verse,sanskrit,sanskrit_devanagari
bhk_1.1,"abhūn nṛpo vibudha-sakhaḥ paraṃ-tapaḥ śrutā'nvito daśa-ratha ityudāhṛtaḥ, guṇair varaṃ bhuvana-hitac-chalena yaṃ sanā-tanaḥ pitaramupāgamat svayam.","अभून् नृपो विबुध-सखः परं-तपः श्रुताऽन्वितो दश-रथ इत्युदाहृतः, गुणैर् वरं भुवन-हितच्-छलेन यं सना-तनः पितरमुपागमत् स्वयम्."
bhk_1.2,"so'dhyaiṣṭa vedāṃs, tri-daśānayaṣṭa, pit npārīt, samamaṃsta bandhūn, vyajeṣṭa ṣaḍ-vargamaraṃsta nītau, sa-mūla-ghātaṃ nyavadhīdarīṃś ca.","सोऽध्यैष्ट वेदांस्, त्रि-दशानयष्ट, पित् न्पारीत्, सममंस्त बन्धून्, व्यजेष्ट षड्-वर्गमरंस्त नीतौ, स-मूल-घातं न्यवधीदरींश् च."
bhk_1.3,"vasūni toyaṃ ghana-vad vyakārīt, sahā''sanaṃ gotra-bhidā'dhyavātsīt, na tryambakādanyamupāsthitā'sau, yaśāṃsi sarveṣu-bhṛtāṃ nirāstat.","वसूनि तोयं घन-वद् व्यकारीत्, सहाऽऽसनं गोत्र-भिदाऽध्यवात्सीत्, न त्र्यम्बकादन्यमुपास्थिताऽसौ, यशांसि सर्वेषु-भृतां निरास्तत्."
bhk_1.4,puṇyo mahā-brahma-samūha-juṣṭaḥ saṃtarpaṇo nāka-sadāṃ vareṇyaḥ jajvāla loka-sthitaye sa rājā yathā'dhvare vahnirabhipraṇītaḥ.,पुण्यो महा-ब्रह्म-समूह-जुष्टः संतर्पणो नाक-सदां वरेण्यः जज्वाल लोक-स्थितये स राजा यथाऽध्वरे वह्निरभिप्रणीतः.
bhk_1.5,sa puṇya-kīrtiḥ śata-manyu-kalpo mahendra-loka-pratimāṃ samṛddhyā adhyāsta sarvartu-sukhāmayodhyā- madhyāsitāṃ brahmabhiriddha-bodhaiḥ.,स पुण्य-कीर्तिः शत-मन्यु-कल्पो महेन्द्र-लोक-प्रतिमां समृद्ध्या अध्यास्त सर्वर्तु-सुखामयोध्या- मध्यासितां ब्रह्मभिरिद्ध-बोधैः.
bhk_1.6,nirmāṇa-dakṣasya samīhiteṣu sīmeva padmā''sana-kauśalasya ūrdhva-sphurad-ratna-gabhastibhir yā sthitā'vahasyeva puraṃ maghonaḥ.,निर्माण-दक्षस्य समीहितेषु सीमेव पद्माऽऽसन-कौशलस्य ऊर्ध्व-स्फुरद्-रत्न-गभस्तिभिर् या स्थिताऽवहस्येव पुरं मघोनः.
bhk_1.7,sad-ratna-muktā-phala-vajra-bhāñji vicitra-dhātūni sa-kānanāni strībhir yutānyapsarasāmivaughair meroḥ śirāṃsīva gṛhāṇi yasyām.,सद्-रत्न-मुक्ता-फल-वज्र-भाञ्जि विचित्र-धातूनि स-काननानि स्त्रीभिर् युतान्यप्सरसामिवौघैर् मेरोः शिरांसीव गृहाणि यस्याम्.
bhk_1.8,antar-niviṣṭojjvala-ratna-bhāso gavākṣa-jālairabhiniṣpatantyaḥ himā'dri-ṭaṅkādiva bhānti yasyāṃ gaṅgā'mbu-pāta-pratimā gṛhebhyaḥ,अन्तर्-निविष्टोज्ज्वल-रत्न-भासो गवाक्ष-जालैरभिनिष्पतन्त्यः हिमाऽद्रि-टङ्कादिव भान्ति यस्यां गङ्गाऽम्बु-पात-प्रतिमा गृहेभ्यः
bhk_1.9,dharmyāsu kāmā'rtha-yaśas-karīṣu matāsu loke'dhigatāsu kāle vidyāsu vidvāniva so'bhireme patnīṣu rājā tisṛṣūttamāsu.,धर्म्यासु कामाऽर्थ-यशस्-करीषु मतासु लोकेऽधिगतासु काले विद्यासु विद्वानिव सोऽभिरेमे पत्नीषु राजा तिसृषूत्तमासु.
bhk_1.10,putrīyatā tena varā'ṅganābhi- rānāyi vidvān kratuṣu kriyāvān vipaktrima-jñāna-gatir manasvī mānyo muniḥ svāṃ puramṛṣya śṛṅgaḥ,पुत्रीयता तेन वराऽङ्गनाभि- रानायि विद्वान् क्रतुषु क्रियावान् विपक्त्रिम-ज्ञान-गतिर् मनस्वी मान्यो मुनिः स्वां पुरमृष्य शृङ्गः
bhk_1.11,"aihiṣṭa taṃ kārayituṃ kṛtā''tmā kratuṃ nṛpaḥ putra-phalaṃ munīndram, jñānā''śayas tasya tato vyatānīt sa karmaṭhaḥ karma sutā'nubandham.","ऐहिष्ट तं कारयितुं कृताऽऽत्मा क्रतुं नृपः पुत्र-फलं मुनीन्द्रम्, ज्ञानाऽऽशयस् तस्य ततो व्यतानीत् स कर्मठः कर्म सुताऽनुबन्धम्."
bhk_1.12,"rakṣāṃsi vedīṃ parito nirāstha- daṅgānyayākṣīdbhitaḥ pradhānam, śeṣāṇyahauṣīt suta-saṃpade ca, varaṃ vareṇyo nṛpateramārgīt.","रक्षांसि वेदीं परितो निरास्थ- दङ्गान्ययाक्षीद्भितः प्रधानम्, शेषाण्यहौषीत् सुत-संपदे च, वरं वरेण्यो नृपतेरमार्गीत्."
bhk_1.13,niṣṭāṃ gate daktrima-sabhaya-toṣe vihitrime karmaṇi rāja-patnyaḥ prāśur hutocchiṣṭamudāra-vaṃśyās tisraḥ prasotuṃ caturaḥ su-putrān.,निष्टां गते दक्त्रिम-सभय-तोषे विहित्रिमे कर्मणि राज-पत्न्यः प्राशुर् हुतोच्छिष्टमुदार-वंश्यास् तिस्रः प्रसोतुं चतुरः सु-पुत्रान्.
bhk_1.14,"kausalyayā'sāvi sukhena rāmaḥ prāk, kekayī-to bharatas tato'bhūt, prāsoṣṭa śatru-ghnamudāra-ceṣṭa- mekā sumitrā saha lakṣmaṇena.","कौसल्ययाऽसावि सुखेन रामः प्राक्, केकयी-तो भरतस् ततोऽभूत्, प्रासोष्ट शत्रु-घ्नमुदार-चेष्ट- मेका सुमित्रा सह लक्ष्मणेन."
bhk_1.15,"ārcīd dvi-jātīn paramā'rtha-vindā- nudejayān bhūta-gaṇān nyaṣedhīt, vidvānupāneṣṭa ca tān sva-kāle yatir vaśiṣṭo yamināṃ variṣṭhaḥ.","आर्चीद् द्वि-जातीन् परमाऽर्थ-विन्दा- नुदेजयान् भूत-गणान् न्यषेधीत्, विद्वानुपानेष्ट च तान् स्व-काले यतिर् वशिष्टो यमिनां वरिष्ठः."
bhk_1.16,"vedo'ṅgavāṃstaurakhilo'dhyagāyi śastrāṇyupāyaṃsata jitvarāṇi, te bhinna-vṛttīnyapi mānasāni samaṃ janānāṃ guṇino'dhyavātsuḥ,","वेदोऽङ्गवांस्तौरखिलोऽध्यगायि शस्त्राण्युपायंसत जित्वराणि, ते भिन्न-वृत्तीन्यपि मानसानि समं जनानां गुणिनोऽध्यवात्सुः,"
bhk_1.17,"tato-bhyagād gādhi-sutaḥ kṣitīndraṃ rakṣobhirabhyāhata-karma-vṛttiḥ rāmaṃ varītuṃ parirakṣaṇā-rthaṃ, rājā''jihat taṃ madhuparka-pāṇiḥ.","ततो-भ्यगाद् गाधि-सुतः क्षितीन्द्रं रक्षोभिरभ्याहत-कर्म-वृत्तिः रामं वरीतुं परिरक्षणा-र्थं, राजाऽऽजिहत् तं मधुपर्क-पाणिः."
bhk_1.18,"aiṣīḥ punar-janma-jayāya yat tvaṃ, rūpā''di-bodhān nyavṛtac ca yat te, tattvānyabuddhāḥ pratinūni yena, dhyānaṃ nṛpas tacchivamityavādīt.","ऐषीः पुनर्-जन्म-जयाय यत् त्वं, रूपाऽऽदि-बोधान् न्यवृतच् च यत् ते, तत्त्वान्यबुद्धाः प्रतिनूनि येन, ध्यानं नृपस् तच्छिवमित्यवादीत्."
bhk_1.19,"ākhyan munis tasya śivaṃ samādher, vighnanti rakṣāṃsi vane kratūṃśca, tāni dviṣad-vīrya-nirākariṣṇus tṛṇeḍhu rāmaḥ saha lakṣmaṇena.","आख्यन् मुनिस् तस्य शिवं समाधेर्, विघ्नन्ति रक्षांसि वने क्रतूंश्च, तानि द्विषद्-वीर्य-निराकरिष्णुस् तृणेढु रामः सह लक्ष्मणेन."
bhk_1.20,"sa śuśruvāṃstad-vacanaṃ mumoha rājā'sahiṣṇuḥ suta-viprayogam, ahaṃyunā'tha kṣiti-paḥ śubhaṃyu- rūce vacas tāpasa-kuñjareṇa.","स शुश्रुवांस्तद्-वचनं मुमोह राजाऽसहिष्णुः सुत-विप्रयोगम्, अहंयुनाऽथ क्षिति-पः शुभंयु- रूचे वचस् तापस-कुञ्जरेण."
bhk_1.21,"mayā tvamāpthāḥ śaraṇaṃ bhayeṣu, vayaṃ tvayā'pyāpsmahi dharma-vṛddhyai, kṣatraṃ dvija-tvaṃ ca parasparā'rthaṃ, śaṅkāṃ kṛthā mā, prahiṇu-sva-sūnum.","मया त्वमाप्थाः शरणं भयेषु, वयं त्वयाऽप्याप्स्महि धर्म-वृद्ध्यै, क्षत्रं द्विज-त्वं च परस्पराऽर्थं, शङ्कां कृथा मा, प्रहिणु-स्व-सूनुम्."
bhk_1.22,"ghāniṣyate tena mahān vipakṣaḥ, sthāyiṣyate yena raṇe purastāt, mā māṃ mahā''tman paribhūr-yogye na mad-vidho nyasyati bhāramagryam.","घानिष्यते तेन महान् विपक्षः, स्थायिष्यते येन रणे पुरस्तात्, मा मां महाऽऽत्मन् परिभूर्-योग्ये न मद्-विधो न्यस्यति भारमग्र्यम्."
bhk_1.23,"krudhyan kulaṃ dhakṣyati vipra-vahnir, yāsyan sutas tapsyati māṃ sa-manyum, itthaṃ nṛpaḥ pūrvamavāluloce, tato'nujajñe gamanaṃ sutasya.","क्रुध्यन् कुलं धक्ष्यति विप्र-वह्निर्, यास्यन् सुतस् तप्स्यति मां स-मन्युम्, इत्थं नृपः पूर्वमवालुलोचे, ततोऽनुजज्ञे गमनं सुतस्य."
bhk_1.24,"āśīrbhirabhyarcya muniḥ kṣitīndraṃ prītaḥ pratasthe punarāśramāya, taṃ pṛṣṭha-taḥ praṣṭhamiyāya namro hiṃsreṣu-dīptā''pta-dhanuḥ kumāraḥ.","आशीर्भिरभ्यर्च्य मुनिः क्षितीन्द्रं प्रीतः प्रतस्थे पुनराश्रमाय, तं पृष्ठ-तः प्रष्ठमियाय नम्रो हिंस्रेषु-दीप्ताऽऽप्त-धनुः कुमारः."
bhk_1.25,prayāsyataḥ puṇya-vanāya jiṣṇo- rāmasya rociṣṇu-mukhasya ghṛṣṇuḥ trai-māturaḥ kṛtsna-jitā'stra-śastraḥ sadhryaṅ rataḥ śreyasi lakṣmaṇo'bhūt.,प्रयास्यतः पुण्य-वनाय जिष्णो- रामस्य रोचिष्णु-मुखस्य घृष्णुः त्रै-मातुरः कृत्स्न-जिताऽस्त्र-शस्त्रः सध्र्यङ् रतः श्रेयसि लक्ष्मणोऽभूत्.
bhk_1.26,"iṣu-mati raghu-siṃhe dandaśūkāñ jighāṃsau dhanuraribhira-sahyaṃ muṣṭi-pīḍaṃ dadhāne vrajati, pura-taruṇyo baddha-citrā'ṅgulitre kathamapi guru-śokān mā rudan māṅgalikyaḥ","इषु-मति रघु-सिंहे दन्दशूकाञ् जिघांसौ धनुररिभिर-सह्यं मुष्टि-पीडं दधाने व्रजति, पुर-तरुण्यो बद्ध-चित्राऽङ्गुलित्रे कथमपि गुरु-शोकान् मा रुदन् माङ्गलिक्यः"
bhk_1.27,"atha jagaduranīcai-rāśiṣas tasya viprās, tumula-kala-ninādaṃ tūryamājaghnuranye, abhimata-phala-śaṃsī cāru pusphora bāhus, taruṣu cukuvuruccaiḥ pakṣiṇaś cā'nukūlāḥ.","अथ जगदुरनीचै-राशिषस् तस्य विप्रास्, तुमुल-कल-निनादं तूर्यमाजघ्नुरन्ये, अभिमत-फल-शंसी चारु पुस्फोर बाहुस्, तरुषु चुकुवुरुच्चैः पक्षिणश् चाऽनुकूलाः."
bhk_2.1,bhk_2 vanaspatīnāṃ sarasāṃ nadīnāṃ tejasvināṃ kāntibhṛtāṃ diśāṃ ca niryāya tasyāḥ sa puraḥ samantā cchriyaṃ dadhānāṃ śaradaṃ dadarśa.,भ्क्_२ वनस्पतीनां सरसां नदीनां तेजस्विनां कान्तिभृतां दिशां च निर्याय तस्याः स पुरः समन्ता च्छ्रियं दधानां शरदं ददर्श.
bhk_2.2,taraṅga-saṅgāc capalaiḥ palāśair jvālā-śriyaṃ sā'tiśayāṃ dadhanti sa-dhūma-dīptā'gni-rucīni rejus tāmrotpalānyākula-ṣaṭ-padāni.,तरङ्ग-सङ्गाच् चपलैः पलाशैर् ज्वाला-श्रियं साऽतिशयां दधन्ति स-धूम-दीप्ताऽग्नि-रुचीनि रेजुस् ताम्रोत्पलान्याकुल-षट्-पदानि.
bhk_2.3,bimbā''gatais tīra-vanaiḥ samṛddhiṃ nijāṃ vilokyā'pahṛtāṃ payobhiḥ kūlāni sā''marṣatayeva tenuḥ saroja-lakṣmīṃ sthala-padma-hāsaiḥ.,बिम्बाऽऽगतैस् तीर-वनैः समृद्धिं निजां विलोक्याऽपहृतां पयोभिः कूलानि साऽऽमर्षतयेव तेनुः सरोज-लक्ष्मीं स्थल-पद्म-हासैः.
bhk_2.4,niśā-tuṣārair nayanā'mbu-kalpaiḥ patrā-'nta-paryāgaladaccha-binduḥ upārurodeva nadat-pataṅgaḥ kumudvatīṃ tīra-tarur dinā''dau.,निशा-तुषारैर् नयनाऽम्बु-कल्पैः पत्रा-ऽन्त-पर्यागलदच्छ-बिन्दुः उपारुरोदेव नदत्-पतङ्गः कुमुद्वतीं तीर-तरुर् दिनाऽऽदौ.
bhk_2.5,vanāni toyāni ca netra-kalpaiḥ puṣpaiḥ sarojaiś ca nilīna-bhṛṅgaiḥ parasparāṃ vismayavanti lakṣmī- mālokayāñcakrurivā''dareṇa.,वनानि तोयानि च नेत्र-कल्पैः पुष्पैः सरोजैश् च निलीन-भृङ्गैः परस्परां विस्मयवन्ति लक्ष्मी- मालोकयाञ्चक्रुरिवाऽऽदरेण.
bhk_2.6,"prabhāta-vātāha''ti-kampitā''kṛtiḥ kumudvatī-reṇu-piśaṅga-vigraham nirāsa bhṛṅgaṃ kupiteva padminī, na māninī saṃsahate 'nya-saṅgamam.","प्रभात-वाताहऽऽति-कम्पिताऽऽकृतिः कुमुद्वती-रेणु-पिशङ्ग-विग्रहम् निरास भृङ्गं कुपितेव पद्मिनी, न मानिनी संसहते ऽन्य-सङ्गमम्."
bhk_2.7,dattā'vadhānaṃ madhu-lehi-gītau praśānta-ceṣṭaṃ hariṇaṃ jighāṃsuḥ ākarṇayannutsuka-haṃsa-nādān lakṣye samādhiṃ na dadhe mṛgāvit.,दत्ताऽवधानं मधु-लेहि-गीतौ प्रशान्त-चेष्टं हरिणं जिघांसुः आकर्णयन्नुत्सुक-हंस-नादान् लक्ष्ये समाधिं न दधे मृगावित्.
bhk_2.8,girer nitambe marutā vibhinnaṃ toyā'vaśeṣeṇa himā''bhamabhram sarin-mukhā'bhyuccayamādadhānaṃ śailā'dhipasyā'nucakāra lakṣmīm.,गिरेर् नितम्बे मरुता विभिन्नं तोयाऽवशेषेण हिमाऽऽभमभ्रम् सरिन्-मुखाऽभ्युच्चयमादधानं शैलाऽधिपस्याऽनुचकार लक्ष्मीम्.
bhk_2.9,garjan hariḥ sā'mbhasi śaila-kuñje pratidhvanīnātma-kṛtān niśamya kramaṃ babandha kramituṃ sa-kopaḥ pratarkayannanya-mṛgendra-nādān.,गर्जन् हरिः साऽम्भसि शैल-कुञ्जे प्रतिध्वनीनात्म-कृतान् निशम्य क्रमं बबन्ध क्रमितुं स-कोपः प्रतर्कयन्नन्य-मृगेन्द्र-नादान्.
bhk_2.10,"adṛkṣatā 'mbhāṃsi navotpalāni, rutāni cā 'śroṣata ṣaṭ-padānām, āghrāyi vān gandha-vahaḥ su-gandhas tenā'ravinda-vyatiṣaṅga-vāṃś ca.","अदृक्षता ऽम्भांसि नवोत्पलानि, रुतानि चा ऽश्रोषत षट्-पदानाम्, आघ्रायि वान् गन्ध-वहः सु-गन्धस् तेनाऽरविन्द-व्यतिषङ्ग-वांश् च."
bhk_2.11,"latā'nupātaṃ kusumānyagṛhṇāt sa, nadyavaskandamupāspṛśac ca, kutūhalāc, cāru-śilopaveśaṃ kākutstha īṣat smayamāna āsta.","लताऽनुपातं कुसुमान्यगृह्णात् स, नद्यवस्कन्दमुपास्पृशच् च, कुतूहलाच्, चारु-शिलोपवेशं काकुत्स्थ ईषत् स्मयमान आस्त."
bhk_2.12,tigmāṃśu-raśmic-churitānya-dūrāt prāñci prabhāte salilānyapaśyat gabhasti-dhārābhiriva drutāni tejāṃsi bhānor bhuvi saṃbhṛtāni.,तिग्मांशु-रश्मिच्-छुरितान्य-दूरात् प्राञ्चि प्रभाते सलिलान्यपश्यत् गभस्ति-धाराभिरिव द्रुतानि तेजांसि भानोर् भुवि संभृतानि.
bhk_2.13,dig-vyāpinīr locana-lobhanīyā mṛjā'nvayāḥ snehamiva sravantīḥ ṛjvā''yatāḥ śasya-viśeṣa-paṅktīs tutoṣa paśyan vitṛṇā'ntarālāḥ.,दिग्-व्यापिनीर् लोचन-लोभनीया मृजाऽन्वयाः स्नेहमिव स्रवन्तीः ऋज्वाऽऽयताः शस्य-विशेष-पङ्क्तीस् तुतोष पश्यन् वितृणाऽन्तरालाः.
bhk_2.14,viyoga-duḥkhā'nubhavā'nabhijñaiḥ kāle nṛpāṃ'śaṃ vihitaṃ dadadbhiḥ āhārya-śobhā-rahitairamāyai- raikṣiṣṭa pumbhiḥ pracitān sa goṣṭhān,वियोग-दुःखाऽनुभवाऽनभिज्ञैः काले नृपांऽशं विहितं ददद्भिः आहार्य-शोभा-रहितैरमायै- रैक्षिष्ट पुम्भिः प्रचितान् स गोष्ठान्
bhk_2.15,strī-bhūṣaṇaṃ ceṣṭitama-pragalbhaṃ cārūṇya-vakrāṇyapi vīkṣitāni ṛjūṃśca viśvāsa-kṛtaḥ svabhāvān gopā'ṅganānāṃ mumude vilokya.,स्त्री-भूषणं चेष्टितम-प्रगल्भं चारूण्य-वक्राण्यपि वीक्षितानि ऋजूंश्च विश्वास-कृतः स्वभावान् गोपाऽङ्गनानां मुमुदे विलोक्य.
bhk_2.16,vivṛtta-pārśvaṃ rucirā'ṅgahāraṃ samudvahac-cāru-nitamba-ramyam āmandra-mantha-dhvani-datta-tālaṃ gopā'ṅganā-nṛtyamanandayat tam.,विवृत्त-पार्श्वं रुचिराऽङ्गहारं समुद्वहच्-चारु-नितम्ब-रम्यम् आमन्द्र-मन्थ-ध्वनि-दत्त-तालं गोपाऽङ्गना-नृत्यमनन्दयत् तम्.
bhk_2.17,vicitramuccaiḥ plavamānamārāt kutūhalaṃ trasnu tatāna tasya meghā'tyayopātta-vanopaśobhaṃ kadambakaṃ vātamajaṃ mṛgāṇām.,विचित्रमुच्चैः प्लवमानमारात् कुतूहलं त्रस्नु ततान तस्य मेघाऽत्ययोपात्त-वनोपशोभं कदम्बकं वातमजं मृगाणाम्.
bhk_2.18,sitā'ravinda-pracayeṣu ca līnāḥ saṃsakta-peṇeṣu ca saikateṣu kundā'vadātāḥ kalahaṃsa-mālāḥ pratīyīre śrotra-sukhair ninādaiḥ.,सिताऽरविन्द-प्रचयेषु च लीनाः संसक्त-पेणेषु च सैकतेषु कुन्दाऽवदाताः कलहंस-मालाः प्रतीयीरे श्रोत्र-सुखैर् निनादैः.
bhk_2.19,"na taj jalaṃ, yan na su-cāru-paṅkajaṃ, na paṅkajaṃ tad, yada-līna-ṣaṭ-padam, na ṣaṭ-pado'sau, na juguñja yaḥ kalaṃ; na guñjitaṃ tan, na jahāra yan manaḥ.","न तज् जलं, यन् न सु-चारु-पङ्कजं, न पङ्कजं तद्, यद-लीन-षट्-पदम्, न षट्-पदोऽसौ, न जुगुञ्ज यः कलं; न गुञ्जितं तन्, न जहार यन् मनः."
bhk_2.20,"taṃ yāyajūkāḥ saha bhikṣu-mukhyais tapaḥ-kṛśāḥ śāntyudakumbha-hastāḥ, yāyāvarāḥ puṣpa-phalena cā 'nye prāṇarcurarcyā jagadarcanīyam.","तं यायजूकाः सह भिक्षु-मुख्यैस् तपः-कृशाः शान्त्युदकुम्भ-हस्ताः, यायावराः पुष्प-फलेन चा ऽन्ये प्राणर्चुरर्च्या जगदर्चनीयम्."
bhk_2.21,vidyāmathainaṃ vijayāṃ jayāṃ ca rakṣo-gaṇaṃ kṣipnuma-vikṣatā''tmā adhyāpipad gādhi-suto yathāvan nighātayiṣyan yudhi yātudhānān.,विद्यामथैनं विजयां जयां च रक्षो-गणं क्षिप्नुम-विक्षताऽऽत्मा अध्यापिपद् गाधि-सुतो यथावन् निघातयिष्यन् युधि यातुधानान्.
bhk_2.22,āyodhane sthāyukamastrajāta- mamoghamabhyarṇa-mahā''havāya dadau vadhāya kṣaṇadācarāṇāṃ tasmai muniḥ śreyasi jāgarūkaḥ,आयोधने स्थायुकमस्त्रजात- ममोघमभ्यर्ण-महाऽऽहवाय ददौ वधाय क्षणदाचराणां तस्मै मुनिः श्रेयसि जागरूकः
bhk_2.23,"taṃ vipra-darśaṃ kṛta-ghāta-yatnā yāntaṃ vane rātricarī ḍuḍhauke, jighāṃsu-vedaṃ dhṛta-bhāsurā'stram tāṃ tāḍakā''khyāṃ nijaghāna rāmaḥ.","तं विप्र-दर्शं कृत-घात-यत्ना यान्तं वने रात्रिचरी डुढौके, जिघांसु-वेदं धृत-भासुराऽस्त्रम् तां ताडकाऽऽख्यां निजघान रामः."
bhk_2.24,athā ''luloke huta-dhūma-ketu- śikhā'ñjana-snigdha-samṛddha-śākham tapovanaṃ prādhyayanā'bhibhūta- samuccarac-cāru-pataktri-śiñjam.,अथा ऽऽलुलोके हुत-धूम-केतु- शिखाऽञ्जन-स्निग्ध-समृद्ध-शाखम् तपोवनं प्राध्ययनाऽभिभूत- समुच्चरच्-चारु-पतक्त्रि-शिञ्जम्.
bhk_2.25,"kṣudrān na jakṣur hariṇān mṛgendrā, viśaśvase pakṣi-gaṇaiḥ samantāt, nannamyamānāḥ phala-ditsayeva cakāśire tatra latā vilolāḥ.","क्षुद्रान् न जक्षुर् हरिणान् मृगेन्द्रा, विशश्वसे पक्षि-गणैः समन्तात्, नन्नम्यमानाः फल-दित्सयेव चकाशिरे तत्र लता विलोलाः."
bhk_2.26,"apūpujan viṣṭara-pādya-mālyai- rātithya-niṣṇā vana-vāsi-mukhyāḥ, pratyagrahīṣṭāṃ madhuparka-miśraṃ tāvāsanā''di kṣiti-pālaputrau.","अपूपुजन् विष्टर-पाद्य-माल्यै- रातिथ्य-निष्णा वन-वासि-मुख्याः, प्रत्यग्रहीष्टां मधुपर्क-मिश्रं तावासनाऽऽदि क्षिति-पालपुत्रौ."
bhk_2.27,"daityā'bhibhūtasya yuvāmavoḍhaṃ magnasya dorbhir bhuvanasya bhāram, havīṃṣi saṃpratyapi rakṣataṃ, tau tapodhanairitthamabhāṣiṣātām.","दैत्याऽभिभूतस्य युवामवोढं मग्नस्य दोर्भिर् भुवनस्य भारम्, हवींषि संप्रत्यपि रक्षतं, तौ तपोधनैरित्थमभाषिषाताम्."
bhk_2.28,"tān pratyavādīdatha rāghvo'pi--, yathepsitaṃ prastuta karma dharmyam, tapo-maruddhir bhavatāṃ śarā'gniḥ saṃdhukṣyatāṃ no'ri-samindhaneṣu.","तान् प्रत्यवादीदथ राघ्वोऽपि--, यथेप्सितं प्रस्तुत कर्म धर्म्यम्, तपो-मरुद्धिर् भवतां शराऽग्निः संधुक्ष्यतां नोऽरि-समिन्धनेषु."
bhk_2.29,"pratuṣṭuvuḥ karma tataḥ prakwxlqqptais te yajñiyair dravya-gaṇair yathāvat, dakṣiṇya-diṣṭaṃ kṛtamārtvijīnais tad yātudhānaiś cicite prasarpat.","प्रतुष्टुवुः कर्म ततः प्रक्wxल्क़्क़्प्तैस् ते यज्ञियैर् द्रव्य-गणैर् यथावत्, दक्षिण्य-दिष्टं कृतमार्त्विजीनैस् तद् यातुधानैश् चिचिते प्रसर्पत्."
bhk_2.30,āpiṅga-rūkṣordhva-śirasya-bālaiḥ śirāla-jaṅghair giri-kūṭa-daghnaiḥ tataḥ kṣapā'ṭaiḥ pṛthu-piṅgalā'kṣaiḥ khaṃ prāvṛṣeṇyairiva cā''naśe'bdaiḥ.,आपिङ्ग-रूक्षोर्ध्व-शिरस्य-बालैः शिराल-जङ्घैर् गिरि-कूट-दघ्नैः ततः क्षपाऽटैः पृथु-पिङ्गलाऽक्षैः खं प्रावृषेण्यैरिव चाऽऽनशेऽब्दैः.
bhk_2.31,adhijya-cāpaḥ sthira-bāhu-muṣṭi- rudañcitā'kṣo'ñcita-dakṣiṇoruḥ tān lakṣmaṇaḥ sannata-vāma-jaṅgho jaghāna śuddheṣura-manda-karṣī.,अधिज्य-चापः स्थिर-बाहु-मुष्टि- रुदञ्चिताऽक्षोऽञ्चित-दक्षिणोरुः तान् लक्ष्मणः सन्नत-वाम-जङ्घो जघान शुद्धेषुर-मन्द-कर्षी.
bhk_2.32,gādheya-diṣṭaṃ virasaṃ rasantaṃ rāmo 'pi māyācaṇamastracuñcuḥ sthāsnuṃ raṇe smera-mukho jagāda mārīcamuccair vacanaṃ mahā'rtham.,गाधेय-दिष्टं विरसं रसन्तं रामो ऽपि मायाचणमस्त्रचुञ्चुः स्थास्नुं रणे स्मेर-मुखो जगाद मारीचमुच्चैर् वचनं महाऽर्थम्.
bhk_2.33,"ātmaṃbharis tvaṃpiśitair narāṇāṃ phalegrahīn haṃsi vanaspatīnām, śauvastikatvaṃ vibhavā na yeṣāṃ vrajanti, teṣāṃ dayase na kasmāt.","आत्मंभरिस् त्वंपिशितैर् नराणां फलेग्रहीन् हंसि वनस्पतीनाम्, शौवस्तिकत्वं विभवा न येषां व्रजन्ति, तेषां दयसे न कस्मात्."
bhk_2.34,"admo dvijān, devayajīn nihanmaḥ, kurmaḥ puraṃ preta-narā'dhivāsam, dharmo hyayaṃ dāśarathe ! nijo no, naivā'dhyakāriṣmahi veda-vṛtte.","अद्मो द्विजान्, देवयजीन् निहन्मः, कुर्मः पुरं प्रेत-नराऽधिवासम्, धर्मो ह्ययं दाशरथे ! निजो नो, नैवाऽध्यकारिष्महि वेद-वृत्ते."
bhk_2.35,"dharmo'sti satyaṃ tava rākṣasā'ya- manyo vyatiste tu mamā'pi dharmaḥ, brahma-dviṣas te praṇihanmi yena, rājanya-vṛttir dhṛta-kārmukeṣuḥ.","धर्मोऽस्ति सत्यं तव राक्षसाऽय- मन्यो व्यतिस्ते तु ममाऽपि धर्मः, ब्रह्म-द्विषस् ते प्रणिहन्मि येन, राजन्य-वृत्तिर् धृत-कार्मुकेषुः."
bhk_2.36,"itthaṃ-pravādaṃ yudhi saṃprahāraṃ pracakratū rāma-niśā-vihārau, tṛṇāya matvā raghu-nandano 'tha bāṇena rakṣaḥ pradhanān nirāsthat.","इत्थं-प्रवादं युधि संप्रहारं प्रचक्रतू राम-निशा-विहारौ, तृणाय मत्वा रघु-नन्दनो ऽथ बाणेन रक्षः प्रधनान् निरास्थत्."
bhk_2.37,"jagmuḥ prasādaṃ dvija-mānasāni, dyaur varṣukā puṣpa-cayaṃ babhūva, nir-vyājamijyā vavṛte. vacaś ca bhūyo babhāṣe muninā kumāraḥ","जग्मुः प्रसादं द्विज-मानसानि, द्यौर् वर्षुका पुष्प-चयं बभूव, निर्-व्याजमिज्या ववृते. वचश् च भूयो बभाषे मुनिना कुमारः"
bhk_2.38,mahīyyamānā bhavatā 'timātraṃ surā'dhvare ghasmara-jitvareṇa divo'pi vajrā''yudha-bhūṣaṇāyā hriṇīyate vīra-vatī na bhūmiḥ.,महीय्यमाना भवता ऽतिमात्रं सुराऽध्वरे घस्मर-जित्वरेण दिवोऽपि वज्राऽऽयुध-भूषणाया ह्रिणीयते वीर-वती न भूमिः.
bhk_2.39,"balir babandhe, jaladhir mamanthe, jahre'mṛtaṃ, daitya-kulaṃ vijigyo, kalpā'nta-duḥsthā vasudhā tathohe yenaiṣa bhāro'ti-gurur na tasya.","बलिर् बबन्धे, जलधिर् ममन्थे, जह्रेऽमृतं, दैत्य-कुलं विजिग्यो, कल्पाऽन्त-दुःस्था वसुधा तथोहे येनैष भारोऽति-गुरुर् न तस्य."
bhk_2.40,iti bruvāṇo madhuraṃ hitaṃ ca tamāñjihan maithila-yajña-bhūmim rāmaṃ muniḥ prīta-manā makhā'nte yaśāṃsi rājñāṃ nijighṛkṣayiṣyan.,इति ब्रुवाणो मधुरं हितं च तमाञ्जिहन् मैथिल-यज्ञ-भूमिम् रामं मुनिः प्रीत-मना मखाऽन्ते यशांसि राज्ञां निजिघृक्षयिष्यन्.
bhk_2.41,"etau sma mitrā-varuṇau kimetau, kimaśvinau soma-rasaṃ pipāsū, janaṃ samastaṃ janakā''śrama-sthaṃ rūpeṇa tāvaujihatāṃ nṛ-siṃhau.","एतौ स्म मित्रा-वरुणौ किमेतौ, किमश्विनौ सोम-रसं पिपासू, जनं समस्तं जनकाऽऽश्रम-स्थं रूपेण तावौजिहतां नृ-सिंहौ."
bhk_2.42,"ajigrahat taṃ janako dhanus tad ""yenā'rdidad daitya-puraṃ pinākī"", jijñāsamāno balamasya bāhvor. hasannabhāṅkṣvīd raghu-nandanas tat.","अजिग्रहत् तं जनको धनुस् तद् ""येनाऽर्दिदद् दैत्य-पुरं पिनाकी"", जिज्ञासमानो बलमस्य बाह्वोर्. हसन्नभाङ्क्ष्वीद् रघु-नन्दनस् तत्."
bhk_2.43,tato nadī-ṣṇān pathikān giri-jñā- nāhvāyakān bhūmi-paterayodhyām ditsuḥ sutāṃ yodha-harais turaṅgair vyasarjayan maithila-martya-mukhyaḥ.,ततो नदी-ष्णान् पथिकान् गिरि-ज्ञा- नाह्वायकान् भूमि-पतेरयोध्याम् दित्सुः सुतां योध-हरैस् तुरङ्गैर् व्यसर्जयन् मैथिल-मर्त्य-मुख्यः.
bhk_2.44,kṣipraṃ tato 'dhvanya-turaṅga-yāyī yaviṣṭha-vad vṛddha-tamo 'pi rājā ākhyāyakebhyaḥ śruta-sūnu-vṛtti- ra-glāna-yāno mithilāmagacchat.,क्षिप्रं ततो ऽध्वन्य-तुरङ्ग-यायी यविष्ठ-वद् वृद्ध-तमो ऽपि राजा आख्यायकेभ्यः श्रुत-सूनु-वृत्ति- र-ग्लान-यानो मिथिलामगच्छत्.
bhk_2.45,vṛndiṣṭhamārcīd vasudhā-dhipānāṃ taṃ preṣṭhametaṃ guru-vad gariṣṭham sadṛṅ-mahāntaṃ sukṛtā'dhivāsaṃ baṃhiṣṭha-kīrtiṃ yaśasā variṣṭham.,वृन्दिष्ठमार्चीद् वसुधा-धिपानां तं प्रेष्ठमेतं गुरु-वद् गरिष्ठम् सदृङ्-महान्तं सुकृताऽधिवासं बंहिष्ठ-कीर्तिं यशसा वरिष्ठम्.
bhk_2.46,"tri-varga-pārīṇamasau bhavanta- madhyāsayannāsanamekamindraḥ viveka-dṛśva-tvamagāt surāṇāṃ, taṃ maithilo vākyamidaṃ babhāṣe.","त्रि-वर्ग-पारीणमसौ भवन्त- मध्यासयन्नासनमेकमिन्द्रः विवेक-दृश्व-त्वमगात् सुराणां, तं मैथिलो वाक्यमिदं बभाषे."
bhk_2.47,hiraṇmayī sāla-lateva jaṅgamā cyutā divaḥ sthāsnurivā'cira-prabhā śaśāṅkaṃ-kānteradhidevatā''kṛtiḥ sutā dade tasya sutāya maithilī.,हिरण्मयी साल-लतेव जङ्गमा च्युता दिवः स्थास्नुरिवाऽचिर-प्रभा शशाङ्कं-कान्तेरधिदेवताऽऽकृतिः सुता ददे तस्य सुताय मैथिली.
bhk_2.48,labdhā tato viśvajanīna-vṛttis- tāmātmanīnāmudavoḍha rāmaḥ sad-ratna-muktā-phala-bharma-śobhāṃ saṃbaṃhayantīm raghu-vargya-lakṣmīm.,लब्धा ततो विश्वजनीन-वृत्तिस्- तामात्मनीनामुदवोढ रामः सद्-रत्न-मुक्ता-फल-भर्म-शोभां संबंहयन्तीम् रघु-वर्ग्य-लक्ष्मीम्.
bhk_2.49,su-prātamāsādita-saṃmadaṃ tad vandārubhiḥ saṃstutamabhyayodhyam aśvīya-rājanyaka-hāstikā''ḍhya- magāt sa-rājaṃ balamadhvanīnam.,सु-प्रातमासादित-संमदं तद् वन्दारुभिः संस्तुतमभ्ययोध्यम् अश्वीय-राजन्यक-हास्तिकाऽऽढ्य- मगात् स-राजं बलमध्वनीनम्.
bhk_2.50,viśaṅkaṭo vakṣasi bāṇa-pāṇiḥ saṃpanna-tāla-dvayasaḥ purastāt bhīṣmo dhanuṣmānupajānvaratni- raiti sma rāmaḥ pathi jāmadagnyaḥ.,विशङ्कटो वक्षसि बाण-पाणिः संपन्न-ताल-द्वयसः पुरस्तात् भीष्मो धनुष्मानुपजान्वरत्नि- रैति स्म रामः पथि जामदग्न्यः.
bhk_2.51,"uccairasau rāghavamāhvatedaṃ dhanuḥ sa-bāṇaṃ kuru, sā'tiyāsīḥ. parākrama-jñaḥ priya-santatis taṃ namraḥ kṣitīndro 'nuninīṣurūce.","उच्चैरसौ राघवमाह्वतेदं धनुः स-बाणं कुरु, साऽतियासीः. पराक्रम-ज्ञः प्रिय-सन्ततिस् तं नम्रः क्षितीन्द्रो ऽनुनिनीषुरूचे."
bhk_2.52,"aneka-śo nirjita-rājakas tvaṃ, pit natārpsīr nṛpa-rakta-toyaiḥ, saṃkṣipya saṃrambhama-sadū-vipakṣaṃ, kā ''sthā 'rbhake 'smiṃstava rāma ! rāme.","अनेक-शो निर्जित-राजकस् त्वं, पित् नतार्प्सीर् नृप-रक्त-तोयैः, संक्षिप्य संरम्भम-सदू-विपक्षं, का ऽऽस्था ऽर्भके ऽस्मिंस्तव राम ! रामे."
bhk_2.53,"ajīgaṇad daśarathaṃ na vākyaṃ yadā sa darpeṇa, tadā kumāraḥ dhanur vyakārkṣīd guru-bāṇa-garbhaṃ, lokānalāvīd vijitāṃśca tasya.","अजीगणद् दशरथं न वाक्यं यदा स दर्पेण, तदा कुमारः धनुर् व्यकार्क्षीद् गुरु-बाण-गर्भं, लोकानलावीद् विजितांश्च तस्य."
bhk_2.54,"jite nṛpā'rau, sumanībhavanti śabdāyamānānya-śanair-śaṅkam vṛddhasya rājño 'numate balāni jagāhire 'neka-mukhāni mārgān.","जिते नृपाऽरौ, सुमनीभवन्ति शब्दायमानान्य-शनैर्-शङ्कम् वृद्धस्य राज्ञो ऽनुमते बलानि जगाहिरे ऽनेक-मुखानि मार्गान्."
bhk_2.55,"atha puru-java-yogān nedayad dūra-saṃsthaṃ davayadati-rayeṇa prāptamurvī-vibhāgam klama-rahitamacetan nīrajīkārita-kṣmāṃ, balamupahita-śobhāṃ tūrṇamāyādayodhyām.","अथ पुरु-जव-योगान् नेदयद् दूर-संस्थं दवयदति-रयेण प्राप्तमुर्वी-विभागम् क्लम-रहितमचेतन् नीरजीकारित-क्ष्मां, बलमुपहित-शोभां तूर्णमायादयोध्याम्."
bhk_3.1,bhk_3 vadhena saṃkhye piśitā'śanānāṃ kṣatrā'ntakasyā 'bhibhavena caiva āḍhyaṃbhaviṣṇur yaśasā kumāraḥ priyaṃbhaviṣṇur na sa yasya nā''sīt.,भ्क्_३ वधेन संख्ये पिशिताऽशनानां क्षत्राऽन्तकस्या ऽभिभवेन चैव आढ्यंभविष्णुर् यशसा कुमारः प्रियंभविष्णुर् न स यस्य नाऽऽसीत्.
bhk_3.2,"tataḥ sucetīkṛta-paura-bhṛtyo ""rājye 'bhiṣekṣye sutamitya-nīcaiḥ āghoṣayan bhūmi-patiḥ samastaṃ bhūyo'pi lokaṃ sumanīcakāra.","ततः सुचेतीकृत-पौर-भृत्यो ""राज्ये ऽभिषेक्ष्ये सुतमित्य-नीचैः आघोषयन् भूमि-पतिः समस्तं भूयोऽपि लोकं सुमनीचकार."
bhk_3.3,ādikṣadādīpta-kṛśānu-kalpaṃ siṃhāsanaṃ tasya sa-pāda-pīṭham santapta-cāmīkara-valgu-vajraṃ vibhāga-vinyasta-mahārgha-ratnam.,आदिक्षदादीप्त-कृशानु-कल्पं सिंहासनं तस्य स-पाद-पीठम् सन्तप्त-चामीकर-वल्गु-वज्रं विभाग-विन्यस्त-महार्घ-रत्नम्.
bhk_3.4,prāsthāpayat pūga-kṛtān sva-poṣaṃ pṛṣṭān prayatnād dṛḍha-gātra-bandhān sa-bharma-kumbhān puruṣān samantāt patkāṣiṇas tīrtha-jalā'rthamāśu.,प्रास्थापयत् पूग-कृतान् स्व-पोषं पृष्टान् प्रयत्नाद् दृढ-गात्र-बन्धान् स-भर्म-कुम्भान् पुरुषान् समन्तात् पत्काषिणस् तीर्थ-जलाऽर्थमाशु.
bhk_3.5,"ukṣān pracakrur nagarasya mārgān, dhvajān babandhur, mumucuḥ kha-dhūpān, diśaśca puṣpaiścakarur vicitrai- rartheṣu rājñā nipuṇā niyuktāḥ","उक्षान् प्रचक्रुर् नगरस्य मार्गान्, ध्वजान् बबन्धुर्, मुमुचुः ख-धूपान्, दिशश्च पुष्पैश्चकरुर् विचित्रै- रर्थेषु राज्ञा निपुणा नियुक्ताः"
bhk_3.6,mātāmahā''vāsamupeyivāṃsaṃ mohāda-pṛṣṭvā bharataṃ tadānīm tat kekayī soḍhuma-śaknuvānā vavāra rāmasya vana-prayāṇam.,मातामहाऽऽवासमुपेयिवांसं मोहाद-पृष्ट्वा भरतं तदानीम् तत् केकयी सोढुम-शक्नुवाना ववार रामस्य वन-प्रयाणम्.
bhk_3.7,karṇe-japairāhita-rājya-lobhā straiṇena nītā vikṛtiṃ laghimnā rāma-pravāse vyamṛśan na doṣaṃ janā'pavādaṃ sa-narendra-mṛtyum,कर्णे-जपैराहित-राज्य-लोभा स्त्रैणेन नीता विकृतिं लघिम्ना राम-प्रवासे व्यमृशन् न दोषं जनाऽपवादं स-नरेन्द्र-मृत्युम्
bhk_3.8,"vasūni deśāṃśca nivartayiṣyan rāmaṃ nṛpaḥ saṃgiramāṇa eva tayā 'vajajñe, bharatā'bhiśeko viṣāda-śaṅkuśca matau nicakhne.","वसूनि देशांश्च निवर्तयिष्यन् रामं नृपः संगिरमाण एव तया ऽवजज्ञे, भरताऽभिशेको विषाद-शङ्कुश्च मतौ निचख्ने."
bhk_3.9,tataḥ pravivrājayiṣuḥ kumāra- mādikṣadasyā 'bhigamaṃ vanāya saumitri-sītā'nucarasya rājā sumantra-netreṇa rathena śocan.,ततः प्रविव्राजयिषुः कुमार- मादिक्षदस्या ऽभिगमं वनाय सौमित्रि-सीताऽनुचरस्य राजा सुमन्त्र-नेत्रेण रथेन शोचन्.
bhk_3.10,"kecin ninindur nṛpama-praśāntaṃ, vicukruśuḥ kecana sā'sramuccaiḥ, ūcus tathā 'nye bharatasya māyāṃ, dhik kekayīmityaparo jagāda.","केचिन् निनिन्दुर् नृपम-प्रशान्तं, विचुक्रुशुः केचन साऽस्रमुच्चैः, ऊचुस् तथा ऽन्ये भरतस्य मायां, धिक् केकयीमित्यपरो जगाद."
bhk_3.11,"""gato vanaṃ śvo bhaviteti rāmaḥ,"" śokena dehe janatā 'timātram, dhīrās tu tatra cyuta-manyavo 'nye dadhuḥ kumārā'nugame manāṃsi.","""गतो वनं श्वो भवितेति रामः,"" शोकेन देहे जनता ऽतिमात्रम्, धीरास् तु तत्र च्युत-मन्यवो ऽन्ये दधुः कुमाराऽनुगमे मनांसि."
bhk_3.12,"prasthāsyamānāvupaseduṣas tau śośucyamānānidamūcatus tān, ""kiṃ śocatehā 'bhyudaye batā 'smān niyoga-lābhena pituḥ kṛtā'rthān,","प्रस्थास्यमानावुपसेदुषस् तौ शोशुच्यमानानिदमूचतुस् तान्, ""किं शोचतेहा ऽभ्युदये बता ऽस्मान् नियोग-लाभेन पितुः कृताऽर्थान्,"
bhk_3.13,"asṛṣṭa yo, yaśca bhayeṣvarakṣīd, yaḥ sarvadā 'smānapuṣat sva-poṣam, mahopakārasya kimasti tasya tucchena yānena vanasya mokṣaḥ,","असृष्ट यो, यश्च भयेष्वरक्षीद्, यः सर्वदा ऽस्मानपुषत् स्व-पोषम्, महोपकारस्य किमस्ति तस्य तुच्छेन यानेन वनस्य मोक्षः,"
bhk_3.14,"vidyut-praṇāśaṃ sa varaṃ pranaṣṭo, yadvordhva-śoṣaṃ tṛṇa-vad viśuṣkaḥ, arthe durāpe kimuta pravāse na śāsane 'vāsthita yo gurūṇām.","विद्युत्-प्रणाशं स वरं प्रनष्टो, यद्वोर्ध्व-शोषं तृण-वद् विशुष्कः, अर्थे दुरापे किमुत प्रवासे न शासने ऽवास्थित यो गुरूणाम्."
bhk_3.15,"paurā ! nivartadhvamiti nyagādīt, ""tātasya śokā'panudā bhaveta, mā darśatā'nyaṃ bharataṃ ca matto,"" nivartayetyāha rathaṃ sma sūtam","पौरा ! निवर्तध्वमिति न्यगादीत्, ""तातस्य शोकाऽपनुदा भवेत, मा दर्शताऽन्यं भरतं च मत्तो,"" निवर्तयेत्याह रथं स्म सूतम्"
bhk_3.16,jñātveṅgitair gatvaratāṃ janānā- mekāṃ śayitvā rajanīṃ sa-pauraḥ rakṣan vane-vāsa-kṛtād bhayāt tān prātaś chalenā 'pajagāma rāmaḥ,ज्ञात्वेङ्गितैर् गत्वरतां जनाना- मेकां शयित्वा रजनीं स-पौरः रक्षन् वने-वास-कृताद् भयात् तान् प्रातश् छलेना ऽपजगाम रामः
bhk_3.17,"asrākṣurasraṃ karuṇaṃ ruvanto, muhurmuhur nyaśvasiṣuḥ kapoṣṇam, hā rāma ! hā kaṣṭamiti brunvataḥ parāṅ-mukhais te nyavṛtan manobhiḥ","अस्राक्षुरस्रं करुणं रुवन्तो, मुहुर्मुहुर् न्यश्वसिषुः कपोष्णम्, हा राम ! हा कष्टमिति ब्रुन्वतः पराङ्-मुखैस् ते न्यवृतन् मनोभिः"
bhk_3.18,sūto 'pi gaṅgā-salilaiḥ pavitvā sahā''śvamātmānamanalpa-manyuḥ sa-sītayo rāghavayoradhīyan śvasan kaduṣṇaṃ puramāviveśa.,सूतो ऽपि गङ्गा-सलिलैः पवित्वा सहाऽऽश्वमात्मानमनल्प-मन्युः स-सीतयो राघवयोरधीयन् श्वसन् कदुष्णं पुरमाविवेश.
bhk_3.19,pratīya sā pūr dadṛśe janena dyaur bhānu-śītāṃśu-vinākṛteva rājanya-nakṣatra-samanvitā 'pi śokā'ndhakāra-kṣata-sarva-ceṣṭā.,प्रतीय सा पूर् ददृशे जनेन द्यौर् भानु-शीतांशु-विनाकृतेव राजन्य-नक्षत्र-समन्विता ऽपि शोकाऽन्धकार-क्षत-सर्व-चेष्टा.
bhk_3.20,"vilokya rāmeṇa vinā sumantra- macyoṣṭa satvān nṛ-patiś cyutā''śaḥ madhūni naiṣīd vyalipan na gandhair, mano-rame na vyavasiṣṭa vastre.","विलोक्य रामेण विना सुमन्त्र- मच्योष्ट सत्वान् नृ-पतिश् च्युताऽऽशः मधूनि नैषीद् व्यलिपन् न गन्धैर्, मनो-रमे न व्यवसिष्ट वस्त्रे."
bhk_3.21,"āsiṣṭa naikatra śucā, vyaraṃsīt kṛtā'kṛtebhyaḥ kṣiti-pāla-bhāg-bhyaḥ, sa candanośīra-mṛṇāla-digdhaḥ śokā-gninā 'gād dyu-nivāsa-bhūyam.","आसिष्ट नैकत्र शुचा, व्यरंसीत् कृताऽकृतेभ्यः क्षिति-पाल-भाग्-भ्यः, स चन्दनोशीर-मृणाल-दिग्धः शोका-ग्निना ऽगाद् द्यु-निवास-भूयम्."
bhk_3.22,"vicukruśur bhūmi-pater mahiṣyaḥ, keśāṃl luluñcuḥ, sva-vapūṃṣi jaghnuḥ, vibhūṣaṇānyunmumucuḥ, kṣamāyā petur, babhañjur valayāni caiva.","विचुक्रुशुर् भूमि-पतेर् महिष्यः, केशांल् लुलुञ्चुः, स्व-वपूंषि जघ्नुः, विभूषणान्युन्मुमुचुः, क्षमाया पेतुर्, बभञ्जुर् वलयानि चैव."
bhk_3.23,"tāḥ sāntvayantī bharata-pratīkṣā taṃ bandhu-tā nyakṣipadāśu taile, dūtāṃśca rājā''tmajamāninīṣūn prāsthāpayan mantri-matena yūnaḥ.","ताः सान्त्वयन्ती भरत-प्रतीक्षा तं बन्धु-ता न्यक्षिपदाशु तैले, दूतांश्च राजाऽऽत्मजमानिनीषून् प्रास्थापयन् मन्त्रि-मतेन यूनः."
bhk_3.24,"""supto nabhastaḥ patitaṃ nirīkṣāṃ- cakre vivasvantamadhaḥ sphurantam,"" ākhyad vasan mātṛ-kule sakhibhyaḥ paśyan pramādaṃ bharato 'pi rājñaḥ.","""सुप्तो नभस्तः पतितं निरीक्षां- चक्रे विवस्वन्तमधः स्फुरन्तम्,"" आख्यद् वसन् मातृ-कुले सखिभ्यः पश्यन् प्रमादं भरतो ऽपि राज्ञः."
bhk_3.25,"aśiśravannātyayikaṃ tametya dūtā yadā 'rthaṃ prayiyāsayantaḥ, āṃhiṣṭa jātā'ñjihiṣas tadā 'sā- vutkaṇṭhamāno bharato gurūṇām.","अशिश्रवन्नात्ययिकं तमेत्य दूता यदा ऽर्थं प्रयियासयन्तः, आंहिष्ट जाताऽञ्जिहिषस् तदा ऽसा- वुत्कण्ठमानो भरतो गुरूणाम्."
bhk_3.26,"bandhūnaśāṅkiṣṭa samākulutvā- dāseduṣaḥ sneha-vaśādapāyam, gomāyu-sāraṅga-gaṇāś ca samyaṅ nā 'yāsiṣur, bhīmamarāsiṣuśca.","बन्धूनशाङ्किष्ट समाकुलुत्वा- दासेदुषः स्नेह-वशादपायम्, गोमायु-सारङ्ग-गणाश् च सम्यङ् ना ऽयासिषुर्, भीममरासिषुश्च."
bhk_3.27,"sa proṣivānetya puraṃ pravekṣyan śuśrāva ghoṣaṃ na janaugha-janyam, ākarṇayāmāsa na veda-nādān, na copalebhe vaṇijāṃ paṇā'yān.","स प्रोषिवानेत्य पुरं प्रवेक्ष्यन् शुश्राव घोषं न जनौघ-जन्यम्, आकर्णयामास न वेद-नादान्, न चोपलेभे वणिजां पणाऽयान्."
bhk_3.28,"cakranduruccair nṛ-patiṃ sametya taṃ mātaro 'bhyarṇamupāgatā'srāḥ, purohitā'mātya-mukhāś ca yodhā vivṛddha-manyu-pratipūrṇa-manyā.","चक्रन्दुरुच्चैर् नृ-पतिं समेत्य तं मातरो ऽभ्यर्णमुपागताऽस्राः, पुरोहिताऽमात्य-मुखाश् च योधा विवृद्ध-मन्यु-प्रतिपूर्ण-मन्या."
bhk_3.29,"didṛkṣamāṇaḥ paritaḥ sa-sītaṃ rāmaṃ yadā naikṣata lakṣmaṇaṃ ca, rorudyamānaḥ sa tadā'bhyapṛcchad, yathāvadākhyannatha vṛttamasmai.","दिदृक्षमाणः परितः स-सीतं रामं यदा नैक्षत लक्ष्मणं च, रोरुद्यमानः स तदाऽभ्यपृच्छद्, यथावदाख्यन्नथ वृत्तमस्मै."
bhk_3.30,"ābaddha-bhīma-bhrukuṭī-vibhaṅgaḥ śeśvīyamānā'ruṇa-raudra-netraḥ uccairupālabdha sa kekayīṃ ca, śoke muhuś cāvirataṃ nyamāṅkṣīt.","आबद्ध-भीम-भ्रुकुटी-विभङ्गः शेश्वीयमानाऽरुण-रौद्र-नेत्रः उच्चैरुपालब्ध स केकयीं च, शोके मुहुश् चाविरतं न्यमाङ्क्षीत्."
bhk_3.31,"nṛpā''tmajau cikliśatuḥ sa-sītau, mamāra rājā, vi-dhavā bhavatyaḥ, śocyā vayaṃ, bhūra-nṛpā, laghutvaṃ kekayyupajñaṃ bata bahvanartham.","नृपाऽऽत्मजौ चिक्लिशतुः स-सीतौ, ममार राजा, वि-धवा भवत्यः, शोच्या वयं, भूर-नृपा, लघुत्वं केकय्युपज्ञं बत बह्वनर्थम्."
bhk_3.32,naitan mataṃ matkamiti bruvāṇaḥ sahasra-śo 'sau śapathānaśapyat udvāśyamānaḥ pitaraṃ sa-rāmaṃ luṭhyan sa-śoko bhuvi rorudā-vān.,नैतन् मतं मत्कमिति ब्रुवाणः सहस्र-शो ऽसौ शपथानशप्यत् उद्वाश्यमानः पितरं स-रामं लुठ्यन् स-शोको भुवि रोरुदा-वान्.
bhk_3.33,taṃ susthayantaḥ sacivā narendraṃ didhakṣayantaḥ samudūhurārāt antyā''hutiṃ hāvayituṃ sa-viprāś cicīṣayanto'dhvara-pātra-jātam.,तं सुस्थयन्तः सचिवा नरेन्द्रं दिधक्षयन्तः समुदूहुरारात् अन्त्याऽऽहुतिं हावयितुं स-विप्राश् चिचीषयन्तोऽध्वर-पात्र-जातम्.
bhk_3.34,"udakṣipan paṭṭa-dukūla-ketū- navādayan veṇu-mṛdaṅga-kāṃsyam, kambūṃś ca tārānadhaman samantāt, tathā''nayan kuṅkuma-candanāni.","उदक्षिपन् पट्ट-दुकूल-केतू- नवादयन् वेणु-मृदङ्ग-कांस्यम्, कम्बूंश् च तारानधमन् समन्तात्, तथाऽऽनयन् कुङ्कुम-चन्दनानि."
bhk_3.35,śrotrā'kṣi-nāsā-vadanaṃ sa-rukmaṃ kṛtvā'jine prāk-śirasaṃ nidhāya sañcitya pātrāṇi yathā-vidhāna- mṛtvig juhāva jvalitaṃ citā'gnim,श्रोत्राऽक्षि-नासा-वदनं स-रुक्मं कृत्वाऽजिने प्राक्-शिरसं निधाय सञ्चित्य पात्राणि यथा-विधान- मृत्विग् जुहाव ज्वलितं चिताऽग्निम्
bhk_3.36,"kṛteṣu piṇḍodaka-sañcayeṣu, hitvā'bhiṣekaṃ prakṛtaṃ prajābhiḥ pratyāninīṣur vinayena rāmaṃ prāyādaraṇyaṃ bharataḥ sa-pauraḥ.","कृतेषु पिण्डोदक-सञ्चयेषु, हित्वाऽभिषेकं प्रकृतं प्रजाभिः प्रत्यानिनीषुर् विनयेन रामं प्रायादरण्यं भरतः स-पौरः."
bhk_3.37,śīghrāyamāṇaiḥ kakubho'śnuvānair janaira-panthānamupetya sṛptaiḥ śokāda-bhūṣairapi bhūś cakāsā- ñcakāra nāgendra-rathā'śva-miśraiḥ.,शीघ्रायमाणैः ककुभोऽश्नुवानैर् जनैर-पन्थानमुपेत्य सृप्तैः शोकाद-भूषैरपि भूश् चकासा- ञ्चकार नागेन्द्र-रथाऽश्व-मिश्रैः.
bhk_3.38,"uccikyire puṣpa-phalaṃ vanāni, sasnuḥ pit n pipriyurāpagāsu, āreṭuritvā pulinānyaśaṅkaṃ, chāyāṃ samāśritya viśaśramuśca.","उच्चिक्यिरे पुष्प-फलं वनानि, सस्नुः पित् न् पिप्रियुरापगासु, आरेटुरित्वा पुलिनान्यशङ्कं, छायां समाश्रित्य विशश्रमुश्च."
bhk_3.39,saṃprāpya tīraṃ tamasā''pagāyā gaṅgā'mbu-samparka-viśuddhi-bhājaḥ vigāhituṃ yāmunamabmu puṇyaṃ yayur niruddha-śramavṛttayas te.,संप्राप्य तीरं तमसाऽऽपगाया गङ्गाऽम्बु-सम्पर्क-विशुद्धि-भाजः विगाहितुं यामुनमब्मु पुण्यं ययुर् निरुद्ध-श्रमवृत्तयस् ते.
bhk_3.40,"īyur bharadvāja-muner niketaṃ, yasmin viśaśrāma sametya rāmaḥ cyutā'śanāyaḥ phalavad-vibhūtyā vysyannudanyāṃ śiśiraiḥ payobhiḥ.","ईयुर् भरद्वाज-मुनेर् निकेतं, यस्मिन् विशश्राम समेत्य रामः च्युताऽशनायः फलवद्-विभूत्या व्य्स्यन्नुदन्यां शिशिरैः पयोभिः."
bhk_3.41,vācaṃ-yamān sthaṇḍila-śāyinaś ca yuyukṣamāṇānaniśaṃ mumukṣūn adhyāpayantaṃ vinayāt praṇemuḥ padgā bharadvāja-muniḥ sa-śiṣyaṃ.,वाचं-यमान् स्थण्डिल-शायिनश् च युयुक्षमाणाननिशं मुमुक्षून् अध्यापयन्तं विनयात् प्रणेमुः पद्गा भरद्वाज-मुनिः स-शिष्यं.
bhk_3.42,"ātithyamebhyaḥ parinirvivapsoḥ kalpa-drumā yoga-balena pheluḥ, dhāma-prathimno mradimā'nvitāni vāsāṃsi ca drāghima-vantyudūhuḥ","आतिथ्यमेभ्यः परिनिर्विवप्सोः कल्प-द्रुमा योग-बलेन फेलुः, धाम-प्रथिम्नो म्रदिमाऽन्वितानि वासांसि च द्राघिम-वन्त्युदूहुः"
bhk_3.43,"ājñāṃ pratīṣur, vinayādupāsthur, jaguḥ sarāgaṃ, nanṛtuḥ sa-hāvam, sa-vibhramaṃ nemurudāramucus tilottamā''dyā vanitāśca tasmin.","आज्ञां प्रतीषुर्, विनयादुपास्थुर्, जगुः सरागं, ननृतुः स-हावम्, स-विभ्रमं नेमुरुदारमुचुस् तिलोत्तमाऽऽद्या वनिताश्च तस्मिन्."
bhk_3.44,"vastrā'nna-pānaṃ śayanaṃ ca nānā kṛtvā'vakāśe ruci-saṃprakwxlqqptam tān prīti-mānāha munis tataḥ sma ""nivadhvamādhvaṃ, pibatā'tta śedhvam.","वस्त्राऽन्न-पानं शयनं च नाना कृत्वाऽवकाशे रुचि-संप्रक्wxल्क़्क़्प्तम् तान् प्रीति-मानाह मुनिस् ततः स्म ""निवध्वमाध्वं, पिबताऽत्त शेध्वम्."
bhk_3.45,te bhuktavantaḥ su-sukhaṃ vasitvā vāsāṃsyuṣitvā rajanīṃ prabhāte drutaṃ samadhvā ratha-vāji-nāgair mandākinīṃ ramya-vanāṃ samīyuḥ.,ते भुक्तवन्तः सु-सुखं वसित्वा वासांस्युषित्वा रजनीं प्रभाते द्रुतं समध्वा रथ-वाजि-नागैर् मन्दाकिनीं रम्य-वनां समीयुः.
bhk_3.46,vaikhānasebhyaḥ śruta-rāma-vārtās tato viśiñjāna-pataktri-saṅgham abhraṃ-lihā'graṃ ravi-mārga-bhaṅgam ānaṃhire 'driṃ prati citra-kūṭam.,वैखानसेभ्यः श्रुत-राम-वार्तास् ततो विशिञ्जान-पतक्त्रि-सङ्घम् अभ्रं-लिहाऽग्रं रवि-मार्ग-भङ्गम् आनंहिरे ऽद्रिं प्रति चित्र-कूटम्.
bhk_3.47,dṛṣṭvorṇuvānān kakubho balaughān vitatya śārṅgaṃ kavacaṃ pinahya tasthau sisaṃgrāmayiṣuḥ śiteṣuḥ saumitrirakṣi-bhruvamujjihānaḥ,दृष्ट्वोर्णुवानान् ककुभो बलौघान् वितत्य शार्ङ्गं कवचं पिनह्य तस्थौ सिसंग्रामयिषुः शितेषुः सौमित्रिरक्षि-भ्रुवमुज्जिहानः
bhk_3.48,śuklottarāsaṅga-bhṛto vi-śastrān pādaiḥ śanairāpatataḥ pra-manyūn auhiṣṭa tān vīta-viruddha-buddhīn vivandiṣūn dāśarathiḥ sva-vargyān,शुक्लोत्तरासङ्ग-भृतो वि-शस्त्रान् पादैः शनैरापततः प्र-मन्यून् औहिष्ट तान् वीत-विरुद्ध-बुद्धीन् विवन्दिषून् दाशरथिः स्व-वर्ग्यान्
bhk_3.49,sa-mūla-kāṣaṃ cakaṣū rudanto rāmā'ntikaṃ bṛṃhita-manyu-vegāḥ āvedayantaḥ kṣiti-pālamuccaiḥ- kāraṃ mṛtaṃ rāma-viyoga-śokāt,स-मूल-काषं चकषू रुदन्तो रामाऽन्तिकं बृंहित-मन्यु-वेगाः आवेदयन्तः क्षिति-पालमुच्चैः- कारं मृतं राम-वियोग-शोकात्
bhk_3.50,ciraṃ ruditvā karuṇaṃ sa-śabdaṃ gotrā'bhidhāyaṃ saritaṃ sametya madhye-jalād rāghava-lakṣmaṇābhyāṃ prattaṃ jalaṃ dvyañjalamantike'pām.,चिरं रुदित्वा करुणं स-शब्दं गोत्राऽभिधायं सरितं समेत्य मध्ये-जलाद् राघव-लक्ष्मणाभ्यां प्रत्तं जलं द्व्यञ्जलमन्तिकेऽपाम्.
bhk_3.51,"""araṇya-yāne su-kare pitā mā prāyuṅkta, rājye bata duṣ-kare tvām, mā gāḥ śucaṃ vīra !, bharaṃ vahā 'mum,"" ābhāṣi rāmeṇa vacaḥ kanīyān.","""अरण्य-याने सु-करे पिता मा प्रायुङ्क्त, राज्ये बत दुष्-करे त्वाम्, मा गाः शुचं वीर !, भरं वहा ऽमुम्,"" आभाषि रामेण वचः कनीयान्."
bhk_3.52,"""kṛtī śrutī vṛddha-mateṣu dhīmāṃs tvaṃ paitṛkaṃ ced vacanaṃ na kuryāḥ, vicchidyamāne 'pi kule parasya puṃsaḥ kathaṃ syādiha putra-kāmyā.","""कृती श्रुती वृद्ध-मतेषु धीमांस् त्वं पैतृकं चेद् वचनं न कुर्याः, विच्छिद्यमाने ऽपि कुले परस्य पुंसः कथं स्यादिह पुत्र-काम्या."
bhk_3.53,"asmākamuktaṃ bahu manyase ced, yadīśiṣe tvaṃ na mayi sthite ca, jihreṣya-tiṣṭhan yadi tāta-vākye, jahīhi śaṅkāṃ, vraja, śādhi pṛthvīm.""","अस्माकमुक्तं बहु मन्यसे चेद्, यदीशिषे त्वं न मयि स्थिते च, जिह्रेष्य-तिष्ठन् यदि तात-वाक्ये, जहीहि शङ्कां, व्रज, शाधि पृथ्वीम्."""
bhk_3.54,"""vṛddhaurasāṃ rājya-dhurāṃ pravoḍhuṃ kathaṃ kanīyānahamutsaheya, mā māṃ prayukthāḥ kula-kīrti-lope,"" prāha sma rāmaṃ bharato'pi dharymam.","""वृद्धौरसां राज्य-धुरां प्रवोढुं कथं कनीयानहमुत्सहेय, मा मां प्रयुक्थाः कुल-कीर्ति-लोपे,"" प्राह स्म रामं भरतोऽपि धर्य्मम्."
bhk_3.55,"""ūrjas-valaṃ hasti-turaṅgametad, amūni ratnāni ca rāja-bhāñji, rājanyakaṃ caitadahaṃ kṣitīndras tvayi sthite syāmiti śāntamaitat.""","""ऊर्जस्-वलं हस्ति-तुरङ्गमेतद्, अमूनि रत्नानि च राज-भाञ्जि, राजन्यकं चैतदहं क्षितीन्द्रस् त्वयि स्थिते स्यामिति शान्तमैतत्."""
bhk_3.56,"iti nigaditavantaṃ rāghavas taṃ jagāda ""vraja bharata ! gṛhītvā pāduke tvaṃ madīye, cyuta-nikhila-viśaṅkaḥ pūjyamāno janaughaiḥ sakala-bhuvana-rājyaṃ kārayā 'sman-matena""","इति निगदितवन्तं राघवस् तं जगाद ""व्रज भरत ! गृहीत्वा पादुके त्वं मदीये, च्युत-निखिल-विशङ्कः पूज्यमानो जनौघैः सकल-भुवन-राज्यं कारया ऽस्मन्-मतेन"""
bhk_4.1,"bhk_4 nivṛtte bharate dhī-mānatre rāmas tapo-vanam prapede, pūjitas tasmin daṇḍakāraṇyamīyivān.","भ्क्_४ निवृत्ते भरते धी-मानत्रे रामस् तपो-वनम् प्रपेदे, पूजितस् तस्मिन् दण्डकारण्यमीयिवान्."
bhk_4.2,aṭāṭyamāno 'raṇyānīṃ sa-sītaḥ saha-lakṣmaṇaḥ balād bubhukṣuṇotkṣipya jahre bhīmena rakṣasā.,अटाट्यमानो ऽरण्यानीं स-सीतः सह-लक्ष्मणः बलाद् बुभुक्षुणोत्क्षिप्य जह्रे भीमेन रक्षसा.
bhk_4.3,avāk-śirasamut-pādaṃ kṛtāntenā 'pi dur-damam bhaṅktvā bhujau virādhā''khyaṃ taṃ tau bhuvi nicakhnatuḥ.,अवाक्-शिरसमुत्-पादं कृतान्तेना ऽपि दुर्-दमम् भङ्क्त्वा भुजौ विराधाऽऽख्यं तं तौ भुवि निचख्नतुः.
bhk_4.4,āṃhiṣātāṃ raghu-vyāghrau śarabhaṅgā''śramaṃ tataḥ adhyāsitaṃ śriyā brāhmyā śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇām.,आंहिषातां रघु-व्याघ्रौ शरभङ्गाऽऽश्रमं ततः अध्यासितं श्रिया ब्राह्म्या शरण्यं शरणैषिणाम्.
bhk_4.5,puro rāmasya juhavāñcakāra jvalane vapuḥ śarabhaṅgaḥ pradiśyā''rāt sutīkṣṇa-muniḥ-ketanam,पुरो रामस्य जुहवाञ्चकार ज्वलने वपुः शरभङ्गः प्रदिश्याऽऽरात् सुतीक्ष्ण-मुनिः-केतनम्
bhk_4.6,"""yūyaṃ samaiṣyathetyasmi nnāsiṣmahi vayaṃ vane, dṛṣṭāḥ stha, svasti vo, yāmaḥ sva-puṇya-vijitāṃ gatim""","""यूयं समैष्यथेत्यस्मि न्नासिष्महि वयं वने, दृष्टाः स्थ, स्वस्ति वो, यामः स्व-पुण्य-विजितां गतिम्"""
bhk_4.7,"tasmin kṛśānu-sād-bhūte sutīkṣṇa-muni-sannidhau uvāsa parṇa-śālāyāṃ bhramannaniśamā''śramān,","तस्मिन् कृशानु-साद्-भूते सुतीक्ष्ण-मुनि-सन्निधौ उवास पर्ण-शालायां भ्रमन्ननिशमाऽऽश्रमान्,"
bhk_4.8,vaneṣu vāsateyeṣu nivasan parṇa-saṃstaraḥ śayyotthāyaṃ mṛgān vidhyannātitheyo vicakrame,वनेषु वासतेयेषु निवसन् पर्ण-संस्तरः शय्योत्थायं मृगान् विध्यन्नातिथेयो विचक्रमे
bhk_4.9,ṛg-yajuṣamadhīyānān sāmānyāṃśca samarcayan bubhuje deva-sāt-kṛtvā śūlyamukhyaṃ ca hema-vān.,ऋग्-यजुषमधीयानान् सामान्यांश्च समर्चयन् बुभुजे देव-सात्-कृत्वा शूल्यमुख्यं च हेम-वान्.
bhk_4.10,vasānas tantraka-nibhe sarvāṅgīṇe taru-tvacau kāṇḍīraḥ khāḍgakaḥ śārṅgī rakṣan viprāṃstanutra-vān,वसानस् तन्त्रक-निभे सर्वाङ्गीणे तरु-त्वचौ काण्डीरः खाड्गकः शार्ङ्गी रक्षन् विप्रांस्तनुत्र-वान्
bhk_4.11,"hitvā''śitaṅgavīnāni phalair yeṣvāśitambhavam, teṣvasau dandaśūkā'rir vaneśvānabhra nir-bhayaḥ.","हित्वाऽऽशितङ्गवीनानि फलैर् येष्वाशितम्भवम्, तेष्वसौ दन्दशूकाऽरिर् वनेश्वानभ्र निर्-भयः."
bhk_4.12,vrātīna-vyāla-dīprā'straḥ sutvanaḥ paripūjayan parṣadvalān mahā-brahmairāṭa naikaṭikā''śramān.,व्रातीन-व्याल-दीप्राऽस्त्रः सुत्वनः परिपूजयन् पर्षद्वलान् महा-ब्रह्मैराट नैकटिकाऽऽश्रमान्.
bhk_4.13,paredyavyadya pūrvedyuranyedyuś cā'pi cintayan vṛddhi-kṣayau munīndrāṇāṃ priyaṃ-bhāvuka-tāmagāt.,परेद्यव्यद्य पूर्वेद्युरन्येद्युश् चाऽपि चिन्तयन् वृद्धि-क्षयौ मुनीन्द्राणां प्रियं-भावुक-तामगात्.
bhk_4.14,ā-tiṣṭhad-gu japan sandhyā prakrāntāmāyatīgavam prātastarāṃ patatribhyaḥ prabuddhaḥ praṇaman ravim.,आ-तिष्ठद्-गु जपन् सन्ध्या प्रक्रान्तामायतीगवम् प्रातस्तरां पतत्रिभ्यः प्रबुद्धः प्रणमन् रविम्.
bhk_4.15,"dadṛśe parṇa-śālāyāṃ rākṣasyā 'bhīkayā 'tha saḥ, bhāryoḍhaṃ tamavajñāya tasthe saumitraye'sakau.","ददृशे पर्ण-शालायां राक्षस्या ऽभीकया ऽथ सः, भार्योढं तमवज्ञाय तस्थे सौमित्रयेऽसकौ."
bhk_4.16,dadhānā vali-bhaṃ madhyaṃ karṇa-jāha-vilocanā vāka-tvacenā'ti-sarveṇa candra-lekheva pakṣatau,दधाना वलि-भं मध्यं कर्ण-जाह-विलोचना वाक-त्वचेनाऽति-सर्वेण चन्द्र-लेखेव पक्षतौ
bhk_4.17,su-pād dvi-rad-nāsorūr mṛdu-pāṇi-talā'ṅguliḥ prathimānaṃ dadhānena jaghanena ghanena sā,सु-पाद् द्वि-रद्-नासोरूर् मृदु-पाणि-तलाऽङ्गुलिः प्रथिमानं दधानेन जघनेन घनेन सा
bhk_4.18,un-nasaṃ dadhatī vaktraṃ śuddha-dal-lola-kuṇḍalam kurvāṇā paśyataḥ śaṃyūn sragviṇī su-hasā''nanā,उन्-नसं दधती वक्त्रं शुद्ध-दल्-लोल-कुण्डलम् कुर्वाणा पश्यतः शंयून् स्रग्विणी सु-हसाऽऽनना
bhk_4.19,prāpya cañcūryamāṇā patīyantī raghūttamam anukā prārthayāñcakre priyā-kartuṃ priyaṃ-vadā.,प्राप्य चञ्चूर्यमाणा पतीयन्ती रघूत्तमम् अनुका प्रार्थयाञ्चक्रे प्रिया-कर्तुं प्रियं-वदा.
bhk_4.20,"""saumitre ! māmupāyaṃsthāḥ kamrāmicchur vaśaṃ-vadām tvad-bhogīnāṃ saha-carīma-śaṅkaḥ puruṣā''yuṣam.""","""सौमित्रे ! मामुपायंस्थाः कम्रामिच्छुर् वशं-वदाम् त्वद्-भोगीनां सह-चरीम-शङ्कः पुरुषाऽऽयुषम्."""
bhk_4.21,"tāmuvāca sa-""gauṣṭhīne vane strī-puṃsa-bhīṣaṇe a-sūryaṃ-paśya-rūpā tvaṃ kima-bhīrurarāryase.","तामुवाच स-""गौष्ठीने वने स्त्री-पुंस-भीषणे अ-सूर्यं-पश्य-रूपा त्वं किम-भीरुररार्यसे."
bhk_4.22,mānuṣānabhilaṣyantī rociṣṇur divya-dharmiṇī tvamapsarāyamāṇeha sva-tantrā kathamañcasi.,मानुषानभिलष्यन्ती रोचिष्णुर् दिव्य-धर्मिणी त्वमप्सरायमाणेह स्व-तन्त्रा कथमञ्चसि.
bhk_4.23,ugraṃ-paśyā''kulo 'raṇye śālīna-tva-vivarjitā kāmuka-prārthanā-paṭvī pativatnī kathaṃ na vā.,उग्रं-पश्याऽऽकुलो ऽरण्ये शालीन-त्व-विवर्जिता कामुक-प्रार्थना-पट्वी पतिवत्नी कथं न वा.
bhk_4.24,"rāghavaṃ parṇa-śālāyāmicchā 'nurahasaṃ patim, yaḥ svāmī mama kāntā-vānaupakarṇika-locanaḥ","राघवं पर्ण-शालायामिच्छा ऽनुरहसं पतिम्, यः स्वामी मम कान्ता-वानौपकर्णिक-लोचनः"
bhk_4.25,"vapuś cāndanikaṃ yasya, kārṇaveṣṭakikaṃ mukham, saṃgrāme sarva-karmīṇau pāṇī yasyaupajānukau.","वपुश् चान्दनिकं यस्य, कार्णवेष्टकिकं मुखम्, संग्रामे सर्व-कर्मीणौ पाणी यस्यौपजानुकौ."
bhk_4.26,"baddho dur-bala-rakṣā'rthamasir yenopanīvikaḥ, yaś cāpamāśmana-prakhyaṃ seṣuṃ dhatte'nya-dur-vaham.","बद्धो दुर्-बल-रक्षाऽर्थमसिर् येनोपनीविकः, यश् चापमाश्मन-प्रख्यं सेषुं धत्तेऽन्य-दुर्-वहम्."
bhk_4.27,"jetā yajña-druhāṃ saṃkhye dharma-santāna-sūr vane prāpya dāra-gavānāṃ yaḥ munīnāma-bhayaṃ sadā""","जेता यज्ञ-द्रुहां संख्ये धर्म-सन्तान-सूर् वने प्राप्य दार-गवानां यः मुनीनाम-भयं सदा"""
bhk_4.28,"tato vāvṛtyamānā 'sau rāma-śālāṃ nyavikṣata, ""māmupāyaṃsta rāme""ti vadantī sā''daraṃ vacaḥ","ततो वावृत्यमाना ऽसौ राम-शालां न्यविक्षत, ""मामुपायंस्त रामे""ति वदन्ती साऽऽदरं वचः"
bhk_4.29,"""a-strīko 'sāvahaṃ strī-mān, sa puṣyati-tarāṃ tava patir""ityabravīd rāmas""tameva vraja, mā mucaḥ.""","""अ-स्त्रीको ऽसावहं स्त्री-मान्, स पुष्यति-तरां तव पतिर्""इत्यब्रवीद् रामस्""तमेव व्रज, मा मुचः."""
bhk_4.30,lakṣmaṇaṃ 'sā vṛṣasyantī mahokṣaṃ gaurivā 'gamat manmathā''yudha-sampāta-vyathyamāna-matiḥ punaḥ.,लक्ष्मणं ऽसा वृषस्यन्ती महोक्षं गौरिवा ऽगमत् मन्मथाऽऽयुध-सम्पात-व्यथ्यमान-मतिः पुनः.
bhk_4.31,tasyāḥ sāsadyamānāyā lolūyā-vān raghūttamaḥ asiṃ kaukṣeyamudyamya cakārā'pa-nasaṃ mukham.,तस्याः सासद्यमानाया लोलूया-वान् रघूत्तमः असिं कौक्षेयमुद्यम्य चकाराऽप-नसं मुखम्.
bhk_4.32,"""ahaṃ śūrpa-ṇakhā nāmnā nūnaṃ nā 'jñāyiṣi tvayā, daṇḍo 'yaṃ kṣetriyo yena mayyapātī""ti sā 'bravīt.","""अहं शूर्प-णखा नाम्ना नूनं ना ऽज्ञायिषि त्वया, दण्डो ऽयं क्षेत्रियो येन मय्यपाती""ति सा ऽब्रवीत्."
bhk_4.33,paryaśāpsīd divi-ṣṭhā 'sau saṃdarśya bhaya-daṃ vapuḥ apisphavac ca bandhūnāṃ ninaṅkṣur vikramaṃ muhuḥ,पर्यशाप्सीद् दिवि-ष्ठा ऽसौ संदर्श्य भय-दं वपुः अपिस्फवच् च बन्धूनां निनङ्क्षुर् विक्रमं मुहुः
bhk_4.34,"khara-dūṣaṇayor bhrātroḥ paryadeviṣṭa sā puraḥ, vijigrāhayiṣū rāmaṃ daṇḍakāraṇya-vāsinoḥ","खर-दूषणयोर् भ्रात्रोः पर्यदेविष्ट सा पुरः, विजिग्राहयिषू रामं दण्डकारण्य-वासिनोः"
bhk_4.35,"""kṛte saubhāgineyasya bharatasya vivāsitau pitrā daurbhāgineyau yau, paśyataṃ ceṣṭitaṃ tayoḥ.","""कृते सौभागिनेयस्य भरतस्य विवासितौ पित्रा दौर्भागिनेयौ यौ, पश्यतं चेष्टितं तयोः."
bhk_4.36,"mama rāvaṇa-nāthāyā bhaginyā yuvayoḥ punaḥ ayaṃ tāpasakād dhvaṃsaḥ, kṣamadhvaṃ, yadi vaḥ kṣamam.","मम रावण-नाथाया भगिन्या युवयोः पुनः अयं तापसकाद् ध्वंसः, क्षमध्वं, यदि वः क्षमम्."
bhk_4.37,"a-saṃskṛtrima-saṃvyānāvanuptrima-phalāśinau a-bhṛtrima-parīvārau paryabhūtāṃ tathāpi mām.""","अ-संस्कृत्रिम-संव्यानावनुप्त्रिम-फलाशिनौ अ-भृत्रिम-परीवारौ पर्यभूतां तथापि माम्."""
bhk_4.38,"""śvaḥśreyasamavāptāsi"" bhrātṛbhyāṃ pratyabhāṇi sā prāṇivas tava mānā'rthaṃ, vrajā''śvasihi, mā rudaḥ.","""श्वःश्रेयसमवाप्तासि"" भ्रातृभ्यां प्रत्यभाणि सा प्राणिवस् तव मानाऽर्थं, व्रजाऽऽश्वसिहि, मा रुदः."
bhk_4.39,"jakṣimo 'naparādhe'pi narān naktaṃ-divaṃ vayam, kutas-tyaṃ bhīru ! yat tebhyo druhyadbhyo 'pi kṣamāmahe.""","जक्षिमो ऽनपराधेऽपि नरान् नक्तं-दिवं वयम्, कुतस्-त्यं भीरु ! यत् तेभ्यो द्रुह्यद्भ्यो ऽपि क्षमामहे."""
bhk_4.40,tau caturdaśa-sāhasrabalau niryayatus tataḥ pāraśvadhika-dhānuṣka-śāktika-prāsikā'nvitau.,तौ चतुर्दश-साहस्रबलौ निर्ययतुस् ततः पारश्वधिक-धानुष्क-शाक्तिक-प्रासिकाऽन्वितौ.
bhk_4.41,atha sampatato bhīmān viśikhai rāma-lakṣmaṇau bahu-mūrdhno dvi-mūrdhāṃśca tri-mūrdhāś cā 'hatāṃ mṛdhe.,अथ सम्पततो भीमान् विशिखै राम-लक्ष्मणौ बहु-मूर्ध्नो द्वि-मूर्धांश्च त्रि-मूर्धाश् चा ऽहतां मृधे.
bhk_4.42,tair vṛkṇa-rugṇa-sambhugna-kṣuṇṇa-bhinna-vipanna-kaiḥ. nimagnodvigna-saṃhrīṇaiḥ papre dīnaiś ca medinī.,तैर् वृक्ण-रुग्ण-सम्भुग्न-क्षुण्ण-भिन्न-विपन्न-कैः. निमग्नोद्विग्न-संह्रीणैः पप्रे दीनैश् च मेदिनी.
bhk_4.43,"ke-cid vepathumāseduranye davathumuttamam, sa-raktaṃ vamathuṃ kecid, bhrājathuṃ na ca ke-cana.","के-चिद् वेपथुमासेदुरन्ये दवथुमुत्तमम्, स-रक्तं वमथुं केचिद्, भ्राजथुं न च के-चन."
bhk_4.44,"mṛgayumiva mṛgo 'tha dakṣiṇermā, diśamiva dāha-vatīṃ marāvudanyan, raghu-tanayamupāyayau tri-mūrdho, viśabhṛdivogra-mukhaṃ patatri-rājam,","मृगयुमिव मृगो ऽथ दक्षिणेर्मा, दिशमिव दाह-वतीं मरावुदन्यन्, रघु-तनयमुपाययौ त्रि-मूर्धो, विशभृदिवोग्र-मुखं पतत्रि-राजम्,"
bhk_4.45,śita-viśikha-nikṛttakṛtsna-vaktraḥ kṣiti-bhṛdiva kṣiti-kampa-kīrṇa-śṛṅgaḥ bhayamupanidadhe sa rākṣasānām a-khila-kula-kṣaya-pūrva-liṅga-tulyaḥ.,शित-विशिख-निकृत्तकृत्स्न-वक्त्रः क्षिति-भृदिव क्षिति-कम्प-कीर्ण-शृङ्गः भयमुपनिदधे स राक्षसानाम् अ-खिल-कुल-क्षय-पूर्व-लिङ्ग-तुल्यः.
bhk_5.1,bhk_5 nirākariṣṇū vartiṣṇū vardhiṣṇū parato raṇam utpatiṣṇū sahiṣṇū ca ceratuḥ khara-dūṣaṇau.,भ्क्_५ निराकरिष्णू वर्तिष्णू वर्धिष्णू परतो रणम् उत्पतिष्णू सहिष्णू च चेरतुः खर-दूषणौ.
bhk_5.2,tau khaḍga-musala-prāsa-cakra-bāṇa-gadā-karau akārṣṭāmāyudha-cchāyaṃ rajaḥ-santamase raṇe.,तौ खड्ग-मुसल-प्रास-चक्र-बाण-गदा-करौ अकार्ष्टामायुध-च्छायं रजः-सन्तमसे रणे.
bhk_5.3,atha tīkṣṇā''yasair bānairadhi-marma raghūttamau vyādhaṃ vyādhama-mūḍhau tau yama-sāc-cakratur dviṣau.,अथ तीक्ष्णाऽऽयसैर् बानैरधि-मर्म रघूत्तमौ व्याधं व्याधम-मूढौ तौ यम-साच्-चक्रतुर् द्विषौ.
bhk_5.4,hata-bandhur jagāmā 'sau tataḥ śūrpa-ṇakhā vanāt pāre-samudraṃ laṅkāyāṃ vasantaṃ rāvaṇāṃ patim.,हत-बन्धुर् जगामा ऽसौ ततः शूर्प-णखा वनात् पारे-समुद्रं लङ्कायां वसन्तं रावणां पतिम्.
bhk_5.5,"saṃprāpya rākṣasa-sabhaṃ cakranda krodha-vihvalā, nāma-grāmamarodīt sā bhrātarau rāvaṇā'ntike.","संप्राप्य राक्षस-सभं चक्रन्द क्रोध-विह्वला, नाम-ग्राममरोदीत् सा भ्रातरौ रावणाऽन्तिके."
bhk_5.6,"""daṇḍakānadhyavāttāṃ yau vīra ! rakṣaḥ-prakāṇḍakau, nṛbhyāṃ saṃkhye'kṛśātāṃ tau sa-bhṛtyau bhūmi-vardhnau.","""दण्डकानध्यवात्तां यौ वीर ! रक्षः-प्रकाण्डकौ, नृभ्यां संख्येऽकृशातां तौ स-भृत्यौ भूमि-वर्ध्नौ."
bhk_5.7,"vigrahas tava śakreṇa bṛhaspati-purodhasā sārdhaṃ kumāra-senānyā, śūnyaś cā'sīti ko nayaḥ","विग्रहस् तव शक्रेण बृहस्पति-पुरोधसा सार्धं कुमार-सेनान्या, शून्यश् चाऽसीति को नयः"
bhk_5.8,"yadyahaṃ nātha ! nā 'yāsyaṃ vi-nāsā hata-bāndhavā, nā 'jñāsyas tvamidaṃ sarvaṃ pramādyaṃś cāra-dur-balaḥ.","यद्यहं नाथ ! ना ऽयास्यं वि-नासा हत-बान्धवा, ना ऽज्ञास्यस् त्वमिदं सर्वं प्रमाद्यंश् चार-दुर्-बलः."
bhk_5.9,"kariṣyamāṇaṃ vijñeyaṃ kāryaṃ, kiṃ nu kṛtaṃ paraiḥ, apakāre kṛte 'pyajño vijigīṣur na vā bhavān.","करिष्यमाणं विज्ञेयं कार्यं, किं नु कृतं परैः, अपकारे कृते ऽप्यज्ञो विजिगीषुर् न वा भवान्."
bhk_5.10,vṛtas tvaṃ pātre-samitaiḥ khaṭvā''rūḍhaḥ pramāda-vān pāna-śauṇḍaḥ śriyaṃ netā nā 'tyantīna-tvamunmanāḥ,वृतस् त्वं पात्रे-समितैः खट्वाऽऽरूढः प्रमाद-वान् पान-शौण्डः श्रियं नेता ना ऽत्यन्तीन-त्वमुन्मनाः
bhk_5.11,"adhvareṣvagnicitvatsu somasutvata āśramān attuṃ mahendriyaṃ bhāgameti duścyavano 'dhunā,","अध्वरेष्वग्निचित्वत्सु सोमसुत्वत आश्रमान् अत्तुं महेन्द्रियं भागमेति दुश्च्यवनो ऽधुना,"
bhk_5.12,āmikṣīyaṃ dadhi-kṣīraṃ puroḍāśyaṃ tathauṣadham havir haiyaṅgavīnaṃ ca nā'pyupaghnanti rākṣasāḥ,आमिक्षीयं दधि-क्षीरं पुरोडाश्यं तथौषधम् हविर् हैयङ्गवीनं च नाऽप्युपघ्नन्ति राक्षसाः
bhk_5.13,yuva-jānir dhanuś-pāṇir bhūmi-ṣṭhaḥ kha-vicāriṇaḥ rāmo yajña-druho hanti kāla-kalpa-śilīmukhaḥ,युव-जानिर् धनुश्-पाणिर् भूमि-ष्ठः ख-विचारिणः रामो यज्ञ-द्रुहो हन्ति काल-कल्प-शिलीमुखः
bhk_5.14,"māṃsānyoṣṭhā'valopyāni sādhanīyāni devatāḥ aśnanti, rāmād rakṣāṃsi bibhyaśruvate diśaḥ","मांसान्योष्ठाऽवलोप्यानि साधनीयानि देवताः अश्नन्ति, रामाद् रक्षांसि बिभ्यश्रुवते दिशः"
bhk_5.15,"kuru buddhiṃ kuśā'griyāmanukāmīna-tāṃ tyaja, lakṣmīṃ paramparīṇāṃ tvaṃ putra-pautrīṇa-tāṃ naya.","कुरु बुद्धिं कुशाऽग्रियामनुकामीन-तां त्यज, लक्ष्मीं परम्परीणां त्वं पुत्र-पौत्रीण-तां नय."
bhk_5.16,"sahāya-vanta udyuktā bahavo nipuṇāś ca yām śriyamāśāsate, lolāṃ tāṃ haste-kṛtya mā śvasīḥ","सहाय-वन्त उद्युक्ता बहवो निपुणाश् च याम् श्रियमाशासते, लोलां तां हस्ते-कृत्य मा श्वसीः"
bhk_5.17,lakṣmīḥ puṃ-yogamāśaṃsuḥ kulaṭeva kutūhalāt antike 'pi sthitā patyuś chalenā'nyaṃ nirīkṣate.,लक्ष्मीः पुं-योगमाशंसुः कुलटेव कुतूहलात् अन्तिके ऽपि स्थिता पत्युश् छलेनाऽन्यं निरीक्षते.
bhk_5.18,yoṣid-vṛndārikā tasya dayitā haṃsa-gāminī dūrvā-kāṇḍamiva śyāmā nyagrodha-parimaṇḍalā.,योषिद्-वृन्दारिका तस्य दयिता हंस-गामिनी दूर्वा-काण्डमिव श्यामा न्यग्रोध-परिमण्डला.
bhk_5.19,"nā''syaṃ paśyati yas tasyā, niṃste danta-cchadaṃ na vā, saṃśṛṇoti na coktāni, mithyā''sau nihitendriyaḥ.","नाऽऽस्यं पश्यति यस् तस्या, निंस्ते दन्त-च्छदं न वा, संशृणोति न चोक्तानि, मिथ्याऽऽसौ निहितेन्द्रियः."
bhk_5.20,"sāro 'sāvindriyā'rthānāṃ, yasyā 'sau tasya nandathuḥ, talpe kāntā'ntaraiḥ sārdhaṃ manye 'haṃ dhiṅ nimajjathum.","सारो ऽसाविन्द्रियाऽर्थानां, यस्या ऽसौ तस्य नन्दथुः, तल्पे कान्ताऽन्तरैः सार्धं मन्ये ऽहं धिङ् निमज्जथुम्."
bhk_5.21,"na taṃ paśyāmi, yasyā 'sau bhaven nodejayā mateḥ trailokyenā'pi vindas tvaṃ tāṃ krītvā sukṛtī bhava.","न तं पश्यामि, यस्या ऽसौ भवेन् नोदेजया मतेः त्रैलोक्येनाऽपि विन्दस् त्वं तां क्रीत्वा सुकृती भव."
bhk_5.22,"naivendrāṇī, na rudrāṇī, na mānavī na rohiṇī, varuṇānī na, nā 'gnāyī tasyāḥ sīmantinī samā.""","नैवेन्द्राणी, न रुद्राणी, न मानवी न रोहिणी, वरुणानी न, ना ऽग्नायी तस्याः सीमन्तिनी समा."""
bhk_5.23,"pratyūce rākṣasendras tām ""āśvasihi, bibheṣi kim, tyaja naktañcari ! kṣobhaṃ, vācāṭe ! rāvaṇo hyaham.","प्रत्यूचे राक्षसेन्द्रस् ताम् ""आश्वसिहि, बिभेषि किम्, त्यज नक्तञ्चरि ! क्षोभं, वाचाटे ! रावणो ह्यहम्."
bhk_5.24,māmupāsta didṛkṣā-vān yāṣṭīka-vyāhato hariḥ ājñā-lābhonmukho dūrāt kākṣeṇā 'nādarekṣitaḥ,मामुपास्त दिदृक्षा-वान् याष्टीक-व्याहतो हरिः आज्ञा-लाभोन्मुखो दूरात् काक्षेणा ऽनादरेक्षितः
bhk_5.25,virugṇo-dagra-ghārā'gnaḥ kuliśo mama vakṣasi a-bhinnaṃ śata-dhā ''tmānaṃ manyate balinaṃ balī.,विरुग्णो-दग्र-घाराऽग्नः कुलिशो मम वक्षसि अ-भिन्नं शत-धा ऽऽत्मानं मन्यते बलिनं बली.
bhk_5.26,kṛtvā laṅkādrumā''lānamahamairāvataṃ gajam bandhane 'nupayogi-tvān nataṃ tṛṇa-vadatyajam.,कृत्वा लङ्काद्रुमाऽऽलानमहमैरावतं गजम् बन्धने ऽनुपयोगि-त्वान् नतं तृण-वदत्यजम्.
bhk_5.27,"āhopuruṣikāṃ paśya mama, sad-ratna-kānti-bhiḥ dhvastā'ndhakāre 'pi pure pūrṇendoḥ sannidhiḥ sadā.","आहोपुरुषिकां पश्य मम, सद्-रत्न-कान्ति-भिः ध्वस्ताऽन्धकारे ऽपि पुरे पूर्णेन्दोः सन्निधिः सदा."
bhk_5.28,hṛta-ratnaś cyutodyogo rakṣobhyaḥ kara-do divi pūtakratāyīmabhyeti sa-trapaḥ kiṃ na gotra-bhit.,हृत-रत्नश् च्युतोद्योगो रक्षोभ्यः कर-दो दिवि पूतक्रतायीमभ्येति स-त्रपः किं न गोत्र-भित्.
bhk_5.29,"a-tulya-mahasā sārdhaṃ rāmeṇa mama vigrahaḥ trapā-karas, tathāpyeṣa yatiṣye tad-vinigrahe.""","अ-तुल्य-महसा सार्धं रामेण मम विग्रहः त्रपा-करस्, तथाप्येष यतिष्ये तद्-विनिग्रहे."""
bhk_5.30,utpatya khaṃ daśa-grīvo mano-yāyī śitā'stra-bhṛt samudra-savidhā''vāsaṃ mārīcaṃ prati cakrame.,उत्पत्य खं दश-ग्रीवो मनो-यायी शिताऽस्त्र-भृत् समुद्र-सविधाऽऽवासं मारीचं प्रति चक्रमे.
bhk_5.31,"sampatya tat-sanīḍe-sau taṃ vṛttāntamaṣiṣravat, trasnunā'tha śrutā'rthena tenā'gādi daśā''nanaḥ.","सम्पत्य तत्-सनीडे-सौ तं वृत्तान्तमषिष्रवत्, त्रस्नुनाऽथ श्रुताऽर्थेन तेनाऽगादि दशाऽऽननः."
bhk_5.32,"""antardhatsva raghu-vyāghrāt tasmāt tvaṃ rākṣaseśvara !, yo raṇne durupasthāno hasta-rodhaṃ dadhad dhanuḥ,","""अन्तर्धत्स्व रघु-व्याघ्रात् तस्मात् त्वं राक्षसेश्वर !, यो रण्ने दुरुपस्थानो हस्त-रोधं दधद् धनुः,"
bhk_5.33,"bhavantaṃ kārtavīryo yo hīna-sandhimacīkarat, jigāya tasya hantāraṃ sa rāmaḥ sārvalaukikam.","भवन्तं कार्तवीर्यो यो हीन-सन्धिमचीकरत्, जिगाय तस्य हन्तारं स रामः सार्वलौकिकम्."
bhk_5.34,yamā''sya-dṛśvarī tasya tāḍakā vetti vikramam. śūraṃ-manyo raṇāc cā'haṃ nirastaḥ siṃha-nardinā.,यमाऽऽस्य-दृश्वरी तस्य ताडका वेत्ति विक्रमम्. शूरं-मन्यो रणाच् चाऽहं निरस्तः सिंह-नर्दिना.
bhk_5.35,"na tvaṃ tenā 'nvabhāviṣṭhā, nā 'nvabhāvi tvayā 'pyasau, anubhūto mayā cā 'sau, tena cā 'nvabhaviṣyaham,","न त्वं तेना ऽन्वभाविष्ठा, ना ऽन्वभावि त्वया ऽप्यसौ, अनुभूतो मया चा ऽसौ, तेन चा ऽन्वभविष्यहम्,"
bhk_5.36,"adhyaṅ śastra-bhṛtāṃ rāmo, nyañcas taṃ prāpya mad-vidhāḥ, sa kanyā-śulkamabhanaṅ mithilāyāṃ makhe dhanuḥ","अध्यङ् शस्त्र-भृतां रामो, न्यञ्चस् तं प्राप्य मद्-विधाः, स कन्या-शुल्कमभनङ् मिथिलायां मखे धनुः"
bhk_5.37,"saṃ-vittaḥ saha-yudhvānau tac-chaktiṃ khara-dūṣaṇau, yajvānaś ca sa-sutvāno, yānagopīn makheṣu saḥ.","सं-वित्तः सह-युध्वानौ तच्-छक्तिं खर-दूषणौ, यज्वानश् च स-सुत्वानो, यानगोपीन् मखेषु सः."
bhk_5.38,"sukha-jātaḥ surā-pīto nṛ-jagdho mālya-dhārayaḥ adhi-laṅkaṃ striyo dīvya, mā ''rabdhā bali-vigraham.""","सुख-जातः सुरा-पीतो नृ-जग्धो माल्य-धारयः अधि-लङ्कं स्त्रियो दीव्य, मा ऽऽरब्धा बलि-विग्रहम्."""
bhk_5.39,"taṃbhītaṃ-kāramākruśya rāvaṇaḥ pratyabhāṣata ""yāta-yāmaṃ vijitavān sa rāmaṃ yadi, kiṃ tataḥ","तंभीतं-कारमाक्रुश्य रावणः प्रत्यभाषत ""यात-यामं विजितवान् स रामं यदि, किं ततः"
bhk_5.40,"aghāni tāḍakā tena lajjā-bhaya-vibhūṣaṇā, strī-jane yadi tac chlāghyaṃ, dhig lokaṃ kṣudra-mānasam.","अघानि ताडका तेन लज्जा-भय-विभूषणा, स्त्री-जने यदि तच् छ्लाघ्यं, धिग् लोकं क्षुद्र-मानसम्."
bhk_5.41,"yad gehe-nardinamasau śarair bhīrumabhāyayat ku-brahma-yajña-ke rāmo bhavantaṃ, pauruṣaṃ na tat.","यद् गेहे-नर्दिनमसौ शरैर् भीरुमभाययत् कु-ब्रह्म-यज्ञ-के रामो भवन्तं, पौरुषं न तत्."
bhk_5.42,cira-kāloṣitaṃ jīrṇaṃ kīṭa-niṣkuṣitaṃ dhanuḥ kiṃ citraṃ yadi rāmeṇa bhagnaṃ kṣatriya-kā'ntike.,चिर-कालोषितं जीर्णं कीट-निष्कुषितं धनुः किं चित्रं यदि रामेण भग्नं क्षत्रिय-काऽन्तिके.
bhk_5.43,vana-tāpasa-ke vīrau vipakṣe galitā''darau kiṃ citraṃ yadi sā'vajñau mamratuḥ khara-dūṣaṇau.,वन-तापस-के वीरौ विपक्षे गलिताऽऽदरौ किं चित्रं यदि साऽवज्ञौ मम्रतुः खर-दूषणौ.
bhk_5.44,"tvaṃ ca bhīruḥ su-durbuddhe ! nityaṃ śaraṇa-kāmyasi, guṇāṃś cā'pahnuṣe'smākaṃ, stauṣi śatrūṃś ca naḥ sadā.","त्वं च भीरुः सु-दुर्बुद्धे ! नित्यं शरण-काम्यसि, गुणांश् चाऽपह्नुषेऽस्माकं, स्तौषि शत्रूंश् च नः सदा."
bhk_5.45,"śīrṣac-chedyamato'haṃ tvā karomi kṣiti-vardhanam, kārayiṣyāmi vā kṛtyaṃ vijighṛkṣur vanaukasau.","शीर्षच्-छेद्यमतोऽहं त्वा करोमि क्षिति-वर्धनम्, कारयिष्यामि वा कृत्यं विजिघृक्षुर् वनौकसौ."
bhk_5.46,"tamudyata-niṣātā'siṃ pratyuvāca jijīviṣuḥ mārīco 'nunayaṃs trāsād ""abhyamitryo bhavāmi te.","तमुद्यत-निषाताऽसिं प्रत्युवाच जिजीविषुः मारीचो ऽनुनयंस् त्रासाद् ""अभ्यमित्र्यो भवामि ते."
bhk_5.47,"harāmi rāma-saumitrī mṛgo bhūtvā mṛga-dyuvau, udyogamabhyamitrīṇo yatheṣṭaṃ tvaṃ ca saṃ-tanu.""","हरामि राम-सौमित्री मृगो भूत्वा मृग-द्युवौ, उद्योगमभ्यमित्रीणो यथेष्टं त्वं च सं-तनु."""
bhk_5.48,tataś citrīyamāṇo 'sau hema-ratna-mayo mṛgaḥ yathāmukhīnaḥ sītāyāḥ pupluve bahu lobhayan.,ततश् चित्रीयमाणो ऽसौ हेम-रत्न-मयो मृगः यथामुखीनः सीतायाः पुप्लुवे बहु लोभयन्.
bhk_5.49,tenā 'dudyūṣayad rāmaṃ mṛgeṇa mṛga-locanā maithilī vipuloraskaṃ prāvuvūrṣur mṛgā'jinam.,तेना ऽदुद्यूषयद् रामं मृगेण मृग-लोचना मैथिली विपुलोरस्कं प्रावुवूर्षुर् मृगाऽजिनम्.
bhk_5.50,yoga-kṣema-karaṃ kṛtvā sītāyā lakṣmaṇaṃ tataḥ mṛgasyā'nupadī rāmo jagāma gaja-vikramaḥ,योग-क्षेम-करं कृत्वा सीताया लक्ष्मणं ततः मृगस्याऽनुपदी रामो जगाम गज-विक्रमः
bhk_5.51,sthāyaṃ sthāyaṃ kvacid yāntaṃ krāntvā krāntvā sthitaṃ kvacit vīkṣamāṇo mṛgaṃ rāmaś citra-vṛttiṃ visiṣmiye.,स्थायं स्थायं क्वचिद् यान्तं क्रान्त्वा क्रान्त्वा स्थितं क्वचित् वीक्षमाणो मृगं रामश् चित्र-वृत्तिं विसिष्मिये.
bhk_5.52,ciraṃ kliśitvā marmā-vid rāmo vilubhita-plavam śabdāyamānamavyātsīt bhaya-daṃ kṣaṇadā-caram.,चिरं क्लिशित्वा मर्मा-विद् रामो विलुभित-प्लवम् शब्दायमानमव्यात्सीत् भय-दं क्षणदा-चरम्.
bhk_5.53,śrutvā visphūrjathu-prakhyaṃ ninādaṃ paridevinī matvā kaṣṭa-śritaṃ rāmaṃ saumitriṃ gantumaijihat.,श्रुत्वा विस्फूर्जथु-प्रख्यं निनादं परिदेविनी मत्वा कष्ट-श्रितं रामं सौमित्रिं गन्तुमैजिहत्.
bhk_5.54,"""eṣa prāvṛṣi-jā'mbho-da- nādī bhrātā virauti te, jñāteyaṃ kuru saumitre ! bhayāt trāyasva rāghavam.""","""एष प्रावृषि-जाऽम्भो-द- नादी भ्राता विरौति ते, ज्ञातेयं कुरु सौमित्रे ! भयात् त्रायस्व राघवम्."""
bhk_5.55,"""rāma-saṃghuṣitaṃ naitan, mṛgasyaiva vivañciṣoḥ rāma-svanita-saṅkāśaḥ svān"", ityavadat sa tām.","""राम-संघुषितं नैतन्, मृगस्यैव विवञ्चिषोः राम-स्वनित-सङ्काशः स्वान्"", इत्यवदत् स ताम्."
bhk_5.56,"""āpyāna-skandha-kaṇṭhāṃ'saṃ ruṣitaṃ sahituṃ raṇe prorṇuvantaṃ diśo bāṇaiḥ kākutsthaṃ bhīru ! kaḥ kṣamaḥ","""आप्यान-स्कन्ध-कण्ठांऽसं रुषितं सहितुं रणे प्रोर्णुवन्तं दिशो बाणैः काकुत्स्थं भीरु ! कः क्षमः"
bhk_5.57,dehaṃ bibhnakṣura-strā'gnau mṛgaḥ prāṇair dideviṣan jyā-ghṛṣṭa-kaṭhinā'ṅguṣṭhaṃ rāmamāyān mumūrṣayā.,देहं बिभ्नक्षुर-स्त्राऽग्नौ मृगः प्राणैर् दिदेविषन् ज्या-घृष्ट-कठिनाऽङ्गुष्ठं राममायान् मुमूर्षया.
bhk_5.58,"śatrūn bhīṣayamāṇaṃ taṃ rāmaṃ vismāpayeta kaḥ, mā sma bhaiṣīs, tvayā 'dyaiva kṛtā'rtho drakṣyate patiḥ""","शत्रून् भीषयमाणं तं रामं विस्मापयेत कः, मा स्म भैषीस्, त्वया ऽद्यैव कृताऽर्थो द्रक्ष्यते पतिः"""
bhk_5.59,"""yāyās tvamiti kāmo me, gantumutsahase na ca, icchuḥ kāmayituṃ tvaṃ mām"", ityasau jagade tayā.","""यायास् त्वमिति कामो मे, गन्तुमुत्सहसे न च, इच्छुः कामयितुं त्वं माम्"", इत्यसौ जगदे तया."
bhk_5.60,"mṛṣodyaṃ pravadantīṃ tāṃ satya-vadyo raghūttamaḥ niragāt ""śatru-hastaṃ tvaṃ yāsyasī""ti śapan vaśī.","मृषोद्यं प्रवदन्तीं तां सत्य-वद्यो रघूत्तमः निरगात् ""शत्रु-हस्तं त्वं यास्यसी""ति शपन् वशी."
bhk_5.61,"gate tasmin, jala-śuciḥ śuddha-dan rāvaṇaḥ śikhī jañjapūko 'kṣa-mālā-vān dhārayo mṛdalābunaḥ","गते तस्मिन्, जल-शुचिः शुद्ध-दन् रावणः शिखी जञ्जपूको ऽक्ष-माला-वान् धारयो मृदलाबुनः"
bhk_5.62,kamaṇḍalu-kapālena śirasā ca mṛjā-vatā saṃvastrya lākṣike vastre mātrāḥ saṃbhāṇḍya daṇḍa-vān,कमण्डलु-कपालेन शिरसा च मृजा-वता संवस्त्र्य लाक्षिके वस्त्रे मात्राः संभाण्ड्य दण्ड-वान्
bhk_5.63,adhīyannātma-vid vidyāṃ dhārayan maskari-vratam vadan bahvaṅguli-sphoṭaṃ bhrū-kṣepaṃ ca vilokayan,अधीयन्नात्म-विद् विद्यां धारयन् मस्करि-व्रतम् वदन् बह्वङ्गुलि-स्फोटं भ्रू-क्षेपं च विलोकयन्
bhk_5.64,"saṃdidarśayiṣuḥ sāma nijuhnūṣuḥ kṣapāṭa-tām caṃkramā-vān samāgatya sītāmūce""sukhābhava.""","संदिदर्शयिषुः साम निजुह्नूषुः क्षपाट-ताम् चंक्रमा-वान् समागत्य सीतामूचे""सुखाभव."""
bhk_5.65,sāyaṃ-tanīṃ tithi-praṇyaḥ paṅkajānāṃ divā-tanīm kāntiṃ kāntyā sadā-tanyā hrepayantī śuci-smitā.,सायं-तनीं तिथि-प्रण्यः पङ्कजानां दिवा-तनीम् कान्तिं कान्त्या सदा-तन्या ह्रेपयन्ती शुचि-स्मिता.
bhk_5.66,"kā tvamekākinī bhīru ! niranvaya-jane vane, kṣudhyanto 'pyaghasan vyālās tvāma-pālāṃ kathaṃ na vā.","का त्वमेकाकिनी भीरु ! निरन्वय-जने वने, क्षुध्यन्तो ऽप्यघसन् व्यालास् त्वाम-पालां कथं न वा."
bhk_5.67,hṛdayaṃ-gama-mūrtis tvaṃ subhagaṃ-bhāvukaṃ vanam kurvāṇā bhīmamapyetad vadā 'bhyaiḥ kena hetunā.,हृदयं-गम-मूर्तिस् त्वं सुभगं-भावुकं वनम् कुर्वाणा भीममप्येतद् वदा ऽभ्यैः केन हेतुना.
bhk_5.68,"sukṛtaṃ priya-kārī tvaṃ kaṃ harasyupatiṣṭhase, puṇya-kṛc cāṭu-kāras te kiṅkaraḥ surateṣu kaḥ.","सुकृतं प्रिय-कारी त्वं कं हरस्युपतिष्ठसे, पुण्य-कृच् चाटु-कारस् ते किङ्करः सुरतेषु कः."
bhk_5.69,pari-paryudadhe rūpamā-dyu-lokāc ca dur-labham. bhāvatkaṃ dṛṣṭavatsvetadasmāsvadhi su-jīvitam.,परि-पर्युदधे रूपमा-द्यु-लोकाच् च दुर्-लभम्. भावत्कं दृष्टवत्स्वेतदस्मास्वधि सु-जीवितम्.
bhk_5.70,āpīta-madhukā bhṛṅgaiḥ sudivevā'ravindinī sat-parimala-lakṣmīkā nā '-puṃskā'sīti me matiḥ.,आपीत-मधुका भृङ्गैः सुदिवेवाऽरविन्दिनी सत्-परिमल-लक्ष्मीका ना ऽ-पुंस्काऽसीति मे मतिः.
bhk_5.71,"mithyaiva śrīḥ śriyaṃ-manyā, śrīman-manyo mṛṣā hariḥ, sākṣāt-kṛtyā'bhimanye'haṃ tvāṃ harantīṃ śriyaṃ śriyaḥ","मिथ्यैव श्रीः श्रियं-मन्या, श्रीमन्-मन्यो मृषा हरिः, साक्षात्-कृत्याऽभिमन्येऽहं त्वां हरन्तीं श्रियं श्रियः"
bhk_5.72,"nodakaṇṭhiṣyatā 'tyarthaṃ, tvāmaikṣiṣyata cet smaraḥ, khelāyannaniśaṃ nāpi sajūḥ-kṛtya ratiṃ vaset,","नोदकण्ठिष्यता ऽत्यर्थं, त्वामैक्षिष्यत चेत् स्मरः, खेलायन्ननिशं नापि सजूः-कृत्य रतिं वसेत्,"
bhk_5.73,"valgūyantīṃ vilokya tvāṃ strī na mantūyatīha kā, kāntiṃ nā'bhimanāyeta ko vā sthāṇu-samo 'pi te.","वल्गूयन्तीं विलोक्य त्वां स्त्री न मन्तूयतीह का, कान्तिं नाऽभिमनायेत को वा स्थाणु-समो ऽपि ते."
bhk_5.74,"duḥkhāyate janaḥ sarvāh, sa evaikaḥ sukhāyate, yasyotsukāyamānā tvaṃ na pratīpāyase'ntike.","दुःखायते जनः सर्वाह्, स एवैकः सुखायते, यस्योत्सुकायमाना त्वं न प्रतीपायसेऽन्तिके."
bhk_5.75,"kaḥ. paṇḍitāyamānas tvā- mādāyā''miṣa-sannibhām trasyan vairāyamāṇebhyaḥ śūnyamanvavasad vanam.""","कः. पण्डितायमानस् त्वा- मादायाऽऽमिष-सन्निभाम् त्रस्यन् वैरायमाणेभ्यः शून्यमन्ववसद् वनम्."""
bhk_5.76,ojāyamānā tasyā 'rdhyaṃ praṇīya janakā''tmajā uvāca daśamūrdhānaṃ sā''darā gadgadaṃ vacaḥ,ओजायमाना तस्या ऽर्ध्यं प्रणीय जनकाऽऽत्मजा उवाच दशमूर्धानं साऽऽदरा गद्गदं वचः
bhk_5.77,"""mahā-kulīna aikṣvāke vaṃśe dāśarathir mama pituḥ priyaṃ-karo bhartā kṣemaṃ-kāras tapasvinām.","""महा-कुलीन ऐक्ष्वाके वंशे दाशरथिर् मम पितुः प्रियं-करो भर्ता क्षेमं-कारस् तपस्विनाम्."
bhk_5.78,nihantā vaira-kārāṇāṃ satāṃ bahu-karaḥ sadā pāraśvadhika-rāmasya śakteranta-karo raṇe,निहन्ता वैर-काराणां सतां बहु-करः सदा पारश्वधिक-रामस्य शक्तेरन्त-करो रणे
bhk_5.79,adhvareṣviṣṭināṃ pātā pūrtī karmasu sarvadā pitur niyogād rāja-tvaṃ hitvā yo'bhyāgamad vanam,अध्वरेष्विष्टिनां पाता पूर्ती कर्मसु सर्वदा पितुर् नियोगाद् राज-त्वं हित्वा योऽभ्यागमद् वनम्
bhk_5.80,pitatri-kroṣṭu-juṣṭāni rakṣāṃsi bhaya-de vane yasya bāṇa-nikṛttāni śreṇī-bhūtāni śerate.,पितत्रि-क्रोष्टु-जुष्टानि रक्षांसि भय-दे वने यस्य बाण-निकृत्तानि श्रेणी-भूतानि शेरते.
bhk_5.81,dīvyamānaṃ śitān bāṇānasyamānaṃ mahā-gadāḥ nighnānaṃ śātravān rāmaṃ kathaṃ tvaṃ nā'vagacchasi.,दीव्यमानं शितान् बाणानस्यमानं महा-गदाः निघ्नानं शात्रवान् रामं कथं त्वं नाऽवगच्छसि.
bhk_5.82,"bhrātari nyasya yāto māṃ mṛgāvin mṛgayāmasau, eṣituṃ preṣito yāto mayā tasyā 'nu-jo vanam","भ्रातरि न्यस्य यातो मां मृगाविन् मृगयामसौ, एषितुं प्रेषितो यातो मया तस्या ऽनु-जो वनम्"
bhk_5.83,"athā ''yasyan kaṣāyā'kṣaḥ syanna-sveda-kaṇolbaṇaḥ saṃdarṣitā''ntarākūtas tāmavādīd daśānanaḥ,","अथा ऽऽयस्यन् कषायाऽक्षः स्यन्न-स्वेद-कणोल्बणः संदर्षिताऽऽन्तराकूतस् तामवादीद् दशाननः,"
bhk_5.84,"""kṛte kāniṣṭhineyasya jyaiṣṭhineyaṃ vivāsitam ko nagna-muṣita-prakhyaṃ bahu manyeta rāghavam.","""कृते कानिष्ठिनेयस्य ज्यैष्ठिनेयं विवासितम् को नग्न-मुषित-प्रख्यं बहु मन्येत राघवम्."
bhk_5.85,rākṣasān baṭu-yajñeṣu piṇḍī-śūrān nirastavān yadyasau kūpa-māṇḍūki ! tavaitāvati kaḥ smayaḥ,राक्षसान् बटु-यज्ञेषु पिण्डी-शूरान् निरस्तवान् यद्यसौ कूप-माण्डूकि ! तवैतावति कः स्मयः
bhk_5.86,mat-parākrama-saṃkṣipta-rājya-bhoga-paricchadaḥ yuktaṃ mamaiva kiṃ vaktuṃ daridrāti yathā hariḥ,मत्-पराक्रम-संक्षिप्त-राज्य-भोग-परिच्छदः युक्तं ममैव किं वक्तुं दरिद्राति यथा हरिः
bhk_5.87,"nir-laṅko vimadaḥ svāmī dhanānāṃ hṛta-puṣpakaḥ adhyāste 'ntar-giraṃ yasmāt, kas tan nā 'vaiti kāraṇam.","निर्-लङ्को विमदः स्वामी धनानां हृत-पुष्पकः अध्यास्ते ऽन्तर्-गिरं यस्मात्, कस् तन् ना ऽवैति कारणम्."
bhk_5.88,bhinna-nauka iva dhyāyan mat-to bibhyad yamaḥ svayam kṛṣṇi-mānaṃ dadhānena mukhenā ''ste nirudyatiḥ,भिन्न-नौक इव ध्यायन् मत्-तो बिभ्यद् यमः स्वयम् कृष्णि-मानं दधानेन मुखेना ऽऽस्ते निरुद्यतिः
bhk_5.89,samudropatyakā haimī parvatā'dhityakā purī ratna-pārāyaṇaṃ nāmnā laṅketi mama maithili !,समुद्रोपत्यका हैमी पर्वताऽधित्यका पुरी रत्न-पारायणं नाम्ना लङ्केति मम मैथिलि !
bhk_5.90,āvāse sikta-saṃmṛṣṭe gandhais tvaṃ lipta-vāsitā ārpitoru-sugandhi-srak tasyāṃ vasa mayā saha.,आवासे सिक्त-संमृष्टे गन्धैस् त्वं लिप्त-वासिता आर्पितोरु-सुगन्धि-स्रक् तस्यां वस मया सह.
bhk_5.91,"saṃgaccha pauṃsni ! straiṇaṃ māṃ yuvānaṃ taruṇī śubhe ! rāghavaḥ proṣya-pāpīyān, jahīhi tama-kiṃ-canam.","संगच्छ पौंस्नि ! स्त्रैणं मां युवानं तरुणी शुभे ! राघवः प्रोष्य-पापीयान्, जहीहि तम-किं-चनम्."
bhk_5.92,aśnīta-pibatīyantī prasitā smara-karmaṇi vaśe-kṛtya daśa-grīvaṃ modasva vara-mandire.,अश्नीत-पिबतीयन्ती प्रसिता स्मर-कर्मणि वशे-कृत्य दश-ग्रीवं मोदस्व वर-मन्दिरे.
bhk_5.93,"mā sma bhūr grāhiṇī bhīru ! gantumutsāhinī bhava, udbhāsinī ca bhūtvā me vakṣaḥsaṃmārdinī bhava.""","मा स्म भूर् ग्राहिणी भीरु ! गन्तुमुत्साहिनी भव, उद्भासिनी च भूत्वा मे वक्षःसंमार्दिनी भव."""
bhk_5.94,tāṃ prātikūlikīṃ matvā jihīrṣur bhīma-vigrahaḥ bāhūpapīḍamāśliṣya jagāhe dyāṃ niśā-caraḥ,तां प्रातिकूलिकीं मत्वा जिहीर्षुर् भीम-विग्रहः बाहूपपीडमाश्लिष्य जगाहे द्यां निशा-चरः
bhk_5.95,trasyantīṃ tāṃ samādāya yato rātriṃ-carā''layam tūṣṇīṃ-bhūya bhayādāsāṃcakrire mṛgapakṣiṇaḥ,त्रस्यन्तीं तां समादाय यतो रात्रिं-चराऽऽलयम् तूष्णीं-भूय भयादासांचक्रिरे मृगपक्षिणः
bhk_5.96,uccai rārasyamānāṃ tāṃ kṛpaṇāṃ rāma-lakṣmaṇau jaṭāyuḥ prāpa pakṣīndraḥ paruṣaṃ rāvaṇaṃ vadan.,उच्चै रारस्यमानां तां कृपणां राम-लक्ष्मणौ जटायुः प्राप पक्षीन्द्रः परुषं रावणं वदन्.
bhk_5.97,"iti prakīrṇa-kāṇḍaḥ prathamaḥ samāptaḥ ataḥ paramadhikāra-kāṇḍam ""dviṣan ! vane-carā'gryāṇāṃ tvamādāya-caro vane agre-saro jaghanyānāṃ mā bhūḥ pūrva-saro mama.","इति प्रकीर्ण-काण्डः प्रथमः समाप्तः अतः परमधिकार-काण्डम् ""द्विषन् ! वने-चराऽग्र्याणां त्वमादाय-चरो वने अग्रे-सरो जघन्यानां मा भूः पूर्व-सरो मम."
bhk_5.98,yaśas-kara-samācāraṃ khyātaṃ bhūvi dayā-karam piturvākya-karaṃ rāmaṃ dhik tvāṃ dunvantama-trapam,यशस्-कर-समाचारं ख्यातं भूवि दया-करम् पितुर्वाक्य-करं रामं धिक् त्वां दुन्वन्तम-त्रपम्
bhk_5.99,ahamanta-karo nūnaṃ dhvāntasyeva divā-karaḥ tava rākṣasa ! rāmasya neyaḥ karma-karopamaḥ,अहमन्त-करो नूनं ध्वान्तस्येव दिवा-करः तव राक्षस ! रामस्य नेयः कर्म-करोपमः
bhk_5.100,satāmaruṣ-karaṃ pakṣī vaira-kāraṃ narā'śinam hantuṃ kalaha-kāro'sau śabda-kāraḥ papāta kham.,सतामरुष्-करं पक्षी वैर-कारं नराऽशिनम् हन्तुं कलह-कारोऽसौ शब्द-कारः पपात खम्.
bhk_5.101,ataḥ paraṃ prakīrṇakāḥ dhunvan sarva-pathīnaṃ khe vitānaṃ pakṣayorasau māṃsa-śoṇita-saṃdarśaṃ tuṇḍa-ghātamayudhyata.,अतः परं प्रकीर्णकाः धुन्वन् सर्व-पथीनं खे वितानं पक्षयोरसौ मांस-शोणित-संदर्शं तुण्ड-घातमयुध्यत.
bhk_5.102,"na bibhāya, na jihrāya, na caklāma, na vivyathe āghnāno vidhyamāno vā raṇān nivavṛte na ca.","न बिभाय, न जिह्राय, न चक्लाम, न विव्यथे आघ्नानो विध्यमानो वा रणान् निववृते न च."
bhk_5.103,piśāca-mukha-dhaureyaṃ sa-cchatra-kavacaṃ ratham yudhi kad-ratha-vad bhīmaṃbabhañja dhvaja-śālinam,पिशाच-मुख-धौरेयं स-च्छत्र-कवचं रथम् युधि कद्-रथ-वद् भीमंबभञ्ज ध्वज-शालिनम्
bhk_5.104,"ataḥ paraṃ āmadhikāraḥ saṃtrāsayāṃcakārā'riṃ, surān piprāya paśyataḥ, sa tyājayāṃcakārā'riṃ sītāṃ viṃśati-bāhunā.","अतः परं आमधिकारः संत्रासयांचकाराऽरिं, सुरान् पिप्राय पश्यतः, स त्याजयांचकाराऽरिं सीतां विंशति-बाहुना."
bhk_5.105,"a-sīto rāvaṇaḥ kāsāṃcakre śastrair nirākulaḥ, bhūyas taṃ bhedikāṃcakre nakha-tuṇḍā''yudhaḥ kha-gaḥ.","अ-सीतो रावणः कासांचक्रे शस्त्रैर् निराकुलः, भूयस् तं भेदिकांचक्रे नख-तुण्डाऽऽयुधः ख-गः."
bhk_5.106,"hantuṃ krodha-vaśādīhāṃcakrāte tau paraspasam, na vā palāyāṃcakre vir dayāṃcakre na rākṣasaḥ.","हन्तुं क्रोध-वशादीहांचक्राते तौ परस्पसम्, न वा पलायांचक्रे विर् दयांचक्रे न राक्षसः."
bhk_5.107,"upāsāṃcakrire draṣṭuṃ deva-gandharva-kinnarāḥ, chalena pakṣau lolūyāṃcakre kravyāt patatriṇaḥ","उपासांचक्रिरे द्रष्टुं देव-गन्धर्व-किन्नराः, छलेन पक्षौ लोलूयांचक्रे क्रव्यात् पतत्रिणः"
bhk_5.108,praluṭhitamavanau vilokya kṛttaṃ daśa-vadanaḥ kha-carottamaṃ prahṛṣyan ratha-varamadhiruhya bhīma-dhuryaṃ sva-puramagāt parigṛhya rāma-kāntām.,प्रलुठितमवनौ विलोक्य कृत्तं दश-वदनः ख-चरोत्तमं प्रहृष्यन् रथ-वरमधिरुह्य भीम-धुर्यं स्व-पुरमगात् परिगृह्य राम-कान्ताम्.
bhk_6.1,bhk_6 oṣāṃcakāra kāmā'gnir daśā-vaktramahar-niśam. vidāṃcakāra vaidehīṃ rāmādanya-nirutsukām.,भ्क्_६ ओषांचकार कामाऽग्निर् दशा-वक्त्रमहर्-निशम्. विदांचकार वैदेहीं रामादन्य-निरुत्सुकाम्.
bhk_6.2,"prajāgarāṃcakārārerīhāsvaniśamādarāt, prabibhayāṃcakārā 'sau kākutsthādabhiśaṅkitaḥ.","प्रजागरांचकारारेरीहास्वनिशमादरात्, प्रबिभयांचकारा ऽसौ काकुत्स्थादभिशङ्कितः."
bhk_6.3,na jihrayāṃcakārā 'tha sītāmabhyartha tarjitaḥ. nāpyūrjāṃ bibharāmāsa vaidehyāṃ prasito bhṛśam.,न जिह्रयांचकारा ऽथ सीतामभ्यर्थ तर्जितः. नाप्यूर्जां बिभरामास वैदेह्यां प्रसितो भृशम्.
bhk_6.4,"vidāṃkurvantu rāmasya vṛttamityavadat svakān, rakṣāṃsi rakṣituṃ sītāmāśiṣac ca prayatnavān.","विदांकुर्वन्तु रामस्य वृत्तमित्यवदत् स्वकान्, रक्षांसि रक्षितुं सीतामाशिषच् च प्रयत्नवान्."
bhk_6.5,atha prakīrṇakāḥ rāmo 'pi hata-mārīco nivartsyan khara-nādinaḥ kroṣṭūn samaśṛṇot krūrān rasato 'śubha-śaṃsinaḥ,अथ प्रकीर्णकाः रामो ऽपि हत-मारीचो निवर्त्स्यन् खर-नादिनः क्रोष्टून् समशृणोत् क्रूरान् रसतो ऽशुभ-शंसिनः
bhk_6.6,āśaṅkamāno vaidehīṃ khāditāṃ nihatāṃ mṛtām sa śatru-ghnasya sodaryaṃ dūrādāyāntamaikṣata.,आशङ्कमानो वैदेहीं खादितां निहतां मृताम् स शत्रु-घ्नस्य सोदर्यं दूरादायान्तमैक्षत.
bhk_6.7,"sītāṃ saumitriṇā tyaktāṃ sadhrīcīṃ trasnumekikāṃ vijñāyā 'maṃsta kākutsthaḥ""kṣaye kṣemaṃ sadurlabham.""","सीतां सौमित्रिणा त्यक्तां सध्रीचीं त्रस्नुमेकिकां विज्ञाया ऽमंस्त काकुत्स्थः""क्षये क्षेमं सदुर्लभम्."""
bhk_6.8,"ataḥ paraṃ duhādiḥ so'pṛcchal lakṣmaṇaṃ sītāṃ yācamānaḥ śivaṃ surān, rāmaṃ yathāsthitaṃ sarvaṃ brātā brūte sma vihvalaḥ","अतः परं दुहादिः सोऽपृच्छल् लक्ष्मणं सीतां याचमानः शिवं सुरान्, रामं यथास्थितं सर्वं ब्राता ब्रूते स्म विह्वलः"
bhk_6.9,saṃdṛśya śaraṇaṃ śūnyaṃ bhikṣamāṇo vanaṃ priyām prāṇān duhannivā ''tmānaṃ śokaṃ cittamavārudhat.,संदृश्य शरणं शून्यं भिक्षमाणो वनं प्रियाम् प्राणान् दुहन्निवा ऽऽत्मानं शोकं चित्तमवारुधत्.
bhk_6.10,"""gatā syādavacinvānā kusumānyāśrama-drumān. ā yatra tāpasān dharmaṃ sutīkṣṇaḥ śāsti, tatra sā.","""गता स्यादवचिन्वाना कुसुमान्याश्रम-द्रुमान्. आ यत्र तापसान् धर्मं सुतीक्ष्णः शास्ति, तत्र सा."
bhk_6.11,"ataḥ paraṃ prakīrṇakāḥ āḥ, kaṣṭaṃ, bata, hī-citraṃ, hūṃ, mātar, daivatāni dhik, hā pitaḥ !, kvā 'si he su-bhru !,"" bahvevaṃ vilalāpa saḥ,","अतः परं प्रकीर्णकाः आः, कष्टं, बत, ही-चित्रं, हूं, मातर्, दैवतानि धिक्, हा पितः !, क्वा ऽसि हे सु-भ्रु !,"" बह्वेवं विललाप सः,"
bhk_6.12,"ihā ''siṣṭhā 'śayiṣṭeha sā, sa-khelamito 'gamat, aglāsīt saṃsmarannitthaṃ maithilyā bharatā'grajaḥ.","इहा ऽऽसिष्ठा ऽशयिष्टेह सा, स-खेलमितो ऽगमत्, अग्लासीत् संस्मरन्नित्थं मैथिल्या भरताऽग्रजः."
bhk_6.13,"""idaṃ naktaṃ-tanaṃ dāma pauṣpametad divā-tanam, śucevodbadhya śākhāyāṃ praglāyati tayā vinā,","""इदं नक्तं-तनं दाम पौष्पमेतद् दिवा-तनम्, शुचेवोद्बध्य शाखायां प्रग्लायति तया विना,"
bhk_6.14,"aikṣiṣmahi muhuḥ suptāṃ yāṃ mṛtā ''śaṅkayā vayam, a-kāle durmaramaho, yaj jīvāmas tayā vinā,","ऐक्षिष्महि मुहुः सुप्तां यां मृता ऽऽशङ्कया वयम्, अ-काले दुर्मरमहो, यज् जीवामस् तया विना,"
bhk_6.15,"a-kṣemaḥ parihāso 'yaṃ. parīkṣāṃ mā kṛthā mama, matto mā 'ntirdhathāḥ sīte ! mā raṃsthā jīvitena naḥ,","अ-क्षेमः परिहासो ऽयं. परीक्षां मा कृथा मम, मत्तो मा ऽन्तिर्धथाः सीते ! मा रंस्था जीवितेन नः,"
bhk_6.16,"ataḥ paraṃ sijadhikāraḥ ahaṃ nyavadhiṣaṃ bhīmaṃ rākṣasaṃ krūra vikramam, mā ghukṣaḥ patyurātmānaṃ, mā na ślikṣaḥ priyaṃ priye.","अतः परं सिजधिकारः अहं न्यवधिषं भीमं राक्षसं क्रूर विक्रमम्, मा घुक्षः पत्युरात्मानं, मा न श्लिक्षः प्रियं प्रिये."
bhk_6.17,"mā sma drākṣīr mṛṣā doṣaṃ, bhaktaṃ mā māticikliśaḥ, śailaṃ nyaśiśriyad vāmā, nadīṃ, nu pratyadudruvat.","मा स्म द्राक्षीर् मृषा दोषं, भक्तं मा मातिचिक्लिशः, शैलं न्यशिश्रियद् वामा, नदीं, नु प्रत्यदुद्रुवत्."
bhk_6.18,"ai vācaṃ dehi. dhairyaṃ nas tava hetorasusruvat. tvaṃ no matimivā 'ghāsīr naṣṭā, prāṇānivā'dadhaḥ.","ऐ वाचं देहि. धैर्यं नस् तव हेतोरसुस्रुवत्. त्वं नो मतिमिवा ऽघासीर् नष्टा, प्राणानिवाऽदधः."
bhk_6.19,"rudato 'śiśvayac cakṣu rāsyaṃ hetos tavā 'śvayīt, mriye 'haṃ, māṃ nirāsthaś cen, mā na vocaś cikīrṣitam.","रुदतो ऽशिश्वयच् चक्षु रास्यं हेतोस् तवा ऽश्वयीत्, म्रिये ऽहं, मां निरास्थश् चेन्, मा न वोचश् चिकीर्षितम्."
bhk_6.20,"lakṣmaṇā ''cakṣva, yadyākhyat sā kiñcit kopa-kāraṇam, doṣe pratisamādhāna majñāte kriyatāṃ katham.","लक्ष्मणा ऽऽचक्ष्व, यद्याख्यत् सा किञ्चित् कोप-कारणम्, दोषे प्रतिसमाधान मज्ञाते क्रियतां कथम्."
bhk_6.21,"iha sā vyalipad gandhaiḥ, snāntīhā'bhyaṣicaj jalaiḥ, ihā 'haṃ draṣṭumāhvaṃ tāṃ,"" smarannevaṃ mumoha saḥ","इह सा व्यलिपद् गन्धैः, स्नान्तीहाऽभ्यषिचज् जलैः, इहा ऽहं द्रष्टुमाह्वं तां,"" स्मरन्नेवं मुमोह सः"
bhk_6.22,"tasyā 'lipata śokā'gniḥ svāntaṃ kāṣṭhamiva jvalan, aliptevā 'nilaḥ śīto vane taṃ, na tvajihladat.","तस्या ऽलिपत शोकाऽग्निः स्वान्तं काष्ठमिव ज्वलन्, अलिप्तेवा ऽनिलः शीतो वने तं, न त्वजिह्लदत्."
bhk_6.23,snānabhyaṣicatā 'mbho 'sau rudan dayitayā vinā tathā 'bhyaṣikta vārīṇi pitṛbhyaḥ śoka-mūrcchitaḥ,स्नानभ्यषिचता ऽम्भो ऽसौ रुदन् दयितया विना तथा ऽभ्यषिक्त वारीणि पितृभ्यः शोक-मूर्च्छितः
bhk_6.24,"tathā '' rto 'pi kriyāṃ dharmyāṃ sa kāle nā 'mucat kvacit, mahatāṃ hi kriyā nityā chidre naivā 'vasīdati.","तथा ऽऽ र्तो ऽपि क्रियां धर्म्यां स काले ना ऽमुचत् क्वचित्, महतां हि क्रिया नित्या छिद्रे नैवा ऽवसीदति."
bhk_6.25,"āhvāsta sa muhuḥ śūrān, muhurāhvata rākṣasān, ""eta sītādruhaḥ saṃkhye, pratyartayata rāghavam,","आह्वास्त स मुहुः शूरान्, मुहुराह्वत राक्षसान्, ""एत सीताद्रुहः संख्ये, प्रत्यर्तयत राघवम्,"
bhk_6.26,"sva-poṣamapuṣad yuṣmān yā pakṣi-mṛga-śāvakāḥ ! adyutac cendunā sārdhaṃ, tāṃ prabrūta, gatā yataḥ.""","स्व-पोषमपुषद् युष्मान् या पक्षि-मृग-शावकाः ! अद्युतच् चेन्दुना सार्धं, तां प्रब्रूत, गता यतः."""
bhk_6.27,"girimanvasṛpad rāmo lipsur janaka-saṃbhavām, tasminnāyodhanaṃ vṛttaṃ lakṣmaṇāyā'śiṣan mahat","गिरिमन्वसृपद् रामो लिप्सुर् जनक-संभवाम्, तस्मिन्नायोधनं वृत्तं लक्ष्मणायाऽशिषन् महत्"
bhk_6.28,"""sītāṃ jighāṃsū saumitre ! rākṣasāvāratāṃ dhruvam, idaṃ śoṇitamabhyagraṃ saprahāre 'cyutat tayoḥ.","""सीतां जिघांसू सौमित्रे ! राक्षसावारतां ध्रुवम्, इदं शोणितमभ्यग्रं सप्रहारे ऽच्युतत् तयोः."
bhk_6.29,"idaṃ kavacamacyotīt, sā'śvo 'yaṃ cūrṇīto rathaḥ, ehyamuṃ girimanveṣṭumavagāhāvahe drutam","इदं कवचमच्योतीत्, साऽश्वो ऽयं चूर्णीतो रथः, एह्यमुं गिरिमन्वेष्टुमवगाहावहे द्रुतम्"
bhk_6.30,"manyur manye mamā 'stambhīd, viṣādo 'stabhadudyatim, ajārīdiva ca prajñā, balaṃ śokāt tathājarat.","मन्युर् मन्ये ममा ऽस्तम्भीद्, विषादो ऽस्तभदुद्यतिम्, अजारीदिव च प्रज्ञा, बलं शोकात् तथाजरत्."
bhk_6.31,"gṛdhrasyehāśvatāṃ pakṣau kṛtau, vīkṣasva lakṣmaṇa ! jighatsor nūnamāpādi dhvaṃso 'yaṃ tāṃ niśā-carāt.""","गृध्रस्येहाश्वतां पक्षौ कृतौ, वीक्षस्व लक्ष्मण ! जिघत्सोर् नूनमापादि ध्वंसो ऽयं तां निशा-चरात्."""
bhk_6.32,"kruddho 'dīpi raghu-vyāghro, rakta-netro 'jani kṣaṇāt, ubodhi duḥsthaṃ trailokyaṃ, dīptairāpūri bhānu-vat.","क्रुद्धो ऽदीपि रघु-व्याघ्रो, रक्त-नेत्रो ऽजनि क्षणात्, उबोधि दुःस्थं त्रैलोक्यं, दीप्तैरापूरि भानु-वत्."
bhk_6.33,"atāyyasyottamaṃ satvamapyāyi kṛta-kṛtya-vat, upācāyiṣṭa sāmarthyaṃ tasya saṃrambhiṇo mahat.","अताय्यस्योत्तमं सत्वमप्यायि कृत-कृत्य-वत्, उपाचायिष्ट सामर्थ्यं तस्य संरम्भिणो महत्."
bhk_6.34,"adohīva viṣādo 'sya, samaruddheva vikramaḥ, samabhāvi ca kopena, nyaśvasīc cā''yataṃ muhuḥ.","अदोहीव विषादो ऽस्य, समरुद्धेव विक्रमः, समभावि च कोपेन, न्यश्वसीच् चाऽऽयतं मुहुः."
bhk_6.35,"athā ''lambya dhanū rāmo jagarja gaja-vikramaḥ, ""ruṇadhmi savitur mārgaṃ, bhinadmi kula-parvatān.","अथा ऽऽलम्ब्य धनू रामो जगर्ज गज-विक्रमः, ""रुणध्मि सवितुर् मार्गं, भिनद्मि कुल-पर्वतान्."
bhk_6.36,"riṇacmi jaladhes toyaṃ, vivinacmi divaḥ surān, kṣuṇadmi sarpān pātāle, chinadmi kṣaṇadā-carān.","रिणच्मि जलधेस् तोयं, विविनच्मि दिवः सुरान्, क्षुणद्मि सर्पान् पाताले, छिनद्मि क्षणदा-चरान्."
bhk_6.37,"yamaṃ yunajmi kālena samindhāno 'stra-kauśalam, śuṣka-peṣaṃ pinaṣmyurvīmakhindānaḥ sva-tejasā","यमं युनज्मि कालेन समिन्धानो ऽस्त्र-कौशलम्, शुष्क-पेषं पिनष्म्युर्वीमखिन्दानः स्व-तेजसा"
bhk_6.38,"bhūtiṃ tṛṇadmi yakṣāṇāṃ, hinasmīndrasya vikramam, bhanajmi sarva-maryādās, tanacmi vyoma vistṛtam","भूतिं तृणद्मि यक्षाणां, हिनस्मीन्द्रस्य विक्रमम्, भनज्मि सर्व-मर्यादास्, तनच्मि व्योम विस्तृतम्"
bhk_6.39,"na tṛṇehmīti loko 'yaṃ māṃ vinte niṣ-parākram,"" evaṃ vadan dāśarathirapṛṇag dhanuśā śaraṃ.","न तृणेह्मीति लोको ऽयं मां विन्ते निष्-पराक्रम्,"" एवं वदन् दाशरथिरपृणग् धनुशा शरं."
bhk_6.40,"nyavartayat sumitrā-bhūs taṃ cikīrṣuṃ jagat-kṣayam, aikṣetāmāśramādārād girikalpaṃ patatriṇam","न्यवर्तयत् सुमित्रा-भूस् तं चिकीर्षुं जगत्-क्षयम्, ऐक्षेतामाश्रमादाराद् गिरिकल्पं पतत्रिणम्"
bhk_6.41,"taṃ sītā-ghātinaṃ matvā hantuṃ rāmo 'bhyadhāvata, ""mā vadhiṣṭhā jaṭāyuṃ māṃ sītāṃ rāmā 'hamaikṣiṣi.""","तं सीता-घातिनं मत्वा हन्तुं रामो ऽभ्यधावत, ""मा वधिष्ठा जटायुं मां सीतां रामा ऽहमैक्षिषि."""
bhk_6.42,"upāsthitaivamukte taṃ sakhāyaṃ rāghavaḥ pituḥ, papraccha jānakī-vārtāṃ saṃgrāmaṃ ca patatriṇam.","उपास्थितैवमुक्ते तं सखायं राघवः पितुः, पप्रच्छ जानकी-वार्तां संग्रामं च पतत्रिणम्."
bhk_6.43,"tato rāvaṇamākhyāya dviṣantaṃ patatāṃ varaḥ vraṇa-vedanayā glāyan mamāra giri-kandare, tasyāgnyambu-kriyāṃ kṛtvā pratasthāte punar vanam.","ततो रावणमाख्याय द्विषन्तं पततां वरः व्रण-वेदनया ग्लायन् ममार गिरि-कन्दरे, तस्याग्न्यम्बु-क्रियां कृत्वा प्रतस्थाते पुनर् वनम्."
bhk_6.44,satvānajasraṃ ghoreṇa balā'pakarṣamaśnatā kṣudhyatā jagṛhāte tau rakṣasā dīrgha-bāhunā.,सत्वानजस्रं घोरेण बलाऽपकर्षमश्नता क्षुध्यता जगृहाते तौ रक्षसा दीर्घ-बाहुना.
bhk_6.45,"bhujau cakṛtatus tasya nistriṃśābhyāṃ raghūttmau, sa chinna-bāhurapatad vihvalo hvalayan bhuvam.","भुजौ चकृततुस् तस्य निस्त्रिंशाभ्यां रघूत्त्मौ, स छिन्न-बाहुरपतद् विह्वलो ह्वलयन् भुवम्."
bhk_6.46,iti prakīrṇakāḥ atha kṛtyā'dhikāraḥ praṣṭavyaṃ pṛcchatas tasya kathanīyamavīvacat ātmānaṃ vana-vāsaṃ ca jeyaṃ cā 'riṃ raghūttamaḥ,इति प्रकीर्णकाः अथ कृत्याऽधिकारः प्रष्टव्यं पृच्छतस् तस्य कथनीयमवीवचत् आत्मानं वन-वासं च जेयं चा ऽरिं रघूत्तमः
bhk_6.47,"""labhyā kathaṃ nu vaidehī, śakyo draṣṭuṃ kathaṃ ripuḥ, sahyaḥ kathaṃ viyogaś ca, gadyametat tvayā mama.""","""लभ्या कथं नु वैदेही, शक्यो द्रष्टुं कथं रिपुः, सह्यः कथं वियोगश् च, गद्यमेतत् त्वया मम."""
bhk_6.48,"""ahaṃ rāma ! śriyaḥ putro madya-pīta iva bhraman, pāpa-caryo muneḥ śāpāj jāta"" ityavadat sa tam.","""अहं राम ! श्रियः पुत्रो मद्य-पीत इव भ्रमन्, पाप-चर्यो मुनेः शापाज् जात"" इत्यवदत् स तम्."
bhk_6.49,"""prayātas tava yamyatvaṃ śastra-pūto bravīmi te, rāvaṇena hṛtā sītā laṅkāṃ nītā surāriṇā.","""प्रयातस् तव यम्यत्वं शस्त्र-पूतो ब्रवीमि ते, रावणेन हृता सीता लङ्कां नीता सुरारिणा."
bhk_6.50,"ṛṣyamūke 'navadyo 'sti paṇya-bhrātṛ-vadhaḥ kapiḥ sugrīvo nāma, varyo 'sau bhavatā cāru-vikramaḥ.","ऋष्यमूके ऽनवद्यो ऽस्ति पण्य-भ्रातृ-वधः कपिः सुग्रीवो नाम, वर्यो ऽसौ भवता चारु-विक्रमः."
bhk_6.51,tena vahyena hantāsi tvamaryaṃ puruṣā'śinām rākṣasaṃ krūra-karmāṇaṃ śakrā'riṃ dūra-vāsinam.,तेन वह्येन हन्तासि त्वमर्यं पुरुषाऽशिनाम् राक्षसं क्रूर-कर्माणं शक्राऽरिं दूर-वासिनम्.
bhk_6.52,āste smaran sa kāntāyā hṛtāyā vālinā kapiḥ vṛṣo yathopasaryāyā goṣṭhe gor daṇḍa-tāḍitaḥ.,आस्ते स्मरन् स कान्ताया हृताया वालिना कपिः वृषो यथोपसर्याया गोष्ठे गोर् दण्ड-ताडितः.
bhk_6.53,tena saṅgatamāryeṇa rāmā 'jaryaṃ kuru drutam. laṅkāṃ prāpya tataḥ pāpaṃ daśa-grīvaṃ haniṣyasi.,तेन सङ्गतमार्येण रामा ऽजर्यं कुरु द्रुतम्. लङ्कां प्राप्य ततः पापं दश-ग्रीवं हनिष्यसि.
bhk_6.54,"anṛtodyaṃ na tatrāsti, satya-vadyaṃ bravīmyaham. mitra-bhūyaṃ gatas tasya ripu-hatyāṃ kariṣyasi.","अनृतोद्यं न तत्रास्ति, सत्य-वद्यं ब्रवीम्यहम्. मित्र-भूयं गतस् तस्य रिपु-हत्यां करिष्यसि."
bhk_6.55,ādṛtyas tena vṛtyena stutyo juṣyeṇa saṃgataḥ ityaḥ śiṣyeṇa guruvad gṛdhyamarthamavāpsyasi.,आदृत्यस् तेन वृत्येन स्तुत्यो जुष्येण संगतः इत्यः शिष्येण गुरुवद् गृध्यमर्थमवाप्स्यसि.
bhk_6.56,"nā'kheyaḥ sāgaro 'pyanyas tasya sad-bhṛtya-śālinaḥ, manyus tasya tvayā mārgyo, mṛjyaḥ śokaś ca tena te.""","नाऽखेयः सागरो ऽप्यन्यस् तस्य सद्-भृत्य-शालिनः, मन्युस् तस्य त्वया मार्ग्यो, मृज्यः शोकश् च तेन ते."""
bhk_6.57,sa rājasūyayājīva tejasā sūrya-sannibhaḥ a-mṛṣodyaṃ vadan rucyo jagāhe dyāṃ niśā-caraḥ,स राजसूययाजीव तेजसा सूर्य-सन्निभः अ-मृषोद्यं वदन् रुच्यो जगाहे द्यां निशा-चरः
bhk_6.58,a-kṛṣṭa-pacyāḥ paśyantau tato dāśarathī latāḥ ratnā'nna-pāna-kupyānāmāṭatur naṣṭasaṃsmṛtī.,अ-कृष्ट-पच्याः पश्यन्तौ ततो दाशरथी लताः रत्नाऽन्न-पान-कुप्यानामाटतुर् नष्टसंस्मृती.
bhk_6.59,samuttarantāva-vyathyau nadān bhidyoddhya-sannibhān sidhya-tārāmiva khyātāṃ śabarīmāpatur vane.,समुत्तरन्ताव-व्यथ्यौ नदान् भिद्योद्ध्य-सन्निभान् सिध्य-तारामिव ख्यातां शबरीमापतुर् वने.
bhk_6.60,vasānāṃ valkale śūddhe vipūyaiḥ kṛta-mekhalām kṣāmāmañjana-piṇḍā''bhā daṇdinīmajinā ''starām,वसानां वल्कले शूद्धे विपूयैः कृत-मेखलाम् क्षामामञ्जन-पिण्डाऽऽभा दण्दिनीमजिना ऽऽस्तराम्
bhk_6.61,pragṛhya-pada-vat sādhvīṃ spaṣṭa-rūpāma-vikriyām a-gṛhyāṃ vīta-kāma-tvād deva-gṛhyāma-ninditām,प्रगृह्य-पद-वत् साध्वीं स्पष्ट-रूपाम-विक्रियाम् अ-गृह्यां वीत-काम-त्वाद् देव-गृह्याम-निन्दिताम्
bhk_6.62,dharma-kṛtya-ratāṃ nityama-kṛṣya-phala-bhojanām dṛṣṭvā tāmamucad rāmo yugyā''yāta iva śramam.,धर्म-कृत्य-रतां नित्यम-कृष्य-फल-भोजनाम् दृष्ट्वा ताममुचद् रामो युग्याऽऽयात इव श्रमम्.
bhk_6.63,"sa tāmūce 'tha-""kaccit tvamamāvāsyā-samanvaye pit ṇāṃ kuruṣe kāryama-pākyaiḥ svādubhiḥ phalaiḥ","स तामूचे ऽथ-""कच्चित् त्वममावास्या-समन्वये पित् णां कुरुषे कार्यम-पाक्यैः स्वादुभिः फलैः"
bhk_6.64,"avaśya-pāvyaṃ pavase kaccit tvaṃ deva-bhāgghviḥ, āsāvyamadhvare somaṃ dvijaiḥ kaccin namasyasi.","अवश्य-पाव्यं पवसे कच्चित् त्वं देव-भाग्घ्विः, आसाव्यमध्वरे सोमं द्विजैः कच्चिन् नमस्यसि."
bhk_6.65,"ācāmyaṃ saṃdhyayoḥ kaccit satyak te na prahīyate, kaccidagnimivā ''nāyyaṃ kāle saṃmanyase 'tithim.","आचाम्यं संध्ययोः कच्चित् सत्यक् ते न प्रहीयते, कच्चिदग्निमिवा ऽऽनाय्यं काले संमन्यसे ऽतिथिम्."
bhk_6.66,na praṇāyyo janaḥ kaccin nikāyyaṃ te 'dhitiṣṭhati deva-kārya-vighātāya dharmadrohī mahodaye !,न प्रणाय्यो जनः कच्चिन् निकाय्यं ते ऽधितिष्ठति देव-कार्य-विघाताय धर्मद्रोही महोदये !
bhk_6.67,kuṇḍa-pāyya-vatāṃ kaccidagnicityā-vatāṃ tathā kathābhī ramase nityamupacāyya-vatāṃ śubhe !,कुण्ड-पाय्य-वतां कच्चिदग्निचित्या-वतां तथा कथाभी रमसे नित्यमुपचाय्य-वतां शुभे !
bhk_6.68,"atha prakīrṇakāḥ vardhate te tapo bhīru ! vyajeṣṭhā vighna-nāyakān, ajaiṣīḥ kāmasaṃmohau, saṃprāpthā vinayena vā.","अथ प्रकीर्णकाः वर्धते ते तपो भीरु ! व्यजेष्ठा विघ्न-नायकान्, अजैषीः कामसंमोहौ, संप्राप्था विनयेन वा."
bhk_6.69,"nā ''yasyasi tapasyantī, gurūn samyagatūtuṣaḥ yamān nodavijiṣṭhās tvaṃ, nijāya tapase 'tuṣaḥ""","ना ऽऽयस्यसि तपस्यन्ती, गुरून् सम्यगतूतुषः यमान् नोदविजिष्ठास् त्वं, निजाय तपसे ऽतुषः"""
bhk_6.70,athā'rdhyaṃ madhuparkā''dyamupanīyā ''darādasau arcayitvā phalairarcyau sarvatrā ''khyadanāmayam.,अथाऽर्ध्यं मधुपर्काऽऽद्यमुपनीया ऽऽदरादसौ अर्चयित्वा फलैरर्च्यौ सर्वत्रा ऽऽख्यदनामयम्.
bhk_6.71,"ataḥ paraṃ kṛdadhikāraḥ ""sakhyasya tava sugrīvaḥ kārakaḥ kapi-nandanaḥ, drutaṃ draṣṭāsi maithilpāḥ,"" saivamuktvā tiro 'bhavat.","अतः परं कृदधिकारः ""सख्यस्य तव सुग्रीवः कारकः कपि-नन्दनः, द्रुतं द्रष्टासि मैथिल्पाः,"" सैवमुक्त्वा तिरो ऽभवत्."
bhk_6.72,nandanāni munīndrāṇāṃ ramaṇāni vanaukasām vanāni bhejatur vīrau tataḥ pāmpāni rāghavau.,नन्दनानि मुनीन्द्राणां रमणानि वनौकसाम् वनानि भेजतुर् वीरौ ततः पाम्पानि राघवौ.
bhk_6.73,"""bhṛṅgā''lī-kokila-kruṅbhir vāśanaiḥ paśya lakṣmaṇa ! rocanair bhūṣitāṃ pampā- masmākaṃ hṛdayāvidham","""भृङ्गाऽऽली-कोकिल-क्रुङ्भिर् वाशनैः पश्य लक्ष्मण ! रोचनैर् भूषितां पम्पा- मस्माकं हृदयाविधम्"
bhk_6.74,paribhāvīṇi tārāṇāṃ paśya manthīni cetasām udbhāsīni jale-jāni dunvanty-adayitaṃ janam,परिभावीणि ताराणां पश्य मन्थीनि चेतसाम् उद्भासीनि जले-जानि दुन्वन्त्य्-अदयितं जनम्
bhk_6.75,sarvatra dayitā'dhīnaṃ su-vyaktaṃ rāmaṇīyakam yena jātaṃ priyā'pāye kad-vadaṃ haṃsa-kokilam.,सर्वत्र दयिताऽधीनं सु-व्यक्तं रामणीयकम् येन जातं प्रियाऽपाये कद्-वदं हंस-कोकिलम्.
bhk_6.76,"pakṣibhir vitṛdair yūnā śākhibhiḥ kusumotkiraiḥ a-jño yo, yasya vā nā 'sti priyaḥ, praglo bhaven na saḥ.","पक्षिभिर् वितृदैर् यूना शाखिभिः कुसुमोत्किरैः अ-ज्ञो यो, यस्य वा ना ऽस्ति प्रियः, प्रग्लो भवेन् न सः."
bhk_6.77,dhvanīnāmuddhamairebhir madhūnāmuddhayair bhṛśam ājighraiḥ puṣpa-gandhānāṃ patagair glapitā vayam.,ध्वनीनामुद्धमैरेभिर् मधूनामुद्धयैर् भृशम् आजिघ्रैः पुष्प-गन्धानां पतगैर् ग्लपिता वयम्.
bhk_6.78,dhārayaiḥ kusumormīṇāṃ pārayair bādhituṃ janān śākhibhir hā hatā bhūyo hṛdayānāmudejayaiḥ,धारयैः कुसुमोर्मीणां पारयैर् बाधितुं जनान् शाखिभिर् हा हता भूयो हृदयानामुदेजयैः
bhk_6.79,dadair duḥkhasya mādṛgbhyo dhāyairāmodamuttamam limpairiva tanor vātaiś cetayaḥ syāj jvalo na kaḥ.,ददैर् दुःखस्य मादृग्भ्यो धायैरामोदमुत्तमम् लिम्पैरिव तनोर् वातैश् चेतयः स्याज् ज्वलो न कः.
bhk_6.80,avaśyāya-kaṇā''srāvāś cāru-muktā-phala-tviṣaḥ kurvanti citta-saṃsrāvaṃ calat-parṇā'gra-saṃbhṛtāḥ,अवश्याय-कणाऽऽस्रावाश् चारु-मुक्ता-फल-त्विषः कुर्वन्ति चित्त-संस्रावं चलत्-पर्णाऽग्र-संभृताः
bhk_6.81,"avasāyo bhaviṣyāmi duḥkhasyā 'sya kadā nvaham, na jīvasyā 'vahāro māṃ karoti sukhinaṃ yamaḥ","अवसायो भविष्यामि दुःखस्या ऽस्य कदा न्वहम्, न जीवस्या ऽवहारो मां करोति सुखिनं यमः"
bhk_6.82,"dahye 'haṃ madhuno lehair dāvairugrair yathā giriḥ, nāyaḥ ko'tra sa, yena syāṃ batā 'haṃ vigata-jvaraḥ","दह्ये ऽहं मधुनो लेहैर् दावैरुग्रैर् यथा गिरिः, नायः कोऽत्र स, येन स्यां बता ऽहं विगत-ज्वरः"
bhk_6.83,samāviṣṭaṃ graheṇeva grāheṇevā ''ttamarṇave dṛṣṭvā gṛhān smarasyeva vanā'ntān mama mānasam,समाविष्टं ग्रहेणेव ग्राहेणेवा ऽऽत्तमर्णवे दृष्ट्वा गृहान् स्मरस्येव वनाऽन्तान् मम मानसम्
bhk_6.84,vātā''hati-calac-chākhā nartakā iva śākhinaḥ duḥsahā hī parikṣiptāḥ kvaṇadbhirali-gāthakaiḥ.,वाताऽऽहति-चलच्-छाखा नर्तका इव शाखिनः दुःसहा ही परिक्षिप्ताः क्वणद्भिरलि-गाथकैः.
bhk_6.85,eka-hāyana-sāraṅga-gatī raghu-kulottamau lavakau śatru-śaktīnāmṛṣyamūkamagacchatām.,एक-हायन-सारङ्ग-गती रघु-कुलोत्तमौ लवकौ शत्रु-शक्तीनामृष्यमूकमगच्छताम्.
bhk_6.86,"tau vāli-praṇidhī matvā sugrīvo 'cintayat kapiḥ, ""bandhunā vigṛhīto'haṃ bhūyāsaṃ jīvakaḥ katham.""","तौ वालि-प्रणिधी मत्वा सुग्रीवो ऽचिन्तयत् कपिः, ""बन्धुना विगृहीतोऽहं भूयासं जीवकः कथम्."""
bhk_6.87,sa śatru-lāvau manvāno rāghavau malayaṃ girim jagāma sa-parīvāro vyoma-māyamivotthitam.,स शत्रु-लावौ मन्वानो राघवौ मलयं गिरिम् जगाम स-परीवारो व्योम-मायमिवोत्थितम्.
bhk_6.88,śarma-daṃ mārutiṃ dūtaṃ viṣama-sthaḥ kapi-dvipam śokā'panudama-vyagraṃ prāyuṅkta kapi-kuñjaraḥ.,शर्म-दं मारुतिं दूतं विषम-स्थः कपि-द्विपम् शोकाऽपनुदम-व्यग्रं प्रायुङ्क्त कपि-कुञ्जरः.
bhk_6.89,viśvāsa-prada-veṣo 'sau pathi-prajñaḥ samāhitaḥ citta-saṃkhyo jigīṣūṇāmutpapāta nabhas-talam,विश्वास-प्रद-वेषो ऽसौ पथि-प्रज्ञः समाहितः चित्त-संख्यो जिगीषूणामुत्पपात नभस्-तलम्
bhk_6.90,surā-pairiva ghūrṇadbhiḥ śākhibhiḥ pavanā''hataiḥ ṛṣyamūkamagād bhṛṅgaiḥ pragītaṃ sāma-gairiva.,सुरा-पैरिव घूर्णद्भिः शाखिभिः पवनाऽऽहतैः ऋष्यमूकमगाद् भृङ्गैः प्रगीतं साम-गैरिव.
bhk_6.91,taṃ mano-haramāgatya giriṃ varma-harau kapiḥ vīrau sukhā ''haro 'vocad bhikṣur bhikṣārha-vigrahaḥ.,तं मनो-हरमागत्य गिरिं वर्म-हरौ कपिः वीरौ सुखा ऽऽहरो ऽवोचद् भिक्षुर् भिक्षार्ह-विग्रहः.
bhk_6.92,"""balināvamūmadrīndraṃ yuvāṃ stambe-ramāviva ācakṣāthāṃ mithaḥ kasmācchaṅkareṇā 'pi durgamam","""बलिनावमूमद्रीन्द्रं युवां स्तम्बे-रमाविव आचक्षाथां मिथः कस्माच्छङ्करेणा ऽपि दुर्गमम्"
bhk_6.93,vyāptaṃ guhā-śayaiḥ krūraiḥ kravyādbhiḥ sa-niśācaraiḥ tuṅga-śaila-taru-channaṃ mānuṣāṇāma-gocaram.,व्याप्तं गुहा-शयैः क्रूरैः क्रव्याद्भिः स-निशाचरैः तुङ्ग-शैल-तरु-छन्नं मानुषाणाम-गोचरम्.
bhk_6.94,satvamejaya-siṃhā''ḍhyān stanaṃ-dhāya-sama-tviṣau kathaṃ nāḍiṃdhamān mārgānāgatau viṣamopalān.,सत्वमेजय-सिंहाऽऽढ्यान् स्तनं-धाय-सम-त्विषौ कथं नाडिंधमान् मार्गानागतौ विषमोपलान्.
bhk_6.95,"attīrṇau vā kathaṃ bhīmāḥ saritaḥ kūlamudvahāḥ,, āsāditau kathaṃ brūtaṃ na gajaiḥ kūlamudrujaiḥ.","अत्तीर्णौ वा कथं भीमाः सरितः कूलमुद्वहाः,, आसादितौ कथं ब्रूतं न गजैः कूलमुद्रुजैः."
bhk_6.96,"rāmo 'vocaddhanūmantam ""āvāmabhraṃ-lihaṃ girim aiva vidvan! pituḥ kāmāt pāntāvalpaṃ-pacān munīn.","रामो ऽवोचद्धनूमन्तम् ""आवामभ्रं-लिहं गिरिम् ऐव विद्वन्! पितुः कामात् पान्तावल्पं-पचान् मुनीन्."
bhk_6.97,a-mitaṃ-pacamīśānaṃ sarva-bhogīṇamuttamam āvayoḥ pitaraṃ viddhi khyātaṃ daśarthaṃ bhuvi.,अ-मितं-पचमीशानं सर्व-भोगीणमुत्तमम् आवयोः पितरं विद्धि ख्यातं दशर्थं भुवि.
bhk_6.98,"chalena dayitā 'raṇyād rakṣasā 'ruṃ-tudena naḥ a-sūryaṃ-paśyayā mūrtyā hṛtā, tāṃ mṛgayāvahe.""","छलेन दयिता ऽरण्याद् रक्षसा ऽरुं-तुदेन नः अ-सूर्यं-पश्यया मूर्त्या हृता, तां मृगयावहे."""
bhk_6.99,"pratyūce māruti rāmam ""asti vālīti vānaraḥ"" śamayedapi saṃgrāme yo lalāṭaṃ-tapaṃ ravim.","प्रत्यूचे मारुति रामम् ""अस्ति वालीति वानरः"" शमयेदपि संग्रामे यो ललाटं-तपं रविम्."
bhk_6.100,"ugraṃ-paśyena sugrīvas tena bhrātā nirākṛtaḥ, tasya mitrīyato dūtaḥ saṃprāpto 'smi vaśaṃ-vadaḥ","उग्रं-पश्येन सुग्रीवस् तेन भ्राता निराकृतः, तस्य मित्रीयतो दूतः संप्राप्तो ऽस्मि वशं-वदः"
bhk_6.101,"priyaṃ-vado 'pi naivā 'haṃ bruve mithyā paraṃ-tapa !, sakhyā tena daśa-grīvaṃ nihantāsi dviṣaṃ-tapam.","प्रियं-वदो ऽपि नैवा ऽहं ब्रुवे मिथ्या परं-तप !, सख्या तेन दश-ग्रीवं निहन्तासि द्विषं-तपम्."
bhk_6.102,"vācaṃ-yamo'hamanṛte satyametad bravīmi te, ehi, sarvaṃ-sahaṃ mitraṃ sugrīvaṃ kuru vānaram.""","वाचं-यमोऽहमनृते सत्यमेतद् ब्रवीमि ते, एहि, सर्वं-सहं मित्रं सुग्रीवं कुरु वानरम्."""
bhk_6.103,sarvaṃ-kaṣa-yaśaḥ-śākhaṃ rāma-kalpa-taruṃ kapiḥ ādāyā' bhraṃ-kaṣaṃ prāyān malayaṃ phala-śālinam.,सर्वं-कष-यशः-शाखं राम-कल्प-तरुं कपिः आदायाऽ भ्रं-कषं प्रायान् मलयं फल-शालिनम्.
bhk_6.104,meghaṃ-karamivāyāntamṛtuṃ rāmaṃ klamānvitāḥ dṛṣṭvā mene nasugrīvo vāli-bhānuṃ bhayaṃ-karam.,मेघं-करमिवायान्तमृतुं रामं क्लमान्विताः दृष्ट्वा मेने नसुग्रीवो वालि-भानुं भयं-करम्.
bhk_6.105,"upāgnyakurutāṃ sakhyamanyonyasya priyaṃ-karau, kṣemaṃ-karāṇi kāryāṇi paryālocayatāṃ tataḥ.","उपाग्न्यकुरुतां सख्यमन्योन्यस्य प्रियं-करौ, क्षेमं-कराणि कार्याणि पर्यालोचयतां ततः."
bhk_6.106,āśitaṃ-bhavamutkruṣṭaṃ valgitaṃ śayitaṃ sthitam bahvamanyata kākutsthaḥ kapīnāṃ svecchayā kṛtam,आशितं-भवमुत्क्रुष्टं वल्गितं शयितं स्थितम् बह्वमन्यत काकुत्स्थः कपीनां स्वेच्छया कृतम्
bhk_6.107,tato baliṃ-dama-prakhyaṃ kapi-viśvaṃ-bharā'dhipam sugrīvaḥ prābravīd rāmaṃ vālino yudhi vikramam,ततो बलिं-दम-प्रख्यं कपि-विश्वं-भराऽधिपम् सुग्रीवः प्राब्रवीद् रामं वालिनो युधि विक्रमम्
bhk_6.108,"""vasuṃ-dharāyāṃ kṛtsnāyāṃ nā'sti vāli-samo balī, hṛdayaṃ-gamametat tvāṃ bravīmi, na parābhavam.","""वसुं-धरायां कृत्स्नायां नाऽस्ति वालि-समो बली, हृदयं-गममेतत् त्वां ब्रवीमि, न पराभवम्."
bhk_6.109,"dūra-gairanta-gair bāṇair bhavānatyanta-gaḥ śriyaḥ api saṃkrandanasya syāt kruddhaḥ, kimuta vālinaḥ","दूर-गैरन्त-गैर् बाणैर् भवानत्यन्त-गः श्रियः अपि संक्रन्दनस्य स्यात् क्रुद्धः, किमुत वालिनः"
bhk_6.110,vareṇa tu muner vālī saṃjāto dasyuho raṇe a-vārya-prasaraḥ prātarudyanniva tamo'pahaḥ,वरेण तु मुनेर् वाली संजातो दस्युहो रणे अ-वार्य-प्रसरः प्रातरुद्यन्निव तमोऽपहः
bhk_6.111,atipriyatvān na hi me kātaraṃ pratipadyate ceto vāli-vadhaṃ rāma ! kleśāpahamupasthitam.,अतिप्रियत्वान् न हि मे कातरं प्रतिपद्यते चेतो वालि-वधं राम ! क्लेशापहमुपस्थितम्.
bhk_6.112,śīrṣa-ghātinamāyātamarīṇāṃ tvāṃ vilokayan patighnī-lakṣmaṇopatāṃ manye'haṃ vālinaḥ śriyam.,शीर्ष-घातिनमायातमरीणां त्वां विलोकयन् पतिघ्नी-लक्ष्मणोपतां मन्येऽहं वालिनः श्रियम्.
bhk_6.113,śatrughnān yudhi hastighno girīn kṣipyanna-kṛtrimān śilpibhiḥ pāṇighaiḥ kruddhas tvayā jayyo 'bhyupāya-vān.,शत्रुघ्नान् युधि हस्तिघ्नो गिरीन् क्षिप्यन्न-कृत्रिमान् शिल्पिभिः पाणिघैः क्रुद्धस् त्वया जय्यो ऽभ्युपाय-वान्.
bhk_6.114,āḍhyaṃ-karaṇa-vikrānto mahiṣasya suradviṣaḥ priyaṃ-karaṇamindrasya duṣkaraṃ kṛtavān vadham.,आढ्यं-करण-विक्रान्तो महिषस्य सुरद्विषः प्रियं-करणमिन्द्रस्य दुष्करं कृतवान् वधम्.
bhk_6.115,"priyaṃbhāvukatāṃ yātas taṃ kṣipan yojanaṃ mṛtam svarge priyaṃ-bhaviṣṇuś ca krtsnaṃ śakto 'pyabādhayan"",","प्रियंभावुकतां यातस् तं क्षिपन् योजनं मृतम् स्वर्गे प्रियं-भविष्णुश् च क्र्त्स्नं शक्तो ऽप्यबाधयन्"","
bhk_6.116,jijñāsoḥ śaktimastrāṇāṃ rāmo nyūna-dhiyaḥ kapeḥ abhīnat pratipattyarthaṃ sapta vyoma spṛśas tarūn.,जिज्ञासोः शक्तिमस्त्राणां रामो न्यून-धियः कपेः अभीनत् प्रतिपत्त्यर्थं सप्त व्योम स्पृशस् तरून्.
bhk_6.117,tato vāli-paśau vadhye rāma-rtvig-jita-sādhvasaḥ abhyabhūn nilayaṃ bhrātuḥ sugrīvo ninadan dadhṛk.,ततो वालि-पशौ वध्ये राम-र्त्विग्-जित-साध्वसः अभ्यभून् निलयं भ्रातुः सुग्रीवो निनदन् दधृक्.
bhk_6.118,guhāyā niragād vālī siṃho mṛgamiva dyuvan bhrātaraṃ yuṅ bhiyaḥ saṃkhye ghoṣeṇā ''pūrayan diśaḥ,गुहाया निरगाद् वाली सिंहो मृगमिव द्युवन् भ्रातरं युङ् भियः संख्ये घोषेणा ऽऽपूरयन् दिशः
bhk_6.119,vyāyacchamānayor mūḍho bhede sadṛśayos tayoḥ bāṇamudyatamāyaṃsīdikṣvāku-kula-nandanaḥ.,व्यायच्छमानयोर् मूढो भेदे सदृशयोस् तयोः बाणमुद्यतमायंसीदिक्ष्वाकु-कुल-नन्दनः.
bhk_6.120,ṛṣyamūkamagāt klantaḥ kapir mṛga-sadṛg drutam kiṣkindhā'drisadā''tyarthaṃ niṣpiṣṭaḥ koṣṇamucchvasan.,ऋष्यमूकमगात् क्लन्तः कपिर् मृग-सदृग् द्रुतम् किष्किन्धाऽद्रिसदाऽऽत्यर्थं निष्पिष्टः कोष्णमुच्छ्वसन्.
bhk_6.121,kṛtvā vāli-druhaṃ rāmo mālayā sa-viśeṣaṇam. aṅgada-svaṃ punar hantuṃ kapighnā''hvāyayad raṇe.,कृत्वा वालि-द्रुहं रामो मालया स-विशेषणम्. अङ्गद-स्वं पुनर् हन्तुं कपिघ्नाऽऽह्वाययद् रणे.
bhk_6.122,tayor vānara-senānyoḥ saṃprahāre tanucchidam vālino dūra-bhāg rāmo bāṇaṃ prāṇā'damatyajat,तयोर् वानर-सेनान्योः संप्रहारे तनुच्छिदम् वालिनो दूर-भाग् रामो बाणं प्राणाऽदमत्यजत्
bhk_6.123,vālinaṃ patitaṃ dṛṣṭvā vānarā ripu-ghātinam bāndhavā''krośino bhejuranāthāḥ kakubho daśa,वालिनं पतितं दृष्ट्वा वानरा रिपु-घातिनम् बान्धवाऽऽक्रोशिनो भेजुरनाथाः ककुभो दश
bhk_6.124,dhig dāśarathimityūcur munayo vana-vartinaḥ. upeyur madhu-pāyinyaḥ krośantyas taṃ kapi-striyaḥ.,धिग् दाशरथिमित्यूचुर् मुनयो वन-वर्तिनः. उपेयुर् मधु-पायिन्यः क्रोशन्त्यस् तं कपि-स्त्रियः.
bhk_6.125,rāmamuccairupālabdha śūra-mānī kapi-prabhuḥ vraṇa-vedanayā glāyansādhuṃ-manyama-sādhuvat.,राममुच्चैरुपालब्ध शूर-मानी कपि-प्रभुः व्रण-वेदनया ग्लायन्साधुं-मन्यम-साधुवत्.
bhk_6.126,"""mṛṣā 'si tvaṃ havir-yājī rāghava ! chadma-tāpasaḥ anya-vyāsakta-ghātitvād brahmaghnāṃ pāpa-saṃmitaḥ.","""मृषा ऽसि त्वं हविर्-याजी राघव ! छद्म-तापसः अन्य-व्यासक्त-घातित्वाद् ब्रह्मघ्नां पाप-संमितः."
bhk_6.127,pāpa-kṛt sukṛtāṃ madhye rājñaḥ puṇyakṛtaḥ sutaḥ māmapāpaṃ durācāra ! kiṃ nihatyā 'bhidhāsyasi.,पाप-कृत् सुकृतां मध्ये राज्ञः पुण्यकृतः सुतः मामपापं दुराचार ! किं निहत्या ऽभिधास्यसि.
bhk_6.128,agni-cit soma-sud rājā ratha-cakra-cidā''diṣu analeṣviṣṭavān kasmān na tvayā 'pekṣitaḥ pitā.,अग्नि-चित् सोम-सुद् राजा रथ-चक्र-चिदाऽऽदिषु अनलेष्विष्टवान् कस्मान् न त्वया ऽपेक्षितः पिता.
bhk_6.129,māṃsa-vikrayiṇaḥ karma vyādhasyā 'pi vigarhitam māṃ ghnatā bhavatā 'kāri niḥṣaṅkaṃ pāpa-dṛṣvanā.,मांस-विक्रयिणः कर्म व्याधस्या ऽपि विगर्हितम् मां घ्नता भवता ऽकारि निःषङ्कं पाप-दृष्वना.
bhk_6.130,buddhipūrvaṃ dhruvan na tvā rāja-kṛtvā pitā khalam sahayudhvānamanyena yo 'hino māmanāgasam,बुद्धिपूर्वं ध्रुवन् न त्वा राज-कृत्वा पिता खलम् सहयुध्वानमन्येन यो ऽहिनो मामनागसम्
bhk_6.131,"pañca pañcanakhā bhakṣyā ye proktāḥ kṛta-jair dvijaiḥ, kauśalyā-ja ! śaśā''dīnāṃ teṣāṃ naiko 'pyahaṃ kapiḥ.","पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ये प्रोक्ताः कृत-जैर् द्विजैः, कौशल्या-ज ! शशाऽऽदीनां तेषां नैको ऽप्यहं कपिः."
bhk_6.132,"kathaṃ duṣṭhuḥ svayaṃ dharme prajās tvaṃ pālayiṣyasi, ātmā'nujasya jihreṣi saumitres tvaṃ kathaṃ na vā.","कथं दुष्ठुः स्वयं धर्मे प्रजास् त्वं पालयिष्यसि, आत्माऽनुजस्य जिह्रेषि सौमित्रेस् त्वं कथं न वा."
bhk_6.133,"manye kiṃ-jamahaṃ ghnantaṃ tvāma-kṣattriya-je raṇe lakṣmaṇā 'dhija ! durvṛtta ! prayuktamanujena naḥ"".","मन्ये किं-जमहं घ्नन्तं त्वाम-क्षत्त्रिय-जे रणे लक्ष्मणा ऽधिज ! दुर्वृत्त ! प्रयुक्तमनुजेन नः""."
bhk_6.134,"pratyūce vālinaṃ rāmo""nā 'kṛtaṃ kṛtavānaham yajvabhiḥ sutvabhiḥ pūvair jaradbhiś ca kapīṣvara !","प्रत्यूचे वालिनं रामो""ना ऽकृतं कृतवानहम् यज्वभिः सुत्वभिः पूवैर् जरद्भिश् च कपीष्वर !"
bhk_6.135,te hi jālair gale pāśais tiraścāmupaseduṣām ūṣuṣāṃ para-dāraiś ca sārdhaṃ nidhanamaiṣiṣuḥ.,ते हि जालैर् गले पाशैस् तिरश्चामुपसेदुषाम् ऊषुषां पर-दारैश् च सार्धं निधनमैषिषुः.
bhk_6.136,ahaṃ tu ṣuṣruvānbhrātrā striyaṃ bhuktāṃ kanīyasā upeyivānanūcānair ninditas-tvaṃ latā-mṛga !,अहं तु षुष्रुवान्भ्रात्रा स्त्रियं भुक्तां कनीयसा उपेयिवाननूचानैर् निन्दितस्-त्वं लता-मृग !
bhk_6.137,anvanaiṣīt tato vālī trapā-vāniva rāghavam. nyakṣipac cā'ṅgadaṃ yatnāt kākutsthe tanayaṃ priyaṃ,अन्वनैषीत् ततो वाली त्रपा-वानिव राघवम्. न्यक्षिपच् चाऽङ्गदं यत्नात् काकुत्स्थे तनयं प्रियं
bhk_6.138,"mriyamāṇaḥ sa sugrīvaṃ proce sad-bhāvamāgataḥ ""saṃbhāviṣyāva ekasyāmabhijānāsi mātari.","म्रियमाणः स सुग्रीवं प्रोचे सद्-भावमागतः ""संभाविष्याव एकस्यामभिजानासि मातरि."
bhk_6.139,"avasāva nagendreṣu, yat pāsyāvo madhūni ca, abhijānīhi tat sarvaṃ, bandhūnāṃ samayo hyayam.","अवसाव नगेन्द्रेषु, यत् पास्यावो मधूनि च, अभिजानीहि तत् सर्वं, बन्धूनां समयो ह्ययम्."
bhk_6.140,"daivaṃ na vidadhe nūnaṃ yugapat sukhamāvayoḥ, śaśvad bahūva tad duḥsthaṃ yato na"" itihā 'karot.","दैवं न विदधे नूनं युगपत् सुखमावयोः, शश्वद् बहूव तद् दुःस्थं यतो न"" इतिहा ऽकरोत्."
bhk_6.141,"dadau sa dayitāṃ bhrātre mālāṃ cā'gryāṃ hiraṇmayīm, rājyaṃ saṃdiśya bhogāmś ca mamāra vraṇa-pīḍitaḥ","ददौ स दयितां भ्रात्रे मालां चाऽग्र्यां हिरण्मयीम्, राज्यं संदिश्य भोगाम्श् च ममार व्रण-पीडितः"
bhk_6.142,tasya nirvartya kartavyaṃ sugrīvo rāghavā''jñayā kiṣkindhā'dri-guhāṃ gantuṃ manaḥ praṇidadhe drutam,तस्य निर्वर्त्य कर्तव्यं सुग्रीवो राघवाऽऽज्ञया किष्किन्धाऽद्रि-गुहां गन्तुं मनः प्रणिदधे द्रुतम्
bhk_6.143,nāma-grāhaṃ kapibhiraśanaiḥ stūyamānaḥ samantā- danvag-bhāvaṃ raghu-vṛṣabhayor vānarendro virājan abhyarṇe 'mbhaḥ-patana-samaye parṇalībhūta-sānuṃ kiṣkindhādriṃ nyaviśata madhu-kṣība-guñjad-dvirepham.,नाम-ग्राहं कपिभिरशनैः स्तूयमानः समन्ता- दन्वग्-भावं रघु-वृषभयोर् वानरेन्द्रो विराजन् अभ्यर्णे ऽम्भः-पतन-समये पर्णलीभूत-सानुं किष्किन्धाद्रिं न्यविशत मधु-क्षीब-गुञ्जद्-द्विरेफम्.
bhk_7.1,"bhk_7 tataḥ kartā vanā''kampaṃ vavau varṣā-prabhañjanaḥ, nabhaḥ pūrayitāraś ca samunnemuḥ payo-dharāḥ.","भ्क्_७ ततः कर्ता वनाऽऽकम्पं ववौ वर्षा-प्रभञ्जनः, नभः पूरयितारश् च समुन्नेमुः पयो-धराः."
bhk_7.2,tarpaṇaṃ prajaniṣṇūnāṃ ṣasyānāma-malaṃ payaḥ rociṣṇavaḥ sa-visphūrjā mumucur bhinna-vad ghanāḥ,तर्पणं प्रजनिष्णूनां षस्यानाम-मलं पयः रोचिष्णवः स-विस्फूर्जा मुमुचुर् भिन्न-वद् घनाः
bhk_7.3,nirākariṣṇavo bhānuṃ divaṃ vartiṣṇavo 'bhitaḥ alaṃkariṣṇavo bhāntas taḍitvantaś cariṣṇavaḥ,निराकरिष्णवो भानुं दिवं वर्तिष्णवो ऽभितः अलंकरिष्णवो भान्तस् तडित्वन्तश् चरिष्णवः
bhk_7.4,tān vilokyā 'sahiṣṇuḥ san vilalānponmadiṣṇu-vat vasan mālyavati glāsnū rāmo jiṣṇura-dhṛṣṇu-vat,तान् विलोक्या ऽसहिष्णुः सन् विललान्पोन्मदिष्णु-वत् वसन् माल्यवति ग्लास्नू रामो जिष्णुर-धृष्णु-वत्
bhk_7.5,"""bhramī kadamba-saṃbhinnaḥ pavanaḥ śamināmapi klami-tvaṃ kurute'tyarthaṃ megha-śīkara-śītalaḥ.","""भ्रमी कदम्ब-संभिन्नः पवनः शमिनामपि क्लमि-त्वं कुरुतेऽत्यर्थं मेघ-शीकर-शीतलः."
bhk_7.6,saṃjvāriṇeva manasā dhvāntamāyāsinā mayā drohi khadyota-saṃparki nayanā'moṣi duḥsaham.,संज्वारिणेव मनसा ध्वान्तमायासिना मया द्रोहि खद्योत-संपर्कि नयनाऽमोषि दुःसहम्.
bhk_7.7,kurvanti parisāriṇyo vidyutaḥ paridevinam abhyāghātibhirāmiśrāś cātakaiḥ parirāṭibhiḥ.,कुर्वन्ति परिसारिण्यो विद्युतः परिदेविनम् अभ्याघातिभिरामिश्राश् चातकैः परिराटिभिः.
bhk_7.8,"saṃsargī paridāhīva śīto 'pyābhāti śīkaraḥ, soḍhumākrīḍino 'śakyāḥ śikhinaḥ parivādinaḥ.","संसर्गी परिदाहीव शीतो ऽप्याभाति शीकरः, सोढुमाक्रीडिनो ऽशक्याः शिखिनः परिवादिनः."
bhk_7.9,etā devānurodhinyo dveṣiṇya iva rāgiṇam pīḍayanti janaṃ dhārāḥ patantyo 'napakāriṇam.,एता देवानुरोधिन्यो द्वेषिण्य इव रागिणम् पीडयन्ति जनं धाराः पतन्त्यो ऽनपकारिणम्.
bhk_7.10,kūryād yoginamapyeṣa sphūrjā-vān parimohinam tyāginaṃ sukha-duḥkhasya parikṣepyambhasāmṛtuḥ.,कूर्याद् योगिनमप्येष स्फूर्जा-वान् परिमोहिनम् त्यागिनं सुख-दुःखस्य परिक्षेप्यम्भसामृतुः.
bhk_7.11,vikatthī yācate prattama-viśrambhī muhur jalam parjanyaṃ cātakaḥ pakṣī nikṛntanniva mānasam.,विकत्थी याचते प्रत्तम-विश्रम्भी मुहुर् जलम् पर्जन्यं चातकः पक्षी निकृन्तन्निव मानसम्.
bhk_7.12,"pralāpino bhaviṣyanti kadā nvete 'palāṣiṇaḥ."" pramāthino viyuktānāṃ hiṃsakāḥ pāpa-dardurāḥ.","प्रलापिनो भविष्यन्ति कदा न्वेते ऽपलाषिणः."" प्रमाथिनो वियुक्तानां हिंसकाः पाप-दर्दुराः."
bhk_7.13,nindako rajaniṃmanyaṃ divasaṃ kleśako niśām prāvṛṣyanaiṣīt kākutsthaḥ kathaṃcit paridevakaḥ,निन्दको रजनिंमन्यं दिवसं क्लेशको निशाम् प्रावृष्यनैषीत् काकुत्स्थः कथंचित् परिदेवकः
bhk_7.14,athopaśarade 'paśyat krauñcānāṃ ceṣṭanaiḥ kulaiḥ utkaṇṭhā-vardhanaiḥ śubhraṃ ravaṇairambaraṃ tatam.,अथोपशरदे ऽपश्यत् क्रौञ्चानां चेष्टनैः कुलैः उत्कण्ठा-वर्धनैः शुभ्रं रवणैरम्बरं ततम्.
bhk_7.15,"vilokya dyotanaṃ candraṃ lakṣmaṇaṃ śocano 'vadat ""paśya dandramaṇān haṃsānaravindasamutsukān.","विलोक्य द्योतनं चन्द्रं लक्ष्मणं शोचनो ऽवदत् ""पश्य दन्द्रमणान् हंसानरविन्दसमुत्सुकान्."
bhk_7.16,"kapiś caṅkramaṇo 'dyāpi nā 'sau bhavati gardhanaḥ, kurvanti kopanaṃ tārā maṇḍanā gaganasya mām.","कपिश् चङ्क्रमणो ऽद्यापि ना ऽसौ भवति गर्धनः, कुर्वन्ति कोपनं तारा मण्डना गगनस्य माम्."
bhk_7.17,nā 'vaityāpyāyitāraṃ kiṃ kamalāni raviṃ kapiḥ dīpitāraṃ dinā''rambhe nirasta-dhvānta-saṃcayam.,ना ऽवैत्याप्यायितारं किं कमलानि रविं कपिः दीपितारं दिनाऽऽरम्भे निरस्त-ध्वान्त-संचयम्.
bhk_7.18,"atīte varṣuke kāle, pramattaḥ sthāyuko gṛhe gāmuko dhruvamadhvānaṃ sugrīvo vālinā gatam.","अतीते वर्षुके काले, प्रमत्तः स्थायुको गृहे गामुको ध्रुवमध्वानं सुग्रीवो वालिना गतम्."
bhk_7.19,jalpākībhiḥ sahā ''sīnaḥ strībhiḥ prajavinā tvayā gatvā lakṣmaṇa ! vaktavyo jayinā niṣṭhuraṃ vacaḥ,जल्पाकीभिः सहा ऽऽसीनः स्त्रीभिः प्रजविना त्वया गत्वा लक्ष्मण ! वक्तव्यो जयिना निष्ठुरं वचः
bhk_7.20,śaile viśrayiṇaṃ kṣipramanādariṇamabhyamī nyāyaṃ paribhavī brūhi pāpama-vyathinaṃ kapim.,शैले विश्रयिणं क्षिप्रमनादरिणमभ्यमी न्यायं परिभवी ब्रूहि पापम-व्यथिनं कपिम्.
bhk_7.21,"spṛhayāluṃ kapiṃ strībhyo nidrāluma-dayālu-vat śraddhāluṃ bhrāmaraṃ dhāruṃ sadrumadrau vada drutam.""","स्पृहयालुं कपिं स्त्रीभ्यो निद्रालुम-दयालु-वत् श्रद्धालुं भ्रामरं धारुं सद्रुमद्रौ वद द्रुतम्."""
bhk_7.22,sṛmaro bhaṅgura-prajño gṛhītvā bhāsuraṃ dhanuḥ viduro jitvaraḥ prāpa lakṣmaṇo gatvarān kapīn.,सृमरो भङ्गुर-प्रज्ञो गृहीत्वा भासुरं धनुः विदुरो जित्वरः प्राप लक्ष्मणो गत्वरान् कपीन्.
bhk_7.23,taṃ jāgarūkaḥ kāryeṣu dandaśūka-ripuṃ kapiḥ a-kampraṃ mārutir dīpraṃ namraḥ prāveśayad guhām,तं जागरूकः कार्येषु दन्दशूक-रिपुं कपिः अ-कम्प्रं मारुतिर् दीप्रं नम्रः प्रावेशयद् गुहाम्
bhk_7.24,kamrābhirāvṛtaḥ strībhirāśaṃsuḥ kṣemamātmanaḥ icchuḥ prasādaṃ praṇayan sugrīvaḥ prāvadan nṛpam.,कम्राभिरावृतः स्त्रीभिराशंसुः क्षेममात्मनः इच्छुः प्रसादं प्रणयन् सुग्रीवः प्रावदन् नृपम्.
bhk_7.25,"""ahaṃ svapnak prasādena tava vandārubhiḥ saha a-bhīruravasaṃ strībhir bhāsurābhirīheśvaraḥ.","""अहं स्वप्नक् प्रसादेन तव वन्दारुभिः सह अ-भीरुरवसं स्त्रीभिर् भासुराभिरीहेश्वरः."
bhk_7.26,vidyan-nāśaṃ raver bhāsaṃ vibhrājaṃ śaśa-lāñchanam rāma-pratteṣu bhogeṣu nāhamajñāsiṣaṃ rataḥ,विद्यन्-नाशं रवेर् भासं विभ्राजं शश-लाञ्छनम् राम-प्रत्तेषु भोगेषु नाहमज्ञासिषं रतः
bhk_7.27,eṣa śoka-cchido vīrān prabho ! samprati vānarān dharā-śaila-samudrāṇāmanta-gān prahiṇomyaham.,एष शोक-च्छिदो वीरान् प्रभो ! सम्प्रति वानरान् धरा-शैल-समुद्राणामन्त-गान् प्रहिणोम्यहम्.
bhk_7.28,atha niradhikārakṛt rāghavasya tataḥ kāryaṃ kārur vānara-puṅgavaḥ sarva-vānara-senānāmāśvāgamanamādiśat.,अथ निरधिकारकृत् राघवस्य ततः कार्यं कारुर् वानर-पुङ्गवः सर्व-वानर-सेनानामाश्वागमनमादिशत्.
bhk_7.29,"""vayamadyaiva gacchāmo rāmaṃ draṣṭuṃ tvarā'nvitāḥ kārakā mitra-kāryāṇi sītā-lābhāya"", so 'bravīt.""","""वयमद्यैव गच्छामो रामं द्रष्टुं त्वराऽन्विताः कारका मित्र-कार्याणि सीता-लाभाय"", सो ऽब्रवीत्."""
bhk_7.30,tataḥ kapīnāṃ saṃghātā harṣād rāghava-bhūtaye pūrayantaḥ samājagmur bhaya-dāyā diśo daśa.,ततः कपीनां संघाता हर्षाद् राघव-भूतये पूरयन्तः समाजग्मुर् भय-दाया दिशो दश.
bhk_7.31,sugrīvā'ntikamāseduḥ sādayiṣyāma ityarim kariṣyanta ivā'kasmād bhuvanaṃ nir-daśānanam.,सुग्रीवाऽन्तिकमासेदुः सादयिष्याम इत्यरिम् करिष्यन्त इवाऽकस्माद् भुवनं निर्-दशाननम्.
bhk_7.32,kartā 'smi kāryamāyātairebhirityavagamya saḥ kākutstha-pādapa-cchāyāṃ sīta-sparśāmupāgamat.,कर्ता ऽस्मि कार्यमायातैरेभिरित्यवगम्य सः काकुत्स्थ-पादप-च्छायां सीत-स्पर्शामुपागमत्.
bhk_7.33,kāryaṃ sāra-nibhaṃ dṛṣṭvā vānarāṇāṃ samāgamam avain nāśaṃ daśā''syasya nirvṛttamiva rāghavaḥ.,कार्यं सार-निभं दृष्ट्वा वानराणां समागमम् अवैन् नाशं दशाऽऽस्यस्य निर्वृत्तमिव राघवः.
bhk_7.34,tataḥ kapi-samāhārame'kaniścāyamāgatam upādhyāya'ivā''yāmaṃ sugrīvo'dhyāpipad diśām,ततः कपि-समाहारमेऽकनिश्चायमागतम् उपाध्यायऽइवाऽऽयामं सुग्रीवोऽध्यापिपद् दिशाम्
bhk_7.35,sa-jalā'mbho-da-saṃrāvaṃ hanu-mantaṃ sahā'ṅgadam jāmbavaṃ nīla-sahitaṃ cāru-sandrāvamabravīt,स-जलाऽम्भो-द-संरावं हनु-मन्तं सहाऽङ्गदम् जाम्बवं नील-सहितं चारु-सन्द्रावमब्रवीत्
bhk_7.36,"""yāta yūyaṃ yama-śrāyaṃ diśaṃ nāyena dikṣaṇām vikṣāvas toya-viśrāvaṃ tarjayanto mahodadheḥ","""यात यूयं यम-श्रायं दिशं नायेन दिक्षणाम् विक्षावस् तोय-विश्रावं तर्जयन्तो महोदधेः"
bhk_7.37,unnāyānadhigacchantaḥ pradrāvair vasudhā-bhṛtām vanā'bhilāvān kurvantaḥ svecchayā cāru-vikramāḥ,उन्नायानधिगच्छन्तः प्रद्रावैर् वसुधा-भृताम् वनाऽभिलावान् कुर्वन्तः स्वेच्छया चारु-विक्रमाः
bhk_7.38,sadodgāra-sugandhīnāṃ phalānāmalamāśitāḥ utkāreṣu ca dhānyānāmanabhīṣṭa-parigrahāḥ,सदोद्गार-सुगन्धीनां फलानामलमाशिताः उत्कारेषु च धान्यानामनभीष्ट-परिग्रहाः
bhk_7.39,saṃstāvamiva śṛṇvantaś chandogānāṃ mahādhvare śiñjitaṃ madhu-lehānāṃ puṣpa-prastāra-śāyinām,संस्तावमिव शृण्वन्तश् छन्दोगानां महाध्वरे शिञ्जितं मधु-लेहानां पुष्प-प्रस्तार-शायिनाम्
bhk_7.40,ālocayanto vistāramambhasāṃ dakṣiṇodadheḥ svādayantaḥ phala-rasaṃ muṣṭi-saṃgrāha-pīḍitam.,आलोचयन्तो विस्तारमम्भसां दक्षिणोदधेः स्वादयन्तः फल-रसं मुष्टि-संग्राह-पीडितम्.
bhk_7.41,"nyāyyaṃ yad yatra, tat kāryaṃ paryāyeṇā 'virodhibhiḥ, niśopaśāyaḥ kartavyaḥ phaloccāyaś ca saṃhataiḥ","न्याय्यं यद् यत्र, तत् कार्यं पर्यायेणा ऽविरोधिभिः, निशोपशायः कर्तव्यः फलोच्चायश् च संहतैः"
bhk_7.42,sītā rakṣo-nikāyeṣu stoka-kāyaiś chalena ca mṛgyā śatru-nikāyānāṃ vyāvahāsīmanāśritaiḥ,सीता रक्षो-निकायेषु स्तोक-कायैश् छलेन च मृग्या शत्रु-निकायानां व्यावहासीमनाश्रितैः
bhk_7.43,"sāṃrāviṇaṃ na kartavyaṃ, yāvan nā''yāti darśanam, saṃdṛṣṭāyāṃ tu vaidehyāṃ nigrāho vo'rthavānareḥ.","सांराविणं न कर्तव्यं, यावन् नाऽऽयाति दर्शनम्, संदृष्टायां तु वैदेह्यां निग्राहो वोऽर्थवानरेः."
bhk_7.44,pragrāhairiva pātrāṇāmanveṣyā maithilī kṛtaiḥ jñātavyā ceṅgitair dhyāyantī rāghavā''gamam.,प्रग्राहैरिव पात्राणामन्वेष्या मैथिली कृतैः ज्ञातव्या चेङ्गितैर् ध्यायन्ती राघवाऽऽगमम्.
bhk_7.45,vedi-vat sa-parigrāhā yajñayaiḥ saṃskṛtā dvijaiḥ dṛśyā māsa-tamāgahnaḥ prāga-nindita-veśa-bhṛt,वेदि-वत् स-परिग्राहा यज्ञयैः संस्कृता द्विजैः दृश्या मास-तमागह्नः प्राग-निन्दित-वेश-भृत्
bhk_7.46,"nīvāra-phala-mūlā'śānṛṣīnapyatiśerate yasya guṇā niruddrāvās tāṃ drutaṃ yāta, paśyata.","नीवार-फल-मूलाऽशानृषीनप्यतिशेरते यस्य गुणा निरुद्द्रावास् तां द्रुतं यात, पश्यत."
bhk_7.47,ucchrāya-vān ghanā''rāvo vānaraṃ jaladā'ravam dūrā''plāvaṃ hanū-mantaṃ rāmaḥ proce gajā''plavaḥ,उच्छ्राय-वान् घनाऽऽरावो वानरं जलदाऽरवम् दूराऽऽप्लावं हनू-मन्तं रामः प्रोचे गजाऽऽप्लवः
bhk_7.48,"""avagrāhe yathā vṛṣṭiṃ prārthayante kṛṣīvalāḥ, prarthayadhvaṃ tathā sītāṃ, yāta sugrīva-śāsanam","""अवग्राहे यथा वृष्टिं प्रार्थयन्ते कृषीवलाः, प्रर्थयध्वं तथा सीतां, यात सुग्रीव-शासनम्"
bhk_7.49,"vaṇik pragrāha-vān yadvat kāle carati siddhaye, deśā'pekṣās tathā yūyaṃ yātā ''dāyā'ṅgulīyakam.""","वणिक् प्रग्राह-वान् यद्वत् काले चरति सिद्धये, देशाऽपेक्षास् तथा यूयं याता ऽऽदायाऽङ्गुलीयकम्."""
bhk_7.50,abhijñānaṃ gṛhītvā te samutpetur nabhas-talam vājinaḥ syandane bhānor vimukta-pragrahā iva.,अभिज्ञानं गृहीत्वा ते समुत्पेतुर् नभस्-तलम् वाजिनः स्यन्दने भानोर् विमुक्त-प्रग्रहा इव.
bhk_7.51,"udak śatavaliṃ koṭyā, suṣeṇaṃ pakṣimāṃ tathā diśaṃ prāsthāpayad rājā vānarāṇāṃ kṛta-tvaraḥ","उदक् शतवलिं कोट्या, सुषेणं पक्षिमां तथा दिशं प्रास्थापयद् राजा वानराणां कृत-त्वरः"
bhk_7.52,prācīṃ tāvadbhira-vyagraḥ kapibhir vinato yayau a-pragrāhairivā''dityo vājibhir-dūra-pātibhiḥ.,प्राचीं तावद्भिर-व्यग्रः कपिभिर् विनतो ययौ अ-प्रग्राहैरिवाऽऽदित्यो वाजिभिर्-दूर-पातिभिः.
bhk_7.53,yayur vindhyaṃ śaran-meghaiḥ prāvāraiḥ pravarairiva pracchannaṃ māruti-praṣṭhāḥ sītāṃ draṣṭuṃ plavaṅgamāḥ,ययुर् विन्ध्यं शरन्-मेघैः प्रावारैः प्रवरैरिव प्रच्छन्नं मारुति-प्रष्ठाः सीतां द्रष्टुं प्लवङ्गमाः
bhk_7.54,paribhāvaṃ mṛgendrāṇāṃ kurvanto naga-mūrdhasu vindhye tigmāṃśu-mārgasya ceruḥ paribhavopame.,परिभावं मृगेन्द्राणां कुर्वन्तो नग-मूर्धसु विन्ध्ये तिग्मांशु-मार्गस्य चेरुः परिभवोपमे.
bhk_7.55,bhremuḥ śiloccayāṃs tuṅgānutteruratarān nadān āśaṃsavo lavaṃ śatroḥ sītāyāś ca viniścayam,भ्रेमुः शिलोच्चयांस् तुङ्गानुत्तेरुरतरान् नदान् आशंसवो लवं शत्रोः सीतायाश् च विनिश्चयम्
bhk_7.56,ādareṇa gamaṃ cakrur viṣamesvapya-saṅghasāḥ vyāpnuvanto diśo 'nyādān kurvantaḥ sa-vyadhān harīn.,आदरेण गमं चक्रुर् विषमेस्वप्य-सङ्घसाः व्याप्नुवन्तो दिशो ऽन्यादान् कुर्वन्तः स-व्यधान् हरीन्.
bhk_7.57,"saṃceruḥ sa-hasāḥ kecida,-svanāḥ kecidāṭiṣuḥ saṃyāma-vanto yati-van, nigadānapare 'mucan.","संचेरुः स-हसाः केचिद,-स्वनाः केचिदाटिषुः संयाम-वन्तो यति-वन्, निगदानपरे ऽमुचन्."
bhk_7.58,atha klamāda-niḥkvāṇā narāḥ kṣīṇa-paṇā iva a-madāḥ sedurekasmin nitambe nikhilā gireḥ.,अथ क्लमाद-निःक्वाणा नराः क्षीण-पणा इव अ-मदाः सेदुरेकस्मिन् नितम्बे निखिला गिरेः.
bhk_7.59,tataḥ sa-saṃmadās tatra niraikṣanta patatriṇaḥ guhā-dvāreṇa niryātaḥ samajena paśūniva.,ततः स-संमदास् तत्र निरैक्षन्त पतत्रिणः गुहा-द्वारेण निर्यातः समजेन पशूनिव.
bhk_7.60,vīnāmupasaraṃ dṛṣṭvā te 'nyonyāpahavā guhām prāviśannāhava-prajñā āhāvamupalipsavaḥ.,वीनामुपसरं दृष्ट्वा ते ऽन्योन्यापहवा गुहाम् प्राविशन्नाहव-प्रज्ञा आहावमुपलिप्सवः.
bhk_7.61,kurvanto havamāptānāṃ pipāsā-vadha-kāṅkṣiṇaḥ dvāraṃ tamo-ghana-prakhyaṃ guhāyāḥ prāviśan drutam.,कुर्वन्तो हवमाप्तानां पिपासा-वध-काङ्क्षिणः द्वारं तमो-घन-प्रख्यं गुहायाः प्राविशन् द्रुतम्.
bhk_7.62,tasminnantarghaṇe 'paśyan praghāṇe saudha-sadmanaḥ. lauhodghana-ghana-skandhā lalitā'paghanāṃ striyam,तस्मिन्नन्तर्घणे ऽपश्यन् प्रघाणे सौध-सद्मनः. लौहोद्घन-घन-स्कन्धा ललिताऽपघनां स्त्रियम्
bhk_7.63,sā stambaghna-pada-nyāsān vighanendu-sama-dyutiḥ parighoru-bhujānāha hasantī svāgataṃ kapīn.,सा स्तम्बघ्न-पद-न्यासान् विघनेन्दु-सम-द्युतिः परिघोरु-भुजानाह हसन्ती स्वागतं कपीन्.
bhk_7.64,piprāyā 'dri-guhopaghnānudghān saṃghasamāgatān phalair nānā-rasaiś citraiḥ svādu-śītaiś-ca vāribhiḥ,पिप्राया ऽद्रि-गुहोपघ्नानुद्घान् संघसमागतान् फलैर् नाना-रसैश् चित्रैः स्वादु-शीतैश्-च वारिभिः
bhk_7.65,"nighā'nigha-taru-cchanne tasmiṃs te labdhrimaiḥ phalaiḥ tṛptās tāṃ bhrājathu-matīṃ papracchuḥ-""kasya pūriyam.""","निघाऽनिघ-तरु-च्छन्ने तस्मिंस् ते लब्ध्रिमैः फलैः तृप्तास् तां भ्राजथु-मतीं पप्रच्छुः-""कस्य पूरियम्."""
bhk_7.66,"""rakṣṇaṃ karoṣi kasmāt tvaṃ, yatnenā ''khyāyatāṃ śubhe ! svapne nidhi-vadābhāti tava saṃdarśanaṃ hi naḥ.","""रक्ष्णं करोषि कस्मात् त्वं, यत्नेना ऽऽख्यायतां शुभे ! स्वप्ने निधि-वदाभाति तव संदर्शनं हि नः."
bhk_7.67,"tato jaladhi-gambhīrān vānarān pratyavāca sā ""iyaṃ dānava-rājasya pūḥ sṛṣṭir viśvakarmaṇaḥ","ततो जलधि-गम्भीरान् वानरान् प्रत्यवाच सा ""इयं दानव-राजस्य पूः सृष्टिर् विश्वकर्मणः"
bhk_7.68,"jihataś ca sthitiṃ bhindan dānavo'sau jala-dviṣā, duhitā merusāvarṇerahaṃ nāmnā svayaṃ-prabhā.","जिहतश् च स्थितिं भिन्दन् दानवोऽसौ जल-द्विषा, दुहिता मेरुसावर्णेरहं नाम्ना स्वयं-प्रभा."
bhk_7.69,"jūtimicchatha cet tūrṇaṃ, kīrtiṃ vā pātumātmanaḥ karomi vā bahir-yūtīn, pidhadhvaṃ pāṇibhirdṛśaḥ""","जूतिमिच्छथ चेत् तूर्णं, कीर्तिं वा पातुमात्मनः करोमि वा बहिर्-यूतीन्, पिधध्वं पाणिभिर्दृशः"""
bhk_7.70,prajyā-yatī niruddhā'kṣān vidyevā'nuṣṭhita-kriyān niracikramadicchā-to vānarāṃś caṅkramā-vataḥ.,प्रज्या-यती निरुद्धाऽक्षान् विद्येवाऽनुष्ठित-क्रियान् निरचिक्रमदिच्छा-तो वानरांश् चङ्क्रमा-वतः.
bhk_7.71,niṣkramya śikṣayā tasyās trapā-vanto rasā-talāt jñātvā māsumatikrāntaṃ vyathāmavalalambire.,निष्क्रम्य शिक्षया तस्यास् त्रपा-वन्तो रसा-तलात् ज्ञात्वा मासुमतिक्रान्तं व्यथामवललम्बिरे.
bhk_7.72,"cintā-vantaḥ kathāṃ cakrurupadhā-bheda-bhīravaḥ ""a-kṛtvā nṛ-pateḥ kāryaṃ pūjāṃ lapsyāmahe katham.","चिन्ता-वन्तः कथां चक्रुरुपधा-भेद-भीरवः ""अ-कृत्वा नृ-पतेः कार्यं पूजां लप्स्यामहे कथम्."
bhk_7.73,prāyopāsanayā śāntiṃ manvāno vāli-saṃbhavaḥ yuktvā yogaṃ sthitaḥ śaile vivṛṇvaṃścitta-vedanām,प्रायोपासनया शान्तिं मन्वानो वालि-संभवः युक्त्वा योगं स्थितः शैले विवृण्वंश्चित्त-वेदनाम्
bhk_7.74,"praskandikāmiva prāpto dhyātvā brūte sma jāmbavān ""dhik śālabhañjikā-prakhyān viśayān kalpanā-rucīn,","प्रस्कन्दिकामिव प्राप्तो ध्यात्वा ब्रूते स्म जाम्बवान् ""धिक् शालभञ्जिका-प्रख्यान् विशयान् कल्पना-रुचीन्,"
bhk_7.75,"yāṃ kāriṃ rāja-putro, 'yamanutiṣṭhati, tāṃ kriyām ahamapyanutiṣṭhāmi"" so 'pyuktvaivamupāviśat.","यां कारिं राज-पुत्रो, ऽयमनुतिष्ठति, तां क्रियाम् अहमप्यनुतिष्ठामि"" सो ऽप्युक्त्वैवमुपाविशत्."
bhk_7.76,"uvāca mārutir vṛddhe saṃnyāsinyatra vānarāt ""ahaṃ paryāyasaṃprāptāṃ kurve prāyopaveśikām","उवाच मारुतिर् वृद्धे संन्यासिन्यत्र वानरात् ""अहं पर्यायसंप्राप्तां कुर्वे प्रायोपवेशिकाम्"
bhk_7.77,"a-bhāve bhavatāṃ yo 'smin jīvet, tasyā'stva-jīvaniḥ,"" ityuktvā sarva evā 'sthur baddhvā yogā''sanāni te.","अ-भावे भवतां यो ऽस्मिन् जीवेत्, तस्याऽस्त्व-जीवनिः,"" इत्युक्त्वा सर्व एवा ऽस्थुर् बद्ध्वा योगाऽऽसनानि ते."
bhk_7.78,"a-kleśyamasinā 'gnyantaṃ kabandha-vadhamabhyadhuḥ, dhiṅ naḥ prapatanaṃ ghoraṃ kledā'ntatvama-nātha-vat.","अ-क्लेश्यमसिना ऽग्न्यन्तं कबन्ध-वधमभ्यधुः, धिङ् नः प्रपतनं घोरं क्लेदाऽन्तत्वम-नाथ-वत्."
bhk_7.79,tato manda-gataḥ pakṣī teṣāṃ prāyopaveśanam aśanīyamivāśaṃsur mahānāyāda-śobhanaḥ,ततो मन्द-गतः पक्षी तेषां प्रायोपवेशनम् अशनीयमिवाशंसुर् महानायाद-शोभनः
bhk_7.80,deha-vraścana-tuṇḍā'graṃ taṃ vilokyā 'śubhā''karam pāpa-gocaramātmānamaśocan vānarā muhuḥ,देह-व्रश्चन-तुण्डाऽग्रं तं विलोक्या ऽशुभाऽऽकरम् पाप-गोचरमात्मानमशोचन् वानरा मुहुः
bhk_7.81,"""jaṭāyuḥ puṇya-kṛt pakṣī daṇḍakāraṇya-sañcaraḥ kṛtvā rāghava-kāryaṃ yaḥ svarā''rūḍho 'gni-saṃskṛtaḥ","""जटायुः पुण्य-कृत् पक्षी दण्डकारण्य-सञ्चरः कृत्वा राघव-कार्यं यः स्वराऽऽरूढो ऽग्नि-संस्कृतः"
bhk_7.82,"narakasyā 'vatāro 'yaṃ pratyakṣo 'smākamāgataḥ, a-ceṣṭā yadihā 'nyāyādanenā 'tsyāmahe vayaṃ","नरकस्या ऽवतारो ऽयं प्रत्यक्षो ऽस्माकमागतः, अ-चेष्टा यदिहा ऽन्यायादनेना ऽत्स्यामहे वयं"
bhk_7.83,hṛdayodaṅka-saṃsthānaṃ kṛtāntā''nāya-sannibham śarīrā''khana-tuṇḍā'graṃ prāpyā-'muṃ śarma durlabham.,हृदयोदङ्क-संस्थानं कृतान्ताऽऽनाय-सन्निभम् शरीराऽऽखन-तुण्डाऽग्रं प्राप्या-ऽमुं शर्म दुर्लभम्.
bhk_7.84,"īṣadāḍhyaṅkaro 'pyeṣa na paratrā 'śubha-kriyā, asmānattumito 'bhyeti pariglāno bubhukṣayā.""","ईषदाढ्यङ्करो ऽप्येष न परत्रा ऽशुभ-क्रिया, अस्मानत्तुमितो ऽभ्येति परिग्लानो बुभुक्षया."""
bhk_7.85,"saṃprāpya vānarān pakṣī jagāda madhuraṃ vacaḥ ""ke yūyaṃ durupasthāne manasā 'pyadri-mūrdhani.","संप्राप्य वानरान् पक्षी जगाद मधुरं वचः ""के यूयं दुरुपस्थाने मनसा ऽप्यद्रि-मूर्धनि."
bhk_7.86,"atha prakīrṇakāḥ ātmanaḥ paridevadhve kurvanto rāma-saṃkathām, samānodaryamasmākaṃ jaṭāyuṃ ca sthuthā ''darāt.","अथ प्रकीर्णकाः आत्मनः परिदेवध्वे कुर्वन्तो राम-संकथाम्, समानोदर्यमस्माकं जटायुं च स्थुथा ऽऽदरात्."
bhk_7.87,"śaṅkā-dhavitra-vacanaṃ pratyūcur vānarāḥ khagam ""vayaṃ śatru-lavitreṣor dūtā rāmasya bhū-pateḥ.","शङ्का-धवित्र-वचनं प्रत्यूचुर् वानराः खगम् ""वयं शत्रु-लवित्रेषोर् दूता रामस्य भू-पतेः."
bhk_7.88,kenā 'pi dauṣkuleyena kulyāṃ māhākulīṃ priyām hṛtāṃ māhākulīnasya tasya lipsāmahe vayam.,केना ऽपि दौष्कुलेयेन कुल्यां माहाकुलीं प्रियाम् हृतां माहाकुलीनस्य तस्य लिप्सामहे वयम्.
bhk_7.89,triṃśattamamahar yātaṃ matvā pratyāgamā'vadhim a-kṛtā'rthā viśīdantaḥ para-lokamupāsmahe.,त्रिंशत्तममहर् यातं मत्वा प्रत्यागमाऽवधिम् अ-कृताऽर्था विशीदन्तः पर-लोकमुपास्महे.
bhk_7.90,"mriyāmahe, na gacchāmaḥ kauśalyāyani-vallabhām upalambhyāma-paśyantaḥ kaumārīṃ patatāṃ vara !""","म्रियामहे, न गच्छामः कौशल्यायनि-वल्लभाम् उपलम्भ्याम-पश्यन्तः कौमारीं पततां वर !"""
bhk_7.91,"jagāda vānarān pakṣī-""nādhyagīḍhvaṃ dhruvaṃ smṛtim yūyaṃ saṃkuṭiyuṃ yasmāt kāle 'sminnadhyavasyatha.","जगाद वानरान् पक्षी-""नाध्यगीढ्वं ध्रुवं स्मृतिम् यूयं संकुटियुं यस्मात् काले ऽस्मिन्नध्यवस्यथ."
bhk_7.92,nā'yamudvijituṃ kālaḥ svāmi-kāryād bhavādṛśām hṛta-bhārye cyute rājyād rāmo paryutsuke bhṛśam.,नाऽयमुद्विजितुं कालः स्वामि-कार्याद् भवादृशाम् हृत-भार्ये च्युते राज्याद् रामो पर्युत्सुके भृशम्.
bhk_7.93,"yatnaṃ prorṇavituṃ tūrṇaṃ diśaṃ kuruta dakṣiṇām, prorṇuvitrīṃ divas tatra purīṃ drakṣyatha kāñcanīm.","यत्नं प्रोर्णवितुं तूर्णं दिशं कुरुत दक्षिणाम्, प्रोर्णुवित्रीं दिवस् तत्र पुरीं द्रक्ष्यथ काञ्चनीम्."
bhk_7.94,laṅkāṃ nāmnā girer mūrdhni rākṣasendreṇa pālitām nirjitya śakramānītā dadṛśur yāṃ sura-striyaḥ,लङ्कां नाम्ना गिरेर् मूर्ध्नि राक्षसेन्द्रेण पालिताम् निर्जित्य शक्रमानीता ददृशुर् यां सुर-स्त्रियः
bhk_7.95,babhūva yā 'dhiśailendraṃ mṛditvevendra-gocaram kuṣitvā jagatāṃ sāraṃ saikā śaṅke kṛtā bhuvi.,बभूव या ऽधिशैलेन्द्रं मृदित्वेवेन्द्र-गोचरम् कुषित्वा जगतां सारं सैका शङ्के कृता भुवि.
bhk_7.96,a-mṛḍitvā sahasrā'kṣaṃ kliśitvā kauśalair nijaiḥ uditvā 'laṃ ciraṃ yatnāt saikā dhātrā vinirmitā.,अ-मृडित्वा सहस्राऽक्षं क्लिशित्वा कौशलैर् निजैः उदित्वा ऽलं चिरं यत्नात् सैका धात्रा विनिर्मिता.
bhk_7.97,"muṣitvā dhana-daṃ pāpo yāṃ gṛhītvā ''vasad dviṣan, tāṃ ruditveva śakreṇa yāta laṅkāmupekṣitām.","मुषित्वा धन-दं पापो यां गृहीत्वा ऽऽवसद् द्विषन्, तां रुदित्वेव शक्रेण यात लङ्कामुपेक्षिताम्."
bhk_7.98,viditvā śaktimātmīyāṃ rāvaṇaṃ vijighṛkṣavaḥ uktaṃ pipṛcchiṣūṇāṃ vo mā sma bhūta suṣupsavaḥ.,विदित्वा शक्तिमात्मीयां रावणं विजिघृक्षवः उक्तं पिपृच्छिषूणां वो मा स्म भूत सुषुप्सवः.
bhk_7.99,"nā 'vividiṣumbhyeti sampad rurudiṣuṃ naram, kiṃ mumuṣiṣu-vad yāta dviṣo nā 'pacikīrṣayā.","ना ऽविविदिषुम्भ्येति सम्पद् रुरुदिषुं नरम्, किं मुमुषिषु-वद् यात द्विषो ना ऽपचिकीर्षया."
bhk_7.100,"bubhutsavo drutaṃ sītāṃ bhutsīdhvaṃ, prabravīmi vaḥ, mā ca bhuddhvaṃ mṛṣoktaṃ naḥ, kṛṣīḍhvaṃ svāmine hitaṃ","बुभुत्सवो द्रुतं सीतां भुत्सीध्वं, प्रब्रवीमि वः, मा च भुद्ध्वं मृषोक्तं नः, कृषीढ्वं स्वामिने हितं"
bhk_7.101,"samagadhvaṃ puraḥ śatror, modayadhvaṃ raghūttamam, nopāyadhvaṃ bhayaṃ, sītāṃ nopāyaṃsta daśānanaḥ.","समगध्वं पुरः शत्रोर्, मोदयध्वं रघूत्तमम्, नोपायध्वं भयं, सीतां नोपायंस्त दशाननः."
bhk_7.102,"tataḥ prāsthiṣatā 'drīndraṃ mahendraṃ vānarā drutam sarve kilakilāyanto, dhairyaṃ cā''dhiṣatā 'dhikam.","ततः प्रास्थिषता ऽद्रीन्द्रं महेन्द्रं वानरा द्रुतम् सर्वे किलकिलायन्तो, धैर्यं चाऽऽधिषता ऽधिकम्."
bhk_7.103,nikuñje tasya vartitvā ramye prakṣveditāḥ param maṇi-ratnā'dhiśayitaṃ pratyudaikṣanta toya-dhim,निकुञ्जे तस्य वर्तित्वा रम्ये प्रक्ष्वेदिताः परम् मणि-रत्नाऽधिशयितं प्रत्युदैक्षन्त तोय-धिम्
bhk_7.104,a-marṣitamiva ghnantaṃ taṭā'drīn malilormibhiḥ śriyā samagraṃ dyutitaṃ madeneva praloṭhitam,अ-मर्षितमिव घ्नन्तं तटाऽद्रीन् मलिलोर्मिभिः श्रिया समग्रं द्युतितं मदेनेव प्रलोठितम्
bhk_7.105,pūtaṃ śītair nabhasvadbhir granthitveva sthitaṃ rucaḥ gumphitveva nirasyantaṃ taraṅgān sarvato muhuḥ,पूतं शीतैर् नभस्वद्भिर् ग्रन्थित्वेव स्थितं रुचः गुम्फित्वेव निरस्यन्तं तरङ्गान् सर्वतो मुहुः
bhk_7.106,vañcitvā 'pyambaraṃ dūraṃ svasmiṃs tiṣṭhantamātmani tṛṣitvevā 'niśaṃ svādu pibantaṃ saritāṃ payaḥ,वञ्चित्वा ऽप्यम्बरं दूरं स्वस्मिंस् तिष्ठन्तमात्मनि तृषित्वेवा ऽनिशं स्वादु पिबन्तं सरितां पयः
bhk_7.107,dyutitvā śaśinā naktaṃ raśmibhiḥ parivardhitam meror jetumivā ''bhogamuccair didyotiṣuṃ muhuḥ.,द्युतित्वा शशिना नक्तं रश्मिभिः परिवर्धितम् मेरोर् जेतुमिवा ऽऽभोगमुच्चैर् दिद्योतिषुं मुहुः.
bhk_7.108,vilokya saliloccayānadhi-samudramabhraṃlihān bhraman-makara bhīṣaṇaṃ samadhigamya cā 'dhaḥ payaḥ gamā''gama-sahaṃ drutaṃ kapi-vṛṣāḥ paripraiṣayan gajendra-guru-vikramaṃ taru-mṛgottamaṃ mārutim.,विलोक्य सलिलोच्चयानधि-समुद्रमभ्रंलिहान् भ्रमन्-मकर भीषणं समधिगम्य चा ऽधः पयः गमाऽऽगम-सहं द्रुतं कपि-वृषाः परिप्रैषयन् गजेन्द्र-गुरु-विक्रमं तरु-मृगोत्तमं मारुतिम्.
bhk_8.1,"bhk_8 āgādhata tato vyoma hanūmānuru-vigrahaḥ, atyaśerata tad-vegaṃ na suparṇā'rka-mārutāḥ","भ्क्_८ आगाधत ततो व्योम हनूमानुरु-विग्रहः, अत्यशेरत तद्-वेगं न सुपर्णाऽर्क-मारुताः"
bhk_8.2,"abhāyata yathā'rkeṇa suprātena śaran-mukhe, gamyamānaṃ na tenā''sīdagataṃ krāmatā puraḥ.","अभायत यथाऽर्केण सुप्रातेन शरन्-मुखे, गम्यमानं न तेनाऽऽसीदगतं क्रामता पुरः."
bhk_8.3,"viyati vyatyatanvātāṃ mūrtī hari-payonidhī, vyatyaitāṃ cottamaṃ mārgamarkendrendu-niṣevitam.","वियति व्यत्यतन्वातां मूर्ती हरि-पयोनिधी, व्यत्यैतां चोत्तमं मार्गमर्केन्द्रेन्दु-निषेवितम्."
bhk_8.4,vyatijigye samudro'pi na dhairyaṃ tasya gacchataḥ vyatyagacchan na ca gataṃ pracaṇḍo'pi prabhañjanaḥ.,व्यतिजिग्ये समुद्रोऽपि न धैर्यं तस्य गच्छतः व्यत्यगच्छन् न च गतं प्रचण्डोऽपि प्रभञ्जनः.
bhk_8.5,vyatighnantīṃ vyatighnantāṃ rākṣasīṃ pavanā''tmajaḥ jaghānā''viśya vadanaṃ niryāt bhittvodaraṃ drutam,व्यतिघ्नन्तीं व्यतिघ्नन्तां राक्षसीं पवनाऽऽत्मजः जघानाऽऽविश्य वदनं निर्यात् भित्त्वोदरं द्रुतम्
bhk_8.6,anyonyaṃ sma vyatiyutaḥ śabdān śabdais tu bhīṣaṇān udanvāṃś cāniloddhūto mriyamāṇā ca rākṣasī.,अन्योन्यं स्म व्यतियुतः शब्दान् शब्दैस् तु भीषणान् उदन्वांश् चानिलोद्धूतो म्रियमाणा च राक्षसी.
bhk_8.7,nyavikṣata mahā-grāha-saṃkulaṃ makarā''layam saikā bahūnāṃ kurvāṇā nakrāṇāṃ svā''śitambhavam,न्यविक्षत महा-ग्राह-संकुलं मकराऽऽलयम् सैका बहूनां कुर्वाणा नक्राणां स्वाऽऽशितम्भवम्
bhk_8.8,kṛtenopakṛtaṃ vāyoḥ parikrīṇānamutthitam pitrā saṃrakṣitaṃ śakrāt sa mainākā'drimaikṣata.,कृतेनोपकृतं वायोः परिक्रीणानमुत्थितम् पित्रा संरक्षितं शक्रात् स मैनाकाऽद्रिमैक्षत.
bhk_8.9,"khaṃ parājayamāno'sāvunnatya pavanā'tmajam jagādā'drir ""vijeṣīṣṭhā mayi viśramya vairiṇam.","खं पराजयमानोऽसावुन्नत्य पवनाऽत्मजम् जगादाऽद्रिर् ""विजेषीष्ठा मयि विश्रम्य वैरिणम्."
bhk_8.10,"phalānyādatsva citrāṇi, parikrīḍasva sānuṣu, sādhvanukrīḍamānāni paśya vṛndāni pakṣiṇām.","फलान्यादत्स्व चित्राणि, परिक्रीडस्व सानुषु, साध्वनुक्रीडमानानि पश्य वृन्दानि पक्षिणाम्."
bhk_8.11,"kṣaṇaṃ bhadrā'vatiṣṭhasva, tataḥ prasthāsyase punaḥ na tat saṃsthāsyate kāryaṃ dakṣeṇorīkṛtaṃ tvayā.","क्षणं भद्राऽवतिष्ठस्व, ततः प्रस्थास्यसे पुनः न तत् संस्थास्यते कार्यं दक्षेणोरीकृतं त्वया."
bhk_8.12,"tvayi nas tiṣṭhate prītis tubhyaṃ tiṣṭhāmahe vayam, uttiṣṭhamānaṃ mitrā'rthe kas tvāṃ na bahu manyate.","त्वयि नस् तिष्ठते प्रीतिस् तुभ्यं तिष्ठामहे वयम्, उत्तिष्ठमानं मित्राऽर्थे कस् त्वां न बहु मन्यते."
bhk_8.13,"ye sūryamupatiṣṭhante mantraiḥ saṃdhyā-trayaṃ dvijāḥ, rakṣobhis tāpitās te'pi siddhiṃ dyāyanti te'dhunā.","ये सूर्यमुपतिष्ठन्ते मन्त्रैः संध्या-त्रयं द्विजाः, रक्षोभिस् तापितास् तेऽपि सिद्धिं द्यायन्ति तेऽधुना."
bhk_8.14,"a-vyagramupatiṣṭhasva vīra ! vāyorahaṃ suhṛt, ravir vitapate'tyarthamāśvasya mayi gamyatām.","अ-व्यग्रमुपतिष्ठस्व वीर ! वायोरहं सुहृत्, रविर् वितपतेऽत्यर्थमाश्वस्य मयि गम्यताम्."
bhk_8.15,"tīvramuttapamāno 'yama-śakyaḥ soḍhumātapaḥ, āghnāna iva saṃdīptairalātaiḥ sarvato muhuḥ.","तीव्रमुत्तपमानो ऽयम-शक्यः सोढुमातपः, आघ्नान इव संदीप्तैरलातैः सर्वतो मुहुः."
bhk_8.16,"saṃśṛṇuṣva kape ! matkaiḥ saṃgacchasva vanaiḥ śubhaiḥ, samāranta mamā 'bhīṣṭāḥ saṃkalpās tvayyupāgate.","संशृणुष्व कपे ! मत्कैः संगच्छस्व वनैः शुभैः, समारन्त ममा ऽभीष्टाः संकल्पास् त्वय्युपागते."
bhk_8.17,"ke na saṃvidrate, vāyor mainākā'drir yathā sakhā, yatnādupāhvaye pratītaḥ, saṃhvayasva vivakṣitam.","के न संविद्रते, वायोर् मैनाकाऽद्रिर् यथा सखा, यत्नादुपाह्वये प्रतीतः, संह्वयस्व विवक्षितम्."
bhk_8.18,dyāmivāvayamānaṃ tamavocad bhūdharaṃ kapiḥ upakurvantamatyarthaṃ prakurvāṇo'nujīvi-vat.,द्यामिवावयमानं तमवोचद् भूधरं कपिः उपकुर्वन्तमत्यर्थं प्रकुर्वाणोऽनुजीवि-वत्.
bhk_8.19,"""kula-bhāryāṃ prakurvāṇamahaṃ draṣṭuṃ daśānanam yāmi tvarā-vān śailendra !, mā kasyacidupaskṛthāḥ.","""कुल-भार्यां प्रकुर्वाणमहं द्रष्टुं दशाननम् यामि त्वरा-वान् शैलेन्द्र !, मा कस्यचिदुपस्कृथाः."
bhk_8.20,"yo'pacakre vanāt sītāmadhicakre na yaṃ hariḥ, vikurvāṇaḥ svarānadya balaṃ tasya nihanmyaham.","योऽपचक्रे वनात् सीतामधिचक्रे न यं हरिः, विकुर्वाणः स्वरानद्य बलं तस्य निहन्म्यहम्."
bhk_8.21,"vikurve nagare tasya pāpasyā 'dya raghu-dviṣaḥ, vineṣye vā priyān prāṇānudāneṣye'thavā yaśaḥ.","विकुर्वे नगरे तस्य पापस्या ऽद्य रघु-द्विषः, विनेष्ये वा प्रियान् प्राणानुदानेष्येऽथवा यशः."
bhk_8.22,"vineṣye krodhamathavā kramamāṇo'ri-saṃsadi"" ityuktvā khe parākraṃsta tūrṇaṃ sūnur nabhasvataḥ.","विनेष्ये क्रोधमथवा क्रममाणोऽरि-संसदि"" इत्युक्त्वा खे पराक्रंस्त तूर्णं सूनुर् नभस्वतः."
bhk_8.23,parīkṣitumupākraṃsta rākṣasī tasya vikramam divamākramamāṇeva ketu-tārā bhaya-pradā.,परीक्षितुमुपाक्रंस्त राक्षसी तस्य विक्रमम् दिवमाक्रममाणेव केतु-तारा भय-प्रदा.
bhk_8.24,jale vikramamāṇāyā hanūmān śata-yojanam āsyaṃ praviśya nirayādaṇūbhūyā 'pracetitaḥ.,जले विक्रममाणाया हनूमान् शत-योजनम् आस्यं प्रविश्य निरयादणूभूया ऽप्रचेतितः.
bhk_8.25,"draṣṭuṃ prakramamāṇo 'sau sītāmambhonidhes taṭam, upākraṃstā ''kulaṃ ghoraiḥ kramamāṇair niśācaraiḥ","द्रष्टुं प्रक्रममाणो ऽसौ सीतामम्भोनिधेस् तटम्, उपाक्रंस्ता ऽऽकुलं घोरैः क्रममाणैर् निशाचरैः"
bhk_8.26,"ātmānamapajānānaḥ śaśa-mātro 'nayad dinam, jñāsye rātrāviti prājñaḥ pratyajñāsta kriyā-paṭuḥ.","आत्मानमपजानानः शश-मात्रो ऽनयद् दिनम्, ज्ञास्ये रात्राविति प्राज्ञः प्रत्यज्ञास्त क्रिया-पटुः."
bhk_8.27,saṃjānānān paridharan rāvaṇā'nucarān bahūn laṅkāṃ samāviśad rātrau vadamāno'ri-durgamām.,संजानानान् परिधरन् रावणाऽनुचरान् बहून् लङ्कां समाविशद् रात्रौ वदमानोऽरि-दुर्गमाम्.
bhk_8.28,"kiṃcin nopāvadiṣṭā 'sau, kenacid vyavadiṣṭa na, śṛṇvan saṃpravadamānād rāvaṇasya guṇān janāt.","किंचिन् नोपावदिष्टा ऽसौ, केनचिद् व्यवदिष्ट न, शृण्वन् संप्रवदमानाद् रावणस्य गुणान् जनात्."
bhk_8.29,jalpitotkruṣṭa-saṃgīta-pranṛtta-smita-valgitaiḥ ghoṣasyānvavadiṣṭeva laṅkā putā-kratoḥ puraḥ,जल्पितोत्क्रुष्ट-संगीत-प्रनृत्त-स्मित-वल्गितैः घोषस्यान्ववदिष्टेव लङ्का पुता-क्रतोः पुरः
bhk_8.30,aid vipravadamānais tāṃ saṃyuktāṃ brahma-rākṣasaiḥ tathā'vagiramāṇaiś ca piśācair māmsa-śoṇitam.,ऐद् विप्रवदमानैस् तां संयुक्तां ब्रह्म-राक्षसैः तथाऽवगिरमाणैश् च पिशाचैर् माम्स-शोणितम्.
bhk_8.31,"yathā-svaṃ saṃgirante sma goṣṭhīṣu svāmino guṇān, pāna-śauṇḍāḥ pathaḥ kṣībā vṛndairudacaranta ca.","यथा-स्वं संगिरन्ते स्म गोष्ठीषु स्वामिनो गुणान्, पान-शौण्डाः पथः क्षीबा वृन्दैरुदचरन्त च."
bhk_8.32,"yānaiḥ samacarantā 'nye kuñjarā'śva-rathā''dibhiḥ, saṃprāyacchanta bandībhiranye puṣpa-phalaṃ śubham.","यानैः समचरन्ता ऽन्ये कुञ्जराऽश्व-रथाऽऽदिभिः, संप्रायच्छन्त बन्दीभिरन्ये पुष्प-फलं शुभम्."
bhk_8.33,"kopāt kāścit priyaiḥ prattamupāyaṃsata nā''savam, prema jijñāsamānābhyas tābhyo''śapsata kāminaḥ","कोपात् काश्चित् प्रियैः प्रत्तमुपायंसत नाऽऽसवम्, प्रेम जिज्ञासमानाभ्यस् ताभ्योऽऽशप्सत कामिनः"
bhk_8.34,"prādidṛkṣata no nṛtyaṃ, nā 'śuśrūṣata gāyanān rāmaṃ susmūrṣamāṇo'sau kapir viraha-duḥkhitam.","प्रादिदृक्षत नो नृत्यं, ना ऽशुश्रूषत गायनान् रामं सुस्मूर्षमाणोऽसौ कपिर् विरह-दुःखितम्."
bhk_8.35,anujijñāsatevā'tha laṅkā-darṣanamindunā tamo'pahavimuktāṃ'śu pūrvasyāṃ diśyudaiyata.,अनुजिज्ञासतेवाऽथ लङ्का-दर्षनमिन्दुना तमोऽपहविमुक्तांऽशु पूर्वस्यां दिश्युदैयत.
bhk_8.36,āśuśrūṣan sa maithilyā vārtāṃ harmyeṣu rakṣasām śīyamāna'ndhakāreṣu samacārīda-śaṅkitaḥ.,आशुश्रूषन् स मैथिल्या वार्तां हर्म्येषु रक्षसाम् शीयमानऽन्धकारेषु समचारीद-शङ्कितः.
bhk_8.37,"śata-sāhasramārakṣaṃ madhyagaṃ rakṣasāṃ kapiḥ dadarśa, yaṃ kṛtānto'pi mriyetā''sādya bhīṣaṇam,","शत-साहस्रमारक्षं मध्यगं रक्षसां कपिः ददर्श, यं कृतान्तोऽपि म्रियेताऽऽसाद्य भीषणम्,"
bhk_8.38,adhyāsisiṣamāṇe 'tha viyan-madhyaṃ niśā-kare kāsāṃcakre purī saughairatīvodbhāsibhiḥ sitaiḥ,अध्यासिसिषमाणे ऽथ वियन्-मध्यं निशा-करे कासांचक्रे पुरी सौघैरतीवोद्भासिभिः सितैः
bhk_8.39,"induṃ caṣaka-saṃkrāntamupāyuṅkta yathā'mṛtam, payuñjānaḥ priyā vācaḥ samājā'nurato janaḥ","इन्दुं चषक-संक्रान्तमुपायुङ्क्त यथाऽमृतम्, पयुञ्जानः प्रिया वाचः समाजाऽनुरतो जनः"
bhk_8.40,saṃkṣṇuvāna ivotkaṇṭhāmupābhuṅkta surāmalam jyotsnāyāṃ vigalan-mānas taruṇo rakṣasāṃ gaṇaḥ,संक्ष्णुवान इवोत्कण्ठामुपाभुङ्क्त सुरामलम् ज्योत्स्नायां विगलन्-मानस् तरुणो रक्षसां गणः
bhk_8.41,madhvapāyayata svacchaṃ sotpalaṃ dayitā'ntike ātmānaṃ suratā''bhoga-viśrambhotpādanaṃ muhuḥ,मध्वपाययत स्वच्छं सोत्पलं दयिताऽन्तिके आत्मानं सुरताऽऽभोग-विश्रम्भोत्पादनं मुहुः
bhk_8.42,"abhīṣayanta ye śakraṃ rākṣasā raṇa-paṇḍitāḥ avismāpayamānas tān kapiroṭīd gṛhād gṛham,","अभीषयन्त ये शक्रं राक्षसा रण-पण्डिताः अविस्मापयमानस् तान् कपिरोटीद् गृहाद् गृहम्,"
bhk_8.43,"sītāṃ didṛkṣuḥ pracchannaḥ so 'gardhayata rākṣasān, avañcayata māyāś ca sva-māyābhir naradviṣām,","सीतां दिदृक्षुः प्रच्छन्नः सो ऽगर्धयत राक्षसान्, अवञ्चयत मायाश् च स्व-मायाभिर् नरद्विषाम्,"
bhk_8.44,"apalāpayamānasya śatrūṃs tasyā'bhavan matiḥ ""mithyā kārayate cārair ghoṣaṇāṃ rākṣasā'dhipaḥ""","अपलापयमानस्य शत्रूंस् तस्याऽभवन् मतिः ""मिथ्या कारयते चारैर् घोषणां राक्षसाऽधिपः"""
bhk_8.45,"gūhamānaḥ sva-māhātmyamaṭitvā mantri-saṃsadaḥ nṛbhyo 'pavadamānasya rāvaṇasya gṛhaṃ yayau,","गूहमानः स्व-माहात्म्यमटित्वा मन्त्रि-संसदः नृभ्यो ऽपवदमानस्य रावणस्य गृहं ययौ,"
bhk_8.46,diśo dyotayamānābhir divya-nārībhirākulam śriyamāyacchamānābhiruttamābhiranuttamām,दिशो द्योतयमानाभिर् दिव्य-नारीभिराकुलम् श्रियमायच्छमानाभिरुत्तमाभिरनुत्तमाम्
bhk_8.47,nityamudyacchamānābhiḥ smarasaṃbhoga-karmasu jānānābhiralaṃ līlā-kila kiṃcita-vibhramān,नित्यमुद्यच्छमानाभिः स्मरसंभोग-कर्मसु जानानाभिरलं लीला-किल किंचित-विभ्रमान्
bhk_8.48,"svaṃ karma kārayannāste niścinto yā jhaṣa-dhvajaḥ, svārthaṃ kārayamāṇābhir yūno mada-vimohitān","स्वं कर्म कारयन्नास्ते निश्चिन्तो या झष-ध्वजः, स्वार्थं कारयमाणाभिर् यूनो मद-विमोहितान्"
bhk_8.49,kāntiṃ svāṃ vahamānābhir yajantībhiḥ sva-vigrahān netrairiva pibantībhiḥ paśyatāṃ citta-saṃhatīḥ,कान्तिं स्वां वहमानाभिर् यजन्तीभिः स्व-विग्रहान् नेत्रैरिव पिबन्तीभिः पश्यतां चित्त-संहतीः
bhk_8.50,tā hanūmān parākurvannagamat puṣpakaṃ prati vimānaṃ mandarasyādreranukurvadiva śriyam.,ता हनूमान् पराकुर्वन्नगमत् पुष्पकं प्रति विमानं मन्दरस्याद्रेरनुकुर्वदिव श्रियम्.
bhk_8.51,tasmin kailāsa-saṃkāśāṃ śiraḥ-śṛṅgaṃ bhaja-drumam abhikṣipantamaikṣiṣṭa rāvaṇaṃ parvata-śriyam,तस्मिन् कैलास-संकाशां शिरः-शृङ्गं भज-द्रुमम् अभिक्षिपन्तमैक्षिष्ट रावणं पर्वत-श्रियम्
bhk_8.52,pravahantaṃ sadāmodaṃ suptaṃ parijanā'nvitam maghone parimṛṣyantamārabhantaṃ paraṃ smare,प्रवहन्तं सदामोदं सुप्तं परिजनाऽन्वितम् मघोने परिमृष्यन्तमारभन्तं परं स्मरे
bhk_8.53,"vyaramat pradhanād yasmāt paritrastaḥ sahasra-dṛk, kṣaṇaṃ paryaramat tasya darśanān mārutā''tmajaḥ.","व्यरमत् प्रधनाद् यस्मात् परित्रस्तः सहस्र-दृक्, क्षणं पर्यरमत् तस्य दर्शनान् मारुताऽऽत्मजः."
bhk_8.54,upāraṃsīc ca saṃpaśyan vānaras taṃ cikīrṣitāt ramyaṃ merumivā''dhūta-kānanaṃ śvasanormibhiḥ,उपारंसीच् च संपश्यन् वानरस् तं चिकीर्षितात् रम्यं मेरुमिवाऽऽधूत-काननं श्वसनोर्मिभिः
bhk_8.55,dṛṣṭvā dayitayā sākaṃ rahībhūtaṃ daśānanam nā 'tra sītetyupāraṃsta durmanā vāyu-saṃbhavaḥ.,दृष्ट्वा दयितया साकं रहीभूतं दशाननम् ना ऽत्र सीतेत्युपारंस्त दुर्मना वायु-संभवः.
bhk_8.56,"tataḥ prākāramārohat kṣapāṭānavibodhayan, nā'yodhayat samartho'pi sītā-darśana-lālasaḥ.","ततः प्राकारमारोहत् क्षपाटानविबोधयन्, नाऽयोधयत् समर्थोऽपि सीता-दर्शन-लालसः."
bhk_8.57,"adhyāsīd, ""rāghavasyā 'haṃ nāśayeyaṃ kathaṃ śucam, vaidehyā janayeyaṃ vā kathamānandamuttamam.","अध्यासीद्, ""राघवस्या ऽहं नाशयेयं कथं शुचम्, वैदेह्या जनयेयं वा कथमानन्दमुत्तमम्."
bhk_8.58,"dṛṣṭvā rāghava-kāntāṃ tāṃ drāvayiṣyāmi rākṣasān, tasyā hi darśanāt pūrvaṃ vikramaḥ kārya-nāśa-kṛt.","दृष्ट्वा राघव-कान्तां तां द्रावयिष्यामि राक्षसान्, तस्या हि दर्शनात् पूर्वं विक्रमः कार्य-नाश-कृत्."
bhk_8.59,cintayannitthamuttuṅgaiḥ prāvayantīṃ divaṃ vanaiḥ aśoka-vanikāmārādapaśyat stabakā''citām.,चिन्तयन्नित्थमुत्तुङ्गैः प्रावयन्तीं दिवं वनैः अशोक-वनिकामारादपश्यत् स्तबकाऽऽचिताम्.
bhk_8.60,tāṃ prāviśat kapi-vyāghras tarūna-calayan śanaiḥ a-trāsayan vana-śayān suptān śākhāsu pakṣiṇaḥ.,तां प्राविशत् कपि-व्याघ्रस् तरून-चलयन् शनैः अ-त्रासयन् वन-शयान् सुप्तान् शाखासु पक्षिणः.
bhk_8.61,avād vāyuḥ śanair yasyāṃ latāṃ nartayamāna-vat nā''yāsayanta saṃtrastā ṛtavo'nyonya-saṃpadaḥ.,अवाद् वायुः शनैर् यस्यां लतां नर्तयमान-वत् नाऽऽयासयन्त संत्रस्ता ऋतवोऽन्योन्य-संपदः.
bhk_8.62,jyotsnā 'mṛtaṃ śaśī vasyāṃ vāpīr vikasitotpalāḥ apāyayata saṃpūrṇaḥ sadā daśa-mukhā''jñayā.,ज्योत्स्ना ऽमृतं शशी वस्यां वापीर् विकसितोत्पलाः अपाययत संपूर्णः सदा दश-मुखाऽऽज्ञया.
bhk_8.63,prādamayanta puṣpeṣuṃ yasyāṃ bandyaḥ samāhṛtāḥ parimohayamāṇābhī rākṣasībhiḥ samāvṛtāḥ.,प्रादमयन्त पुष्पेषुं यस्यां बन्द्यः समाहृताः परिमोहयमाणाभी राक्षसीभिः समावृताः.
bhk_8.64,yasyāṃ vāsayate sītāṃ kevalaṃ sma ripuḥ smarāt na tvarocayatā ''tmānaṃ caturo vṛddhi-mānapi,यस्यां वासयते सीतां केवलं स्म रिपुः स्मरात् न त्वरोचयता ऽऽत्मानं चतुरो वृद्धि-मानपि
bhk_8.65,"mandāyamāna-gamano haritāyat-taruṃ kapiḥ, drumaiḥ śakaśakāyadbhir mārutenā ''ṭa sarvataḥ.","मन्दायमान-गमनो हरितायत्-तरुं कपिः, द्रुमैः शकशकायद्भिर् मारुतेना ऽऽट सर्वतः."
bhk_8.66,"asyandannindu-maṇayato, vyarucan kumudā''karāḥ, aloṭhiṣata vātena prakīrṇaḥ stabakoccayāḥ.","अस्यन्दन्निन्दु-मणयतो, व्यरुचन् कुमुदाऽऽकराः, अलोठिषत वातेन प्रकीर्णः स्तबकोच्चयाः."
bhk_8.67,sītā'ntike vivṛtsantaṃ vartsyat-siddhiṃ plavaṅgamam patatriṇaḥ śubhā mandramānuvānās tvajihladan.,सीताऽन्तिके विवृत्सन्तं वर्त्स्यत्-सिद्धिं प्लवङ्गमम् पतत्रिणः शुभा मन्द्रमानुवानास् त्वजिह्लदन्.
bhk_8.68,vartiṣyamāṇamātmānaṃ sītā patyurivā 'ntike udapaśyat tadā tathyair nimittairiṣṭa-darśanaiḥ.,वर्तिष्यमाणमात्मानं सीता पत्युरिवा ऽन्तिके उदपश्यत् तदा तथ्यैर् निमित्तैरिष्ट-दर्शनैः.
bhk_8.69,"""niravartsyan na ced vārtā sītāyā, vitathaiva naḥ akalpsyadudyatiḥ sarvā"", hanūmānityacintayat.","""निरवर्त्स्यन् न चेद् वार्ता सीताया, वितथैव नः अकल्प्स्यदुद्यतिः सर्वा"", हनूमानित्यचिन्तयत्."
bhk_8.70,ityātmanepadādhikāraḥ vṛkṣād vṛkṣaṃ parikrāman rāvaṇād bibhyatīṃ bhṛśam śatros trāṇama-paśyantīma-dṛśyo janakā''tmajām,इत्यात्मनेपदाधिकारः वृक्षाद् वृक्षं परिक्रामन् रावणाद् बिभ्यतीं भृशम् शत्रोस् त्राणम-पश्यन्तीम-दृश्यो जनकाऽऽत्मजाम्
bhk_8.71,tāṃ parājayamānāṃ sa prīte rakṣyāṃ daśā''nanāt antardadhānāṃ rakṣobhyo malināṃ mlāna-mūrdhajām,तां पराजयमानां स प्रीते रक्ष्यां दशाऽऽननात् अन्तर्दधानां रक्षोभ्यो मलिनां म्लान-मूर्धजाम्
bhk_8.72,rāmādadhīta-saṃdeśo vāyor jātaś cyuta-smitām prabhavantīmivādityādapaśyat kapi-kuñjaraḥ.,रामादधीत-संदेशो वायोर् जातश् च्युत-स्मिताम् प्रभवन्तीमिवादित्यादपश्यत् कपि-कुञ्जरः.
bhk_8.73,rocamānaḥ ku-dṛṣṭibhyo rakṣobhyaḥ prattavān śriyam ślāghamānaḥ para-strībhyas tatra''gād rākṣasā'dhipaḥ.,रोचमानः कु-दृष्टिभ्यो रक्षोभ्यः प्रत्तवान् श्रियम् श्लाघमानः पर-स्त्रीभ्यस् तत्रऽऽगाद् राक्षसाऽधिपः.
bhk_8.74,"aśapta nihnuvāno 'sau sītāyau smara-mohitaḥ, dhārayānniva caitasyai vasūni pratyapadyata.","अशप्त निह्नुवानो ऽसौ सीतायौ स्मर-मोहितः, धारयान्निव चैतस्यै वसूनि प्रत्यपद्यत."
bhk_8.75,"tasyai spṛhayamāṇo 'sau bahu priyamabhāṣata, sānunītiś ca sītāyai na 'krudhyan, nāpyasūyata.","तस्यै स्पृहयमाणो ऽसौ बहु प्रियमभाषत, सानुनीतिश् च सीतायै न ऽक्रुध्यन्, नाप्यसूयत."
bhk_8.76,"""saṃkrudhyasi mṛśā kiṃ tvaṃ didṛkṣuṃ māṃ mṛgekṣaṇe !, īkṣitavyaṃ para-strībhyaḥ sva-dharmo rakṣasāmayam.","""संक्रुध्यसि मृशा किं त्वं दिदृक्षुं मां मृगेक्षणे !, ईक्षितव्यं पर-स्त्रीभ्यः स्व-धर्मो रक्षसामयम्."
bhk_8.77,"śṛṇvadbhyaḥ pratiśṛṇvanti madhyamā bhīru ! nottamāḥ, gṛṇadbhyo 'nugṛṇantyanye 'kṛtā'rthā, naiva mad-vidhāḥ.","शृण्वद्भ्यः प्रतिशृण्वन्ति मध्यमा भीरु ! नोत्तमाः, गृणद्भ्यो ऽनुगृणन्त्यन्ये ऽकृताऽर्था, नैव मद्-विधाः."
bhk_8.78,"iccha snehena dīvyantī viṣayān bhuvaneśvaram, saṃbhogāya parikrītaḥ kartāsmi tava nā 'priyam.","इच्छ स्नेहेन दीव्यन्ती विषयान् भुवनेश्वरम्, संभोगाय परिक्रीतः कर्तास्मि तव ना ऽप्रियम्."
bhk_8.79,"āssva sākaṃ mayā saudhe, mā'dhiṣṭhā nir-janaṃ vanam mā 'dhivātsīr bhuvaṃ, śayyāmadhiśeṣva smarotsukā.","आस्स्व साकं मया सौधे, माऽधिष्ठा निर्-जनं वनम् मा ऽधिवात्सीर् भुवं, शय्यामधिशेष्व स्मरोत्सुका."
bhk_8.80,"abhinyavikṣathās tvaṃ me yathaivā'vyāhatā manaḥ, tavā'pyadhyāvasantaṃ māṃ mā rautsīr hṛdayaṃ tathā.","अभिन्यविक्षथास् त्वं मे यथैवाऽव्याहता मनः, तवाऽप्यध्यावसन्तं मां मा रौत्सीर् हृदयं तथा."
bhk_8.81,"mā 'vamaṃsthā nāmasyantam-kārya-jñe ! jagat-patim, saṃdṛṣṭe mayi kākutsthama-dhanyaṃ kāmayeta ? kā.","मा ऽवमंस्था नामस्यन्तम्-कार्य-ज्ञे ! जगत्-पतिम्, संदृष्टे मयि काकुत्स्थम-धन्यं कामयेत ? का."
bhk_8.82,"yaḥ payo dogdhi pāṣāṇaṃ, sa rāmād bhūtimāpnuyāt, rāvaṇaṃ gamaya prītiṃ bodhayantaṃ hitā'hitaṃ.","यः पयो दोग्धि पाषाणं, स रामाद् भूतिमाप्नुयात्, रावणं गमय प्रीतिं बोधयन्तं हिताऽहितं."
bhk_8.83,"prīto 'haṃ bhojayiṣyāmi bhavatīṃ bhuvana-trayam, kiṃ vilāpayase'tyarthaṃ, pārśve śāyaya rāvaṇam.","प्रीतो ऽहं भोजयिष्यामि भवतीं भुवन-त्रयम्, किं विलापयसेऽत्यर्थं, पार्श्वे शायय रावणम्."
bhk_8.84,"ājñāṃ kāraya rakṣobhir, mā priyāṇyupahāraya, kaḥ śakreṇa kṛtaṃ necchedadhimurdhānamañjalim.","आज्ञां कारय रक्षोभिर्, मा प्रियाण्युपहारय, कः शक्रेण कृतं नेच्छेदधिमुर्धानमञ्जलिम्."
bhk_8.85,iti kārakādhikāraḥ vacanaṃ rakṣasāṃ patyuranu kruddhā pati-priyā pāpā'nuvāsitaṃ sītā rāvaṇaṃ prābravīd vacaḥ,इति कारकाधिकारः वचनं रक्षसां पत्युरनु क्रुद्धा पति-प्रिया पापाऽनुवासितं सीता रावणं प्राब्रवीद् वचः
bhk_8.86,"""na bhavānanu rāmaṃ cedupa śūreṣu vā, tataḥ apavāhya cchalād vīrau kimarthaṃ māmihā 'haraḥ,","""न भवाननु रामं चेदुप शूरेषु वा, ततः अपवाह्य च्छलाद् वीरौ किमर्थं मामिहा ऽहरः,"
bhk_8.87,"""upa-śūraṃ na te vṛttaṃ kathaṃ rātriṃcarā'dhama ! yat saṃpratyapalokebhyo laṅkāyāṃ vasatir bhayāt","""उप-शूरं न ते वृत्तं कथं रात्रिंचराऽधम ! यत् संप्रत्यपलोकेभ्यो लङ्कायां वसतिर् भयात्"
bhk_8.88,ā rāma-darśanāt pāpa ! vidyotasva striyaḥ prati sad-vṛttānanu dur-vṛttaḥ parastrīṃ jāta-manmathaḥ,आ राम-दर्शनात् पाप ! विद्योतस्व स्त्रियः प्रति सद्-वृत्ताननु दुर्-वृत्तः परस्त्रीं जात-मन्मथः
bhk_8.89,"abhi dyotiṣyate rāmo bhavantama-cirādiha, udgūrṇa-bāṇaḥ saṃgrāme yo nārāyaṇataḥ prati.","अभि द्योतिष्यते रामो भवन्तम-चिरादिह, उद्गूर्ण-बाणः संग्रामे यो नारायणतः प्रति."
bhk_8.90,kuto 'dhiyāsyasi krūra ! nihatas tena patribhiḥ na sūktaṃ bhavatā 'tyugramatirāmaṃ madoddhata !,कुतो ऽधियास्यसि क्रूर ! निहतस् तेन पत्रिभिः न सूक्तं भवता ऽत्युग्रमतिरामं मदोद्धत !
bhk_8.91,"pariśeṣaṃ na nāmā 'pi sthāpayiṣyati te vibhuḥ, api sthāṇuṃ jayed rāmo, bhavato grahaṇaṃ kiyat.","परिशेषं न नामा ऽपि स्थापयिष्यति ते विभुः, अपि स्थाणुं जयेद् रामो, भवतो ग्रहणं कियत्."
bhk_8.92,"api stūhyapisedhā 'smāṃs tathyamuktaṃ narā'śan !, api siñceḥ kṛśānau tvaṃ darpaṃ, mayyapi yo 'bhikaḥ.","अपि स्तूह्यपिसेधा ऽस्मांस् तथ्यमुक्तं नराऽशन् !, अपि सिञ्चेः कृशानौ त्वं दर्पं, मय्यपि यो ऽभिकः."
bhk_8.93,"adhirāme parākrāntamadhikartā sa te kṣayam,"" ityuktvā maithilī tūṣṇīmāsāṃcakre daśānanam.","अधिरामे पराक्रान्तमधिकर्ता स ते क्षयम्,"" इत्युक्त्वा मैथिली तूष्णीमासांचक्रे दशाननम्."
bhk_8.94,tataḥ khaḍgaṃ samudyamya rāvaṇaḥ krūra-vigrahaḥ vaidehīmantarā kruddhaḥ kṣaṇamūce viniśvasan.,ततः खड्गं समुद्यम्य रावणः क्रूर-विग्रहः वैदेहीमन्तरा क्रुद्धः क्षणमूचे विनिश्वसन्.
bhk_8.95,"""cireṇā 'nuguṇaṃ proktā pratipatti-parāṅmukhī na māse pratipattāse māṃ cen, martāsi maithili !""","""चिरेणा ऽनुगुणं प्रोक्ता प्रतिपत्ति-पराङ्मुखी न मासे प्रतिपत्तासे मां चेन्, मर्तासि मैथिलि !"""
bhk_8.96,"prāyuṅkta rākṣasīr bhīmā mandirāya prativrajan ""bhayāni datta sītāyai sarvā yūyaṃ kṛte mama.""","प्रायुङ्क्त राक्षसीर् भीमा मन्दिराय प्रतिव्रजन् ""भयानि दत्त सीतायै सर्वा यूयं कृते मम."""
bhk_8.97,"gate tasmin samājagmur bhayāya prati maithilīm rākṣasyo, rāvaṇa-prītyai krūraṃ cocuralaṃ muhuḥ","गते तस्मिन् समाजग्मुर् भयाय प्रति मैथिलीम् राक्षस्यो, रावण-प्रीत्यै क्रूरं चोचुरलं मुहुः"
bhk_8.98,"""rāvaṇāya namaskuyāḥ, syāt sīte ! svasti te dhruvam anyathā prātarāśāya kuryāma tvāmalaṃ vayam.","""रावणाय नमस्कुयाः, स्यात् सीते ! स्वस्ति ते ध्रुवम् अन्यथा प्रातराशाय कुर्याम त्वामलं वयम्."
bhk_8.99,"tṛṇāya matvā tāḥ sarvā vadantīs trijaṭā 'vadat ""ātmānaṃ hata durvṛttāḥ ! sva-māṃsaiḥ kurutā 'śanam.","तृणाय मत्वा ताः सर्वा वदन्तीस् त्रिजटा ऽवदत् ""आत्मानं हत दुर्वृत्ताः ! स्व-मांसैः कुरुता ऽशनम्."
bhk_8.100,adya sītā mayā dṛṣṭā sūryaṃ candramasā saha svapne spṛśantī madhyena tanuḥ śyāmā sulocanā.,अद्य सीता मया दृष्टा सूर्यं चन्द्रमसा सह स्वप्ने स्पृशन्ती मध्येन तनुः श्यामा सुलोचना.
bhk_8.101,tās tayā tarjitāḥ sarvā mukhair bhīmā yathā''gatam yayuḥ suṣupsavas talpaṃ bhīmair vacana-karmabhiḥ,तास् तया तर्जिताः सर्वा मुखैर् भीमा यथाऽऽगतम् ययुः सुषुप्सवस् तल्पं भीमैर् वचन-कर्मभिः
bhk_8.102,gatāsu tāsu maithilyā saṃjānāno 'nilā''tmajaḥ āyātena daśā''syasya saṃsthito 'ntarhitaś ciram,गतासु तासु मैथिल्या संजानानो ऽनिलाऽऽत्मजः आयातेन दशाऽऽस्यस्य संस्थितो ऽन्तर्हितश् चिरम्
bhk_8.103,ṛṇād baddha ivānmukto viyogena kratu-dviṣaḥ hetor bodhasya maithilyāḥ prāstāvīd rāma-saṃkathām.,ऋणाद् बद्ध इवान्मुक्तो वियोगेन क्रतु-द्विषः हेतोर् बोधस्य मैथिल्याः प्रास्तावीद् राम-संकथाम्.
bhk_8.104,"taṃ dṛṣṭvā 'cintayat sītā-""hetoḥ kasyaiṣa rāvaṇaḥ avaruhya tarorārādaiti vānara-vigrahaḥ","तं दृष्ट्वा ऽचिन्तयत् सीता-""हेतोः कस्यैष रावणः अवरुह्य तरोरारादैति वानर-विग्रहः"
bhk_8.105,"pūrvasmādanya-vad bhāti bhāvād dāśarathiṃ stūvan, ṛte krauryāt samāyāto māṃ viśvāsayituṃ nu kim ?","पूर्वस्मादन्य-वद् भाति भावाद् दाशरथिं स्तूवन्, ऋते क्रौर्यात् समायातो मां विश्वासयितुं नु किम् ?"
bhk_8.106,"itaro rāvaṇādeṣa rāghavā'nucaro yadi, sa-phalāni nimittāni prāk prabhātāt tato mama.","इतरो रावणादेष राघवाऽनुचरो यदि, स-फलानि निमित्तानि प्राक् प्रभातात् ततो मम."
bhk_8.107,uttarāhi vasan rāmaḥ samudrād rakṣasāṃ puram avail lavaṇa-toyasya sthitāṃ dakṣiṇataḥ katham.,उत्तराहि वसन् रामः समुद्राद् रक्षसां पुरम् अवैल् लवण-तोयस्य स्थितां दक्षिणतः कथम्.
bhk_8.108,daṇḍakān dakṣiṇenā 'haṃ sarito 'drīn vanāni ca atikramyā 'mbudhiṃ caiva puṃsāmagamamāhṛtā.,दण्डकान् दक्षिणेना ऽहं सरितो ऽद्रीन् वनानि च अतिक्रम्या ऽम्बुधिं चैव पुंसामगममाहृता.
bhk_8.109,pṛthaṅ nabhasvataś caṇḍād vainateyena vā vinā gantumutsahate neha kaścit kimuta vānaraḥ.,पृथङ् नभस्वतश् चण्डाद् वैनतेयेन वा विना गन्तुमुत्सहते नेह कश्चित् किमुत वानरः.
bhk_8.110,"iti cintā-vatīṃ kṛcchrāt samāsādya kapi-dvipaḥ muktāṃ stokena rakṣobhiḥ proce""'haṃ rāma-kiṅkaraḥ","इति चिन्ता-वतीं कृच्छ्रात् समासाद्य कपि-द्विपः मुक्तां स्तोकेन रक्षोभिः प्रोचे""ऽहं राम-किङ्करः"
bhk_8.111,viprakṛṣṭaṃ mahendrasya na dūraṃ vindhya-parvatāt nā 'nabhyāśe samudrasya tava mālyavati priyaḥ.,विप्रकृष्टं महेन्द्रस्य न दूरं विन्ध्य-पर्वतात् ना ऽनभ्याशे समुद्रस्य तव माल्यवति प्रियः.
bhk_8.112,a-saṃprāpte daśa-grīve praviṣṭo 'hamidaṃ vanam tasmin pratigate draṣṭuṃ tvāmupākraṃsyacetitaḥ,अ-संप्राप्ते दश-ग्रीवे प्रविष्टो ऽहमिदं वनम् तस्मिन् प्रतिगते द्रष्टुं त्वामुपाक्रंस्यचेतितः
bhk_8.113,tasmin vadati ruṣṭo 'pi nā 'kārṣaṃ devi ! vikramam a-vināśāya kāryasya vicinvānaḥ parāparam.,तस्मिन् वदति रुष्टो ऽपि ना ऽकार्षं देवि ! विक्रमम् अ-विनाशाय कार्यस्य विचिन्वानः परापरम्.
bhk_8.114,vānareṣu kapiḥ svāmī nareṣvadhipateḥ sakhā jāto rāmasya sugrīvas tato dūto 'hamāgataḥ,वानरेषु कपिः स्वामी नरेष्वधिपतेः सखा जातो रामस्य सुग्रीवस् ततो दूतो ऽहमागतः
bhk_8.115,īśvarasya niśāṭānāṃ vilokya nikhilāṃ purīm kuśalo 'nveṣaṇasyā'hamāyukto dūta-karmaṇi,ईश्वरस्य निशाटानां विलोक्य निखिलां पुरीम् कुशलो ऽन्वेषणस्याऽहमायुक्तो दूत-कर्मणि
bhk_8.116,darśanīya-tamāḥ paśyan strīṣu divyāsvapi striyaḥ prāpto vyāla-tamān vyasyan bhūjaṅgebhyo 'pi rākṣasān,दर्शनीय-तमाः पश्यन् स्त्रीषु दिव्यास्वपि स्त्रियः प्राप्तो व्याल-तमान् व्यस्यन् भूजङ्गेभ्यो ऽपि राक्षसान्
bhk_8.117,bhavatyāmutsuko rāmaḥ prasitaḥ saṃgamena te maghāsu kṛta-nirvāpaḥ pitṛbhyo māṃ vyasarjayat.,भवत्यामुत्सुको रामः प्रसितः संगमेन ते मघासु कृत-निर्वापः पितृभ्यो मां व्यसर्जयत्.
bhk_8.118,ayaṃ maithilyabhijñānaṃ kākutsthasyā 'ṅgulīyakaḥ bhavatyā smaratā 'tyarthamarpitaḥ sādaraṃ mama.,अयं मैथिल्यभिज्ञानं काकुत्स्थस्या ऽङ्गुलीयकः भवत्या स्मरता ऽत्यर्थमर्पितः सादरं मम.
bhk_8.119,"rāmasya dayamāno 'sāvadhyeti tava lakṣmaṇaḥ, upāskṛṣātāṃ rājendrāvāgamasyeha, mā trasīḥ.","रामस्य दयमानो ऽसावध्येति तव लक्ष्मणः, उपास्कृषातां राजेन्द्रावागमस्येह, मा त्रसीः."
bhk_8.120,"rāvaṇasyeha rokṣyanti kapayo bhīma-vikramāḥ, dhṛtyā nāthasva vaidehi !, manyorujjāsayā''tmanaḥ.","रावणस्येह रोक्ष्यन्ति कपयो भीम-विक्रमाः, धृत्या नाथस्व वैदेहि !, मन्योरुज्जासयाऽऽत्मनः."
bhk_8.121,rākṣasānāṃ mayi gate rāmaḥ praṇihaniṣyati prāṇānāmapaṇiṣṭā'yaṃ rāvaṇas tvāmihānayan.,राक्षसानां मयि गते रामः प्रणिहनिष्यति प्राणानामपणिष्टाऽयं रावणस् त्वामिहानयन्.
bhk_8.122,"adevīd bandhu-bhogānāṃ, prādevīdātma-saṃpadam, śata-kṛtvas tavaikasyāḥ smaratyahno raghūttamaḥ.","अदेवीद् बन्धु-भोगानां, प्रादेवीदात्म-संपदम्, शत-कृत्वस् तवैकस्याः स्मरत्यह्नो रघूत्तमः."
bhk_8.123,"tavopaśāyikā yāvad rākṣasyaś cetayanti na, pratisaṃdiśyatāṃ tāvad bhartuḥ śārṅgasya maithili !","तवोपशायिका यावद् राक्षस्यश् चेतयन्ति न, प्रतिसंदिश्यतां तावद् भर्तुः शार्ङ्गस्य मैथिलि !"
bhk_8.124,puraḥ praveśamāścaryaṃ buddhvā śākhā-mṛgeṇa sā cūḍā-māṇimabhijñānaṃ dadau rāmasya saṃmatam.,पुरः प्रवेशमाश्चर्यं बुद्ध्वा शाखा-मृगेण सा चूडा-माणिमभिज्ञानं ददौ रामस्य संमतम्.
bhk_8.125,rāmasya śayitaṃ bhuktaṃ jalpitaṃ hasitaṃ sthitam prakrāntaṃ ca muhuḥ pṛṣṭvā hanūmantaṃ vyasarjayat.,रामस्य शयितं भुक्तं जल्पितं हसितं स्थितम् प्रक्रान्तं च मुहुः पृष्ट्वा हनूमन्तं व्यसर्जयत्.
bhk_8.126,asau dadhadabhijñānaṃ cikīrṣuḥ karma dāruṇam gāmuko 'pyantikaṃ bhartur manasā 'cintayat kṣaṇam.,असौ दधदभिज्ञानं चिकीर्षुः कर्म दारुणम् गामुको ऽप्यन्तिकं भर्तुर् मनसा ऽचिन्तयत् क्षणम्.
bhk_8.127,"""kṛtvā karma yathā''diṣṭaṃ pūrva-kāryā'virodhi yaḥ karotyabhyadhikaṃ kṛtyaṃ, tamāhur dūtamuttamam.","""कृत्वा कर्म यथाऽऽदिष्टं पूर्व-कार्याऽविरोधि यः करोत्यभ्यधिकं कृत्यं, तमाहुर् दूतमुत्तमम्."
bhk_8.128,vaidehīṃ dṛṣṭavān karma kṛtvā 'nyairapi duṣkaram yaśo yāsyāmyupādātā vārtāmākhyāyakaḥ prabhoḥ.,वैदेहीं दृष्टवान् कर्म कृत्वा ऽन्यैरपि दुष्करम् यशो यास्याम्युपादाता वार्तामाख्यायकः प्रभोः.
bhk_8.129,"rākṣasendrasya saṃrakṣyaṃ mayā lavyamidaṃ vanam,"" iti saṃcitya sadṛśaṃ nandanasyā 'bhavak kapiḥ.","राक्षसेन्द्रस्य संरक्ष्यं मया लव्यमिदं वनम्,"" इति संचित्य सदृशं नन्दनस्या ऽभवक् कपिः."
bhk_8.130,"rāghavābhyāṃ śivaṃ, dūtas tayorahamiti bruvan hito bhanajmi rāmasya, kaḥ kiṃ brūte 'tra rākṣasaḥ,","राघवाभ्यां शिवं, दूतस् तयोरहमिति ब्रुवन् हितो भनज्मि रामस्य, कः किं ब्रूते ऽत्र राक्षसः,"
bhk_8.131,vilulita-puṣpa-reṇu-kapiśaṃ praśānta-kalikā-palāśa-kusumaṃ kusuma-nipāta-vicitra-vasudhaṃ sa-śabda-nipatad drumotka-śakunam śakuna-nināda-nādi-kakub vilola-vipalāyamāna-hariṇaṃ hariṇa-vilocanā'dhivasatiṃ babhañja pavanā''tmajo ripu-vanam.,विलुलित-पुष्प-रेणु-कपिशं प्रशान्त-कलिका-पलाश-कुसुमं कुसुम-निपात-विचित्र-वसुधं स-शब्द-निपतद् द्रुमोत्क-शकुनम् शकुन-निनाद-नादि-ककुब् विलोल-विपलायमान-हरिणं हरिण-विलोचनाऽधिवसतिं बभञ्ज पवनाऽऽत्मजो रिपु-वनम्.
bhk_9.1,bhk_9 dru-bhaṅga-dhvani-saṃvignāḥ kuvad-pakṣi-kulā ''kulāḥ akārṣuḥ kṣaṇadā-caryo rāvaṇasya nivedanam.,भ्क्_९ द्रु-भङ्ग-ध्वनि-संविग्नाः कुवद्-पक्षि-कुला ऽऽकुलाः अकार्षुः क्षणदा-चर्यो रावणस्य निवेदनम्.
bhk_9.2,"""yadatāpsīc chanair bhānur, yatrā'vāsīn mitaṃ marut yadāpyānaṃ himosreṇa, bhanaktyupavanaṃ kapiḥ.""","""यदताप्सीच् छनैर् भानुर्, यत्राऽवासीन् मितं मरुत् यदाप्यानं हिमोस्रेण, भनक्त्युपवनं कपिः."""
bhk_9.3,tato 'śīti-sahasrāṇi kiṅkarāṇāṃ samādiśat indrajit-sūr vināśāya māruteḥ krodha-mūrcchitaḥ.,ततो ऽशीति-सहस्राणि किङ्कराणां समादिशत् इन्द्रजित्-सूर् विनाशाय मारुतेः क्रोध-मूर्च्छितः.
bhk_9.4,śaktyṛṣṭi-parigha-prāsa-gadā-mudgara-pāṇayaḥ vyaśnuvānā diśaḥ prāpur vanaṃ dṛṣṭi-viṣopamāḥ,शक्त्यृष्टि-परिघ-प्रास-गदा-मुद्गर-पाणयः व्यश्नुवाना दिशः प्रापुर् वनं दृष्टि-विषोपमाः
bhk_9.5,dadhvāna megha-vad bhīmamādāya parighaṃ kapiḥ nedur dīptāyudhās te'pi taḍitvanta ivā'mbudāḥ.,दध्वान मेघ-वद् भीममादाय परिघं कपिः नेदुर् दीप्तायुधास् तेऽपि तडित्वन्त इवाऽम्बुदाः.
bhk_9.6,kapinā 'mbhodhi-dhīreṇa samagaṃsata rākṣasāḥ varṣāsūddhata-toyaughāḥ samudreṇeva sindhavaḥ.,कपिना ऽम्भोधि-धीरेण समगंसत राक्षसाः वर्षासूद्धत-तोयौघाः समुद्रेणेव सिन्धवः.
bhk_9.7,"lāṅgūlamuddhataṃ dhunvannudvahan parighaṃ gurum tasthau toraṇamāruhya, pūrvaṃ na prajahāra saḥ.","लाङ्गूलमुद्धतं धुन्वन्नुद्वहन् परिघं गुरुम् तस्थौ तोरणमारुह्य, पूर्वं न प्रजहार सः."
bhk_9.8,"akṣāriṣuḥ śarāmbhāṃsi tasmin rakṣaḥ-payodharāḥ, na cā 'hvālīn, na cā'vrājīt trāsaṃ kapi-mahīdharaḥ","अक्षारिषुः शराम्भांसि तस्मिन् रक्षः-पयोधराः, न चा ऽह्वालीन्, न चाऽव्राजीत् त्रासं कपि-महीधरः"
bhk_9.9,"avādīt tiṣṭhatetyuccaiḥ, prādevīt parighaṃ kapiḥ tathā, yathā raṇe prāṇān bahūnāmagrahīd dviṣām.","अवादीत् तिष्ठतेत्युच्चैः, प्रादेवीत् परिघं कपिः तथा, यथा रणे प्राणान् बहूनामग्रहीद् द्विषाम्."
bhk_9.10,"vraṇairavamiṣū raktaṃ, dehaiḥ prāṛnāviṣur bhuvam, diśaḥ praurṇāviṣuś cā'nye yātudhānā bhavad-bhiyaḥ","व्रणैरवमिषू रक्तं, देहैः प्राऋनाविषुर् भुवम्, दिशः प्रौर्णाविषुश् चाऽन्ये यातुधाना भवद्-भियः"
bhk_9.11,arāsiṣuś cyutotsāhā bhinna-dehāḥ priyā'savaḥ kaperatrāsiṣur nādān mṛgāḥ siṃha-dhvaneriva,अरासिषुश् च्युतोत्साहा भिन्न-देहाः प्रियाऽसवः कपेरत्रासिषुर् नादान् मृगाः सिंह-ध्वनेरिव
bhk_9.12,iti sicivṛddhyadhikāraḥ māyānāmīśvarās te 'pi śastra-hastā rathaiḥ kapim pratyāvavṛtire hantuṃ hantavyā māruteḥ punaḥ,इति सिचिवृद्ध्यधिकारः मायानामीश्वरास् ते ऽपि शस्त्र-हस्ता रथैः कपिम् प्रत्याववृतिरे हन्तुं हन्तव्या मारुतेः पुनः
bhk_9.13,tāṃś cetavyān kṣitau śritvā vānaras toraṇaṃ yutān jaghānā''dhūya parighaṃ vijighṛkṣūn samāgatān.,तांश् चेतव्यान् क्षितौ श्रित्वा वानरस् तोरणं युतान् जघानाऽऽधूय परिघं विजिघृक्षून् समागतान्.
bhk_9.14,saṃjughukṣava āyūṃṣi tataḥ pratirurūṣavaḥ rāvaṇā'ntikamājagmur hata-śeṣā niśā-carāḥ,संजुघुक्षव आयूंषि ततः प्रतिरुरूषवः रावणाऽन्तिकमाजग्मुर् हत-शेषा निशा-चराः
bhk_9.15,"""ekena bahavaḥ śūrāḥ sā''viṣkārāḥ pramatta-vat vaimukhyaṃ cakṛme"" tyuccairūcur daśa-mukhā'ntike.","""एकेन बहवः शूराः साऽऽविष्काराः प्रमत्त-वत् वैमुख्यं चकृमे"" त्युच्चैरूचुर् दश-मुखाऽन्तिके."
bhk_9.16,māṃsopabhoga-saṃśūnānudvignāṃs tānavetya saḥ udvṛttā-nayano mitrān mantriṇaḥ svān vyasarjayat,मांसोपभोग-संशूनानुद्विग्नांस् तानवेत्य सः उद्वृत्ता-नयनो मित्रान् मन्त्रिणः स्वान् व्यसर्जयत्
bhk_9.17,prameditāḥ sa-putrās te su-svāntā bāḍha-vikramāḥ a-mliṣṭa-nādā niraguḥ phāṇṭacitrā'stra-pāṇayaḥ,प्रमेदिताः स-पुत्रास् ते सु-स्वान्ता बाढ-विक्रमाः अ-म्लिष्ट-नादा निरगुः फाण्टचित्राऽस्त्र-पाणयः
bhk_9.18,tān dṛṣṭvā 'tidṛḍhān dhṛṣṭān prāptān parivṛḍhā''jñayā kaṣṭaṃ vinardataḥ krūrān śastra-ghuṣṭa-karān kapiḥ,तान् दृष्ट्वा ऽतिदृढान् धृष्टान् प्राप्तान् परिवृढाऽऽज्ञया कष्टं विनर्दतः क्रूरान् शस्त्र-घुष्ट-करान् कपिः
bhk_9.19,a-vyarṇo giri-kūṭābhānabhyarṇānārdidad drutam vṛtta-śastrān mahā'rambhyān-dāntāṃs tridaśairapi,अ-व्यर्णो गिरि-कूटाभानभ्यर्णानार्दिदद् द्रुतम् वृत्त-शस्त्रान् महाऽरम्भ्यान्-दान्तांस् त्रिदशैरपि
bhk_9.20,damitā'riḥ praśāntaujā nādā''pūrita-diṅmukhaḥ jaghāna ruṣito ruṣṭāṃs tvaritas tūrṇamāgatān.,दमिताऽरिः प्रशान्तौजा नादाऽऽपूरित-दिङ्मुखः जघान रुषितो रुष्टांस् त्वरितस् तूर्णमागतान्.
bhk_9.21,teṣāṃ nihanyamānānāṃ saṃghuṣṭaiḥ karṇa-bhedibhiḥ abhūdabhyamita-trāsamāsvāntā'śeṣa-dig jagat.,तेषां निहन्यमानानां संघुष्टैः कर्ण-भेदिभिः अभूदभ्यमित-त्रासमास्वान्ताऽशेष-दिग् जगत्.
bhk_9.22,bhaya-saṃhṛṣṭa-romāṇas tatas te 'pacita-dviṣaḥ kṣaṇena kṣīṇa-vikrāntāḥ kapinā 'neṣata kṣayam,भय-संहृष्ट-रोमाणस् ततस् ते ऽपचित-द्विषः क्षणेन क्षीण-विक्रान्ताः कपिना ऽनेषत क्षयम्
bhk_9.23,hatvā rakṣāṃsi lavitumakramīn mārutiḥ punaḥ aśokavanikāmeva nigṛhītā'ri-śāsanaḥ.,हत्वा रक्षांसि लवितुमक्रमीन् मारुतिः पुनः अशोकवनिकामेव निगृहीताऽरि-शासनः.
bhk_9.24,āvarītumivā ''kāśaṃ varituṃ vīnivotthitam vanaṃ prabhañjana-suto nā 'dayiṣṭa vināśayan.,आवरीतुमिवा ऽऽकाशं वरितुं वीनिवोत्थितम् वनं प्रभञ्जन-सुतो ना ऽदयिष्ट विनाशयन्.
bhk_9.25,"variṣīṣṭa śivaṃ kṣipyan maithilyāḥ kalpa-śākhinaḥ, prāvāriṣuriva kṣoṇīṃ kṣiptā vṛkṣāḥ samantataḥ.","वरिषीष्ट शिवं क्षिप्यन् मैथिल्याः कल्प-शाखिनः, प्रावारिषुरिव क्षोणीं क्षिप्ता वृक्षाः समन्ततः."
bhk_9.26,saṃvuvūrṣuḥ svamākūtamājñāṃ vivariṣur drutam avariṣṭākṣama-kṣamyaṃ kapiṃ hantuṃ daṣānanaḥ,संवुवूर्षुः स्वमाकूतमाज्ञां विवरिषुर् द्रुतम् अवरिष्टाक्षम-क्षम्यं कपिं हन्तुं दषाननः
bhk_9.27,"ūce-""saṃvariṣīṣṭhās tvaṃ gaccha śatroḥ parākramam, dhvṛṣīṣṭhā yudhi māyābhiḥ svaritā śatru-sammukham","ऊचे-""संवरिषीष्ठास् त्वं गच्छ शत्रोः पराक्रमम्, ध्वृषीष्ठा युधि मायाभिः स्वरिता शत्रु-सम्मुखम्"
bhk_9.28,"drutaṃ saṃsvariṣīṣṭhās tvaṃ nir-bhayaḥ pradhanottame"" sa māyānāmagāt sotā kaper vidhavituṃ dyutim","द्रुतं संस्वरिषीष्ठास् त्वं निर्-भयः प्रधनोत्तमे"" स मायानामगात् सोता कपेर् विधवितुं द्युतिम्"
bhk_9.29,vigāḍhā 'raṃ vanasyā 'sau śatrūṇāṃ gāhitā kapiḥ akṣaṃ radhitumārebhe raddhā laṅkā'nivāsinām.,विगाढा ऽरं वनस्या ऽसौ शत्रूणां गाहिता कपिः अक्षं रधितुमारेभे रद्धा लङ्काऽनिवासिनाम्.
bhk_9.30,niṣkoṣitavyān niṣkoṣṭuṃ prāṇān daśamukhā''tmajāt ādāya parighaṃ tasthau vanān niṣkuṣita-drumaḥ,निष्कोषितव्यान् निष्कोष्टुं प्राणान् दशमुखाऽऽत्मजात् आदाय परिघं तस्थौ वनान् निष्कुषित-द्रुमः
bhk_9.31,eṣṭārameṣitā saṃkhye soḍhāraṃ sahitā bhṛśam reṣṭāraṃ reṣitaṃ vyāsyad roṣṭā 'kṣaḥ śastra-saṃhatīḥ,एष्टारमेषिता संख्ये सोढारं सहिता भृशम् रेष्टारं रेषितं व्यास्यद् रोष्टा ऽक्षः शस्त्र-संहतीः
bhk_9.32,śastrair dideviṣuṃ saṃkhye dudyūṣuḥ parighaṃ kapiḥ ardidhiṣur yaśaḥ kīrtimīrtsuṃ vṛkṣairatāḍayat.,शस्त्रैर् दिदेविषुं संख्ये दुद्यूषुः परिघं कपिः अर्दिधिषुर् यशः कीर्तिमीर्त्सुं वृक्षैरताडयत्.
bhk_9.33,bhūyas taṃ dhipsumāhūya rāja-putraṃ didambhiṣuḥ ahaṃs tataḥ sa mūrcchā-vān saṃśiśrīṣurabhūd dhvajam,भूयस् तं धिप्सुमाहूय राज-पुत्रं दिदम्भिषुः अहंस् ततः स मूर्च्छा-वान् संशिश्रीषुरभूद् ध्वजम्
bhk_9.34,āśvasyā 'kṣaḥ kṣaṇāl lokān bibhrakṣuriva tejasā ruṣā bibhrajjiṣu-prakhyaṃ kapiṃ bāṇairavākirat.,आश्वस्या ऽक्षः क्षणाल् लोकान् बिभ्रक्षुरिव तेजसा रुषा बिभ्रज्जिषु-प्रख्यं कपिं बाणैरवाकिरत्.
bhk_9.35,saṃyuyūṣuṃ diśo bāṇairakṣaṃ yiyaviṣur drumaiḥ kapir māyāmivā 'kārṣīd darśayan vikramaṃ raṇe.,संयुयूषुं दिशो बाणैरक्षं यियविषुर् द्रुमैः कपिर् मायामिवा ऽकार्षीद् दर्शयन् विक्रमं रणे.
bhk_9.36,"vānaraṃ prorṇunaviṣuḥ śastrairakṣo vididyute, taṃ prorṇunūṣurupalaiḥ sa-vṛkṣairābabhau kapiḥ,","वानरं प्रोर्णुनविषुः शस्त्रैरक्षो विदिद्युते, तं प्रोर्णुनूषुरुपलैः स-वृक्षैराबभौ कपिः,"
bhk_9.37,svāṃ jijñāpayiṣū śaktiṃ bubhūrṣū nu jaganti kim śastrairityakṛṣātāṃ tau paśyatāṃ buddhimāhave.,स्वां जिज्ञापयिषू शक्तिं बुभूर्षू नु जगन्ति किम् शस्त्रैरित्यकृषातां तौ पश्यतां बुद्धिमाहवे.
bhk_9.38,māyābhiḥ su-ciraṃ kliṣṭvā rākṣaso 'kliśita-kriyam saṃprāpya vānaraṃ bhūmau papāta parighā''hataḥ.,मायाभिः सु-चिरं क्लिष्ट्वा राक्षसो ऽक्लिशित-क्रियम् संप्राप्य वानरं भूमौ पपात परिघाऽऽहतः.
bhk_9.39,pavito 'nuguṇair vātaiḥ śītaiḥ pūtvā payo-nidhau babhañjā'dhyuṣitaṃ bhuyaḥ kṣudhitvā patribhir vanam,पवितो ऽनुगुणैर् वातैः शीतैः पूत्वा पयो-निधौ बभञ्जाऽध्युषितं भुयः क्षुधित्वा पत्रिभिर् वनम्
bhk_9.40,uccairañcita-lāṅgūlaḥ śiro 'ñcitveva saṃvahan dadhad vilubhitaṃ vātaiḥ keśaraṃ vahni-piṅgalam,उच्चैरञ्चित-लाङ्गूलः शिरो ऽञ्चित्वेव संवहन् दधद् विलुभितं वातैः केशरं वह्नि-पिङ्गलम्
bhk_9.41,"jaritveva javenā 'nye nipetus tasya śākhinaḥ, vraścitvā vivaśānanyān balenā 'pātayat tarūn.","जरित्वेव जवेना ऽन्ये निपेतुस् तस्य शाखिनः, व्रश्चित्वा विवशानन्यान् बलेना ऽपातयत् तरून्."
bhk_9.42,damitvā'pyari-saṃghātānaśrāntvā kapi-keśarī vanaṃ cacāra kartiṣyan nartsyanniva niraṅkuśaḥ.,दमित्वाऽप्यरि-संघातानश्रान्त्वा कपि-केशरी वनं चचार कर्तिष्यन् नर्त्स्यन्निव निरङ्कुशः.
bhk_9.43,pāraṃ jigamiṣan so 'tha punarāvartsyatāṃ dviṣām matta-dvirada-vad reme vane laṅkā-nivāsinām.,पारं जिगमिषन् सो ऽथ पुनरावर्त्स्यतां द्विषाम् मत्त-द्विरद-वद् रेमे वने लङ्का-निवासिनाम्.
bhk_9.44,"""yadyakalpsyadabhiprāyo yoddhuṃ rakṣaḥ-pateḥ svayam, tamapyakartsyamadyā 'haṃ"" vadannityacarat kapiḥ.","""यद्यकल्प्स्यदभिप्रायो योद्धुं रक्षः-पतेः स्वयम्, तमप्यकर्त्स्यमद्या ऽहं"" वदन्नित्यचरत् कपिः."
bhk_9.45,"""hate tasmin priyaṃ śrutvā kalptā prītiṃ parāṃ prabhuḥ, toṣo 'dyaiva ca sītāyāḥ paraś cetasi kalpsyati.""","""हते तस्मिन् प्रियं श्रुत्वा कल्प्ता प्रीतिं परां प्रभुः, तोषो ऽद्यैव च सीतायाः परश् चेतसि कल्प्स्यति."""
bhk_9.46,"āhūya rāvaṇo 'vocadathendrajitamantikāt ""vane matta iva kruddho gajendraḥ pradhaneṣvaṭan","आहूय रावणो ऽवोचदथेन्द्रजितमन्तिकात् ""वने मत्त इव क्रुद्धो गजेन्द्रः प्रधनेष्वटन्"
bhk_9.47,"yayātha tvaṃ dviṣāmantaṃ, bhūyo yātāsi cā 'sakṛt śaśaktha jetuṃ tvaṃ devān, māyāḥ sasmartha saṃyati.","ययाथ त्वं द्विषामन्तं, भूयो यातासि चा ऽसकृत् शशक्थ जेतुं त्वं देवान्, मायाः सस्मर्थ संयति."
bhk_9.48,"tvaṃ sasarjitha śastrāṇi, dadraṣṭhā 'rīṃś ca duḥsahān, śastrairāditha śastrāṇi tvameva mahatāmapi.","त्वं ससर्जिथ शस्त्राणि, दद्रष्ठा ऽरींश् च दुःसहान्, शस्त्रैरादिथ शस्त्राणि त्वमेव महतामपि."
bhk_9.49,"sa tvaṃ haniṣyan dur-buddhiṃ kapiṃ vraja mamā ''jñayā, mā nā 'ñjī rākṣasīr māyāḥ, prastāvīr mā na vikramam.","स त्वं हनिष्यन् दुर्-बुद्धिं कपिं व्रज ममा ऽऽज्ञया, मा ना ऽञ्जी राक्षसीर् मायाः, प्रस्तावीर् मा न विक्रमम्."
bhk_9.50,"mā na sāvīr mahā'strāṇi, mā na dhāvīrariṃ raṇe, vānaraṃ mā na saṃyaṃsīr, vraja tūrṇamaśaṅkitaḥ.""","मा न सावीर् महाऽस्त्राणि, मा न धावीररिं रणे, वानरं मा न संयंसीर्, व्रज तूर्णमशङ्कितः."""
bhk_9.51,"anaṃsīc caraṇau tasya mandirādindrajid vrajan, avāpya cā''śiṣas tasmādāyāsīt prītimuttamām","अनंसीच् चरणौ तस्य मन्दिरादिन्द्रजिद् व्रजन्, अवाप्य चाऽऽशिषस् तस्मादायासीत् प्रीतिमुत्तमाम्"
bhk_9.52,gate tasminnupāraṃsīt saṃrambhād rakṣasāṃ patiḥ indrajid vikramā'bhijño manvāno vānaraṃ jitam.,गते तस्मिन्नुपारंसीत् संरम्भाद् रक्षसां पतिः इन्द्रजिद् विक्रमाऽभिज्ञो मन्वानो वानरं जितम्.
bhk_9.53,saṃsismayiṣamāṇo 'gān māyāṃ vyañjijiṣur dviṣaḥ jagat pipaviṣur vāyuḥ kalpānta iva durdharaḥ,संसिस्मयिषमाणो ऽगान् मायां व्यञ्जिजिषुर् द्विषः जगत् पिपविषुर् वायुः कल्पान्त इव दुर्धरः
bhk_9.54,lokānāśiśiṣos tulyaḥ kṛtāntasya viparyaye vane cikariṣor vṛkṣān balaṃ jigariṣuḥ kapeḥ,लोकानाशिशिषोस् तुल्यः कृतान्तस्य विपर्यये वने चिकरिषोर् वृक्षान् बलं जिगरिषुः कपेः
bhk_9.55,roditi smeva cā ''yāti tasmin pakṣi-gaṇaḥ śucā mukta-kaṇṭhaṃ hatān vṛkṣān bandhūn bandhorivā ''game,रोदिति स्मेव चा ऽऽयाति तस्मिन् पक्षि-गणः शुचा मुक्त-कण्ठं हतान् वृक्षान् बन्धून् बन्धोरिवा ऽऽगमे
bhk_9.56,āśvasīdiva cā ''yāti tad vega-pavanā''hatam vicitra-stabakodbhāsi vanaṃ lulita-pallavam,आश्वसीदिव चा ऽऽयाति तद् वेग-पवनाऽऽहतम् विचित्र-स्तबकोद्भासि वनं लुलित-पल्लवम्
bhk_9.57,"""na prāṇiṣi durācāra !, māyānāmīśiṣe na ca. neḍiṣe yadi kākutsthaṃ"" tamūce vānaro vacaḥ","""न प्राणिषि दुराचार !, मायानामीशिषे न च. नेडिषे यदि काकुत्स्थं"" तमूचे वानरो वचः"
bhk_9.58,itīḍadhikāraḥ sa-sainyaś chādayan saṃkhye prāvartiṣṭa tamindrijit śaraiḥ kṣuraprair māyābhiḥ śataśaḥ sarvato muhuḥ,इतीडधिकारः स-सैन्यश् छादयन् संख्ये प्रावर्तिष्ट तमिन्द्रिजित् शरैः क्षुरप्रैर् मायाभिः शतशः सर्वतो मुहुः
bhk_9.59,vānaraḥ kula-śailā''bhaḥ prasahyā ''yudha-śīkaram rakṣas-pāśān yaśas-kāmyaṃs tamas-kalpānadudruvat.,वानरः कुल-शैलाऽऽभः प्रसह्या ऽऽयुध-शीकरम् रक्षस्-पाशान् यशस्-काम्यंस् तमस्-कल्पानदुद्रुवत्.
bhk_9.60,dhanuṣ-pāśabhṛtaḥ saṃkhye jyotiṣ-kalporu-keśaraḥ dudhāva nir namas-kārān rākṣasendra-puras-kṛtān.,धनुष्-पाशभृतः संख्ये ज्योतिष्-कल्पोरु-केशरः दुधाव निर् नमस्-कारान् राक्षसेन्द्र-पुरस्-कृतान्.
bhk_9.61,svāmino niṣ-krayaṃ gantumāviṣ-kṛta-balaḥ kapiḥ rarāja samare śatrūn ghnan duṣ-kṛta-bahiṣ-kṛtaḥ.,स्वामिनो निष्-क्रयं गन्तुमाविष्-कृत-बलः कपिः रराज समरे शत्रून् घ्नन् दुष्-कृत-बहिष्-कृतः.
bhk_9.62,catuṣ-kāṣṭhaṃ kṣipan vṛkṣān tiras-kurvannarīn raṇe tiras-kṛta-digābhogo dadṛśo bahudhā bhraman.,चतुष्-काष्ठं क्षिपन् वृक्षान् तिरस्-कुर्वन्नरीन् रणे तिरस्-कृत-दिगाभोगो ददृशो बहुधा भ्रमन्.
bhk_9.63,dviṣ-kurvatāṃ catuṣ-kurvannabhighātaṃ narair dviṣām bahiṣ-kariṣyan saṃgrāmād ripūn jvalana-piṅgalaḥ,द्विष्-कुर्वतां चतुष्-कुर्वन्नभिघातं नरैर् द्विषाम् बहिष्-करिष्यन् संग्रामाद् रिपून् ज्वलन-पिङ्गलः
bhk_9.64,"jyotiṣ-kurvannivaiko 'sāvāṭīt saṃkhye parārdhya-vat, tamarāyuṣ-karaṃ prāpa śakra-śatrur dhanuṣ-karaḥ.","ज्योतिष्-कुर्वन्निवैको ऽसावाटीत् संख्ये परार्ध्य-वत्, तमरायुष्-करं प्राप शक्र-शत्रुर् धनुष्-करः."
bhk_9.65,asyannaruṣ-karān bāṇān jyotiṣ-kara-sama-dyutiḥ yaśas-karo-yaśas-kāmaṃ kapiṃ bāṇairtāḍayat.,अस्यन्नरुष्-करान् बाणान् ज्योतिष्-कर-सम-द्युतिः यशस्-करो-यशस्-कामं कपिं बाणैर्ताडयत्.
bhk_9.66,cakārā 'dhas-padaṃ nā 'sau caran viyati mārutiḥ marmā-vidbhis tamas-kāṇḍair vidhyamāno'pyanekadhā,चकारा ऽधस्-पदं ना ऽसौ चरन् वियति मारुतिः मर्मा-विद्भिस् तमस्-काण्डैर् विध्यमानोऽप्यनेकधा
bhk_9.67,iti satvādhikāraḥ puruhūta-dviṣo dhūrṣu yuktān yānasya vājinaḥ āyūṃṣi tvakṣu nirbhidya prābhañjaniramocayat.,इति सत्वाधिकारः पुरुहूत-द्विषो धूर्षु युक्तान् यानस्य वाजिनः आयूंषि त्वक्षु निर्भिद्य प्राभञ्जनिरमोचयत्.
bhk_9.68,"suṣupus te yadā bhūmau, rāvaṇiḥ sārathiṃ tadā āhartumanyānaśiṣat proṣita-trāsa-karkaśaḥ.","सुषुपुस् ते यदा भूमौ, रावणिः सारथिं तदा आहर्तुमन्यानशिषत् प्रोषित-त्रास-कर्कशः."
bhk_9.69,pratuṣṭūṣuḥ punar yuddhamāsiṣañjayiṣur bhayam ātasthau rathamātmīyānutsisāhayiṣanniva.,प्रतुष्टूषुः पुनर् युद्धमासिषञ्जयिषुर् भयम् आतस्थौ रथमात्मीयानुत्सिसाहयिषन्निव.
bhk_9.70,balānyabhiṣiṣikṣantaṃ tarubhiḥ kapi-vāridam vijigīṣuḥ punaś cakre vyūhaṃ dur-jayamindrajit.,बलान्यभिषिषिक्षन्तं तरुभिः कपि-वारिदम् विजिगीषुः पुनश् चक्रे व्यूहं दुर्-जयमिन्द्रजित्.
bhk_9.71,abhiṣyantaḥ kapiṃ krodhādabhyaṣiñcannivā ''tmanaḥ saṃprahāra-samudbhūtai raktaiḥ koṣṇairaruś-cyutaiḥ.,अभिष्यन्तः कपिं क्रोधादभ्यषिञ्चन्निवा ऽऽत्मनः संप्रहार-समुद्भूतै रक्तैः कोष्णैररुश्-च्युतैः.
bhk_9.72,saṃgrāme tānadhiṣṭhāsyan niṣadya pura-toraṇam aviṣīdannavaṣṭabdhān vyaṣṭabhnān nara-viṣvaṇān,संग्रामे तानधिष्ठास्यन् निषद्य पुर-तोरणम् अविषीदन्नवष्टब्धान् व्यष्टभ्नान् नर-विष्वणान्
bhk_9.73,"viṣahya rākṣasāḥ kruddhāḥ śastra-jālamavākiran, yan na vyaṣahatendro 'pi; kapiḥ paryaṣahiṣṭa tat.","विषह्य राक्षसाः क्रुद्धाः शस्त्र-जालमवाकिरन्, यन् न व्यषहतेन्द्रो ऽपि; कपिः पर्यषहिष्ट तत्."
bhk_9.74,viṣyandamāna-rudhiro rakta-visyanda-pāṭalān viṣkant n parigheṇā 'hannaviskantā kapir dviṣaḥ.,विष्यन्दमान-रुधिरो रक्त-विस्यन्द-पाटलान् विष्कन्त् न् परिघेणा ऽहन्नविस्कन्ता कपिर् द्विषः.
bhk_9.75,megha-nādaḥ pariskandan pariṣkandantamāśvarim abadhnādapariskandaṃ brahma-pāśena visphuran.,मेघ-नादः परिस्कन्दन् परिष्कन्दन्तमाश्वरिम् अबध्नादपरिस्कन्दं ब्रह्म-पाशेन विस्फुरन्.
bhk_9.76,visphuladbhir gṛhīto 'sau niṣphulaḥ puruṣā'śanaiḥ viṣkambhituṃ samartho 'pi nā'calad brahma-gauravāt.,विस्फुलद्भिर् गृहीतो ऽसौ निष्फुलः पुरुषाऽशनैः विष्कम्भितुं समर्थो ऽपि नाऽचलद् ब्रह्म-गौरवात्.
bhk_9.77,"kṛṣīḍhvaṃ bharturānandaṃ, mā na proḍhvaṃ drutaṃ viyat vānaraṃ netumityuccairindra-jit prāvadat svakān.","कृषीढ्वं भर्तुरानन्दं, मा न प्रोढ्वं द्रुतं वियत् वानरं नेतुमित्युच्चैरिन्द्र-जित् प्रावदत् स्वकान्."
bhk_9.78,"""gatamaṅguli-ṣaṅgaṃ tvāṃ bhīru-ṣṭhānādihā ''gatam khādiṣyāma"" iti procur nayanto mārutiṃ dviṣaḥ.","""गतमङ्गुलि-षङ्गं त्वां भीरु-ष्ठानादिहा ऽऽगतम् खादिष्याम"" इति प्रोचुर् नयन्तो मारुतिं द्विषः."
bhk_9.79,"""agniṣṭomādi-saṃstheṣu jyotiṣṭomā''diṣu dvijān yo 'rakṣīt, tasya dūto 'yaṃ mānuṣasyeti cā'vadan.","""अग्निष्टोमादि-संस्थेषु ज्योतिष्टोमाऽऽदिषु द्विजान् यो ऽरक्षीत्, तस्य दूतो ऽयं मानुषस्येति चाऽवदन्."
bhk_9.80,"""nāsāṃ mātṛ-ṣvaseyyāś ca rāvaṇasya lulāva yaḥ, mātuḥ svasuś ca tanayān kharā''dīn vijaghāna yaḥ","""नासां मातृ-ष्वसेय्याश् च रावणस्य लुलाव यः, मातुः स्वसुश् च तनयान् खराऽऽदीन् विजघान यः"
bhk_9.81,"prāduḥṣanti na saṃtrāsā yasya rakṣaḥ-samāgame, tasya kṣatriya-duḥṣūterayaṃ praṇidhirāgataḥ.","प्रादुःषन्ति न संत्रासा यस्य रक्षः-समागमे, तस्य क्षत्रिय-दुःषूतेरयं प्रणिधिरागतः."
bhk_9.82,dṛṣṭvā su-ṣuptaṃ rājendraṃ pāpo 'yaṃ viṣamā'śayaḥ cāra-karmaṇi niṣṇātaḥ praviṣṭaḥ pramadā-vanam.,दृष्ट्वा सु-षुप्तं राजेन्द्रं पापो ऽयं विषमाऽशयः चार-कर्मणि निष्णातः प्रविष्टः प्रमदा-वनम्.
bhk_9.83,supratiṣṇāta-sūtrāṇā kapiṣṭhala-sama-tviṣām sthitāṃ vṛtte dvijātīnāṃ rātrāvaikṣata maithilīm,सुप्रतिष्णात-सूत्राणा कपिष्ठल-सम-त्विषाम् स्थितां वृत्ते द्विजातीनां रात्रावैक्षत मैथिलीम्
bhk_9.84,sarva-nārī-guṇaiḥ praṣṭhāṃ viṣṭara-sthāṃ gavi-ṣṭhirām śayānāṃ ku-ṣṭhale tārāṃ divi-ṣṭhāmiva nir-malām,सर्व-नारी-गुणैः प्रष्ठां विष्टर-स्थां गवि-ष्ठिराम् शयानां कु-ष्ठले तारां दिवि-ष्ठामिव निर्-मलाम्
bhk_9.85,su-ṣāmnīṃ sarva-tejassu tanvīṃ jyotiṣṭamāṃ śubhām niṣṭapantīmivā ''tmānaṃ jyotiḥsāt-kurvatīṃ vanam,सु-षाम्नीं सर्व-तेजस्सु तन्वीं ज्योतिष्टमां शुभाम् निष्टपन्तीमिवा ऽऽत्मानं ज्योतिःसात्-कुर्वतीं वनम्
bhk_9.86,madhusād-bhūta-kiñjalka-piñjara-bhramarā''kulām ullasat-kusumāṃ puṇyāṃ hema-ratna-latāmiva,मधुसाद्-भूत-किञ्जल्क-पिञ्जर-भ्रमराऽऽकुलाम् उल्लसत्-कुसुमां पुण्यां हेम-रत्न-लतामिव
bhk_9.87,vilocanā'mbu muñcantīṃ-kurvāṇāṃ pari-sesicām hṛdayasyeva śokā'gni-saṃtaptasyottama-vratām,विलोचनाऽम्बु मुञ्चन्तीं-कुर्वाणां परि-सेसिचाम् हृदयस्येव शोकाऽग्नि-संतप्तस्योत्तम-व्रताम्
bhk_9.88,dṛṣṭvā tāmabhanag vṛkṣān dviṣo ghnan parisedhataḥ paritas tān vicikṣepa kruddhaḥ svayamivā 'nilaḥ,दृष्ट्वा तामभनग् वृक्षान् द्विषो घ्नन् परिसेधतः परितस् तान् विचिक्षेप क्रुद्धः स्वयमिवा ऽनिलः
bhk_9.89,"a-pratistabdha-vikrāntama-nistabdho mahā''have, visoḍhavantamastrāṇi vyatastambhad ghana-dhvaniḥ""","अ-प्रतिस्तब्ध-विक्रान्तम-निस्तब्धो महाऽऽहवे, विसोढवन्तमस्त्राणि व्यतस्तम्भद् घन-ध्वनिः"""
bhk_9.90,te vijñāyā 'bhisoṣyanataṃ raktai rakṣāṃsi sa-vyathāḥ anyairapyāyataṃ nehur varatrā-śṛṅkhalā''dibhiḥ,ते विज्ञाया ऽभिसोष्यनतं रक्तै रक्षांसि स-व्यथाः अन्यैरप्यायतं नेहुर् वरत्रा-शृङ्खलाऽऽदिभिः
bhk_9.91,viṣasādendrajid buddhvā bandhe bandhā'ntarakriyām divya-bandho viṣahate nā 'paraṃ bandhanaṃ yataḥ,विषसादेन्द्रजिद् बुद्ध्वा बन्धे बन्धाऽन्तरक्रियाम् दिव्य-बन्धो विषहते ना ऽपरं बन्धनं यतः
bhk_9.92,iti ṣatvādhikāraḥ muṣṇantamiva tejāṃsi vistīrṇoras-sthalaṃ puraḥ upasedur daśa-grīvaṃ gṛhītvā rākṣasāḥ kapim.,इति षत्वाधिकारः मुष्णन्तमिव तेजांसि विस्तीर्णोरस्-स्थलं पुरः उपसेदुर् दश-ग्रीवं गृहीत्वा राक्षसाः कपिम्.
bhk_9.93,bahudhā bhinna-marmāṇo bhīmāḥ kharaṇasā''dayaḥ agre-vaṇaṃ vartamāne pratīcyāṃ candra-maṇḍale,बहुधा भिन्न-मर्माणो भीमाः खरणसाऽऽदयः अग्रे-वणं वर्तमाने प्रतीच्यां चन्द्र-मण्डले
bhk_9.94,"""nirvaṇaṃ kṛtamudyānamanenā ''mravaṇā''dibhiḥ devadāru-vanāmiśrai"" rityūcur vānara-dviṣaḥ.","""निर्वणं कृतमुद्यानमनेना ऽऽम्रवणाऽऽदिभिः देवदारु-वनामिश्रै"" रित्यूचुर् वानर-द्विषः."
bhk_9.95,upāsthiṣata saṃprītāḥ pūrvāhṇe roṣa-vāhaṇam rākṣasāḥ kapimādāya patiṃ rudhira-pāyiṇām.,उपास्थिषत संप्रीताः पूर्वाह्णे रोष-वाहणम् राक्षसाः कपिमादाय पतिं रुधिर-पायिणाम्.
bhk_9.96,surā-pāṇa-parikṣībaṃ ripu-darpa-harodayam para-strī-vāhinaṃ prāyuḥ sā''viṣkāraṃ surā-piṇaḥ.,सुरा-पाण-परिक्षीबं रिपु-दर्प-हरोदयम् पर-स्त्री-वाहिनं प्रायुः साऽऽविष्कारं सुरा-पिणः.
bhk_9.97,saṃgharṣa-yogiṇaḥ padau praṇemus tridaśa-dviṣaḥ prahiṇvanto hanūmantaṃ pramīṇantaṃ dviṣan-matīḥ.,संघर्ष-योगिणः पदौ प्रणेमुस् त्रिदश-द्विषः प्रहिण्वन्तो हनूमन्तं प्रमीणन्तं द्विषन्-मतीः.
bhk_9.98,"""pravapāṇi śiro bhūmau vānarasya vanacchidaḥ"" āmantrayata saṃkruddhaḥ samitiṃ rakṣasāṃ patiḥ","""प्रवपाणि शिरो भूमौ वानरस्य वनच्छिदः"" आमन्त्रयत संक्रुद्धः समितिं रक्षसां पतिः"
bhk_9.99,praṇyagādīt praṇighnantaṃ ghanaḥ praṇinadanniva tataḥ praṇihitaḥ svā'rthe rākṣasendraṃ vibhīṣaṇaḥ.,प्रण्यगादीत् प्रणिघ्नन्तं घनः प्रणिनदन्निव ततः प्रणिहितः स्वाऽर्थे राक्षसेन्द्रं विभीषणः.
bhk_9.100,"""praṇiśāmya daśā-grīva !, praṇiyātumalaṃ ruṣam, praṇijānīhi, hanyante dūtā doṣe na satyapi.""","""प्रणिशाम्य दशा-ग्रीव !, प्रणियातुमलं रुषम्, प्रणिजानीहि, हन्यन्ते दूता दोषे न सत्यपि."""
bhk_9.101,"prāṇayantamariṃ proce rākṣasendro vibhīṣaṇam ""prāṇiṇiṣur na pāpo 'yaṃ, yo 'bhāṅkṣīt pramadā-vanam.","प्राणयन्तमरिं प्रोचे राक्षसेन्द्रो विभीषणम् ""प्राणिणिषुर् न पापो ऽयं, यो ऽभाङ्क्षीत् प्रमदा-वनम्."
bhk_9.102,"prāghāniṣata rakṣāṃsi yenā ''ptāni vane mama, na prahaṇmaḥ kathaṃ pāpaṃ vada pūrvā'pakāriṇam.","प्राघानिषत रक्षांसि येना ऽऽप्तानि वने मम, न प्रहण्मः कथं पापं वद पूर्वाऽपकारिणम्."
bhk_9.103,"veśmā'ntar-haṇanaṃ kopān mama śatroḥ kariṣyataḥ mā kārṣīra'ntarayaṇaṃ, prayāṇā'rhamavehyamum.","वेश्माऽन्तर्-हणनं कोपान् मम शत्रोः करिष्यतः मा कार्षीरऽन्तरयणं, प्रयाणाऽर्हमवेह्यमुम्."
bhk_9.104,prahīṇa-jīvitaṃ kuryur ye na śatrumupasthitam nyāyyāyā api te lakṣmyāḥ kurvantyāśu prahāpaṇam,प्रहीण-जीवितं कुर्युर् ये न शत्रुमुपस्थितम् न्याय्याया अपि ते लक्ष्म्याः कुर्वन्त्याशु प्रहापणम्
bhk_9.105,kaḥ kṛtvā rāvaṇā''marṣa-prakopaṇamavadya-dhīḥ śakto jagati śākro 'pi kartumāyuḥ-pragopaṇam.,कः कृत्वा रावणाऽऽमर्ष-प्रकोपणमवद्य-धीः शक्तो जगति शाक्रो ऽपि कर्तुमायुः-प्रगोपणम्.
bhk_9.106,vanā'nta-preṅkhaṇaḥ pāpaḥ phalānāṃ pariṇiṃsakaḥ praṇikṣiṣyati no bhūyaḥ praṇindyā 'smān madhūnyayam,वनाऽन्त-प्रेङ्खणः पापः फलानां परिणिंसकः प्रणिक्षिष्यति नो भूयः प्रणिन्द्या ऽस्मान् मधून्ययम्
bhk_9.107,"hareḥ pragamanaṃ nā 'sti, na prabhānaṃ hima-druhaḥ, nā 'ti-pravepanaṃ vāyor mayā gopāyite vane.","हरेः प्रगमनं ना ऽस्ति, न प्रभानं हिम-द्रुहः, ना ऽति-प्रवेपनं वायोर् मया गोपायिते वने."
bhk_9.108,"duṣpānaḥ punaretena kapinā bhṛṅga-saṃbhṛtaḥ pranaṣṭa-vinayenā 'gryaḥ svāduḥ puṣpā''savo vane""","दुष्पानः पुनरेतेन कपिना भृङ्ग-संभृतः प्रनष्ट-विनयेना ऽग्र्यः स्वादुः पुष्पाऽऽसवो वने"""
bhk_9.109,"roṣa-bhīma-mukhenaivaṃ kṣubhnatokte, plavaṅgamaḥ proce sā''nunayaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ svā'rtha-siddhaye","रोष-भीम-मुखेनैवं क्षुभ्नतोक्ते, प्लवङ्गमः प्रोचे साऽऽनुनयं वाक्यं रावणं स्वाऽर्थ-सिद्धये"
bhk_9.110,"iti ṇatvā'dhikāraḥ ""dūtamekaṃ kapiṃ baddhamānītaṃ veśma paśyataḥ loka-traya-pateḥ krodhaḥ kathaṃ tṛṇa-laghus tava.","इति णत्वाऽधिकारः ""दूतमेकं कपिं बद्धमानीतं वेश्म पश्यतः लोक-त्रय-पतेः क्रोधः कथं तृण-लघुस् तव."
bhk_9.111,agnyāhita-jana-prahve vijigīṣā-parāṅmukhe. kasmād vā nīti-niṣṇasya saṃrambhas tava tāpase.,अग्न्याहित-जन-प्रह्वे विजिगीषा-पराङ्मुखे. कस्माद् वा नीति-निष्णस्य संरम्भस् तव तापसे.
bhk_9.112,"na sarva-rātra-kalyānyaḥ striyo vā ratna-bhūmayaḥ yaṃ vinirjitya labhyante, kaḥ kuryāt tena vigraham.","न सर्व-रात्र-कल्यान्यः स्त्रियो वा रत्न-भूमयः यं विनिर्जित्य लभ्यन्ते, कः कुर्यात् तेन विग्रहम्."
bhk_9.113,saṃgaccha rāma-sugrīvau bhuvanasya samṛddhaye ratna-pūrṇāvivā 'mbhodhī himavān pūrva-paścimau.,संगच्छ राम-सुग्रीवौ भुवनस्य समृद्धये रत्न-पूर्णाविवा ऽम्भोधी हिमवान् पूर्व-पश्चिमौ.
bhk_9.114,"suhṛdau rāma-sugrīvau, kiṃkarāḥ kapi-yūtha-pāḥ, para-dārā'rpaṇenaiva-labhyante, muñca maithilīm.","सुहृदौ राम-सुग्रीवौ, किंकराः कपि-यूथ-पाः, पर-दाराऽर्पणेनैव-लभ्यन्ते, मुञ्च मैथिलीम्."
bhk_9.115,dharmaṃ pratyarpayan sītāmarthaṃ rāmeṇa mitratām kāmaṃ viśvāsa-vāsena sītāṃ dattvā ''pnuhi trayam.,धर्मं प्रत्यर्पयन् सीतामर्थं रामेण मित्रताम् कामं विश्वास-वासेन सीतां दत्त्वा ऽऽप्नुहि त्रयम्.
bhk_9.116,virādha-tāḍakā-vāli-kabandha-khara-dūṣaṇaiḥ na ca na jñāpito yādṛḍ mārīcenā 'pi te ripuḥ,विराध-ताडका-वालि-कबन्ध-खर-दूषणैः न च न ज्ञापितो यादृड् मारीचेना ऽपि ते रिपुः
bhk_9.117,"kharā''di-nidhanaṃ cā 'pi mā maṃsthā vaira-kāraṇam, ātmānaṃ rakṣituṃ yasmāt kṛtaṃ tan na jigīṣayā"".","खराऽऽदि-निधनं चा ऽपि मा मंस्था वैर-कारणम्, आत्मानं रक्षितुं यस्मात् कृतं तन् न जिगीषया""."
bhk_9.118,tataḥ krodhā'nilā''pāta- kamprā''syā'mbhoja-saṃhatiḥ mahā-hrada iva kṣubhyan kapimāha sma rāvaṇaḥ.,ततः क्रोधाऽनिलाऽऽपात- कम्प्राऽऽस्याऽम्भोज-संहतिः महा-ह्रद इव क्षुभ्यन् कपिमाह स्म रावणः.
bhk_9.119,"""hata-rākṣasa-yodhasya virugṇodyāna-śākhinaḥ dūto'smīti bruvāṇasya kiṃ ? dūta-sadṛśaṃ tava.","""हत-राक्षस-योधस्य विरुग्णोद्यान-शाखिनः दूतोऽस्मीति ब्रुवाणस्य किं ? दूत-सदृशं तव."
bhk_9.120,"paṅgu-bāla-striyo nighnan kabandha khara-tāḍakāḥ tapasvī yadi kākutsthaḥ, kīdṛk ? kathaya pātakī.","पङ्गु-बाल-स्त्रियो निघ्नन् कबन्ध खर-ताडकाः तपस्वी यदि काकुत्स्थः, कीदृक् ? कथय पातकी."
bhk_9.121,abhimāna-phalaṃ jānan mahattvaṃ kathamuktavān ratnā''di-lābha-śūnya-tvān niṣphalaṃ rāma-vigraham,अभिमान-फलं जानन् महत्त्वं कथमुक्तवान् रत्नाऽऽदि-लाभ-शून्य-त्वान् निष्फलं राम-विग्रहम्
bhk_9.122,"para-strī-bhoga-haraṇaṃ dharma eva narā'śinām, mukhamastītyabhāṣiṣṭhāḥ, kā ? mesā''śaṅkatā tvayi.","पर-स्त्री-भोग-हरणं धर्म एव नराऽशिनाम्, मुखमस्तीत्यभाषिष्ठाः, का ? मेसाऽऽशङ्कता त्वयि."
bhk_9.123,brūhi dūra-vibhinnānāmṛddhi-śīla-kriyā'nvayaiḥ. hanūman ! kīdṛśaṃ ? sakhyaṃ nara-vānara-rakṣasām.,ब्रूहि दूर-विभिन्नानामृद्धि-शील-क्रियाऽन्वयैः. हनूमन् ! कीदृशं ? सख्यं नर-वानर-रक्षसाम्.
bhk_9.124,"eko dvābhyāṃ virādhas tu jitābhyāma-vivakṣitaḥ hataś chalena mūḍho'yaṃ, tenā 'pi tava kaḥ ? smayaḥ","एको द्वाभ्यां विराधस् तु जिताभ्याम-विवक्षितः हतश् छलेन मूढोऽयं, तेना ऽपि तव कः ? स्मयः"
bhk_9.125,man-niyogāc ca mārīcaḥ palāyana-parāyaṇaḥ yuyutsā-rahito rāmaṃ mamārā 'paharan vane.,मन्-नियोगाच् च मारीचः पलायन-परायणः युयुत्सा-रहितो रामं ममारा ऽपहरन् वने.
bhk_9.126,"nijaghānā 'nya-saṃsaktaṃ satyaṃ rāmo latā-mṛgam tvameva brūhi saṃcintya, yuktaṃ tan mahatāṃ yadi.","निजघाना ऽन्य-संसक्तं सत्यं रामो लता-मृगम् त्वमेव ब्रूहि संचिन्त्य, युक्तं तन् महतां यदि."
bhk_9.127,"puṃsā bhakṣyeṇa bandhūnāmātmānaṃ rakṣituṃ vadhaḥ kṣamiṣyate daśā''syena, kva-tyeyaṃ tava dur-matiḥ.""","पुंसा भक्ष्येण बन्धूनामात्मानं रक्षितुं वधः क्षमिष्यते दशाऽऽस्येन, क्व-त्येयं तव दुर्-मतिः."""
bhk_9.128,"kapir jagāda-""dūto 'hamupāyaṃ tava darśane druma-rākṣasa-vidhvaṃsamakārṣaṃ buddhi-pūrvakam.","कपिर् जगाद-""दूतो ऽहमुपायं तव दर्शने द्रुम-राक्षस-विध्वंसमकार्षं बुद्धि-पूर्वकम्."
bhk_9.129,"ā-trikūṭamakārṣur ye tvat-kā nir-jaṅgamaṃ jagat, daśagrīva ! kathaṃ brūṣe ? tāna-vadhyām mahī-pateḥ.","आ-त्रिकूटमकार्षुर् ये त्वत्-का निर्-जङ्गमं जगत्, दशग्रीव ! कथं ब्रूषे ? तान-वध्याम् मही-पतेः."
bhk_9.130,"abhimāna-phalaṃ proktaṃ yat tvayā rāma-vigrahe, vineśus tena śata-śaḥ kulānyasura-rakṣasām.","अभिमान-फलं प्रोक्तं यत् त्वया राम-विग्रहे, विनेशुस् तेन शत-शः कुलान्यसुर-रक्षसाम्."
bhk_9.131,"yat sva-dharmama-dharmaṃ tvaṃ dur-balaṃ pratyapadyathāḥ ripau rāme ca niḥ-śaṅko, naitat kṣemaṃkaraṃ ciram","यत् स्व-धर्मम-धर्मं त्वं दुर्-बलं प्रत्यपद्यथाः रिपौ रामे च निः-शङ्को, नैतत् क्षेमंकरं चिरम्"
bhk_9.132,"anvayā''di-vibhinnānāṃ yathā sakhyamanīpsitam naiṣīr, virodhamapyevaṃ sārdhaṃ puruṣa-vānaraiḥ.","अन्वयाऽऽदि-विभिन्नानां यथा सख्यमनीप्सितम् नैषीर्, विरोधमप्येवं सार्धं पुरुष-वानरैः."
bhk_9.133,"virādhaṃ tapasāṃ vighnaṃ jaghāna vijito yadi varo dhanur-bhṛtāṃ rāmaḥ, sa kathaṃ na vivakṣitaḥ ?","विराधं तपसां विघ्नं जघान विजितो यदि वरो धनुर्-भृतां रामः, स कथं न विवक्षितः ?"
bhk_9.134,praṇaśyannapi nā 'śaknodatyetuṃ bāṇa-gocaram tvayaivoktaṃ mahā-māyo mārīco rāma-hastinaḥ.,प्रणश्यन्नपि ना ऽशक्नोदत्येतुं बाण-गोचरम् त्वयैवोक्तं महा-मायो मारीचो राम-हस्तिनः.
bhk_9.135,anyā''saktasya yad vīryaṃ na tvaṃ smarasi vālinaḥ mūrcchā-vān namataḥ saṃdhyāṃ dhruvaṃ tad bāhu-pīḍitaḥ.,अन्याऽऽसक्तस्य यद् वीर्यं न त्वं स्मरसि वालिनः मूर्च्छा-वान् नमतः संध्यां ध्रुवं तद् बाहु-पीडितः.
bhk_9.136,"a-sad-bandhu-vidhopajñaṃ vimuñca bali-vigraham, sītāmarpaya nantavye kośa-daṇḍā''tma-bhūmibhiḥ.""","अ-सद्-बन्धु-विधोपज्ञं विमुञ्च बलि-विग्रहम्, सीतामर्पय नन्तव्ये कोश-दण्डाऽऽत्म-भूमिभिः."""
bhk_9.137,sphuṭa-paruṣama-sahyamitthamuccaiḥ sadasi marut-tanayena bhāṣyamāṇaḥ parijanamabhito vilokya dāhaṃ daśa-vadanaḥ pradideśa vānarasya.,स्फुट-परुषम-सह्यमित्थमुच्चैः सदसि मरुत्-तनयेन भाष्यमाणः परिजनमभितो विलोक्य दाहं दश-वदनः प्रदिदेश वानरस्य.
bhk_10.1,0 atha sa valka-dukūla-kuthā''dibhiḥ parigato jvaladuddhata-vāladhiḥ udapatad divamākula-locanair nṛ-ripubhiḥ sa-bhyairabhivīkṣitaḥ.,० अथ स वल्क-दुकूल-कुथाऽऽदिभिः परिगतो ज्वलदुद्धत-वालधिः उदपतद् दिवमाकुल-लोचनैर् नृ-रिपुभिः स-भ्यैरभिवीक्षितः.
bhk_10.2,"raṇa-paṇḍito 'grya-vibudhā'ri-pure kalahaṃ sa rāma-mahitaḥ kṛtavān, jvaladagni rāvaṇa-gṛhaṃ ca balāt balahaṃs-rāmama-hitaḥ kṛtavān.","रण-पण्डितो ऽग्र्य-विबुधाऽरि-पुरे कलहं स राम-महितः कृतवान्, ज्वलदग्नि रावण-गृहं च बलात् बलहंस्-रामम-हितः कृतवान्."
bhk_10.3,pādā'nta-yamakam nikhilā 'bhavan na sa-hasā sahasā jvalanena pūḥ prabhavatā bhavatā vanitā-janena viyatā viyatā tri-purā'padaṃ nagamitā gamitā.,पादाऽन्त-यमकम् निखिला ऽभवन् न स-हसा सहसा ज्वलनेन पूः प्रभवता भवता वनिता-जनेन वियता वियता त्रि-पुराऽपदं नगमिता गमिता.
bhk_10.4,padā''di-yamakam sarasāṃ sa-rasāṃ parimucya tanuṃ patatāṃ patatāṃ kakubho bahuśaḥ sa-kalaiḥ sakalaiḥ paritaḥ karuṇai- ruditai ruditairiva khaṃ nicitam.,पदाऽऽदि-यमकम् सरसां स-रसां परिमुच्य तनुं पततां पततां ककुभो बहुशः स-कलैः सकलैः परितः करुणै- रुदितै रुदितैरिव खं निचितम्.
bhk_10.5,"pāda-madhya-yamakam na ca kāṃcana kāñcana-sadma-citiṃ na kapiḥ śikhinā śikhinā samayaut, na ca na dravatā dravatā parito hima-hāna-kṛtā na kṛtā kva ca na.","पाद-मध्य-यमकम् न च कांचन काञ्चन-सद्म-चितिं न कपिः शिखिना शिखिना समयौत्, न च न द्रवता द्रवता परितो हिम-हान-कृता न कृता क्व च न."
bhk_10.6,"cakravāla-yamakam avasitaṃ hasitaṃ prasitaṃ, mudā vilasitaṃ hrasitaṃ smara-bhāsitam, na sa-madāḥ pramadā hata-saṃmadāḥ, pura-hitaṃ vihitaṃ na samīhitam.","चक्रवाल-यमकम् अवसितं हसितं प्रसितं, मुदा विलसितं ह्रसितं स्मर-भासितम्, न स-मदाः प्रमदा हत-संमदाः, पुर-हितं विहितं न समीहितम्."
bhk_10.7,samudra-yamakam samiddha-śaraṇā dīptā dehe laṅkā mateśvarā samid-dha-śaraṇā''dīp-tā dehe'laṃ-kāma-teśvarā,समुद्र-यमकम् समिद्ध-शरणा दीप्ता देहे लङ्का मतेश्वरा समिद्-ध-शरणाऽऽदीप्-ता देहेऽलं-काम-तेश्वरा
bhk_10.8,"kāñcī-yamakam piśitā'śināmanu-daśaṃ sphuṭatāṃ sphuṭatāṃ jagāma parivihvala-tā, halatā janena bahudhā caritaṃ caritaṃ mahattva-rahitaṃ mahatā.","काञ्ची-यमकम् पिशिताऽशिनामनु-दशं स्फुटतां स्फुटतां जगाम परिविह्वल-ता, हलता जनेन बहुधा चरितं चरितं महत्त्व-रहितं महता."
bhk_10.9,"na gajā naga-jā dayitā dayitā, vi-gataṃ vigataṃ, lalitaṃ lalitam, pramadā pra-madā ''ma-hatā, mahatā- ma-raṇaṃ maraṇaṃ samayāt samayāt.","न गजा नग-जा दयिता दयिता, वि-गतं विगतं, ललितं ललितम्, प्रमदा प्र-मदा ऽऽम-हता, महता- म-रणं मरणं समयात् समयात्."
bhk_10.10,na vānaraiḥ parākrāntāṃ mahadbhir bhīma-vikramaiḥ na vā naraiḥ parākrāntāṃ dadahā nagarīṃ kapiḥ.,न वानरैः पराक्रान्तां महद्भिर् भीम-विक्रमैः न वा नरैः पराक्रान्तां ददहा नगरीं कपिः.
bhk_10.11,drutaṃ drutaṃ vahni-samāgataṃ gataṃ mahīmahīna-dyuti-rocitaṃ citam samaṃ samantādapa-gopuraṃ puraṃ paraiḥ parairapyanirākṛtaṃ kṛtam,द्रुतं द्रुतं वह्नि-समागतं गतं महीमहीन-द्युति-रोचितं चितम् समं समन्तादप-गोपुरं पुरं परैः परैरप्यनिराकृतं कृतम्
bhk_10.12,naśyanti dadarśa vṛndāni kapīndraḥ hārīṇyā-balānāṃ hārīṇyā-balānām.,नश्यन्ति ददर्श वृन्दानि कपीन्द्रः हारीण्या-बलानां हारीण्या-बलानाम्.
bhk_10.13,"nārīṇāmapanunudur na deha-khedān nā ''rīṇā'mala-salilā hiraṇya-vāpyaḥ, nā ''rīṇāmanala-parīta-patra-puṣpān nā 'rīṇāmabhavadupetya śarma vṛkṣān.","नारीणामपनुनुदुर् न देह-खेदान् ना ऽऽरीणाऽमल-सलिला हिरण्य-वाप्यः, ना ऽऽरीणामनल-परीत-पत्र-पुष्पान् ना ऽरीणामभवदुपेत्य शर्म वृक्षान्."
bhk_10.14,atha lulita-patatri-mālaṃ rugṇā'sana-bāṇa-keśara-tamālam sa vanaṃ vivikta-mālaṃ sītāṃ draṣṭuṃ jagāmā'lam.,अथ लुलित-पतत्रि-मालं रुग्णाऽसन-बाण-केशर-तमालम् स वनं विविक्त-मालं सीतां द्रष्टुं जगामाऽलम्.
bhk_10.15,ghana-girīndra-vilaṅghana-śālinā vana-gatā vana-ja-dyuti-locanā jana-matā dadṛśe janakā''tmajā taru-mṛgeṇa taru-sthala-śāyinī,घन-गिरीन्द्र-विलङ्घन-शालिना वन-गता वन-ज-द्युति-लोचना जन-मता ददृशे जनकाऽऽत्मजा तरु-मृगेण तरु-स्थल-शायिनी
bhk_10.16,vi-patha-yamakam kāntā mahamānā duḥkhaṃ cyuta-bhūṣā rāmasya viyuktā kāntā saha-mānā.,वि-पथ-यमकम् कान्ता महमाना दुःखं च्युत-भूषा रामस्य वियुक्ता कान्ता सह-माना.
bhk_10.17,madhyā-'nta-yamakam mitamavadadudāraṃ tāṃ hanūmān mudā 'raṃ raghu-vṛṣabha-sakāśaṃ yāmi devi ! prakāśam tava vidita-viṣādo dṛṣṭa-kṛtsnā''miṣādaḥ śriyamaniśamavantaṃ parvataṃ mālyavantam.,मध्या-ऽन्त-यमकम् मितमवददुदारं तां हनूमान् मुदा ऽरं रघु-वृषभ-सकाशं यामि देवि ! प्रकाशम् तव विदित-विषादो दृष्ट-कृत्स्नाऽऽमिषादः श्रियमनिशमवन्तं पर्वतं माल्यवन्तम्.
bhk_10.18,garbha-yamakam udapatad viyada-pragamaḥ parai rucitamunnati-mat-pṛthu-sattva-vat rucita-mun nati-mat pṛthu-sattva-vat pratividhāya vaṇur bhaya-daṃ dviṣām.,गर्भ-यमकम् उदपतद् वियद-प्रगमः परै रुचितमुन्नति-मत्-पृथु-सत्त्व-वत् रुचित-मुन् नति-मत् पृथु-सत्त्व-वत् प्रतिविधाय वणुर् भय-दं द्विषाम्.
bhk_10.19,"sarva-yamakam babhau marutvān vi-kṛtaḥ sa-mudro, babhau marutvān vikṛtaḥ sa-mudraḥ, babhau marutvān vikṛtaḥ samudro, babhau marutvān vikṛtaḥ sa mudraḥ.","सर्व-यमकम् बभौ मरुत्वान् वि-कृतः स-मुद्रो, बभौ मरुत्वान् विकृतः स-मुद्रः, बभौ मरुत्वान् विकृतः समुद्रो, बभौ मरुत्वान् विकृतः स मुद्रः."
bhk_10.20,mahā-yamakam abhiyātā varaṃ tuṅgaṃ bhū-bhṛtaṃ ruciraṃ puraḥ karkaśaṃ prathitaṃ dhāma sa-satvaṃ puṣkarekṣaṇam. abhiyā 'tā''varaṃ tuṅgaṃ bhū-bhṛtaṃ ruciraṃ puraḥ karkaśaṃ prasthitaṃ dhāma sa-satvaṃ puṣkare kṣaṇam.,महा-यमकम् अभियाता वरं तुङ्गं भू-भृतं रुचिरं पुरः कर्कशं प्रथितं धाम स-सत्वं पुष्करेक्षणम्. अभिया ऽताऽऽवरं तुङ्गं भू-भृतं रुचिरं पुरः कर्कशं प्रस्थितं धाम स-सत्वं पुष्करे क्षणम्.
bhk_10.21,ādyanta-yamakam citraṃ citramivā ''yāto vicitraṃ tasya bhū-bhṛtam harayo vegamāsādya saṃtrastā mumuhur muhuḥ.,आद्यन्त-यमकम् चित्रं चित्रमिवा ऽऽयातो विचित्रं तस्य भू-भृतम् हरयो वेगमासाद्य संत्रस्ता मुमुहुर् मुहुः.
bhk_10.22,"ādi-dīpakam gacchan sa vārīṇyakirat pāyodheḥ, kūla-sthitāṃs tāni-tarūnadhunvan, puṣpā''starāṃs te 'ṅga-sūkhānatanvan, tān kinnarā manmathino 'dhyatiṣṭhan.","आदि-दीपकम् गच्छन् स वारीण्यकिरत् पायोधेः, कूल-स्थितांस् तानि-तरूनधुन्वन्, पुष्पाऽऽस्तरांस् ते ऽङ्ग-सूखानतन्वन्, तान् किन्नरा मन्मथिनो ऽध्यतिष्ठन्."
bhk_10.23,anta-dīpakam sa giriṃ taru-khaṇḍa-maṇḍitaṃ samavāpya tvarayā latā-mṛgaḥ smita-darśita-kārya-niścayaḥ kapi-sainyair muditairamaṇḍayat.,अन्त-दीपकम् स गिरिं तरु-खण्ड-मण्डितं समवाप्य त्वरया लता-मृगः स्मित-दर्शित-कार्य-निश्चयः कपि-सैन्यैर् मुदितैरमण्डयत्.
bhk_10.24,"madhya-dīpakam garuḍā'nila-tigma-raśmayaḥ patatāṃ yadhapi saṃmatā jave, a-cireṇa kṛtā'rthamāgataṃ tamamanyanta tathāpyatīva te.","मध्य-दीपकम् गरुडाऽनिल-तिग्म-रश्मयः पततां यधपि संमता जवे, अ-चिरेण कृताऽर्थमागतं तममन्यन्त तथाप्यतीव ते."
bhk_10.25,rūpakam vraṇa-kandara-līna-śastra-sarpaḥ pṛthu-vakṣaḥ-sthala-karkaśoru-bhittiḥ cyuta-śoṇita-baddha-dhātu-rāgaḥ śuśubhe vānara-bhū-dharas tadā 'sau.,रूपकम् व्रण-कन्दर-लीन-शस्त्र-सर्पः पृथु-वक्षः-स्थल-कर्कशोरु-भित्तिः च्युत-शोणित-बद्ध-धातु-रागः शुशुभे वानर-भू-धरस् तदा ऽसौ.
bhk_10.26,asyaiva bhedā apare catvāraḥ etad viśiṣṭopamā-yuktaṃ rūpakam cala-piṅga-keśara-hiraṇya-latāḥ sthuṭa-netra-paṅkti-maṇi-saṃhatayaḥ kaladhaita-sānava ivā 'tha gireḥ kapayo bahūḥ pavana-jā''gamane.,अस्यैव भेदा अपरे चत्वारः एतद् विशिष्टोपमा-युक्तं रूपकम् चल-पिङ्ग-केशर-हिरण्य-लताः स्थुट-नेत्र-पङ्क्ति-मणि-संहतयः कलधैत-सानव इवा ऽथ गिरेः कपयो बहूः पवन-जाऽऽगमने.
bhk_10.27,etaccheṣā'rthā'nvavasitamavataṃsakam kapi-toya-nidhīn plavaṅgamendur madayitvā madhureṇa darśanena vacanā'mṛta-dīdhitīr vitanva- nnakṛtā ''nanda-parīta-netra-vārīn.,एतच्छेषाऽर्थाऽन्ववसितमवतंसकम् कपि-तोय-निधीन् प्लवङ्गमेन्दुर् मदयित्वा मधुरेण दर्शनेन वचनाऽमृत-दीधितीर् वितन्व- न्नकृता ऽऽनन्द-परीत-नेत्र-वारीन्.
bhk_10.28,ardha-rūpakam parikhedita-vindhya-vīrudhaḥ paripītā'mala-nirjharā'mbhasaḥ dudhuvur madhu-kānanaṃ tataḥ kapi-nāgā muditā'ṅgadā''jñayā.,अर्ध-रूपकम् परिखेदित-विन्ध्य-वीरुधः परिपीताऽमल-निर्झराऽम्भसः दुधुवुर् मधु-काननं ततः कपि-नागा मुदिताऽङ्गदाऽऽज्ञया.
bhk_10.29,"etadanvarthopamā-yuktaṃ lalāmakam viṭapi-mṛga-viṣāda-dhvānta-nud vānarā'rkaḥ priya-vacanama-yukhair bodhitā'rthā'ravindaḥ, udaya-girimivā 'driṃ saṃpramucyā 'bhyagāt khaṃ nṛpa-hṛdaya-guhā-khaṃ ghnan pra-mohā'ndhakāram.","एतदन्वर्थोपमा-युक्तं ललामकम् विटपि-मृग-विषाद-ध्वान्त-नुद् वानराऽर्कः प्रिय-वचनम-युखैर् बोधिताऽर्थाऽरविन्दः, उदय-गिरिमिवा ऽद्रिं संप्रमुच्या ऽभ्यगात् खं नृप-हृदय-गुहा-खं घ्नन् प्र-मोहाऽन्धकारम्."
bhk_10.30,"ivopamā raghu-tanayamagāt tapo-vana-khaṃ vidhṛta-jaṭā'jina-valkalaṃ hanūmān paramiva puruṣaṃ nareṇa yuktaṃ sama-śama-veśa-samādhinā 'nujena,","इवोपमा रघु-तनयमगात् तपो-वन-खं विधृत-जटाऽजिन-वल्कलं हनूमान् परमिव पुरुषं नरेण युक्तं सम-शम-वेश-समाधिना ऽनुजेन,"
bhk_10.31,yathopamā kara-puṭa-nihitaṃ dadhat sa ratnaṃ pariviralā'ṅguli nirgatā'lpa-dīpti tanu-kapila-ghana-sthitaṃ yathenduṃ nṛpamanamat paribhugna-jānu-mūrdhā.,यथोपमा कर-पुट-निहितं दधत् स रत्नं परिविरलाऽङ्गुलि निर्गताऽल्प-दीप्ति तनु-कपिल-घन-स्थितं यथेन्दुं नृपमनमत् परिभुग्न-जानु-मूर्धा.
bhk_10.32,sahopamā rucironnata-ratna-gauravaḥ paripūrṇā-'mṛta-raśmi-maṇḍalaḥ samadṛśyata jīvitā''śayā saha rāmeṇa vadhū-śiro-maṇiḥ.,सहोपमा रुचिरोन्नत-रत्न-गौरवः परिपूर्णा-ऽमृत-रश्मि-मण्डलः समदृश्यत जीविताऽऽशया सह रामेण वधू-शिरो-मणिः.
bhk_10.33,taddhitopamā avasanna-ruciṃ vanā''gataṃ tamanā''mṛṣṭarajo-vidhūsaram samapaśyadapeta-maithiliṃ dadhataṃ gaurava-mātramātma-vat.,तद्धितोपमा अवसन्न-रुचिं वनाऽऽगतं तमनाऽऽमृष्टरजो-विधूसरम् समपश्यदपेत-मैथिलिं दधतं गौरव-मात्रमात्म-वत्.
bhk_10.34,"luptopamā sāmarthya-saṃpādita-vāñchitā'rthaś cintā-maṇiḥ syān na kathaṃ hanūmān, sa-lakṣmaṇo bhūmi-patis tadānīṃ śākhā-mṛgā'nīka-patiś ca mene.","लुप्तोपमा सामर्थ्य-संपादित-वाञ्छिताऽर्थश् चिन्ता-मणिः स्यान् न कथं हनूमान्, स-लक्ष्मणो भूमि-पतिस् तदानीं शाखा-मृगाऽनीक-पतिश् च मेने."
bhk_10.35,"samopamā ""yuśmāna-cetan kṣaya-vāyu-kalpān sītā-sphuliṅgaṃ parigṛhya jālmaḥ laṅkā-vanaṃ siṃha-samo 'dhiśete martuṃ dviṣannityavadaddhanūmān","समोपमा ""युश्मान-चेतन् क्षय-वायु-कल्पान् सीता-स्फुलिङ्गं परिगृह्य जाल्मः लङ्का-वनं सिंह-समो ऽधिशेते मर्तुं द्विषन्नित्यवदद्धनूमान्"
bhk_10.36,"arthā'ntara-nyāsaḥ ""ahṛta dhaneśvarasya yudhi yaḥ sameta-māyo dhanaṃ, tamahamito vilokya vibudhaiḥ kṛtottamā''yodhanam vibhava-madena nihnuta-hriyā 'timātra-saṃpannakaṃ, vyathayati sat-pathādadhigatā 'thaveha saṃpan na kam.","अर्थाऽन्तर-न्यासः ""अहृत धनेश्वरस्य युधि यः समेत-मायो धनं, तमहमितो विलोक्य विबुधैः कृतोत्तमाऽऽयोधनम् विभव-मदेन निह्नुत-ह्रिया ऽतिमात्र-संपन्नकं, व्यथयति सत्-पथादधिगता ऽथवेह संपन् न कम्."
bhk_10.37,"ākṣepaḥ ṛddhi-mān rākṣaso mūḍhaś, citraṃ nā'sau yaddudhataḥ, ko vā heturanāryāṇāṃ dharmye vartmani vartitum.","आक्षेपः ऋद्धि-मान् राक्षसो मूढश्, चित्रं नाऽसौ यद्दुधतः, को वा हेतुरनार्याणां धर्म्ये वर्त्मनि वर्तितुम्."
bhk_10.38,"ākṣepa eva tasyā 'dhivāse tanurutsukā 'sau dṛṣṭā mayā rāma-patiḥ pra-manyuḥ, kāryasya sāro 'yamudīrito vaḥ, proktena śeṣeṇa kimuddhatena.","आक्षेप एव तस्या ऽधिवासे तनुरुत्सुका ऽसौ दृष्टा मया राम-पतिः प्र-मन्युः, कार्यस्य सारो ऽयमुदीरितो वः, प्रोक्तेन शेषेण किमुद्धतेन."
bhk_10.39,"vyatirekaḥ samatāṃ śaśi-lekhayopayāyā- davadātā pra-tanuḥ kṣayeṇa sītā, yadi nāma kalaṅka indu-lekhā- mativṛtto laghayen na cā 'pi bhāvī.","व्यतिरेकः समतां शशि-लेखयोपयाया- दवदाता प्र-तनुः क्षयेण सीता, यदि नाम कलङ्क इन्दु-लेखा- मतिवृत्तो लघयेन् न चा ऽपि भावी."
bhk_10.40,"vibhāvanā a-parīkṣita-kāriṇā gṛhītāṃ tvamanāsevita-vṛddha-paṇḍitena a-virodhita-niṣṭhureṇa sādhvīṃ dayitāṃ trātumalaṃ ghaṭasva rājan !""","विभावना अ-परीक्षित-कारिणा गृहीतां त्वमनासेवित-वृद्ध-पण्डितेन अ-विरोधित-निष्ठुरेण साध्वीं दयितां त्रातुमलं घटस्व राजन् !"""
bhk_10.41,"samāsoktiḥ sa ca vihvala-sattva-saṃkulaḥ pariśuṣyannabhavan mahā-hradaḥ paritaḥ paritāpa-mūrcchitaḥ, patitaṃ cā 'mbu nirabhramīpsitam.","समासोक्तिः स च विह्वल-सत्त्व-संकुलः परिशुष्यन्नभवन् महा-ह्रदः परितः परिताप-मूर्च्छितः, पतितं चा ऽम्बु निरभ्रमीप्सितम्."
bhk_10.42,atiśayoktiḥ atha lakṣmaṇa-tulya-rūpa-veśaṃ gamanā''deśa-vinirgatā'gra-hastam kapayo 'nuyayuḥ sametya rāmaṃ nata-sugrīva-gṛhīta-sā''darājñam.,अतिशयोक्तिः अथ लक्ष्मण-तुल्य-रूप-वेशं गमनाऽऽदेश-विनिर्गताऽग्र-हस्तम् कपयो ऽनुययुः समेत्य रामं नत-सुग्रीव-गृहीत-साऽऽदराज्ञम्.
bhk_10.43,"yathā-saṃkhyam kapi-pṛṣṭha-gatau tato narendrau. kapayaś ca jvalitā'gni-piṅgalā'kṣāḥ mumucuḥ, prayayur, drutaṃ samīyur, vasudhāṃ, vyoma, mahīdharaṃ mahendram","यथा-संख्यम् कपि-पृष्ठ-गतौ ततो नरेन्द्रौ. कपयश् च ज्वलिताऽग्नि-पिङ्गलाऽक्षाः मुमुचुः, प्रययुर्, द्रुतं समीयुर्, वसुधां, व्योम, महीधरं महेन्द्रम्"
bhk_10.44,utprekṣā sthitamiva parirakṣituṃ samantā- dudadhi-jalaugha-pariplavād dharitrīm gagana-tala-vasundhrā'ntarāle jala-nidhivega-sahaṃ prasārya deham,उत्प्रेक्षा स्थितमिव परिरक्षितुं समन्ता- दुदधि-जलौघ-परिप्लवाद् धरित्रीम् गगन-तल-वसुन्ध्राऽन्तराले जल-निधिवेग-सहं प्रसार्य देहम्
bhk_10.45,vārtā viṣa-dhara-nilaye niviṣṭa-mūlaṃ śikhara-śataiḥ parimṛṣṭa-deva-lokam ghana-vipula-nitamba-pūritāśaṃ phala-kusumā''cita-vṛkṣa-ramya-kuñjam,वार्ता विष-धर-निलये निविष्ट-मूलं शिखर-शतैः परिमृष्ट-देव-लोकम् घन-विपुल-नितम्ब-पूरिताशं फल-कुसुमाऽऽचित-वृक्ष-रम्य-कुञ्जम्
bhk_10.46,preyaḥ madhu-kara-virutaiḥ priyādhvanīnāṃ sarasi-ruhair dayitā''sya-hāsya-lakṣmyāḥ sphuṭamanuharamāṇamādadhānaṃ puruṣa-pateḥ sahasā paraṃpramodam,प्रेयः मधु-कर-विरुतैः प्रियाध्वनीनां सरसि-रुहैर् दयिताऽऽस्य-हास्य-लक्ष्म्याः स्फुटमनुहरमाणमादधानं पुरुष-पतेः सहसा परंप्रमोदम्
bhk_10.47,rasavat graha-maṇi-rasanaṃ divo nitambaṃ vipulamanuttama-labdha-kānti-yogam cyuta-ghana-vasanaṃ mano'bhirāmaṃ śikhara-karair madanādiva spṛśantam,रसवत् ग्रह-मणि-रसनं दिवो नितम्बं विपुलमनुत्तम-लब्ध-कान्ति-योगम् च्युत-घन-वसनं मनोऽभिरामं शिखर-करैर् मदनादिव स्पृशन्तम्
bhk_10.48,ūrjasvī- pracapalama-guruṃ bharā'sahiṣṇuṃ janamasamānamanūrjitaṃ vivarjya kṛta-vasatimivā'rṇavopakaṇṭhe sthirama-tulonnatimūḍha-tuṅga-megham.,ऊर्जस्वी- प्रचपलम-गुरुं भराऽसहिष्णुं जनमसमानमनूर्जितं विवर्ज्य कृत-वसतिमिवाऽर्णवोपकण्ठे स्थिरम-तुलोन्नतिमूढ-तुङ्ग-मेघम्.
bhk_10.49,paryāyoktiḥ sphaṭhika-maṇi-gṛhaiḥ sa-ratna-dīpaiḥ prataruṇa-kinnara-gīta-nisvanaiś ca amara-pura-matiṃ surā'ṅganānāṃ dadhatama-duḥkhamanalpa-kalpa-vṛkṣam.,पर्यायोक्तिः स्फठिक-मणि-गृहैः स-रत्न-दीपैः प्रतरुण-किन्नर-गीत-निस्वनैश् च अमर-पुर-मतिं सुराऽङ्गनानां दधतम-दुःखमनल्प-कल्प-वृक्षम्.
bhk_10.50,samāhitam atha dadṛśurudīrṇa-dhūma-dhūmrāṃ diśamudadhi-vyavadhiṃ sameta-sītām saha-raghutanayāḥ plavaṅga-senāḥ pavana-sutā'ṅguli-darśitāmudakṣāḥ.,समाहितम् अथ ददृशुरुदीर्ण-धूम-धूम्रां दिशमुदधि-व्यवधिं समेत-सीताम् सह-रघुतनयाः प्लवङ्ग-सेनाः पवन-सुताऽङ्गुलि-दर्शितामुदक्षाः.
bhk_10.51,udāram jala-nidhimagaman mahendra-kuñjāt pracaya-tirohita-tigma-raśmi-bhāsaḥ salila-samudayair mahā-taraṅgair bhuvana-bhara-kṣamamapya-bhinna-velam,उदारम् जल-निधिमगमन् महेन्द्र-कुञ्जात् प्रचय-तिरोहित-तिग्म-रश्मि-भासः सलिल-समुदयैर् महा-तरङ्गैर् भुवन-भर-क्षममप्य-भिन्न-वेलम्
bhk_10.52,udārameva pṛthu-guru-maṇi-śukti-garbha-bhāsā glapita-rasā-tala-saṃbhṛtā'ndhakāram upahata-ravi-raśmi-vṛttimuccaiḥ pralaghu-pariplavamāna-vajra-jālaiḥ,उदारमेव पृथु-गुरु-मणि-शुक्ति-गर्भ-भासा ग्लपित-रसा-तल-संभृताऽन्धकारम् उपहत-रवि-रश्मि-वृत्तिमुच्चैः प्रलघु-परिप्लवमान-वज्र-जालैः
bhk_10.53,udārameva samupacita-jalaṃ vivardhamānai- ra-mala-sarit-salilair vibhāvarīṣu sphuṭamavagamayantamūḍha-vārīn śaśa-dhara-ratna-mayān mahendra-sānūn,उदारमेव समुपचित-जलं विवर्धमानै- र-मल-सरित्-सलिलैर् विभावरीषु स्फुटमवगमयन्तमूढ-वारीन् शश-धर-रत्न-मयान् महेन्द्र-सानून्
bhk_10.54,śliṣṭam bhuvana-bhara-sahāna-laṅghya-dhāmnaḥ puru-ruci-ratna-bhṛto gurūru-dehān śrama-vidhura-vilīna-kūrma-nakrān dadhatamudūḍha-bhuvo girīnahīṃś ca,श्लिष्टम् भुवन-भर-सहान-लङ्घ्य-धाम्नः पुरु-रुचि-रत्न-भृतो गुरूरु-देहान् श्रम-विधुर-विलीन-कूर्म-नक्रान् दधतमुदूढ-भुवो गिरीनहींश् च
bhk_10.55,śliṣṭameva pradadṛśururu-mukta-śīkaraughān vimala-maṇi-dyuti-saṃbhṛtendra-cāpān jala-muca iva dhīra-mandra-ghoṣān kṣiti-paritāpa-hṛto mahā-taraṅgān,श्लिष्टमेव प्रददृशुरुरु-मुक्त-शीकरौघान् विमल-मणि-द्युति-संभृतेन्द्र-चापान् जल-मुच इव धीर-मन्द्र-घोषान् क्षिति-परिताप-हृतो महा-तरङ्गान्
bhk_10.56,"hetu-śliṣṭam vidruma-maṇi-kṛta-bhūṣā muktā-phala-nikara-rañjitā''tmānaḥ babhurudaka-nāga-bhagnā velā-taṭa-śikhariṇo yatra,","हेतु-श्लिष्टम् विद्रुम-मणि-कृत-भूषा मुक्ता-फल-निकर-रञ्जिताऽऽत्मानः बभुरुदक-नाग-भग्ना वेला-तट-शिखरिणो यत्र,"
bhk_10.57,apahnutiḥ bhṛta-nikhila-rasā-talaḥ sa-ratnaḥ śikhari-samormi-tirohitā'ntarīkṣaḥ kuta iha paramā'rthato jalaugho jala-nidhimīyurataḥ sametya māyām,अपह्नुतिः भृत-निखिल-रसा-तलः स-रत्नः शिखरि-समोर्मि-तिरोहिताऽन्तरीक्षः कुत इह परमाऽर्थतो जलौघो जल-निधिमीयुरतः समेत्य मायाम्
bhk_10.58,viśeṣoktiḥ śaśi-rahitamapi prabhūta-kāntiṃ vibudha-hṛta-śriyamapya-naṣṭa-śobham mathitamapi surair divaṃ jalaughaiḥ samabhibhavantama-vikṣata-prabhāvam,विशेषोक्तिः शशि-रहितमपि प्रभूत-कान्तिं विबुध-हृत-श्रियमप्य-नष्ट-शोभम् मथितमपि सुरैर् दिवं जलौघैः समभिभवन्तम-विक्षत-प्रभावम्
bhk_10.59,vyāja-stutiḥ kṣiti-kula-giri-śeṣa-dig-gajendrān salila-gatāmiva nāvamudvahantam dhṛta-vidhura-dharaṃ mahā-varāhaṃ giri-guru-potramapīhitair jayantam,व्याज-स्तुतिः क्षिति-कुल-गिरि-शेष-दिग्-गजेन्द्रान् सलिल-गतामिव नावमुद्वहन्तम् धृत-विधुर-धरं महा-वराहं गिरि-गुरु-पोत्रमपीहितैर् जयन्तम्
bhk_10.60,upamā-rūpakam giri-parigata-cañcalā''pagā'ntaṃ jala-nivahaṃ dadhataṃ mano'bhirāmam galitamiva bhuvo vilokya rāmaṃ dharaṇi-dhara-stana-śukla-cīna-paṭṭam.,उपमा-रूपकम् गिरि-परिगत-चञ्चलाऽऽपगाऽन्तं जल-निवहं दधतं मनोऽभिरामम् गलितमिव भुवो विलोक्य रामं धरणि-धर-स्तन-शुक्ल-चीन-पट्टम्.
bhk_10.61,tulyayogitā a-parimita-mahā'dbhutair vicitraś cyuta-malinaḥ śucibhir mahāna-laṅghyaiḥ taru-mṛga-pati-lakṣmaṇa-kṣitīndraiḥ samadhigato jaladhiḥ paraṃ babhāse.,तुल्ययोगिता अ-परिमित-महाऽद्भुतैर् विचित्रश् च्युत-मलिनः शुचिभिर् महान-लङ्घ्यैः तरु-मृग-पति-लक्ष्मण-क्षितीन्द्रैः समधिगतो जलधिः परं बभासे.
bhk_10.62,nidarśanam na bhavati mahimā vinā vipatte- ravagamayanniva paśyataḥ payodhiḥ a-viratamabhavat kṣaṇe kṣaṇe 'sau śikhari-pṛthu-prathita-praśānta-vīciḥ.,निदर्शनम् न भवति महिमा विना विपत्ते- रवगमयन्निव पश्यतः पयोधिः अ-विरतमभवत् क्षणे क्षणे ऽसौ शिखरि-पृथु-प्रथित-प्रशान्त-वीचिः.
bhk_10.63,"virodhaḥ mṛdubhirapi bibheda puṣpa-bāṇaiś calaśiśirairapi mārutair dadāha raghu-tanayamanartha-paṇḍito 'sau, na ca madanaḥ kṣatamātatān, nā 'rciḥ","विरोधः मृदुभिरपि बिभेद पुष्प-बाणैश् चलशिशिरैरपि मारुतैर् ददाह रघु-तनयमनर्थ-पण्डितो ऽसौ, न च मदनः क्षतमाततान्, ना ऽर्चिः"
bhk_10.64,upameyopamā atha mṛdu-malina-prabhau dinā'nte jaladhi-samīpa-gatāvatīta-lokau anukṛtimitaretarasya mūrtyor dina-kara-rāghava-nandanāvakārṣṭām.,उपमेयोपमा अथ मृदु-मलिन-प्रभौ दिनाऽन्ते जलधि-समीप-गतावतीत-लोकौ अनुकृतिमितरेतरस्य मूर्त्योर् दिन-कर-राघव-नन्दनावकार्ष्टाम्.
bhk_10.65,sahoktiḥ apaharadiva sarvato vinodān dayita-gataṃ dadhadekadhā samādhim ghana-ruci vavṛdhe tato 'ndhakāraṃ saha raghu-nandana-manmathodayena.,सहोक्तिः अपहरदिव सर्वतो विनोदान् दयित-गतं दधदेकधा समाधिम् घन-रुचि ववृधे ततो ऽन्धकारं सह रघु-नन्दन-मन्मथोदयेन.
bhk_10.66,parivṛttiḥ adhi-jaladhi tamaḥ kṣipan himāṃśuḥ paridadṛśe 'tha dṛśāṃ kṛtā'vakāśaḥ vidadhadiva jagat punaḥ pralīnam. bhavati mahān hi parā'rtha eva sarvaḥ.,परिवृत्तिः अधि-जलधि तमः क्षिपन् हिमांशुः परिददृशे ऽथ दृशां कृताऽवकाशः विदधदिव जगत् पुनः प्रलीनम्. भवति महान् हि पराऽर्थ एव सर्वः.
bhk_10.67,"sa-sandehaḥ aśanirayamasau, kuto nirabhre. śita-śara-varṣama-sat tadapya-śārṅgam. iti madana-vaśo muhuḥ śaśā'ṅke raghu-tanayo, na ca niścikāya candram.","स-सन्देहः अशनिरयमसौ, कुतो निरभ्रे. शित-शर-वर्षम-सत् तदप्य-शार्ङ्गम्. इति मदन-वशो मुहुः शशाऽङ्के रघु-तनयो, न च निश्चिकाय चन्द्रम्."
bhk_10.68,"ananvayaḥ kumuda-vana-cayeṣu kīrṇa-raśmiḥ kṣata-timireśu ca dig-vadhū-mukheṣu viyati ca vilalāsa tad-vadindur, vilasati candramaso na yad-vadanyaḥ.","अनन्वयः कुमुद-वन-चयेषु कीर्ण-रश्मिः क्षत-तिमिरेशु च दिग्-वधू-मुखेषु वियति च विललास तद्-वदिन्दुर्, विलसति चन्द्रमसो न यद्-वदन्यः."
bhk_10.69,utprekṣā''vayavaḥ śaraṇamiva gataṃ tamo nikuñje viṭapi-nirākṛta-candra-raśmyarātau pṛthu-viṣama-śilā'ntarāla-saṃsthaṃ sa-jala-ghana-dyuti bhīta-vat sasāda.,उत्प्रेक्षाऽऽवयवः शरणमिव गतं तमो निकुञ्जे विटपि-निराकृत-चन्द्र-रश्म्यरातौ पृथु-विषम-शिलाऽन्तराल-संस्थं स-जल-घन-द्युति भीत-वत् ससाद.
bhk_10.70,saṃsṛṣṭiḥ atha nayana-mano-haro 'bhirāmaḥ smara iva citta-bhavo 'pya-vāma-śīlaḥ raghu-sutamanujo jagāda vācaṃ sa-jala-ghana-stanayitnu-tulya-ghoṣaḥ,संसृष्टिः अथ नयन-मनो-हरो ऽभिरामः स्मर इव चित्त-भवो ऽप्य-वाम-शीलः रघु-सुतमनुजो जगाद वाचं स-जल-घन-स्तनयित्नु-तुल्य-घोषः
bhk_10.71,"āśīḥ ""pati-vadha-parilupta-lola-keśīr nayana-jalā'pahṛtā'ñjanauṣṭha-rāgāḥ kuru ripu-vanitā, jahīhi śokaṃ, kva ca śaraṇaṃ jagatāṃ bhavān, kva mohaḥ","आशीः ""पति-वध-परिलुप्त-लोल-केशीर् नयन-जलाऽपहृताऽञ्जनौष्ठ-रागाः कुरु रिपु-वनिता, जहीहि शोकं, क्व च शरणं जगतां भवान्, क्व मोहः"
bhk_10.72,"hetuḥ adhigata-mahimā manuśya-loke vata sutarāmavasīdati pramādī, gaja-patiruru-śaila-śṛṅga-varṣmā gururavamajjati paṅka-bhāṅ, na dāru.","हेतुः अधिगत-महिमा मनुश्य-लोके वत सुतरामवसीदति प्रमादी, गज-पतिरुरु-शैल-शृङ्ग-वर्ष्मा गुरुरवमज्जति पङ्क-भाङ्, न दारु."
bhk_10.73,"nipuṇam boddhavyaṃ kimiva hi, yat tvayā na buddhaṃ, kiṃ vā te nimiṣitamapya-buddhi-pūrvam, labdhā''tmā tava sukṛtairaniṣṭa-śaṅkī snehaugho ghaṭayati māṃ tathāpi vaktum.""","निपुणम् बोद्धव्यं किमिव हि, यत् त्वया न बुद्धं, किं वा ते निमिषितमप्य-बुद्धि-पूर्वम्, लब्धाऽऽत्मा तव सुकृतैरनिष्ट-शङ्की स्नेहौघो घटयति मां तथापि वक्तुम्."""
bhk_10.74,saumitreriti vacanaṃ niśamya rāmo jṛmbhā-vān bhuja-yugalaṃ vibhajya nidrān adhyaṣṭhāc chiśayiṣayā pravāla-talpaṃ rakṣāyai prati-diśamādiśan plavaṅgān.,सौमित्रेरिति वचनं निशम्य रामो जृम्भा-वान् भुज-युगलं विभज्य निद्रान् अध्यष्ठाच् छिशयिषया प्रवाल-तल्पं रक्षायै प्रति-दिशमादिशन् प्लवङ्गान्.
bhk_11.1,1 athā 'stamāseduṣi manda-kāntau puṇya-kṣayeṇeva nidhau kalānām samālalambe ripu-mitra-kalpaiḥ padmaiḥ prahāsaḥ kumudair viṣādaḥ,१ अथा ऽस्तमासेदुषि मन्द-कान्तौ पुण्य-क्षयेणेव निधौ कलानाम् समाललम्बे रिपु-मित्र-कल्पैः पद्मैः प्रहासः कुमुदैर् विषादः
bhk_11.2,dūraṃ samāruhya divaḥ patantaṃ bhṛgorivenduṃ vihitopakāram baddhā 'nurāgo 'nupapāta tūrṇaṃ tārā-gaṇaḥ saṃbhṛta-śubhra-kīrtiḥ.,दूरं समारुह्य दिवः पतन्तं भृगोरिवेन्दुं विहितोपकारम् बद्धा ऽनुरागो ऽनुपपात तूर्णं तारा-गणः संभृत-शुभ्र-कीर्तिः.
bhk_11.3,"kva te kaṭākṣāḥ, kva vilāsavanti proktāni vā tāni mameti matvā laṅkā'ṅganānāmavabodha-kāle lulāmanāruhya gato 'staminduḥ.","क्व ते कटाक्षाः, क्व विलासवन्ति प्रोक्तानि वा तानि ममेति मत्वा लङ्काऽङ्गनानामवबोध-काले लुलामनारुह्य गतो ऽस्तमिन्दुः."
bhk_11.4,mānena talpeṣva-yathā-mukhīnā mithyā-prasuptair gamita-triyāmāḥ strībhir niśā'tikrama-vihvalābhir dṛṣṭe 'pi doṣe patayo 'nunītāḥ.,मानेन तल्पेष्व-यथा-मुखीना मिथ्या-प्रसुप्तैर् गमित-त्रियामाः स्त्रीभिर् निशाऽतिक्रम-विह्वलाभिर् दृष्टे ऽपि दोषे पतयो ऽनुनीताः.
bhk_11.5,īrśyā-virugṇāḥ sthira-baddha-mūlā nirasta-niḥśeṣa-śubha-pratānāḥ āpyāyitā netra-jala-prasekaiḥ prema-drumāḥ saṃruruhuḥ priyāṇām.,ईर्श्या-विरुग्णाः स्थिर-बद्ध-मूला निरस्त-निःशेष-शुभ-प्रतानाः आप्यायिता नेत्र-जल-प्रसेकैः प्रेम-द्रुमाः संरुरुहुः प्रियाणाम्.
bhk_11.6,tataḥ samāśaṅkita-viprayogaḥ punar-navībhūta-raso 'vitṛṣṇaḥ smarasya santaṃ punarukta-bhāvaṃ nā ''vartamānasya viveda lokaḥ.,ततः समाशङ्कित-विप्रयोगः पुनर्-नवीभूत-रसो ऽवितृष्णः स्मरस्य सन्तं पुनरुक्त-भावं ना ऽऽवर्तमानस्य विवेद लोकः.
bhk_11.7,vṛttau prakāśaṃ hṛdaye kṛtāyāṃ sukhena sarvendriya-saṃbhavena saṃkocamevā 'sahamānamasthā- da-śakta-vad vañcita-māni cakṣuḥ,वृत्तौ प्रकाशं हृदये कृतायां सुखेन सर्वेन्द्रिय-संभवेन संकोचमेवा ऽसहमानमस्था- द-शक्त-वद् वञ्चित-मानि चक्षुः
bhk_11.8,pīne bhaṭasyorasi vīkṣya bhugnāṃs tanu-tvacaḥ pāṇi-ruhān su-madhyā icchā-vibhaṅgā''kula-mānasatvād bhartre nakhebhyaś ca ciraṃ jujūre.,पीने भटस्योरसि वीक्ष्य भुग्नांस् तनु-त्वचः पाणि-रुहान् सु-मध्या इच्छा-विभङ्गाऽऽकुल-मानसत्वाद् भर्त्रे नखेभ्यश् च चिरं जुजूरे.
bhk_11.9,srastā'ṅga-ceṣṭo vinimīlitā'kṣaḥ svedā'mbu-romodgama-gamya-jīvaḥ a-śeṣa-naṣṭa-pratibhā-paṭutvo gāḍhopagūḍho dayitair jano 'bhūt.,स्रस्ताऽङ्ग-चेष्टो विनिमीलिताऽक्षः स्वेदाऽम्बु-रोमोद्गम-गम्य-जीवः अ-शेष-नष्ट-प्रतिभा-पटुत्वो गाढोपगूढो दयितैर् जनो ऽभूत्.
bhk_11.10,"tamaḥ, prasuptaṃ maraṇaṃ, sukhaṃ nu, mūrcchā nu, māyā nu manobhavasya, kiṃ tat kathaṃ vetyupalabdha-saṃjñā vikalpayanto 'pi na saṃpratīyuḥ.","तमः, प्रसुप्तं मरणं, सुखं नु, मूर्च्छा नु, माया नु मनोभवस्य, किं तत् कथं वेत्युपलब्ध-संज्ञा विकल्पयन्तो ऽपि न संप्रतीयुः."
bhk_11.11,"vakṣaḥ stanābhyāṃ, sukhamānanena gātrāṇi gātrair ghaṭayanna-mandam smarā'turo naiva tutoṣa lokaḥ, paryāptatā premṇi kuto viruddhā.","वक्षः स्तनाभ्यां, सुखमाननेन गात्राणि गात्रैर् घटयन्न-मन्दम् स्मराऽतुरो नैव तुतोष लोकः, पर्याप्तता प्रेम्णि कुतो विरुद्धा."
bhk_11.12,srastā'ṅga-yaṣṭiḥ parirabhyamāṇā saṃdṛśyamānā'pyupasaṃhṛtā'kṣī anūḍhamānā śayane navoḍhā paropakāraika-rasaiva tasthau.,स्रस्ताऽङ्ग-यष्टिः परिरभ्यमाणा संदृश्यमानाऽप्युपसंहृताऽक्षी अनूढमाना शयने नवोढा परोपकारैक-रसैव तस्थौ.
bhk_11.13,āliṅgitāyāḥ sahasā trapā-vāṃs trāsā'bhilāṣā'nugato ratā''dau viśvāsitāyā ramaṇena vadhvā vimarda-ramyo-madano babhūva.,आलिङ्गितायाः सहसा त्रपा-वांस् त्रासाऽभिलाषाऽनुगतो रताऽऽदौ विश्वासिताया रमणेन वध्वा विमर्द-रम्यो-मदनो बभूव.
bhk_11.14,sāmonmukhenā ''cchuritā priyeṇa datte 'tha kācit pulakena bhede antaḥ-prakopā'pagamād vilolā vaśīkṛtā kevala-vikrameṇa.,सामोन्मुखेना ऽऽच्छुरिता प्रियेण दत्ते ऽथ काचित् पुलकेन भेदे अन्तः-प्रकोपाऽपगमाद् विलोला वशीकृता केवल-विक्रमेण.
bhk_11.15,gurur dadhānā paruṣa-tvamanyā kāntā 'pi kāntendu-karā'bhimṛṣṭā prahlāditā candra-śileva tūrṇaṃ kṣobhāt sravat-svedajalā babhūva.,गुरुर् दधाना परुष-त्वमन्या कान्ता ऽपि कान्तेन्दु-कराऽभिमृष्टा प्रह्लादिता चन्द्र-शिलेव तूर्णं क्षोभात् स्रवत्-स्वेदजला बभूव.
bhk_11.16,śaśāṅka-nāthā'pagamena dhūmrāṃ mūrcchā-parītāmiva nir-vivekām tataḥ sakhīva prathitā'nurāgā prābodhayat dyāṃ madhurā'ruṇaśrīḥ,शशाङ्क-नाथाऽपगमेन धूम्रां मूर्च्छा-परीतामिव निर्-विवेकाम् ततः सखीव प्रथिताऽनुरागा प्राबोधयत् द्यां मधुराऽरुणश्रीः
bhk_11.17,a-vīta-tṛṣṇo 'tha paraspareṇa kṣaṇādivā''yāta-niśā'vasānaḥ duḥkhena lokaḥ paravānivā 'gāt samutsukaḥ svapna-niketanebhyaḥ,अ-वीत-तृष्णो ऽथ परस्परेण क्षणादिवाऽऽयात-निशाऽवसानः दुःखेन लोकः परवानिवा ऽगात् समुत्सुकः स्वप्न-निकेतनेभ्यः
bhk_11.18,ardhotthitā''liṅgita-sannimagno ruddhaḥ punar yān gamane 'nabhīpsuḥ vyājena niryāya punar nivṛttas tyaktā'nya-kāryaḥ sthita eva kaścit.,अर्धोत्थिताऽऽलिङ्गित-सन्निमग्नो रुद्धः पुनर् यान् गमने ऽनभीप्सुः व्याजेन निर्याय पुनर् निवृत्तस् त्यक्ताऽन्य-कार्यः स्थित एव कश्चित्.
bhk_11.19,tālena saṃpādita-sāmya-śobhaṃ śubhā'vadhānaṃ svara-baddha-rāgam padair gatā'rthaṃ nṛpa-mandireṣu prātar jagur maṅgala-vat taruṇyaḥ.,तालेन संपादित-साम्य-शोभं शुभाऽवधानं स्वर-बद्ध-रागम् पदैर् गताऽर्थं नृप-मन्दिरेषु प्रातर् जगुर् मङ्गल-वत् तरुण्यः.
bhk_11.20,duruttare paṅka ivā 'ndhakāre magnaṃ jagat santata-raśmi-rajjuḥ pranaṣṭa-mūrti-pravibhāgamudyan pratyujjahāreva tato vivasvān.,दुरुत्तरे पङ्क इवा ऽन्धकारे मग्नं जगत् सन्तत-रश्मि-रज्जुः प्रनष्ट-मूर्ति-प्रविभागमुद्यन् प्रत्युज्जहारेव ततो विवस्वान्.
bhk_11.21,pītauṣṭha-rāgāṇi hṛtā'ñjanāni bhāsvanti lolairalakair mukhāni prātaḥ kṛtā'rthāni yathā virejus tathā na pūrvedyuralaṃkṛtāni.,पीतौष्ठ-रागाणि हृताऽञ्जनानि भास्वन्ति लोलैरलकैर् मुखानि प्रातः कृताऽर्थानि यथा विरेजुस् तथा न पूर्वेद्युरलंकृतानि.
bhk_11.22,prajāgarā''tāmra-vilocanā'ntā nirañjanā'laktaka-patra-lekhāḥ tulyā ivā ''san parikheda-tanvyo vāsa-cyutāḥ sevita-manmathābhiḥ,प्रजागराऽऽताम्र-विलोचनाऽन्ता निरञ्जनाऽलक्तक-पत्र-लेखाः तुल्या इवा ऽऽसन् परिखेद-तन्व्यो वास-च्युताः सेवित-मन्मथाभिः
bhk_11.23,ābaddha-netrā'ñjana-paṅka-leśas tāmbūla-rāgaṃ bahulaṃ dadhānaḥ cakāra kānto 'pyadharo 'ṅganānāṃ sahoṣitānāṃ patibhir laghutvam.,आबद्ध-नेत्राऽञ्जन-पङ्क-लेशस् ताम्बूल-रागं बहुलं दधानः चकार कान्तो ऽप्यधरो ऽङ्गनानां सहोषितानां पतिभिर् लघुत्वम्.
bhk_11.24,cakṣūṃṣi kāntānyapi sā'ñjanāni tāmbūla-raktaṃ ca sa-rāgamoṣṭham kurvan sa-vāsaṃ ca su-gandhi vaktraṃ cakre janaḥ kevala-pakṣa-pātam.,चक्षूंषि कान्तान्यपि साऽञ्जनानि ताम्बूल-रक्तं च स-रागमोष्ठम् कुर्वन् स-वासं च सु-गन्धि वक्त्रं चक्रे जनः केवल-पक्ष-पातम्.
bhk_11.25,kṣatairasaṃcetita-danta-labdhaiḥ saṃbhoga-kāle 'vagataiḥ prabhāte a-śaṅkatā 'nyonya-kṛtaṃ vyalīkaṃ viyoga-bāhyo 'pi jano 'tirāgāt,क्षतैरसंचेतित-दन्त-लब्धैः संभोग-काले ऽवगतैः प्रभाते अ-शङ्कता ऽन्योन्य-कृतं व्यलीकं वियोग-बाह्यो ऽपि जनो ऽतिरागात्
bhk_11.26,netreṣubhiḥ saṃyuta-pakṣma-patraiḥ karṇā'nta-kṛṣṭairuru-keśa-śūlāḥ stanoru-cakrās tata-karṇa-pāśāḥ strī-yoddha-mukhyā jayino viceruḥ,नेत्रेषुभिः संयुत-पक्ष्म-पत्रैः कर्णाऽन्त-कृष्टैरुरु-केश-शूलाः स्तनोरु-चक्रास् तत-कर्ण-पाशाः स्त्री-योद्ध-मुख्या जयिनो विचेरुः
bhk_11.27,payo-dharāṃś candana-paṅka-digdhān vāsāṃsi cā 'mṛṣṭa-mṛjāni dṛṣṭvā strīṇāṃ sa-patnyo jahṛṣuḥ prabhāte mandāyamānā'nuśayair manobhiḥ,पयो-धरांश् चन्दन-पङ्क-दिग्धान् वासांसि चा ऽमृष्ट-मृजानि दृष्ट्वा स्त्रीणां स-पत्न्यो जहृषुः प्रभाते मन्दायमानाऽनुशयैर् मनोभिः
bhk_11.28,smarā''ture cetasi labdha-janmā rarāja lolo'pi guṇā'pahāryaḥ kutūhalān netra-gavākṣa-saṃsthaḥ paśyannivā 'nyonya-mukhāni rāgaḥ,स्मराऽऽतुरे चेतसि लब्ध-जन्मा रराज लोलोऽपि गुणाऽपहार्यः कुतूहलान् नेत्र-गवाक्ष-संस्थः पश्यन्निवा ऽन्योन्य-मुखानि रागः
bhk_11.29,gate 'tibhūmiṃ praṇaye prayuktā- na-buddhi-pūrvaṃ pariluptasaṃjñaḥ ātmā'nubhūtānapi nopacārān smarā''turaḥ saṃsmarati sma lokaḥ,गते ऽतिभूमिं प्रणये प्रयुक्ता- न-बुद्धि-पूर्वं परिलुप्तसंज्ञः आत्माऽनुभूतानपि नोपचारान् स्मराऽऽतुरः संस्मरति स्म लोकः
bhk_11.30,vastrairanatyulbaṇa-ramya-varṇair vilepanaiḥ saurabha-lakṣmaṇīyaiḥ āsyaiś ca lokaḥ paritoṣa-kāntai- rasūcayal labdha-padaṃ rahasyam.,वस्त्रैरनत्युल्बण-रम्य-वर्णैर् विलेपनैः सौरभ-लक्ष्मणीयैः आस्यैश् च लोकः परितोष-कान्तै- रसूचयल् लब्ध-पदं रहस्यम्.
bhk_11.31,prātastarāṃ candana-lipta-gātrāḥ pracchādya hastairadharān vadantaḥ śāmyan-nimeṣāḥ sutarāṃ yuvānaḥ prakāśayanti sma nigūhanīyam.,प्रातस्तरां चन्दन-लिप्त-गात्राः प्रच्छाद्य हस्तैरधरान् वदन्तः शाम्यन्-निमेषाः सुतरां युवानः प्रकाशयन्ति स्म निगूहनीयम्.
bhk_11.32,"sāmnaiva loke vijite 'pi vāme ! kimudyataṃ bhrū-dhanur-prasahyam, hantuṃ kṣamo vā vada locaneṣur digdho viṣeṇeva kimañjanena.","साम्नैव लोके विजिते ऽपि वामे ! किमुद्यतं भ्रू-धनुर्-प्रसह्यम्, हन्तुं क्षमो वा वद लोचनेषुर् दिग्धो विषेणेव किमञ्जनेन."
bhk_11.33,dantacchade prajvalitā'gni-kalpe tāmbūla-rāgas tṛṇa-bhāra-tulyaḥ nyastaḥ kimityūcurupeta-bhāvā goṣṭhīṣu nārīs taruṇīr yuvānaḥ.,दन्तच्छदे प्रज्वलिताऽग्नि-कल्पे ताम्बूल-रागस् तृण-भार-तुल्यः न्यस्तः किमित्यूचुरुपेत-भावा गोष्ठीषु नारीस् तरुणीर् युवानः.
bhk_11.34,sukhā'vagāhāni yutāni lakṣmyā śucīni saṃtāpa-harāṇyurūṇi prabuddha-nārī-mukha-paṅka-jāni prātaḥ sarāṃsīva gṛhāṇi rejuḥ.,सुखाऽवगाहानि युतानि लक्ष्म्या शुचीनि संताप-हराण्युरूणि प्रबुद्ध-नारी-मुख-पङ्क-जानि प्रातः सरांसीव गृहाणि रेजुः.
bhk_11.35,saṃmṛṣṭa-siktā'rcita-cāru-puṣpai- rāmoda-vad-dravya-sugandha-bhāgaiḥ lakṣmīr vijigye bhavanaiḥ sa-bhṛṅgaiḥ sevyasya devairapi nandanasya.,संमृष्ट-सिक्ताऽर्चित-चारु-पुष्पै- रामोद-वद्-द्रव्य-सुगन्ध-भागैः लक्ष्मीर् विजिग्ये भवनैः स-भृङ्गैः सेव्यस्य देवैरपि नन्दनस्य.
bhk_11.36,akṣṇoḥ patan nīla-saro-ja-lobhād bhṛṅgaḥ kareṇā 'lpa-dhiyā nirastaḥ dadaṃśa tāmrā'mbu-ruhā'bhisandhis trṇā''turaḥ pāṇi-tale 'pi dhṛṣṇuḥ.,अक्ष्णोः पतन् नील-सरो-ज-लोभाद् भृङ्गः करेणा ऽल्प-धिया निरस्तः ददंश ताम्राऽम्बु-रुहाऽभिसन्धिस् त्र्णाऽऽतुरः पाणि-तले ऽपि धृष्णुः.
bhk_11.37,vilola-tāṃ cakṣuṣi hasta-vepathuṃ bhruvor vibhaṅgaṃ stana-yugma-valgitam vibhūṣaṇānāṃ kvaṇitaṃ ca ṣaṭ-pado gurur yathā nṛtya-vidhau samādadhe.,विलोल-तां चक्षुषि हस्त-वेपथुं भ्रुवोर् विभङ्गं स्तन-युग्म-वल्गितम् विभूषणानां क्वणितं च षट्-पदो गुरुर् यथा नृत्य-विधौ समादधे.
bhk_11.38,athā 'nukūlān kula-dharma-saṃpado vidhāya veśān su-divaḥ purī-janaḥ. prabodha-kāle śāta-manyu-vidviṣaḥ pracakrame rāja-niketanaṃ prati.,अथा ऽनुकूलान् कुल-धर्म-संपदो विधाय वेशान् सु-दिवः पुरी-जनः. प्रबोध-काले शात-मन्यु-विद्विषः प्रचक्रमे राज-निकेतनं प्रति.
bhk_11.39,śailendra-śṛṅgebhya iva pravṛttā vegāj jalaughāḥ pura-mandirebhyaḥ āpūrya rathyāḥ sarito janaughā rājā'ṅganā'mbhodhimapūrayanta.,शैलेन्द्र-शृङ्गेभ्य इव प्रवृत्ता वेगाज् जलौघाः पुर-मन्दिरेभ्यः आपूर्य रथ्याः सरितो जनौघा राजाऽङ्गनाऽम्भोधिमपूरयन्त.
bhk_11.40,prabodha-kālāt tridaśendra-śatroḥ prāgūrdhva-śoṣaṃ pariśuṣyamāṇāḥ hīnā mahāntaś ca sama-tvamīyur dvāsa-sthairavajñā-puruṣā'kṣi-dṛṣtāḥ.,प्रबोध-कालात् त्रिदशेन्द्र-शत्रोः प्रागूर्ध्व-शोषं परिशुष्यमाणाः हीना महान्तश् च सम-त्वमीयुर् द्वास-स्थैरवज्ञा-पुरुषाऽक्षि-दृष्ताः.
bhk_11.41,gurūru-cañcat-kara-karṇa-jihvai- ravajñayā 'grā'ṅguli-saṃgṛhītaiḥ rakṣāmsyanāyāsa-hṛtairupāsthuḥ kapola-līnā'li-kulair gajendraiḥ.,गुरूरु-चञ्चत्-कर-कर्ण-जिह्वै- रवज्ञया ऽग्राऽङ्गुलि-संगृहीतैः रक्षाम्स्यनायास-हृतैरुपास्थुः कपोल-लीनाऽलि-कुलैर् गजेन्द्रैः.
bhk_11.42,nikṛtta-matta-dvipa-kumbha-māṃsaiḥ saṃpṛkta-muktair harayo'gra-pādaiḥ āninyire śreṇikṛtās tathā 'nyaiḥ parasparaṃ vāladhi-sannibaddhāḥ,निकृत्त-मत्त-द्विप-कुम्भ-मांसैः संपृक्त-मुक्तैर् हरयोऽग्र-पादैः आनिन्यिरे श्रेणिकृतास् तथा ऽन्यैः परस्परं वालधि-सन्निबद्धाः
bhk_11.43,upekṣitā deva-gaṇais trasadbhir niṣā-carair vīta-bhayair nikṛttāḥ tasminnadṛśyanta sura-drumāṇāṃ sa-jāla-puṣpa-stabakāḥ prakīrṇāḥ.,उपेक्षिता देव-गणैस् त्रसद्भिर् निषा-चरैर् वीत-भयैर् निकृत्ताः तस्मिन्नदृश्यन्त सुर-द्रुमाणां स-जाल-पुष्प-स्तबकाः प्रकीर्णाः.
bhk_11.44,nirākariṣṇur dvija-kuñjarāṇāṃ tṛṇīkṛtā'śeṣa-guṇo'ti-mohāt pāpā'śayānabhyudayā'rthamārcīt prāg brahma-rakṣaḥ-pravarān daśā''syaḥ,निराकरिष्णुर् द्विज-कुञ्जराणां तृणीकृताऽशेष-गुणोऽति-मोहात् पापाऽशयानभ्युदयाऽर्थमार्चीत् प्राग् ब्रह्म-रक्षः-प्रवरान् दशाऽऽस्यः
bhk_11.45,māyāvibhis trāsa-karair janānā- māptairupādāna-parairupetaḥ satāṃ vighātaika-rasairavikṣat sadaḥ parikṣobhita-bhūmi-bhāgam.,मायाविभिस् त्रास-करैर् जनाना- माप्तैरुपादान-परैरुपेतः सतां विघातैक-रसैरविक्षत् सदः परिक्षोभित-भूमि-भागम्.
bhk_11.46,vighṛta-niśita-śastrais tad yutaṃ yātudhānai- ruru-jaṭhara-mukhībhiḥ saṃkulaṃ rākṣasībhiḥ śvagaṇi-śata-vikīrṇaṃ vāgurā-van mṛgībhir vanamiva sa-bhayābhir deva-bandībhirāsīt.,विघृत-निशित-शस्त्रैस् तद् युतं यातुधानै- रुरु-जठर-मुखीभिः संकुलं राक्षसीभिः श्वगणि-शत-विकीर्णं वागुरा-वन् मृगीभिर् वनमिव स-भयाभिर् देव-बन्दीभिरासीत्.
bhk_11.47,jalada iva taḍitvān prājya-ratna-prabhābhiḥ prati-kakubhamudasyan nisvanaṃ dhīra-mandram śikharamiva sumerorāsanaṃ haimamuccair vividha-maṇi-vicitraṃ pronnataṃ so 'dhyatiṣthat,जलद इव तडित्वान् प्राज्य-रत्न-प्रभाभिः प्रति-ककुभमुदस्यन् निस्वनं धीर-मन्द्रम् शिखरमिव सुमेरोरासनं हैममुच्चैर् विविध-मणि-विचित्रं प्रोन्नतं सो ऽध्यतिष्थत्
bhk_12.1,2 tato vi-nidraṃ kṛta-devatā'rcaṃ dṛṣṭyaiva citta-praśamaṃ kirantam āviṣkṛtā'ṅga-pratikarma-ramyaṃ vibhīṣaṇaṃ vācamuvāca mātā,२ ततो वि-निद्रं कृत-देवताऽर्चं दृष्ट्यैव चित्त-प्रशमं किरन्तम् आविष्कृताऽङ्ग-प्रतिकर्म-रम्यं विभीषणं वाचमुवाच माता
bhk_12.2,"""prabādhamānasya jaganti dhīmaṃs ! tvaṃ sodarasyā'timadoddhatasya ānandano nāka-sadāṃ praśāntiṃ tūrṇaṃ viṣasyā'mṛta-vat kuruṣva.","""प्रबाधमानस्य जगन्ति धीमंस् ! त्वं सोदरस्याऽतिमदोद्धतस्य आनन्दनो नाक-सदां प्रशान्तिं तूर्णं विषस्याऽमृत-वत् कुरुष्व."
bhk_12.3,"kuryās tathā, yena jahāti sītāṃ viṣāda-nīhāra-parīta-mūrtim sthitāṃ kṣitau śānta-śikhā-pratānāṃ tārāmiva trāsa-karīṃ janasya.","कुर्यास् तथा, येन जहाति सीतां विषाद-नीहार-परीत-मूर्तिम् स्थितां क्षितौ शान्त-शिखा-प्रतानां तारामिव त्रास-करीं जनस्य."
bhk_12.4,"yāvan na saṃtrāsita-deva-saṃghaḥ piṇḍo viṣasyeva hareṇa bhīṣmaḥ saṃgrasyate 'sau puruṣā'dhipena, drutaṃ kulā''nanda ! yatasva tāvat.","यावन् न संत्रासित-देव-संघः पिण्डो विषस्येव हरेण भीष्मः संग्रस्यते ऽसौ पुरुषाऽधिपेन, द्रुतं कुलाऽऽनन्द ! यतस्व तावत्."
bhk_12.5,"hatā janasthāna sado nikāyāḥ, kṛtā jitotkhāta-bhaṭa-drumā pūḥ, sadāṃsi dagdhāni, vidheyamasmin yad bandhunā, tad ghaṭayasva tasmin.""","हता जनस्थान सदो निकायाः, कृता जितोत्खात-भट-द्रुमा पूः, सदांसि दग्धानि, विधेयमस्मिन् यद् बन्धुना, तद् घटयस्व तस्मिन्."""
bhk_12.6,"cikīrṣite pūrva-taraṃ sa tasmin, kṣemaṃ-kare 'rthe muhurīryamāṇaḥ mātrā 'timātraṃ śubhayaiva buddhyā ciraṃ sudhīrabhyadhikaṃ samādhāt.","चिकीर्षिते पूर्व-तरं स तस्मिन्, क्षेमं-करे ऽर्थे मुहुरीर्यमाणः मात्रा ऽतिमात्रं शुभयैव बुद्ध्या चिरं सुधीरभ्यधिकं समाधात्."
bhk_12.7,dauvārikā'bhyāhata-śakra-dūtaṃ sopāyanopasthita-loka-pālam sā''śaṅka-bhīṣmā''pta-viśan-niśāṭaṃ dvāraṃ yayau rāvaṇa-mandrirasya.,दौवारिकाऽभ्याहत-शक्र-दूतं सोपायनोपस्थित-लोक-पालम् साऽऽशङ्क-भीष्माऽऽप्त-विशन्-निशाटं द्वारं ययौ रावण-मन्द्रिरस्य.
bhk_12.8,dūrāt pratīhāra-nataḥ sa vārtāṃ pṛcchannanāvedita-saṃpraviṣṭaḥ sa-gauravaṃ datta-patho niśāṭai- raikṣiṣṭa śailā'gramivendraśatrum,दूरात् प्रतीहार-नतः स वार्तां पृच्छन्ननावेदित-संप्रविष्टः स-गौरवं दत्त-पथो निशाटै- रैक्षिष्ट शैलाऽग्रमिवेन्द्रशत्रुम्
bhk_12.9,kṛśānu-varṣmaṇyadhirūḍhamuccaiḥ siṃhāsane saṃkṣaya-megha-bhīmam nisarga-tīkṣṇaṃ nayana-sphuliṅgaṃ yugānta-vahneriva dhūma-rāśim,कृशानु-वर्ष्मण्यधिरूढमुच्चैः सिंहासने संक्षय-मेघ-भीमम् निसर्ग-तीक्ष्णं नयन-स्फुलिङ्गं युगान्त-वह्नेरिव धूम-राशिम्
bhk_12.10,prītyā 'pi dattekṣaṇa-sannipātaṃ bhayaṃ bhūjaṅgā'dhipa-vad dadhānam tamaḥ-samūhā''kṛtimapyaśeṣā- nūrjā jayantaṃ prathita-prakāśān.,प्रीत्या ऽपि दत्तेक्षण-सन्निपातं भयं भूजङ्गाऽधिप-वद् दधानम् तमः-समूहाऽऽकृतिमप्यशेषा- नूर्जा जयन्तं प्रथित-प्रकाशान्.
bhk_12.11,taṃ ratna-dāyaṃ jita-mṛtyu-lokā rātriṃ-carāḥ kānti-bhṛto 'nvasarpan pramukta-muktā-phalamambu-vāhaṃ saṃjāta-tṛṣṇā iva deva-mukhyāḥ.,तं रत्न-दायं जित-मृत्यु-लोका रात्रिं-चराः कान्ति-भृतो ऽन्वसर्पन् प्रमुक्त-मुक्ता-फलमम्बु-वाहं संजात-तृष्णा इव देव-मुख्याः.
bhk_12.12,sa kiṅkaraiḥ kalpitamiṅgita-jñaiḥ saṃbādhakaṃ pūrva-samāgatānām siṃhāsanopāśrita-cāru-bāhu- radhyāsta pīṭhaṃ vihita-praṇāmaḥ.,स किङ्करैः कल्पितमिङ्गित-ज्ञैः संबाधकं पूर्व-समागतानाम् सिंहासनोपाश्रित-चारु-बाहु- रध्यास्त पीठं विहित-प्रणामः.
bhk_12.13,tato daśā''syaḥ kṣubhitā'hi-kalpaṃ dīprā'ṅgulīyopalamūḍha-ratnam aneka-cañcan-nakha-kānti-jihvaṃ prasārya pāṇiṃ samitiṃ babhāṣe,ततो दशाऽऽस्यः क्षुभिताऽहि-कल्पं दीप्राऽङ्गुलीयोपलमूढ-रत्नम् अनेक-चञ्चन्-नख-कान्ति-जिह्वं प्रसार्य पाणिं समितिं बभाषे
bhk_12.14,"""śaktaiḥ suhṛdbhiḥ paridṛṣṭa-kāryai- rāmnātibhir nītiṣu buddhi-madbhiḥ yuṣmad-vidhaiḥ sārdhamupāya-vidbhiḥ sadhyanti kāryāṇi su-mantritāni.","""शक्तैः सुहृद्भिः परिदृष्ट-कार्यै- राम्नातिभिर् नीतिषु बुद्धि-मद्भिः युष्मद्-विधैः सार्धमुपाय-विद्भिः सध्यन्ति कार्याणि सु-मन्त्रितानि."
bhk_12.15,"upekṣite vāli-kharā''di-nāśe, dagdhe pure, 'kṣe nihate sa-bhṛtye, sainye dviṣāṃ sāgaramuttitīrṣā- va-nantaraṃ brūta, yadatra yuktam.""","उपेक्षिते वालि-खराऽऽदि-नाशे, दग्धे पुरे, ऽक्षे निहते स-भृत्ये, सैन्ये द्विषां सागरमुत्तितीर्षा- व-नन्तरं ब्रूत, यदत्र युक्तम्."""
bhk_12.16,bhujāṃ'sa-vakṣaḥ-sthala-kārmukā'sīn gadāś ca śūlāni ca yātudhānāḥ parāmṛśantaḥ prathitā'bhimānāḥ procuḥ prahasta-pramukhā daśā''syam.,भुजांऽस-वक्षः-स्थल-कार्मुकाऽसीन् गदाश् च शूलानि च यातुधानाः परामृशन्तः प्रथिताऽभिमानाः प्रोचुः प्रहस्त-प्रमुखा दशाऽऽस्यम्.
bhk_12.17,"""a-khaṇḍya-mānaṃ parikhaṇḍya śakraṃ tvaṃ paṇḍitaṃ-manyamudīrṇa-daṇḍaḥ narā''bhiyogaṃ nṛ-bhujāṃ pradhāna ! mantronmukhaḥ kiṃ nayase gurutvam.","""अ-खण्ड्य-मानं परिखण्ड्य शक्रं त्वं पण्डितं-मन्यमुदीर्ण-दण्डः नराऽऽभियोगं नृ-भुजां प्रधान ! मन्त्रोन्मुखः किं नयसे गुरुत्वम्."
bhk_12.18,"niryat-sphuliṅgā''kula-dhūma-rāśiṃ kiṃ brūhi bhūmau pinaṣāma bhānum, ā danta-niṣpīḍita-pītaminduṃ ṣṭhīvāma śuṣkekṣu-latā'sthi-kalpam.","निर्यत्-स्फुलिङ्गाऽऽकुल-धूम-राशिं किं ब्रूहि भूमौ पिनषाम भानुम्, आ दन्त-निष्पीडित-पीतमिन्दुं ष्ठीवाम शुष्केक्षु-लताऽस्थि-कल्पम्."
bhk_12.19,"sa-rāghavaiḥ kiṃ bata vānarais tair yaiḥ prātarāśo 'pi na kasyacin naḥ sa-sthāṇu-kailāsa-dhāra 'bhidhatsva, kiṃ dyauradho 'stu, kṣitirantarīkṣe.","स-राघवैः किं बत वानरैस् तैर् यैः प्रातराशो ऽपि न कस्यचिन् नः स-स्थाणु-कैलास-धार ऽभिधत्स्व, किं द्यौरधो ऽस्तु, क्षितिरन्तरीक्षे."
bhk_12.20,"cāpalya-yuktasya hareḥ kṛśānuḥ samedhito vāladhi-bhāk tvadīyaiḥ śastreṇa vadhyasya galannadhākṣīd rājan ! pramādena nijena laṅkām.""","चापल्य-युक्तस्य हरेः कृशानुः समेधितो वालधि-भाक् त्वदीयैः शस्त्रेण वध्यस्य गलन्नधाक्षीद् राजन् ! प्रमादेन निजेन लङ्काम्."""
bhk_12.21,athā 'ñcitoraskamudīrṇa-dṛṣṭiḥ kṛtvā vivakṣā-pravaṇaṃ śarīram vivṛtta-pāṇir vihitottarā'rthaṃ vibhīṣaṇo 'bhāṣata yātudhānān.,अथा ऽञ्चितोरस्कमुदीर्ण-दृष्टिः कृत्वा विवक्षा-प्रवणं शरीरम् विवृत्त-पाणिर् विहितोत्तराऽर्थं विभीषणो ऽभाषत यातुधानान्.
bhk_12.22,"""yuddhāya rājṇā subhṛtair bhavadbhiḥ saṃbhāvanāyāḥ sadṛśaṃ yaduktam, tat prāṇa-paṇyair vacanīyameva, prajñā tu mantre 'dhikṛtā, na śauryam.","""युद्धाय राज्णा सुभृतैर् भवद्भिः संभावनायाः सदृशं यदुक्तम्, तत् प्राण-पण्यैर् वचनीयमेव, प्रज्ञा तु मन्त्रे ऽधिकृता, न शौर्यम्."
bhk_12.23,"yac cāpi yatnā-''dṛta-mantra-vṛttir guru-tvamāyāti narā'bhiyogaḥ vaśīkṛtendrasya, kṛtottaro 'smin vidhvaṃsitā'śeṣa-puro hanūmān.","यच् चापि यत्ना-ऽऽदृत-मन्त्र-वृत्तिर् गुरु-त्वमायाति नराऽभियोगः वशीकृतेन्द्रस्य, कृतोत्तरो ऽस्मिन् विध्वंसिताऽशेष-पुरो हनूमान्."
bhk_12.24,"agniḥ pramādena dadāha laṅkāṃ vadhyasya dehe svayamedhitaś cet, vimṛśya tad deva-dhiyā 'bhidhatta brahmā'stra-bandho'pi yadi pramādaḥ","अग्निः प्रमादेन ददाह लङ्कां वध्यस्य देहे स्वयमेधितश् चेत्, विमृश्य तद् देव-धिया ऽभिधत्त ब्रह्माऽस्त्र-बन्धोऽपि यदि प्रमादः"
bhk_12.25,"jagantyameyā'dbhuta-bhāva-bhāñji, jitā'bhimānāś ca janā vicitrāḥ, kārye tu yatnaṃ kuruta prakṛṣṭaṃ, mā nīti-garbhān su-dhiyo 'vamandhvam.","जगन्त्यमेयाऽद्भुत-भाव-भाञ्जि, जिताऽभिमानाश् च जना विचित्राः, कार्ये तु यत्नं कुरुत प्रकृष्टं, मा नीति-गर्भान् सु-धियो ऽवमन्ध्वम्."
bhk_12.26,"vṛddhi-kṣaya-sthāna-gatāmajasraṃ vṛttiṃ jigīṣuḥ prasamīkṣamāṇaḥ ghaṭeta sandhyā''diṣu yo guṇeṣu, lakṣmīr na taṃ muñcati cañcalā 'pi.","वृद्धि-क्षय-स्थान-गतामजस्रं वृत्तिं जिगीषुः प्रसमीक्षमाणः घटेत सन्ध्याऽऽदिषु यो गुणेषु, लक्ष्मीर् न तं मुञ्चति चञ्चला ऽपि."
bhk_12.27,"upekṣaṇīyaiva parasya vṛddhiḥ pranaṣṭa-nīterajitendrayasya madā''di-yuktasya virāga-hetuḥ, sa-mūla-ghātaṃ vinihanti yā 'nte.","उपेक्षणीयैव परस्य वृद्धिः प्रनष्ट-नीतेरजितेन्द्रयस्य मदाऽऽदि-युक्तस्य विराग-हेतुः, स-मूल-घातं विनिहन्ति या ऽन्ते."
bhk_12.28,janā'nurāgeṇa yuto 'vasādaḥ phalā'nubandhaḥ sudhiyā ''tmano 'pi upekṣaṇīyo 'bhyupagamya saṃdhiṃ kāmā''di-ṣaḍ-varga-jitā 'dhipena.,जनाऽनुरागेण युतो ऽवसादः फलाऽनुबन्धः सुधिया ऽऽत्मनो ऽपि उपेक्षणीयो ऽभ्युपगम्य संधिं कामाऽऽदि-षड्-वर्ग-जिता ऽधिपेन.
bhk_12.29,"yadā vigṛhṇan na ca saṃdadhāno vṛddhiṃ kṣayaṃ cā 'nuguṇaṃ prapaśyet, āsīta rājā 'vasara-pratīkṣas tadā prayāsaṃ vitathaṃ na kuryāt.","यदा विगृह्णन् न च संदधानो वृद्धिं क्षयं चा ऽनुगुणं प्रपश्येत्, आसीत राजा ऽवसर-प्रतीक्षस् तदा प्रयासं वितथं न कुर्यात्."
bhk_12.30,saṃdhau sthito vā janayet sva-vṛddhiṃ hanyāt paraṃ vopaniṣatprayogaiḥ āśrāvayedasya janaṃ parair vā vigrāhya kuryādavahīna-saṃdhim.,संधौ स्थितो वा जनयेत् स्व-वृद्धिं हन्यात् परं वोपनिषत्प्रयोगैः आश्रावयेदस्य जनं परैर् वा विग्राह्य कुर्यादवहीन-संधिम्.
bhk_12.31,saṃdarśita-sneha-guṇaḥ sva-śatrūn vidveṣayan maṇḍalamasya bhindyāt ityevamādi pravidhāya saṃdhir vṛddher vidheyo 'dhigamābhyupāyaḥ.,संदर्शित-स्नेह-गुणः स्व-शत्रून् विद्वेषयन् मण्डलमस्य भिन्द्यात् इत्येवमादि प्रविधाय संधिर् वृद्धेर् विधेयो ऽधिगमाभ्युपायः.
bhk_12.32,matvā sahiṣṇūnaparopajapyān svakānadhiṣṭhāya jalā'nta-durgān drumā'dri-durlaṅghya-jalāpradhṛṣyān vardheta rājā ripu-vigraheṇa.,मत्वा सहिष्णूनपरोपजप्यान् स्वकानधिष्ठाय जलाऽन्त-दुर्गान् द्रुमाऽद्रि-दुर्लङ्घ्य-जलाप्रधृष्यान् वर्धेत राजा रिपु-विग्रहेण.
bhk_12.33,"śaknoti yo na dviṣato nihantuṃ, vihanyate nā 'pya-balair dviṣadbhiḥ, sa śvā-varāhaṃ kalahaṃ vidadhyā- dāsīta durgā''di vivardhayaṃś ca.","शक्नोति यो न द्विषतो निहन्तुं, विहन्यते ना ऽप्य-बलैर् द्विषद्भिः, स श्वा-वराहं कलहं विदध्या- दासीत दुर्गाऽऽदि विवर्धयंश् च."
bhk_12.34,"prayāṇa-mātreṇa pare prasādye varteta yānena kṛtā'bhirakṣaḥ, a-śaknuvan kartumarer vighātaṃ sva-karma-rakṣāṃ ca paraṃ ṣrayeta.","प्रयाण-मात्रेण परे प्रसाद्ये वर्तेत यानेन कृताऽभिरक्षः, अ-शक्नुवन् कर्तुमरेर् विघातं स्व-कर्म-रक्षां च परं ष्रयेत."
bhk_12.35,"ekena saṃdhiḥ, kalaho 'pareṇa kāryo 'bhito vā prasamīkṣya vṛddhim, evaṃ prayuñjīta jigīṣuretā nītīr vijānannahitā''tma-sāram.","एकेन संधिः, कलहो ऽपरेण कार्यो ऽभितो वा प्रसमीक्ष्य वृद्धिम्, एवं प्रयुञ्जीत जिगीषुरेता नीतीर् विजानन्नहिताऽऽत्म-सारम्."
bhk_12.36,"tvayā tu loke janito virāgaḥ, prakopitaṃ maṇḍalamindra-mukhyam, rāme tu rājan, viparītametat paśyāmi, tenā 'bhyadhikaṃ vipakṣam.","त्वया तु लोके जनितो विरागः, प्रकोपितं मण्डलमिन्द्र-मुख्यम्, रामे तु राजन्, विपरीतमेतत् पश्यामि, तेना ऽभ्यधिकं विपक्षम्."
bhk_12.37,"ekena vālī nihataḥ śareṇa suhṛt-tamas te, racitaś ca rājā yadaiva sugrīva-kapiḥ pareṇa, tadaiva kāryaṃ bhavato vinaṣṭam.","एकेन वाली निहतः शरेण सुहृत्-तमस् ते, रचितश् च राजा यदैव सुग्रीव-कपिः परेण, तदैव कार्यं भवतो विनष्टम्."
bhk_12.38,"prākāra-mātrā''varaṇaḥ prabhāvaḥ kharā''dibhir yo nihatais tavā'bhūt, laṅkāpradāhā'kṣa-vadha-dru-bhaṅgaiḥ klāmyatyasāvapyadhunā 'timātram.","प्राकार-मात्राऽऽवरणः प्रभावः खराऽऽदिभिर् यो निहतैस् तवाऽभूत्, लङ्काप्रदाहाऽक्ष-वध-द्रु-भङ्गैः क्लाम्यत्यसावप्यधुना ऽतिमात्रम्."
bhk_12.39,ṣaḍvarga-vaśyaḥ parimūḍha-bandhu- rucchinna-mitro viguṇairupetaḥ mā pāda-yuddhaṃ dvi-radena kārṣīr nama kṣitīndraṃ praṇatopabhogyam.,षड्वर्ग-वश्यः परिमूढ-बन्धु- रुच्छिन्न-मित्रो विगुणैरुपेतः मा पाद-युद्धं द्वि-रदेन कार्षीर् नम क्षितीन्द्रं प्रणतोपभोग्यम्.
bhk_12.40,"rāmo 'pi dārā''haraṇena tapto, vayaṃ hatair bandhubhirātma-tulyaiḥ, taptasya taptena yathā ''yaso naḥ saṃdhiḥ pareṇā 'stu, vimuñca sītām.","रामो ऽपि दाराऽऽहरणेन तप्तो, वयं हतैर् बन्धुभिरात्म-तुल्यैः, तप्तस्य तप्तेन यथा ऽऽयसो नः संधिः परेणा ऽस्तु, विमुञ्च सीताम्."
bhk_12.41,"saṃdhukṣitaṃ maṇḍala-caṇḍa-vātai- ramarṣa-tīkṣṇaṃ kṣiti-pāla-tejaḥ sāmā'mbhasā śāntimupaitu rājan ! prasīda, jīvāma sa-bandhu-bhṛtyāḥ.","संधुक्षितं मण्डल-चण्ड-वातै- रमर्ष-तीक्ष्णं क्षिति-पाल-तेजः सामाऽम्भसा शान्तिमुपैतु राजन् ! प्रसीद, जीवाम स-बन्धु-भृत्याः."
bhk_12.42,"a-pakva-kumbhāviva bhaṅga-bhājau rājanniyātāṃ maraṇaṃ samānau, vīrye sthitaḥ kiṃtu kṛtā'nurāgo rāmo bhavaṃś cottama-bhūri-vairī.","अ-पक्व-कुम्भाविव भङ्ग-भाजौ राजन्नियातां मरणं समानौ, वीर्ये स्थितः किंतु कृताऽनुरागो रामो भवंश् चोत्तम-भूरि-वैरी."
bhk_12.43,daṇḍena kośena ca manyase cet prakṛṣṭamātmānamares tathāpi riktasya pūrṇena vṛthā vināśaḥ pūrṇasya bhaṅge bahu hīyate tu.,दण्डेन कोशेन च मन्यसे चेत् प्रकृष्टमात्मानमरेस् तथापि रिक्तस्य पूर्णेन वृथा विनाशः पूर्णस्य भङ्गे बहु हीयते तु.
bhk_12.44,"kliṣṭā''tma-bhṛtyaḥ parimṛgya-sampan mānī yatetā 'pi sa-saṃśaye 'rthe, saṃdehamārohati yaḥ kṛtā'rtho, nūnaṃ ratiṃ tasya karoti na śrīḥ.","क्लिष्टाऽऽत्म-भृत्यः परिमृग्य-सम्पन् मानी यतेता ऽपि स-संशये ऽर्थे, संदेहमारोहति यः कृताऽर्थो, नूनं रतिं तस्य करोति न श्रीः."
bhk_12.45,"śakyānya-doṣāṇi mahā-phalāni samārabhetopanayan samāptim karmāṇi rājā vihitā'nurāgo, viparyaye syād vitathaḥ prayāsaḥ.","शक्यान्य-दोषाणि महा-फलानि समारभेतोपनयन् समाप्तिम् कर्माणि राजा विहिताऽनुरागो, विपर्यये स्याद् वितथः प्रयासः."
bhk_12.46,"jetuṃ na śakyo nṛ-patiḥ su-nītir doṣaḥ kṣayā''diḥ kalahe dhruvaś, ca phalaṃ na kiṃcin na śubhā samāptiḥ, kṛtā'nurāgaṃ bhūvi saṃtyajā 'rim.","जेतुं न शक्यो नृ-पतिः सु-नीतिर् दोषः क्षयाऽऽदिः कलहे ध्रुवश्, च फलं न किंचिन् न शुभा समाप्तिः, कृताऽनुरागं भूवि संत्यजा ऽरिम्."
bhk_12.47,"tvan-mitra-nāśo, nija-mitra-lābhaḥ, sameta-sainyaḥ sa ca mitra-kṛcchre bhogyo vaśaḥ paśya śareṇa śatroḥ prasādhito vāli-vadhe na ko 'rthaḥ","त्वन्-मित्र-नाशो, निज-मित्र-लाभः, समेत-सैन्यः स च मित्र-कृच्छ्रे भोग्यो वशः पश्य शरेण शत्रोः प्रसाधितो वालि-वधे न को ऽर्थः"
bhk_12.48,"lobhād bhayād vā 'bhigataḥ kapīndro na rāghavaṃ, yena bhaved vibhedyaḥ, sthitaḥ satāṃ vartmani labdha-rājyaḥ prati-priyaṃ so 'bhyagamac cikīrṣuḥ.","लोभाद् भयाद् वा ऽभिगतः कपीन्द्रो न राघवं, येन भवेद् विभेद्यः, स्थितः सतां वर्त्मनि लब्ध-राज्यः प्रति-प्रियं सो ऽभ्यगमच् चिकीर्षुः."
bhk_12.49,phalāśino nirjhara-kuñja-bhājo divyā'ṅganā'naṅgarasā'nabhijñāḥ nyag-jātayo ratna-varairalabhyā mukhyāḥ kapīnāmapi nopajapyāḥ.,फलाशिनो निर्झर-कुञ्ज-भाजो दिव्याऽङ्गनाऽनङ्गरसाऽनभिज्ञाः न्यग्-जातयो रत्न-वरैरलभ्या मुख्याः कपीनामपि नोपजप्याः.
bhk_12.50,kṛtā'bhiṣeko yuvarāja-rājye sugrīva-rājena sutā'viśeṣam tārā-vidheyena kathaṃ vikāraṃ tārā-suto yāsyati rākṣasā'rtham.,कृताऽभिषेको युवराज-राज्ये सुग्रीव-राजेन सुताऽविशेषम् तारा-विधेयेन कथं विकारं तारा-सुतो यास्यति राक्षसाऽर्थम्.
bhk_12.51,"paśyāmi rāmādadhikaṃ samaṃ vā nā 'nyaṃ, virodhe yamupāśrayema, dattvā varaṃ sā'nuśayaḥ svayambhū- rindrā''dayaḥ pūrva-taraṃ viruddhāḥ.","पश्यामि रामादधिकं समं वा ना ऽन्यं, विरोधे यमुपाश्रयेम, दत्त्वा वरं साऽनुशयः स्वयम्भू- रिन्द्राऽऽदयः पूर्व-तरं विरुद्धाः."
bhk_12.52,durgā''śritānāṃ bahunā 'pi rājan ! kālena pārṣṇigrahaṇā''di-hetuḥ durgoparodhaṃ na ca kurvato 'sti śatroś cireṇā 'pi daśā''sya ! hāniḥ,दुर्गाऽऽश्रितानां बहुना ऽपि राजन् ! कालेन पार्ष्णिग्रहणाऽऽदि-हेतुः दुर्गोपरोधं न च कुर्वतो ऽस्ति शत्रोश् चिरेणा ऽपि दशाऽऽस्य ! हानिः
bhk_12.53,"śastraṃ tarūrvī-dharamambu pānaṃ vṛttiḥ phalair, no gaja-vāji-nāryaḥ rāṣṭraṃ na paścān, na jano'bhirakṣyaḥ, kiṃ duḥsthamācakṣva bhavet pareṣām.","शस्त्रं तरूर्वी-धरमम्बु पानं वृत्तिः फलैर्, नो गज-वाजि-नार्यः राष्ट्रं न पश्चान्, न जनोऽभिरक्ष्यः, किं दुःस्थमाचक्ष्व भवेत् परेषाम्."
bhk_12.54,"saṃdhānamevā 'stu pareṇa tasmān, nā'nyo 'bhyupāyo 'sti nirūpyamāṇaḥ, nūnaṃ vi-saṃdhau tvayi sarvametan neṣyanti nāśaṃ kapayo 'cireṇa.""","संधानमेवा ऽस्तु परेण तस्मान्, नाऽन्यो ऽभ्युपायो ऽस्ति निरूप्यमाणः, नूनं वि-संधौ त्वयि सर्वमेतन् नेष्यन्ति नाशं कपयो ऽचिरेण."""
bhk_12.55,vibhīṣaṇoktaṃ bahu manyamānaḥ pronnamya dehaṃ pariṇāma-namram skhalad-valir vārdhaka-kampra-mūrdhā mātāmaho rāvaṇamityuvāca.,विभीषणोक्तं बहु मन्यमानः प्रोन्नम्य देहं परिणाम-नम्रम् स्खलद्-वलिर् वार्धक-कम्प्र-मूर्धा मातामहो रावणमित्युवाच.
bhk_12.56,"""ekaḥ padātiḥ puruṣo dhanuṣmān yo 'neka-māyāni viyad-gatāni rakṣaḥ-sahasrāṇi caturdaśā ''rdīt, kā tatra vo mānuṣa-mātra-śaṅkā.","""एकः पदातिः पुरुषो धनुष्मान् यो ऽनेक-मायानि वियद्-गतानि रक्षः-सहस्राणि चतुर्दशा ऽऽर्दीत्, का तत्र वो मानुष-मात्र-शङ्का."
bhk_12.57,brahmarṣibhir nūnamayaṃ sa-devaiḥ saṃtāpitau rātricara-kṣayāya narā''kṛtir vānara-sainyaśālī jagatya-jayyo vihito 'bhyupāyaḥ.,ब्रह्मर्षिभिर् नूनमयं स-देवैः संतापितौ रात्रिचर-क्षयाय नराऽऽकृतिर् वानर-सैन्यशाली जगत्य-जय्यो विहितो ऽभ्युपायः.
bhk_12.58,"vajrā'bhighātaira-virugṇa-mūrteḥ pheṇair jalānāmasurasya mūrdhnaḥ cakāra bhedaṃ mṛdubhir mahendro yathā, tathaitat kimapīti bodhyam.","वज्राऽभिघातैर-विरुग्ण-मूर्तेः फेणैर् जलानामसुरस्य मूर्ध्नः चकार भेदं मृदुभिर् महेन्द्रो यथा, तथैतत् किमपीति बोध्यम्."
bhk_12.59,"kva strī-viṣahyāḥ karajāḥ, kva vakṣo daityasya śailendra-śilā-viśālam, saṃpaśyataitad dyusadāṃ sunītaṃ, bibheda tais tan nara-siṃha-mūrtiḥ.","क्व स्त्री-विषह्याः करजाः, क्व वक्षो दैत्यस्य शैलेन्द्र-शिला-विशालम्, संपश्यतैतद् द्युसदां सुनीतं, बिभेद तैस् तन् नर-सिंह-मूर्तिः."
bhk_12.60,"pramāda-vāṃs tvaṃ kṣata-dharma-vartmā gato munīnāmapi śatru-bhāvam, kulasya śāntiṃ bahu manyase cet kuruṣva rājendra ! vibhīṣaṇoktam.""","प्रमाद-वांस् त्वं क्षत-धर्म-वर्त्मा गतो मुनीनामपि शत्रु-भावम्, कुलस्य शान्तिं बहु मन्यसे चेत् कुरुष्व राजेन्द्र ! विभीषणोक्तम्."""
bhk_12.61,ghoṣeṇa tena pratilabdha-saṃjño nidrā''vilā'kṣaḥ ṣruta-kārya-sāraḥ sphurad-ghanaḥ sā'mburivā 'ntarīkṣe vākyaṃ tato 'bhāṣata kumbhakarṇaḥ,घोषेण तेन प्रतिलब्ध-संज्ञो निद्राऽऽविलाऽक्षः ष्रुत-कार्य-सारः स्फुरद्-घनः साऽम्बुरिवा ऽन्तरीक्षे वाक्यं ततो ऽभाषत कुम्भकर्णः
bhk_12.62,"""kriyā-samārambha-gato 'bhyupāyo, nṛ-dravya-sampat saha-deśa-kalā, vipat-pratīkāra-yutā 'rtha-siddhir mantrā'ṅgametāni vadanti pañca.","""क्रिया-समारम्भ-गतो ऽभ्युपायो, नृ-द्रव्य-सम्पत् सह-देश-कला, विपत्-प्रतीकार-युता ऽर्थ-सिद्धिर् मन्त्राऽङ्गमेतानि वदन्ति पञ्च."
bhk_12.63,"na niścitā'rthaṃ samayaṃ ca deśaṃ kriyā'bhyupāyā''diṣu yo 'tiyāyāt, sa prāpnuyān mantra-phalaṃ na mānī kāle vipanne kṣaṇadā-carendra !","न निश्चिताऽर्थं समयं च देशं क्रियाऽभ्युपायाऽऽदिषु यो ऽतियायात्, स प्राप्नुयान् मन्त्र-फलं न मानी काले विपन्ने क्षणदा-चरेन्द्र !"
bhk_12.64,"auṣṇyaṃ tyajen madhya-gato 'pi bhānuḥ, śaityaṃ niśāyāmathavā hi-māṃśuḥ anartha-mūlaṃ bhuvanā'vamānī manye na mānaṃ piśitāśi-nātha !","औष्ण्यं त्यजेन् मध्य-गतो ऽपि भानुः, शैत्यं निशायामथवा हि-मांशुः अनर्थ-मूलं भुवनाऽवमानी मन्ये न मानं पिशिताशि-नाथ !"
bhk_12.65,tathā 'pi vaktuṃ prasabhaṃ yatante yan mad-vidhāḥ siddhimabhīpsavas tvām viloma-ceṣṭaṃ vihitā'vahāsāḥ parair hi tat sneha-mayais tamobhiḥ,तथा ऽपि वक्तुं प्रसभं यतन्ते यन् मद्-विधाः सिद्धिमभीप्सवस् त्वाम् विलोम-चेष्टं विहिताऽवहासाः परैर् हि तत् स्नेह-मयैस् तमोभिः
bhk_12.66,"krūrāḥ kriyāḥ, grāmya-sukheṣu saṅgaḥ, puṇyasya yaḥ saṃkṣaya-heturuktaḥ, niṣevito 'sau bhavatā 'timātraṃ phalatya-valgu dhruvameva rājan !","क्रूराः क्रियाः, ग्राम्य-सुखेषु सङ्गः, पुण्यस्य यः संक्षय-हेतुरुक्तः, निषेवितो ऽसौ भवता ऽतिमात्रं फलत्य-वल्गु ध्रुवमेव राजन् !"
bhk_12.67,"dattaṃ na kiṃ, ke viṣayā na bhuktāḥ, sthito 'smi vā kaṃ paribhūya noccaiḥ, itthaṃ kṛtā'rthasya mama dhruvaṃ syān mutyus tvadarthe yadi, kiṃ na labdham.","दत्तं न किं, के विषया न भुक्ताः, स्थितो ऽस्मि वा कं परिभूय नोच्चैः, इत्थं कृताऽर्थस्य मम ध्रुवं स्यान् मुत्युस् त्वदर्थे यदि, किं न लब्धम्."
bhk_12.68,"kiṃ durnayais tvayyuditair mṛṣā'rthair vīryeṇa vaktā 'smi raṇe samādhim."" tasmin prasupte punaritthamuktvā vibhīṣaṇo 'bhāṣata rākṣasendram.","किं दुर्नयैस् त्वय्युदितैर् मृषाऽर्थैर् वीर्येण वक्ता ऽस्मि रणे समाधिम्."" तस्मिन् प्रसुप्ते पुनरित्थमुक्त्वा विभीषणो ऽभाषत राक्षसेन्द्रम्."
bhk_12.69,"""nimitta-śūnyaiḥ sthagitā rajobhir diśo, marudbhir vikṛtair vilolaiḥ svabhāva-hīnair mṛga-pakṣi-ghoṣaiḥ krandanti bhartāramivā 'bhipannam","""निमित्त-शून्यैः स्थगिता रजोभिर् दिशो, मरुद्भिर् विकृतैर् विलोलैः स्वभाव-हीनैर् मृग-पक्षि-घोषैः क्रन्दन्ति भर्तारमिवा ऽभिपन्नम्"
bhk_12.70,utpāta-jaṃ chidramasau vivasvān vyādāya vaktrā''kṛti loka-bhīṣmam attuṃ janān dhūsara-raśmi-rāśiḥ siṃho yathā kīrṇa-saṭo 'bhyudeti.,उत्पात-जं छिद्रमसौ विवस्वान् व्यादाय वक्त्राऽऽकृति लोक-भीष्मम् अत्तुं जनान् धूसर-रश्मि-राशिः सिंहो यथा कीर्ण-सटो ऽभ्युदेति.
bhk_12.71,"mārgaṃ gato gotra-gurur bhṛgūṇā- magastinā 'dhyāsita-vindhya-śṛṅgam, saṃdṛśyate śakra-purohito 'hni, kṣmāṃ kampayantyo nipatanti colkāḥ","मार्गं गतो गोत्र-गुरुर् भृगूणा- मगस्तिना ऽध्यासित-विन्ध्य-शृङ्गम्, संदृश्यते शक्र-पुरोहितो ऽह्नि, क्ष्मां कम्पयन्त्यो निपतन्ति चोल्काः"
bhk_12.72,māṃsaṃ hatānāmiva rākṣasānā- māśaṃsavaḥ krūra-giro ruvantaḥ kravyā'śino dīpta-kṛśānu-vaktrā bhrāmyantya-bhītāḥ paritaḥ puraṃ naḥ,मांसं हतानामिव राक्षसाना- माशंसवः क्रूर-गिरो रुवन्तः क्रव्याऽशिनो दीप्त-कृशानु-वक्त्रा भ्राम्यन्त्य-भीताः परितः पुरं नः
bhk_12.73,"payo ghaṭodhnīrapi gā duhanti mandaṃ vi-varṇaṃ vi-rasaṃ ca gopāḥ, havyeṣu kīṭopajanaḥ sa-keśo na dīpyate 'gniḥ su-samindhano 'pi.","पयो घटोध्नीरपि गा दुहन्ति मन्दं वि-वर्णं वि-रसं च गोपाः, हव्येषु कीटोपजनः स-केशो न दीप्यते ऽग्निः सु-समिन्धनो ऽपि."
bhk_12.74,"tasmāt kuru tvaṃ pratikāramasmin snehān mayā rāvaṇa ! bhāṣyamāṇaḥ, vadanti duḥkhaṃ hyanujīvi-vṛtte sthitāḥ padasthaṃ pariṇāma-pathyam.","तस्मात् कुरु त्वं प्रतिकारमस्मिन् स्नेहान् मया रावण ! भाष्यमाणः, वदन्ति दुःखं ह्यनुजीवि-वृत्ते स्थिताः पदस्थं परिणाम-पथ्यम्."
bhk_12.75,"virugṇa-saṃkīrṇa-vipanna-bhinnaiḥ pakṣuṇṇa-saṃhrīṇa-śitā'stra-vṛkṇaiḥ yāvan narā'śair na ripuḥ śava'śān saṃtarpayatyānama tāvadasmai.""","विरुग्ण-संकीर्ण-विपन्न-भिन्नैः पक्षुण्ण-संह्रीण-शिताऽस्त्र-वृक्णैः यावन् नराऽशैर् न रिपुः शवऽशान् संतर्पयत्यानम तावदस्मै."""
bhk_12.76,bhrū-bhaṅgamādhāya vihāya dhairyaṃ vibhīṣaṇaṃ bhīṣaṇa-rūkṣa-cakṣuḥ giraṃ jagādogra-padāmudagraḥ svaṃ sphāvayan śakra-ripuḥ prabhāvam.,भ्रू-भङ्गमाधाय विहाय धैर्यं विभीषणं भीषण-रूक्ष-चक्षुः गिरं जगादोग्र-पदामुदग्रः स्वं स्फावयन् शक्र-रिपुः प्रभावम्.
bhk_12.77,"""śilā tariṣyatyudake na parṇaṃ, dhvāntaṃ raveḥ syantsyati, vahnirindoḥ, jetā paro 'haṃ yudhi jeṣyamāṇas tulyāni manyasva pulastya-naptaḥ !","""शिला तरिष्यत्युदके न पर्णं, ध्वान्तं रवेः स्यन्त्स्यति, वह्निरिन्दोः, जेता परो ऽहं युधि जेष्यमाणस् तुल्यानि मन्यस्व पुलस्त्य-नप्तः !"
bhk_12.78,"a-nirvṛtaṃ bhūtiṣu gūḍha-vairaṃ satkāra-kāle 'pi kṛtā 'bhyasūyam vibhinna-karmā''śaya-vāk kule no mā jñāti-celaṃ, bhuvi kasyacid bhūt","अ-निर्वृतं भूतिषु गूढ-वैरं सत्कार-काले ऽपि कृता ऽभ्यसूयम् विभिन्न-कर्माऽऽशय-वाक् कुले नो मा ज्ञाति-चेलं, भुवि कस्यचिद् भूत्"
bhk_12.79,"icchantyabhīkṣṇaṃ kṣayamātmano 'pi na jñātayas tulya-kulasya lakṣmīm namanti śatrūn, na ca bandhu-vṛddhiṃ saṃtapyamānair hṛdayaiḥ sahante.","इच्छन्त्यभीक्ष्णं क्षयमात्मनो ऽपि न ज्ञातयस् तुल्य-कुलस्य लक्ष्मीम् नमन्ति शत्रून्, न च बन्धु-वृद्धिं संतप्यमानैर् हृदयैः सहन्ते."
bhk_12.80,"tvayā'dya laṅkā'bhibhave 'ti-harṣād duṣṭo 'ti-mātraṃ vivṛto 'ntarātmā, dhik tvāṃ, mṛṣā te mayi dustha-buddhir"" vadannidaṃ tasya dadau sa pārṣṇim.","त्वयाऽद्य लङ्काऽभिभवे ऽति-हर्षाद् दुष्टो ऽति-मात्रं विवृतो ऽन्तरात्मा, धिक् त्वां, मृषा ते मयि दुस्थ-बुद्धिर्"" वदन्निदं तस्य ददौ स पार्ष्णिम्."
bhk_12.81,"tataḥ sa kopaṃ kṣamayā nigrhṇan, dhairyeṇa manyuṃ, vinayena garvam, mohaṃ dhiyotsāha-vaśādaśaktiṃ, samaṃ caturbhiḥ sacivairudasthāt.","ततः स कोपं क्षमया निग्र्ह्णन्, धैर्येण मन्युं, विनयेन गर्वम्, मोहं धियोत्साह-वशादशक्तिं, समं चतुर्भिः सचिवैरुदस्थात्."
bhk_12.82,"uvāca cainaṃ kṣaṇadā-carendraṃ ""sukhaṃ mahā-rāja ! vinā mayā ''ssva. mūrkhā''turaḥ pathya-kaṭūnanaśnan yat sā''mayo''sau, bhiṣajāṃ na doṣaḥ","उवाच चैनं क्षणदा-चरेन्द्रं ""सुखं महा-राज ! विना मया ऽऽस्स्व. मूर्खाऽऽतुरः पथ्य-कटूननश्नन् यत् साऽऽमयोऽऽसौ, भिषजां न दोषः"
bhk_12.83,"karoti vairaṃ sphuṭamucyamānaḥ, pratuṣyati śrotra-sukhaira-pathyaiḥ viveka-śūnyaḥ prabhurātma-mānī, mahānanarthaḥ suhṛdāṃ batā 'yam.","करोति वैरं स्फुटमुच्यमानः, प्रतुष्यति श्रोत्र-सुखैर-पथ्यैः विवेक-शून्यः प्रभुरात्म-मानी, महाननर्थः सुहृदां बता ऽयम्."
bhk_12.84,"krīḍan bhujaṅgena gṛhā'nupātaṃ kaścid yathā jīvati saṃśaya-sthaḥ, saṃsevamāno nṛ-patiṃ pra-mūḍhaṃ tathaiva yaj jīvati, so 'sya lābhaḥ.","क्रीडन् भुजङ्गेन गृहाऽनुपातं कश्चिद् यथा जीवति संशय-स्थः, संसेवमानो नृ-पतिं प्र-मूढं तथैव यज् जीवति, सो ऽस्य लाभः."
bhk_12.85,"dattaḥ sva-doṣair bhavatā prahāraḥ pādena dharmye pathi me sthitasya, sa cintanīyaḥ saha mantri-mukhyaiḥ kasyā ''vayor lāghavamādadhātu.","दत्तः स्व-दोषैर् भवता प्रहारः पादेन धर्म्ये पथि मे स्थितस्य, स चिन्तनीयः सह मन्त्रि-मुख्यैः कस्या ऽऽवयोर् लाघवमादधातु."
bhk_12.86,iti vacanamasau rajani-cara-patiṃ bahu-guṇamasakṛt prasabhamabhidadhat niragamada-bhayaḥ puruṣa-ripu-purān nara-pati-caraṇau navitumari-nutau.,इति वचनमसौ रजनि-चर-पतिं बहु-गुणमसकृत् प्रसभमभिदधत् निरगमद-भयः पुरुष-रिपु-पुरान् नर-पति-चरणौ नवितुमरि-नुतौ.
bhk_12.87,atha tamupagataṃ vidita-sucaritaṃ pavana-suta-girā giri-guru-hṛdayaḥ nṛ-patiramadayan mudita-parijanaṃ sva-pura-pati-karaiḥ salila-samudayaiḥ.,अथ तमुपगतं विदित-सुचरितं पवन-सुत-गिरा गिरि-गुरु-हृदयः नृ-पतिरमदयन् मुदित-परिजनं स्व-पुर-पति-करैः सलिल-समुदयैः.
bhk_13.1,3 cāru-samīraṇa-ramaṇe hariṇa-kalaṅka-kiraṇā''valī-sa-vilāsā ābaddha-rāma-mohā velā-mūle vibhāvarī parihīṇā.,३ चारु-समीरण-रमणे हरिण-कलङ्क-किरणाऽऽवली-स-विलासा आबद्ध-राम-मोहा वेला-मूले विभावरी परिहीणा.
bhk_13.2,baddho vāsara-saṅge bhīmo rāmeṇa lavaṇa-salilā''vāse sahasā saṃrambha-raso dūrā''rūḍha-ravi-maṇḍala-samo lole.,बद्धो वासर-सङ्गे भीमो रामेण लवण-सलिलाऽऽवासे सहसा संरम्भ-रसो दूराऽऽरूढ-रवि-मण्डल-समो लोले.
bhk_13.3,gāḍha-guru-puṅkha-pīḍā- sa-dhūma-salilā'ri-saṃbhava-mahā-bāṇe āruḍhā saṃdehaṃ rāme sa-mahī-dhāra mahī sa-phaṇi-sabhā.,गाढ-गुरु-पुङ्ख-पीडा- स-धूम-सलिलाऽरि-संभव-महा-बाणे आरुढा संदेहं रामे स-मही-धार मही स-फणि-सभा.
bhk_13.4,ghora-jala-danti-saṃkula- maṭṭa-mahāpaṅka-kāhala-jalā''vāsam ārīṇaṃ lavaṇa-jalaṃ samiddha-phala-bāṇa-viddhi-ghora-phaṇi-varam,घोर-जल-दन्ति-संकुल- मट्ट-महापङ्क-काहल-जलाऽऽवासम् आरीणं लवण-जलं समिद्ध-फल-बाण-विद्धि-घोर-फणि-वरम्
bhk_13.5,sa-bhayaṃ pariharamāṇo mahā'hi-saṃcāra-bhāsuraṃ salila-gaṇam ārūḍho lavaṇa-jalo jala-tīraṃ hari-balā''gama-vilola-guham,स-भयं परिहरमाणो महाऽहि-संचार-भासुरं सलिल-गणम् आरूढो लवण-जलो जल-तीरं हरि-बलाऽऽगम-विलोल-गुहम्
bhk_13.6,cañcala-taru-hariṇa-gaṇaṃ bahu-kusumā''bandha-baddha-rāmā''vāsam hari-pallava-taru-jālaṃ tuṅgoru-samiddha-taru-vara-hima-cchāyam,चञ्चल-तरु-हरिण-गणं बहु-कुसुमाऽऽबन्ध-बद्ध-रामाऽऽवासम् हरि-पल्लव-तरु-जालं तुङ्गोरु-समिद्ध-तरु-वर-हिम-च्छायम्
bhk_13.7,vara-vāranaṃ salila-bhareṇa giri-mahī-maṇḍala-saṃvara-vāraṇam vasudhāryaṃ tuṅga-taraṅga-saṅga-parihīṇa-lola-vasudhā-rayam,वर-वारनं सलिल-भरेण गिरि-मही-मण्डल-संवर-वारणम् वसुधार्यं तुङ्ग-तरङ्ग-सङ्ग-परिहीण-लोल-वसुधा-रयम्
bhk_13.8,kulakam etāni sapta saṃkīrṇāni praṇipatya tato vacanaṃ jagāda hitamāyato patir vārīṇām gaṅgā'valambi-bāhū rāmaṃ bahaloru-hari-tamāla-cchāyam.,कुलकम् एतानि सप्त संकीर्णानि प्रणिपत्य ततो वचनं जगाद हितमायतो पतिर् वारीणाम् गङ्गाऽवलम्बि-बाहू रामं बहलोरु-हरि-तमाल-च्छायम्.
bhk_13.9,"pūrvā'rdhaṃ niravadyam ""tuṅgā giri-vara-dehā, a-gamaṃ salilaṃ, samīraṇo rasa-hārī, a-himo ravi-kiraṇa-gaṇo, māyā saṃsāra-kāraṇaṃ te paramā.","पूर्वाऽर्धं निरवद्यम् ""तुङ्गा गिरि-वर-देहा, अ-गमं सलिलं, समीरणो रस-हारी, अ-हिमो रवि-किरण-गणो, माया संसार-कारणं ते परमा."
bhk_13.10,"āyāsa-saṃbhavāruṇa ! saṃhara saṃhāra-hima-hara-sama-cchāyam bāṇaṃ, vāri-samūhaṃ saṃgaccha purāṇa-cāru-dehā''vāsam.","आयास-संभवारुण ! संहर संहार-हिम-हर-सम-च्छायम् बाणं, वारि-समूहं संगच्छ पुराण-चारु-देहाऽऽवासम्."
bhk_13.11,a-sulabha-hari-saṃcāraṃ jala-mūlaṃ bahala-paṅka-ruddhā''yāmam bhaṇa kiṃ jala-parihīṇaṃ su-gamaṃ timi-kambu-vāri-vāraṇa-bhīmam.,अ-सुलभ-हरि-संचारं जल-मूलं बहल-पङ्क-रुद्धाऽऽयामम् भण किं जल-परिहीणं सु-गमं तिमि-कम्बु-वारि-वारण-भीमम्.
bhk_13.12,gantuṃ laṅkā-tīraṃ baddha-mahāsalila-saṃcareṇa sa-helam taru-hariṇā giri-jālaṃ vahantu giri-bhāra-saṃsahā guru-deham.,गन्तुं लङ्का-तीरं बद्ध-महासलिल-संचरेण स-हेलम् तरु-हरिणा गिरि-जालं वहन्तु गिरि-भार-संसहा गुरु-देहम्.
bhk_13.13,hara-hāsa-ruddha-vigamaṃ para-kaṇṭha-gaṇaṃ mahā''hava-samārambhe chindantu rāma-bāṇā gambhīre me jale mahā-giri-baddhe.,हर-हास-रुद्ध-विगमं पर-कण्ठ-गणं महाऽऽहव-समारम्भे छिन्दन्तु राम-बाणा गम्भीरे मे जले महा-गिरि-बद्धे.
bhk_13.14,gacchantu cāru-hāsā vīra-rasā''bandha-ruddha-bhaya-saṃbandham hantuṃ bahu-bāhu-balaṃ hari-kariṇo giri-varoru-dehaṃ sahasā.,गच्छन्तु चारु-हासा वीर-रसाऽऽबन्ध-रुद्ध-भय-संबन्धम् हन्तुं बहु-बाहु-बलं हरि-करिणो गिरि-वरोरु-देहं सहसा.
bhk_13.15,etāni ṣaṭ saṃkīrṇāni jigamiṣayā saṃyuktā bahūva kapi-vāhinī mate dāśaratheḥ buddha-jalā''laya-cittā giri-haraṇā''rambha-saṃbhava-samālolā.,एतानि षट् संकीर्णानि जिगमिषया संयुक्ता बहूव कपि-वाहिनी मते दाशरथेः बुद्ध-जलाऽऽलय-चित्ता गिरि-हरणाऽऽरम्भ-संभव-समालोला.
bhk_13.16,pūrvā'rdhaṃ niravadyam guru-giri-vara-haraṇa-sahaṃ saṃhāra-himāri-piṅgalaṃ rāma-balam ārūḍhaṃ sahasā khaṃ varuṇā''laya-vimala-salila-gaṇa-gambhīram,पूर्वाऽर्धं निरवद्यम् गुरु-गिरि-वर-हरण-सहं संहार-हिमारि-पिङ्गलं राम-बलम् आरूढं सहसा खं वरुणाऽऽलय-विमल-सलिल-गण-गम्भीरम्
bhk_13.17,avagāḍhaṃ giri-jālaṃ tuṅga-mahā-bhitti-ruddha-sura-saṃcāram a-bhayahari-rāsa-bhīmaṃ kari-parimala-cāru-bahala-kandara-salilam.,अवगाढं गिरि-जालं तुङ्ग-महा-भित्ति-रुद्ध-सुर-संचारम् अ-भयहरि-रास-भीमं करि-परिमल-चारु-बहल-कन्दर-सलिलम्.
bhk_13.18,ali-gaṇa-vilola-kusumaṃ sa-kamala-jala-matta-kurara-kāraṇḍava-gaṇam phaṇi-saṃkula-bhīma-guhaṃ kari-danta-samūḍha-sa-rasa-vasudhā-khaṇḍam,अलि-गण-विलोल-कुसुमं स-कमल-जल-मत्त-कुरर-कारण्डव-गणम् फणि-संकुल-भीम-गुहं करि-दन्त-समूढ-स-रस-वसुधा-खण्डम्
bhk_13.19,aravinda-reṇu-piñjara- sārasa-rava-hāri-vimala-bahu-cāru-jalam ravi-maṇi-saṃbhava-hima-hara- samāgamā''baddha-bahula-sura-taru-dhūpam,अरविन्द-रेणु-पिञ्जर- सारस-रव-हारि-विमल-बहु-चारु-जलम् रवि-मणि-संभव-हिम-हर- समागमाऽऽबद्ध-बहुल-सुर-तरु-धूपम्
bhk_13.20,hari-rava-vilola-vāraṇa- gambhīrā''baddha-sa-rasa-puru-saṃrāvam ghoṇā-saṃgama-paṅkā''- vila-subala-bhara-mahoru-varāham.,हरि-रव-विलोल-वारण- गम्भीराऽऽबद्ध-स-रस-पुरु-संरावम् घोणा-संगम-पङ्काऽऽ- विल-सुबल-भर-महोरु-वराहम्.
bhk_13.21,etāni pañca saṃkīrnāni uccakhnuḥ parirabdhān kapi-saṅghā bāhubhis tato bhūmi-bhṛtaḥ niṣpaṣṭa-śeṣa-mūrdhnaḥ śṛṅga-vikīrṇoṣṇa-raśmi-nakṣatra-gaṇān.,एतानि पञ्च संकीर्नानि उच्चख्नुः परिरब्धान् कपि-सङ्घा बाहुभिस् ततो भूमि-भृतः निष्पष्ट-शेष-मूर्ध्नः शृङ्ग-विकीर्णोष्ण-रश्मि-नक्षत्र-गणान्.
bhk_13.22,sarvaṃ niravadyam tuṅga-mahā-giri-subharā bāhu-samāruddha-bhidura-ṭaṅkā bahudhā lavaṇa-jala-bandha-kāmā ārūḍhā ambaraṃ mahā-pariṇāham,सर्वं निरवद्यम् तुङ्ग-महा-गिरि-सुभरा बाहु-समारुद्ध-भिदुर-टङ्का बहुधा लवण-जल-बन्ध-कामा आरूढा अम्बरं महा-परिणाहम्
bhk_13.23,bahu-dhavala-vāri-vāhaṃ vimalā''yasa-mahā'si-deha-cchāyam baddha-vihaṅgama-mālaṃ hima-girimiva matta-kurara-rava-saṃbaddham,बहु-धवल-वारि-वाहं विमलाऽऽयस-महाऽसि-देह-च्छायम् बद्ध-विहङ्गम-मालं हिम-गिरिमिव मत्त-कुरर-रव-संबद्धम्
bhk_13.24,cāru-kalahaṃs-saṃkula- sa-caṇḍa-saṃcāra-sārasā''baddha-ravam sa-kusuma-kaṇa-gandha-vahaṃ samayā''gama-vāri-saṅga-vimalā''yāmam.,चारु-कलहंस्-संकुल- स-चण्ड-संचार-सारसाऽऽबद्ध-रवम् स-कुसुम-कण-गन्ध-वहं समयाऽऽगम-वारि-सङ्ग-विमलाऽऽयामम्.
bhk_13.25,sahasā te taru-hariṇā giri-subharā lavaṇa-salila-bandhā''rambhe tīra-girimārūḍhā rāmā''gama-ruddha-sa-bhaya-ripu-saṃcāram.,सहसा ते तरु-हरिणा गिरि-सुभरा लवण-सलिल-बन्धाऽऽरम्भे तीर-गिरिमारूढा रामाऽऽगम-रुद्ध-स-भय-रिपु-संचारम्.
bhk_13.26,etāni catvāri saṃkīrṇāni tataḥ prāṇītāḥ kapi-yūtha-mukhyair nyastāḥ kṛśānos tanayena samyak a-kampra-brādhnā'gra-nitamba-bhāgā mahā'rṇavaṃ bhūmi-bhṛto 'vagāḍhāḥ,एतानि चत्वारि संकीर्णानि ततः प्राणीताः कपि-यूथ-मुख्यैर् न्यस्ताः कृशानोस् तनयेन सम्यक् अ-कम्प्र-ब्राध्नाऽग्र-नितम्ब-भागा महाऽर्णवं भूमि-भृतो ऽवगाढाः
bhk_13.27,"nirākhyātaṃ niravadyaṃ ca tene 'dri-bandhyo, vavṛdhe payodhis, tutoṣa rāmo, mumude kapīndraḥ, tatrāsa śatrur, dadṛśe suvelaḥ, prāpe jalānto, juhṛṣuḥ plavaṅgāḥ.","निराख्यातं निरवद्यं च तेने ऽद्रि-बन्ध्यो, ववृधे पयोधिस्, तुतोष रामो, मुमुदे कपीन्द्रः, तत्रास शत्रुर्, ददृशे सुवेलः, प्रापे जलान्तो, जुहृषुः प्लवङ्गाः."
bhk_13.28,"ekāntarākhyātaṃ niravadyaṃ ca bhremur, vavalgur, nanṛtur, jajakṣur, juguḥ, samutpupluvire, niṣeduḥ, āsphoṭayāṃcakrurabhipraṇedū, rejur, nanandur, viyayuḥ, samīyuḥ.","एकान्तराख्यातं निरवद्यं च भ्रेमुर्, ववल्गुर्, ननृतुर्, जजक्षुर्, जुगुः, समुत्पुप्लुविरे, निषेदुः, आस्फोटयांचक्रुरभिप्रणेदू, रेजुर्, ननन्दुर्, विययुः, समीयुः."
bhk_13.29,ākhyāta-mālā giri-paṅka-cāru-dehaṃ kakkola-lavaṅga-badha-surabhi-parimalam bahu-bahaloru-taraṅgaṃ parisarasārūḍhamuddharaṃ lavaṇa-jalam.,आख्यात-माला गिरि-पङ्क-चारु-देहं कक्कोल-लवङ्ग-बध-सुरभि-परिमलम् बहु-बहलोरु-तरङ्गं परिसरसारूढमुद्धरं लवण-जलम्.
bhk_13.30,lolaṃ kūlā'bhigame khe tuṅgā-mala-nibaddha-puru-pariṇāham sura-gaṅgā-bharaṇa-sahaṃ giri-bandha-vareṇa lavaṇa-salilaṃ ruddham.,लोलं कूलाऽभिगमे खे तुङ्गा-मल-निबद्ध-पुरु-परिणाहम् सुर-गङ्गा-भरण-सहं गिरि-बन्ध-वरेण लवण-सलिलं रुद्धम्.
bhk_13.31,ārūḍhaṃ ca suvelaṃ taru-mālā''bandha-hāri-giri-vara-jālam rāvaṇa-citta-bhayaṅkara- māpiṅgala-lola-kesaraṃ rāma-balam,आरूढं च सुवेलं तरु-मालाऽऽबन्ध-हारि-गिरि-वर-जालम् रावण-चित्त-भयङ्कर- मापिङ्गल-लोल-केसरं राम-बलम्
bhk_13.32,laṅkā''laya-tumulā''rava- subhara-gabhīroru-kuñja-kandara-vivaram vīṇā-rava-rasa-saṅgama- sura-gaṇa-saṃkula-mahā-tamāla-cchāyam,लङ्काऽऽलय-तुमुलाऽऽरव- सुभर-गभीरोरु-कुञ्ज-कन्दर-विवरम् वीणा-रव-रस-सङ्गम- सुर-गण-संकुल-महा-तमाल-च्छायम्
bhk_13.33,sa-rasa-bahu-pallavā''vila- kesara-hintāla-baddha-bahala-cchāyam airāvaṇa-mada-parimala- gandhavahā''baddha-danti-saṃrambha-rasam,स-रस-बहु-पल्लवाऽऽविल- केसर-हिन्ताल-बद्ध-बहल-च्छायम् ऐरावण-मद-परिमल- गन्धवहाऽऽबद्ध-दन्ति-संरम्भ-रसम्
bhk_13.34,tuṅga-taru-cchāyā-ruha- komala-hari-hāri-lola-pallava-jālam hariṇa-bhayaṃkara-sa-kusuma- dāva-sama-cchavi-vilola-dāḍima-kuñjam,तुङ्ग-तरु-च्छाया-रुह- कोमल-हरि-हारि-लोल-पल्लव-जालम् हरिण-भयंकर-स-कुसुम- दाव-सम-च्छवि-विलोल-दाडिम-कुञ्जम्
bhk_13.35,kala-hari-kaṇṭha-virāvaṃ salila-mahā-bandha-saṃkula-mahā-sālam cala-kisalaya-saṃbaddhaṃ maṇi-jālaṃ salila-kaṇa-mayaṃ-vivahantam,कल-हरि-कण्ठ-विरावं सलिल-महा-बन्ध-संकुल-महा-सालम् चल-किसलय-संबद्धं मणि-जालं सलिल-कण-मयं-विवहन्तम्
bhk_13.36,tuṅga-maṇi-kiraṇa-jālaṃ giri-jala-saṃghaṭṭa-baddha-gambhīra-ravam cāru-guhā-vivara-sabhaṃ sura-pura-samamamara-cāraṇa-susaṃrāvam,तुङ्ग-मणि-किरण-जालं गिरि-जल-संघट्ट-बद्ध-गम्भीर-रवम् चारु-गुहा-विवर-सभं सुर-पुर-समममर-चारण-सुसंरावम्
bhk_13.37,vimala-mahā-maṇi-ṭaṅkaṃ sindūra-kalaṅka-piñjara-sahā-bhittim vīra-hari-danti-saṅgama- bhaya-ruddha-vibhāvarī-vihāra-samīham,विमल-महा-मणि-टङ्कं सिन्दूर-कलङ्क-पिञ्जर-सहा-भित्तिम् वीर-हरि-दन्ति-सङ्गम- भय-रुद्ध-विभावरी-विहार-समीहम्
bhk_13.38,sa-mahā-phaṇi-bhīma-bilaṃ bhūri-vihaṅgama-tumuloru-ghora-virāvam vāraṇa-varāha-hari-vara- go-gaṇa-sāraṅga-saṃkula-mahā-sālam,स-महा-फणि-भीम-बिलं भूरि-विहङ्गम-तुमुलोरु-घोर-विरावम् वारण-वराह-हरि-वर- गो-गण-सारङ्ग-संकुल-महा-सालम्
bhk_13.39,cala-kisalaya-sa-vilāsaṃ cāru-mahī-kamala-reṇu-piñjara-vasudham sa-kusuma-kesara-bāṇaṃ lavaṅga-taru-taruṇa-vallarī-vara-hāsam,चल-किसलय-स-विलासं चारु-मही-कमल-रेणु-पिञ्जर-वसुधम् स-कुसुम-केसर-बाणं लवङ्ग-तरु-तरुण-वल्लरी-वर-हासम्
bhk_13.40,a-mala-maṇi-hema-ṭaṅkaṃ tuṅga-mahā-bhitti-ruddha-ruru-paṅka-gamam amarā''rūḍha-parisara merumivā ''vila-sa-rasa-mandāra-tarum,अ-मल-मणि-हेम-टङ्कं तुङ्ग-महा-भित्ति-रुद्ध-रुरु-पङ्क-गमम् अमराऽऽरूढ-परिसर मेरुमिवा ऽऽविल-स-रस-मन्दार-तरुम्
bhk_13.41,phala-bhara-manthara-taru-vara- ma-vidūra-virūḍha-hāri-kusumā''pīḍam hariṇa-kalaṅka-maṇi-saṃbhava- bahu-vāri-bhara-sugambhīra-guham.,फल-भर-मन्थर-तरु-वर- म-विदूर-विरूढ-हारि-कुसुमाऽऽपीडम् हरिण-कलङ्क-मणि-संभव- बहु-वारि-भर-सुगम्भीर-गुहम्.
bhk_13.42,jala-kāma-danti-saṃkula- sa-hema-rasa-cāru-dhavala-kandara-deham aṅkura-toha-sama-cchavi- ruru-gaṇa-saṃlīḍha-tarala-hari-maṇi-kiraṇam,जल-काम-दन्ति-संकुल- स-हेम-रस-चारु-धवल-कन्दर-देहम् अङ्कुर-तोह-सम-च्छवि- रुरु-गण-संलीढ-तरल-हरि-मणि-किरणम्
bhk_13.43,gāḍha-samīraṇa-susahaṃ bhīma-ravottuṅga-vāri-dhara-saṃghaṭṭam dhavala-jala-vāha-mālā- saṃbandhā''baddha-hima-dharā-dhara-līlam.,गाढ-समीरण-सुसहं भीम-रवोत्तुङ्ग-वारि-धर-संघट्टम् धवल-जल-वाह-माला- संबन्धाऽऽबद्ध-हिम-धरा-धर-लीलम्.
bhk_13.44,lavaṇa-jala-bandha-sa-rasaṃ taru-phala-saṃpatti-ruddha-dehā''yāsam laṅkā-toraṇa-vāraṇa- mārūḍhaṃ samara-lālasaṃ-rāma-balam.,लवण-जल-बन्ध-स-रसं तरु-फल-संपत्ति-रुद्ध-देहाऽऽयासम् लङ्का-तोरण-वारण- मारूढं समर-लालसं-राम-बलम्.
bhk_13.45,guru-paṇava-veṇu-guñjā- bherī-peloru-jhallarī-bhīma-ravam ḍhakkā-ghaṇṭā-tumulaṃ sannaddhaṃ para-balaṃ raṇā''yāsa-saham,गुरु-पणव-वेणु-गुञ्जा- भेरी-पेलोरु-झल्लरी-भीम-रवम् ढक्का-घण्टा-तुमुलं सन्नद्धं पर-बलं रणाऽऽयास-सहम्
bhk_13.46,ārūḍha-bāṇa-ghoraṃ vi-malā''yasa-jāla-gūḍha-pīvara-deham cañcala-turaṅga-vāraṇa- saṃghaṭṭā''baddha-cāru-pariṇāha-guṇam,आरूढ-बाण-घोरं वि-मलाऽऽयस-जाल-गूढ-पीवर-देहम् चञ्चल-तुरङ्ग-वारण- संघट्टाऽऽबद्ध-चारु-परिणाह-गुणम्
bhk_13.47,asi-tomara-kunta-mahā- paṭṭiśa-bhalla-vara-bāṇa-guru-puru-musalam vīra-rasā'laṅkāraṃ guru-saṃcāra-haya-danti-sa-mahī-kampam,असि-तोमर-कुन्त-महा- पट्टिश-भल्ल-वर-बाण-गुरु-पुरु-मुसलम् वीर-रसाऽलङ्कारं गुरु-संचार-हय-दन्ति-स-मही-कम्पम्
bhk_13.48,te rāmeṇa sa-rabhasaṃ paritaralā hari-gaṇā raṇa-samārambhe ruddhā laṅkā-parisara- bhū-dhara-paribhaṅga-lālasā dhīra-ravam.,ते रामेण स-रभसं परितरला हरि-गणा रण-समारम्भे रुद्धा लङ्का-परिसर- भू-धर-परिभङ्ग-लालसा धीर-रवम्.
bhk_13.49,yugmakam jala-tīra-tuṅga-taru-vara- kangara-giri-bhitti-kuñja-vivarā''vāsam bhīmaṃ taru-hariṇa-balaṃ su-samiddha-himāri-kiraṇa-mālā-lolam.,युग्मकम् जल-तीर-तुङ्ग-तरु-वर- कन्गर-गिरि-भित्ति-कुञ्ज-विवराऽऽवासम् भीमं तरु-हरिण-बलं सु-समिद्ध-हिमारि-किरण-माला-लोलम्.
bhk_13.50,rāvaṇa-balamavagantuṃ jala-bhara-guru-salila-vāha-gaṇa-sama-cchāyam aṭṭa-taru-mañca-mandrira- toraṇa-mālā-sabhāsu samārūḍham.,रावण-बलमवगन्तुं जल-भर-गुरु-सलिल-वाह-गण-सम-च्छायम् अट्ट-तरु-मञ्च-मन्द्रिर- तोरण-माला-सभासु समारूढम्.
bhk_14.1,4 tato daśā''syaḥ smara-vihvalā''tmā cāra-prakāśīkṛta-śatru-śaktiḥ vimohya māyā-maya-rāma-mūrdhnā sītāmanīkaṃ prajighāya yoddhum.,४ ततो दशाऽऽस्यः स्मर-विह्वलाऽऽत्मा चार-प्रकाशीकृत-शत्रु-शक्तिः विमोह्य माया-मय-राम-मूर्ध्ना सीतामनीकं प्रजिघाय योद्धुम्.
bhk_14.2,"kambūnatha samādadhmuḥ, koṇair bheryo nijaghnire, veṇūn pupūrire, guñjā juguñjuḥ kara-ghaṭṭitāḥ","कम्बूनथ समादध्मुः, कोणैर् भेर्यो निजघ्निरे, वेणून् पुपूरिरे, गुञ्जा जुगुञ्जुः कर-घट्टिताः"
bhk_14.3,"vādayāṃcakrire ḍhakkāḥ, paṇavā dadhvanur hatāḥ, kāhalāḥ pūrayāṃcakruḥ, pūrṇāḥ peraś ca sasvanuḥ","वादयांचक्रिरे ढक्काः, पणवा दध्वनुर् हताः, काहलाः पूरयांचक्रुः, पूर्णाः पेरश् च सस्वनुः"
bhk_14.4,"mṛdaṅgā dhīramāsvenur, hatair svene ca gomukhaiḥ ghaṇṭāḥ śiśiñjire dīrghaṃ, jahrāde paṭahair bhṛśam.","मृदङ्गा धीरमास्वेनुर्, हतैर् स्वेने च गोमुखैः घण्टाः शिशिञ्जिरे दीर्घं, जह्रादे पटहैर् भृशम्."
bhk_14.5,"hayā jiheṣire harṣād, gambhīraṃ jagajur gajāḥ, saṃtrastāḥ karabhā reṭuś, cukuvuḥ patti-paṅktayaḥ","हया जिहेषिरे हर्षाद्, गम्भीरं जगजुर् गजाः, संत्रस्ताः करभा रेटुश्, चुकुवुः पत्ति-पङ्क्तयः"
bhk_14.6,"turaṅgā-pusphuṭur bhītāḥ, pusphurur vṛṣabhāḥ param nāryaś cukṣubhire mamlur mumuhuḥ śuśucuḥ patīn.","तुरङ्गा-पुस्फुटुर् भीताः, पुस्फुरुर् वृषभाः परम् नार्यश् चुक्षुभिरे मम्लुर् मुमुहुः शुशुचुः पतीन्."
bhk_14.7,"jagarjur, jahṛṣuḥ, śurā rejus tuṣṭuvire paraiḥ, babandhuraṅguli-trāṇi, sannehuḥ pariniryayuḥ.","जगर्जुर्, जहृषुः, शुरा रेजुस् तुष्टुविरे परैः, बबन्धुरङ्गुलि-त्राणि, सन्नेहुः परिनिर्ययुः."
bhk_14.8,"dhanūṣyāropayāṃcakrurāruruhū rathā''diṣu, asīnudvavṛhur dīptān, gurvīruccikṣipur gadāḥ","धनूष्यारोपयांचक्रुरारुरुहू रथाऽऽदिषु, असीनुद्ववृहुर् दीप्तान्, गुर्वीरुच्चिक्षिपुर् गदाः"
bhk_14.9,"śūlāni bhramayāṃcakrur, bāṇānādadire śubhān, bhremuś, cukurdire, resur vavalguś ca padātayaḥ","शूलानि भ्रमयांचक्रुर्, बाणानाददिरे शुभान्, भ्रेमुश्, चुकुर्दिरे, रेसुर् ववल्गुश् च पदातयः"
bhk_14.10,"amutpetuḥ kaśā-ghātai, raśmyākarṣair mamaṅgire aśvāḥ, pradudruvur mokṣe raktaṃ nijagaruḥ śrame.","अमुत्पेतुः कशा-घातै, रश्म्याकर्षैर् ममङ्गिरे अश्वाः, प्रदुद्रुवुर् मोक्षे रक्तं निजगरुः श्रमे."
bhk_14.11,"gajānāṃ pradaduḥ śārīn, kambalān paritastaruḥ, tenuḥ kakṣāṃ, dhvajāṃś caiva samucchiśriyurucchikhān.","गजानां प्रददुः शारीन्, कम्बलान् परितस्तरुः, तेनुः कक्षां, ध्वजांश् चैव समुच्छिश्रियुरुच्छिखान्."
bhk_14.12,"viśiśvāsayiṣāṃcakrurāliliṅguś ca yoṣitaḥ, ājaghnur mūrdhni bālāṃś ca cucumbuś ca suta-priyāḥ.","विशिश्वासयिषांचक्रुरालिलिङ्गुश् च योषितः, आजघ्नुर् मूर्ध्नि बालांश् च चुचुम्बुश् च सुत-प्रियाः."
bhk_14.13,"gambhīra-vedinaḥ saṃjñā gajā jagṛhurakṣatāḥ, vavṛdhe śuśubhe caiṣāṃ mado, hṛṣṭaiś ca pupluve.","गम्भीर-वेदिनः संज्ञा गजा जगृहुरक्षताः, ववृधे शुशुभे चैषां मदो, हृष्टैश् च पुप्लुवे."
bhk_14.14,"mṛgāḥ pradakṣiṇaṃ sasruḥ, śivāḥ samyag vavāśire, a-vāmaiḥ pusphure dehaiḥ, prasede citta-vṛttibhiḥ.","मृगाः प्रदक्षिणं सस्रुः, शिवाः सम्यग् ववाशिरे, अ-वामैः पुस्फुरे देहैः, प्रसेदे चित्त-वृत्तिभिः."
bhk_14.15,prājyamāñjihiṣāṃcakre prahasto rāvaṇā''jñayā dvāraṃ raraṅghatur yāmyṃ mahāpārśva-mahodarau.,प्राज्यमाञ्जिहिषांचक्रे प्रहस्तो रावणाऽऽज्ञया द्वारं ररङ्घतुर् याम्य्ं महापार्श्व-महोदरौ.
bhk_14.16,prayayāvindra-jit pratyagiyāya svayamuttaram. sahadhyāsisiṣāṃcakre virūpā'kṣaḥ purodaram.,प्रययाविन्द्र-जित् प्रत्यगियाय स्वयमुत्तरम्. सहध्यासिसिषांचक्रे विरूपाऽक्षः पुरोदरम्.
bhk_14.17,"śuśrāva rāmas tat sarvaṃ, pratasthe ca sa-sainikaḥ visphārayāṃcakārā'straṃ babandhā'tha ca bāṇadhī.","शुश्राव रामस् तत् सर्वं, प्रतस्थे च स-सैनिकः विस्फारयांचकाराऽस्त्रं बबन्धाऽथ च बाणधी."
bhk_14.18,"īkṣāṃcakre 'tha saumitrimanujajñe balāni ca, namaścakāra devebhyaḥ parṇa-talpaṃ mumoca ca.","ईक्षांचक्रे ऽथ सौमित्रिमनुजज्ञे बलानि च, नमश्चकार देवेभ्यः पर्ण-तल्पं मुमोच च."
bhk_14.19,"cakāsāṃcakruruttasthur, nedurānaśire diśaḥ vānarā, bhūdharān, redhur, babhañjuś, ca tatas tarūn.","चकासांचक्रुरुत्तस्थुर्, नेदुरानशिरे दिशः वानरा, भूधरान्, रेधुर्, बभञ्जुश्, च ततस् तरून्."
bhk_14.20,"dadāla bhūr, nabho raktaṃ goṣpadapraṃ vavarṣa ca, mṛgāḥ prasasṛpur vāmaṃ, khagāś cukuvire'śubham.","ददाल भूर्, नभो रक्तं गोष्पदप्रं ववर्ष च, मृगाः प्रससृपुर् वामं, खगाश् चुकुविरेऽशुभम्."
bhk_14.21,"ulkā dadṛśire dīptā, ruruvuś cā'śivaṃ śivāḥ, cakṣmāye ca mahī, rāmaḥ śaśaṅke cā'śubhā'gamam.","उल्का ददृशिरे दीप्ता, रुरुवुश् चाऽशिवं शिवाः, चक्ष्माये च मही, रामः शशङ्के चाऽशुभाऽगमम्."
bhk_14.22,"rāvaṇaḥ śuśruvān śatrūn rākṣasānabhyupeyuṣaḥ, svayaṃ yuyutsayāṃcakre prākārā'gre niṣedivān.","रावणः शुश्रुवान् शत्रून् राक्षसानभ्युपेयुषः, स्वयं युयुत्सयांचक्रे प्राकाराऽग्रे निषेदिवान्."
bhk_14.23,"nirāsū rākṣasā bāṇān, prajahuḥ śūla-paṭṭiśān asīṃś ca vāhayāṃcakruḥ pāśaiś cā''cakṛṣus tataiḥ","निरासू राक्षसा बाणान्, प्रजहुः शूल-पट्टिशान् असींश् च वाहयांचक्रुः पाशैश् चाऽऽचकृषुस् ततैः"
bhk_14.24,"bhallaiś ca bibhidus tīkṣṇair vividhus tomarais tathā. gadābhiś cūrṇayāṃcakruḥ, śitaiś cakraiś ca cicchiduḥ.","भल्लैश् च बिभिदुस् तीक्ष्णैर् विविधुस् तोमरैस् तथा. गदाभिश् चूर्णयांचक्रुः, शितैश् चक्रैश् च चिच्छिदुः."
bhk_14.25,"vānarā muṣṭibhir jaghnur dadaṃśur daśanais tathā, nirāsuś ca girīṃs tuṅgān, drumān vicakarus tathā.","वानरा मुष्टिभिर् जघ्नुर् ददंशुर् दशनैस् तथा, निरासुश् च गिरींस् तुङ्गान्, द्रुमान् विचकरुस् तथा."
bhk_14.26,"lāṅgūlair loṭhayāṃcakrus, talair, ninyuś ca saṃkṣayam, nakhaiś cakṛtatuḥ, kruddhāḥ pipiṣuś ca kṣitau balāt.","लाङ्गूलैर् लोठयांचक्रुस्, तलैर्, निन्युश् च संक्षयम्, नखैश् चकृततुः, क्रुद्धाः पिपिषुश् च क्षितौ बलात्."
bhk_14.27,"saṃbabhūvuḥ kabandhāni, prohuḥ śoṇita-toya-gāḥ, terur bhaṭā''sya-padmāni, dhvajaiḥ pheṇairivā''babhe,","संबभूवुः कबन्धानि, प्रोहुः शोणित-तोय-गाः, तेरुर् भटाऽऽस्य-पद्मानि, ध्वजैः फेणैरिवाऽऽबभे,"
bhk_14.28,"rakta-paṅke gajāḥ sedur, na pracakramire rathāḥ, nimamajjus turaṅgāś ca, gantuṃ notsehire bhaṭāḥ.","रक्त-पङ्के गजाः सेदुर्, न प्रचक्रमिरे रथाः, निममज्जुस् तुरङ्गाश् च, गन्तुं नोत्सेहिरे भटाः."
bhk_14.29,"koṭyā koṭyā pura-dvāramekaikaṃ rurughe dviṣām, ṣaṭ-triṃśaddhari-koṭyaś ca nivavrur vānarā''dhipam,","कोट्या कोट्या पुर-द्वारमेकैकं रुरुघे द्विषाम्, षट्-त्रिंशद्धरि-कोट्यश् च निवव्रुर् वानराऽऽधिपम्,"
bhk_14.30,"tastanur, jahvalur, mamlur, jaglur, luluṭhire kṣatāḥ, mumūrcchur, vavamū raktaṃ, tatṛṣuś cobhaye bhaṭāḥ","तस्तनुर्, जह्वलुर्, मम्लुर्, जग्लुर्, लुलुठिरे क्षताः, मुमूर्च्छुर्, ववमू रक्तं, ततृषुश् चोभये भटाः"
bhk_14.31,"sampātinā prajaṅghas tu yuyudhe, 'sau drumāhataḥ cakampe, tīva cukrośa, jīvanāśaṃ nanāśa ca.","सम्पातिना प्रजङ्घस् तु युयुधे, ऽसौ द्रुमाहतः चकम्पे, तीव चुक्रोश, जीवनाशं ननाश च."
bhk_14.32,"uccakhnāte nalenā ''jau sphurat-pratapanā'kṣiṇī, jambumālī jahau prāṇān grāvṇā mārutinā hataḥ.","उच्चख्नाते नलेना ऽऽजौ स्फुरत्-प्रतपनाऽक्षिणी, जम्बुमाली जहौ प्राणान् ग्राव्णा मारुतिना हतः."
bhk_14.33,"mitrighnasya pracukṣoda gadayā 'ṅgaṃ vibhīṣaṇaḥ. sugrīvaḥ praghasaṃ nebhe, bahūn rāmas tatarda ca.","मित्रिघ्नस्य प्रचुक्षोद गदया ऽङ्गं विभीषणः. सुग्रीवः प्रघसं नेभे, बहून् रामस् ततर्द च."
bhk_14.34,"vajramuṣṭer viśiśleṣa maindenā 'bhihataṃ śiraḥ, nīlaś cakarta cakreṇa nikumbhasya śiraḥ sphurat.","वज्रमुष्टेर् विशिश्लेष मैन्देना ऽभिहतं शिरः, नीलश् चकर्त चक्रेण निकुम्भस्य शिरः स्फुरत्."
bhk_14.35,"virūpākṣo jahe prāṇais tṛḍhaḥ saumitri-patribhiḥ, pramocayāṃcakārā'sūn dvividas tvaśani-prabham.","विरूपाक्षो जहे प्राणैस् तृढः सौमित्रि-पत्रिभिः, प्रमोचयांचकाराऽसून् द्विविदस् त्वशनि-प्रभम्."
bhk_14.36,"gadā śatru-jitā jighye, tāṃ pratīyeṣa vāli-jaḥ rathaṃ mamantha sa-hayaṃ śākhinā 'sya tato 'ṅgadaḥ.","गदा शत्रु-जिता जिघ्ये, तां प्रतीयेष वालि-जः रथं ममन्थ स-हयं शाखिना ऽस्य ततो ऽङ्गदः."
bhk_14.37,"tat karma vāli-putrasya dṛṣṭvā viśvaṃ visiṣmiye, saṃtresū rākṣasāḥ sarve, bahu mene ca rāghavaḥ.","तत् कर्म वालि-पुत्रस्य दृष्ट्वा विश्वं विसिष्मिये, संत्रेसू राक्षसाः सर्वे, बहु मेने च राघवः."
bhk_14.38,"sugrīvo mumude, devāḥ sādhvityūcuḥ savismayāḥ, vibhīṣaṇo 'bhituṣṭāva, praśaśaṃsuḥ plavaṅgamāḥ.","सुग्रीवो मुमुदे, देवाः साध्वित्यूचुः सविस्मयाः, विभीषणो ऽभितुष्टाव, प्रशशंसुः प्लवङ्गमाः."
bhk_14.39,"hī citraṃ lakṣmaṇenode, rāvaṇiś ca tirodadhe vicakāra tato rāmaḥ śarān, saṃtatrasur dviṣaḥ","ही चित्रं लक्ष्मणेनोदे, रावणिश् च तिरोदधे विचकार ततो रामः शरान्, संतत्रसुर् द्विषः"
bhk_14.40,"vibhinnā jughurur ghoraṃ, jakṣuḥ kravyā'śino hatān, cuṣcyota vraṇināṃ raktaṃ, chinnāś celuḥ kṣaṇaṃ bhujāḥ","विभिन्ना जुघुरुर् घोरं, जक्षुः क्रव्याऽशिनो हतान्, चुष्च्योत व्रणिनां रक्तं, छिन्नाश् चेलुः क्षणं भुजाः"
bhk_14.41,"kṛttairapi dṛḍha-krodho vīra-vaktrair na tatyaje, palāyāṃcakrire śeṣā, jihriyuḥ śūra-māninaḥ.","कृत्तैरपि दृढ-क्रोधो वीर-वक्त्रैर् न तत्यजे, पलायांचक्रिरे शेषा, जिह्रियुः शूर-मानिनः."
bhk_14.42,"rāghavo na dayāṃcakre, dadhur dhairyaṃ na kecana, mamre pataṅgavad vīrair hāheti ca vicukruśe.","राघवो न दयांचक्रे, दधुर् धैर्यं न केचन, मम्रे पतङ्गवद् वीरैर् हाहेति च विचुक्रुशे."
bhk_14.43,"tirobabhūve sūryeṇa, prāpe ca niśayā ''spadam, jagrase kāla-rātrīva vānarān rākṣasāmś ca sā.","तिरोबभूवे सूर्येण, प्रापे च निशया ऽऽस्पदम्, जग्रसे काल-रात्रीव वानरान् राक्षसाम्श् च सा."
bhk_14.44,"cukopendrajidatyugraṃ sarpā'straṃ cā ''juhāva, saḥ ājuhuve tirobhūtaḥ parānīkaṃ, jahāsa ca.","चुकोपेन्द्रजिदत्युग्रं सर्पाऽस्त्रं चा ऽऽजुहाव, सः आजुहुवे तिरोभूतः परानीकं, जहास च."
bhk_14.45,"babādhe ca balaṃ kṛtsnaṃ, nijagrāha ca sāyakaiḥ utsasarja śarāṃs, te'sya sarpa-sāc ca prapedire.","बबाधे च बलं कृत्स्नं, निजग्राह च सायकैः उत्ससर्ज शरांस्, तेऽस्य सर्प-साच् च प्रपेदिरे."
bhk_14.46,"ācicāya sa taiḥ senāmācikāya ca rāghavau, babhāṇa ca, ""na me māyāṃ jigāyendro'pi, kiṃ nṛbhiḥ"".","आचिचाय स तैः सेनामाचिकाय च राघवौ, बभाण च, ""न मे मायां जिगायेन्द्रोऽपि, किं नृभिः""."
bhk_14.47,"ācikyāte ca bhūyo 'pi rāghavau tena pannagaiḥ tau mumuhaturudvignau, vasudhāyāṃ ca petatuḥ","आचिक्याते च भूयो ऽपि राघवौ तेन पन्नगैः तौ मुमुहतुरुद्विग्नौ, वसुधायां च पेततुः"
bhk_14.48,"tato rāmeti cakrandus, tresuḥ parididevire niśaśvasuś ca senānyaḥ, procur dhigiti cā''tmanaḥ.","ततो रामेति चक्रन्दुस्, त्रेसुः परिदिदेविरे निशश्वसुश् च सेनान्यः, प्रोचुर् धिगिति चाऽऽत्मनः."
bhk_14.49,"manyuṃ śekur na te roddhuṃ, nā 'sraṃ saṃrurudhuḥ patat, vividur nendrajin-mārgaṃ, parīyuś ca plavaṅgamāḥ.","मन्युं शेकुर् न ते रोद्धुं, ना ऽस्रं संरुरुधुः पतत्, विविदुर् नेन्द्रजिन्-मार्गं, परीयुश् च प्लवङ्गमाः."
bhk_14.50,"dadhāvā 'dbhis tataś cakṣuḥ sugrīvasya vibhīṣaṇaḥ vidāṃcakāra dhautā'kṣaḥ sa ripuṃ khe, nanarda ca.","दधावा ऽद्भिस् ततश् चक्षुः सुग्रीवस्य विभीषणः विदांचकार धौताऽक्षः स रिपुं खे, ननर्द च."
bhk_14.51,ujjugūre tataḥ śailaṃ hantumindrajitaṃ kapiḥ vihāya rāvaṇis tasmādānaṃhe cā 'ntikaṃ pituḥ.,उज्जुगूरे ततः शैलं हन्तुमिन्द्रजितं कपिः विहाय रावणिस् तस्मादानंहे चा ऽन्तिकं पितुः.
bhk_14.52,"ācacakṣe ca vṛttāntaṃ, prajaharṣa ca rāvanaḥ gāḍhaṃ copajugūhainaṃ, śirasyupaśiśiṅgha ca.","आचचक्षे च वृत्तान्तं, प्रजहर्ष च रावनः गाढं चोपजुगूहैनं, शिरस्युपशिशिङ्घ च."
bhk_14.53,"dhvajānuddudhuvus tuṅgān, māṃsaṃ cemur, jaguḥ, papuḥ, kāmayāṃcakrire kāntās, tatas tuṣṭā niśācarāḥ.","ध्वजानुद्दुधुवुस् तुङ्गान्, मांसं चेमुर्, जगुः, पपुः, कामयांचक्रिरे कान्तास्, ततस् तुष्टा निशाचराः."
bhk_14.54,"darśayāṃcakrire rāmaṃ sītāṃ rājñaś ca śāsanāt, tasyā mimīlatur netre, luluṭhe puṣpakodare.","दर्शयांचक्रिरे रामं सीतां राज्ञश् च शासनात्, तस्या मिमीलतुर् नेत्रे, लुलुठे पुष्पकोदरे."
bhk_14.55,"prāṇā dadhvaṃsire, gātraṃ tastambhe ca priye hate, ucchaśvāsa cirād dīnā, rurodā 'sau rarāsa ca.","प्राणा दध्वंसिरे, गात्रं तस्तम्भे च प्रिये हते, उच्छश्वास चिराद् दीना, रुरोदा ऽसौ ररास च."
bhk_14.56,"""lauha-bandhair babandhe nu, vajreṇa kiṃ vinirmame mano me, na vinā rāmād yat pusphoṭa sahasra-dhā.","""लौह-बन्धैर् बबन्धे नु, वज्रेण किं विनिर्ममे मनो मे, न विना रामाद् यत् पुस्फोट सहस्र-धा."
bhk_14.57,"utteritha samudraṃ tvaṃ madarthe, 'rīn jihiṃsitha, mamartha cā'tighorāṃ māṃ dhig jīvita-laghūkṛtām.","उत्तेरिथ समुद्रं त्वं मदर्थे, ऽरीन् जिहिंसिथ, ममर्थ चाऽतिघोरां मां धिग् जीवित-लघूकृताम्."
bhk_14.58,"na jijīvā 'sukhī tātaḥ prāṇatā rahitas tvayā, mṛte'pi tvayi jīvantyā kiṃ mayā 'ṇakabhāryayā.""","न जिजीवा ऽसुखी तातः प्राणता रहितस् त्वया, मृतेऽपि त्वयि जीवन्त्या किं मया ऽणकभार्यया."""
bhk_14.59,"sā jugupsān pracakre 'sūn, jagarhe lakṣaṇāni ca dehabhāñji, tataḥ keśān luluñca, luluṭhe muhuḥ.","सा जुगुप्सान् प्रचक्रे ऽसून्, जगर्हे लक्षणानि च देहभाञ्जि, ततः केशान् लुलुञ्च, लुलुठे मुहुः."
bhk_14.60,"jaglau, dadhyau, vitastāna, kṣaṇaṃ prāṇa na, vivyathe, daivaṃ nininda, cakranda, dehe cā 'tīva manyunā.","जग्लौ, दध्यौ, वितस्तान, क्षणं प्राण न, विव्यथे, दैवं निनिन्द, चक्रन्द, देहे चा ऽतीव मन्युना."
bhk_14.61,"āśvāsayāṃcakārā 'tha trijaṭā tāṃ, nināya ca. tataḥ prajāgarāṃcakrur vānarāḥ sa-vibhīṣaṇāḥ","आश्वासयांचकारा ऽथ त्रिजटा तां, निनाय च. ततः प्रजागरांचक्रुर् वानराः स-विभीषणाः"
bhk_14.62,"ciceta rāgas tat kṛcchramoṣāṃcakre śucā 'tha saḥ, manyuś cā 'sya samāpipye, virurāva ca lakṣmaṇam.","चिचेत रागस् तत् कृच्छ्रमोषांचक्रे शुचा ऽथ सः, मन्युश् चा ऽस्य समापिप्ये, विरुराव च लक्ष्मणम्."
bhk_14.63,"samīhe martumānarce tena vācā 'khilaṃ balam, āpapṛcche ca sugrīvaṃ svaṃ deśaṃ visasarja ca.","समीहे मर्तुमानर्चे तेन वाचा ऽखिलं बलम्, आपपृच्छे च सुग्रीवं स्वं देशं विससर्ज च."
bhk_14.64,"ādideśa sa kiṣkindhāṃ rāghavau netumaṅgadam, pratijajñe svayaṃ caiva sugrīvo rakṣasā vadham.","आदिदेश स किष्किन्धां राघवौ नेतुमङ्गदम्, प्रतिजज्ञे स्वयं चैव सुग्रीवो रक्षसा वधम्."
bhk_14.65,"""nāgā'stramidametasya vipakṣas tārkṣya-saṃsmṛtiḥ"" vibhīṣaṇāditi śrutvā taṃ nidadhyau raghūttamaḥ.","""नागाऽस्त्रमिदमेतस्य विपक्षस् तार्क्ष्य-संस्मृतिः"" विभीषणादिति श्रुत्वा तं निदध्यौ रघूत्तमः."
bhk_14.66,"tato vijaghaṭe śailairudvelaṃ pupluve 'mbudhiḥ vṛkṣebhyaś cucyute puṣpair, virejur bhāsurā diśaḥ","ततो विजघटे शैलैरुद्वेलं पुप्लुवे ऽम्बुधिः वृक्षेभ्यश् चुच्युते पुष्पैर्, विरेजुर् भासुरा दिशः"
bhk_14.67,"jagāhire 'mbudhiṃ nāgā, vavau vāyur mano-ramaḥ tejāṃsi śaṃśamāṃcakruḥ, śara-bandhā viśiśliṣuḥ.","जगाहिरे ऽम्बुधिं नागा, ववौ वायुर् मनो-रमः तेजांसि शंशमांचक्रुः, शर-बन्धा विशिश्लिषुः."
bhk_14.68,"bhrejire 'kṣata-vad yodhā, lebhe saṃjñāṃ ca lakṣmaṇaḥ, vibhīṣaṇo 'pi babhrāje, garutmān prāpa cā 'ntikam","भ्रेजिरे ऽक्षत-वद् योधा, लेभे संज्ञां च लक्ष्मणः, विभीषणो ऽपि बभ्राजे, गरुत्मान् प्राप चा ऽन्तिकम्"
bhk_14.69,"saṃpasparśā 'tha kākutsthau, jajñāte tau gata-vyathau tayorātmānamācakhyau, yayau cā 'tha yathā-gatam.","संपस्पर्शा ऽथ काकुत्स्थौ, जज्ञाते तौ गत-व्यथौ तयोरात्मानमाचख्यौ, ययौ चा ऽथ यथा-गतम्."
bhk_14.70,"svenus, titviṣurudyemuraccakhnuḥ parvatāṃs tarūn, vānarā dadramuś cā 'tha saṃgrāmaṃ cā''śaśāśire.","स्वेनुस्, तित्विषुरुद्येमुरच्चख्नुः पर्वतांस् तरून्, वानरा दद्रमुश् चा ऽथ संग्रामं चाऽऽशशाशिरे."
bhk_14.71,"ḍuḍhaukire punar laṅkāṃ, bubudhe tān daśānanaḥ jīvataś ca vivedā 'rīn, babhraṃśe 'sau dhṛtes tataḥ.","डुढौकिरे पुनर् लङ्कां, बुबुधे तान् दशाननः जीवतश् च विवेदा ऽरीन्, बभ्रंशे ऽसौ धृतेस् ततः."
bhk_14.72,"sasraṃse śara-bandhena divyeneti bubunda saḥ, babhājā 'tha paraṃ mohamūhāṃcakre jayaṃ na ca.","सस्रंसे शर-बन्धेन दिव्येनेति बुबुन्द सः, बभाजा ऽथ परं मोहमूहांचक्रे जयं न च."
bhk_14.73,ghūmrākṣo 'tha pratiṣṭhāsāṃcakre rāvaṇa-saṃmataḥ siṃhā''syair yuyuje tasya vṛkā''syaiś ca rathaḥ khagaiḥ.,घूम्राक्षो ऽथ प्रतिष्ठासांचक्रे रावण-संमतः सिंहाऽऽस्यैर् युयुजे तस्य वृकाऽऽस्यैश् च रथः खगैः.
bhk_14.74,"tvak-traiḥ saṃvivyayur dehān, vāhanānyadhiśiśyire, ānarjur nṛ-bhujo'strāṇi, vavañcuś cā''hava-kṣitim.","त्वक्-त्रैः संविव्ययुर् देहान्, वाहनान्यधिशिश्यिरे, आनर्जुर् नृ-भुजोऽस्त्राणि, ववञ्चुश् चाऽऽहव-क्षितिम्."
bhk_14.75,"adhyuvāsa rathaṃ, teye purāc, cukṣāva cā 'śubham, saṃśrāvayāṃcakārā ''khyāṃ dhūmrākṣas tatvare tathā.","अध्युवास रथं, तेये पुराच्, चुक्षाव चा ऽशुभम्, संश्रावयांचकारा ऽऽख्यां धूम्राक्षस् तत्वरे तथा."
bhk_14.76,"nililye mūrdhni gṛdhro'sya, krūrā dhvāṅkṣā vivāśire, śiśīke śoṇitaṃ vyoma, cacāla kṣmā-talaṃ tathā.","निलिल्ये मूर्ध्नि गृध्रोऽस्य, क्रूरा ध्वाङ्क्षा विवाशिरे, शिशीके शोणितं व्योम, चचाल क्ष्मा-तलं तथा."
bhk_14.77,"tataḥ prajaghaṭe yuddhaṃ, śastrāṇyāsuḥ parasparam, vavraścurājughūrṇuś, ca syemuś, cukūrdire tathā.","ततः प्रजघटे युद्धं, शस्त्राण्यासुः परस्परम्, वव्रश्चुराजुघूर्णुश्, च स्येमुश्, चुकूर्दिरे तथा."
bhk_14.78,"rurujur, bhrejire, pheṇur, bahudhā hari-rākṣasāḥ, vīrā na bibhayāṃcakrur, bhīṣayāṃcakrire parān.","रुरुजुर्, भ्रेजिरे, फेणुर्, बहुधा हरि-राक्षसाः, वीरा न बिभयांचक्रुर्, भीषयांचक्रिरे परान्."
bhk_14.79,"rattaṃ pracuścutuḥ kṣaṇṇāḥ, śiśviyur bāṇa-vikṣatāḥ, asyatāṃ śuśuvur bāṇān bhujāḥ sā'ṅguṣṭha-muṣṭayaḥ.","रत्तं प्रचुश्चुतुः क्षण्णाः, शिश्वियुर् बाण-विक्षताः, अस्यतां शुशुवुर् बाणान् भुजाः साऽङ्गुष्ठ-मुष्टयः."
bhk_14.80,"raṇe cikrīḍa dhūmrākṣas, taṃ tatarjā'nilā''tmajaḥ, ādade ca śilāṃ, sā'śvaṃ pipeṣā 'sya rathaṃ tayā.","रणे चिक्रीड धूम्राक्षस्, तं ततर्जाऽनिलाऽऽत्मजः, आददे च शिलां, साऽश्वं पिपेषा ऽस्य रथं तया."
bhk_14.81,"papāta rākṣaso bhūmau, rarāṭa ca bhayaṃkaram, tutoda gadayā cā'riṃ, taṃ dudhrāvā 'driṇā kapiḥ.","पपात राक्षसो भूमौ, रराट च भयंकरम्, तुतोद गदया चाऽरिं, तं दुध्रावा ऽद्रिणा कपिः."
bhk_14.82,"akampanas tato yoddhuṃ cakame rāvaṇā'jñayā, sa rathenā 'bhidudrāva, jughure cā'tibhairavam.","अकम्पनस् ततो योद्धुं चकमे रावणाऽज्ञया, स रथेना ऽभिदुद्राव, जुघुरे चाऽतिभैरवम्."
bhk_14.83,"paspande tasya vāmā'kṣi, sasyamuś cā'śivāḥ khagāḥ, tān vavrājā 'vamatyā 'sau, babhāse ca raṇe śaraiḥ.","पस्पन्दे तस्य वामाऽक्षि, सस्यमुश् चाऽशिवाः खगाः, तान् वव्राजा ऽवमत्या ऽसौ, बभासे च रणे शरैः."
bhk_14.84,"khamūyur, vasudhāmūvuḥ sāyakā rajju-vat tatāḥ tasmād balairapatrepe, puprothā 'smai na kaścana.","खमूयुर्, वसुधामूवुः सायका रज्जु-वत् तताः तस्माद् बलैरपत्रेपे, पुप्रोथा ऽस्मै न कश्चन."
bhk_14.85,"sa bhasma-sāc cakārā'rīn, dudāva ca kṛtānta-vat, cukrodha mārutis, tāla- muccakhne ca mahā-śikham.","स भस्म-साच् चकाराऽरीन्, दुदाव च कृतान्त-वत्, चुक्रोध मारुतिस्, ताल- मुच्चख्ने च महा-शिखम्."
bhk_14.86,"yamāyā 'kampanaṃ tena niruvāpa mahā-paśum, babhrajja nihate tasmin śoko rāvaṇamagnivat.","यमाया ऽकम्पनं तेन निरुवाप महा-पशुम्, बभ्रज्ज निहते तस्मिन् शोको रावणमग्निवत्."
bhk_14.87,"sa bibhreṣa, pracukṣoda, dantairoṣṭhaṃ cakhāda ca, pragopāyāṃcakārā ''śu yatnena paritaḥ puram.","स बिभ्रेष, प्रचुक्षोद, दन्तैरोष्ठं चखाद च, प्रगोपायांचकारा ऽऽशु यत्नेन परितः पुरम्."
bhk_14.88,"prahastamarthayāṃcakre yoddhumadbhuta-vikramam. ""kiṃ vicāreṇa, rajendra ! yuddhā'rthā vayamitysau""","प्रहस्तमर्थयांचक्रे योद्धुमद्भुत-विक्रमम्. ""किं विचारेण, रजेन्द्र ! युद्धाऽर्था वयमित्य्सौ"""
bhk_14.89,"cakvāṇā 'śaṅkito yoddhumutsehe ca mahā-rathaḥ, niryemire 'sya yoddhāraś, cakwxlqqpe cā'śva-kuñjaram.","चक्वाणा ऽशङ्कितो योद्धुमुत्सेहे च महा-रथः, निर्येमिरे ऽस्य योद्धारश्, चक्wxल्क़्क़्पे चाऽश्व-कुञ्जरम्."
bhk_14.90,yuyujuḥ syandanānaśvairījur devān purohitāḥ ānarcur brāhmaṇān samyagāśiṣaś cā''śaśaṃsire.,युयुजुः स्यन्दनानश्वैरीजुर् देवान् पुरोहिताः आनर्चुर् ब्राह्मणान् सम्यगाशिषश् चाऽऽशशंसिरे.
bhk_14.91,"ūhire mūrdhni siddhārthā, gāvaś cā ''lebhire bhaṭaiḥ, pracukṣṇuvur mahā 'strāṇi, jijñāsāṃcakrire hayān.","ऊहिरे मूर्ध्नि सिद्धार्था, गावश् चा ऽऽलेभिरे भटैः, प्रचुक्ष्णुवुर् महा ऽस्त्राणि, जिज्ञासांचक्रिरे हयान्."
bhk_14.92,"laluḥ khaḍgān, mamārjuś ca, mamṛjuś ca paraśvadhān ""alaṃcakre, samālebhe vavase, bubhuje, pape,","ललुः खड्गान्, ममार्जुश् च, ममृजुश् च परश्वधान् ""अलंचक्रे, समालेभे ववसे, बुभुजे, पपे,"
bhk_14.93,"jahase ca kṣaṇaṃ, yānair nirjagme yoddhṛbhis tataḥ viprān prahasta ānarca, juhāva ca vibhāvasum.","जहसे च क्षणं, यानैर् निर्जग्मे योद्धृभिस् ततः विप्रान् प्रहस्त आनर्च, जुहाव च विभावसुम्."
bhk_14.94,"saṃvargayāṃcakārā ''ptān, candanena lilepa ca, cacāma madhu mārdvīkaṃ, tvak-traṃ cā''cakace varam.","संवर्गयांचकारा ऽऽप्तान्, चन्दनेन लिलेप च, चचाम मधु मार्द्वीकं, त्वक्-त्रं चाऽऽचकचे वरम्."
bhk_14.95,"uṣṇīṣaṃ mumuce cāru, rathaṃ, ca jujuṣe śubham, ālalambe mahā'strāṇi, gantuṃ pravavṛte tataḥ.","उष्णीषं मुमुचे चारु, रथं, च जुजुषे शुभम्, आललम्बे महाऽस्त्राणि, गन्तुं प्रववृते ततः."
bhk_14.96,"ājaghnus tūrya-jātāni, tuṣṭuvuś cā 'nujīvinaḥ, rajaḥ pravavṛdhe ghoraṃ, ghoṣaś ca vyānaśe diśaḥ.","आजघ्नुस् तूर्य-जातानि, तुष्टुवुश् चा ऽनुजीविनः, रजः प्रववृधे घोरं, घोषश् च व्यानशे दिशः."
bhk_14.97,"taṃ yāntaṃ dudruvur gṛdhrāḥ, kravyādaś ca siṣevire āvavur vāyavo ghorāḥ, khādulkāś ca pracakṣaruḥ.","तं यान्तं दुद्रुवुर् गृध्राः, क्रव्यादश् च सिषेविरे आववुर् वायवो घोराः, खादुल्काश् च प्रचक्षरुः."
bhk_14.98,"sasyande śoṇitaṃ vyoma, raṇā'ṅgāni prajajvaluḥ, rathāḥ pracaskhaluḥ sā'śvā, na, raraṃhā'-śvakuñjaram.","सस्यन्दे शोणितं व्योम, रणाऽङ्गानि प्रजज्वलुः, रथाः प्रचस्खलुः साऽश्वा, न, ररंहाऽ-श्वकुञ्जरम्."
bhk_14.99,"pratodā jagalur, vāmamānañcur yajñiyā mṛgāḥ dadāla bhūḥ, pupūre dyauḥ, kapīnāmapi niḥsvanaiḥ","प्रतोदा जगलुर्, वाममानञ्चुर् यज्ञिया मृगाः ददाल भूः, पुपूरे द्यौः, कपीनामपि निःस्वनैः"
bhk_14.100,"mimeha raktaṃ hastyaśvaṃ, rākṣasāś ca nitiṣṭhivuḥ, tataḥ śuśubhatuḥ sene, nir-dayaṃ ca prajahratuḥ","मिमेह रक्तं हस्त्यश्वं, राक्षसाश् च नितिष्ठिवुः, ततः शुशुभतुः सेने, निर्-दयं च प्रजह्रतुः"
bhk_14.101,"didviśur, dudyuvuś, cacchuś, caklamuḥ, suṣupur, hatāḥ cakhādire cakhāduś ca, vilepuś ca raṇe bhaṭāḥ","दिद्विशुर्, दुद्युवुश्, चच्छुश्, चक्लमुः, सुषुपुर्, हताः चखादिरे चखादुश् च, विलेपुश् च रणे भटाः"
bhk_14.102,"prahastasya puro-mātyān jihiṃsur, dadhṛṣus tathā vānarāḥ, karma senānī rakṣasāṃ cakṣame ne tat.","प्रहस्तस्य पुरो-मात्यान् जिहिंसुर्, दधृषुस् तथा वानराः, कर्म सेनानी रक्षसां चक्षमे ने तत्."
bhk_14.103,"ūrṇunāva sa śastraughair vānarāṇāmanīkinīm, śaśāsa ca bahūn, yodhān, jīvitena viveca ca,","ऊर्णुनाव स शस्त्रौघैर् वानराणामनीकिनीम्, शशास च बहून्, योधान्, जीवितेन विवेच च,"
bhk_14.104,"āsasañja bhayaṃ teṣāṃ, didyute ca yathā raviḥ, nā''yayāsa, dviṣad-dehair jagāhe ca diśo daśa.","आससञ्ज भयं तेषां, दिद्युते च यथा रविः, नाऽऽययास, द्विषद्-देहैर् जगाहे च दिशो दश."
bhk_14.105,"kecit saṃcukuṭur bhītā, lejire 'nye parājitāḥ, saṃgrāmād babhraśuḥ kecid yayācuś cā 'pare 'bhayam.","केचित् संचुकुटुर् भीता, लेजिरे ऽन्ये पराजिताः, संग्रामाद् बभ्रशुः केचिद् ययाचुश् चा ऽपरे ऽभयम्."
bhk_14.106,"evaṃ vijigye tāṃ senāṃ prahasto, 'tidadarpa ca, śaśāma na ca saṃkruddho, nirjugopa niśācarān.","एवं विजिग्ये तां सेनां प्रहस्तो, ऽतिददर्प च, शशाम न च संक्रुद्धो, निर्जुगोप निशाचरान्."
bhk_14.107,"cukrudhe tatra nīlena, taruś coccikṣipe mahān, prahasto 'bhihatas tena bāṇān visasṛje bahūn,","चुक्रुधे तत्र नीलेन, तरुश् चोच्चिक्षिपे महान्, प्रहस्तो ऽभिहतस् तेन बाणान् विससृजे बहून्,"
bhk_14.108,"sehe kapī, rathā'śvāṃś ca ripos tatarha śākhinā, dharitrīṃ musalī teye prahastaś, cikhide na ca,","सेहे कपी, रथाऽश्वांश् च रिपोस् ततर्ह शाखिना, धरित्रीं मुसली तेये प्रहस्तश्, चिखिदे न च,"
bhk_14.109,"saṃdudhukṣe tayoḥ kopaḥ, pasphāye śastra-lāghavam, nunoda śākhinaṃ nīla, āvavre musalī tarum,","संदुधुक्षे तयोः कोपः, पस्फाये शस्त्र-लाघवम्, नुनोद शाखिनं नील, आवव्रे मुसली तरुम्,"
bhk_14.110,"viyatyānabhratur, bhūmau maṇḍalāni viceratuḥ, pradudruvaturanyonyaṃ vīrau, śaśramatur na ca ,","वियत्यानभ्रतुर्, भूमौ मण्डलानि विचेरतुः, प्रदुद्रुवतुरन्योन्यं वीरौ, शश्रमतुर् न च ,"
bhk_14.111,"samīrayāṃcakārā 'tha rākṣasasya kapiḥ śilām, kṣatas tayā mamārā 'sāvāśiśrāya ca bhū-talam.","समीरयांचकारा ऽथ राक्षसस्य कपिः शिलाम्, क्षतस् तया ममारा ऽसावाशिश्राय च भू-तलम्."
bhk_14.112,"tutuṣur vānarāḥ sarve, neśuś citrā niśā-carāḥ, jerurāśā daśāsyasya, sainyaṃ nīlaṃ nunāva ca,","तुतुषुर् वानराः सर्वे, नेशुश् चित्रा निशा-चराः, जेरुराशा दशास्यस्य, सैन्यं नीलं नुनाव च,"
bhk_14.113,"yadā na pheluḥ kṣaṇadā-carāṇāṃ manorathā rāma-balā'bhiyoge, laṅkāṃ tadā bhejurudīrṇa-dainyā, vyācakhyuruccaiś ca hataṃ prahastam,","यदा न फेलुः क्षणदा-चराणां मनोरथा राम-बलाऽभियोगे, लङ्कां तदा भेजुरुदीर्ण-दैन्या, व्याचख्युरुच्चैश् च हतं प्रहस्तम्,"
bhk_15.1,"5 rākṣasendras tato 'bhaiṣīdaikṣiṣṭa paritaḥ puram, prātiṣṭhipac ca bodhā'rthaṃ kumbhakarṇasya rākṣasān,","५ राक्षसेन्द्रस् ततो ऽभैषीदैक्षिष्ट परितः पुरम्, प्रातिष्ठिपच् च बोधाऽर्थं कुम्भकर्णस्य राक्षसान्,"
bhk_15.2,"te 'bhyagur bhavanaṃ tasya, suptaṃ caikṣiṣatā 'tha tam, vyāhārṣus tumulān śabdān, daṇḍaiś cā 'vadhiṣur drutam","ते ऽभ्यगुर् भवनं तस्य, सुप्तं चैक्षिषता ऽथ तम्, व्याहार्षुस् तुमुलान् शब्दान्, दण्डैश् चा ऽवधिषुर् द्रुतम्"
bhk_15.3,"keśānaluñciṣus, tasya gajān gātreṣvacikraman, śītairabhyaṣicaṃs toyairalātaiś cā'pyadambhiṣuḥ.","केशानलुञ्चिषुस्, तस्य गजान् गात्रेष्वचिक्रमन्, शीतैरभ्यषिचंस् तोयैरलातैश् चाऽप्यदम्भिषुः."
bhk_15.4,"nakhairakartiṣus tīkṣṇairadāṅkṣur daśanais tathā, śitairatautsuḥ śūlaiś ca, bherīś cā'vīvadan śubhāḥ.","नखैरकर्तिषुस् तीक्ष्णैरदाङ्क्षुर् दशनैस् तथा, शितैरतौत्सुः शूलैश् च, भेरीश् चाऽवीवदन् शुभाः."
bhk_15.5,"sa tān nā 'jīgaṇat sarvā- nicchayā 'buddha ca svayam, abūbudhata kasmān mā- maprākṣīc ca niśā-carān.","स तान् ना ऽजीगणत् सर्वा- निच्छया ऽबुद्ध च स्वयम्, अबूबुधत कस्मान् मा- मप्राक्षीच् च निशा-चरान्."
bhk_15.6,"te 'bhāṣiṣata ""rājā tvāṃ didṛkṣuḥ kṣaṇadā-cara !"" so'snāsīd, vyalipan, māṃsamapsāsīd, vāruṇīmapāt","ते ऽभाषिषत ""राजा त्वां दिदृक्षुः क्षणदा-चर !"" सोऽस्नासीद्, व्यलिपन्, मांसमप्सासीद्, वारुणीमपात्"
bhk_15.7,"nyavasiṣṭa tato draṣṭuṃ rāvaṇaṃ, prāvṛtat gṛhāt. rājā yāntaṃ tamadrākṣīdudasthāc ceṣadāsanāt.","न्यवसिष्ट ततो द्रष्टुं रावणं, प्रावृतत् गृहात्. राजा यान्तं तमद्राक्षीदुदस्थाच् चेषदासनात्."
bhk_15.8,"atuṣat, pīṭhamāsanne niradikṣac ca kāñcanam. asmeṣṭa kumbhakarṇo'lpamupāvikṣadathā 'ntike.","अतुषत्, पीठमासन्ने निरदिक्षच् च काञ्चनम्. अस्मेष्ट कुम्भकर्णोऽल्पमुपाविक्षदथा ऽन्तिके."
bhk_15.9,"avādīn ""māṃ kimityāhvo"" rājñā ca pratyavādi saḥ ""mājñāsīs tvaṃ sukhī, rāmo yadakārṣīt sa rakṣasām.","अवादीन् ""मां किमित्याह्वो"" राज्ञा च प्रत्यवादि सः ""माज्ञासीस् त्वं सुखी, रामो यदकार्षीत् स रक्षसाम्."
bhk_15.10,"udatārīdudanvantaṃ, puraṃ naḥ parito 'rudhat, vyadyotiṣṭa raṇe śastrairanaiṣīd rākṣasān kṣayam.","उदतारीदुदन्वन्तं, पुरं नः परितो ऽरुधत्, व्यद्योतिष्ट रणे शस्त्रैरनैषीद् राक्षसान् क्षयम्."
bhk_15.11,"na prāvocamahaṃ kiṃcit priyaṃ, yāvadajīviṣam, bandhus tvamarcitaḥ snehān mādviṣo na vadhīr mama","न प्रावोचमहं किंचित् प्रियं, यावदजीविषम्, बन्धुस् त्वमर्चितः स्नेहान् माद्विषो न वधीर् मम"
bhk_15.12,"vīryaṃ mā na dadarśas tvaṃ, mā na trāsthāḥ kṣatāṃ puram, tavā 'drākṣma vayaṃ vīryaṃ, tvamajaiṣīḥ purā surān""","वीर्यं मा न ददर्शस् त्वं, मा न त्रास्थाः क्षतां पुरम्, तवा ऽद्राक्ष्म वयं वीर्यं, त्वमजैषीः पुरा सुरान्"""
bhk_15.13,"avocat kumbhakarṇas taṃ, ""vayaṃ mantre'bhyadhāma yat na tvaṃ sarvaṃ tadaśrauṣīḥ, phalaṃ tasyedamāgamat.","अवोचत् कुम्भकर्णस् तं, ""वयं मन्त्रेऽभ्यधाम यत् न त्वं सर्वं तदश्रौषीः, फलं तस्येदमागमत्."
bhk_15.14,"prājña-vākyānyavāmaṃsthā, mūrkha-vākyeṣvavā'sthithāḥ adhyagīṣṭhāś ca śāstrāṇi, pratyapatthā hitaṃ na ca","प्राज्ञ-वाक्यान्यवामंस्था, मूर्ख-वाक्येष्ववाऽस्थिथाः अध्यगीष्ठाश् च शास्त्राणि, प्रत्यपत्था हितं न च"
bhk_15.15,"mūrkhās tvāmavavañcanta, ye vigrahamacīkaran, abhāṇīn mālyavān yuktamakṣaṃsthās tvaṃ na tan madāt","मूर्खास् त्वामववञ्चन्त, ये विग्रहमचीकरन्, अभाणीन् माल्यवान् युक्तमक्षंस्थास् त्वं न तन् मदात्"
bhk_15.16,"rāghavasyā 'muṣaḥ kāntāmāptairukto na cā'rpipaḥ, mā nā'nubhūḥ svakān doṣān, mā muho mā ruṣo'dhunā.","राघवस्या ऽमुषः कान्तामाप्तैरुक्तो न चाऽर्पिपः, मा नाऽनुभूः स्वकान् दोषान्, मा मुहो मा रुषोऽधुना."
bhk_15.17,"tasyā'pyatyakramīt kālo, yat tadā'hamavādiṣam aghāniṣata rakṣāsi paraiḥ, kośāṃs tvamavyayīḥ","तस्याऽप्यत्यक्रमीत् कालो, यत् तदाऽहमवादिषम् अघानिषत रक्षासि परैः, कोशांस् त्वमव्ययीः"
bhk_15.18,"sandhāna-kāraṇaṃ tejo nyagabhūt te, kṛthās tathā, yat tvaṃ vairāṇi kośaṃ ca saha-daṇḍamajiglapaḥ.""","सन्धान-कारणं तेजो न्यगभूत् ते, कृथास् तथा, यत् त्वं वैराणि कोशं च सह-दण्डमजिग्लपः."""
bhk_15.19,"akrudhac cā'bhyadhād vākyaṃ kumbhakarṇaṃ daśānanaḥ ""kiṃ tvaṃ māmajugupsiṣṭhā, naididhaḥ sva-parākramam.","अक्रुधच् चाऽभ्यधाद् वाक्यं कुम्भकर्णं दशाननः ""किं त्वं मामजुगुप्सिष्ठा, नैदिधः स्व-पराक्रमम्."
bhk_15.20,"mojjigrahaḥ su-nītāni, mā sma kraṃsthā na saṃyuge, mopālabdhāh kṛtair doṣair mā na vākṣīr hitaṃ param.""","मोज्जिग्रहः सु-नीतानि, मा स्म क्रंस्था न संयुगे, मोपालब्धाह् कृतैर् दोषैर् मा न वाक्षीर् हितं परम्."""
bhk_15.21,"kumbhakarṇas tato 'garjīd, bhaṭāṃś cā 'nyān nyavīvṛtat. upāyaṃsta mahā'strāṇi, niragāc ca drutaṃ puraḥ.","कुम्भकर्णस् ततो ऽगर्जीद्, भटांश् चा ऽन्यान् न्यवीवृतत्. उपायंस्त महाऽस्त्राणि, निरगाच् च द्रुतं पुरः."
bhk_15.22,"mūrdhnā divamivā 'lekhīt, khaṃ vyāpad vapuṣoruṇā, pādābhyāṃ kṣmāmivā 'bhaistīt, dṛṣṭyā 'dhākṣīdiva dviśaḥ","मूर्ध्ना दिवमिवा ऽलेखीत्, खं व्यापद् वपुषोरुणा, पादाभ्यां क्ष्मामिवा ऽभैस्तीत्, दृष्ट्या ऽधाक्षीदिव द्विशः"
bhk_15.23,"dagdha-śaila ivā 'bhāsīt, prākraṃsta kṣaya-megha-vat, prācakampadudanvantaṃ, rākṣasānapyatitrasat.","दग्ध-शैल इवा ऽभासीत्, प्राक्रंस्त क्षय-मेघ-वत्, प्राचकम्पदुदन्वन्तं, राक्षसानप्यतित्रसत्."
bhk_15.24,"sa-pakṣo 'dririvā 'cālīn, nyaśvasīt kalpa-vāyu-vat, abhārṣīd dhvaninā lokā- nabhrājiṣṭa kṣayā'gni-vat.","स-पक्षो ऽद्रिरिवा ऽचालीन्, न्यश्वसीत् कल्प-वायु-वत्, अभार्षीद् ध्वनिना लोका- नभ्राजिष्ट क्षयाऽग्नि-वत्."
bhk_15.25,"anaṃsīd bhūr bhareṇā 'sya, raṃhasā śākhino 'luṭhan, siṃhāḥ prādudruvan bhītāḥ, prākṣubhan kula-parvatāḥ","अनंसीद् भूर् भरेणा ऽस्य, रंहसा शाखिनो ऽलुठन्, सिंहाः प्रादुद्रुवन् भीताः, प्राक्षुभन् कुल-पर्वताः"
bhk_15.26,"utpātāḥ prāvṛtaṃs tasya, dyauraśīkiṣṭa śoṇitam, vāyavo'vāsiṣur bhīmāḥ, krūrāś cā'kuṣata dvijāḥ.","उत्पाताः प्रावृतंस् तस्य, द्यौरशीकिष्ट शोणितम्, वायवोऽवासिषुर् भीमाः, क्रूराश् चाऽकुषत द्विजाः."
bhk_15.27,"aspandiṣṭā 'kṣi vāmaṃ ca, ghorāś cā 'rāṭiṣuḥ śivāḥ, nyapaptan musale gṛdhrā, dīptayā 'pāti colkayā.","अस्पन्दिष्टा ऽक्षि वामं च, घोराश् चा ऽराटिषुः शिवाः, न्यपप्तन् मुसले गृध्रा, दीप्तया ऽपाति चोल्कया."
bhk_15.28,"āṃhiṣṭa tāna-saṃmānya darpāt sa pradhana-kṣitim, tato'nardīdanandīc ca, śatrūnāhvāsta cā''have.","आंहिष्ट तान-संमान्य दर्पात् स प्रधन-क्षितिम्, ततोऽनर्दीदनन्दीच् च, शत्रूनाह्वास्त चाऽऽहवे."
bhk_15.29,"prāśīn, na cā 'tṛpat krūraḥ, kṣuc cā'syā'vṛdhadaśnataḥ, adhād vasāmadhāsīc ca rudhiraṃ vana-vāsinām.","प्राशीन्, न चा ऽतृपत् क्रूरः, क्षुच् चाऽस्याऽवृधदश्नतः, अधाद् वसामधासीच् च रुधिरं वन-वासिनाम्."
bhk_15.30,"māmsenā 'syā 'śvatāṃ kukṣī, jaṭharaṃ cā 'pyaśiśviyat, bahūnāmaglucat prāṇā- naglocīc ca raṇe yaśaḥ.","माम्सेना ऽस्या ऽश्वतां कुक्षी, जठरं चा ऽप्यशिश्वियत्, बहूनामग्लुचत् प्राणा- नग्लोचीच् च रणे यशः."
bhk_15.31,"sāmarthyaṃ cā 'pi so 'stambhīd vikramaṃ cā'sya nā 'stabhan, śākhinaḥ kecidadhyaṣṭhur nyamāṅkṣurapare 'mbu-dhau.","सामर्थ्यं चा ऽपि सो ऽस्तम्भीद् विक्रमं चाऽस्य ना ऽस्तभन्, शाखिनः केचिदध्यष्ठुर् न्यमाङ्क्षुरपरे ऽम्बु-धौ."
bhk_15.32,"anye tvalaṅghiṣuḥ, śailān, guhāsvanye nyaleṣata, kecidāsiṣata stabdhā, bhayāt kecidaghūrṇiṣuḥ.","अन्ये त्वलङ्घिषुः, शैलान्, गुहास्वन्ये न्यलेषत, केचिदासिषत स्तब्धा, भयात् केचिदघूर्णिषुः."
bhk_15.33,"udatāriṣurambho-dhiṃ vānarāḥ setunā 'pare, alajjiṣṭā'ṅgadas tatra, pratyavāsthita corjitam.","उदतारिषुरम्भो-धिं वानराः सेतुना ऽपरे, अलज्जिष्टाऽङ्गदस् तत्र, प्रत्यवास्थित चोर्जितम्."
bhk_15.34,"sattvaṃ samadudhukṣac ca vānarāṇāmayuddha ca, tataḥ śailānudakṣaipsurudagūriṣata drumān.","सत्त्वं समदुधुक्षच् च वानराणामयुद्ध च, ततः शैलानुदक्षैप्सुरुदगूरिषत द्रुमान्."
bhk_15.35,"anardiṣuḥ kapi-vyāghrāḥ, samyak cā 'yutsatā''have, tānamardīdakhādīc ca, nirāsthac ca talā''hatān,","अनर्दिषुः कपि-व्याघ्राः, सम्यक् चा ऽयुत्सताऽऽहवे, तानमर्दीदखादीच् च, निरास्थच् च तलाऽऽहतान्,"
bhk_15.36,"prācucūrṇac ca pādābhyāmabibhīṣata ca drutam, atarhīc caiva śūlena kumbhakarṇaḥ plavaṅgamān.","प्राचुचूर्णच् च पादाभ्यामबिभीषत च द्रुतम्, अतर्हीच् चैव शूलेन कुम्भकर्णः प्लवङ्गमान्."
bhk_15.37,"atautsīd gadayā gāḍhamapiṣac copagūhanaiḥ, janubhyāmadamīc cā'nyān, hasta-vartamavīvṛtat,","अतौत्सीद् गदया गाढमपिषच् चोपगूहनैः, जनुभ्यामदमीच् चाऽन्यान्, हस्त-वर्तमवीवृतत्,"
bhk_15.38,"adāliṣuḥ śilā dehe, cūrṇyabhūvan mahā-drumāḥ, kṣiptās tasya na cā 'cetīt tānasau, nā 'pi cā 'kṣubhat.","अदालिषुः शिला देहे, चूर्ण्यभूवन् महा-द्रुमाः, क्षिप्तास् तस्य न चा ऽचेतीत् तानसौ, ना ऽपि चा ऽक्षुभत्."
bhk_15.39,"adrāṣṭāṃ taṃ raghu-vyāghrau ākhyac cainaṃ vibhīṣaṇaḥ ""eṣa vyajeṣṭa devendraṃ, nā'śaṅkiṣṭa vivasvataḥ.","अद्राष्टां तं रघु-व्याघ्रौ आख्यच् चैनं विभीषणः ""एष व्यजेष्ट देवेन्द्रं, नाऽशङ्किष्ट विवस्वतः."
bhk_15.40,"yakṣendra-śaktimacchāsīn, nā 'prothīdasya kaścana, kumbhakarṇān na bhaiṣṭaṃ mā yuvāmasmān nṛpā''tmajau.","यक्षेन्द्र-शक्तिमच्छासीन्, ना ऽप्रोथीदस्य कश्चन, कुम्भकर्णान् न भैष्टं मा युवामस्मान् नृपाऽऽत्मजौ."
bhk_15.41,"ghnantaṃ mopekṣiṣāthāṃ ca, mā na kārṣṭamihā''daram., ""amuṃ mā na vadhiṣṭe""ti rāmo'vādīt tataḥ kapīn.","घ्नन्तं मोपेक्षिषाथां च, मा न कार्ष्टमिहाऽऽदरम्., ""अमुं मा न वधिष्टे""ति रामोऽवादीत् ततः कपीन्."
bhk_15.42,"te vyarāsiṣurāhvanta rākṣasaṃ cā 'pyapiplavan, ababhāsan svakāḥ śaktīr, druma-śailaṃ vyakāriṣuḥ","ते व्यरासिषुराह्वन्त राक्षसं चा ऽप्यपिप्लवन्, अबभासन् स्वकाः शक्तीर्, द्रुम-शैलं व्यकारिषुः"
bhk_15.43,"te taṃ vyāśiṣatā 'kṣautsuḥ pādair, dantais tathā 'cchidan. ārjijat śarabho vṛkṣaṃ, nīlas tvā ''dita parvatam.","ते तं व्याशिषता ऽक्षौत्सुः पादैर्, दन्तैस् तथा ऽच्छिदन्. आर्जिजत् शरभो वृक्षं, नीलस् त्वा ऽऽदित पर्वतम्."
bhk_15.44,"ṛṣabho 'drīnudakṣaipsīt, te tairarimatardiṣuḥ. asphūrjīd, giri-śṛṅgaṃ ca vyasrākṣīd gandhamādanaḥ,","ऋषभो ऽद्रीनुदक्षैप्सीत्, ते तैररिमतर्दिषुः. अस्फूर्जीद्, गिरि-शृङ्गं च व्यस्राक्षीद् गन्धमादनः,"
bhk_15.45,"akūrdiṣṭa, vyakārīc ca gavākṣo bhū-dharān bahūn. sa tān nā'jīgaṇad vīraḥ kumbhakarṇo'vyathiṣṭa na.","अकूर्दिष्ट, व्यकारीच् च गवाक्षो भू-धरान् बहून्. स तान् नाऽजीगणद् वीरः कुम्भकर्णोऽव्यथिष्ट न."
bhk_15.46,"amanthīc ca parā'nīkamaploṣṭa ca niraṅkuśaḥ, nihantuṃ cā'tvariṣṭā'rīnajakṣīc cā'ṅkamāgatān.","अमन्थीच् च पराऽनीकमप्लोष्ट च निरङ्कुशः, निहन्तुं चाऽत्वरिष्टाऽरीनजक्षीच् चाऽङ्कमागतान्."
bhk_15.47,"vyakrukṣad vānarā'nīkaṃ, saṃpalāyiṣṭa cā''yati, hastābhyāṃ naśyadakrākṣīd, bhīme copādhitā''nane.","व्यक्रुक्षद् वानराऽनीकं, संपलायिष्ट चाऽऽयति, हस्ताभ्यां नश्यदक्राक्षीद्, भीमे चोपाधिताऽऽनने."
bhk_15.48,"raktenā 'ciklidad bhūmiṃ, sainyaiś cā 'tastaraddhataiḥ, nā 'tārpsīd bhakṣayan krūro, nā 'śramad ghnan plavaṅgamān,","रक्तेना ऽचिक्लिदद् भूमिं, सैन्यैश् चा ऽतस्तरद्धतैः, ना ऽतार्प्सीद् भक्षयन् क्रूरो, ना ऽश्रमद् घ्नन् प्लवङ्गमान्,"
bhk_15.49,"na yoddhumaśakan kecin, nā 'ḍhaukiṣata kecana, prāṇaśan nāsikābhyāṃ ca, vaktreṇa ca vanaukasaḥ.","न योद्धुमशकन् केचिन्, ना ऽढौकिषत केचन, प्राणशन् नासिकाभ्यां च, वक्त्रेण च वनौकसः."
bhk_15.50,"udare cā 'jarannanye tasya pātāla-sannibhe, ākrandiṣuḥ, sakhīnāhvan, prapalāyiṣatā'svidan.","उदरे चा ऽजरन्नन्ये तस्य पाताल-सन्निभे, आक्रन्दिषुः, सखीनाह्वन्, प्रपलायिषताऽस्विदन्."
bhk_15.51,"raktamaścyotiṣuḥ kṣuṇṇāḥ, kṣatāś ca kapayo'tṛṣan, upāsthāyi nṛpo bhagnairasau sugrīvamaijihat.","रक्तमश्च्योतिषुः क्षुण्णाः, क्षताश् च कपयोऽतृषन्, उपास्थायि नृपो भग्नैरसौ सुग्रीवमैजिहत्."
bhk_15.52,"yoddhuṃ so pyaruṣacchatrorairirac ca mahā-drumam. taṃ prāptaṃ prāsahiṣṭā'riḥ, śaktiṃ cogrāmudagrahīt.","योद्धुं सो प्यरुषच्छत्रोरैरिरच् च महा-द्रुमम्. तं प्राप्तं प्रासहिष्टाऽरिः, शक्तिं चोग्रामुदग्रहीत्."
bhk_15.53,"sa tāmabibhramad bhīmāṃ, vānarendrasya cā 'mucat. prāpaptan mārutis tatra tāṃ cā 'lāsīd viyad-gatām.","स तामबिभ्रमद् भीमां, वानरेन्द्रस्य चा ऽमुचत्. प्रापप्तन् मारुतिस् तत्र तां चा ऽलासीद् वियद्-गताम्."
bhk_15.54,"aśobhiṣṭā'cakhaṇḍac ca śaktiṃ vīro, na cā 'yasat. lauha-bhāra-sahasreṇa nirmitā nirakāri me","अशोभिष्टाऽचखण्डच् च शक्तिं वीरो, न चा ऽयसत्. लौह-भार-सहस्रेण निर्मिता निरकारि मे"
bhk_15.55,"śaktiratyakupad rakṣo, giriṃ codakhanīd gurum, vyasṛṣṭa taṃ kapī-ndrasya, tenā'mūrcchīdasau kṣataḥ.","शक्तिरत्यकुपद् रक्षो, गिरिं चोदखनीद् गुरुम्, व्यसृष्ट तं कपी-न्द्रस्य, तेनाऽमूर्च्छीदसौ क्षतः."
bhk_15.56,"aloṭhiṣṭa ca bhū-pṛṣṭhe, śoṇitaṃ cā 'pyasusruvat, tamādāyā'palāyiṣṭa, vyarociṣṭa ca rākṣasaḥ.","अलोठिष्ट च भू-पृष्ठे, शोणितं चा ऽप्यसुस्रुवत्, तमादायाऽपलायिष्ट, व्यरोचिष्ट च राक्षसः."
bhk_15.57,"abhaiṣuḥ kapayo, 'nvārat kumbhukarṇaṃ marut-sutaḥ, śanairabodhi sugrīvaḥ, so'luñcīt karṇa-nāsikam","अभैषुः कपयो, ऽन्वारत् कुम्भुकर्णं मरुत्-सुतः, शनैरबोधि सुग्रीवः, सोऽलुञ्चीत् कर्ण-नासिकम्"
bhk_15.58,"rākṣasasya, na cā 'trāsīt, pranaṣṭumayatiṣṭa ca. akrodhi kumbhakarṇena, peṣṭumārambhi ca kṣitau.","राक्षसस्य, न चा ऽत्रासीत्, प्रनष्टुमयतिष्ट च. अक्रोधि कुम्भकर्णेन, पेष्टुमारम्भि च क्षितौ."
bhk_15.59,"sugrīvo 'syā 'bhraśaddhastāt, samagāhiṣṭa cā 'mbaram, tūrṇamanvasṛpad rāma- mānanandac ca vānarān.","सुग्रीवो ऽस्या ऽभ्रशद्धस्तात्, समगाहिष्ट चा ऽम्बरम्, तूर्णमन्वसृपद् राम- माननन्दच् च वानरान्."
bhk_15.60,"atatvarac ca tān yoddhumaciceṣṭac ca rāghavau. kumbhakarṇo nyavartiṣṭa, raṇe'yutsanta vānarāḥ.","अतत्वरच् च तान् योद्धुमचिचेष्टच् च राघवौ. कुम्भकर्णो न्यवर्तिष्ट, रणेऽयुत्सन्त वानराः."
bhk_15.61,aviveṣṭan nṛpā''deśādārukṣaṃś cā''śu rākṣasam tānadhāvīt samārūḍhāṃs te 'pyusraṃsiṣatā ''kulāḥ.,अविवेष्टन् नृपाऽऽदेशादारुक्षंश् चाऽऽशु राक्षसम् तानधावीत् समारूढांस् ते ऽप्युस्रंसिषता ऽऽकुलाः.
bhk_15.62,"agrasiṣṭa, vyadhāviṣṭa, samāślikṣac ca nir-dayam. te cā 'pyaghoriṣur ghoraṃ, raktaṃ cā 'vamiṣur mukhaiḥ.","अग्रसिष्ट, व्यधाविष्ट, समाश्लिक्षच् च निर्-दयम्. ते चा ऽप्यघोरिषुर् घोरं, रक्तं चा ऽवमिषुर् मुखैः."
bhk_15.63,"sa cā'pi rudhirair mattaḥ sveṣāmapyadayiṣṭa na, agrahīc cā ''yuranyeṣāmaruddha ca parākramam.","स चाऽपि रुधिरैर् मत्तः स्वेषामप्यदयिष्ट न, अग्रहीच् चा ऽऽयुरन्येषामरुद्ध च पराक्रमम्."
bhk_15.64,"saṃtrastānāṃapāhāri sattvaṃ ca vana-vāsinām, acchedi lakṣmaṇenā'sya kirīṭaṃ kavacaṃ tathā.","संत्रस्तानांअपाहारि सत्त्वं च वन-वासिनाम्, अच्छेदि लक्ष्मणेनाऽस्य किरीटं कवचं तथा."
bhk_15.65,"abhedi ca śarair dehaḥ prāśaṃsīt taṃ niśā-caraḥ. aspardhiṣṭa ca rāmeṇa tenā 'syā 'kṣipsateṣavaḥ,","अभेदि च शरैर् देहः प्राशंसीत् तं निशा-चरः. अस्पर्धिष्ट च रामेण तेना ऽस्या ऽक्षिप्सतेषवः,"
bhk_15.66,"yairaghāni kharo, vālī, mārīco, dūṣaṇas tathā. avāmaṃsta sa tān darpāt, prodayaṃsīc ca mudgaram.","यैरघानि खरो, वाली, मारीचो, दूषणस् तथा. अवामंस्त स तान् दर्पात्, प्रोदयंसीच् च मुद्गरम्."
bhk_15.67,"vāyavyā'streṇa taṃ pāṇiṃ rāmo 'cchaitsīt sahā''yudham, ādīpi taru-hasto 'sā- vadhāvīc cā 'ri-saṃmukham.","वायव्याऽस्त्रेण तं पाणिं रामो ऽच्छैत्सीत् सहाऽऽयुधम्, आदीपि तरु-हस्तो ऽसा- वधावीच् चा ऽरि-संमुखम्."
bhk_15.68,"sa-vṛkṣamacchidat tasya śakrā'streṇa karaṃ nṛpaḥ, jaṅghe cā 'śīśatad bāṇairaprāsīdiṣubhir mukham.","स-वृक्षमच्छिदत् तस्य शक्राऽस्त्रेण करं नृपः, जङ्घे चा ऽशीशतद् बाणैरप्रासीदिषुभिर् मुखम्."
bhk_15.69,"aindreṇa hṛdaye 'vyātsīt, so 'dhyavātsīc ca gāṃ hataḥ. apikṣātāṃ sahasre dve tad-dehena vanaukasām.","ऐन्द्रेण हृदये ऽव्यात्सीत्, सो ऽध्यवात्सीच् च गां हतः. अपिक्षातां सहस्रे द्वे तद्-देहेन वनौकसाम्."
bhk_15.70,"astāviṣuḥ surā rāmaṃ, diśaḥ prāpan niśā-carāḥ, bhūrakampiṣṭa sā'drīndrā, vyacālīdambhasāṃ patiḥ.","अस्ताविषुः सुरा रामं, दिशः प्रापन् निशा-चराः, भूरकम्पिष्ट साऽद्रीन्द्रा, व्यचालीदम्भसां पतिः."
bhk_15.71,"hataṃ rakṣāṃsi rājānaṃ kumbhakarṇamaśiśravan, arodīd rāvaṇo 'śocīn, mohaṃ cā 'śiśriyat param.","हतं रक्षांसि राजानं कुम्भकर्णमशिश्रवन्, अरोदीद् रावणो ऽशोचीन्, मोहं चा ऽशिश्रियत् परम्."
bhk_15.72,"apaprathad guṇān bhrāturacikīrtac ca vikramam, ""kruddhena kumbhakarṇena ye 'dirṣiśata śatravaḥ","अपप्रथद् गुणान् भ्रातुरचिकीर्तच् च विक्रमम्, ""क्रुद्धेन कुम्भकर्णेन ये ऽदिर्षिशत शत्रवः"
bhk_15.73,"kathaṃ nvajīviṣus te ca, sa cā 'mṛta mahā-balaḥ."" ayuyutsiṣatā ''śvāsya kumārā rāvaṇaṃ tataḥ","कथं न्वजीविषुस् ते च, स चा ऽमृत महा-बलः."" अयुयुत्सिषता ऽऽश्वास्य कुमारा रावणं ततः"
bhk_15.74,devāntako 'tikāyaś ca triśirāḥ sa narāntakaḥ te cāṃ''hiṣata saṃgrāmaṃ balino rāvaṇā''tmajāḥ.,देवान्तको ऽतिकायश् च त्रिशिराः स नरान्तकः ते चांऽऽहिषत संग्रामं बलिनो रावणाऽऽत्मजाः.
bhk_15.75,"yuddhonmattaṃ ca mattaṃ ca rājā rakṣārthamāñjihat sutānāṃ, niragātāṃ tau rākṣasau raṇa-paṇḍitau.","युद्धोन्मत्तं च मत्तं च राजा रक्षार्थमाञ्जिहत् सुतानां, निरगातां तौ राक्षसौ रण-पण्डितौ."
bhk_15.76,"tairajeṣata sainyāni, dviṣo 'kāriṣatā ''kulāḥ parvatāniva te bhūmāvacaiṣur vānarottamān.","तैरजेषत सैन्यानि, द्विषो ऽकारिषता ऽऽकुलाः पर्वतानिव ते भूमावचैषुर् वानरोत्तमान्."
bhk_15.77,"aṅgadena samaṃ yoddhumaghaṭiṣṭa narāntakaḥ, praiṣiṣad rākṣasaḥ prāsaṃ, so 'sphoṭīdaṅgadorasi.","अङ्गदेन समं योद्धुमघटिष्ट नरान्तकः, प्रैषिषद् राक्षसः प्रासं, सो ऽस्फोटीदङ्गदोरसि."
bhk_15.78,aśvān vāli-suto 'hiṃsīdatatāḍac ca muṣṭinā. rāvaṇiś cā 'vyatho yoddhumārabdha ca mahīṃ gataḥ.,अश्वान् वालि-सुतो ऽहिंसीदतताडच् च मुष्टिना. रावणिश् चा ऽव्यथो योद्धुमारब्ध च महीं गतः.
bhk_15.79,tasyā 'hāriṣata prāṇā muṣṭinā vāli-sūnunā. prādudruvaṃs tataḥ kruddhāḥ sarve rāvaṇayo'ṅgadam.,तस्या ऽहारिषत प्राणा मुष्टिना वालि-सूनुना. प्रादुद्रुवंस् ततः क्रुद्धाः सर्वे रावणयोऽङ्गदम्.
bhk_15.80,"tato nīla-hanūmantau rāvaṇīnavaveṣṭatām, akāriṣṭāṃ girīṃs tuṅgānarautsīt triśirāḥ śaraiḥ","ततो नील-हनूमन्तौ रावणीनववेष्टताम्, अकारिष्टां गिरींस् तुङ्गानरौत्सीत् त्रिशिराः शरैः"
bhk_15.81,"parigheṇā 'vadhiṣṭā 'tha raṇe devāntako balī, muṣṭinā 'dadarat tasya mūrdhānaṃ mārutā''tmajaḥ.","परिघेणा ऽवधिष्टा ऽथ रणे देवान्तको बली, मुष्टिना ऽददरत् तस्य मूर्धानं मारुताऽऽत्मजः."
bhk_15.82,"adīdipat tato vīryaṃ, nīlaṃ cā'pīpiḍac charaiḥ yuddhonmattas, tu nīlena giriṇā'nāyi saṃkṣayam.","अदीदिपत् ततो वीर्यं, नीलं चाऽपीपिडच् छरैः युद्धोन्मत्तस्, तु नीलेन गिरिणाऽनायि संक्षयम्."
bhk_15.83,"ababhrājat tataḥ śaktiṃ triśirāḥ pavanā''tmaje, hanūmatā kṣatās tasya raṇe 'mṛṣata vājinaḥ.","अबभ्राजत् ततः शक्तिं त्रिशिराः पवनाऽऽत्मजे, हनूमता क्षतास् तस्य रणे ऽमृषत वाजिनः."
bhk_15.84,"asrasac cā''hato mūrdhni, khaḍgaṃ cā 'jīharad dviṣā, prāṇānaujjhīc ca khaḍgena chinnais tenaiva mūrdhabhiḥ.","अस्रसच् चाऽऽहतो मूर्ध्नि, खड्गं चा ऽजीहरद् द्विषा, प्राणानौज्झीच् च खड्गेन छिन्नैस् तेनैव मूर्धभिः."
bhk_15.85,"mattenā 'māri saṃprāpya śarabhā'stāṃ mahā-gadām, sahasra-hariṇā 'krīḍīdatikāyas tato raṇe.","मत्तेना ऽमारि संप्राप्य शरभाऽस्तां महा-गदाम्, सहस्र-हरिणा ऽक्रीडीदतिकायस् ततो रणे."
bhk_15.86,"rathenā 'vivyathac cā'rīn, vyacārīc ca ni-raṅkuśaḥ, vibhīṣaṇena so 'khyāyi rāghavasya mahā-rathaḥ.","रथेना ऽविव्यथच् चाऽरीन्, व्यचारीच् च नि-रङ्कुशः, विभीषणेन सो ऽख्यायि राघवस्य महा-रथः."
bhk_15.87,"""atastambhadayaṃ vajraṃ, svayambhuvamatūtuṣat, aśikṣiṣṭa mahā'strāṇi, raṇe 'rakṣīc ca rākṣasān.","""अतस्तम्भदयं वज्रं, स्वयम्भुवमतूतुषत्, अशिक्षिष्ट महाऽस्त्राणि, रणे ऽरक्षीच् च राक्षसान्."
bhk_15.88,"adyagīṣṭā 'rtha-śāstrāṇi, yamasyā 'hnoṣṭa vikramam, devā''haveṣvadīpiṣṭa, nā 'janiṣṭā 'sya sādhvasam.","अद्यगीष्टा ऽर्थ-शास्त्राणि, यमस्या ऽह्नोष्ट विक्रमम्, देवाऽऽहवेष्वदीपिष्ट, ना ऽजनिष्टा ऽस्य साध्वसम्."
bhk_15.89,"eṣa rāvaṇirāpādi vānarāṇāṃ bhayaṅkaraḥ"" āhvatā 'tha sa kākutsthaṃ dhanuś cā 'pusphurad guru.","एष रावणिरापादि वानराणां भयङ्करः"" आह्वता ऽथ स काकुत्स्थं धनुश् चा ऽपुस्फुरद् गुरु."
bhk_15.90,saumitriḥ sarpa-vat siṃhamārdidat taṃ mahā''have. tau prāvīvṛtatāṃ jetuṃ śara-jālānyanekaśaḥ.,सौमित्रिः सर्प-वत् सिंहमार्दिदत् तं महाऽऽहवे. तौ प्रावीवृततां जेतुं शर-जालान्यनेकशः.
bhk_15.91,"acchaittāṃ ca mahā''tmānau, ciramaśramatāṃ na ca, tathā tāvāsthatāṃ bāṇānatāniṣṭāṃ tamo yathā.","अच्छैत्तां च महाऽऽत्मानौ, चिरमश्रमतां न च, तथा तावास्थतां बाणानतानिष्टां तमो यथा."
bhk_15.92,"sauryā''gneye vyakāriṣṭāmastre rākṣasa-lakṣmaṇau, te copāgamatā nāśaṃ samāsādya parasparam","सौर्याऽऽग्नेये व्यकारिष्टामस्त्रे राक्षस-लक्ष्मणौ, ते चोपागमता नाशं समासाद्य परस्परम्"
bhk_15.93,"abibhrajat tataḥ śastramaiṣīkaṃ rākṣaso raṇe, tadapyadhvasadāsādya māhendraṃ lakṣmaṇeritam.","अबिभ्रजत् ततः शस्त्रमैषीकं राक्षसो रणे, तदप्यध्वसदासाद्य माहेन्द्रं लक्ष्मणेरितम्."
bhk_15.94,"tataḥ saumitrirasmārṣīdadeviṣṭa ca dur-jayam brahmā'straṃ, tena mūrdhānamadadhvaṃsan nara-dviṣaḥ.","ततः सौमित्रिरस्मार्षीददेविष्ट च दुर्-जयम् ब्रह्माऽस्त्रं, तेन मूर्धानमदध्वंसन् नर-द्विषः."
bhk_15.95,"tato 'krandīd daśagrīvas tamāśiśvasadindrajit, nirayāsīc ca saṃkruddhaḥ, prārcicac ca svayambhuvam.","ततो ऽक्रन्दीद् दशग्रीवस् तमाशिश्वसदिन्द्रजित्, निरयासीच् च संक्रुद्धः, प्रार्चिचच् च स्वयम्भुवम्."
bhk_15.96,"ahauṣīt kṛṣṇavartmānaṃ, samayaṣṭā 'stra-maṇḍalam, so 'labdha brahmaṇaḥ śastraṃ syandanaṃ ca jayā''vaham.","अहौषीत् कृष्णवर्त्मानं, समयष्टा ऽस्त्र-मण्डलम्, सो ऽलब्ध ब्रह्मणः शस्त्रं स्यन्दनं च जयाऽऽवहम्."
bhk_15.97,tamadhyāsiṣṭa dīprā'gramamodiṣṭa ca rāvaṇiḥ channa-rūpas tato 'kartīd dehān rāvaṇa-vidviṣām.,तमध्यासिष्ट दीप्राऽग्रममोदिष्ट च रावणिः छन्न-रूपस् ततो ऽकर्तीद् देहान् रावण-विद्विषाम्.
bhk_15.98,sapta-ṣaṣṭiṃ plavaṅgānāṃ koṭīr bāṇairasūṣupat. niśā'nte rāvaṇiḥ kruddho rāghavau ca vyamūmuhat.,सप्त-षष्टिं प्लवङ्गानां कोटीर् बाणैरसूषुपत्. निशाऽन्ते रावणिः क्रुद्धो राघवौ च व्यमूमुहत्.
bhk_15.99,"apisphavat sva-sāmarthyamagūhīt sāyakair diśaḥ, aghorīc ca mahā-ghoraṃ, gatvā, praiṣīc ca rāvaṇam.","अपिस्फवत् स्व-सामर्थ्यमगूहीत् सायकैर् दिशः, अघोरीच् च महा-घोरं, गत्वा, प्रैषीच् च रावणम्."
bhk_15.100,"vibhīṣaṇas tato 'bodhi sa-sphurau rāma-lakṣmaṇau, apārīt sa gṛhītolko hata-śeṣān plavaṅgamān.","विभीषणस् ततो ऽबोधि स-स्फुरौ राम-लक्ष्मणौ, अपारीत् स गृहीतोल्को हत-शेषान् प्लवङ्गमान्."
bhk_15.101,"""mā śociṣṭa, raghu-vyāghrau nā'mṛṣātāmiti bruvan avābuddha sa nīlā''dīn nihatān kapi-yūtha-pān.","""मा शोचिष्ट, रघु-व्याघ्रौ नाऽमृषातामिति ब्रुवन् अवाबुद्ध स नीलाऽऽदीन् निहतान् कपि-यूथ-पान्."
bhk_15.102,"tatraiṣaj jāmbavān prāṇīdudamīlīc ca locane, paulastyaṃ cā'gadīt ""kaccidajīvīn mārutā''tmajaḥ.""","तत्रैषज् जाम्बवान् प्राणीदुदमीलीच् च लोचने, पौलस्त्यं चाऽगदीत् ""कच्चिदजीवीन् मारुताऽऽत्मजः."""
bhk_15.103,tasya kṣeme mahā-rāja ! nā 'mṛṣmahyakhilā vayam. paulastyo 'śiśravat taṃ ca jīvantaṃ pavanā''tmajam.,तस्य क्षेमे महा-राज ! ना ऽमृष्मह्यखिला वयम्. पौलस्त्यो ऽशिश्रवत् तं च जीवन्तं पवनाऽऽत्मजम्.
bhk_15.104,"āyiṣṭa mārutis tatra, tau cā 'pyahṛṣatāṃ tataḥ, prāhaiṣṭāṃ himavat-pṛṣṭhe sarvauṣadhi-giriṃ tataḥ","आयिष्ट मारुतिस् तत्र, तौ चा ऽप्यहृषतां ततः, प्राहैष्टां हिमवत्-पृष्ठे सर्वौषधि-गिरिं ततः"
bhk_15.105,tau hanūmantamānetumoṣadhīṃ mṛta-jīvinīm sandhāna-karaṇīṃ cā'nyāṃ vi-śalya-karaṇīṃ tathā.,तौ हनूमन्तमानेतुमोषधीं मृत-जीविनीम् सन्धान-करणीं चाऽन्यां वि-शल्य-करणीं तथा.
bhk_15.106,"prodapāti nabhas tena, sa ca prāpi mahā-giriḥ, yasminnajvaliṣū rātrau mahauṣadhyaḥ sahasra-śaḥ","प्रोदपाति नभस् तेन, स च प्रापि महा-गिरिः, यस्मिन्नज्वलिषू रात्रौ महौषध्यः सहस्र-शः"
bhk_15.107,"niracāyi yadā bhedo nauṣadhīnāṃ hanū-matā, sarva eva samāhāri tadā śailaḥ mahauṣadhiḥ.","निरचायि यदा भेदो नौषधीनां हनू-मता, सर्व एव समाहारि तदा शैलः महौषधिः."
bhk_15.108,"prāṇiṣur nihatāḥ kecit, kecit tu prodamīliṣuḥ tamo 'nye 'hāsiṣur yodhā, vyajṛmbhiṣata cā'pare.","प्राणिषुर् निहताः केचित्, केचित् तु प्रोदमीलिषुः तमो ऽन्ये ऽहासिषुर् योधा, व्यजृम्भिषत चाऽपरे."
bhk_15.109,"ajighrapaṃs tathaivā'nyānoṣadhīrālipaṃs tathā, evaṃ te'cetiṣuḥ sarve, vīryaṃ cā'dhiṣatā'dhikam.","अजिघ्रपंस् तथैवाऽन्यानोषधीरालिपंस् तथा, एवं तेऽचेतिषुः सर्वे, वीर्यं चाऽधिषताऽधिकम्."
bhk_15.110,"ajihladat sa kākutsthau, śeṣāṃś cā 'jījivat kapīn hanūmānatha te laṅkā- magninā 'dīdipan drutam.","अजिह्लदत् स काकुत्स्थौ, शेषांश् चा ऽजीजिवत् कपीन् हनूमानथ ते लङ्का- मग्निना ऽदीदिपन् द्रुतम्."
bhk_15.111,"samanātsīt tataḥ sainyamamārjīd bhalla-tomaram, amārkṣīc cā 'sipatrā''dīnababhāsat paraśvadhān.","समनात्सीत् ततः सैन्यममार्जीद् भल्ल-तोमरम्, अमार्क्षीच् चा ऽसिपत्राऽऽदीनबभासत् परश्वधान्."
bhk_15.112,"kumbhakarṇa-sutau tatra samanaddhāṃ mahā-balau nikumbhaś caiva kumbhaś ca, prāpatāṃ tau plavaṅgamān.","कुम्भकर्ण-सुतौ तत्र समनद्धां महा-बलौ निकुम्भश् चैव कुम्भश् च, प्रापतां तौ प्लवङ्गमान्."
bhk_15.113,"agopiṣṭāṃ purīṃ laṅkāmagauptāṃ rakṣasāṃ balam, atyāktāmāyudhā'nīkamanaiṣṭāṃ ca kṣayaṃ dviṣaḥ.","अगोपिष्टां पुरीं लङ्कामगौप्तां रक्षसां बलम्, अत्याक्तामायुधाऽनीकमनैष्टां च क्षयं द्विषः."
bhk_15.114,"akokūyiṣṭa tat sainyaṃ, prapalāyiṣṭa cā''kulam, acyutac ca kṣataṃ raktaṃ, hataṃ cā 'dhyaśayiṣṭa gām.","अकोकूयिष्ट तत् सैन्यं, प्रपलायिष्ट चाऽऽकुलम्, अच्युतच् च क्षतं रक्तं, हतं चा ऽध्यशयिष्ट गाम्."
bhk_15.115,"aṅgadenā 'hasātāṃ tau yudhyakampana-kampanau, abhyārdīd vālinaḥ putraṃ prajaṅgho 'pi sa-matsaraḥ.","अङ्गदेना ऽहसातां तौ युध्यकम्पन-कम्पनौ, अभ्यार्दीद् वालिनः पुत्रं प्रजङ्घो ऽपि स-मत्सरः."
bhk_15.116,"tasyā 'pyabebhidiṣṭā 'sau mūrdhānaṃ muṣṭinā 'ṅgadaḥ, ahārṣīc ca śiraḥ kṣipraṃ yūpākṣasya nirākulaḥ.","तस्या ऽप्यबेभिदिष्टा ऽसौ मूर्धानं मुष्टिना ऽङ्गदः, अहार्षीच् च शिरः क्षिप्रं यूपाक्षस्य निराकुलः."
bhk_15.117,"śarīraṃ lohitākṣasya nyabhāṅkṣīd dvividas tadā, kruddhaḥ kumbhas tato 'bhaitsīn maindaṃ sa-dvividaṃ śaraiḥ","शरीरं लोहिताक्षस्य न्यभाङ्क्षीद् द्विविदस् तदा, क्रुद्धः कुम्भस् ततो ऽभैत्सीन् मैन्दं स-द्विविदं शरैः"
bhk_15.118,"āghūrṇiṣṭāṃ kṣatau, kṣmāṃ ca tāvāśiśriyatāmubhau. mātulau vihvalau dṛṣṭvā kumbhaṃ vāli-suto nagaiḥ","आघूर्णिष्टां क्षतौ, क्ष्मां च तावाशिश्रियतामुभौ. मातुलौ विह्वलौ दृष्ट्वा कुम्भं वालि-सुतो नगैः"
bhk_15.119,"praurṇāvīc, chara-varṣeṇa tānaprauhīn niśā-caraḥ. vānarānaijihad rāmasya tūrṇaṃ rakṣitumaṅgadam.","प्रौर्णावीच्, छर-वर्षेण तानप्रौहीन् निशा-चरः. वानरानैजिहद् रामस्य तूर्णं रक्षितुमङ्गदम्."
bhk_15.120,"drutamatrāsta sugrīvo bhrātṛvyaṃ ṣatru-saṃkaṭāt, muṣṭinā kaumbhakarṇiṃ ca kruddhaḥ prāṇairatityajat.","द्रुतमत्रास्त सुग्रीवो भ्रातृव्यं षत्रु-संकटात्, मुष्टिना कौम्भकर्णिं च क्रुद्धः प्राणैरतित्यजत्."
bhk_15.121,"nikumbho vānarendrasya prāhaiṣīt parighaṃ tataḥ, hanūmāṃś cā ''patantaṃ tamabhāṅkṣīd bhogi-bhīṣaṇam.","निकुम्भो वानरेन्द्रस्य प्राहैषीत् परिघं ततः, हनूमांश् चा ऽऽपतन्तं तमभाङ्क्षीद् भोगि-भीषणम्."
bhk_15.122,"praurṇuvīt tejasā'rātimarāsīc ca bhayaṃkaram, grīvāṃ cā 'sya tathākrākṣīdajijīvad yathā na tam.","प्रौर्णुवीत् तेजसाऽरातिमरासीच् च भयंकरम्, ग्रीवां चा ऽस्य तथाक्राक्षीदजिजीवद् यथा न तम्."
bhk_15.123,"samagatakapi-sainyaṃ sammadenā 'timātraṃ, viṭapa-hariṇa-nāthaḥ siddhimauhiṣṭa nityām, nṛ-pati-matiraraṃsta prāpta-kāmeva harṣāt, rajani-cara-patīnāṃ santato 'tāyi śokaḥ.","समगतकपि-सैन्यं सम्मदेना ऽतिमात्रं, विटप-हरिण-नाथः सिद्धिमौहिष्ट नित्याम्, नृ-पति-मतिररंस्त प्राप्त-कामेव हर्षात्, रजनि-चर-पतीनां सन्ततो ऽतायि शोकः."
bhk_16.1,"6 tataḥ prarudito rājā rakṣasāṃ hata-bāndhavaḥ ""kiṃ kariṣyāmi rājyena, sītayā kiṃ kariṣyate","६ ततः प्ररुदितो राजा रक्षसां हत-बान्धवः ""किं करिष्यामि राज्येन, सीतया किं करिष्यते"
bhk_16.2,"atikāye hate vīre protsahiṣye na jīvitum. hrepayiṣyati kaḥ śatrūn, kena jāyiṣyate yamaḥ.","अतिकाये हते वीरे प्रोत्सहिष्ये न जीवितुम्. ह्रेपयिष्यति कः शत्रून्, केन जायिष्यते यमः."
bhk_16.3,"atikāyād vinā pāśyaṃ ko vā chetsyati vāruṇam, rāvaṇaṃ maṃsyate ko vā, svayambhūḥ kasya tokṣyati.","अतिकायाद् विना पाश्यं को वा छेत्स्यति वारुणम्, रावणं मंस्यते को वा, स्वयम्भूः कस्य तोक्ष्यति."
bhk_16.4,"ślāghiṣye kena, ko bandhūn neṣyatyunnatimunnataḥ, kaḥ preṣyati pit n kāle, kṛtvā kitthaṣyate na kaḥ.","श्लाघिष्ये केन, को बन्धून् नेष्यत्युन्नतिमुन्नतः, कः प्रेष्यति पित् न् काले, कृत्वा कित्थष्यते न कः."
bhk_16.5,"udyaṃsyati harir vajraṃ, vicariṣyati nir-bhayaḥ, bhokṣyate yajña-bhāgāṃś ca śūra-mānaṃ ca vakṣyati.","उद्यंस्यति हरिर् वज्रं, विचरिष्यति निर्-भयः, भोक्ष्यते यज्ञ-भागांश् च शूर-मानं च वक्ष्यति."
bhk_16.6,"ravis tapsyati niḥ-śaṅkaṃ, vāsyatyaniyataṃ marut, nirvartsyatyṛtu-saṃghātaḥ, svecchayendurudeṣyati.","रविस् तप्स्यति निः-शङ्कं, वास्यत्यनियतं मरुत्, निर्वर्त्स्यत्यृतु-संघातः, स्वेच्छयेन्दुरुदेष्यति."
bhk_16.7,"tīvraṃ syandiṣyate meghairugraṃ vartiṣyate yamaḥ, atikāyasya maraṇe kiṃ kariṣyanti nā'nyathā.","तीव्रं स्यन्दिष्यते मेघैरुग्रं वर्तिष्यते यमः, अतिकायस्य मरणे किं करिष्यन्ति नाऽन्यथा."
bhk_16.8,"anmīliṣyati cakṣur me vṛthā, yad vinayā''gatam ājñā-lābhonmukhaṃ namraṃ na drakṣyati narāntakam.","अन्मीलिष्यति चक्षुर् मे वृथा, यद् विनयाऽऽगतम् आज्ञा-लाभोन्मुखं नम्रं न द्रक्ष्यति नरान्तकम्."
bhk_16.9,"dhiṅ māṃ, triśirasā nā 'haṃ sandarśiṣye 'dya yat punaḥ, ghāniṣyante dviṣaḥ kena tasmin pañcatvamāgate.","धिङ् मां, त्रिशिरसा ना ऽहं सन्दर्शिष्ये ऽद्य यत् पुनः, घानिष्यन्ते द्विषः केन तस्मिन् पञ्चत्वमागते."
bhk_16.10,"śatrubhir nihate matte drakṣye 'haṃ saṃyuge sukham, yuddhonmattād vinā śatrūn samāskantsyati ko raṇe.","शत्रुभिर् निहते मत्ते द्रक्ष्ये ऽहं संयुगे सुखम्, युद्धोन्मत्ताद् विना शत्रून् समास्कन्त्स्यति को रणे."
bhk_16.11,"āhvāsyate vi-śaṅko māṃ yotsyamānaḥ śata-kratuḥ, prakalpsyati ca tasyā 'rtho nikumbe dur haṇe hate","आह्वास्यते वि-शङ्को मां योत्स्यमानः शत-क्रतुः, प्रकल्प्स्यति च तस्या ऽर्थो निकुम्बे दुर् हणे हते"
bhk_16.12,"kalpiṣyate hareḥ prītir, laṅkā copahaniṣyate, devāntaka ! tvayā tyakto ripor yāsyāmi vaśyatām.","कल्पिष्यते हरेः प्रीतिर्, लङ्का चोपहनिष्यते, देवान्तक ! त्वया त्यक्तो रिपोर् यास्यामि वश्यताम्."
bhk_16.13,"mariṣyāmi, vijeṣye vā, hatāś cet tanayā mama, haniṣyāmi ripūṃs tūrṇaṃ, na jīviṣyāmi duḥkhitaḥ","मरिष्यामि, विजेष्ये वा, हताश् चेत् तनया मम, हनिष्यामि रिपूंस् तूर्णं, न जीविष्यामि दुःखितः"
bhk_16.14,"smeṣyante munayo, devāḥ kathayiṣyanti cā'niśam ""daśa-grīvasya dur-nīter vinaṣṭaṃ rakṣasāṃ kulam.""","स्मेष्यन्ते मुनयो, देवाः कथयिष्यन्ति चाऽनिशम् ""दश-ग्रीवस्य दुर्-नीतेर् विनष्टं रक्षसां कुलम्."""
bhk_16.15,kena sambhāvitaṃ tātakumbhakarṇasya rāghavaḥ raṇe kartsyati gātrāṇi marmāṇi ca vitartsyati.,केन सम्भावितं तातकुम्भकर्णस्य राघवः रणे कर्त्स्यति गात्राणि मर्माणि च वितर्त्स्यति.
bhk_16.16,"patiṣyati kṣitau bhānuḥ, pṛthivī tolayiṣyate. nabhasvān bhaṅkṣyate vyoma muṣṭibhis tāḍayiṣyate.","पतिष्यति क्षितौ भानुः, पृथिवी तोलयिष्यते. नभस्वान् भङ्क्ष्यते व्योम मुष्टिभिस् ताडयिष्यते."
bhk_16.17,"indroḥ syandiṣyate vahniḥ, samuccokṣyati sāgaraḥ, jalaṃ dhakṣyati, tigmāṃśoḥ syantyanti tamasāṃ cayāḥ.","इन्द्रोः स्यन्दिष्यते वह्निः, समुच्चोक्ष्यति सागरः, जलं धक्ष्यति, तिग्मांशोः स्यन्त्यन्ति तमसां चयाः."
bhk_16.18,kumbhakarṇo raṇe puṃsā kruddhaḥ paribhaviṣyate saṃbhāvitāni naitāni kadācit kenacij jane.,कुम्भकर्णो रणे पुंसा क्रुद्धः परिभविष्यते संभावितानि नैतानि कदाचित् केनचिज् जने.
bhk_16.19,"kumbhakarṇe hate laṅkā- mārokṣyanti plavaṅgamāḥ, daṅkṣyanti rākṣasān, dṛptā bhaṅkṣyanti ca mamā ''śramān.","कुम्भकर्णे हते लङ्का- मारोक्ष्यन्ति प्लवङ्गमाः, दङ्क्ष्यन्ति राक्षसान्, दृप्ता भङ्क्ष्यन्ति च ममा ऽऽश्रमान्."
bhk_16.20,"cartsyanti bāla-vṛddhāṃś ca, nartsyanti ca mudā yutāḥ tena rākṣasa-mukhyena vinā tān ko nirotsyati.","चर्त्स्यन्ति बाल-वृद्धांश् च, नर्त्स्यन्ति च मुदा युताः तेन राक्षस-मुख्येन विना तान् को निरोत्स्यति."
bhk_16.21,"amarṣo me paraḥ, sītāṃ rāghavaḥ kāmayiṣyate, cyuta-rājyāt sukhaṃ tasmāt kiṃ kilā 'sāvavāpsyati.","अमर्षो मे परः, सीतां राघवः कामयिष्यते, च्युत-राज्यात् सुखं तस्मात् किं किला ऽसाववाप्स्यति."
bhk_16.22,"mārayiṣyāmi vaidehīṃ, khādayiśyāmi rākṣasaiḥ, bhūmau vā nikhaniṣyāmi vidhvaṃsasyā 'sya kāraṇam","मारयिष्यामि वैदेहीं, खादयिश्यामि राक्षसैः, भूमौ वा निखनिष्यामि विध्वंसस्या ऽस्य कारणम्"
bhk_16.23,"nā 'nurotsye jagal-lakṣmīṃ, ghaṭiṣye jīvituṃ na vā na raṃsye viṣayaiḥ śūnye bhavane bāndhavairaham.","ना ऽनुरोत्स्ये जगल्-लक्ष्मीं, घटिष्ये जीवितुं न वा न रंस्ये विषयैः शून्ये भवने बान्धवैरहम्."
bhk_16.24,"modiṣye kasya saukhye 'haṃ, ko me modiṣyate sukhe, ādeyāḥ kiṃkṛte bhogāḥ kumbhakaṛṇa ! tvayā vinā.","मोदिष्ये कस्य सौख्ये ऽहं, को मे मोदिष्यते सुखे, आदेयाः किंकृते भोगाः कुम्भकऋण ! त्वया विना."
bhk_16.25,"yāḥ suhṛtsu vipanneṣu māmupaiṣyanti saṃpadaḥ, tāḥ kiṃ manyu-kṣatā''bhogā na vipatsu vipattayaḥ.","याः सुहृत्सु विपन्नेषु मामुपैष्यन्ति संपदः, ताः किं मन्यु-क्षताऽऽभोगा न विपत्सु विपत्तयः."
bhk_16.26,"""vinaṅkṣyati purī kṣipraṃ, tūrṇameṣyanti vānarāḥ, a-sandhitsos tave""tyetad vibhīṣaṇa-subhāṣitam.","""विनङ्क्ष्यति पुरी क्षिप्रं, तूर्णमेष्यन्ति वानराः, अ-सन्धित्सोस् तवे""त्येतद् विभीषण-सुभाषितम्."
bhk_16.27,"""arthena saṃbhṛtā rājñā na bhāṣiṣyāmahe vayam, saṃyotsyāmaha,"" ityetat prahastena ca bhāṣitam.","""अर्थेन संभृता राज्ञा न भाषिष्यामहे वयम्, संयोत्स्यामह,"" इत्येतत् प्रहस्तेन च भाषितम्."
bhk_16.28,mānuṣo nāma patkāṣī rājānaṃ puruṣā'śinām yodhayiṣyati saṃgrāme divyā'stra-ratha-durjayam.,मानुषो नाम पत्काषी राजानं पुरुषाऽशिनाम् योधयिष्यति संग्रामे दिव्याऽस्त्र-रथ-दुर्जयम्.
bhk_16.29,"sannatsyāmyathavā yoddhuṃ, na koṣye sattva-hīna-vat, adya taprsyanti māṃsā'dā, bhūḥ pāsyatyari-śoṇitam.","सन्नत्स्याम्यथवा योद्धुं, न कोष्ये सत्त्व-हीन-वत्, अद्य तप्र्स्यन्ति मांसाऽदा, भूः पास्यत्यरि-शोणितम्."
bhk_16.30,"ākarkṣyāmi yaśaḥ, śatrūnapaneṣyāmi karmaṇā, anubhāviṣyate śoko maithilyā 'dya pati-kṣayāt.","आकर्क्ष्यामि यशः, शत्रूनपनेष्यामि कर्मणा, अनुभाविष्यते शोको मैथिल्या ऽद्य पति-क्षयात्."
bhk_16.31,"mantūyiṣyati yakṣendro, valgūyiṣyati no yamaḥ, glāsyantya-pati-putrāś ca vane vānara-yoṣitaḥ.","मन्तूयिष्यति यक्षेन्द्रो, वल्गूयिष्यति नो यमः, ग्लास्यन्त्य-पति-पुत्राश् च वने वानर-योषितः."
bhk_16.32,"sukhaṃ svapsyanti rakṣāṃsi, bhramiṣyanti ca nirbhayam, na vikrokṣyanti rākṣasyo, narāṃś cā 'tsyanti harṣitāḥ.","सुखं स्वप्स्यन्ति रक्षांसि, भ्रमिष्यन्ति च निर्भयम्, न विक्रोक्ष्यन्ति राक्षस्यो, नरांश् चा ऽत्स्यन्ति हर्षिताः."
bhk_16.33,"prāṅ muhūrtāt prabhāte'haṃ bhaviṣyāmi dhruvaṃ sukhī āgāmini, tataḥ kāle yo dvitīyaḥ kṣaṇo'paraḥ","प्राङ् मुहूर्तात् प्रभातेऽहं भविष्यामि ध्रुवं सुखी आगामिनि, ततः काले यो द्वितीयः क्षणोऽपरः"
bhk_16.34,"tatra jetuṃ gamiṣyāmi tridaśendraṃ sahā'maram, tataḥ pareṇa bhūyo 'pi laṅkāmeṣyāmyamatsaraḥ""","तत्र जेतुं गमिष्यामि त्रिदशेन्द्रं सहाऽमरम्, ततः परेण भूयो ऽपि लङ्कामेष्याम्यमत्सरः"""
bhk_16.35,"tameva-vādinaṃ mūḍhamindrjit samupāgataḥ ""yuyutsiṣye 'hamityevaṃ vadan ripu-bhayaṃkaraḥ.","तमेव-वादिनं मूढमिन्द्र्जित् समुपागतः ""युयुत्सिष्ये ऽहमित्येवं वदन् रिपु-भयंकरः."
bhk_16.36,"nā 'bhijñā te mahārāja !, jeṣyāvaḥ śakra-pālitam dṛpta-deva-guṇā''kīrṇa- māvāṃ saha surā''layam,","ना ऽभिज्ञा ते महाराज !, जेष्यावः शक्र-पालितम् दृप्त-देव-गुणाऽऽकीर्ण- मावां सह सुराऽऽलयम्,"
bhk_16.37,"nā 'bhijñā te, sa-yakṣendraṃ bhaṅkṣyāvo yad yamaṃ balāt, ratnāni cā ''hariṣyāvaḥ, prāpsyāvaś ca purīmimām.","ना ऽभिज्ञा ते, स-यक्षेन्द्रं भङ्क्ष्यावो यद् यमं बलात्, रत्नानि चा ऽऽहरिष्यावः, प्राप्स्यावश् च पुरीमिमाम्."
bhk_16.38,"eṣa pekṣyāmyarīn bhūyo, na śociṣyasi rāvaṇa ! jagad drakṣyasi nī-rāmamavagāhiṣyase diśaḥ.","एष पेक्ष्याम्यरीन् भूयो, न शोचिष्यसि रावण ! जगद् द्रक्ष्यसि नी-राममवगाहिष्यसे दिशः."
bhk_16.39,"saha-bhṛtyaḥ surā''vāse bhayaṃ bhūyo vidhāsyasi praṇaṃsyatyadya devendras tvāṃ, vakṣyati sa sannatim.","सह-भृत्यः सुराऽऽवासे भयं भूयो विधास्यसि प्रणंस्यत्यद्य देवेन्द्रस् त्वां, वक्ष्यति स सन्नतिम्."
bhk_16.40,"bheṣyate munibhis tvattas tvamadhiṣṭhāsyasi dviṣaḥ, jñāsye 'hamadya saṃgrāme samastaiḥ śūra-mānibhiḥ.","भेष्यते मुनिभिस् त्वत्तस् त्वमधिष्ठास्यसि द्विषः, ज्ञास्ये ऽहमद्य संग्रामे समस्तैः शूर-मानिभिः."
bhk_16.41,"jñāyiṣyante mayā cā 'dya vīraṃ-manyā dviṣad-gaṇāḥ, gūhiṣyāmi kṣitiṃ kṛttai- radya gātrair vanākasām.","ज्ञायिष्यन्ते मया चा ऽद्य वीरं-मन्या द्विषद्-गणाः, गूहिष्यामि क्षितिं कृत्तै- रद्य गात्रैर् वनाकसाम्."
bhk_16.42,"ārokṣyāmi yugānta-vārida-ghaṭā- saṃghaṭṭa-dhīra-dhvaniṃ niryāsyan rathamacchrita-dhvaja-dhanuḥ- khaḍga-prabhā-bhāsuram. śroṣyasyadya vikīrṇa-vṛkṇa-vimukha- vyāpanna-śatrau raṇe tṛptāṃś choṇita-śoṇa-bhīṣaṇamukhān kravyā'śinaḥ krośataḥ.""","आरोक्ष्यामि युगान्त-वारिद-घटा- संघट्ट-धीर-ध्वनिं निर्यास्यन् रथमच्छ्रित-ध्वज-धनुः- खड्ग-प्रभा-भासुरम्. श्रोष्यस्यद्य विकीर्ण-वृक्ण-विमुख- व्यापन्न-शत्रौ रणे तृप्तांश् छोणित-शोण-भीषणमुखान् क्रव्याऽशिनः क्रोशतः."""
bhk_17.1,"7 āśāsata tataḥ śāntimasnuragnīnahāvayan, viprānavācayan yodhāḥ, prākkurvan maṅgalāni ca.","७ आशासत ततः शान्तिमस्नुरग्नीनहावयन्, विप्रानवाचयन् योधाः, प्राक्कुर्वन् मङ्गलानि च."
bhk_17.2,"apūjayan kula-jyeṣṭhānupāgūhanta bālakān. strīḥ samāvardhayan sā'srāḥ, kāryāṇi prādiśaṃs tathā.","अपूजयन् कुल-ज्येष्ठानुपागूहन्त बालकान्. स्त्रीः समावर्धयन् साऽस्राः, कार्याणि प्रादिशंस् तथा."
bhk_17.3,"ācchādayan, vyalimpaṃś ca, prāśnannatha surā''miṣam, prāpiban madhu-mādhvīkaṃ bhakṣyāṃś cā ''dan yathepsitān","आच्छादयन्, व्यलिम्पंश् च, प्राश्नन्नथ सुराऽऽमिषम्, प्रापिबन् मधु-माध्वीकं भक्ष्यांश् चा ऽऽदन् यथेप्सितान्"
bhk_17.4,"nyaśyan śastrāṇyabhīṣṭāni, samanahyaṃś ca varmabhiḥ, adhyāsata su-yāgāni, dviṣadbhyaś cā 'śapaṃs tathā.","न्यश्यन् शस्त्राण्यभीष्टानि, समनह्यंश् च वर्मभिः, अध्यासत सु-यागानि, द्विषद्भ्यश् चा ऽशपंस् तथा."
bhk_17.5,"apūjayaṃś catur-vaktraṃ, viprānārcaṃs tathā 'stuvan, samālipata śakrā'rir yānaṃ cā 'bhyalaṣad varam.","अपूजयंश् चतुर्-वक्त्रं, विप्रानार्चंस् तथा ऽस्तुवन्, समालिपत शक्राऽरिर् यानं चा ऽभ्यलषद् वरम्."
bhk_17.6,"āmuñcad varma ratnā''ḍhyamabadhnāt khaḍgamujjlvalam, adhyāsta syandanaṃ ghoraṃ, prāvartata tataḥ puraḥ","आमुञ्चद् वर्म रत्नाऽऽढ्यमबध्नात् खड्गमुज्ज्ल्वलम्, अध्यास्त स्यन्दनं घोरं, प्रावर्तत ततः पुरः"
bhk_17.7,"āghnan bherīr mahā-svānāḥ, kambūṃś cā 'pyadhaman śubhān, atāḍayan mṛdaṅgāṃś ca, perāś cā 'pūrayan kalāḥ.","आघ्नन् भेरीर् महा-स्वानाः, कम्बूंश् चा ऽप्यधमन् शुभान्, अताडयन् मृदङ्गांश् च, पेराश् चा ऽपूरयन् कलाः."
bhk_17.8,"astuvan bandinaḥ, śabdānanyonyaṃ codabhāvayan, anadan siṃhanādāṃś ca, prādrekata haya-dvipam.","अस्तुवन् बन्दिनः, शब्दानन्योन्यं चोदभावयन्, अनदन् सिंहनादांश् च, प्राद्रेकत हय-द्विपम्."
bhk_17.9,"a-nimittānyathā 'paśyannasphuṭad ravi-maṇḍalam, aukṣan śoṇitamambhodā, vāyavo'vānsu-duḥsahāḥ.","अ-निमित्तान्यथा ऽपश्यन्नस्फुटद् रवि-मण्डलम्, औक्षन् शोणितमम्भोदा, वायवोऽवान्सु-दुःसहाः."
bhk_17.10,"ārcchan vāmaṃ mṛgāḥ kṛṣṇāḥ, śastrāṇāṃ vyasmaran bhaṭāḥ, raktaṃ nyaṣṭhīvadaklāmya- dakhidyad vāji-kuñjaram.","आर्च्छन् वामं मृगाः कृष्णाः, शस्त्राणां व्यस्मरन् भटाः, रक्तं न्यष्ठीवदक्लाम्य- दखिद्यद् वाजि-कुञ्जरम्."
bhk_17.11,"na tānagaṇayan sarvānāskandaṃś ca ripūn, dviṣaḥ acchindannasibhis tīkṣṇairabhindaṃs tomarais tathā","न तानगणयन् सर्वानास्कन्दंश् च रिपून्, द्विषः अच्छिन्दन्नसिभिस् तीक्ष्णैरभिन्दंस् तोमरैस् तथा"
bhk_17.12,"nyakṛntaṃś cakra-dhārābhiratudan śaktibhir dṛḍham, bhallairavidhyannugrā'grairatṛṃhaṃs tomarairalam.","न्यकृन्तंश् चक्र-धाराभिरतुदन् शक्तिभिर् दृढम्, भल्लैरविध्यन्नुग्राऽग्रैरतृंहंस् तोमरैरलम्."
bhk_17.13,"āsyan plavaṅgamā vṛkṣānadhunvan bhū-dharair bhṛśam, ahiṃsan muṣṭibhiḥ kroghādadaśan daśanairapi.","आस्यन् प्लवङ्गमा वृक्षानधुन्वन् भू-धरैर् भृशम्, अहिंसन् मुष्टिभिः क्रोघाददशन् दशनैरपि."
bhk_17.14,"prādunvan jānubhis tūrṇamatudaṃs tala-kūrparaiḥ, prāhiṇvannari-muktāni śastrāṇi vividhāni ca.","प्रादुन्वन् जानुभिस् तूर्णमतुदंस् तल-कूर्परैः, प्राहिण्वन्नरि-मुक्तानि शस्त्राणि विविधानि च."
bhk_17.15,"atṛṇeṭ śakra-jic chatrūnabhrāmyac ca samantataḥ, adhvanac ca mahā-ghoraṃ, na ca kaṃcana nā'dunot.","अतृणेट् शक्र-जिच् छत्रूनभ्राम्यच् च समन्ततः, अध्वनच् च महा-घोरं, न च कंचन नाऽदुनोत्."
bhk_17.16,"nā'jānan sandadhānaṃ taṃ, dhanur naikṣanta bibhratam neṣūnacetannasyantaṃ, hatās tenā 'vidur dviṣaḥ.","नाऽजानन् सन्दधानं तं, धनुर् नैक्षन्त बिभ्रतम् नेषूनचेतन्नस्यन्तं, हतास् तेना ऽविदुर् द्विषः."
bhk_17.17,"aśṛṇvannanyataḥ śabdaṃ, prapalāyanta cā 'nyataḥ, ākrandamanyato'kurvaṃs tenā 'hanyanta cā'nyataḥ.","अशृण्वन्नन्यतः शब्दं, प्रपलायन्त चा ऽन्यतः, आक्रन्दमन्यतोऽकुर्वंस् तेना ऽहन्यन्त चाऽन्यतः."
bhk_17.18,"prāloṭhanta, vyabhidyanta, parito raktamasravan, paryaśrāmyannatṛpyaṃś ca kṣatās tenā 'mriyanta ca.","प्रालोठन्त, व्यभिद्यन्त, परितो रक्तमस्रवन्, पर्यश्राम्यन्नतृप्यंश् च क्षतास् तेना ऽम्रियन्त च."
bhk_17.19,saumitrirākulas tasmin brahmā'straṃ sarva-rakṣasām nidhanāyā ''juhūṣat taṃ vyṣṭabhnād raghu-nandanaḥ.,सौमित्रिराकुलस् तस्मिन् ब्रह्माऽस्त्रं सर्व-रक्षसाम् निधनाया ऽऽजुहूषत् तं व्य्ष्टभ्नाद् रघु-नन्दनः.
bhk_17.20,"tato māyā-mayīṃ sītāṃ ghnan khaḍgena viyad-gataḥ adṛśyatendrajid, vākyamavadat taṃ marut-sutaḥ.","ततो माया-मयीं सीतां घ्नन् खड्गेन वियद्-गतः अदृश्यतेन्द्रजिद्, वाक्यमवदत् तं मरुत्-सुतः."
bhk_17.21,"""mā 'parādhnodiyaṃ kiṃcidabhraśyat patyurantikāt sītāṃ rākṣasa ! mā smaināṃ nigṛhṇāḥ pāpa ! duḥkhitām""","""मा ऽपराध्नोदियं किंचिदभ्रश्यत् पत्युरन्तिकात् सीतां राक्षस ! मा स्मैनां निगृह्णाः पाप ! दुःखिताम्"""
bhk_17.22,"""pīḍā-karama-mitrāṇāṃ kartavyamiti śakrajit abravīt, khaḍga-kṛṣṭaś ca tasyā mūrdhānamacchinat.","""पीडा-करम-मित्राणां कर्तव्यमिति शक्रजित् अब्रवीत्, खड्ग-कृष्टश् च तस्या मूर्धानमच्छिनत्."
bhk_17.23,"""yat-kṛte 'rīn vyagṛhṇīma, samudramatarāma ca, sā hate""ti vadan rāmamupātiṣṭhan marut-sutaḥ.","""यत्-कृते ऽरीन् व्यगृह्णीम, समुद्रमतराम च, सा हते""ति वदन् राममुपातिष्ठन् मरुत्-सुतः."
bhk_17.24,"tataḥ prāmuhyatāṃ vīrau rāghavāvarutāṃ tathā, uṣṇaṃ ca prāṇatāṃ dīrghamuccair vyākrośatāṃ tathā.","ततः प्रामुह्यतां वीरौ राघवावरुतां तथा, उष्णं च प्राणतां दीर्घमुच्चैर् व्याक्रोशतां तथा."
bhk_17.25,"tāvabhāṣata paulastyo ""mā sma praruditaṃ yuvām, dhruvaṃ sa mohayitvā'smān pāpo'gacchannikumbhilām.","तावभाषत पौलस्त्यो ""मा स्म प्ररुदितं युवाम्, ध्रुवं स मोहयित्वाऽस्मान् पापोऽगच्छन्निकुम्भिलाम्."
bhk_17.26,"mā sma tiṣṭhata, tatra-stho vadhyo 'smāva-hutā'nalaḥ, astre brahma-śirasyugre syandane cā 'nupārjite.","मा स्म तिष्ठत, तत्र-स्थो वध्यो ऽस्माव-हुताऽनलः, अस्त्रे ब्रह्म-शिरस्युग्रे स्यन्दने चा ऽनुपार्जिते."
bhk_17.27,"brahmā 'dadhād vadhaṃ tasya tasmin karmaṇyasaṃsthite"" prāyacchadājñāṃ saumitrer yuthapānāṃ ca rāghavaḥ.","ब्रह्मा ऽदधाद् वधं तस्य तस्मिन् कर्मण्यसंस्थिते"" प्रायच्छदाज्ञां सौमित्रेर् युथपानां च राघवः."
bhk_17.28,"tāṃ pratyaicchan su-saṃpritās tatas te sa-vibhīṣaṇāḥ, nikumbhilāṃ samabhyāyan, nyarudhyanta ca rākṣasaiḥ","तां प्रत्यैच्छन् सु-संप्रितास् ततस् ते स-विभीषणाः, निकुम्भिलां समभ्यायन्, न्यरुध्यन्त च राक्षसैः"
bhk_17.29,"dik-pālaiḥ kadanaṃ tatra sene prākurutāṃ mahat, aitāṃ rakṣāṃsi nirjitya drutaṃ paulastya-lakṣmaṇau,","दिक्-पालैः कदनं तत्र सेने प्राकुरुतां महत्, ऐतां रक्षांसि निर्जित्य द्रुतं पौलस्त्य-लक्ष्मणौ,"
bhk_17.30,tatrendrajitamaikṣetāṃ kṛta-dhiṣṇyaṃ samāhitam. so 'juhot kṛṣṇavartmānamāmanan mantramuttamam.,तत्रेन्द्रजितमैक्षेतां कृत-धिष्ण्यं समाहितम्. सो ऽजुहोत् कृष्णवर्त्मानमामनन् मन्त्रमुत्तमम्.
bhk_17.31,"adhyāyac chakrajid brahma, samādheracalan na ca. tamāhvayata saumitriragarjac ca bhayaṃkaram.","अध्यायच् छक्रजिद् ब्रह्म, समाधेरचलन् न च. तमाह्वयत सौमित्रिरगर्जच् च भयंकरम्."
bhk_17.32,"akupyadindrajit tatra, pitṛvyaṃ cā'gadad vacaḥ ""tvamatrā 'jāyathā, deha ihā 'puṣyat surā'miṣaiḥ,","अकुप्यदिन्द्रजित् तत्र, पितृव्यं चाऽगदद् वचः ""त्वमत्रा ऽजायथा, देह इहा ऽपुष्यत् सुराऽमिषैः,"
bhk_17.33,"ihā 'jīva, ihaiva tvaṃ krūramārabhathāḥ katham, nā'paśyaḥ pāṇimārdraṃ tvaṃ, bandhu-tvaṃ nā'pyapaikṣathāḥ.","इहा ऽजीव, इहैव त्वं क्रूरमारभथाः कथम्, नाऽपश्यः पाणिमार्द्रं त्वं, बन्धु-त्वं नाऽप्यपैक्षथाः."
bhk_17.34,"a-dharmān nā 'trasaḥ pāpa ! loka-vādān na cā 'bibheḥ, dharma-duṣaṇa ! nūnaṃ tvaṃ nā 'jānā, nā 'śṛṇoridam.","अ-धर्मान् ना ऽत्रसः पाप ! लोक-वादान् न चा ऽबिभेः, धर्म-दुषण ! नूनं त्वं ना ऽजाना, ना ऽशृणोरिदम्."
bhk_17.35,"nirākṛtya yathā bandhūn laghu-tvaṃ yātya-saṃśayam."" pitṛvyeṇa tato vākyamabhyadhīyata śakrajit","निराकृत्य यथा बन्धून् लघु-त्वं यात्य-संशयम्."" पितृव्येण ततो वाक्यमभ्यधीयत शक्रजित्"
bhk_17.36,"""mithyā mā sma vyatikrāmo, macchīlaṃ mā na badhyathāh satyaṃ samabhavaṃ vaṃśe pāpānāṃ rakṣasāmaham.","""मिथ्या मा स्म व्यतिक्रामो, मच्छीलं मा न बध्यथाह् सत्यं समभवं वंशे पापानां रक्षसामहम्."
bhk_17.37,"na tvajāyata me śīlaṃ tādṛk, yādṛk pitus tava. kṣayā''vaheṣu doṣeṣu vāryamāṇo mayā 'ramat","न त्वजायत मे शीलं तादृक्, यादृक् पितुस् तव. क्षयाऽऽवहेषु दोषेषु वार्यमाणो मया ऽरमत्"
bhk_17.38,"daśa-grīvaṃ 'hametasmādatyajaṃ, na tu vidviṣan. para-svānyārjayan, nārīranyadīyāḥ parāmṛśat.","दश-ग्रीवं ऽहमेतस्मादत्यजं, न तु विद्विषन्. पर-स्वान्यार्जयन्, नारीरन्यदीयाः परामृशत्."
bhk_17.39,"vyajighṛkṣat surān nityaṃ, prāmādyad guṇināṃ hite, āśaṅkata suhṛd-bandhūna-vṛddhān bahvamanyata.","व्यजिघृक्षत् सुरान् नित्यं, प्रामाद्यद् गुणिनां हिते, आशङ्कत सुहृद्-बन्धून-वृद्धान् बह्वमन्यत."
bhk_17.40,"doṣairaramataibhis te pitā 'tyajyata yair mayā. tato-ruṣyadanardac ca, dvi-viṃśatibhireva ca","दोषैररमतैभिस् ते पिता ऽत्यज्यत यैर् मया. ततो-रुष्यदनर्दच् च, द्वि-विंशतिभिरेव च"
bhk_17.41,"śarairatāḍayad bandhuṃ, pañca-viṃśatibhir nṛpam rāvaṇis tasya saumitriramathnāc caturo hayān.","शरैरताडयद् बन्धुं, पञ्च-विंशतिभिर् नृपम् रावणिस् तस्य सौमित्रिरमथ्नाच् चतुरो हयान्."
bhk_17.42,"sāgarathiṃ cā 'lunād bāṇairabhanak syandanaṃ tathā, saumitrimakirad bāṇaiḥ parito rāvaṇis tataḥ.","सागरथिं चा ऽलुनाद् बाणैरभनक् स्यन्दनं तथा, सौमित्रिमकिरद् बाणैः परितो रावणिस् ततः."
bhk_17.43,"tāvasphāvayatāṃ śāktiṃ, bāṇāṃś cā'kiratāṃ muhuḥ. vāruṇaṃ lakṣmaṇo'kṣipyadakṣipad raudramindrajit.","तावस्फावयतां शाक्तिं, बाणांश् चाऽकिरतां मुहुः. वारुणं लक्ष्मणोऽक्षिप्यदक्षिपद् रौद्रमिन्द्रजित्."
bhk_17.44,"te parasparamāsādya śastre nāśamagacchatām, āsuraṃ rākṣasaḥ śastraṃ tato ghoraṃ vyasarjayat,","ते परस्परमासाद्य शस्त्रे नाशमगच्छताम्, आसुरं राक्षसः शस्त्रं ततो घोरं व्यसर्जयत्,"
bhk_17.45,tasmān nirapatad bhūri śilā-śūleṣṭi-mudgaram. māheśvareṇa saumitrirastabhnāt tat sudurjayam.,तस्मान् निरपतद् भूरि शिला-शूलेष्टि-मुद्गरम्. माहेश्वरेण सौमित्रिरस्तभ्नात् तत् सुदुर्जयम्.
bhk_17.46,"tato raudra-samāyuktaṃ māhendraṃ lakṣmaṇo'smarat, tenā''gamyata ghoreṇa, śiraś cā 'hriyata dviṣaḥ","ततो रौद्र-समायुक्तं माहेन्द्रं लक्ष्मणोऽस्मरत्, तेनाऽऽगम्यत घोरेण, शिरश् चा ऽह्रियत द्विषः"
bhk_17.47,"atuṣyannamarāḥ sarve, prāhṛṣyan kapi-yūthapāḥ, paryaṣvajata saumitriṃ, mūrdhnyajighrac ca rāghavaḥ.","अतुष्यन्नमराः सर्वे, प्राहृष्यन् कपि-यूथपाः, पर्यष्वजत सौमित्रिं, मूर्ध्न्यजिघ्रच् च राघवः."
bhk_17.48,"arodīd rākṣasā'nīkamarodan nṛ-bhujāṃ patiḥ, maithilyai cā 'śapaddhantuṃ tāṃ prākramata cā''turaḥ.","अरोदीद् राक्षसाऽनीकमरोदन् नृ-भुजां पतिः, मैथिल्यै चा ऽशपद्धन्तुं तां प्राक्रमत चाऽऽतुरः."
bhk_17.49,"""a-yuktamidam"" tyanye tamāptāḥ pratyavārayan, nyarundhaṃś cā 'sya panthānaṃ bandhutā śucamāruṇat.","""अ-युक्तमिदम्"" त्यन्ये तमाप्ताः प्रत्यवारयन्, न्यरुन्धंश् चा ऽस्य पन्थानं बन्धुता शुचमारुणत्."
bhk_17.50,āsphāyatā 'sya vīratvamamarṣaś cā 'pyatāyata rāvaṇasya tataḥ sainyaṃ samastamayuyutsayat.,आस्फायता ऽस्य वीरत्वममर्षश् चा ऽप्यतायत रावणस्य ततः सैन्यं समस्तमयुयुत्सयत्.
bhk_17.51,"agnīnavarivasyaṃś ca te, 'namasyaṃś ca śaṅkaram, dvijānaprīṇayan śāntyai yātudhānā bhavad-bhiyaḥ.","अग्नीनवरिवस्यंश् च ते, ऽनमस्यंश् च शङ्करम्, द्विजानप्रीणयन् शान्त्यै यातुधाना भवद्-भियः."
bhk_17.52,"paritaḥ paryavād vāyurājya-gandhir mano-ramaḥ, aśrūyata sa puṇyāhaḥ svasti-ghoṣaḥ samuccaran.","परितः पर्यवाद् वायुराज्य-गन्धिर् मनो-रमः, अश्रूयत स पुण्याहः स्वस्ति-घोषः समुच्चरन्."
bhk_17.53,"yoddhāro 'bibharuḥ śāntyai sā'kṣataṃ vāri mūrdhabhiḥ, ratnāni cā 'dadur gāś ca, samavāñchannathā''śiṣaḥ.","योद्धारो ऽबिभरुः शान्त्यै साऽक्षतं वारि मूर्धभिः, रत्नानि चा ऽददुर् गाश् च, समवाञ्छन्नथाऽऽशिषः."
bhk_17.54,"adihaṃś candanaiḥ śubhrair, vicitraṃ samavastrayan, adhārayan srajaḥ kāntā, varma cā 'nye 'dadhur drutam.","अदिहंश् चन्दनैः शुभ्रैर्, विचित्रं समवस्त्रयन्, अधारयन् स्रजः कान्ता, वर्म चा ऽन्ये ऽदधुर् द्रुतम्."
bhk_17.55,"samakṣṇuvata śastrāṇi, prāmṛjan khaḍga-saṃhatīḥ, gajā''dīni samārohan, prātiṣṭhantā ''tha satvarāḥ","समक्ष्णुवत शस्त्राणि, प्रामृजन् खड्ग-संहतीः, गजाऽऽदीनि समारोहन्, प्रातिष्ठन्ता ऽऽथ सत्वराः"
bhk_17.56,apūrayan nabhaḥ śabdo bala-saṃvarta-saṃbhavaḥ apūryanta ca dig-bhāgās tumulais tūrya-nisvanaiḥ.,अपूरयन् नभः शब्दो बल-संवर्त-संभवः अपूर्यन्त च दिग्-भागास् तुमुलैस् तूर्य-निस्वनैः.
bhk_17.57,āsīd dvāreṣu saṃghaṭṭo rathā'śva-dviparakṣasām samahāna-nimittaiś ca samabhūyata bhīṣaṇaiḥ,आसीद् द्वारेषु संघट्टो रथाऽश्व-द्विपरक्षसाम् समहान-निमित्तैश् च समभूयत भीषणैः
bhk_17.58,kapayo 'bibhayus tasminnabhañjaṃś ca mahā-drumān prodakhāyan girīṃs tūrṇamagṛhṇaṃś ca mahā-śilāḥ.,कपयो ऽबिभयुस् तस्मिन्नभञ्जंश् च महा-द्रुमान् प्रोदखायन् गिरींस् तूर्णमगृह्णंश् च महा-शिलाः.
bhk_17.59,"tataḥ samabhavad yuddhaṃ prāharan kapi-rākṣasāḥ, anyonyenā 'bhyabhūyanta, vimardamasahanta ca.","ततः समभवद् युद्धं प्राहरन् कपि-राक्षसाः, अन्योन्येना ऽभ्यभूयन्त, विमर्दमसहन्त च."
bhk_17.60,"prāvardhata rajo bhaumaṃ, tad vyāśnuta diśo daśa, parā''tmīya-vivekaṃ ca prāmuṣṇāt kapi-rakṣasām.","प्रावर्धत रजो भौमं, तद् व्याश्नुत दिशो दश, पराऽऽत्मीय-विवेकं च प्रामुष्णात् कपि-रक्षसाम्."
bhk_17.61,tato 'dviṣur nirāloke svebhyo 'nyebhyaś ca rākṣasāḥ. adviṣan vānarāś caiva vānarebhyo 'pi nirdayāḥ,ततो ऽद्विषुर् निरालोके स्वेभ्यो ऽन्येभ्यश् च राक्षसाः. अद्विषन् वानराश् चैव वानरेभ्यो ऽपि निर्दयाः
bhk_17.62,"aghuraṃs te mahā-ghoramaścyotannatha śoṇitam, samapadyata raktena samantāt tena kardamaḥ.","अघुरंस् ते महा-घोरमश्च्योतन्नथ शोणितम्, समपद्यत रक्तेन समन्तात् तेन कर्दमः."
bhk_17.63,"gambhīrāḥ prāvahan nadyaḥ, samajāyanta ca hradāḥ, vṛddhaṃ ca tad rajo 'śāmyat, samavedyanta ca dviṣaḥ.","गम्भीराः प्रावहन् नद्यः, समजायन्त च ह्रदाः, वृद्धं च तद् रजो ऽशाम्यत्, समवेद्यन्त च द्विषः."
bhk_17.64,"tato 'citrīyatā 'straughair dhanuś cā 'dhūnayan mahat rāmaḥ, samīhitaṃ tasya nā'cetan sve na cā 'pare.","ततो ऽचित्रीयता ऽस्त्रौघैर् धनुश् चा ऽधूनयन् महत् रामः, समीहितं तस्य नाऽचेतन् स्वे न चा ऽपरे."
bhk_17.65,chinnānaikṣanta bhinnāṃś ca samantād rāma-sāyukaiḥ. kruṣṭaṃ hāheti cā 'śṛṇvan na ca rāmaṃ nyarūpayan.,छिन्नानैक्षन्त भिन्नांश् च समन्ताद् राम-सायुकैः. क्रुष्टं हाहेति चा ऽशृण्वन् न च रामं न्यरूपयन्.
bhk_17.66,"abhinac chatru-saṃghātānakṣuṇad vāji-kuñjaram, apinaṭ ca rathā'nīkaṃ, na cā 'jñāyata saṃcaran.","अभिनच् छत्रु-संघातानक्षुणद् वाजि-कुञ्जरम्, अपिनट् च रथाऽनीकं, न चा ऽज्ञायत संचरन्."
bhk_17.67,daśa danti-sahasrāṇi rathināṃ ca mahā''tmanām caturdaśa sahasrāṇi sā''rohāṇāṃ ca vājinām,दश दन्ति-सहस्राणि रथिनां च महाऽऽत्मनाम् चतुर्दश सहस्राणि साऽऽरोहाणां च वाजिनाम्
bhk_17.68,lakṣe ca dve padātīnāṃ rāghaveṇa dhanur-bhṛtā anīyantāṣṭame bhāge divasasya parikṣayam.,लक्षे च द्वे पदातीनां राघवेण धनुर्-भृता अनीयन्ताष्टमे भागे दिवसस्य परिक्षयम्.
bhk_17.69,"yama-lokamivā'grathnād, rudrā''krīḍamivā 'karot, śailairivā 'cinod bhūmiṃ bṛhadbhī rākṣasair hataiḥ.","यम-लोकमिवाऽग्रथ्नाद्, रुद्राऽऽक्रीडमिवा ऽकरोत्, शैलैरिवा ऽचिनोद् भूमिं बृहद्भी राक्षसैर् हतैः."
bhk_17.70,"astuvan deva-gandharvā, vyasmayanta plavaṅgamāḥ kapīndre'tanyata prītiḥ, paulastyo'manyatā'dbhutam.","अस्तुवन् देव-गन्धर्वा, व्यस्मयन्त प्लवङ्गमाः कपीन्द्रेऽतन्यत प्रीतिः, पौलस्त्योऽमन्यताऽद्भुतम्."
bhk_17.71,"rākṣasyaḥ prārudannuccaiḥ, prājugupsanta rāvaṇam. amuhyad bāla-vṛddhaṃ ca, samarauditaro janaḥ.","राक्षस्यः प्रारुदन्नुच्चैः, प्राजुगुप्सन्त रावणम्. अमुह्यद् बाल-वृद्धं च, समरौदितरो जनः."
bhk_17.72,"sarvataś cā'bhayaṃ prāpnon naicchan nṛbhyas tu rāvaṇaḥ, phalaṃ tasyedamabhyāyād duruktasyeti cā 'bruvan.","सर्वतश् चाऽभयं प्राप्नोन् नैच्छन् नृभ्यस् तु रावणः, फलं तस्येदमभ्यायाद् दुरुक्तस्येति चा ऽब्रुवन्."
bhk_17.73,"tato 'dhāvan mahā-ghoraṃ rathamāsthāya rāvaṇaḥ, akṣmāyata mahī, gṛdhrāḥ samārāryanta bhīṣaṇāḥ.","ततो ऽधावन् महा-घोरं रथमास्थाय रावणः, अक्ष्मायत मही, गृध्राः समारार्यन्त भीषणाः."
bhk_17.74,"meghāḥ sa-vidyuto 'varṣaṃś cela-knopaṃ ca śoṇitam, avān bhīmā nabhasvantaḥ, prāruvanna-śivāḥ śivāḥ","मेघाः स-विद्युतो ऽवर्षंश् चेल-क्नोपं च शोणितम्, अवान् भीमा नभस्वन्तः, प्रारुवन्न-शिवाः शिवाः"
bhk_17.75,"āṭāṭyatā 'vamatyā 'sau durnimittāni, saṃyuge adhunod dhanurastraughaiḥ praurṇonūyata vidviṣaḥ","आटाट्यता ऽवमत्या ऽसौ दुर्निमित्तानि, संयुगे अधुनोद् धनुरस्त्रौघैः प्रौर्णोनूयत विद्विषः"
bhk_17.76,"vyanāśayaṃs tataḥ śatrūn sugrīvā'stā mahībhṛtaḥ, tato vyarasadaglāyadadhyśeta mahī-talam.","व्यनाशयंस् ततः शत्रून् सुग्रीवाऽस्ता महीभृतः, ततो व्यरसदग्लायदध्य्शेत मही-तलम्."
bhk_17.77,"āścyotad rudhiraṃ, toyamalasac cā'ti vihvalam, aśīyata nṛ-māṃsā'dāṃ balaṃ sugrīva-bādhitam.","आश्च्योतद् रुधिरं, तोयमलसच् चाऽति विह्वलम्, अशीयत नृ-मांसाऽदां बलं सुग्रीव-बाधितम्."
bhk_17.78,"virūpākṣas tato krīḍat saṃgrāme matta-hastinā, muṣṭinā'dālayat tasya mūrdhānaṃ vānarā'dhipaḥ.","विरूपाक्षस् ततो क्रीडत् संग्रामे मत्त-हस्तिना, मुष्टिनाऽदालयत् तस्य मूर्धानं वानराऽधिपः."
bhk_17.79,acūrṇayac ca yūpākṣaṃ śilayā tadanantaram. saṃkruddho muṣṭinā'tubhnādaṅgado'laṃ mahodaram.,अचूर्णयच् च यूपाक्षं शिलया तदनन्तरम्. संक्रुद्धो मुष्टिनाऽतुभ्नादङ्गदोऽलं महोदरम्.
bhk_17.80,"tato 'kuṣṇād daśagrīvaḥ kruddhaḥ prāṇān vanaukasām, agopāyac ca rakṣāṃsi diśaś cā 'rīnabhājayat.","ततो ऽकुष्णाद् दशग्रीवः क्रुद्धः प्राणान् वनौकसाम्, अगोपायच् च रक्षांसि दिशश् चा ऽरीनभाजयत्."
bhk_17.81,"ālokayat sa kākutsthamadhṛṣṇod, ghoramadhvanat, dhanurabhramayad bhīmamabhīṣayata vidviṣaḥ.","आलोकयत् स काकुत्स्थमधृष्णोद्, घोरमध्वनत्, धनुरभ्रमयद् भीममभीषयत विद्विषः."
bhk_17.82,"āskandal lakṣmaṇaṃ bānairatyakrāmac ca taṃ drutam, rāmamabhyadravaj jiṣṇuraskunāc ceṣu-vṛṣṭibhiḥ.","आस्कन्दल् लक्ष्मणं बानैरत्यक्रामच् च तं द्रुतम्, राममभ्यद्रवज् जिष्णुरस्कुनाच् चेषु-वृष्टिभिः."
bhk_17.83,"apauhad bāṇa-varṣaṃ tad bhallai rāmo nirākulaḥ, pratyaskunod daṣa-grīvaṃ śarairāśī-viṣopamaiḥ.","अपौहद् बाण-वर्षं तद् भल्लै रामो निराकुलः, प्रत्यस्कुनोद् दष-ग्रीवं शरैराशी-विषोपमैः."
bhk_17.84,"maṇḍalānyāṭatāṃ citramacchittāṃ śastra-saṃhatīḥ, jagad vismāpayetāṃ tau, na ca vīrāvasīdatām.","मण्डलान्याटतां चित्रमच्छित्तां शस्त्र-संहतीः, जगद् विस्मापयेतां तौ, न च वीरावसीदताम्."
bhk_17.85,"vyoma prācinutāṃ bāṇaiḥ, kṣmāmakṣmāpayatāṃ gataiḥ, abhittāṃ tūrṇamanyonyaṃ śikṣāś cā 'tanutāṃ muhuḥ.","व्योम प्राचिनुतां बाणैः, क्ष्मामक्ष्मापयतां गतैः, अभित्तां तूर्णमन्योन्यं शिक्षाश् चा ऽतनुतां मुहुः."
bhk_17.86,"samādhattā ''suraṃ śastraṃ rākṣasaḥ krūra-vikramaḥ, tadakṣaran mahāsarpān vyāghra-siṃhāṃś ca bhīṣaṇān.","समाधत्ता ऽऽसुरं शस्त्रं राक्षसः क्रूर-विक्रमः, तदक्षरन् महासर्पान् व्याघ्र-सिंहांश् च भीषणान्."
bhk_17.87,"nyaṣedhat pāvakā'streṇa rāmas tad rākṣasas tataḥ adīvyad raudramatyugraṃ, musalā''dyagalat tataḥ","न्यषेधत् पावकाऽस्त्रेण रामस् तद् राक्षसस् ततः अदीव्यद् रौद्रमत्युग्रं, मुसलाऽऽद्यगलत् ततः"
bhk_17.88,"gāndharveṇa nyavidyat tat kṣitīndro, 'tha narā'śanaḥ sarva-marmasu kākutstha- maumbhat tīkṣṇaiḥ śilīmukhaiḥ","गान्धर्वेण न्यविद्यत् तत् क्षितीन्द्रो, ऽथ नराऽशनः सर्व-मर्मसु काकुत्स्थ- मौम्भत् तीक्ष्णैः शिलीमुखैः"
bhk_17.89,"tatas triśirasaṃ tasya prāvṛścal lakṣmaṇo dhvajam, amathnāt sārathiṃ cā''śu, bhūribhiś cā 'tudaccharaiḥ.","ततस् त्रिशिरसं तस्य प्रावृश्चल् लक्ष्मणो ध्वजम्, अमथ्नात् सारथिं चाऽऽशु, भूरिभिश् चा ऽतुदच्छरैः."
bhk_17.90,"aśvān vibhīṣano 'tubhnāt syandanaṃ cā'kṣiṇod drutam, nā'kṣubhnād rākṣaso, bhrātuḥ śaktiṃ codavṛhad gurum.","अश्वान् विभीषनो ऽतुभ्नात् स्यन्दनं चाऽक्षिणोद् द्रुतम्, नाऽक्षुभ्नाद् राक्षसो, भ्रातुः शक्तिं चोदवृहद् गुरुम्."
bhk_17.91,"tāmāpatantīṃ saumitris tridhā'kṛntacchilīmukhaiḥ, aśabdāyanta paśyantas tataḥ kruddho niśācaraḥ","तामापतन्तीं सौमित्रिस् त्रिधाऽकृन्तच्छिलीमुखैः, अशब्दायन्त पश्यन्तस् ततः क्रुद्धो निशाचरः"
bhk_17.92,"aṣṭa-ghaṇṭāṃ mahā-śaktimudayacchan mahattarām, rāmā'nujaṃ tayā 'vidhyat, sa mahīṃ vyasurāśrayat.","अष्ट-घण्टां महा-शक्तिमुदयच्छन् महत्तराम्, रामाऽनुजं तया ऽविध्यत्, स महीं व्यसुराश्रयत्."
bhk_17.93,"rāghavasyā'bhṛśāyanta sāyakās, tairupadrutaḥ tatas tūrṇaṃ daśagrīvo raṇa-kṣmā paryaśeṣayat.","राघवस्याऽभृशायन्त सायकास्, तैरुपद्रुतः ततस् तूर्णं दशग्रीवो रण-क्ष्मा पर्यशेषयत्."
bhk_17.94,"sa-sphurasyodakarṣac ca saumitreḥ śaktimagra-jaḥ, asiñcadoṣadhīs tā yāḥ samānītā hanūmatā.","स-स्फुरस्योदकर्षच् च सौमित्रेः शक्तिमग्र-जः, असिञ्चदोषधीस् ता याः समानीता हनूमता."
bhk_17.95,"udajīvat sumitrā-bhūr bhrātā ''śliṣyata tamāyatam, sanyaṅ mūrdhanyupāśiṅgha- dapṛcchac ca nirāmayam","उदजीवत् सुमित्रा-भूर् भ्राता ऽऽश्लिष्यत तमायतम्, सन्यङ् मूर्धन्युपाशिङ्घ- दपृच्छच् च निरामयम्"
bhk_17.96,"tataḥ prodasahan sarve yoddhumabhyadravat parān, akṛcchrāyata ca prāpto rathenā 'nyena 'rāvaṇaḥ.","ततः प्रोदसहन् सर्वे योद्धुमभ्यद्रवत् परान्, अकृच्छ्रायत च प्राप्तो रथेना ऽन्येन ऽरावणः."
bhk_17.97,"""bhūmi-ṣṭhasyā 'samaṃ yuddhaṃ ratha-sthene""ti mātaliḥ āharad rathamatyugraṃ sa-śastraṃ maghavā ''jñayā.","""भूमि-ष्ठस्या ऽसमं युद्धं रथ-स्थेने""ति मातलिः आहरद् रथमत्युग्रं स-शस्त्रं मघवा ऽऽज्ञया."
bhk_17.98,"so 'dhyaṣṭhīyata rāmeṇa, śastraṃ pāśupataṃ tataḥ nirāsyata daśā''syas, tacchakrā'streṇājayan nṛpaḥ.","सो ऽध्यष्ठीयत रामेण, शस्त्रं पाशुपतं ततः निरास्यत दशाऽऽस्यस्, तच्छक्राऽस्त्रेणाजयन् नृपः."
bhk_17.99,"tataḥ śata-mahasreṇa rāmaḥ praurṇon niśācaram bāṇānāmakṣiṇod dhuryān, sārathiṃ cā'dunod drutam.","ततः शत-महस्रेण रामः प्रौर्णोन् निशाचरम् बाणानामक्षिणोद् धुर्यान्, सारथिं चाऽदुनोद् द्रुतम्."
bhk_17.100,"adṛśyantā 'nimittāni, prāhvalat kṣiti-maṇḍalam, rāvaṇaḥ prāhiṇocchūlaṃ, śaktiṃ caindīṃ mahī-patiḥ.","अदृश्यन्ता ऽनिमित्तानि, प्राह्वलत् क्षिति-मण्डलम्, रावणः प्राहिणोच्छूलं, शक्तिं चैन्दीं मही-पतिः."
bhk_17.101,"tābhyāmanyonyamāsādya samavāpyata saṃśamaḥ, lakṣeṇa patriṇāṃ vakṣaḥ kruddho rāmasya rākṣasaḥ","ताभ्यामन्योन्यमासाद्य समवाप्यत संशमः, लक्षेण पत्रिणां वक्षः क्रुद्धो रामस्य राक्षसः"
bhk_17.102,"astṛṇādadhikaṃ rāmas tato 'devata sāyakaiḥ, aklāmyadrāvaṇas, tasya sūto rathamanāśayat.","अस्तृणादधिकं रामस् ततो ऽदेवत सायकैः, अक्लाम्यद्रावणस्, तस्य सूतो रथमनाशयत्."
bhk_17.103,"rākṣaso'tarjayat sūtaṃ punaś cā'ḍhaukayad ratham, nirāsyetāmubhaubāṇānubhau dhuryānavidhyatām","राक्षसोऽतर्जयत् सूतं पुनश् चाऽढौकयद् रथम्, निरास्येतामुभौबाणानुभौ धुर्यानविध्यताम्"
bhk_17.104,"ubhāvakṛntatāṃ ketūnāvyathetāmubhau na tau adīpyetāmubhau dhṛṣṇū, prāyuñjātāṃ ca naipuṇam","उभावकृन्ततां केतूनाव्यथेतामुभौ न तौ अदीप्येतामुभौ धृष्णू, प्रायुञ्जातां च नैपुणम्"
bhk_17.105,"ubhau māyāṃ vyatāyetāṃ, vīrau nā 'śrāmyatāmubhau maṇḍalāni vicitrāṇi kṣipramākrāmatāmubhau","उभौ मायां व्यतायेतां, वीरौ ना ऽश्राम्यतामुभौ मण्डलानि विचित्राणि क्षिप्रमाक्रामतामुभौ"
bhk_17.106,"na cobhāvapyalakṣyetāṃ, yantārāvāhatāmubhau syandanau samapṛcyetāmubhayor dīpta-vājinau.","न चोभावप्यलक्ष्येतां, यन्तारावाहतामुभौ स्यन्दनौ समपृच्येतामुभयोर् दीप्त-वाजिनौ."
bhk_17.107,"tato māyāmayān mūrdhno rākṣaso 'prathayadraṇe, rāmeṇaikaśataṃ teṣāṃ prāvṛścyata śilīmukhaiḥ.","ततो मायामयान् मूर्ध्नो राक्षसो ऽप्रथयद्रणे, रामेणैकशतं तेषां प्रावृश्च्यत शिलीमुखैः."
bhk_17.108,"samakṣubhnannudanvantaḥ, prākampanta mahībhṛtaḥ, santrāsamabibhaḥ śakruḥ, praiṃkhacca, kṣubhitā kṣitiḥ.","समक्षुभ्नन्नुदन्वन्तः, प्राकम्पन्त महीभृतः, सन्त्रासमबिभः शक्रुः, प्रैंखच्च, क्षुभिता क्षितिः."
bhk_17.109,tato mātalinā śastramasmaryata mahīpateḥ vadhāya rāvaṇasyograṃ svayambhūr yadakalpayat.,ततो मातलिना शस्त्रमस्मर्यत महीपतेः वधाय रावणस्योग्रं स्वयम्भूर् यदकल्पयत्.
bhk_17.110,"nabhasvān yasya vājeṣu, phale tigmāṃśu-pāvakau gurutvaṃ meru-saṅkāśaṃ, dehaḥ sūkṣmo viyanmayaḥ.","नभस्वान् यस्य वाजेषु, फले तिग्मांशु-पावकौ गुरुत्वं मेरु-सङ्काशं, देहः सूक्ष्मो वियन्मयः."
bhk_17.111,rājitaṃ gāruḍaiḥ pakṣair viśveṣāṃ ghāma tejasām smṛtaṃ tad rāvaṇaṃ bhittvā sughoraṃ bhuvyaśāyayat.,राजितं गारुडैः पक्षैर् विश्वेषां घाम तेजसाम् स्मृतं तद् रावणं भित्त्वा सुघोरं भुव्यशाययत्.
bhk_17.112,"ābadhnan kapi-vadanāni saṃprasādaṃ, prāśaṃsat sura-samitir nṛpaṃ jitā 'rim, anyeṣāṃ vigata-pariplavā digantāḥ, paulastyo'juṣata śucaṃ vipanna-bandhuḥ","आबध्नन् कपि-वदनानि संप्रसादं, प्राशंसत् सुर-समितिर् नृपं जिता ऽरिम्, अन्येषां विगत-परिप्लवा दिगन्ताः, पौलस्त्योऽजुषत शुचं विपन्न-बन्धुः"
bhk_18.1,8 vyaśnute sma tataḥ śoko nābhi-sambandha-sambhavaḥ vibhīṣaṇamasāvuccai roditi sma daśā''nanam.,८ व्यश्नुते स्म ततः शोको नाभि-सम्बन्ध-सम्भवः विभीषणमसावुच्चै रोदिति स्म दशाऽऽननम्.
bhk_18.2,"""bhūmau śete daśa-grīvo mahārha-śayanocitaḥ, nekṣate vihvalaṃ māṃ ca, na me vācaṃ prayacchati.","""भूमौ शेते दश-ग्रीवो महार्ह-शयनोचितः, नेक्षते विह्वलं मां च, न मे वाचं प्रयच्छति."
bhk_18.3,vipāko'yaṃ daśa-grīva ! saṃdṛṣṭo 'nāgato mayā. tvaṃ tenā'bhihitaḥ pathyaṃ kiṃ kopaṃ na niyacchasi.,विपाकोऽयं दश-ग्रीव ! संदृष्टो ऽनागतो मया. त्वं तेनाऽभिहितः पथ्यं किं कोपं न नियच्छसि.
bhk_18.4,"bhajanti vipadas tūrṇamatikrāmanti sampadaḥ tān, madān nā'vatiṣṭhante ye mate nyāyavādinām.","भजन्ति विपदस् तूर्णमतिक्रामन्ति सम्पदः तान्, मदान् नाऽवतिष्ठन्ते ये मते न्यायवादिनाम्."
bhk_18.5,"a-pathyamāyatau lobhādāmanantyanujīvinaḥ priyaṃ, śṛṇoti yas tebhyas, tamṛcchanti na sampadaḥ.","अ-पथ्यमायतौ लोभादामनन्त्यनुजीविनः प्रियं, शृणोति यस् तेभ्यस्, तमृच्छन्ति न सम्पदः."
bhk_18.6,"prājñās tejasvinaḥ samyak paśyanti ca, vadanti ca, te'vajñātā mahārāja ! klāmyanti, viramanti, ca.","प्राज्ञास् तेजस्विनः सम्यक् पश्यन्ति च, वदन्ति च, तेऽवज्ञाता महाराज ! क्लाम्यन्ति, विरमन्ति, च."
bhk_18.7,"leḍhi bheṣaja-van nityaṃ yaḥ pathyāni kaṭūnyapi, tadarthaṃ sevate cā ''ptān, kadācin na sa sīdati.","लेढि भेषज-वन् नित्यं यः पथ्यानि कटून्यपि, तदर्थं सेवते चा ऽऽप्तान्, कदाचिन् न स सीदति."
bhk_18.8,"sarvasya jāyate mānaḥ, sva-hitāc ca pramādyati, vṛddhau bhajati cā 'pathyaṃ naro yena vinaśyati.","सर्वस्य जायते मानः, स्व-हिताच् च प्रमाद्यति, वृद्धौ भजति चा ऽपथ्यं नरो येन विनश्यति."
bhk_18.9,"dveṣṭi prāyo guṇebhyo yan, na ca snihyati kasyacit, vairāyate mahadbhiś ca śīyate vṛddhimānapi.","द्वेष्टि प्रायो गुणेभ्यो यन्, न च स्निह्यति कस्यचित्, वैरायते महद्भिश् च शीयते वृद्धिमानपि."
bhk_18.10,"samāśvasimi kenā 'haṃ, kathaṃ prāṇimi dur-gataḥ loka-traya-patir bhrātā yasya me svapiti kṣitau","समाश्वसिमि केना ऽहं, कथं प्राणिमि दुर्-गतः लोक-त्रय-पतिर् भ्राता यस्य मे स्वपिति क्षितौ"
bhk_18.11,"aho jāgarti kṛcchreṣu daivaṃ, yad bala-bhijjitaḥ luṭhyanti bhūmau klidyanti bāndhavā me svapanti ca.","अहो जागर्ति कृच्छ्रेषु दैवं, यद् बल-भिज्जितः लुठ्यन्ति भूमौ क्लिद्यन्ति बान्धवा मे स्वपन्ति च."
bhk_18.12,"śivāḥ kuṣṇanti māṃsāni, bhūmiḥ pibati śoṇitam, daśagrīva-sanābhīnāṃ samadantyāmiṣaṃ khagāḥ,","शिवाः कुष्णन्ति मांसानि, भूमिः पिबति शोणितम्, दशग्रीव-सनाभीनां समदन्त्यामिषं खगाः,"
bhk_18.13,"yena pūta-krator mūrdhni sthīyate sma mahā''have, tasyā'pīndrajito daivād dhvāṃkṣaiḥ śirasi līyate.","येन पूत-क्रतोर् मूर्ध्नि स्थीयते स्म महाऽऽहवे, तस्याऽपीन्द्रजितो दैवाद् ध्वांक्षैः शिरसि लीयते."
bhk_18.14,"svarbhānur bhāskaraṃ grastaṃ niṣṭīvati kṛtā'hnikaḥ, abhyupaiti punar bhūtiṃ rāma-grasto na kaścana.","स्वर्भानुर् भास्करं ग्रस्तं निष्टीवति कृताऽह्निकः, अभ्युपैति पुनर् भूतिं राम-ग्रस्तो न कश्चन."
bhk_18.15,"tvamajānannidaṃ rājannīḍiṣe sma sva-vikramam, dātuṃ necchasi sītāṃ sma, viṣayāṇāṃ ca neśiṣe.","त्वमजानन्निदं राजन्नीडिषे स्म स्व-विक्रमम्, दातुं नेच्छसि सीतां स्म, विषयाणां च नेशिषे."
bhk_18.16,"mantre jātu vadantyajñās, tvaṃ tānapyanumanyase, kathaṃ nāma bhavāṃs tatra nā 'vaiti hitamātmanaḥ","मन्त्रे जातु वदन्त्यज्ञास्, त्वं तानप्यनुमन्यसे, कथं नाम भवांस् तत्र ना ऽवैति हितमात्मनः"
bhk_18.17,"a-pṛṣṭo nu bravīti tvāṃ mantre mātāmaho hitam, ""na karomītipaulastya ! tadā mohāt tvamuktavān","अ-पृष्टो नु ब्रवीति त्वां मन्त्रे मातामहो हितम्, ""न करोमीतिपौलस्त्य ! तदा मोहात् त्वमुक्तवान्"
bhk_18.18,tvaṃ sma vettha mahārāja ! yat smā''ha na vibhīṣanaḥ. purā tyajati yat kruddo māṃ nirākṛtya saṃsadi.,त्वं स्म वेत्थ महाराज ! यत् स्माऽऽह न विभीषनः. पुरा त्यजति यत् क्रुद्दो मां निराकृत्य संसदि.
bhk_18.19,"havir jakṣiti niḥśaṅko makheṣu madhavānasau, pravāti svecchayā vāyurudgacchati ca bhāskaraḥ.","हविर् जक्षिति निःशङ्को मखेषु मधवानसौ, प्रवाति स्वेच्छया वायुरुद्गच्छति च भास्करः."
bhk_18.20,"dhanānāmīśate yakṣā, yamo dāmyati rākṣasān, tanoti varuṇaḥ pāśamindunodīyate 'dhunā.","धनानामीशते यक्षा, यमो दाम्यति राक्षसान्, तनोति वरुणः पाशमिन्दुनोदीयते ऽधुना."
bhk_18.21,"śāmyatyṛtu-samāhāras, tapasyanti vanaukasaḥ, no namasyanti te bandhūn, varivasyanti nā 'marāḥ","शाम्यत्यृतु-समाहारस्, तपस्यन्ति वनौकसः, नो नमस्यन्ति ते बन्धून्, वरिवस्यन्ति ना ऽमराः"
bhk_18.22,"śrīr niṣkuṣyati laṅkāyāṃ, virajyanti samṛddhayaḥ, na veda tan, na yasyā'sti mṛte tvayi viparyayaḥ.","श्रीर् निष्कुष्यति लङ्कायां, विरज्यन्ति समृद्धयः, न वेद तन्, न यस्याऽस्ति मृते त्वयि विपर्ययः."
bhk_18.23,"śaktiṃ saṃsvajate śakro, gopāyati hariḥ śriyam, deva-vandyaḥ pramodante, citrīyante, ghanodayāḥ.","शक्तिं संस्वजते शक्रो, गोपायति हरिः श्रियम्, देव-वन्द्यः प्रमोदन्ते, चित्रीयन्ते, घनोदयाः."
bhk_18.24,"bibhratyastrāṇi sā'marṣā raṇa-kāmyanti cā 'marāḥ, cakāsati ca, māṃsā'dāṃ tathārandhreṣu jāgrati.","बिभ्रत्यस्त्राणि साऽमर्षा रण-काम्यन्ति चा ऽमराः, चकासति च, मांसाऽदां तथारन्ध्रेषु जाग्रति."
bhk_18.25,"cañcūryate 'bhito laṅkāmasmāṃś cā 'pyatiśerate, bhūmayanti sva-sāmarthyaṃ, kīrtiṃ naḥ kanayanti ca.","चञ्चूर्यते ऽभितो लङ्कामस्मांश् चा ऽप्यतिशेरते, भूमयन्ति स्व-सामर्थ्यं, कीर्तिं नः कनयन्ति च."
bhk_18.26,"diśo vyaṣnuvate dṛptās tvat-kṛtāṃ jahati sthitim, kṣodayanti ca naḥ kṣudrā, hasanti tvāṃ vipad-gatam.","दिशो व्यष्नुवते दृप्तास् त्वत्-कृतां जहति स्थितिम्, क्षोदयन्ति च नः क्षुद्रा, हसन्ति त्वां विपद्-गतम्."
bhk_18.27,"śamaṃ śamaṃ nabhasvantaḥ punanti parito jagat, ujjihīṣe mahārāja ! tvaṃ praśānto na kiṃ punaḥ","शमं शमं नभस्वन्तः पुनन्ति परितो जगत्, उज्जिहीषे महाराज ! त्वं प्रशान्तो न किं पुनः"
bhk_18.28,"prorṇoti śokas cittaṃ me, satvaṃ saṃśāmyatīva me pramārṣṭi duḥkhamālokaṃ, muñcāmyūrjaṃ tvayā vinā.","प्रोर्णोति शोकस् चित्तं मे, सत्वं संशाम्यतीव मे प्रमार्ष्टि दुःखमालोकं, मुञ्चाम्यूर्जं त्वया विना."
bhk_18.29,"kena saṃvidrate-nā'nyas tvatto bāndhava-vatsalaḥ, viraumi śūnye, prorṇaumi kathaṃ manyu-samudbhavam.","केन संविद्रते-नाऽन्यस् त्वत्तो बान्धव-वत्सलः, विरौमि शून्ये, प्रोर्णौमि कथं मन्यु-समुद्भवम्."
bhk_18.30,"rodimyanāthamātmānaṃ bandhunā rahitas tvayā, pramāṇaṃ nopakārāṇāmavagacchāmi yasya te","रोदिम्यनाथमात्मानं बन्धुना रहितस् त्वया, प्रमाणं नोपकाराणामवगच्छामि यस्य ते"
bhk_18.31,"nedānīṃ śakra-yakṣendrau bibhīto, na daridritaḥ, na garvaṃ jahito dṛptau, na kliśnīto daśā''nana !","नेदानीं शक्र-यक्षेन्द्रौ बिभीतो, न दरिद्रितः, न गर्वं जहितो दृप्तौ, न क्लिश्नीतो दशाऽऽनन !"
bhk_18.32,"tvayā 'pi nāma rahitāḥ kāryāṇi tanumo vayam, kurmaś ca jīvite buddhiṃ, dhik tṛṣṇāṃ kṛta-nāśinīm.","त्वया ऽपि नाम रहिताः कार्याणि तनुमो वयम्, कुर्मश् च जीविते बुद्धिं, धिक् तृष्णां कृत-नाशिनीम्."
bhk_18.33,"tṛṇehmi dehamātmīyaṃ. tvaṃ vācaṃ na dadāsi cet, drāghayanti hi me śokaṃ smaryamāṇā guṇās tava.","तृणेह्मि देहमात्मीयं. त्वं वाचं न ददासि चेत्, द्राघयन्ति हि मे शोकं स्मर्यमाणा गुणास् तव."
bhk_18.34,"unmucya srajamātmīyāṃ māṃ srajayati ko hasan, nedayatyāsanaṃ ko me, ko hi me vadati priyam.","उन्मुच्य स्रजमात्मीयां मां स्रजयति को हसन्, नेदयत्यासनं को मे, को हि मे वदति प्रियम्."
bhk_18.35,"na gacchāmi purā laṅkā- māyur yāvad dadhāmyaham, kadā bhavati me prītis, tvāṃ paśyāmi na cedaham.","न गच्छामि पुरा लङ्का- मायुर् यावद् दधाम्यहम्, कदा भवति मे प्रीतिस्, त्वां पश्यामि न चेदहम्."
bhk_18.36,"ūrdhvaṃ mriye muhūrtāddhi vihvalaḥ kṣata-bāndhavaḥ, mantre sma hitamākhyāmi, na karomi tavā 'priyam.","ऊर्ध्वं म्रिये मुहूर्ताद्धि विह्वलः क्षत-बान्धवः, मन्त्रे स्म हितमाख्यामि, न करोमि तवा ऽप्रियम्."
bhk_18.37,antaḥpurāṇi paulastyaṃ paurāś ca bhṛśa-duḥkhitāḥ saṃśrutya smā 'bhidhāvanti hataṃ rāmeṇa saṃyuge.,अन्तःपुराणि पौलस्त्यं पौराश् च भृश-दुःखिताः संश्रुत्य स्मा ऽभिधावन्ति हतं रामेण संयुगे.
bhk_18.38,"mūrdhajān sma viluñcanti, krośanti smā 'tivihvalam, adhīyantyupakārāṇāṃ muhur bhartuḥ pramanyu ca.","मूर्धजान् स्म विलुञ्चन्ति, क्रोशन्ति स्मा ऽतिविह्वलम्, अधीयन्त्युपकाराणां मुहुर् भर्तुः प्रमन्यु च."
bhk_18.39,"rāvaṇasya namanti sma paurāḥ sāsrā rudanti ca."" bhāṣate sma tato rāmo vacaḥ paulastyamākulam","रावणस्य नमन्ति स्म पौराः सास्रा रुदन्ति च."" भाषते स्म ततो रामो वचः पौलस्त्यमाकुलम्"
bhk_18.40,"""dātuḥ sthātur dviṣāṃ mūrdhni yaṣṭus tarpayituḥ pit n yuddhā'bhagnā''vipannasya kiṃ daśā''syasya śocasi","""दातुः स्थातुर् द्विषां मूर्ध्नि यष्टुस् तर्पयितुः पित् न् युद्धाऽभग्नाऽऽविपन्नस्य किं दशाऽऽस्यस्य शोचसि"
bhk_18.41,"bobhavīti na sammoho vyasane sma bhavādṛśām, kiṃ na paśyasi, sarvo 'yaṃ janas tvāmavalambate.","बोभवीति न सम्मोहो व्यसने स्म भवादृशाम्, किं न पश्यसि, सर्वो ऽयं जनस् त्वामवलम्बते."
bhk_18.42,"tvamarhasi bhrāturanantarāṇi kartuṃ, janasyā 'sya ca śoka-bhaṅgam, dhurye vipanne tvayi rājya-bhāro majjatyanūḍhaḥ kṣaṇadā-carendra !""","त्वमर्हसि भ्रातुरनन्तराणि कर्तुं, जनस्या ऽस्य च शोक-भङ्गम्, धुर्ये विपन्ने त्वयि राज्य-भारो मज्जत्यनूढः क्षणदा-चरेन्द्र !"""
bhk_19.1,"9 apa-manyus tato vākyaṃ paulastyo rāmamuktavān ""a-śocyo'pi vrajannastaṃ sanābhir dunuyān na kim.","९ अप-मन्युस् ततो वाक्यं पौलस्त्यो राममुक्तवान् ""अ-शोच्योऽपि व्रजन्नस्तं सनाभिर् दुनुयान् न किम्."
bhk_19.2,"taṃ no devā vidheyāsur yena rāvaṇa-vad vayam sapatnāṃś ca 'dhijīyāsma, saṃgrāme ca mṛṣīmahi.","तं नो देवा विधेयासुर् येन रावण-वद् वयम् सपत्नांश् च ऽधिजीयास्म, संग्रामे च मृषीमहि."
bhk_19.3,kriyeraṃś ca daśā''syena yathā 'nyenā 'pi naḥ kule devadyañco narā'hārā nyañcaśca dviṣatāṃ gaṇāḥ.,क्रियेरंश् च दशाऽऽस्येन यथा ऽन्येना ऽपि नः कुले देवद्यञ्चो नराऽहारा न्यञ्चश्च द्विषतां गणाः.
bhk_19.4,"sa eva ghārayet prāṇānīdṛśe bandhu-viplave, bhavedāśvāsako yasya suhṛcchakto bhavādṛśaḥ.","स एव घारयेत् प्राणानीदृशे बन्धु-विप्लवे, भवेदाश्वासको यस्य सुहृच्छक्तो भवादृशः."
bhk_19.5,"mriyeyordhvaṃ muhūrtāddhi, na syās tvaṃ yadi me gatiḥ, āśaṃsā ca hi naḥ, prete jīvema-daśamūrdhani.","म्रियेयोर्ध्वं मुहूर्ताद्धि, न स्यास् त्वं यदि मे गतिः, आशंसा च हि नः, प्रेते जीवेम-दशमूर्धनि."
bhk_19.6,"prakuryāma vayaṃ deśe garhyāṃ tatra kathaṃ ratim, yatra viṃśati-hastasya na sodaryasya sambhavaḥ.""","प्रकुर्याम वयं देशे गर्ह्यां तत्र कथं रतिम्, यत्र विंशति-हस्तस्य न सोदर्यस्य सम्भवः."""
bhk_19.7,"āmantrayeta tān prahvān mantriṇo'tha vibhīṣaṇaḥ ""gaccheta tvaritaṃ laṅkāṃ, rāja-veśma viśeta ca.","आमन्त्रयेत तान् प्रह्वान् मन्त्रिणोऽथ विभीषणः ""गच्छेत त्वरितं लङ्कां, राज-वेश्म विशेत च."
bhk_19.8,"ādadīdhvaṃ mahā'rhāṇi tatra vāsāṃsi sa-tvarāḥ uddhunīyāta sat-ketūn, nirharetā'grya-candanam.","आददीध्वं महाऽर्हाणि तत्र वासांसि स-त्वराः उद्धुनीयात सत्-केतून्, निर्हरेताऽग्र्य-चन्दनम्."
bhk_19.9,"muñcetā''kāśa-dhūpāṃśca, grathnīyāta srajaḥ śubhāḥ, ānayetā 'mitaṃ dāru karpūrā'guru-kuṅkumam.","मुञ्चेताऽऽकाश-धूपांश्च, ग्रथ्नीयात स्रजः शुभाः, आनयेता ऽमितं दारु कर्पूराऽगुरु-कुङ्कुमम्."
bhk_19.10,"uhyeran yajña pātrāṇi, hriyeta ca vibhāvasuḥ, bhriyeta cā''jyamṛtvigbhiḥ, kalpyeta ca samit-kuśam.","उह्येरन् यज्ञ पात्राणि, ह्रियेत च विभावसुः, भ्रियेत चाऽऽज्यमृत्विग्भिः, कल्प्येत च समित्-कुशम्."
bhk_19.11,"snānīyaiḥ snāpayetā''śu, ramyair limpeta varṇakaiḥ, alaṅkuryāta ratnaiśca rāvaṇā'rhair daśā''nanam.","स्नानीयैः स्नापयेताऽऽशु, रम्यैर् लिम्पेत वर्णकैः, अलङ्कुर्यात रत्नैश्च रावणाऽर्हैर् दशाऽऽननम्."
bhk_19.12,"vāsayeta su-vāsobhyāṃ medhyābhyāṃ rākṣasā''dhipam, ṛtvik sragviṇamādadhyāt prāṅ-mūrdhānaṃ mṛgā'jine.","वासयेत सु-वासोभ्यां मेध्याभ्यां राक्षसाऽऽधिपम्, ऋत्विक् स्रग्विणमादध्यात् प्राङ्-मूर्धानं मृगाऽजिने."
bhk_19.13,"yajña-pātrāṇi gotreṣu cinuyāc ca yathā-vidhi, juhuyāc ca havir vahnau, gāyeyuḥ sāma sāmagāḥ.""","यज्ञ-पात्राणि गोत्रेषु चिनुयाच् च यथा-विधि, जुहुयाच् च हविर् वह्नौ, गायेयुः साम सामगाः."""
bhk_19.14,gatvā 'tha te purīṃ laṅkāṃ kṛtvā sarvaṃ yathoditam samīpe'ntyā''huteḥ sā'srāḥ proktavanto vibhīṣaṇam,गत्वा ऽथ ते पुरीं लङ्कां कृत्वा सर्वं यथोदितम् समीपेऽन्त्याऽऽहुतेः साऽस्राः प्रोक्तवन्तो विभीषणम्
bhk_19.15,"""kṛtaṃ sarvaṃ yathoddiṣṭaṃ, kartuṃ vahni-jala-kriyām prayatethā mahārāja ! saha sarvaiḥ sva-bandhubhiḥ.","""कृतं सर्वं यथोद्दिष्टं, कर्तुं वह्नि-जल-क्रियाम् प्रयतेथा महाराज ! सह सर्वैः स्व-बन्धुभिः."
bhk_19.16,"ajñā-van notsahethās tvaṃ, dheyā dhīra-tvama-cyutam, stheyāḥ kāryeṣu bandhūnāṃ, heyāḥ śokodbhavaṃ tamaḥ.","अज्ञा-वन् नोत्सहेथास् त्वं, धेया धीर-त्वम-च्युतम्, स्थेयाः कार्येषु बन्धूनां, हेयाः शोकोद्भवं तमः."
bhk_19.17,"nā'vakalpyamidaṃ, glāyed yat kṛcchreṣu bhavānapi na pṛthag-jana-vaj jātu pramuhyet paṇḍito janaḥ.","नाऽवकल्प्यमिदं, ग्लायेद् यत् कृच्छ्रेषु भवानपि न पृथग्-जन-वज् जातु प्रमुह्येत् पण्डितो जनः."
bhk_19.18,"yacca yatra bhavāṃs tiṣṭhet, tatrā 'nyo rāvaṇasya na, yacca yatra bhavān sīden mahadbhis tad vigarhitam.","यच्च यत्र भवांस् तिष्ठेत्, तत्रा ऽन्यो रावणस्य न, यच्च यत्र भवान् सीदेन् महद्भिस् तद् विगर्हितम्."
bhk_19.19,"āścaryaṃ, yacca yatra tvāṃ prabrūyāma vayaṃ hitam, api sākṣāt praśiṣyās tvaṃ kṛcchreṣvindra-purohitam.","आश्चर्यं, यच्च यत्र त्वां प्रब्रूयाम वयं हितम्, अपि साक्षात् प्रशिष्यास् त्वं कृच्छ्रेष्विन्द्र-पुरोहितम्."
bhk_19.20,"kāmo janasya""jahyās tvaṃ pramādaṃ nairṛtā'dhipa !"" uta dviṣo'nuśoceyur viplave, kimu bāndhavāḥ.","कामो जनस्य""जह्यास् त्वं प्रमादं नैरृताऽधिप !"" उत द्विषोऽनुशोचेयुर् विप्लवे, किमु बान्धवाः."
bhk_19.21,"sa bhavān bhrātṛ-vad rakṣed yathāvadakhilaṃ janam, na bhavān saṃpramuhyec cedāśvasyuś ca niśācarāḥ,","स भवान् भ्रातृ-वद् रक्षेद् यथावदखिलं जनम्, न भवान् संप्रमुह्येच् चेदाश्वस्युश् च निशाचराः,"
bhk_19.22,tataḥ sa gatavān kartuṃ bhrāturagni-jala-kriyām. proktavān kṛta-kartavyaṃ vaco rāmo'tha rākṣasam.,ततः स गतवान् कर्तुं भ्रातुरग्नि-जल-क्रियाम्. प्रोक्तवान् कृत-कर्तव्यं वचो रामोऽथ राक्षसम्.
bhk_19.23,"ambhāṃsi rukma-kumbhena siñcan mūrdhi samādhimān ""tvaṃ rājā rakṣasāṃ laṅkā- mavekṣethā vibhīṣana ?","अम्भांसि रुक्म-कुम्भेन सिञ्चन् मूर्धि समाधिमान् ""त्वं राजा रक्षसां लङ्का- मवेक्षेथा विभीषन ?"
bhk_19.24,"kruddhānanunayeḥ samyak, dhanairlubdhānupārjayeḥ, mānino mānayeḥ kāle, trastān paulastya ! sāntvayeḥ.","क्रुद्धाननुनयेः सम्यक्, धनैर्लुब्धानुपार्जयेः, मानिनो मानयेः काले, त्रस्तान् पौलस्त्य ! सान्त्वयेः."
bhk_19.25,"icchā me paramā, nandeḥ kathaṃ tvaṃ vṛtra-śatru-vat, iccheddhi suhṛdaṃ sarvo vṛddhi-saṃsthaṃ yataḥ suhṛt.","इच्छा मे परमा, नन्देः कथं त्वं वृत्र-शत्रु-वत्, इच्छेद्धि सुहृदं सर्वो वृद्धि-संस्थं यतः सुहृत्."
bhk_19.26,"vardhiṣīṣṭāḥ svajāteṣu, vadhyās tvaṃ ripu-saṃhatīḥ, bhūyās tvaṃ guṇināṃ mānyas, teṣāṃ stheyā vyavasthitau.","वर्धिषीष्टाः स्वजातेषु, वध्यास् त्वं रिपु-संहतीः, भूयास् त्वं गुणिनां मान्यस्, तेषां स्थेया व्यवस्थितौ."
bhk_19.27,"dheyās tvaṃ suhṛdāṃ prītiṃ, vandiṣīṣṭhā divaukasaḥ, somaṃ peyāś ca, heyāś ca hiṃsrā hāni-karīḥ kriyāḥ","धेयास् त्वं सुहृदां प्रीतिं, वन्दिषीष्ठा दिवौकसः, सोमं पेयाश् च, हेयाश् च हिंस्रा हानि-करीः क्रियाः"
bhk_19.28,"avaseyāś ca kāryāṇi dharmeṇa pura-vāsinām, anurāgaṃ kriyā rājan ! sadā sarva-gataṃ jane.","अवसेयाश् च कार्याणि धर्मेण पुर-वासिनाम्, अनुरागं क्रिया राजन् ! सदा सर्व-गतं जने."
bhk_19.29,"ghāniṣīṣṭa tvayā manyur, grāhiṣīṣṭa samunnatiḥ, rakṣobhir darśiṣīṣṭhās tvaṃ, drakṣīran bhavatā ca te.","घानिषीष्ट त्वया मन्युर्, ग्राहिषीष्ट समुन्नतिः, रक्षोभिर् दर्शिषीष्ठास् त्वं, द्रक्षीरन् भवता च ते."
bhk_19.30,"manyuṃ vadhyā bhaṭa-vadha-kṛtaṃ bāla-vṛddhasya rājan !, śāstrā'bhijñāḥ sadasi su-dhiyaḥ sannidhiṃ te kriyāsuḥ, saṃraṃsīṣṭhāḥ sura-muni-gate vartmani prājya-dharme, saṃbhutsīṣṭhāḥ su-naya-nayanair vidviṣāmīhitāni.""","मन्युं वध्या भट-वध-कृतं बाल-वृद्धस्य राजन् !, शास्त्राऽभिज्ञाः सदसि सु-धियः सन्निधिं ते क्रियासुः, संरंसीष्ठाः सुर-मुनि-गते वर्त्मनि प्राज्य-धर्मे, संभुत्सीष्ठाः सु-नय-नयनैर् विद्विषामीहितानि."""
bhk_20.1,bhk_20 samupetya tataḥ sītāmuktavān pavanā''tmajaḥ diṣṭyā vardhasva vaidehi ! hatas trailokya-kaṇṭakaḥ,भ्क्_२० समुपेत्य ततः सीतामुक्तवान् पवनाऽऽत्मजः दिष्ट्या वर्धस्व वैदेहि ! हतस् त्रैलोक्य-कण्टकः
bhk_20.2,"anujānīhi hanyantāṃ mayaitāḥ kṣudra-mānasāḥ rakṣikās tava rākṣasyo, gṛhāṇaitāsu matsaram.","अनुजानीहि हन्यन्तां मयैताः क्षुद्र-मानसाः रक्षिकास् तव राक्षस्यो, गृहाणैतासु मत्सरम्."
bhk_20.3,"tṛṇhāni durā''cāraghora-rūpā''śaya-kriyāḥ, hiṃsrā bhavatu te buddhiretās, kuru niṣṭhuram.","तृण्हानि दुराऽऽचारघोर-रूपाऽऽशय-क्रियाः, हिंस्रा भवतु ते बुद्धिरेतास्, कुरु निष्ठुरम्."
bhk_20.4,"paścimaṃ karavāmaitat priyaṃ devi ! vayaṃ tava,"" tataḥ proktavatī sītā vānaraṃ karuṇā''śayā.","पश्चिमं करवामैतत् प्रियं देवि ! वयं तव,"" ततः प्रोक्तवती सीता वानरं करुणाऽऽशया."
bhk_20.5,"""upaśāmyatu, te buddhiḥ piṇḍa-nirveśa-kāriṣu laghu-satveṣu, doṣo'yaṃ yat-kṛto-nihato 'sakau.","""उपशाम्यतु, ते बुद्धिः पिण्ड-निर्वेश-कारिषु लघु-सत्वेषु, दोषोऽयं यत्-कृतो-निहतो ऽसकौ."
bhk_20.6,"na hi preṣya-vadhaṃ ghoraṃ karavānyastu te matiḥ, edhi kārya-karas tvaṃ me gatvā pravada rāghavam.","न हि प्रेष्य-वधं घोरं करवान्यस्तु ते मतिः, एधि कार्य-करस् त्वं मे गत्वा प्रवद राघवम्."
bhk_20.7,"""didṛkṣur maithilī rāma ! paśyatu tvā'vilambitam"". tatheti sa pratijñāya gatvā rāghavamuktavān.","""दिदृक्षुर् मैथिली राम ! पश्यतु त्वाऽविलम्बितम्"". तथेति स प्रतिज्ञाय गत्वा राघवमुक्तवान्."
bhk_20.8,"""utsukā''nīyatāṃ devī kākutstha-kula-nandana !"" kṣmāṃ likhitvā viniśvasya svarā''lokya vibhīṣaṇam","""उत्सुकाऽऽनीयतां देवी काकुत्स्थ-कुल-नन्दन !"" क्ष्मां लिखित्वा विनिश्वस्य स्वराऽऽलोक्य विभीषणम्"
bhk_20.9,"uktavān rāghavaḥ-""sītāmānayā 'laṃkṛtāmiti."" gatvā praṇamya tenoktā maithilī madhuraṃ vacaḥ.","उक्तवान् राघवः-""सीतामानया ऽलंकृतामिति."" गत्वा प्रणम्य तेनोक्ता मैथिली मधुरं वचः."
bhk_20.10,"""jahīhi śokāṃ vaidehi ! prītaye dhehi mānasam, rāvaṇe jahihi dveṣāṃ, jahāhi pramadā-vanam.","""जहीहि शोकां वैदेहि ! प्रीतये धेहि मानसम्, रावणे जहिहि द्वेषां, जहाहि प्रमदा-वनम्."
bhk_20.11,"snāhyanulimpa dhūpāya, nivassvā''vidhya ca srajam, ratnānyā''muñca, saṃdīpte havir juhudhi pāvake,","स्नाह्यनुलिम्प धूपाय, निवस्स्वाऽऽविध्य च स्रजम्, रत्नान्याऽऽमुञ्च, संदीप्ते हविर् जुहुधि पावके,"
bhk_20.12,"addhi tvaṃ pañca-gavyaṃ ca, chindhi saṃrodha-jaṃ tamaḥ, āroha śibikāṃ haimīṃ, dviṣāṃ jahi mano-rathān.","अद्धि त्वं पञ्च-गव्यं च, छिन्धि संरोध-जं तमः, आरोह शिबिकां हैमीं, द्विषां जहि मनो-रथान्."
bhk_20.13,"tṛṇeḍhu tvad-viyogotthāṃ rājanyānāṃ patiḥ śucam, bhavatādadhiyuktā tvamata ūrdhvaṃ sva-veśmani.","तृणेढु त्वद्-वियोगोत्थां राजन्यानां पतिः शुचम्, भवतादधियुक्ता त्वमत ऊर्ध्वं स्व-वेश्मनि."
bhk_20.14,"dīkṣasva saha rāmeṇa tvaritaṃ turagā'dhvare, dṛśyasva patyā prītena prītyā prekṣasva rāghavam.","दीक्षस्व सह रामेण त्वरितं तुरगाऽध्वरे, दृश्यस्व पत्या प्रीतेन प्रीत्या प्रेक्षस्व राघवम्."
bhk_20.15,"ayaṃ niyogaḥ patyus te, kāryā nā'tra vicāraṇā, bhūṣayā 'ṅgaṃ, pramāṇaṃ ced, rāmaṃ gantuṃ yatasva ca","अयं नियोगः पत्युस् ते, कार्या नाऽत्र विचारणा, भूषया ऽङ्गं, प्रमाणं चेद्, रामं गन्तुं यतस्व च"
bhk_20.16,"mudā saṃyuhi kākutsthaṃ, svayaṃ cā ''pnūhi sampadam, upehyūrdhvaṃ muhūrtāt tvaṃ devi ! rāghava-sannidhim.","मुदा संयुहि काकुत्स्थं, स्वयं चा ऽऽप्नूहि सम्पदम्, उपेह्यूर्ध्वं मुहूर्तात् त्वं देवि ! राघव-सन्निधिम्."
bhk_20.17,ūrdhvaṃ muhūrtādahno 'ṅga ! svāminī sma bhava kṣiteḥ rāja-patnī-niyoga-sthamanuśādhi purī-janam.,ऊर्ध्वं मुहूर्तादह्नो ऽङ्ग ! स्वामिनी स्म भव क्षितेः राज-पत्नी-नियोग-स्थमनुशाधि पुरी-जनम्.
bhk_20.18,"uttiṣṭhasva mate patyur, yatasvā 'laṅkṛtau tathā, pratiṣṭhasva ca taṃ draṣṭuṃ draṣṭavyaṃ tvaṃ mahī-patim.""","उत्तिष्ठस्व मते पत्युर्, यतस्वा ऽलङ्कृतौ तथा, प्रतिष्ठस्व च तं द्रष्टुं द्रष्टव्यं त्वं मही-पतिम्."""
bhk_20.19,anuṣṭhāya yathā''diṣṭaṃ niyogaṃ janakā''tmajā mamārūḍhavatī yānaṃ paṭṭāṃ'śuka-vṛtā''nanā.,अनुष्ठाय यथाऽऽदिष्टं नियोगं जनकाऽऽत्मजा ममारूढवती यानं पट्टांऽशुक-वृताऽऽनना.
bhk_20.20,lajjā'natā visaṃyoga-duḥkha-smaraṇa-vihvalā sā'srā gatvā 'ntikaṃ patyur dīnā ruditavatyasau.,लज्जाऽनता विसंयोग-दुःख-स्मरण-विह्वला साऽस्रा गत्वा ऽन्तिकं पत्युर् दीना रुदितवत्यसौ.
bhk_20.21,"prāpta-cāritrya-sandehas tatas tāmuktavān nṛpaḥ icchāme-""nā ''dade sīte ! tvāmahaṃ gamyatāmataḥ"".","प्राप्त-चारित्र्य-सन्देहस् ततस् तामुक्तवान् नृपः इच्छामे-""ना ऽऽददे सीते ! त्वामहं गम्यतामतः""."
bhk_20.22,"rāvaṇā'ṅka-pariśliṣṭā tvaṃ hṛl-lekha-karī mama matiṃ badhāna sugrīve , rākṣasendraṃ gṛhāṇa vā.","रावणाऽङ्क-परिश्लिष्टा त्वं हृल्-लेख-करी मम मतिं बधान सुग्रीवे , राक्षसेन्द्रं गृहाण वा."
bhk_20.23,"aśāna bharatād bhogān, lakṣmaṇaṃ pravṛṇīṣva vā, kāmād vā yāhi, mucyantāmāśā rāma-nibandhanāḥ.","अशान भरताद् भोगान्, लक्ष्मणं प्रवृणीष्व वा, कामाद् वा याहि, मुच्यन्तामाशा राम-निबन्धनाः."
bhk_20.24,"kva ca khyāto raghor vaṃśaḥ, kva taṃ para-gṛhoṣitā, anyasmai hṛdayaṃ dehi, nā 'nabhīṣṭe ghaṭāmahe.","क्व च ख्यातो रघोर् वंशः, क्व तं पर-गृहोषिता, अन्यस्मै हृदयं देहि, ना ऽनभीष्टे घटामहे."
bhk_20.25,"yatheṣṭaṃ cara vaidehi !, panthānaḥ santu te śivāḥ, kāmās te'nyatra tāyantāṃ viśaṅkāṃ tyaja mad-gatām.","यथेष्टं चर वैदेहि !, पन्थानः सन्तु ते शिवाः, कामास् तेऽन्यत्र तायन्तां विशङ्कां त्यज मद्-गताम्."
bhk_20.26,"tataḥ pragaditā vākyaṃ maithilā'bhijanā nṛpam ""strīsāmānyena sambhūtā śaṅkā mayi vimucyatām.","ततः प्रगदिता वाक्यं मैथिलाऽभिजना नृपम् ""स्त्रीसामान्येन सम्भूता शङ्का मयि विमुच्यताम्."
bhk_20.27,"daivād bibhīhi kākutstha ! jihrīhi tvaṃ tathā janāt, mithyā māmabhisaṃkrudhya- nna-vaśāṃ śatruṇā hṛtām.","दैवाद् बिभीहि काकुत्स्थ ! जिह्रीहि त्वं तथा जनात्, मिथ्या मामभिसंक्रुध्य- न्न-वशां शत्रुणा हृताम्."
bhk_20.28,"cetasas tvayi vṛttir me, śarīraṃ rakṣasā hṛtam, vidāṃkurvantu samyañco devāḥ satyamidaṃ vacaḥ","चेतसस् त्वयि वृत्तिर् मे, शरीरं रक्षसा हृतम्, विदांकुर्वन्तु सम्यञ्चो देवाः सत्यमिदं वचः"
bhk_20.29,tvaṃ punīhi punīhīti punan vāyo ! jagattrayam caran deheṣu bhūtānāṃ viddhi me buddhi-viplavam.,त्वं पुनीहि पुनीहीति पुनन् वायो ! जगत्त्रयम् चरन् देहेषु भूतानां विद्धि मे बुद्धि-विप्लवम्.
bhk_20.30,"khamaṭa, dyāmaṭā 'ṭorvīmityaṭantyo 'ti-pāvanāḥ yūyamāpo ! vijānīta mano-vṛttiṃ śubhāṃ mama.","खमट, द्यामटा ऽटोर्वीमित्यटन्त्यो ऽति-पावनाः यूयमापो ! विजानीत मनो-वृत्तिं शुभां मम."
bhk_20.31,jaganti dhatsva dhatsveti dadhatī tvaṃ vasundhare ! avehi mama cāritraṃ naktaṃ-divama-vicyutam.,जगन्ति धत्स्व धत्स्वेति दधती त्वं वसुन्धरे ! अवेहि मम चारित्रं नक्तं-दिवम-विच्युतम्.
bhk_20.32,"rasān saṃhara, dīpyasva, dhvāntaṃ jahi, nabho bhrama, itīhamānas tigmāṃ'śo ! vṛttaṃ jñātuṃ ghaṭasva me.","रसान् संहर, दीप्यस्व, ध्वान्तं जहि, नभो भ्रम, इतीहमानस् तिग्मांऽशो ! वृत्तं ज्ञातुं घटस्व मे."
bhk_20.33,"svarge vidyasva, bhuvyā''sva, bhujaṅga-nilaye bhava, evaṃ vasan mamā ''kāśa ! saṃbudhyasva kṛtā'kṛtam.","स्वर्गे विद्यस्व, भुव्याऽऽस्व, भुजङ्ग-निलये भव, एवं वसन् ममा ऽऽकाश ! संबुध्यस्व कृताऽकृतम्."
bhk_20.34,"citāṃ kuru ca saumitre ! vyasanasyā 'sya bheṣajam, rāmas tuṣyatu me vā 'dya, pāpāṃ pluṣṇātu vā 'nalaḥ","चितां कुरु च सौमित्रे ! व्यसनस्या ऽस्य भेषजम्, रामस् तुष्यतु मे वा ऽद्य, पापां प्लुष्णातु वा ऽनलः"
bhk_20.35,rāghavasya matenā 'tha lakṣmaṇenā''citāṃ citām dṛṣṭvā pradakṣiṇīkṛtya rāmaṃ pragaditā vacaḥ,राघवस्य मतेना ऽथ लक्ष्मणेनाऽऽचितां चिताम् दृष्ट्वा प्रदक्षिणीकृत्य रामं प्रगदिता वचः
bhk_20.36,"pravapāṇi vapur vahnau rāsā 'haṃ śāṅkitā tvayā, sarve vidantu śṛṇvantu bhavantaḥ sa plavaṅgamāḥ.","प्रवपाणि वपुर् वह्नौ रासा ऽहं शाङ्किता त्वया, सर्वे विदन्तु शृण्वन्तु भवन्तः स प्लवङ्गमाः."
bhk_20.37,"māṃ duṣṭāṃ jvalita-vapuḥ pluṣāṇa vahne ! saṃrakṣa kṣata-malināṃ suhṛd yathā vā, eṣā 'haṃ kratuṣu vasor yathā ''jya-dhārā tvāṃ prāptā vidhi-vadudīrṇa-dīpti-mālam.","मां दुष्टां ज्वलित-वपुः प्लुषाण वह्ने ! संरक्ष क्षत-मलिनां सुहृद् यथा वा, एषा ऽहं क्रतुषु वसोर् यथा ऽऽज्य-धारा त्वां प्राप्ता विधि-वदुदीर्ण-दीप्ति-मालम्."
bhk_21.1,"bhk_21 samutkṣipya tato vahnir maithilīṃ rāmamuktavān ""kākutstha ! dayitāṃ sādhvīṃ tvamāśaṅkiṣyathāḥ katham","भ्क्_२१ समुत्क्षिप्य ततो वह्निर् मैथिलीं राममुक्तवान् ""काकुत्स्थ ! दयितां साध्वीं त्वमाशङ्किष्यथाः कथम्"
bhk_21.2,"nā bhaviṣyadiyaṃ śuddhā yadyapāsyamahaṃ tataḥ na caināṃ, pakṣapāto me dharmādanyatra rāghava !","ना भविष्यदियं शुद्धा यद्यपास्यमहं ततः न चैनां, पक्षपातो मे धर्मादन्यत्र राघव !"
bhk_21.3,"api tatra-ripuḥ sītāṃ nā 'rthayiṣyata dur-matiḥ, krūraṃ jātvavadiṣyac ca jātvastoṣyacchriyaṃ svakām.","अपि तत्र-रिपुः सीतां ना ऽर्थयिष्यत दुर्-मतिः, क्रूरं जात्ववदिष्यच् च जात्वस्तोष्यच्छ्रियं स्वकाम्."
bhk_21.4,"saṅkalpaṃ nā 'kariṣyac ca tatreyaṃ śuddha-mānasā, satyā'marṣamavāpsyas tvaṃ rāmaḥ sītā-nibandhanam.","सङ्कल्पं ना ऽकरिष्यच् च तत्रेयं शुद्ध-मानसा, सत्याऽमर्षमवाप्स्यस् त्वं रामः सीता-निबन्धनम्."
bhk_21.5,"tvayā 'drakṣyata kiṃ nā 'syāḥ śīlaṃ saṃvasatā ciram, adarśiṣyanta vā ceṣṭāḥ kālena badhunā na kim.","त्वया ऽद्रक्ष्यत किं ना ऽस्याः शीलं संवसता चिरम्, अदर्शिष्यन्त वा चेष्टाः कालेन बधुना न किम्."
bhk_21.6,"yāvajjivamaśociṣyo, nā 'hāsyaś cedidaṃ tamaḥ, bhānurapyapatiṣyat kṣmāmakṣobhiṣyata cediyam.","यावज्जिवमशोचिष्यो, ना ऽहास्यश् चेदिदं तमः, भानुरप्यपतिष्यत् क्ष्मामक्षोभिष्यत चेदियम्."
bhk_21.7,"samapatsyata rājendra ! straiṇaṃ yadyatra cāpalam, loka-pālā ihā ''yāsyaṃs tato nā 'mī kali-druhaḥ.","समपत्स्यत राजेन्द्र ! स्त्रैणं यद्यत्र चापलम्, लोक-पाला इहा ऽऽयास्यंस् ततो ना ऽमी कलि-द्रुहः."
bhk_21.8,"āścaryaṃ yacca yatra strī kṛcchre 'vartsyan mate tava, trāsādasyāṃ vinaṣṭāyāṃ kiṃ kimālapsyathāḥ phalam.","आश्चर्यं यच्च यत्र स्त्री कृच्छ्रे ऽवर्त्स्यन् मते तव, त्रासादस्यां विनष्टायां किं किमालप्स्यथाः फलम्."
bhk_21.9,yatra yaccā 'mariṣyat strī sādhvasād doṣa-varjitā tadasūyā-ratau loke tasyā vācyā ''spadaṃ mṛṣā.,यत्र यच्चा ऽमरिष्यत् स्त्री साध्वसाद् दोष-वर्जिता तदसूया-रतौ लोके तस्या वाच्या ऽऽस्पदं मृषा.
bhk_21.10,amaṃtsya bhavān yadvad tathaiva ca pitā tava nā ''gamiṣyad vimāna-sthaḥ sākṣād daśaratho nṛpaḥ.,अमंत्स्य भवान् यद्वद् तथैव च पिता तव ना ऽऽगमिष्यद् विमान-स्थः साक्षाद् दशरथो नृपः.
bhk_21.11,nā 'kalpsyat sannidhiṃ sthānuḥ śūlī vṛṣabha-vāhanaḥ anvabhāviṣyatā 'nyena maithilī cet pativratā.,ना ऽकल्प्स्यत् सन्निधिं स्थानुः शूली वृषभ-वाहनः अन्वभाविष्यता ऽन्येन मैथिली चेत् पतिव्रता.
bhk_21.12,ānandayiṣyadāgamya kathaṃ tvāmaravinda-sat rājendra ! viśva-sūr dhātā cāritrye sītayā kṣate.,आनन्दयिष्यदागम्य कथं त्वामरविन्द-सत् राजेन्द्र ! विश्व-सूर् धाता चारित्र्ये सीतया क्षते.
bhk_21.13,"praṇaman brahmaṇā prokto rājakā 'dhipatis tataḥ ""nā, śotsyan maithilī loke, nā''cariṣyadidaṃ yadi.","प्रणमन् ब्रह्मणा प्रोक्तो राजका ऽधिपतिस् ततः ""ना, शोत्स्यन् मैथिली लोके, नाऽऽचरिष्यदिदं यदि."
bhk_21.14,"nā'mokṣyāma vayaṃ śaṅkā- mihādhāsyan na ced bhavān, kiṃ vā citramidaṃ yuktaṃ, bhavān yadakariṣyata.","नाऽमोक्ष्याम वयं शङ्का- मिहाधास्यन् न चेद् भवान्, किं वा चित्रमिदं युक्तं, भवान् यदकरिष्यत."
bhk_21.15,"prāvartiṣyanta ceṣṭāś ced-yāthātathya-vat tava, anuśāsye tvayā loke rāmā'vartsyaṃstarāṃ tataḥ","प्रावर्तिष्यन्त चेष्टाश् चेद्-याथातथ्य-वत् तव, अनुशास्ये त्वया लोके रामाऽवर्त्स्यंस्तरां ततः"
bhk_21.16,"prāṇamantam tato rāmamuktavāniti śaṅkaraḥ ""kiṃ nārāyaṇamātmānaṃ nā 'bhotsyata bhavānajam.","प्राणमन्तम् ततो राममुक्तवानिति शङ्करः ""किं नारायणमात्मानं ना ऽभोत्स्यत भवानजम्."
bhk_21.17,"ko nyo 'kartsyadiha prāṇān dṛptānāṃ ca sura-dviṣām, ko vā viśvajanīneṣu karmasu prāghaṭiṣyata","को न्यो ऽकर्त्स्यदिह प्राणान् दृप्तानां च सुर-द्विषाम्, को वा विश्वजनीनेषु कर्मसु प्राघटिष्यत"
bhk_21.18,daitya-kṣaye mahā-rāja ! yacca yatrā 'ghaṭiṣyathāḥ samāptiṃ jātu tatrāpi kiṃ nā 'neṣyas tvamīhitam.,दैत्य-क्षये महा-राज ! यच्च यत्रा ऽघटिष्यथाः समाप्तिं जातु तत्रापि किं ना ऽनेष्यस् त्वमीहितम्.
bhk_21.19,tātaṃ prasādya kaiyeyyā bharatāya prapīḍitam sahasra-cakṣuṣaṃ rāmo ninaṃsuḥ paridṛṣṭavān.,तातं प्रसाद्य कैयेय्या भरताय प्रपीडितम् सहस्र-चक्षुषं रामो निनंसुः परिदृष्टवान्.
bhk_21.20,pretā vareṇa śakrasya prāṇantaḥ kapayas tataḥ saṃjātāḥ phalinā ''namra-rociṣṇu-druma-sadravaḥ.,प्रेता वरेण शक्रस्य प्राणन्तः कपयस् ततः संजाताः फलिना ऽऽनम्र-रोचिष्णु-द्रुम-सद्रवः.
bhk_21.21,bhramara kulā ''kulolbaṇa-sugandhi-puṣpa-tarus taruṇa-madhūka-sambhava-piśaṅgita-tuṅga-śikhaḥ śikhara-śilā 'ntarāla-parikwxlqqpta-jalā 'vasaraḥ sa-rasa-phala-śriyaṃ sa vitatāna suvela-giriḥ.,भ्रमर कुला ऽऽकुलोल्बण-सुगन्धि-पुष्प-तरुस् तरुण-मधूक-सम्भव-पिशङ्गित-तुङ्ग-शिखः शिखर-शिला ऽन्तराल-परिक्wxल्क़्क़्प्त-जला ऽवसरः स-रस-फल-श्रियं स विततान सुवेल-गिरिः.
bhk_21.22,saṃvādbhiḥ sa-kusuma-reṇubhiḥ samīrai- rānamrair bahu-phala-dhāribhir vanā 'ntaiḥ ścyotadbhir madhu-paṭalaiś ca vānarāṇām āpyāno ripu-vadha-sambhavaḥ pramodaḥ,संवाद्भिः स-कुसुम-रेणुभिः समीरै- रानम्रैर् बहु-फल-धारिभिर् वना ऽन्तैः श्च्योतद्भिर् मधु-पटलैश् च वानराणाम् आप्यानो रिपु-वध-सम्भवः प्रमोदः
bhk_21.23,āyāntyaḥ sva-phala-bhareṇa bhaṅguratvaṃ bhṛṅgā''lī-nicaya-citā latās tarūṇām sā ''modāḥ kṣiti-tala-saṃsthitā'valopyā bhokt ṇāṃ ṣramamadayaṃ na nītavatyaḥ.,आयान्त्यः स्व-फल-भरेण भङ्गुरत्वं भृङ्गाऽऽली-निचय-चिता लतास् तरूणाम् सा ऽऽमोदाः क्षिति-तल-संस्थिताऽवलोप्या भोक्त् णां ष्रममदयं न नीतवत्यः.
bhk_22.1,"bhk_22 tato rāmo hanūmantamuktavān hṛṣṭa-mānasam ""ayodhyāṃ śvaḥ prayātāsi kape ! bharata-pālitām.","भ्क्_२२ ततो रामो हनूमन्तमुक्तवान् हृष्ट-मानसम् ""अयोध्यां श्वः प्रयातासि कपे ! भरत-पालिताम्."
bhk_22.2,"gādhitāse nabho bhūyaḥ sphuṭan-megha-ghaṭā''vali, īkṣitāse 'mbhasāṃ patyuḥ payaḥ śiśira-śīkaram.","गाधितासे नभो भूयः स्फुटन्-मेघ-घटाऽऽवलि, ईक्षितासे ऽम्भसां पत्युः पयः शिशिर-शीकरम्."
bhk_22.3,sevitāse plavaṅga ! tvaṃ mahendrā 'dreradhityakāḥ vyutkrānta-vartmano bhānoḥ saha-jyotsnā-kumudvatīḥ.,सेवितासे प्लवङ्ग ! त्वं महेन्द्रा ऽद्रेरधित्यकाः व्युत्क्रान्त-वर्त्मनो भानोः सह-ज्योत्स्ना-कुमुद्वतीः.
bhk_22.4,candana-druma-saṃcchannā nirākṛta-hima-śrathāḥ darśitāras tvayā tāś ca malayopatyakāḥ śubhāḥ.,चन्दन-द्रुम-संच्छन्ना निराकृत-हिम-श्रथाः दर्शितारस् त्वया ताश् च मलयोपत्यकाः शुभाः.
bhk_22.5,pratanvyaḥ komalā vindhye sahitāraḥ syadaṃ na te latāḥ stabaka-śālinyo madhulehi-kulā''kulāḥ.,प्रतन्व्यः कोमला विन्ध्ये सहितारः स्यदं न ते लताः स्तबक-शालिन्यो मधुलेहि-कुलाऽऽकुलाः.
bhk_22.6,draṣṭāsi prīti-mānārāt sakhibhiḥ saha sevitām sa-pakṣapātaṃ kiṣkindhāṃ pūrva-krīḍāṃ smaran muhuḥ.,द्रष्टासि प्रीति-मानारात् सखिभिः सह सेविताम् स-पक्षपातं किष्किन्धां पूर्व-क्रीडां स्मरन् मुहुः.
bhk_22.7,"tvayā sandarśitārau te mālyavad-daṇḍakā-vane, upadrutaś ciraṃ dvandvair yayoḥ kliśitavānaham.","त्वया सन्दर्शितारौ ते माल्यवद्-दण्डका-वने, उपद्रुतश् चिरं द्वन्द्वैर् ययोः क्लिशितवानहम्."
bhk_22.8,āptārau bhavatā ramyāvāśramau hariṇā ''kulau puṇyodaka-dvijā''kīrṇau sutīkṣṇa-śarabhaṅgayoḥ,आप्तारौ भवता रम्यावाश्रमौ हरिणा ऽऽकुलौ पुण्योदक-द्विजाऽऽकीर्णौ सुतीक्ष्ण-शरभङ्गयोः
bhk_22.9,"atikrāntā tvayā ramyaṃ duḥkhamatres tapo-vanam, pavitra-citrakūṭe 'drau tvaṃ sthātāsi kutūhalāt.","अतिक्रान्ता त्वया रम्यं दुःखमत्रेस् तपो-वनम्, पवित्र-चित्रकूटे ऽद्रौ त्वं स्थातासि कुतूहलात्."
bhk_22.10,"tataḥ paraṃ bharadvājo bhavatā darśitā muniḥ, draṣṭāraś ca janāḥ punyā yāmunā'mbukṣatāṃ'hasaḥ.","ततः परं भरद्वाजो भवता दर्शिता मुनिः, द्रष्टारश् च जनाः पुन्या यामुनाऽम्बुक्षतांऽहसः."
bhk_22.11,syantvā syantvā divaḥ śambhor- mūrdhni skantvā bhuvaṃ gatām gāhitāse 'tha puṇyasya gaṅgāṃ mūrtimiva drutām.,स्यन्त्वा स्यन्त्वा दिवः शम्भोर्- मूर्ध्नि स्कन्त्वा भुवं गताम् गाहितासे ऽथ पुण्यस्य गङ्गां मूर्तिमिव द्रुताम्.
bhk_22.12,tamasāyā mahā-nīla-pāṣāṇa-sadṛśa-tviṣaḥ vanā 'ntāt bahu mantāse nāgarā''krīḍa-śākhinaḥ.,तमसाया महा-नील-पाषाण-सदृश-त्विषः वना ऽन्तात् बहु मन्तासे नागराऽऽक्रीड-शाखिनः.
bhk_22.13,nagara-strī-stana-nyasta-dhauta-kuṅkuma-piñjarām vilokya sarayūṃ ramyāṃ gantā 'yodhyā tvayā purī.,नगर-स्त्री-स्तन-न्यस्त-धौत-कुङ्कुम-पिञ्जराम् विलोक्य सरयूं रम्यां गन्ता ऽयोध्या त्वया पुरी.
bhk_22.14,"ānanditāras tvāṃ dṛṣṭvā praṣṭāraś cāvayoḥ śivam mātaraḥ saha maithilyā, toṣṭā ca bharataḥ param.","आनन्दितारस् त्वां दृष्ट्वा प्रष्टारश् चावयोः शिवम् मातरः सह मैथिल्या, तोष्टा च भरतः परम्."
bhk_22.15,"ākhyātāsi hataṃ śatrumabhiṣiktaṃ vibhīṣaṇam, sugrīvaṃ cā 'rjitaṃ mitraṃ, sarvāṃś cā''gāmukān drutam","आख्यातासि हतं शत्रुमभिषिक्तं विभीषणम्, सुग्रीवं चा ऽर्जितं मित्रं, सर्वांश् चाऽऽगामुकान् द्रुतम्"
bhk_22.16,"gantāraḥ paramāṃ prītiṃ paurāḥ ṣrutvā vacas tava, jñātvaitat sammukhīnaś ca sametā bharato dhruvam.","गन्तारः परमां प्रीतिं पौराः ष्रुत्वा वचस् तव, ज्ञात्वैतत् सम्मुखीनश् च समेता भरतो ध्रुवम्."
bhk_22.17,"gate tvayi pathā 'nena vayamapyaṃhitāsmahe, labdhāhe 'haṃ dhṛtiṃ prāpte bhūyo bhavati sammukhe.","गते त्वयि पथा ऽनेन वयमप्यंहितास्महे, लब्धाहे ऽहं धृतिं प्राप्ते भूयो भवति सम्मुखे."
bhk_22.18,gate tasmin gṛhītā 'rthe rāmaḥ sugrīva-rākṣasau uktavān śvo 'bhigantāstho yuvāṃ saha mayā puram.,गते तस्मिन् गृहीता ऽर्थे रामः सुग्रीव-राक्षसौ उक्तवान् श्वो ऽभिगन्तास्थो युवां सह मया पुरम्.
bhk_22.19,draṣṭāsthas tatra tisro me māt s tuṣṭa'ntarā''tmanaḥ āntyantīnaṃ sakhi-tvaṃ ca prāptāstho bharatā ''śrayam.,द्रष्टास्थस् तत्र तिस्रो मे मात् स् तुष्टऽन्तराऽऽत्मनः आन्त्यन्तीनं सखि-त्वं च प्राप्तास्थो भरता ऽऽश्रयम्.
bhk_22.20,"naivaṃ viraha-duḥkhena vayaṃ vyāghānitāsmahe, śramo nubhavitā naivaṃ bhavadbhyāṃ ca viyoga-jaḥ,","नैवं विरह-दुःखेन वयं व्याघानितास्महे, श्रमो नुभविता नैवं भवद्भ्यां च वियोग-जः,"
bhk_22.21,evaṃ yuvāṃ mama prītyai kalptāsthaḥ kapi-rākṣasau ! gantuṃ prayatitāsāthe prātaḥ saha mayā yadi.,एवं युवां मम प्रीत्यै कल्प्तास्थः कपि-राक्षसौ ! गन्तुं प्रयतितासाथे प्रातः सह मया यदि.
bhk_22.22,utkavantau tato rāmaṃ vacaḥ paulastya-vānarau anugraho 'yaṃ kākutstha ! gantāsvo yat tvayā saha.,उत्कवन्तौ ततो रामं वचः पौलस्त्य-वानरौ अनुग्रहो ऽयं काकुत्स्थ ! गन्तास्वो यत् त्वया सह.
bhk_22.23,"anumantāsvahe nā''vāṃ bhavantaṃ virahaṃ tvayā api prāpya surendra-tvaṃ, kiṃ nu prattaṃ, tvayā ''spadam.","अनुमन्तास्वहे नाऽऽवां भवन्तं विरहं त्वया अपि प्राप्य सुरेन्द्र-त्वं, किं नु प्रत्तं, त्वया ऽऽस्पदम्."
bhk_22.24,tataḥ kathābhiḥ samatītya doṣā- māruhya sainyaiḥ saha puṣpakaṃ te samprasthitā vega-vaśāda-gādhaṃ prakṣobhayantaḥ salilaṃ payodheḥ.,ततः कथाभिः समतीत्य दोषा- मारुह्य सैन्यैः सह पुष्पकं ते सम्प्रस्थिता वेग-वशाद-गाधं प्रक्षोभयन्तः सलिलं पयोधेः.
bhk_22.25,"setuṃ, mahendraṃ, malayaṃ sa-vindhyaṃ, sa-mālyavantaṃ girimṛṣyamūkam, sa-daṇḍakā'raṇya-vātīṃ ca pampāṃ rāmaḥ priyāyāḥ kathayan jagāma.","सेतुं, महेन्द्रं, मलयं स-विन्ध्यं, स-माल्यवन्तं गिरिमृष्यमूकम्, स-दण्डकाऽरण्य-वातीं च पम्पां रामः प्रियायाः कथयन् जगाम."
bhk_22.26,"ete te muni-jana-maṇḍitā digantāḥ, śailo'yaṃ lulita-vanaḥ sa citrakūṭaḥ, gaṅgeyaṃ su-tanu-! viśāla-tīra-ramyā, maithilyā raghu-tanayo diśan nananda.","एते ते मुनि-जन-मण्डिता दिगन्ताः, शैलोऽयं लुलित-वनः स चित्रकूटः, गङ्गेयं सु-तनु-! विशाल-तीर-रम्या, मैथिल्या रघु-तनयो दिशन् ननन्द."
bhk_22.27,śiñjāna-bhramara-kulā''kulā'gra-puṣpāḥ śītā-'mbhaḥ-pravilaya-saṃplavā 'bhilīnāḥ ete te su-tanu ! purī-janopabhogyā dṛśyante nayana-manoramā vanā 'ntāḥ.,शिञ्जान-भ्रमर-कुलाऽऽकुलाऽग्र-पुष्पाः शीता-ऽम्भः-प्रविलय-संप्लवा ऽभिलीनाः एते ते सु-तनु ! पुरी-जनोपभोग्या दृश्यन्ते नयन-मनोरमा वना ऽन्ताः.
bhk_22.28,"sthānaṃ naḥ pūrva-jānāmiyamadhikamasau preyasī pūrayodhyā, dūrādālokyate yā huta-vividha-haviḥ- prīṇitā 'śeṣa-devā, so 'yaṃ deśo, rudantaṃ pura-janamakhilaṃ yatra hitvā prayātau āvāṃ sīte ! vanā 'ntaṃ saha dhṛta-dhṛtinā lakṣmaṇena kṣapā'nte.","स्थानं नः पूर्व-जानामियमधिकमसौ प्रेयसी पूरयोध्या, दूरादालोक्यते या हुत-विविध-हविः- प्रीणिता ऽशेष-देवा, सो ऽयं देशो, रुदन्तं पुर-जनमखिलं यत्र हित्वा प्रयातौ आवां सीते ! वना ऽन्तं सह धृत-धृतिना लक्ष्मणेन क्षपाऽन्ते."
bhk_22.29,tūryāṇāmatha niḥsvanena sakalaṃ lokaṃ samāpūrayan vikrāntaiḥ kariṇāṃ girīndra-sadṛśāṃ kṣmāṃ kampayan sarvataḥ sā ''nandā 'śru-vilocanaḥ prakṛtibhiḥ sārdhaṃ sahā 'ntaḥ puraḥ samprāpto bharataḥ sa-mārutiralaṃ namraḥ samaṃ mātṛbhiḥ,तूर्याणामथ निःस्वनेन सकलं लोकं समापूरयन् विक्रान्तैः करिणां गिरीन्द्र-सदृशां क्ष्मां कम्पयन् सर्वतः सा ऽऽनन्दा ऽश्रु-विलोचनः प्रकृतिभिः सार्धं सहा ऽन्तः पुरः सम्प्राप्तो भरतः स-मारुतिरलं नम्रः समं मातृभिः
bhk_22.30,atha sa-sambhrama-paura-janā ''vṛto bharata-pāṇi-dhṛtojjvala-cāmaraḥ guru-jana-dvija-bandyabhinanditaḥ praviśati sma puraṃ raghu-nandanaḥ.,अथ स-सम्भ्रम-पौर-जना ऽऽवृतो भरत-पाणि-धृतोज्ज्वल-चामरः गुरु-जन-द्विज-बन्द्यभिनन्दितः प्रविशति स्म पुरं रघु-नन्दनः.
bhk_22.31,pravidhāya dhṛtiṃ parāṃ janānāṃ yuva-rājaṃ bharataṃ tato'bhiṣicya jaghaṭe turagā'dhvareṇa yaṣṭuṃ kṛta-sambhāra-vidhiḥ patiḥ prajānām.,प्रविधाय धृतिं परां जनानां युव-राजं भरतं ततोऽभिषिच्य जघटे तुरगाऽध्वरेण यष्टुं कृत-सम्भार-विधिः पतिः प्रजानाम्.
bhk_22.32,idamadhigata-mukti-mārga-citraṃ vivadiṣatāṃ vadatāṃ ca san-nibandhāt janayati vijayaṃ sadā janānāṃ yudhi susamāhitamaiśvaraṃ yathā 'stram.,इदमधिगत-मुक्ति-मार्ग-चित्रं विवदिषतां वदतां च सन्-निबन्धात् जनयति विजयं सदा जनानां युधि सुसमाहितमैश्वरं यथा ऽस्त्रम्.
bhk_22.33,dīpa-tulyaḥ prabandho 'yaṃ śabda-lakṣaṇa-cakṣuṣām hastā 'marṣa ivā 'ndhānāṃ bhaved vyākaraṇādṛte.,दीप-तुल्यः प्रबन्धो ऽयं शब्द-लक्षण-चक्षुषाम् हस्ता ऽमर्ष इवा ऽन्धानां भवेद् व्याकरणादृते.
bhk_22.34,"vyākhyā-gamyamidaṃ kāvya- mutsavaḥ su-dhiyāmalam, hatā dur-meghasaś cā 'smin vidvat-priya-tayā mayā.","व्याख्या-गम्यमिदं काव्य- मुत्सवः सु-धियामलम्, हता दुर्-मेघसश् चा ऽस्मिन् विद्वत्-प्रिय-तया मया."
bhk_22.35,"kāvyamidaṃ vihitaṃ mayā valabhyāṃ śrīdharasena-nerandra-pālitāyām, kīrtirato bhavatān nṛpasya, tasya prema-karaḥ kṣiti-po yataḥ prajānām.","काव्यमिदं विहितं मया वलभ्यां श्रीधरसेन-नेरन्द्र-पालितायाम्, कीर्तिरतो भवतान् नृपस्य, तस्य प्रेम-करः क्षिति-पो यतः प्रजानाम्."