaṃ vyanaiṣuḥ,तां लोध्रकल्केन हृताङ्गतैलाम् आश्यानकालेयकृताङ्गरागाम् वासो वसानाम् अभिषेकयोग्यं नार्यश् चतुष्काभिमुखं व्यनैषुः +Ks_7.10,vinyastavaidūryaśilātale 'sminn aviddhamuktāphalabhakticitre āvarjitāṣṭāpadakumbhatoyāḥ satūryam enāṃ snapayāṃ babhūvuḥ,विन्यस्तवैदूर्यशिलातले ऽस्मिन्न् अविद्धमुक्ताफलभक्तिचित्रे आवर्जिताष्टापदकुम्भतोयाः सतूर्यम् एनां स्नपयां बभूवुः +Ks_7.11,sā maṅgalasnānaviśuddhagātrī gṛhītapatyudgamanīyavastrā nirvṛttaparjanyajalābhiṣekā praphullakāśā vasudheva reje,सा मङ्गलस्नानविशुद्धगात्री गृहीतपत्युद्गमनीयवस्त्रा निर्वृत्तपर्जन्यजलाभिषेका प्रफुल्लकाशा वसुधेव रेजे +Ks_7.12,tasmāt pradeśāc ca vitānavantaṃ yuktaṃ maṇistambhacatuṣṭayena pativratābhiḥ parigṛhya ninye kḷptāsanaṃ kautukavedimadhyam,तस्मात् प्रदेशाच् च वितानवन्तं युक्तं मणिस्तम्भचतुष्टयेन पतिव्रताभिः परिगृह्य निन्ये कॢप्तासनं कौतुकवेदिमध्यम् +Ks_7.13,tāṃ prāṅmukhīṃ tatra niveśya tanvīṃ kṣaṇaṃ vyalambanta puro niṣaṇṇāḥ bhūtārthaśobhāhriyamāṇanetrāḥ prasādhane sannihite 'pi nāryaḥ,तां प्राङ्मुखीं तत्र निवेश्य तन्वीं क्षणं व्यलम्बन्त पुरो निषण्णाः भूतार्थशोभाह्रियमाणनेत्राः प्रसाधने सन्निहिते ऽपि नार्यः +Ks_7.14,dhūpoṣmaṇā tyājitam ārdrabhāvaṃ keśāntam antaḥkusumaṃ tadīyam paryākṣipat kācid udārabandhaṃ dūrvāvatā pāṇḍumadhūkadāmnā,धूपोष्मणा त्याजितम् आर्द्रभावं केशान्तम् अन्तःकुसुमं तदीयम् पर्याक्षिपत् काचिद् उदारबन्धं दूर्वावता पाण्डुमधूकदाम्ना +Ks_7.15,vinyastaśuklāguru cakrur asyā gorocanāpatravibhaṅgam aṅgam sā cakravākāṅkitasaikatāyās trisrotasaḥ kāntim atītya tasthau,विन्यस्तशुक्लागुरु चक्रुर् अस्या गोरोचनापत्रविभङ्गम् अङ्गम् सा चक्रवाकाङ्कितसैकतायास् त्रिस्रोतसः कान्तिम् अतीत्य तस्थौ +Ks_7.16,lagnadvirephaṃ paribhūya padmaṃ sameghalekhaṃ śaśinaś ca bimbam tadānanaśrīr alakaiḥ prasiddhaiś ciccheda sādṛśyakathāprasaṅgam,लग्नद्विरेफं परिभूय पद्मं समेघलेखं शशिनश् च बिम्बम् तदाननश्रीर् अलकैः प्रसिद्धैश् चिच्छेद सादृश्यकथाप्रसङ्गम् +Ks_7.17,karṇārpito lodhrakaṣāyarūkṣe gorocanākṣepanitāntagaure tasyāḥ kapole parabhāgalābhād babandha cakṣūṃṣi yavaprarohaḥ,कर्णार्पितो लोध्रकषायरूक्षे गोरोचनाक्षेपनितान्तगौरे तस्याः कपोले परभागलाभाद् बबन्ध चक्षूंषि यवप्ररोहः +Ks_7.18,rekhābibhaktaś ca vibhaktagātryāḥ kiṃcinmadhūcchiṣṭavimṛṣṭarāgaḥ kām apy abhikhyāṃ sphuritair apuṣyad āsannalāvaṇyaphalo 'dhraroṣṭhaḥ,रेखाबिभक्तश् च विभक्तगात्र्याः किंचिन्मधूच्छिष्टविमृष्टरागः काम् अप्य् अभिख्यां स्फुरितैर् अपुष्यद् आसन्नलावण्यफलो ऽध्ररोष्ठः +Ks_7.19,patyuḥ śiraścandrakalām anena spṛśeti sakhyā parihāsapūrvam sā rañjayitvā caraṇau kṛtāśīr mālyena tāṃ nirvacanaṃ jaghāna,पत्युः शिरश्चन्द्रकलाम् अने��� स्पृशेति सख्या परिहासपूर्वम् सा रञ्जयित्वा चरणौ कृताशीर् माल्येन तां निर्वचनं जघान +Ks_7.20,tasyāḥ sujātotpalapatrakānte prasādhikābhir nayane nirīkṣya na cakṣuṣoḥ kāntiviśeṣabuddhyā kālāñjanaṃ maṅgalam ity upāttam,तस्याः सुजातोत्पलपत्रकान्ते प्रसाधिकाभिर् नयने निरीक्ष्य न चक्षुषोः कान्तिविशेषबुद्ध्या कालाञ्जनं मङ्गलम् इत्य् उपात्तम् +Ks_7.21,sā saṃbhavadbhiḥ kusumair lateva jyotirbhir udyadbhir iva triyāmā sarid vihaṅgair iva līyamānair āmucyamānābharaṇā cakāse,सा संभवद्भिः कुसुमैर् लतेव ज्योतिर्भिर् उद्यद्भिर् इव त्रियामा सरिद् विहङ्गैर् इव लीयमानैर् आमुच्यमानाभरणा चकासे +Ks_7.22,ātmānam ālokya ca śobhamānam ādarśabimbe stimitāyatākṣī haropayāne tvaritā babhūva strīṇāṃ priyālokaphalo hi veṣaḥ,आत्मानम् आलोक्य च शोभमानम् आदर्शबिम्बे स्तिमितायताक्षी हरोपयाने त्वरिता बभूव स्त्रीणां प्रियालोकफलो हि वेषः +Ks_7.23,athāṅgulibhyāṃ haritālam ārdraṃ māṅgalyam ādāya manaḥśilāṃ ca karṇāvasaktāmaladantapatraṃ mātā tadīyaṃ mukham unnamayya,अथाङ्गुलिभ्यां हरितालम् आर्द्रं माङ्गल्यम् आदाय मनःशिलां च कर्णावसक्तामलदन्तपत्रं माता तदीयं मुखम् उन्नमय्य +Ks_7.24,umāstanodbhedam anupravṛddho manoratho yaḥ prathamo babhūva tam eva menā duhituḥ kathaṃcid vivāhadīkṣātilakaṃ cakāra,उमास्तनोद्भेदम् अनुप्रवृद्धो मनोरथो यः प्रथमो बभूव तम् एव मेना दुहितुः कथंचिद् विवाहदीक्षातिलकं चकार +Ks_7.25,babandha cāsrākuladṛṣṭir asyāḥ sthānāntare kalpitasanniveśam dhātryaṅgulībhiḥ pratisāryamāṇam ūrṇamayaṃ kautukahastasūtram,बबन्ध चास्राकुलदृष्टिर् अस्याः स्थानान्तरे कल्पितसन्निवेशम् धात्र्यङ्गुलीभिः प्रतिसार्यमाणम् ऊर्णमयं कौतुकहस्तसूत्रम् +Ks_7.26,kṣīrodaveleva saphenapuñjā paryāptacandreva śarattriyāmā navaṃ navakṣaumanivāsinī sā bhūyo babhau darpaṇam ādadhānā,क्षीरोदवेलेव सफेनपुञ्जा पर्याप्तचन्द्रेव शरत्त्रियामा नवं नवक्षौमनिवासिनी सा भूयो बभौ दर्पणम् आदधाना +Ks_7.27,tām arcitābhyaḥ kuladevatābhyaḥ kulapratiṣṭḥāṃ praṇamayya mātā akārayat kārayitavyadakṣā krameṇa pādagrahaṇaṃ satīnām,ताम् अर्चिताभ्यः कुलदेवताभ्यः कुलप्रतिष्ट्ःआं प्रणमय्य माता अकारयत् कारयितव्यदक्षा क्रमेण पादग्रहणं सतीनाम् +Ks_7.28,akhaṇḍitaṃ prema labhasva patyur ity ucyate tābhir umā sma namrā tayā tu tasyārdhaśarīrabhājā paścātkṛtāḥ snigdhajanāśiṣo ' pi,अखण्डितं प्रेम लभस्व पत्युर् इत्य् उच्यते ताभिर् उमा स्म नम्रा तया तु तस्यार्धशरीरभाजा पश्चात्कृताः स्निग्धजनाशिषो ऽ पि +Ks_7.29,icchāvibhūtyor anurūpam adris tasyāḥ kṛtī kṛtyam aśeṣayitvā sabhyaḥ sabhāyāṃ suhṛdāsthitāyāṃ tasthau vṛṣāṅkāgamanapratīkṣaḥ,इच्छाविभूत्योर् अनुरूपम् अद्रिस् तस्याः कृती कृत्यम् अशेषयित्वा सभ्यः सभायां सुहृदास्थितायां तस्थौ वृषाङ्कागमनप्रतीक्षः +Ks_7.30,tāvad varasyāpi kuberaśaile tatpūrvapāṇigrahaṇānurūpam prasādhanaṃ mātṛbhir ādṛtābhir nyastaṃ purastāt puraśāsanasya,तावद् वरस्यापि कुबेरश���ले तत्पूर्वपाणिग्रहणानुरूपम् प्रसाधनं मातृभिर् आदृताभिर् न्यस्तं पुरस्तात् पुरशासनस्य +Ks_7.31,tadgauravān maṅgalamaṇḍanaśrīḥ sā paspṛśe kevalam īśvareṇa sva eva veṣaḥ pariṇetur iṣṭaṃ bhāvāntaraṃ tasya vibhoḥ prapede,तद्गौरवान् मङ्गलमण्डनश्रीः सा पस्पृशे केवलम् ईश्वरेण स्व एव वेषः परिणेतुर् इष्टं भावान्तरं तस्य विभोः प्रपेदे +Ks_7.32,babhūva bhasmaiva sitāṅgarāgaḥ kapālam evāmalaśekharaśrīḥ upāntabhāgeṣu ca rocanāṅko gajājinasyaiva dukūlabhāvaḥ,बभूव भस्मैव सिताङ्गरागः कपालम् एवामलशेखरश्रीः उपान्तभागेषु च रोचनाङ्को गजाजिनस्यैव दुकूलभावः +Ks_7.33,śaṅkhāntaradyoti vilocanaṃ yad antarniviṣṭāmalapiṅgatāram sānnidhyapakṣe haritālamayyās tad eva jātaṃ tilakakriyāyāḥ,शङ्खान्तरद्योति विलोचनं यद् अन्तर्निविष्टामलपिङ्गतारम् सान्निध्यपक्षे हरितालमय्यास् तद् एव जातं तिलकक्रियायाः +Ks_7.34,yathāpradeśaṃ bhujageśvarāṇāṃ kariśyatām ābharaṇāntaratvam śarīramātraṃ vikṛtiṃ prapede tathaiva tasthuḥ phaṇaratnaśobhāḥ,यथाप्रदेशं भुजगेश्वराणां करिश्यताम् आभरणान्तरत्वम् शरीरमात्रं विकृतिं प्रपेदे तथैव तस्थुः फणरत्नशोभाः +Ks_7.35,divāpi niṣṭhyūtamarīcibhāsā bālyād anāviṣkṛtalāñchanena candreṇa nityaṃ pratibhinnamauleś cūḍāmaṇeḥ kiṃ grahaṇaṃ harasya,दिवापि निष्ठ्यूतमरीचिभासा बाल्याद् अनाविष्कृतलाञ्छनेन चन्द्रेण नित्यं प्रतिभिन्नमौलेश् चूडामणेः किं ग्रहणं हरस्य +Ks_7.36,ity adbhutaikaprabhavaḥ prabhāvāt prasiddhanepathyavidher vidhātā ātmānam āsannagaṇopanīte khaḍge niṣaktapratimaṃ dadarśa,इत्य् अद्भुतैकप्रभवः प्रभावात् प्रसिद्धनेपथ्यविधेर् विधाता आत्मानम् आसन्नगणोपनीते खड्गे निषक्तप्रतिमं ददर्श +Ks_7.37,sa gopatiṃ nandibhujāvalambī śārdūlacarmāntaritorupṛṣṭham tadbhaktisaṃkṣiptabṛhatpramāṇam āruhya kailāsam iva pratasthe,स गोपतिं नन्दिभुजावलम्बी शार्दूलचर्मान्तरितोरुपृष्ठम् तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणम् आरुह्य कैलासम् इव प्रतस्थे +Ks_7.38,taṃ mātaro devam anuvrajantyaḥ svavāhanakṣobhacalāvataṃsāḥ mukhaiḥ prabhāmaṇḍalareṇugauraiḥ padmākaraṃ cakrur ivāntarīkṣam,तं मातरो देवम् अनुव्रजन्त्यः स्ववाहनक्षोभचलावतंसाः मुखैः प्रभामण्डलरेणुगौरैः पद्माकरं चक्रुर् इवान्तरीक्षम् +Ks_7.39,tāsāṃ ca paścāt kanakaprabhāṇāṃ kālī kapālābharaṇā cakāse balākinī nīlapayodarājī dūraṃ puraḥkṣiptaśatahradeva,तासां च पश्चात् कनकप्रभाणां काली कपालाभरणा चकासे बलाकिनी नीलपयोदराजी दूरं पुरःक्षिप्तशतह्रदेव +Ks_7.40,tato gaṇaiḥ śūlabhṛtaḥ purogair udīrito maṅgalatūryaghoṣaḥ vimānaśṛṅgāṇy avagāhamānaḥ śaśaṃsa sevāvasaraṃ surebhyaḥ,ततो गणैः शूलभृतः पुरोगैर् उदीरितो मङ्गलतूर्यघोषः विमानशृङ्गाण्य् अवगाहमानः शशंस सेवावसरं सुरेभ्यः +Ks_7.41,upādade tasya sahasraraśmis tvaṣṭrā navaṃ nirmitam ātapatram sa taddukūlād avidūramaulir babhau patadgaṅga ivottamāṅge,उपाददे तस्य सहस्ररश्मिस् त्वष्ट्रा नवं निर्मितम् आतपत्रम् स तद्दुकूलाद् अविदू���मौलिर् बभौ पतद्गङ्ग इवोत्तमाङ्गे +Ks_7.42,mūrte ca gaṅgāyamune tadānīṃ sacāmare devam aseviṣātām samudragārūpaviparyaye 'pi sahaṃsapāte iva lakṣyamāṇe,मूर्ते च गङ्गायमुने तदानीं सचामरे देवम् असेविषाताम् समुद्रगारूपविपर्यये ऽपि सहंसपाते इव लक्ष्यमाणे +Ks_7.43,tam anvagacchat prathamo vidhātā śrīvatsalakṣmā puruṣaś ca sākṣāt jayeti vācā mahimānam asya saṃvardhayantyā haviṣeva vahnim,तम् अन्वगच्छत् प्रथमो विधाता श्रीवत्सलक्ष्मा पुरुषश् च साक्षात् जयेति वाचा महिमानम् अस्य संवर्धयन्त्या हविषेव वह्निम् +Ks_7.44,ekaiva mūrtir bibhide tridhā sā sāmānyam eṣāṃ prathamāvaratvam viṣṇor haras tasya hariḥ kadācid vedhās tayos tāv api dhātur ādyau,एकैव मूर्तिर् बिभिदे त्रिधा सा सामान्यम् एषां प्रथमावरत्वम् विष्णोर् हरस् तस्य हरिः कदाचिद् वेधास् तयोस् ताव् अपि धातुर् आद्यौ +Ks_7.45,taṃ lokapālāḥ puruhūtamukhyāḥ śrīlakṣaṇotsargavinītaveṣāḥ dṛṣṭipradāne kṛtanandisaṃjñās taddarśitāḥ prāñjalayaḥ praṇemuḥ,तं लोकपालाः पुरुहूतमुख्याः श्रीलक्षणोत्सर्गविनीतवेषाः दृष्टिप्रदाने कृतनन्दिसंज्ञास् तद्दर्शिताः प्राञ्जलयः प्रणेमुः +Ks_7.46,kampena mūrdhnaḥ śatapatrayoniṃ vācā hariṃ vṛtrahaṇaṃ smitena ālokamātreṇa surān aśeṣān saṃbhāvayām āsa yathāpradhānam,कम्पेन मूर्ध्नः शतपत्रयोनिं वाचा हरिं वृत्रहणं स्मितेन आलोकमात्रेण सुरान् अशेषान् संभावयाम् आस यथाप्रधानम् +Ks_7.47,tasmai jayāśīḥ sasṛje purastāt saptarṣibhis tān smitapūrvam āha vivāhayajñe vitate 'tra yūyam adhvaryavaḥ pūrvavṛtā mayeti,तस्मै जयाशीः ससृजे पुरस्तात् सप्तर्षिभिस् तान् स्मितपूर्वम् आह विवाहयज्ञे वितते ऽत्र यूयम् अध्वर्यवः पूर्ववृता मयेति +Ks_7.48,viśvāvasuprāgraharaiḥ pravīṇaiḥ saṃgīyamānatripurāvadānaḥ adhvānam adhvāntavikāralaṅghyas tatāra tārādhipakhaṇḍadhārī,विश्वावसुप्राग्रहरैः प्रवीणैः संगीयमानत्रिपुरावदानः अध्वानम् अध्वान्तविकारलङ्घ्यस् ततार ताराधिपखण्डधारी +Ks_7.49,khe khelagāmī tam uvāha vāhaḥ saśabdacāmīkarakiṅkiṇīkaḥ taṭābhighātād iva lagnapaṅke dhunvan muhuḥ protaghane viṣāṇe,खे खेलगामी तम् उवाह वाहः सशब्दचामीकरकिङ्किणीकः तटाभिघाताद् इव लग्नपङ्के धुन्वन् मुहुः प्रोतघने विषाणे +Ks_7.50,sa prāpad aprāptaparābhiyogaṃ nagendraguptaṃ nagaraṃ muhūrtāt puro vilagnair haradṛṣṭipātaiḥ suvarṇasūtrair iva kṛṣyamāṇaḥ,स प्रापद् अप्राप्तपराभियोगं नगेन्द्रगुप्तं नगरं मुहूर्तात् पुरो विलग्नैर् हरदृष्टिपातैः सुवर्णसूत्रैर् इव कृष्यमाणः +Ks_7.51,tasyopakaṇṭhe ghananīlakaṇṭḥaḥ kutūhalād unmukhapauradṛṣṭaḥ svabāṇacihnād avatīrya mārgād āsannabhūpṛṣṭham iyāya devaḥ,तस्योपकण्ठे घननीलकण्ट्ःअः कुतूहलाद् उन्मुखपौरदृष्टः स्वबाणचिह्नाद् अवतीर्य मार्गाद् आसन्नभूपृष्ठम् इयाय देवः +Ks_7.52,tam ṛddhimadbandhujanādhirūḍhair vṛndair gajānāṃ giricakravartī pratyujjagāmāgamanapratītaḥ praphullavṛkṣaiḥ kaṭakair iva svaiḥ,तम् ऋद्धिमद्बन्धुजनाधिरूढैर् वृन्दैर् गजानां गिरिचक्रवर्ती प्रत्युज्जगामागमनप्रतीतः प्रफुल्लवृक्षैः कटकैर् इव स्वैः +Ks_7.53,vargāv ubhau devamahīdharāṇāṃ dvāre purasyodghaṭitāpidhāne samīyatur dūravisarpighoṣau bhinnaikasetū payasām ivaughau,वर्गाव् उभौ देवमहीधराणां द्वारे पुरस्योद्घटितापिधाने समीयतुर् दूरविसर्पिघोषौ भिन्नैकसेतू पयसाम् इवौघौ +Ks_7.54,hrīmān abhūd bhūmidharo hareṇa trailokyavandyena kṛtapraṇāmaḥ pūrvaṃ mahimnā sa hi tasya dūram āvarjitaṃ nātmaśiro viveda,ह्रीमान् अभूद् भूमिधरो हरेण त्रैलोक्यवन्द्येन कृतप्रणामः पूर्वं महिम्ना स हि तस्य दूरम् आवर्जितं नात्मशिरो विवेद +Ks_7.55,sa prītiyogād vikasanmukhaśrīr jāmātur agresaratām upetya prāveśayan mandiram ṛddham enam āgulphakīrṇāpaṇamārgapuṣpam,स प्रीतियोगाद् विकसन्मुखश्रीर् जामातुर् अग्रेसरताम् उपेत्य प्रावेशयन् मन्दिरम् ऋद्धम् एनम् आगुल्फकीर्णापणमार्गपुष्पम् +Ks_7.56,tasmin muhūrte purasundarīṇām īśānasaṃdarśanalālasānām prāsādamālāsu babhūvur itthaṃ tyaktānyakāryāṇi viceṣṭitāni,तस्मिन् मुहूर्ते पुरसुन्दरीणाम् ईशानसंदर्शनलालसानाम् प्रासादमालासु बभूवुर् इत्थं त्यक्तान्यकार्याणि विचेष्टितानि +Ks_7.57,ālokamārgaṃ sahasā vrajantyā kayācid udveṣṭanavāntamālyaḥ bandhuṃ na saṃbhāvita eva tāvat kareṇa ruddho 'pi na keśapāśaḥ,आलोकमार्गं सहसा व्रजन्त्या कयाचिद् उद्वेष्टनवान्तमाल्यः बन्धुं न संभावित एव तावत् करेण रुद्धो ऽपि न केशपाशः +Ks_7.58,prasādhikālambitam agrapādam ākṣipya kācid dravarāgam eva utsṛṣṭalīlāgatir āgavākṣād alaktakāṅkāṃ padavīṃ tatāna,प्रसाधिकालम्बितम् अग्रपादम् आक्षिप्य काचिद् द्रवरागम् एव उत्सृष्टलीलागतिर् आगवाक्षाद् अलक्तकाङ्कां पदवीं ततान +Ks_7.59,vilocanaṃ dakṣiṇam añjanena saṃbhāvya tadvañcitavāmanetrā tathaiva vātāyanasaṃnikarṣaṃ yayau śalākām aparā vahantī,विलोचनं दक्षिणम् अञ्जनेन संभाव्य तद्वञ्चितवामनेत्रा तथैव वातायनसंनिकर्षं ययौ शलाकाम् अपरा वहन्ती +Ks_7.60,jālāntarapreṣitadṛṣtir anyā prasthānabhinnāṃ na babandha nīvīm nābhipraviṣṭābharaṇaprabheṇa hastena tasthāv avalambya vāsaḥ,जालान्तरप्रेषितदृष्तिर् अन्या प्रस्थानभिन्नां न बबन्ध नीवीम् नाभिप्रविष्टाभरणप्रभेण हस्तेन तस्थाव् अवलम्ब्य वासः +Ks_7.61,ardhācitā satvaram utthitāyāḥ pade pade durnimite galantī kasyāścid āsīd raśanā tadānīm aṅguṣṭhamūlārpitasūtraśeṣā,अर्धाचिता सत्वरम् उत्थितायाः पदे पदे दुर्निमिते गलन्ती कस्याश्चिद् आसीद् रशना तदानीम् अङ्गुष्ठमूलार्पितसूत्रशेषा +Ks_7.62,tāsāṃ mukhair āsavagandhagarbhair vyāptāntarāḥ sāndrakutūhalānām vilolanetrabhramarair gavākṣāḥ sahasrapatrābharaṇā ivāsan,तासां मुखैर् आसवगन्धगर्भैर् व्याप्तान्तराः सान्द्रकुतूहलानाम् विलोलनेत्रभ्रमरैर् गवाक्षाः सहस्रपत्राभरणा इवासन् +Ks_7.63,tāvat patākākulam indumaulir uttoraṇaṃ rājapathaṃ prapede prāsādaśṛṅgāṇi divāpi kurvañ jyotsnābhiṣekadviguṇadyutīni,तावत् पताकाकुलम् इन्दुमौलिर् उत्तोरणं राजपथं प्रपेदे प्रासादशृङ्गाणि दिव���पि कुर्वञ् ज्योत्स्नाभिषेकद्विगुणद्युतीनि +Ks_7.64,tam ekadṛśyaṃ nayanaiḥ pibantyo nāryo na jagmur viṣayāntarāṇi tathā hi śeṣendriyavṛttir āsāṃ sarvātmanā cakṣur iva praviṣṭā,तम् एकदृश्यं नयनैः पिबन्त्यो नार्यो न जग्मुर् विषयान्तराणि तथा हि शेषेन्द्रियवृत्तिर् आसां सर्वात्मना चक्षुर् इव प्रविष्टा +Ks_7.65,sthāne tapo duścaram etadartham aparṇayā pelavayāpi taptam yā dāsyam apy asya labheta nārī sā syāt kṛtārthā kim utāṅkaśayyām,स्थाने तपो दुश्चरम् एतदर्थम् अपर्णया पेलवयापि तप्तम् या दास्यम् अप्य् अस्य लभेत नारी सा स्यात् कृतार्था किम् उताङ्कशय्याम् +Ks_7.66,paraspareṇa spṛhaṇīyaśobhaṃ na ced idaṃ dvandvam ayojayiṣyat asmin dvaye rūpavidhānayatnaḥ patyuḥ prajānāṃ viphalo 'bhaviśyat,परस्परेण स्पृहणीयशोभं न चेद् इदं द्वन्द्वम् अयोजयिष्यत् अस्मिन् द्वये रूपविधानयत्नः पत्युः प्रजानां विफलो ऽभविश्यत् +Ks_7.67,na nūnam ārūḍharuṣā śarīram anena dagdhaṃ kusumāyudhasya vrīḍād amuṃ devam udīkṣya manye saṃnyastadehaḥ svayam eva kāmaḥ,न नूनम् आरूढरुषा शरीरम् अनेन दग्धं कुसुमायुधस्य व्रीडाद् अमुं देवम् उदीक्ष्य मन्ये संन्यस्तदेहः स्वयम् एव कामः +Ks_7.68,anena saṃbandham upetya diṣṭyā manorathaprārthitam īśvareṇa mūrdhānam āli kṣitidhāraṇoccam uccaistarāṃ vakṣyati śailarājaḥ,अनेन संबन्धम् उपेत्य दिष्ट्या मनोरथप्रार्थितम् ईश्वरेण मूर्धानम् आलि क्षितिधारणोच्चम् उच्चैस्तरां वक्ष्यति शैलराजः +Ks_7.69,ity oṣadhiprasthavilāsinīnāṃ śṛṇvan kathāḥ śrotrasukhās trinetraḥ keyūracūrṇīkṛtalājamuṣṭiṃ himālayasyālayam āsasāda,इत्य् ओषधिप्रस्थविलासिनीनां शृण्वन् कथाः श्रोत्रसुखास् त्रिनेत्रः केयूरचूर्णीकृतलाजमुष्टिं हिमालयस्यालयम् आससाद +Ks_7.70,tatrāvatīryācyutadattahastaḥ śaradghanād dīdhitimān ivokṣṇaḥ krāntāni pūrvaṃ kamalāsanena kakṣyāntarāṇy adripater viveśa,तत्रावतीर्याच्युतदत्तहस्तः शरद्घनाद् दीधितिमान् इवोक्ष्णः क्रान्तानि पूर्वं कमलासनेन कक्ष्यान्तराण्य् अद्रिपतेर् विवेश +Ks_7.71,tam anvag indrapramukhāś ca devāḥ saptarṣipūrvāḥ paramarṣayaś ca gaṇāś ca giryālayam abhyagacchan praśastam ārambham ivottamārthāḥ,तम् अन्वग् इन्द्रप्रमुखाश् च देवाः सप्तर्षिपूर्वाः परमर्षयश् च गणाश् च गिर्यालयम् अभ्यगच्छन् प्रशस्तम् आरम्भम् इवोत्तमार्थाः +Ks_7.72,tatreśvaro viṣṭarabhāg yathāvat saratnam arghyaṃ madhumac ca gavyam nave dukūle ca nagopanītaṃ pratyagrahīt sarvam amantravarjam,तत्रेश्वरो विष्टरभाग् यथावत् सरत्नम् अर्घ्यं मधुमच् च गव्यम् नवे दुकूले च नगोपनीतं प्रत्यग्रहीत् सर्वम् अमन्त्रवर्जम् +Ks_7.73,dukūlavāsāḥ sa vadhūsamīpaṃ ninye vinītair avarodharakṣaiḥ velāsamīpaṃ sphuṭaphenarājir navair udanvān iva candrapādaiḥ,दुकूलवासाः स वधूसमीपं निन्ये विनीतैर् अवरोधरक्षैः वेलासमीपं स्फुटफेनराजिर् नवैर् उदन्वान् इव चन्द्रपादैः +Ks_7.74,tayā pravṛddhānanacandrakāntyā praphullacakṣuḥkumudaḥ kumāryā prasannacetaḥsalilaḥ śivo 'bhūt saṃsṛjyamānaḥ śaradeva lokaḥ,तया प्रवृद्धाननचन्द्रकान्त्या प्रफुल्लचक्षुःकुमुदः कुमार्या प्रसन्नचेतःसलिलः शिवो ऽभूत् संसृज्यमानः शरदेव लोकः +Ks_7.75,tayoḥ samāpattiṣu kātarāṇi kiṃcidvyavasthāpitasaṃhṛtāni hrīyantraṇāṃ tatkṣaṇam anvabhūvann anyonyalolāni vilocanāni,तयोः समापत्तिषु कातराणि किंचिद्व्यवस्थापितसंहृतानि ह्रीयन्त्रणां तत्क्षणम् अन्वभूवन्न् अन्योन्यलोलानि विलोचनानि +Ks_7.76,tasyāḥ karaṃ śailagurūpanītaṃ jagrāha tāmrāṅgulim aṣṭamūrttiḥ umātanau gūḍhatanoḥ smarasya tacchaṅkinaḥ pūrvam iva praroham,तस्याः करं शैलगुरूपनीतं जग्राह ताम्राङ्गुलिम् अष्टमूर्त्तिः उमातनौ गूढतनोः स्मरस्य तच्छङ्किनः पूर्वम् इव प्ररोहम् +Ks_7.77,romodgamaḥ prādur abhūd umāyāḥ svinnāṅguliḥ puṅgavaketur āsīt vṛttis tayoḥ pāṇisamāgamena samaṃ vibhakteva manobhavasya,रोमोद्गमः प्रादुर् अभूद् उमायाः स्विन्नाङ्गुलिः पुङ्गवकेतुर् आसीत् वृत्तिस् तयोः पाणिसमागमेन समं विभक्तेव मनोभवस्य +Ks_7.78,prayuktapāṇigrahaṇaṃ yad anyad vadhūvaraṃ puṣyati kāntim agryām sānnidhyayogād anayos tadānīṃ kiṃ kathyate śrīr ubhayasya tasya,प्रयुक्तपाणिग्रहणं यद् अन्यद् वधूवरं पुष्यति कान्तिम् अग्र्याम् सान्निध्ययोगाद् अनयोस् तदानीं किं कथ्यते श्रीर् उभयस्य तस्य +Ks_7.79,pradakṣiṇaprakramaṇāt kṛśānor udarciṣas tan mithunaṃ cakāse meror upānteṣv iva vartamānam anyonyasaṃsaktam ahastriyāmam,प्रदक्षिणप्रक्रमणात् कृशानोर् उदर्चिषस् तन् मिथुनं चकासे मेरोर् उपान्तेष्व् इव वर्तमानम् अन्योन्यसंसक्तम् अहस्त्रियामम् +Ks_7.80,tau dampatī triḥ pariṇīya vahnim karāgrasaṃsparśanimīlitākṣīm tāṃ kārayām āsa vadhūṃ purodhās tasmin samiddhārciṣi lājamokṣam,तौ दम्पती त्रिः परिणीय वह्निम् कराग्रसंस्पर्शनिमीलिताक्षीम् तां कारयाम् आस वधूं पुरोधास् तस्मिन् समिद्धार्चिषि लाजमोक्षम् +Ks_7.81,sā lājadhūmāñjalim iṣṭagandhaṃ gurūpadeśād vadanaṃ nināya kapolasaṃsarpiśikhaḥ sa tasyā muhūrtakarṇotpalatāṃ prapede,सा लाजधूमाञ्जलिम् इष्टगन्धं गुरूपदेशाद् वदनं निनाय कपोलसंसर्पिशिखः स तस्या मुहूर्तकर्णोत्पलतां प्रपेदे +Ks_7.82,tad īṣadārdrāruṇagaṇḍalekham ucchvāsikālāñjanarāgam akṣṇoḥ vadhūmukhaṃ klāntayavāvataṃsam ācāradhūmagrahaṇād babhūva,तद् ईषदार्द्रारुणगण्डलेखम् उच्छ्वासिकालाञ्जनरागम् अक्ष्णोः वधूमुखं क्लान्तयवावतंसम् आचारधूमग्रहणाद् बभूव +Ks_7.83,vadhūṃ dvijaḥ prāha tavaiṣa vatse vahnir vivāhaṃ prati pūrvasākṣī śivena bhartrā saha dharmacaryā kāryā tvayā muktavicārayeti,वधूं द्विजः प्राह तवैष वत्से वह्निर् विवाहं प्रति पूर्वसाक्षी शिवेन भर्त्रा सह धर्मचर्या कार्या त्वया मुक्तविचारयेति +Ks_7.84,ālocanāntaṃ śravaṇe vitatya pītaṃ guros tadvacanaṃ bhavānyā nidāghakālolbaṇatāpayeva māhendram ambhaḥ prathamaṃ pṛthivyā,आलोचनान्तं श्रवणे वितत्य पीतं गुरोस् तद्वचनं भवान्या निदाघकालोल्बणतापयेव माहेन्द्रम् अम्भः प्रथमं पृथिव्या +Ks_7.85,dhruveṇa bhartrā dhruvadarśanāya prayujyamānā priyadarśanena sā dṛṣṭa ity ānanam unnamayya hrīsannakaṇṭhī katham apy uvāca,ध्रुवेण भर्त्रा ध्रुवदर्शनाय प्रयुज्यमाना प्रियदर्शनेन सा दृष्ट इत्य् आननम् उन्नमय्य ह्रीसन्नकण्ठी कथम् अप्य् उवाच +Ks_7.86,itthaṃ vidhijñena purohitena prayuktapāṇigrahaṇopacārau praṇematus tau pitarau prajānāṃ padmāsanasthāya pitāmahāya,इत्थं विधिज्ञेन पुरोहितेन प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ प्रणेमतुस् तौ पितरौ प्रजानां पद्मासनस्थाय पितामहाय +Ks_7.87,vadhūr vidhātrā pratinandyate sma kalyāṇi vīraprasavā bhaveti vācaspatiḥ sann api so 'ṣṭamūrttav āśāsya cintāstimito babhūva,वधूर् विधात्रा प्रतिनन्द्यते स्म कल्याणि वीरप्रसवा भवेति वाचस्पतिः सन्न् अपि सो ऽष्टमूर्त्तव् आशास्य चिन्तास्तिमितो बभूव +Ks_7.88,kḷptopacārāṃ caturasravedīṃ tāv etya paścāṭ kanakāsanasthau jāyāpatī laukikam eṣitavyam ārdrākṣatāropaṇam anvabhūtām,कॢप्तोपचारां चतुरस्रवेदीं ताव् एत्य पश्चाट् कनकासनस्थौ जायापती लौकिकम् एषितव्यम् आर्द्राक्षतारोपणम् अन्वभूताम् +Ks_7.89,patrāntalagnair jalabindujālair ākṛṣṭamuktāphalajālaśobham tayor upary āyatanāladaṇḍam ādhatta lakṣmīḥ kamalātapatram,पत्रान्तलग्नैर् जलबिन्दुजालैर् आकृष्टमुक्ताफलजालशोभम् तयोर् उपर्य् आयतनालदण्डम् आधत्त लक्ष्मीः कमलातपत्रम् +Ks_7.90,dvidhā prayuktena ca vāṅmayena sarasvatī tan mithunaṃ nunāva saṃskārapūtena varaṃ vareṇyaṃ vadhūṃ sukhagrāhyanibandhanena,द्विधा प्रयुक्तेन च वाङ्मयेन सरस्वती तन् मिथुनं नुनाव संस्कारपूतेन वरं वरेण्यं वधूं सुखग्राह्यनिबन्धनेन +Ks_7.91,tau sandhiṣu vyañjitavṛttibhedaṃ rasāntareṣu pratibaddharāgam apaśyatām apsarasāṃ muhūrtaṃ prayogam ādyaṃ lalitāṅgahāram,तौ सन्धिषु व्यञ्जितवृत्तिभेदं रसान्तरेषु प्रतिबद्धरागम् अपश्यताम् अप्सरसां मुहूर्तं प्रयोगम् आद्यं ललिताङ्गहारम् +Ks_7.92,devās tadante haram ūḍhabhāryaṃ kirīṭabaddhāñjalayo nipatya śāpāvasāne pratipannamūrtter yayācire pañcaśarasya sevām,देवास् तदन्ते हरम् ऊढभार्यं किरीटबद्धाञ्जलयो निपत्य शापावसाने प्रतिपन्नमूर्त्तेर् ययाचिरे पञ्चशरस्य सेवाम् +Ks_7.93,tasyānumene bhagavān vimanyur vyāpāram ātmany api sāyakānām kāle prayuktā khalu kāryavidbhir vijṇāpanā bhartṛṣu siddhim eti,तस्यानुमेने भगवान् विमन्युर् व्यापारम् आत्मन्य् अपि सायकानाम् काले प्रयुक्ता खलु कार्यविद्भिर् विज्णापना भर्तृषु सिद्धिम् एति +Ks_7.94,atha vibudhagaṇāṃs tān indumaulir visṛjya kṣitidharapatikanyām ādadānaḥ kareṇa kanakakalaśarakśābhaktiśobhāsanāthaṃ kṣitiviracitaśayyaṃ kautukāgāram āgāt,अथ विबुधगणांस् तान् इन्दुमौलिर् विसृज्य क्षितिधरपतिकन्याम् आददानः करेण कनककलशरक्शाभक्तिशोभासनाथं क्षितिविरचितशय्यं कौतुकागारम् आगात् +Ks_7.95,navapariṇayalajjābhūṣaṇāṃ tatra gaurīṃ vadanam apaharantīṃ tatkṛtotkṣepam īśaḥ api śayanasakhībhyo dattavācaṃ kathaṃcit pramathamukhavikārair hāsayām āsa gūḍham,नवपरिणयलज्जाभूषणां तत्र गौरीं वदनम् अपहरन्तीं तत्कृतोत्क्षेपम् ईशः अपि शयनसखीभ्यो दत्���वाचं कथंचित् प्रमथमुखविकारैर् हासयाम् आस गूढम् +Ks_8.1,pāṇipīḍanavidher anantaraṃ śailarājaduhitur haraṃ prati bhāvasādhvasaparigrahād abhūt kāmadohadamanoharaṃ vapuḥ,पाणिपीडनविधेर् अनन्तरं शैलराजदुहितुर् हरं प्रति भावसाध्वसपरिग्रहाद् अभूत् कामदोहदमनोहरं वपुः +Ks_8.2,vyāhṛtā prativaco na sandadhe gantum aicchad avalambitāṃśukā sevate sma śayanaṃ parāṅmukhī sā tathāpi rataye pinākinaḥ,व्याहृता प्रतिवचो न सन्दधे गन्तुम् ऐच्छद् अवलम्बितांशुका सेवते स्म शयनं पराङ्मुखी सा तथापि रतये पिनाकिनः +Ks_8.3,kaitavena śayite kutūhalāt pārvatī pratimukhaṃ nipātitam cakṣur unmiṣati sasmitaṃ priye vidyudāhatam iva nyamīlayat,कैतवेन शयिते कुतूहलात् पार्वती प्रतिमुखं निपातितम् चक्षुर् उन्मिषति सस्मितं प्रिये विद्युदाहतम् इव न्यमीलयत् +Ks_8.4,nābhideśanihitaḥ sakampayā śaṅkarasya rurudhe tayā karaḥ taddukūlam atha cābhavat svayaṃ dūram ucchvasitanīvibandhanam,नाभिदेशनिहितः सकम्पया शङ्करस्य रुरुधे तया करः तद्दुकूलम् अथ चाभवत् स्वयं दूरम् उच्छ्वसितनीविबन्धनम् +Ks_8.5,evam āli nigṛhītasādhvasaṃ śaṅkaro rahasi sevyatām iti sā sakhībhir upadiṣṭam ākulā nāsmarat pramukhavartini priye,एवम् आलि निगृहीतसाध्वसं शङ्करो रहसि सेव्यताम् इति सा सखीभिर् उपदिष्टम् आकुला नास्मरत् प्रमुखवर्तिनि प्रिये +Ks_8.6,apy avastuni kathāpravṛttaye praśnatatparam anaṅgaśāsanam vīkṣitena parigṛhya pārvatī mūrdhakampamayam uttaraṃ dadau,अप्य् अवस्तुनि कथाप्रवृत्तये प्रश्नतत्परम् अनङ्गशासनम् वीक्षितेन परिगृह्य पार्वती मूर्धकम्पमयम् उत्तरं ददौ +Ks_8.7,śūlinaḥ karataladvayena sā saṃnirudhya nayane hṛtāṃśukā tasya paśyati lalāṭalocane moghayatnavidhurā rahasy abhūt,शूलिनः करतलद्वयेन सा संनिरुध्य नयने हृतांशुका तस्य पश्यति ललाटलोचने मोघयत्नविधुरा रहस्य् अभूत् +Ks_8.8,cumbaneṣv adharadānavarjitaṃ sannahastam adayopagūhane kliṣṭamanmatham api priyaṃ prabhor durlabhapratikṛtaṃ vadhūratam,चुम्बनेष्व् अधरदानवर्जितं सन्नहस्तम् अदयोपगूहने क्लिष्टमन्मथम् अपि प्रियं प्रभोर् दुर्लभप्रतिकृतं वधूरतम् +Ks_8.9,yan mukhagrahaṇam akṣatādharaṃ dattam avraṇapadaṃ nakhaṃ ca yat yad rataṃ ca sadayaṃ priyasya tat pārvatī viṣahate sma netarat,यन् मुखग्रहणम् अक्षताधरं दत्तम् अव्रणपदं नखं च यत् यद् रतं च सदयं प्रियस्य तत् पार्वती विषहते स्म नेतरत् +Ks_8.10,rātrivṛttam anuyoktum udyataṃ sā vibhātasamaye sakhījanam nākarod apakutūhalaṃ hriyā śaṃsituṃ ca hṛdayena tatvare,रात्रिवृत्तम् अनुयोक्तुम् उद्यतं सा विभातसमये सखीजनम् नाकरोद् अपकुतूहलं ह्रिया शंसितुं च हृदयेन तत्वरे +Ks_8.11,darpaṇe ca paribhogadarśinī pṛṣṭhataḥ praṇayino niṣeduṣaḥ prekṣya bimbam anu bimbam ātmanaḥ kāni kāni na cakāra lajjayā,दर्पणे च परिभोगदर्शिनी पृष्ठतः प्रणयिनो निषेदुषः प्रेक्ष्य बिम्बम् अनु बिम्बम् आत्मनः कानि कानि न चकार लज्जया +Ks_8.12,nīlakaṇṭhaparibhuktayauvanāṃ tāṃ vilokya jananī samāśvasat bhartṛvallabhatayā hi mānasīṃ mātur asyati śucaṃ vadhūjanaḥ,नीलकण्ठपरिभुक्तयौवनां तां विलोक्य जननी समाश्वसत् भर्तृवल्लभतया हि मानसीं मातुर् अस्यति शुचं वधूजनः +Ks_8.13,vāsarāṇi katicit kathañcana sthāṇunā ratam akāri cānayā jñātamanmatharasā śanaiḥ śanaiḥ sā mumoca ratiduḥkhaśīlatām,वासराणि कतिचित् कथञ्चन स्थाणुना रतम् अकारि चानया ज्ञातमन्मथरसा शनैः शनैः सा मुमोच रतिदुःखशीलताम् +Ks_8.14,sasvaje priyam uronipīḍitā prārthitaṃ mukham anena nāharat mekhalāpaṇayalolatāṃ gataṃ hastam asya śithilaṃ rurodha sā,सस्वजे प्रियम् उरोनिपीडिता प्रार्थितं मुखम् अनेन नाहरत् मेखलापणयलोलतां गतं हस्तम् अस्य शिथिलं रुरोध सा +Ks_8.15,bhāvasūcitam adṛṣṭavipriyaṃ cāṭumat kṣaṇaviyogakātaram kaiścid eva divasais tadā tayoḥ prema rūḍham itaretarāśrayam,भावसूचितम् अदृष्टविप्रियं चाटुमत् क्षणवियोगकातरम् कैश्चिद् एव दिवसैस् तदा तयोः प्रेम रूढम् इतरेतराश्रयम् +Ks_8.16,taṃ yathātmasadṛśaṃ varaṃ vadhūr anvarajyata varas tathaiva tām sāgarād anapagā hi jāhnavī so 'pi tanmukharasaikanirvṛtiḥ,तं यथात्मसदृशं वरं वधूर् अन्वरज्यत वरस् तथैव ताम् सागराद् अनपगा हि जाह्नवी सो ऽपि तन्मुखरसैकनिर्वृतिः +Ks_8.17,śiṣyatāṃ nidhuvanopadeśinaḥ śaṅkarasya rahasi prapannayā śikṣitaṃ yuvatinaipuṇaṃ tayā yat tad eva gurudakṣiṇīkṛtam,शिष्यतां निधुवनोपदेशिनः शङ्करस्य रहसि प्रपन्नया शिक्षितं युवतिनैपुणं तया यत् तद् एव गुरुदक्षिणीकृतम् +Ks_8.18,daṣṭamuktam adharoṣṭham āmbikā vedanāvidhutahastapallavā śītalena niravāpayat kṣaṇaṃ maulicandraśakalena śūlinaḥ,दष्टमुक्तम् अधरोष्ठम् आम्बिका वेदनाविधुतहस्तपल्लवा शीतलेन निरवापयत् क्षणं मौलिचन्द्रशकलेन शूलिनः +Ks_8.19,cumbanādalakacūrṇadūṣitaṃ śaṅkaro 'pi nayanaṃ lalāṭajam ucchvasatkamalagandhaye dadau pārvatīvadanagandhavāhine,चुम्बनादलकचूर्णदूषितं शङ्करो ऽपि नयनं ललाटजम् उच्छ्वसत्कमलगन्धये ददौ पार्वतीवदनगन्धवाहिने +Ks_8.20,evam indriyasukhasya vartmanaḥ sevanād anugṛhītamanmathaḥ śailarājabhavane sahomayā māsamātram avasad vṛṣadhvajaḥ,एवम् इन्द्रियसुखस्य वर्त्मनः सेवनाद् अनुगृहीतमन्मथः शैलराजभवने सहोमया मासमात्रम् अवसद् वृषध्वजः +Ks_8.21,so 'numānya himavantam ātmabhūr ātmajāvirahaduḥkhakheditam tatra tatra vijahāra saṃpatann aprameyagatinā kakudmatā,सो ऽनुमान्य हिमवन्तम् आत्मभूर् आत्मजाविरहदुःखखेदितम् तत्र तत्र विजहार संपतन्न् अप्रमेयगतिना ककुद्मता +Ks_8.22,merum etya marudāśugokṣakaḥ pārvatīstanapuraskṛtān kṛtī hemapallavavibhaṅgasaṃstarān anvabhūt suratamardanakṣamān,मेरुम् एत्य मरुदाशुगोक्षकः पार्वतीस्तनपुरस्कृतान् कृती हेमपल्लवविभङ्गसंस्तरान् अन्वभूत् सुरतमर्दनक्षमान् +Ks_8.23,padmanābhacaraṇāṅkitāśmasu prāptavatsv amṛtavipruṣo navāḥ mandarasya kaṭakeṣu cāvasat pārvatīvadanapadmaṣaṭpadaḥ,पद्मनाभचरणाङ्किताश्मसु प्राप्तवत्स्व् अमृतविप्रुषो नवाः मन्दरस्य कटकेषु चावसत् पार्वतीवदनपद्मषट्पदः +Ks_8.24,vāraṇadhvanitabhītayā tayā kaṇṭhasaktaghanabāhubandhanaḥ ekapiṅgalagirau jagadgurur nirviveśa viśadāḥ śaśiprabhāḥ,वारणध्वनितभीतया तया कण्ठसक्तघनबाहुबन्धनः एकपिङ्गलगिरौ जगद्गुरुर् निर्विवेश विशदाः शशिप्रभाः +Ks_8.25,tasya jātu malayasthalīrate dhūtacandanalataḥ priyāklamam ācacāma salavaṅgakesaraś cāṭukāra iva dakṣiṇānilaḥ,तस्य जातु मलयस्थलीरते धूतचन्दनलतः प्रियाक्लमम् आचचाम सलवङ्गकेसरश् चाटुकार इव दक्षिणानिलः +Ks_8.26,hematāmarasatāḍitapriyā tatkarāmbuvinimīlitekṣaṇā khe vyagāhata taraṅgiṇīm umā mīnapaṅktipunaruktamekhalā,हेमतामरसताडितप्रिया तत्कराम्बुविनिमीलितेक्षणा खे व्यगाहत तरङ्गिणीम् उमा मीनपङ्क्तिपुनरुक्तमेखला +Ks_8.27,tāṃ pulomatanayālakocitaiḥ pārijātakusumaiḥ prasādhayan nandane ciram ayugmalocanaḥ saspṛhaṃ suravadhūbhir īkṣitaḥ,तां पुलोमतनयालकोचितैः पारिजातकुसुमैः प्रसाधयन् नन्दने चिरम् अयुग्मलोचनः सस्पृहं सुरवधूभिर् ईक्षितः +Ks_8.28,ity abhaumam anubhūya śaṅkaraḥ pārthivaṃ ca dayitāsakhaḥ sukham lohitāyati kadācid ātape gandhamādanagiriṃ vyagāhata,इत्य् अभौमम् अनुभूय शङ्करः पार्थिवं च दयितासखः सुखम् लोहितायति कदाचिद् आतपे गन्धमादनगिरिं व्यगाहत +Ks_8.29,tatra kāñcanaśilātalāśrayo netragamyam avalokya bhāskaram dakṣiṇetarabhujavyapāśrayāṃ vyājahāra sahadharmacāriṇīm,तत्र काञ्चनशिलातलाश्रयो नेत्रगम्यम् अवलोक्य भास्करम् दक्षिणेतरभुजव्यपाश्रयां व्याजहार सहधर्मचारिणीम् +Ks_8.30,padmakāntim aruṇatribhāgayoḥ saṃkramayya tava netrayor iva saṃkṣaye jagad iva prajeśvaraḥ saṃharaty ahar asāv aharpatiḥ,पद्मकान्तिम् अरुणत्रिभागयोः संक्रमय्य तव नेत्रयोर् इव संक्षये जगद् इव प्रजेश्वरः संहरत्य् अहर् असाव् अहर्पतिः +Ks_8.31,sīkaravyatikaraṃ marīcibhir dūrayaty avanate vivasvati indracāpapariveṣaśūnyatāṃ nirjharās tava pitur vrajanty amī,सीकरव्यतिकरं मरीचिभिर् दूरयत्य् अवनते विवस्वति इन्द्रचापपरिवेषशून्यतां निर्झरास् तव पितुर् व्रजन्त्य् अमी +Ks_8.32,daṣṭatāmarasakesarasrajoḥ krandator viparivṛttakaṇṭhayoḥ nighnayoḥ sarasi cakravākayor alpam antaram analpatāṃ gatam,दष्टतामरसकेसरस्रजोः क्रन्दतोर् विपरिवृत्तकण्ठयोः निघ्नयोः सरसि चक्रवाकयोर् अल्पम् अन्तरम् अनल्पतां गतम् +Ks_8.33,sthānam āhnikam apāsya dantinaḥ sallakīviṭapabhaṅgavāsitam āvibhātacaraṇāya gṛhṇāte vāri vāriruhabaddhaṣaṭpadam,स्थानम् आह्निकम् अपास्य दन्तिनः सल्लकीविटपभङ्गवासितम् आविभातचरणाय गृह्णाते वारि वारिरुहबद्धषट्पदम् +Ks_8.34,paśya paścimadigantalambinā nirmitaṃ mitakathe vivasvatā dīrghayā pratimayā saro 'mbhasāṃ tāpanīyam iva setubandhanam,पश्य पश्चिमदिगन्तलम्बिना निर्मितं मितकथे विवस्वता दीर्घया प्रतिमया सरो ऽम्भसां तापनीयम् इव सेतुबन्धनम् +Ks_8.35,uttaranti vinikīrya palvalaṃ gāḍhapaṅktam ativāhitātapāḥ daṃṣṭriṇo vanavarāhayūthapā daṣṭabhaṅgurabisāṅkurā iva,उत्तरन्ति विनिकीर्य पल्वलं गाढपङ्क्तम् अतिवाहितातपाः दंष्ट्रिणो वनवराहयूथपा दष्टभङ्गुरबिसाङ्कुरा इव +Ks_8.36,eṣa vṛkṣaśikhare kṛtāspado jātarūparasagauramaṇḍalaḥ hīyamānam ahar atyayātapaṃ pīvaroru pibatīva barhiṇaḥ,एष वृक्षशिखरे कृतास्पदो जातरूपरसगौरमण्डलः हीयमानम् अहर् अत्ययातपं पीवरोरु पिबतीव बर्हिणः +Ks_8.37,pūrvabhāgatimirapravṛttibhir vyaktapaṅkam iva jātam ekataḥ khaṃ hṛtātapajalaṃ vivasvatā bhāti kiñcid iva śeṣavat saraḥ,पूर्वभागतिमिरप्रवृत्तिभिर् व्यक्तपङ्कम् इव जातम् एकतः खं हृतातपजलं विवस्वता भाति किञ्चिद् इव शेषवत् सरः +Ks_8.38,āviśadbhir uṭajāṅgaṇaṃ mṛgair mūlasekasarasaiś ca vṛkṣakaiḥ āśramāḥ praviśadagnidhenavo bibhrati śriyam udīritāgnayaḥ,आविशद्भिर् उटजाङ्गणं मृगैर् मूलसेकसरसैश् च वृक्षकैः आश्रमाः प्रविशदग्निधेनवो बिभ्रति श्रियम् उदीरिताग्नयः +Ks_8.39,baddhakośam api tiṣṭhati kṣaṇaṃ sāvaśeṣavivaraṃ kuśeśayam ṣaṭpadāya vasatiṃ grahīṣyate prītipūrvam iva dātum antaram,बद्धकोशम् अपि तिष्ठति क्षणं सावशेषविवरं कुशेशयम् षट्पदाय वसतिं ग्रहीष्यते प्रीतिपूर्वम् इव दातुम् अन्तरम् +Ks_8.40,dūramagraparimeyaraśminā vāruṇī dig aruṇena bhānunā bhāti kesaravateva maṇḍitā bandhujīvatilakena kanyakā,दूरमग्रपरिमेयरश्मिना वारुणी दिग् अरुणेन भानुना भाति केसरवतेव मण्डिता बन्धुजीवतिलकेन कन्यका +Ks_8.41,sāmabhiḥ sahacarāḥ sahasraśaḥ syandanāśvahṛdayaṅgamasvaraiḥ bhānum agniparikīrṇatejasaṃ saṃstuvanti kiraṇoṣmapāyinaḥ,सामभिः सहचराः सहस्रशः स्यन्दनाश्वहृदयङ्गमस्वरैः भानुम् अग्निपरिकीर्णतेजसं संस्तुवन्ति किरणोष्मपायिनः +Ks_8.42,so 'yam ānataśirodharair hayaiḥ karṇacāmaravighaṭṭitekṣaṇaiḥ astam eti yugabhugnakesaraiḥ saṃnidhāya divasaṃ mahodadhau,सो ऽयम् आनतशिरोधरैर् हयैः कर्णचामरविघट्टितेक्षणैः अस्तम् एति युगभुग्नकेसरैः संनिधाय दिवसं महोदधौ +Ks_8.43,khaṃ prasuptam iva saṃsthite ravau tejaso mahata īdṛśī gatiḥ tat prakāśayati yāvad udgataṃ mīlanāya khalu tāvataś cyutam,खं प्रसुप्तम् इव संस्थिते रवौ तेजसो महत ईदृशी गतिः तत् प्रकाशयति यावद् उद्गतं मीलनाय खलु तावतश् च्युतम् +Ks_8.44,saṃdhyayāpy anugataṃ raver vapur vandyam astaśikhare samarpitam yena pūrvam udaye puraskṛtā nānuyāsyati kathaṃ tam āpadi,संध्ययाप्य् अनुगतं रवेर् वपुर् वन्द्यम् अस्तशिखरे समर्पितम् येन पूर्वम् उदये पुरस्कृता नानुयास्यति कथं तम् आपदि +Ks_8.45,raktapītakapiśāḥ payomucāṃ koṭayaḥ kuṭilakeśi bhānty amūḥ drakṣyasi tvam iti saṃdhyayānayā vartikābhir iva sādhumaṇḍitāḥ,रक्तपीतकपिशाः पयोमुचां कोटयः कुटिलकेशि भान्त्य् अमूः द्रक्ष्यसि त्वम् इति संध्ययानया वर्तिकाभिर् इव साधुमण्डिताः +Ks_8.46,siṃhakesarasaṭāsu bhūbhṛtāṃ pallavaprasaviṣu drumeṣu ca paśya dhātuśikhareṣu bhānunā saṃvibhaktam iva sāṃdhyam ātapam,सिंहकेसरसटासु भूभृतां पल्लवप्रसविषु द्रुमेषु च पश्य धातुशिखरेषु भानुना संविभक्तम् इव सांध्यम् आतपम् +Ks_8.47,adrirājatanaye tapasvinaḥ pāvanāmbuvihitāñjalikriyāḥ brahma gūḍham abhisaṃdhyam ādṛtāḥ śuddhaye vidhivido gṛṇanty amī,अद्रिराजतनये तपस्विनः पावनाम्बुविहिताञ्जलिक्रियाः ब्रह्म गूढम् अभिसंध्यम् आदृताः शुद्धये विधिविदो गृणन्त्य् अमी +Ks_8.48,tan muhūrttam anumantum arhasi prastutāya niyamāya mām api tvāṃ vinodanipuṇaḥ sakhījano valguvādini vinodayiṣyati,तन् मुहूर्त्त���् अनुमन्तुम् अर्हसि प्रस्तुताय नियमाय माम् अपि त्वां विनोदनिपुणः सखीजनो वल्गुवादिनि विनोदयिष्यति +Ks_8.49,nirvibhujya daśanacchadaṃ tato vāci bhartur avadhīraṇāparā śailarājatanayā samīpagām ālalāpa vijayām ahetukam,निर्विभुज्य दशनच्छदं ततो वाचि भर्तुर् अवधीरणापरा शैलराजतनया समीपगाम् आललाप विजयाम् अहेतुकम् +Ks_8.50,īśvaro 'pi divasātyayocitaṃ mantrapūrvam anutasthivān vidhim pārvatīm avacanām asūyayā pratyupetya punar āha sasmitam,ईश्वरो ऽपि दिवसात्ययोचितं मन्त्रपूर्वम् अनुतस्थिवान् विधिम् पार्वतीम् अवचनाम् असूयया प्रत्युपेत्य पुनर् आह सस्मितम् +Ks_8.51,muñca kopam animittakopane saṃdhyayā praṇamito 'smi nānyayā kiṃ na vetsi sahadharmacāriṇaṃ cakravākasamavṛttim ātmanaḥ,मुञ्च कोपम् अनिमित्तकोपने संध्यया प्रणमितो ऽस्मि नान्यया किं न वेत्सि सहधर्मचारिणं चक्रवाकसमवृत्तिम् आत्मनः +Ks_8.52,nirmiteṣu pitṛṣu svayaṃbhuvā yā tanuḥ sutanu pūrvam ujjhitā seyam astam udayaṃ ca sevate tena mānini mamātra gauravam,निर्मितेषु पितृषु स्वयंभुवा या तनुः सुतनु पूर्वम् उज्झिता सेयम् अस्तम् उदयं च सेवते तेन मानिनि ममात्र गौरवम् +Ks_8.53,tām imāṃ timiravṛddhipīḍitāṃ śailarājatanaye 'dhunā sthitām ekatas taṭatamālamālinīṃ paśya dhāturasanimnagām iva,ताम् इमां तिमिरवृद्धिपीडितां शैलराजतनये ऽधुना स्थिताम् एकतस् तटतमालमालिनीं पश्य धातुरसनिम्नगाम् इव +Ks_8.54,sāndhyam astamitaśeṣam ātapaṃ raktalekham aparā bibharti dik sāṃparāyavasudhā saśoṇitaṃ maṇḍalāgram iva tiryagujjhitam,सान्ध्यम् अस्तमितशेषम् आतपं रक्तलेखम् अपरा बिभर्ति दिक् सांपरायवसुधा सशोणितं मण्डलाग्रम् इव तिर्यगुज्झितम् +Ks_8.55,yāminīdivasasandhisambhave tejasi vyavahite sumeruṇā etad andhatamasaṃ niraṅkuśaṃ dikṣu dīrghanayane vijṛmbhate,यामिनीदिवससन्धिसम्भवे तेजसि व्यवहिते सुमेरुणा एतद् अन्धतमसं निरङ्कुशं दिक्षु दीर्घनयने विजृम्भते +Ks_8.56,nordhvam īkṣaṇagatir na cāpy adho nābhito na purato na pṛṣṭhataḥ loka eṣa timiraughaveṣṭito garbhavāsa iva vartate niśi,नोर्ध्वम् ईक्षणगतिर् न चाप्य् अधो नाभितो न पुरतो न पृष्ठतः लोक एष तिमिरौघवेष्टितो गर्भवास इव वर्तते निशि +Ks_8.57,śuddham āvilam avasthitaṃ calaṃ vakram ārjavaguṇānvitaṃ ca yat sarvam eva tamasā samīkṛtaṃ dhiṅ mahattvam asatāṃ hṛtāntaram,शुद्धम् आविलम् अवस्थितं चलं वक्रम् आर्जवगुणान्वितं च यत् सर्वम् एव तमसा समीकृतं धिङ् महत्त्वम् असतां हृतान्तरम् +Ks_8.58,nūnam unnamati yajvanāṃ patiḥ śārvarasya tamaso niṣiddhaye puṇḍarīkamukhi pūrvadiṅmukhaṃ kaitakair iva rajobhir āvṛtam,नूनम् उन्नमति यज्वनां पतिः शार्वरस्य तमसो निषिद्धये पुण्डरीकमुखि पूर्वदिङ्मुखं कैतकैर् इव रजोभिर् आवृतम् +Ks_8.59,mandarāntaritamūrtinā niśā lakṣyate śaśabhṛtā satārakā tvaṃ mayā priyasakhīsamāgatā śroṣyateva vacanāni pṛṣṭhataḥ,मन्दरान्तरितमूर्तिना निशा लक्ष्यते शशभृता सतारका त्वं मया प्रियसखीसमागता श्रोष्यतेव वचनानि पृष्ठतः +Ks_8.60,ruddhanirgamanam ā dinakṣayāt pūrvadṛṣṭatanucandrikāsmitam etad udgirati candramaṇḍalaṃ digrahasyam iva rātricoditam,रुद्धनिर्गमनम् आ दिनक्षयात् पूर्वदृष्टतनुचन्द्रिकास्मितम् एतद् उद्गिरति चन्द्रमण्डलं दिग्रहस्यम् इव रात्रिचोदितम् +Ks_8.61,paśya pakvaphalinīphalatviṣā bimbalāñchitaviyatsaro 'mbhasā viprakṛṣṭavivaraṃ himāṃśunā cakravākamithunaṃ viḍambyate,पश्य पक्वफलिनीफलत्विषा बिम्बलाञ्छितवियत्सरो ऽम्भसा विप्रकृष्टविवरं हिमांशुना चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यते +Ks_8.62,śakyam oṣadhipater navodayāḥ karṇapūraracanākṛte tava apragalbhayavasūcikomalāś chettum agranakhasaṃpuṭaiḥ karāḥ,शक्यम् ओषधिपतेर् नवोदयाः कर्णपूररचनाकृते तव अप्रगल्भयवसूचिकोमलाश् छेत्तुम् अग्रनखसंपुटैः कराः +Ks_8.63,aṅgulībhir iva keśasaṃcayaṃ sannigṛhya timiraṃ marīcibhiḥ kuḍmalīkṛtasarojalocanaṃ cumbatīva rajanīmukhaṃ śaśī,अङ्गुलीभिर् इव केशसंचयं सन्निगृह्य तिमिरं मरीचिभिः कुड्मलीकृतसरोजलोचनं चुम्बतीव रजनीमुखं शशी +Ks_8.64,paśya pārvati navenduraśmibhiḥ sāmibhinnatimiraṃ nabhastalam lakṣyate dviradabhogadūṣitaṃ saṃprasīdad iva mānasaṃ saraḥ,पश्य पार्वति नवेन्दुरश्मिभिः सामिभिन्नतिमिरं नभस्तलम् लक्ष्यते द्विरदभोगदूषितं संप्रसीदद् इव मानसं सरः +Ks_8.65,raktabhāvam apahāya candramā jāta eṣa pariśuddhamaṇḍalaḥ vikriyā na khalu kāladoṣajā nirmalaprakṛtiṣu sthirodayā,रक्तभावम् अपहाय चन्द्रमा जात एष परिशुद्धमण्डलः विक्रिया न खलु कालदोषजा निर्मलप्रकृतिषु स्थिरोदया +Ks_8.66,unnateṣu śaśinaḥ prabhā sthitā nimnasaṃśrayaparaṃ niśātamaḥ nūnam ātmasadṛśī prakalpitā vedhaseha guṇadoṣayor gatiḥ,उन्नतेषु शशिनः प्रभा स्थिता निम्नसंश्रयपरं निशातमः नूनम् आत्मसदृशी प्रकल्पिता वेधसेह गुणदोषयोर् गतिः +Ks_8.67,candrapādajanitapravṛttibhiś candrakāntajalabindubhir giriḥ mekhalātaruṣu nidritān amūn bodhayaty asamaye śikhaṇḍinaḥ,चन्द्रपादजनितप्रवृत्तिभिश् चन्द्रकान्तजलबिन्दुभिर् गिरिः मेखलातरुषु निद्रितान् अमून् बोधयत्य् असमये शिखण्डिनः +Ks_8.68,kalpavṛkṣaśikhareṣu saṃprati prasphuradbhir iva paśya sundari hārayaṣṭigaṇanām ivāṃśubhiḥ kartum āgatakutūhalaḥ śaśī,कल्पवृक्षशिखरेषु संप्रति प्रस्फुरद्भिर् इव पश्य सुन्दरि हारयष्टिगणनाम् इवांशुभिः कर्तुम् आगतकुतूहलः शशी +Ks_8.69,unnatāvanatabhāvavattayā candrikā satimirā girer iyam bhaktibhir bahuvidhābhir arpitā bhāti bhūtir iva mattadantinaḥ,उन्नतावनतभाववत्तया चन्द्रिका सतिमिरा गिरेर् इयम् भक्तिभिर् बहुविधाभिर् अर्पिता भाति भूतिर् इव मत्तदन्तिनः +Ks_8.70,etad ucchvasitapītam aindavaṃ voḍhum akṣamam iva prabhārasam muktaṣaṭpadavirāvam añjasā bhidyate kumudam ā nibandhanāt,एतद् उच्छ्वसितपीतम् ऐन्दवं वोढुम् अक्षमम् इव प्रभारसम् मुक्तषट्पदविरावम् अञ्जसा भिद्यते कुमुदम् आ निबन्धनात् +Ks_8.71,paśya kalpatarulambi śuddhayā jyotsnayā janitarūpasaṃśayam mārute calati caṇḍi kevalaṃ vyajyate viparivṛttam aṃśukam,पश्य कल्पतरुलम्बि शुद्धया ज्योत्स्नया जनितरूपसंशयम् मारुते चलति चण्डि केवलं व्यज्यते विपर���वृत्तम् अंशुकम् +Ks_8.72,śakyam aṅgulibhir uddhṛtair adhaḥ śākhināṃ patitapuṣpapeśalaiḥ patrajarjaraśaśiprabhālavair ebhir utkacayituṃ tavālakān,शक्यम् अङ्गुलिभिर् उद्धृतैर् अधः शाखिनां पतितपुष्पपेशलैः पत्रजर्जरशशिप्रभालवैर् एभिर् उत्कचयितुं तवालकान् +Ks_8.73,eṣa cārumukhi yogatārayā yujyate taralabimbayā śaśī sādhvasād upagataprakampayā kanyayeva navadīkṣayā varaḥ,एष चारुमुखि योगतारया युज्यते तरलबिम्बया शशी साध्वसाद् उपगतप्रकम्पया कन्ययेव नवदीक्षया वरः +Ks_8.74,pākabhinnaśarakāṇḍagaurayor ullasatpratikṛtiprasannayoḥ rohatīva tava gaṇḍalekhayoś candrabimbanihitākṣṇi candrikā,पाकभिन्नशरकाण्डगौरयोर् उल्लसत्प्रतिकृतिप्रसन्नयोः रोहतीव तव गण्डलेखयोश् चन्द्रबिम्बनिहिताक्ष्णि चन्द्रिका +Ks_8.75,lohitārkamaṇibhājanārpitaṃ kalpavṛkṣamadhu bibhratī svayam tvām iyaṃ sthitimatīm upasthitā gandhamādanavanādhidevatā,लोहितार्कमणिभाजनार्पितं कल्पवृक्षमधु बिभ्रती स्वयम् त्वाम् इयं स्थितिमतीम् उपस्थिता गन्धमादनवनाधिदेवता +Ks_8.76,ārdrakesarasugandhi te mukhaṃ mattaraktanayanaṃ svabhāvataḥ atra labdhavasatir guṇāntaraṃ kiṃ vilāsini madaḥ kariṣyati,आर्द्रकेसरसुगन्धि ते मुखं मत्तरक्तनयनं स्वभावतः अत्र लब्धवसतिर् गुणान्तरं किं विलासिनि मदः करिष्यति +Ks_8.77,mānyabhaktir athavā sakhījanaḥ sevyatām idam anaṅgadīpanam ity udāram abhidhāya śaṅkaras tām apāyayata pānam ambikām,मान्यभक्तिर् अथवा सखीजनः सेव्यताम् इदम् अनङ्गदीपनम् इत्य् उदारम् अभिधाय शङ्करस् ताम् अपाययत पानम् अम्बिकाम् +Ks_8.78,pārvatī tadupayogasambhavāṃ vikriyām api satāṃ manoharām apratarkyavidhiyoganirmitām āmrateva sahakāratāṃ yayau,पार्वती तदुपयोगसम्भवां विक्रियाम् अपि सतां मनोहराम् अप्रतर्क्यविधियोगनिर्मिताम् आम्रतेव सहकारतां ययौ +Ks_8.79,tatkṣaṇaṃ viparivartitahriyor neṣyatoḥ śayanam iddharāgayoḥ sā babhūva vaśavartinī dvayoḥ śūlinaḥ suvadanā madasya ca,तत्क्षणं विपरिवर्तितह्रियोर् नेष्यतोः शयनम् इद्धरागयोः सा बभूव वशवर्तिनी द्वयोः शूलिनः सुवदना मदस्य च +Ks_8.80,ghūrṇamānanayanaṃ skhalatkathaṃ svedibindumad akāraṇasmitam ānanena na tu tāvad īśvaraś cakṣuṣā ciram umāmukhaṃ papau,घूर्णमाननयनं स्खलत्कथं स्वेदिबिन्दुमद् अकारणस्मितम् आननेन न तु तावद् ईश्वरश् चक्षुषा चिरम् उमामुखं पपौ +Ks_8.81,tāṃ vilambitapanīyamekhalām udvahañ jaghanabhāradurvahām dhyānasaṃbhṛtavibhūtir īśvaraḥ prāviśan maṇiśilāgṛhaṃ rahaḥ,तां विलम्बितपनीयमेखलाम् उद्वहञ् जघनभारदुर्वहाम् ध्यानसंभृतविभूतिर् ईश्वरः प्राविशन् मणिशिलागृहं रहः +Ks_8.82,tatra haṃsadhavalottaracchadaṃ jāhnavīpulinacārudarśanam adhyaśeta śayanaṃ priyāsakhaḥ śāradābhram iva rohiṇīpatiḥ,तत्र हंसधवलोत्तरच्छदं जाह्नवीपुलिनचारुदर्शनम् अध्यशेत शयनं प्रियासखः शारदाभ्रम् इव रोहिणीपतिः +Ks_8.83,kliṣṭakeśam avaluptacandanaṃ vyatyayārpitanakhaṃ samatsaram tasya tac chiduramekhalāguṇaṃ pārvatīratam abhūn na tṛptaye,क्लिष्टकेशम् अवलुप्तचन्दनं व्यत्ययार्पितनखं समत्सरम् तस्य तच् छिदुरमेखलागुणं पार्वतीरतम् अभून् न तृप्तये +Ks_8.84,kevalaṃ priyatamādayālunā jyotiṣām avanatāsu paṅktiṣu tena tatparigṛhītavakṣasā netramīlanakutūhalaṃ kṛtam,केवलं प्रियतमादयालुना ज्योतिषाम् अवनतासु पङ्क्तिषु तेन तत्परिगृहीतवक्षसा नेत्रमीलनकुतूहलं कृतम् +Ks_8.85,sa vyabudhyata budhastavocitaḥ śatakumbhakamalākaraiḥ samam mūrcchanāparigṛhītakaiśikaiḥ kinnarair uṣasi gītamaṅgalaḥ,स व्यबुध्यत बुधस्तवोचितः शतकुम्भकमलाकरैः समम् मूर्च्छनापरिगृहीतकैशिकैः किन्नरैर् उषसि गीतमङ्गलः +Ks_8.86,tau kṣaṇaṃ śithilitopagūhanau dampatī calitamānasor mayaḥ padmabhedapiśunāḥ siṣevire gandhamādanavanāntamārutāḥ,तौ क्षणं शिथिलितोपगूहनौ दम्पती चलितमानसोर् मयः पद्मभेदपिशुनाः सिषेविरे गन्धमादनवनान्तमारुताः +Ks_8.87,ūrumūlanakhamārgarājibhis tatkṣaṇaṃ hṛtavilocano haraḥ vāsasaḥ praśithilasya saṃyamaṃ kurvatīṃ priyatamām avārayat,ऊरुमूलनखमार्गराजिभिस् तत्क्षणं हृतविलोचनो हरः वाससः प्रशिथिलस्य संयमं कुर्वतीं प्रियतमाम् अवारयत् +Ks_8.88,sa prajāgarakaṣāyalocanaṃ gāḍhadantapadatāḍitādharam ākulālakam araṃsta rāgavān prekṣya bhinnatilakaṃ priyāmukham,स प्रजागरकषायलोचनं गाढदन्तपदताडिताधरम् आकुलालकम् अरंस्त रागवान् प्रेक्ष्य भिन्नतिलकं प्रियामुखम् +Ks_8.89,tena bhaṅgiviṣamottaracchadaṃ madhyapiṇḍitavisūtramekhalam nirmale 'pi śayanaṃ niśātyaye nojjhitaṃ caraṇarāgalāñchitam,तेन भङ्गिविषमोत्तरच्छदं मध्यपिण्डितविसूत्रमेखलम् निर्मले ऽपि शयनं निशात्यये नोज्झितं चरणरागलाञ्छितम् +Ks_8.90,sa priyāmukharasaṃ divāniśaṃ harṣavṛddhijananaṃ siṣeviṣuḥ darśanapraṇayinām adṛśyatām ājagāma vijayānivedanāt,स प्रियामुखरसं दिवानिशं हर्षवृद्धिजननं सिषेविषुः दर्शनप्रणयिनाम् अदृश्यताम् आजगाम विजयानिवेदनात् +Ks_8.91,samadivasaniśīthaṃ saṅginas tatra śambhoḥ śatam agamad ṛtūnāṃ sāgram ekā niśeva na tu suratasukheṣu chinnatṛṣṇo babhūva jvalana iva samudrāntargatas tajjaleṣu,समदिवसनिशीथं सङ्गिनस् तत्र शम्भोः शतम् अगमद् ऋतूनां साग्रम् एका निशेव न तु सुरतसुखेषु छिन्नतृष्णो बभूव ज्वलन इव समुद्रान्तर्गतस् तज्जलेषु