Section,Chapter,Verse,Sanskrit_IAST,Sanskrit_Devanagari
Main,1.0,1,pātālādutpatiṣṇor makaravasatayo yasya pucchābhighātād ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍavyatikaravihitavyatyayenāpatanti viṣṇormatsyāvatāre sakalavasumatīmaṇḍalaṃ vyaśnuvānās tasyāsyodīritānāṃ dhvanir apaharatād aśriyaṃ vaḥ śrutīnām,पातालादुत्पतिष्णोर् मकरवसतयो यस्य पुच्छाभिघाताद् ऊर्ध्वं ब्रह्माण्डखण्डव्यतिकरविहितव्यत्ययेनापतन्ति विष्णोर्मत्स्यावतारे सकलवसुमतीमण्डलं व्यश्नुवानास् तस्यास्योदीरितानां ध्वनिर् अपहरताद् अश्रियं वः श्रुतीनाम्
Main,1.0,2,nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet,नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयम् उदीरयेत्
Main,1.0,3,ajo 'pi yaḥ kriyāyogān nārāyaṇa iti smṛtaḥ triguṇāya trivedāya namas tasmai svayambhuve,अजो ऽपि यः क्रियायोगान् नारायण इति स्मृतः त्रिगुणाय त्रिवेदाय नमस् तस्मै स्वयम्भुवे
Main,1.0,4,sūtamekāgramāsīnaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ munayo dīrghasattrānte papracchur dīrghasaṃhitām,सूतमेकाग्रमासीनं नैमिषारण्यवासिनः मुनयो दीर्घसत्त्रान्ते पप्रच्छुर् दीर्घसंहिताम्
Main,1.0,5,pravṛttāsu purāṇīṣu dharmyāsu lalitāsu ca kathāsu śaunakādyās tu abhinandya muhurmuhuḥ,प्रवृत्तासु पुराणीषु धर्म्यासु ललितासु च कथासु शौनकाद्यास् तु अभिनन्द्य मुहुर्मुहुः
Main,1.0,6,kathitāni purāṇāni yānyasmākaṃ tvayānagha tānyevāmṛtakalpāni śrotum icchāmahe punaḥ,कथितानि पुराणानि यान्यस्माकं त्वयानघ तान्येवामृतकल्पानि श्रोतुम् इच्छामहे पुनः
Main,1.0,7,kathaṃ sasarja bhagavaṃl lokanāthaścarācaram kasmācca bhagavān viṣṇur matsyarūpatvam āśritaḥ,कथं ससर्ज भगवंल् लोकनाथश्चराचरम् कस्माच्च भगवान् विष्णुर् मत्स्यरूपत्वम् आश्रितः
Main,1.0,8,bhairavatvaṃ bhavasyāpi purāritvaṃ ca kena hi kasya hetoḥ kapālitvaṃ jagāma vṛṣabhadhvajaḥ,भैरवत्वं भवस्यापि पुरारित्वं च केन हि कस्य हेतोः कपालित्वं जगाम वृषभध्वजः
Main,1.0,9,sarvam etat samācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt tvadvākyenāmṛtasyeva na tṛptiriha jāyate,सर्वम् एतत् समाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् त्वद्वाक्येनामृतस्येव न तृप्तिरिह जायते
Main,1.0,10,puṇyaṃ pavitram āyuṣyam idānīṃ śṛṇuta dvijāḥ mātsyaṃ purāṇamakhilaṃ yajjagāda gadādharaḥ,पुण्यं पवित्रम् आयुष्यम् इदानीं शृणुत द्विजाः मात्स्यं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः
Main,1.0,11,purā rājā manur nāma cīrṇavān vipulaṃ tapaḥ putre rājyaṃ samāropya kṣamāvān ravinandanaḥ,पुरा राजा मनुर् नाम चीर्णवान् विपुलं तपः पुत्रे राज्यं समारोप्य क्षमावान् रविनन्दनः
Main,1.0,12,malayasyaikadeśe tu sarvātmaguṇasaṃyutaḥ samaduḥkhasukho vīraḥ prāptavān yogam uttamam,मलयस्यैकदेशे तु सर्वात्मगुणसंयुतः समदुःखसुखो वीरः प्राप्तवान् योगम् उत्तमम्
Main,1.0,13,babhūva varadaś cāsya varṣāyutaśate gate varaṃ vṛṇīṣva provāca prītaḥ sa kamalāsanaḥ,बभूव वरदश् चास्य वर्षायुतशते गते वरं वृणीष्व प्रोवाच प्रीतः स कमलासनः
Main,1.0,14,evamukto 'bravīd rājā praṇamya sa pitāmaham ekam evāham icchāmi tvatto varamanuttamam,एवमुक्तो ऽब्रवीद् राजा प्रणम्य स पितामहम् एकम् एवाहम् इच्छामि त्वत्तो वरमनुत्तमम्
Main,1.0,15,bhūtagrāmasya sarvasya sthāvarasya carasya ca bhaveyaṃ rakṣaṇāyālaṃ pralaye samupasthite,भूतग्रामस्य सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च भवेयं रक्षणायालं प्रलये समुपस्थिते
Main,1.0,16,evamastviti viśvātmā tatraivāntaradhīyata puṣpavṛṣṭiḥ sumahatī khātpapāta surārpitā,एवमस्त्विति विश्वात्मा तत्रैवान्तरधीयत पुष्पवृष्टिः सुमहती खात्पपात सुरार्पिता
Main,1.0,17,kadācidāśrame tasya kurvataḥ pitṛtarpaṇam papāta pāṇyor upari śapharī jalasaṃyutā,कदाचिदाश्रमे तस्य कुर्वतः पितृतर्पणम् पपात पाण्योर् उपरि शफरी जलसंयुता
Main,1.0,18,dṛṣṭvā tacchapharīrūpaṃ sa dayālurmahīpatiḥ rakṣaṇāyākarodyatnaṃ sa tasminkarakodare,दृष्ट्वा तच्छफरीरूपं स दयालुर्महीपतिः रक्षणायाकरोद्यत्नं स तस्मिन्करकोदरे
Main,1.0,19,ahorātreṇa caikena ṣoḍaśāṅgulavistṛtaḥ so 'bhavanmatsyarūpeṇa pāhi pāhīti cābravīt,अहोरात्रेण चैकेन षोडशाङ्गुलविस्तृतः सो ऽभवन्मत्स्यरूपेण पाहि पाहीति चाब्रवीत्
Main,1.0,20,sa tamādāya maṇike prākṣipajjalacāriṇam tatrāpi caikarātreṇa hastatrayam avardhata,स तमादाय मणिके प्राक्षिपज्जलचारिणम् तत्रापि चैकरात्रेण हस्तत्रयम् अवर्धत
Main,1.0,21,punaḥ prāhārtanādena sahasrakiraṇātmajam sa matsyaḥ pāhi pāhīti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ,पुनः प्राहार्तनादेन सहस्रकिरणात्मजम् स मत्स्यः पाहि पाहीति त्वामहं शरणं गतः
Main,1.0,22,tataḥ sa kūpe taṃ matsyaṃ prāhiṇod ravinandanaḥ yadā na māti tatrāpi kūpe matsyaḥ sarovare,ततः स कूपे तं मत्स्यं प्राहिणोद् रविनन्दनः यदा न माति तत्रापि कूपे मत्स्यः सरोवरे
Main,1.0,23,kṣipto 'sau pṛthutāmāgāt punar yojanasaṃmitām tatrāpyāha punar dīnaḥ pāhi pāhi nṛpottama,क्षिप्तो ऽसौ पृथुतामागात् पुनर् योजनसंमिताम् तत्राप्याह पुनर् दीनः पाहि पाहि नृपोत्तम
Main,1.0,24,tataḥ sa manunā kṣipto gaṅgāyāmapyavardhata yadā tadā samudre taṃ prākṣipanmedinīpatiḥ,ततः स मनुना क्षिप्तो गङ्गायामप्यवर्धत यदा तदा समुद्रे तं प्राक्षिपन्मेदिनीपतिः
Main,1.0,25,yadā samudramakhilaṃ vyāpyāsau samupasthitaḥ tadā prāha manurbhītaḥ ko 'pi tvamasureśvaraḥ,यदा समुद्रमखिलं व्याप्यासौ समुपस्थितः तदा प्राह मनुर्भीतः को ऽपि त्वमसुरेश्वरः
Main,1.0,26,athavā vāsudevastvam anya īdṛkkathaṃ bhavet yojanāyutaviṃśatyā kasya tulyaṃ bhavedvapuḥ,अथवा वासुदेवस्त्वम् अन्य ईदृक्कथं भवेत् योजनायुतविंशत्या कस्य तुल्यं भवेद्वपुः
Main,1.0,27,jñātastvaṃ matsyarūpeṇa māṃ khedayasi keśava hṛṣīkeśa jagannātha jagaddhāma namo 'stu te,ज्ञातस्त्वं मत्स्यरूपेण मां खेदयसि केशव हृषीकेश जगन्नाथ जगद्धाम नमो ऽस्तु ते
Main,1.0,28,evamuktaḥ sa bhagavān matsyarūpī janārdanaḥ sādhu sādhviti covāca samyagjñātas tvayānagha,एवमुक्तः स भगवान् मत्स्यरूपी जनार्दनः साधु साध्विति चोवाच सम्यग्ज्ञातस् त्वयानघ
Main,1.0,29,acireṇaiva kālena medinī medinīpate bhaviṣyati jale magnā saśailavanakānanā,अचिरेणैव कालेन मेदिनी मेदिनीपते भविष्यति जले मग्ना सशैलवनकानना
Main,1.0,30,naur iyaṃ sarvadevānāṃ nikāyena vinirmitā mahājīvanikāyasya rakṣaṇārthaṃ mahīpate,नौर् इयं सर्वदेवानां निकायेन विनिर्मिता महाजीवनिकायस्य रक्षणार्थं महीपते
Main,1.0,31,svedāṇḍajodbhido ye vai ye ca jīvā jarāyujāḥ asyāṃ nidhāya sarvāṃs tān anāthān pāhi suvrata,स्वेदाण्डजोद्भिदो ये वै ये च जीवा जरायुजाः अस्यां निधाय सर्वांस् तान् अनाथान् पाहि सुव्रत
Main,1.0,32,yugāntavātābhihatā yadā bhavati naur nṛpa śṛṅge 'sminmama rājendra tademāṃ saṃyamiṣyasi,युगान्तवाताभिहता यदा भवति नौर् नृप शृङ्गे ऽस्मिन्मम राजेन्द्र तदेमां संयमिष्यसि
Main,1.0,33,tato layānte sarvasya sthāvarasya carasya ca prajāpatistvaṃ bhavitā jagataḥ pṛthivīpate,ततो लयान्ते सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च प्रजापतिस्त्वं भविता जगतः पृथिवीपते
Main,1.0,34,evaṃ kṛtayugasyādau sarvajño dhṛtimānnṛpaḥ manvantarādhipaścāpi devapūjyo bhaviṣyasi,एवं कृतयुगस्यादौ सर्वज्ञो धृतिमान्नृपः मन्वन्तराधिपश्चापि देवपूज्यो भविष्यसि
Main,2.0,1,matsya-purāṇa 2 evamukto manustena papraccha madhusūdanam bhagavankiyadbhirvarṣair bhaviṣyatyantarakṣayaḥ,मत्स्य-पुराण २ एवमुक्तो मनुस्तेन पप्रच्छ मधुसूदनम् भगवन्कियद्भिर्वर्षैर् भविष्यत्यन्तरक्षयः
Main,2.0,2,sattvāni ca kathaṃ nātha rakṣiṣye madhusūdana tvayā saha punaryogaḥ kathaṃ vā bhavitā mama,सत्त्वानि च कथं नाथ रक्षिष्ये मधुसूदन त्वया सह पुनर्योगः कथं वा भविता मम
Main,2.0,3,adyaprabhṛtyanāvṛṣṭir bhaviṣyati mahītale yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ durbhikṣam aśubhāvaham,अद्यप्रभृत्यनावृष्टिर् भविष्यति महीतले यावद्वर्षशतं साग्रं दुर्भिक्षम् अशुभावहम्
Main,2.0,4,tato 'lpasattvakṣayadā raśmayaḥ sapta dāruṇāḥ saptasapterbhaviṣyanti prataptāṅgāravarṣiṇaḥ,ततो ऽल्पसत्त्वक्षयदा रश्मयः सप्त दारुणाः सप्तसप्तेर्भविष्यन्ति प्रतप्ताङ्गारवर्षिणः
Main,2.0,5,aurvānalo 'pi vikṛtiṃ gamiṣyati yugakṣaye viṣāgniścāpi pātālāt saṃkarṣaṇamukhacyutaḥ bhavasyāpi lalāṭotthas tṛtīyanayanānalaḥ,और्वानलो ऽपि विकृतिं गमिष्यति युगक्षये विषाग्निश्चापि पातालात् संकर्षणमुखच्युतः भवस्यापि ललाटोत्थस् तृतीयनयनानलः
Main,2.0,6,trijagannirdahan kṣobhaṃ sameṣyati mahāmune evaṃ dagdhā mahī sarvā yadā syādbhasmasaṃnibhā,त्रिजगन्निर्दहन् क्षोभं समेष्यति महामुने एवं दग्धा मही सर्वा यदा स्याद्भस्मसंनिभा
Main,2.0,7,ākāśamūṣmaṇā taptaṃ bhaviṣyati paraṃtapa tataḥ sadevanakṣatraṃ jagadyāsyati saṃkṣayam,आकाशमूष्मणा तप्तं भविष्यति परंतप ततः सदेवनक्षत्रं जगद्यास्यति संक्षयम्
Main,2.0,8,saṃvarto bhīmanādaśca droṇaścaṇḍo balāhakaḥ vidyutpatākaḥ śoṇastu saptaite layavāridāḥ,संवर्तो भीमनादश्च द्रोणश्चण्डो बलाहकः विद्युत्पताकः शोणस्तु सप्तैते लयवारिदाः
Main,2.0,9,agniprasvedasambhūtāḥ plāvayiṣyanti medinīm samudrāḥ kṣobhamāgatya caikatvena vyavasthitāḥ,अग्निप्रस्वेदसम्भूताः प्लावयिष्यन्ति मेदिनीम् समुद्राः क्षोभमागत्य चैकत्वेन व्यवस्थिताः
Main,2.0,10,etadekārṇavaṃ sarvaṃ kariṣyanti jagattrayam vedanāvamimāṃ gṛhya sattvabījāni sarvaśaḥ,एतदेकार्णवं सर्वं करिष्यन्ति जगत्त्रयम् वेदनावमिमां गृह्य सत्त्वबीजानि सर्वशः
Main,2.0,11,āropya rajjuyogena matpradattena suvrata saṃyamya nāvaṃ macchṛṅge matsyabhāvābhirakṣitaḥ,आरोप्य रज्जुयोगेन मत्प्रदत्तेन सुव्रत संयम्य नावं मच्छृङ्गे मत्स्यभावाभिरक्षितः
Main,2.0,12,ekaḥ sthāsyasi deveṣu dagdheṣvapi paraṃtapa somasūryāvahaṃ brahmā caturlokasamanvitaḥ,एकः स्थास्यसि देवेषु दग्धेष्वपि परंतप सोमसूर्यावहं ब्रह्मा चतुर्लोकसमन्वितः
Main,2.0,13,narmadā ca nadī puṇyā mārkaṇḍeyo mahānṛṣiḥ bhavo vedāḥ purāṇāni vidyābhiḥ sarvatovṛtam,नर्मदा च नदी पुण्या मार्कण्डेयो महानृषिः भवो वेदाः पुराणानि विद्याभिः सर्वतोवृतम्
Main,2.0,14,tvayā sārdhamidaṃ viśvaṃ sthāsyatyantarasaṃkṣaye evamekārṇave jāte cākṣuṣāntarasaṃkṣaye,त्वया सार्धमिदं विश्वं स्थास्यत्यन्तरसंक्षये एवमेकार्णवे जाते चाक्षुषान्तरसंक्षये
Main,2.0,15,vedānpravartayiṣyāmi tvatsargādau mahīpate evamuktvā sa bhagavāṃs tatraivāntaradhīyata,वेदान्प्रवर्तयिष्यामि त्वत्सर्गादौ महीपते एवमुक्त्वा स भगवांस् तत्रैवान्तरधीयत
Main,2.0,16,manur apyāsthito yogaṃ vāsudevaprasādajam abhyasan yāvad ābhūtasamplavaṃ pūrvasūcitam,मनुर् अप्यास्थितो योगं वासुदेवप्रसादजम् अभ्यसन् यावद् आभूतसम्प्लवं पूर्वसूचितम्
Main,2.0,17,kāle yathokte saṃjāte vāsudevamukhodgate śṛṅgī prādurbabhūvātha matsyarūpī janārdanaḥ,काले यथोक्ते संजाते वासुदेवमुखोद्गते शृङ्गी प्रादुर्बभूवाथ मत्स्यरूपी जनार्दनः
Main,2.0,18,bhujaṃgo rajjurūpeṇa manoḥ pārśvamupāgamat bhūtānsarvānsamākṛṣya yogenāropya dharmavit,भुजंगो रज्जुरूपेण मनोः पार्श्वमुपागमत् भूतान्सर्वान्समाकृष्य योगेनारोप्य धर्मवित्
Main,2.0,19,bhujaṃgarajjvā matsyasya śṛṅge nāvamayojayat uparyupasthitastasyāḥ praṇipatya janārdanam,भुजंगरज्ज्वा मत्स्यस्य शृङ्गे नावमयोजयत् उपर्युपस्थितस्तस्याः प्रणिपत्य जनार्दनम्
Main,2.0,20,ābhūtasamplave tasminn atīte yogaśāyinā pṛṣṭena manunā proktaṃ purāṇaṃ matsyarūpiṇā tadidānīṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvamṛṣisattamāḥ,आभूतसम्प्लवे तस्मिन्न् अतीते योगशायिना पृष्टेन मनुना प्रोक्तं पुराणं मत्स्यरूपिणा तदिदानीं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः
Main,2.0,21,yadbhavadbhiḥ purā pṛṣṭaḥ sṛṣṭyādikamahaṃ dvijāḥ tad evaikārṇave tasmin manuḥ papraccha keśavam,यद्भवद्भिः पुरा पृष्टः सृष्ट्यादिकमहं द्विजाः तद् एवैकार्णवे तस्मिन् मनुः पप्रच्छ केशवम्
Main,2.0,22,utpattiṃ pralayaṃ caiva vaṃśānmanvantarāṇi ca vaṃśyānucaritaṃ caiva bhuvanasya ca vistaram,उत्पत्तिं प्रलयं चैव वंशान्मन्वन्तराणि च वंश्यानुचरितं चैव भुवनस्य च विस्तरम्
Main,2.0,23,dānadharmavidhiṃ caiva śrāddhakalpaṃ ca śāśvatam varṇāśramavibhāgaṃ ca tatheṣṭāpūrtasaṃjñitam,दानधर्मविधिं चैव श्राद्धकल्पं च शाश्वतम् वर्णाश्रमविभागं च तथेष्टापूर्तसंज्ञितम्
Main,2.0,24,devatānāṃ pratiṣṭhādi yaccānyadvidyate bhuvi tatsarvaṃ vistareṇa tvaṃ dharmaṃ vyākhyātumarhasi,देवतानां प्रतिष्ठादि यच्चान्यद्विद्यते भुवि तत्सर्वं विस्तरेण त्वं धर्मं व्याख्यातुमर्हसि
Main,2.0,25,mahāpralayakālānta etadāsīttamomayam prasuptamiva cātarkyam aprajñātamalakṣaṇam,महाप्रलयकालान्त एतदासीत्तमोमयम् प्रसुप्तमिव चातर्क्यम् अप्रज्ञातमलक्षणम्
Main,2.0,26,avijñeyamavijñātaṃ jagat sthāsnu cariṣṇu ca tataḥ svayambhūr avyaktaḥ prabhavaḥ puṇyakarmaṇām,अविज्ञेयमविज्ञातं जगत् स्थास्नु चरिष्णु च ततः स्वयम्भूर् अव्यक्तः प्रभवः पुण्यकर्मणाम्
Main,2.0,27,vyañjayannetadakhilaṃ prādurāsīt tamonudaḥ yo 'tīndriyaḥ paro vyaktād aṇur jyāyān sanātanaḥ nārāyaṇa iti khyātaḥ sa ekaḥ svayam udbabhau,व्यञ्जयन्नेतदखिलं प्रादुरासीत् तमोनुदः यो ऽतीन्द्रियः परो व्यक्ताद् अणुर् ज्यायान् सनातनः नारायण इति ख्यातः स एकः स्वयम् उद्बभौ
Main,2.0,28,yaḥ śarīrād abhidhyāya sisṛkṣurvividhaṃ jagat apa eva sasarjādau tāsu vīryam avāsṛjat,यः शरीराद् अभिध्याय सिसृक्षुर्विविधं जगत् अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यम् अवासृजत्
Main,2.0,29,tadevāṇḍaṃ samabhavad dhemarūpyamayaṃ mahat saṃvatsarasahasreṇa sūryāyutasamaprabham,तदेवाण्डं समभवद् धेमरूप्यमयं महत् संवत्सरसहस्रेण सूर्यायुतसमप्रभम्
Main,2.0,30,praviśyāntarmahātejāḥ svayam evātmasambhavaḥ prabhāvād api tadvyāptyā viṣṇutvam agamat punaḥ,प्रविश्यान्तर्महातेजाः स्वयम् एवात्मसम्भवः प्रभावाद् अपि तद्व्याप्त्या विष्णुत्वम् अगमत् पुनः
Main,2.0,31,tadantarbhagavāneṣa sūryaḥ samabhavatpurā ādityaścādibhūtatvād brahmā brahma paṭhann abhūt,तदन्तर्भगवानेष सूर्यः समभवत्पुरा आदित्यश्चादिभूतत्वाद् ब्रह्मा ब्रह्म पठन्न् अभूत्
Main,2.0,32,divaṃ bhūmiṃ samakarot tadaṇḍaśakaladvayam sa cākaroddiśaḥ sarvā madhye vyoma ca śāśvatam,दिवं भूमिं समकरोत् तदण्डशकलद्वयम् स चाकरोद्दिशः सर्वा मध्ये व्योम च शाश्वतम्
Main,2.0,33,jarāyurmerumukhyāś ca śailās tasyābhavaṃs tadā yad aulbaṃ tad abhūn meghas taḍitsaṅghātamaṇḍalam,जरायुर्मेरुमुख्याश् च शैलास् तस्याभवंस् तदा यद् औल्बं तद् अभून् मेघस् तडित्सङ्घातमण्डलम्
Main,2.0,34,* nadyo 'ṇḍanāmnaḥ saṃbhūtāḥ pitaro manavas tathā sapta ye 'mī samudrāś ca te 'pi cāntarjalodbhavāḥ lavaṇekṣusurādyāś ca nānāratnasamanvitāḥ,* नद्यो ऽण्डनाम्नः संभूताः पितरो मनवस् तथा सप्त ये ऽमी समुद्राश् च ते ऽपि चान्तर्जलोद्भवाः लवणेक्षुसुराद्याश् च नानारत्नसमन्विताः
Main,2.0,35,sa sisṛkṣur abhūd devaḥ prajāpatir arindama tattejasaś ca tatraiṣa mārtaṇḍaḥ samajāyata,स सिसृक्षुर् अभूद् देवः प्रजापतिर् अरिन्दम तत्तेजसश् च तत्रैष मार्तण्डः समजायत
Main,2.0,36,mṛte 'ṇḍe jāyate yasmān mārtaṇḍas tena saṃsmṛtaḥ rajoguṇamayaṃ yattad rūpaṃ tasya mahātmanaḥ caturmukhaḥ sa bhagavān abhūl lokapitāmahaḥ,मृते ऽण्डे जायते यस्मान् मार्तण्डस् तेन संस्मृतः रजोगुणमयं यत्तद् रूपं तस्य महात्मनः चतुर्मुखः स भगवान् अभूल् लोकपितामहः
Main,2.0,37,yena sṛṣṭaṃ jagat sarvaṃ sadevāsuramānuṣam tamavehi rajorūpaṃ mahat sattvam udāhṛtam,येन सृष्टं जगत् सर्वं सदेवासुरमानुषम् तमवेहि रजोरूपं महत् सत्त्वम् उदाहृतम्
Main,3.0,1,matsya-purāṇa 3 caturmukhatvam agamat kasmāl lokapitāmahaḥ kathaṃ tu lokān asṛjad brahmā brahmavidāṃ varaḥ,मत्स्य-पुराण ३ चतुर्मुखत्वम् अगमत् कस्माल् लोकपितामहः कथं तु लोकान् असृजद् ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः
Main,3.0,2,tapaś cacāra prathamam amarāṇāṃ pitāmahaḥ āvibhūtās tathā vedāḥ sāṅgopāṅgapadakramāḥ,तपश् चचार प्रथमम् अमराणां पितामहः आविभूतास् तथा वेदाः साङ्गोपाङ्गपदक्रमाः
Main,3.0,3,purāṇasarvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇā smṛtam nityaṃ śabdamayaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram,पुराणसर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणा स्मृतम् नित्यं शब्दमयं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम्
Main,3.0,4,anantaraṃ ca vaktrebhyo vedās tasya viniḥsṛtāḥ mīmāṃsānyāyavidyāś ca pramāṇāṣṭakasaṃyutāḥ,अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास् तस्य विनिःसृताः मीमांसान्यायविद्याश् च प्रमाणाष्टकसंयुताः
Main,3.0,5,vedābhyāsaratasyāsya prajākāmasya mānasāḥ manasaḥ pūrvasṛṣṭā vai jātā yat tena mānasāḥ,वेदाभ्यासरतस्यास्य प्रजाकामस्य मानसाः मनसः पूर्वसृष्टा वै जाता यत् तेन मानसाः
Main,3.0,6,marīcir abhavat pūrvaṃ tato 'trir bhagavān ṛṣiḥ aṅgiraś cābhavat paścāt pulastyas tadanantaram,मरीचिर् अभवत् पूर्वं ततो ऽत्रिर् भगवान् ऋषिः अङ्गिरश् चाभवत् पश्चात् पुलस्त्यस् तदनन्तरम्
Main,3.0,7,tataḥ pulahanāmā vai tataḥ kratur ajāyata pracetāś ca tataḥ putro vasiṣṭhaś cābhavat punaḥ,ततः पुलहनामा वै ततः क्रतुर् अजायत प्रचेताश् च ततः पुत्रो वसिष्ठश् चाभवत् पुनः
Main,3.0,8,putro bhṛgur abhūt tadvan nārado 'py acirād abhūt daśemān mānasān brahmā munīn putrān ajijanat,पुत्रो भृगुर् अभूत् तद्वन् नारदो ऽप्य् अचिराद् अभूत् दशेमान् मानसान् ब्रह्मा मुनीन् पुत्रान् अजिजनत्
Main,3.0,9,śārīrān atha vakṣyāmi mātṛhīnān prajāpateḥ aṅguṣṭhād dakṣiṇād dakṣaḥ prajāpatir ajāyata,शारीरान् अथ वक्ष्यामि मातृहीनान् प्रजापतेः अङ्गुष्ठाद् दक्षिणाद् दक्षः प्रजापतिर् अजायत
Main,3.0,10,dharmaḥ stanāntād abhavad dhṛdayāt kusumāyudhaḥ bhrūmadhyād abhavat krodho lobhaś cādharasaṃbhavaḥ,धर्मः स्तनान्ताद् अभवद् धृदयात् कुसुमायुधः भ्रूमध्याद् अभवत् क्रोधो लोभश् चाधरसंभवः
Main,3.0,11,buddher mohaḥ samabhavad ahaṃkārād abhūn madaḥ pramodaś cābhavat kaṇṭhān mṛtyur locanato ṇrpa bharataḥ karamadhyāt tu brahmasūnur abhūt tataḥ,बुद्धेर् मोहः समभवद् अहंकाराद् अभून् मदः प्रमोदश् चाभवत् कण्ठान् मृत्युर् लोचनतो ण्र्प भरतः करमध्यात् तु ब्रह्मसूनुर् अभूत् ततः
Main,3.0,12,ete nava sutā rājan kanyā ca daśamī punaḥ aṅgajā iti vikhyātā daśamī brahmaṇaḥ sutā,एते नव सुता राजन् कन्या च दशमी पुनः अङ्गजा इति विख्याता दशमी ब्रह्मणः सुता
Main,3.0,13,buddher mohaḥ samabhavad iti yat parikīrtitam ahaṃkāraḥ smṛtaḥ krodho buddhir nāma kim ucyate,बुद्धेर् मोहः समभवद् इति यत् परिकीर्तितम् अहंकारः स्मृतः क्रोधो बुद्धिर् नाम किम् उच्यते
Main,3.0,14,sattvaṃ rajas tamaś caiva guṇatrayam udāhṛtam sāmyāvasthitir eteṣāṃ prakṛtiḥ parikīrtitā,सत्त्वं रजस् तमश् चैव गुणत्रयम् उदाहृतम् साम्यावस्थितिर् एतेषां प्रकृतिः परिकीर्तिता
Main,3.0,15,kecit pradhānam ity āhur avyaktam apare jaguḥ etad eva prajāsṛṣṭiṃ karoti vikaroti ca,केचित् प्रधानम् इत्य् आहुर् अव्यक्तम् अपरे जगुः एतद् एव प्रजासृष्टिं करोति विकरोति च
Main,3.0,16,guṇebhyaḥ kṣobhamāṇebhyas trayo devā vijajñire ekā mūrtis trayo bhāgā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ,गुणेभ्यः क्षोभमाणेभ्यस् त्रयो देवा विजज्ञिरे एका मूर्तिस् त्रयो भागा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
Main,3.0,17,savikārāt pradhānāt tu mahat tattvaṃ prajāyate mahān iti yataḥ khyātir lokānāṃ jāyate sadā,सविकारात् प्रधानात् तु महत् तत्त्वं प्रजायते महान् इति यतः ख्यातिर् लोकानां जायते सदा
Main,3.0,18,ahaṃkāraś ca mahato jāyate mānavardhanaḥ indriyāṇi tataḥ pañca vakṣye buddhivaśāni tu prādur bhavanti cānyāni tathā karmavaśāni tu,अहंकारश् च महतो जायते मानवर्धनः इन्द्रियाणि ततः पञ्च वक्ष्ये बुद्धिवशानि तु प्रादुर् भवन्ति चान्यानि तथा कर्मवशानि तु
Main,3.0,19,śrotraṃ tvak cakṣuṣī jihvā nāsikā ca yathākramam pāyūpasthaṃ hastapādaṃ vākka cendriyasaṃgrahaḥ,श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा नासिका च यथाक्रमम् पायूपस्थं हस्तपादं वाक्क चेन्द्रियसंग्रहः
Main,3.0,20,śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaś ca pañcamaḥ utsargānandanādānagatyālāpāś ca tatkriyāḥ,शब्दः स्पर्शश् च रूपं च रसो गन्धश् च पञ्चमः उत्सर्गानन्दनादानगत्यालापाश् च तत्क्रियाः
Main,3.0,21,mana ekādaśaṃ teṣāṃ karmabuddhiguṇānvitam indriyāvayavāḥ sūkṣmās tasya mūrtiṃ manīṣiṇaḥ,मन एकादशं तेषां कर्मबुद्धिगुणान्वितम् इन्द्रियावयवाः सूक्ष्मास् तस्य मूर्तिं मनीषिणः
Main,3.0,22,śrayanti yasmāt tanmātrāḥ śarīraṃ tena saṃsmṛtam śarīrayogāj jīvo 'pi śarīrī gadyate budhaiḥ,श्रयन्ति यस्मात् तन्मात्राः शरीरं तेन संस्मृतम् शरीरयोगाज् जीवो ऽपि शरीरी गद्यते बुधैः
Main,3.0,23,manaḥ sṛṣṭiṃ vikurute codyamānaṃ sisṛkṣayā ākāśaṃ śabdatanmātrād abhūc chabdaguṇātmakam,मनः सृष्टिं विकुरुते चोद्यमानं सिसृक्षया आकाशं शब्दतन्मात्राद् अभूच् छब्दगुणात्मकम्
Main,3.0,24,ākāśavikṛter vāyuḥ śabdasparśaguṇo 'bhavat vāyoś ca sparśatanmātrāt tejaś cāvir abhūt tataḥ,आकाशविकृतेर् वायुः शब्दस्पर्शगुणो ऽभवत् वायोश् च स्पर्शतन्मात्रात् तेजश् चाविर् अभूत् ततः
Main,3.0,25,triguṇaṃ tadvikāreṇa tacchabdasparśarūpavat tejovikārād abhavad vāri rājaṃś caturguṇam,त्रिगुणं तद्विकारेण तच्छब्दस्पर्शरूपवत् तेजोविकाराद् अभवद् वारि राजंश् चतुर्गुणम्
Main,3.0,26,rasatanmātrasaṃbhūtaṃ prāyo rasaguṇātmakam bhūmis tu gandhatanmātrād abhūt pañcaguṇānvitā,रसतन्मात्रसंभूतं प्रायो रसगुणात्मकम् भूमिस् तु गन्धतन्मात्राद् अभूत् पञ्चगुणान्विता
Main,3.0,27,prāyo gandhaguṇā sā tu buddhir eṣā garīyasī ebhiḥ saṃpāditaṃ bhuṅkte puruṣaḥ pañcaviṃśakaḥ,प्रायो गन्धगुणा सा तु बुद्धिर् एषा गरीयसी एभिः संपादितं भुङ्क्ते पुरुषः पञ्चविंशकः
Main,3.0,28,īśvarecchāvaśaḥ so 'pi jīvātmā kathyate budhaiḥ evaṃ ṣaḍviṃśakaṃ proktaṃ śarīram iha mānave,ईश्वरेच्छावशः सो ऽपि जीवात्मा कथ्यते बुधैः एवं षड्विंशकं प्रोक्तं शरीरम् इह मानवे
Main,3.0,29,sāṃkhyaṃ saṃkhyātmakatvāc ca kapilādibhir ucyate etat tattvātmakaṃ kṛtvā jagad vedhā ajījanat,सांख्यं संख्यात्मकत्वाच् च कपिलादिभिर् उच्यते एतत् तत्त्वात्मकं कृत्वा जगद् वेधा अजीजनत्
Main,3.0,30,sāvitrīṃ lokasṛṣṭyarthe hṛdi kṛtvā samāsthitaḥ tataḥ saṃjapatas tasya bhitvā deham akalmaṣam,सावित्रीं लोकसृष्ट्यर्थे हृदि कृत्वा समास्थितः ततः संजपतस् तस्य भित्वा देहम् अकल्मषम्
Main,3.0,31,strīrūpam ardham akarod ardhaṃ puruṣarūpavat śatarūpā ca sā khyātā sāvitrī ca nigadyate,स्त्रीरूपम् अर्धम् अकरोद् अर्धं पुरुषरूपवत् शतरूपा च सा ख्याता सावित्री च निगद्यते
Main,3.0,32,sarasvaty atha gāyatrī brahmāṇī ca parantapa tataḥ svadehasaṃbhūtām ātmajām ity akalpayat,सरस्वत्य् अथ गायत्री ब्रह्माणी च परन्तप ततः स्वदेहसंभूताम् आत्मजाम् इत्य् अकल्पयत्
Main,3.0,33,dṛṣṭvā tāṃ vyathitas tāvat kāmabāṇārdito vibhuḥ aho rūpam aho rūpam iti cāha prajāpatiḥ,दृष्ट्वा तां व्यथितस् तावत् कामबाणार्दितो विभुः अहो रूपम् अहो रूपम् इति चाह प्रजापतिः
Main,3.0,34,tato vāsiṣṭhapramukhā bhaginīm iti cukruśuḥ brahmā na kiṃcid dadṛśe tanmukhālokanād ṛte,ततो वासिष्ठप्रमुखा भगिनीम् इति चुक्रुशुः ब्रह्मा न किंचिद् ददृशे तन्मुखालोकनाद् ऋते
Main,3.0,35,aho rūpam aho rūpam iti prāha punaḥ punaḥ tataḥ praṇāmanamrāṃ tāṃ punar evābhyalokayat,अहो रूपम् अहो रूपम् इति प्राह पुनः पुनः ततः प्रणामनम्रां तां पुनर् एवाभ्यलोकयत्
Main,3.0,36,atha pradakṣiṇaṃ cakre sā pitur varavarṇinī putrebhyo lajjitasyāsya tadrūpālokanecchayā,अथ प्रदक्षिणं चक्रे सा पितुर् वरवर्णिनी पुत्रेभ्यो लज्जितस्यास्य तद्रूपालोकनेच्छया
Main,3.0,37,āvirbhūtaṃ tatro vaktraṃ dakṣiṇaṃ pāṇḍugaṇḍavat vismayasphuradoṣṭhaṃ ca pāścātyam udagāt tataḥ,आविर्भूतं तत्रो वक्त्रं दक्षिणं पाण्डुगण्डवत् विस्मयस्फुरदोष्ठं च पाश्चात्यम् उदगात् ततः
Main,3.0,38,caturtham abhavat paścād vāmaṃ kāmaśarāturam tato 'nyad abhavat tasya kāmāturatayā tathā,चतुर्थम् अभवत् पश्चाद् वामं कामशरातुरम् ततो ऽन्यद् अभवत् तस्य कामातुरतया तथा
Main,3.0,39,utpatantyās tadākārā ālokanakutūhalāt sṛṣṭyarthaṃ yat kṛtaṃ tena tapaḥ paramadāruṇam,उत्पतन्त्यास् तदाकारा आलोकनकुतूहलात् सृष्ट्यर्थं यत् कृतं तेन तपः परमदारुणम्
Main,3.0,40,tat sarvaṃ nāśam agamat svasutopagamecchayā tenordhvaṃ vaktram abhavat pañcamaṃ tasya dhīmataḥ āvirbhavajjaṭābhiś ca tad vaktraṃ cāvṛṇot prabhuḥ,तत् सर्वं नाशम् अगमत् स्वसुतोपगमेच्छया तेनोर्ध्वं वक्त्रम् अभवत् पञ्चमं तस्य धीमतः आविर्भवज्जटाभिश् च तद् वक्त्रं चावृणोत् प्रभुः
Main,3.0,41,tatas tān abravīd brahmā putrān ātmasamudbhavān prajāḥ sṛjadhvam abhitaḥ sadevāsuramānuṣīḥ,ततस् तान् अब्रवीद् ब्रह्मा पुत्रान् आत्मसमुद्भवान् प्रजाः सृजध्वम् अभितः सदेवासुरमानुषीः
Main,3.0,42,evam uktās tataḥ sarve sasṛjur vividhāḥ prajāḥ gateṣu teṣu sṛṣṭyarthaṃ praṇāmāvanatām imām,एवम् उक्तास् ततः सर्वे ससृजुर् विविधाः प्रजाः गतेषु तेषु सृष्ट्यर्थं प्रणामावनताम् इमाम्
Main,3.0,43,upayeme sa viśvātmā śatarūpām aninditām saṃbabhūva tayā sārdham atikāmāturo vibhuḥ salajjāṃ cakame devaḥ kamalodaramandire,उपयेमे स विश्वात्मा शतरूपाम् अनिन्दिताम् संबभूव तया सार्धम् अतिकामातुरो विभुः सलज्जां चकमे देवः कमलोदरमन्दिरे
Main,3.0,44,yāvad abdaśataṃ divyaṃ yathānyaḥ prākṛto janaḥ tataḥkālena mahatā tasyāḥ putro 'bhavan manuḥ,यावद् अब्दशतं दिव्यं यथान्यः प्राकृतो जनः ततःकालेन महता तस्याः पुत्रो ऽभवन् मनुः
Main,3.0,45,svāyaṃbhuvo iti khyātaḥ sa virāḍ iti naḥ śrutam tadrūpaguṇasāmānyād adhipuruṣa ucyate,स्वायंभुवो इति ख्यातः स विराड् इति नः श्रुतम् तद्रूपगुणसामान्याद् अधिपुरुष उच्यते
Main,3.0,46,vairājā yatra te jātā bahavaḥ śaṃsitavratāḥ svāyaṃbhuvā mahābhāgāḥ sapta sapta tathāpare,वैराजा यत्र ते जाता बहवः शंसितव्रताः स्वायंभुवा महाभागाः सप्त सप्त तथापरे
Main,3.0,47,svārociṣādyāḥ sarve te brahmatulyasvarūpiṇaḥ auttamipramukhās tadvad yesāṃ tvaṃ saptamo 'dhunā,स्वारोचिषाद्याः सर्वे ते ब्रह्मतुल्यस्वरूपिणः औत्तमिप्रमुखास् तद्वद् येसां त्वं सप्तमो ऽधुना
Main,4.0,1,matsya-purāṇa 4 aho kaṣṭataraṃ caitad aṅgajāgamanaṃ vibho kathaṃ na doṣamagamat karmaṇānena padmabhūḥ,मत्स्य-पुराण ४ अहो कष्टतरं चैतद् अङ्गजागमनं विभो कथं न दोषमगमत् कर्मणानेन पद्मभूः
Main,4.0,2,parasparaṃ ca sambandhaḥ sagotrāṇām abhūt katham vaivāhikastatsutānāṃ chinddhi me saṃśayaṃ vibho,परस्परं च सम्बन्धः सगोत्राणाम् अभूत् कथम् वैवाहिकस्तत्सुतानां छिन्द्धि मे संशयं विभो
Main,4.0,3,divyeyamādisṛṣṭistu rajoguṇasamudbhavā atīndriyendriyā tadvad atīndriyaśarīrikā,दिव्येयमादिसृष्टिस्तु रजोगुणसमुद्भवा अतीन्द्रियेन्द्रिया तद्वद् अतीन्द्रियशरीरिका
Main,4.0,4,divyatejomayī bhūpa divyajñānasamudbhavā na martyairabhitaḥ śakyā vaktuṃ vai māṃsacakṣubhiḥ,दिव्यतेजोमयी भूप दिव्यज्ञानसमुद्भवा न मर्त्यैरभितः शक्या वक्तुं वै मांसचक्षुभिः
Main,4.0,5,yathā bhujaṃgāḥ sarpāṇām ākāśaṃ viśvapakṣiṇām vidanti mārgaṃ divyānāṃ divyā eva na mānavāḥ,यथा भुजंगाः सर्पाणाम् आकाशं विश्वपक्षिणाम् विदन्ति मार्गं दिव्यानां दिव्या एव न मानवाः
Main,4.0,6,kāryākārye na devānāṃ śubhāśubhaphalaprade yasmāttasmānna rājendra tadvicāro nṛṇāṃ śubhaḥ,कार्याकार्ये न देवानां शुभाशुभफलप्रदे यस्मात्तस्मान्न राजेन्द्र तद्विचारो नृणां शुभः
Main,4.0,7,anyacca sarvavedānām adhiṣṭhātā caturmukhaḥ gāyatrī brahmaṇastadvad aṅgabhūtā nigadyate,अन्यच्च सर्ववेदानाम् अधिष्ठाता चतुर्मुखः गायत्री ब्रह्मणस्तद्वद् अङ्गभूता निगद्यते
Main,4.0,8,amūrtaṃ mūrtimad vāpi mithunaṃ tatpracakṣate viriñcir yatra bhagavāṃs tatra devī sarasvatī bhāratī yatra yatraiva tatra tatra prajāpatiḥ,अमूर्तं मूर्तिमद् वापि मिथुनं तत्प्रचक्षते विरिञ्चिर् यत्र भगवांस् तत्र देवी सरस्वती भारती यत्र यत्रैव तत्र तत्र प्रजापतिः
Main,4.0,9,yathātapo na rahitaś chāyayā dṛśyate kvacit gāyatrī brahmaṇaḥpārśvaṃ tathaiva na vimuñcati,यथातपो न रहितश् छायया दृश्यते क्वचित् गायत्री ब्रह्मणःपार्श्वं तथैव न विमुञ्चति
Main,4.0,10,vedarāśiḥ smṛto brahmā sāvitrī tadadhiṣṭhitā tasmānna kaściddoṣaḥ syāt sāvitrīgamane vibho,वेदराशिः स्मृतो ब्रह्मा सावित्री तदधिष्ठिता तस्मान्न कश्चिद्दोषः स्यात् सावित्रीगमने विभो
Main,4.0,11,tathāpi lajjāvanataḥ prajāpatir abhūtpurā svasutopagamād brahmā śaśāpa kusumāyudham,तथापि लज्जावनतः प्रजापतिर् अभूत्पुरा स्वसुतोपगमाद् ब्रह्मा शशाप कुसुमायुधम्
Main,4.0,12,yasmānmamābhibhavatā manaḥ saṃkṣobhitaṃ śaraiḥ tasmāttvaddehamacirād rudro bhasmīkariṣyati,यस्मान्ममाभिभवता मनः संक्षोभितं शरैः तस्मात्त्वद्देहमचिराद् रुद्रो भस्मीकरिष्यति
Main,4.0,13,tataḥ prasādayāmāsa kāmadevaścaturmukham na māmakāraṇe śaptuṃ tvamihārhasi mānada,ततः प्रसादयामास कामदेवश्चतुर्मुखम् न मामकारणे शप्तुं त्वमिहार्हसि मानद
Main,4.0,14,ahamevaṃvidhaḥ sṛṣṭas tvayaiva caturānana indriyakṣobhajanakaḥ sarveṣāmeva dehinām,अहमेवंविधः सृष्टस् त्वयैव चतुरानन इन्द्रियक्षोभजनकः सर्वेषामेव देहिनाम्
Main,4.0,15,strīpuṃsoravicāreṇa mayā sarvatra sarvadā kṣobhyaṃ manaḥ prayatnena tvayaivoktaṃ purā vibho,स्त्रीपुंसोरविचारेण मया सर्वत्र सर्वदा क्षोभ्यं मनः प्रयत्नेन त्वयैवोक्तं पुरा विभो
Main,4.0,16,tasmādanaparādho 'haṃ tvayā śaptastathā vibho kuru prasādaṃ bhagavan svaśarīrāptaye punaḥ,तस्मादनपराधो ऽहं त्वया शप्तस्तथा विभो कुरु प्रसादं भगवन् स्वशरीराप्तये पुनः
Main,4.0,17,vaivasvate 'ntare prāpte yādavānvayasambhavaḥ rāmo nāma yadā martyo matsattvabalamāśritaḥ,वैवस्वते ऽन्तरे प्राप्ते यादवान्वयसम्भवः रामो नाम यदा मर्त्यो मत्सत्त्वबलमाश्रितः
Main,4.0,18,avatīryāsuradhvaṃsī dvārakām adhivatsyati tadbhrātustatsamasya tvaṃ tadā putratvameṣyasi,अवतीर्यासुरध्वंसी द्वारकाम् अधिवत्स्यति तद्भ्रातुस्तत्समस्य त्वं तदा पुत्रत्वमेष्यसि
Main,4.0,19,evaṃ śarīramāsādya bhuktvā bhogānaśeṣataḥ tato bharatavaṃśānte bhūtvā vatsanṛpātmajaḥ,एवं शरीरमासाद्य भुक्त्वा भोगानशेषतः ततो भरतवंशान्ते भूत्वा वत्सनृपात्मजः
Main,4.0,20,vidyādharādhipatyaṃ ca yāvad ābhūtasaṃplavam sukhāni dharmataḥ prāpya matsamīpaṃ gamiṣyasi,विद्याधराधिपत्यं च यावद् आभूतसंप्लवम् सुखानि धर्मतः प्राप्य मत्समीपं गमिष्यसि
Main,4.0,21,evaṃ śāpaprasādābhyām upetaḥ kusumāyudhaḥ śokapramodābhiyuto jagāma sa yathāgatam,एवं शापप्रसादाभ्याम् उपेतः कुसुमायुधः शोकप्रमोदाभियुतो जगाम स यथागतम्
Main,4.0,22,ko 'sau yaduriti prokto yadvaṃśe kāmasambhavaḥ kathaṃ ca dagdho rudreṇa kimatha kusumāyudhaḥ,को ऽसौ यदुरिति प्रोक्तो यद्वंशे कामसम्भवः कथं च दग्धो रुद्रेण किमथ कुसुमायुधः
Main,4.0,23,bharatasyānvaye kasya kā ca sṛṣṭiḥ purābhavat etatsarvaṃ samācakṣva mūlataḥ saṃśayo hi me,भरतस्यान्वये कस्य का च सृष्टिः पुराभवत् एतत्सर्वं समाचक्ष्व मूलतः संशयो हि मे
Main,4.0,24,yā sā dehārdhasambhūtā gāyatrī brahmavādinī jananī yā manordevī śatarūpā śatendriyā,या सा देहार्धसम्भूता गायत्री ब्रह्मवादिनी जननी या मनोर्देवी शतरूपा शतेन्द्रिया
Main,4.0,25,ratirmanastapo buddhir mahān diksambhramas tathā tataḥ sa śatarūpāyāṃ saptāpatyānyajījanat,रतिर्मनस्तपो बुद्धिर् महान् दिक्सम्भ्रमस् तथा ततः स शतरूपायां सप्तापत्यान्यजीजनत्
Main,4.0,26,ye marīcyādayaḥ putrā mānasāstasya dhīmataḥ teṣāmayamabhūllokaḥ sarvajñānātmakaḥ purā,ये मरीच्यादयः पुत्रा मानसास्तस्य धीमतः तेषामयमभूल्लोकः सर्वज्ञानात्मकः पुरा
Main,4.0,27,tato 'sṛjadvāmadevaṃ triśūlavaradhāriṇam sanatkumāraṃ ca vibhuṃ pūrveṣāmapi pūrvajam,ततो ऽसृजद्वामदेवं त्रिशूलवरधारिणम् सनत्कुमारं च विभुं पूर्वेषामपि पूर्वजम्
Main,4.0,28,vāmadevastu bhagavān asṛjanmukhato dvijān rājanyān asṛjadbāhvor viṭchūdrān ūrupādayoḥ,वामदेवस्तु भगवान् असृजन्मुखतो द्विजान् राजन्यान् असृजद्बाह्वोर् विट्छूद्रान् ऊरुपादयोः
Main,4.0,29,vidyuto 'śanimeghāṃśca rohitendradhanūṃṣi ca chandāṃsi ca sasarjādau parjanyaṃ ca tataḥ param,विद्युतो ऽशनिमेघांश्च रोहितेन्द्रधनूंषि च छन्दांसि च ससर्जादौ पर्जन्यं च ततः परम्
Main,4.0,30,tataḥ sādhyagaṇānīśas trinetrānasṛjatpunaḥ koṭīśca caturaśītiṃ jarāmaraṇavarjitāḥ,ततः साध्यगणानीशस् त्रिनेत्रानसृजत्पुनः कोटीश्च चतुरशीतिं जरामरणवर्जिताः
Main,4.0,31,vāmo 'sṛjannamartyāṃs tān brahmaṇā vinivāritaḥ naivaṃvidhā bhavetsṛṣṭir jarāmaraṇavarjitā,वामो ऽसृजन्नमर्त्यांस् तान् ब्रह्मणा विनिवारितः नैवंविधा भवेत्सृष्टिर् जरामरणवर्जिता
Main,4.0,32,śubhāśubhātmikā yā tu saiva sṛṣṭiḥ praśasyate evaṃ sthitaḥ sa tenādau sṛṣṭeḥ sthāṇurato 'bhavat,शुभाशुभात्मिका या तु सैव सृष्टिः प्रशस्यते एवं स्थितः स तेनादौ सृष्टेः स्थाणुरतो ऽभवत्
Main,4.0,33,svāyambhuvo manurdhīmāṃs tapastaptvā suduścaram patnīmevāpa rūpāḍhyām anantā nāma nāmataḥ,स्वायम्भुवो मनुर्धीमांस् तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् पत्नीमेवाप रूपाढ्याम् अनन्ता नाम नामतः
Main,4.0,34,priyavratottānapādau manustasyām ajījanat dharmasya kanyā caturā sūnṛtā nāma bhāminī,प्रियव्रतोत्तानपादौ मनुस्तस्याम् अजीजनत् धर्मस्य कन्या चतुरा सूनृता नाम भामिनी
Main,4.0,35,uttānapādāttanayān prāpa mantharagāminī apasyatim apasyantaṃ kīrtimantaṃ dhruvaṃ tathā,उत्तानपादात्तनयान् प्राप मन्थरगामिनी अपस्यतिम् अपस्यन्तं कीर्तिमन्तं ध्रुवं तथा
Main,4.0,36,uttānapādo 'janayat sūnṛtāyāṃ prajāpatiḥ dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi kṛtvā tapaḥ purā,उत्तानपादो ऽजनयत् सूनृतायां प्रजापतिः ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि कृत्वा तपः पुरा
Main,4.0,37,divyamāpa tataḥ sthānam acalaṃ brahmaṇo varāt tameva purataḥ kṛtvā dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ,दिव्यमाप ततः स्थानम् अचलं ब्रह्मणो वरात् तमेव पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः
Main,4.0,38,dhanyā nāma manoḥ kanyā dhruvācchiṣṭam ajījanat agnikanyā tu succhāyā śiṣṭātsā suṣuve sutān,धन्या नाम मनोः कन्या ध्रुवाच्छिष्टम् अजीजनत् अग्निकन्या तु सुच्छाया शिष्टात्सा सुषुवे सुतान्
Main,4.0,39,kṛpaṃ ripuṃ jayaṃ vṛttaṃ vṛkaṃ ca vṛkatejasam cakṣuṣaṃ brahmadauhitryāṃ vīriṇyāṃ sa ripuṃjayaḥ,कृपं रिपुं जयं वृत्तं वृकं च वृकतेजसम् चक्षुषं ब्रह्मदौहित्र्यां वीरिण्यां स रिपुंजयः
Main,4.0,40,vīraṇasyātmajāyāṃ tu cakṣurmanumajījanat manur vai rājakanyāyāṃ naḍvalāyāṃ sa cākṣuṣaḥ,वीरणस्यात्मजायां तु चक्षुर्मनुमजीजनत् मनुर् वै राजकन्यायां नड्वलायां स चाक्षुषः
Main,4.0,41,janayāmāsa tanayān daśa śūrānakalmaṣān ūruḥ pūruḥ śatadyumnas tapasvī satyavāgghaviḥ,जनयामास तनयान् दश शूरानकल्मषान् ऊरुः पूरुः शतद्युम्नस् तपस्वी सत्यवाग्घविः
Main,4.0,42,agniṣṭudatirātraśca sudyumnaścāparājitaḥ abhimanyustu daśamo naḍvalāyām ajāyata,अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चापराजितः अभिमन्युस्तु दशमो नड्वलायाम् अजायत
Main,4.0,43,ūror ajanayat putrān ṣaḍ āgneyī tu suprabhān agniṃ sumanasaṃ khyātiṃ kratumaṅgirasaṃ gayam,ऊरोर् अजनयत् पुत्रान् षड् आग्नेयी तु सुप्रभान् अग्निं सुमनसं ख्यातिं क्रतुमङ्गिरसं गयम्
Main,4.0,44,pitṛkanyā sunīthā tu venamaṅgādajījanat venamanyāyinaṃ viprā mamanthus tatkarād abhūt pṛthurnāma mahātejāḥ sa putrau dvāv ajījanat,पितृकन्या सुनीथा तु वेनमङ्गादजीजनत् वेनमन्यायिनं विप्रा ममन्थुस् तत्कराद् अभूत् पृथुर्नाम महातेजाः स पुत्रौ द्वाव् अजीजनत्
Main,4.0,45,antardhānas tu mārīcaṃ śikhaṇḍinyāmajījanat havirdhānāt ṣaḍ āgneyī dhiṣaṇājanayat sutān prācīnabarhiṣaṃ sāṅgaṃ yamaṃ śukraṃ balaṃ śubham,अन्तर्धानस् तु मारीचं शिखण्डिन्यामजीजनत् हविर्धानात् षड् आग्नेयी धिषणाजनयत् सुतान् प्राचीनबर्हिषं साङ्गं यमं शुक्रं बलं शुभम्
Main,4.0,46,prācīnabarhir bhagavān mahān āsīt prajāpatiḥ havirdhānāḥ prajās tena bahavaḥ sampravartitāḥ,प्राचीनबर्हिर् भगवान् महान् आसीत् प्रजापतिः हविर्धानाः प्रजास् तेन बहवः सम्प्रवर्तिताः
Main,4.0,47,savarṇāyāṃ tu sāmudryāṃ daśādhatta sutānprabhuḥ sarve pracetaso nāma dhanurvedasya pāragāḥ,सवर्णायां तु सामुद्र्यां दशाधत्त सुतान्प्रभुः सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः
Main,4.0,48,tattaporakṣitā vṛkṣā babhur loke samantataḥ devādeśācca tānagnir adahadravinandana,तत्तपोरक्षिता वृक्षा बभुर् लोके समन्ततः देवादेशाच्च तानग्निर् अदहद्रविनन्दन
Main,4.0,49,somakanyābhavat patnī mārīṣā nāma viśrutā tebhyastu dakṣamekaṃ sā putram agryam ajījanat,सोमकन्याभवत् पत्नी मारीषा नाम विश्रुता तेभ्यस्तु दक्षमेकं सा पुत्रम् अग्र्यम् अजीजनत्
Main,4.0,50,dakṣādanantaraṃ vṛkṣān auṣadhāni ca sarvaśaḥ ajījanatsomakanyā nadīṃ candravatīṃ tathā,दक्षादनन्तरं वृक्षान् औषधानि च सर्वशः अजीजनत्सोमकन्या नदीं चन्द्रवतीं तथा
Main,4.0,51,somāṃśasya ca tasyāpi dakṣasyāśītikoṭayaḥ vakṣye tāsāṃ tu vistāraṃ loke yaḥ supratiṣṭhitaḥ,सोमांशस्य च तस्यापि दक्षस्याशीतिकोटयः वक्ष्ये तासां तु विस्तारं लोके यः सुप्रतिष्ठितः
Main,4.0,52,dvipadaścābhavan kecit kecid bahupadā narāḥ valīmukhāḥ śaṅkukarṇāḥ karṇaprāvaraṇās tathā,द्विपदश्चाभवन् केचित् केचिद् बहुपदा नराः वलीमुखाः शङ्कुकर्णाः कर्णप्रावरणास् तथा
Main,4.0,53,aśvaṛkṣamukhāḥ kecit kecit siṃhānanāstathā śvasūkaramukhāḥ kecit keciduṣṭramukhās tathā,अश्वऋक्षमुखाः केचित् केचित् सिंहाननास्तथा श्वसूकरमुखाः केचित् केचिदुष्ट्रमुखास् तथा
Main,4.0,54,janayāmāsa dharmātmā mlecchānsarvānanekaśaḥ sa sṛṣṭvā manasā dakṣaḥ striyaḥ paścādajījanat,जनयामास धर्मात्मा म्लेच्छान्सर्वाननेकशः स सृष्ट्वा मनसा दक्षः स्त्रियः पश्चादजीजनत्
Main,4.0,55,dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa saptaviṃśatiṃ somāya dadau nakṣatrasaṃjñitāḥ devāsuramanuṣyādi tābhyaḥ sarvamabhūjjagat,ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश सप्तविंशतिं सोमाय ददौ नक्षत्रसंज्ञिताः देवासुरमनुष्यादि ताभ्यः सर्वमभूज्जगत्
Main,5.0,1,matsya-purāṇa 5 devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām utpattiṃ vistareṇaiva sūta brūhi yathātatham,मत्स्य-पुराण ५ देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं विस्तरेणैव सूत ब्रूहि यथातथम्
Main,5.0,2,saṃkalpād darśanātsparśāt pūrveṣāṃ sṛṣṭirucyate dakṣātprācetasād ūrdhvaṃ sṛṣṭir maithunasambhavā,संकल्पाद् दर्शनात्स्पर्शात् पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते दक्षात्प्राचेतसाद् ऊर्ध्वं सृष्टिर् मैथुनसम्भवा
Main,5.0,3,prajāḥ sṛjeti vyādiṣṭaḥ pūrvaṃ dakṣaḥ svayambhuvā yathā sasarja caivādau tathaiva śṛṇuta dvijāḥ,प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयम्भुवा यथा ससर्ज चैवादौ तथैव शृणुत द्विजाः
Main,5.0,4,yadā tu sṛjatastasya devarṣigaṇapannagān na vṛddhim agamallokas tadā maithunayogataḥ dakṣaḥ putrasahasrāṇi pāñcajanyāmajījanat,यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान् न वृद्धिम् अगमल्लोकस् तदा मैथुनयोगतः दक्षः पुत्रसहस्राणि पाञ्चजन्यामजीजनत्
Main,5.0,5,tāṃs tu dṛṣṭvā mahābhāgaḥ sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ nāradaḥ prāha haryaśvān dakṣaputrānsamāgatān,तांस् तु दृष्ट्वा महाभागः सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः नारदः प्राह हर्यश्वान् दक्षपुत्रान्समागतान्
Main,5.0,6,bhuvaḥ pramāṇaṃ sarvatra jñātvordhvam adha eva ca tataḥ sṛṣṭiṃ viśeṣeṇa kurudhvamṛṣisattamāḥ,भुवः प्रमाणं सर्वत्र ज्ञात्वोर्ध्वम् अध एव च ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वमृषिसत्तमाः
Main,5.0,7,te tu tadvacanaṃ śrutvā prayātāḥ sarvato diśam adyāpi na nivartante samudrādiva sindhavaḥ,ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतो दिशम् अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रादिव सिन्धवः
Main,5.0,8,haryaśveṣu pranaṣṭeṣu punardakṣaḥ prajāpatiḥ vairiṇyāmeva putrāṇāṃ sahasramasṛjatprabhuḥ,हर्यश्वेषु प्रनष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः वैरिण्यामेव पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः
Main,5.0,9,śabalā nāma te viprāḥ sametāḥ sṛṣṭihetavaḥ nārado 'nugatānprāha punastānpūrvavatsa tān,शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टिहेतवः नारदो ऽनुगतान्प्राह पुनस्तान्पूर्ववत्स तान्
Main,5.0,10,bhuvaḥ pramāṇaṃ sarvatra jñātvā bhrātṝn atho punaḥ āgatya cātha sṛṣṭiṃ ca kariṣyatha viśeṣataḥ,भुवः प्रमाणं सर्वत्र ज्ञात्वा भ्रातॄन् अथो पुनः आगत्य चाथ सृष्टिं च करिष्यथ विशेषतः
Main,5.0,11,te 'pi tenaiva mārgeṇa jagmurbhrātṛpathā tadā tataḥ prabhṛti na bhrātuḥ kanīyānmārgam icchati anviṣyanduḥkhamāpnoti tena tatparivarjayet,ते ऽपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रातृपथा तदा ततः प्रभृति न भ्रातुः कनीयान्मार्गम् इच्छति अन्विष्यन्दुःखमाप्नोति तेन तत्परिवर्जयेत्
Main,5.0,12,tatasteṣu vinaṣṭeṣu ṣaṣṭiṃ kanyāḥ prajāpatiḥ vairiṇyāṃ janayāmāsa dakṣaḥ prācetasastathā,ततस्तेषु विनष्टेषु षष्टिं कन्याः प्रजापतिः वैरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तथा
Main,5.0,13,prādātsa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa saptaviṃśatiṃ somāya catasro 'riṣṭanemaye,प्रादात्स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश सप्तविंशतिं सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये
Main,5.0,14,dve caiva bhṛguputrāya dve kṛśāśvāya dhīmate dve caivāṅgirase tadvat tāsāṃ nāmāni vistarāt,द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां नामानि विस्तरात्
Main,5.0,15,śṛṇudhvaṃ devamātṝṇāṃ prajāvistāram āditaḥ marutvatī vasur yāmī lambā bhānur arundhatī,शृणुध्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारम् आदितः मरुत्वती वसुर् यामी लम्बा भानुर् अरुन्धती
Main,5.0,16,saṃkalpā ca muhūrtā ca sādhyā viśvā ca bhāminī dharmapatnyaḥ samākhyātās tāsāṃ putrān nibodhata,संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी धर्मपत्न्यः समाख्यातास् तासां पुत्रान् निबोधत
Main,5.0,17,viśve devāstu viśvāyāḥ sādhyā sādhyānajījanat marutvatyāṃ marutvanto vasos tu vasavastathā,विश्वे देवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस् तु वसवस्तथा
Main,5.0,18,bhānostu bhānavastadvan muhūrtāyāṃ muhūrtakāḥ lambāyāṃ ghoṣanāmāno nāgavīthī tu yāmijā,भानोस्तु भानवस्तद्वन् मुहूर्तायां मुहूर्तकाः लम्बायां घोषनामानो नागवीथी तु यामिजा
Main,5.0,19,pṛthivītalasambhūtam arundhatyām ajāyata saṃkalpāyāstu saṃkalpo vasusṛṣṭiṃ nibodhata,पृथिवीतलसम्भूतम् अरुन्धत्याम् अजायत संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसृष्टिं निबोधत
Main,5.0,20,jyotiṣmantastu ye devā vyāpakāḥ sarvato diśam vasavaste samākhyātās teṣāṃ sargaṃ nibodhata,ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतो दिशम् वसवस्ते समाख्यातास् तेषां सर्गं निबोधत
Main,5.0,21,āpo dhruvaśca somaśca dharaścaivānilo 'nalaḥ pratyūṣaśca prabhāsaśca vasavo 'ṣṭau prakīrtitāḥ,आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः
Main,5.0,22,āpasya putrāś catvāraḥ śānto vai daṇḍa eva ca śāmbo 'tha maṇivaktraśca yajñarakṣādhikāriṇaḥ,आपस्य पुत्राश् चत्वारः शान्तो वै दण्ड एव च शाम्बो ऽथ मणिवक्त्रश्च यज्ञरक्षाधिकारिणः
Main,5.0,23,dhruvasya kālaḥ putrastu varcāḥ somādajāyata draviṇo havyavāhaśca dharaputrāv ubhau smṛtau,ध्रुवस्य कालः पुत्रस्तु वर्चाः सोमादजायत द्रविणो हव्यवाहश्च धरपुत्राव् उभौ स्मृतौ
Main,5.0,24,kalyāṇinyāṃ tataḥ prāṇo ramaṇaḥ śiśiro 'pi ca manoharā dharātputrān avāpātha hareḥ sutā,कल्याणिन्यां ततः प्राणो रमणः शिशिरो ऽपि च मनोहरा धरात्पुत्रान् अवापाथ हरेः सुता
Main,5.0,25,śivā manojavaṃ putram avijñātagatiṃ tathā avāpa cānalāt putrāv agniprāyaguṇau punaḥ,शिवा मनोजवं पुत्रम् अविज्ञातगतिं तथा अवाप चानलात् पुत्राव् अग्निप्रायगुणौ पुनः
Main,5.0,26,agniputraḥ kumārastu śarastambe vyajāyata tasya śākho viśākhaśca naigameyaś ca pṛṣṭhajāḥ,अग्निपुत्रः कुमारस्तु शरस्तम्बे व्यजायत तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश् च पृष्ठजाः
Main,5.0,27,apatyaṃ kṛttikānāṃ tu kārttikeyas tataḥ smṛtaḥ pratyūṣasa ṛṣiḥ putro vibhur nāmnātha devalaḥ viśvakarmā prabhāsasya putraḥ śilpī prajāpatiḥ,अपत्यं कृत्तिकानां तु कार्त्तिकेयस् ततः स्मृतः प्रत्यूषस ऋषिः पुत्रो विभुर् नाम्नाथ देवलः विश्वकर्मा प्रभासस्य पुत्रः शिल्पी प्रजापतिः
Main,5.0,28,prāsādabhavanodyānapratimābhūṣaṇādiṣu taḍāgārāmakūpeṣu smṛtaḥ so 'maravardhakiḥ,प्रासादभवनोद्यानप्रतिमाभूषणादिषु तडागारामकूपेषु स्मृतः सो ऽमरवर्धकिः
Main,5.0,29,ajaikapādahirbudhnyo virūpākṣo 'tha raivataḥ haraśca bahurūpaśca tryambakaśca sureśvaraḥ,अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षो ऽथ रैवतः हरश्च बहुरूपश्च त्र्यम्बकश्च सुरेश्वरः
Main,5.0,30,sāvitraśca jayantaśca pinākī cāparājitaḥ ete rudrāḥ samākhyātā ekādaśa gaṇeśvarāḥ,सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः
Main,5.0,31,eteṣāṃ mānasānāṃ tu triśūlavaradhāriṇām koṭayaścaturaśītis tatputrāś cākṣayā matāḥ,एतेषां मानसानां तु त्रिशूलवरधारिणाम् कोटयश्चतुरशीतिस् तत्पुत्राश् चाक्षया मताः
Main,5.0,32,dikṣu sarvāsu ye rakṣāṃ prakurvanti gaṇeśvarāḥ putrapautrasutāścaite surabhīgarbhasambhavāḥ,दिक्षु सर्वासु ये रक्षां प्रकुर्वन्ति गणेश्वराः पुत्रपौत्रसुताश्चैते सुरभीगर्भसम्भवाः
Main,6.0,1,matsya-purāṇa 6 kaśyapasya pravakṣyāmi patnībhyaḥ putrapautrakān aditirditirdanuścaiva ariṣṭā surasā tathā,मत्स्य-पुराण ६ कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकान् अदितिर्दितिर्दनुश्चैव अरिष्टा सुरसा तथा
Main,6.0,2,surabhir vinatā tadvat tāmrā krodhavaśā irā kadrūrviśvā munis tadvat tāsāṃ putrān nibodhata,सुरभिर् विनता तद्वत् ताम्रा क्रोधवशा इरा कद्रूर्विश्वा मुनिस् तद्वत् तासां पुत्रान् निबोधत
Main,6.0,3,tuṣitā nāma ye devāś cākṣuṣasyāntare manoḥ vaivasvate 'ntare caite ādityā dvādaśa smṛtāḥ,तुषिता नाम ये देवाश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः वैवस्वते ऽन्तरे चैते आदित्या द्वादश स्मृताः
Main,6.0,4,indro dhātā bhagas tvaṣṭā mitro 'tha varuṇo yamaḥ vivasvānsavitā pūṣā aṃśumān viṣṇur eva ca,इन्द्रो धाता भगस् त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणो यमः विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुर् एव च
Main,6.0,5,ete sahasrakiraṇā ādityā dvādaśa smṛtāḥ mārīcātkaśyapādāpa putrānaditiruttamān,एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः मारीचात्कश्यपादाप पुत्रानदितिरुत्तमान्
Main,6.0,6,bhṛśāśvasya ṛṣeḥ putrā devapraharaṇāḥ smṛtāḥ ete devagaṇā viprāḥ pratimanvantareṣu ca,भृशाश्वस्य ऋषेः पुत्रा देवप्रहरणाः स्मृताः एते देवगणा विप्राः प्रतिमन्वन्तरेषु च
Main,6.0,7,utpadyante pralīyante kalpe kalpe tathaiva ca ditiḥ putradvayaṃ lebhe kaśyapād iti naḥ śrutam,उत्पद्यन्ते प्रलीयन्ते कल्पे कल्पे तथैव च दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् इति नः श्रुतम्
Main,6.0,8,hiraṇyakaśipuṃ caiva hiraṇyākṣaṃ tathaiva ca hiraṇyakaśipostadvaj jātaṃ putracatuṣṭayam,हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च हिरण्यकशिपोस्तद्वज् जातं पुत्रचतुष्टयम्
Main,6.0,9,prahlādaś cānuhlādaśca saṃhlādo hlāda eva ca prahlādaputra āyuṣmān śibir bāṣkala eva ca,प्रह्लादश् चानुह्लादश्च संह्लादो ह्लाद एव च प्रह्लादपुत्र आयुष्मान् शिबिर् बाष्कल एव च
Main,6.0,10,virocanaś caturthaśca sa baliṃ putramāptavān baleḥ putraśataṃ tv āsīd bāṇajyeṣṭhaṃ tato dvijāḥ,विरोचनश् चतुर्थश्च स बलिं पुत्रमाप्तवान् बलेः पुत्रशतं त्व् आसीद् बाणज्येष्ठं ततो द्विजाः
Main,6.0,11,dhṛtarāṣṭras tathā sūryaś candraścandrāṃśutāpanaḥ nikumbhanābho gurvakṣaḥ kukṣibhīmo vibhīṣaṇaḥ,धृतराष्ट्रस् तथा सूर्यश् चन्द्रश्चन्द्रांशुतापनः निकुम्भनाभो गुर्वक्षः कुक्षिभीमो विभीषणः
Main,6.0,12,evamādyās tu bahavo bāṇajyeṣṭhā guṇādhikāḥ bāṇaḥ sahasrabāhuś ca sarvāstragaṇasaṃyutaḥ,एवमाद्यास् तु बहवो बाणज्येष्ठा गुणाधिकाः बाणः सहस्रबाहुश् च सर्वास्त्रगणसंयुतः
Main,6.0,13,tapasā toṣito yasya pure vasati śūlabhṛt mahākālatvam agamat sāmyaṃ yaśca pinākinaḥ,तपसा तोषितो यस्य पुरे वसति शूलभृत् महाकालत्वम् अगमत् साम्यं यश्च पिनाकिनः
Main,6.0,14,hiraṇyākṣasya putro 'bhūd ulūkaḥ śakunistathā bhūtasaṃtāpanaś caiva mahānābhastathaiva ca,हिरण्याक्षस्य पुत्रो ऽभूद् उलूकः शकुनिस्तथा भूतसंतापनश् चैव महानाभस्तथैव च
Main,6.0,15,etebhyaḥ putrapautrāṇāṃ koṭayaḥ saptasaptatiḥ mahābalā mahākāyā nānārūpā mahaujasaḥ,एतेभ्यः पुत्रपौत्राणां कोटयः सप्तसप्ततिः महाबला महाकाया नानारूपा महौजसः
Main,6.0,16,danuḥ putraśataṃ lebhe kaśyapād baladarpitam vipracittiḥ pradhāno 'bhūd yeṣāṃ madhye mahābalaḥ,दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् विप्रचित्तिः प्रधानो ऽभूद् येषां मध्ये महाबलः
Main,6.0,17,dvimūrdhā śakuniścaiva tathā śaṅkuśirodharaḥ ayomukhaḥ śambaraś ca kapiśo nāmatastathā,द्विमूर्धा शकुनिश्चैव तथा शङ्कुशिरोधरः अयोमुखः शम्बरश् च कपिशो नामतस्तथा
Main,6.0,18,mārīcir meghavāṃścaiva irā garbhaśirās tathā vidrāvaṇaśca ketuśca ketuvīryaḥ śatahradaḥ,मारीचिर् मेघवांश्चैव इरा गर्भशिरास् तथा विद्रावणश्च केतुश्च केतुवीर्यः शतह्रदः
Main,6.0,19,indrajit saptajiccaiva vajranābhastathaiva ca ekacakro mahābāhur vajrākṣas tārakas tathā,इन्द्रजित् सप्तजिच्चैव वज्रनाभस्तथैव च एकचक्रो महाबाहुर् वज्राक्षस् तारकस् तथा
Main,6.0,20,asilomā pulomā ca bindurbāṇo mahāsuraḥ svarbhānurvṛṣaparvā ca evamādyā danoḥ sutāḥ,असिलोमा पुलोमा च बिन्दुर्बाणो महासुरः स्वर्भानुर्वृषपर्वा च एवमाद्या दनोः सुताः
Main,6.0,21,svarbhānostu prabhā kanyā śacī caiva pulomajā upadānavī mayasyāsīt tathā mandodarī kuhūḥ,स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या शची चैव पुलोमजा उपदानवी मयस्यासीत् तथा मन्दोदरी कुहूः
Main,6.0,22,śarmiṣṭhā sundarī caiva candrā ca vṛṣaparvaṇaḥ pulomā kālakā caiva vaiśvānarasute hi te,शर्मिष्ठा सुन्दरी चैव चन्द्रा च वृषपर्वणः पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते हि ते
Main,6.0,23,bahvapatye mahāsattve mārīcasya parigrahe tayoḥ ṣaṣṭisahasrāṇi dānavānāmabhūtpurā,बह्वपत्ये महासत्त्वे मारीचस्य परिग्रहे तयोः षष्टिसहस्राणि दानवानामभूत्पुरा
Main,6.0,24,paulomānkālakeyāṃśca mārīco 'janayatpurā avadhyā ye 'marāṇāṃ vai hiraṇyapuravāsinaḥ,पौलोमान्कालकेयांश्च मारीचो ऽजनयत्पुरा अवध्या ये ऽमराणां वै हिरण्यपुरवासिनः
Main,6.0,25,caturmukhāllabdhavarās te hatā vijayena tu vipracittiḥ saiṃhikeyān siṃhikāyām ajījanat,चतुर्मुखाल्लब्धवरास् ते हता विजयेन तु विप्रचित्तिः सैंहिकेयान् सिंहिकायाम् अजीजनत्
Main,6.0,26,hiraṇyakaśiporye vai bhāgineyās trayodaśa vyaṃsaḥ kalpaśca rājendra nalo vātāpireva ca,हिरण्यकशिपोर्ये वै भागिनेयास् त्रयोदश व्यंसः कल्पश्च राजेन्द्र नलो वातापिरेव च
Main,6.0,27,ilvalo namuciścaiva śvasṛpaś cājanas tathā narakaḥ kālanābhaśca saramāṇas tathaiva ca,इल्वलो नमुचिश्चैव श्वसृपश् चाजनस् तथा नरकः कालनाभश्च सरमाणस् तथैव च
Main,6.0,28,kālavīyeś ca vikhyāto danuvaṃśavivardhanāḥ saṃhrādasya tu daityasya nivātakavacāḥ smṛtāḥ,कालवीयेश् च विख्यातो दनुवंशविवर्धनाः संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः स्मृताः
Main,6.0,29,avadhyāḥ sarvadevānāṃ gandharvoragarakṣasām ye hatā bhargam āśritya tv arjunena raṇājire,अवध्याः सर्वदेवानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ये हता भर्गम् आश्रित्य त्व् अर्जुनेन रणाजिरे
Main,6.0,30,ṣaṭkanyā janayāmāsa tāmrā mārīcabījataḥ śukī śyenī ca bhāsī ca sugrīvī gṛdhrikā śuciḥ,षट्कन्या जनयामास ताम्रा मारीचबीजतः शुकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी गृध्रिका शुचिः
Main,6.0,31,śukī śukānulūkāṃśca janayāmāsa dharmataḥ śyenī śyenāṃstathā bhāsī kurarānapyajījanat,शुकी शुकानुलूकांश्च जनयामास धर्मतः श्येनी श्येनांस्तथा भासी कुररानप्यजीजनत्
Main,6.0,32,gṛdhrī gṛdhrānkapotāṃśca pārāvatavihaṃgamān haṃsasārasakrauñcāṃś ca plavāñchucirajījanat,गृध्री गृध्रान्कपोतांश्च पारावतविहंगमान् हंससारसक्रौञ्चांश् च प्लवाञ्छुचिरजीजनत्
Main,6.0,33,ajāśvameṣoṣṭrakharān sugrīvī cāpyajījanat eṣa tāmrānvayaḥ prokto vinatāyāṃ nibodhata,अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् एष ताम्रान्वयः प्रोक्तो विनतायां निबोधत
Main,6.0,34,garuḍaḥ patatāṃ nāthaḥ aruṇaśca patatriṇām saudāmanī tathā kanyā yeyaṃ nabhasi viśrutā,गरुडः पततां नाथः अरुणश्च पतत्रिणाम् सौदामनी तथा कन्या येयं नभसि विश्रुता
Main,6.0,35,sampātiś ca jaṭāyuśca aruṇasya sutāv ubhau sampātiputro babhruśca śīghragaścāpi viśrutaḥ,सम्पातिश् च जटायुश्च अरुणस्य सुताव् उभौ सम्पातिपुत्रो बभ्रुश्च शीघ्रगश्चापि विश्रुतः
Main,6.0,36,jaṭāyuṣaḥ karṇikāraḥ śatagāmī ca viśrutau sāraso rajjuvālaśca bheruṇḍaścāpi tatsutāḥ,जटायुषः कर्णिकारः शतगामी च विश्रुतौ सारसो रज्जुवालश्च भेरुण्डश्चापि तत्सुताः
Main,6.0,37,teṣāmanantamabhavat pakṣiṇāṃ putrapautrakam surasāyāḥ sahasraṃ tu sarpāṇām abhavatpurā,तेषामनन्तमभवत् पक्षिणां पुत्रपौत्रकम् सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणाम् अभवत्पुरा
Main,6.0,38,sahasraśirasāṃ kadrūḥ sahasraṃ cāpi suvrata pradhānāsteṣu vikhyātāḥ ṣaḍviṃśatir ariṃdama,सहस्रशिरसां कद्रूः सहस्रं चापि सुव्रत प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिर् अरिंदम
Main,6.0,39,śeṣavāsukikarkoṭaśaṅkhairāvatakambalāḥ dhanaṃjayamahānīlapadmāśvataratakṣakāḥ,शेषवासुकिकर्कोटशङ्खैरावतकम्बलाः धनंजयमहानीलपद्माश्वतरतक्षकाः
Main,6.0,40,elāpattramahāpadmadhṛtarāṣṭrabalāhakāḥ śaṅkhapālamahāśaṅkhapuṣpadaṃṣṭraśubhānanāḥ,एलापत्त्रमहापद्मधृतराष्ट्रबलाहकाः शङ्खपालमहाशङ्खपुष्पदंष्ट्रशुभाननाः
Main,6.0,41,śaṅkuromā ca bahulo vāmanaḥ pāṇinastathā kapilo durmukhaścāpi patañjaliriti smṛtāḥ,शङ्कुरोमा च बहुलो वामनः पाणिनस्तथा कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृताः
Main,6.0,42,eṣāmanantamabhavat sarveṣāṃ putrapautrakam prāyaśo yatpurā dagdhaṃ janamejayamandire,एषामनन्तमभवत् सर्वेषां पुत्रपौत्रकम् प्रायशो यत्पुरा दग्धं जनमेजयमन्दिरे
Main,6.0,43,rakṣogaṇaṃ krodhavaśā svanāmānam ajījanat daṃṣṭriṇāṃ niyutaṃ teṣāṃ bhīmasenādagātkṣayam,रक्षोगणं क्रोधवशा स्वनामानम् अजीजनत् दंष्ट्रिणां नियुतं तेषां भीमसेनादगात्क्षयम्
Main,6.0,44,rudrāṇāṃ ca gaṇaṃ tadvad gomahiṣyo varāṅganāḥ surabhirjanayāmāsa kaśyapātsaṃyatavratā,रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यो वराङ्गनाः सुरभिर्जनयामास कश्यपात्संयतव्रता
Main,6.0,45,munirmunīnāṃ ca gaṇaṃ gaṇamapsarasāṃ tathā tathā kiṃnaragandharvān ariṣṭājanayad bahūn,मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद् बहून्
Main,6.0,46,tṛṇavṛkṣalatāgulmam irā sarvam ajījanat viśvā tu yakṣarakṣāṃsi janayāmāsa koṭiśaḥ,तृणवृक्षलतागुल्मम् इरा सर्वम् अजीजनत् विश्वा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः
Main,6.0,47,tata ekonapañcāśan marutaḥ kaśyapādditiḥ janayāmāsa dharmajñān sarvānamaravallabhān,तत एकोनपञ्चाशन् मरुतः कश्यपाद्दितिः जनयामास धर्मज्ञान् सर्वानमरवल्लभान्
Main,7.0,1,matsya-purāṇa 7 diteḥ putrāḥ kathaṃ jātā maruto devavallabhāḥ devairjagmuśca sāpatnaiḥ kasmātte sakhyamuttamam,मत्स्य-पुराण ७ दितेः पुत्राः कथं जाता मरुतो देववल्लभाः देवैर्जग्मुश्च सापत्नैः कस्मात्ते सख्यमुत्तमम्
Main,7.0,2,purā devāsure yuddhe hṛteṣu hariṇā suraiḥ putrapautreṣu śokārtā gatvā bhūlokamuttamam,पुरा देवासुरे युद्धे हृतेषु हरिणा सुरैः पुत्रपौत्रेषु शोकार्ता गत्वा भूलोकमुत्तमम्
Main,7.0,3,syamantapañcake kṣetre sarasvatyāstaṭe śubhe bhartur ārādhanaparā tapa ugraṃ cacāra ha,स्यमन्तपञ्चके क्षेत्रे सरस्वत्यास्तटे शुभे भर्तुर् आराधनपरा तप उग्रं चचार ह
Main,7.0,4,tadā ditir daityamātā ṛṣirūpeṇa suvratā phalāhārā tapas tepe kṛcchraṃ cāndrāyaṇādikam,तदा दितिर् दैत्यमाता ऋषिरूपेण सुव्रता फलाहारा तपस् तेपे कृच्छ्रं चान्द्रायणादिकम्
Main,7.0,5,yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ jarāśokasamākulā tataḥ sā tapasā taptā vasiṣṭhādīnapṛcchata,यावद्वर्षशतं साग्रं जराशोकसमाकुला ततः सा तपसा तप्ता वसिष्ठादीनपृच्छत
Main,7.0,6,kathayantu bhavanto me putraśokavināśanam vrataṃ saubhāgyaphaladam ihaloke paratra ca,कथयन्तु भवन्तो मे पुत्रशोकविनाशनम् व्रतं सौभाग्यफलदम् इहलोके परत्र च
Main,7.0,7,ūcur vasiṣṭhapramukhā madanadvādaśīvratam yasyāḥ prabhāvādabhavat sutaśokavivarjitā,ऊचुर् वसिष्ठप्रमुखा मदनद्वादशीव्रतम् यस्याः प्रभावादभवत् सुतशोकविवर्जिता
Main,7.0,8,śrotumicchāmahe sūta madanadvādaśīvratam sutānekonapañcāśad yena lebhe ditiḥ punaḥ,श्रोतुमिच्छामहे सूत मदनद्वादशीव्रतम् सुतानेकोनपञ्चाशद् येन लेभे दितिः पुनः
Main,7.0,9,yadvasiṣṭhādibhiḥ pūrvaṃ diteḥ kathitamuttamam vistareṇa tadevedaṃ matsakāśānnibodhata,यद्वसिष्ठादिभिः पूर्वं दितेः कथितमुत्तमम् विस्तरेण तदेवेदं मत्सकाशान्निबोधत
Main,7.0,10,caitre māsi site pakṣe dvādaśyāṃ niyatavrataḥ sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ sitataṇḍulapūritam,चैत्रे मासि सिते पक्षे द्वादश्यां नियतव्रतः स्थापयेदव्रणं कुम्भं सिततण्डुलपूरितम्
Main,7.0,11,nānāphalayutaṃ tadvad ikṣudaṇḍasamanvitam sitavastrayugacchannaṃ sitacandanacarcitam,नानाफलयुतं तद्वद् इक्षुदण्डसमन्वितम् सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितचन्दनचर्चितम्
Main,7.0,12,nānābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyaṃ tu śaktitaḥ tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet,नानाभक्ष्यसमोपेतं सहिरण्यं तु शक्तितः ताम्रपात्रं गुडोपेतं तस्योपरि निवेशयेत्
Main,7.0,13,tasmādupari kāmaṃ tu kadalīdalasaṃsthitam kuryāccharkarayopetāṃ ratiṃ tasya ca vāmataḥ,तस्मादुपरि कामं तु कदलीदलसंस्थितम् कुर्याच्छर्करयोपेतां रतिं तस्य च वामतः
Main,7.0,14,gandhaṃ dhūpaṃ tato dadyād gītaṃ vādyaṃ ca kārayet tadabhāve kathāṃ kuryāt kāmakeśavayornaraḥ,गन्धं धूपं ततो दद्याद् गीतं वाद्यं च कारयेत् तदभावे कथां कुर्यात् कामकेशवयोर्नरः
Main,7.0,15,kāmanāmnā harerarcāṃ snāpayedgandhavāriṇā śuklapuṣpākṣatatilair arcayenmadhusūdanam,कामनाम्ना हरेरर्चां स्नापयेद्गन्धवारिणा शुक्लपुष्पाक्षततिलैर् अर्चयेन्मधुसूदनम्
Main,7.0,16,kāmāya pādau sampūjya jaṅghe saubhāgyadāya ca ūrū smarāyeti punar manmathāyeti vai kaṭim,कामाय पादौ सम्पूज्य जङ्घे सौभाग्यदाय च ऊरू स्मरायेति पुनर् मन्मथायेति वै कटिम्
Main,7.0,17,svacchodarāyetyudaram anaṅgāyetyuro hareḥ mukhaṃ padmamukhāyeti bāhū pañcaśarāya vai,स्वच्छोदरायेत्युदरम् अनङ्गायेत्युरो हरेः मुखं पद्ममुखायेति बाहू पञ्चशराय वै
Main,7.0,18,namaḥ sarvātmane maulim arcayediti keśavam tataḥ prabhāte taṃ kumbhaṃ brāhmaṇāya nivedayet,नमः सर्वात्मने मौलिम् अर्चयेदिति केशवम् ततः प्रभाते तं कुम्भं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,7.0,19,brāhmaṇānbhojayedbhaktyā svayaṃ ca lavaṇādṛte bhuktyā tu dakṣiṇāṃ dadyād imaṃ mantramudīrayet,ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या स्वयं च लवणादृते भुक्त्या तु दक्षिणां दद्याद् इमं मन्त्रमुदीरयेत्
Main,7.0,20,prīyatām atra bhagavān kāmarūpī janārdanaḥ hṛdaye sarvabhūtānāṃ ya ānando 'bhidhīyate,प्रीयताम् अत्र भगवान् कामरूपी जनार्दनः हृदये सर्वभूतानां य आनन्दो ऽभिधीयते
Main,7.0,21,anena vidhinā sarvaṃ māsi māsi vrataṃ caret upavāsī trayodaśyām arcayedviṣṇumavyayam,अनेन विधिना सर्वं मासि मासि व्रतं चरेत् उपवासी त्रयोदश्याम् अर्चयेद्विष्णुमव्ययम्
Main,7.0,22,phalamekaṃ ca saṃprāśya dvādaśyāṃ bhūtale svapet tatastrayodaśe māsi dhṛtadhenusamanvitām,फलमेकं च संप्राश्य द्वादश्यां भूतले स्वपेत् ततस्त्रयोदशे मासि धृतधेनुसमन्विताम्
Main,7.0,23,śayyāṃ dadyādanaṅgāya sarvopaskarasaṃyutām kāñcanaṃ kāmadevaṃ ca śuklāṃ gāṃ ca payasvinīm,शय्यां दद्यादनङ्गाय सर्वोपस्करसंयुताम् काञ्चनं कामदेवं च शुक्लां गां च पयस्विनीम्
Main,7.0,24,vāsobhir dvijadāmpatyaṃ pūjyaṃ śaktyā vibhūṣaṇaiḥ śayyāgandhādikaṃ dadyāt prīyatām ityudīrayet,वासोभिर् द्विजदाम्पत्यं पूज्यं शक्त्या विभूषणैः शय्यागन्धादिकं दद्यात् प्रीयताम् इत्युदीरयेत्
Main,7.0,25,homaḥ śuklatilaiḥ kāryaḥ kāmanāmāni kīrtayet gavyena haviṣā tadvat pāyasena ca dharmavit,होमः शुक्लतिलैः कार्यः कामनामानि कीर्तयेत् गव्येन हविषा तद्वत् पायसेन च धर्मवित्
Main,7.0,26,viprebhyo bhojanaṃ dadyād vittaśāṭhyaṃ vivarjayet ikṣudaṇḍānatho dadyāt puṣpamālāś ca śaktitaḥ,विप्रेभ्यो भोजनं दद्याद् वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् इक्षुदण्डानथो दद्यात् पुष्पमालाश् च शक्तितः
Main,7.0,27,yaḥ kuryād vidhinānena madanadvādaśīmimām sa sarvapāpanirmuktaḥ prāpnoti harisāmyatām,यः कुर्याद् विधिनानेन मदनद्वादशीमिमाम् स सर्वपापनिर्मुक्तः प्राप्नोति हरिसाम्यताम्
Main,7.0,28,ihaloke varān putrān saubhāgyaphalam aśnute yaḥ smaraḥ saṃsmṛto viṣṇur ānandātmā maheśvaraḥ,इहलोके वरान् पुत्रान् सौभाग्यफलम् अश्नुते यः स्मरः संस्मृतो विष्णुर् आनन्दात्मा महेश्वरः
Main,7.0,29,sukhārthī kāmarūpeṇa smaredaṅgajamīśvaram etacchrutvā cakārāsau ditiḥ sarvamaśeṣataḥ,सुखार्थी कामरूपेण स्मरेदङ्गजमीश्वरम् एतच्छ्रुत्वा चकारासौ दितिः सर्वमशेषतः
Main,7.0,30,kaśyapo vratamāhātmyād āgatya parayā mudā cakāra karkaśāṃ bhūyo rūpayauvanaśālinīm,कश्यपो व्रतमाहात्म्याद् आगत्य परया मुदा चकार कर्कशां भूयो रूपयौवनशालिनीम्
Main,7.0,31,varair āchandayāmāsa sā tu vavre tato varam putraṃ śakravadhārthāya samarthamamitaujasam,वरैर् आछन्दयामास सा तु वव्रे ततो वरम् पुत्रं शक्रवधार्थाय समर्थममितौजसम्
Main,7.0,32,varayāmi mahātmānaṃ sarvāmaraniṣūdanam uvāca kaśyapo vākyam indrahantāram ūrjitam,वरयामि महात्मानं सर्वामरनिषूदनम् उवाच कश्यपो वाक्यम् इन्द्रहन्तारम् ऊर्जितम्
Main,7.0,33,pradāsyāmyahameveha kiṃ tv etat kriyatāṃ śubhe āpastambaḥ karotviṣṭiṃ putrīyāmadya suvrate,प्रदास्याम्यहमेवेह किं त्व् एतत् क्रियतां शुभे आपस्तम्बः करोत्विष्टिं पुत्रीयामद्य सुव्रते
Main,7.0,34,vidhāsyāmi tato garbham indraśatruniṣūdanam āpastambastataścakre putreṣṭiṃ draviṇādhikām,विधास्यामि ततो गर्भम् इन्द्रशत्रुनिषूदनम् आपस्तम्बस्ततश्चक्रे पुत्रेष्टिं द्रविणाधिकाम्
Main,7.0,35,indraśatrur bhavasveti juhāva ca savistaram devā mumudire daityā vimukhāḥ syuśca dānavāḥ,इन्द्रशत्रुर् भवस्वेति जुहाव च सविस्तरम् देवा मुमुदिरे दैत्या विमुखाः स्युश्च दानवाः
Main,7.0,36,dityāṃ garbham athādhatta kaśyapaḥ prāha tāṃ punaḥ tvayā yatno vidhātavyo hy asmingarbhe varānane,दित्यां गर्भम् अथाधत्त कश्यपः प्राह तां पुनः त्वया यत्नो विधातव्यो ह्य् अस्मिन्गर्भे वरानने
Main,7.0,37,saṃvatsaraśataṃ tv ekam asminn eva tapovane saṃkhyāyāṃ naiva bhoktavyaṃ garbhiṇyā varavarṇini,संवत्सरशतं त्व् एकम् अस्मिन्न् एव तपोवने संख्यायां नैव भोक्तव्यं गर्भिण्या वरवर्णिनि
Main,7.0,38,na sthātavyaṃ na gantavyaṃ vṛkṣamūleṣu sarvadā nopaskareṣūpaviśen musalolūkhalādiṣu,न स्थातव्यं न गन्तव्यं वृक्षमूलेषु सर्वदा नोपस्करेषूपविशेन् मुसलोलूखलादिषु
Main,7.0,39,jale ca nāvagāheta śūnyāgāraṃ ca varjayet valmīkāyāṃ na tiṣṭheta na codvignamanā bhavet,जले च नावगाहेत शून्यागारं च वर्जयेत् वल्मीकायां न तिष्ठेत न चोद्विग्नमना भवेत्
Main,7.0,40,vilikhenna nakhairbhūmiṃ nāṅgāreṇa na bhasmanā na śayāluḥ sadā tiṣṭhed vyāyāmaṃ ca vivarjayet,विलिखेन्न नखैर्भूमिं नाङ्गारेण न भस्मना न शयालुः सदा तिष्ठेद् व्यायामं च विवर्जयेत्
Main,7.0,41,na tuṣāṅgārabhasmāsthikapāleṣu samāviśet varjayetkalahaṃ lokair gātrabhaṅgaṃ tathaiva ca,न तुषाङ्गारभस्मास्थिकपालेषु समाविशेत् वर्जयेत्कलहं लोकैर् गात्रभङ्गं तथैव च
Main,7.0,42,na muktakeśā tiṣṭheta nāśuciḥ syātkadācana na śayītottaraśirā na cāparaśirāḥ kvacit,न मुक्तकेशा तिष्ठेत नाशुचिः स्यात्कदाचन न शयीतोत्तरशिरा न चापरशिराः क्वचित्
Main,7.0,43,na vastrahīnā nodvignā na cārdracaraṇā satī nāmaṅgalyāṃ vadedvācaṃ na ca hāsyādhikā bhavet,न वस्त्रहीना नोद्विग्ना न चार्द्रचरणा सती नामङ्गल्यां वदेद्वाचं न च हास्याधिका भवेत्
Main,7.0,44,kuryāttu guruśuśrūṣāṃ nityaṃ māṅgalyatatparā sarvauṣadhībhiḥ koṣṇena vāriṇā snānamācaret,कुर्यात्तु गुरुशुश्रूषां नित्यं माङ्गल्यतत्परा सर्वौषधीभिः कोष्णेन वारिणा स्नानमाचरेत्
Main,7.0,45,kṛtarakṣā subhūṣā ca vāstupūjanatatparā tiṣṭhetprasannavadanā bhartuḥ priyahite ratā,कृतरक्षा सुभूषा च वास्तुपूजनतत्परा तिष्ठेत्प्रसन्नवदना भर्तुः प्रियहिते रता
Main,7.0,46,dānaśīlā tṛtīyāyāṃ pārvaṇyaṃ naktamācaret itivṛttā bhavennārī viśeṣeṇa tu garbhiṇī,दानशीला तृतीयायां पार्वण्यं नक्तमाचरेत् इतिवृत्ता भवेन्नारी विशेषेण तु गर्भिणी
Main,7.0,47,yastu tasyā bhavetputraḥ śīlāyurvṛddhisaṃyutaḥ anyathā garbhapatanam avāpnoti na saṃśayaḥ,यस्तु तस्या भवेत्पुत्रः शीलायुर्वृद्धिसंयुतः अन्यथा गर्भपतनम् अवाप्नोति न संशयः
Main,7.0,48,tasmāttvamanayā vṛttyā garbhe 'sminyatnamācara svastyastu te gamiṣyāmi tathetyuktastayā punaḥ,तस्मात्त्वमनया वृत्त्या गर्भे ऽस्मिन्यत्नमाचर स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामि तथेत्युक्तस्तया पुनः
Main,7.0,49,paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ tatraivāntaradhīyata tataḥ sā kaśyapoktena vidhinā samatiṣṭhata,पश्यतां सर्वभूतानां तत्रैवान्तरधीयत ततः सा कश्यपोक्तेन विधिना समतिष्ठत
Main,7.0,50,atha bhītastathendro 'pi diteḥ pārśvamupāgamat vihāya devasadanaṃ tacchuśrūṣuravasthitaḥ,अथ भीतस्तथेन्द्रो ऽपि दितेः पार्श्वमुपागमत् विहाय देवसदनं तच्छुश्रूषुरवस्थितः
Main,7.0,51,diteśchidrāntaraprepsur abhavatpākaśāsanaḥ vinīto 'bhavad avyagraḥ praśāntavadano bahiḥ,दितेश्छिद्रान्तरप्रेप्सुर् अभवत्पाकशासनः विनीतो ऽभवद् अव्यग्रः प्रशान्तवदनो बहिः
Main,7.0,52,ajānankila tatkāryam ātmanaḥ śubhamācaran tato varṣaśatānte sā nyūne tu divasais tribhiḥ,अजानन्किल तत्कार्यम् आत्मनः शुभमाचरन् ततो वर्षशतान्ते सा न्यूने तु दिवसैस् त्रिभिः
Main,7.0,53,mene kṛtārthamātmānaṃ prītyā vismitamānasā akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ prasuptā muktamūrdhajā,मेने कृतार्थमात्मानं प्रीत्या विस्मितमानसा अकृत्वा पादयोः शौचं प्रसुप्ता मुक्तमूर्धजा
Main,7.0,54,nidrābharasamākrāntā divāparaśirāḥ kvacit tatastadantaraṃ labdhvā praviṣṭastu śacīpatiḥ,निद्राभरसमाक्रान्ता दिवापरशिराः क्वचित् ततस्तदन्तरं लब्ध्वा प्रविष्टस्तु शचीपतिः
Main,7.0,55,vajreṇa saptadhā cakre taṃ garbhaṃ tridaśādhipaḥ tataḥ saptaiva te jātāḥ kumārāḥ sūryavarcasaḥ,वज्रेण सप्तधा चक्रे तं गर्भं त्रिदशाधिपः ततः सप्तैव ते जाताः कुमाराः सूर्यवर्चसः
Main,7.0,56,rudantaḥ sapta te bālā niṣiddhā giridāriṇā bhūyo 'pi rudataścaitān ekaikaṃ saptadhā hariḥ,रुदन्तः सप्त ते बाला निषिद्धा गिरिदारिणा भूयो ऽपि रुदतश्चैतान् एकैकं सप्तधा हरिः
Main,7.0,57,cicheda vṛtrahantā vai punastadudare sthitaḥ evamekonapañcāśad bhūtvā te rurudurbhṛśam,चिछेद वृत्रहन्ता वै पुनस्तदुदरे स्थितः एवमेकोनपञ्चाशद् भूत्वा ते रुरुदुर्भृशम्
Main,7.0,58,indro nivārayāmāsa māṃ rodiṣṭa punaḥ punaḥ tataḥ sa cintayāmāsa kimetaditi vṛtrahā,इन्द्रो निवारयामास मां रोदिष्ट पुनः पुनः ततः स चिन्तयामास किमेतदिति वृत्रहा
Main,7.0,59,dharmasya kasya māhātmyāt punaḥ saṃjīvitāstvamī viditvā dhyānayogena madanadvādaśīphalam,धर्मस्य कस्य माहात्म्यात् पुनः संजीवितास्त्वमी विदित्वा ध्यानयोगेन मदनद्वादशीफलम्
Main,7.0,60,nūnam etat pariṇatam adhunā kṛṣṇapūjanāt vajreṇāpi hatāḥ santo na vināśam avāpnuyuḥ,नूनम् एतत् परिणतम् अधुना कृष्णपूजनात् वज्रेणापि हताः सन्तो न विनाशम् अवाप्नुयुः
Main,7.0,61,eko 'pyanekatāmāpa yasmādudarago 'pyalam avadhyā nūnamete vai tasmāddevā bhavantviti,एको ऽप्यनेकतामाप यस्मादुदरगो ऽप्यलम् अवध्या नूनमेते वै तस्माद्देवा भवन्त्विति
Main,7.0,62,yasmānmā rudatetyuktā rudanto garbhasaṃsthitāḥ maruto nāma te nāmnā bhavantu makhabhāginaḥ,यस्मान्मा रुदतेत्युक्ता रुदन्तो गर्भसंस्थिताः मरुतो नाम ते नाम्ना भवन्तु मखभागिनः
Main,7.0,63,tataḥ prasādya deveśaḥ kṣamasveti ditiṃ punaḥ arthaśāstraṃ samāsthāya mayaitad duṣkṛtaṃ kṛtam,ततः प्रसाद्य देवेशः क्षमस्वेति दितिं पुनः अर्थशास्त्रं समास्थाय मयैतद् दुष्कृतं कृतम्
Main,7.0,64,kṛtvā marudgaṇaṃ devaiḥ samānamamarādhipaḥ ditiṃ vimānamāropya sasutāmanayaddivam,कृत्वा मरुद्गणं देवैः समानममराधिपः दितिं विमानमारोप्य ससुतामनयद्दिवम्
Main,7.0,65,yajñabhāgabhujo jātā marutaste tato dvijāḥ na jagmuraikyamasurair ataste suravallabhāḥ,यज्ञभागभुजो जाता मरुतस्ते ततो द्विजाः न जग्मुरैक्यमसुरैर् अतस्ते सुरवल्लभाः
Main,8.0,1,matsya-purāṇa 8 ādisargaśca yaḥ sūta kathito vistareṇa tu pratisargaśca ye yeṣām adhipās tānvadasva naḥ,मत्स्य-पुराण ८ आदिसर्गश्च यः सूत कथितो विस्तरेण तु प्रतिसर्गश्च ये येषाम् अधिपास् तान्वदस्व नः
Main,8.0,2,yadābhiṣiktaḥ sakalādhirājye pṛthurdharitryāmadhipo babhūva tadauṣadhīnāmadhipaṃ cakāra yajñavratānāṃ tapasāṃ ca candram,यदाभिषिक्तः सकलाधिराज्ये पृथुर्धरित्र्यामधिपो बभूव तदौषधीनामधिपं चकार यज्ञव्रतानां तपसां च चन्द्रम्
Main,8.0,3,nakṣatratārādvijavṛkṣagulmalatāvitānasya ca rukmagarbhaḥ apāmadhīśaṃ varuṇaṃ dhanānāṃ rājñāṃ prabhuṃ vaiśravaṇaṃ ca tadvat,नक्षत्रताराद्विजवृक्षगुल्मलतावितानस्य च रुक्मगर्भः अपामधीशं वरुणं धनानां राज्ञां प्रभुं वैश्रवणं च तद्वत्
Main,8.0,4,viṣṇuṃ ravīṇāmadhipaṃ vasūnām agniṃ ca lokādhipatiścakāra prajāpatīnāmadhipaṃ ca dakṣaṃ cakāra śakraṃ marutāmadhīśam,विष्णुं रवीणामधिपं वसूनाम् अग्निं च लोकाधिपतिश्चकार प्रजापतीनामधिपं च दक्षं चकार शक्रं मरुतामधीशम्
Main,8.0,5,daityādhipānāmatha dānavānāṃ prahlādamīśaṃ ca yamaṃ pitṝṇām piśācarakṣaḥpaśubhūtayakṣavetālarājaṃ tv atha śūlapāṇim,दैत्याधिपानामथ दानवानां प्रह्लादमीशं च यमं पितॄणाम् पिशाचरक्षःपशुभूतयक्षवेतालराजं त्व् अथ शूलपाणिम्
Main,8.0,6,prāleyaśailaṃ ca patiṃ girīṇām īśaṃ samudraṃ sasarinnadānām gandharvavidyādharakiṃnarāṇām īśaṃ punaścitrarathaṃ cakāra,प्रालेयशैलं च पतिं गिरीणाम् ईशं समुद्रं ससरिन्नदानाम् गन्धर्वविद्याधरकिंनराणाम् ईशं पुनश्चित्ररथं चकार
Main,8.0,7,nāgādhipaṃ vāsukimugravīryaṃ sarpādhipaṃ takṣakamādideśa diśāṃ gajānāmadhipaṃ cakāra gajendramairāvatanāmadheyam,नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमादिदेश दिशां गजानामधिपं चकार गजेन्द्रमैरावतनामधेयम्
Main,8.0,8,suparṇamīśaṃ patatāmathāśvarājānamuccaiḥśravasaṃ cakāra siṃhaṃ mṛgāṇāṃ vṛṣabhaṃ gavāṃ ca plakṣaṃ punaḥ sarvavanaspatīnām,सुपर्णमीशं पततामथाश्वराजानमुच्चैःश्रवसं चकार सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च प्लक्षं पुनः सर्ववनस्पतीनाम्
Main,8.0,9,pitāmahaḥ pūrvamathābhyaṣiñcac caitānpunaḥ sarvadiśādhināthān pūrveṇa dikpālam athābhyaṣiñcan nāmnā sudharmāṇam arātiketum,पितामहः पूर्वमथाभ्यषिञ्चच् चैतान्पुनः सर्वदिशाधिनाथान् पूर्वेण दिक्पालम् अथाभ्यषिञ्चन् नाम्ना सुधर्माणम् अरातिकेतुम्
Main,8.0,10,tato 'dhipaṃ dakṣiṇataścakāra sarveśvaraṃ śaṅkhapadābhidhānam sa ketumantaṃ ca digīśamīśaś cakāra paścād bhuvanāṇḍagarbhaḥ,ततो ऽधिपं दक्षिणतश्चकार सर्वेश्वरं शङ्खपदाभिधानम् स केतुमन्तं च दिगीशमीशश् चकार पश्चाद् भुवनाण्डगर्भः
Main,8.0,11,hiraṇyaromāṇam udagdigīśaṃ prajāpatir devasutaṃ cakāra adyāpi kurvanti diśām adhīśāḥ śatrūn dahantastu bhuvo 'bhirakṣām,हिरण्यरोमाणम् उदग्दिगीशं प्रजापतिर् देवसुतं चकार अद्यापि कुर्वन्ति दिशाम् अधीशाः शत्रून् दहन्तस्तु भुवो ऽभिरक्षाम्
Main,8.0,12,caturbhir ebhiḥ pṛthunāmadheyo nṛpo 'bhiṣiktaḥ prathamaṃ pṛthivyām gate 'ntare cākṣuṣanāmadheye vaivasvatākhye ca punaḥ pravṛtte prajāpatiḥ so 'sya carācarasya babhūva sūryānvayavaṃśacihnaḥ,चतुर्भिर् एभिः पृथुनामधेयो नृपो ऽभिषिक्तः प्रथमं पृथिव्याम् गते ऽन्तरे चाक्षुषनामधेये वैवस्वताख्ये च पुनः प्रवृत्ते प्रजापतिः सो ऽस्य चराचरस्य बभूव सूर्यान्वयवंशचिह्नः
Main,9.0,1,matsya-purāṇa 9 evaṃ śrutvā manuḥ prāha punareva janārdanam pūrveṣāṃ caritaṃ brūhi manūnāṃ madhusūdana,मत्स्य-पुराण ९ एवं श्रुत्वा मनुः प्राह पुनरेव जनार्दनम् पूर्वेषां चरितं ब्रूहि मनूनां मधुसूदन
Main,9.0,2,manvantarāṇi rājendra manūnāṃ caritaṃ ca yat pramāṇaṃ caiva kālasya tāṃ sṛṣṭiṃ ca samāsataḥ,मन्वन्तराणि राजेन्द्र मनूनां चरितं च यत् प्रमाणं चैव कालस्य तां सृष्टिं च समासतः
Main,9.0,3,ekacittaḥ praśāntātmā śṛṇu mārtaṇḍanandana yāmā nāma purā devā āsan svāyambhuvāntare,एकचित्तः प्रशान्तात्मा शृणु मार्तण्डनन्दन यामा नाम पुरा देवा आसन् स्वायम्भुवान्तरे
Main,9.0,4,saptaiva ṛṣayaḥ pūrve ye marīcyādayaḥ smṛtāḥ āgnīdhraścāgnibāhuśca sahaḥ savana eva ca,सप्तैव ऋषयः पूर्वे ये मरीच्यादयः स्मृताः आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च सहः सवन एव च
Main,9.0,5,jyotiṣmān dyutimān havyo medhā medhātithir vasuḥ svāyambhuvasyāsya manor daśaite vaṃśavardhanāḥ,ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यो मेधा मेधातिथिर् वसुः स्वायम्भुवस्यास्य मनोर् दशैते वंशवर्धनाः
Main,9.0,6,pratisargamime kṛtvā jagmuryatparamaṃpadam etat svāyambhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param,प्रतिसर्गमिमे कृत्वा जग्मुर्यत्परमंपदम् एतत् स्वायम्भुवं प्रोक्तं स्वारोचिषमतः परम्
Main,9.0,7,svārociṣasya tanayāś catvāro devavarcasaḥ nabhonabhasyaprasṛtibhānavaḥ kīrtivardhanāḥ,स्वारोचिषस्य तनयाश् चत्वारो देववर्चसः नभोनभस्यप्रसृतिभानवः कीर्तिवर्धनाः
Main,9.0,8,datto niścyavanastambaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca aurvo bṛhaspatiścaiva saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ,दत्तो निश्च्यवनस्तम्बः प्राणः कश्यप एव च और्वो बृहस्पतिश्चैव सप्तैते ऋषयः स्मृताः
Main,9.0,9,devāśca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare hastīndraḥ sukṛto mūrtir āpo jyotirayaḥ smayaḥ,देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषे ऽन्तरे हस्तीन्द्रः सुकृतो मूर्तिर् आपो ज्योतिरयः स्मयः
Main,9.0,10,vasiṣṭhasya sutāḥ sapta ye prajāpatayaḥ smṛtāḥ dvitīyametatkathitaṃ manvantaramataḥ param,वसिष्ठस्य सुताः सप्त ये प्रजापतयः स्मृताः द्वितीयमेतत्कथितं मन्वन्तरमतः परम्
Main,9.0,11,auttamīyaṃ pravakṣyāmi tathā manvantaraṃ śubham manurnāmauttamiryatra daśa putrānajījanat,औत्तमीयं प्रवक्ष्यामि तथा मन्वन्तरं शुभम् मनुर्नामौत्तमिर्यत्र दश पुत्रानजीजनत्
Main,9.0,12,īṣa ūrjaśca tarjaś ca śuciḥ śukrastathaiva ca madhuś ca mādhavaścaiva nabhasyo 'tha nabhāstathā,ईष ऊर्जश्च तर्जश् च शुचिः शुक्रस्तथैव च मधुश् च माधवश्चैव नभस्यो ऽथ नभास्तथा
Main,9.0,13,sahaḥ kanīyāneteṣām udāraḥ kīrtivardhanaḥ bhāvanās tatra devāḥ syur ūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ,सहः कनीयानेतेषाम् उदारः कीर्तिवर्धनः भावनास् तत्र देवाः स्युर् ऊर्जाः सप्तर्षयः स्मृताः
Main,9.0,14,kaukuruṇḍiśca dālbhyaśca śaṅgaḥ pravahaṇaḥ śivaḥ sitaśca sasmitaścaiva saptaite yogavardhanāḥ,कौकुरुण्डिश्च दाल्भ्यश्च शङ्गः प्रवहणः शिवः सितश्च सस्मितश्चैव सप्तैते योगवर्धनाः
Main,9.0,15,manvantaraṃ caturthaṃ tu tāmasaṃ nāma viśrutam kaviḥ pṛthus tathaivāgnir akapiḥ kapireva ca,मन्वन्तरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतम् कविः पृथुस् तथैवाग्निर् अकपिः कपिरेव च
Main,9.0,16,tathaiva jalpadhīmānau munayaḥ sapta tāmase sādhyā devagaṇā yatra kathitāstāmase 'ntare,तथैव जल्पधीमानौ मुनयः सप्त तामसे साध्या देवगणा यत्र कथितास्तामसे ऽन्तरे
Main,9.0,17,akalmaṣas tathā dhanvī tapomūlastapodhanaḥ taporatistapasyaśca tapodyutiparaṃtapau,अकल्मषस् तथा धन्वी तपोमूलस्तपोधनः तपोरतिस्तपस्यश्च तपोद्युतिपरंतपौ
Main,9.0,18,tapobhāgī tapoyogī dharmācāraratāḥ sadā tāmasasya sutāḥ sarve daśa vaṃśavivardhanāḥ,तपोभागी तपोयोगी धर्माचाररताः सदा तामसस्य सुताः सर्वे दश वंशविवर्धनाः
Main,9.0,19,pañcamasya manos tadvad raivatasyāntaraṃ śṛṇu devabāhuḥ subāhuśca parjanyaḥ somapo muniḥ,पञ्चमस्य मनोस् तद्वद् रैवतस्यान्तरं शृणु देवबाहुः सुबाहुश्च पर्जन्यः सोमपो मुनिः
Main,9.0,20,hiraṇyaromā saptāśvaḥ saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ devāścābhūtarajasas tathā prakṛtayaḥ śubhāḥ,हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्तैते ऋषयः स्मृताः देवाश्चाभूतरजसस् तथा प्रकृतयः शुभाः
Main,9.0,21,aruṇas tattvadarśī ca vittavānhavyapaḥ kapiḥ yukto nirutsukaḥ sattvo nirmoho 'tha prakāśakaḥ,अरुणस् तत्त्वदर्शी च वित्तवान्हव्यपः कपिः युक्तो निरुत्सुकः सत्त्वो निर्मोहो ऽथ प्रकाशकः
Main,9.0,22,dharmavīryabalopetā daśaite raivatātmajāḥ bhṛguḥ sudhāmā virajāḥ sahiṣṇurnāda eva ca,धर्मवीर्यबलोपेता दशैते रैवतात्मजाः भृगुः सुधामा विरजाः सहिष्णुर्नाद एव च
Main,9.0,23,vivasvānatināmā ca ṣaṣṭhe saptarṣayo 'pare cākṣuṣasyāntare devā lekhā nāma pariśrutāḥ,विवस्वानतिनामा च षष्ठे सप्तर्षयो ऽपरे चाक्षुषस्यान्तरे देवा लेखा नाम परिश्रुताः
Main,9.0,24,ṛbhavo 'tha ṛbhādyāś ca vārimūlā divaukasaḥ cākṣuṣasyāntare proktā devānāṃ pañca yonayaḥ,ऋभवो ऽथ ऋभाद्याश् च वारिमूला दिवौकसः चाक्षुषस्यान्तरे प्रोक्ता देवानां पञ्च योनयः
Main,9.0,25,ruruprabhṛtayastadvac cākṣuṣasya sutā daśa proktāḥ svāyambhuve vaṃśe ye mayā pūrvameva tu,रुरुप्रभृतयस्तद्वच् चाक्षुषस्य सुता दश प्रोक्ताः स्वायम्भुवे वंशे ये मया पूर्वमेव तु
Main,9.0,26,antaraṃ cākṣuṣaṃ caitan mayā te parikīrtitam saptamaṃ tatpravakṣyāmi yadvaivasvatamucyate,अन्तरं चाक्षुषं चैतन् मया ते परिकीर्तितम् सप्तमं तत्प्रवक्ष्यामि यद्वैवस्वतमुच्यते
Main,9.0,27,atriś caiva vasiṣṭhaśca kaśyapo gautamastathā bharadvājastathā yogī viśvāmitraḥ pratāpavān,अत्रिश् चैव वसिष्ठश्च कश्यपो गौतमस्तथा भरद्वाजस्तथा योगी विश्वामित्रः प्रतापवान्
Main,9.0,28,jamadagniśca saptaite sāmprataṃ ye maharṣayaḥ kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam,जमदग्निश्च सप्तैते साम्प्रतं ये महर्षयः कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदम्
Main,9.0,29,sādhyā viśve ca rudrāśca maruto vasavo 'śvinau ādityāśca surāstadvat sapta devagaṇāḥ smṛtāḥ,साध्या विश्वे च रुद्राश्च मरुतो वसवो ऽश्विनौ आदित्याश्च सुरास्तद्वत् सप्त देवगणाः स्मृताः
Main,9.0,30,ikṣvākupramukhāścāsya daśa putrāḥ smṛtā bhuvi manvantareṣu sarveṣu sapta sapta maharṣayaḥ,इक्ष्वाकुप्रमुखाश्चास्य दश पुत्राः स्मृता भुवि मन्वन्तरेषु सर्वेषु सप्त सप्त महर्षयः
Main,9.0,31,kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam sāvarṇyasya pravakṣyāmi manorbhāvi tathāntaram,कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदम् सावर्ण्यस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्भावि तथान्तरम्
Main,9.0,32,aśvatthāmā śaradvāṃśca kauśiko gālavastathā śatānandaḥ kāśyapaśca rāmaśca ṛṣayaḥ smṛtāḥ,अश्वत्थामा शरद्वांश्च कौशिको गालवस्तथा शतानन्दः काश्यपश्च रामश्च ऋषयः स्मृताः
Main,9.0,33,dhṛtir varīyān yavasaḥ suvarṇo vaṣṭireva ca cariṣṇur īḍyaḥ sumatir vasuḥ śukraśca vīryavān,धृतिर् वरीयान् यवसः सुवर्णो वष्टिरेव च चरिष्णुर् ईड्यः सुमतिर् वसुः शुक्रश्च वीर्यवान्
Main,9.0,34,bhaviṣyā daśa sāvarṇer manoḥ putrāḥ prakīrtitāḥ raucyādayastathānye 'pi manavaḥ saṃprakīrtitāḥ,भविष्या दश सावर्णेर् मनोः पुत्राः प्रकीर्तिताः रौच्यादयस्तथान्ये ऽपि मनवः संप्रकीर्तिताः
Main,9.0,35,ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma bhaviṣyati manur bhūtisutas tadvad bhautyo nāma bhaviṣyati,रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नाम भविष्यति मनुर् भूतिसुतस् तद्वद् भौत्यो नाम भविष्यति
Main,9.0,36,tatastu merusāvarṇir brahmasūnur manuḥ smṛtaḥ ṛtaśca ṛtadhāmā ca viṣvakseno manus tathā,ततस्तु मेरुसावर्णिर् ब्रह्मसूनुर् मनुः स्मृतः ऋतश्च ऋतधामा च विष्वक्सेनो मनुस् तथा
Main,9.0,37,atītānāgatāścaite manavaḥ parikīrtitāḥ ṣaḍūnaṃ yugasāhasram ebhir vyāptaṃ narādhipa,अतीतानागताश्चैते मनवः परिकीर्तिताः षडूनं युगसाहस्रम् एभिर् व्याप्तं नराधिप
Main,9.0,38,sve sve 'ntare sarvamidam utpādya sacarācaram kalpakṣaye vinirvṛtte mucyante brahmaṇā sahā,स्वे स्वे ऽन्तरे सर्वमिदम् उत्पाद्य सचराचरम् कल्पक्षये विनिर्वृत्ते मुच्यन्ते ब्रह्मणा सहा
Main,10.0,1,ete yugasahasrānte vinaśyanti punaḥ punaḥ brahmādyā viṣṇusāyujyaṃ yātā yāsyanti vai dvijāḥ Mats_9.39 matsya-purāṇa 10 bahubhir dhāriṇī bhuktā bhūpālaiḥ śrūyate purā pārthivāḥ pṛthivīyogāt pṛthivī kasya yogataḥ,एते युगसहस्रान्ते विनश्यन्ति पुनः पुनः ब्रह्माद्या विष्णुसायुज्यं याता यास्यन्ति वै द्विजाः मत्स्_९.३९ मत्स्य-पुराण १० बहुभिर् धारिणी भुक्ता भूपालैः श्रूयते पुरा पार्थिवाः पृथिवीयोगात् पृथिवी कस्य योगतः
Main,10.0,2,kim arthaṃ ca kṛtā saṃjñā bhūmeḥ kiṃ pāribhāṣikī gaur itīyaṃ ca vikhyātā sūta kasmādbravīhi naḥ,किम् अर्थं च कृता संज्ञा भूमेः किं पारिभाषिकी गौर् इतीयं च विख्याता सूत कस्माद्ब्रवीहि नः
Main,10.0,3,vaṃśe svāyambhuvasyāsīd aṅgo nāma prajāpatiḥ mṛtyostu duhitā tena pariṇītā sudurmukhā,वंशे स्वायम्भुवस्यासीद् अङ्गो नाम प्रजापतिः मृत्योस्तु दुहिता तेन परिणीता सुदुर्मुखा
Main,10.0,4,sunīthā nāma tasyāstu veno nāma sutaḥ purā adharmanirataścāsīd balavān vasudhādhipaḥ,सुनीथा नाम तस्यास्तु वेनो नाम सुतः पुरा अधर्मनिरतश्चासीद् बलवान् वसुधाधिपः
Main,10.0,5,loke 'pyadharmakṛjjātaḥ parabhāryāpahārakaḥ dharmācārasya siddhyarthaṃ jagato 'tha maharṣibhiḥ,लोके ऽप्यधर्मकृज्जातः परभार्यापहारकः धर्माचारस्य सिद्ध्यर्थं जगतो ऽथ महर्षिभिः
Main,10.0,6,anunīto 'pi na dadāv anujñāṃ sa yadā tataḥ śāpena mārayitvainam arājakamayārditāḥ,अनुनीतो ऽपि न ददाव् अनुज्ञां स यदा ततः शापेन मारयित्वैनम् अराजकमयार्दिताः
Main,10.0,7,mamanthur brāhmaṇāstasya balāddehamakalmaṣāḥ tatkāyānmathyamānāttu nipeturmlecchajātayaḥ,ममन्थुर् ब्राह्मणास्तस्य बलाद्देहमकल्मषाः तत्कायान्मथ्यमानात्तु निपेतुर्म्लेच्छजातयः
Main,10.0,8,śarīre māturaṃśena kṛṣṇāñjanasamaprabhāḥ pituraṃśasya cāṃśena dhārmiko dharmacāriṇaḥ,शरीरे मातुरंशेन कृष्णाञ्जनसमप्रभाः पितुरंशस्य चांशेन धार्मिको धर्मचारिणः
Main,10.0,9,utpanno dakṣiṇāddhastāt sadhanuḥ saśaro gadī divyatejomayavapuḥ saratnakavacāṅgadaḥ,उत्पन्नो दक्षिणाद्धस्तात् सधनुः सशरो गदी दिव्यतेजोमयवपुः सरत्नकवचाङ्गदः
Main,10.0,10,pṛthorevābhavadyatnāt tataḥ pṛthurajāyata sa viprairabhiṣikto 'pi tapaḥ kṛtvā sudāruṇam,पृथोरेवाभवद्यत्नात् ततः पृथुरजायत स विप्रैरभिषिक्तो ऽपि तपः कृत्वा सुदारुणम्
Main,10.0,11,viṣṇorvareṇa sarvasya prabhutvam agamat punaḥ niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ nirdharmaṃ vīkṣya bhūtalam,विष्णोर्वरेण सर्वस्य प्रभुत्वम् अगमत् पुनः निःस्वाध्यायवषट्कारं निर्धर्मं वीक्ष्य भूतलम्
Main,10.0,12,dagdhumevodyataḥ kopāc chareṇāmitavikramaḥ tato gorūpamāsthāya bhūḥ palāyitum udyatā,दग्धुमेवोद्यतः कोपाच् छरेणामितविक्रमः ततो गोरूपमास्थाय भूः पलायितुम् उद्यता
Main,10.0,13,pṛṣṭhato 'nugatastasyāḥ pṛthurdīptaśarāsanaḥ tataḥ sthitvaikadeśe tu kiṃ karomīti cābravīt,पृष्ठतो ऽनुगतस्तस्याः पृथुर्दीप्तशरासनः ततः स्थित्वैकदेशे तु किं करोमीति चाब्रवीत्
Main,10.0,14,pṛthur apyavadad vākyam īpsitaṃ dehi suvrate sarvasya jagataḥ śīghraṃ sthāvarasya carasya ca,पृथुर् अप्यवदद् वाक्यम् ईप्सितं देहि सुव्रते सर्वस्य जगतः शीघ्रं स्थावरस्य चरस्य च
Main,10.0,15,tathaiva sābravīd bhūmir dudoha sa narādhipaḥ svake pāṇau pṛthurvatsaṃ kṛtvā svāyambhuvaṃ manum,तथैव साब्रवीद् भूमिर् दुदोह स नराधिपः स्वके पाणौ पृथुर्वत्सं कृत्वा स्वायम्भुवं मनुम्
Main,10.0,16,tadannamabhavacchuddhaṃ prajā jīvanti yena vai tatastu ṛṣibhirdugdhā vatsaḥ somastadābhavat,तदन्नमभवच्छुद्धं प्रजा जीवन्ति येन वै ततस्तु ऋषिभिर्दुग्धा वत्सः सोमस्तदाभवत्
Main,10.0,17,dogdhā bṛhaspatirabhūt pātraṃ vedastapo rasaḥ devaiśca vasudhā dugdhā dogdhā mitrastadābhavat,दोग्धा बृहस्पतिरभूत् पात्रं वेदस्तपो रसः देवैश्च वसुधा दुग्धा दोग्धा मित्रस्तदाभवत्
Main,10.0,18,indro vatsaḥ samabhavat kṣīramūrjaskaraṃ balam devānāṃ kāñcanaṃ pātraṃ pitṝṇāṃ rājataṃ tathā,इन्द्रो वत्सः समभवत् क्षीरमूर्जस्करं बलम् देवानां काञ्चनं पात्रं पितॄणां राजतं तथा
Main,10.0,19,antakaścābhavaddogdhā yamo vatsaḥ svadhā rasaḥ alābupātraṃ nāgānāṃ takṣako vatsako 'bhavat,अन्तकश्चाभवद्दोग्धा यमो वत्सः स्वधा रसः अलाबुपात्रं नागानां तक्षको वत्सको ऽभवत्
Main,10.0,20,viṣaṃ kṣīraṃ tato dogdhā dhṛtarāṣṭro 'bhavatpunaḥ asurairapi dugdheyam āyase śakrapīḍinīm,विषं क्षीरं ततो दोग्धा धृतराष्ट्रो ऽभवत्पुनः असुरैरपि दुग्धेयम् आयसे शक्रपीडिनीम्
Main,10.0,21,pātre māyām abhūd vatsaḥ prāhlādis tu virocanaḥ dogdhā dvimūrdhā tatrāsīn māyā yena pravartitā,पात्रे मायाम् अभूद् वत्सः प्राह्लादिस् तु विरोचनः दोग्धा द्विमूर्धा तत्रासीन् माया येन प्रवर्तिता
Main,10.0,22,yakṣaiśca vasudhā dugdhā purāntardhānam īpsubhiḥ kṛtvā vaiśravaṇaṃ vatsam āmapātre mahīpate,यक्षैश्च वसुधा दुग्धा पुरान्तर्धानम् ईप्सुभिः कृत्वा वैश्रवणं वत्सम् आमपात्रे महीपते
Main,10.0,23,pretarakṣogaṇairdugdhā dharā rudhiramulbaṇam raupyanābho 'bhavaddogdhā sumālī vatsa eva tu,प्रेतरक्षोगणैर्दुग्धा धरा रुधिरमुल्बणम् रौप्यनाभो ऽभवद्दोग्धा सुमाली वत्स एव तु
Main,10.0,24,gandharvaiśca purā dugdhā vasudhā sāpsarogaṇaiḥ vatsaṃ caitrarathaṃ kṛtvā gandhānpadmadale tathā,गन्धर्वैश्च पुरा दुग्धा वसुधा साप्सरोगणैः वत्सं चैत्ररथं कृत्वा गन्धान्पद्मदले तथा
Main,10.0,25,dogdhā vararucirnāma nāṭyavedasya pāragaḥ giribhirvasudhā dugdhā ratnāni vividhāni ca,दोग्धा वररुचिर्नाम नाट्यवेदस्य पारगः गिरिभिर्वसुधा दुग्धा रत्नानि विविधानि च
Main,10.0,26,auṣadhāni ca divyāni dogdhā merurmahācalaḥ vatso 'bhūddhimavāṃs tatra pātraṃ śailamayaṃ punaḥ,औषधानि च दिव्यानि दोग्धा मेरुर्महाचलः वत्सो ऽभूद्धिमवांस् तत्र पात्रं शैलमयं पुनः
Main,10.0,27,vṛkṣaiśca vasudhā dugdhā kṣīraṃ chinnaprarohaṇam pālāśapātre dogdhā tu śālaḥ puṣpalatākulaḥ,वृक्षैश्च वसुधा दुग्धा क्षीरं छिन्नप्ररोहणम् पालाशपात्रे दोग्धा तु शालः पुष्पलताकुलः
Main,10.0,28,plakṣo 'bhavattato vatsaḥ sarvavṛkṣo dhanādhipaḥ evamanyaiśca vasudhā tadā dugdhā yathepsitam,प्लक्षो ऽभवत्ततो वत्सः सर्ववृक्षो धनाधिपः एवमन्यैश्च वसुधा तदा दुग्धा यथेप्सितम्
Main,10.0,29,āyur dhanāni saukhyaṃ ca pṛthau rājyaṃ praśāsati na daridrastadā kaścin na rogī na ca pāpakṛt,आयुर् धनानि सौख्यं च पृथौ राज्यं प्रशासति न दरिद्रस्तदा कश्चिन् न रोगी न च पापकृत्
Main,10.0,30,nopasargabhayaṃ kiṃcit pṛthau rājani śāsati nityaṃ pramuditā lokā duḥkhaśokavivarjitāḥ,नोपसर्गभयं किंचित् पृथौ राजनि शासति नित्यं प्रमुदिता लोका दुःखशोकविवर्जिताः
Main,10.0,31,dhanuṣkoṭyā ca śailendrān utsārya sa mahābalaḥ bhuvastalaṃ samaṃ cakre lokānāṃ hitakāmyayā,धनुष्कोट्या च शैलेन्द्रान् उत्सार्य स महाबलः भुवस्तलं समं चक्रे लोकानां हितकाम्यया
Main,10.0,32,na puragrāmadurgāṇi na cāyudhadharā narāḥ kṣayātiśayaduḥkhaṃ ca nārthaśāstrasya cādaraḥ,न पुरग्रामदुर्गाणि न चायुधधरा नराः क्षयातिशयदुःखं च नार्थशास्त्रस्य चादरः
Main,10.0,33,dharmaikavāsanā lokāḥ pṛthau rājyaṃ praśāsati kathitāni ca pātrāṇi yatkṣīraṃ ca mayā tava,धर्मैकवासना लोकाः पृथौ राज्यं प्रशासति कथितानि च पात्राणि यत्क्षीरं च मया तव
Main,10.0,34,yeṣāṃ yatra rucistattad deyaṃ tebhyo vijānatā yajñaśrāddheṣu sarveṣu mayā tubhyaṃ niveditam,येषां यत्र रुचिस्तत्तद् देयं तेभ्यो विजानता यज्ञश्राद्धेषु सर्वेषु मया तुभ्यं निवेदितम्
Main,10.0,35,duhitṛtvaṃ gatā yasmāt pṛthordharmavato mahī tadānurāgayogācca pṛthivī viśrutā budhaiḥ,दुहितृत्वं गता यस्मात् पृथोर्धर्मवतो मही तदानुरागयोगाच्च पृथिवी विश्रुता बुधैः
Main,11.0,1,matsya-purāṇa 11 ādityavaṃśamakhilaṃ vada sūta yathākramam somavaṃśaṃ ca tattvajña yathāvadvaktumarhasi,मत्स्य-पुराण ११ आदित्यवंशमखिलं वद सूत यथाक्रमम् सोमवंशं च तत्त्वज्ञ यथावद्वक्तुमर्हसि
Main,11.0,2,vivasvānkaśyapāt pūrvam adityāmabhavat sutaḥ tasya patnītrayaṃ tadvat saṃjñā rājñī prabhā tathā,विवस्वान्कश्यपात् पूर्वम् अदित्यामभवत् सुतः तस्य पत्नीत्रयं तद्वत् संज्ञा राज्ञी प्रभा तथा
Main,11.0,3,raivatasya sutā rājñī revataṃ suṣuve sutam prabhā prabhātaṃ suṣuve tvāṣṭrī saṃjñā tathā manum,रैवतस्य सुता राज्ञी रेवतं सुषुवे सुतम् प्रभा प्रभातं सुषुवे त्वाष्ट्री संज्ञा तथा मनुम्
Main,11.0,4,yamaśca yamunā caiva yamalau tu babhūvatuḥ tatastejomayaṃ rūpam asahantī vivasvataḥ,यमश्च यमुना चैव यमलौ तु बभूवतुः ततस्तेजोमयं रूपम् असहन्ती विवस्वतः
Main,11.0,5,nārīmutpādayāmāsa svaśarīrādaninditām tvāṣṭrī svarūparūpeṇa nāmnā chāyeti bhāminī,नारीमुत्पादयामास स्वशरीरादनिन्दिताम् त्वाष्ट्री स्वरूपरूपेण नाम्ना छायेति भामिनी
Main,11.0,6,purataḥ saṃsthitāṃ dṛṣṭvā saṃjñā tāṃ pratyabhāṣata chāye taṃ bhaja bhartāram asmadīyaṃ varānane,पुरतः संस्थितां दृष्ट्वा संज्ञा तां प्रत्यभाषत छाये तं भज भर्तारम् अस्मदीयं वरानने
Main,11.0,7,apatyāni madīyāni mātṛsnehena pālaya tathetyuktvā tu sā devam agamat kvāpi suvratā,अपत्यानि मदीयानि मातृस्नेहेन पालय तथेत्युक्त्वा तु सा देवम् अगमत् क्वापि सुव्रता
Main,11.0,8,kāmayāmāsa devo 'pi saṃjñeyamiti cādarāt janayāmāsa tasyāṃ tu putraṃ ca manurūpiṇam,कामयामास देवो ऽपि संज्ञेयमिति चादरात् जनयामास तस्यां तु पुत्रं च मनुरूपिणम्
Main,11.0,9,savarṇatvācca sāvarṇir manorvaivasvatasya ca tataḥ śaniṃ ca tapatīṃ viṣṭiṃ caiva krameṇa tu,सवर्णत्वाच्च सावर्णिर् मनोर्वैवस्वतस्य च ततः शनिं च तपतीं विष्टिं चैव क्रमेण तु
Main,11.0,10,chāyāyāṃ janayāmāsa saṃjñeyamiti bhāskaraḥ chāyā svaputre 'bhyadhikaṃ snehaṃ cakre manau tathā,छायायां जनयामास संज्ञेयमिति भास्करः छाया स्वपुत्रे ऽभ्यधिकं स्नेहं चक्रे मनौ तथा
Main,11.0,11,pūrvo manustu cakṣāma na yamaḥ krodhamūrchitaḥ saṃtarjayāmāsa tadā pādamudyamya dakṣiṇam,पूर्वो मनुस्तु चक्षाम न यमः क्रोधमूर्छितः संतर्जयामास तदा पादमुद्यम्य दक्षिणम्
Main,11.0,12,śaśāpa ca yamaṃ chāyā sakṣataḥ kṛmisaṃyutaḥ pādo 'yameko bhavitā pūyaśoṇitavisravaḥ,शशाप च यमं छाया सक्षतः कृमिसंयुतः पादो ऽयमेको भविता पूयशोणितविस्रवः
Main,11.0,13,nivedayāmāsa pitur yamaḥ śāpādamarṣitaḥ niṣkāraṇamahaṃ śapto mātrā deva sakopayā,निवेदयामास पितुर् यमः शापादमर्षितः निष्कारणमहं शप्तो मात्रा देव सकोपया
Main,11.0,14,bālabhāvānmayā kiṃcid udyataś caraṇaḥ sakṛt manunā vāryamāṇāpi mama śāpam adād vibho,बालभावान्मया किंचिद् उद्यतश् चरणः सकृत् मनुना वार्यमाणापि मम शापम् अदाद् विभो
Main,11.0,15,prāyo na mātā sāsmākaṃ śāpenāhaṃ yato hataḥ devo 'pyāha yamaṃ bhūyaḥ kiṃ karomi mahāmate,प्रायो न माता सास्माकं शापेनाहं यतो हतः देवो ऽप्याह यमं भूयः किं करोमि महामते
Main,11.0,16,maurkhyātkasya na duḥkhaṃ syād athavā karmasaṃtatiḥ anivāryā bhavasyāpi kā kathānyeṣu jantuṣu,मौर्ख्यात्कस्य न दुःखं स्याद् अथवा कर्मसंततिः अनिवार्या भवस्यापि का कथान्येषु जन्तुषु
Main,11.0,17,kṛkavākurmayā datto yaḥ kṛmīnbhakṣayiṣyati kledaṃ ca rudhiraṃ caiva vatsāyam apaneṣyati,कृकवाकुर्मया दत्तो यः कृमीन्भक्षयिष्यति क्लेदं च रुधिरं चैव वत्सायम् अपनेष्यति
Main,11.0,18,evamuktastapastepe yamastīvraṃ mahāyaśāḥ gokarṇatīrthe vairāgyāt phalapattrānilāśanaḥ,एवमुक्तस्तपस्तेपे यमस्तीव्रं महायशाः गोकर्णतीर्थे वैराग्यात् फलपत्त्रानिलाशनः
Main,11.0,19,ārādhayanmahādevaṃ yāvadvarṣāyutāyutam varaṃ prādānmahādevaḥ saṃtuṣṭaḥ śūlabhṛttadā,आराधयन्महादेवं यावद्वर्षायुतायुतम् वरं प्रादान्महादेवः संतुष्टः शूलभृत्तदा
Main,11.0,20,vavre sa lokapālatvaṃ pitṛloke nṛpālayam dharmādharmātmakasyāpi jagatastu parīkṣaṇam,वव्रे स लोकपालत्वं पितृलोके नृपालयम् धर्माधर्मात्मकस्यापि जगतस्तु परीक्षणम्
Main,11.0,21,evaṃ sa lokapālatvam agamacchūlapāṇinaḥ pitṝṇāṃ cādhipatyaṃ ca dharmādharmasya cānagha,एवं स लोकपालत्वम् अगमच्छूलपाणिनः पितॄणां चाधिपत्यं च धर्माधर्मस्य चानघ
Main,11.0,22,vivasvānatha tajjñātvā saṃjñāyāḥ karmaceṣṭitam tvaṣṭuḥ samīpamagamad ācacakṣe ca roṣavān,विवस्वानथ तज्ज्ञात्वा संज्ञायाः कर्मचेष्टितम् त्वष्टुः समीपमगमद् आचचक्षे च रोषवान्
Main,11.0,23,tamuvāca tatastvaṣṭā sāntvapūrvaṃ dvijottamāḥ tavāsahantī bhagavan mahastīvraṃ tamonudam,तमुवाच ततस्त्वष्टा सान्त्वपूर्वं द्विजोत्तमाः तवासहन्ती भगवन् महस्तीव्रं तमोनुदम्
Main,11.0,24,vaḍabārūpam āsthāya matsakāśam ihāgatā nivāritā mayā sā nu tvayā caiva divākara,वडबारूपम् आस्थाय मत्सकाशम् इहागता निवारिता मया सा नु त्वया चैव दिवाकर
Main,11.0,25,yasmād avijñātatayā matsakāśam ihāgatā tasmānmadīyaṃ bhavanaṃ praveṣṭuṃ na tvamarhasi,यस्माद् अविज्ञाततया मत्सकाशम् इहागता तस्मान्मदीयं भवनं प्रवेष्टुं न त्वमर्हसि
Main,11.0,26,evamuktā jagāmātha marudeśamaninditā vaḍabārūpam āsthāya bhūtale sampratiṣṭhitā,एवमुक्ता जगामाथ मरुदेशमनिन्दिता वडबारूपम् आस्थाय भूतले सम्प्रतिष्ठिता
Main,11.0,27,tasmātprasādaṃ kuru me yadyanugrahabhāgaham apaneṣyāmi te tejo yantre kṛtvā divākara,तस्मात्प्रसादं कुरु मे यद्यनुग्रहभागहम् अपनेष्यामि ते तेजो यन्त्रे कृत्वा दिवाकर
Main,11.0,28,rūpaṃ tava kariṣyāmi lokānandakaraṃ prabho tathetyuktaḥ sa raviṇā bhramau kṛtvā divākaram,रूपं तव करिष्यामि लोकानन्दकरं प्रभो तथेत्युक्तः स रविणा भ्रमौ कृत्वा दिवाकरम्
Main,11.0,29,pṛthakcakāra tattejaś cakraṃ viṣṇor akalpayat triśūlaṃ cāpi rudrasya vajramindrasya cādhikam,पृथक्चकार तत्तेजश् चक्रं विष्णोर् अकल्पयत् त्रिशूलं चापि रुद्रस्य वज्रमिन्द्रस्य चाधिकम्
Main,11.0,30,daityadānavasaṃhartuḥ sahasrakiraṇātmakam rūpaṃ cāpratimaṃ cakre tvaṣṭā padbhyāmṛte mahat,दैत्यदानवसंहर्तुः सहस्रकिरणात्मकम् रूपं चाप्रतिमं चक्रे त्वष्टा पद्भ्यामृते महत्
Main,11.0,31,na śaśākātha taddraṣṭuṃ pādarūpaṃ raveḥ punaḥ arcāsvapi tataḥ pādau na kaścitkārayet kvacit,न शशाकाथ तद्द्रष्टुं पादरूपं रवेः पुनः अर्चास्वपि ततः पादौ न कश्चित्कारयेत् क्वचित्
Main,11.0,32,yaḥ karoti sa pāpiṣṭhāṃ gatimāpnoti ninditām kuṣṭharogamavāpnoti loke 'sminduḥkhasaṃyutaḥ,यः करोति स पापिष्ठां गतिमाप्नोति निन्दिताम् कुष्ठरोगमवाप्नोति लोके ऽस्मिन्दुःखसंयुतः
Main,11.0,33,tasmācca dharmakāmārthī citreṣvāyataneṣu ca na kvacitkārayetpādau devadevasya dhīmataḥ,तस्माच्च धर्मकामार्थी चित्रेष्वायतनेषु च न क्वचित्कारयेत्पादौ देवदेवस्य धीमतः
Main,11.0,34,tataḥ sa bhagavāngatvā bhūrlokam amarādhipaḥ kāmayāmāsa kāmārto mukha eva divākaraḥ,ततः स भगवान्गत्वा भूर्लोकम् अमराधिपः कामयामास कामार्तो मुख एव दिवाकरः
Main,11.0,35,aśvarūpeṇa mahatā tejasā ca samāvṛtaḥ saṃjñā ca manasā kṣobham agamadbhayavihvalā,अश्वरूपेण महता तेजसा च समावृतः संज्ञा च मनसा क्षोभम् अगमद्भयविह्वला
Main,11.0,36,nāsāpuṭābhyāmutsṛṣṭaṃ paro 'yamiti śaṅkayā tadretasas tato jātāv aśvināv iti niścitam,नासापुटाभ्यामुत्सृष्टं परो ऽयमिति शङ्कया तद्रेतसस् ततो जाताव् अश्विनाव् इति निश्चितम्
Main,11.0,37,dasrau sutatvāt saṃjātau nāsatyau nāsikāgrataḥ jñātvā cirācca taṃ devaṃ saṃtoṣam agamat param,दस्रौ सुतत्वात् संजातौ नासत्यौ नासिकाग्रतः ज्ञात्वा चिराच्च तं देवं संतोषम् अगमत् परम्
Main,11.0,38,vimānenāgamatsvargaṃ patyā saha mudānvitā sāvarṇo 'pi manur merāv adyāpyāste tapodhanaḥ śanistapobalādāpa grahasāmyaṃ tataḥ punaḥ,विमानेनागमत्स्वर्गं पत्या सह मुदान्विता सावर्णो ऽपि मनुर् मेराव् अद्याप्यास्ते तपोधनः शनिस्तपोबलादाप ग्रहसाम्यं ततः पुनः
Main,11.0,39,yamunā tapatī caiva punarnadyau babhūvatuḥ viṣṭirghorātmikā tadvat kālatvena vyavasthitā,यमुना तपती चैव पुनर्नद्यौ बभूवतुः विष्टिर्घोरात्मिका तद्वत् कालत्वेन व्यवस्थिता
Main,11.0,40,manor vaivasvatasyāsan daśa putrā mahābalāḥ ilas tu prathamasteṣāṃ putreṣṭyāṃ samajāyata,मनोर् वैवस्वतस्यासन् दश पुत्रा महाबलाः इलस् तु प्रथमस्तेषां पुत्रेष्ट्यां समजायत
Main,11.0,41,ikṣvākuḥ kuśanābhaśca ariṣṭo dhṛṣṭa eva ca nariṣyantaḥ karūṣaśca śaryātiśca mahābalāḥ pṛṣadhraścātha nābhāgaḥ sarve te divyamānuṣāḥ,इक्ष्वाकुः कुशनाभश्च अरिष्टो धृष्ट एव च नरिष्यन्तः करूषश्च शर्यातिश्च महाबलाः पृषध्रश्चाथ नाभागः सर्वे ते दिव्यमानुषाः
Main,11.0,42,abhiṣicya manuḥ putram ilaṃ jyeṣṭhaṃ sa dhārmikaḥ jagāma tapase bhūyaḥ sa mahendravanālayam,अभिषिच्य मनुः पुत्रम् इलं ज्येष्ठं स धार्मिकः जगाम तपसे भूयः स महेन्द्रवनालयम्
Main,11.0,43,atha digjayasiddhyartham ilaḥ prāyānmahīm imām bhramandvīpāni sarvāṇi kṣmābhṛtaḥ sampradharṣayan,अथ दिग्जयसिद्ध्यर्थम् इलः प्रायान्महीम् इमाम् भ्रमन्द्वीपानि सर्वाणि क्ष्माभृतः सम्प्रधर्षयन्
Main,11.0,44,jagāmopavanaṃ śambhor aśvākṛṣṭaḥ pratāpavān kalpadrumalatākīrṇaṃ nāmnā śaravaṇaṃ mahat,जगामोपवनं शम्भोर् अश्वाकृष्टः प्रतापवान् कल्पद्रुमलताकीर्णं नाम्ना शरवणं महत्
Main,11.0,45,ramate yatra deveśaḥ śambhuḥ somārdhaśekharaḥ umayā samayastatra purā śaravaṇe kṛtaḥ,रमते यत्र देवेशः शम्भुः सोमार्धशेखरः उमया समयस्तत्र पुरा शरवणे कृतः
Main,11.0,46,puṃnāma sattvaṃ yatkiṃcid āgamiṣyati te vane strītvameṣyati tatsarvaṃ daśayojanamaṇḍale,पुंनाम सत्त्वं यत्किंचिद् आगमिष्यति ते वने स्त्रीत्वमेष्यति तत्सर्वं दशयोजनमण्डले
Main,11.0,47,ajñātasamayo rājā ilaḥ śaravaṇe purā strītvamāpa viśann eva vaḍabātvaṃ hayastadā,अज्ञातसमयो राजा इलः शरवणे पुरा स्त्रीत्वमाप विशन्न् एव वडबात्वं हयस्तदा
Main,11.0,48,puruṣatvaṃ hṛtaṃ sarvaṃ strīrūpe vismito nṛpaḥ ileti sābhavannārī pīnonnataghanastanī,पुरुषत्वं हृतं सर्वं स्त्रीरूपे विस्मितो नृपः इलेति साभवन्नारी पीनोन्नतघनस्तनी
Main,11.0,49,unnataśroṇijaghanā padmapattrāyatekṣaṇā pūrṇenduvadanā tanvī vilāsollāsitekṣaṇā,उन्नतश्रोणिजघना पद्मपत्त्रायतेक्षणा पूर्णेन्दुवदना तन्वी विलासोल्लासितेक्षणा
Main,11.0,50,mūlonnatāyatabhujā nīlakuñcitamūrdhajā tanulomā sudaśanā mṛdugambhīrabhāṣiṇī,मूलोन्नतायतभुजा नीलकुञ्चितमूर्धजा तनुलोमा सुदशना मृदुगम्भीरभाषिणी
Main,11.0,51,śyāmagaureṇa varṇena haṃsavāraṇagāminī kārmukabhrūyugopetā tanutāmranakhāṅkurā,श्यामगौरेण वर्णेन हंसवारणगामिनी कार्मुकभ्रूयुगोपेता तनुताम्रनखाङ्कुरा
Main,11.0,52,bhramantī ca vane tasmiṃś cintayāmāsa bhāminī ko me pitāthavā bhrātā kā me mātā bhavediha,भ्रमन्ती च वने तस्मिंश् चिन्तयामास भामिनी को मे पिताथवा भ्राता का मे माता भवेदिह
Main,11.0,53,kasya bharturahaṃ dattā kiyadvatsyāmi bhūtale cintayantīti dadṛśe somaputreṇa sāṅganā,कस्य भर्तुरहं दत्ता कियद्वत्स्यामि भूतले चिन्तयन्तीति ददृशे सोमपुत्रेण साङ्गना
Main,11.0,54,ilā rūpasamākṣiptamanasā varavarṇinī budhastadāptaye yatnam akarotkāmapīḍitaḥ,इला रूपसमाक्षिप्तमनसा वरवर्णिनी बुधस्तदाप्तये यत्नम् अकरोत्कामपीडितः
Main,11.0,55,viśiṣṭākāravāndaṇḍī sakamaṇḍalupustakaḥ veṇudaṇḍakṛtānekapavitrakagaṇatrikaḥ,विशिष्टाकारवान्दण्डी सकमण्डलुपुस्तकः वेणुदण्डकृतानेकपवित्रकगणत्रिकः
Main,11.0,56,dvijarūpaḥ śikhī brahmā nigadankarṇakuṇḍalaḥ baṭubhiścānvito yuktaiḥ samitpuṣpakuśodakaiḥ,द्विजरूपः शिखी ब्रह्मा निगदन्कर्णकुण्डलः बटुभिश्चान्वितो युक्तैः समित्पुष्पकुशोदकैः
Main,11.0,57,kilānviṣan vane tasmin nājuhāva sa tāmilām bahir vanasyāntaritaḥ kila pādapamaṇḍale,किलान्विषन् वने तस्मिन् नाजुहाव स तामिलाम् बहिर् वनस्यान्तरितः किल पादपमण्डले
Main,11.0,58,sasaṃbhramamakasmāttāṃ sopālambhamivāvadat tyaktvāgnihotraśuśrūṣāṃ kva gatā mandirānmama,ससंभ्रममकस्मात्तां सोपालम्भमिवावदत् त्यक्त्वाग्निहोत्रशुश्रूषां क्व गता मन्दिरान्मम
Main,11.0,59,iyaṃ vihāravelā te hy atikrāmati sāmpratam ehyehi pṛthusuśroṇi saṃbhrāntā kena hetunā,इयं विहारवेला ते ह्य् अतिक्रामति साम्प्रतम् एह्येहि पृथुसुश्रोणि संभ्रान्ता केन हेतुना
Main,11.0,60,iyaṃ sāyantanī velā vihārasyeha vartate kṛtvopalepanaṃ puṣpair alaṃkuru gṛhaṃ mama,इयं सायन्तनी वेला विहारस्येह वर्तते कृत्वोपलेपनं पुष्पैर् अलंकुरु गृहं मम
Main,11.0,61,sā tv abravīd viramṛtāhaṃ sarvametattapodhana ātmānaṃ tvāṃ ca bhartāraṃ kulaṃ ca vada me 'nagha,सा त्व् अब्रवीद् विरमृताहं सर्वमेतत्तपोधन आत्मानं त्वां च भर्तारं कुलं च वद मे ऽनघ
Main,11.0,62,budhaḥ provāca tāṃ tanvīm ilā tvaṃ varavarṇinī ahaṃ ca kāmuko nāma bahuvidyo budhaḥ smṛtaḥ,बुधः प्रोवाच तां तन्वीम् इला त्वं वरवर्णिनी अहं च कामुको नाम बहुविद्यो बुधः स्मृतः
Main,11.0,63,tejasvinaḥ kule jātaḥ pitā me brāhmaṇādhipaḥ iti sā tasya vacanāt praviṣṭā budhamandiram,तेजस्विनः कुले जातः पिता मे ब्राह्मणाधिपः इति सा तस्य वचनात् प्रविष्टा बुधमन्दिरम्
Main,11.0,64,ratnastambhasamāyuktaṃ divyamāyāvinirmitam ilā kṛtārthamātmānaṃ mene tadbhavanasthitā,रत्नस्तम्भसमायुक्तं दिव्यमायाविनिर्मितम् इला कृतार्थमात्मानं मेने तद्भवनस्थिता
Main,11.0,65,aho vṛttamaho rūpam aho dhanamaho kulam mama cāsya ca me bhartur aho lāvaṇyam uttamam,अहो वृत्तमहो रूपम् अहो धनमहो कुलम् मम चास्य च मे भर्तुर् अहो लावण्यम् उत्तमम्
Main,11.0,66,reme ca sā tena samam atikālamilā tataḥ sarvabhogamaye gehe yathendrabhavane tathā,रेमे च सा तेन समम् अतिकालमिला ततः सर्वभोगमये गेहे यथेन्द्रभवने तथा
Main,12.0,1,matsya-purāṇa 12 athānviṣanto rājānaṃ bhrātaras tasya mānavāḥ ikṣvākupramukhā jagmus tadā śaravaṇāntikam,मत्स्य-पुराण १२ अथान्विषन्तो राजानं भ्रातरस् तस्य मानवाः इक्ष्वाकुप्रमुखा जग्मुस् तदा शरवणान्तिकम्
Main,12.0,2,tataste dadṛśuḥ sarve vaḍabām agrataḥ sthitām ratnaparyāṇakiraṇadīptakāyām anuttamām,ततस्ते ददृशुः सर्वे वडबाम् अग्रतः स्थिताम् रत्नपर्याणकिरणदीप्तकायाम् अनुत्तमाम्
Main,12.0,3,paryāṇapratyabhijñānāt sarve vismayam āgatāḥ ayaṃ candraprabho nāma vājī tasya mahātmanaḥ,पर्याणप्रत्यभिज्ञानात् सर्वे विस्मयम् आगताः अयं चन्द्रप्रभो नाम वाजी तस्य महात्मनः
Main,12.0,4,agamad vaḍabārūpam uttamaṃ kena hetunā tatas tu maitrāvaruṇiṃ papracchuste purodhasam,अगमद् वडबारूपम् उत्तमं केन हेतुना ततस् तु मैत्रावरुणिं पप्रच्छुस्ते पुरोधसम्
Main,12.0,5,kimityetadabhūccitraṃ vada yogavidāṃ vara vasiṣṭhaścābravīt sarvaṃ dṛṣṭvā taddhyānacakṣuṣā,किमित्येतदभूच्चित्रं वद योगविदां वर वसिष्ठश्चाब्रवीत् सर्वं दृष्ट्वा तद्ध्यानचक्षुषा
Main,12.0,6,samayaḥ śambhudayitākṛtaḥ śaravaṇe purā yaḥ pumānpraviśed atra sa nārītvamavāpsyati,समयः शम्भुदयिताकृतः शरवणे पुरा यः पुमान्प्रविशेद् अत्र स नारीत्वमवाप्स्यति
Main,12.0,7,ayamaśvo 'pi nārītvam agādrājñā sahaiva tu punaḥ puruṣatāmeti yathāsau dhanadopamaḥ,अयमश्वो ऽपि नारीत्वम् अगाद्राज्ञा सहैव तु पुनः पुरुषतामेति यथासौ धनदोपमः
Main,12.0,8,tathaiva yatnaḥ kartavyaś cārādhyaiva pinākinam tataste mānavā jagmur yatra devo maheśvaraḥ,तथैव यत्नः कर्तव्यश् चाराध्यैव पिनाकिनम् ततस्ते मानवा जग्मुर् यत्र देवो महेश्वरः
Main,12.0,9,tuṣṭuvur vividhaiḥ stotraiḥ pārvatīparameśvarau tāv ūcatur alaṅghyo 'yaṃ samayaḥ kiṃtu sāmpratam,तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः पार्वतीपरमेश्वरौ ताव् ऊचतुर् अलङ्घ्यो ऽयं समयः किंतु साम्प्रतम्
Main,12.0,10,ikṣvākoraśvamedhena yatphalaṃ syāttadāvayoḥ dattvā kimpuruṣo vīraḥ sa bhaviṣyatyasaṃśayam,इक्ष्वाकोरश्वमेधेन यत्फलं स्यात्तदावयोः दत्त्वा किम्पुरुषो वीरः स भविष्यत्यसंशयम्
Main,12.0,11,tathetyuktāstataste tu jagmur vaivasvatātmajāḥ ikṣvākoścāśvamedhena celaḥ kimpuruṣo 'bhavat,तथेत्युक्तास्ततस्ते तु जग्मुर् वैवस्वतात्मजाः इक्ष्वाकोश्चाश्वमेधेन चेलः किम्पुरुषो ऽभवत्
Main,12.0,12,māsamekaṃ pumānvīraḥ strī ca māsamabhūtpunaḥ budhasya bhavane tiṣṭhan nilo garbhadharo 'bhavat,मासमेकं पुमान्वीरः स्त्री च मासमभूत्पुनः बुधस्य भवने तिष्ठन् निलो गर्भधरो ऽभवत्
Main,12.0,13,ajījanatputramekam anekaguṇasaṃyutam budhaścotpādya taṃ putraṃ svarlokam agamattataḥ,अजीजनत्पुत्रमेकम् अनेकगुणसंयुतम् बुधश्चोत्पाद्य तं पुत्रं स्वर्लोकम् अगमत्ततः
Main,12.0,14,ilasya nāmnā tadvarṣam ilāvṛtam abhūttadā somārkavaṃśayor ādāv ilo 'bhūnmanunandanaḥ,इलस्य नाम्ना तद्वर्षम् इलावृतम् अभूत्तदा सोमार्कवंशयोर् आदाव् इलो ऽभून्मनुनन्दनः
Main,12.0,15,evaṃ purūravāḥ puṃsor abhavad vaṃśavardhanaḥ ikṣvākur arkavaṃśasya tathaivoktastapodhanāḥ,एवं पुरूरवाः पुंसोर् अभवद् वंशवर्धनः इक्ष्वाकुर् अर्कवंशस्य तथैवोक्तस्तपोधनाः
Main,12.0,16,ilaḥ kimpuruṣatve ca sudyumna iti cocyate punaḥ putratrayamabhūt sudyumnasyāparājitam,इलः किम्पुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते पुनः पुत्रत्रयमभूत् सुद्युम्नस्यापराजितम्
Main,12.0,17,utkalo vai gahas tadvad dharitāśvaś ca vīryavān utkalasyotkalā nāma gayasya tu gayā matā,उत्कलो वै गहस् तद्वद् धरिताश्वश् च वीर्यवान् उत्कलस्योत्कला नाम गयस्य तु गया मता
Main,12.0,18,haritāśvasya dikpūrvā viśrutā kurubhiḥ saha pratiṣṭhāne 'bhiṣicyātha sa purūravasaṃ sutam,हरिताश्वस्य दिक्पूर्वा विश्रुता कुरुभिः सह प्रतिष्ठाने ऽभिषिच्याथ स पुरूरवसं सुतम्
Main,12.0,19,jagāmelāvṛtaṃ bhoktuṃ varṣaṃ divyaphalāśanam ikṣvākurjyeṣṭhadāyādo madhyadeśamavāptavān,जगामेलावृतं भोक्तुं वर्षं दिव्यफलाशनम् इक्ष्वाकुर्ज्येष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान्
Main,12.0,20,nariṣyantasya putro 'bhūc chuco nāma mahābalaḥ nābhāgasyāmbarīṣastu dhṛṣṭasya ca sutatrayam,नरिष्यन्तस्य पुत्रो ऽभूच् छुचो नाम महाबलः नाभागस्याम्बरीषस्तु धृष्टस्य च सुतत्रयम्
Main,12.0,21,dhṛtaketuścitranātho raṇadhṛṣṭaśca vīryavān ānarto nāma śaryāteḥ sukanyā caiva dārikā,धृतकेतुश्चित्रनाथो रणधृष्टश्च वीर्यवान् आनर्तो नाम शर्यातेः सुकन्या चैव दारिका
Main,12.0,22,ānartasyābhavatputro rocamānaḥ pratāpavān ānarto nābha deśo 'bhūn nagarī ca kuśasthalī,आनर्तस्याभवत्पुत्रो रोचमानः प्रतापवान् आनर्तो नाभ देशो ऽभून् नगरी च कुशस्थली
Main,12.0,23,rocamānasya putro 'bhūd revo raivata eva ca kakudmī cāparaṃ nāma jyeṣṭhaḥ putraśatasya ca,रोचमानस्य पुत्रो ऽभूद् रेवो रैवत एव च ककुद्मी चापरं नाम ज्येष्ठः पुत्रशतस्य च
Main,12.0,24,revatī tasya sā kanyā bhāryā rāmasya viśrutā karūṣasya tu kārūṣā bahavaḥ prathitā bhuvi,रेवती तस्य सा कन्या भार्या रामस्य विश्रुता करूषस्य तु कारूषा बहवः प्रथिता भुवि
Main,12.0,25,pṛṣadhro govadhācchūdro guruśāpādajāyata ikṣvākuvaṃśaṃ vakṣyāmi śṛṇudhvamṛṣisattamāḥ,पृषध्रो गोवधाच्छूद्रो गुरुशापादजायत इक्ष्वाकुवंशं वक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः
Main,12.0,26,ikṣvākoḥ putratām āpa vikukṣir nāma devarāṭ jyeṣṭhaḥ putraśatasyāsīd daśa pañca ca tatsutāḥ,इक्ष्वाकोः पुत्रताम् आप विकुक्षिर् नाम देवराट् ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद् दश पञ्च च तत्सुताः
Main,12.0,27,meroruttarataste tu jātāḥ pārthivasattamāḥ caturdaśottaraṃ cānyac chatamasya tathābhavat,मेरोरुत्तरतस्ते तु जाताः पार्थिवसत्तमाः चतुर्दशोत्तरं चान्यच् छतमस्य तथाभवत्
Main,12.0,28,merordakṣiṇato ye ye rājānaḥ saṃprakīrtitāḥ jyeṣṭhaḥ kakutstho nāmnābhūt tatsutastu suyodhanaḥ,मेरोर्दक्षिणतो ये ये राजानः संप्रकीर्तिताः ज्येष्ठः ककुत्स्थो नाम्नाभूत् तत्सुतस्तु सुयोधनः
Main,12.0,29,tasya putraḥ pṛthurnāma viśvagaścapṛthoḥ sutaḥ industasya ca putro 'bhūd yuvanāśvastato 'bhavat,तस्य पुत्रः पृथुर्नाम विश्वगश्चपृथोः सुतः इन्दुस्तस्य च पुत्रो ऽभूद् युवनाश्वस्ततो ऽभवत्
Main,12.0,30,śrāvastaśca mahātejā vatsakastatsuto 'bhavat nirmitā yena śrāvastī gauḍadeśe dvijottamāḥ,श्रावस्तश्च महातेजा वत्सकस्तत्सुतो ऽभवत् निर्मिता येन श्रावस्ती गौडदेशे द्विजोत्तमाः
Main,12.0,31,śrāvastādbṛhadaśvo 'bhūt kuvalāśvas tato 'bhavat dhundhumāratvamagamad dhundhunāmnā hataḥ purā,श्रावस्ताद्बृहदश्वो ऽभूत् कुवलाश्वस् ततो ऽभवत् धुन्धुमारत्वमगमद् धुन्धुनाम्ना हतः पुरा
Main,12.0,32,tasya putrās trayo jātā dṛḍhāśvo daṇḍa eva ca kapilāśvaśca vikhyāto dhaundhumāriḥ pratāpavān,तस्य पुत्रास् त्रयो जाता दृढाश्वो दण्ड एव च कपिलाश्वश्च विख्यातो धौन्धुमारिः प्रतापवान्
Main,12.0,33,dṛḍhāśvasya pramodaśca haryaśvastasya cātmajaḥ haryaśvasya nikumbho 'bhūt saṃhatāśvas tato 'bhavat,दृढाश्वस्य प्रमोदश्च हर्यश्वस्तस्य चात्मजः हर्यश्वस्य निकुम्भो ऽभूत् संहताश्वस् ततो ऽभवत्
Main,12.0,34,akṛtāśvo raṇāśvaśca saṃhatāśvasutāv ubhau yuvanāśvo raṇāśvasya māndhātā ca tato 'bhavat,अकृताश्वो रणाश्वश्च संहताश्वसुताव् उभौ युवनाश्वो रणाश्वस्य मान्धाता च ततो ऽभवत्
Main,12.0,35,māndhātuḥ purukutso 'bhūd dharmasenaśca pārthivaḥ mucukundaśca vikhyātaḥ śatrujicca pratāpavān,मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभूद् धर्मसेनश्च पार्थिवः मुचुकुन्दश्च विख्यातः शत्रुजिच्च प्रतापवान्
Main,12.0,36,purukutsasya putro 'bhūd vasudo narmadāpatiḥ sambhūtistasya putro 'bhūt tridhanvā ca tato 'bhavat,पुरुकुत्सस्य पुत्रो ऽभूद् वसुदो नर्मदापतिः सम्भूतिस्तस्य पुत्रो ऽभूत् त्रिधन्वा च ततो ऽभवत्
Main,12.0,37,tridhanvanaḥ suto jātas trayyāruṇa iti smṛtaḥ tasmātsatyavrato nāma tasmātsatyarathaḥ smṛtaḥ,त्रिधन्वनः सुतो जातस् त्रय्यारुण इति स्मृतः तस्मात्सत्यव्रतो नाम तस्मात्सत्यरथः स्मृतः
Main,12.0,38,tasya putro hariścandro hariścandrācca rohitaḥ rohitācca vṛko jāto vṛkādbāhurajāyata,तस्य पुत्रो हरिश्चन्द्रो हरिश्चन्द्राच्च रोहितः रोहिताच्च वृको जातो वृकाद्बाहुरजायत
Main,12.0,39,sagarastasya putro 'bhūd rājā paramadhārmikaḥ dve bhārye sagarasyāpi prabhā bhānumatī tathā,सगरस्तस्य पुत्रो ऽभूद् राजा परमधार्मिकः द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा
Main,12.0,40,tābhyāmārādhitaḥ pūrvam aurvo 'gniḥ putrakāmyayā aurvastuṣṭastayoḥ prādād yatheṣṭaṃ varamuttamam,ताभ्यामाराधितः पूर्वम् और्वो ऽग्निः पुत्रकाम्यया और्वस्तुष्टस्तयोः प्रादाद् यथेष्टं वरमुत्तमम्
Main,12.0,41,ekā ṣaṣṭisahasrāṇi sutamekaṃ tathāparā gṛhṇātu vaṃśakartāraṃ prabhāgṛhṇād bahūṃstadā,एका षष्टिसहस्राणि सुतमेकं तथापरा गृह्णातु वंशकर्तारं प्रभागृह्णाद् बहूंस्तदा
Main,12.0,42,ekaṃ bhānumatī putram agṛhṇādasamañjasam tataḥ ṣaṣṭisahasrāṇi suṣuve yādavī prabhā,एकं भानुमती पुत्रम् अगृह्णादसमञ्जसम् ततः षष्टिसहस्राणि सुषुवे यादवी प्रभा
Main,12.0,43,khanantaḥ pṛthivīṃ dagdhā viṣṇunā ye 'śvamārgaṇe asamañjasastu tanayo yo 'ṃśumānnāma viśrutaḥ,खनन्तः पृथिवीं दग्धा विष्णुना ये ऽश्वमार्गणे असमञ्जसस्तु तनयो यो ऽंशुमान्नाम विश्रुतः
Main,12.0,44,tasya putro dilīpas tu dilīpāttu bhagīrathaḥ yena bhāgīrathī gaṅgā tapaḥ kṛtvāvatāritā,तस्य पुत्रो दिलीपस् तु दिलीपात्तु भगीरथः येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता
Main,12.0,45,bhagīrathasya tanayo nābhāga iti viśrutaḥ nābhāgasyāmbarīṣo 'bhūt sindhudvīpas tato 'bhavat,भगीरथस्य तनयो नाभाग इति विश्रुतः नाभागस्याम्बरीषो ऽभूत् सिन्धुद्वीपस् ततो ऽभवत्
Main,12.0,46,tasyāyutāyuḥ putro 'bhūd ṛtuparṇastato 'bhavat tasya kalmāṣapādastu sarvakarmā tataḥ smṛtaḥ,तस्यायुतायुः पुत्रो ऽभूद् ऋतुपर्णस्ततो ऽभवत् तस्य कल्माषपादस्तु सर्वकर्मा ततः स्मृतः
Main,12.0,47,tasyānaraṇyaḥ putro 'bhūn nighnastasya suto 'bhavat nighnaputrāv ubhau jātāv anamitraraghū nṛpau,तस्यानरण्यः पुत्रो ऽभून् निघ्नस्तस्य सुतो ऽभवत् निघ्नपुत्राव् उभौ जाताव् अनमित्ररघू नृपौ
Main,12.0,48,anāmitro vanamagād bhavitā sa kṛte nṛpaḥ raghor abhūddilīpastu dilīpādajakastathā,अनामित्रो वनमगाद् भविता स कृते नृपः रघोर् अभूद्दिलीपस्तु दिलीपादजकस्तथा
Main,12.0,49,dīrghabāhurajājjātaś cājapālastato nṛpaḥ tasmāddaśaratho jātas tasya putracatuṣṭayam,दीर्घबाहुरजाज्जातश् चाजपालस्ततो नृपः तस्माद्दशरथो जातस् तस्य पुत्रचतुष्टयम्
Main,12.0,50,nārāyaṇātmakāḥ sarve rāmasteṣvagrajo 'bhavat rāvaṇāntakarastadvad raghūṇāṃ vaṃśavardhanaḥ,नारायणात्मकाः सर्वे रामस्तेष्वग्रजो ऽभवत् रावणान्तकरस्तद्वद् रघूणां वंशवर्धनः
Main,12.0,51,vālmīkistasya caritaṃ cakre bhārgavasattamaḥ tasya putrau kuśalavāv ikṣvākukulavardhanau,वाल्मीकिस्तस्य चरितं चक्रे भार्गवसत्तमः तस्य पुत्रौ कुशलवाव् इक्ष्वाकुकुलवर्धनौ
Main,12.0,52,atithistu kuśājjajñe niṣadhastasya cātmajaḥ nalastu naiṣadhastasmān nabhāstasmādajāyata,अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः नलस्तु नैषधस्तस्मान् नभास्तस्मादजायत
Main,12.0,53,nabhasaḥ puṇḍarīko 'bhūt kṣemadhanvā tataḥ smṛtaḥ tasya putro 'bhavadvīro devānīkaḥ pratāpavān,नभसः पुण्डरीको ऽभूत् क्षेमधन्वा ततः स्मृतः तस्य पुत्रो ऽभवद्वीरो देवानीकः प्रतापवान्
Main,12.0,54,ahīnagustasya sutaḥ sahasrāśvastataḥ paraḥ tataścandrāvalokastu tārāpīḍastato 'bhavat,अहीनगुस्तस्य सुतः सहस्राश्वस्ततः परः ततश्चन्द्रावलोकस्तु तारापीडस्ततो ऽभवत्
Main,12.0,55,tasyātmajaś candragirir bhānuś candrastato 'bhavat śrutāyur abhavattasmād bhārate yo nipātitaḥ,तस्यात्मजश् चन्द्रगिरिर् भानुश् चन्द्रस्ततो ऽभवत् श्रुतायुर् अभवत्तस्माद् भारते यो निपातितः
Main,12.0,56,nalau dvāv eva vikhyātau vaṃśe kaśyapasambhave vīrasenasutastadvan naiṣadhaśca narādhipaḥ,नलौ द्वाव् एव विख्यातौ वंशे कश्यपसम्भवे वीरसेनसुतस्तद्वन् नैषधश्च नराधिपः
Main,12.0,57,ete vaivasvate vaṃśe rājāno bhūridakṣiṇāḥ ikṣvākuvaṃśaprabhavāḥ prādhānyena prakīrtitāḥ,एते वैवस्वते वंशे राजानो भूरिदक्षिणाः इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः प्राधान्येन प्रकीर्तिताः
Main,13.0,1,matsya-purāṇa 13 bhagavañśrotumicchāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam raveśca śrāddhadevatvaṃ somasya ca viśeṣataḥ,मत्स्य-पुराण १३ भगवञ्श्रोतुमिच्छामि पितॄणां वंशमुत्तमम् रवेश्च श्राद्धदेवत्वं सोमस्य च विशेषतः
Main,13.0,2,hanta te kathayiṣyāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam svarge pitṛgaṇāḥ sapta trayasteṣāmamūrtayaḥ,हन्त ते कथयिष्यामि पितॄणां वंशमुत्तमम् स्वर्गे पितृगणाः सप्त त्रयस्तेषाममूर्तयः
Main,13.0,3,mūrtimanto 'tha catvāraḥ sarveṣāmamitaujasaḥ amūrtayaḥ pitṛgaṇā vairājasya prajāpateḥ,मूर्तिमन्तो ऽथ चत्वारः सर्वेषाममितौजसः अमूर्तयः पितृगणा वैराजस्य प्रजापतेः
Main,13.0,4,jayanti yāndevagaṇā vairājā iti viśrutāḥ ye caite yogavibhraṣṭāḥ prāpya lokānsanātanān,जयन्ति यान्देवगणा वैराजा इति विश्रुताः ये चैते योगविभ्रष्टाः प्राप्य लोकान्सनातनान्
Main,13.0,5,punarbrahmadinānte tu jāyante brahmavādinaḥ samprāpya tāṃ smṛtiṃ bhūyo yogaṃ sāṃkhyamanuttamam,पुनर्ब्रह्मदिनान्ते तु जायन्ते ब्रह्मवादिनः सम्प्राप्य तां स्मृतिं भूयो योगं सांख्यमनुत्तमम्
Main,13.0,6,siddhiṃ prayānti yogena punarāvṛttidurlabhām yogināmeva deyāni tasmācchrāddhāni dātṛbhiḥ,सिद्धिं प्रयान्ति योगेन पुनरावृत्तिदुर्लभाम् योगिनामेव देयानि तस्माच्छ्राद्धानि दातृभिः
Main,13.0,7,eteṣāṃ mānasī kanyā patnī himavato matā mainākastasya dāyādaḥ krauñcastasyāgrajo 'bhavat krauñcadvīpaḥ smṛto yena caturtho ghṛtasaṃvṛtaḥ,एतेषां मानसी कन्या पत्नी हिमवतो मता मैनाकस्तस्य दायादः क्रौञ्चस्तस्याग्रजो ऽभवत् क्रौञ्चद्वीपः स्मृतो येन चतुर्थो घृतसंवृतः
Main,13.0,8,menā ca suṣuve tisraḥ kanyā yogavatīstataḥ umaikaparṇāparṇā ca tīvravrataparāyaṇāḥ,मेना च सुषुवे तिस्रः कन्या योगवतीस्ततः उमैकपर्णापर्णा च तीव्रव्रतपरायणाः
Main,13.0,9,rudrasyaikā sitasyaikā jaigīṣavyasya cāparā dattā himavatā bālāḥ sarvā loke tapo 'dhikāḥ,रुद्रस्यैका सितस्यैका जैगीषव्यस्य चापरा दत्ता हिमवता बालाः सर्वा लोके तपो ऽधिकाः
Main,13.0,10,kasmāddākṣāyaṇī pūrvaṃ dadāhātmānamātmanā himavadduhitā tadvat kathaṃ jātā mahītale,कस्माद्दाक्षायणी पूर्वं ददाहात्मानमात्मना हिमवद्दुहिता तद्वत् कथं जाता महीतले
Main,13.0,11,saṃharantī kimuktāsau sutā vā brahmasūnunā dakṣeṇa lokajananī sūta vistarato vada,संहरन्ती किमुक्तासौ सुता वा ब्रह्मसूनुना दक्षेण लोकजननी सूत विस्तरतो वद
Main,13.0,12,dakṣasya yajñe vitate prabhūtavaradakṣiṇe samāhūteṣu deveṣu provāca pitaraṃ satī,दक्षस्य यज्ञे वितते प्रभूतवरदक्षिणे समाहूतेषु देवेषु प्रोवाच पितरं सती
Main,13.0,13,kimarthaṃ tāta bhartā me yajñe 'sminnābhimantritaḥ ayogya iti tāmāha dakṣo yajñeṣu śūlabhṛt,किमर्थं तात भर्ता मे यज्ञे ऽस्मिन्नाभिमन्त्रितः अयोग्य इति तामाह दक्षो यज्ञेषु शूलभृत्
Main,13.0,14,upasaṃhārakṛdrudras tenāmaṅgalabhāgayam cukopātha satī dehaṃ tyakṣyāmīti tvadudbhavam,उपसंहारकृद्रुद्रस् तेनामङ्गलभागयम् चुकोपाथ सती देहं त्यक्ष्यामीति त्वदुद्भवम्
Main,13.0,15,daśānāṃ tvaṃ ca bhavitā pitṝṇāmekaputrakaḥ kṣatriyatve 'śvamedhe ca rudrāttvaṃ nāśameṣyasi,दशानां त्वं च भविता पितॄणामेकपुत्रकः क्षत्रियत्वे ऽश्वमेधे च रुद्रात्त्वं नाशमेष्यसि
Main,13.0,16,ityuktvā yogamāsthāya svadehodbhavatejasā nirdahantī tadātmānaṃ sadevāsurakiṃnaraiḥ,इत्युक्त्वा योगमास्थाय स्वदेहोद्भवतेजसा निर्दहन्ती तदात्मानं सदेवासुरकिंनरैः
Main,13.0,17,kiṃ kimetaditi proktā gandharvagaṇaguhyakaiḥ upagamyābravīddakṣaḥ praṇipatyātha duḥkhitaḥ,किं किमेतदिति प्रोक्ता गन्धर्वगणगुह्यकैः उपगम्याब्रवीद्दक्षः प्रणिपत्याथ दुःखितः
Main,13.0,18,tvamasya jagato mātā jagatsaubhāgyadevatā duhitṛtvaṃ gatā devi mamānugrahakāmyayā,त्वमस्य जगतो माता जगत्सौभाग्यदेवता दुहितृत्वं गता देवि ममानुग्रहकाम्यया
Main,13.0,19,na tvayā rahitaṃ kiṃcid brahmāṇḍe sacarācaram prasādaṃ kuru dharmajñe na māṃ tyaktumihārhasi,न त्वया रहितं किंचिद् ब्रह्माण्डे सचराचरम् प्रसादं कुरु धर्मज्ञे न मां त्यक्तुमिहार्हसि
Main,13.0,20,prāha devī yadārabdhaṃ tatkāryaṃ me na saṃśayaḥ kiṃtvavaśyaṃ tvayā martye hatayajñena śūlinā,प्राह देवी यदारब्धं तत्कार्यं मे न संशयः किंत्ववश्यं त्वया मर्त्ये हतयज्ञेन शूलिना
Main,13.0,21,prasāde lokasṛṣṭyarthaṃ tapaḥ kāryaṃ mamāntike prajāpatistvaṃ bhavitā daśānāmaṅgajo 'pyalam,प्रसादे लोकसृष्ट्यर्थं तपः कार्यं ममान्तिके प्रजापतिस्त्वं भविता दशानामङ्गजो ऽप्यलम्
Main,13.0,22,madaṃśenāṅganā ṣaṣṭir bhaviṣyantyaṅgajāstava matsaṃnidhau tapaḥ kurvan prāpsyase yogamuttamam,मदंशेनाङ्गना षष्टिर् भविष्यन्त्यङ्गजास्तव मत्संनिधौ तपः कुर्वन् प्राप्स्यसे योगमुत्तमम्
Main,13.0,23,evamukto 'bravīddakṣaḥ keṣu keṣu mayānaghe tīrtheṣu ca tvaṃ draṣṭavyā stotavyā kaiśca nāmabhiḥ,एवमुक्तो ऽब्रवीद्दक्षः केषु केषु मयानघे तीर्थेषु च त्वं द्रष्टव्या स्तोतव्या कैश्च नामभिः
Main,13.0,24,sarvadā sarvabhūteṣu draṣṭavyā sarvato bhuvi sarvalokeṣu yatkiṃcid rahitaṃ na mayā vinā,सर्वदा सर्वभूतेषु द्रष्टव्या सर्वतो भुवि सर्वलोकेषु यत्किंचिद् रहितं न मया विना
Main,13.0,25,tathāpi yeṣu sthāneṣu draṣṭavyā siddhimīpsubhiḥ smartavyā bhūtikāmair vā tāni vakṣyāmi tattvataḥ,तथापि येषु स्थानेषु द्रष्टव्या सिद्धिमीप्सुभिः स्मर्तव्या भूतिकामैर् वा तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः
Main,13.0,26,vārāṇasyāṃ viśālākṣī naimiṣe liṅgadhāriṇī prayāge lalitā devī kāmākṣī gandhamādane mānase kumudā nāma viśvakāyā tathāmbare,वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिङ्गधारिणी प्रयागे ललिता देवी कामाक्षी गन्धमादने मानसे कुमुदा नाम विश्वकाया तथाम्बरे
Main,13.0,27,gomante gomatī nāma mandare kāmacāriṇī madotkaṭā caitrarathe jayantī hastināpure,गोमन्ते गोमती नाम मन्दरे कामचारिणी मदोत्कटा चैत्ररथे जयन्ती हस्तिनापुरे
Main,13.0,28,kānyakubje tathā gaurī rambhā malayaparvate ekāmbhake kīrtimatī viśvāṃ viśveśvare viduḥ,कान्यकुब्जे तथा गौरी रम्भा मलयपर्वते एकाम्भके कीर्तिमती विश्वां विश्वेश्वरे विदुः
Main,13.0,29,puṣkare puruhūteti kedāre mārgadāyinī nandā himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe bhadrakarṇikā,पुष्करे पुरुहूतेति केदारे मार्गदायिनी नन्दा हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे भद्रकर्णिका
Main,13.0,30,sthāneśvare bhavānī tu bilvale bilvapattrikā śrīśaile mādhavī nāma bhadrā bhadreśvare tathā,स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वले बिल्वपत्त्रिका श्रीशैले माधवी नाम भद्रा भद्रेश्वरे तथा
Main,13.0,31,jayā varāhaśaile tu kāmalā kamalālaye rudrakoṭyāṃ ca rudrāṇī kālī kālañjare girau,जया वराहशैले तु कामला कमलालये रुद्रकोट्यां च रुद्राणी काली कालञ्जरे गिरौ
Main,13.0,32,mahāliṅge tu kapilā markoṭe mukuṭeśvarī śālagrāme mahādevī śivaliṅge jalapriyā,महालिङ्गे तु कपिला मर्कोटे मुकुटेश्वरी शालग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया
Main,13.0,33,māyāpuryāṃ kumārī tu saṃtāne lalitā tathā utpalākṣī sahasrākṣe kamalākṣe mahotpalā,मायापुर्यां कुमारी तु संताने ललिता तथा उत्पलाक्षी सहस्राक्षे कमलाक्षे महोत्पला
Main,13.0,34,gaṅgāyāṃ maṅgalā nāma vimilā puruṣottame vipāśāyām amoghākṣī pāṭalā puṇḍravardhane,गङ्गायां मङ्गला नाम विमिला पुरुषोत्तमे विपाशायाम् अमोघाक्षी पाटला पुण्ड्रवर्धने
Main,13.0,35,nārāyaṇī supārśve tu vikūṭe bhadrasundarī vipule vipulā nāma kalyāṇī malayācale,नारायणी सुपार्श्वे तु विकूटे भद्रसुन्दरी विपुले विपुला नाम कल्याणी मलयाचले
Main,13.0,36,koṭavī koṭitīrthe tu sugandhā mādhave vane godāśrame trisaṃdhyā tu gaṅgādvāre ratipriyā,कोटवी कोटितीर्थे तु सुगन्धा माधवे वने गोदाश्रमे त्रिसंध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया
Main,13.0,37,śivakuṇḍe śivānandā nandinī devikātaṭe rukmiṇī dvāravatyāṃ tu rādhā vṛndāvane vane,शिवकुण्डे शिवानन्दा नन्दिनी देविकातटे रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने
Main,13.0,38,devakī mathurāyāṃ tu pātāle parameśvarī citrakūṭe tathā sītā vindhye vindhyādhivāsinī,देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्याधिवासिनी
Main,13.0,39,sahyādrāv ekavīrā tu hariścandre tu candrikā ramaṇā rāmatīrthe tu yamunāyāṃ mṛgāvatī,सह्याद्राव् एकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चन्द्रिका रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती
Main,13.0,40,karavīre mahālakṣmīr umā devī vināyake arogā vaidyanāthe tu mahākāle maheśvarī,करवीरे महालक्ष्मीर् उमा देवी विनायके अरोगा वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी
Main,13.0,41,abhayetyuṣṇatīrtheṣu cāmṛtā vindhyakandare māṇḍavye māṇḍavī nāma svāhā māheśvare pure,अभयेत्युष्णतीर्थेषु चामृता विन्ध्यकन्दरे माण्डव्ये माण्डवी नाम स्वाहा माहेश्वरे पुरे
Main,13.0,42,chāgalāṇḍe pracaṇḍā tu caṇḍikā makarandake someśvare varārohā prabhāse puṣkarāvatī,छागलाण्डे प्रचण्डा तु चण्डिका मकरन्दके सोमेश्वरे वरारोहा प्रभासे पुष्करावती
Main,13.0,43,devamātā sarasvatyāṃ pārāvārataṭe matā mahālaye mahābhāgā payoṣṇyāṃ piṅgaleśvarī,देवमाता सरस्वत्यां पारावारतटे मता महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी
Main,13.0,44,siṃhikā kṛtaśauce tu kārttikeye yaśaskarī utpalāvartake lolā subhadrā śoṇasaṃgame,सिंहिका कृतशौचे तु कार्त्तिकेये यशस्करी उत्पलावर्तके लोला सुभद्रा शोणसंगमे
Main,13.0,45,mātā siddhapure lakṣmīr aṅganā bharatāśrame jālaṃdhare viśvamukhī tārā kiṣkindhaparvate,माता सिद्धपुरे लक्ष्मीर् अङ्गना भरताश्रमे जालंधरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते
Main,13.0,46,devadāruvane puṣṭir medhā kāśmīramaṇḍale bhīmā devī himādrau tu puṣṭirviśveśvare tathā,देवदारुवने पुष्टिर् मेधा काश्मीरमण्डले भीमा देवी हिमाद्रौ तु पुष्टिर्विश्वेश्वरे तथा
Main,13.0,47,kapālamocane śuddhir mātā kāyāvarohaṇe śaṅkhoddhāre dhvanirnāma dhṛtiḥ piṇḍārake tathā,कपालमोचने शुद्धिर् माता कायावरोहणे शङ्खोद्धारे ध्वनिर्नाम धृतिः पिण्डारके तथा
Main,13.0,48,kālā tu candrabhāgāyām acchode śivakāriṇī veṇāyāmamṛtā nāma badaryāmurvaśī tathā,काला तु चन्द्रभागायाम् अच्छोदे शिवकारिणी वेणायाममृता नाम बदर्यामुर्वशी तथा
Main,13.0,49,oṣadhī cottarakurau kuśadvīpe kuśodakā manmathā hemakūṭe tu mukuṭe satyavādinī,ओषधी चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका मन्मथा हेमकूटे तु मुकुटे सत्यवादिनी
Main,13.0,50,aśvatthe vandanīyā tu nidhirvaiśravaṇālaye gāyatrī vedavadane pārvatī śivasaṃnidhau,अश्वत्थे वन्दनीया तु निधिर्वैश्रवणालये गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसंनिधौ
Main,13.0,51,devaloke tathendrāṇī brahmāsyeṣu sarasvatī sūryabimbe prabhā nāma mātṝṇāṃ vaiṣṇavī matā,देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्येषु सरस्वती सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता
Main,13.0,52,arundhatī satīnāṃ tu rāmāsu ca tilottamā citte brahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇām,अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा चित्ते ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम्
Main,13.0,53,etaduddeśataḥ proktaṃ nāmāṣṭaśatamuttamam aṣṭottaraṃ ca tīrthānāṃ śatametadudāhṛtam,एतदुद्देशतः प्रोक्तं नामाष्टशतमुत्तमम् अष्टोत्तरं च तीर्थानां शतमेतदुदाहृतम्
Main,13.0,54,yaḥ smarecchṛṇuyād vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate eṣu tīrtheṣu yaḥ kṛtvā snānaṃ paśyati māṃ naraḥ,यः स्मरेच्छृणुयाद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते एषु तीर्थेषु यः कृत्वा स्नानं पश्यति मां नरः
Main,13.0,55,sarvapāpavinirmuktaḥ kalpaṃ śivapure vaset yastu matparamaṃ kālaṃ karotyeteṣu mānavaḥ,सर्वपापविनिर्मुक्तः कल्पं शिवपुरे वसेत् यस्तु मत्परमं कालं करोत्येतेषु मानवः
Main,13.0,56,sa bhittvā brahmasadanaṃ padamabhyeti śāṃkaram nāmnāmaṣṭaśataṃ yastu śrāvayecchivasaṃnidhau,स भित्त्वा ब्रह्मसदनं पदमभ्येति शांकरम् नाम्नामष्टशतं यस्तु श्रावयेच्छिवसंनिधौ
Main,13.0,57,tṛtīyāyāmathāṣṭamyāṃ bahuputro bhavennaraḥ godāne śrāddhadāne vā ahany ahani vā budhaḥ,तृतीयायामथाष्टम्यां बहुपुत्रो भवेन्नरः गोदाने श्राद्धदाने वा अहन्य् अहनि वा बुधः
Main,13.0,58,devārcanavidhau vidvān paṭhan brahmādhigacchati evaṃ vadantī sā tatra dadāhātmānam ātmanā,देवार्चनविधौ विद्वान् पठन् ब्रह्माधिगच्छति एवं वदन्ती सा तत्र ददाहात्मानम् आत्मना
Main,13.0,59,svāyambhuvo 'pi kālena dakṣaḥ prācetaso 'bhavat pārvatī sābhavaddevī śivadehārdhadhāriṇī,स्वायम्भुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत् पार्वती साभवद्देवी शिवदेहार्धधारिणी
Main,13.0,60,menāgarbhasamutpannā bhuktamuktiphalapradā arundhatī japantyetat prāpa yogamanuttamam,मेनागर्भसमुत्पन्ना भुक्तमुक्तिफलप्रदा अरुन्धती जपन्त्येतत् प्राप योगमनुत्तमम्
Main,13.0,61,purūravāśca rājarṣiloke vyajeyatām agāt yayātiḥ putralābhaṃ ca dhanalābhaṃ ca bhārgavaḥ,पुरूरवाश्च राजर्षिलोके व्यजेयताम् अगात् ययातिः पुत्रलाभं च धनलाभं च भार्गवः
Main,13.0,62,tathānye devadaityāśca brāhmaṇāḥ kṣatriyāstathā vaiśyāḥ śūdrāśca bahavaḥ siddhimīyuryathepsitām,तथान्ये देवदैत्याश्च ब्राह्मणाः क्षत्रियास्तथा वैश्याः शूद्राश्च बहवः सिद्धिमीयुर्यथेप्सिताम्
Main,13.0,63,yatraitallikhitaṃ tiṣṭhet pūjyate devasaṃnidhau na tatra śoko daurgatyaṃ kadācidapi jāyate,यत्रैतल्लिखितं तिष्ठेत् पूज्यते देवसंनिधौ न तत्र शोको दौर्गत्यं कदाचिदपि जायते
Main,14.0,1,matsya-purāṇa 14 lokāḥ somapathā nāma yatra mārīcanandanāḥ vartante deva pitaro devā yānbhāvayantyalam,मत्स्य-पुराण १४ लोकाः सोमपथा नाम यत्र मारीचनन्दनाः वर्तन्ते देव पितरो देवा यान्भावयन्त्यलम्
Main,14.0,2,agniṣvāttā iti khyātā yajvāno yatra saṃsthitāḥ acchodā nāma teṣāṃ tu mānasī kanyakā nadī,अग्निष्वात्ता इति ख्याता यज्वानो यत्र संस्थिताः अच्छोदा नाम तेषां तु मानसी कन्यका नदी
Main,14.0,3,acchodaṃ nāma ca saraḥ pitṛbhirnirmitaṃ purā acchodā tu tapaścakre divyaṃ varṣasahasrakam,अच्छोदं नाम च सरः पितृभिर्निर्मितं पुरा अच्छोदा तु तपश्चक्रे दिव्यं वर्षसहस्रकम्
Main,14.0,4,ājagmuḥ pitarastuṣṭāḥ kila dātuṃ ca tāṃ varam divyarūpadharāḥ sarve divyamālyānulepanāḥ,आजग्मुः पितरस्तुष्टाः किल दातुं च तां वरम् दिव्यरूपधराः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः
Main,14.0,5,sarve yuvāno balinaḥ kusumāyudhasaṃnibhāḥ tanmadhye 'māvasuṃ nāma pitaraṃ vīkṣya sāṅganā,सर्वे युवानो बलिनः कुसुमायुधसंनिभाः तन्मध्ये ऽमावसुं नाम पितरं वीक्ष्य साङ्गना
Main,14.0,6,vavre varārthinī saṅgaṃ kusumāyudhapīḍitā yogādbhraṣṭā tu sā tena vyabhicāreṇa bhāminī,वव्रे वरार्थिनी सङ्गं कुसुमायुधपीडिता योगाद्भ्रष्टा तु सा तेन व्यभिचारेण भामिनी
Main,14.0,7,dharāṃ tu nāspṛśatpūrvaṃ papātātha bhuvastale tithāv amāvasur yasyām icchāṃ cakre na tāṃ prati,धरां तु नास्पृशत्पूर्वं पपाताथ भुवस्तले तिथाव् अमावसुर् यस्याम् इच्छां चक्रे न तां प्रति
Main,14.0,8,dhairyeṇa tasya sā lokair amāvāsyeti viśrutā pitṝṇāṃ vallabhā tasmāt tasyāmakṣayakārakam,धैर्येण तस्य सा लोकैर् अमावास्येति विश्रुता पितॄणां वल्लभा तस्मात् तस्यामक्षयकारकम्
Main,14.0,9,acchodādhomukhī dīnā lajjitā tapasaḥ kṣayāt sā pitṝn prārthayāmāsa pure cātmaprasiddhaye,अच्छोदाधोमुखी दीना लज्जिता तपसः क्षयात् सा पितॄन् प्रार्थयामास पुरे चात्मप्रसिद्धये
Main,14.0,10,vilapyamānā pitṛbhir idamuktā tapasvinī bhaviṣyamarthamālokya devakāryaṃ ca te tadā,विलप्यमाना पितृभिर् इदमुक्ता तपस्विनी भविष्यमर्थमालोक्य देवकार्यं च ते तदा
Main,14.0,11,idam ūcur mahābhāgāḥ prasādaśubhayā girā divi divyaśarīreṇa yat kiṃcit kriyate budhaiḥ,इदम् ऊचुर् महाभागाः प्रसादशुभया गिरा दिवि दिव्यशरीरेण यत् किंचित् क्रियते बुधैः
Main,14.0,12,tenaiva tatkarmaphalaṃ bhujyate varavarṇinī sadyaḥ phalanti karmāṇi devatve pretya mānuṣe,तेनैव तत्कर्मफलं भुज्यते वरवर्णिनी सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे
Main,14.0,13,tasmāttvaṃ putri tapasaḥ prāpsyase pretya tatphalam aṣṭāviṃśe bhavitrī tvaṃ dvāpare matsyayonijā,तस्मात्त्वं पुत्रि तपसः प्राप्स्यसे प्रेत्य तत्फलम् अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा
Main,14.0,14,vyatikramātpitṝṇāṃ tvaṃ kaṣṭaṃ kulamavāpsyasi tasmādrājño vasoḥ kanyā tvam avaśyaṃ bhaviṣyasi,व्यतिक्रमात्पितॄणां त्वं कष्टं कुलमवाप्स्यसि तस्माद्राज्ञो वसोः कन्या त्वम् अवश्यं भविष्यसि
Main,14.0,15,kanyā bhūtvā ca lokānsvān punarāpsyasi durlabhān parāśarasya vīryeṇa putramekamavāpsyasi,कन्या भूत्वा च लोकान्स्वान् पुनराप्स्यसि दुर्लभान् पराशरस्य वीर्येण पुत्रमेकमवाप्स्यसि
Main,14.0,16,dvīpe tu badarīprāye bādarāyaṇamacyutam sa vedamekaṃ bahudhā vibhajiṣyati te sutaḥ,द्वीपे तु बदरीप्राये बादरायणमच्युतम् स वेदमेकं बहुधा विभजिष्यति ते सुतः
Main,14.0,17,pauravasyātmajau dvau tu samudrāṃśasya śaṃtanoḥ vicitravīryastanayas tathā citrāṅgado nṛpaḥ,पौरवस्यात्मजौ द्वौ तु समुद्रांशस्य शंतनोः विचित्रवीर्यस्तनयस् तथा चित्राङ्गदो नृपः
Main,14.0,18,imāv utpādya tanayau kṣetrajāvasya dhīmataḥ prauṣṭhapadyaṣṭakārūpā pitṛloke bhaviṣyasi,इमाव् उत्पाद्य तनयौ क्षेत्रजावस्य धीमतः प्रौष्ठपद्यष्टकारूपा पितृलोके भविष्यसि
Main,14.0,19,nāmnā satyavatī loke pitṛloke tathāṣṭakā āyurārogyadā nityaṃ sarvakāmaphalapradā,नाम्ना सत्यवती लोके पितृलोके तथाष्टका आयुरारोग्यदा नित्यं सर्वकामफलप्रदा
Main,14.0,20,bhaviṣyasi pare kāle nadītvaṃ ca gamiṣyasi puṇyatoṣā saricchreṣṭhā loke hy acchodanāmikā,भविष्यसि परे काले नदीत्वं च गमिष्यसि पुण्यतोषा सरिच्छ्रेष्ठा लोके ह्य् अच्छोदनामिका
Main,14.0,21,ityuktvā sa gaṇasteṣāṃ tatraivāntaradhīyata sāpyavāpa ca tatsarvaṃ phalaṃ yaduditaṃ purā,इत्युक्त्वा स गणस्तेषां तत्रैवान्तरधीयत साप्यवाप च तत्सर्वं फलं यदुदितं पुरा
Main,15.0,1,matsya-purāṇa 15 vibhrājā nāma cānye tu divi santi suvarcasaḥ lokā barhiṣado yatra pitaraḥ santi suvratāḥ,मत्स्य-पुराण १५ विभ्राजा नाम चान्ये तु दिवि सन्ति सुवर्चसः लोका बर्हिषदो यत्र पितरः सन्ति सुव्रताः
Main,15.0,2,yatra barhiṇayuktāni vimānāni sahasraśaḥ saṃkalpyā barhiṣo yatra tiṣṭhanti phaladāyinaḥ,यत्र बर्हिणयुक्तानि विमानानि सहस्रशः संकल्प्या बर्हिषो यत्र तिष्ठन्ति फलदायिनः
Main,15.0,3,yatrābhyudayaśālāsu modante śrāddhadāyinaḥ yāṃś ca devāsuragaṇā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ,यत्राभ्युदयशालासु मोदन्ते श्राद्धदायिनः यांश् च देवासुरगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः
Main,15.0,4,yakṣarakṣogaṇāścaiva yajanti divi devatāḥ pulastyaputrāḥ śataśas tapoyogasamanvitāḥ,यक्षरक्षोगणाश्चैव यजन्ति दिवि देवताः पुलस्त्यपुत्राः शतशस् तपोयोगसमन्विताः
Main,15.0,5,mahātmāno mahābhāgā bhaktānāmabhayapradāḥ eteṣāṃ pīvarī kanyā mānasī divi viśrutā,महात्मानो महाभागा भक्तानामभयप्रदाः एतेषां पीवरी कन्या मानसी दिवि विश्रुता
Main,15.0,6,yoginī yogamātā ca tapaścakre sudāruṇam prasanno bhagavāṃstasyā varaṃ vavre tu sā hareḥ,योगिनी योगमाता च तपश्चक्रे सुदारुणम् प्रसन्नो भगवांस्तस्या वरं वव्रे तु सा हरेः
Main,15.0,7,yogavantaṃ surūpaṃ ca bhartāraṃ vijitendriyam dehi deva prasannastvaṃ patiṃ me vadatāṃ varam,योगवन्तं सुरूपं च भर्तारं विजितेन्द्रियम् देहि देव प्रसन्नस्त्वं पतिं मे वदतां वरम्
Main,15.0,8,uvāca devo bhavitā vyāsaputro yadā śukaḥ bhavitā tasya bhāryā tvaṃ yogācāryasya suvrate,उवाच देवो भविता व्यासपुत्रो यदा शुकः भविता तस्य भार्या त्वं योगाचार्यस्य सुव्रते
Main,15.0,9,bhaviṣyati ca te kanyā kṛtvī nāma ca yoginī pāñcālādhipaterdeyā mānuṣasya tvayā tadā,भविष्यति च ते कन्या कृत्वी नाम च योगिनी पाञ्चालाधिपतेर्देया मानुषस्य त्वया तदा
Main,15.0,10,jananī brahmadattasya yogasiddhā ca gauḥ smṛtā kṛṣṇo gauraḥ prabhuḥ śambhur bhaviṣyanti ca te sutāḥ,जननी ब्रह्मदत्तस्य योगसिद्धा च गौः स्मृता कृष्णो गौरः प्रभुः शम्भुर् भविष्यन्ति च ते सुताः
Main,15.0,11,mahātmāno mahābhāgā gamiṣyanti paraṃ padam tānutpādya punar yogāt savarā mokṣameṣyasi,महात्मानो महाभागा गमिष्यन्ति परं पदम् तानुत्पाद्य पुनर् योगात् सवरा मोक्षमेष्यसि
Main,15.0,12,sumūrtimantaḥ pitaro vasiṣṭhasya sutāḥ smṛtāḥ nāmnā tu mānasāḥ sarve sarve te dharmamūrtayaḥ,सुमूर्तिमन्तः पितरो वसिष्ठस्य सुताः स्मृताः नाम्ना तु मानसाः सर्वे सर्वे ते धर्ममूर्तयः
Main,15.0,13,jyotirbhāsiṣu lokeṣu ye vasanti divaḥ param virājamānāḥ krīḍanti yatra te śrāddhadāyinaḥ,ज्योतिर्भासिषु लोकेषु ये वसन्ति दिवः परम् विराजमानाः क्रीडन्ति यत्र ते श्राद्धदायिनः
Main,15.0,14,sarvakāmasamṛddheṣu vimāneṣvapi pādajāḥ kiṃ punaḥ śrāddhadā viprā bhaktimantaḥ kriyānvitāḥ,सर्वकामसमृद्धेषु विमानेष्वपि पादजाः किं पुनः श्राद्धदा विप्रा भक्तिमन्तः क्रियान्विताः
Main,15.0,15,gaur nāma kanyā yeṣāṃ tu mānasī divi rājate śukrasya dayitā patnī sādhyānāṃ kīrtivardhinī,गौर् नाम कन्या येषां तु मानसी दिवि राजते शुक्रस्य दयिता पत्नी साध्यानां कीर्तिवर्धिनी
Main,15.0,16,marīcigarbhā nāmnā tu lokā mārtaṇḍamaṇḍale pitaro yatra tiṣṭhanti haviṣmanto 'ṅgiraḥsutāḥ,मरीचिगर्भा नाम्ना तु लोका मार्तण्डमण्डले पितरो यत्र तिष्ठन्ति हविष्मन्तो ऽङ्गिरःसुताः
Main,15.0,17,tīrthaśrāddhapradā yānti ye ca kṣatriyasattamāḥ rājñāṃ tu pitaraste vai svargamokṣaphalapradāḥ,तीर्थश्राद्धप्रदा यान्ति ये च क्षत्रियसत्तमाः राज्ञां तु पितरस्ते वै स्वर्गमोक्षफलप्रदाः
Main,15.0,18,eteṣāṃ mānasī kanyā yaśodā lokaviśrutā patnī hy aṃśumataḥ śreṣṭhā snuṣā pañcajanasya ca,एतेषां मानसी कन्या यशोदा लोकविश्रुता पत्नी ह्य् अंशुमतः श्रेष्ठा स्नुषा पञ्चजनस्य च
Main,15.0,19,jananyatha dilīpasya bhagīrathapitāmahī lokāḥ kāmadughā nāma kāmabhogaphalapradāḥ,जनन्यथ दिलीपस्य भगीरथपितामही लोकाः कामदुघा नाम कामभोगफलप्रदाः
Main,15.0,20,susvadhā nāma pitaro yatra tiṣṭhanti suvratāḥ ājyapā nāma lokeṣu kardamasya prajāpateḥ,सुस्वधा नाम पितरो यत्र तिष्ठन्ति सुव्रताः आज्यपा नाम लोकेषु कर्दमस्य प्रजापतेः
Main,15.0,21,pulahāṅgajadāyādā vaiśyāstānbhāvayanti ca yatra śrāddhakṛtaḥ sarve paśyanti yugapadgatāḥ,पुलहाङ्गजदायादा वैश्यास्तान्भावयन्ति च यत्र श्राद्धकृतः सर्वे पश्यन्ति युगपद्गताः
Main,15.0,22,mātṛbhrātṛpitṛsvasṛsakhisambandhibāndhavān api janmāyutairdṛṣṭān anubhūtānsahasraśaḥ,मातृभ्रातृपितृस्वसृसखिसम्बन्धिबान्धवान् अपि जन्मायुतैर्दृष्टान् अनुभूतान्सहस्रशः
Main,15.0,23,eteṣāṃ mānasī kanyā virajā nāma viśrutā yā patnī nahuṣasyāsīd yayāterjananī tathā,एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता या पत्नी नहुषस्यासीद् ययातेर्जननी तथा
Main,15.0,24,ekāṣṭakābhavat paścād brahmaloke gatā satī traya ete gaṇāḥ proktāś caturthaṃ tu vadāmyataḥ,एकाष्टकाभवत् पश्चाद् ब्रह्मलोके गता सती त्रय एते गणाः प्रोक्ताश् चतुर्थं तु वदाम्यतः
Main,15.0,25,lokāstu mānasā nāma brahmāṇḍopari saṃsthitāḥ yeṣāṃ tu mānasī kanyā narmadā nāma viśrutā,लोकास्तु मानसा नाम ब्रह्माण्डोपरि संस्थिताः येषां तु मानसी कन्या नर्मदा नाम विश्रुता
Main,15.0,26,somapā nāma pitaro yatra tiṣṭhanti śāśvatāḥ dharmamūrtidharāḥ sarve parato brahmaṇaḥ smṛtāḥ,सोमपा नाम पितरो यत्र तिष्ठन्ति शाश्वताः धर्ममूर्तिधराः सर्वे परतो ब्रह्मणः स्मृताः
Main,15.0,27,utpannāḥ svadhayā te tu brahmatvaṃ prāpya yoginaḥ kṛtvā sṛṣṭyādikaṃ sarvaṃ mānase sāmprataṃ sthitāḥ,उत्पन्नाः स्वधया ते तु ब्रह्मत्वं प्राप्य योगिनः कृत्वा सृष्ट्यादिकं सर्वं मानसे साम्प्रतं स्थिताः
Main,15.0,28,narmadā nāma teṣāṃ tu kanyā toyavahā sarit bhūtāni yā pāvayati dakṣiṇāpathagāminī,नर्मदा नाम तेषां तु कन्या तोयवहा सरित् भूतानि या पावयति दक्षिणापथगामिनी
Main,15.0,29,tebhyaḥ sarve tu manavaḥ prajāḥ sargeṣu nirmitāḥ jñātvā śrāddhāni kurvanti dharmābhāve 'pi sarvadā,तेभ्यः सर्वे तु मनवः प्रजाः सर्गेषु निर्मिताः ज्ञात्वा श्राद्धानि कुर्वन्ति धर्माभावे ऽपि सर्वदा
Main,15.0,30,tebhya eva punaḥ prāptuṃ prasādādyogasaṃtatim pitṝṇāmādisarge tu śrāddhameva vinirmitam,तेभ्य एव पुनः प्राप्तुं प्रसादाद्योगसंततिम् पितॄणामादिसर्गे तु श्राद्धमेव विनिर्मितम्
Main,15.0,31,sarveṣāṃ rājataṃ pātram athavā rajatānvitam dattaṃ svadhā purodhāya pitṝn prīṇāti sarvadā,सर्वेषां राजतं पात्रम् अथवा रजतान्वितम् दत्तं स्वधा पुरोधाय पितॄन् प्रीणाति सर्वदा
Main,15.0,32,agnīṣomayamānāṃ tu kāryamāpyāyanaṃ budhaḥ agnyabhāve 'pi viprasya prāṇāv api jale 'thavā,अग्नीषोमयमानां तु कार्यमाप्यायनं बुधः अग्न्यभावे ऽपि विप्रस्य प्राणाव् अपि जले ऽथवा
Main,15.0,33,ajākarṇe 'śvakarṇe vā goṣṭhe vā salilāntike pitṝṇām ambaraṃ sthānaṃ dakṣiṇā dikpraśasyate,अजाकर्णे ऽश्वकर्णे वा गोष्ठे वा सलिलान्तिके पितॄणाम् अम्बरं स्थानं दक्षिणा दिक्प्रशस्यते
Main,15.0,34,prācīnāvītamudakaṃ tilāḥ savyāṅgameva ca darbhā māṃsaṃ ca pāṭhīnaṃ gokṣīraṃ madhurā rasāḥ,प्राचीनावीतमुदकं तिलाः सव्याङ्गमेव च दर्भा मांसं च पाठीनं गोक्षीरं मधुरा रसाः
Main,15.0,35,khaḍgalohāmiṣamadhukuśaśyāmākaśālayaḥ yavanīvāramudgekṣuśuklapuṣpaghṛtāni ca,खड्गलोहामिषमधुकुशश्यामाकशालयः यवनीवारमुद्गेक्षुशुक्लपुष्पघृतानि च
Main,15.0,36,vallabhāni praśastāni pitṝṇāmiha sarvadā dveṣyāṇi sampravakṣyāmi śrāddhe varjyāni yāni tu,वल्लभानि प्रशस्तानि पितॄणामिह सर्वदा द्वेष्याणि सम्प्रवक्ष्यामि श्राद्धे वर्ज्यानि यानि तु
Main,15.0,37,masūraśaṇaniṣpāvarājamāṣakusumbhikāḥ padmabilvārkadhattūrapāribhadrāṭarūṣakāḥ,मसूरशणनिष्पावराजमाषकुसुम्भिकाः पद्मबिल्वार्कधत्तूरपारिभद्राटरूषकाः
Main,15.0,38,na deyāḥ pitṛkāryeṣu payaścājāvikaṃ tathā kodravodāracaṇakāḥ kapitthaṃ madhukātasī,न देयाः पितृकार्येषु पयश्चाजाविकं तथा कोद्रवोदारचणकाः कपित्थं मधुकातसी
Main,15.0,39,etānyapi na deyāni pitṛbhyaḥ priyamicchatā pitṝn prīṇāti yo bhaktyā te punaḥ prīṇayanti tam,एतान्यपि न देयानि पितृभ्यः प्रियमिच्छता पितॄन् प्रीणाति यो भक्त्या ते पुनः प्रीणयन्ति तम्
Main,15.0,40,yacchanti pitaraḥ puṣṭiṃ svargārogyaṃ prajāphalam devakāryādapi punaḥ pitṛkāryaṃ viśiṣyate,यच्छन्ति पितरः पुष्टिं स्वर्गारोग्यं प्रजाफलम् देवकार्यादपि पुनः पितृकार्यं विशिष्यते
Main,15.0,41,devatānāṃ ca pitaraḥ pūrvamāpyāyanaṃ smṛtam śīghraprasādāstvakrodhā niḥśastrāḥ sthirasauhṛdāḥ,देवतानां च पितरः पूर्वमाप्यायनं स्मृतम् शीघ्रप्रसादास्त्वक्रोधा निःशस्त्राः स्थिरसौहृदाः
Main,15.0,42,śāntātmānaḥ śaucaparāḥ satataṃ priyavādinaḥ bhaktānuraktāḥ sukhadāḥ pitaraḥ pūrvadevatāḥ,शान्तात्मानः शौचपराः सततं प्रियवादिनः भक्तानुरक्ताः सुखदाः पितरः पूर्वदेवताः
Main,15.0,43,haviṣmatāmādhipatye śrāddhadevaḥ smṛto raviḥ etadvaḥ sarvamākhyātaṃ pitṛvaṃśānukīrtanam puṇyaṃ pavitram āyuṣyaṃ kīrtanīyaṃ sadā nṛbhiḥ,हविष्मतामाधिपत्ये श्राद्धदेवः स्मृतो रविः एतद्वः सर्वमाख्यातं पितृवंशानुकीर्तनम् पुण्यं पवित्रम् आयुष्यं कीर्तनीयं सदा नृभिः
Main,16.0,1,matsya-purāṇa 16 śrutvaitat sarvam akhilaṃ manuḥ papraccha keśavam śrāddhakālaṃ ca vividhaṃ śrāddhabhedaṃ tathaiva ca,मत्स्य-पुराण १६ श्रुत्वैतत् सर्वम् अखिलं मनुः पप्रच्छ केशवम् श्राद्धकालं च विविधं श्राद्धभेदं तथैव च
Main,16.0,2,śrāddheṣu bhojanīyā ye ye ca varjyā dvijātayaḥ kasminvāsarabhāge vā pitṛbhyaḥ śrāddhamācaret,श्राद्धेषु भोजनीया ये ये च वर्ज्या द्विजातयः कस्मिन्वासरभागे वा पितृभ्यः श्राद्धमाचरेत्
Main,16.0,3,kasmindattaṃ kathaṃ yāti śrāddhaṃ tu madhusūdana vidhinā kena kartavyaṃ kathaṃ prīṇāti tatpitṝn,कस्मिन्दत्तं कथं याति श्राद्धं तु मधुसूदन विधिना केन कर्तव्यं कथं प्रीणाति तत्पितॄन्
Main,16.0,4,kuryādaharahaḥ śrāddham annādyenodakena vā payomūlaphalair vāpi pitṛbhyaḥ prītimāvahan,कुर्यादहरहः श्राद्धम् अन्नाद्येनोदकेन वा पयोमूलफलैर् वापि पितृभ्यः प्रीतिमावहन्
Main,16.0,5,nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ trividhaṃ śrāddhamucyate nityaṃ tāvatpravakṣyāmi arghyāvāhanavarjitam,नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं श्राद्धमुच्यते नित्यं तावत्प्रवक्ष्यामि अर्घ्यावाहनवर्जितम्
Main,16.0,6,adaivaṃ tadvijānīyāt pārvaṇaṃ parvasu smṛtam pārvaṇaṃ trividhaṃ proktaṃ śṛṇu tāvanmahīpate,अदैवं तद्विजानीयात् पार्वणं पर्वसु स्मृतम् पार्वणं त्रिविधं प्रोक्तं शृणु तावन्महीपते
Main,16.0,7,pārvaṇe ye niyojyāstu tāñśṛṇuṣva narādhipa pañcāgniḥ snātakaścaiva trisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit,पार्वणे ये नियोज्यास्तु ताञ्शृणुष्व नराधिप पञ्चाग्निः स्नातकश्चैव त्रिसुपर्णः षडङ्गवित्
Main,16.0,8,śrotriyaḥ śrotriyasuto vidhivākyaviśāradaḥ sarvajño vedavinmantrī jñātavaṃśaḥ kulānvitaḥ,श्रोत्रियः श्रोत्रियसुतो विधिवाक्यविशारदः सर्वज्ञो वेदविन्मन्त्री ज्ञातवंशः कुलान्वितः
Main,16.0,9,purāṇavettā dharmajñaḥ svādhyāyajapatatparaḥ śivabhaktaḥ pitṛparaḥ sūryabhakto 'tha vaiṣṇavaḥ,पुराणवेत्ता धर्मज्ञः स्वाध्यायजपतत्परः शिवभक्तः पितृपरः सूर्यभक्तो ऽथ वैष्णवः
Main,16.0,10,brahmaṇyo yogavicchānto vijitātmā ca śīlavān bhojayeccāpi dauhitraṃ yatnataḥ svasuhṛdgurūn,ब्रह्मण्यो योगविच्छान्तो विजितात्मा च शीलवान् भोजयेच्चापि दौहित्रं यत्नतः स्वसुहृद्गुरून्
Main,16.0,11,viṭpītaṃ mātulaṃ bandhum ṛtvigācāryasomapān yaśca vyākurute vākyaṃ yaśca mīmāṃsate 'dhvaram,विट्पीतं मातुलं बन्धुम् ऋत्विगाचार्यसोमपान् यश्च व्याकुरुते वाक्यं यश्च मीमांसते ऽध्वरम्
Main,16.0,12,sāmasvaravidhijñaśca paṅktipāvanapāvanaḥ sāmago brahmacārī ca vedayukto 'tha brahmavit,सामस्वरविधिज्ञश्च पङ्क्तिपावनपावनः सामगो ब्रह्मचारी च वेदयुक्तो ऽथ ब्रह्मवित्
Main,16.0,13,yatraite bhuñjate śrāddhe tadeva paramārthavat ete bhojyāḥ prayatnena varjanīyānnibodha me,यत्रैते भुञ्जते श्राद्धे तदेव परमार्थवत् एते भोज्याः प्रयत्नेन वर्जनीयान्निबोध मे
Main,16.0,14,patito 'bhiśastaḥ klībaḥ piśunavyaṅgarogiṇaḥ kunakhī śyāvadantaśca kuṇḍagolāśvapālakāḥ,पतितो ऽभिशस्तः क्लीबः पिशुनव्यङ्गरोगिणः कुनखी श्यावदन्तश्च कुण्डगोलाश्वपालकाः
Main,16.0,15,parivittirniyuktātmā pramattonmattadāruṇāḥ baiḍālī bakavṛttiśca dambhī devalakādayaḥ,परिवित्तिर्नियुक्तात्मा प्रमत्तोन्मत्तदारुणाः बैडाली बकवृत्तिश्च दम्भी देवलकादयः
Main,16.0,16,kṛtaghnānnāstikāṃs tadvan mlecchadeśanivāsinaḥ triśaṅkur barbaradrāvavītadraviḍakoṅkaṇān,कृतघ्नान्नास्तिकांस् तद्वन् म्लेच्छदेशनिवासिनः त्रिशङ्कुर् बर्बरद्राववीतद्रविडकोङ्कणान्
Main,16.0,17,varjayelliṅginaḥ sarvāñ śrāddhakāle viśeṣataḥ pūrvedyuraparedyurvā vinītātmā nimantrayet,वर्जयेल्लिङ्गिनः सर्वाञ् श्राद्धकाले विशेषतः पूर्वेद्युरपरेद्युर्वा विनीतात्मा निमन्त्रयेत्
Main,16.0,18,nimantritānhi pitara upatiṣṭhanti tāndvijān vāyubhūtā nu gacchanti tathāsīnānupāsate,निमन्त्रितान्हि पितर उपतिष्ठन्ति तान्द्विजान् वायुभूता नु गच्छन्ति तथासीनानुपासते
Main,16.0,19,dakṣiṇaṃ jānumālabhya tvaṃ mayā tu nimantritaḥ evaṃ nimantrya niyamaṃ śrāvayetpitṛbāndhavān,दक्षिणं जानुमालभ्य त्वं मया तु निमन्त्रितः एवं निमन्त्र्य नियमं श्रावयेत्पितृबान्धवान्
Main,16.0,20,akrodhanaiḥ śaucaparaiḥ satataṃ brahmacāribhiḥ bhavitavyaṃ bhavadbhiśca mayā ca śrāddhakāriṇā,अक्रोधनैः शौचपरैः सततं ब्रह्मचारिभिः भवितव्यं भवद्भिश्च मया च श्राद्धकारिणा
Main,16.0,21,pitṛyajñaṃ vinirvartya tarpaṇākhyaṃ tu yo 'gnimān piṇḍānvāhāryakaṃ kuryāc chrāddhamindukṣaye sadā,पितृयज्ञं विनिर्वर्त्य तर्पणाख्यं तु यो ऽग्निमान् पिण्डान्वाहार्यकं कुर्याच् छ्राद्धमिन्दुक्षये सदा
Main,16.0,22,gomayenopalipte tu dakṣiṇapravaṇe sthale śrāddhaṃ samācaredbhaktyā goṣṭhe vā jalasaṃnidhau,गोमयेनोपलिप्ते तु दक्षिणप्रवणे स्थले श्राद्धं समाचरेद्भक्त्या गोष्ठे वा जलसंनिधौ
Main,16.0,23,agnimānnirvapetpitryaṃ caruṃ ca samamuṣṭibhiḥ pitṛbhyo nirvapāmīti sarvaṃ dakṣiṇato nyaset,अग्निमान्निर्वपेत्पित्र्यं चरुं च सममुष्टिभिः पितृभ्यो निर्वपामीति सर्वं दक्षिणतो न्यसेत्
Main,16.0,24,abhighāryaṃ tataḥ kuryān nirvāpatrayamagrataḥ te 'pi tasyāyatāḥ kāryāś caturaṅgulavistṛtāḥ,अभिघार्यं ततः कुर्यान् निर्वापत्रयमग्रतः ते ऽपि तस्यायताः कार्याश् चतुरङ्गुलविस्तृताः
Main,16.0,25,darvītrayaṃ tu kurvīta khādiraṃ rajatānvitam ratnimātraṃ pariślakṣṇaṃ hastākārāgramuttamam,दर्वीत्रयं तु कुर्वीत खादिरं रजतान्वितम् रत्निमात्रं परिश्लक्ष्णं हस्ताकाराग्रमुत्तमम्
Main,16.0,26,udapātraṃ ca kāṃsyaṃ ca mekṣaṇaṃ ca samitkuśān tilāḥ pātrāṇi sadvāso gandhadhūpānulepanam,उदपात्रं च कांस्यं च मेक्षणं च समित्कुशान् तिलाः पात्राणि सद्वासो गन्धधूपानुलेपनम्
Main,16.0,27,āharedapasavyaṃ tu sarvaṃ dakṣiṇataḥ śanaiḥ evamāsādya tatsarvaṃ bhavanasyāgrato bhuvi,आहरेदपसव्यं तु सर्वं दक्षिणतः शनैः एवमासाद्य तत्सर्वं भवनस्याग्रतो भुवि
Main,16.0,28,gomayenopaliptāyāṃ gomūtreṇa tu maṇḍalam akṣatābhiḥ sapuṣpābhis tadabhyarcyāpasavyavat,गोमयेनोपलिप्तायां गोमूत्रेण तु मण्डलम् अक्षताभिः सपुष्पाभिस् तदभ्यर्च्यापसव्यवत्
Main,16.0,29,viprāṇāṃ kṣālayet pādāv abhinandya punaḥ punaḥ āsaneṣūpakḷpteṣu darbhavatsu vidhānavat,विप्राणां क्षालयेत् पादाव् अभिनन्द्य पुनः पुनः आसनेषूपकॢप्तेषु दर्भवत्सु विधानवत्
Main,16.0,30,upaspṛṣṭodakānviprān upaveśyānumantrayet dvau daive pitṛkṛtye trīn ekaikamubhayatra ca,उपस्पृष्टोदकान्विप्रान् उपवेश्यानुमन्त्रयेत् द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीन् एकैकमुभयत्र च
Main,16.0,31,bhojayedīśvaro 'pīha na kuryādvistaraṃ budhaḥ daivapūrvaṃ niyojyātha viprānarghyādinā budhaḥ,भोजयेदीश्वरो ऽपीह न कुर्याद्विस्तरं बुधः दैवपूर्वं नियोज्याथ विप्रानर्घ्यादिना बुधः
Main,16.0,32,agnau kuryādanujñāto viprair vipro yathāvidhi svagṛhyoktavidhānena kāṃsye kṛtvā caruṃ tataḥ,अग्नौ कुर्यादनुज्ञातो विप्रैर् विप्रो यथाविधि स्वगृह्योक्तविधानेन कांस्ये कृत्वा चरुं ततः
Main,16.0,33,agnīṣomayamābhyāṃ tu kuryādāpyāyanaṃ budhaḥ dakṣiṇāgnau pratīte vā ya ekāgnirdvijottamaḥ,अग्नीषोमयमाभ्यां तु कुर्यादाप्यायनं बुधः दक्षिणाग्नौ प्रतीते वा य एकाग्निर्द्विजोत्तमः
Main,16.0,34,yajñopavītī nirvartya tataḥ paryukṣaṇādikam prācīnāvītinā kāryam ataḥ sarvaṃ vijānatā,यज्ञोपवीती निर्वर्त्य ततः पर्युक्षणादिकम् प्राचीनावीतिना कार्यम् अतः सर्वं विजानता
Main,16.0,35,ṣaṭ ca tasmāddhaviḥśeṣāt piṇḍānkṛtvā tatodakam dadyādudakapātrais tu satilaṃ savyapāṇinā,षट् च तस्माद्धविःशेषात् पिण्डान्कृत्वा ततोदकम् दद्यादुदकपात्रैस् तु सतिलं सव्यपाणिना
Main,16.0,36,jānv ācya savyaṃ yatnena darbhayukto vimatsaraḥ vidhāya lekhā yatnena nirvāpeṣvavanejanam,जान्व् आच्य सव्यं यत्नेन दर्भयुक्तो विमत्सरः विधाय लेखा यत्नेन निर्वापेष्ववनेजनम्
Main,16.0,37,dakṣiṇābhimukhaḥ kuryāt kare darvīṃ nidhāya vai nidhāya piṇḍam ekaikaṃ sarvadarbheṣvanukramāt,दक्षिणाभिमुखः कुर्यात् करे दर्वीं निधाय वै निधाय पिण्डम् एकैकं सर्वदर्भेष्वनुक्रमात्
Main,16.0,38,ninayedatha darbheṣu nāmagotrānukīrtanaiḥ teṣu darbheṣu taṃ hastaṃ vimṛjyāllepabhāginām,निनयेदथ दर्भेषु नामगोत्रानुकीर्तनैः तेषु दर्भेषु तं हस्तं विमृज्याल्लेपभागिनाम्
Main,16.0,39,tathaiva ca tataḥ kuryāt punaḥ pratyavanejanam ṣaḍapyṛtūnnamaskṛtya gandhadhūpārhaṇādibhiḥ,तथैव च ततः कुर्यात् पुनः प्रत्यवनेजनम् षडप्यृतून्नमस्कृत्य गन्धधूपार्हणादिभिः
Main,16.0,40,evamāvāhya tatsarvaṃ vedamantrairyathoditaiḥ ekāgnereka eva syān nirvāpo darvikā tathā,एवमावाह्य तत्सर्वं वेदमन्त्रैर्यथोदितैः एकाग्नेरेक एव स्यान् निर्वापो दर्विका तथा
Main,16.0,41,tataḥ kṛtvāntare dadyāt patnībhyo 'nnaṃ kuśeṣu saḥ tadvatpiṇḍādike kuryād āvāhanavisarjanam,ततः कृत्वान्तरे दद्यात् पत्नीभ्यो ऽन्नं कुशेषु सः तद्वत्पिण्डादिके कुर्याद् आवाहनविसर्जनम्
Main,16.0,42,tato gṛhītvā piṇḍebhyo mātrāḥ sarvāḥ krameṇa tu tāneva viprānprathamaṃ prāśayedyatnato naraḥ,ततो गृहीत्वा पिण्डेभ्यो मात्राः सर्वाः क्रमेण तु तानेव विप्रान्प्रथमं प्राशयेद्यत्नतो नरः
Main,16.0,43,yasmādannāddhṛtā mātrā bhakṣayanti dvijātayaḥ anvāhāryakam ityuktaṃ tasmāttaccandrasaṃkṣaye,यस्मादन्नाद्धृता मात्रा भक्षयन्ति द्विजातयः अन्वाहार्यकम् इत्युक्तं तस्मात्तच्चन्द्रसंक्षये
Main,16.0,44,pūrvaṃ dattvā tu taddhaste sapavitraṃ tilodakam tatpiṇḍāgraṃ prayaccheta svadhaiṣāmastviti bruvan,पूर्वं दत्त्वा तु तद्धस्ते सपवित्रं तिलोदकम् तत्पिण्डाग्रं प्रयच्छेत स्वधैषामस्त्विति ब्रुवन्
Main,16.0,45,varṇayanbhojayedannaṃ miṣṭaṃ pūtaṃ ca sarvadā varjayetkrodhaparatāṃ smarannārāyaṇaṃ harim,वर्णयन्भोजयेदन्नं मिष्टं पूतं च सर्वदा वर्जयेत्क्रोधपरतां स्मरन्नारायणं हरिम्
Main,16.0,46,tṛptāñjñātvā tataḥ kuryād vikiransārvavarṇikam sodakaṃ cānnamuddhṛtya salilaṃ prakṣipedbhuvi,तृप्ताञ्ज्ञात्वा ततः कुर्याद् विकिरन्सार्ववर्णिकम् सोदकं चान्नमुद्धृत्य सलिलं प्रक्षिपेद्भुवि
Main,16.0,47,ācānteṣu punardadyāj jalapuṣpākṣatodakam svastivācanakaṃ sarvaṃ piṇḍopari samāharet,आचान्तेषु पुनर्दद्याज् जलपुष्पाक्षतोदकम् स्वस्तिवाचनकं सर्वं पिण्डोपरि समाहरेत्
Main,16.0,48,devādyantaṃ prakurvīta śrāddhanāśo 'nyathā bhavet visṛjya brāhmaṇāṃstadvat teṣāṃ kṛtvā pradakṣiṇam,देवाद्यन्तं प्रकुर्वीत श्राद्धनाशो ऽन्यथा भवेत् विसृज्य ब्राह्मणांस्तद्वत् तेषां कृत्वा प्रदक्षिणम्
Main,16.0,49,dakṣiṇāṃ diśamākāṅkṣan pitṝn yāceta mānavaḥ dātāro no 'bhivardhantāṃ vedāḥ saṃtatireva ca,दक्षिणां दिशमाकाङ्क्षन् पितॄन् याचेत मानवः दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः संततिरेव च
Main,16.0,50,śraddhā ca no mā vyagamad bahu deyaṃ ca no 'stviti annaṃ ca no bahu bhaved atithīṃśca labhemahi,श्रद्धा च नो मा व्यगमद् बहु देयं च नो ऽस्त्विति अन्नं च नो बहु भवेद् अतिथींश्च लभेमहि
Main,16.0,51,yācitāraśca naḥ santu mā ca yāciṣma kaṃcana etadastviti tatproktam anvāhāryaṃ tu pārvaṇam,याचितारश्च नः सन्तु मा च याचिष्म कंचन एतदस्त्विति तत्प्रोक्तम् अन्वाहार्यं तु पार्वणम्
Main,16.0,52,yathendusaṃkṣaye tadvad anyatrāpi nigadyate piṇḍāṃstu gojaviprebhyo dadyādagnau jale 'pi vā,यथेन्दुसंक्षये तद्वद् अन्यत्रापि निगद्यते पिण्डांस्तु गोजविप्रेभ्यो दद्यादग्नौ जले ऽपि वा
Main,16.0,53,viprāgrato vā vikired vayobhir abhivāśayet patnī tu madhyamaṃ piṇḍaṃ prāśayed vinayānvitā,विप्राग्रतो वा विकिरेद् वयोभिर् अभिवाशयेत् पत्नी तु मध्यमं पिण्डं प्राशयेद् विनयान्विता
Main,16.0,54,ādhatta pitaro garbham atra saṃtānavardhanam tāvaduccheṣaṇaṃ tiṣṭhed yāvadviprā visarjitāḥ,आधत्त पितरो गर्भम् अत्र संतानवर्धनम् तावदुच्छेषणं तिष्ठेद् यावद्विप्रा विसर्जिताः
Main,16.0,55,vaiśvadevaṃ tataḥ kuryān nivṛtte pitṛkarmaṇi iṣṭaiḥ saha tataḥ śānto bhuñjīta pitṛsevitam,वैश्वदेवं ततः कुर्यान् निवृत्ते पितृकर्मणि इष्टैः सह ततः शान्तो भुञ्जीत पितृसेवितम्
Main,16.0,56,punar bhojanamadhvānaṃ yānamāyāsamaithunam śrāddhakṛcchrāddhabhukcaiva sarvametadvivarjayet,पुनर् भोजनमध्वानं यानमायासमैथुनम् श्राद्धकृच्छ्राद्धभुक्चैव सर्वमेतद्विवर्जयेत्
Main,16.0,57,svādhyāyakalahaṃ caiva divāsvapnaṃ ca sarvadā anena vidhinā śrāddhaṃ nirudvāsyeha nirvapet,स्वाध्यायकलहं चैव दिवास्वप्नं च सर्वदा अनेन विधिना श्राद्धं निरुद्वास्येह निर्वपेत्
Main,16.0,58,kanyākumbhavṛṣasthe 'rke kṛṣṇapakṣeṣu sarvadā yatra yatra pradātavyaṃ sapiṇḍīkaraṇāt param tatrānena vidhānena deyam agnimatā sadā,कन्याकुम्भवृषस्थे ऽर्के कृष्णपक्षेषु सर्वदा यत्र यत्र प्रदातव्यं सपिण्डीकरणात् परम् तत्रानेन विधानेन देयम् अग्निमता सदा
Main,17.0,1,matsya-purāṇa 17 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi viṣṇunā yadudīritam śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma bhuktimuktiphalapradam,मत्स्य-पुराण १७ अतः परं प्रवक्ष्यामि विष्णुना यदुदीरितम् श्राद्धं साधारणं नाम भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
Main,17.0,2,ayane viṣuve yugme sāmānye cārkasaṃkrame amāvāsyāṣṭakākṛṣṇapakṣe pañcadaśīṣu ca,अयने विषुवे युग्मे सामान्ये चार्कसंक्रमे अमावास्याष्टकाकृष्णपक्षे पञ्चदशीषु च
Main,17.0,3,ārdrāmaghārohiṇīṣu dravyabrāhmaṇasaṃgame gajacchāyāvyatīpāte viṣṭivaidhṛtivāsare,आर्द्रामघारोहिणीषु द्रव्यब्राह्मणसंगमे गजच्छायाव्यतीपाते विष्टिवैधृतिवासरे
Main,17.0,4,vaiśākhasya tṛtīyāyāṃ navamī kārttikasya ca pañcadaśī ca māghasya nabhasye ca trayodaśī,वैशाखस्य तृतीयायां नवमी कार्त्तिकस्य च पञ्चदशी च माघस्य नभस्ये च त्रयोदशी
Main,17.0,5,yugādayaḥ smṛtā hy etā dattasyākṣayyakārikāḥ tathā manvantarādau ca deyaṃ śrāddhaṃ vijānatā,युगादयः स्मृता ह्य् एता दत्तस्याक्षय्यकारिकाः तथा मन्वन्तरादौ च देयं श्राद्धं विजानता
Main,17.0,6,aśvayukchuklanavamī dvādaśī kārttike tathā tṛtīyā caitramāsasya tathā bhādrapadasya ca,अश्वयुक्छुक्लनवमी द्वादशी कार्त्तिके तथा तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च
Main,17.0,7,phālgunasya hy amāvāsyā pauṣasyaikādaśī tathā āṣāḍhasyāpi daśamī māghamāsasya saptamī,फाल्गुनस्य ह्य् अमावास्या पौषस्यैकादशी तथा आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी
Main,17.0,8,śrāvaṇasyāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhī ca pūrṇimā kārttikī phālgunī caitrī jyeṣṭhapañcadaśī sitā manvantarādayaś caitā dattasyākṣayyakārikāḥ,श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा कार्त्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्येष्ठपञ्चदशी सिता मन्वन्तरादयश् चैता दत्तस्याक्षय्यकारिकाः
Main,17.0,9,yasyāṃ manvantarasyādau rathamāste divākaraḥ māghamāsasya saptamyāṃ sā tu syādrathasaptamī,यस्यां मन्वन्तरस्यादौ रथमास्ते दिवाकरः माघमासस्य सप्तम्यां सा तु स्याद्रथसप्तमी
Main,17.0,10,pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ dadyātpitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāḥ sahasraṃ rahasyametatpitaro vadanti,पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यमेतत्पितरो वदन्ति
Main,17.0,11,vaiśākhyāmuparāgeṣu tathotsavamahālaye tīrthāyatanagoṣṭheṣu dīpodyānagṛheṣu ca,वैशाख्यामुपरागेषु तथोत्सवमहालये तीर्थायतनगोष्ठेषु दीपोद्यानगृहेषु च
Main,17.0,12,vivikteṣūpalipteṣu śrāddhaṃ deyaṃ vijānatā viprānpūrve pare cāhni vinītātmā nimantrayet,विविक्तेषूपलिप्तेषु श्राद्धं देयं विजानता विप्रान्पूर्वे परे चाह्नि विनीतात्मा निमन्त्रयेत्
Main,17.0,13,śīlavṛttaguṇopetān vayorūpasamanvitān dvau daive trīṃstathā pitrya ekaikamubhayatra vā,शीलवृत्तगुणोपेतान् वयोरूपसमन्वितान् द्वौ दैवे त्रींस्तथा पित्र्य एकैकमुभयत्र वा
Main,17.0,14,bhojayetsusamṛddho 'pi na prasajjate vistare viśvāndevānyavaiḥ puṣpair abhyarcyāsanapūrvakam,भोजयेत्सुसमृद्धो ऽपि न प्रसज्जते विस्तरे विश्वान्देवान्यवैः पुष्पैर् अभ्यर्च्यासनपूर्वकम्
Main,17.0,15,pūrayetpātrayugmaṃ tu sthāpya darbhapavitrakam śaṃ no devīty apaḥ kuryād yavo 'sīti yavānapi,पूरयेत्पात्रयुग्मं तु स्थाप्य दर्भपवित्रकम् शं नो देवीत्य् अपः कुर्याद् यवो ऽसीति यवानपि
Main,17.0,16,gandhapuṣpaiśca saṃpūjya vaiśvadevaṃ prati nyaset viśve devāsa ityābhyām āvāhya vikiredyavān,गन्धपुष्पैश्च संपूज्य वैश्वदेवं प्रति न्यसेत् विश्वे देवास इत्याभ्याम् आवाह्य विकिरेद्यवान्
Main,17.0,17,gandhapuṣpair alaṃkṛtya yā divyetyarghyamutsṛjet abhyarcya tābhyāmutsṛṣṭaṃ pitṛkāryaṃ samārabhet,गन्धपुष्पैर् अलंकृत्य या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृजेत् अभ्यर्च्य ताभ्यामुत्सृष्टं पितृकार्यं समारभेत्
Main,17.0,18,darbhāsanaṃ tu dattvādau trīṇi pātrāṇi pūrayet khapavitrāṇi kṛtvādau śaṃ no devīty apaḥ kṣipet,दर्भासनं तु दत्त्वादौ त्रीणि पात्राणि पूरयेत् खपवित्राणि कृत्वादौ शं नो देवीत्य् अपः क्षिपेत्
Main,17.0,19,tilo 'sīti tilānkuryād gandhapuṣpādikaṃ punaḥ pātraṃ vanaspatimayaṃ tathā parṇamayaṃ punaḥ,तिलो ऽसीति तिलान्कुर्याद् गन्धपुष्पादिकं पुनः पात्रं वनस्पतिमयं तथा पर्णमयं पुनः
Main,17.0,20,jalajaṃ vātha kurvīta tathā sāgarasambhavam sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi pitṝṇāṃ pātramucyate,जलजं वाथ कुर्वीत तथा सागरसम्भवम् सौवर्णं राजतं वापि पितॄणां पात्रमुच्यते
Main,17.0,21,rajatasya kathā vāpi darśanaṃ dānameva vā rājatair bhājanaireṣām athavā rajatānvitaiḥ,रजतस्य कथा वापि दर्शनं दानमेव वा राजतैर् भाजनैरेषाम् अथवा रजतान्वितैः
Main,17.0,22,vāryapi śraddhayā dattam akṣayāyopakalpate tathārghyapiṇḍabhojyādau pitṝṇāṃ rājataṃ matam,वार्यपि श्रद्धया दत्तम् अक्षयायोपकल्पते तथार्घ्यपिण्डभोज्यादौ पितॄणां राजतं मतम्
Main,17.0,23,śivanetrodbhavaṃ yasmāt tasmāttatpitṛvallabham amaṅgalaṃ tadyatnena devakāryeṣu varjayet,शिवनेत्रोद्भवं यस्मात् तस्मात्तत्पितृवल्लभम् अमङ्गलं तद्यत्नेन देवकार्येषु वर्जयेत्
Main,17.0,24,evaṃ pātrāṇi saṃkalpya yathālābhaṃ vimatsaraḥ yā divyeti piturnāma gotrairdarbhakaro nyaset,एवं पात्राणि संकल्प्य यथालाभं विमत्सरः या दिव्येति पितुर्नाम गोत्रैर्दर्भकरो न्यसेत्
Main,17.0,25,pitṝn āvāhayiṣyāmi kurvityuktastu taiḥ punaḥ uśantastvā tathāyantu ṛgbhyām āvāhayetpitṝn,पितॄन् आवाहयिष्यामि कुर्वित्युक्तस्तु तैः पुनः उशन्तस्त्वा तथायन्तु ऋग्भ्याम् आवाहयेत्पितॄन्
Main,17.0,26,yā divyetyarghyamutsṛjya dadyādgandhādikāṃstataḥ hastāttadudakaṃ pūrvaṃ dattvā saṃsravamāditaḥ,या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृज्य दद्याद्गन्धादिकांस्ततः हस्तात्तदुदकं पूर्वं दत्त्वा संस्रवमादितः
Main,17.0,27,pitṛpātre nidhāyātha nyubjamuttarato nyaset pitṛbhyaḥ sthānamasīti nidhāya pariṣecayet,पितृपात्रे निधायाथ न्युब्जमुत्तरतो न्यसेत् पितृभ्यः स्थानमसीति निधाय परिषेचयेत्
Main,17.0,28,tatrāpi pūrvavatkuryād agnikāryaṃ vimatsaraḥ ubhābhyāmapi hastābhyām āhṛtya pariveṣayet,तत्रापि पूर्ववत्कुर्याद् अग्निकार्यं विमत्सरः उभाभ्यामपि हस्ताभ्याम् आहृत्य परिवेषयेत्
Main,17.0,29,praśāntacittaḥ satataṃ darbhapāṇiraśeṣataḥ guṇāḍhyaiḥ sūpaśākaistu nānābhakṣyairviśeṣataḥ,प्रशान्तचित्तः सततं दर्भपाणिरशेषतः गुणाढ्यैः सूपशाकैस्तु नानाभक्ष्यैर्विशेषतः
Main,17.0,30,annaṃ tu sadadhikṣīraṃ goghṛtaṃ śarkarānvitam māsaṃ prīṇāti vai sarvān pitṝnityāha keśavaḥ,अन्नं तु सदधिक्षीरं गोघृतं शर्करान्वितम् मासं प्रीणाति वै सर्वान् पितॄनित्याह केशवः
Main,17.0,31,dvau māsau matsyamāṃsena trīnmāsānhāriṇena tu aurabhreṇātha caturaḥ śākunenātha pañca vai,द्वौ मासौ मत्स्यमांसेन त्रीन्मासान्हारिणेन तु औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनाथ पञ्च वै
Main,17.0,32,ṣaṇmāsaṃ chāgamāṃsena tṛpyanti pitarastathā sapta pārṣatamāṃsena tathāṣṭāv eṇajena tu,षण्मासं छागमांसेन तृप्यन्ति पितरस्तथा सप्त पार्षतमांसेन तथाष्टाव् एणजेन तु
Main,17.0,33,daśa māsāṃstu tṛpyanti varāhamahiṣāmiṣaiḥ śaśakūrmajamāṃsena māsānekādaśaiva tu,दश मासांस्तु तृप्यन्ति वराहमहिषामिषैः शशकूर्मजमांसेन मासानेकादशैव तु
Main,17.0,34,saṃvatsaraṃ tu gavyena payasā pāyasena ca rauraveṇa ca tṛpyanti māsānpañcadaśaiva tu,संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन च रौरवेण च तृप्यन्ति मासान्पञ्चदशैव तु
Main,17.0,35,vārdhrīṇasasya māṃsena tṛptir dvādaśavārṣikī kālaśākena cānantā khaḍgamāṃsena caiva hi,वार्ध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर् द्वादशवार्षिकी कालशाकेन चानन्ता खड्गमांसेन चैव हि
Main,17.0,36,yatkiṃcinmadhusammiśraṃ gokṣīraṃ ghṛtapāyasam dattamakṣayamityāhuḥ pitaraḥ pūrvadevatāḥ,यत्किंचिन्मधुसम्मिश्रं गोक्षीरं घृतपायसम् दत्तमक्षयमित्याहुः पितरः पूर्वदेवताः
Main,17.0,37,svādhyāyaṃ śrāvayetpitryaṃ purāṇānyakhilāni ca brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ sūktāni vividhāni ca,स्वाध्यायं श्रावयेत्पित्र्यं पुराणान्यखिलानि च ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां सूक्तानि विविधानि च
Main,17.0,38,indrāgnisomasūktāni pāvanāni svaśaktitaḥ bṛhadrathaṃtaraṃ tadvaj jyeṣṭhasāma sarauhiṇam,इन्द्राग्निसोमसूक्तानि पावनानि स्वशक्तितः बृहद्रथंतरं तद्वज् ज्येष्ठसाम सरौहिणम्
Main,17.0,39,tathaiva śāntikādhyāyaṃ madhubrāhmaṇameva ca maṇḍalaṃ brāhmaṇaṃ tadvat prītikāri tu yatpunaḥ,तथैव शान्तिकाध्यायं मधुब्राह्मणमेव च मण्डलं ब्राह्मणं तद्वत् प्रीतिकारि तु यत्पुनः
Main,17.0,40,viprāṇāmātmanaścaiva tatsarvaṃ samudīrayet bhuktavatsu tatasteṣu bhojanopāntike nṛpa,विप्राणामात्मनश्चैव तत्सर्वं समुदीरयेत् भुक्तवत्सु ततस्तेषु भोजनोपान्तिके नृप
Main,17.0,41,sārvavarṇikamannādyaṃ saṃnīyāplāvya vāriṇā samutsṛjedbhuktavatām agrato vikiredbhuvi,सार्ववर्णिकमन्नाद्यं संनीयाप्लाव्य वारिणा समुत्सृजेद्भुक्तवताम् अग्रतो विकिरेद्भुवि
Main,17.0,42,agnidagdhāstu ye jīvā ye 'pyadagdhāḥ kule mama bhūmau dattena tṛpyantu prayāntu paramāṃ gatim,अग्निदग्धास्तु ये जीवा ये ऽप्यदग्धाः कुले मम भूमौ दत्तेन तृप्यन्तु प्रयान्तु परमां गतिम्
Main,17.0,43,yeṣāṃ na mātā na pitā na bandhur na gotraśuddhirna tathānnam asti tattṛptaye 'nnaṃ bhuvi dattametat prayāntu lokeṣu sukhāya tadvat,येषां न माता न पिता न बन्धुर् न गोत्रशुद्धिर्न तथान्नम् अस्ति तत्तृप्तये ऽन्नं भुवि दत्तमेतत् प्रयान्तु लोकेषु सुखाय तद्वत्
Main,17.0,44,asaṃskṛtapramītānāṃ tyaktānāṃ kulayoṣitām ucchiṣṭabhāgadheyaḥ syād darbhe vikirayośca yaḥ,असंस्कृतप्रमीतानां त्यक्तानां कुलयोषिताम् उच्छिष्टभागधेयः स्याद् दर्भे विकिरयोश्च यः
Main,17.0,45,tṛptāñjñātvodakaṃ dadyāt sakṛdviprakare tathā upalipte mahīpṛṣṭhe gośakṛnmūtravāriṇā,तृप्ताञ्ज्ञात्वोदकं दद्यात् सकृद्विप्रकरे तथा उपलिप्ते महीपृष्ठे गोशकृन्मूत्रवारिणा
Main,17.0,46,nidhāya darbhānvidhivad dakṣiṇāgrān prayatnataḥ sarvavarṇena cānnena piṇḍāṃstu pitṛyajñavat,निधाय दर्भान्विधिवद् दक्षिणाग्रान् प्रयत्नतः सर्ववर्णेन चान्नेन पिण्डांस्तु पितृयज्ञवत्
Main,17.0,47,avanejanapūrvaṃ tu nāmagotreṇa mānavaḥ gandhadhūpādikaṃ dadyāt kṛtvā pratyavanejanam,अवनेजनपूर्वं तु नामगोत्रेण मानवः गन्धधूपादिकं दद्यात् कृत्वा प्रत्यवनेजनम्
Main,17.0,48,jānvācya savyaṃ savyena pāṇinātha pradakṣiṇam pitryamānīya tatkāryaṃ vidhivaddarbhapāṇinā,जान्वाच्य सव्यं सव्येन पाणिनाथ प्रदक्षिणम् पित्र्यमानीय तत्कार्यं विधिवद्दर्भपाणिना
Main,17.0,49,dīpaprajvālanaṃ tadvat kuryātpuṣpārcanaṃ budhaḥ athācānteṣu cācamya vāri dadyātsakṛtsakṛt,दीपप्रज्वालनं तद्वत् कुर्यात्पुष्पार्चनं बुधः अथाचान्तेषु चाचम्य वारि दद्यात्सकृत्सकृत्
Main,17.0,50,atha puṣpākṣatān paścād akṣayyodakam eva ca satilaṃ nāmagotreṇa dadyācchaktyā ca dakṣiṇām,अथ पुष्पाक्षतान् पश्चाद् अक्षय्योदकम् एव च सतिलं नामगोत्रेण दद्याच्छक्त्या च दक्षिणाम्
Main,17.0,51,gobhūhiraṇyavāsāṃsi bhavyāni śayanāni ca dadyādyadiṣṭaṃ viprāṇām ātmanaḥ pitureva ca,गोभूहिरण्यवासांसि भव्यानि शयनानि च दद्याद्यदिष्टं विप्राणाम् आत्मनः पितुरेव च
Main,17.0,52,vittaśāṭhyena rahitaḥ pitṛbhyaḥ prītimāvahan tataḥ svadhāvācanakaṃ viśvadeveṣu codakam,वित्तशाठ्येन रहितः पितृभ्यः प्रीतिमावहन् ततः स्वधावाचनकं विश्वदेवेषु चोदकम्
Main,17.0,53,dattvāśīḥ pratigṛhṇīyād dvijebhyaḥ prāṅmukho budhaḥ aghorāḥ pitaraḥ santu santvityuktaḥ punar dvijaiḥ,दत्त्वाशीः प्रतिगृह्णीयाद् द्विजेभ्यः प्राङ्मुखो बुधः अघोराः पितरः सन्तु सन्त्वित्युक्तः पुनर् द्विजैः
Main,17.0,54,gotraṃ tathā vardhatāṃ nas tathetyuktaśca taiḥ punaḥ dātāro no 'bhivardhantām iti caivamudīrayet,गोत्रं तथा वर्धतां नस् तथेत्युक्तश्च तैः पुनः दातारो नो ऽभिवर्धन्ताम् इति चैवमुदीरयेत्
Main,17.0,55,etāḥ satyāśiṣaḥ santu santvityuktaśca taiḥ punaḥ svastivācanakaṃ kuryāt piṇḍānuddhṛtya bhaktitaḥ,एताः सत्याशिषः सन्तु सन्त्वित्युक्तश्च तैः पुनः स्वस्तिवाचनकं कुर्यात् पिण्डानुद्धृत्य भक्तितः
Main,17.0,56,uccheṣaṇaṃ tu tattiṣṭhed yāvadviprā visarjitāḥ tato grahabaliṃ kuryād iti dharmavyavasthitiḥ,उच्छेषणं तु तत्तिष्ठेद् यावद्विप्रा विसर्जिताः ततो ग्रहबलिं कुर्याद् इति धर्मव्यवस्थितिः
Main,17.0,57,uccheṣaṇaṃ bhūmigatam ajihmasyāstikasya ca dāsavargasya tatpitryaṃ bhāgadheyaṃ pracakṣate,उच्छेषणं भूमिगतम् अजिह्मस्यास्तिकस्य च दासवर्गस्य तत्पित्र्यं भागधेयं प्रचक्षते
Main,17.0,58,pitṛbhir nirmitaṃ pūrvam etadāpyāyanaṃ sadā aputrāṇāṃ saputrāṇāṃ strīṇāmapi narādhipa,पितृभिर् निर्मितं पूर्वम् एतदाप्यायनं सदा अपुत्राणां सपुत्राणां स्त्रीणामपि नराधिप
Main,17.0,59,tatastānagrataḥ sthitvā parigṛhyodapātrakam vāje vāja iti japan kuśāgreṇa visarjayet,ततस्तानग्रतः स्थित्वा परिगृह्योदपात्रकम् वाजे वाज इति जपन् कुशाग्रेण विसर्जयेत्
Main,17.0,60,bahiḥ pradakṣiṇāṃ kuryāt padāny aṣṭāv anuvrajan bandhuvargeṇa sahitaḥ putrabhāryāsamanvitaḥ,बहिः प्रदक्षिणां कुर्यात् पदान्य् अष्टाव् अनुव्रजन् बन्धुवर्गेण सहितः पुत्रभार्यासमन्वितः
Main,17.0,61,nivṛtya praṇipatyātha paryukṣyāgniṃ samantravat vaiśvadevaṃ prakurvīta naityakaṃ balimeva ca,निवृत्य प्रणिपत्याथ पर्युक्ष्याग्निं समन्त्रवत् वैश्वदेवं प्रकुर्वीत नैत्यकं बलिमेव च
Main,17.0,62,tatastu vaiśvadevānte sabhṛtyasutabāndhavaḥ bhuñjītātithisaṃyuktaḥ sarvaṃ pitṛniṣevitam,ततस्तु वैश्वदेवान्ते सभृत्यसुतबान्धवः भुञ्जीतातिथिसंयुक्तः सर्वं पितृनिषेवितम्
Main,17.0,63,etaccānupanīto 'pi kuryātsarveṣu parvasu śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma sarvakāmaphalapradam,एतच्चानुपनीतो ऽपि कुर्यात्सर्वेषु पर्वसु श्राद्धं साधारणं नाम सर्वकामफलप्रदम्
Main,17.0,64,bhāryāvirahito 'pyetat pravāsastho 'pi bhaktimān śūdro 'pyamantravatkuryād anena vidhinā budhaḥ,भार्याविरहितो ऽप्येतत् प्रवासस्थो ऽपि भक्तिमान् शूद्रो ऽप्यमन्त्रवत्कुर्याद् अनेन विधिना बुधः
Main,17.0,65,tṛtīyamābhyudayikaṃ vṛddhiśrāddhaṃ taducyate utsavānandasambhāre yajñodvāhādimaṅgale,तृतीयमाभ्युदयिकं वृद्धिश्राद्धं तदुच्यते उत्सवानन्दसम्भारे यज्ञोद्वाहादिमङ्गले
Main,17.0,66,mātaraḥ prathamaṃ pūjyāḥ pitarastadanantaram tato mātāmahā rājan viśve devāstathaiva ca,मातरः प्रथमं पूज्याः पितरस्तदनन्तरम् ततो मातामहा राजन् विश्वे देवास्तथैव च
Main,17.0,67,pradakṣiṇopacāreṇa dadhyakṣataphalodakaiḥ prāṅmukho nirvapetpiṇḍān dūrvayā ca kuśairyutān,प्रदक्षिणोपचारेण दध्यक्षतफलोदकैः प्राङ्मुखो निर्वपेत्पिण्डान् दूर्वया च कुशैर्युतान्
Main,17.0,68,sampannam ityabhyudaye dadyādarghyaṃ dvayor dvayoḥ yugmā dvijātayaḥ pūjyā vastrakārtasvarādibhiḥ,सम्पन्नम् इत्यभ्युदये दद्यादर्घ्यं द्वयोर् द्वयोः युग्मा द्विजातयः पूज्या वस्त्रकार्तस्वरादिभिः
Main,17.0,69,tilārthastu yavaiḥ kāryo nāndīśabdānupūrvakaḥ māṅgalyāni ca sarvāṇi vācayeddvijapuṃgavaiḥ,तिलार्थस्तु यवैः कार्यो नान्दीशब्दानुपूर्वकः माङ्गल्यानि च सर्वाणि वाचयेद्द्विजपुंगवैः
Main,17.0,70,evaṃ śūdro 'pi sāmānyavṛddhiśrāddhe 'pi sarvadā namaskāreṇa mantreṇa kuryādāmānnataḥ sadā,एवं शूद्रो ऽपि सामान्यवृद्धिश्राद्धे ऽपि सर्वदा नमस्कारेण मन्त्रेण कुर्यादामान्नतः सदा
Main,17.0,71,dānapradhānaḥ śūdraḥ syād ityāha bhagavānprabhuḥ dānena sarvakāmāptir asya saṃjāyate yataḥ,दानप्रधानः शूद्रः स्याद् इत्याह भगवान्प्रभुः दानेन सर्वकामाप्तिर् अस्य संजायते यतः
Main,18.0,1,matsya-purāṇa 18 ekoddiṣṭamato vakṣye yaduktaṃ cakrapāṇinā mṛte putrairyathā kāryam āśaucaṃ ca pitaryapi,मत्स्य-पुराण १८ एकोद्दिष्टमतो वक्ष्ये यदुक्तं चक्रपाणिना मृते पुत्रैर्यथा कार्यम् आशौचं च पितर्यपि
Main,18.0,2,daśāhaṃ śāvamāśaucaṃ brāhmaṇeṣu vidhīyate kṣatriyeṣu daśa dve ca pakṣaṃ vaiśyeṣu caiva hi,दशाहं शावमाशौचं ब्राह्मणेषु विधीयते क्षत्रियेषु दश द्वे च पक्षं वैश्येषु चैव हि
Main,18.0,3,śūdreṣu māsamāśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate naiśaṃ vākṛtacūḍasya trirātraṃ parataḥ smṛtam,शूद्रेषु मासमाशौचं सपिण्डेषु विधीयते नैशं वाकृतचूडस्य त्रिरात्रं परतः स्मृतम्
Main,18.0,4,janane 'pyevameva syāt sarvavarṇeṣu sarvadā tathāsthisaṃcayād ūrdhvam aṅgasparśo vidhīyate,जनने ऽप्येवमेव स्यात् सर्ववर्णेषु सर्वदा तथास्थिसंचयाद् ऊर्ध्वम् अङ्गस्पर्शो विधीयते
Main,18.0,5,pretāya piṇḍadānaṃ tu dvādaśāhaṃ samācaret pātheyaṃ tasya tatproktaṃ yataḥ prītikaraṃ mahat,प्रेताय पिण्डदानं तु द्वादशाहं समाचरेत् पाथेयं तस्य तत्प्रोक्तं यतः प्रीतिकरं महत्
Main,18.0,6,tasmātpretapuraṃ preto dvādaśāhaṃ na nīyate gṛhaṃ putraṃ kalatraṃ ca dvādaśāhaṃ prapaśyati,तस्मात्प्रेतपुरं प्रेतो द्वादशाहं न नीयते गृहं पुत्रं कलत्रं च द्वादशाहं प्रपश्यति
Main,18.0,7,tasmānnidheyamākāśe daśarātraṃ payastathā sarvadāhopaśāntyartham adhvaśramavināśanam,तस्मान्निधेयमाकाशे दशरात्रं पयस्तथा सर्वदाहोपशान्त्यर्थम् अध्वश्रमविनाशनम्
Main,18.0,8,tata ekādaśāhe tu dvijānekādaśaiva tu kṣatrādiḥ sūtakānte tu bhojayedayujo dvijān,तत एकादशाहे तु द्विजानेकादशैव तु क्षत्रादिः सूतकान्ते तु भोजयेदयुजो द्विजान्
Main,18.0,9,dvitīye 'hni punastadvad ekoddiṣṭaṃ samācaret āvāhanāgnaukaraṇaṃ daivahīnaṃ vidhānataḥ,द्वितीये ऽह्नि पुनस्तद्वद् एकोद्दिष्टं समाचरेत् आवाहनाग्नौकरणं दैवहीनं विधानतः
Main,18.0,10,ekaṃ pavitrameko 'rgha ekaḥ piṇḍo vidhīyate upatiṣṭhatāmityetad deyaṃ paścāttilodakam,एकं पवित्रमेको ऽर्घ एकः पिण्डो विधीयते उपतिष्ठतामित्येतद् देयं पश्चात्तिलोदकम्
Main,18.0,11,svaditaṃ vikiredbrūyād visarge cābhiramyatām śeṣaṃ pūrvavadatrāpi kāryaṃ vedavidā pituḥ,स्वदितं विकिरेद्ब्रूयाद् विसर्गे चाभिरम्यताम् शेषं पूर्ववदत्रापि कार्यं वेदविदा पितुः
Main,18.0,12,anena vidhinā sarvam anumāsaṃ samācaret sūtakāntāddvitīye 'hni śayyāṃ dadyādvilakṣaṇām,अनेन विधिना सर्वम् अनुमासं समाचरेत् सूतकान्ताद्द्वितीये ऽह्नि शय्यां दद्याद्विलक्षणाम्
Main,18.0,13,kāñcanaṃ puruṣaṃ tadvat phalavastrasamanvitām saṃpūjya dvijadāmpatyaṃ nānābharaṇabhūṣaṇaiḥ,काञ्चनं पुरुषं तद्वत् फलवस्त्रसमन्विताम् संपूज्य द्विजदाम्पत्यं नानाभरणभूषणैः
Main,18.0,14,vṛṣotsargaṃ prakurvīta deyā ca kapilā śubhā udakumbhaśca dātavyo bhakṣyabhojyasamanvitaḥ,वृषोत्सर्गं प्रकुर्वीत देया च कपिला शुभा उदकुम्भश्च दातव्यो भक्ष्यभोज्यसमन्वितः
Main,18.0,15,yāvadabdaṃ naraśreṣṭha satilodakapūrvakam tataḥ saṃvatsare pūrṇe sapiṇḍīkaraṇaṃ bhavet,यावदब्दं नरश्रेष्ठ सतिलोदकपूर्वकम् ततः संवत्सरे पूर्णे सपिण्डीकरणं भवेत्
Main,18.0,16,sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ pretaḥ pārvaṇabhāgbhavet vṛddhipūrveṣu yogyaśca gṛhasthaśca bhavettataḥ,सपिण्डीकरणादूर्ध्वं प्रेतः पार्वणभाग्भवेत् वृद्धिपूर्वेषु योग्यश्च गृहस्थश्च भवेत्ततः
Main,18.0,17,sapiṇḍīkaraṇe śrāddhe devapūrvaṃ niyojayet pitṝn nivāsayettatra pṛthakpretaṃ vinirdiśet,सपिण्डीकरणे श्राद्धे देवपूर्वं नियोजयेत् पितॄन् निवासयेत्तत्र पृथक्प्रेतं विनिर्दिशेत्
Main,18.0,18,gandhodakatilairyuktaṃ kuryātpātracatuṣṭayam arghārthaṃ pitṛpātreṣu pretapātraṃ prasecayet,गन्धोदकतिलैर्युक्तं कुर्यात्पात्रचतुष्टयम् अर्घार्थं पितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रसेचयेत्
Main,18.0,19,tadvatsaṃkalpya caturaḥ piṇḍānpiṇḍapradastathā ye samānā iti dvābhyām antyaṃ tu vibhajettridhā,तद्वत्संकल्प्य चतुरः पिण्डान्पिण्डप्रदस्तथा ये समाना इति द्वाभ्याम् अन्त्यं तु विभजेत्त्रिधा
Main,18.0,20,caturthasya punaḥ kāryaṃ na kadācidato bhavet tataḥ pitṛtvamāpannaḥ sarvatastuṣṭimāgataḥ,चतुर्थस्य पुनः कार्यं न कदाचिदतो भवेत् ततः पितृत्वमापन्नः सर्वतस्तुष्टिमागतः
Main,18.0,21,agniṣvāttādimadhyatvaṃ prāpnotyamṛtamuttamam sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ tasmai tasmānna dīyate,अग्निष्वात्तादिमध्यत्वं प्राप्नोत्यमृतमुत्तमम् सपिण्डीकरणादूर्ध्वं तस्मै तस्मान्न दीयते
Main,18.0,22,pitṛṣveva tu dātavyaṃ tatpiṇḍo yeṣu saṃsthitaḥ tataḥ prabhṛti saṃkrāntāv uparāgādiparvasu,पितृष्वेव तु दातव्यं तत्पिण्डो येषु संस्थितः ततः प्रभृति संक्रान्ताव् उपरागादिपर्वसु
Main,18.0,23,tripiṇḍamācarecchrāddham ekoddiṣṭe mṛte 'hani ekoddiṣṭaṃ parityajya mṛtāhe yaḥ samācaret,त्रिपिण्डमाचरेच्छ्राद्धम् एकोद्दिष्टे मृते ऽहनि एकोद्दिष्टं परित्यज्य मृताहे यः समाचरेत्
Main,18.0,24,sadaiva pitṛhā sa syān mātṛbhrātṛvināśakaḥ mṛtāhe pārvaṇaṃ kurvan nadho 'dho yāti mānavaḥ,सदैव पितृहा स स्यान् मातृभ्रातृविनाशकः मृताहे पार्वणं कुर्वन् नधो ऽधो याति मानवः
Main,18.0,25,saṃpṛkteṣvākulībhāvaḥ preteṣu tu gato bhavet pratisaṃvatsaraṃ tasmād ekoddiṣṭaṃ samācaret,संपृक्तेष्वाकुलीभावः प्रेतेषु तु गतो भवेत् प्रतिसंवत्सरं तस्माद् एकोद्दिष्टं समाचरेत्
Main,18.0,26,yāvadabdaṃ tu yo dadyād udakumbhaṃ vimatsaraḥ pretāyānnasamāyuktaṃ so 'śvamedhaphalaṃ labhet,यावदब्दं तु यो दद्याद् उदकुम्भं विमत्सरः प्रेतायान्नसमायुक्तं सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
Main,18.0,27,āmaśrāddhaṃ yadā kuryād vidhijñaḥ śrāddhadastadā tenāgnaukaraṇaṃ kuryāt piṇḍāṃstenaiva nirvapet,आमश्राद्धं यदा कुर्याद् विधिज्ञः श्राद्धदस्तदा तेनाग्नौकरणं कुर्यात् पिण्डांस्तेनैव निर्वपेत्
Main,18.0,28,tribhiḥ sapiṇḍīkaraṇe aśeṣatritaye pitā yadā prāpsyati kālena tadā mucyeta bandhanāt,त्रिभिः सपिण्डीकरणे अशेषत्रितये पिता यदा प्राप्स्यति कालेन तदा मुच्येत बन्धनात्
Main,18.0,29,mukto 'pi lepabhāgitvaṃ prāpnoti kuśamārjanāt lepabhājaścaturthādyāḥ pitrādyāḥ piṇḍabhāginaḥ piṇḍadaḥ saptamasteṣāṃ sāpiṇḍyaṃ sāptapauruṣam,मुक्तो ऽपि लेपभागित्वं प्राप्नोति कुशमार्जनात् लेपभाजश्चतुर्थाद्याः पित्राद्याः पिण्डभागिनः पिण्डदः सप्तमस्तेषां सापिण्ड्यं साप्तपौरुषम्
Main,19.0,1,matsya-purāṇa 19 kathaṃ kavyāni deyāni havyāni ca janairiha gacchanti pitṛlokasthān prāpakaḥ ko 'tra gadyate,मत्स्य-पुराण १९ कथं कव्यानि देयानि हव्यानि च जनैरिह गच्छन्ति पितृलोकस्थान् प्रापकः को ऽत्र गद्यते
Main,19.0,2,yadi martyo dvijo bhuṅkte hūyate yadi vānale śubhāśubhātmakaiḥ pretair dattaṃ tadbhujyate katham,यदि मर्त्यो द्विजो भुङ्क्ते हूयते यदि वानले शुभाशुभात्मकैः प्रेतैर् दत्तं तद्भुज्यते कथम्
Main,19.0,3,vasūnvadanti ca pitṝn rudrāṃścaiva pitāmahān prapitāmahāṃstathādityān ityevaṃ vaidikī śrutiḥ,वसून्वदन्ति च पितॄन् रुद्रांश्चैव पितामहान् प्रपितामहांस्तथादित्यान् इत्येवं वैदिकी श्रुतिः
Main,19.0,4,nāma gotraṃ pitṝṇāṃ tu prāpakaṃ havyakavyayoḥ śrāddhasya mantrāḥ śraddhā ca upayojyātibhaktitaḥ,नाम गोत्रं पितॄणां तु प्रापकं हव्यकव्ययोः श्राद्धस्य मन्त्राः श्रद्धा च उपयोज्यातिभक्तितः
Main,19.0,5,agniṣvāttādayasteṣām ādhipatye vyavasthitāḥ nāmagotrakāladeśā bhavāntaragatānapi,अग्निष्वात्तादयस्तेषाम् आधिपत्ये व्यवस्थिताः नामगोत्रकालदेशा भवान्तरगतानपि
Main,19.0,6,prāṇinaḥ prīṇayantyete tadāhāratvamāgatān devo yadi pitā jātaḥ śubhakarmānuyogataḥ,प्राणिनः प्रीणयन्त्येते तदाहारत्वमागतान् देवो यदि पिता जातः शुभकर्मानुयोगतः
Main,19.0,7,tasyānnamamṛtaṃ bhūtvā divyatve 'pyanugacchati daityatve bhogarūpeṇa paśutve ca tṛṇaṃ bhavet,तस्यान्नममृतं भूत्वा दिव्यत्वे ऽप्यनुगच्छति दैत्यत्वे भोगरूपेण पशुत्वे च तृणं भवेत्
Main,19.0,8,śrāddhānnaṃ vāyurūpeṇa sarpatve 'pyupatiṣṭhati pānaṃ bhavati yakṣatve rākṣasatve tathāmiṣam,श्राद्धान्नं वायुरूपेण सर्पत्वे ऽप्युपतिष्ठति पानं भवति यक्षत्वे राक्षसत्वे तथामिषम्
Main,19.0,9,danujatve tathā māyā pretatve rudhirodakam manuṣyatve 'nnapānāni nānābhogarasaṃ bhavet,दनुजत्वे तथा माया प्रेतत्वे रुधिरोदकम् मनुष्यत्वे ऽन्नपानानि नानाभोगरसं भवेत्
Main,19.0,10,ratiśaktiḥ striyaḥ kāntā bhojyaṃ bhojanaśaktitā dānaśaktiḥ savibhavā rūpamārogyameva ca,रतिशक्तिः स्त्रियः कान्ता भोज्यं भोजनशक्तिता दानशक्तिः सविभवा रूपमारोग्यमेव च
Main,19.0,11,śraddhā puṣpamidaṃ proktaṃ phalaṃ brahmasamāgamaḥ āyuḥ putrān dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca,श्रद्धा पुष्पमिदं प्रोक्तं फलं ब्रह्मसमागमः आयुः पुत्रान् धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च
Main,19.0,12,rājyaṃ caiva prayacchanti prītāḥ pitṛgaṇā nṛṇām śrūyate ca purā mokṣaṃ prāptāḥ kauśikasūnavaḥ pañcabhirjanmasambandhair gatā viṣṇoḥ paraṃ padam,राज्यं चैव प्रयच्छन्ति प्रीताः पितृगणा नृणाम् श्रूयते च पुरा मोक्षं प्राप्ताः कौशिकसूनवः पञ्चभिर्जन्मसम्बन्धैर् गता विष्णोः परं पदम्
Main,20.0,1,matsya-purāṇa 20 kathaṃ kauśikadāyādāḥ prāptāste yogamuttamam pañcabhirjanmasambandhaiḥ kathaṃ karmakṣayo bhavet,मत्स्य-पुराण २० कथं कौशिकदायादाः प्राप्तास्ते योगमुत्तमम् पञ्चभिर्जन्मसम्बन्धैः कथं कर्मक्षयो भवेत्
Main,20.0,2,kauśiko nāma dharmātmā kurukṣetre mahānṛṣiḥ nāmataḥ karmatastasya sutānsapta nibodhata,कौशिको नाम धर्मात्मा कुरुक्षेत्रे महानृषिः नामतः कर्मतस्तस्य सुतान्सप्त निबोधत
Main,20.0,3,śvasṛpaḥ krodhano hiṃsraḥ piśunaḥ kavireva ca vāgduṣṭaḥ pitṛvartī ca gargaśiṣyāstadābhavan,श्वसृपः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः कविरेव च वाग्दुष्टः पितृवर्ती च गर्गशिष्यास्तदाभवन्
Main,20.0,4,pitaryuparate teṣām abhūddurbhikṣamulbaṇam anāvṛṣṭiśca mahatī sarvalokabhayaṃkarī,पितर्युपरते तेषाम् अभूद्दुर्भिक्षमुल्बणम् अनावृष्टिश्च महती सर्वलोकभयंकरी
Main,20.0,5,gargādeśādvane dogdhrīṃ rakṣantaste tapodhanāḥ khādāmaḥ kapilāmetāṃ vayaṃ kṣutpīḍitā bhṛśam,गर्गादेशाद्वने दोग्ध्रीं रक्षन्तस्ते तपोधनाः खादामः कपिलामेतां वयं क्षुत्पीडिता भृशम्
Main,20.0,6,iti cintayatāṃ pāpaṃ laghuḥ prāha tadānujaḥ yadyavaśyamiyaṃ vadhyā śrāddharūpeṇa yojyatām,इति चिन्तयतां पापं लघुः प्राह तदानुजः यद्यवश्यमियं वध्या श्राद्धरूपेण योज्यताम्
Main,20.0,7,śrāddhe niyojyamāneyaṃ pāpāttrāsyati no dhruvam eva kurvityanujñātaḥ pitṛvartī tadānujaiḥ,श्राद्धे नियोज्यमानेयं पापात्त्रास्यति नो ध्रुवम् एव कुर्वित्यनुज्ञातः पितृवर्ती तदानुजैः
Main,20.0,8,cakre samāhitaḥ śrāddham upayujya ca tāṃ punaḥ dvau daive bhrātarau kṛtvā pitre trīnapyanukramāt,चक्रे समाहितः श्राद्धम् उपयुज्य च तां पुनः द्वौ दैवे भ्रातरौ कृत्वा पित्रे त्रीनप्यनुक्रमात्
Main,20.0,9,tathaikamatithiṃ kṛtvā śrāddhadaḥ svayameva tu cakāra mantravacchrāddhaṃ smaranpitṛparāyaṇaḥ,तथैकमतिथिं कृत्वा श्राद्धदः स्वयमेव तु चकार मन्त्रवच्छ्राद्धं स्मरन्पितृपरायणः
Main,20.0,10,vinā gavā vatsako 'pi gurave viniveditaḥ vyāghreṇa nihatā dhenur vatso 'yaṃ pratigṛhyatām,विना गवा वत्सको ऽपि गुरवे विनिवेदितः व्याघ्रेण निहता धेनुर् वत्सो ऽयं प्रतिगृह्यताम्
Main,20.0,11,evaṃ sā bhakṣitā dhenuḥ saptabhistaistapodhanaiḥ vaidikaṃ balamāśritya krūre karmaṇi nirbhayāḥ,एवं सा भक्षिता धेनुः सप्तभिस्तैस्तपोधनैः वैदिकं बलमाश्रित्य क्रूरे कर्मणि निर्भयाः
Main,20.0,12,tataḥ kālāvakṛṣṭāste vyādhā dāśapure 'bhavan jātismaratvaṃ prāptāste pitṛbhāvena bhāvitāḥ,ततः कालावकृष्टास्ते व्याधा दाशपुरे ऽभवन् जातिस्मरत्वं प्राप्तास्ते पितृभावेन भाविताः
Main,20.0,13,yatkṛtaṃ krūrakarmāpi śrāddharūpeṇa taistadā tena te bhavane jātā vyādhānāṃ krūrakarmiṇām,यत्कृतं क्रूरकर्मापि श्राद्धरूपेण तैस्तदा तेन ते भवने जाता व्याधानां क्रूरकर्मिणाम्
Main,20.0,14,pitṝṇāṃ caiva māhātmyāj jātā jātismarāstu te te tu vairāgyayogena āsthāyānaśanaṃ punaḥ,पितॄणां चैव माहात्म्याज् जाता जातिस्मरास्तु ते ते तु वैराग्ययोगेन आस्थायानशनं पुनः
Main,20.0,15,jātismarāḥ sapta jātā mṛgāḥ kālañjare girau nīlakaṇṭhasya purataḥ pitṛbhāvānubhāvitāḥ,जातिस्मराः सप्त जाता मृगाः कालञ्जरे गिरौ नीलकण्ठस्य पुरतः पितृभावानुभाविताः
Main,20.0,16,tatrāpi jñānavairāgyāt prāṇānutsṛjya dharmataḥ lokair avekṣyamāṇāste tīrthānte 'naśanena tu,तत्रापि ज्ञानवैराग्यात् प्राणानुत्सृज्य धर्मतः लोकैर् अवेक्ष्यमाणास्ते तीर्थान्ते ऽनशनेन तु
Main,20.0,17,mānase cakravākāste saṃjātāḥ sapta yoginaḥ nāmataḥ karmataḥ sarvāñ chṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ,मानसे चक्रवाकास्ते संजाताः सप्त योगिनः नामतः कर्मतः सर्वाञ् छृणुध्वं द्विजसत्तमाः
Main,20.0,18,sumanāḥ kumudaḥ śuddhaś chidradarśī sunetrakaḥ sunetraścāṃśumāṃścaiva saptaite yogapāragāḥ,सुमनाः कुमुदः शुद्धश् छिद्रदर्शी सुनेत्रकः सुनेत्रश्चांशुमांश्चैव सप्तैते योगपारगाः
Main,20.0,19,yogabhraṣṭāstrayasteṣāṃ babhramuś cālpacetanāḥ dṛṣṭvā vibhrājamānaṃ tam udyāne strībhiranvitam,योगभ्रष्टास्त्रयस्तेषां बभ्रमुश् चाल्पचेतनाः दृष्ट्वा विभ्राजमानं तम् उद्याने स्त्रीभिरन्वितम्
Main,20.0,20,krīḍantaṃ vividhairbhāvair mahābalaparākramam pañcālānvayasambhūtaṃ prabhūtabalavāhanam,क्रीडन्तं विविधैर्भावैर् महाबलपराक्रमम् पञ्चालान्वयसम्भूतं प्रभूतबलवाहनम्
Main,20.0,21,rājyakāmo 'bhavaccaikas teṣāṃ madhye jalaukasām pitṛvartī ca yo vipraḥ śrāddhakṛt pitṛvatsalaḥ,राज्यकामो ऽभवच्चैकस् तेषां मध्ये जलौकसाम् पितृवर्ती च यो विप्रः श्राद्धकृत् पितृवत्सलः
Main,20.0,22,aparau mantriṇau dṛṣṭvā prabhūtabalavāhanau mantritve cakratuścecchām asminmartye dvijottamāḥ,अपरौ मन्त्रिणौ दृष्ट्वा प्रभूतबलवाहनौ मन्त्रित्वे चक्रतुश्चेच्छाम् अस्मिन्मर्त्ये द्विजोत्तमाः
Main,20.0,23,tanmadhye ye tu niṣkāmās te babhūvur dvijottamāḥ vibhrājaputrastveko 'bhūd brahmadatta iti smṛtaḥ,तन्मध्ये ये तु निष्कामास् ते बभूवुर् द्विजोत्तमाः विभ्राजपुत्रस्त्वेको ऽभूद् ब्रह्मदत्त इति स्मृतः
Main,20.0,24,mantriputrau tathā cobhau kaṇḍarīkasubālakau brahmadatto 'bhiṣiktaḥ san purohitavipaścitā,मन्त्रिपुत्रौ तथा चोभौ कण्डरीकसुबालकौ ब्रह्मदत्तो ऽभिषिक्तः सन् पुरोहितविपश्चिता
Main,20.0,25,pañcālarājo vikrāntaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ yogavitsarvajantūnāṃ rutavettābhavattadā,पञ्चालराजो विक्रान्तः सर्वशास्त्रविशारदः योगवित्सर्वजन्तूनां रुतवेत्ताभवत्तदा
Main,20.0,26,tasya rājño 'bhavadbhāryā devalasyātmajā śubhā saṃnatirnāma vikhyātā kapilā yābhavatpurā,तस्य राज्ञो ऽभवद्भार्या देवलस्यात्मजा शुभा संनतिर्नाम विख्याता कपिला याभवत्पुरा
Main,20.0,27,pitṛkārye niyuktatvād abhavadbrahmavādinī tayā cakāra sahitaḥ sa rājyaṃ rājanandanaḥ,पितृकार्ये नियुक्तत्वाद् अभवद्ब्रह्मवादिनी तया चकार सहितः स राज्यं राजनन्दनः
Main,20.0,28,kadācidudyānagatas tayā saha sa pārthivaḥ dadarśa kīṭamithunam anaṅgakalahākulam,कदाचिदुद्यानगतस् तया सह स पार्थिवः ददर्श कीटमिथुनम् अनङ्गकलहाकुलम्
Main,20.0,29,pipīlikāmanunayan paritaḥ kīṭakāmukaḥ pañcabāṇābhitaptāṅgaḥ sagadgadamuvāca ha,पिपीलिकामनुनयन् परितः कीटकामुकः पञ्चबाणाभितप्ताङ्गः सगद्गदमुवाच ह
Main,20.0,30,na tvayā sadṛśī loke kāminī vidyate kvacit madhyakṣāmātijaghanā bṛhadvakṣo 'bhigāminī,न त्वया सदृशी लोके कामिनी विद्यते क्वचित् मध्यक्षामातिजघना बृहद्वक्षो ऽभिगामिनी
Main,20.0,31,suvarṇavarṇā suśroṇī mañjūktā cāruhāsinī sulakṣyanetrarasanā guḍaśarkaravatsalā,सुवर्णवर्णा सुश्रोणी मञ्जूक्ता चारुहासिनी सुलक्ष्यनेत्ररसना गुडशर्करवत्सला
Main,20.0,32,bhokṣyase mayi bhukte tvaṃ snāsi snāte tathā mayi proṣite sati dīnā tvaṃ kruddhe 'pi bhayacañcalā,भोक्ष्यसे मयि भुक्ते त्वं स्नासि स्नाते तथा मयि प्रोषिते सति दीना त्वं क्रुद्धे ऽपि भयचञ्चला
Main,20.0,33,kimarthaṃ vada kalyāṇi saroṣavadanā sthitā sā tamāha sakopā tu kim ālapasi māṃ śaṭha,किमर्थं वद कल्याणि सरोषवदना स्थिता सा तमाह सकोपा तु किम् आलपसि मां शठ
Main,20.0,34,tvayā modakacūrṇaṃ tu māṃ vihāya vineṣyatā pradattaṃ samatikrānte dine 'nyasyāḥ samanmatha,त्वया मोदकचूर्णं तु मां विहाय विनेष्यता प्रदत्तं समतिक्रान्ते दिने ऽन्यस्याः समन्मथ
Main,20.0,35,tvatsādṛśyānmayā dattam anyasyai varavarṇini tadekamaparādhaṃ me kṣantumarhasi bhāmini,त्वत्सादृश्यान्मया दत्तम् अन्यस्यै वरवर्णिनि तदेकमपराधं मे क्षन्तुमर्हसि भामिनि
Main,20.0,36,naitadevaṃ kariṣyāmi punaḥ kvāpīha suvrate spṛśāmi pādau satyena prasīda praṇatasya me,नैतदेवं करिष्यामि पुनः क्वापीह सुव्रते स्पृशामि पादौ सत्येन प्रसीद प्रणतस्य मे
Main,20.0,37,iti tadvacanaṃ śrutvā sā prasannābhavattataḥ ātmānam arpayāmāsa mohanāya pipīlikā,इति तद्वचनं श्रुत्वा सा प्रसन्नाभवत्ततः आत्मानम् अर्पयामास मोहनाय पिपीलिका
Main,20.0,38,brahmadatto 'pyaśeṣaṃ taṃ jñātvā vismayam āgamat sarvasattvarutajñatvāt prasādāc cakrapāṇinaḥ,ब्रह्मदत्तो ऽप्यशेषं तं ज्ञात्वा विस्मयम् आगमत् सर्वसत्त्वरुतज्ञत्वात् प्रसादाच् चक्रपाणिनः
Main,21.0,1,matsya-purāṇa 21 kathaṃ sattvarutajño 'bhūd brahmadatto dharātale taccābhavatkasya kule cakravākacatuṣṭayam,मत्स्य-पुराण २१ कथं सत्त्वरुतज्ञो ऽभूद् ब्रह्मदत्तो धरातले तच्चाभवत्कस्य कुले चक्रवाकचतुष्टयम्
Main,21.0,1,kathaṃ sattvarutajño 'bhūd brahmadatto dharātale taccābhavatkasya kule cakravākacatuṣṭayam,कथं सत्त्वरुतज्ञो ऽभूद् ब्रह्मदत्तो धरातले तच्चाभवत्कस्य कुले चक्रवाकचतुष्टयम्
Main,21.0,2,tasminneva pure jātās te ca cakrāhvayāstadā vṛddhadvijasya dāyādā viprā jātismarāḥ purā,तस्मिन्नेव पुरे जातास् ते च चक्राह्वयास्तदा वृद्धद्विजस्य दायादा विप्रा जातिस्मराः पुरा
Main,21.0,3,dhṛtimāṃstattvadarśī ca vidyācaṇḍas tapotsukaḥ nāmataḥ karmataścaite sudaridrasya te sutāḥ,धृतिमांस्तत्त्वदर्शी च विद्याचण्डस् तपोत्सुकः नामतः कर्मतश्चैते सुदरिद्रस्य ते सुताः
Main,21.0,4,tapase buddhirabhavat tadā teṣāṃ dvijanmanām yāsyāmaḥ paramāṃ siddhim ity ūcus te dvijottamāḥ,तपसे बुद्धिरभवत् तदा तेषां द्विजन्मनाम् यास्यामः परमां सिद्धिम् इत्य् ऊचुस् ते द्विजोत्तमाः
Main,21.0,5,tatastadvacanaṃ śrutvā sudaridro mahātapāḥ uvāca dīnayā vācā kimetaditi putrakāḥ,ततस्तद्वचनं श्रुत्वा सुदरिद्रो महातपाः उवाच दीनया वाचा किमेतदिति पुत्रकाः
Main,21.0,6,adharma eṣa iti vaḥ pitā tān abhyavārayat vṛddhaṃ pitaramutsṛjya daridraṃ vanavāsinaḥ,अधर्म एष इति वः पिता तान् अभ्यवारयत् वृद्धं पितरमुत्सृज्य दरिद्रं वनवासिनः
Main,21.0,7,ko nu dharmo 'tra bhavitā mattyāgādgatireva vā ūcuste kalpitā vṛttis tava tāta vadasva tat,को नु धर्मो ऽत्र भविता मत्त्यागाद्गतिरेव वा ऊचुस्ते कल्पिता वृत्तिस् तव तात वदस्व तत्
Main,21.0,8,vittametatpuro rājñaḥ sa te dāsyati puṣkalam dhanaṃ grāmasahasrāṇi prabhāte paṭhatastava,वित्तमेतत्पुरो राज्ञः स ते दास्यति पुष्कलम् धनं ग्रामसहस्राणि प्रभाते पठतस्तव
Main,21.0,9,ye vipramukhyāḥ kurujāṅgaleṣu dāśāstathā dāśapure mṛgāśca kālañjare sapta ca cakravākā ye mānase te vayamatra siddhāḥ,ये विप्रमुख्याः कुरुजाङ्गलेषु दाशास्तथा दाशपुरे मृगाश्च कालञ्जरे सप्त च चक्रवाका ये मानसे ते वयमत्र सिद्धाः
Main,21.0,10,ityuktvā pitaraṃ jagmus te vanaṃ tapase punaḥ vṛddho 'pi rājabhavanaṃ jagāmātmārthasiddhaye,इत्युक्त्वा पितरं जग्मुस् ते वनं तपसे पुनः वृद्धो ऽपि राजभवनं जगामात्मार्थसिद्धये
Main,21.0,11,anagho nāma vaibhrājaḥ pāñcālādhipatiḥ purā putrārthī devadeveśaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum,अनघो नाम वैभ्राजः पाञ्चालाधिपतिः पुरा पुत्रार्थी देवदेवेशं हरिं नारायणं प्रभुम्
Main,21.0,12,ārādhayāmāsa vibhuṃ tīvravrataparāyaṇaḥ tataḥ kālena mahatā tuṣṭastasya janārdanaḥ,आराधयामास विभुं तीव्रव्रतपरायणः ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य जनार्दनः
Main,21.0,13,varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te hṛdayenepsitaṃ nṛpa evamuktastu devena vavre sa varamuttamam,वरं वृणीष्व भद्रं ते हृदयेनेप्सितं नृप एवमुक्तस्तु देवेन वव्रे स वरमुत्तमम्
Main,21.0,14,putraṃ me dehi deveśa mahābalaparākramam pāragaṃ sarvaśāstrāṇāṃ dhārmikaṃ yogināṃ param,पुत्रं मे देहि देवेश महाबलपराक्रमम् पारगं सर्वशास्त्राणां धार्मिकं योगिनां परम्
Main,21.0,15,sarvasattvarutajñaṃ me dehi yoginamātmajam evamastviti viśvātmā tamāha parameśvaraḥ,सर्वसत्त्वरुतज्ञं मे देहि योगिनमात्मजम् एवमस्त्विति विश्वात्मा तमाह परमेश्वरः
Main,21.0,16,paśyatāṃ sarvadevānāṃ tatraivāntaradhīyata tataḥ sa tasya putro 'bhūd brahmadattaḥ pratāpavān,पश्यतां सर्वदेवानां तत्रैवान्तरधीयत ततः स तस्य पुत्रो ऽभूद् ब्रह्मदत्तः प्रतापवान्
Main,21.0,17,sarvasattvānukampī ca sarvasattvabalādhikaḥ sarvasattvarutajñaśca sarvasattveśvareśvaraḥ,सर्वसत्त्वानुकम्पी च सर्वसत्त्वबलाधिकः सर्वसत्त्वरुतज्ञश्च सर्वसत्त्वेश्वरेश्वरः
Main,21.0,18,ahasattena yogātmā sa pipīlikarāgataḥ yatra tatkīṭamithunaṃ ramamāṇamavasthitam,अहसत्तेन योगात्मा स पिपीलिकरागतः यत्र तत्कीटमिथुनं रममाणमवस्थितम्
Main,21.0,19,tataḥ sā saṃnatirdṛṣṭvā taṃ hasantaṃ suvismitā kimapyāśaṅkya manasā tamapṛcchannareśvaram,ततः सा संनतिर्दृष्ट्वा तं हसन्तं सुविस्मिता किमप्याशङ्क्य मनसा तमपृच्छन्नरेश्वरम्
Main,21.0,20,akasmādatihāsaste kimarthamabhavannṛpa hāsyahetuṃ na jānāmi yadakāle kṛtaṃ tvayā,अकस्मादतिहासस्ते किमर्थमभवन्नृप हास्यहेतुं न जानामि यदकाले कृतं त्वया
Main,21.0,21,avadadrājaputro 'pi sa pipīlikabhāṣitam rāgavāgbhiḥ samutpannam etaddhāsyaṃ varānane,अवदद्राजपुत्रो ऽपि स पिपीलिकभाषितम् रागवाग्भिः समुत्पन्नम् एतद्धास्यं वरानने
Main,21.0,22,na cānyatkāraṇaṃ kiṃcid dhāsyahetau śucismite na sāmanyat tadā devī prāhālīkamidaṃ vacaḥ,न चान्यत्कारणं किंचिद् धास्यहेतौ शुचिस्मिते न सामन्यत् तदा देवी प्राहालीकमिदं वचः
Main,21.0,23,ahamevādya hasitā na jīviṣye tvayādhunā kathaṃ pipīlikālāpaṃ martyo vetti vinā surān,अहमेवाद्य हसिता न जीविष्ये त्वयाधुना कथं पिपीलिकालापं मर्त्यो वेत्ति विना सुरान्
Main,21.0,24,tasmāttvayāham eveha hasitā kimataḥ param tato niruttaro rājā jijñāsustatpuro hareḥ,तस्मात्त्वयाहम् एवेह हसिता किमतः परम् ततो निरुत्तरो राजा जिज्ञासुस्तत्पुरो हरेः
Main,21.0,25,āsthāya niyamaṃ tasthau saptarātramakalmaṣaḥ svapne prāha hṛṣīkeśaḥ prabhāte paryaṭanpuram,आस्थाय नियमं तस्थौ सप्तरात्रमकल्मषः स्वप्ने प्राह हृषीकेशः प्रभाते पर्यटन्पुरम्
Main,21.0,26,vṛddhadvijo yastadvākyāt sarvaṃ jñāsyasyaśeṣataḥ ityuktvāntardadhe viṣṇuḥ prabhāte 'tha nṛpaḥ purāt,वृद्धद्विजो यस्तद्वाक्यात् सर्वं ज्ञास्यस्यशेषतः इत्युक्त्वान्तर्दधे विष्णुः प्रभाते ऽथ नृपः पुरात्
Main,21.0,27,nirgacchanmantrisahitaḥ sabhāryo vṛddhamagrataḥ gadantaṃ vipram āyāntaṃ taṃ vṛddhaṃ saṃdadarśa ha,निर्गच्छन्मन्त्रिसहितः सभार्यो वृद्धमग्रतः गदन्तं विप्रम् आयान्तं तं वृद्धं संददर्श ह
Main,21.0,28,ye vipramukhyāḥ kurujāṅgaleṣu dāśāstathā dāśapure mṛgāśca kālañjare sapta ca cakravākā ye mānase te vayamatra siddhāḥ,ये विप्रमुख्याः कुरुजाङ्गलेषु दाशास्तथा दाशपुरे मृगाश्च कालञ्जरे सप्त च चक्रवाका ये मानसे ते वयमत्र सिद्धाः
Main,21.0,29,ityākarṇya vacastābhyāṃ sa papāta śucā tataḥ jātismaratvamagamat tau ca mantrivarāv ubhau,इत्याकर्ण्य वचस्ताभ्यां स पपात शुचा ततः जातिस्मरत्वमगमत् तौ च मन्त्रिवराव् उभौ
Main,21.0,30,kāmaśāstrapraṇetā ca bābhravyastu subālakaḥ pāñcāla iti lokeṣu viśrutaḥ sarvaśāstravit,कामशास्त्रप्रणेता च बाभ्रव्यस्तु सुबालकः पाञ्चाल इति लोकेषु विश्रुतः सर्वशास्त्रवित्
Main,21.0,31,kaṇḍarīko 'pi dharmātmā vedaśāstrapravartakaḥ bhūtvā jātismarau śokāt patitāv agratastadā,कण्डरीको ऽपि धर्मात्मा वेदशास्त्रप्रवर्तकः भूत्वा जातिस्मरौ शोकात् पतिताव् अग्रतस्तदा
Main,21.0,32,hā vayaṃ yogavibhraṣṭāḥ kāmataḥ karmabandhanāḥ evaṃ vilapya bahuśas trayaste yogapāragāḥ,हा वयं योगविभ्रष्टाः कामतः कर्मबन्धनाः एवं विलप्य बहुशस् त्रयस्ते योगपारगाः
Main,21.0,33,vismayācchrāddhamāhātmyam abhinandya punaḥ punaḥ tatastasmai dhanaṃ dattvā prabhūtagrāmasaṃyutam,विस्मयाच्छ्राद्धमाहात्म्यम् अभिनन्द्य पुनः पुनः ततस्तस्मै धनं दत्त्वा प्रभूतग्रामसंयुतम्
Main,21.0,34,visṛjya brāhmaṇaṃ taṃ ca vṛddhaṃ dhanamudānvitam ātmīyaṃ nṛpatiḥ putraṃ nṛpalakṣaṇasaṃyutam,विसृज्य ब्राह्मणं तं च वृद्धं धनमुदान्वितम् आत्मीयं नृपतिः पुत्रं नृपलक्षणसंयुतम्
Main,21.0,35,viṣvaksenābhidhānaṃ tu rājā rājye 'bhyaṣecayat mānase militāḥ sarve tataste yogināṃ varāḥ,विष्वक्सेनाभिधानं तु राजा राज्ये ऽभ्यषेचयत् मानसे मिलिताः सर्वे ततस्ते योगिनां वराः
Main,21.0,36,brahmadattādayastasmin pitṛsaktā vimatsarāḥ saṃnatiścābhavadbhraṣṭā mayaitatkila kāritam,ब्रह्मदत्तादयस्तस्मिन् पितृसक्ता विमत्सराः संनतिश्चाभवद्भ्रष्टा मयैतत्किल कारितम्
Main,21.0,37,rājyatyāgaphalaṃ sarvaṃ yadetad abhilaṣyate tatheti prāha rājā tu punastāmabhinandayan,राज्यत्यागफलं सर्वं यदेतद् अभिलष्यते तथेति प्राह राजा तु पुनस्तामभिनन्दयन्
Main,21.0,38,tvatprasādādidaṃ sarvaṃ mayaitatprāpyate phalam tataste yogamāsthāya sarva eva vanaukasaḥ,त्वत्प्रसादादिदं सर्वं मयैतत्प्राप्यते फलम् ततस्ते योगमास्थाय सर्व एव वनौकसः
Main,21.0,39,brahmarandhreṇa paramaṃ padamāpustapobalāt evamāyurdhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca,ब्रह्मरन्ध्रेण परमं पदमापुस्तपोबलात् एवमायुर्धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च
Main,21.0,40,prayacchanti sutānrājyaṃ nṛṇāṃ prītāḥ pitāmahāḥ ya idaṃ pitṛmāhātmyaṃ brahmadattasya ca dvijāḥ,प्रयच्छन्ति सुतान्राज्यं नृणां प्रीताः पितामहाः य इदं पितृमाहात्म्यं ब्रह्मदत्तस्य च द्विजाः
Main,21.0,41,dvijebhyaḥ śrāvayedyo vā śṛṇotyatha paṭhettu vā kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ brahmaloke mahīyate,द्विजेभ्यः श्रावयेद्यो वा शृणोत्यथ पठेत्तु वा कल्पकोटिशतं साग्रं ब्रह्मलोके महीयते
Main,22.0,1,matsya-purāṇa 22 kasminkāle ca tacchrāddham anantaphaladaṃ bhavet kasminvāsarabhāge tu śrāddhakṛcchrāddhamācaret tīrtheṣu keṣu ca kṛtaṃ śrāddhaṃ bahuphalaṃ bhavet,मत्स्य-पुराण २२ कस्मिन्काले च तच्छ्राद्धम् अनन्तफलदं भवेत् कस्मिन्वासरभागे तु श्राद्धकृच्छ्राद्धमाचरेत् तीर्थेषु केषु च कृतं श्राद्धं बहुफलं भवेत्
Main,22.0,2,aparāhṇe tu samprāpte abhijidrauhiṇodaye yatkiṃciddīyate tatra tadakṣayamudāhṛtam,अपराह्णे तु सम्प्राप्ते अभिजिद्रौहिणोदये यत्किंचिद्दीयते तत्र तदक्षयमुदाहृतम्
Main,22.0,3,tīrthāni yāni śastāni pitṝṇāṃ vallabhāni ca nāmatastāni vakṣyāmi saṃkṣepeṇa dvijottamāḥ,तीर्थानि यानि शस्तानि पितॄणां वल्लभानि च नामतस्तानि वक्ष्यामि संक्षेपेण द्विजोत्तमाः
Main,22.0,4,pitṛtīrthaṃ gayā nāma sarvatīrthavaraṃ śubham yatrāste devadeveśaḥ svayameva pitāmahaḥ,पितृतीर्थं गया नाम सर्वतीर्थवरं शुभम् यत्रास्ते देवदेवेशः स्वयमेव पितामहः
Main,22.0,5,tatraiṣā pitṛbhirgītā gāthā bhāgamabhīpsubhiḥ,तत्रैषा पितृभिर्गीता गाथा भागमभीप्सुभिः
Main,22.0,6,eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet,एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्
Main,22.0,7,tathā vārāṇasī puṇyā pitṝṇāṃ vallabhā sadā yatrāvimuktasāṃnidhyaṃ bhuktimuktiphalapradam,तथा वाराणसी पुण्या पितॄणां वल्लभा सदा यत्राविमुक्तसांनिध्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
Main,22.0,8,pitṝṇāṃ vallabhaṃ tadvat puṇyaṃ ca vimaleśvaram pitṛtīrthaṃ prayāgaṃ tu sarvakāmaphalapradam,पितॄणां वल्लभं तद्वत् पुण्यं च विमलेश्वरम् पितृतीर्थं प्रयागं तु सर्वकामफलप्रदम्
Main,22.0,9,vaṭeśvarastu bhagavān mādhavena samanvitaḥ yoganidrāśayastadvat sadā vasati keśavaḥ,वटेश्वरस्तु भगवान् माधवेन समन्वितः योगनिद्राशयस्तद्वत् सदा वसति केशवः
Main,22.0,10,daśāśvamedhikaṃ puṇyaṃ gaṅgādvāraṃ tathaiva ca nandātha lalitā tadvat tīrthaṃ māyāpurī śubhā,दशाश्वमेधिकं पुण्यं गङ्गाद्वारं तथैव च नन्दाथ ललिता तद्वत् तीर्थं मायापुरी शुभा
Main,22.0,11,tathā mitrapadaṃ nāma tataḥ kedāramuttamam gaṅgāsāgaramityāhuḥ sarvatīrthamayaṃ śubham,तथा मित्रपदं नाम ततः केदारमुत्तमम् गङ्गासागरमित्याहुः सर्वतीर्थमयं शुभम्
Main,22.0,12,tīrthaṃ brahmasarastadvac chatadrusalile hrade tīrthaṃ tu naimiṣaṃ nāma sarvatīrthaphalapradam,तीर्थं ब्रह्मसरस्तद्वच् छतद्रुसलिले ह्रदे तीर्थं तु नैमिषं नाम सर्वतीर्थफलप्रदम्
Main,22.0,13,gaṅgodbhedastu gomatyāṃ yatrodbhūtaḥ sanātanaḥ tathā yajñavarāhastu devadevaśca śūlabhṛt,गङ्गोद्भेदस्तु गोमत्यां यत्रोद्भूतः सनातनः तथा यज्ञवराहस्तु देवदेवश्च शूलभृत्
Main,22.0,14,yatra tatkāñcanaṃ dvāram aṣṭādaśabhujo haraḥ nemistu haricakrasya śīrṇā yatrābhavatpurā,यत्र तत्काञ्चनं द्वारम् अष्टादशभुजो हरः नेमिस्तु हरिचक्रस्य शीर्णा यत्राभवत्पुरा
Main,22.0,15,tadetannaimiṣāraṇyaṃ sarvatīrthaniṣevitam devadevasya tatrāpi vārāhasya tu darśanam,तदेतन्नैमिषारण्यं सर्वतीर्थनिषेवितम् देवदेवस्य तत्रापि वाराहस्य तु दर्शनम्
Main,22.0,16,yaḥ prayāti sa pūtātmā nārāyaṇapadaṃ vrajet kṛtaśaucaṃ mahāpuṇyaṃ sarvapāpaniṣūdanam,यः प्रयाति स पूतात्मा नारायणपदं व्रजेत् कृतशौचं महापुण्यं सर्वपापनिषूदनम्
Main,22.0,17,yatrāste nārasiṃhastu svayameva janārdanaḥ tīrthamikṣumatī nāma pitṝṇāṃ vallabhaṃ sadā,यत्रास्ते नारसिंहस्तु स्वयमेव जनार्दनः तीर्थमिक्षुमती नाम पितॄणां वल्लभं सदा
Main,22.0,18,saṃgame yatra tiṣṭhanti gaṅgāyāḥ pitaraḥ sadā kurukṣetraṃ mahāpuṇyaṃ sarvatīrthasamanvitam,संगमे यत्र तिष्ठन्ति गङ्गायाः पितरः सदा कुरुक्षेत्रं महापुण्यं सर्वतीर्थसमन्वितम्
Main,22.0,19,tathā ca sarayūḥ puṇyā sarvadevanamaskṛtā irāvatī nadī tadvat pitṛtīrthādhivāsinī,तथा च सरयूः पुण्या सर्वदेवनमस्कृता इरावती नदी तद्वत् पितृतीर्थाधिवासिनी
Main,22.0,20,yamunā devikā kālī candrabhāgā dṛṣadvatī nadī veṇumatī puṇyā parā vetravatī tathā,यमुना देविका काली चन्द्रभागा दृषद्वती नदी वेणुमती पुण्या परा वेत्रवती तथा
Main,22.0,21,pitṝṇāṃ vallabhā hy etāḥ śrāddhe koṭiguṇā matāḥ jambūmārgaṃ mahāpuṇyaṃ yatra mārgo hi lakṣyate,पितॄणां वल्लभा ह्य् एताः श्राद्धे कोटिगुणा मताः जम्बूमार्गं महापुण्यं यत्र मार्गो हि लक्ष्यते
Main,22.0,22,adyāpi pitṛtīrthaṃ tat sarvakāmaphalapradam nīlakuṇḍamiti khyātaṃ pitṛtīrthaṃ dvijottamāḥ,अद्यापि पितृतीर्थं तत् सर्वकामफलप्रदम् नीलकुण्डमिति ख्यातं पितृतीर्थं द्विजोत्तमाः
Main,22.0,23,tathā rudrasaraḥ puṇyaṃ saro mānasameva ca mandākinī tathācchodā vipāśātha sarasvatī,तथा रुद्रसरः पुण्यं सरो मानसमेव च मन्दाकिनी तथाच्छोदा विपाशाथ सरस्वती
Main,22.0,23,: pūrvamitrapadaṃ tadvad vaidyanāthaṃ mahāphalam kṣiprā nadī mahākālas tathā kālañjaraṃ śubham,: पूर्वमित्रपदं तद्वद् वैद्यनाथं महाफलम् क्षिप्रा नदी महाकालस् तथा कालञ्जरं शुभम्
Main,22.0,24,: vaṃśodbhedaṃ harodbhedaṃ gaṅgodbhedaṃ mahāphalam bhadreśvaraṃ viṣṇupadaṃ narmadādvārameva ca,: वंशोद्भेदं हरोद्भेदं गङ्गोद्भेदं महाफलम् भद्रेश्वरं विष्णुपदं नर्मदाद्वारमेव च
Main,22.0,25,gayāpiṇḍapradānena samānyāhurmaharṣayaḥ etāni pitṛtīrthāni sarvapāpaharāṇi ca,गयापिण्डप्रदानेन समान्याहुर्महर्षयः एतानि पितृतीर्थानि सर्वपापहराणि च
Main,22.0,26,smaraṇādapi lokānāṃ kim u śrāddhakṛtāṃ nṛṇām oṃkāraṃ pitṛtīrthaṃ ca kāverī kapilodakam,स्मरणादपि लोकानां किम् उ श्राद्धकृतां नृणाम् ओंकारं पितृतीर्थं च कावेरी कपिलोदकम्
Main,22.0,27,sambhedaś caṇḍavegāyās tathaivāmarakaṇṭakam kurukṣetrācchataguṇaṃ tasminsnānādikaṃ bhavet,सम्भेदश् चण्डवेगायास् तथैवामरकण्टकम् कुरुक्षेत्राच्छतगुणं तस्मिन्स्नानादिकं भवेत्
Main,22.0,28,śukratīrthaṃ ca vikhyātaṃ tīrthaṃ someśvaraṃ param sarvavyādhiharaṃ puṇyaṃ śatakoṭiphalādhikam,शुक्रतीर्थं च विख्यातं तीर्थं सोमेश्वरं परम् सर्वव्याधिहरं पुण्यं शतकोटिफलाधिकम्
Main,22.0,29,śrāddhe dāne tathā home svādhyāye jalasaṃnidhau kāyāvarohaṇaṃ nāma tathā carmaṇvatī nadī,श्राद्धे दाने तथा होमे स्वाध्याये जलसंनिधौ कायावरोहणं नाम तथा चर्मण्वती नदी
Main,22.0,30,gomatī varaṇā tadvat tīrthamauśanasaṃ param bhairavaṃ bhṛgutuṅgaṃ ca gaurītīrthamanuttamam,गोमती वरणा तद्वत् तीर्थमौशनसं परम् भैरवं भृगुतुङ्गं च गौरीतीर्थमनुत्तमम्
Main,22.0,31,tīrthaṃ vaināyakaṃ nāma bhadreśvaramataḥ param tathā pāpaharaṃ nāma puṇyātha tapatī nadī,तीर्थं वैनायकं नाम भद्रेश्वरमतः परम् तथा पापहरं नाम पुण्याथ तपती नदी
Main,22.0,32,mūlatāpī payoṣṇī ca payoṣṇīsaṃgamastathā mahābodhiḥ pāṭalā ca nāgatīrthamavantikā,मूलतापी पयोष्णी च पयोष्णीसंगमस्तथा महाबोधिः पाटला च नागतीर्थमवन्तिका
Main,22.0,33,tathā veṇā nadī puṇyā mahāśālaṃ tathaiva ca mahārudraṃ mahāliṅgaṃ daśārṇā ca nadī śubhā,तथा वेणा नदी पुण्या महाशालं तथैव च महारुद्रं महालिङ्गं दशार्णा च नदी शुभा
Main,22.0,34,śatarudrā śatāhvā ca tathā viśvapadaṃ param aṅgāravāhikā tadvan nadau tau śoṇaghargharau,शतरुद्रा शताह्वा च तथा विश्वपदं परम् अङ्गारवाहिका तद्वन् नदौ तौ शोणघर्घरौ
Main,22.0,35,kālikā ca nadī puṇyā vitastā ca nadī tathā etāni pitṛtīrthāni śasyante snānadānayoḥ,कालिका च नदी पुण्या वितस्ता च नदी तथा एतानि पितृतीर्थानि शस्यन्ते स्नानदानयोः
Main,22.0,36,śrāddhameteṣu yaddattaṃ tadanantaphalaṃ smṛtam droṇī vāṭanadī dhārā saritkṣīranadī tathā,श्राद्धमेतेषु यद्दत्तं तदनन्तफलं स्मृतम् द्रोणी वाटनदी धारा सरित्क्षीरनदी तथा
Main,22.0,37,gokarṇaṃ gajakarṇaṃ ca tathā ca puruṣottamaḥ dvārakā kṛṣṇatīrthaṃ ca tathārbudasarasvatī,गोकर्णं गजकर्णं च तथा च पुरुषोत्तमः द्वारका कृष्णतीर्थं च तथार्बुदसरस्वती
Main,22.0,38,nadī maṇimatī nāma tathā ca girikarṇikā dhūtapāpaṃ tathā tīrthaṃ samudro dakṣiṇastathā,नदी मणिमती नाम तथा च गिरिकर्णिका धूतपापं तथा तीर्थं समुद्रो दक्षिणस्तथा
Main,22.0,39,eteṣu pitṛtīrtheṣu śrāddhamānantyamaśnute tīrthaṃ meghakaraṃ nāma svayameva janārdanaḥ,एतेषु पितृतीर्थेषु श्राद्धमानन्त्यमश्नुते तीर्थं मेघकरं नाम स्वयमेव जनार्दनः
Main,22.0,40,yatra śārṅgadharo viṣṇur mekhalāyāmavasthitaḥ tathā mandodarītīrthaṃ tīrthaṃ campā nadī śubhā,यत्र शार्ङ्गधरो विष्णुर् मेखलायामवस्थितः तथा मन्दोदरीतीर्थं तीर्थं चम्पा नदी शुभा
Main,22.0,41,tathā sāmalanāthaśca mahāśālanadī tathā cakravākaṃ carmakoṭaṃ tathā janmeśvaraṃ mahat,तथा सामलनाथश्च महाशालनदी तथा चक्रवाकं चर्मकोटं तथा जन्मेश्वरं महत्
Main,22.0,42,arjunaṃ tripuraṃ caiva siddheśvaramataḥ param śrīśailaṃ śāṃkaraṃ tīrthaṃ nārasiṃhamataḥ param,अर्जुनं त्रिपुरं चैव सिद्धेश्वरमतः परम् श्रीशैलं शांकरं तीर्थं नारसिंहमतः परम्
Main,22.0,43,mahendraṃ ca tathā puṇyam atha śrīraṅgasaṃjñitam eteṣvapi sadā śrāddham anantaphaladaṃ smṛtam,महेन्द्रं च तथा पुण्यम् अथ श्रीरङ्गसंज्ञितम् एतेष्वपि सदा श्राद्धम् अनन्तफलदं स्मृतम्
Main,22.0,44,darśanādapi caitāni sadyaḥ pāpaharāṇi vai tuṅgabhadrā nadī puṇyā tathā bhīmarathī sarit,दर्शनादपि चैतानि सद्यः पापहराणि वै तुङ्गभद्रा नदी पुण्या तथा भीमरथी सरित्
Main,22.0,45,bhīmeśvaraṃ kṛṣṇaveṇā kāverī kuḍmalā nadī nadī godāvarī nāma trisaṃdhyā tīrthamuttamam,भीमेश्वरं कृष्णवेणा कावेरी कुड्मला नदी नदी गोदावरी नाम त्रिसंध्या तीर्थमुत्तमम्
Main,22.0,46,tīrthaṃ traiyambakaṃ nāma sarvatīrthanamaskṛtam yatrāste bhagavānīśaḥ svayameva trilocanaḥ,तीर्थं त्रैयम्बकं नाम सर्वतीर्थनमस्कृतम् यत्रास्ते भगवानीशः स्वयमेव त्रिलोचनः
Main,22.0,47,śrāddhameteṣu sarveṣu koṭikoṭiguṇaṃ bhavet smaraṇādapi pāpāni naśyanti śatadhā dvijāḥ,श्राद्धमेतेषु सर्वेषु कोटिकोटिगुणं भवेत् स्मरणादपि पापानि नश्यन्ति शतधा द्विजाः
Main,22.0,48,śrīparṇī tāmraparṇī ca jayā tīrthamanuttamam tathā matsyanadī puṇyā śivadhāraṃ tathaiva ca,श्रीपर्णी ताम्रपर्णी च जया तीर्थमनुत्तमम् तथा मत्स्यनदी पुण्या शिवधारं तथैव च
Main,22.0,49,bhadratīrthaṃ ca vikhyātaṃ pampātīrthaṃ ca śāśvatam puṇyaṃ rāmeśvaraṃ tadvad elāpuramalaṃ puram,भद्रतीर्थं च विख्यातं पम्पातीर्थं च शाश्वतम् पुण्यं रामेश्वरं तद्वद् एलापुरमलं पुरम्
Main,22.0,50,aṅgabhūtaṃ ca vikhyātam āmardakam alambhuṣam āmrātakeśvaraṃ tadvad ekāmbhakamataḥ param,अङ्गभूतं च विख्यातम् आमर्दकम् अलम्भुषम् आम्रातकेश्वरं तद्वद् एकाम्भकमतः परम्
Main,22.0,51,govardhanaṃ hariścandraṃ kṛpucandraṃ pṛthūdakam sahasrākṣaṃ hiraṇyākṣaṃ tathā ca kadalī nadī,गोवर्धनं हरिश्चन्द्रं कृपुचन्द्रं पृथूदकम् सहस्राक्षं हिरण्याक्षं तथा च कदली नदी
Main,22.0,52,rāmādhivāsastatrāpi tathā saumitrisaṃgamaḥ indrakīlaṃ mahānādaṃ tathā ca priyamelakam,रामाधिवासस्तत्रापि तथा सौमित्रिसंगमः इन्द्रकीलं महानादं तथा च प्रियमेलकम्
Main,22.0,53,etānyapi sadā śrāddhe praśastānyadhikāni tu eteṣu sarvadevānāṃ sāṃnidhyaṃ dṛśyate yataḥ,एतान्यपि सदा श्राद्धे प्रशस्तान्यधिकानि तु एतेषु सर्वदेवानां सांनिध्यं दृश्यते यतः
Main,22.0,54,dānameteṣu sarveṣu dattaṃ koṭiśatādhikam bāhudā ca nadīpuṇyā tathā siddhavanaṃ śubham,दानमेतेषु सर्वेषु दत्तं कोटिशताधिकम् बाहुदा च नदीपुण्या तथा सिद्धवनं शुभम्
Main,22.0,55,tīrthaṃ pāśupataṃ nāma nadī pārvatikā śubhā śrāddhameteṣu sarveṣu dattaṃ koṭiśatottaram,तीर्थं पाशुपतं नाम नदी पार्वतिका शुभा श्राद्धमेतेषु सर्वेषु दत्तं कोटिशतोत्तरम्
Main,22.0,56,tathaiva pitṛtīrthaṃ tu yatra godāvarī nadī yutā liṅgasahasreṇa sarvāntarajalāvahā,तथैव पितृतीर्थं तु यत्र गोदावरी नदी युता लिङ्गसहस्रेण सर्वान्तरजलावहा
Main,22.0,57,jāmadagnyasya tattīrthaṃ kramādāyātamuttamam pratīkasya bhayādbhinnaṃ yatra godāvarī nadī,जामदग्न्यस्य तत्तीर्थं क्रमादायातमुत्तमम् प्रतीकस्य भयाद्भिन्नं यत्र गोदावरी नदी
Main,22.0,58,tattīrthaṃ havyakavyānām apsaroyugasaṃjñitam śrāddhāgnikāryadāneṣu tathā koṭiśatādhikam,तत्तीर्थं हव्यकव्यानाम् अप्सरोयुगसंज्ञितम् श्राद्धाग्निकार्यदानेषु तथा कोटिशताधिकम्
Main,22.0,59,tathā sahasraliṅgaṃ ca rāghaveśvaramuttamam sendraphenā nadī puṇyā yatrendraḥ patitaḥ purā,तथा सहस्रलिङ्गं च राघवेश्वरमुत्तमम् सेन्द्रफेना नदी पुण्या यत्रेन्द्रः पतितः पुरा
Main,22.0,60,nihatya namuciṃ śakras tapasā svargamāptavān tatra dattaṃ naraiḥ śrāddham anantaphaladaṃ bhavet,निहत्य नमुचिं शक्रस् तपसा स्वर्गमाप्तवान् तत्र दत्तं नरैः श्राद्धम् अनन्तफलदं भवेत्
Main,22.0,61,tīrthaṃ tu puṣkaraṃ nāma śālagrāmaṃ tathaiva ca somapānaṃ ca vikhyātaṃ yatra vaiśvānarālayam,तीर्थं तु पुष्करं नाम शालग्रामं तथैव च सोमपानं च विख्यातं यत्र वैश्वानरालयम्
Main,22.0,62,tīrthaṃ sārasvataṃ nāma svāmitīrthaṃ tathaiva ca malaṃdarā nadī puṇyā kauśikī candrikā tathā,तीर्थं सारस्वतं नाम स्वामितीर्थं तथैव च मलंदरा नदी पुण्या कौशिकी चन्द्रिका तथा
Main,22.0,63,vaidarbhā vātha vairā ca payoṣṇī prāṅmukhā parā kāverī cottarā puṇyā tathā jālaṃdharo giriḥ,वैदर्भा वाथ वैरा च पयोष्णी प्राङ्मुखा परा कावेरी चोत्तरा पुण्या तथा जालंधरो गिरिः
Main,22.0,64,eteṣu śrāddhatīrtheṣu śrāddhamānantyamaśnute lohadaṇḍaṃ tathā tīrthaṃ citrakūṭastathaiva ca,एतेषु श्राद्धतीर्थेषु श्राद्धमानन्त्यमश्नुते लोहदण्डं तथा तीर्थं चित्रकूटस्तथैव च
Main,22.0,65,vindhyayogaśca gaṅgāyās tathā nadītaṭaṃ śubham kubjābhraṃ tu tathā tīrtham urvaśīpulinaṃ tathā,विन्ध्ययोगश्च गङ्गायास् तथा नदीतटं शुभम् कुब्जाभ्रं तु तथा तीर्थम् उर्वशीपुलिनं तथा
Main,22.0,66,saṃsāramocanaṃ tīrthaṃ tathaiva ṛṇamocanam eteṣu pitṛtīrtheṣu śrāddham ānantyamaśnute,संसारमोचनं तीर्थं तथैव ऋणमोचनम् एतेषु पितृतीर्थेषु श्राद्धम् आनन्त्यमश्नुते
Main,22.0,67,aṭṭahāsaṃ tathā tīrthaṃ gautameśvarameva ca tathā vasiṣṭhatīrthaṃ nu hārītaṃ tu tataḥ param,अट्टहासं तथा तीर्थं गौतमेश्वरमेव च तथा वसिष्ठतीर्थं नु हारीतं तु ततः परम्
Main,22.0,68,brahmāvartaṃ kuśāvartaṃ hayatīrthaṃ tathaiva ca piṇḍārakaṃ ca vikhyātaṃ śaṅkhoddhāraṃ tathaiva ca,ब्रह्मावर्तं कुशावर्तं हयतीर्थं तथैव च पिण्डारकं च विख्यातं शङ्खोद्धारं तथैव च
Main,22.0,69,ghaṇṭeśvaraṃ bilvakaṃ ca nīlaparvatameva ca tathā ca dharaṇītīrthaṃ rāmatīrthaṃ tathaiva ca,घण्टेश्वरं बिल्वकं च नीलपर्वतमेव च तथा च धरणीतीर्थं रामतीर्थं तथैव च
Main,22.0,70,aśvatīrthaṃ ca vikhyātam anantaṃ śrāddhadānayoḥ tīrthaṃ vedaśiro nāma tathaivaughavatī nadī,अश्वतीर्थं च विख्यातम् अनन्तं श्राद्धदानयोः तीर्थं वेदशिरो नाम तथैवौघवती नदी
Main,22.0,71,tīrthaṃ vasupradaṃ nāma chāgalāṇḍaṃ tathaiva ca eteṣu śrāddhadātāraḥ prayānti paramaṃ padam,तीर्थं वसुप्रदं नाम छागलाण्डं तथैव च एतेषु श्राद्धदातारः प्रयान्ति परमं पदम्
Main,22.0,72,tathāca badarītīrthaṃ gaṇatīrthaṃ tathaiva ca jayantaṃ vijayaṃ caiva śakratīrthaṃ tathaiva ca,तथाच बदरीतीर्थं गणतीर्थं तथैव च जयन्तं विजयं चैव शक्रतीर्थं तथैव च
Main,22.0,73,śrīpateśca tathā tīrthaṃ tīrthaṃ raivatakaṃ tathā tathaiva śāradātīrthaṃ bhadrakāleśvaraṃ tathā,श्रीपतेश्च तथा तीर्थं तीर्थं रैवतकं तथा तथैव शारदातीर्थं भद्रकालेश्वरं तथा
Main,22.0,74,vaikuṇṭhatīrthaṃ ca paraṃ bhīmeśvaramathāpi vā eteṣu śrāddhadātāraḥ prayānti paramāṃ gatim,वैकुण्ठतीर्थं च परं भीमेश्वरमथापि वा एतेषु श्राद्धदातारः प्रयान्ति परमां गतिम्
Main,22.0,75,tīrthaṃ mātṛgṛhaṃ nāma karavīrapuraṃ tathā kuśeśayaṃ ca vikhyātaṃ gaurīśikharameva ca,तीर्थं मातृगृहं नाम करवीरपुरं तथा कुशेशयं च विख्यातं गौरीशिखरमेव च
Main,22.0,76,nakuleśasya tīrthaṃ ca kardamālaṃ tathaiva ca diṇḍipuṇyakaraṃ tadvat puṇḍarīkapuraṃ tathā,नकुलेशस्य तीर्थं च कर्दमालं तथैव च दिण्डिपुण्यकरं तद्वत् पुण्डरीकपुरं तथा
Main,22.0,77,saptagodāvarītīrthaṃ sarvatīrtheśvareśvaram tatra śrāddhaṃ pradātavyam anantaphalamīpsubhiḥ,सप्तगोदावरीतीर्थं सर्वतीर्थेश्वरेश्वरम् तत्र श्राद्धं प्रदातव्यम् अनन्तफलमीप्सुभिः
Main,22.0,78,eṣa tūddeśataḥ proktas tīrthānāṃ saṃgraho mayā vāgīśo 'pi na śaknoti vistarāt kim u mānuṣaḥ,एष तूद्देशतः प्रोक्तस् तीर्थानां संग्रहो मया वागीशो ऽपि न शक्नोति विस्तरात् किम् उ मानुषः
Main,22.0,79,satyaṃ tīrthaṃ dayā tīrthaṃ tīrthamindriyanigrahaḥ varṇāśramāṇāṃ gehe 'pi tīrthaṃ tu samudāhṛtam,सत्यं तीर्थं दया तीर्थं तीर्थमिन्द्रियनिग्रहः वर्णाश्रमाणां गेहे ऽपि तीर्थं तु समुदाहृतम्
Main,22.0,80,etattīrtheṣu yacchrāddhaṃ tatkoṭiguṇamiṣyate yasmāttasmātprayatnena tīrthe śrāddhaṃ samācaret,एतत्तीर्थेषु यच्छ्राद्धं तत्कोटिगुणमिष्यते यस्मात्तस्मात्प्रयत्नेन तीर्थे श्राद्धं समाचरेत्
Main,22.0,81,prātaḥkālo muhūrtāṃs trīn saṃgavas tāvadeva tu madhyāhnastrimuhūrtaḥ syād aparāhṇastataḥ param,प्रातःकालो मुहूर्तांस् त्रीन् संगवस् तावदेव तु मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तः स्याद् अपराह्णस्ततः परम्
Main,22.0,82,sāyāhnastrimuhūrtaḥ syāc chrāddhaṃ tatra na kārayet rākṣasī nāma sā velā garhitā sarvakarmasu,सायाह्नस्त्रिमुहूर्तः स्याच् छ्राद्धं तत्र न कारयेत् राक्षसी नाम सा वेला गर्हिता सर्वकर्मसु
Main,22.0,83,ahno muhūrtā vikhyātā daśa pañca ca sarvadā tatrāṣṭamo muhūrto yaḥ sa kālaḥ kutapaḥ smṛtaḥ,अह्नो मुहूर्ता विख्याता दश पञ्च च सर्वदा तत्राष्टमो मुहूर्तो यः स कालः कुतपः स्मृतः
Main,22.0,84,madhyāhne sarvadā yasmān mandībhavati bhāskaraḥ tasmādanantaphaladas tadārambho viśiṣyate,मध्याह्ने सर्वदा यस्मान् मन्दीभवति भास्करः तस्मादनन्तफलदस् तदारम्भो विशिष्यते
Main,22.0,85,madhyāhnaḥ khaḍgapātraṃ ca tathā nepālakambalaḥ rūpyaṃ darbhāstilā gāvo dauhitraścāṣṭamaḥ smṛtaḥ,मध्याह्नः खड्गपात्रं च तथा नेपालकम्बलः रूप्यं दर्भास्तिला गावो दौहित्रश्चाष्टमः स्मृतः
Main,22.0,86,pāpaṃ kutsitamityāhus tasya saṃtāpakāriṇaḥ aṣṭāv ete yatastasmāt kutapā iti viśrutāḥ,पापं कुत्सितमित्याहुस् तस्य संतापकारिणः अष्टाव् एते यतस्तस्मात् कुतपा इति विश्रुताः
Main,22.0,87,ūrdhvaṃ muhūrtātkutapād yanmuhūrtacatuṣṭayam muhūrtapañcakaṃ caitat svadhābhavanamiṣyate,ऊर्ध्वं मुहूर्तात्कुतपाद् यन्मुहूर्तचतुष्टयम् मुहूर्तपञ्चकं चैतत् स्वधाभवनमिष्यते
Main,22.0,88,viṣṇor dehasamudbhūtāḥ kuśāḥ kṛṣṇāstilāstathā śrāddhasya rakṣaṇāyālam etatprāhurdivaukasaḥ,विष्णोर् देहसमुद्भूताः कुशाः कृष्णास्तिलास्तथा श्राद्धस्य रक्षणायालम् एतत्प्राहुर्दिवौकसः
Main,22.0,89,tilodakāñjalirdeyo jalasthaistīrthavāsibhiḥ sadarbhahastenaikena śrāddhamevaṃ viśiṣyate,तिलोदकाञ्जलिर्देयो जलस्थैस्तीर्थवासिभिः सदर्भहस्तेनैकेन श्राद्धमेवं विशिष्यते
Main,22.0,90,śrāddhasādhanakāle tu pāṇinaikena dīyate tarpaṇaṃ tūbhayenaiva vidhireṣa sadā smṛtaḥ,श्राद्धसाधनकाले तु पाणिनैकेन दीयते तर्पणं तूभयेनैव विधिरेष सदा स्मृतः
Main,22.0,91,puṇyaṃ pavitramāyuṣyaṃ sarvapāpavināśanam purā malaye na kathitaṃ tīrthaśrāddhānukīrtanam,पुण्यं पवित्रमायुष्यं सर्वपापविनाशनम् पुरा मलये न कथितं तीर्थश्राद्धानुकीर्तनम्
Main,22.0,92,śṛṇoti yaḥ paṭhedvāpi śrīmānsaṃjāyate naraḥ,शृणोति यः पठेद्वापि श्रीमान्संजायते नरः
Main,22.0,93,śrāddhakāle ca vaktavyaṃ tathā tīrthanivāsibhiḥ sarvapāpopaśāntyartham alakṣmīnāśanaṃ param,श्राद्धकाले च वक्तव्यं तथा तीर्थनिवासिभिः सर्वपापोपशान्त्यर्थम् अलक्ष्मीनाशनं परम्
Main,22.0,94,idaṃ pavitraṃ yaśaso nidhānam idaṃ mahāpāpaharaṃ ca puṃsām brahmārkarudrairapi pūjitaṃ ca śrāddhasya māhātmyamuśanti tajjñāḥ,इदं पवित्रं यशसो निधानम् इदं महापापहरं च पुंसाम् ब्रह्मार्करुद्रैरपि पूजितं च श्राद्धस्य माहात्म्यमुशन्ति तज्ज्ञाः
Main,23.0,1,matsya-purāṇa 23 somaḥ pitṝṇāmadhipaḥ kathaṃ śāstraviśārada tadvaṃśyā ye ca rājāno babhūvuḥ kīrtivardhanāḥ,मत्स्य-पुराण २३ सोमः पितॄणामधिपः कथं शास्त्रविशारद तद्वंश्या ये च राजानो बभूवुः कीर्तिवर्धनाः
Main,23.0,2,ādiṣṭo brahmaṇā pūrvam atriḥ sargavidhau purā anuttamaṃ nāma tapaḥ sṛṣṭyarthaṃ taptavānprabhuḥ,आदिष्टो ब्रह्मणा पूर्वम् अत्रिः सर्गविधौ पुरा अनुत्तमं नाम तपः सृष्ट्यर्थं तप्तवान्प्रभुः
Main,23.0,3,yadānandakaraṃ brahma jagatkleśavināśanam brahmaviṣṇvarkarudrāṇām abhyantaramatīndriyam,यदानन्दकरं ब्रह्म जगत्क्लेशविनाशनम् ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणाम् अभ्यन्तरमतीन्द्रियम्
Main,23.0,4,śāntikṛc chāntamanasas tadantarnayane sthitam māhātmyāttapasā viprāḥ paramānandakārakam,शान्तिकृच् छान्तमनसस् तदन्तर्नयने स्थितम् माहात्म्यात्तपसा विप्राः परमानन्दकारकम्
Main,23.0,5,yasmādumāpatiḥ sārdham umayā tamadhiṣṭhitaḥ taṃ dṛṣṭvā cāṣṭamāṃśena tasmātsomo 'bhavacchiśuḥ,यस्मादुमापतिः सार्धम् उमया तमधिष्ठितः तं दृष्ट्वा चाष्टमांशेन तस्मात्सोमो ऽभवच्छिशुः
Main,23.0,6,adhaḥ susrāva netrābhyāṃ dhāma taccāmbusambhavam dīpayanviśvamakhilaṃ jyotsnayā sacarācaram,अधः सुस्राव नेत्राभ्यां धाम तच्चाम्बुसम्भवम् दीपयन्विश्वमखिलं ज्योत्स्नया सचराचरम्
Main,23.0,7,taddiśo jagṛhurdhāma strīrūpeṇa sutecchayā garbho bhūtvodare tāsām āsthito 'bdaśatatrayam,तद्दिशो जगृहुर्धाम स्त्रीरूपेण सुतेच्छया गर्भो भूत्वोदरे तासाम् आस्थितो ऽब्दशतत्रयम्
Main,23.0,8,āśāstaṃ mumucurgarbham aśaktā dhāraṇe tataḥ samādāyātha taṃ garbham ekīkṛtya caturmukhaḥ,आशास्तं मुमुचुर्गर्भम् अशक्ता धारणे ततः समादायाथ तं गर्भम् एकीकृत्य चतुर्मुखः
Main,23.0,9,yuvānamakarodbrahmā sarvāyudhadharaṃ naram syandane 'tha sahasrāśve vedaśaktimaye prabhuḥ,युवानमकरोद्ब्रह्मा सर्वायुधधरं नरम् स्यन्दने ऽथ सहस्राश्वे वेदशक्तिमये प्रभुः
Main,23.0,10,āropya lokamanayad ātmīyaṃ sa pitāmaha tatra brahmarṣibhiḥ proktam asmatsvāmī bhavatvayam,आरोप्य लोकमनयद् आत्मीयं स पितामह तत्र ब्रह्मर्षिभिः प्रोक्तम् अस्मत्स्वामी भवत्वयम्
Main,23.0,11,ṛṣibhirdevagandharvair oṣadhībhistathaiva ca tuṣṭuvuḥ somadevatyair brahmādyā mantrasaṃgrahaiḥ,ऋषिभिर्देवगन्धर्वैर् ओषधीभिस्तथैव च तुष्टुवुः सोमदेवत्यैर् ब्रह्माद्या मन्त्रसंग्रहैः
Main,23.0,12,stūyamānasya tasyābhūd adhiko dhāmasambhavaḥ tejovitānādabhavad bhuvi divyauṣadhīgaṇaḥ,स्तूयमानस्य तस्याभूद् अधिको धामसम्भवः तेजोवितानादभवद् भुवि दिव्यौषधीगणः
Main,23.0,13,taddīptiradhikā tasmād rātrau bhavati sarvadā tenauṣadhīśaḥ somo 'bhūd dvijeśaścāpi gadyate,तद्दीप्तिरधिका तस्माद् रात्रौ भवति सर्वदा तेनौषधीशः सोमो ऽभूद् द्विजेशश्चापि गद्यते
Main,23.0,14,vedadhāmarasaṃ cāpi yadidaṃ candramaṇḍalam kṣīyate vardhate caiva śukle kṛṣṇe ca sarvadā,वेदधामरसं चापि यदिदं चन्द्रमण्डलम् क्षीयते वर्धते चैव शुक्ले कृष्णे च सर्वदा
Main,23.0,15,viṃśatiṃ ca tathā sapta dakṣaḥ prācetaso dadau rūpalāvaṇyasaṃyuktās tasmai kanyāḥ suvarcasaḥ,विंशतिं च तथा सप्त दक्षः प्राचेतसो ददौ रूपलावण्यसंयुक्तास् तस्मै कन्याः सुवर्चसः
Main,23.0,16,tataḥ padmasahasrāṇāṃ sahasrāṇi daśaiva tu tapaścacāra śītāṃśur viṣṇudhyānaikatatparaḥ,ततः पद्मसहस्राणां सहस्राणि दशैव तु तपश्चचार शीतांशुर् विष्णुध्यानैकतत्परः
Main,23.0,17,tatastuṣṭastu bhagavāṃs tasmai nārāyaṇo hariḥ varaṃ vṛṇīṣva provāca paramātmā janārdanaḥ,ततस्तुष्टस्तु भगवांस् तस्मै नारायणो हरिः वरं वृणीष्व प्रोवाच परमात्मा जनार्दनः
Main,23.0,18,tato vavre varānsomaḥ śakralokaṃ jayāmyaham pratyakṣameva bhoktāro bhavantu mama mandire,ततो वव्रे वरान्सोमः शक्रलोकं जयाम्यहम् प्रत्यक्षमेव भोक्तारो भवन्तु मम मन्दिरे
Main,23.0,19,rājasūye suragaṇā brahmādyāḥ santu me dvijāḥ rakṣaḥpālaḥ śivo 'smākam āstāṃ śūladharo haraḥ,राजसूये सुरगणा ब्रह्माद्याः सन्तु मे द्विजाः रक्षःपालः शिवो ऽस्माकम् आस्तां शूलधरो हरः
Main,23.0,20,tathetyuktaḥ sa ājahre rājasūyaṃ tu viṣṇunā hotātrir bhṛguradhvaryur udgātābhūccaturmukhaḥ,तथेत्युक्तः स आजह्रे राजसूयं तु विष्णुना होतात्रिर् भृगुरध्वर्युर् उद्गाताभूच्चतुर्मुखः
Main,23.0,21,brahmatvamagamattasya upadraṣṭā hariḥ svayam sadasyāḥ sanakādyāstu rājasūyavidhau smṛtāḥ,ब्रह्मत्वमगमत्तस्य उपद्रष्टा हरिः स्वयम् सदस्याः सनकाद्यास्तु राजसूयविधौ स्मृताः
Main,23.0,22,camasādhvaryavastatra viśve devā daśaiva tu trailokyaṃ dakṣiṇā tena ṛtvigbhyaḥ pratipāditam,चमसाध्वर्यवस्तत्र विश्वे देवा दशैव तु त्रैलोक्यं दक्षिणा तेन ऋत्विग्भ्यः प्रतिपादितम्
Main,23.0,23,tataḥ samāpte 'vabhṛthe tadrūpālokanecchavaḥ kāmabāṇābhitaptāṅgyo nava devyaḥ siṣevire,ततः समाप्ते ऽवभृथे तद्रूपालोकनेच्छवः कामबाणाभितप्ताङ्ग्यो नव देव्यः सिषेविरे
Main,23.0,24,lakṣmīrnārāyaṇaṃ tyaktvā sinīvālī ca kardamam dyutirvibhāvasuṃ tadvat tuṣṭirdhātāramavyayam,लक्ष्मीर्नारायणं त्यक्त्वा सिनीवाली च कर्दमम् द्युतिर्विभावसुं तद्वत् तुष्टिर्धातारमव्ययम्
Main,23.0,25,prabhā prabhākaraṃ tyaktvā haviṣmantaṃ kuhūḥ svayam kīrtirjayantaṃ bhartāraṃ vasurmārīcakaśyapam,प्रभा प्रभाकरं त्यक्त्वा हविष्मन्तं कुहूः स्वयम् कीर्तिर्जयन्तं भर्तारं वसुर्मारीचकश्यपम्
Main,23.0,26,dhṛtis tyaktvā pītaṃ nandiṃ somamevābhajaṃstadā svakīyā iva somo 'pi kāmayāmāsa tāstadā,धृतिस् त्यक्त्वा पीतं नन्दिं सोममेवाभजंस्तदा स्वकीया इव सोमो ऽपि कामयामास तास्तदा
Main,23.0,27,evaṃ kṛtāpacārasya tāsāṃ bhartṛgaṇastadā na śaśākāpacārāya śāpaiḥ śastrādibhiḥ punaḥ,एवं कृतापचारस्य तासां भर्तृगणस्तदा न शशाकापचाराय शापैः शस्त्रादिभिः पुनः
Main,23.0,28,tathāpyarājata vidhur daśadhā bhāvayandiśaḥ somaḥ prāpyātha duṣprāpyam aiśvaryamṛṣisaṃskṛtam saptalokaikanāthatvam avāpa tapasā tadā,तथाप्यराजत विधुर् दशधा भावयन्दिशः सोमः प्राप्याथ दुष्प्राप्यम् ऐश्वर्यमृषिसंस्कृतम् सप्तलोकैकनाथत्वम् अवाप तपसा तदा
Main,23.0,29,kadācidudyānagatāmapaśyad anekapuṣpābharaṇaiśca śobhitām bṛhannitambastanabhārakhedāt puṣpasya bhaṅge 'pyatidurbalāṅgīm,कदाचिदुद्यानगतामपश्यद् अनेकपुष्पाभरणैश्च शोभिताम् बृहन्नितम्बस्तनभारखेदात् पुष्पस्य भङ्गे ऽप्यतिदुर्बलाङ्गीम्
Main,23.0,30,bhāryāṃ ca tāṃ devaguror anaṅga bāṇābhirāmāyatacārunetrām tārāṃ sa tārādhipatiḥ smarārtaḥ keśeṣu jagrāha viviktabhūmau,भार्यां च तां देवगुरोर् अनङ्ग बाणाभिरामायतचारुनेत्राम् तारां स ताराधिपतिः स्मरार्तः केशेषु जग्राह विविक्तभूमौ
Main,23.0,31,sāpi smarārtā saha tena reme tadrūpakāntyā hṛtamānasena ciraṃ vihṛtyātha jagāma tārāṃ vidhurgṛhītvā svagṛhaṃ tato 'pi,सापि स्मरार्ता सह तेन रेमे तद्रूपकान्त्या हृतमानसेन चिरं विहृत्याथ जगाम तारां विधुर्गृहीत्वा स्वगृहं ततो ऽपि
Main,23.0,32,na tṛptirāsīcca gṛhe 'pi tasya tārānuraktasya sukhāgameṣu bṛhaspatis tadvirahāgnidagdhas taddhyānaniṣṭhaikamanā babhūva,न तृप्तिरासीच्च गृहे ऽपि तस्य तारानुरक्तस्य सुखागमेषु बृहस्पतिस् तद्विरहाग्निदग्धस् तद्ध्याननिष्ठैकमना बभूव
Main,23.0,33,śaśāka śāpaṃ na ca dātum asmai na mantraśastrāgniviṣairaśeṣaiḥ tasyāpakartuṃ vividhairupāyair naivābhicārairapi vāgadhīśaḥ,शशाक शापं न च दातुम् अस्मै न मन्त्रशस्त्राग्निविषैरशेषैः तस्यापकर्तुं विविधैरुपायैर् नैवाभिचारैरपि वागधीशः
Main,23.0,34,sa yācayāmāsa tatastu dainyāt somaṃ svabhāryārthamanaṅgataptaḥ sa yācyamāno 'pi dadau na tārāṃ bṛhaspatestatsukhapāśabaddhaḥ,स याचयामास ततस्तु दैन्यात् सोमं स्वभार्यार्थमनङ्गतप्तः स याच्यमानो ऽपि ददौ न तारां बृहस्पतेस्तत्सुखपाशबद्धः
Main,23.0,35,maheśvareṇātha caturmukheṇa sādhyair marudbhiḥ saha lokapālaiḥ dadau yadā tāṃ na kathaṃcid indus tadā śivaḥ krodhaparo babhūva,महेश्वरेणाथ चतुर्मुखेण साध्यैर् मरुद्भिः सह लोकपालैः ददौ यदा तां न कथंचिद् इन्दुस् तदा शिवः क्रोधपरो बभूव
Main,23.0,36,yo vāmadevaḥ prathitaḥ pṛthivyām anekarudrārcitapādapadmaḥ tataḥ saśiṣyo giriśaḥ pinākī bṛhaspatisnehavaśānubaddhaḥ,यो वामदेवः प्रथितः पृथिव्याम् अनेकरुद्रार्चितपादपद्मः ततः सशिष्यो गिरिशः पिनाकी बृहस्पतिस्नेहवशानुबद्धः
Main,23.0,37,dhanurgṛhītvājagavaṃ purārir jagāma bhūteśvarasiddhajuṣṭaḥ yuddhāya somena viśeṣadīptatṛtīyanetrānalabhīmavaktraḥ,धनुर्गृहीत्वाजगवं पुरारिर् जगाम भूतेश्वरसिद्धजुष्टः युद्धाय सोमेन विशेषदीप्ततृतीयनेत्रानलभीमवक्त्रः
Main,23.0,38,sahaiva jagmuśca gaṇeśakādyā viṃśaccatuḥṣaṣṭigaṇāstrayuktāḥ yakṣeśvaraḥ koṭiśatair anekair yuto 'nvagāt syandanasaṃsthitānām,सहैव जग्मुश्च गणेशकाद्या विंशच्चतुःषष्टिगणास्त्रयुक्ताः यक्षेश्वरः कोटिशतैर् अनेकैर् युतो ऽन्वगात् स्यन्दनसंस्थितानाम्
Main,23.0,39,vetālayakṣoragakiṃnarāṇāṃ padmena caikena tathārbudena lakṣais tribhir dvādaśabhī rathānāṃ somo 'pyagāttatra vivṛddhamanyuḥ,वेतालयक्षोरगकिंनराणां पद्मेन चैकेन तथार्बुदेन लक्षैस् त्रिभिर् द्वादशभी रथानां सोमो ऽप्यगात्तत्र विवृद्धमन्युः
Main,23.0,40,nakṣatradaityāsurasainyayuktaḥ śanaiścarāṅgārakavṛddhatejāḥ jagmurbhayaṃ sapta tathaiva lokāś cacāla bhūr dvīpasamudragarbhā,नक्षत्रदैत्यासुरसैन्ययुक्तः शनैश्चराङ्गारकवृद्धतेजाः जग्मुर्भयं सप्त तथैव लोकाश् चचाल भूर् द्वीपसमुद्रगर्भा
Main,23.0,41,sa somamevābhyagamatpinākī gṛhītadīptāstraviśālavahniḥ athābhavad bhīṣaṇabhīmasenasainyadvayasyāpi mahāhavo 'sau,स सोममेवाभ्यगमत्पिनाकी गृहीतदीप्तास्त्रविशालवह्निः अथाभवद् भीषणभीमसेनसैन्यद्वयस्यापि महाहवो ऽसौ
Main,23.0,42,aśeṣasattvakṣayakṛtpravṛddhas tīkṣṇāyudhāstrajvalanaikarūpaḥ śastrairathānyonyamaśeṣasainyaṃ dvayorjagāma kṣayamugratīkṣṇaiḥ,अशेषसत्त्वक्षयकृत्प्रवृद्धस् तीक्ष्णायुधास्त्रज्वलनैकरूपः शस्त्रैरथान्योन्यमशेषसैन्यं द्वयोर्जगाम क्षयमुग्रतीक्ष्णैः
Main,23.0,43,patanti śastrāṇi tathojjvalāni svarbhūmipātālamatho dahanti rudraḥ kopādbrahmaśīrṣaṃ mumoca somo 'pi somāstramamoghavīryam,पतन्ति शस्त्राणि तथोज्ज्वलानि स्वर्भूमिपातालमथो दहन्ति रुद्रः कोपाद्ब्रह्मशीर्षं मुमोच सोमो ऽपि सोमास्त्रममोघवीर्यम्
Main,23.0,44,tayornipātena samudrabhūmyor athāntarikṣasya ca bhītirāsīt tadastrayugmaṃ jagatāṃ kṣayāya pravṛddhamālokya pitāmaho 'pi,तयोर्निपातेन समुद्रभूम्योर् अथान्तरिक्षस्य च भीतिरासीत् तदस्त्रयुग्मं जगतां क्षयाय प्रवृद्धमालोक्य पितामहो ऽपि
Main,23.0,45,antaḥ praviśyātha kathaṃ kathaṃcin nivārayāmāsa suraiḥ sahaiva akāraṇaṃ kiṃ kṣayakṛjjanānāṃ soma tvayāpīttham akāri kāryam,अन्तः प्रविश्याथ कथं कथंचिन् निवारयामास सुरैः सहैव अकारणं किं क्षयकृज्जनानां सोम त्वयापीत्थम् अकारि कार्यम्
Main,23.0,46,yasmātparastrīharaṇāya soma tvayā kṛtaṃ yuddhamatīva bhīmam pāpagrahastvaṃ bhavitā janeṣu śānto 'pyalaṃ nūnamatho sitānte bhāryāmimāmarpaya vākpatestvaṃ na cāvamāno 'sti parasvahāre,यस्मात्परस्त्रीहरणाय सोम त्वया कृतं युद्धमतीव भीमम् पापग्रहस्त्वं भविता जनेषु शान्तो ऽप्यलं नूनमथो सितान्ते भार्यामिमामर्पय वाक्पतेस्त्वं न चावमानो ऽस्ति परस्वहारे
Main,23.0,47,tatheti covāca himāṃśumālī yuddhād apākrāmadataḥ praśāntaḥ bṛhaspatiḥ svāmapagṛhya tārāṃ hṛṣṭo jagāma svagṛhaṃ sarudraḥ,तथेति चोवाच हिमांशुमाली युद्धाद् अपाक्रामदतः प्रशान्तः बृहस्पतिः स्वामपगृह्य तारां हृष्टो जगाम स्वगृहं सरुद्रः
Main,24.0,1,matsya-purāṇa 24 tataḥ saṃvatsarasyānte dvādaśādityasaṃnibhaḥ divyapītāmbaradharo divyābharaṇabhūṣitaḥ,मत्स्य-पुराण २४ ततः संवत्सरस्यान्ते द्वादशादित्यसंनिभः दिव्यपीताम्बरधरो दिव्याभरणभूषितः
Main,24.0,2,tārodarādviniṣkrāntaḥ kumāraścandrasaṃnibhaḥ sarvārthaśāstraviddhīmān hastiśāstrapravartakaḥ,तारोदराद्विनिष्क्रान्तः कुमारश्चन्द्रसंनिभः सर्वार्थशास्त्रविद्धीमान् हस्तिशास्त्रप्रवर्तकः
Main,24.0,3,nāma yadrājaputrīyaṃ viśrutaṃ gajavaidyakam rājñaḥ somasya putratvād rājaputro budhaḥ smṛtaḥ,नाम यद्राजपुत्रीयं विश्रुतं गजवैद्यकम् राज्ञः सोमस्य पुत्रत्वाद् राजपुत्रो बुधः स्मृतः
Main,24.0,4,jātamātraḥ sa tejāṃsi sarvāṇyevājayadbalī brahmādyāstatra cājagmur devā devarṣibhiḥ saha,जातमात्रः स तेजांसि सर्वाण्येवाजयद्बली ब्रह्माद्यास्तत्र चाजग्मुर् देवा देवर्षिभिः सह
Main,24.0,5,bṛhaspatigṛhe sarve jātakarmotsave tadā apṛcchaṃste surāstārāṃ kena jātaḥ kumārakaḥ,बृहस्पतिगृहे सर्वे जातकर्मोत्सवे तदा अपृच्छंस्ते सुरास्तारां केन जातः कुमारकः
Main,24.0,6,tataḥ sā lajjitā teṣāṃ na kiṃcidavadattadā punaḥ punastadā pṛṣṭā lajjayantī varāṅganā,ततः सा लज्जिता तेषां न किंचिदवदत्तदा पुनः पुनस्तदा पृष्टा लज्जयन्ती वराङ्गना
Main,24.0,7,somasyeti cirādāha tato 'gṛhṇādvidhuḥ sutam budha ityakaronnāmnā prādādrājyaṃ ca bhūtale,सोमस्येति चिरादाह ततो ऽगृह्णाद्विधुः सुतम् बुध इत्यकरोन्नाम्ना प्रादाद्राज्यं च भूतले
Main,24.0,8,abhiṣekaṃ tataḥ kṛtvā pradhānamakarodvibhuḥ gṛhasāmyaṃ pradāyātha brahmā brahmarṣisaṃyutaḥ,अभिषेकं ततः कृत्वा प्रधानमकरोद्विभुः गृहसाम्यं प्रदायाथ ब्रह्मा ब्रह्मर्षिसंयुतः
Main,24.0,9,paśyatāṃ sarvadevānāṃ tatraivāntaradhīyata ilodare ca dharmiṣṭhaṃ budhaḥ putramajījanat,पश्यतां सर्वदेवानां तत्रैवान्तरधीयत इलोदरे च धर्मिष्ठं बुधः पुत्रमजीजनत्
Main,24.0,10,aśvamedhaśataṃ sāgram akarodyaḥ svatejasā purūravā iti khyātaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ,अश्वमेधशतं साग्रम् अकरोद्यः स्वतेजसा पुरूरवा इति ख्यातः सर्वलोकनमस्कृतः
Main,24.0,11,himavacchikhare ramye samārādhya janārdanam lokaiśvaryamagādrājā saptadvīpapatistadā,हिमवच्छिखरे रम्ये समाराध्य जनार्दनम् लोकैश्वर्यमगाद्राजा सप्तद्वीपपतिस्तदा
Main,24.0,12,keśiprabhṛtayo daityāḥ koṭiśo yena dāritāḥ urvaśī yasya patnītvam agamadrūpamohitā,केशिप्रभृतयो दैत्याः कोटिशो येन दारिताः उर्वशी यस्य पत्नीत्वम् अगमद्रूपमोहिता
Main,24.0,13,saptadvīpā vasumatī saśailavanakānanā dharmeṇa pālitā tena sarvalokahitaiṣiṇā,सप्तद्वीपा वसुमती सशैलवनकानना धर्मेण पालिता तेन सर्वलोकहितैषिणा
Main,24.0,14,cāmaragrāhiṇī kīrtiḥ sadā caivāṅgavāhikā viṣṇoḥ prasādāddevendro dadāv ardhāsanaṃ tadā,चामरग्राहिणी कीर्तिः सदा चैवाङ्गवाहिका विष्णोः प्रसादाद्देवेन्द्रो ददाव् अर्धासनं तदा
Main,24.0,15,dharmārthakāmāndharmeṇa samam evābhyapālayat dharmārthakāmāḥ saṃdraṣṭum ājagmuḥ kautukātpurā,धर्मार्थकामान्धर्मेण समम् एवाभ्यपालयत् धर्मार्थकामाः संद्रष्टुम् आजग्मुः कौतुकात्पुरा
Main,24.0,16,jijñāsavastaccaritaṃ kathaṃ paśyati naḥ samam bhaktyā cakre tatasteṣām arghyapādyādikaṃ nṛpaḥ,जिज्ञासवस्तच्चरितं कथं पश्यति नः समम् भक्त्या चक्रे ततस्तेषाम् अर्घ्यपाद्यादिकं नृपः
Main,24.0,17,āsanatrayamānīya divyaṃ kanakabhūṣitam niviśyāthākarotpūjām īṣaddharme 'dhikāṃ punaḥ,आसनत्रयमानीय दिव्यं कनकभूषितम् निविश्याथाकरोत्पूजाम् ईषद्धर्मे ऽधिकां पुनः
Main,24.0,18,jagmatustena kāmārthāv atikopaṃ nṛpaṃ prati arthaḥ śāpamadāttasmai lobhāttvaṃ nāśameṣyasi,जग्मतुस्तेन कामार्थाव् अतिकोपं नृपं प्रति अर्थः शापमदात्तस्मै लोभात्त्वं नाशमेष्यसि
Main,24.0,19,kāmo 'pyāha tavonmādo bhavitā gandhamādane kumāravanamāśritya viyogādurvaśībhavāt,कामो ऽप्याह तवोन्मादो भविता गन्धमादने कुमारवनमाश्रित्य वियोगादुर्वशीभवात्
Main,24.0,20,dharmo 'pyāha cirāyus tvaṃ dhārmikaśca bhaviṣyasi saṃtatistava rājendra yāvaccandrārkatārakam,धर्मो ऽप्याह चिरायुस् त्वं धार्मिकश्च भविष्यसि संततिस्तव राजेन्द्र यावच्चन्द्रार्कतारकम्
Main,24.0,21,śataśo vṛddhimāyātu na nāśaṃ bhuvi yāsyati ityuktvāntardadhuḥ sarve rājā rājyaṃ tadanvabhūt,शतशो वृद्धिमायातु न नाशं भुवि यास्यति इत्युक्त्वान्तर्दधुः सर्वे राजा राज्यं तदन्वभूत्
Main,24.0,22,ahanyahani devendraṃ draṣṭuṃ yāti sa rājarāṭ kadācidāruhya rathaṃ dakṣiṇāmbaracāriṇam,अहन्यहनि देवेन्द्रं द्रष्टुं याति स राजराट् कदाचिदारुह्य रथं दक्षिणाम्बरचारिणम्
Main,24.0,23,sārdhamarkeṇa so 'paśyan nīyamānāmathāmbare keśinā dānavendreṇa citralekhāmathorvaśīm,सार्धमर्केण सो ऽपश्यन् नीयमानामथाम्बरे केशिना दानवेन्द्रेण चित्रलेखामथोर्वशीम्
Main,24.0,24,taṃ vinirjitya samare vividhāyudhapāṇinā budhaputreṇa vāyavyam astraṃ muktvā yaśo 'rthinā,तं विनिर्जित्य समरे विविधायुधपाणिना बुधपुत्रेण वायव्यम् अस्त्रं मुक्त्वा यशो ऽर्थिना
Main,24.0,25,tathā śakro 'pi samare yena caivaṃ vinirjitaḥ mitratvam agamad devair dadāv indrāya corvaśīm,तथा शक्रो ऽपि समरे येन चैवं विनिर्जितः मित्रत्वम् अगमद् देवैर् ददाव् इन्द्राय चोर्वशीम्
Main,24.0,26,tataḥprabhṛti mitratvam agamat pākaśāsanaḥ sarvalokātiśāyitvaṃ balamūrjo yaśaḥ śriyam,ततःप्रभृति मित्रत्वम् अगमत् पाकशासनः सर्वलोकातिशायित्वं बलमूर्जो यशः श्रियम्
Main,24.0,27,prādādvajrīti saṃtuṣṭo geyatāṃ bharatena ca sā purūravasaḥ prītyā gāyantī caritaṃ mahat,प्रादाद्वज्रीति संतुष्टो गेयतां भरतेन च सा पुरूरवसः प्रीत्या गायन्ती चरितं महत्
Main,24.0,28,lakṣmīsvayaṃvaraṃ nāma bharatena pravartitam menakāmurvaśīṃ rambhāṃ nṛtyateti tadādiśat,लक्ष्मीस्वयंवरं नाम भरतेन प्रवर्तितम् मेनकामुर्वशीं रम्भां नृत्यतेति तदादिशत्
Main,24.0,29,nanarta salayaṃ tatra lakṣmīrūpeṇa corvaśī sā purūravasaṃ dṛṣṭvā nṛtyantī kāmapīḍitā,ननर्त सलयं तत्र लक्ष्मीरूपेण चोर्वशी सा पुरूरवसं दृष्ट्वा नृत्यन्ती कामपीडिता
Main,24.0,30,vismṛtābhinayaṃ sarvaṃ yatpurā bharatoditam śaśāpa bharataḥ krodhād viyogādasya bhūtale,विस्मृताभिनयं सर्वं यत्पुरा भरतोदितम् शशाप भरतः क्रोधाद् वियोगादस्य भूतले
Main,24.0,31,pañcapañcāśadabdāni latā sūkṣmā bhaviṣyasi purūravāḥ piśācatvaṃ tatraivānubhaviṣyati,पञ्चपञ्चाशदब्दानि लता सूक्ष्मा भविष्यसि पुरूरवाः पिशाचत्वं तत्रैवानुभविष्यति
Main,24.0,32,tatastamurvaśī gatvā bhartāramakarocciram śāpānte bharatasyātha urvaśī budhasūnutaḥ,ततस्तमुर्वशी गत्वा भर्तारमकरोच्चिरम् शापान्ते भरतस्याथ उर्वशी बुधसूनुतः
Main,24.0,33,ajījanatsutānaṣṭau nāmatastānnibodhata āyur dṛḍhāyur aśvāyur dhanāyur dhṛtimānvasuḥ,अजीजनत्सुतानष्टौ नामतस्तान्निबोधत आयुर् दृढायुर् अश्वायुर् धनायुर् धृतिमान्वसुः
Main,24.0,34,śucividyaḥ śatāyuśca sarve divyabalaujasaḥ āyuṣo nahuṣaḥ putrau vṛddhaśarmā tathaiva ca,शुचिविद्यः शतायुश्च सर्वे दिव्यबलौजसः आयुषो नहुषः पुत्रौ वृद्धशर्मा तथैव च
Main,24.0,35,rajirdambho vipāpmā ca vīrāḥ pañca mahārathāḥ rajeḥ putraśataṃ jajñe rājeyamiti viśrutam,रजिर्दम्भो विपाप्मा च वीराः पञ्च महारथाः रजेः पुत्रशतं जज्ञे राजेयमिति विश्रुतम्
Main,24.0,36,rajirārādhayāmāsa nārāyaṇamakalmaṣam tapasā toṣito viṣṇur varānprādānmahīpate,रजिराराधयामास नारायणमकल्मषम् तपसा तोषितो विष्णुर् वरान्प्रादान्महीपते
Main,24.0,37,devāsuramanuṣyāṇām abhūtsa vijayī tadā atha devāsuraṃ yuddham abhūd varṣaśatatrayam,देवासुरमनुष्याणाम् अभूत्स विजयी तदा अथ देवासुरं युद्धम् अभूद् वर्षशतत्रयम्
Main,24.0,38,prahlādaśakrayorbhīmaṃ na kaścidvijayī tayoḥ tato devāsuraiḥ pṛṣṭaḥ prāha devaścaturmukhaḥ,प्रह्लादशक्रयोर्भीमं न कश्चिद्विजयी तयोः ततो देवासुरैः पृष्टः प्राह देवश्चतुर्मुखः
Main,24.0,39,anayorvijayī kaḥ syād rajiryatreti so 'bravīt jayāya prārthito rājā sahāyastvaṃ bhavasva naḥ,अनयोर्विजयी कः स्याद् रजिर्यत्रेति सो ऽब्रवीत् जयाय प्रार्थितो राजा सहायस्त्वं भवस्व नः
Main,24.0,40,daityaiḥ prāha yadi svāmī vo bhavāmi tatastvalam nāsuraiḥ pratipannaṃ tat pratipannaṃ suraistathā,दैत्यैः प्राह यदि स्वामी वो भवामि ततस्त्वलम् नासुरैः प्रतिपन्नं तत् प्रतिपन्नं सुरैस्तथा
Main,24.0,41,svāmī bhava tvamasmākaṃ saṃgrāme nāśaya dviṣaḥ tato vināśitāḥ sarve ye 'vadhyā vajrapāṇinā,स्वामी भव त्वमस्माकं संग्रामे नाशय द्विषः ततो विनाशिताः सर्वे ये ऽवध्या वज्रपाणिना
Main,24.0,42,putratvamagamattuṣṭas tasyendraḥ karmaṇā vibhuḥ dattvendrāya tadā rājyaṃ jagāma tapase rajiḥ,पुत्रत्वमगमत्तुष्टस् तस्येन्द्रः कर्मणा विभुः दत्त्वेन्द्राय तदा राज्यं जगाम तपसे रजिः
Main,24.0,43,rajiputraistadācchinnaṃ balādindrasya vaibhavam yajñabhāgaṃ ca rājyaṃ ca tapobalaguṇānvitaiḥ,रजिपुत्रैस्तदाच्छिन्नं बलादिन्द्रस्य वैभवम् यज्ञभागं च राज्यं च तपोबलगुणान्वितैः
Main,24.0,44,rājyabhraṣṭastadā śakro rajiputrairnipīḍitaḥ prāha vācaspatiṃ dīnaḥ pīḍito 'smi rajeḥ sutaiḥ,राज्यभ्रष्टस्तदा शक्रो रजिपुत्रैर्निपीडितः प्राह वाचस्पतिं दीनः पीडितो ऽस्मि रजेः सुतैः
Main,24.0,45,na yajñabhāgo rājyaṃ me nirjitaśca bṛhaspate rājyalābhāya me yatnaṃ vidhatsva dhiṣaṇādhipa,न यज्ञभागो राज्यं मे निर्जितश्च बृहस्पते राज्यलाभाय मे यत्नं विधत्स्व धिषणाधिप
Main,24.0,46,tato bṛhaspatiḥ śakram akarodbaladarpitam grahaśāntividhānena pauṣṭikena ca karmaṇā,ततो बृहस्पतिः शक्रम् अकरोद्बलदर्पितम् ग्रहशान्तिविधानेन पौष्टिकेन च कर्मणा
Main,24.0,47,gatvātha mohayāmāsa rajiputrānbṛhaspatiḥ jinadharmaṃ samāsthāya vedabāhyaṃ sa vedavit,गत्वाथ मोहयामास रजिपुत्रान्बृहस्पतिः जिनधर्मं समास्थाय वेदबाह्यं स वेदवित्
Main,24.0,48,vedatrayīparibhraṣṭāṃś cakāra dhiṣaṇādhipaḥ vedabāhyānparijñāya hetuvādasamanvitān,वेदत्रयीपरिभ्रष्टांश् चकार धिषणाधिपः वेदबाह्यान्परिज्ञाय हेतुवादसमन्वितान्
Main,24.0,49,jaghāna śakro vajreṇa sarvāndharmabahiṣkṛtān nahuṣasya pravakṣyāmi putrānsaptaiva dhārmikān,जघान शक्रो वज्रेण सर्वान्धर्मबहिष्कृतान् नहुषस्य प्रवक्ष्यामि पुत्रान्सप्तैव धार्मिकान्
Main,24.0,50,yatiryayātiḥ saṃyātir udbhavaḥ pācireva ca śaryātirmeghajātiśca saptaite vaṃśavardhanāḥ,यतिर्ययातिः संयातिर् उद्भवः पाचिरेव च शर्यातिर्मेघजातिश्च सप्तैते वंशवर्धनाः
Main,24.0,51,yatiḥ kumārabhāve 'pi yogī vaikhānaso 'bhavat yayātiścākarodrājyaṃ dharmaikaśaraṇaḥ sadā,यतिः कुमारभावे ऽपि योगी वैखानसो ऽभवत् ययातिश्चाकरोद्राज्यं धर्मैकशरणः सदा
Main,24.0,52,śarmiṣṭhā tasya bhāryābhūd duhitā vṛṣaparvaṇaḥ bhārgavasyātmajā tadvad devayānī ca suvratā,शर्मिष्ठा तस्य भार्याभूद् दुहिता वृषपर्वणः भार्गवस्यात्मजा तद्वद् देवयानी च सुव्रता
Main,24.0,53,yayāteḥ pañca dāyādās tānpravakṣyāmi nāmataḥ devayānī yaduṃ putraṃ turvasuṃ cāpyajījanat,ययातेः पञ्च दायादास् तान्प्रवक्ष्यामि नामतः देवयानी यदुं पुत्रं तुर्वसुं चाप्यजीजनत्
Main,24.0,54,tathā druhyumanuṃ pūruṃ śarmiṣṭhājanayatsutān yaduḥ pūruścābhavatāṃ teṣāṃ vaṃśavivardhanau,तथा द्रुह्युमनुं पूरुं शर्मिष्ठाजनयत्सुतान् यदुः पूरुश्चाभवतां तेषां वंशविवर्धनौ
Main,24.0,55,yayātirnāhuṣaścāsīd rājā satyaparākramaḥ pālayāmāsa sa mahīm īje ca vidhivanmakhaiḥ,ययातिर्नाहुषश्चासीद् राजा सत्यपराक्रमः पालयामास स महीम् ईजे च विधिवन्मखैः
Main,24.0,56,atibhaktyā pitṝnarcya devāṃśca prayataḥ sadā athājayatprajāḥ sarvā yayātiraparājitaḥ,अतिभक्त्या पितॄनर्च्य देवांश्च प्रयतः सदा अथाजयत्प्रजाः सर्वा ययातिरपराजितः
Main,24.0,57,sa śāśvatīḥ samā rājā prajā dharmeṇa pālayan jarām ārchan mahāghorāṃ nāhuṣo rūpanāśinīm,स शाश्वतीः समा राजा प्रजा धर्मेण पालयन् जराम् आर्छन् महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम्
Main,24.0,58,jarābhibhūtaḥ putrān sa rājā vacanamabravīt yaduṃ pūruṃ turvasuṃ ca druhyuṃ cānuṃ ca pārthivaḥ,जराभिभूतः पुत्रान् स राजा वचनमब्रवीत् यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं चानुं च पार्थिवः
Main,24.0,59,yauvanena calānkāmān yuvā yuvatibhiḥ saha vihartum ahamicchāmi sāhāyyaṃ kurutātmajāḥ,यौवनेन चलान्कामान् युवा युवतिभिः सह विहर्तुम् अहमिच्छामि साहाय्यं कुरुतात्मजाः
Main,24.0,60,taṃ putro devayāneyaḥ pūrvajo yadurabravīt sāhāyyaṃ bhavataḥ kāryam asmābhiryauvanena kim,तं पुत्रो देवयानेयः पूर्वजो यदुरब्रवीत् साहाय्यं भवतः कार्यम् अस्माभिर्यौवनेन किम्
Main,24.0,61,yayātirabravīt putrāñ jarā me pratigṛhyatām yauvanenātha bhavatāṃ careyaṃ viṣayānaham,ययातिरब्रवीत् पुत्राञ् जरा मे प्रतिगृह्यताम् यौवनेनाथ भवतां चरेयं विषयानहम्
Main,24.0,62,yajato dīrghasattrairme śāpāccośanaso muneḥ kāmārthaḥ parihīno me 'tṛpto 'haṃ tena putrakāḥ,यजतो दीर्घसत्त्रैर्मे शापाच्चोशनसो मुनेः कामार्थः परिहीनो मे ऽतृप्तो ऽहं तेन पुत्रकाः
Main,24.0,63,svakīyena śarīreṇa jarāmenāṃ praśāstu vaḥ ahaṃ tanvābhinavayā yuvā kāmānavāpnuyām,स्वकीयेन शरीरेण जरामेनां प्रशास्तु वः अहं तन्वाभिनवया युवा कामानवाप्नुयाम्
Main,24.0,64,na te 'sya pratyagṛhṇanta yaduprabhṛtayo jarām caturastānsa rājarṣir aśapacceti naḥ śrutam,न ते ऽस्य प्रत्यगृह्णन्त यदुप्रभृतयो जराम् चतुरस्तान्स राजर्षिर् अशपच्चेति नः श्रुतम्
Main,24.0,65,tamabravīttataḥ pūruḥ kanīyānsatyavikramaḥ jarāṃ mā dehi navayā tanvā me yauvanātsukhī,तमब्रवीत्ततः पूरुः कनीयान्सत्यविक्रमः जरां मा देहि नवया तन्वा मे यौवनात्सुखी
Main,24.0,66,ahaṃ jarāṃ tavādāya rājye sthāsyāmi cājñayā evamuktaḥ sa rājarṣis tapovīryasamāśrayāt,अहं जरां तवादाय राज्ये स्थास्यामि चाज्ञया एवमुक्तः स राजर्षिस् तपोवीर्यसमाश्रयात्
Main,24.0,67,saṃsthāpayāmāsa jarāṃ tadā putre mahātmani pauraveṇātha vayasā rājā yauvanamāsthitaḥ,संस्थापयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थितः
Main,24.0,68,yayāteścātha vayasā rājyaṃ pūrurakārayat tato varṣasahasrānte yayātiraparājitaḥ,ययातेश्चाथ वयसा राज्यं पूरुरकारयत् ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिरपराजितः
Main,24.0,69,atṛpta iva kāmānāṃ pūruṃ putramuvāca ha tvayā dāyādavān asmi tvaṃ me vaṃśakaraḥ sutaḥ,अतृप्त इव कामानां पूरुं पुत्रमुवाच ह त्वया दायादवान् अस्मि त्वं मे वंशकरः सुतः
Main,24.0,70,pauravo vaṃśa ityeṣa khyātiṃ loke gamiṣyati tataḥ sa nṛpaśārdūlaḥ pūruṃ rājye 'bhiṣicya ca,पौरवो वंश इत्येष ख्यातिं लोके गमिष्यति ततः स नृपशार्दूलः पूरुं राज्ये ऽभिषिच्य च
Main,24.0,71,kālena mahatā paścāt kāladharmam upeyivān pūruvaṃśaṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvamṛṣisattamāḥ yatra te bhāratā jātā bharatānvayavardhanāḥ,कालेन महता पश्चात् कालधर्मम् उपेयिवान् पूरुवंशं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः यत्र ते भारता जाता भरतान्वयवर्धनाः
Main,25.0,1,matsya-purāṇa 25 kimarthaṃ pauravo vaṃśaḥ śreṣṭhatvaṃ prāpa bhūtale jyeṣṭhasyāpi yadorvaṃśaḥ kimarthaṃ hīyate śriyā,मत्स्य-पुराण २५ किमर्थं पौरवो वंशः श्रेष्ठत्वं प्राप भूतले ज्येष्ठस्यापि यदोर्वंशः किमर्थं हीयते श्रिया
Main,25.0,2,anyadyayāticaritaṃ sūta vistarato vada yasmāttatpuṇyamāyuṣyam abhinandyaṃ surairapi,अन्यद्ययातिचरितं सूत विस्तरतो वद यस्मात्तत्पुण्यमायुष्यम् अभिनन्द्यं सुरैरपि
Main,25.0,3,etadeva purā pṛṣṭaḥ śatānīkena śaunakaḥ puṇyaṃ pavitramāyuṣyaṃ yayāticaritaṃ mahat,एतदेव पुरा पृष्टः शतानीकेन शौनकः पुण्यं पवित्रमायुष्यं ययातिचरितं महत्
Main,25.0,4,yayātiḥ pūrvajo 'smākaṃ daśamo yaḥ prajāpateḥ kathaṃ sa śukratanayāṃ lebhe paramadurlabhām,ययातिः पूर्वजो ऽस्माकं दशमो यः प्रजापतेः कथं स शुक्रतनयां लेभे परमदुर्लभाम्
Main,25.0,5,etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana ānupūrvyācca me śaṃsa pūrorvaṃśadharānnṛpān,एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन आनुपूर्व्याच्च मे शंस पूरोर्वंशधरान्नृपान्
Main,25.0,6,yayātirāsīdrājarṣir devarājasamadyutiḥ taṃ śukravṛṣaparvāṇau vavrāte vai yathā purā,ययातिरासीद्राजर्षिर् देवराजसमद्युतिः तं शुक्रवृषपर्वाणौ वव्राते वै यथा पुरा
Main,25.0,7,tatte 'haṃ sampravakṣyāmi pṛcchato rājasattama devayānyāśca saṃyogaṃ yayāternāhuṣasya ca,तत्ते ऽहं सम्प्रवक्ष्यामि पृच्छतो राजसत्तम देवयान्याश्च संयोगं ययातेर्नाहुषस्य च
Main,25.0,8,surāṇāmasurāṇāṃ ca samajāyata vai mithaḥ aiśvaryaṃ prati saṃgharṣas trailokye sacarācare,सुराणामसुराणां च समजायत वै मिथः ऐश्वर्यं प्रति संघर्षस् त्रैलोक्ये सचराचरे
Main,25.0,9,jigīṣayā tato devā vavrurāṅgirasaṃ munim paurohitye ca yajñārthe kāvyaṃ tūśanasaṃ pare,जिगीषया ततो देवा वव्रुराङ्गिरसं मुनिम् पौरोहित्ये च यज्ञार्थे काव्यं तूशनसं परे
Main,25.0,10,brāhmaṇau tāv ubhau nityam anyonyaṃ spardhinau bhṛśam tatra devā nijaghnuryān dānavān yudhi saṃgatān,ब्राह्मणौ ताव् उभौ नित्यम् अन्योन्यं स्पर्धिनौ भृशम् तत्र देवा निजघ्नुर्यान् दानवान् युधि संगतान्
Main,25.0,11,tānpunar jīvayāmāsa kāvyo vidyābalāśrayāt tataste punarutthāya yodhayāṃcakrire surān,तान्पुनर् जीवयामास काव्यो विद्याबलाश्रयात् ततस्ते पुनरुत्थाय योधयांचक्रिरे सुरान्
Main,25.0,12,asurāstu nijaghnuryān surānsamaramūrdhani na tānsaṃjīvayāmāsa bṛhaspatirudāradhīḥ,असुरास्तु निजघ्नुर्यान् सुरान्समरमूर्धनि न तान्संजीवयामास बृहस्पतिरुदारधीः
Main,25.0,13,na hi veda sa tāṃ vidyāṃ yāṃ kāvyo veda vīryavān saṃjīvanīṃ tato devā viṣādamagamanparam,न हि वेद स तां विद्यां यां काव्यो वेद वीर्यवान् संजीवनीं ततो देवा विषादमगमन्परम्
Main,25.0,14,atha devā bhayodvignāḥ kāvyāduśanasastadā ūcuḥ kacamupāgamya jyeṣṭhaṃ putraṃ bṛhaspateḥ,अथ देवा भयोद्विग्नाः काव्यादुशनसस्तदा ऊचुः कचमुपागम्य ज्येष्ठं पुत्रं बृहस्पतेः
Main,25.0,15,bhajamānānbhajasvāsmān kuru sāhāyyamuttamam yāsau vidyā nivasati brāhmaṇe 'mitatejasi,भजमानान्भजस्वास्मान् कुरु साहाय्यमुत्तमम् यासौ विद्या निवसति ब्राह्मणे ऽमिततेजसि
Main,25.0,16,śukre tāmāhara kṣipraṃ bhāgabhāṅno bhaviṣyasi vṛṣaparvaṇaḥ samīpe 'sau śakyo draṣṭuṃ tvayā dvijaḥ,शुक्रे तामाहर क्षिप्रं भागभाङ्नो भविष्यसि वृषपर्वणः समीपे ऽसौ शक्यो द्रष्टुं त्वया द्विजः
Main,25.0,17,rakṣate dānavāṃstatra na sa rakṣatyadānavān tam ārādhayituṃ śakto nānyaḥ kaścidṛte tvayā,रक्षते दानवांस्तत्र न स रक्षत्यदानवान् तम् आराधयितुं शक्तो नान्यः कश्चिदृते त्वया
Main,25.0,18,devayānī ca dayitā sutā tasya mahātmanaḥ tām ārādhayituṃ śakto nānyaḥ kaścana vidyate,देवयानी च दयिता सुता तस्य महात्मनः ताम् आराधयितुं शक्तो नान्यः कश्चन विद्यते
Main,25.0,19,śīladākṣiṇyamādhuryair ācāreṇa damena ca devayānyāṃ tu tuṣṭāyāṃ vidyāṃ tāṃ prāpsyasi dhruvam,शीलदाक्षिण्यमाधुर्यैर् आचारेण दमेन च देवयान्यां तु तुष्टायां विद्यां तां प्राप्स्यसि ध्रुवम्
Main,25.0,20,tadā hi preṣito devaiḥ samīpe vṛṣaparvaṇaḥ tathetyuktvā tu sa prāyād bṛhaspatisutaḥ kacaḥ,तदा हि प्रेषितो देवैः समीपे वृषपर्वणः तथेत्युक्त्वा तु स प्रायाद् बृहस्पतिसुतः कचः
Main,25.0,21,sa gatvā tvarito rājan devaiḥ sampūjitaḥ kacaḥ asurendrapure śukraṃ praṇamyedamuvāca ha,स गत्वा त्वरितो राजन् देवैः सम्पूजितः कचः असुरेन्द्रपुरे शुक्रं प्रणम्येदमुवाच ह
Main,25.0,22,ṛṣer aṅgirasaḥ pautraṃ putraṃ sākṣādbṛhaspateḥ nāmnā kaceti vikhyātaṃ śiṣyaṃ gṛhṇātu māṃ bhavān,ऋषेर् अङ्गिरसः पौत्रं पुत्रं साक्षाद्बृहस्पतेः नाम्ना कचेति विख्यातं शिष्यं गृह्णातु मां भवान्
Main,25.0,23,brahmacaryaṃ cariṣyāmi tvayyahaṃ paramaṃ guro anumanyasva māṃ brahman sahasraparivatsarān,ब्रह्मचर्यं चरिष्यामि त्वय्यहं परमं गुरो अनुमन्यस्व मां ब्रह्मन् सहस्रपरिवत्सरान्
Main,25.0,24,kaca susvāgataṃ te 'stu pratigṛhṇāmi te vacaḥ arcayiṣye 'hamarcyaṃ tvām arcito 'stu bṛhaspatiḥ,कच सुस्वागतं ते ऽस्तु प्रतिगृह्णामि ते वचः अर्चयिष्ये ऽहमर्च्यं त्वाम् अर्चितो ऽस्तु बृहस्पतिः
Main,25.0,25,kacastu taṃ tathetyuktvā pratijagrāha tadvratam ādiṣṭaṃ kaviputreṇa śukreṇośanasā svayam,कचस्तु तं तथेत्युक्त्वा प्रतिजग्राह तद्व्रतम् आदिष्टं कविपुत्रेण शुक्रेणोशनसा स्वयम्
Main,25.0,26,vrataṃ ca vratakālaṃ ca yathoktaṃ pratyagṛhṇata ārādhayannupādhyāyaṃ devayānīṃ ca bhārata,व्रतं च व्रतकालं च यथोक्तं प्रत्यगृह्णत आराधयन्नुपाध्यायं देवयानीं च भारत
Main,25.0,27,nityamārādhayiṣyaṃstāṃ yuvā yauvanagocarām gāyannṛtyanvādayaṃśca devayānīmatoṣayat,नित्यमाराधयिष्यंस्तां युवा यौवनगोचराम् गायन्नृत्यन्वादयंश्च देवयानीमतोषयत्
Main,25.0,28,saṃśīlayandevayānīṃ kanyāṃ samprāptayauvanām puṣpaiḥ phalaiḥ preṣaṇaiśca toṣayāmāsa bhārgavīm,संशीलयन्देवयानीं कन्यां सम्प्राप्तयौवनाम् पुष्पैः फलैः प्रेषणैश्च तोषयामास भार्गवीम्
Main,25.0,29,devayānyapi taṃ vipraṃ niyamavratacāriṇam anugāyantī lalanā rahaḥ paryacarattadā,देवयान्यपि तं विप्रं नियमव्रतचारिणम् अनुगायन्ती ललना रहः पर्यचरत्तदा
Main,25.0,30,pañca varṣaśatānyevaṃ kacasya carato bhṛśam tattattīvraṃ vrataṃ buddhvā dānavāstaṃ tataḥ kacam,पञ्च वर्षशतान्येवं कचस्य चरतो भृशम् तत्तत्तीव्रं व्रतं बुद्ध्वा दानवास्तं ततः कचम्
Main,25.0,31,gā rakṣantaṃ vane dṛṣṭvā rahasyenamamarṣitāḥ jaghnur bṛhaspater dveṣān nijarakṣārtham eva ca,गा रक्षन्तं वने दृष्ट्वा रहस्येनममर्षिताः जघ्नुर् बृहस्पतेर् द्वेषान् निजरक्षार्थम् एव च
Main,25.0,32,hatvā sālāvṛkebhyaśca prāyacchaṃstilaśaḥ kṛtam tato gāvo nivṛttāstā agopāḥ svaniveśanam,हत्वा सालावृकेभ्यश्च प्रायच्छंस्तिलशः कृतम् ततो गावो निवृत्तास्ता अगोपाः स्वनिवेशनम्
Main,25.0,33,tā dṛṣṭvā rahitā gāstu kacenābhyāgatā vanāt uvāca vacanaṃ kāle devayānyatha bhārgavam,ता दृष्ट्वा रहिता गास्तु कचेनाभ्यागता वनात् उवाच वचनं काले देवयान्यथ भार्गवम्
Main,25.0,34,hutaṃ caivāgnihotraṃ te sūryaścāstaṃ gataḥ prabho agopāścāgatā gāvaḥ kacastāta na dṛśyate,हुतं चैवाग्निहोत्रं ते सूर्यश्चास्तं गतः प्रभो अगोपाश्चागता गावः कचस्तात न दृश्यते
Main,25.0,35,vyaktaṃ hato dhṛto vāpi kacastāta bhaviṣyati taṃ vinā naiva jīvāmi vacaḥ satyaṃ bravīmyaham,व्यक्तं हतो धृतो वापि कचस्तात भविष्यति तं विना नैव जीवामि वचः सत्यं ब्रवीम्यहम्
Main,25.0,36,athehyehīti śabdena mṛtaṃ saṃjīvayāmyaham tataḥ saṃjīvanīṃ vidyāṃ prayuktvā kacamāhvayat,अथेह्येहीति शब्देन मृतं संजीवयाम्यहम् ततः संजीवनीं विद्यां प्रयुक्त्वा कचमाह्वयत्
Main,25.0,37,āhūtaḥ prādurabhavat kacaḥ śukraṃ nanāma sa hato 'hamiti cācakhyau rākṣasair dhiṣaṇātmajaḥ,आहूतः प्रादुरभवत् कचः शुक्रं ननाम स हतो ऽहमिति चाचख्यौ राक्षसैर् धिषणात्मजः
Main,25.0,38,sa punardevayānyuktaḥ puṣpāhāre yadṛcchayā vanaṃ yayau kaco vipraḥ paṭhanbrahma ca śāśvatam,स पुनर्देवयान्युक्तः पुष्पाहारे यदृच्छया वनं ययौ कचो विप्रः पठन्ब्रह्म च शाश्वतम्
Main,25.0,39,vane puṣpāṇi cinvantaṃ dadṛśur dānavāśca tam tato 'dvitīyaṃ taṃ hatvā dagdhaṃ kṛtvā ca cūrṇavat prāyacchan brāhmaṇāyaiva surāyāmasurāstadā,वने पुष्पाणि चिन्वन्तं ददृशुर् दानवाश्च तम् ततो ऽद्वितीयं तं हत्वा दग्धं कृत्वा च चूर्णवत् प्रायच्छन् ब्राह्मणायैव सुरायामसुरास्तदा
Main,25.0,40,devayānyatha bhūyo 'pi pitaraṃ vākyamabravīt puṣpāhārapreṣaṇakṛt kacastāta na dṛśyate,देवयान्यथ भूयो ऽपि पितरं वाक्यमब्रवीत् पुष्पाहारप्रेषणकृत् कचस्तात न दृश्यते
Main,25.0,41,vyaktaṃ hato mṛto vāpi kacastāta bhaviṣyati taṃ vinā naiva jīvāmi vacaḥ satyaṃ bravīmi te,व्यक्तं हतो मृतो वापि कचस्तात भविष्यति तं विना नैव जीवामि वचः सत्यं ब्रवीमि ते
Main,25.0,42,bṛhaspateḥ sutaḥ putri kacaḥ pretagatiṃ gataḥ vidyayā jīvito 'pyevaṃ hanyate karavāṇi kim,बृहस्पतेः सुतः पुत्रि कचः प्रेतगतिं गतः विद्यया जीवितो ऽप्येवं हन्यते करवाणि किम्
Main,25.0,43,mainaṃ śuco mā ruda devayāni na tvādṛśī martyamanu praśocet yasyāstava brahma ca brāhmaṇāśca sendrāśca devā vasavo 'śvinau ca,मैनं शुचो मा रुद देवयानि न त्वादृशी मर्त्यमनु प्रशोचेत् यस्यास्तव ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च सेन्द्राश्च देवा वसवो ऽश्विनौ च
Main,25.0,44,suradviṣaścaiva jagacca sarvam upasthitaṃ mattapasaḥ prabhāvāt aśakyo 'yaṃ jīvayituṃ dvijātiḥ saṃjīvito yo vadhyate caiva bhūyaḥ,सुरद्विषश्चैव जगच्च सर्वम् उपस्थितं मत्तपसः प्रभावात् अशक्यो ऽयं जीवयितुं द्विजातिः संजीवितो यो वध्यते चैव भूयः
Main,25.0,45,yasyāṅgirā vṛddhatamaḥ pitāmaho bṛhaspatiścāpi pitā taponidhiḥ ṛṣeḥ suputraṃ tamathāpi pautraṃ kathaṃ na śoce yamahaṃ na rudyām,यस्याङ्गिरा वृद्धतमः पितामहो बृहस्पतिश्चापि पिता तपोनिधिः ऋषेः सुपुत्रं तमथापि पौत्रं कथं न शोचे यमहं न रुद्याम्
Main,25.0,46,sa brahmacārī ca tapodhanaśca sadotthitaḥ karmasu caiva dakṣaḥ kacasya mārgaṃ pratipatsye na bhokṣye priyo hi me tāta kaco 'bhirūpaḥ,स ब्रह्मचारी च तपोधनश्च सदोत्थितः कर्मसु चैव दक्षः कचस्य मार्गं प्रतिपत्स्ये न भोक्ष्ये प्रियो हि मे तात कचो ऽभिरूपः
Main,25.0,47,sa tv evamukto devayānyā maharṣiḥ saṃrambheṇa vyājahārātha kāvyaḥ asaṃśayaṃ māmasurā dviṣanti ye me śiṣyānāgatānsūdayanti,स त्व् एवमुक्तो देवयान्या महर्षिः संरम्भेण व्याजहाराथ काव्यः असंशयं मामसुरा द्विषन्ति ये मे शिष्यानागतान्सूदयन्ति
Main,25.0,48,abrāhmaṇaṃ kartumicchanti raudrā ebhir vyarthaṃ prastuto dānavairhi tatkarmaṇāpyasya bhavedihāntaḥ kaṃ brahmahatyā na dahedapīndram,अब्राह्मणं कर्तुमिच्छन्ति रौद्रा एभिर् व्यर्थं प्रस्तुतो दानवैर्हि तत्कर्मणाप्यस्य भवेदिहान्तः कं ब्रह्महत्या न दहेदपीन्द्रम्
Main,25.0,49,sa tenāpṛṣṭo vidyayā copahūtaḥ śanairvācaṃ jaṭhare vyājahāra tamabravītkena cehopanīto mamodare tiṣṭhasi brūhi vatsa,स तेनापृष्टो विद्यया चोपहूतः शनैर्वाचं जठरे व्याजहार तमब्रवीत्केन चेहोपनीतो ममोदरे तिष्ठसि ब्रूहि वत्स
Main,25.0,50,bhavatprasādānna jahāti māṃ smṛtiḥ sarvaṃ smareyaṃ yacca yathā ca vṛttam na tv evaṃ syāttapasaḥ kṣayo me tata kleśaṃ ghorataraṃ smarāmi,भवत्प्रसादान्न जहाति मां स्मृतिः सर्वं स्मरेयं यच्च यथा च वृत्तम् न त्व् एवं स्यात्तपसः क्षयो मे तत क्लेशं घोरतरं स्मरामि
Main,25.0,51,asuraiḥ surāyāṃ bhavato 'smi datto hatvā dagdhvā cūrṇayitvā ca kāvya brāhmīṃ māyāṃ tv āsurī tv atra māyā tvayi sthite katham evābhibādhate,असुरैः सुरायां भवतो ऽस्मि दत्तो हत्वा दग्ध्वा चूर्णयित्वा च काव्य ब्राह्मीं मायां त्व् आसुरी त्व् अत्र माया त्वयि स्थिते कथम् एवाभिबाधते
Main,25.0,52,kiṃ te priyaṃ karavāṇyadya vatse vinaiva me jīvitaṃ syātkacasya nānyatra kukṣermama bhedanācca dṛśyet kaco madgato devayāni,किं ते प्रियं करवाण्यद्य वत्से विनैव मे जीवितं स्यात्कचस्य नान्यत्र कुक्षेर्मम भेदनाच्च दृश्येत् कचो मद्गतो देवयानि
Main,25.0,53,dvau māṃ śokāv agnikalpau dahetāṃ kacasya nāśastava caivopaghātaḥ kacasya nāśe mama nāsti śarma tavopaghāte jīvituṃ nāsmi śaktā,द्वौ मां शोकाव् अग्निकल्पौ दहेतां कचस्य नाशस्तव चैवोपघातः कचस्य नाशे मम नास्ति शर्म तवोपघाते जीवितुं नास्मि शक्ता
Main,25.0,54,saṃsiddharūpo 'si bṛhaspateḥ suta yattvāṃ bhaktaṃ bhajate devayānī vidyāmimāṃ prāpnuhi jīvanīṃ tvaṃ na cedindraḥ kacarūpī tvamadya,संसिद्धरूपो ऽसि बृहस्पतेः सुत यत्त्वां भक्तं भजते देवयानी विद्यामिमां प्राप्नुहि जीवनीं त्वं न चेदिन्द्रः कचरूपी त्वमद्य
Main,25.0,55,na nivartetpunarjīvan kaścidanyo mamodarāt brāhmaṇaṃ varjayitvaikaṃ tasmādvidyām avāpnuhi,न निवर्तेत्पुनर्जीवन् कश्चिदन्यो ममोदरात् ब्राह्मणं वर्जयित्वैकं तस्माद्विद्याम् अवाप्नुहि
Main,25.0,56,putro bhūtvā niṣkramasvodarānme bhittvā kukṣiṃ jīvaya māṃ ca tāta avekṣethā dharmavatīmavekṣāṃ guroḥ sakāśātprāpya vidyāṃ savidyaḥ,पुत्रो भूत्वा निष्क्रमस्वोदरान्मे भित्त्वा कुक्षिं जीवय मां च तात अवेक्षेथा धर्मवतीमवेक्षां गुरोः सकाशात्प्राप्य विद्यां सविद्यः
Main,25.0,57,guroḥ sakāśātsamavāpya vidyāṃ bhittvā kukṣiṃ nirvicakrāma vipraḥ prāleyādreḥ śuklamudbhidya śṛṅgaṃ rātryāgame paurṇamāsyāmivenduḥ,गुरोः सकाशात्समवाप्य विद्यां भित्त्वा कुक्षिं निर्विचक्राम विप्रः प्रालेयाद्रेः शुक्लमुद्भिद्य शृङ्गं रात्र्यागमे पौर्णमास्यामिवेन्दुः
Main,25.0,58,dṛṣṭvā ca taṃ patitaṃ vedarāśim utthāpayāmāsa tataḥ kaco 'pi vidyāṃ siddhāṃ tāmavāpyābhivādya tataḥ kacastaṃ gurumityuvāca,दृष्ट्वा च तं पतितं वेदराशिम् उत्थापयामास ततः कचो ऽपि विद्यां सिद्धां तामवाप्याभिवाद्य ततः कचस्तं गुरुमित्युवाच
Main,25.0,59,nidhiṃ nidhīnāṃ varadaṃ varāṇāṃ ye nādriyante gurumarcanīyam prāleyādriprojjvaladbhālasaṃsthaṃ pāpāṃllokāṃste vrajantyapratiṣṭhāḥ,निधिं निधीनां वरदं वराणां ये नाद्रियन्ते गुरुमर्चनीयम् प्रालेयाद्रिप्रोज्ज्वलद्भालसंस्थं पापांल्लोकांस्ते व्रजन्त्यप्रतिष्ठाः
Main,25.0,60,surāpānād vañcanāt prāpayitvā saṃjñānāśaṃ cetasaścāpi ghoram dṛṣṭvā kacaṃ cāpi tathābhirūpaṃ pītaṃ tathā surayā mohitena,सुरापानाद् वञ्चनात् प्रापयित्वा संज्ञानाशं चेतसश्चापि घोरम् दृष्ट्वा कचं चापि तथाभिरूपं पीतं तथा सुरया मोहितेन
Main,25.0,61,samanyurutthāya mahānubhāvas tadośanā viprahitaṃ cikīrṣuḥ kāvyaḥ svayaṃ vākyamidaṃ jagāda surāpānaṃ pratyasau jātaśaṅkaḥ,समन्युरुत्थाय महानुभावस् तदोशना विप्रहितं चिकीर्षुः काव्यः स्वयं वाक्यमिदं जगाद सुरापानं प्रत्यसौ जातशङ्कः
Main,25.0,62,yo brāhmaṇo 'dyaprabhṛtīha kaścin mohātsurāṃ pāsyati mandabuddhiḥ apetadharmā brahmahā caiva sa syādasmiṃlloke garhitaḥ syātpare ca,यो ब्राह्मणो ऽद्यप्रभृतीह कश्चिन् मोहात्सुरां पास्यति मन्दबुद्धिः अपेतधर्मा ब्रह्महा चैव स स्यादस्मिंल्लोके गर्हितः स्यात्परे च
Main,25.0,63,mayā cemāṃ vipradharmoktasīmāṃ maryādāṃ vai sthāpitāṃ sarvaloke santo viprāḥ śuśruvāṃso gurūṇāṃ devā daityāścopaśṛṇvantu sarve,मया चेमां विप्रधर्मोक्तसीमां मर्यादां वै स्थापितां सर्वलोके सन्तो विप्राः शुश्रुवांसो गुरूणां देवा दैत्याश्चोपशृण्वन्तु सर्वे
Main,25.0,64,itīdamuktvā sa mahāprabhāvas taponidhīnāṃ nidhir aprameyaḥ tāndānavāṃścaiva nigūḍhabuddhīn idaṃ samāhūya vaco 'bhyuvāca,इतीदमुक्त्वा स महाप्रभावस् तपोनिधीनां निधिर् अप्रमेयः तान्दानवांश्चैव निगूढबुद्धीन् इदं समाहूय वचो ऽभ्युवाच
Main,25.0,65,ācakṣe vo dānavā bāliśāḥ stha śiṣyaḥ kaco vatsyati matsamīpe saṃjīvanīṃ prāpya vidyāṃ mayāyaṃ tulyaprabhāvo brāhmaṇo brahmabhūtaḥ,आचक्षे वो दानवा बालिशाः स्थ शिष्यः कचो वत्स्यति मत्समीपे संजीवनीं प्राप्य विद्यां मयायं तुल्यप्रभावो ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः
Main,25.0,66,guroruṣya sakāśe ca daśa varṣaśatāni saḥ anujñātaḥ kaco gantum iyeṣa tridaśālayam,गुरोरुष्य सकाशे च दश वर्षशतानि सः अनुज्ञातः कचो गन्तुम् इयेष त्रिदशालयम्
Main,26.0,1,matsya-purāṇa 26 samāpitavrataṃ taṃ tu visṛṣṭaṃ guruṇā tadā prasthitaṃ tridaśāvāsaṃ devayānīdamabravīt,मत्स्य-पुराण २६ समापितव्रतं तं तु विसृष्टं गुरुणा तदा प्रस्थितं त्रिदशावासं देवयानीदमब्रवीत्
Main,26.0,2,ṛṣer aṅgirasaḥ pautra vṛttenābhijanena ca bhrājase vidyayā caiva tapasā ca damena ca,ऋषेर् अङ्गिरसः पौत्र वृत्तेनाभिजनेन च भ्राजसे विद्यया चैव तपसा च दमेन च
Main,26.0,3,ṛṣir yathāṅgirā mānyaḥ piturmama mahāyaśāḥ tathā mānyaśca pūjyaśca mama bhūyo bṛhaspatiḥ,ऋषिर् यथाङ्गिरा मान्यः पितुर्मम महायशाः तथा मान्यश्च पूज्यश्च मम भूयो बृहस्पतिः
Main,26.0,4,evaṃ jñātvā vijānīhi yadbravīmi tapodhana vratasthe niyamopete yathā vartāmyahaṃ tvayi,एवं ज्ञात्वा विजानीहि यद्ब्रवीमि तपोधन व्रतस्थे नियमोपेते यथा वर्ताम्यहं त्वयि
Main,26.0,5,sa samāpitavidyo māṃ bhaktāṃ na tyaktumarhasi gṛhāṇa pāṇiṃ vidhivan mama mantrapuraskṛtam,स समापितविद्यो मां भक्तां न त्यक्तुमर्हसि गृहाण पाणिं विधिवन् मम मन्त्रपुरस्कृतम्
Main,26.0,6,pūjyo mānyaśca bhagavān yathā mama pitā tava tathā tvamanavadyāṅgi pūjanīyatamā matā,पूज्यो मान्यश्च भगवान् यथा मम पिता तव तथा त्वमनवद्याङ्गि पूजनीयतमा मता
Main,26.0,7,ātmaprāṇaiḥ priyatamā bhārgavasya mahātmanaḥ tvaṃ bhadre dharmataḥ pūjyā guruputrī sadā mama,आत्मप्राणैः प्रियतमा भार्गवस्य महात्मनः त्वं भद्रे धर्मतः पूज्या गुरुपुत्री सदा मम
Main,26.0,8,yathā mama gururnityaṃ mānyaḥ śukraḥ pitā tava devayāni tathaiva tvaṃ naivaṃ māṃ vaktumarhasi,यथा मम गुरुर्नित्यं मान्यः शुक्रः पिता तव देवयानि तथैव त्वं नैवं मां वक्तुमर्हसि
Main,26.0,9,guruputrasya putro me na tu tvamasi me pituḥ tasmānmānyaśca pūjyaśca mamāpi tvaṃ dvijottama,गुरुपुत्रस्य पुत्रो मे न तु त्वमसि मे पितुः तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च ममापि त्वं द्विजोत्तम
Main,26.0,10,asurairhanyamāne tu kace tvayi punaḥ punaḥ tadāprabhṛti yā prītis tāṃ tvameva smarasva me,असुरैर्हन्यमाने तु कचे त्वयि पुनः पुनः तदाप्रभृति या प्रीतिस् तां त्वमेव स्मरस्व मे
Main,26.0,11,sauhārde cānurāge ca vettha me bhaktimuttamām na māmarhasi dharmajña tyaktuṃ bhaktāmanāgasam,सौहार्दे चानुरागे च वेत्थ मे भक्तिमुत्तमाम् न मामर्हसि धर्मज्ञ त्यक्तुं भक्तामनागसम्
Main,26.0,12,aniyojye niyoge māṃ niyunakṣi śubhavrate prasīda subhrūrmahyaṃ tvaṃ guror gurutarā śubhe,अनियोज्ये नियोगे मां नियुनक्षि शुभव्रते प्रसीद सुभ्रूर्मह्यं त्वं गुरोर् गुरुतरा शुभे
Main,26.0,13,yatroṣitaṃ viśālākṣi tvayā candranibhānane tatrāhamuṣito bhadre kukṣau kāvyasya bhāmini,यत्रोषितं विशालाक्षि त्वया चन्द्रनिभानने तत्राहमुषितो भद्रे कुक्षौ काव्यस्य भामिनि
Main,26.0,14,bhaginī dharmato me tvaṃ maivaṃ vocaḥ śubhānane sukhenādhyuṣito bhadre na manyurvidyate mama,भगिनी धर्मतो मे त्वं मैवं वोचः शुभानने सुखेनाध्युषितो भद्रे न मन्युर्विद्यते मम
Main,26.0,15,āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi śivamastvatha me pathi avirodhena dharmasya smartavyo 'smi kathāntare apramattodyatā nityam ārādhaya guruṃ mama,आपृच्छे त्वां गमिष्यामि शिवमस्त्वथ मे पथि अविरोधेन धर्मस्य स्मर्तव्यो ऽस्मि कथान्तरे अप्रमत्तोद्यता नित्यम् आराधय गुरुं मम
Main,26.0,16,daityairhatastvaṃ yadbhartṛbuddhyā tvaṃ rakṣito mayā yadi māṃ dharmakāmārthaṃ pratyākhyāsyasi dharmataḥ,दैत्यैर्हतस्त्वं यद्भर्तृबुद्ध्या त्वं रक्षितो मया यदि मां धर्मकामार्थं प्रत्याख्यास्यसि धर्मतः
Main,26.0,17,tataḥ kaca na te vidyā siddhimeṣā gamiṣyati,ततः कच न ते विद्या सिद्धिमेषा गमिष्यति
Main,26.0,18,guruputrīti kṛtvāhaṃ pratyākhyāsye na doṣataḥ guruṇā cābhyanujñātaḥ kāmameva śapasva mām,गुरुपुत्रीति कृत्वाहं प्रत्याख्यास्ये न दोषतः गुरुणा चाभ्यनुज्ञातः काममेव शपस्व माम्
Main,26.0,19,ārṣaṃ dharmaṃ bruvāṇo 'haṃ devayāni yathā tvayā śaptuṃ nārho 'smi kalyāṇi kāmato 'dya ca dharmataḥ,आर्षं धर्मं ब्रुवाणो ऽहं देवयानि यथा त्वया शप्तुं नार्हो ऽस्मि कल्याणि कामतो ऽद्य च धर्मतः
Main,26.0,20,tasmādbhavatyā yaḥ kāmo na tathā sambhaviṣyati ṛṣiputro na te kaścij jātu pāṇiṃ grahīṣyati,तस्माद्भवत्या यः कामो न तथा सम्भविष्यति ऋषिपुत्रो न ते कश्चिज् जातु पाणिं ग्रहीष्यति
Main,26.0,21,phaliṣyati na me vidyā tvadvacaśceti tattayā adhyāpayiṣyāmi ca yaṃ tasya vidyā phaliṣyati,फलिष्यति न मे विद्या त्वद्वचश्चेति तत्तया अध्यापयिष्यामि च यं तस्य विद्या फलिष्यति
Main,26.0,22,evamuktvā nṛpaśreṣṭha devayānīṃ kacastadā tridaśeśālayaṃ śīghraṃ jagāma dvijasattamaḥ,एवमुक्त्वा नृपश्रेष्ठ देवयानीं कचस्तदा त्रिदशेशालयं शीघ्रं जगाम द्विजसत्तमः
Main,26.0,23,tamāgatamabhiprekṣya devāḥ sendrapurogamāḥ bṛhaspatiṃ sabhājyedaṃ kacamāhurmudānvitāḥ,तमागतमभिप्रेक्ष्य देवाः सेन्द्रपुरोगमाः बृहस्पतिं सभाज्येदं कचमाहुर्मुदान्विताः
Main,26.0,24,tvaṃ kacāsmaddhitaṃ karma kṛtavānmahadadbhutam na te yaśaḥ praṇaśitā bhāgabhākca bhaviṣyasi,त्वं कचास्मद्धितं कर्म कृतवान्महदद्भुतम् न ते यशः प्रणशिता भागभाक्च भविष्यसि
Main,27.0,1,matsya-purāṇa 27 kṛtavidye kace prāpte hṛṣṭarūpā divaukasaḥ kacādavetya tāṃ vidyāṃ kṛtārthā bharatarṣabha,मत्स्य-पुराण २७ कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः कचादवेत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ
Main,27.0,2,sarva eva samāgamya śatakratumathābruvan kālastvadvikramasyādya jahi śatrūnpuraṃdara,सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् कालस्त्वद्विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरंदर
Main,27.0,3,evamuktastu saha tais tridaśair maghavāṃstadā tathetyuktvopacakrāma so 'paśyadvipine striyaḥ,एवमुक्तस्तु सह तैस् त्रिदशैर् मघवांस्तदा तथेत्युक्त्वोपचक्राम सो ऽपश्यद्विपिने स्त्रियः
Main,27.0,4,krīḍantīnāṃ tu kanyānāṃ vane caitrarathopame vāyurbhūtaḥ sa vastrāṇi sarvāṇyeva vyamiśrayat,क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे वायुर्भूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत्
Main,27.0,5,tato jalāt samuttīrya tāḥ kanyāḥ sahitāstadā vastrāṇi jagṛhustāni yathāsaṃsthānyanekaśaḥ,ततो जलात् समुत्तीर्य ताः कन्याः सहितास्तदा वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथासंस्थान्यनेकशः
Main,27.0,6,tatra vāso devayānyāḥ śarmiṣṭhā jagṛhe tadā vyatikramamajānantī duhitā vṛṣaparvaṇaḥ,तत्र वासो देवयान्याः शर्मिष्ठा जगृहे तदा व्यतिक्रममजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः
Main,27.0,7,tatastayor mithastatra virodhaḥ samajāyata devayānyāśca rājendra śarmiṣṭhāyāśca tatkṛte,ततस्तयोर् मिथस्तत्र विरोधः समजायत देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते
Main,27.0,8,kasmādgṛhṇāsi me vastraṃ śiṣyā bhūtvā mamāsuri samudācārahīnāyā na te śreyo bhaviṣyati,कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि समुदाचारहीनाया न ते श्रेयो भविष्यति
Main,27.0,9,āsīnaṃ ca śayānaṃ ca pitā te pitaraṃ mama stauti pṛcchati cābhīkṣṇaṃ nīcasthaḥ suvinītavat,आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम स्तौति पृच्छति चाभीक्ष्णं नीचस्थः सुविनीतवत्
Main,27.0,10,yācatastvaṃ ca duhitā stuvataḥ pratigṛhṇataḥ sutāhaṃ stūyamānasya dadato na tu gṛhṇataḥ,याचतस्त्वं च दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः सुताहं स्तूयमानस्य ददतो न तु गृह्णतः
Main,27.0,11,anāyudhā sāyudhāyāḥ kiṃ tvaṃ kupyasi bhikṣuki lapsyase pratiyoddhāraṃ na ca tvāṃ gaṇayāmyaham,अनायुधा सायुधायाः किं त्वं कुप्यसि भिक्षुकि लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न च त्वां गणयाम्यहम्
Main,27.0,12,sā vismayaṃ devayānīṃ gatāṃ saktāṃ ca vāsasi śarmiṣṭhā prākṣipatkūpe tataḥ svapuramāviśat,सा विस्मयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमाविशत्
Main,27.0,13,hateyamiti vijñāya śarmiṣṭhā pāpaniścayā anavekṣya yayau tasmāt krodhavegaparāyaṇā,हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया अनवेक्ष्य ययौ तस्मात् क्रोधवेगपरायणा
Main,27.0,14,atha taṃ deśamabhyāgād yayātirnahuṣātmajaḥ śrāntayugyaḥ śrāntarūpo mṛgalipsuḥ pipāsitaḥ,अथ तं देशमभ्यागाद् ययातिर्नहुषात्मजः श्रान्तयुग्यः श्रान्तरूपो मृगलिप्सुः पिपासितः
Main,27.0,15,nāhuṣiḥ prekṣamāṇo hi sa nipāne gatodake dadarśa kanyāṃ tāṃ tatra dīptāmagniśikhām iva,नाहुषिः प्रेक्षमाणो हि स निपाने गतोदके ददर्श कन्यां तां तत्र दीप्तामग्निशिखाम् इव
Main,27.0,16,tāmapṛcchatsa dṛṣṭvaiva kanyāmamaravarṇinīm sāntvayitvā nṛpaśreṣṭhaḥ sāmnā paramavalgunā,तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना
Main,27.0,17,kā tvaṃ cārumukhī śyāmā sumṛṣṭamaṇikuṇḍalā dīrghaṃ dhyāyasi cātyarthaṃ kasmācchvasiṣi cāturā,का त्वं चारुमुखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा
Main,27.0,18,kathaṃ ca patitā hy asmin kūpe vīruttṛṇāvṛte duhitā caiva kasya tvaṃ vada sarvaṃ sumadhyame,कथं च पतिता ह्य् अस्मिन् कूपे वीरुत्तृणावृते दुहिता चैव कस्य त्वं वद सर्वं सुमध्यमे
Main,27.0,19,yo 'sau devairhatān daityān utthāpayati vidyayā tasya śukrasya kanyāhaṃ tvaṃ māṃ nūnaṃ na budhyase,यो ऽसौ देवैर्हतान् दैत्यान् उत्थापयति विद्यया तस्य शुक्रस्य कन्याहं त्वं मां नूनं न बुध्यसे
Main,27.0,20,eṣa me dakṣiṇo rājan pāṇis tāmranakhāṅguliḥ samuddhara gṛhītvā māṃ kulīnastvaṃ hi me mataḥ,एष मे दक्षिणो राजन् पाणिस् ताम्रनखाङ्गुलिः समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः
Main,27.0,21,jānāmi tvāṃ ca saṃśāntaṃ vīryavantaṃ yaśasvinam tasmānmāṃ patitāṃ kūpād asmād uddhartumarhasi,जानामि त्वां च संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् तस्मान्मां पतितां कूपाद् अस्माद् उद्धर्तुमर्हसि
Main,27.0,22,tāmatha brāhmaṇīṃ strīṃ ca vijñāya nahuṣātmajaḥ gṛhītvā dakṣiṇe pāṇāv ujjahāra tato 'vaṭāt,तामथ ब्राह्मणीं स्त्रीं च विज्ञाय नहुषात्मजः गृहीत्वा दक्षिणे पाणाव् उज्जहार ततो ऽवटात्
Main,27.0,23,uddhṛtya caināṃ tarasā tasmātkūpānnarādhipaḥ āmantrayitvā suśroṇīṃ yayātiḥ svapuraṃ yayau,उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ
Main,27.0,24,gate tu nāhuṣe tasmin devayānyapi ninditā uvāca śokasaṃtaptā ghūrṇikāmāgatāṃ punaḥ,गते तु नाहुषे तस्मिन् देवयान्यपि निन्दिता उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुनः
Main,27.0,25,tvaritaṃ ghūrṇike gaccha sarvamācakṣva me pituḥ nedānīṃ tu pravekṣyāmi nagaraṃ vṛṣaparvaṇaḥ,त्वरितं घूर्णिके गच्छ सर्वमाचक्ष्व मे पितुः नेदानीं तु प्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः
Main,27.0,26,sā tu vai tvaritaṃ gatvā ghūrṇikāsuramandiram dṛṣṭvā kāvyamuvācedaṃ kampamānā vicetanā,सा तु वै त्वरितं गत्वा घूर्णिकासुरमन्दिरम् दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं कम्पमाना विचेतना
Main,27.0,27,ācakhyau ca mahābhāgā devayānī vane hatā śarmiṣṭhayā mahāprājña duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ,आचख्यौ च महाभागा देवयानी वने हता शर्मिष्ठया महाप्राज्ञ दुहित्रा वृषपर्वणः
Main,27.0,28,śrutvā duhitaraṃ kāvyas tadā śarmiṣṭhayā hatām tvarayā niryayau duḥkhān mārgamāṇaḥ sutāṃ vane,श्रुत्वा दुहितरं काव्यस् तदा शर्मिष्ठया हताम् त्वरया निर्ययौ दुःखान् मार्गमाणः सुतां वने
Main,27.0,29,dṛṣṭvā duhitaraṃ kāvyo devayānīṃ tapovane bāhubhyāṃ sampariṣvajya duḥkhito vākyamabravīt,दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवयानीं तपोवने बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत्
Main,27.0,30,ātmadoṣair niyacchanti sarve duḥkhasukhe janāḥ manye duścaritaṃ te 'sti tasyeyaṃ niṣkṛtiḥ kṛtā,आत्मदोषैर् नियच्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः मन्ये दुश्चरितं ते ऽस्ति तस्येयं निष्कृतिः कृता
Main,27.0,31,niṣkṛtir vāstu vā māstu śṛṇuṣvāvahito mama śarmiṣṭhayā yaduktāsmi duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ,निष्कृतिर् वास्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम शर्मिष्ठया यदुक्तास्मि दुहित्रा वृषपर्वणः
Main,27.0,32,satyaṃ kilaitatsā prāha daityānāmasmi gāyanā evaṃ hi me kathayati śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī,सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामस्मि गायना एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी
Main,27.0,33,vacanaṃ tīkṣṇaparuṣaṃ krodharaktekṣaṇā bhṛśam stuvato duhitāsi tvaṃ yācataḥ pratigṛhṇataḥ,वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् स्तुवतो दुहितासि त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः
Main,27.0,34,sutāhaṃ stūyamānasya dadato 'pratigṛhṇataḥ iti māmāha śarmiṣṭhā duhitā vṛṣaparvaṇaḥ krodhasaṃraktanayanā darpapūrṇānanā tataḥ,सुताहं स्तूयमानस्य ददतो ऽप्रतिगृह्णतः इति मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णानना ततः
Main,27.0,35,yadyahaṃ stuvatastāta duhitā pratigṛhṇataḥ prasādayiṣye śarmiṣṭhām ityuktā hi sakhī mayā,यद्यहं स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठाम् इत्युक्ता हि सखी मया
Main,27.0,35,stuvato duhitā na tvaṃ bhadre na pratigṛhṇataḥ atastvaṃ stūyamānasya duhitā devayānyasi,स्तुवतो दुहिता न त्वं भद्रे न प्रतिगृह्णतः अतस्त्वं स्तूयमानस्य दुहिता देवयान्यसि
Main,27.0,37,vṛṣaparvaiva tadveda śakro rājā ca nāhuṣaḥ acintyaṃ brahma nirdvaṃdvam aiśvaraṃ hi balaṃ mama,वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः अचिन्त्यं ब्रह्म निर्द्वंद्वम् ऐश्वरं हि बलं मम
Main,28.0,1,matsya-purāṇa 28 yaḥ pareṣāṃ naro nityam ativādāṃstitikṣati devayāni vijānīhi tena sarvamidaṃ jitam,मत्स्य-पुराण २८ यः परेषां नरो नित्यम् अतिवादांस्तितिक्षति देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम्
Main,28.0,2,yaḥ samutpatitaṃ krodhaṃ nigṛhṇāti hayaṃ yathā sa yantetyucyate sadbhir na yo raśmiṣu lambate,यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति हयं यथा स यन्तेत्युच्यते सद्भिर् न यो रश्मिषु लम्बते
Main,28.0,3,yaḥ samutpatitaṃ krodham akrodhane niyacchati devayāni vijānīhi tena sarvamidaṃ jitam,यः समुत्पतितं क्रोधम् अक्रोधने नियच्छति देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम्
Main,28.0,4,yaḥ samutpatitaṃ kopaṃ kṣamayaiva nirasyati yathoragastvacaṃ jīrṇāṃ sa vai puruṣa ucyate,यः समुत्पतितं कोपं क्षमयैव निरस्यति यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते
Main,28.0,5,yastu bhāvayate dharmaṃ yo 'timātraṃ titikṣati yaśca tapto na tapati bhṛśaṃ so 'rthasya bhājanam,यस्तु भावयते धर्मं यो ऽतिमात्रं तितिक्षति यश्च तप्तो न तपति भृशं सो ऽर्थस्य भाजनम्
Main,28.0,6,yo yajedaśvamedhena māsi māsi śataṃ samāḥ yastu kupyenna sarvasya tayorakrodhano varaḥ,यो यजेदश्वमेधेन मासि मासि शतं समाः यस्तु कुप्येन्न सर्वस्य तयोरक्रोधनो वरः
Main,28.0,7,ye kumārāḥ kumāryaśca vairaṃ kuryuracetasaḥ naitatprājñastu kurvīta viduste na balābalam,ये कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः नैतत्प्राज्ञस्तु कुर्वीत विदुस्ते न बलाबलम्
Main,28.0,8,vedāhaṃ tāta bālāpi kāryāṇāṃ tu gatāgatam krodhe caivātivāde vā kāryasyāpi balābale,वेदाहं तात बालापि कार्याणां तु गतागतम् क्रोधे चैवातिवादे वा कार्यस्यापि बलाबले
Main,28.0,9,śiṣyasyāśiṣyavṛttaṃ hi na kṣantavyaṃ bubhūṣuṇā asatsaṃkīrṇavṛtteṣu vāso mama na rocate,शिष्यस्याशिष्यवृत्तं हि न क्षन्तव्यं बुभूषुणा असत्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते
Main,28.0,10,puṃso ye nābhinandanti vṛttenābhijanena ca na teṣu nivasetprājñaḥ śreyorthī pāpabuddhiṣu,पुंसो ये नाभिनन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोर्थी पापबुद्धिषु
Main,28.0,11,ye nainamabhijānanti vṛttenābhijanena ca teṣu sādhuṣu vastavyaṃ sa vāsaḥ śreṣṭha ucyate,ये नैनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन च तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते
Main,28.0,12,tanme mathnāti hṛdayam agnikalpamivāraṇam vāgduruktaṃ mahāghoraṃ duhiturvṛṣaparvaṇaḥ,तन्मे मथ्नाति हृदयम् अग्निकल्पमिवारणम् वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः
Main,28.0,13,na hy ato duṣkaraṃ manye tāta lokeṣvapi triṣu yaḥ sapatnaśriyaṃ dīptāṃ hīnaśrīḥ paryupāsate,न ह्य् अतो दुष्करं मन्ये तात लोकेष्वपि त्रिषु यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते
Main,29.0,1,matsya-purāṇa 29 tataḥ kāvyo bhṛguśreṣṭhaḥ samanyurupagamya ha vṛṣaparvāṇam āsīnam ityuvācāvicārayan,मत्स्य-पुराण २९ ततः काव्यो भृगुश्रेष्ठः समन्युरुपगम्य ह वृषपर्वाणम् आसीनम् इत्युवाचाविचारयन्
Main,29.0,2,nādharmaścarito rājan sadyaḥ phalati gaur iva śanairāvartyamānastu mūlānyapi nikṛntati,नाधर्मश्चरितो राजन् सद्यः फलति गौर् इव शनैरावर्त्यमानस्तु मूलान्यपि निकृन्तति
Main,29.0,3,yadi nātmani putreṣu na cetpaśyati naptṛṣu pāpamācaritaṃ karma trivargamativartate,यदि नात्मनि पुत्रेषु न चेत्पश्यति नप्तृषु पापमाचरितं कर्म त्रिवर्गमतिवर्तते
Main,29.0,4,phalatyevaṃ dhruvaṃ pāpaṃ gurubhuktamivodare yadā ghātayase vipraṃ kacamāṅgirasaṃ tadā,फलत्येवं ध्रुवं पापं गुरुभुक्तमिवोदरे यदा घातयसे विप्रं कचमाङ्गिरसं तदा
Main,29.0,5,apāpaśīlaṃ dharmajñaṃ śuśrūṣuṃ madgṛhe ratam vadhādanarhatastasya vadhācca duhiturmama,अपापशीलं धर्मज्ञं शुश्रूषुं मद्गृहे रतम् वधादनर्हतस्तस्य वधाच्च दुहितुर्मम
Main,29.0,6,vṛṣaparvannibodha tvaṃ tyakṣyāmi tvāṃ sabāndhavam sthātuṃ tvadviṣaye rājan na śaknomi tvayā saha,वृषपर्वन्निबोध त्वं त्यक्ष्यामि त्वां सबान्धवम् स्थातुं त्वद्विषये राजन् न शक्नोमि त्वया सह
Main,29.0,7,adyaivamabhijānāmi daityaṃ mithyāpralāpinam yatastvamātmanodīrṇāṃ duhitāṃ kimupekṣase,अद्यैवमभिजानामि दैत्यं मिथ्याप्रलापिनम् यतस्त्वमात्मनोदीर्णां दुहितां किमुपेक्षसे
Main,29.0,8,nāvadyaṃ na mṛṣāvādaṃ tvayi jānāmi bhārgava tvayi satyaṃ ca dharmaśca tatprasīdatu māṃ bhavān,नावद्यं न मृषावादं त्वयि जानामि भार्गव त्वयि सत्यं च धर्मश्च तत्प्रसीदतु मां भवान्
Main,29.0,9,adyāsmānapahāya tvam ito yāsyasi bhārgava samudraṃ sampravekṣyāmi nānyadasti parāyaṇam,अद्यास्मानपहाय त्वम् इतो यास्यसि भार्गव समुद्रं सम्प्रवेक्ष्यामि नान्यदस्ति परायणम्
Main,29.0,10,samudraṃ praviśadhvaṃ vo diśo vā vrajatāsurāḥ duhiturnāpriyaṃ soḍhuṃ śakto 'haṃ dayitā hi me,समुद्रं प्रविशध्वं वो दिशो वा व्रजतासुराः दुहितुर्नाप्रियं सोढुं शक्तो ऽहं दयिता हि मे
Main,29.0,11,prasādyatāṃ devayānī jīvitaṃ yatra me sthitam yogakṣemakaraste 'ham indrasyeva bṛhaspatiḥ,प्रसाद्यतां देवयानी जीवितं यत्र मे स्थितम् योगक्षेमकरस्ते ऽहम् इन्द्रस्येव बृहस्पतिः
Main,29.0,12,yatkiṃcid asurendrāṇāṃ vidyate vasu bhārgava bhuvi hastirathāśvaṃ vā tasya tvaṃ mama ceśvaraḥ,यत्किंचिद् असुरेन्द्राणां विद्यते वसु भार्गव भुवि हस्तिरथाश्वं वा तस्य त्वं मम चेश्वरः
Main,29.0,13,yatkiṃcid asti draviṇaṃ daityendrāṇāṃ mahāsura tasyeśvaro 'smi yadyetad devayānī prasādyatām,यत्किंचिद् अस्ति द्रविणं दैत्येन्द्राणां महासुर तस्येश्वरो ऽस्मि यद्येतद् देवयानी प्रसाद्यताम्
Main,29.0,14,tatastu tvaritaḥ śukras tena rājñā samaṃ yayau uvāca caināṃ subhage pratipannaṃ vacastava,ततस्तु त्वरितः शुक्रस् तेन राज्ञा समं ययौ उवाच चैनां सुभगे प्रतिपन्नं वचस्तव
Main,29.0,15,yadi tvamīśvarastāta rājño vittasya bhārgava nābhijānāmi tatte 'haṃ rājā vadatu māṃ svayam,यदि त्वमीश्वरस्तात राज्ञो वित्तस्य भार्गव नाभिजानामि तत्ते ऽहं राजा वदतु मां स्वयम्
Main,29.0,16,yaṃ kāmamabhijānāsi devayāni śucismite tatte 'haṃ sampradāsyāmi yadyapi syātsudurlabham,यं काममभिजानासि देवयानि शुचिस्मिते तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
Main,29.0,17,dāsīṃ kanyāsahasreṇa śarmiṣṭhāmabhikāmaye anuyāsyati māṃ tatra yatra dāsyati me pitā,दासीं कन्यासहस्रेण शर्मिष्ठामभिकामये अनुयास्यति मां तत्र यत्र दास्यति मे पिता
Main,29.0,18,uttiṣṭha dhātri gaccha tvaṃ śarmiṣṭhāṃ śīghramānaya yaṃ ca kāmayate kāmaṃ devayānī karotu tam,उत्तिष्ठ धात्रि गच्छ त्वं शर्मिष्ठां शीघ्रमानय यं च कामयते कामं देवयानी करोतु तम्
Main,29.0,19,tato dhātrī tatra gatvā śarmiṣṭhām idamabravīt uttiṣṭha bhadre śarmiṣṭhe jñātīnāṃ sukhamāvaha,ततो धात्री तत्र गत्वा शर्मिष्ठाम् इदमब्रवीत् उत्तिष्ठ भद्रे शर्मिष्ठे ज्ञातीनां सुखमावह
Main,29.0,20,tyajati brāhmaṇaḥ śiṣyān devayānyā pracoditaḥ yaṃ sā kāmayate kāmaṃ sa kāryo 'tra tvayānaghe dāsītvam abhijātāsi devayānyāḥ suśobhane,त्यजति ब्राह्मणः शिष्यान् देवयान्या प्रचोदितः यं सा कामयते कामं स कार्यो ऽत्र त्वयानघे दासीत्वम् अभिजातासि देवयान्याः सुशोभने
Main,29.0,21,yaṃ ca kāmayate kāmaṃ karavāṇyahamadya tam mā gānmanyuvaśaṃ śukro devayānī ca matkṛte,यं च कामयते कामं करवाण्यहमद्य तम् मा गान्मन्युवशं शुक्रो देवयानी च मत्कृते
Main,29.0,22,tataḥ kanyāsahasreṇa vṛtā śibikayā tadā piturnideśāttvaritā niścakrāma purottamāt,ततः कन्यासहस्रेण वृता शिबिकया तदा पितुर्निदेशात्त्वरिता निश्चक्राम पुरोत्तमात्
Main,29.0,23,ahaṃ kanyāsahasreṇa dāśī te paricārikā dhruvaṃ tvāṃ tatra yāsyāmi yatra dāsyati te pitā,अहं कन्यासहस्रेण दाशी ते परिचारिका ध्रुवं त्वां तत्र यास्यामि यत्र दास्यति ते पिता
Main,29.0,24,stuvato duhitā cāhaṃ yācataḥ pratigṛhṇataḥ stūyamānasya duhitā kathaṃ dāsī bhaviṣyasi,स्तुवतो दुहिता चाहं याचतः प्रतिगृह्णतः स्तूयमानस्य दुहिता कथं दासी भविष्यसि
Main,29.0,25,yena kenacidārtānāṃ jñātīnāṃ sukhamāvahet anuyāsyāmyahaṃ tatra yatra dāsyati te pitā,येन केनचिदार्तानां ज्ञातीनां सुखमावहेत् अनुयास्याम्यहं तत्र यत्र दास्यति ते पिता
Main,29.0,26,pratiśrute dāsabhāve duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ devayānī nṛpaśreṣṭha pitaraṃ vākyamabravīt,प्रतिश्रुते दासभावे दुहित्रा वृषपर्वणः देवयानी नृपश्रेष्ठ पितरं वाक्यमब्रवीत्
Main,29.0,27,praviśāmi puraṃ tāta tuṣṭāsmi dvijasattama amoghaṃ tava vijñānam asti vidyābalaṃ ca te,प्रविशामि पुरं तात तुष्टास्मि द्विजसत्तम अमोघं तव विज्ञानम् अस्ति विद्याबलं च ते
Main,29.0,28,evamukto dvijaśreṣṭho duhitrā sumahāyaśāḥ praviveśa puraṃ hṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadānavaiḥ,एवमुक्तो द्विजश्रेष्ठो दुहित्रा सुमहायशाः प्रविवेश पुरं हृष्टः पूजितः सर्वदानवैः
Main,30.0,1,matsya-purāṇa 30 atha dīrgheṇa kālena devayānī nṛpottama vanaṃ tadaiva niryātā krīḍārthaṃ varavarṇinī,मत्स्य-पुराण ३० अथ दीर्घेण कालेन देवयानी नृपोत्तम वनं तदैव निर्याता क्रीडार्थं वरवर्णिनी
Main,30.0,2,tena dāsīsahasreṇa sārdhaṃ śarmiṣṭhayā tadā tameva deśaṃ samprāptā yathākāmaṃ cacāra sā,तेन दासीसहस्रेण सार्धं शर्मिष्ठया तदा तमेव देशं सम्प्राप्ता यथाकामं चचार सा
Main,30.0,3,tābhiḥ sakhībhiḥ sahitā sarvābhirmuditā bhṛśam krīḍantyo 'bhiratāḥ sarvāḥ pibantyo madhu mādhavam,ताभिः सखीभिः सहिता सर्वाभिर्मुदिता भृशम् क्रीडन्त्यो ऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधु माधवम्
Main,30.0,4,khādantyo vividhānbhakṣyān phalāni vividhāni ca punaśca nāhuṣo rājā mṛgalipsuryadṛcchayā,खादन्त्यो विविधान्भक्ष्यान् फलानि विविधानि च पुनश्च नाहुषो राजा मृगलिप्सुर्यदृच्छया
Main,30.0,5,tameva deśaṃ samprāpto jalalipsuḥ pratarṣitaḥ dadarśa devayānīṃ ca śarmiṣṭhāṃ tāśca yoṣitaḥ,तमेव देशं सम्प्राप्तो जललिप्सुः प्रतर्षितः ददर्श देवयानीं च शर्मिष्ठां ताश्च योषितः
Main,30.0,6,pibantyo lalanāstāśca divyābharaṇabhūṣitāḥ upaviṣṭāṃ ca dadṛśe devayānīṃ śucismitām,पिबन्त्यो ललनास्ताश्च दिव्याभरणभूषिताः उपविष्टां च ददृशे देवयानीं शुचिस्मिताम्
Main,30.0,7,rūpeṇāpratimāṃ tāsāṃ strīṇāṃ madhye varāṅganām śarmiṣṭhayā sevyamānāṃ pādasaṃvāhanādibhiḥ,रूपेणाप्रतिमां तासां स्त्रीणां मध्ये वराङ्गनाम् शर्मिष्ठया सेव्यमानां पादसंवाहनादिभिः
Main,30.0,8,dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dve kanye parivārite gotre ca nāmanī caiva dvayoḥ pṛcchāmyato hy aham,द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां द्वे कन्ये परिवारिते गोत्रे च नामनी चैव द्वयोः पृच्छाम्यतो ह्य् अहम्
Main,30.0,9,ākhyāsyāmyaham ādatsva vacanaṃ me narādhipa śuko nāmāsuraguruḥ sutāṃ jānīhi tasya mām,आख्यास्याम्यहम् आदत्स्व वचनं मे नराधिप शुको नामासुरगुरुः सुतां जानीहि तस्य माम्
Main,30.0,10,iyaṃ ca me sakhī dāsī yatrāhaṃ tatra gāminī duhitā dānavendrasya śarmiṣṭhā vṛṣaparvaṇaḥ,इयं च मे सखी दासी यत्राहं तत्र गामिनी दुहिता दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
Main,30.0,11,kathaṃ tu te sakhī dāsī kanyeyaṃ varavarṇinī asurendrasutā subhūḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me,कथं तु ते सखी दासी कन्येयं वरवर्णिनी असुरेन्द्रसुता सुभूः परं कौतूहलं हि मे
Main,30.0,12,sarvameva naravyāghra vidhānamanuvartate vidhinā vihitaṃ jñātvā mā vicitraṃ manaḥ kṛthāḥ,सर्वमेव नरव्याघ्र विधानमनुवर्तते विधिना विहितं ज्ञात्वा मा विचित्रं मनः कृथाः
Main,30.0,13,rājavadrūpaveṣau te brāhmīṃ vācaṃ bibharṣi ca kiṃnāmā tvaṃ kutaścāsi kasya putraśca śaṃsa me,राजवद्रूपवेषौ ते ब्राह्मीं वाचं बिभर्षि च किंनामा त्वं कुतश्चासि कस्य पुत्रश्च शंस मे
Main,30.0,14,brahmacaryeṇa vedo me kṛtsnaḥ śrutipathaṃ gataḥ rājāhaṃ rājaputraśca yayātiriti viśrutaḥ,ब्रह्मचर्येण वेदो मे कृत्स्नः श्रुतिपथं गतः राजाहं राजपुत्रश्च ययातिरिति विश्रुतः
Main,30.0,15,kena cārthena nṛpate hy enaṃ deśaṃ samāgataḥ jighṛkṣurvāri yatkiṃcid athavā mṛgalipsayā,केन चार्थेन नृपते ह्य् एनं देशं समागतः जिघृक्षुर्वारि यत्किंचिद् अथवा मृगलिप्सया
Main,30.0,16,mṛgalipsurahaṃ bhadre pānīyārtham ihāgataḥ bahudhāpyanuyukto 'smi tvam anujñātumarhasi,मृगलिप्सुरहं भद्रे पानीयार्थम् इहागतः बहुधाप्यनुयुक्तो ऽस्मि त्वम् अनुज्ञातुमर्हसि
Main,30.0,17,dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dāsyā śarmiṣṭhayā saha tvadadhīnāsmi bhadraṃ te sakhe bhartā ca me bhava,द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां दास्या शर्मिष्ठया सह त्वदधीनास्मि भद्रं ते सखे भर्ता च मे भव
Main,30.0,18,viddhyauśanasi bhadraṃ te na tvadarho 'smi bhāmini avivāhyāḥ sma rājāno devayāni pitustava,विद्ध्यौशनसि भद्रं ते न त्वदर्हो ऽस्मि भामिनि अविवाह्याः स्म राजानो देवयानि पितुस्तव
Main,30.0,19,saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ kṣatraṃ brahmaṇi saṃśritam ṛṣiśca ṛṣiputraśca nāhuṣādya bhajasva mām,संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रं ब्रह्मणि संश्रितम् ऋषिश्च ऋषिपुत्रश्च नाहुषाद्य भजस्व माम्
Main,30.0,20,ekadehodbhavā varṇāś catvāro 'pi varānane pṛthagdharmāḥ pṛthakchaucās teṣāṃ vai brāhmaṇo varaḥ,एकदेहोद्भवा वर्णाश् चत्वारो ऽपि वरानने पृथग्धर्माः पृथक्छौचास् तेषां वै ब्राह्मणो वरः
Main,30.0,21,pāṇigraho nāhuṣāyaṃ na puṃbhiḥ sevitaḥ purā tvaṃ pāṇimagrahīdagre vṛṇomi tvāmahaṃ tataḥ,पाणिग्रहो नाहुषायं न पुंभिः सेवितः पुरा त्वं पाणिमग्रहीदग्रे वृणोमि त्वामहं ततः
Main,30.0,22,kathaṃ tu me manasvinyāḥ pāṇimanyaḥ pumānspṛśet gṛhītamṛṣiputreṇa svayaṃ vāpyṛṣiṇā tvayā,कथं तु मे मनस्विन्याः पाणिमन्यः पुमान्स्पृशेत् गृहीतमृषिपुत्रेण स्वयं वाप्यृषिणा त्वया
Main,30.0,23,kruddhādāśīviṣāt sarpāj jvalanātsarvatomukhāt durādharṣataro vipraḥ puruṣeṇa vijānatā,क्रुद्धादाशीविषात् सर्पाज् ज्वलनात्सर्वतोमुखात् दुराधर्षतरो विप्रः पुरुषेण विजानता
Main,30.0,24,kathamāśīviṣāt sarpāj jvalanāt sarvatomukhāt durādharṣataro vipra ityāttha puruṣarṣabha,कथमाशीविषात् सर्पाज् ज्वलनात् सर्वतोमुखात् दुराधर्षतरो विप्र इत्यात्थ पुरुषर्षभ
Main,30.0,25,daśedāśīviṣastvekaṃ śastreṇaikaśca vadhyate hanti vipraḥ sarāṣṭrāṇi purāṇyapi hi kopitaḥ,दशेदाशीविषस्त्वेकं शस्त्रेणैकश्च वध्यते हन्ति विप्रः सराष्ट्राणि पुराण्यपि हि कोपितः
Main,30.0,26,durādharṣataro vipras tasmādbhīru mato mama ato 'dattāṃ ca pitrā tvāṃ bhadre na vivahāmyaham,दुराधर्षतरो विप्रस् तस्माद्भीरु मतो मम अतो ऽदत्तां च पित्रा त्वां भद्रे न विवहाम्यहम्
Main,30.0,27,dattāṃ vahasva pitrā māṃ tvaṃ hi rājanvṛto mayā ayācato bhayaṃ nāsti dattāṃ ca pratigṛhṇataḥ,दत्तां वहस्व पित्रा मां त्वं हि राजन्वृतो मया अयाचतो भयं नास्ति दत्तां च प्रतिगृह्णतः
Main,30.0,28,tvaritaṃ devayānyātha preṣitā piturātmanaḥ sarvaṃ nivedayāmāsa dhātrī tasmai yathātatham,त्वरितं देवयान्याथ प्रेषिता पितुरात्मनः सर्वं निवेदयामास धात्री तस्मै यथातथम्
Main,30.0,29,śrutvaiva ca sa rājānaṃ darśayāmāsa bhārgavaḥ dṛṣṭvaivam āgataṃ vipraṃ yayātiḥ pṛthivīpatiḥ,श्रुत्वैव च स राजानं दर्शयामास भार्गवः दृष्ट्वैवम् आगतं विप्रं ययातिः पृथिवीपतिः
Main,30.0,30,vavande brāhmaṇaṃ kāvyaṃ prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ taṃ cāpyabhyavadatkāvyaḥ sāmnā paramavalgunā,ववन्दे ब्राह्मणं काव्यं प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः तं चाप्यभ्यवदत्काव्यः साम्ना परमवल्गुना
Main,30.0,31,rājāyaṃ nāhuṣastāta durgame pāṇimagrahīt namaste dehi māmasmai loke nānyaṃ patiṃ vṛṇe,राजायं नाहुषस्तात दुर्गमे पाणिमग्रहीत् नमस्ते देहि मामस्मै लोके नान्यं पतिं वृणे
Main,30.0,32,vṛto 'nayā patirvīra sutayā tvaṃ mameṣṭayā gṛhāṇemāṃ mayā dattāṃ mahiṣīṃ nahuṣātmaja,वृतो ऽनया पतिर्वीर सुतया त्वं ममेष्टया गृहाणेमां मया दत्तां महिषीं नहुषात्मज
Main,30.0,33,adharmo māṃ spṛśedevaṃ pāpam asyāśca bhārgava varṇasaṃkarato brahmann iti tvāṃ pravṛṇomyaham,अधर्मो मां स्पृशेदेवं पापम् अस्याश्च भार्गव वर्णसंकरतो ब्रह्मन्न् इति त्वां प्रवृणोम्यहम्
Main,30.0,34,adharmāttvāṃ vimuñcāmi varaṃ varaya cepsitam asminvivāhe tvaṃ ślāghyo rahaḥ pāpaṃ nudāmi te,अधर्मात्त्वां विमुञ्चामि वरं वरय चेप्सितम् अस्मिन्विवाहे त्वं श्लाघ्यो रहः पापं नुदामि ते
Main,30.0,35,vahasva bhāryāṃ dharmeṇa devayānīṃ śucismitām anayā saha samprītim atulāṃ samavāpnuhi,वहस्व भार्यां धर्मेण देवयानीं शुचिस्मिताम् अनया सह सम्प्रीतिम् अतुलां समवाप्नुहि
Main,30.0,36,iyaṃ cāpi kumārī te śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī saṃpūjyā satataṃ rājan na caināṃ śayane hvaya,इयं चापि कुमारी ते शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी संपूज्या सततं राजन् न चैनां शयने ह्वय
Main,30.0,37,evamukto yayātistu śukraṃ kṛtvā pradakṣiṇam jagāma svapuraṃ hṛṣṭaḥ so 'nujñāto mahātmanā,एवमुक्तो ययातिस्तु शुक्रं कृत्वा प्रदक्षिणम् जगाम स्वपुरं हृष्टः सो ऽनुज्ञातो महात्मना
Main,31.0,1,matsya-purāṇa 31 yayātiḥ svapuraṃ prāpya mahendrapurasaṃnibham praviśyāntaḥpuraṃ tatra devayānīṃ nyaveśayat,मत्स्य-पुराण ३१ ययातिः स्वपुरं प्राप्य महेन्द्रपुरसंनिभम् प्रविश्यान्तःपुरं तत्र देवयानीं न्यवेशयत्
Main,31.0,2,devayānyāścānumate sutāṃ tāṃ vṛṣaparvaṇaḥ aśokavanikābhyāśe gṛhaṃ kṛtvā nyaveśayat,देवयान्याश्चानुमते सुतां तां वृषपर्वणः अशोकवनिकाभ्याशे गृहं कृत्वा न्यवेशयत्
Main,31.0,3,vṛtāṃ dāsīsahasreṇa śarmiṣṭhām āsurāyaṇīm vāsobhirannapānaiśca saṃvibhajya susaṃvṛtām,वृतां दासीसहस्रेण शर्मिष्ठाम् आसुरायणीम् वासोभिरन्नपानैश्च संविभज्य सुसंवृताम्
Main,31.0,4,devayānyā tu sahitaḥ sa nṛpo nahuṣātmajaḥ vijahāra bahūnabdān devavanmudito bhṛśam,देवयान्या तु सहितः स नृपो नहुषात्मजः विजहार बहूनब्दान् देववन्मुदितो भृशम्
Main,31.0,5,ṛtukāle tu samprāpte devayānī varāṅganā lebhe garbhaṃ prathamataḥ kumāraśca vyajāyata,ऋतुकाले तु सम्प्राप्ते देवयानी वराङ्गना लेभे गर्भं प्रथमतः कुमारश्च व्यजायत
Main,31.0,6,gate varṣasahasre tu śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī dadarśa yauvanaṃ prāptā ṛtuṃ sā kamalekṣaṇā,गते वर्षसहस्रे तु शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ददर्श यौवनं प्राप्ता ऋतुं सा कमलेक्षणा
Main,31.0,7,cintayāmāsa dharmajñā ṛtuprāptau ca bhāminī ṛtukālaśca samprāpto na kaścinme patirvṛtaḥ,चिन्तयामास धर्मज्ञा ऋतुप्राप्तौ च भामिनी ऋतुकालश्च सम्प्राप्तो न कश्चिन्मे पतिर्वृतः
Main,31.0,8,kiṃ prāptaṃ kiṃca kartavyaṃ kathaṃ kṛtvā sukhaṃ bhavet devayānī prasūtāsau vṛthāhaṃ prāptayauvanā,किं प्राप्तं किंच कर्तव्यं कथं कृत्वा सुखं भवेत् देवयानी प्रसूतासौ वृथाहं प्राप्तयौवना
Main,31.0,9,yathā tayā vṛto bhartā tathaivāhaṃ vṛṇomi tam rājñā putraphalaṃ deyam iti me niścitā matiḥ apīdānīṃ sa dharmātmā raho me darśanaṃ vrajet,यथा तया वृतो भर्ता तथैवाहं वृणोमि तम् राज्ञा पुत्रफलं देयम् इति मे निश्चिता मतिः अपीदानीं स धर्मात्मा रहो मे दर्शनं व्रजेत्
Main,31.0,10,atha niṣkramya rājāsau tasminkāle yadṛcchayā aśokavanikābhyāśe śarmiṣṭhāṃ prāpya vismitaḥ,अथ निष्क्रम्य राजासौ तस्मिन्काले यदृच्छया अशोकवनिकाभ्याशे शर्मिष्ठां प्राप्य विस्मितः
Main,31.0,11,tamekaṃ rahasi dṛṣṭvā śarmiṣṭhā cāruhāsinī pratyudgamyāñjaliṃ kṛtvā rājānaṃ vākyamabravīt,तमेकं रहसि दृष्ट्वा शर्मिष्ठा चारुहासिनी प्रत्युद्गम्याञ्जलिं कृत्वा राजानं वाक्यमब्रवीत्
Main,31.0,12,somaścendraśca vāyuśca yamaśca varuṇaśca vā tava vā nāhuṣa gṛhe kaḥ striyaṃ draṣṭumarhati,सोमश्चेन्द्रश्च वायुश्च यमश्च वरुणश्च वा तव वा नाहुष गृहे कः स्त्रियं द्रष्टुमर्हति
Main,31.0,13,rūpābhijanaśīlairhi tvaṃ rājanvettha māṃ sadā sā tvāṃ yāce prasādyeha rantumehi narādhipa,रूपाभिजनशीलैर्हि त्वं राजन्वेत्थ मां सदा सा त्वां याचे प्रसाद्येह रन्तुमेहि नराधिप
Main,31.0,14,vedmi tvāṃ śīlasampannāṃ daityakanyāmaninditām rūpaṃ tu te na paśyāmi sūcyagramapi ninditam,वेद्मि त्वां शीलसम्पन्नां दैत्यकन्यामनिन्दिताम् रूपं तु ते न पश्यामि सूच्यग्रमपि निन्दितम्
Main,31.0,15,māmabravīttadā śukro devayānīṃ yadāvaham neyam āhvayitavyā te śayane vārṣaparvaṇī,मामब्रवीत्तदा शुक्रो देवयानीं यदावहम् नेयम् आह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी
Main,31.0,16,na narmayuktaṃ vacanaṃ hinasti na strīṣu rājan na vivāhakāle prāṇātyaye sarvadhanāpahāre pañcānṛtānyāhur apātakāni,न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु राजन् न विवाहकाले प्राणात्यये सर्वधनापहारे पञ्चानृतान्याहुर् अपातकानि
Main,31.0,17,pṛṣṭāstu sākṣye pravadanti cānyathā bhavanti mithyāvacanā narendra te ekārthatāyāṃ tu samāhitāyāṃ mithyā vadantaṃ hy anṛtaṃ hinasti,पृष्टास्तु साक्ष्ये प्रवदन्ति चान्यथा भवन्ति मिथ्यावचना नरेन्द्र ते एकार्थतायां तु समाहितायां मिथ्या वदन्तं ह्य् अनृतं हिनस्ति
Main,31.0,18,rājā pramāṇaṃ bhūtānāṃ sa vinaśyenmṛṣā vadan arthakṛcchramapi prāpya na mithyā kartumutsahe,राजा प्रमाणं भूतानां स विनश्येन्मृषा वदन् अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे
Main,31.0,19,samāv etau matau rājan patiḥ sakhyāśca yaḥ patiḥ samaṃ vivāha ityāhuḥ sakhyā me 'si patiryataḥ,समाव् एतौ मतौ राजन् पतिः सख्याश्च यः पतिः समं विवाह इत्याहुः सख्या मे ऽसि पतिर्यतः
Main,31.0,20,dātavyaṃ yācamānasya hīti me vratamāhitam tvaṃ ca yācasi kāmaṃ māṃ brūhi kiṃ karavāṇi tat,दातव्यं याचमानस्य हीति मे व्रतमाहितम् त्वं च याचसि कामं मां ब्रूहि किं करवाणि तत्
Main,31.0,21,adharmāttrāhi māṃ rājan dharmaṃ ca pratipādaya tvatto 'patyavatī loke careyaṃ dharmamuttamam,अधर्मात्त्राहि मां राजन् धर्मं च प्रतिपादय त्वत्तो ऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम्
Main,31.0,22,traya evādhanā rājan bhāryā dāsastathā sutaḥ yatte samadhigacchanti yasya te tasya taddhanam,त्रय एवाधना राजन् भार्या दासस्तथा सुतः यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम्
Main,31.0,23,devayānyā bhujiṣyāsmi vaśyā ca tava bhārgavī sā cāhaṃ ca tvayā rājan bharaṇīyāṃ bhajasva mām,देवयान्या भुजिष्यास्मि वश्या च तव भार्गवी सा चाहं च त्वया राजन् भरणीयां भजस्व माम्
Main,31.0,24,evamuktastayā rājā tathyam ityabhijajñivān pūjayāmāsa śarmiṣṭhāṃ dharmaṃ ca pratipādayan,एवमुक्तस्तया राजा तथ्यम् इत्यभिजज्ञिवान् पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रतिपादयन्
Main,31.0,25,sa samāgamya śarmiṣṭhāṃ yathākāmamavāpya ca anyonyaṃ cābhisaṃpūjya jagmatustau yathāgatam,स समागम्य शर्मिष्ठां यथाकाममवाप्य च अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम्
Main,31.0,26,tasminsamāgame subhrūḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī lebhe garbhaṃ prathamatas tasmānnṛpatisattamāt,तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी लेभे गर्भं प्रथमतस् तस्मान्नृपतिसत्तमात्
Main,31.0,27,prajajñe ca tataḥ kāle rājñī rājīvalocanā kumāraṃ devagarbhābham ādityasamatejasam,प्रजज्ञे च ततः काले राज्ञी राजीवलोचना कुमारं देवगर्भाभम् आदित्यसमतेजसम्
Main,32.0,1,matsya-purāṇa 32 śrutvā kumāraṃ jātaṃ sā devayānī śucismitā cintayāviṣṭaduḥkhārtā śarmiṣṭhāṃ prati bhārata,मत्स्य-पुराण ३२ श्रुत्वा कुमारं जातं सा देवयानी शुचिस्मिता चिन्तयाविष्टदुःखार्ता शर्मिष्ठां प्रति भारत
Main,32.0,2,tato 'bhigamya śarmiṣṭhāṃ devayānyabravīdidam kimarthaṃ vṛjinaṃ subhrūḥ kṛtaṃ te kāmalubdhayā,ततो ऽभिगम्य शर्मिष्ठां देवयान्यब्रवीदिदम् किमर्थं वृजिनं सुभ्रूः कृतं ते कामलुब्धया
Main,32.0,3,ṛṣir abhyāgataḥ kaścid dharmātmā vedapāragaḥ sa mayā tu varaḥ kāmaṃ yācito dharmasaṃhatam,ऋषिर् अभ्यागतः कश्चिद् धर्मात्मा वेदपारगः स मया तु वरः कामं याचितो धर्मसंहतम्
Main,32.0,4,nāhamanyāyataḥ kāmam ācarāmi śucismite tasmād ṛṣer mamāpatyam iti satyaṃ bravīmi te,नाहमन्यायतः कामम् आचरामि शुचिस्मिते तस्माद् ऋषेर् ममापत्यम् इति सत्यं ब्रवीमि ते
Main,32.0,5,padyetadevaṃ śarmiṣṭhe na manyurvidyate mama apatyaṃ yadi te labdhaṃ jyeṣṭhācchreṣṭhācca vai dvijāt,पद्येतदेवं शर्मिष्ठे न मन्युर्विद्यते मम अपत्यं यदि ते लब्धं ज्येष्ठाच्छ्रेष्ठाच्च वै द्विजात्
Main,32.0,6,śobhanaṃ bhīru satyaṃ cet kathaṃ sa jñāyate dvijaḥ gotranāmābhijanataḥ śrotumicchāmi taṃ dvijam,शोभनं भीरु सत्यं चेत् कथं स ज्ञायते द्विजः गोत्रनामाभिजनतः श्रोतुमिच्छामि तं द्विजम्
Main,32.0,7,ojasā tejasā caiva dīpyamānaṃ raviṃ yathā taṃ dṛṣṭvā mama saṃpraṣṭuṃ śaktir nāsīcchucismite,ओजसा तेजसा चैव दीप्यमानं रविं यथा तं दृष्ट्वा मम संप्रष्टुं शक्तिर् नासीच्छुचिस्मिते
Main,32.0,8,anyonyamevam uktvā ca samprahasya ca te mithaḥ jagāma bhārgavī veśma tathyamityabhijānatī,अन्योन्यमेवम् उक्त्वा च सम्प्रहस्य च ते मिथः जगाम भार्गवी वेश्म तथ्यमित्यभिजानती
Main,32.0,9,yayātirdevayānyāṃ tu putrāv ajanayannṛpaḥ yaduṃ ca turvasuṃ caiva śakraviṣṇū ivāparau,ययातिर्देवयान्यां तु पुत्राव् अजनयन्नृपः यदुं च तुर्वसुं चैव शक्रविष्णू इवापरौ
Main,32.0,10,tasmādeva tu rājarṣeḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī druhyaṃ cānuṃ ca pūruṃ ca trīnkumārānajījanat,तस्मादेव तु राजर्षेः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी द्रुह्यं चानुं च पूरुं च त्रीन्कुमारानजीजनत्
Main,32.0,11,tataḥ kāle ca kasmiṃścid devayānī śucismitā yayātisahitā rājañ jagāma haritaṃ vanam,ततः काले च कस्मिंश्चिद् देवयानी शुचिस्मिता ययातिसहिता राजञ् जगाम हरितं वनम्
Main,32.0,12,dadarśa ca tadā tatra kumārāndevarūpiṇaḥ krīḍamānān tu visrabdhān vismitā cedamabravīt,ददर्श च तदा तत्र कुमारान्देवरूपिणः क्रीडमानान् तु विस्रब्धान् विस्मिता चेदमब्रवीत्
Main,32.0,13,kasyaite dārakā rājan devaputropamāḥ śubhāḥ varcasā rūpataścaiva dṛśyante sadṛśāstava,कस्यैते दारका राजन् देवपुत्रोपमाः शुभाः वर्चसा रूपतश्चैव दृश्यन्ते सदृशास्तव
Main,32.0,14,evaṃ pṛṣṭvā tu rājānaṃ kumārānparyapṛcchata kiṃ nāmadheyagotre vaḥ putrakā brāhmaṇaḥ pitā,एवं पृष्ट्वा तु राजानं कुमारान्पर्यपृच्छत किं नामधेयगोत्रे वः पुत्रका ब्राह्मणः पिता
Main,32.0,15,vibrūta me yathātathyaṃ śrotukāmāsmyato hy aham te 'darśayanpradeśinyā tameva nṛpasattamam,विब्रूत मे यथातथ्यं श्रोतुकामास्म्यतो ह्य् अहम् ते ऽदर्शयन्प्रदेशिन्या तमेव नृपसत्तमम्
Main,32.0,16,śarmiṣṭhāṃ mātaraṃ caiva tasyā ūcuḥ kumārakāḥ ityuktvā sahitāstena rājānam upacakramuḥ,शर्मिष्ठां मातरं चैव तस्या ऊचुः कुमारकाः इत्युक्त्वा सहितास्तेन राजानम् उपचक्रमुः
Main,32.0,17,nābhyanandata tānrājā devayānyās tadāntike rudantaste 'tha śarmiṣṭhām abhyayur bālakāstadā,नाभ्यनन्दत तान्राजा देवयान्यास् तदान्तिके रुदन्तस्ते ऽथ शर्मिष्ठाम् अभ्ययुर् बालकास्तदा
Main,32.0,18,dṛṣṭvā teṣāṃ tu bālānāṃ praṇayaṃ pārthivaṃ prati buddhvā ca tattvato devī śarmiṣṭhāmidamabravīt,दृष्ट्वा तेषां तु बालानां प्रणयं पार्थिवं प्रति बुद्ध्वा च तत्त्वतो देवी शर्मिष्ठामिदमब्रवीत्
Main,32.0,19,madadhīnā satī kasmād akārṣīrvipriyaṃ mama tamevāsuradharmaṃ tvam āsthitā na bibheṣi kim,मदधीना सती कस्माद् अकार्षीर्विप्रियं मम तमेवासुरधर्मं त्वम् आस्थिता न बिभेषि किम्
Main,32.0,20,yaduktamṛṣirityeva tatsatyaṃ cāruhāsini nyāyato dharmataścaiva carantī na bibhemi te,यदुक्तमृषिरित्येव तत्सत्यं चारुहासिनि न्यायतो धर्मतश्चैव चरन्ती न बिभेमि ते
Main,32.0,21,yadā tvayā vṛto rājā vṛta eva tadā mayā sakhībhartā hi dharmeṇa bhartā bhavati śobhane,यदा त्वया वृतो राजा वृत एव तदा मया सखीभर्ता हि धर्मेण भर्ता भवति शोभने
Main,32.0,22,pūjyāsi mama mānyā ca śreṣṭhā jyeṣṭhā ca brāhmaṇī tvatto hi me pūjyataro rājarṣiḥ kiṃ na vetsi tat,पूज्यासि मम मान्या च श्रेष्ठा ज्येष्ठा च ब्राह्मणी त्वत्तो हि मे पूज्यतरो राजर्षिः किं न वेत्सि तत्
Main,32.0,23,śrutvā tasyāstato vākyaṃ devayānyabravīd idam rājannādyeha vatsyāmi vipriyaṃ me tvayā kṛtam,श्रुत्वा तस्यास्ततो वाक्यं देवयान्यब्रवीद् इदम् राजन्नाद्येह वत्स्यामि विप्रियं मे त्वया कृतम्
Main,32.0,24,sahasotpatitāṃ śyāmāṃ dṛṣṭvā tāṃ sāśrulocanām tūrṇaṃ sakāśaṃ kāvyasya prasthitāṃ vyathitastadā,सहसोत्पतितां श्यामां दृष्ट्वा तां साश्रुलोचनाम् तूर्णं सकाशं काव्यस्य प्रस्थितां व्यथितस्तदा
Main,32.0,25,anuvavrāja saṃbhrāntaḥ pṛṣṭhataḥ sāntvayannṛpaḥ nyavartata na sā caiva krodhasaṃraktalocanā,अनुवव्राज संभ्रान्तः पृष्ठतः सान्त्वयन्नृपः न्यवर्तत न सा चैव क्रोधसंरक्तलोचना
Main,32.0,26,avibruvantī kiṃcicca rājānaṃ sāśrulocanā acirādeva samprāptā kāvyasyośanaso 'ntikam,अविब्रुवन्ती किंचिच्च राजानं साश्रुलोचना अचिरादेव सम्प्राप्ता काव्यस्योशनसो ऽन्तिकम्
Main,32.0,27,sā tu dṛṣṭvaiva pitaram abhivādyāgrataḥ sthitā anantaraṃ yayātistu pūjayāmāsa bhārgavam,सा तु दृष्ट्वैव पितरम् अभिवाद्याग्रतः स्थिता अनन्तरं ययातिस्तु पूजयामास भार्गवम्
Main,32.0,28,adharmeṇa jito dharmaḥ pravṛttamadharottaram śarmiṣṭhā yātivṛttāsti duhitā vṛṣaparvaṇaḥ,अधर्मेण जितो धर्मः प्रवृत्तमधरोत्तरम् शर्मिष्ठा यातिवृत्तास्ति दुहिता वृषपर्वणः
Main,32.0,29,trayo 'syāṃ janitāḥ putrā rājñānena yayātinā durbhagāyā mama dvau tu putrau tāta bravīmi te,त्रयो ऽस्यां जनिताः पुत्रा राज्ञानेन ययातिना दुर्भगाया मम द्वौ तु पुत्रौ तात ब्रवीमि ते
Main,32.0,30,dharmajña iti vikhyāta eṣa rājā bhṛgūdvaha atikrāntaśca maryādāṃ kāvyaitatkathayāmi te,धर्मज्ञ इति विख्यात एष राजा भृगूद्वह अतिक्रान्तश्च मर्यादां काव्यैतत्कथयामि ते
Main,32.0,31,dharmajñastvaṃ mahārāja yo 'dharmam akṛthāḥ priyam tasmājjarā tvām acirād dharṣayiṣyati durjayā,धर्मज्ञस्त्वं महाराज यो ऽधर्मम् अकृथाः प्रियम् तस्माज्जरा त्वाम् अचिराद् धर्षयिष्यति दुर्जया
Main,32.0,32,ṛtuṃ yo yācyamānāyā na dadāti pumānvṛtaḥ bhrūṇahetyucyate brahman sa ceha brahmavādibhiḥ,ऋतुं यो याच्यमानाया न ददाति पुमान्वृतः भ्रूणहेत्युच्यते ब्रह्मन् स चेह ब्रह्मवादिभिः
Main,32.0,33,ṛtukāmāṃ striyaṃ yastu gamyāṃ rahasi yācitaḥ nopaiti yo hi dharmeṇa brahmahetyucyate budhaiḥ,ऋतुकामां स्त्रियं यस्तु गम्यां रहसि याचितः नोपैति यो हि धर्मेण ब्रह्महेत्युच्यते बुधैः
Main,32.0,34,ityetāni samīkṣyāhaṃ kāraṇāni bhṛgūdvaha adharmabhayasaṃvignaḥ śarmiṣṭhām upajagmivān,इत्येतानि समीक्ष्याहं कारणानि भृगूद्वह अधर्मभयसंविग्नः शर्मिष्ठाम् उपजग्मिवान्
Main,32.0,35,na tv ahaṃ pratyavekṣyaste madadhīno 'si pārthiva mithyācaraṇadharmeṣu cauryaṃ bhavati nāhuṣa,न त्व् अहं प्रत्यवेक्ष्यस्ते मदधीनो ऽसि पार्थिव मिथ्याचरणधर्मेषु चौर्यं भवति नाहुष
Main,32.0,36,krodhenośanasā śapto yayātirnāhuṣastadā pūrvaṃ vayaḥ parityajya jarāṃ sadyo 'nvapadyata,क्रोधेनोशनसा शप्तो ययातिर्नाहुषस्तदा पूर्वं वयः परित्यज्य जरां सद्यो ऽन्वपद्यत
Main,32.0,37,atṛpto yauvanasyāhaṃ devayānyāṃ bhṛgūdvaha prasādaṃ kuru me brahmañ jareyaṃ mā viśeta mām,अतृप्तो यौवनस्याहं देवयान्यां भृगूद्वह प्रसादं कुरु मे ब्रह्मञ् जरेयं मा विशेत माम्
Main,32.0,38,nāhaṃ mṛṣā vadāmyetaj jarāṃ prāpto 'si bhūmipa jarāṃ tv etāṃ tvamanyasmin saṃkrāmaya yadīcchasi,नाहं मृषा वदाम्येतज् जरां प्राप्तो ऽसि भूमिप जरां त्व् एतां त्वमन्यस्मिन् संक्रामय यदीच्छसि
Main,32.0,39,rājyabhāk sa bhavedbrahman puṇyabhākkīrtibhāktathā yo dadyānme vayaḥ putras tadbhavānanumanyatām,राज्यभाक् स भवेद्ब्रह्मन् पुण्यभाक्कीर्तिभाक्तथा यो दद्यान्मे वयः पुत्रस् तद्भवाननुमन्यताम्
Main,32.0,40,saṃkrāmayiṣyasi jarāṃ yatheṣṭaṃ nahuṣātmaja māmanudhyāya tattvena na ca pāpamavāpsyasi,संक्रामयिष्यसि जरां यथेष्टं नहुषात्मज मामनुध्याय तत्त्वेन न च पापमवाप्स्यसि
Main,32.0,41,vayo dāsyati te putro yaḥ sa rājā bhaviṣyati āyuṣmānkīrtimāṃścaiva bahvapatyas tathaiva ca,वयो दास्यति ते पुत्रो यः स राजा भविष्यति आयुष्मान्कीर्तिमांश्चैव बह्वपत्यस् तथैव च
Main,33.0,1,matsya-purāṇa 33 jarāṃ prāpya yayātistu svapuraṃ prāpya caiva hi putraṃ jyeṣṭhaṃ variṣṭhaṃ ca yadumityabravīddvijaḥ,मत्स्य-पुराण ३३ जरां प्राप्य ययातिस्तु स्वपुरं प्राप्य चैव हि पुत्रं ज्येष्ठं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्द्विजः
Main,33.0,2,jarā valī ca māṃ tāta palitāni ca paryaguḥ kāvyasyośanasaḥ śāpān na ca tṛpto 'smi yauvane,जरा वली च मां तात पलितानि च पर्यगुः काव्यस्योशनसः शापान् न च तृप्तो ऽस्मि यौवने
Main,33.0,3,tvaṃ yado pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha yauvanena tvadīyena careyaṃ viṣayānaham,त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम्
Main,33.0,4,pūrṇe varṣasahasre tu tvadīyaṃ yauvanaṃ tv aham dattvā sampratipatsyāmi pāpmānaṃ jarayā saha,पूर्णे वर्षसहस्रे तु त्वदीयं यौवनं त्व् अहम् दत्त्वा सम्प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह
Main,33.0,5,sitaśmaśrudharo dīno jarasā śithilīkṛtaḥ valīsaṃtatagātraśca durdarśo durbalaḥ kṛśaḥ,सितश्मश्रुधरो दीनो जरसा शिथिलीकृतः वलीसंततगात्रश्च दुर्दर्शो दुर्बलः कृशः
Main,33.0,6,aśaktaḥ kāryakaraṇe paribhūtaḥ sa yauvane sahopajīvibhiścaiva tajjarāṃ nābhikāmaye,अशक्तः कार्यकरणे परिभूतः स यौवने सहोपजीविभिश्चैव तज्जरां नाभिकामये
Main,33.0,7,santi te bahavaḥ putrā mattaḥ priyatarā nṛpa jarāṃ grahītuṃ dharmajña putramanyaṃ vṛṇīṣva vai,सन्ति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप जरां ग्रहीतुं धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै
Main,33.0,8,yastvaṃ me hṛdayājjāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi pāpānmātulasambandhād duṣprajā te bhaviṣyati,यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि पापान्मातुलसम्बन्धाद् दुष्प्रजा ते भविष्यति
Main,33.0,9,turvaso pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha yauvanena careyaṃ vai viṣayāṃstava putraka,तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह यौवनेन चरेयं वै विषयांस्तव पुत्रक
Main,33.0,10,pūrṇe varṣasahasre nu punardāsyāmi yauvanam tathaiva pratipatsyāmi pāpmānaṃ jarayā saha,पूर्णे वर्षसहस्रे नु पुनर्दास्यामि यौवनम् तथैव प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह
Main,33.0,11,na kāmaye jarāṃ tāta kāmabhogapraṇāśinīm balarūpāntakaraṇīṃ buddhimānavināśinīm,न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् बलरूपान्तकरणीं बुद्धिमानविनाशिनीम्
Main,33.0,12,yastvaṃ me hṛdayājjāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi tasmātprajā samucchedaṃ turvaso tava yāsyati,यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि तस्मात्प्रजा समुच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति
Main,33.0,13,saṃkīrṇāścoradharmeṣu pratilomacareṣu ca piśitāśiṣu lokeṣu nūnaṃ rājā bhaviṣyasi,संकीर्णाश्चोरधर्मेषु प्रतिलोमचरेषु च पिशिताशिषु लोकेषु नूनं राजा भविष्यसि
Main,33.0,14,gurudāraprasakteṣu tiryagyonirateṣu ca paśudharmiṣu mleccheṣu pāpeṣu prabhaviṣyasi,गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिरतेषु च पशुधर्मिषु म्लेच्छेषु पापेषु प्रभविष्यसि
Main,33.0,15,evaṃ sa turvasuṃ śaptvā yayātiḥ sutamātmanaḥ śarmiṣṭhāyāḥ sutaṃ jyeṣṭhaṃ druhyuṃ vacanamabravīt,एवं स तुर्वसुं शप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः शर्मिष्ठायाः सुतं ज्येष्ठं द्रुह्युं वचनमब्रवीत्
Main,33.0,16,druhyo tvaṃ pratipadyasva varṇarūpavināśinīm jarāṃ varṣasahasraṃ me yauvanaṃ svaṃ prayacchatām,द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम् जरां वर्षसहस्रं मे यौवनं स्वं प्रयच्छताम्
Main,33.0,17,pūrṇe varṣasahasre tu te pradāsyāmi yauvanam svaṃ cādāsyāmi bhūyo 'haṃ pāpmānaṃ jarayā saha,पूर्णे वर्षसहस्रे तु ते प्रदास्यामि यौवनम् स्वं चादास्यामि भूयो ऽहं पाप्मानं जरया सह
Main,33.0,18,na rājyaṃ na rathaṃ nāśvaṃ jīrṇo bhuṅkte na ca striyam na rāgaścāsya bhavati tajjarāṃ te na kāmaye,न राज्यं न रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् न रागश्चास्य भवति तज्जरां ते न कामये
Main,33.0,19,yastvaṃ me hṛdayājjāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi taddruhyo vai priyaḥ kāmo na te sampatsyate kvacit,यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि तद्द्रुह्यो वै प्रियः कामो न ते सम्पत्स्यते क्वचित्
Main,33.0,20,naur upaplavasaṃcāro yatra nityaṃ bhaviṣyati arājyabhojaśabdaṃ tvaṃ tatra prāpsyasi sānvayaḥ,नौर् उपप्लवसंचारो यत्र नित्यं भविष्यति अराज्यभोजशब्दं त्वं तत्र प्राप्स्यसि सान्वयः
Main,33.0,21,ano tvaṃ pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha ekaṃ varṣasahasraṃ tu careyaṃ yauvanena te,अनो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह एकं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते
Main,33.0,22,jīrṇaḥ śiśurivādatte kāle 'nnamaśuciryathā na juhoti ca kāle 'gniṃ tāṃ jarāṃ nābhikāmaye,जीर्णः शिशुरिवादत्ते काले ऽन्नमशुचिर्यथा न जुहोति च काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये
Main,33.0,23,yastvaṃ me hṛdayājjāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi jarādoṣastvayokto yas tasmāttvaṃ pratipadyase,यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि जरादोषस्त्वयोक्तो यस् तस्मात्त्वं प्रतिपद्यसे
Main,33.0,24,prajāśca yauvanaṃ prāptā vinaśyanti hy ano tava agnipraskandanagatas tvaṃ cāpyevaṃ bhaviṣyasi,प्रजाश्च यौवनं प्राप्ता विनश्यन्ति ह्य् अनो तव अग्निप्रस्कन्दनगतस् त्वं चाप्येवं भविष्यसि
Main,33.0,25,pūro tvaṃ pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha tvaṃ me priyataraḥ putras tvaṃ varīyān bhaviṣyasi,पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह त्वं मे प्रियतरः पुत्रस् त्वं वरीयान् भविष्यसि
Main,33.0,26,jarā valī ca māṃ tāta palitāni ca paryaguḥ kāvyasyośanasaḥ śāpān na ca tṛpto 'smi yauvane,जरा वली च मां तात पलितानि च पर्यगुः काव्यस्योशनसः शापान् न च तृप्तो ऽस्मि यौवने
Main,33.0,27,kiṃcitkālaṃ careyaṃ vai viṣayānvayasā tava pūrṇe varṣasahasre tu pratidāsyāmi yauvanam svaṃ caiva pratipatsye 'haṃ pāpmānaṃ jarayā saha,किंचित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रतिदास्यामि यौवनम् स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह
Main,33.0,28,evamuktaḥ pratyuvāca pūruḥ pitaramañjasā yathāttha tvaṃ mahārāja tatkariṣyāmi te vacaḥ,एवमुक्तः प्रत्युवाच पूरुः पितरमञ्जसा यथात्थ त्वं महाराज तत्करिष्यामि ते वचः
Main,33.0,29,pratipatsyāmi te rājan pāpmānaṃ jarayā saha gṛhāṇa yauvanaṃ mattaś cara kāmān yathepsitān,प्रतिपत्स्यामि ते राजन् पाप्मानं जरया सह गृहाण यौवनं मत्तश् चर कामान् यथेप्सितान्
Main,33.0,30,jarayāhaṃ praticchanno vayorūpadharastava yauvanaṃ bhavate dattvā cariṣyāmi yathecchayā,जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथेच्छया
Main,33.0,31,pūro prīto 'smi te vatsa varaṃ cemaṃ dadāmi te sarvakāmasamṛddhārthā bhaviṣyati tava prajā,पूरो प्रीतो ऽस्मि ते वत्स वरं चेमं ददामि ते सर्वकामसमृद्धार्था भविष्यति तव प्रजा
Main,34.0,1,matsya-purāṇa 34 evamuktaḥ sa rājarṣiḥ kāvyaṃ smṛtvā mahāvratam saṃkrāmayāmāsa jarāṃ tadā putre mahātmani,मत्स्य-पुराण ३४ एवमुक्तः स राजर्षिः काव्यं स्मृत्वा महाव्रतम् संक्रामयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि
Main,34.0,2,pauraveṇātha vayasā yayātirnahuṣātmajaḥ prītiyukto naraśreṣṭhaś cacāra viṣayānpriyān,पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश् चचार विषयान्प्रियान्
Main,34.0,3,yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālaṃ yathāsukham dharmāviruddhānrājendro yathārhati sa eva hi,यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् धर्माविरुद्धान्राजेन्द्रो यथार्हति स एव हि
Main,34.0,4,devān atarpayad yajñaiḥ śrāddhairapi pitāmahān dīnānanugrahairiṣṭaiḥ kāmaiśca dvijasattamān,देवान् अतर्पयद् यज्ञैः श्राद्धैरपि पितामहान् दीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान्
Main,34.0,5,atithīnannapānaiśca viśaśca pratipālanaiḥ ānṛśaṃsyena śūdrāṃśca dasyūnnigrahaṇena ca,अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च प्रतिपालनैः आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्निग्रहणेन च
Main,34.0,6,dharmeṇa ca prajāḥ sarvā yathāvad anurañjayan yayātiḥ pālayāmāsa sākṣādindra ivāparaḥ,धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावद् अनुरञ्जयन् ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः
Main,34.0,7,sa rājā siṃhavikrānto yuvā viṣayagocaraḥ avirodhena dharmasya cacāra sukhamuttamam,स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम्
Main,34.0,8,sa samprāpya śubhānkāmāṃs tṛptaḥ khinnaśca pārthivaḥ kālaṃ varṣasahasrāntaṃ sasmāra manujādhipaḥ,स सम्प्राप्य शुभान्कामांस् तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः
Main,34.0,9,paricintya sa kālajñaḥ kalākāṣṭhāśca vīryavān pūrṇam matvā tataḥ kālaṃ pūruṃ putramuvāca ha,परिचिन्त्य स कालज्ञः कलाकाष्ठाश्च वीर्यवान् पूर्णम् मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह
Main,34.0,10,na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate,न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
Main,34.0,11,yatpṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ nālamekasya tatsarvam iti matvā śamaṃ vrajet,यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः नालमेकस्य तत्सर्वम् इति मत्वा शमं व्रजेत्
Main,34.0,12,yathāsukhaṃ yathotsāhaṃ yathākāmamariṃdama sevitā viṣayāḥ putra yauvanena mayā tava,यथासुखं यथोत्साहं यथाकाममरिंदम सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव
Main,34.0,13,pūro prīto 'smi bhadraṃ te gṛhāṇedaṃ svayauvanam rājyaṃ caiva gṛhāṇedaṃ tvaṃ hi me priyakṛtsutaḥ,पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् राज्यं चैव गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः
Main,34.0,14,pratipede jarāṃ rājā yayātirnāhuṣastadā yauvanaṃ pratipede sa pūruḥ svaṃ punarātmanaḥ,प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदा यौवनं प्रतिपेदे स पूरुः स्वं पुनरात्मनः
Main,34.0,15,abhiṣektukāmaṃ ca nṛpaṃ pūruṃ putraṃ kanīyasam brāhmaṇapramukhā varṇā idaṃ vacanamabruvan,अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन्
Main,34.0,16,kathaṃ śukrasya dauhitraṃ devayānyāḥ sutaṃ prabho jyeṣṭhaṃ yadumatikramya rājyaṃ pūroḥ pradāsyasi,कथं शुक्रस्य दौहित्रं देवयान्याः सुतं प्रभो ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रदास्यसि
Main,34.0,17,jyeṣṭho yadustava sutas turvasustadanantaram śarmiṣṭhāyāḥ suto druhyus tathānuḥ pūrureva ca,ज्येष्ठो यदुस्तव सुतस् तुर्वसुस्तदनन्तरम् शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस् तथानुः पूरुरेव च
Main,34.0,18,kathaṃ jyeṣṭhamatikramya kanīyān rājyamarhati etatsaṃbodhayāmastvāṃ svadharmamanupālaya,कथं ज्येष्ठमतिक्रम्य कनीयान् राज्यमर्हति एतत्संबोधयामस्त्वां स्वधर्ममनुपालय
Main,34.0,19,brāhmaṇapramukhā varṇāḥ sarve śṛṇvantu me vacaḥ jyeṣṭhaṃ prati yato rājyaṃ na deyaṃ me kathaṃcana,ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ज्येष्ठं प्रति यतो राज्यं न देयं मे कथंचन
Main,34.0,20,mama jyeṣṭhena yadunā niyogo nānupālitaḥ pratikūlaḥ pituryaśca na sa putraḥ satāṃ mataḥ,मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः
Main,34.0,21,mātāpitrorvacanakṛd dhitaḥ pathyaśca yaḥ sutaḥ sa putraḥ putravadyaśca vartate pitṛmātṛṣu,मातापित्रोर्वचनकृद् धितः पथ्यश्च यः सुतः स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्तते पितृमातृषु
Main,34.0,22,yadunāhamavajñātas tathā turvasunāpi vā druhyuṇā cānunā caivam apyavajñā kṛtā bhṛśam,यदुनाहमवज्ञातस् तथा तुर्वसुनापि वा द्रुह्युणा चानुना चैवम् अप्यवज्ञा कृता भृशम्
Main,34.0,23,pūruṇā me kṛtaṃ vākyaṃ mānitaṃ ca viśeṣataḥ kanīyānmama dāyādo jarā yena dhṛtā mama,पूरुणा मे कृतं वाक्यं मानितं च विशेषतः कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम
Main,34.0,24,mama kāmaḥ sa ca kṛtaḥ pūruṇā putrarūpiṇā śukreṇa ca varo dattaḥ kāvyenośanasā svayam,मम कामः स च कृतः पूरुणा पुत्ररूपिणा शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम्
Main,34.0,25,putro yastvānuvarteta sa rājā pṛthivīpatiḥ bhavantaḥ pratijānantu pūrū rājye 'bhiṣicyatām,पुत्रो यस्त्वानुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः भवन्तः प्रतिजानन्तु पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम्
Main,34.0,26,yaḥ putro guṇasampanno mātāpitrorhitaḥ sadā sarvaṃ so 'rhati kalyāṇaṃ kanīyānapi sa prabhuḥ,यः पुत्रो गुणसम्पन्नो मातापित्रोर्हितः सदा सर्वं सो ऽर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः
Main,34.0,27,arhaṃ pūroridaṃ rājyaṃ yaḥ priyaḥ priyakṛt tava varadānena śukrasya na śakyaṃ vaktumuttaram,अर्हं पूरोरिदं राज्यं यः प्रियः प्रियकृत् तव वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम्
Main,34.0,28,paurajānapadais tuṣṭair ityukto nāhuṣastadā abhiṣicya tataḥ pūruṃ rājye svasutamātmajam,पौरजानपदैस् तुष्टैर् इत्युक्तो नाहुषस्तदा अभिषिच्य ततः पूरुं राज्ये स्वसुतमात्मजम्
Main,34.0,29,dattvā ca pūrave rājyaṃ vanavāsāya dīkṣitaḥ purātsa niryayau rājā brāhmaṇaistāpasaiḥ saha,दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितः पुरात्स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस्तापसैः सह
Main,34.0,30,yadostu yādavā jātās turvasoryavanāḥ sutāḥ druhyoścaiva sutā bhojā anostu mlecchajātayaḥ,यदोस्तु यादवा जातास् तुर्वसोर्यवनाः सुताः द्रुह्योश्चैव सुता भोजा अनोस्तु म्लेच्छजातयः
Main,34.0,31,pūrostu pauravo vaṃśo yatra jāto 'si pārthiva idaṃ varṣasahasrāttu rājyaṃ kurukulāgatam,पूरोस्तु पौरवो वंशो यत्र जातो ऽसि पार्थिव इदं वर्षसहस्रात्तु राज्यं कुरुकुलागतम्
Main,35.0,1,matsya-purāṇa 35 evaṃ sa nāhuṣo rājā yayātiḥ putramīpsitam rājye 'bhiṣicya mudito vānaprastho 'bhavanmuniḥ,मत्स्य-पुराण ३५ एवं स नाहुषो राजा ययातिः पुत्रमीप्सितम् राज्ये ऽभिषिच्य मुदितो वानप्रस्थो ऽभवन्मुनिः
Main,35.0,2,uṣitvā vanavāsaṃ sa brāhmaṇaiḥ saha saṃśritaḥ phalamūlāśano dānto yathā svargamito gataḥ,उषित्वा वनवासं स ब्राह्मणैः सह संश्रितः फलमूलाशनो दान्तो यथा स्वर्गमितो गतः
Main,35.0,3,sa gataḥ svargavāsaṃ tu nyavasanmuditaḥ sukhī kālasya nātimahataḥ punaḥ śakreṇa pātitaḥ,स गतः स्वर्गवासं तु न्यवसन्मुदितः सुखी कालस्य नातिमहतः पुनः शक्रेण पातितः
Main,35.0,4,vivaśaḥ pracyutaḥ svargād aprāpto medinītalam sthitaścāsīd antarikṣe sa tadeti śrutaṃ mayā,विवशः प्रच्युतः स्वर्गाद् अप्राप्तो मेदिनीतलम् स्थितश्चासीद् अन्तरिक्षे स तदेति श्रुतं मया
Main,35.0,5,tata eva punaścāpi gataḥ svargamiti śrutiḥ rājñā vasumatā sārdham aṣṭakena ca vīryavān pratardanena śibinā sametya kila saṃsadi,तत एव पुनश्चापि गतः स्वर्गमिति श्रुतिः राज्ञा वसुमता सार्धम् अष्टकेन च वीर्यवान् प्रतर्दनेन शिबिना समेत्य किल संसदि
Main,35.0,6,karmaṇā kena sa divaṃ punaḥ prāpto mahīpatiḥ kathamindreṇa bhagavan pātito medinītale,कर्मणा केन स दिवं पुनः प्राप्तो महीपतिः कथमिन्द्रेण भगवन् पातितो मेदिनीतले
Main,35.0,7,sarvametad aśeṣeṇa śrotumicchāmi tattvataḥ kathyamānaṃ tvayā vipra devarṣigaṇasaṃnidhau,सर्वमेतद् अशेषेण श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः कथ्यमानं त्वया विप्र देवर्षिगणसंनिधौ
Main,35.0,8,devarājasamo hy āsīd yayātiḥ pṛthivīpatiḥ vardhanaḥ kuruvaṃśasya vibhāvasusamadyutiḥ,देवराजसमो ह्य् आसीद् ययातिः पृथिवीपतिः वर्धनः कुरुवंशस्य विभावसुसमद्युतिः
Main,35.0,9,tasya vistīrṇayaśasaḥ satyakīrter mahātmanaḥ śrotumicchāmi deveśa divi ceha ca sarvaśaḥ,तस्य विस्तीर्णयशसः सत्यकीर्तेर् महात्मनः श्रोतुमिच्छामि देवेश दिवि चेह च सर्वशः
Main,35.0,10,hanta te kathayiṣyāmi yayāteruttamāṃ kathām divi ceha ca puṇyārthāṃ sarvapāpapraṇāśinīm,हन्त ते कथयिष्यामि ययातेरुत्तमां कथाम् दिवि चेह च पुण्यार्थां सर्वपापप्रणाशिनीम्
Main,35.0,11,yayātirnāhuṣo rājā pūruṃ putraṃ kanīyasam rājye 'bhiṣicya muditaḥ pravavrāja vanaṃ tadā,ययातिर्नाहुषो राजा पूरुं पुत्रं कनीयसम् राज्ये ऽभिषिच्य मुदितः प्रवव्राज वनं तदा
Main,35.0,12,anteṣu sa vinikṣipya putrān yadupurogamān phalamūlāśano rājā vane 'sau nyavasacciram,अन्तेषु स विनिक्षिप्य पुत्रान् यदुपुरोगमान् फलमूलाशनो राजा वने ऽसौ न्यवसच्चिरम्
Main,35.0,13,sa jitātmā jitakrodhas tarpayan pitṛdevatāḥ agnīṃśca vidhivajjuhvan vānaprasthavidhānataḥ,स जितात्मा जितक्रोधस् तर्पयन् पितृदेवताः अग्नींश्च विधिवज्जुह्वन् वानप्रस्थविधानतः
Main,35.0,14,atithīn pūjayannityaṃ vanyena haviṣā vibhuḥ śiloñchavṛttimāsthāya śeṣānnakṛtabhojanaḥ,अतिथीन् पूजयन्नित्यं वन्येन हविषा विभुः शिलोञ्छवृत्तिमास्थाय शेषान्नकृतभोजनः
Main,35.0,15,pūrṇaṃ sahasraṃ varṣāṇām evaṃvṛttir abhūnnṛpaḥ ambubhakṣaḥ sa cābdāṃstrīn āsīn niyatavāṅmanāḥ,पूर्णं सहस्रं वर्षाणाम् एवंवृत्तिर् अभून्नृपः अम्बुभक्षः स चाब्दांस्त्रीन् आसीन् नियतवाङ्मनाः
Main,35.0,16,tatastu vāyubhakṣo 'bhūt saṃvatsaramatandritaḥ pañcāgnimadhye ca tapas tepe saṃvatsaraṃ punaḥ,ततस्तु वायुभक्षो ऽभूत् संवत्सरमतन्द्रितः पञ्चाग्निमध्ये च तपस् तेपे संवत्सरं पुनः
Main,35.0,17,ekapādasthitaścāsīt ṣaṇmāsān anilāśanaḥ puṇyakīrtistataḥ svargaṃ jagāmāvṛtya rodasī,एकपादस्थितश्चासीत् षण्मासान् अनिलाशनः पुण्यकीर्तिस्ततः स्वर्गं जगामावृत्य रोदसी
Main,36.0,1,matsya-purāṇa 36 svargatastu sa rājendro nyavasaddevasadmani pūjitastridaśaiḥ sādhyair marudbhirvasubhistathā,मत्स्य-पुराण ३६ स्वर्गतस्तु स राजेन्द्रो न्यवसद्देवसद्मनि पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर् मरुद्भिर्वसुभिस्तथा
Main,36.0,2,devalokād brahmalokaṃ saṃcaranpuṇyakṛdvaśī avasatpṛthivīpālo dīrghakālamiti śrutiḥ,देवलोकाद् ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः
Main,36.0,3,sa kadācinnṛpaśreṣṭho yayātiḥ śakramāgataḥ kathānte tatra śakreṇa pṛṣṭaḥ sa pṛthivīpatiḥ,स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागतः कथान्ते तत्र शक्रेण पृष्टः स पृथिवीपतिः
Main,36.0,4,yadā sa pūrustava rūpeṇa rājañ jarāṃ gṛhītvā pracacāra loke tadā rājyaṃ sampradāyaiva tasmai tvayā kimuktaḥ kathayeha satyam,यदा स पूरुस्तव रूपेण राजञ् जरां गृहीत्वा प्रचचार लोके तदा राज्यं सम्प्रदायैव तस्मै त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम्
Main,36.0,5,prakṛtyanumate pūruṃ rājye kṛtvedamabruvam gaṅgāyamunayormadhye kṛtsno 'yaṃ viṣayastava madhye pṛthivyāstvaṃ rājā bhrātaro 'nte 'dhipāstava,प्रकृत्यनुमते पूरुं राज्ये कृत्वेदमब्रुवम् गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नो ऽयं विषयस्तव मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरो ऽन्ते ऽधिपास्तव
Main,36.0,6,akrodhanaḥ krodhanebhyo viśiṣṭas tathā titikṣur atitikṣor viśiṣṭaḥ amānuṣebhyo mānuṣaśca pradhāno vidvāṃstathaivāviduṣaḥ pradhānaḥ,अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्टस् तथा तितिक्षुर् अतितिक्षोर् विशिष्टः अमानुषेभ्यो मानुषश्च प्रधानो विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः
Main,36.0,7,ākruśyamāno nākrośen manyumeva titikṣati ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati,आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन् मन्युमेव तितिक्षति आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति
Main,36.0,8,nāruntudaḥ syānna nṛśaṃsavādī na hīnataḥ param abhyādadīta yayāsya vācā para udvijeta na tāṃ vadedruśatīṃ pāpalaulyām,नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनतः परम् अभ्याददीत ययास्य वाचा पर उद्विजेत न तां वदेद्रुशतीं पापलौल्याम्
Main,36.0,9,aruntudaṃ puruṣaṃ tīvravācaṃ vākkaṇṭakair vitudantaṃ manuṣyān vidyād alakṣmīkatamaṃ janānāṃ mukhe nibaddhaṃ nirṛtiṃ vahantam,अरुन्तुदं पुरुषं तीव्रवाचं वाक्कण्टकैर् वितुदन्तं मनुष्यान् विद्याद् अलक्ष्मीकतमं जनानां मुखे निबद्धं निरृतिं वहन्तम्
Main,36.0,10,sadbhiḥ purastādabhipūjitaḥ syāt sadbhistathā pṛṣṭhato rakṣitaḥ syāt sadā satām ativādāṃstitikṣet satāṃ vṛttaṃ pālayansādhuvṛtaḥ,सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्यात् सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात् सदा सताम् अतिवादांस्तितिक्षेत् सतां वृत्तं पालयन्साधुवृतः
Main,36.0,11,vāksāyakā vadanānniṣpatanti yair āhataḥ śocati vā tryahāni parasya no marmasu te patanti tānpaṇḍito nāvasṛjetpareṣu,वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति यैर् आहतः शोचति वा त्र्यहानि परस्य नो मर्मसु ते पतन्ति तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु
Main,36.0,12,nāstīdṛśaṃ saṃvananaṃ triṣu lokeṣu kiṃcana yathā maitrī ca lokeṣu dānaṃ ca madhurā ca vāk,नास्तीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु किंचन यथा मैत्री च लोकेषु दानं च मधुरा च वाक्
Main,36.0,13,tasmātsāntvaṃ sadā vācyaṃ na vācyaṃ paruṣaṃ kvacit pūjyānsampūjayed dadyān nābhiśāpaṃ kadācana,तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित् पूज्यान्सम्पूजयेद् दद्यान् नाभिशापं कदाचन
Main,37.0,1,matsya-purāṇa 37 * sarvāṇi kāryāṇi samāpya rājan gṛhānparityajya vanaṃ gato 'si tattvāṃ pṛcchāmi nahuṣasya putra kenāpi tulyastapasā yayāte,मत्स्य-पुराण ३७ * सर्वाणि कार्याणि समाप्य राजन् गृहान्परित्यज्य वनं गतो ऽसि तत्त्वां पृच्छामि नहुषस्य पुत्र केनापि तुल्यस्तपसा ययाते
Main,37.0,2,nāhaṃ devamanuṣyeṣu na gandharvamaharṣiṣu ātmanastapasā tulyaṃ kaṃcitpaśyāmi vāsava,नाहं देवमनुष्येषु न गन्धर्वमहर्षिषु आत्मनस्तपसा तुल्यं कंचित्पश्यामि वासव
Main,37.0,3,yadāvamaṃsthāḥ sadṛśaḥ śreyasaśca pāpīyasaś cāviditaprabhāvaḥ tasmāllokā hy antavantastaveme kṣīṇe puṇye patito 'syadya rājan,यदावमंस्थाः सदृशः श्रेयसश्च पापीयसश् चाविदितप्रभावः तस्माल्लोका ह्य् अन्तवन्तस्तवेमे क्षीणे पुण्ये पतितो ऽस्यद्य राजन्
Main,37.0,4,surarṣigandharvanarāvamānāt kṣayaṃ gatā me yadi śakralokāḥ icchāmyahaṃ suralokādvihīnaḥ satāṃ madhye patituṃ devarāja,सुरर्षिगन्धर्वनरावमानात् क्षयं गता मे यदि शक्रलोकाः इच्छाम्यहं सुरलोकाद्विहीनः सतां मध्ये पतितुं देवराज
Main,37.0,5,satāṃ sakāśe patito 'si rājaṃś cyutaḥ pratiṣṭhāṃ yatra labdhāsi bhūyaḥ evaṃ viditvā tu punaryayāte na te 'vamānyāḥ sadṛśaḥ śreyase ca,सतां सकाशे पतितो ऽसि राजंश् च्युतः प्रतिष्ठां यत्र लब्धासि भूयः एवं विदित्वा तु पुनर्ययाते न ते ऽवमान्याः सदृशः श्रेयसे च
Main,37.0,6,tataḥ papātāmararājajuṣṭāt puṇyāllokātpatamānaṃ yayātim samprekṣya rājarṣivaro 'ṣṭakas tam uvāca saddharmavidhānagoptā,ततः पपातामरराजजुष्टात् पुण्याल्लोकात्पतमानं ययातिम् सम्प्रेक्ष्य राजर्षिवरो ऽष्टकस् तम् उवाच सद्धर्मविधानगोप्ता
Main,37.0,7,kastvaṃ yuvā vāsavatulyarūpaḥ svatejasā dīpyamāno yathāgniḥ patasyudīrṇāmbudharaprakāśaḥ khe khecarāṇāṃ pravaro yathārkaḥ,कस्त्वं युवा वासवतुल्यरूपः स्वतेजसा दीप्यमानो यथाग्निः पतस्युदीर्णाम्बुधरप्रकाशः खे खेचराणां प्रवरो यथार्कः
Main,37.0,8,dṛṣṭvā ca tvāṃ sūryapathātpatantaṃ vaiśvānarārkadyutimaprameyam kiṃnusvid etat patatīva sarve vitarkayantaḥ parimohitāḥ smaḥ,दृष्ट्वा च त्वां सूर्यपथात्पतन्तं वैश्वानरार्कद्युतिमप्रमेयम् किंनुस्विद् एतत् पततीव सर्वे वितर्कयन्तः परिमोहिताः स्मः
Main,37.0,9,dṛṣṭvā ca tvādhiṣṭhitaṃ devamārge śakrārkaviṣṇupratimaprabhāvam pratyudgatāstvāṃ vayamadya sarve tasmātpāte tava jijñāsamānāḥ,दृष्ट्वा च त्वाधिष्ठितं देवमार्गे शक्रार्कविष्णुप्रतिमप्रभावम् प्रत्युद्गतास्त्वां वयमद्य सर्वे तस्मात्पाते तव जिज्ञासमानाः
Main,37.0,10,na cāpi tvāṃ dhṛṣṇavaḥ praṣṭum agre na ca tvamasmānpṛcchasi ke vayaṃ sma tattvāṃ pṛcchāmi spṛhaṇīyarūpaṃ kasya tvaṃ vā kiṃnimittaṃ tvamāgāḥ,न चापि त्वां धृष्णवः प्रष्टुम् अग्रे न च त्वमस्मान्पृच्छसि के वयं स्म तत्त्वां पृच्छामि स्पृहणीयरूपं कस्य त्वं वा किंनिमित्तं त्वमागाः
Main,37.0,11,bhayaṃ tu te vyetu viṣādamohau tyajāśu devendrasamānarūpa tvāṃ vartamānaṃ hi satāṃ sakāśe śakro na soḍhuṃ balahāpi śaktaḥ,भयं तु ते व्येतु विषादमोहौ त्यजाशु देवेन्द्रसमानरूप त्वां वर्तमानं हि सतां सकाशे शक्रो न सोढुं बलहापि शक्तः
Main,37.0,12,santaḥ pratiṣṭhā hi sukhacyutānāṃ satāṃ sadaivāmararājakalpa te saṃgatāḥ sthāvarajaṅgameśāḥ pratiṣṭhitastvaṃ sadṛśeṣu satsu,सन्तः प्रतिष्ठा हि सुखच्युतानां सतां सदैवामरराजकल्प ते संगताः स्थावरजङ्गमेशाः प्रतिष्ठितस्त्वं सदृशेषु सत्सु
Main,37.0,13,prabhuragniḥ pratapane bhūmirāvapane prabhuḥ prabhuḥ sūryaḥ prakāśācca satāṃ cābhyāgataḥ prabhuḥ,प्रभुरग्निः प्रतपने भूमिरावपने प्रभुः प्रभुः सूर्यः प्रकाशाच्च सतां चाभ्यागतः प्रभुः
Main,38.0,1,matsya-purāṇa 38 ahaṃ yayātirnahuṣasya putraḥ pūroḥ pitā sarvabhūtāvamānāt prabhraṃśito 'haṃ surasiddhalokāt paricyutaḥ prapatāmyalpapuṇyaḥ,मत्स्य-पुराण ३८ अहं ययातिर्नहुषस्य पुत्रः पूरोः पिता सर्वभूतावमानात् प्रभ्रंशितो ऽहं सुरसिद्धलोकात् परिच्युतः प्रपताम्यल्पपुण्यः
Main,38.0,2,ahaṃ hi pūrvo vayasā bhavadbhayas tenābhivādaṃ bhavatāṃ na yuñje yo vidyayā tapasā janmanā vā vṛddhaḥ sa vai sambhavati dvijānām,अहं हि पूर्वो वयसा भवद्भयस् तेनाभिवादं भवतां न युञ्जे यो विद्यया तपसा जन्मना वा वृद्धः स वै सम्भवति द्विजानाम्
Main,38.0,3,avādīstvaṃ vayasāsmi pravṛddha iti vai rājann adhikaḥ kathaṃcit yo vai vidvāṃstapasā sampravṛddhaḥ sa eva pūjyo bhavati dvijānām,अवादीस्त्वं वयसास्मि प्रवृद्ध इति वै राजन्न् अधिकः कथंचित् यो वै विद्वांस्तपसा सम्प्रवृद्धः स एव पूज्यो भवति द्विजानाम्
Main,38.0,4,pratikūlaṃ karmaṇāṃ pāpamāhus tadvartināṃ pravaṇaṃ pāpalokam santo 'sato nānvavartanta te vai yadātmanaiṣāṃ pratikūlavādī,प्रतिकूलं कर्मणां पापमाहुस् तद्वर्तिनां प्रवणं पापलोकम् सन्तो ऽसतो नान्ववर्तन्त ते वै यदात्मनैषां प्रतिकूलवादी
Main,38.0,5,abhūddhanaṃ me vipulaṃ mahadvai viceṣṭamāno 'dhigantā tadasmi evaṃ pradhāryātmahite niviṣṭo yo vartate sa vijānāti dhīraḥ,अभूद्धनं मे विपुलं महद्वै विचेष्टमानो ऽधिगन्ता तदस्मि एवं प्रधार्यात्महिते निविष्टो यो वर्तते स विजानाति धीरः
Main,38.0,6,nānābhāvā bahavo jīvaloke daivādhīnā naṣṭaceṣṭādhikārāḥ tattatprāpya na vihanyeta dhīro diṣṭaṃ balīya iti matvātmabuddhyā,नानाभावा बहवो जीवलोके दैवाधीना नष्टचेष्टाधिकाराः तत्तत्प्राप्य न विहन्येत धीरो दिष्टं बलीय इति मत्वात्मबुद्ध्या
Main,38.0,7,sukhaṃ hi janturyadi vāpi duḥkhaṃ daivādhīnaṃ vindati nātmaśaktyā tasmāddiṣṭaṃ balavanmanyamāno na saṃjvarennāpi hṛṣyetkadācit,सुखं हि जन्तुर्यदि वापि दुःखं दैवाधीनं विन्दति नात्मशक्त्या तस्माद्दिष्टं बलवन्मन्यमानो न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कदाचित्
Main,38.0,8,duḥkhe na tapyeta sukhe na hṛṣyet samena varteta sadaiva dhīraḥ diṣṭaṃ balīya iti manyamāno na saṃjvarennāpi hṛṣyet kadācit,दुःखे न तप्येत सुखे न हृष्येत् समेन वर्तेत सदैव धीरः दिष्टं बलीय इति मन्यमानो न संज्वरेन्नापि हृष्येत् कदाचित्
Main,38.0,9,bhaye na muhyāmyaṣṭakāhaṃ kadācit saṃtāpo me manaso nāsti kaścit dhātā yathā māṃ vidadhāti loke dhruvaṃ tathāhaṃ bhaviteti matvā,भये न मुह्याम्यष्टकाहं कदाचित् संतापो मे मनसो नास्ति कश्चित् धाता यथा मां विदधाति लोके ध्रुवं तथाहं भवितेति मत्वा
Main,38.0,10,saṃsvedajā hy aṇḍajā hy udbhidaśca sarīsṛpāḥ kṛmayo 'py apsu matsyāḥ tathāśmānastṛṇakāṣṭhaṃ ca sarvaṃ diṣṭakṣaye svāṃ prakṛtiṃ bhajante,संस्वेदजा ह्य् अण्डजा ह्य् उद्भिदश्च सरीसृपाः कृमयो ऽप्य् अप्सु मत्स्याः तथाश्मानस्तृणकाष्ठं च सर्वं दिष्टक्षये स्वां प्रकृतिं भजन्ते
Main,38.0,11,anityatāṃ sukhaduḥkhasya buddhvā kasmāt saṃtāpamaṣṭakāhaṃ bhajeyam kiṃ kuryāṃ vai kiṃca kṛtvā na tapye tasmātsaṃtāpaṃ varjayāmyapramattaḥ,अनित्यतां सुखदुःखस्य बुद्ध्वा कस्मात् संतापमष्टकाहं भजेयम् किं कुर्यां वै किंच कृत्वा न तप्ये तस्मात्संतापं वर्जयाम्यप्रमत्तः
Main,38.0,12,evaṃ bruvāṇaṃ nṛpatiṃ yayātim athāṣṭakaḥ punarevānvapṛcchat mātāmahaṃ sarvaguṇopapannaṃ yatra sthitaṃ svargaloke yathāvat,एवं ब्रुवाणं नृपतिं ययातिम् अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छत् मातामहं सर्वगुणोपपन्नं यत्र स्थितं स्वर्गलोके यथावत्
Main,38.0,13,ye ye lokāḥ pārthivendra pradhānās tvayā bhuktā yaṃ ca kāle yathā ca tanme rājanbrūhi sarvaṃ yathāvat kṣetrajñavadbhāṣase tvaṃ hi dharmam,ये ये लोकाः पार्थिवेन्द्र प्रधानास् त्वया भुक्ता यं च काले यथा च तन्मे राजन्ब्रूहि सर्वं यथावत् क्षेत्रज्ञवद्भाषसे त्वं हि धर्मम्
Main,38.0,14,rājāhamāsaṃ tv iha sārvabhaumas tato lokānmahataś cājaryaṃ vai tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ tato lokānparamānabhyupetaḥ,राजाहमासं त्व् इह सार्वभौमस् ततो लोकान्महतश् चाजर्यं वै तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ततो लोकान्परमानभ्युपेतः
Main,38.0,15,tataḥ purīṃ puruhūtasya ramyāṃ sahasradvārāṃ śatayojanāntām adhyāvasaṃ varṣasahasramātraṃ tato lokānparamānabhyupetaḥ,ततः पुरीं पुरुहूतस्य रम्यां सहस्रद्वारां शतयोजनान्ताम् अध्यावसं वर्षसहस्रमात्रं ततो लोकान्परमानभ्युपेतः
Main,38.0,16,tato divyamajaraṃ prāpya lokaṃ prajāpater lokapaterdurāpam tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ tato lokānparamānabhyupetaḥ,ततो दिव्यमजरं प्राप्य लोकं प्रजापतेर् लोकपतेर्दुरापम् तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ततो लोकान्परमानभ्युपेतः
Main,38.0,17,devasya devasya niveśane ca vijitya lokānnyavasaṃ yatheṣṭam sampūjyamānastridaśaiḥ samastais tulyaprabhāvadyutirīśvarāṇām,देवस्य देवस्य निवेशने च विजित्य लोकान्न्यवसं यथेष्टम् सम्पूज्यमानस्त्रिदशैः समस्तैस् तुल्यप्रभावद्युतिरीश्वराणाम्
Main,38.0,18,tathāvasaṃ nandane kāmarūpī saṃvatsarāṇāmayutaṃ śatānām sahāpsarobhirvicaranpuṇyagandhān paśyannagān puṣpitāṃścārurūpān,तथावसं नन्दने कामरूपी संवत्सराणामयुतं शतानाम् सहाप्सरोभिर्विचरन्पुण्यगन्धान् पश्यन्नगान् पुष्पितांश्चारुरूपान्
Main,38.0,19,tatra sthitaṃ māṃ devasukheṣu saktaṃ kāle 'tīte mahati tato 'timātram dūto devānāmabravīdugrarūpo dhvaṃsetyuccaistriḥ plutena svareṇa,तत्र स्थितं मां देवसुखेषु सक्तं काले ऽतीते महति ततो ऽतिमात्रम् दूतो देवानामब्रवीदुग्ररूपो ध्वंसेत्युच्चैस्त्रिः प्लुतेन स्वरेण
Main,38.0,20,etāvanme viditaṃ rājasiṃha tato bhraṣṭo 'haṃ nandanātkṣīṇapuṇyaḥ vāco 'śrauṣaṃ cāntarikṣe surāṇām anukrośācchocatāṃ māṃ narendra,एतावन्मे विदितं राजसिंह ततो भ्रष्टो ऽहं नन्दनात्क्षीणपुण्यः वाचो ऽश्रौषं चान्तरिक्षे सुराणाम् अनुक्रोशाच्छोचतां मां नरेन्द्र
Main,38.0,21,akasmādvai kṣīṇapuṇyo yayātiḥ patatyasau puṇyakṛtpuṇyakīrtiḥ tānabruvaṃ patamānastadāhaṃ satāṃ madhye nipateyaṃ kathaṃ nu,अकस्माद्वै क्षीणपुण्यो ययातिः पतत्यसौ पुण्यकृत्पुण्यकीर्तिः तानब्रुवं पतमानस्तदाहं सतां मध्ये निपतेयं कथं नु
Main,38.0,22,tairākhyātāṃ bhavatāṃ yajñabhūmiṃ samīkṣya caināmahamāgato 'smi havirgandhair darśitāṃ yajñabhūmiṃ dhūmāpāṅgaṃ parigṛhya pratītām,तैराख्यातां भवतां यज्ञभूमिं समीक्ष्य चैनामहमागतो ऽस्मि हविर्गन्धैर् दर्शितां यज्ञभूमिं धूमापाङ्गं परिगृह्य प्रतीताम्
Main,39.0,1,matsya-purāṇa 39 yadā vasannandane kāmarūpe saṃvatsarāṇāmayutaṃ śatānām kiṃkāraṇaṃ kārtayugapradhāna hitvā tadvai vasudhām anvapadyaḥ,मत्स्य-पुराण ३९ यदा वसन्नन्दने कामरूपे संवत्सराणामयुतं शतानाम् किंकारणं कार्तयुगप्रधान हित्वा तद्वै वसुधाम् अन्वपद्यः
Main,39.0,2,jñātiḥ suhṛtsvajano yo yatheha kṣīṇe vitte tyajyate mānavairhi tathā svarge kṣīṇapuṇyaṃ manuṣyaṃ tyajanti sadyaḥ khecarā devasaṃghāḥ,ज्ञातिः सुहृत्स्वजनो यो यथेह क्षीणे वित्ते त्यज्यते मानवैर्हि तथा स्वर्गे क्षीणपुण्यं मनुष्यं त्यजन्ति सद्यः खेचरा देवसंघाः
Main,39.0,3,kathaṃ tasminkṣīṇapuṇyā bhavanti saṃmuhyate me 'tra mano 'timātram kiṃviśiṣṭāḥ kasya dhāmopayānti tadvai brūhi kṣetravittvaṃ mato me,कथं तस्मिन्क्षीणपुण्या भवन्ति संमुह्यते मे ऽत्र मनो ऽतिमात्रम् किंविशिष्टाः कस्य धामोपयान्ति तद्वै ब्रूहि क्षेत्रवित्त्वं मतो मे
Main,39.0,4,imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti lālapyamānā naradeva sarve te kaṅkagomāyupalāśanārthaṃ kṣitau vivṛddhiṃ bahudhā prayānti,इमं भौमं नरकं ते पतन्ति लालप्यमाना नरदेव सर्वे ते कङ्कगोमायुपलाशनार्थं क्षितौ विवृद्धिं बहुधा प्रयान्ति
Main,39.0,5,tasmādevaṃ varjanīyaṃ narendra duṣṭaṃ loke garhaṇīyaṃ ca karma ākhyātaṃ te pārthiva sarvametad bhūyaścedānīṃ vada kiṃ te vadāmi,तस्मादेवं वर्जनीयं नरेन्द्र दुष्टं लोके गर्हणीयं च कर्म आख्यातं ते पार्थिव सर्वमेतद् भूयश्चेदानीं वद किं ते वदामि
Main,39.0,6,yadā tu tāṃs te vitudante vayāṃsi tathā gṛdhrāḥ śitikaṇṭhāḥ pataṃgāḥ kathaṃ bhavanti kathamābhavanti tvatto bhaumaṃ narakamahaṃ śṛṇomi,यदा तु तांस् ते वितुदन्ते वयांसि तथा गृध्राः शितिकण्ठाः पतंगाः कथं भवन्ति कथमाभवन्ति त्वत्तो भौमं नरकमहं शृणोमि
Main,39.0,7,ūrdhvaṃ dehātkarmaṇo jṛmbhamāṇād vyaktaṃ pṛthivyām anusaṃcaranti imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti nāvekṣante varṣapūgānanekān,ऊर्ध्वं देहात्कर्मणो जृम्भमाणाद् व्यक्तं पृथिव्याम् अनुसंचरन्ति इमं भौमं नरकं ते पतन्ति नावेक्षन्ते वर्षपूगाननेकान्
Main,39.0,8,ṣaṣṭiṃ sahasrāṇi patanti vyomni tathāśītiṃ caiva tu vatsarāṇām tānvai nudante prapatantaḥ prayātān bhīmā bhaumā rākṣasās tīkṣṇadaṃṣṭrāḥ,षष्टिं सहस्राणि पतन्ति व्योम्नि तथाशीतिं चैव तु वत्सराणाम् तान्वै नुदन्ते प्रपतन्तः प्रयातान् भीमा भौमा राक्षसास् तीक्ष्णदंष्ट्राः
Main,39.0,9,yadetāṃste saṃpatatastudanti bhīmā bhaumā rākṣasāstīkṣṇadaṃṣṭrāḥ kathaṃ bhavanti kathamābhavanti kathaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti,यदेतांस्ते संपततस्तुदन्ति भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः कथं भवन्ति कथमाभवन्ति कथंभूता गर्भभूता भवन्ति
Main,39.0,10,asṛgretaḥ puṣparasānuyuktam anveti sadyaḥ puruṣeṇa sṛṣṭam tava tarayā raja āpadyate ca sa garbhabhūtaḥ samupaiti tatra,असृग्रेतः पुष्परसानुयुक्तम् अन्वेति सद्यः पुरुषेण सृष्टम् तव तरया रज आपद्यते च स गर्भभूतः समुपैति तत्र
Main,39.0,11,vanaspatīn oṣadhīṃścāviśanti apo vāyuṃ pṛthivīṃ cāntarikṣam catuṣpadaṃ dvipadaṃ cāpi sarva evaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti,वनस्पतीन् ओषधींश्चाविशन्ति अपो वायुं पृथिवीं चान्तरिक्षम् चतुष्पदं द्विपदं चापि सर्व एवंभूता गर्भभूता भवन्ति
Main,39.0,12,anyadvapurvidadhātīha garbha utāhosvitsvena kāmena yāti āpadyamāno narayonimetām ācakṣva me saṃśayātpṛcchatastvam,अन्यद्वपुर्विदधातीह गर्भ उताहोस्वित्स्वेन कामेन याति आपद्यमानो नरयोनिमेताम् आचक्ष्व मे संशयात्पृच्छतस्त्वम्
Main,39.0,13,śarīradehādisamucchrayaṃ ca cakṣuḥśrotre labhate kena saṃjñām etatsarvaṃ tāta ācakṣva pṛṣṭaḥ kṣetrajñaṃ tvāṃ manyamānā hi sarve,शरीरदेहादिसमुच्छ्रयं च चक्षुःश्रोत्रे लभते केन संज्ञाम् एतत्सर्वं तात आचक्ष्व पृष्टः क्षेत्रज्ञं त्वां मन्यमाना हि सर्वे
Main,39.0,14,vāyuḥ samutkarṣati garbhayonim ṛtau retaḥ puṣparasānuyuktam sa tatra tanmātrakṛtādhikāraḥ krameṇa saṃvardhayatīha garbham,वायुः समुत्कर्षति गर्भयोनिम् ऋतौ रेतः पुष्परसानुयुक्तम् स तत्र तन्मात्रकृताधिकारः क्रमेण संवर्धयतीह गर्भम्
Main,39.0,15,sa jāyamāno 'tha gṛhītamātraḥ saṃjñāmadhiṣṭhāya tato manuṣyaḥ sa śrotrābhyāṃ vedayatīha śabdaṃ sa vai rūpaṃ paśyati cakṣuṣā ca,स जायमानो ऽथ गृहीतमात्रः संज्ञामधिष्ठाय ततो मनुष्यः स श्रोत्राभ्यां वेदयतीह शब्दं स वै रूपं पश्यति चक्षुषा च
Main,39.0,16,ghrāṇena gandhaṃ jihvayātho rasaṃ ca tvacā sparśaṃ manasā devabhāvam ityaṣṭakehopacitaṃ hi viddhi mahātmanaḥ prāṇabhṛtaḥ śarīre,घ्राणेन गन्धं जिह्वयाथो रसं च त्वचा स्पर्शं मनसा देवभावम् इत्यष्टकेहोपचितं हि विद्धि महात्मनः प्राणभृतः शरीरे
Main,39.0,17,yaḥ saṃsthitaḥ puruṣo dahyate vā nikhanyate vāpi nikṛṣyate vā abhāvabhūtaḥ sa vināśametya kenātmānaṃ cetayate purastāt,यः संस्थितः पुरुषो दह्यते वा निखन्यते वापि निकृष्यते वा अभावभूतः स विनाशमेत्य केनात्मानं चेतयते पुरस्तात्
Main,39.0,18,hitvā so 'sūn suptavanniṣṭhitatvāt purodhāya sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca anyāṃ yoniṃ puṇyapāpānusārāṃ hitvā dehaṃ bhajate rājasiṃha,हित्वा सो ऽसून् सुप्तवन्निष्ठितत्वात् पुरोधाय सुकृतं दुष्कृतं च अन्यां योनिं पुण्यपापानुसारां हित्वा देहं भजते राजसिंह
Main,39.0,19,puṇyāṃ yoniṃ puṇyakṛto viśanti pāpāṃ yoniṃ pāpakṛto vrajanti kīṭāḥ pataṃgāśca bhavanti pāpān na me vivakṣāsti mahānubhāva,पुण्यां योनिं पुण्यकृतो विशन्ति पापां योनिं पापकृतो व्रजन्ति कीटाः पतंगाश्च भवन्ति पापान् न मे विवक्षास्ति महानुभाव
Main,39.0,20,catuṣpadā dvipadāḥ pakṣiṇaśca tathābhūtā garbhabhūtā bhavanti ākhyātametannikhilaṃ hi sarvaṃ bhūyastu kiṃ pṛcchasi rājasiṃha,चतुष्पदा द्विपदाः पक्षिणश्च तथाभूता गर्भभूता भवन्ति आख्यातमेतन्निखिलं हि सर्वं भूयस्तु किं पृच्छसि राजसिंह
Main,39.0,21,kiṃ svitkṛtvā labhate tāta saṃjñāṃ martyaḥ śreṣṭhāṃ tapasā vidyayā vā tanme pṛṣṭaḥ śaṃsa sarvaṃ yathāvac chubhāṃllokān yena gacchetkrameṇa,किं स्वित्कृत्वा लभते तात संज्ञां मर्त्यः श्रेष्ठां तपसा विद्यया वा तन्मे पृष्टः शंस सर्वं यथावच् छुभांल्लोकान् येन गच्छेत्क्रमेण
Main,39.0,22,tapaśca dānaṃ ca śamo damaśca hrīr ārjavaṃ sarvabhūtānukampā svargasya lokasya vadanti santo dvārāṇi saptaiva mahānti puṃsām,तपश्च दानं च शमो दमश्च ह्रीर् आर्जवं सर्वभूतानुकम्पा स्वर्गस्य लोकस्य वदन्ति सन्तो द्वाराणि सप्तैव महान्ति पुंसाम्
Main,39.0,23,sarvāṇi caitāni yathoditāni tapaḥpradhānānyabhimarṣakeṇa naśyanti mānena tamo 'bhibhūtāḥ puṃsaḥ sadaiveti vadanti santaḥ,सर्वाणि चैतानि यथोदितानि तपःप्रधानान्यभिमर्षकेण नश्यन्ति मानेन तमो ऽभिभूताः पुंसः सदैवेति वदन्ति सन्तः
Main,39.0,24,adhīyānaḥ paṇḍitaṃ manyamāno yo vidyayā hanti yaśaḥ parasya tasyāntavantaḥ puruṣasya lokā na cāsya tadbrahmaphalaṃ dadāti,अधीयानः पण्डितं मन्यमानो यो विद्यया हन्ति यशः परस्य तस्यान्तवन्तः पुरुषस्य लोका न चास्य तद्ब्रह्मफलं ददाति
Main,39.0,25,catvāri karmāṇi bhayaṃkarāṇi bhayaṃ prayacchantyayathākṛtāni mānāgnihotramuta mānamaunaṃ mānenādhītamuta mānayajñaḥ,चत्वारि कर्माणि भयंकराणि भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं मानेनाधीतमुत मानयज्ञः
Main,39.0,26,na mānyamāno mudamādadīta na saṃtāpaṃ prāpnuyāccāvamānāt santaḥ sataḥ pūjayantīha loke nāsādhavaḥ sādhubuddhiṃ labhante,न मान्यमानो मुदमाददीत न संतापं प्राप्नुयाच्चावमानात् सन्तः सतः पूजयन्तीह लोके नासाधवः साधुबुद्धिं लभन्ते
Main,39.0,27,iti dadyāditi yajed ityadhīyīta me śrutam ityetānyabhayānyāhus tāny avarjyāni nityaśaḥ,इति दद्यादिति यजेद् इत्यधीयीत मे श्रुतम् इत्येतान्यभयान्याहुस् तान्य् अवर्ज्यानि नित्यशः
Main,39.0,28,yenāśrayaṃ vedayante purāṇaṃ manīṣiṇo mānase mānayuktam tanniḥśreyas tena saṃyogametya parāṃ śāntiṃ prāpnuyuḥ pretya ceha,येनाश्रयं वेदयन्ते पुराणं मनीषिणो मानसे मानयुक्तम् तन्निःश्रेयस् तेन संयोगमेत्य परां शान्तिं प्राप्नुयुः प्रेत्य चेह
Main,40.0,1,matsya-purāṇa 40 carangṛhasthaḥ kathameti devān kathaṃ bhikṣuḥ katham ācāryakarmā vānaprasthaḥ satpathe saṃniviṣṭo bahūnyasmin samprati vedayanti,मत्स्य-पुराण ४० चरन्गृहस्थः कथमेति देवान् कथं भिक्षुः कथम् आचार्यकर्मा वानप्रस्थः सत्पथे संनिविष्टो बहून्यस्मिन् सम्प्रति वेदयन्ति
Main,40.0,2,āhūtādhyāyī gurukarmasu codyataḥ pūrvotthāyī caramaṃ copaśāyī mṛdurdānto dhṛtimānapramattaḥ svādhyāyaśīlaḥ sidhyati brahmacārī,आहूताध्यायी गुरुकर्मसु चोद्यतः पूर्वोत्थायी चरमं चोपशायी मृदुर्दान्तो धृतिमानप्रमत्तः स्वाध्यायशीलः सिध्यति ब्रह्मचारी
Main,40.0,3,dharmāgataṃ prāpya dhanaṃ yajeta dadyātsadaivātithīnbhojayecca anādadānaśca parairadattaṃ saiṣā gṛhasthopaniṣatpurāṇī,धर्मागतं प्राप्य धनं यजेत दद्यात्सदैवातिथीन्भोजयेच्च अनाददानश्च परैरदत्तं सैषा गृहस्थोपनिषत्पुराणी
Main,40.0,4,svavīryajīvī vṛjinānnivṛtto dātā parebhyo na paropatāpī tādṛṅmuniḥ siddhimupaiti mukhyāṃ vasann araṇye niyatāhāraceṣṭaḥ,स्ववीर्यजीवी वृजिनान्निवृत्तो दाता परेभ्यो न परोपतापी तादृङ्मुनिः सिद्धिमुपैति मुख्यां वसन्न् अरण्ये नियताहारचेष्टः
Main,40.0,5,aśilpajīvī vigṛhaśca nityaṃ jitendriyaḥ sarvato vipramuktaḥ anokaśāyī laghu lipsamānaś caran deśānekacaraḥ sa bhikṣuḥ,अशिल्पजीवी विगृहश्च नित्यं जितेन्द्रियः सर्वतो विप्रमुक्तः अनोकशायी लघु लिप्समानश् चरन् देशानेकचरः स भिक्षुः
Main,40.0,6,rātryā yayā cābhiratāśca lokā bhavanti kāmābhijitāḥ sukhena ca tāmeva rātriṃ prayateta vidvān araṇyasaṃstho bhavituṃ yatātmā,रात्र्या यया चाभिरताश्च लोका भवन्ति कामाभिजिताः सुखेन च तामेव रात्रिं प्रयतेत विद्वान् अरण्यसंस्थो भवितुं यतात्मा
Main,40.0,7,daśaiva pūrvāndaśa cāparāṃstu jñātīṃstathātmānamathaikaviṃśam araṇyavāsī sukṛtaṃ dadhāti muktvā tv araṇye svaśarīradhātūn,दशैव पूर्वान्दश चापरांस्तु ज्ञातींस्तथात्मानमथैकविंशम् अरण्यवासी सुकृतं दधाति मुक्त्वा त्व् अरण्ये स्वशरीरधातून्
Main,40.0,8,katisvid devamunayo maunāni kati cāpyuta bhavantīti tadācakṣva śrotum icchāmahe vayam,कतिस्विद् देवमुनयो मौनानि कति चाप्युत भवन्तीति तदाचक्ष्व श्रोतुम् इच्छामहे वयम्
Main,40.0,9,araṇye vasato yasya grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ grāme vā vasato 'raṇyaṃ sa muniḥ syājjanādhipa,अरण्ये वसतो यस्य ग्रामो भवति पृष्ठतः ग्रामे वा वसतो ऽरण्यं स मुनिः स्याज्जनाधिप
Main,40.0,10,kathaṃsvidvasato 'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ grāme vā vasato 'raṇyaṃ kathaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ,कथंस्विद्वसतो ऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतः ग्रामे वा वसतो ऽरण्यं कथं भवति पृष्ठतः
Main,40.0,11,na grāmyamupayuñjīta ya āraṇyo munirbhavet tathāsya vasato 'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ,न ग्राम्यमुपयुञ्जीत य आरण्यो मुनिर्भवेत् तथास्य वसतो ऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतः
Main,40.0,12,anagniraniketaś cāpy agotracaraṇo muniḥ kaupīnācchādanaṃ yāvat tāvadicchecca cīvaram,अनग्निरनिकेतश् चाप्य् अगोत्रचरणो मुनिः कौपीनाच्छादनं यावत् तावदिच्छेच्च चीवरम्
Main,40.0,13,yāvatprāṇābhisaṃdhānaṃ tāvadicchecca bhojanam tadāsya vasato grāme 'raṇyaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ,यावत्प्राणाभिसंधानं तावदिच्छेच्च भोजनम् तदास्य वसतो ग्रामे ऽरण्यं भवति पृष्ठतः
Main,40.0,14,yastu kāmānparityajya tyaktakarmā jitendriyaḥ ātiṣṭheta munir maunaṃ sa loke siddhimāpnuyāt,यस्तु कामान्परित्यज्य त्यक्तकर्मा जितेन्द्रियः आतिष्ठेत मुनिर् मौनं स लोके सिद्धिमाप्नुयात्
Main,40.0,15,dhautadantaṃ kṛttanakhaṃ sadā snātamalaṃkṛtam asitaṃ sitakarmasthaṃ kastaṃ nārcitumarhati,धौतदन्तं कृत्तनखं सदा स्नातमलंकृतम् असितं सितकर्मस्थं कस्तं नार्चितुमर्हति
Main,40.0,16,tapasā karśitaḥ kṣāmaḥ kṣīṇamāṃsāsthiśoṇitaḥ yadā bhavati nirdvaṃdvo munirmaunaṃ samāsthitaḥ,तपसा कर्शितः क्षामः क्षीणमांसास्थिशोणितः यदा भवति निर्द्वंद्वो मुनिर्मौनं समास्थितः
Main,40.0,17,atha lokamimaṃ jitvā lokaṃ cāpi jayetparam āsyena tu yadāhāraṃ govanmṛgayate muniḥ athāsya lokaiḥ sarvo yaḥ so 'mṛtatvāya kalpate,अथ लोकमिमं जित्वा लोकं चापि जयेत्परम् आस्येन तु यदाहारं गोवन्मृगयते मुनिः अथास्य लोकैः सर्वो यः सो ऽमृतत्वाय कल्पते
Main,41.0,1,matsya-purāṇa 41 katarastvetayoḥ pūrvaṃ devānāmeti sātmyatām ubhayordhāvato rājan sūryacandramasoriva,मत्स्य-पुराण ४१ कतरस्त्वेतयोः पूर्वं देवानामेति सात्म्यताम् उभयोर्धावतो राजन् सूर्यचन्द्रमसोरिव
Main,41.0,2,aniketagṛhastheṣu kāmavṛtteṣu saṃyataḥ grāma eva caranbhikṣus tayoḥ pūrvataraṃ gataḥ,अनिकेतगृहस्थेषु कामवृत्तेषु संयतः ग्राम एव चरन्भिक्षुस् तयोः पूर्वतरं गतः
Main,41.0,3,aprāpyaṃ dīrghamāyuśca yaḥ prāpto vikṛtiṃ caret tapyeta yadi tatkṛtvā caretsograṃ tapastataḥ,अप्राप्यं दीर्घमायुश्च यः प्राप्तो विकृतिं चरेत् तप्येत यदि तत्कृत्वा चरेत्सोग्रं तपस्ततः
Main,41.0,4,yadvai nṛśaṃsaṃ tadapat hyamāhur yaḥ sevate dharmamanarthabuddhiḥ asāvanīśaḥ sa tathaiva rājaṃs tadārjavaṃ sa samādhistadāryam,यद्वै नृशंसं तदपत् ह्यमाहुर् यः सेवते धर्ममनर्थबुद्धिः असावनीशः स तथैव राजंस् तदार्जवं स समाधिस्तदार्यम्
Main,41.0,5,kenādya tvaṃ tu prahito 'si rājan yuvā sragvī darśanīyaḥ suvarcāḥ kuta āgataḥ katamasyāṃ diśi tvamutāhosvitpārthivasthānam asti,केनाद्य त्वं तु प्रहितो ऽसि राजन् युवा स्रग्वी दर्शनीयः सुवर्चाः कुत आगतः कतमस्यां दिशि त्वमुताहोस्वित्पार्थिवस्थानम् अस्ति
Main,41.0,6,imaṃ bhaumaṃ narakaṃ kṣīṇapuṇyaḥ praveṣṭum ūrvīṃ gaganādviprakīrṇaḥ uktvāhaṃ vaḥ prapatiṣyāmy anantaraṃ tvarantvamī brahmaṇo lokapā ye,इमं भौमं नरकं क्षीणपुण्यः प्रवेष्टुम् ऊर्वीं गगनाद्विप्रकीर्णः उक्त्वाहं वः प्रपतिष्याम्य् अनन्तरं त्वरन्त्वमी ब्रह्मणो लोकपा ये
Main,41.0,7,satāṃ sakāśe tu vṛtaḥ prapātas te saṅgatā guṇavantastu sarve śakrācca labdho hi varo mayaiṣa patiṣyatā bhūmitalaṃ narendra,सतां सकाशे तु वृतः प्रपातस् ते सङ्गता गुणवन्तस्तु सर्वे शक्राच्च लब्धो हि वरो मयैष पतिष्यता भूमितलं नरेन्द्र
Main,41.0,8,pṛcchāmi tvāṃ prapatantaṃ prapātaṃ yadi lokāḥ pārthiva santi me 'tra yadyantarikṣe yadi vā divi śritāḥ kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye,पृच्छामि त्वां प्रपतन्तं प्रपातं यदि लोकाः पार्थिव सन्ति मे ऽत्र यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
Main,41.0,9,yāvatpṛthivyāṃ vihitaṃ gavāśvaṃ sahāraṇyaiḥ paśubhiḥ pakṣibhiśca tāvallokā divi te saṃsthitā vai tathā vijānīhi narendrasiṃha,यावत्पृथिव्यां विहितं गवाश्वं सहारण्यैः पशुभिः पक्षिभिश्च तावल्लोका दिवि ते संस्थिता वै तथा विजानीहि नरेन्द्रसिंह
Main,41.0,10,tāṃste dadāmi mā prapata prapātaṃ ye me lokā divi rājendra santi yadyantarikṣe yadi vā divi śritāstānākrama kṣipramamitrahā'thasi,तांस्ते ददामि मा प्रपत प्रपातं ये मे लोका दिवि राजेन्द्र सन्ति यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रितास्तानाक्रम क्षिप्रममित्रहाऽथसि
Main,41.0,11,nāsmadvidho 'brāhmaṇo brahmavicca pratigrahe vartate rājamukhya yathā pradeyaṃ satataṃ dvijebhyas tadā dade pūrvam ahaṃ narendra,नास्मद्विधो ऽब्राह्मणो ब्रह्मविच्च प्रतिग्रहे वर्तते राजमुख्य यथा प्रदेयं सततं द्विजेभ्यस् तदा ददे पूर्वम् अहं नरेन्द्र
Main,41.0,12,nābrāhmaṇaḥ kṛpaṇo jātu jīved yadyapi syādbrāhmaṇī vīrapatnī so 'haṃ yadevākṛtapūrvaṃ careyaṃ vivitsamānaḥ kimu tatra sādhuḥ,नाब्राह्मणः कृपणो जातु जीवेद् यद्यपि स्याद्ब्राह्मणी वीरपत्नी सो ऽहं यदेवाकृतपूर्वं चरेयं विवित्समानः किमु तत्र साधुः
Main,41.0,13,pṛcchāmi tvāṃ spṛhaṇīyarūpa pratardano 'haṃ yadi me santi lokāḥ yadyantarikṣe yadi vā divi śrutāḥ kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye,पृच्छामि त्वां स्पृहणीयरूप प्रतर्दनो ऽहं यदि मे सन्ति लोकाः यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रुताः क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
Main,41.0,14,santi lokā bahavaste narendra apyekaikaṃ sapta śatānyahāni madhucyuto ghṛtavanto viśokās tenāntavantaḥ pratipālayanti,सन्ति लोका बहवस्ते नरेन्द्र अप्येकैकं सप्त शतान्यहानि मधुच्युतो घृतवन्तो विशोकास् तेनान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति
Main,41.0,15,tāṃste dadāmi patamānasya rājan ye me lokāstava te vai bhavantu yadyantarikṣe yadi vā divi śritās tānākrama kṣipramapetamohaḥ,तांस्ते ददामि पतमानस्य राजन् ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रितास् तानाक्रम क्षिप्रमपेतमोहः
Main,41.0,16,nu tulyatejāḥ sukṛtaṃ hi kāmaye yogakṣemaṃ pārthivātpārthivaḥ san daivādeśādāpadaṃ prāpya vidvāṃś carennṛśaṃsaṃ hi na jātu rājā,नु तुल्यतेजाः सुकृतं हि कामये योगक्षेमं पार्थिवात्पार्थिवः सन् दैवादेशादापदं प्राप्य विद्वांश् चरेन्नृशंसं हि न जातु राजा
Main,41.0,17,dharmyaṃ mārgaṃ cintayāno yaśasyaṃ kuryāttapo dharmamavekṣamāṇaḥ na madvidho dharmabuddhirhi rājā hy evaṃ kuryātkṛpaṇaṃ māṃ yathāttha,धर्म्यं मार्गं चिन्तयानो यशस्यं कुर्यात्तपो धर्ममवेक्षमाणः न मद्विधो धर्मबुद्धिर्हि राजा ह्य् एवं कुर्यात्कृपणं मां यथात्थ
Main,41.0,18,kuryāmapūrvaṃ na kṛtaṃ yadanyair vivitsamānaḥ kim u tatra sādhuḥ bruvāṇamevaṃ nṛpatiṃ yayātiṃ nṛpottamo vasumānabravīt tam,कुर्यामपूर्वं न कृतं यदन्यैर् विवित्समानः किम् उ तत्र साधुः ब्रुवाणमेवं नृपतिं ययातिं नृपोत्तमो वसुमानब्रवीत् तम्
Main,42.0,1,matsya-purāṇa 42 pṛcchāmyahaṃ vasumānauṣadaśvir yadyasti loko divi mahyaṃ narendra yadyantarikṣe prathito mahātman kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye,मत्स्य-पुराण ४२ पृच्छाम्यहं वसुमानौषदश्विर् यद्यस्ति लोको दिवि मह्यं नरेन्द्र यद्यन्तरिक्षे प्रथितो महात्मन् क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
Main,42.0,2,yadantarikṣaṃ pṛthivī diśaśca yattejasā tapate bhānumāṃśca lokās tāvanto divi saṃsthitā vai te tvāṃ bhavantaṃ pratipālayanti,यदन्तरिक्षं पृथिवी दिशश्च यत्तेजसा तपते भानुमांश्च लोकास् तावन्तो दिवि संस्थिता वै ते त्वां भवन्तं प्रतिपालयन्ति
Main,42.0,3,tāṃs te dadāmi pata māṃ prapātaṃ ye me lokāstava te vai bhavantu krīṇīṣvaināṃs tṛṇakenāpi rājan pratigrahaste yadi samyakpraduṣṭaḥ,तांस् ते ददामि पत मां प्रपातं ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु क्रीणीष्वैनांस् तृणकेनापि राजन् प्रतिग्रहस्ते यदि सम्यक्प्रदुष्टः
Main,42.0,4,na mithyāhaṃ vikrayaṃ vai smarāmi mayā kṛtaṃ śiśubhāve 'pi rājan kuryāṃ na caivākṛtapūrvamanyair vivitsamāno vasumanna sādhu,न मिथ्याहं विक्रयं वै स्मरामि मया कृतं शिशुभावे ऽपि राजन् कुर्यां न चैवाकृतपूर्वमन्यैर् विवित्समानो वसुमन्न साधु
Main,42.0,5,tāṃs tvaṃ lokānpratipadyasva rājan mayā dattānyadi neṣṭaḥ krayaste nāhaṃ tānvai pratigantā narendra sarve lokāstāvakā vai bhavantu,तांस् त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राजन् मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते नाहं तान्वै प्रतिगन्ता नरेन्द्र सर्वे लोकास्तावका वै भवन्तु
Main,42.0,6,pṛcchāmi tvāṃ śibirauśīnaro 'haṃ mamāpi lokā yadi santi tāta yadyantarikṣe yadi vā divi śritāḥ kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye,पृच्छामि त्वां शिबिरौशीनरो ऽहं ममापि लोका यदि सन्ति तात यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
Main,42.0,7,na tvaṃ vācā hṛdayenāpi rājan parīpsamāno māvamaṃsthā narendra tenānantā divi lokāḥ sthitā vai vidyudrūpāḥ svanavanto mahāntaḥ,न त्वं वाचा हृदयेनापि राजन् परीप्समानो मावमंस्था नरेन्द्र तेनानन्ता दिवि लोकाः स्थिता वै विद्युद्रूपाः स्वनवन्तो महान्तः
Main,42.0,8,tāṃs tvaṃ lokānpratipadyasva rājan mayā dattānyadi neṣṭaḥ krayaste na cāhaṃ tānpratipadya dattvā yatra tvaṃ tāta gantāsi lokān,तांस् त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राजन् मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते न चाहं तान्प्रतिपद्य दत्त्वा यत्र त्वं तात गन्तासि लोकान्
Main,42.0,9,yathā tvamindrapratimaprabhāvas tecāpyanantā naradeva lokāḥ tathādya loke na rame 'nyadatte tasmācchibe nābhinandāmi vācam,यथा त्वमिन्द्रप्रतिमप्रभावस् तेचाप्यनन्ता नरदेव लोकाः तथाद्य लोके न रमे ऽन्यदत्ते तस्माच्छिबे नाभिनन्दामि वाचम्
Main,42.0,10,na cedekaikaśo rājaṃl lokānnaḥ pratinandasi sarve pradāya tāṃllokān gantāro narakaṃ vayam,न चेदेकैकशो राजंल् लोकान्नः प्रतिनन्दसि सर्वे प्रदाय तांल्लोकान् गन्तारो नरकं वयम्
Main,42.0,11,yadarhās tadvadadhvaṃ vaḥ santaḥ satyādidarśinaḥ ahaṃ tu nābhigṛhṇāmi yatkṛtaṃ na mayā purā,यदर्हास् तद्वदध्वं वः सन्तः सत्यादिदर्शिनः अहं तु नाभिगृह्णामि यत्कृतं न मया पुरा
Main,42.0,12,alipsamānasya tu me yaduktaṃ na tattathāstīha narendrasiṃha asya pradānasya yadeva yuktaṃ tasyaiva cānantaphalaṃ bhaviṣyam,अलिप्समानस्य तु मे यदुक्तं न तत्तथास्तीह नरेन्द्रसिंह अस्य प्रदानस्य यदेव युक्तं तस्यैव चानन्तफलं भविष्यम्
Main,42.0,13,kasyaite pratidṛśyante rathāḥ pañca hiraṇmayāḥ uccaiḥ santaḥ prakāśante jvalanto 'gniśikhā iva,कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तो ऽग्निशिखा इव
Main,42.0,14,bhavatāṃ mama caivaite rathā bhānti hiraṇmayāḥ āruhyaiteṣu gantavyaṃ bhavadbhiśca mayā saha,भवतां मम चैवैते रथा भान्ति हिरण्मयाः आरुह्यैतेषु गन्तव्यं भवद्भिश्च मया सह
Main,42.0,15,ātiṣṭhasva rathaṃ rājan vikramasva vihāyasā vayamapyanuyāsyāmo yadā kālo bhaviṣyati,आतिष्ठस्व रथं राजन् विक्रमस्व विहायसा वयमप्यनुयास्यामो यदा कालो भविष्यति
Main,42.0,16,sarvairidānīṃ gantavyaṃ saha svargo jito yataḥ eṣa vo virajāḥ panthā dṛśyate devasadmagaḥ,सर्वैरिदानीं गन्तव्यं सह स्वर्गो जितो यतः एष वो विरजाः पन्था दृश्यते देवसद्मगः
Main,42.0,17,te 'bhiruhya rathānsarve prayātā nṛpate nṛpāḥ ākrāmanto divaṃ bhānti dharmeṇāvṛtya rodasī,ते ऽभिरुह्य रथान्सर्वे प्रयाता नृपते नृपाः आक्रामन्तो दिवं भान्ति धर्मेणावृत्य रोदसी
Main,42.0,18,ahaṃ manye pūrvameko 'bhigantā sakhā cendraḥ sarvathā me mahātmā kasmādevaṃ śibirauśīnaro 'yam eko 'tyayāt sarvaṃ vegena vāhān,अहं मन्ये पूर्वमेको ऽभिगन्ता सखा चेन्द्रः सर्वथा मे महात्मा कस्मादेवं शिबिरौशीनरो ऽयम् एको ऽत्ययात् सर्वं वेगेन वाहान्
Main,42.0,19,adadāddevayānāya yāvadvittamaninditaḥ uśīnarasya putro 'yaṃ tasmācchreṣṭho hi vaḥ śibiḥ,अददाद्देवयानाय यावद्वित्तमनिन्दितः उशीनरस्य पुत्रो ऽयं तस्माच्छ्रेष्ठो हि वः शिबिः
Main,42.0,20,dānaṃ śaucaṃ satyamatho hy ahiṃsā hrīḥ śrīstitikṣā samatānṛśaṃsyam rājantyetānyatha sarvāṇi rājñi śibau sthitānyapratime subuddhyā evaṃ vṛttaṃ hrīniṣevī bibharti tasmācchibir abhigantā rathena,दानं शौचं सत्यमथो ह्य् अहिंसा ह्रीः श्रीस्तितिक्षा समतानृशंस्यम् राजन्त्येतान्यथ सर्वाणि राज्ञि शिबौ स्थितान्यप्रतिमे सुबुद्ध्या एवं वृत्तं ह्रीनिषेवी बिभर्ति तस्माच्छिबिर् अभिगन्ता रथेन
Main,42.0,21,athāṣṭakaḥ punarevānvapṛcchan mātāmahaṃ kautukādindrakalpam pṛcchāmi tvāṃ nṛpate brūhi satyaṃ kutaśca kaścāsi kathaṃ tvamāgāḥ kṛtaṃ tvayā yaddhi na tasya kartā loke tvadanyo brāhmaṇaḥ kṣatriyo vā,अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छन् मातामहं कौतुकादिन्द्रकल्पम् पृच्छामि त्वां नृपते ब्रूहि सत्यं कुतश्च कश्चासि कथं त्वमागाः कृतं त्वया यद्धि न तस्य कर्ता लोके त्वदन्यो ब्राह्मणः क्षत्रियो वा
Main,42.0,22,yayātirasmi nahuṣasya putraḥ pūroḥ pitā sārvabhaumastvihāsam guhyaṃ mantraṃ māmakebhyo bravīmi mātāmaho bhavatāṃ suprakāśaḥ,ययातिरस्मि नहुषस्य पुत्रः पूरोः पिता सार्वभौमस्त्विहासम् गुह्यं मन्त्रं मामकेभ्यो ब्रवीमि मातामहो भवतां सुप्रकाशः
Main,42.0,23,sarvām imāṃ pṛthivīṃ nirjigāya ṛddhāṃ mahīmadadāṃ brāhmaṇebhyaḥ medhyānaśvānnaikaśas tānsurūpāṃs tadā devāḥ puṇyabhājo bhavanti,सर्वाम् इमां पृथिवीं निर्जिगाय ऋद्धां महीमददां ब्राह्मणेभ्यः मेध्यानश्वान्नैकशस् तान्सुरूपांस् तदा देवाः पुण्यभाजो भवन्ति
Main,42.0,24,adāmahaṃ pṛthivīṃ brāhmaṇebhyaḥ pūrṇāmimāmakhilānnaiḥ praśastām gobhiḥ suvarṇaiśca dhanaiśca mukhyair aśvāḥ sanāgāḥ śataśastvarbudāni,अदामहं पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः पूर्णामिमामखिलान्नैः प्रशस्ताम् गोभिः सुवर्णैश्च धनैश्च मुख्यैर् अश्वाः सनागाः शतशस्त्वर्बुदानि
Main,42.0,25,satyena me dyauśca vasuṃdharā ca tathaivāgnirjvalate mānuṣeṣu na me vṛthā vyāhṛtameva vākyaṃ satyaṃ hi santaḥ pratipūjayanti,सत्येन मे द्यौश्च वसुंधरा च तथैवाग्निर्ज्वलते मानुषेषु न मे वृथा व्याहृतमेव वाक्यं सत्यं हि सन्तः प्रतिपूजयन्ति
Main,42.0,26,sādhvaṣṭaka prabravīmīha satyaṃ pratardanaṃ vasumantaṃ śibiṃ ca sarve devā munayaśca lokāḥ satyena pūjyā iti me manogatam,साध्वष्टक प्रब्रवीमीह सत्यं प्रतर्दनं वसुमन्तं शिबिं च सर्वे देवा मुनयश्च लोकाः सत्येन पूज्या इति मे मनोगतम्
Main,42.0,27,* yo naḥ sarvajitaṃ sarvaṃ yathāvṛttaṃ nivedayet anasūyur dvijāgnyebhyaḥ sa bhajennaḥ salokatām,* यो नः सर्वजितं सर्वं यथावृत्तं निवेदयेत् अनसूयुर् द्विजाग्न्येभ्यः स भजेन्नः सलोकताम्
Main,42.0,28,evaṃ rājansa mahātmā yayātiḥ svadauhitraistārito mitravaryaiḥ tyaktvā mahīṃ paramodārakarmā svargaṃ gataḥ karmabhirvyāpya pṛthvīm,एवं राजन्स महात्मा ययातिः स्वदौहित्रैस्तारितो मित्रवर्यैः त्यक्त्वा महीं परमोदारकर्मा स्वर्गं गतः कर्मभिर्व्याप्य पृथ्वीम्
Main,42.0,29,evaṃ sarvaṃ vistarato yathāvad ākhyātaṃ te caritaṃ nāhuṣasya vaṃśo yasya prathitaṃ pauraveyo yasmiñjātastvaṃ manujendrakalpaḥ,एवं सर्वं विस्तरतो यथावद् आख्यातं ते चरितं नाहुषस्य वंशो यस्य प्रथितं पौरवेयो यस्मिञ्जातस्त्वं मनुजेन्द्रकल्पः
Main,43.0,1,matsya-purāṇa 43 ityetacchaunakādrājā śatānīko niśamya tu vismitaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau,मत्स्य-पुराण ४३ इत्येतच्छौनकाद्राजा शतानीको निशम्य तु विस्मितः परया प्रीत्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ
Main,43.0,2,pūjayāmāsa nṛpatir vidhivaccātha śaunakam ratnairgobhiḥ suvarṇaiśca vāsobhirvividhaistathā,पूजयामास नृपतिर् विधिवच्चाथ शौनकम् रत्नैर्गोभिः सुवर्णैश्च वासोभिर्विविधैस्तथा
Main,43.0,3,pratigṛhya tataḥ sarvaṃ yadrājñā prahitaṃ dhanam dattvā ca brāhmaṇebhyaśca śaunako 'ntaradhīyata,प्रतिगृह्य ततः सर्वं यद्राज्ञा प्रहितं धनम् दत्त्वा च ब्राह्मणेभ्यश्च शौनको ऽन्तरधीयत
Main,43.0,4,yayātervaṃśamicchāmaḥ śrotuṃ vistarato vada yaduprabhṛtibhiḥ putrair yadā loke pratiṣṭhitam,ययातेर्वंशमिच्छामः श्रोतुं विस्तरतो वद यदुप्रभृतिभिः पुत्रैर् यदा लोके प्रतिष्ठितम्
Main,43.0,5,yadorvaṃśaṃ pravakṣyāmi jyeṣṭhasyottamatejasaḥ vistareṇānupūrvyā ca gadato me nibodhata,यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः विस्तरेणानुपूर्व्या च गदतो मे निबोधत
Main,43.0,6,yadoḥ putrā babhūvurhi pañca devasutopamāḥ mahārathā maheṣvāsā nāmatastānnibodhata,यदोः पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च देवसुतोपमाः महारथा महेष्वासा नामतस्तान्निबोधत
Main,43.0,7,sahasrajir atho jyeṣṭhaḥ kroṣṭurnīlo 'ntiko laghuḥ sahasrajestu dāyādaḥ śatajirnāma pārthivaḥ,सहस्रजिर् अथो ज्येष्ठः क्रोष्टुर्नीलो ऽन्तिको लघुः सहस्रजेस्तु दायादः शतजिर्नाम पार्थिवः
Main,43.0,8,śatajerapi dāyādās trayaḥ paramakīrtayaḥ haihayaśca hayaścaiva tathā veṇuhayaśca yaḥ,शतजेरपि दायादास् त्रयः परमकीर्तयः हैहयश्च हयश्चैव तथा वेणुहयश्च यः
Main,43.0,9,haihayasya tu dāyādo dharmanetraḥ pratiśrutaḥ dharmanetrasya kuntistu saṃhatastasya cātmajaḥ,हैहयस्य तु दायादो धर्मनेत्रः प्रतिश्रुतः धर्मनेत्रस्य कुन्तिस्तु संहतस्तस्य चात्मजः
Main,43.0,10,saṃhatasya tu dāyādo mahiṣmānnāma pārthivaḥ āsīnmahiṣmataḥ putro rudraśreṇyaḥ pratāpavān,संहतस्य तु दायादो महिष्मान्नाम पार्थिवः आसीन्महिष्मतः पुत्रो रुद्रश्रेण्यः प्रतापवान्
Main,43.0,11,vārāṇasyām abhūdrājā kathitaṃ pūrvameva tu rudraśreṇyasya putro 'bhūd durdamo nāma pārthivaḥ,वाराणस्याम् अभूद्राजा कथितं पूर्वमेव तु रुद्रश्रेण्यस्य पुत्रो ऽभूद् दुर्दमो नाम पार्थिवः
Main,43.0,12,durdamasya suto dhīmān kanako nāma vīryavān kanakasya tu dāyādāś catvāro lokaviśrutāḥ,दुर्दमस्य सुतो धीमान् कनको नाम वीर्यवान् कनकस्य तु दायादाश् चत्वारो लोकविश्रुताः
Main,43.0,13,kṛtavīryaḥ kṛtāgniśca kṛtavarmā tathaiva ca kṛtaujāśca caturtho 'bhūt kṛtavīryāttato 'rjunaḥ,कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कृतवीर्यात्ततो ऽर्जुनः
Main,43.0,14,jātaḥ karasahasreṇa saptadvīpeśvaro nṛpaḥ varṣāyutaṃ tapastepe duścaraṃ pṛthivīpatiḥ,जातः करसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरो नृपः वर्षायुतं तपस्तेपे दुश्चरं पृथिवीपतिः
Main,43.0,15,dattamārādhayāmāsa kārtavīryo 'trisambhavam tasmai dattā varāstena catvāraḥ puruṣottama,दत्तमाराधयामास कार्तवीर्यो ऽत्रिसम्भवम् तस्मै दत्ता वरास्तेन चत्वारः पुरुषोत्तम
Main,43.0,16,pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu sa vavre rājasattamaḥ adharmaṃ caramāṇasya sadbhiścāpi nivāraṇam,पूर्वं बाहुसहस्रं तु स वव्रे राजसत्तमः अधर्मं चरमाणस्य सद्भिश्चापि निवारणम्
Main,43.0,17,yuddhena pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānupālanam saṃgrāme vartamānasya vadhaścaivādhikādbhavet,युद्धेन पृथिवीं जित्वा धर्मेणैवानुपालनम् संग्रामे वर्तमानस्य वधश्चैवाधिकाद्भवेत्
Main,43.0,18,teneyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā saptodadhiparikṣiptā kṣāttreṇa vidhinā jitā,तेनेयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता सप्तोदधिपरिक्षिप्ता क्षात्त्रेण विधिना जिता
Main,43.0,19,jajñe bāhusahasraṃ vai icchatastasya dhīmataḥ ratho dhvajaśca saṃjajña ityevamanuśuśruma,जज्ञे बाहुसहस्रं वै इच्छतस्तस्य धीमतः रथो ध्वजश्च संजज्ञ इत्येवमनुशुश्रुम
Main,43.0,20,daśa yajñasahasrāṇi rājñāṃ dvīpeṣu vai tadā nirargalāni vṛttāni śrūyante tasya dhīmataḥ,दश यज्ञसहस्राणि राज्ञां द्वीपेषु वै तदा निरर्गलानि वृत्तानि श्रूयन्ते तस्य धीमतः
Main,43.0,21,sarve yajñā mahārājñas tasyāsan bhūridakṣiṇāḥ sarve kāñcanayūpāste sarvāḥ kāñcanavedikāḥ,सर्वे यज्ञा महाराज्ञस् तस्यासन् भूरिदक्षिणाः सर्वे काञ्चनयूपास्ते सर्वाः काञ्चनवेदिकाः
Main,43.0,22,sarve devaiḥ samaṃ prāptair vimānasthairalaṃkṛtāḥ gandharvairapsarobhiśca nityamevopaśobhitāḥ,सर्वे देवैः समं प्राप्तैर् विमानस्थैरलंकृताः गन्धर्वैरप्सरोभिश्च नित्यमेवोपशोभिताः
Main,43.0,23,tasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvo nāradastathā kārtavīryasya rājarṣer mahimānaṃ nirīkṣya saḥ,तस्य यज्ञे जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस्तथा कार्तवीर्यस्य राजर्षेर् महिमानं निरीक्ष्य सः
Main,43.0,24,na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti kṣatriyāḥ yajñairdānaistapobhiśca vikrameṇa śrutena ca,न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति क्षत्रियाः यज्ञैर्दानैस्तपोभिश्च विक्रमेण श्रुतेन च
Main,43.0,25,sa hi saptasu dvīpeṣu khaḍgī cakrī śarāsanī rathī dvīpānyanucaran yogī paśyati taskarān,स हि सप्तसु द्वीपेषु खड्गी चक्री शरासनी रथी द्वीपान्यनुचरन् योगी पश्यति तस्करान्
Main,43.0,26,pañcāśītisahasrāṇi varṣāṇāṃ sa narādhipaḥ sa sarvaratnasampūrṇaś cakravartī babhūva ha,पञ्चाशीतिसहस्राणि वर्षाणां स नराधिपः स सर्वरत्नसम्पूर्णश् चक्रवर्ती बभूव ह
Main,43.0,27,sa eva paśupālo 'bhūt kṣetrapālaḥ sa eva hi sa eva vṛṣṭyā parjanyo yogitvādarjuno 'bhavat,स एव पशुपालो ऽभूत् क्षेत्रपालः स एव हि स एव वृष्ट्या पर्जन्यो योगित्वादर्जुनो ऽभवत्
Main,43.0,28,yo 'sau bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinatvacā bhāti raśmisahasreṇa śāradeneva bhāskaraḥ,यो ऽसौ बाहुसहस्रेण ज्याघातकठिनत्वचा भाति रश्मिसहस्रेण शारदेनेव भास्करः
Main,43.0,29,eṣa nāgaṃ manuṣyeṣu māhiṣmatyāṃ mahādyutiḥ karkoṭakasutaṃ jitvā puryāṃ tatra nyaveśayat,एष नागं मनुष्येषु माहिष्मत्यां महाद्युतिः कर्कोटकसुतं जित्वा पुर्यां तत्र न्यवेशयत्
Main,43.0,30,eṣa vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāle bhajeta vai krīḍanneva sukhodbhinnaḥ pratisroto mahīpatiḥ,एष वेगं समुद्रस्य प्रावृट्काले भजेत वै क्रीडन्नेव सुखोद्भिन्नः प्रतिस्रोतो महीपतिः
Main,43.0,31,lalatā krīḍatā tena pratisragdāmamālinī ūrmibhrukuṭisaṃtrāsāc cakitābhyeti narmadā,ललता क्रीडता तेन प्रतिस्रग्दाममालिनी ऊर्मिभ्रुकुटिसंत्रासाच् चकिताभ्येति नर्मदा
Main,43.0,32,eko bāhusahasreṇa vagāhe sa mahārṇavam karotyudvṛttavegāṃ tu narmadāṃ prāvṛḍuddhatām,एको बाहुसहस्रेण वगाहे स महार्णवम् करोत्युद्वृत्तवेगां तु नर्मदां प्रावृडुद्धताम्
Main,43.0,33,tasya bāhusahasreṇa kṣobhyamāṇe mahodadhau bhavantyatīva niśceṣṭāḥ pātālasthā mahāsurāḥ,तस्य बाहुसहस्रेण क्षोभ्यमाणे महोदधौ भवन्त्यतीव निश्चेष्टाः पातालस्था महासुराः
Main,43.0,34,cūrṇīkṛtamahāvīcilīnamīnamahātimim mārutāviddhaphenaugham āvartākṣiptaduḥsaham,चूर्णीकृतमहावीचिलीनमीनमहातिमिम् मारुताविद्धफेनौघम् आवर्ताक्षिप्तदुःसहम्
Main,43.0,35,karotyāloḍayanneva doḥsahasreṇa sāgaram mandarakṣobhacakitā hy amṛtotpādaśaṅkitāḥ,करोत्यालोडयन्नेव दोःसहस्रेण सागरम् मन्दरक्षोभचकिता ह्य् अमृतोत्पादशङ्किताः
Main,43.0,36,tadā niścalamūrdhāno bhavanti ca mahoragāḥ sāyāhne kadalīkhaṇḍā nirvātastimitā iva,तदा निश्चलमूर्धानो भवन्ति च महोरगाः सायाह्ने कदलीखण्डा निर्वातस्तिमिता इव
Main,43.0,37,evaṃ baddhvā dhanurjyāyām utsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ laṅkāyāṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt,एवं बद्ध्वा धनुर्ज्यायाम् उत्सिक्तं पञ्चभिः शरैः लङ्कायां मोहयित्वा तु सबलं रावणं बलात्
Main,43.0,38,nirjitya baddhvā cānīya māhiṣmatyāṃ babandha ca tato gatvā pulastyastu hy arjunaṃ saṃprasādayan,निर्जित्य बद्ध्वा चानीय माहिष्मत्यां बबन्ध च ततो गत्वा पुलस्त्यस्तु ह्य् अर्जुनं संप्रसादयन्
Main,43.0,39,mumoca rakṣaḥ paulastyaṃ pulastyeneha sāntvitam tasya bāhusahasreṇa babhūva jyātalasvanaḥ,मुमोच रक्षः पौलस्त्यं पुलस्त्येनेह सान्त्वितम् तस्य बाहुसहस्रेण बभूव ज्यातलस्वनः
Main,43.0,40,yugāntābhrasahasrasya āsphoṭastvaśaneriva aho bata vidhervīryaṃ bhārgavo 'yaṃ yadāchinat,युगान्ताभ्रसहस्रस्य आस्फोटस्त्वशनेरिव अहो बत विधेर्वीर्यं भार्गवो ऽयं यदाछिनत्
Main,43.0,41,tadvai sahasraṃ bāhūnāṃ hematālavanaṃ yathā yatrāpavastu saṃkruddho hy arjunaṃ śaptavānprabhuḥ,तद्वै सहस्रं बाहूनां हेमतालवनं यथा यत्रापवस्तु संक्रुद्धो ह्य् अर्जुनं शप्तवान्प्रभुः
Main,43.0,42,yasmādvanaṃ pradagdhaṃ vai viśrutaṃ mama haihaya tasmātte duṣkaraṃ karma kṛtamanyo hariṣyati,यस्माद्वनं प्रदग्धं वै विश्रुतं मम हैहय तस्मात्ते दुष्करं कर्म कृतमन्यो हरिष्यति
Main,43.0,43,chittvā bāhusahasraṃ te prathamaṃ tarasā balī tapasvī brāhmaṇaśca tvāṃ sa vadhiṣyati bhārgava,छित्त्वा बाहुसहस्रं ते प्रथमं तरसा बली तपस्वी ब्राह्मणश्च त्वां स वधिष्यति भार्गव
Main,43.0,44,tasya rāmastadā tv āsīn mṛtyuḥ śāpena dhīmataḥ varaścaiva tu rājarṣeḥ svayameva vṛtaḥ purā,तस्य रामस्तदा त्व् आसीन् मृत्युः शापेन धीमतः वरश्चैव तु राजर्षेः स्वयमेव वृतः पुरा
Main,43.0,45,tasya putraśataṃ tv āsīt pañca tatra mahārathāḥ kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno mahābalāḥ,तस्य पुत्रशतं त्व् आसीत् पञ्च तत्र महारथाः कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो महाबलाः
Main,43.0,46,śūrasenaśca śūraśca dhṛṣṭaḥ kroṣṭustathaiva ca jayadhvajaśca vaikartā avantiśca viśāṃpate,शूरसेनश्च शूरश्च धृष्टः क्रोष्टुस्तथैव च जयध्वजश्च वैकर्ता अवन्तिश्च विशांपते
Main,43.0,47,jayadhvajasya putrastu tālajaṅgho mahābalaḥ tasya putraśatānyeva tālajaṅghā iti śrutāḥ,जयध्वजस्य पुत्रस्तु तालजङ्घो महाबलः तस्य पुत्रशतान्येव तालजङ्घा इति श्रुताः
Main,43.0,48,teṣāṃ pañca kulāḥ khyātā haihayānāṃ mahātmanām vītihotrāśca śāryāto bhojāścāvantayastathā,तेषां पञ्च कुलाः ख्याता हैहयानां महात्मनाम् वीतिहोत्राश्च शार्यातो भोजाश्चावन्तयस्तथा
Main,43.0,49,kuṇḍikerāśca vikrāntās tālajaṅghās tathaiva ca vītihotrasutaścāpi ānarto nāma vīryavān durjeyastasya putrastu babhūva mitrakarśanaḥ,कुण्डिकेराश्च विक्रान्तास् तालजङ्घास् तथैव च वीतिहोत्रसुतश्चापि आनर्तो नाम वीर्यवान् दुर्जेयस्तस्य पुत्रस्तु बभूव मित्रकर्शनः
Main,43.0,50,sadbhāvena mahārāja prajā dharmeṇa pālayan kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān,सद्भावेन महाराज प्रजा धर्मेण पालयन् कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान्
Main,43.0,51,yena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī yastasya kīrtayennāma kalyamutthāya mānavaḥ,येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही यस्तस्य कीर्तयेन्नाम कल्यमुत्थाय मानवः
Main,43.0,52,na tasya vittanāśaḥ syān naṣṭaṃ ca labhate punaḥ kārtavīryasya yo janma kathayediha dhīmataḥ yathāvatsviṣṭapūtātmā svargaloke mahīyate,न तस्य वित्तनाशः स्यान् नष्टं च लभते पुनः कार्तवीर्यस्य यो जन्म कथयेदिह धीमतः यथावत्स्विष्टपूतात्मा स्वर्गलोके महीयते
Main,44.0,1,matsya-purāṇa 44 kimarthaṃ tadvanaṃ dagdham āpavasya mahātmanaḥ kārtavīryeṇa vikramya sūta prabrūhi tattvataḥ,मत्स्य-पुराण ४४ किमर्थं तद्वनं दग्धम् आपवस्य महात्मनः कार्तवीर्येण विक्रम्य सूत प्रब्रूहि तत्त्वतः
Main,44.0,2,rakṣitā sa tu rājarṣiḥ prajānāmiti naḥ śrutam sa kathaṃ rakṣitā bhūtvā adahattattapovanam,रक्षिता स तु राजर्षिः प्रजानामिति नः श्रुतम् स कथं रक्षिता भूत्वा अदहत्तत्तपोवनम्
Main,44.0,3,ādityo dvijarūpeṇa kārtavīryamupasthitaḥ tṛptimekāṃ prayacchasva ādityo 'haṃ nareśvara,आदित्यो द्विजरूपेण कार्तवीर्यमुपस्थितः तृप्तिमेकां प्रयच्छस्व आदित्यो ऽहं नरेश्वर
Main,44.0,4,bhagavankena tṛptiste bhavatyeva divākara kīdṛśaṃ bhojanaṃ dadmi hutvā tu vidadhāmyaham,भगवन्केन तृप्तिस्ते भवत्येव दिवाकर कीदृशं भोजनं दद्मि हुत्वा तु विदधाम्यहम्
Main,44.0,5,sthāvaraṃ dehi me sarvam āhāraṃ dadatāṃ vara tena tṛpto bhaveyaṃ vai sā me tṛptirhi pārthiva,स्थावरं देहि मे सर्वम् आहारं ददतां वर तेन तृप्तो भवेयं वै सा मे तृप्तिर्हि पार्थिव
Main,44.0,6,na śakyāḥ sthāvarāḥ sarve tejasā ca balena ca nirdagdhuṃ tapatāṃ śreṣṭha tena tvāṃ praṇamāmyaham,न शक्याः स्थावराः सर्वे तेजसा च बलेन च निर्दग्धुं तपतां श्रेष्ठ तेन त्वां प्रणमाम्यहम्
Main,44.0,7,tuṣṭaste 'haṃ śarāndadmi akṣayānsarvatomukhān ye prakṣiptā jvaliṣyanti mama tejaḥsamanvitāḥ,तुष्टस्ते ऽहं शरान्दद्मि अक्षयान्सर्वतोमुखान् ये प्रक्षिप्ता ज्वलिष्यन्ति मम तेजःसमन्विताः
Main,44.0,8,āviṣṭā mama tejobhiḥ śoṣayiṣyanti sthāvarān śuṣkān bhasmīkariṣyanti tena tṛptirnarādhipa,आविष्टा मम तेजोभिः शोषयिष्यन्ति स्थावरान् शुष्कान् भस्मीकरिष्यन्ति तेन तृप्तिर्नराधिप
Main,44.0,9,tataḥ śarāṃstadādityas tv arjunāya prayacchata tato dadāha samprāptān sthāvarān sarvameva ca,ततः शरांस्तदादित्यस् त्व् अर्जुनाय प्रयच्छत ततो ददाह सम्प्राप्तान् स्थावरान् सर्वमेव च
Main,44.0,10,grāmāṃstathāśramāṃścaiva ghoṣāṇi nagarāṇi ca tapovanāni ramyāṇi vanānyupavanāni ca,ग्रामांस्तथाश्रमांश्चैव घोषाणि नगराणि च तपोवनानि रम्याणि वनान्युपवनानि च
Main,44.0,11,evaṃ prācīmanvadahat tataḥ sarvāṃ sa dakṣiṇām nirvṛkṣā nistṛṇā bhūmir hatā ghoreṇa tejasā,एवं प्राचीमन्वदहत् ततः सर्वां स दक्षिणाम् निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिर् हता घोरेण तेजसा
Main,44.0,12,etasminneva kāle tu āpavo jalamāsthitaḥ daśa varṣasahasrāṇi tatrāste sa mahānṛṣiḥ,एतस्मिन्नेव काले तु आपवो जलमास्थितः दश वर्षसहस्राणि तत्रास्ते स महानृषिः
Main,44.0,13,pūrṇe vrate mahātejā udatiṣṭhaṃstapodhanaḥ so 'paśyadāśramaṃ dagdham arjunena mahāmuniḥ,पूर्णे व्रते महातेजा उदतिष्ठंस्तपोधनः सो ऽपश्यदाश्रमं दग्धम् अर्जुनेन महामुनिः
Main,44.0,14,krodhācchaśāpa rājarṣiṃ kīrtitaṃ vo yathā mayā kroṣṭoḥ śṛṇuta rājarṣer vaṃśamuttamapauruṣam,क्रोधाच्छशाप राजर्षिं कीर्तितं वो यथा मया क्रोष्टोः शृणुत राजर्षेर् वंशमुत्तमपौरुषम्
Main,44.0,15,yasyānvavāye sambhūto viṣṇurvṛṣṇikulodvahaḥ kroṣṭorevābhavatputro vṛjinīvānmahārathaḥ,यस्यान्ववाये सम्भूतो विष्णुर्वृष्णिकुलोद्वहः क्रोष्टोरेवाभवत्पुत्रो वृजिनीवान्महारथः
Main,44.0,16,vṛjinīvataśca putro 'bhūt svāho nāma mahābalaḥ svāhaputro 'bhavad rājan ruṣaṅgur vadatāṃ varaḥ,वृजिनीवतश्च पुत्रो ऽभूत् स्वाहो नाम महाबलः स्वाहपुत्रो ऽभवद् राजन् रुषङ्गुर् वदतां वरः
Main,44.0,17,sa tu prasūtimicchan vai ruṣaṅguḥ saumyamātmajam citraścitrarathaścāsya putraḥ karmabhiranvitaḥ,स तु प्रसूतिमिच्छन् वै रुषङ्गुः सौम्यमात्मजम् चित्रश्चित्ररथश्चास्य पुत्रः कर्मभिरन्वितः
Main,44.0,18,atha caitrarathivīro jajñe vipuladakṣiṇaḥ śaśabinduriti khyātaś cakravartī babhūva ha,अथ चैत्ररथिवीरो जज्ञे विपुलदक्षिणः शशबिन्दुरिति ख्यातश् चक्रवर्ती बभूव ह
Main,44.0,19,atrānuvaṃśaśloko 'yaṃ gītas tasminpurābhavat śaśabindostu putrāṇāṃ śatānām abhavacchatam,अत्रानुवंशश्लोको ऽयं गीतस् तस्मिन्पुराभवत् शशबिन्दोस्तु पुत्राणां शतानाम् अभवच्छतम्
Main,44.0,20,dhīmatāṃ cābhirūpāṇāṃ bhūridraviṇatejasām teṣāṃ śatapradhānānāṃ pṛthusāhvā mahābalāḥ,धीमतां चाभिरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम् तेषां शतप्रधानानां पृथुसाह्वा महाबलाः
Main,44.0,21,pṛthuśravāḥ pṛthuyaśāḥ pṛthudharmā pṛthuṃjayaḥ pṛthukīrtiḥ pṛthumanā rājānaḥ śaśabindavaḥ,पृथुश्रवाः पृथुयशाः पृथुधर्मा पृथुंजयः पृथुकीर्तिः पृथुमना राजानः शशबिन्दवः
Main,44.0,22,śaṃsanti ca purāṇajñāḥ pṛthuśravasamuttamam antarasya suyajñasya suyajñastanayo 'bhavat,शंसन्ति च पुराणज्ञाः पृथुश्रवसमुत्तमम् अन्तरस्य सुयज्ञस्य सुयज्ञस्तनयो ऽभवत्
Main,44.0,23,uśanā tu suyajñasya yo rakṣanpṛthivīmimām ājahārāśvamedhānāṃ śatamuttamadhārmikaḥ,उशना तु सुयज्ञस्य यो रक्षन्पृथिवीमिमाम् आजहाराश्वमेधानां शतमुत्तमधार्मिकः
Main,44.0,24,titikṣurabhavatputra auśanaḥ śatrutāpanaḥ maruttastasya tanayo rājarṣīṇāmanuttamaḥ,तितिक्षुरभवत्पुत्र औशनः शत्रुतापनः मरुत्तस्तस्य तनयो राजर्षीणामनुत्तमः
Main,44.0,25,āsīnmaruttatanayau vīraḥ kambalabarhiṣaḥ putrastu rukmakavaco vidvānkambalabarhiṣaḥ,आसीन्मरुत्ततनयौ वीरः कम्बलबर्हिषः पुत्रस्तु रुक्मकवचो विद्वान्कम्बलबर्हिषः
Main,44.0,26,nihatya rukmakavacaḥ parānkavacadhāriṇaḥ dhanvino vividhairbāṇair avāpya pṛthivīmimām,निहत्य रुक्मकवचः परान्कवचधारिणः धन्विनो विविधैर्बाणैर् अवाप्य पृथिवीमिमाम्
Main,44.0,27,aśvamedhe dadau rājā brāhmaṇebhyastu dakṣiṇām yajñe tu rukmakavacaḥ kadācitparavīrahā,अश्वमेधे ददौ राजा ब्राह्मणेभ्यस्तु दक्षिणाम् यज्ञे तु रुक्मकवचः कदाचित्परवीरहा
Main,44.0,28,jajñire pañca putrāstu mahāvīryā dhanurbhṛtaḥ rukmeṣuḥ pṛthurukmaśca jyāmaghaḥ parigho hariḥ,जज्ञिरे पञ्च पुत्रास्तु महावीर्या धनुर्भृतः रुक्मेषुः पृथुरुक्मश्च ज्यामघः परिघो हरिः
Main,44.0,29,parighaṃ ca hariṃ caiva videhe 'sthāpayatpitā rukmeṣurabhavadrājā pṛthurukmastadāśrayaḥ,परिघं च हरिं चैव विदेहे ऽस्थापयत्पिता रुक्मेषुरभवद्राजा पृथुरुक्मस्तदाश्रयः
Main,44.0,30,tebhyaḥ pravrājito rājyāj jyāmaghastu tadāśrame praśāntaścāśramasthaśca brāhmaṇenāvabodhitaḥ,तेभ्यः प्रव्राजितो राज्याज् ज्यामघस्तु तदाश्रमे प्रशान्तश्चाश्रमस्थश्च ब्राह्मणेनावबोधितः
Main,44.0,31,jagāma dhanurādāya deśamanyaṃ dhvajī rathī narmadāṃ nṛpa ekākī kevalaṃ vṛttikāmataḥ,जगाम धनुरादाय देशमन्यं ध्वजी रथी नर्मदां नृप एकाकी केवलं वृत्तिकामतः
Main,44.0,32,ṛkṣavantaṃ giriṃ gatvā bhuktamanyairupāviśat jyāmaghasyābhavadbhāryā caitrā pariṇatā satī,ऋक्षवन्तं गिरिं गत्वा भुक्तमन्यैरुपाविशत् ज्यामघस्याभवद्भार्या चैत्रा परिणता सती
Main,44.0,33,aputro nyavasadrājā bhāryāmanyāṃ na vindata tasyāsīdvijayo yuddhe tatra kanyāmavāpya saḥ,अपुत्रो न्यवसद्राजा भार्यामन्यां न विन्दत तस्यासीद्विजयो युद्धे तत्र कन्यामवाप्य सः
Main,44.0,34,bhāryāmuvāca saṃtrāsāt snuṣeyaṃ te śucismite evamuktābravīdenaṃ kasya ceyaṃ snuṣeti ca,भार्यामुवाच संत्रासात् स्नुषेयं ते शुचिस्मिते एवमुक्ताब्रवीदेनं कस्य चेयं स्नुषेति च
Main,44.0,35,yaste janiṣyate putras tasya bhāryā bhaviṣyati tasmātsā tapasogreṇa kanyāyāḥ samprasūyata,यस्ते जनिष्यते पुत्रस् तस्य भार्या भविष्यति तस्मात्सा तपसोग्रेण कन्यायाः सम्प्रसूयत
Main,44.0,36,putraṃ vidarbhaṃ subhagā caitrā pariṇatā satī rājaputryāṃ ca vidvānsa snuṣāyāṃ krathakaiśikau lomapādaṃ tṛtīyaṃ tu putraṃ paramadhārmikam,पुत्रं विदर्भं सुभगा चैत्रा परिणता सती राजपुत्र्यां च विद्वान्स स्नुषायां क्रथकैशिकौ लोमपादं तृतीयं तु पुत्रं परमधार्मिकम्
Main,44.0,37,tasyāṃ vidarbho 'janayac charānraṇaviśāradān lomapādānmanuḥ putrā jñātistasya tu cātmajaḥ,तस्यां विदर्भो ऽजनयच् छरान्रणविशारदान् लोमपादान्मनुः पुत्रा ज्ञातिस्तस्य तु चात्मजः
Main,44.0,38,kaiśikasya cidiḥ putras tasmāccaidyā nṛpāḥ smṛtāḥ kratho vidarbhaputrastu kuntis tasyātmajo 'bhavat,कैशिकस्य चिदिः पुत्रस् तस्माच्चैद्या नृपाः स्मृताः क्रथो विदर्भपुत्रस्तु कुन्तिस् तस्यात्मजो ऽभवत्
Main,44.0,39,kunterdhṛṣṭaḥ suto jajñe raṇadhṛṣṭaḥ pratāpavān dhṛṣṭasya putro dharmātmā nirvṛtiḥ paravīrahā,कुन्तेर्धृष्टः सुतो जज्ञे रणधृष्टः प्रतापवान् धृष्टस्य पुत्रो धर्मात्मा निर्वृतिः परवीरहा
Main,44.0,40,tadeko nirvṛteḥ putro nāmnā sa tu vidūrathaḥ daśārhastasya vai putro vyomastasya ca vai smṛtaḥ dāśārhāccaiva vyomāttu putro jīmūta ucyate,तदेको निर्वृतेः पुत्रो नाम्ना स तु विदूरथः दशार्हस्तस्य वै पुत्रो व्योमस्तस्य च वै स्मृतः दाशार्हाच्चैव व्योमात्तु पुत्रो जीमूत उच्यते
Main,44.0,41,jīmūtaputro vimalas tasya bhīmarathaḥ sutaḥ suto bhīmarathasyāsīt smṛto navarathaḥ kila,जीमूतपुत्रो विमलस् तस्य भीमरथः सुतः सुतो भीमरथस्यासीत् स्मृतो नवरथः किल
Main,44.0,42,tasya cāsīd dṛḍharathaḥ śakunistasya cātmajaḥ tasmātkarambhaḥ kārambhir devarāto babhūva ha,तस्य चासीद् दृढरथः शकुनिस्तस्य चात्मजः तस्मात्करम्भः कारम्भिर् देवरातो बभूव ह
Main,44.0,43,devakṣatro 'bhavadrājā daivarātirmahāyaśāḥ devagarbhasamo jajñe devanakṣatranandanaḥ,देवक्षत्रो ऽभवद्राजा दैवरातिर्महायशाः देवगर्भसमो जज्ञे देवनक्षत्रनन्दनः
Main,44.0,44,madhurnāma mahātejā madhoḥ puravasas tathā āsīt puravasāt putraḥ purudvānpuruṣottamaḥ,मधुर्नाम महातेजा मधोः पुरवसस् तथा आसीत् पुरवसात् पुत्रः पुरुद्वान्पुरुषोत्तमः
Main,44.0,45,janturjajñe 'tha vaidarbhyāṃ bhadrasenyāṃ purudvataḥ aikṣvākī cābhavadbhāryā jantostasyāmajāyata,जन्तुर्जज्ञे ऽथ वैदर्भ्यां भद्रसेन्यां पुरुद्वतः ऐक्ष्वाकी चाभवद्भार्या जन्तोस्तस्यामजायत
Main,44.0,46,sātvataḥ sattvasaṃyuktaḥ sātvatāṃ kīrtivardhanaḥ imāṃ visṛṣṭiṃ vijñāya jyāmaghasya mahātmanaḥ prajāvān eti sāyujyaṃ rājñaḥ somasya dhīmataḥ,सात्वतः सत्त्वसंयुक्तः सात्वतां कीर्तिवर्धनः इमां विसृष्टिं विज्ञाय ज्यामघस्य महात्मनः प्रजावान् एति सायुज्यं राज्ञः सोमस्य धीमतः
Main,44.0,47,sātvatān sattvasampannān kauśalyā suṣuve sutān bhajinaṃ bhajamānaṃ tu divyaṃ devāvṛdhaṃ nṛpa,सात्वतान् सत्त्वसम्पन्नान् कौशल्या सुषुवे सुतान् भजिनं भजमानं तु दिव्यं देवावृधं नृप
Main,44.0,48,andhakaṃ ca mahābhojaṃ vṛṣṇiṃ ca yadunandanam teṣāṃ tu sargāś catvāro vistareṇaiva tacchṛṇu,अन्धकं च महाभोजं वृष्णिं च यदुनन्दनम् तेषां तु सर्गाश् चत्वारो विस्तरेणैव तच्छृणु
Main,44.0,49,bhajamānasya sṛñjayyāṃ bāhyakāyāṃ ca bāhyakāḥ sṛñjayasya sute dve tu bāhyakāstu tadābhavan,भजमानस्य सृञ्जय्यां बाह्यकायां च बाह्यकाः सृञ्जयस्य सुते द्वे तु बाह्यकास्तु तदाभवन्
Main,44.0,50,tasya bhārye bhaginyau dve suṣuvāte bahūnsutān nimiṃ ca kṛmilaṃ caiva vṛṣṇiṃ parapuraṃjayam te bāhyakāyāṃ sṛñjayyāṃ bhajamānād vijajñire,तस्य भार्ये भगिन्यौ द्वे सुषुवाते बहून्सुतान् निमिं च कृमिलं चैव वृष्णिं परपुरंजयम् ते बाह्यकायां सृञ्जय्यां भजमानाद् विजज्ञिरे
Main,44.0,51,yajñe devāvṛdho rājā bandhūnāṃ mitravardhanaḥ aputrastvabhavadrājā cacāra paramaṃ tapaḥ putraḥ sarvaguṇopeto mama bhūyāditi spṛhan,यज्ञे देवावृधो राजा बन्धूनां मित्रवर्धनः अपुत्रस्त्वभवद्राजा चचार परमं तपः पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्पृहन्
Main,44.0,52,saṃyojya mantramevātha parṇāśājalamaspṛśat tadopasparśanāttasya cakāra priyamāpagā,संयोज्य मन्त्रमेवाथ पर्णाशाजलमस्पृशत् तदोपस्पर्शनात्तस्य चकार प्रियमापगा
Main,44.0,53,kalyāṇatvānnarapates tasmai sā nimnagottamā cintayātha parītātmā jagāmātha viniścayam,कल्याणत्वान्नरपतेस् तस्मै सा निम्नगोत्तमा चिन्तयाथ परीतात्मा जगामाथ विनिश्चयम्
Main,44.0,54,nādhigacchāmyahaṃ nārīṃ yasyāmevaṃvidhaḥ sutaḥ jāyeta tasmādadyāhaṃ bhavāmyatha sahasraśaḥ,नाधिगच्छाम्यहं नारीं यस्यामेवंविधः सुतः जायेत तस्मादद्याहं भवाम्यथ सहस्रशः
Main,44.0,55,atha bhūtvā kumārī sā bibhratī paramaṃ vapuḥ jñāpayāmāsa rājānaṃ tāmiyeṣa mahāvrataḥ,अथ भूत्वा कुमारी सा बिभ्रती परमं वपुः ज्ञापयामास राजानं तामियेष महाव्रतः
Main,44.0,56,atha sā navame māsi suṣuve saritāṃ varā putraṃ sarvaguṇopetaṃ babhruṃ devāvṛdhānnṛpāt,अथ सा नवमे मासि सुषुवे सरितां वरा पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधान्नृपात्
Main,44.0,57,anuvaṃśe purāṇajñā gāyantīti pariśrutam guṇāndevāvṛdhasyāpi kīrtayanto mahātmanaḥ,अनुवंशे पुराणज्ञा गायन्तीति परिश्रुतम् गुणान्देवावृधस्यापि कीर्तयन्तो महात्मनः
Main,44.0,58,yathaiva śṛṇumo dūrād apaśyāmas tathāntikāt babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ devairdevāvṛdhaḥ samaḥ,यथैव शृणुमो दूराद् अपश्यामस् तथान्तिकात् बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृधः समः
Main,44.0,59,ṣaṣṭiśca pūrvapuruṣāḥ sahasrāṇi ca saptatiḥ ete 'mṛtatvaṃ samprāptā babhror devāvṛdhānnṛpa,षष्टिश्च पूर्वपुरुषाः सहस्राणि च सप्ततिः एते ऽमृतत्वं सम्प्राप्ता बभ्रोर् देवावृधान्नृप
Main,44.0,60,yajvā dānapatir vīro brahmaṇyaśca dṛḍhavrataḥ rūpavānsumahātejāḥ śrutavīryadharastathā,यज्वा दानपतिर् वीरो ब्रह्मण्यश्च दृढव्रतः रूपवान्सुमहातेजाः श्रुतवीर्यधरस्तथा
Main,44.0,61,atha kaṅkasya duhitā suṣuve caturaḥ sutān kukuraṃ bhajamānaṃ ca śaśiṃ kambalabarhiṣam,अथ कङ्कस्य दुहिता सुषुवे चतुरः सुतान् कुकुरं भजमानं च शशिं कम्बलबर्हिषम्
Main,44.0,62,kukurasya suto vṛṣṇir vṛṣṇestu tanayo dhṛtiḥ kapotaromā tasyātha taittiristasya cātmajaḥ,कुकुरस्य सुतो वृष्णिर् वृष्णेस्तु तनयो धृतिः कपोतरोमा तस्याथ तैत्तिरिस्तस्य चात्मजः
Main,44.0,63,tasyāsīttanujaḥ sarpo vidvānputro nalaḥ kila khyāyate tasya nāmnā sa nandano daradundubhiḥ,तस्यासीत्तनुजः सर्पो विद्वान्पुत्रो नलः किल ख्यायते तस्य नाम्ना स नन्दनो दरदुन्दुभिः
Main,44.0,64,tasminpravitate yajñe abhijātaḥ punarvasuḥ aśvamedhaṃ ca putrārtham ājahāra narottamaḥ,तस्मिन्प्रवितते यज्ञे अभिजातः पुनर्वसुः अश्वमेधं च पुत्रार्थम् आजहार नरोत्तमः
Main,44.0,65,tasya madhye 'tirātrasya sabhāmadhyātsamutthitaḥ atastu vidvānkarmajño yajvā dātā punarvasuḥ,तस्य मध्ये ऽतिरात्रस्य सभामध्यात्समुत्थितः अतस्तु विद्वान्कर्मज्ञो यज्वा दाता पुनर्वसुः
Main,44.0,66,tasyāsīt putramithunaṃ babhūvāvijitaṃ kila āhukaścāhukī caiva khyātaṃ mātematāṃ vara,तस्यासीत् पुत्रमिथुनं बभूवाविजितं किल आहुकश्चाहुकी चैव ख्यातं मातेमतां वर
Main,44.0,67,imāṃścodāharantyatra ślokānprati tamāhukam sopāsaṅgānukarṣāṇāṃ sadhvajānāṃ varūthinām,इमांश्चोदाहरन्त्यत्र श्लोकान्प्रति तमाहुकम् सोपासङ्गानुकर्षाणां सध्वजानां वरूथिनाम्
Main,44.0,68,rathānāṃ meghaghoṣāṇāṃ sahasrāṇi daśaiva tu nāsatyavādī nātejā nāyajvā nāsahasradaḥ,रथानां मेघघोषाणां सहस्राणि दशैव तु नासत्यवादी नातेजा नायज्वा नासहस्रदः
Main,44.0,69,nāśucirnāpyavidvān hi yo bhojeṣvabhyajāyata āhukasya bhṛtiṃ prāptā ityetadvai taducyate,नाशुचिर्नाप्यविद्वान् हि यो भोजेष्वभ्यजायत आहुकस्य भृतिं प्राप्ता इत्येतद्वै तदुच्यते
Main,44.0,70,āhukaścāpyavantīṣu svasāraṃ cāhukīṃ dadau āhukātkāśyaduhitā dvau putrau samasūyata,आहुकश्चाप्यवन्तीषु स्वसारं चाहुकीं ददौ आहुकात्काश्यदुहिता द्वौ पुत्रौ समसूयत
Main,44.0,71,devakaścograsenaśca devagarbhasamāv ubhau devakasya sutā vīrā jajñire tridaśopamāḥ,देवकश्चोग्रसेनश्च देवगर्भसमाव् उभौ देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः
Main,44.0,72,devavānupadevaśca sudevo devarakṣitaḥ teṣāṃ svasāraḥ saptāsan vasudevāya tā dadau,देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ
Main,44.0,73,devakī śrutadevī ca mitradevī yaśodharā śrīdevī satyadevī ca sutāpī ceti saptamī,देवकी श्रुतदेवी च मित्रदेवी यशोधरा श्रीदेवी सत्यदेवी च सुतापी चेति सप्तमी
Main,44.0,74,navograsenasya sutāḥ kaṃsasteṣāṃ tu pūrvajaḥ nyagrodhaśca sunāmā ca kaṅkaḥ śaṅkuśca bhūyasaḥ,नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषां तु पूर्वजः न्यग्रोधश्च सुनामा च कङ्कः शङ्कुश्च भूयसः
Main,44.0,75,ajabhū rāṣṭrapālaśca yuddhamuṣṭiḥ sumuṣṭidaḥ teṣāṃ svasāraḥ pañcāsan kaṃsā kaṃsavatī tathā,अजभू राष्ट्रपालश्च युद्धमुष्टिः सुमुष्टिदः तेषां स्वसारः पञ्चासन् कंसा कंसवती तथा
Main,44.0,76,sutantū rāṣṭrapālī ca kaṅkā ceti varāṅganāḥ ugrasenaḥ sahāpatyo vyākhyātaḥ kukurodbhavaḥ,सुतन्तू राष्ट्रपाली च कङ्का चेति वराङ्गनाः उग्रसेनः सहापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः
Main,44.0,77,bhajamānasya putro 'tha rathimukhyo vidūrathaḥ rājādhidevaḥ śūraśca vidūrathasuto 'bhavat,भजमानस्य पुत्रो ऽथ रथिमुख्यो विदूरथः राजाधिदेवः शूरश्च विदूरथसुतो ऽभवत्
Main,44.0,78,rājādhidevasya sutau jajñāte devasaṃmitau niyamavratapradhānau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ,राजाधिदेवस्य सुतौ जज्ञाते देवसंमितौ नियमव्रतप्रधानौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः
Main,44.0,79,śoṇāśvasya sutāḥ pañca śūrā raṇaviśāradāḥ śamī ca devaśarmā ca nikuntaḥ śakraśatrujit,शोणाश्वस्य सुताः पञ्च शूरा रणविशारदाः शमी च देवशर्मा च निकुन्तः शक्रशत्रुजित्
Main,44.0,80,śamiputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ pratikṣetraḥ suto bhojo hṛdīkastasya cātmajaḥ,शमिपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः प्रतिक्षेत्रः सुतो भोजो हृदीकस्तस्य चात्मजः
Main,44.0,81,hṛdīkasyābhavanputrā daśa bhīmaparākramāḥ kṛtavarmāgrajas teṣāṃ śatadhanvā ca madhyamaḥ,हृदीकस्याभवन्पुत्रा दश भीमपराक्रमाः कृतवर्माग्रजस् तेषां शतधन्वा च मध्यमः
Main,44.0,82,devārhaścaiva nābhaśca bhīṣaṇaśca mahābalaḥ ajāto vanajātaśca kanīyakakarambhakau,देवार्हश्चैव नाभश्च भीषणश्च महाबलः अजातो वनजातश्च कनीयककरम्भकौ
Main,44.0,83,devārhasya suto vidvāñ jajñe kambalabarhiṣaḥ asāmañjāḥ sutastasya tamojātasya cātmajaḥ,देवार्हस्य सुतो विद्वाञ् जज्ञे कम्बलबर्हिषः असामञ्जाः सुतस्तस्य तमोजातस्य चात्मजः
Main,44.0,84,ajātaputrā vikrāntās trayaḥ paramakīrtayaḥ sudaṃṣṭraśca sunābhaśca kṛṣṇa ityandhakā matāḥ,अजातपुत्रा विक्रान्तास् त्रयः परमकीर्तयः सुदंष्ट्रश्च सुनाभश्च कृष्ण इत्यन्धका मताः
Main,44.0,85,andhakānāmimaṃ vaṃśaṃ yaḥ kīrtayati nityaśaḥ ātmano vipulaṃ vaṃśaṃ prajāvānāpnute naraḥ,अन्धकानामिमं वंशं यः कीर्तयति नित्यशः आत्मनो विपुलं वंशं प्रजावानाप्नुते नरः
Main,45.0,1,matsya-purāṇa 45 gāndhārī caiva mādrī ca vṛṣṇibhārye babhūvatuḥ gāndhārī janayāmāsa sumitraṃ mitranandanam,मत्स्य-पुराण ४५ गान्धारी चैव माद्री च वृष्णिभार्ये बभूवतुः गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम्
Main,45.0,2,mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīḍhuṣam anamitraṃ śibiṃ caiva pañcamaṃ kṛtalakṣaṇam,माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषम् अनमित्रं शिबिं चैव पञ्चमं कृतलक्षणम्
Main,45.0,3,anamitrasuto nighno nighnasyāpi tu dvau sutau prasenaśca mahāvīryaḥ śaktisenaśca tāv ubhau,अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि तु द्वौ सुतौ प्रसेनश्च महावीर्यः शक्तिसेनश्च ताव् उभौ
Main,45.0,4,syamantakaḥ prasenasya maṇiratnamanuttamam pṛthivyāṃ sarvaratnānāṃ rājā vai so 'bhavanmaṇiḥ,स्यमन्तकः प्रसेनस्य मणिरत्नमनुत्तमम् पृथिव्यां सर्वरत्नानां राजा वै सो ऽभवन्मणिः
Main,45.0,5,hṛdi kṛtvā tu bahuśo maṇiṃ tamabhiyācitaḥ govindo 'pi na taṃ lebhe śakto 'pi na jahāra saḥ,हृदि कृत्वा तु बहुशो मणिं तमभियाचितः गोविन्दो ऽपि न तं लेभे शक्तो ऽपि न जहार सः
Main,45.0,6,kadācinmṛgayāṃ yātaḥ prasenastena bhūṣitaḥ yathāśabdaṃ sa śuśrāva bile sattvena pūrite,कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः यथाशब्दं स शुश्राव बिले सत्त्वेन पूरिते
Main,45.0,7,tataḥ praviśya sa bilaṃ praseno hy ṛkṣamaikṣata ṛkṣaḥ prasenaṃ ca tathā ṛkṣaṃ caiva prasenajit,ततः प्रविश्य स बिलं प्रसेनो ह्य् ऋक्षमैक्षत ऋक्षः प्रसेनं च तथा ऋक्षं चैव प्रसेनजित्
Main,45.0,8,hatvā ṛkṣaḥ prasenaṃ tu tatastaṃ maṇimādadāt adṛṣṭastu hatastena antarbilagatastadā,हत्वा ऋक्षः प्रसेनं तु ततस्तं मणिमाददात् अदृष्टस्तु हतस्तेन अन्तर्बिलगतस्तदा
Main,45.0,9,prasenaṃ tu hataṃ jñātvā govindaḥ pariśaṅkitaḥ govindena hato vyaktaṃ praseno maṇikāraṇāt,प्रसेनं तु हतं ज्ञात्वा गोविन्दः परिशङ्कितः गोविन्देन हतो व्यक्तं प्रसेनो मणिकारणात्
Main,45.0,10,prasenastu gato 'raṇyaṃ maṇiratnena bhūṣitaḥ taṃ dṛṣṭvā sa hatastena govindaḥ pratyuvāca ha hanmi cainaṃ durācāraṃ śatrubhūtaṃ hi vṛṣṇiṣu,प्रसेनस्तु गतो ऽरण्यं मणिरत्नेन भूषितः तं दृष्ट्वा स हतस्तेन गोविन्दः प्रत्युवाच ह हन्मि चैनं दुराचारं शत्रुभूतं हि वृष्णिषु
Main,45.0,11,atha dīrgheṇa kālena mṛgayāṃ nirgataḥ punaḥ yadṛcchayā ca govindo bilasyābhyāśamāgamat,अथ दीर्घेण कालेन मृगयां निर्गतः पुनः यदृच्छया च गोविन्दो बिलस्याभ्याशमागमत्
Main,45.0,12,taṃ dṛṣṭvā tu mahāśabdaṃ sa cakre ṛkṣarāḍbalī śabdaṃ śrutvā tu govindaḥ khaḍgapāṇiḥ praviśya saḥ apaśyajjāmbavantaṃ tam ṛkṣarājaṃ mahābalam,तं दृष्ट्वा तु महाशब्दं स चक्रे ऋक्षराड्बली शब्दं श्रुत्वा तु गोविन्दः खड्गपाणिः प्रविश्य सः अपश्यज्जाम्बवन्तं तम् ऋक्षराजं महाबलम्
Main,45.0,13,tatastūrṇaṃ hṛṣīkeśas tamṛkṣapatimañjasā jāmbavantaṃ sa jagrāha krodhasaṃraktalocanaḥ,ततस्तूर्णं हृषीकेशस् तमृक्षपतिमञ्जसा जाम्बवन्तं स जग्राह क्रोधसंरक्तलोचनः
Main,45.0,14,tuṣṭāvainaṃ tadā ṛkṣaḥ karmabhirvaiṣṇavaiḥ prabhum tatastuṣṭastu bhagavān vareṇainamarocayat,तुष्टावैनं तदा ऋक्षः कर्मभिर्वैष्णवैः प्रभुम् ततस्तुष्टस्तु भगवान् वरेणैनमरोचयत्
Main,45.0,15,icche cakraprahāreṇa tvatto 'haṃ maraṇaṃ prabho kanyā ceyaṃ mama śubhā bhartāraṃ tvāmavāpnuyāt yo 'yaṃ maṇiḥ prasenaṃ tu hatvā prāpto mayā prabho,इच्छे चक्रप्रहारेण त्वत्तो ऽहं मरणं प्रभो कन्या चेयं मम शुभा भर्तारं त्वामवाप्नुयात् यो ऽयं मणिः प्रसेनं तु हत्वा प्राप्तो मया प्रभो
Main,45.0,16,tataḥ sa jāmbavantaṃ taṃ hatvā cakreṇa vai prabhuḥ kṛtakarmā mahābāhuḥ sakanyaṃ maṇimāharat,ततः स जाम्बवन्तं तं हत्वा चक्रेण वै प्रभुः कृतकर्मा महाबाहुः सकन्यं मणिमाहरत्
Main,45.0,17,dadau satrājitāyainaṃ sarvasātvatasaṃsadi tena mithyāpavādena saṃtapto 'yaṃ janārdanaḥ,ददौ सत्राजितायैनं सर्वसात्वतसंसदि तेन मिथ्यापवादेन संतप्तो ऽयं जनार्दनः
Main,45.0,18,tataste yādavāḥ sarve vāsudevamathābruvan asmākaṃ tu matirhyāsīt prasenastu tvayā hataḥ,ततस्ते यादवाः सर्वे वासुदेवमथाब्रुवन् अस्माकं तु मतिर्ह्यासीत् प्रसेनस्तु त्वया हतः
Main,45.0,19,kaikeyasya sutā bhāryā daśa satrājitaḥ śubhāḥ tāsūtpannāḥ sutāstasya śatamekaṃ tu viśrutāḥ khyātimanto mahāvīryā bhaṅgakārastu pūrvajaḥ,कैकेयस्य सुता भार्या दश सत्राजितः शुभाः तासूत्पन्नाः सुतास्तस्य शतमेकं तु विश्रुताः ख्यातिमन्तो महावीर्या भङ्गकारस्तु पूर्वजः
Main,45.0,20,atha vratavatī tasmād bhaṅgakārāttu pūrvajāt suṣuve sukumārīstu tisraḥ kamalalocanāḥ,अथ व्रतवती तस्माद् भङ्गकारात्तु पूर्वजात् सुषुवे सुकुमारीस्तु तिस्रः कमललोचनाः
Main,45.0,21,satyabhāmā varā strīṇāṃ vratinī ca dṛḍhavratā tathā padmāvatī caiva tāśca kṛṣṇāya so 'dadāt,सत्यभामा वरा स्त्रीणां व्रतिनी च दृढव्रता तथा पद्मावती चैव ताश्च कृष्णाय सो ऽददात्
Main,45.0,22,anamitrācchinirjajñe kaniṣṭhādvṛṣṇinandanāt satyakastasya putrastu sātyakistasya cātmajaḥ,अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद्वृष्णिनन्दनात् सत्यकस्तस्य पुत्रस्तु सात्यकिस्तस्य चात्मजः
Main,45.0,23,satyavānyuyudhānastu śinernaptā pratāpavān asaṅgo yuyudhānasya dyumnistasyātmajo 'bhavat,सत्यवान्युयुधानस्तु शिनेर्नप्ता प्रतापवान् असङ्गो युयुधानस्य द्युम्निस्तस्यात्मजो ऽभवत्
Main,45.0,24,dyumneryugaṃdharaḥ putra iti śainyāḥ prakīrtitāḥ anamitrānvayo hy eṣa vyākhyāto vṛṣṇivaṃśajaḥ,द्युम्नेर्युगंधरः पुत्र इति शैन्याः प्रकीर्तिताः अनमित्रान्वयो ह्य् एष व्याख्यातो वृष्णिवंशजः
Main,45.0,25,anamitrasya saṃjajñe pṛthvyāṃ vīro yudhājitaḥ anyau tu tanayau vīrau vṛṣabhaḥ kṣatra eva ca,अनमित्रस्य संजज्ञे पृथ्व्यां वीरो युधाजितः अन्यौ तु तनयौ वीरौ वृषभः क्षत्र एव च
Main,45.0,26,vṛṣabhaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryāmavindata jayantastu jayantyāṃ tu putraḥ samabhavacchubhaḥ,वृषभः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत जयन्तस्तु जयन्त्यां तु पुत्रः समभवच्छुभः
Main,45.0,27,sadāyajño 'tivīraśca śrutavānatithipriyaḥ akrūraḥ suṣuve tasmāt sadāyajño 'tidakṣiṇaḥ,सदायज्ञो ऽतिवीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः अक्रूरः सुषुवे तस्मात् सदायज्ञो ऽतिदक्षिणः
Main,45.0,28,ratnā kanyā ca śaibyasya akrūrastāmavāptavān putrānutpādayāmāsa ekādaśa mahābalān,रत्ना कन्या च शैब्यस्य अक्रूरस्तामवाप्तवान् पुत्रानुत्पादयामास एकादश महाबलान्
Main,45.0,29,upalambhaḥ sadālambho vṛkalo vīrya eva ca savītaraḥ sadāpakṣaḥ śatrughno vārimejayaḥ,उपलम्भः सदालम्भो वृकलो वीर्य एव च सवीतरः सदापक्षः शत्रुघ्नो वारिमेजयः
Main,45.0,30,dharmabhṛddharmavarmāṇau dhṛṣṭamānastathaiva ca sarve ca pratihotāro ratnāyāṃ jajñire ca te,धर्मभृद्धर्मवर्माणौ धृष्टमानस्तथैव च सर्वे च प्रतिहोतारो रत्नायां जज्ञिरे च ते
Main,45.0,31,akrūrād ugrasenāyāṃ sutau dvau kulavardhanau devavānupadevaśca jajñāte devasaṃnibhau,अक्रूराद् उग्रसेनायां सुतौ द्वौ कुलवर्धनौ देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंनिभौ
Main,45.0,32,aśvinyāṃ ca tataḥ putrāḥ pṛthur vipṛthureva ca aśvatthāmā subāhuśca supārśvakagaveṣaṇau,अश्विन्यां च ततः पुत्राः पृथुर् विपृथुरेव च अश्वत्थामा सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ
Main,45.0,33,vṛṣṭinemiḥ sudharmā ca tathā śaryātireva ca abhūmir varjabhūmiśca śramiṣṭhaḥ śravaṇastathā,वृष्टिनेमिः सुधर्मा च तथा शर्यातिरेव च अभूमिर् वर्जभूमिश्च श्रमिष्ठः श्रवणस्तथा
Main,45.0,34,imāṃ mithyābhiśastiṃ yo veda kṛṣṇādapohitām na sa mithyābhiśāpena abhiśāpyo 'tha kenacit,इमां मिथ्याभिशस्तिं यो वेद कृष्णादपोहिताम् न स मिथ्याभिशापेन अभिशाप्यो ऽथ केनचित्
Main,46.0,1,matsya-purāṇa 46 aikṣvākī suṣuve śūraṃ khyātamadbhutamīḍhuṣam pauruṣājjajñire śūrād bhojāyāṃ putrakā daśa,मत्स्य-पुराण ४६ ऐक्ष्वाकी सुषुवे शूरं ख्यातमद्भुतमीढुषम् पौरुषाज्जज्ञिरे शूराद् भोजायां पुत्रका दश
Main,46.0,2,vasudevo mahābāhuḥ pūrvamānakadundubhiḥ devamārgastato jajñe tato devaśravāḥ punaḥ,वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुन्दुभिः देवमार्गस्ततो जज्ञे ततो देवश्रवाः पुनः
Main,46.0,3,anādhṛṣṭiḥ śiniścaiva nandaścaiva sasṛñjayaḥ śyāmaḥ śamīkaḥ saṃyūpaḥ pañca cāsya varāṅganāḥ,अनाधृष्टिः शिनिश्चैव नन्दश्चैव ससृञ्जयः श्यामः शमीकः संयूपः पञ्च चास्य वराङ्गनाः
Main,46.0,4,śrutakīrtiḥ pṛthā caiva śrutādevī śrutaśravāḥ rājādhidevī ca tathā pañcaitā vīramātaraḥ,श्रुतकीर्तिः पृथा चैव श्रुतादेवी श्रुतश्रवाः राजाधिदेवी च तथा पञ्चैता वीरमातरः
Main,46.0,5,kṛtasya tu śrutādevī sugrīvaṃ suṣuve sutam kaikeyyāṃ śrutakīrtyāṃ tu jajñe so 'nuvrato nṛpaḥ,कृतस्य तु श्रुतादेवी सुग्रीवं सुषुवे सुतम् कैकेय्यां श्रुतकीर्त्यां तु जज्ञे सो ऽनुव्रतो नृपः
Main,46.0,6,śrutaśravasi caidyasya sunīthaḥ samapadyata bahuśo dharmacārī sa saṃbabhūvārimardanaḥ,श्रुतश्रवसि चैद्यस्य सुनीथः समपद्यत बहुशो धर्मचारी स संबभूवारिमर्दनः
Main,46.0,7,atha sakhyena vṛddhe 'sau kuntibhoje sutāṃ dadau evaṃ kuntī samākhyātā vasudevasvasā pṛthā,अथ सख्येन वृद्धे ऽसौ कुन्तिभोजे सुतां ददौ एवं कुन्ती समाख्याता वसुदेवस्वसा पृथा
Main,46.0,8,vasudevena sā dattā pāṇḍorbhāryā hy aninditā pāṇḍorarthena sā jajñe devaputrān mahārathān,वसुदेवेन सा दत्ता पाण्डोर्भार्या ह्य् अनिन्दिता पाण्डोरर्थेन सा जज्ञे देवपुत्रान् महारथान्
Main,46.0,9,dharmādyudhiṣṭhiro jajñe vāyorjajñe vṛkāderaḥ indrāddhanaṃjayaś caiva śakratulyaparākramaḥ,धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे वायोर्जज्ञे वृकादेरः इन्द्राद्धनंजयश् चैव शक्रतुल्यपराक्रमः
Main,46.0,10,mādravatyāṃ tu janitāv aśvibhyābhiti śuśruma nakulaḥ sahadevaśca rūpaśīlaguṇānvitau,माद्रवत्यां तु जनिताव् अश्विभ्याभिति शुश्रुम नकुलः सहदेवश्च रूपशीलगुणान्वितौ
Main,46.0,11,rohiṇī pauravī nāma bhāryā hy ānakadundubheḥ lebhe jyeṣṭhaṃ sutaṃ rāmaṃ sāraṇaṃ ca sutaṃ priyam,रोहिणी पौरवी नाम भार्या ह्य् आनकदुन्दुभेः लेभे ज्येष्ठं सुतं रामं सारणं च सुतं प्रियम्
Main,46.0,12,durdamaṃ damanaṃ subhruṃ piṇḍārakamahāhanū citrākṣyau dve kumāryau tu rohiṇyāṃ jajñire tadā,दुर्दमं दमनं सुभ्रुं पिण्डारकमहाहनू चित्राक्ष्यौ द्वे कुमार्यौ तु रोहिण्यां जज्ञिरे तदा
Main,46.0,13,devakyāṃ jajñire śaureḥ suṣeṇaḥ kīrtimānapi udāsī bhadrasenaśca ṛṣivāsastathaiva ca ṣaṣṭho bhadravidehaśca kaṃsaḥ sarvānaghātayat,देवक्यां जज्ञिरे शौरेः सुषेणः कीर्तिमानपि उदासी भद्रसेनश्च ऋषिवासस्तथैव च षष्ठो भद्रविदेहश्च कंसः सर्वानघातयत्
Main,46.0,14,prathamā yā amāvāsyā vārṣikī tu bhaviṣyati tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ,प्रथमा या अमावास्या वार्षिकी तु भविष्यति तस्यां जज्ञे महाबाहुः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः
Main,46.0,15,anujā tv abhavatkṛṣṇā subhadrā bhadrabhāṣiṇī devakyāṃ tu mahātejā jajñe śūro mahāyaśāḥ,अनुजा त्व् अभवत्कृष्णा सुभद्रा भद्रभाषिणी देवक्यां तु महातेजा जज्ञे शूरो महायशाः
Main,46.0,16,sahadevastu tāmrāyāṃ jajñe śauriḥ kulodvahaḥ upāsaṅgadharaṃ lebhe tanayaṃ devarakṣitā ekāṃ kanyāṃ ca subhagāṃ kaṃsastām abhyaghātayat,सहदेवस्तु ताम्रायां जज्ञे शौरिः कुलोद्वहः उपासङ्गधरं लेभे तनयं देवरक्षिता एकां कन्यां च सुभगां कंसस्ताम् अभ्यघातयत्
Main,46.0,17,vijayaṃ rocamānaṃ ca vardhamānaṃ tu devalam ete sarve mahātmāno hy upadevyāṃ prajajñire,विजयं रोचमानं च वर्धमानं तु देवलम् एते सर्वे महात्मानो ह्य् उपदेव्यां प्रजज्ञिरे
Main,46.0,18,avagāho mahātmā ca vṛkadevyāmajāyata vṛkadevyāṃ svayaṃ jajñe nandako nāma nāmataḥ,अवगाहो महात्मा च वृकदेव्यामजायत वृकदेव्यां स्वयं जज्ञे नन्दको नाम नामतः
Main,46.0,19,saptamaṃ devakīputraṃ madanaṃ suṣuve nṛpa gaveṣaṇaṃ mahābhāgaṃ saṃgrāmeṣvaparājitam,सप्तमं देवकीपुत्रं मदनं सुषुवे नृप गवेषणं महाभागं संग्रामेष्वपराजितम्
Main,46.0,20,śraddhādevyā vihāre tu vane hi vicaranpurā vaiśyāyāmadadhācchauriḥ putraṃ kauśikamagrajam,श्रद्धादेव्या विहारे तु वने हि विचरन्पुरा वैश्यायामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमग्रजम्
Main,46.0,21,sutanū ratharājī ca śaurerāstāṃ parigrahau puṇḍraśca kapilaścaiva vasudevātmajau balau,सुतनू रथराजी च शौरेरास्तां परिग्रहौ पुण्ड्रश्च कपिलश्चैव वसुदेवात्मजौ बलौ
Main,46.0,22,jarā nāma niṣādo 'bhūt prathamaḥ sa dhanurdharaḥ saubhadraśca bhavaścaiva mahāsattvau babhūvatuḥ,जरा नाम निषादो ऽभूत् प्रथमः स धनुर्धरः सौभद्रश्च भवश्चैव महासत्त्वौ बभूवतुः
Main,46.0,23,devabhāgasutaścāpi nāmnāsāv uddhavaḥ smṛtaḥ paṇḍitaṃ prathamaṃ prāhur devaśravaḥsamudbhavam,देवभागसुतश्चापि नाम्नासाव् उद्धवः स्मृतः पण्डितं प्रथमं प्राहुर् देवश्रवःसमुद्भवम्
Main,46.0,24,aikṣvākyalabhatāpatyam anādhṛṣṭeryaśasvinī nidhūtasattvaṃ śatrughnaṃ śrāddhastasmādajāyata,ऐक्ष्वाक्यलभतापत्यम् अनाधृष्टेर्यशस्विनी निधूतसत्त्वं शत्रुघ्नं श्राद्धस्तस्मादजायत
Main,46.0,25,karūṣāyānapatyāya kṛṣṇastuṣṭaḥ sutaṃ dadau sucandraṃ tu mahābhāgaṃ vīryavantaṃ mahābalam,करूषायानपत्याय कृष्णस्तुष्टः सुतं ददौ सुचन्द्रं तु महाभागं वीर्यवन्तं महाबलम्
Main,46.0,26,jāmbavatyāḥ sutāv etau dvau ca satkṛtalakṣaṇau cārudeṣṇaśca sāmbaśca vīryavantau mahābalau,जाम्बवत्याः सुताव् एतौ द्वौ च सत्कृतलक्षणौ चारुदेष्णश्च साम्बश्च वीर्यवन्तौ महाबलौ
Main,46.0,27,tantipālaśca tantiśca nandanasya sutāv ubhau śamīkaputrāś catvāro vikrāntāḥ sumahābalāḥ virājaśca dhanuścaiva śyāmaśca sṛñjayastathā,तन्तिपालश्च तन्तिश्च नन्दनस्य सुताव् उभौ शमीकपुत्राश् चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः विराजश्च धनुश्चैव श्यामश्च सृञ्जयस्तथा
Main,46.0,28,anapatyo 'bhavacchyāmaḥ śamīkastu vanaṃ yayau jugupsamāno bhojatvaṃ rājarṣitvamavāptavān,अनपत्यो ऽभवच्छ्यामः शमीकस्तु वनं ययौ जुगुप्समानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान्
Main,46.0,29,kṛṣṇasya janmābhyudayaṃ yaḥ kīrtayati nityaśaḥ śṛṇoti mānavo nityaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate,कृष्णस्य जन्माभ्युदयं यः कीर्तयति नित्यशः शृणोति मानवो नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते
Main,47.0,1,matsya-purāṇa 47 atha devo mahādevaḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ vihārārthaṃ sa deveśo mānuṣeṣviha jayate,मत्स्य-पुराण ४७ अथ देवो महादेवः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः विहारार्थं स देवेशो मानुषेष्विह जयते
Main,47.0,2,devakyāṃ vasudevasya tapasā puṣkarekṣaṇaḥ caturbāhustadā jāto divyarūpo jvalañśriyā,देवक्यां वसुदेवस्य तपसा पुष्करेक्षणः चतुर्बाहुस्तदा जातो दिव्यरूपो ज्वलञ्श्रिया
Main,47.0,3,śrīvatsalakṣaṇaṃ devaṃ dṛṣṭvā divyaiśca lakṣaṇaiḥ uvāca vasudevastaṃ rūpaṃ saṃhara vai prabho,श्रीवत्सलक्षणं देवं दृष्ट्वा दिव्यैश्च लक्षणैः उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो
Main,47.0,4,bhīto 'haṃ deva kaṃsasya tatastvetadbravīmi te mama putrā hatāstena jyeṣṭhāste bhīmavikramāḥ,भीतो ऽहं देव कंसस्य ततस्त्वेतद्ब्रवीमि ते मम पुत्रा हतास्तेन ज्येष्ठास्ते भीमविक्रमाः
Main,47.0,5,vasudevavacaḥ śrutvā rūpaṃ saṃharate 'cyutaḥ anujñāpya tataḥ śauriṃ nandagopagṛhe 'nayat,वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरते ऽच्युतः अनुज्ञाप्य ततः शौरिं नन्दगोपगृहे ऽनयत्
Main,47.0,6,dattvainaṃ nandagopasya rakṣyatāmiti cābravīt atastu sarvakalyāṇaṃ yādavānāṃ bhaviṣyati ayaṃ tu garbho devakyāṃ jātaḥ kaṃsaṃ haniṣyati,दत्त्वैनं नन्दगोपस्य रक्ष्यतामिति चाब्रवीत् अतस्तु सर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति अयं तु गर्भो देवक्यां जातः कंसं हनिष्यति
Main,47.0,7,ka eṣa vasudevastu devakī ca yaśasvinī nandagopaśca kastveṣa yaśodā ca mahāvratā,क एष वसुदेवस्तु देवकी च यशस्विनी नन्दगोपश्च कस्त्वेष यशोदा च महाव्रता
Main,47.0,8,yo viṣṇuṃ janayāmāsa yaṃ ca tātetyabhāṣata yā garbhaṃ janayāmāsa yā cainaṃ tv abhyavardhayat,यो विष्णुं जनयामास यं च तातेत्यभाषत या गर्भं जनयामास या चैनं त्व् अभ्यवर्धयत्
Main,47.0,9,puruṣaḥ kaśyapastvāsīd aditistu priyā smṛtā brahmaṇaḥ kaśyapastvaṃśaḥ pṛthivyāstvaditistathā,पुरुषः कश्यपस्त्वासीद् अदितिस्तु प्रिया स्मृता ब्रह्मणः कश्यपस्त्वंशः पृथिव्यास्त्वदितिस्तथा
Main,47.0,10,atha kāmānmahābāhur devakyāḥ samapūrayat ye tayā kāṅkṣitā nityam ajātasya mahātmanaḥ,अथ कामान्महाबाहुर् देवक्याः समपूरयत् ये तया काङ्क्षिता नित्यम् अजातस्य महात्मनः
Main,47.0,11,so 'vatīrṇo mahīṃ devaḥ praviṣṭo mānuṣīṃ tanum mohayansarvabhūtāni yogātmā yogamāyayā,सो ऽवतीर्णो महीं देवः प्रविष्टो मानुषीं तनुम् मोहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया
Main,47.0,12,naṣṭe dharme tathā jajñe viṣṇurvṛṣṇikule prabhuḥ kartuṃ dharmasya saṃsthānam asurāṇāṃ praṇāśanam,नष्टे धर्मे तथा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः कर्तुं धर्मस्य संस्थानम् असुराणां प्रणाशनम्
Main,47.0,13,rukmiṇī satyabhāmā ca satyā nāgnajitī tathā subhāmā ca tathā śaibyā gāndhārī lakṣmaṇā tathā,रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नाग्नजिती तथा सुभामा च तथा शैब्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा
Main,47.0,14,mitravindā ca kālindī devī jāmbavatī tathā suśīlā ca tathā mādrī kauśalyā vijayā tathā evamādīni devīnāṃ sahasrāṇi ca ṣoḍaśa,मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया तथा एवमादीनि देवीनां सहस्राणि च षोडश
Main,47.0,15,rukmiṇī janayāmāsa putrānraṇaviśāradān cārudeṣṇaṃ raṇe śūraṃ pradyumnaṃ ca mahābalam,रुक्मिणी जनयामास पुत्रान्रणविशारदान् चारुदेष्णं रणे शूरं प्रद्युम्नं च महाबलम्
Main,47.0,16,sucāruṃ bhadracāruṃ ca sudeṣṇaṃ bhadrameva ca paraśuṃ cāruguptaṃ ca cārubhadraṃ sucārukam cāruhāsaṃ kaniṣṭhaṃ ca kanyāṃ cārumatīṃ tathā,सुचारुं भद्रचारुं च सुदेष्णं भद्रमेव च परशुं चारुगुप्तं च चारुभद्रं सुचारुकम् चारुहासं कनिष्ठं च कन्यां चारुमतीं तथा
Main,47.0,17,jajñire satyabhāmāyāṃ bhānurbhramaratekṣaṇaḥ rohito dīptimāṃścaiva tāmraś cakro jalaṃdhamaḥ,जज्ञिरे सत्यभामायां भानुर्भ्रमरतेक्षणः रोहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रश् चक्रो जलंधमः
Main,47.0,18,catasro jajñire teṣāṃ svasārastu yavīyasīḥ jāmbavatyāḥ suto jajñe sāmbaḥ samitiśobhanaḥ,चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारस्तु यवीयसीः जाम्बवत्याः सुतो जज्ञे साम्बः समितिशोभनः
Main,47.0,19,mitravānmitravindaśca mitravindā varāṅganā mitrabāhuḥ sunīthaśca nāgnajityāḥ prajā hi sā,मित्रवान्मित्रविन्दश्च मित्रविन्दा वराङ्गना मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्याः प्रजा हि सा
Main,47.0,20,evamādīni putrāṇāṃ sahasrāṇi nibodhata śataṃ śatasahasrāṇāṃ putrāṇāṃ tasya dhīmataḥ,एवमादीनि पुत्राणां सहस्राणि निबोधत शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः
Main,47.0,21,aśītiśca sahasrāṇi vāsudevasutāstathā lakṣamekaṃ tathā proktaṃ putrāṇāṃ ca dvijottamāḥ,अशीतिश्च सहस्राणि वासुदेवसुतास्तथा लक्षमेकं तथा प्रोक्तं पुत्राणां च द्विजोत्तमाः
Main,47.0,22,upasaṅgasya tu sutau vajraḥ saṃkṣipta eva ca bhūrīndraseno bhūriśca gaveṣaṇasutāv ubhau,उपसङ्गस्य तु सुतौ वज्रः संक्षिप्त एव च भूरीन्द्रसेनो भूरिश्च गवेषणसुताव् उभौ
Main,47.0,23,pradyumnasya tu dāyādo vaidarbhyāṃ buddhisattamaḥ aniruddho raṇe 'ruddho jajñe 'sya mṛgaketanaḥ,प्रद्युम्नस्य तु दायादो वैदर्भ्यां बुद्धिसत्तमः अनिरुद्धो रणे ऽरुद्धो जज्ञे ऽस्य मृगकेतनः
Main,47.0,24,kāśyā supārśvatanayā sāmbāllebhe tarasvinaḥ satyaprakṛtayo devāḥ pañca vīrāḥ prakīrtitāḥ,काश्या सुपार्श्वतनया साम्बाल्लेभे तरस्विनः सत्यप्रकृतयो देवाः पञ्च वीराः प्रकीर्तिताः
Main,47.0,25,tisraḥ koṭyaḥ pravīrāṇāṃ yādavānāṃ mahātmanām ṣaṣṭiḥ śatasahasrāṇi vīryavanto mahābalāḥ,तिस्रः कोट्यः प्रवीराणां यादवानां महात्मनाम् षष्टिः शतसहस्राणि वीर्यवन्तो महाबलाः
Main,47.0,26,devāṃśāḥ sarva eveha hy utpannāste mahaujasaḥ devāsure hatā ye ca tv asurā ye mahābalāḥ,देवांशाः सर्व एवेह ह्य् उत्पन्नास्ते महौजसः देवासुरे हता ये च त्व् असुरा ये महाबलाः
Main,47.0,27,ihotpannā manuṣyeṣu bādhante sarvamānavān teṣāmutsādanārthāya utpanno yādave kule,इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधन्ते सर्वमानवान् तेषामुत्सादनार्थाय उत्पन्नो यादवे कुले
Main,47.0,28,kulānāṃ śatamekaṃ ca yādavānāṃ mahātmanām sarvametatkulaṃ yāvad vartate vaiṣṇave kule,कुलानां शतमेकं च यादवानां महात्मनाम् सर्वमेतत्कुलं यावद् वर्तते वैष्णवे कुले
Main,47.0,29,viṣṇusteṣāṃ praṇetā ca prabhutve ca vyavasthitaḥ nideśasthāyinastasya kathyante sarvayādavāḥ,विष्णुस्तेषां प्रणेता च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः निदेशस्थायिनस्तस्य कथ्यन्ते सर्वयादवाः
Main,47.0,30,saptarṣayaḥ kuberaśca yakṣo māṇicarastathā śālakir nāradaścaiva siddho dhanvantaristathā,सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो माणिचरस्तथा शालकिर् नारदश्चैव सिद्धो धन्वन्तरिस्तथा
Main,47.0,31,ādidevastathā viṣṇur ebhistu saha daivataḥ kimarthaṃ saṃghaśo bhūtāḥ smṛtāḥ sambhūtayaḥ kati,आदिदेवस्तथा विष्णुर् एभिस्तु सह दैवतः किमर्थं संघशो भूताः स्मृताः सम्भूतयः कति
Main,47.0,32,bhaviṣyāḥ kati caivānye prādurbhāvā mahātmanaḥ brahmakṣatreṣu śānteṣu kimarthamiha jāyate,भविष्याः कति चैवान्ये प्रादुर्भावा महात्मनः ब्रह्मक्षत्रेषु शान्तेषु किमर्थमिह जायते
Main,47.0,33,yadarthamiha sambhūto viṣṇurvṛṣṇyandhakottamaḥ punaḥ punarmanuṣyeṣu tannaḥ prabrūhi pṛcchatām,यदर्थमिह सम्भूतो विष्णुर्वृष्ण्यन्धकोत्तमः पुनः पुनर्मनुष्येषु तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
Main,47.0,34,tyaktvā divyāṃ tanuṃ viṣṇur mānuṣeṣviha jāyate yuge tv atha parāvṛtte kāle praśithile prabhuḥ,त्यक्त्वा दिव्यां तनुं विष्णुर् मानुषेष्विह जायते युगे त्व् अथ परावृत्ते काले प्रशिथिले प्रभुः
Main,47.0,35,devāsuravimardeṣu jāyate harirīśvaraḥ hiraṇyakaśipau daitye trailokyaṃ prākpraśāsati,देवासुरविमर्देषु जायते हरिरीश्वरः हिरण्यकशिपौ दैत्ये त्रैलोक्यं प्राक्प्रशासति
Main,47.0,36,balinādhiṣṭhite caiva purā lokatraye kramāt sakhyamāsītparamakaṃ devānāmasuraiḥ saha,बलिनाधिष्ठिते चैव पुरा लोकत्रये क्रमात् सख्यमासीत्परमकं देवानामसुरैः सह
Main,47.0,37,yugākhyāsurasampūrṇaṃ hy āsīd atyākulaṃ jagat nideśasthāyinaścāpi tayordevāsurāḥ samam,युगाख्यासुरसम्पूर्णं ह्य् आसीद् अत्याकुलं जगत् निदेशस्थायिनश्चापि तयोर्देवासुराः समम्
Main,47.0,38,mṛdho balivimardāya sampravṛddhaḥ sudāruṇaḥ devānāmasurāṇāṃ ca ghoraḥ kṣayakaro mahān,मृधो बलिविमर्दाय सम्प्रवृद्धः सुदारुणः देवानामसुराणां च घोरः क्षयकरो महान्
Main,47.0,39,kartuṃ dharmavyavasthānaṃ jāyate mānuṣeṣviha bhṛgoḥ śāpanimittaṃ tu devāsurakṛte tadā,कर्तुं धर्मव्यवस्थानं जायते मानुषेष्विह भृगोः शापनिमित्तं तु देवासुरकृते तदा
Main,47.0,40,kathaṃ devāsurakṛte vyāpāraṃ prāptavānsvataḥ devāsuraṃ yathā vṛttaṃ tannaḥ prabrūhi pṛcchatām,कथं देवासुरकृते व्यापारं प्राप्तवान्स्वतः देवासुरं यथा वृत्तं तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
Main,47.0,41,teṣāṃ dāyanimittaṃ te saṃgrāmāstu sudāruṇāḥ varāhādyā daśa dvau ca śaṇḍāmarkāntare smṛtāḥ,तेषां दायनिमित्तं ते संग्रामास्तु सुदारुणाः वराहाद्या दश द्वौ च शण्डामर्कान्तरे स्मृताः
Main,47.0,42,nāmatastu samāsena śṛṇutaiṣāṃ vivakṣataḥ prathamo nārasiṃhastu dvitīyaścāpi vāmanaḥ,नामतस्तु समासेन शृणुतैषां विवक्षतः प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः
Main,47.0,43,tṛtīyastu varāhaśca caturtho 'mṛtamanthanaḥ saṃgrāmaḥ pañcamaścaiva saṃjātastārakāmayaḥ,तृतीयस्तु वराहश्च चतुर्थो ऽमृतमन्थनः संग्रामः पञ्चमश्चैव संजातस्तारकामयः
Main,47.0,44,ṣaṣṭho hy āḍībakākhyastu saptamastraipurastathā andhakākhyo 'ṣṭamasteṣāṃ navamo vṛtraghātakaḥ,षष्ठो ह्य् आडीबकाख्यस्तु सप्तमस्त्रैपुरस्तथा अन्धकाख्यो ऽष्टमस्तेषां नवमो वृत्रघातकः
Main,47.0,45,dhātraśca daśamaścaiva tato hālāhalaḥ smṛtaḥ prathito dvādaśasteṣāṃ ghoraḥ kolāhalastathā,धात्रश्च दशमश्चैव ततो हालाहलः स्मृतः प्रथितो द्वादशस्तेषां घोरः कोलाहलस्तथा
Main,47.0,46,hiraṇyakaśipur daityo nārasiṃhena pātitaḥ vāmanena balir baddhas trailokyākramaṇe purā,हिरण्यकशिपुर् दैत्यो नारसिंहेन पातितः वामनेन बलिर् बद्धस् त्रैलोक्याक्रमणे पुरा
Main,47.0,47,hiraṇyākṣo hato dvaṃdve pratighāte tu daivataiḥ daṃṣṭrayā tu varāheṇa samudrastu dvidhā kṛtaḥ,हिरण्याक्षो हतो द्वंद्वे प्रतिघाते तु दैवतैः दंष्ट्रया तु वराहेण समुद्रस्तु द्विधा कृतः
Main,47.0,48,prahlādo nirjito yuddhe indreṇāmṛtamanthane virocanastu prāhlādir nityam indravadhodyataḥ,प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इन्द्रेणामृतमन्थने विरोचनस्तु प्राह्लादिर् नित्यम् इन्द्रवधोद्यतः
Main,47.0,49,indreṇaiva tu vikramya nihatastārakāmaye aśaknuvansa devānāṃ sarvaṃ soḍhuṃ sadaivatam,इन्द्रेणैव तु विक्रम्य निहतस्तारकामये अशक्नुवन्स देवानां सर्वं सोढुं सदैवतम्
Main,47.0,50,nihatā dānavāḥ sarve trailokye tryambakeṇa tu asurāśca piśācāśca dānavāścāndhakāhave,निहता दानवाः सर्वे त्रैलोक्ये त्र्यम्बकेण तु असुराश्च पिशाचाश्च दानवाश्चान्धकाहवे
Main,47.0,51,hatā devamanuṣye sve pitṛbhiścaiva sarvaśaḥ saṃpṛkto dānavairvṛtro ghoro hālāhale hataḥ,हता देवमनुष्ये स्वे पितृभिश्चैव सर्वशः संपृक्तो दानवैर्वृत्रो घोरो हालाहले हतः
Main,47.0,52,tadā viṣṇusahāyena mahendreṇa nivartitaḥ hato dhvaje mahendreṇa māyācchannastu yogavit dhvajalakṣaṇamāviśya vipracittiḥ sahānujaḥ,तदा विष्णुसहायेन महेन्द्रेण निवर्तितः हतो ध्वजे महेन्द्रेण मायाच्छन्नस्तु योगवित् ध्वजलक्षणमाविश्य विप्रचित्तिः सहानुजः
Main,47.0,53,daityāṃśca dānavāṃścaiva saṃyatānkila saṃyutān jayankolāhale sarvān devaiḥ parivṛto vṛṣā,दैत्यांश्च दानवांश्चैव संयतान्किल संयुतान् जयन्कोलाहले सर्वान् देवैः परिवृतो वृषा
Main,47.0,54,yajñasyāvabhṛthe dṛśyau śaṇḍāmarkau tu daivataiḥ ete devāsure vṛttāḥ saṃgrāmā dvādaśaiva tu,यज्ञस्यावभृथे दृश्यौ शण्डामर्कौ तु दैवतैः एते देवासुरे वृत्ताः संग्रामा द्वादशैव तु
Main,47.0,55,devāsurakṣayakarāḥ prajānāṃ tu hitāya vai hiraṇyakaśipū rājā varṣāṇāmarbudaṃ babhau,देवासुरक्षयकराः प्रजानां तु हिताय वै हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ
Main,47.0,56,dvisaptati tathānyāni niyutānyadhikāni ca aśītiṃ ca sahasrāṇi trailokyaiśvaryatāṃ gataḥ,द्विसप्तति तथान्यानि नियुतान्यधिकानि च अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यैश्वर्यतां गतः
Main,47.0,57,paryāyeṇa nu rājābhūd balirvarṣāyutaṃ punaḥ ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi niyutāni ca viṃśatiḥ,पर्यायेण नु राजाभूद् बलिर्वर्षायुतं पुनः षष्टिवर्षसहस्राणि नियुतानि च विंशतिः
Main,47.0,58,bale rājyādhikārastu yāvatkālaṃ babhūva ha tāvatkālaṃ tu prahlādo nivṛtto hy asuraiḥ saha,बले राज्याधिकारस्तु यावत्कालं बभूव ह तावत्कालं तु प्रह्लादो निवृत्तो ह्य् असुरैः सह
Main,47.0,59,indrāstrayaste vijñeyā asurāṇāṃ mahaujasaḥ daityasaṃsthamidaṃ sarvam āsīddaśayugaṃ punaḥ,इन्द्रास्त्रयस्ते विज्ञेया असुराणां महौजसः दैत्यसंस्थमिदं सर्वम् आसीद्दशयुगं पुनः
Main,47.0,60,trailokyamidamavyagraṃ mahendreṇānupālyate asapatnamidaṃ sarvam āsīddaśayugaṃ punaḥ,त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेन्द्रेणानुपाल्यते असपत्नमिदं सर्वम् आसीद्दशयुगं पुनः
Main,47.0,61,prahlādasya hate tasmiṃs trailokye kālaparyayāt paryāyeṇa tu samprāpte trailokyaṃ pākaśāsane tato 'surānparityajya śukro devānagacchata,प्रह्लादस्य हते तस्मिंस् त्रैलोक्ये कालपर्ययात् पर्यायेण तु सम्प्राप्ते त्रैलोक्यं पाकशासने ततो ऽसुरान्परित्यज्य शुक्रो देवानगच्छत
Main,47.0,62,yajñe devānatha gataṃ ditijāḥ kāvyamāhvayan kiṃ tvaṃ no miṣatāṃ rājyaṃ tyaktvā yajñaṃ punargataḥ,यज्ञे देवानथ गतं दितिजाः काव्यमाह्वयन् किं त्वं नो मिषतां राज्यं त्यक्त्वा यज्ञं पुनर्गतः
Main,47.0,63,sthātuṃ na śaknumo hy atra praviśāmo rasātalam evamukto 'bravīddaityān viṣaṇṇānsāntvayangirā,स्थातुं न शक्नुमो ह्य् अत्र प्रविशामो रसातलम् एवमुक्तो ऽब्रवीद्दैत्यान् विषण्णान्सान्त्वयन्गिरा
Main,47.0,64,mā bhaiṣṭa dhārayiṣyāmi tejasā svena vo 'surāḥ mantrāścauṣadhayaścaiva rasā vasu ca yatparam,मा भैष्ट धारयिष्यामि तेजसा स्वेन वो ऽसुराः मन्त्राश्चौषधयश्चैव रसा वसु च यत्परम्
Main,47.0,65,kṛtsnāni mayi tiṣṭhanti pādasteṣāṃ sureṣu vai tatsarvaṃ vaḥ pradāsyāmi yuṣmadarthe dhṛtā mayā,कृत्स्नानि मयि तिष्ठन्ति पादस्तेषां सुरेषु वै तत्सर्वं वः प्रदास्यामि युष्मदर्थे धृता मया
Main,47.0,66,tato devāstu tāndṛṣṭvā vṛtānkāvyena dhīmatā saṃmantrayanti devā vai saṃvijñāstu jighṛkṣayā,ततो देवास्तु तान्दृष्ट्वा वृतान्काव्येन धीमता संमन्त्रयन्ति देवा वै संविज्ञास्तु जिघृक्षया
Main,47.0,67,kāvyo hy eṣa idaṃ sarvaṃ vyāvartayati no balāt sādhu gacchāmahe tūrṇaṃ yāvannādhyāpayiṣyati,काव्यो ह्य् एष इदं सर्वं व्यावर्तयति नो बलात् साधु गच्छामहे तूर्णं यावन्नाध्यापयिष्यति
Main,47.0,68,prasahya hatvā śiṣṭāṃstu pātālaṃ prāpayāmahe tato devāstu saṃrabdhā dānavān upasṛtya ha,प्रसह्य हत्वा शिष्टांस्तु पातालं प्रापयामहे ततो देवास्तु संरब्धा दानवान् उपसृत्य ह
Main,47.0,69,tataste vadhyamānāstu kāvyamevābhidudruvuḥ tataḥ kāvyastu tāndṛṣṭvā tūrṇaṃ devair abhidrutān,ततस्ते वध्यमानास्तु काव्यमेवाभिदुद्रुवुः ततः काव्यस्तु तान्दृष्ट्वा तूर्णं देवैर् अभिद्रुतान्
Main,47.0,70,rakṣāṃ kāvyena saṃhṛtya devāste 'pyasurārditāḥ kāvyaṃ dṛṣṭvā sthitaṃ devā niḥśaṅkamasurāñjahuḥ,रक्षां काव्येन संहृत्य देवास्ते ऽप्यसुरार्दिताः काव्यं दृष्ट्वा स्थितं देवा निःशङ्कमसुराञ्जहुः
Main,47.0,71,tataḥ kāvyo 'nucintyātha brāhmaṇo vacanaṃ hitam tānuvāca tataḥ kāvyaḥ pūrvaṃ vṛttamanusmaran,ततः काव्यो ऽनुचिन्त्याथ ब्राह्मणो वचनं हितम् तानुवाच ततः काव्यः पूर्वं वृत्तमनुस्मरन्
Main,47.0,72,trailokyaṃ vo hṛtaṃ sarvaṃ vāmanena tribhiḥ kramaiḥ balirbaddho hato jambho nihataśca virocanaḥ,त्रैलोक्यं वो हृतं सर्वं वामनेन त्रिभिः क्रमैः बलिर्बद्धो हतो जम्भो निहतश्च विरोचनः
Main,47.0,73,mahāsurā dvādaśasu saṃgrāmeṣu surair hatāḥ taistairupāyairbhūyiṣṭhaṃ nihatā vaḥ pradhānataḥ,महासुरा द्वादशसु संग्रामेषु सुरैर् हताः तैस्तैरुपायैर्भूयिष्ठं निहता वः प्रधानतः
Main,47.0,74,kiṃcicchīṣṭāstu yūyaṃ vai yuddhaṃ māstviti me matam nītiṃ yāṃ vo 'bhidhāsyāmi tiṣṭhadhvaṃ kālaparyayāt,किंचिच्छीष्टास्तु यूयं वै युद्धं मास्त्विति मे मतम् नीतिं यां वो ऽभिधास्यामि तिष्ठध्वं कालपर्ययात्
Main,47.0,75,yāsyāmyahaṃ mahādevaṃ mantrārthaṃ vijayāvaham apratīpāṃstato mantrān devātprāpya maheśvarāt yudhyāmahe punardevāṃs tataḥ prāpsyatha vai jayam,यास्याम्यहं महादेवं मन्त्रार्थं विजयावहम् अप्रतीपांस्ततो मन्त्रान् देवात्प्राप्य महेश्वरात् युध्यामहे पुनर्देवांस् ततः प्राप्स्यथ वै जयम्
Main,47.0,76,tataste kṛtasaṃvādā devān ūcustadāsurāḥ nyastaśastrā vayaṃ sarve niḥsaṃnāhā rathairvinā,ततस्ते कृतसंवादा देवान् ऊचुस्तदासुराः न्यस्तशस्त्रा वयं सर्वे निःसंनाहा रथैर्विना
Main,47.0,77,vayaṃ tapaścariṣyāmaḥ saṃvṛtā valkalairvane prahlādasya vacaḥ śrutvā satyābhivyāhṛtaṃ tu tat,वयं तपश्चरिष्यामः संवृता वल्कलैर्वने प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा सत्याभिव्याहृतं तु तत्
Main,47.0,78,tato devā nyavartanta vijvarā muditāśca te nyastaśastreṣu daityeṣu vinivṛttāstadā surāḥ,ततो देवा न्यवर्तन्त विज्वरा मुदिताश्च ते न्यस्तशस्त्रेषु दैत्येषु विनिवृत्तास्तदा सुराः
Main,47.0,79,tatastānabravītkāvyaḥ kaṃcitkālamupāsyatha nirutsiktās tapoyuktāḥ kālaṃ kāryārthasādhakam,ततस्तानब्रवीत्काव्यः कंचित्कालमुपास्यथ निरुत्सिक्तास् तपोयुक्ताः कालं कार्यार्थसाधकम्
Main,47.0,80,piturmamāśramasthā vai māṃ pratīkṣata dānavāḥ tatsaṃdiśyāsurānkāvyo mahādevaṃ prapadyata,पितुर्ममाश्रमस्था वै मां प्रतीक्षत दानवाः तत्संदिश्यासुरान्काव्यो महादेवं प्रपद्यत
Main,47.0,81,mantrānicchāmyahaṃ deva ye na santi bṛhaspatau parābhavāya devānām asurāṇāṃ jayāya ca,मन्त्रानिच्छाम्यहं देव ये न सन्ति बृहस्पतौ पराभवाय देवानाम् असुराणां जयाय च
Main,47.0,82,evamukto 'bravīddevo vrataṃ tvaṃ cara bhārgava pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu kaṇadhūmamavākśirāḥ yadi pāsyasi bhadraṃ te tato mantrānavāpsyasi,एवमुक्तो ऽब्रवीद्देवो व्रतं त्वं चर भार्गव पूर्णं वर्षसहस्रं तु कणधूममवाक्शिराः यदि पास्यसि भद्रं ते ततो मन्त्रानवाप्स्यसि
Main,47.0,83,tatheti samanujñāpya śukrastu bhṛgunandanaḥ pādau saṃspṛśya devasya bāḍhamityabravīdvacaḥ vrataṃ carāmyahaṃ deva tvayādiṣṭo 'dya vai prabho,तथेति समनुज्ञाप्य शुक्रस्तु भृगुनन्दनः पादौ संस्पृश्य देवस्य बाढमित्यब्रवीद्वचः व्रतं चराम्यहं देव त्वयादिष्टो ऽद्य वै प्रभो
Main,47.0,84,tato 'nusṛṣṭo devena kuṇḍadhāro 'sya dhūmakṛt tadā tasmingate śukre hy asurāṇāṃ hitāya vai mantrārthaṃ tatra vasati brahmacaryaṃ maheśvare,ततो ऽनुसृष्टो देवेन कुण्डधारो ऽस्य धूमकृत् तदा तस्मिन्गते शुक्रे ह्य् असुराणां हिताय वै मन्त्रार्थं तत्र वसति ब्रह्मचर्यं महेश्वरे
Main,47.0,85,tadbuddhvā nītipūrvaṃ tu rājye nyaste tadāsuraiḥ asmiṃśchidre tadāmarṣād devāstānsamupādravan daṃśitāḥ sāyudhāḥ sarve bṛhaspatipuraḥsarāḥ,तद्बुद्ध्वा नीतिपूर्वं तु राज्ये न्यस्ते तदासुरैः अस्मिंश्छिद्रे तदामर्षाद् देवास्तान्समुपाद्रवन् दंशिताः सायुधाः सर्वे बृहस्पतिपुरःसराः
Main,47.0,86,dṛṣṭvāsuragaṇā devān pragṛhītāyudhānpunaḥ utpetuḥ sahasā te vai saṃtrastāstānvaco 'bruvan,दृष्ट्वासुरगणा देवान् प्रगृहीतायुधान्पुनः उत्पेतुः सहसा ते वै संत्रस्तास्तान्वचो ऽब्रुवन्
Main,47.0,87,nyaste śastre 'bhaye datta ācārye vratamāsthite dattvā bhavanto hy abhayaṃ samprāptā no jighāṃsayā,न्यस्ते शस्त्रे ऽभये दत्त आचार्ये व्रतमास्थिते दत्त्वा भवन्तो ह्य् अभयं सम्प्राप्ता नो जिघांसया
Main,47.0,88,anācāryā vayaṃ devās tyaktaśastrāstvavasthitāḥ cīrakṛṣṇājinadharā niṣkriyā niṣparigrahāḥ,अनाचार्या वयं देवास् त्यक्तशस्त्रास्त्ववस्थिताः चीरकृष्णाजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
Main,47.0,89,raṇe vijetuṃ devāṃśca na śakṣyāmaḥ kathaṃcana ayuddhena prapatsyāmaḥ śaraṇaṃ kāvyamātaram,रणे विजेतुं देवांश्च न शक्ष्यामः कथंचन अयुद्धेन प्रपत्स्यामः शरणं काव्यमातरम्
Main,47.0,90,yāpayāmaḥ kṛcchramidaṃ yāvadabhyeti no guruḥ nivṛtte ca tathā śukre yotsyāmo daṃśitāyudhāḥ,यापयामः कृच्छ्रमिदं यावदभ्येति नो गुरुः निवृत्ते च तथा शुक्रे योत्स्यामो दंशितायुधाः
Main,47.0,91,evamuktvā tato 'nyonyaṃ śaraṇaṃ kāvyamātaram prāpadyanta tato bhītās tebhyo 'dādabhayaṃ tu sā,एवमुक्त्वा ततो ऽन्योन्यं शरणं काव्यमातरम् प्रापद्यन्त ततो भीतास् तेभ्यो ऽदादभयं तु सा
Main,47.0,92,na bhetavyaṃ na bhetavyaṃ bhayaṃ tyajata dānavāḥ matsaṃnidhau vartatāṃ vo na bhīr bhavitumarhati,न भेतव्यं न भेतव्यं भयं त्यजत दानवाः मत्संनिधौ वर्ततां वो न भीर् भवितुमर्हति
Main,47.0,93,tayā cābhyupapannāṃstān dṛṣṭvā devāstato 'surān abhijagmuḥ prasahyaitān avicārya balābalam,तया चाभ्युपपन्नांस्तान् दृष्ट्वा देवास्ततो ऽसुरान् अभिजग्मुः प्रसह्यैतान् अविचार्य बलाबलम्
Main,47.0,94,tatastānbādhyamānāṃstu devairdṛṣṭvāsurāṃstadā devī kruddhābravīddevān anindrānvaḥ karomyaham,ततस्तान्बाध्यमानांस्तु देवैर्दृष्ट्वासुरांस्तदा देवी क्रुद्धाब्रवीद्देवान् अनिन्द्रान्वः करोम्यहम्
Main,47.0,95,saṃbhṛtya sarvasambhārān indraṃ sābhyacarattadā tastambha devī balavad yogayuktā tapodhanā,संभृत्य सर्वसम्भारान् इन्द्रं साभ्यचरत्तदा तस्तम्भ देवी बलवद् योगयुक्ता तपोधना
Main,47.0,96,tatastaṃ stambhitaṃ dṛṣṭvā indraṃ devāśca mūkavat prādravanta tato bhītā indraṃ dṛṣṭvā vaśīkṛtam,ततस्तं स्तम्भितं दृष्ट्वा इन्द्रं देवाश्च मूकवत् प्राद्रवन्त ततो भीता इन्द्रं दृष्ट्वा वशीकृतम्
Main,47.0,97,gateṣu surasaṃgheṣu śakraṃ viṣṇurabhāṣata māṃ tvaṃ praviśa bhadraṃ te nayiṣye tvāṃ surottama,गतेषु सुरसंघेषु शक्रं विष्णुरभाषत मां त्वं प्रविश भद्रं ते नयिष्ये त्वां सुरोत्तम
Main,47.0,98,evamuktastato viṣṇuṃ praviveśa puraṃdaraḥ viṣṇunā rakṣitaṃ dṛṣṭvā devī kruddhā vaco 'bravīt,एवमुक्तस्ततो विष्णुं प्रविवेश पुरंदरः विष्णुना रक्षितं दृष्ट्वा देवी क्रुद्धा वचो ऽब्रवीत्
Main,47.0,99,eṣā tvāṃ viṣṇunā sārdhaṃ dahāmi maghavanbalāt miṣatāṃ sarvabhūtānāṃ dṛśyatāṃ me tapobalam,एषा त्वां विष्णुना सार्धं दहामि मघवन्बलात् मिषतां सर्वभूतानां दृश्यतां मे तपोबलम्
Main,47.0,100,tayā 'bhibhūtau tau devāv indrāviṣṇū babhūvatuḥ kathaṃ mucyeva sahitau viṣṇurindram abhāṣata,तया ऽभिभूतौ तौ देवाव् इन्द्राविष्णू बभूवतुः कथं मुच्येव सहितौ विष्णुरिन्द्रम् अभाषत
Main,47.0,101,indro 'bravījjahi hyenāṃ yāvannau na dahetprabho viśeṣaṇābhibhūto 'smi tvatto 'haṃ jahi mā ciram,इन्द्रो ऽब्रवीज्जहि ह्येनां यावन्नौ न दहेत्प्रभो विशेषणाभिभूतो ऽस्मि त्वत्तो ऽहं जहि मा चिरम्
Main,47.0,102,tataḥ samīkṣya viṣṇustāṃ strīvadhe kṛcchram āsthitaḥ abhidhyāya tataścakram āpaduddharaṇe tu tat,ततः समीक्ष्य विष्णुस्तां स्त्रीवधे कृच्छ्रम् आस्थितः अभिध्याय ततश्चक्रम् आपदुद्धरणे तु तत्
Main,47.0,103,tatastu tvarayā yuktaḥ śīghrakārī bhayānvitaḥ jñātvā viṣṇustatastasyā krūraṃ devyāścikīrṣitam kruddhaḥ svamastramādāya śiraściccheda vai bhiyā,ततस्तु त्वरया युक्तः शीघ्रकारी भयान्वितः ज्ञात्वा विष्णुस्ततस्तस्या क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम् क्रुद्धः स्वमस्त्रमादाय शिरश्चिच्छेद वै भिया
Main,47.0,104,taṃ dṛṣṭvā strīvadhaṃ ghoraṃ cukrodha bhṛgurīśvaraḥ tato 'bhiśapto bhṛguṇā viṣṇur bhāryāvadhe tadā,तं दृष्ट्वा स्त्रीवधं घोरं चुक्रोध भृगुरीश्वरः ततो ऽभिशप्तो भृगुणा विष्णुर् भार्यावधे तदा
Main,47.0,105,yasmātte jānato dharmapravadhyā strī niṣūditā tasmāttvaṃ saptakṛtveha mānuṣeṣūpapatsjase,यस्मात्ते जानतो धर्मप्रवध्या स्त्री निषूदिता तस्मात्त्वं सप्तकृत्वेह मानुषेषूपपत्स्जसे
Main,47.0,106,tatastenābhiśāpena naṣṭe dharme punaḥpunaḥ lokasya ca hitārthāya jāyate mānuyeṣviha,ततस्तेनाभिशापेन नष्टे धर्मे पुनःपुनः लोकस्य च हितार्थाय जायते मानुयेष्विह
Main,47.0,107,anuvyāhṛtya viṣṇuṃ sa tadādāya śirastvaran samānīya tataḥ kāyam asau gṛhyedamabravīt,अनुव्याहृत्य विष्णुं स तदादाय शिरस्त्वरन् समानीय ततः कायम् असौ गृह्येदमब्रवीत्
Main,47.0,108,eṣā tvaṃ viṣpunā devi hatā saṃjīvayāmyaham tatastāṃ yojya śirasā abhijīveti so 'bravīt,एषा त्वं विष्पुना देवि हता संजीवयाम्यहम् ततस्तां योज्य शिरसा अभिजीवेति सो ऽब्रवीत्
Main,47.0,109,yadi kṛtsno mayā dharmo jñāyate carito 'pi vā tena satyena jīvasva yadi satyaṃ vadāmyaham,यदि कृत्स्नो मया धर्मो ज्ञायते चरितो ऽपि वा तेन सत्येन जीवस्व यदि सत्यं वदाम्यहम्
Main,47.0,110,tatastāṃ prokṣya śītābhir adbhir jīveti so 'bravīt tato 'bhivyāhṛte tasya devī saṃjīvitā tadā,ततस्तां प्रोक्ष्य शीताभिर् अद्भिर् जीवेति सो ऽब्रवीत् ततो ऽभिव्याहृते तस्य देवी संजीविता तदा
Main,47.0,111,tatastāṃ sarvabhūtāni dṛṣṭvā suptotthitāmiva sādhu sādhviti cakruste vacasā sarvatodiśam,ततस्तां सर्वभूतानि दृष्ट्वा सुप्तोत्थितामिव साधु साध्विति चक्रुस्ते वचसा सर्वतोदिशम्
Main,47.0,112,evaṃ pratyāhṛtā tena devī sā bhṛguṇā tadā miṣatāṃ devatānāṃ hi tadadbhutam ivābhavad,एवं प्रत्याहृता तेन देवी सा भृगुणा तदा मिषतां देवतानां हि तदद्भुतम् इवाभवद्
Main,47.0,113,asaṃbhrāntena bhṛguṇā patnī saṃjīvitā punaḥ dṛṣṭvā cendro nālabhata śarma kāvyabhayātpunaḥ prajāgare tataścendro jayantīmidamabravīt,असंभ्रान्तेन भृगुणा पत्नी संजीविता पुनः दृष्ट्वा चेन्द्रो नालभत शर्म काव्यभयात्पुनः प्रजागरे ततश्चेन्द्रो जयन्तीमिदमब्रवीत्
Main,47.0,114,saṃcintya matimān vākyaṃ svāṃ kanyāṃ pākaśāsanaḥ eṣa kāvyo hyamitrāya vrataṃ carati dāruṇam tenāhaṃ vyākulaḥ putri kṛto matimatā bhṛśam,संचिन्त्य मतिमान् वाक्यं स्वां कन्यां पाकशासनः एष काव्यो ह्यमित्राय व्रतं चरति दारुणम् तेनाहं व्याकुलः पुत्रि कृतो मतिमता भृशम्
Main,47.0,115,gaccha saṃsādhayasvainaṃ śramāpanayanaiḥ śubhaiḥ taistairmanonukūlaiśca hy upacārair atandritā,गच्छ संसाधयस्वैनं श्रमापनयनैः शुभैः तैस्तैर्मनोनुकूलैश्च ह्य् उपचारैर् अतन्द्रिता
Main,47.0,116,kāvyamārādhayasvainaṃ yathā tuṣyeta sa dvijaḥ gaccha tvaṃ tasya dattā'si prayatnaṃ kuru matkṛte,काव्यमाराधयस्वैनं यथा तुष्येत स द्विजः गच्छ त्वं तस्य दत्ताऽसि प्रयत्नं कुरु मत्कृते
Main,47.0,117,evamuktā jayantī sā vacaḥ saṃgṛhya vai pituḥ agacchadyatra ghoraṃ sa tapa ārabhya tiṣṭhati,एवमुक्ता जयन्ती सा वचः संगृह्य वै पितुः अगच्छद्यत्र घोरं स तप आरभ्य तिष्ठति
Main,47.0,118,taṃ dṛṣṭvā tu pibantaṃ sā kaṇadhūmam avāṅmukham yakṣeṇa pātyamānaṃ ca kuṇḍadhāreṇa pātitam,तं दृष्ट्वा तु पिबन्तं सा कणधूमम् अवाङ्मुखम् यक्षेण पात्यमानं च कुण्डधारेण पातितम्
Main,47.0,119,dṛṣṭvā ca taṃ pātyamānaṃ devī kāvyamavasthitam svarūpaṃ dhyānaśāmyantaṃ durbalaṃ bhūtimāsthitam pitrā yathoktaṃ vākyaṃ sā kāvye kṛtavatī tadā,दृष्ट्वा च तं पात्यमानं देवी काव्यमवस्थितम् स्वरूपं ध्यानशाम्यन्तं दुर्बलं भूतिमास्थितम् पित्रा यथोक्तं वाक्यं सा काव्ये कृतवती तदा
Main,47.0,120,gīrbhiścaivānukūlābhiḥ stuvatī valgubhāṣiṇī gātrasaṃvāhanaiḥ kāle sevamānā tvacaḥ sukhaiḥ vratacaryānukūlābhir uvāsa bahulāḥ samāḥ,गीर्भिश्चैवानुकूलाभिः स्तुवती वल्गुभाषिणी गात्रसंवाहनैः काले सेवमाना त्वचः सुखैः व्रतचर्यानुकूलाभिर् उवास बहुलाः समाः
Main,47.0,121,pūrṇe dhūmavrate tasmin ghore varṣasahasrake vareṇa cchandayāmāsa kāvyaṃ prīto bhavastadā,पूर्णे धूमव्रते तस्मिन् घोरे वर्षसहस्रके वरेण च्छन्दयामास काव्यं प्रीतो भवस्तदा
Main,47.0,122,etadvrataṃ tvayaikena cīrṇaṃ nānyena kenacit tasmādvai tapasā buddhyā śrutena ca balena ca,एतद्व्रतं त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केनचित् तस्माद्वै तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च
Main,47.0,123,tejasā ca surānsarvāṃs tvameko 'bhibhaviṣyasi yaccābhilaṣitaṃ brahman vidyate bhṛgunandana,तेजसा च सुरान्सर्वांस् त्वमेको ऽभिभविष्यसि यच्चाभिलषितं ब्रह्मन् विद्यते भृगुनन्दन
Main,47.0,124,prapatsyase tu tatsarvaṃ nānuvācyaṃ tu kasyacit sarvābhibhāvī tena tvaṃ bhaviṣyasi dvijottama,प्रपत्स्यसे तु तत्सर्वं नानुवाच्यं तु कस्यचित् सर्वाभिभावी तेन त्वं भविष्यसि द्विजोत्तम
Main,47.0,125,etāndattvā varāṃstasmai bhārgavāya bhavaḥ punaḥ prajeśatvaṃ dhaneśatvam avadhyatvaṃ ca vai dadau,एतान्दत्त्वा वरांस्तस्मै भार्गवाय भवः पुनः प्रजेशत्वं धनेशत्वम् अवध्यत्वं च वै ददौ
Main,47.0,126,etāṃllabdhvā varānkāvyaḥ samprahṛṣṭatanūruhaḥ harṣātprādurbabhau tasya divyastotraṃ maheśvare tathā tiryaksthitaścaiva tuṣṭuve nīlalohitam,एतांल्लब्ध्वा वरान्काव्यः सम्प्रहृष्टतनूरुहः हर्षात्प्रादुर्बभौ तस्य दिव्यस्तोत्रं महेश्वरे तथा तिर्यक्स्थितश्चैव तुष्टुवे नीललोहितम्
Main,47.0,127,namo 'stu śitikaṇṭhāya kaniṣṭhāya suvarcase lelihānāya kāvyāya vatsarāyāndhasaḥ pate,नमो ऽस्तु शितिकण्ठाय कनिष्ठाय सुवर्चसे लेलिहानाय काव्याय वत्सरायान्धसः पते
Main,47.0,128,kapardine karālāya haryakṣṇe varadāya ca saṃstutāya sutīrthāya devadevāya raṃhase,कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय च संस्तुताय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे
Main,47.0,129,uṣṇīṣiṇe suvaktrāya bahurūpāya vedhase vasuretāya rudrāya tapase citravāsase,उष्णीषिणे सुवक्त्राय बहुरूपाय वेधसे वसुरेताय रुद्राय तपसे चित्रवाससे
Main,47.0,130,hrasvāya muktakeśāya senānye rohitāya ca kavaye rājavṛkṣāya takṣakakrīḍanāya ca,ह्रस्वाय मुक्तकेशाय सेनान्ये रोहिताय च कवये राजवृक्षाय तक्षकक्रीडनाय च
Main,47.0,131,sahasraśirase caiva sahasrākṣāya mīdhuṣe varāya bhavyarūpāya śvetāya puruṣāya ca,सहस्रशिरसे चैव सहस्राक्षाय मीधुषे वराय भव्यरूपाय श्वेताय पुरुषाय च
Main,47.0,132,giriśāya namo 'rkāya baline ājyapāya ca sutṛptāya suvastrāya dhanvine bhārgavāya ca,गिरिशाय नमो ऽर्काय बलिने आज्यपाय च सुतृप्ताय सुवस्त्राय धन्विने भार्गवाय च
Main,47.0,133,niṣaṅgiṇe ca tārāya svakṣāya kṣapaṇāya ca tāmrāya caiva bhīmāya ugrāya ca śivāya ca,निषङ्गिणे च ताराय स्वक्षाय क्षपणाय च ताम्राय चैव भीमाय उग्राय च शिवाय च
Main,47.0,134,mahādevāya śarvāya viśvarūpaśivāya ca hiraṇyāya variṣṭhāya jyeṣṭhāya madhyamāya ca,महादेवाय शर्वाय विश्वरूपशिवाय च हिरण्याय वरिष्ठाय ज्येष्ठाय मध्यमाय च
Main,47.0,135,vāstoṣpate pinākāya muktaye kevalāya ca mṛgavyādhāya dakṣāya sthāṇave bhīṣaṇāya ca,वास्तोष्पते पिनाकाय मुक्तये केवलाय च मृगव्याधाय दक्षाय स्थाणवे भीषणाय च
Main,47.0,136,bahunetrāya dhuryāya trinetrāyeśvarāya ca kapāline ca vīrāya mṛtyave tryambakāya ca,बहुनेत्राय धुर्याय त्रिनेत्रायेश्वराय च कपालिने च वीराय मृत्यवे त्र्यम्बकाय च
Main,47.0,137,babhrave ca piśaṅgāya piṅgalāyāruṇāya ca pinākine ceṣumate citrāya rohitāya ca,बभ्रवे च पिशङ्गाय पिङ्गलायारुणाय च पिनाकिने चेषुमते चित्राय रोहिताय च
Main,47.0,138,dundubhyāyaikapādāya ajāya buddhidāya ca āraṇyāya gṛhasthāya yataye brahmacāriṇe,दुन्दुभ्यायैकपादाय अजाय बुद्धिदाय च आरण्याय गृहस्थाय यतये ब्रह्मचारिणे
Main,47.0,139,sāṃkhyāya caiva yogāya vyāpine dīkṣitāya ca anāhatāya śarvāya bhavyeśāya yamāya ca,सांख्याय चैव योगाय व्यापिने दीक्षिताय च अनाहताय शर्वाय भव्येशाय यमाय च
Main,47.0,140,rodhase cekitānāya brahmiṣṭhāya maharṣaye catuṣpadāya medhyāya rakṣiṇe śīghragāya ca,रोधसे चेकितानाय ब्रह्मिष्ठाय महर्षये चतुष्पदाय मेध्याय रक्षिणे शीघ्रगाय च
Main,47.0,141,śikhaṇḍine karālāya daṃṣṭriṇe viśvavedhase bhāsvarāya pratītāya sudīptāya sumedhase,शिखण्डिने करालाय दंष्ट्रिणे विश्ववेधसे भास्वराय प्रतीताय सुदीप्ताय सुमेधसे
Main,47.0,142,krūrāyāvikṛtāyaiva bhīṣaṇāya śivāya ca saumyāya caiva mukhyāya dhārmikāya śubhāya ca,क्रूरायाविकृतायैव भीषणाय शिवाय च सौम्याय चैव मुख्याय धार्मिकाय शुभाय च
Main,47.0,143,avadhyāyāmṛtāyaiva nityāya śāśvatāya ca vyāpṛtāya viśiṣṭāya bharatāya ca sākṣiṇe,अवध्यायामृतायैव नित्याय शाश्वताय च व्यापृताय विशिष्टाय भरताय च साक्षिणे
Main,47.0,144,kṣemāya sahamānāya satyāya cāmṛtāya ca kartre paraśave caiva śūline divyacakṣuṣe,क्षेमाय सहमानाय सत्याय चामृताय च कर्त्रे परशवे चैव शूलिने दिव्यचक्षुषे
Main,47.0,145,somapāyājyapāyaiva dhūmapāyoṣmapāya ca śucaye paridhānāya sadyojātāya mṛtyave,सोमपायाज्यपायैव धूमपायोष्मपाय च शुचये परिधानाय सद्योजाताय मृत्यवे
Main,47.0,146,piśitāśāya sarvāya meghāya vidyutāya ca vyāvṛttāya variṣṭhāya bharitāya tarakṣave,पिशिताशाय सर्वाय मेघाय विद्युताय च व्यावृत्ताय वरिष्ठाय भरिताय तरक्षवे
Main,47.0,147,tripuraghnāya tīrthāyā-vakrāya romaśāya ca tigmāyudhāya vyākhyāya susiddhāya pulastaye,त्रिपुरघ्नाय तीर्थाया-वक्राय रोमशाय च तिग्मायुधाय व्याख्याय सुसिद्धाय पुलस्तये
Main,47.0,148,rocamānāya caṇḍāya sphītāya ṛṣabhāya ca vratine yuñjamānāya śucaye cordhvaretase,रोचमानाय चण्डाय स्फीताय ऋषभाय च व्रतिने युञ्जमानाय शुचये चोर्ध्वरेतसे
Main,47.0,149,asuraghnāya svāghnāya mṛtyughne yajñiyāya ca kṛśānave pracetāya vahnaye nirmalāya ca,असुरघ्नाय स्वाघ्नाय मृत्युघ्ने यज्ञियाय च कृशानवे प्रचेताय वह्नये निर्मलाय च
Main,47.0,150,rakṣoghnāya paśughnāyāvighnāya śvasitāya ca vibhrāntāya mahāntāya arṇave durgamāya ca,रक्षोघ्नाय पशुघ्नायाविघ्नाय श्वसिताय च विभ्रान्ताय महान्ताय अर्णवे दुर्गमाय च
Main,47.0,151,kṛṣṇāya ca jayantāya lokānāmīśvarāya ca anāśritāya vedhyāya samatvādhiṣṭhitāya ca,कृष्णाय च जयन्ताय लोकानामीश्वराय च अनाश्रिताय वेध्याय समत्वाधिष्ठिताय च
Main,47.0,152,hiraṇyabāhave caiva vyāptāya ca mahāya ca sukarmaṇe prasahyāya ceśānāya sucakṣuṣe,हिरण्यबाहवे चैव व्याप्ताय च महाय च सुकर्मणे प्रसह्याय चेशानाय सुचक्षुषे
Main,47.0,153,kṣipreṣave sadaśvāya śivāya mokṣadāya ca kapilāya piśaṅgāya mahādevāya dhīmate,क्षिप्रेषवे सदश्वाय शिवाय मोक्षदाय च कपिलाय पिशङ्गाय महादेवाय धीमते
Main,47.0,154,mahākāyāya dīptāya rodanāya sahāya ca dṛḍhadhanvine kavacine rathine ca varūthine,महाकायाय दीप्ताय रोदनाय सहाय च दृढधन्विने कवचिने रथिने च वरूथिने
Main,47.0,155,bhṛgunāthāya śukrāya gahvareṣṭhāya vedhase amoghāya praśāntāya sumedhāya vṛṣāya ca,भृगुनाथाय शुक्राय गह्वरेष्ठाय वेधसे अमोघाय प्रशान्ताय सुमेधाय वृषाय च
Main,47.0,156,namo 'stu tubhyaṃ bhagavan viśvāya kṛttivāsase paśūnāṃ pataye tubhyaṃ bhūtānāṃ pataye namaḥ,नमो ऽस्तु तुभ्यं भगवन् विश्वाय कृत्तिवाससे पशूनां पतये तुभ्यं भूतानां पतये नमः
Main,47.0,157,praṇave ṛgyajuḥsāmne svāhāya ca svadhāya ca vaṣaṭkārātmane caiva tubhyaṃ mantrātmane namaḥ,प्रणवे ऋग्यजुःसाम्ने स्वाहाय च स्वधाय च वषट्कारात्मने चैव तुभ्यं मन्त्रात्मने नमः
Main,47.0,158,tvaṣṭre dhātre tathā kartre cakṣuḥśrotramayāya ca bhūtabhavyabhaveśāya tubhyaṃ karmātmane namaḥ,त्वष्ट्रे धात्रे तथा कर्त्रे चक्षुःश्रोत्रमयाय च भूतभव्यभवेशाय तुभ्यं कर्मात्मने नमः
Main,47.0,159,vasave caiva sādhyāya rudrādityasurāya ca viṣāya mārutāyaiva tubhyaṃ devātmane namaḥ,वसवे चैव साध्याय रुद्रादित्यसुराय च विषाय मारुतायैव तुभ्यं देवात्मने नमः
Main,47.0,160,agnīṣomavidhijñāya paśumantrauṣadhāya ca svayambhuve hy ajāyaiva apūrvaprathamāya ca prajānāṃ pataye caiva tubhyaṃ brahmātmane namaḥ,अग्नीषोमविधिज्ञाय पशुमन्त्रौषधाय च स्वयम्भुवे ह्य् अजायैव अपूर्वप्रथमाय च प्रजानां पतये चैव तुभ्यं ब्रह्मात्मने नमः
Main,47.0,161,ātmeśāyātmavaśyāya sarveśātiśayāya ca sarvabhūtāṅgabhūtāya tubhyaṃ bhūtātmane namaḥ,आत्मेशायात्मवश्याय सर्वेशातिशयाय च सर्वभूताङ्गभूताय तुभ्यं भूतात्मने नमः
Main,47.0,162,nirguṇāya guṇajñāya vyākṛtāyāmṛtāya ca nirupākhyāya mitrāya tubhyaṃ sāṃkhyātmane namaḥ,निर्गुणाय गुणज्ञाय व्याकृतायामृताय च निरुपाख्याय मित्राय तुभ्यं सांख्यात्मने नमः
Main,47.0,163,pṛthivyai cāntarikṣāya divyāya ca mahāya ca janastapāya satyāya tubhyaṃ lokātmane namaḥ,पृथिव्यै चान्तरिक्षाय दिव्याय च महाय च जनस्तपाय सत्याय तुभ्यं लोकात्मने नमः
Main,47.0,164,avyaktāya ca mahate bhūtāderindriyāya ca ātmajñāya viśeṣāya tubhyaṃ sarvātmane namaḥ,अव्यक्ताय च महते भूतादेरिन्द्रियाय च आत्मज्ञाय विशेषाय तुभ्यं सर्वात्मने नमः
Main,47.0,165,nityāya cātmaliṅgāya sūkṣmāyaivetarāya ca buddhāya vibhave caiva tubhyaṃ mokṣātmane namaḥ,नित्याय चात्मलिङ्गाय सूक्ष्मायैवेतराय च बुद्धाय विभवे चैव तुभ्यं मोक्षात्मने नमः
Main,47.0,166,namaste triṣu lokeṣu namaste paratas triṣu satyānteṣu mahādyeṣu caturṣu ca namo 'stu te,नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस् त्रिषु सत्यान्तेषु महाद्येषु चतुर्षु च नमो ऽस्तु ते
Main,47.0,167,namaḥ stotre mayā hy asmin yadi na vyāhṛtaṃ bhavet madbhakta iti brahmaṇya tatsarvaṃ kṣantumarhasi,नमः स्तोत्रे मया ह्य् अस्मिन् यदि न व्याहृतं भवेत् मद्भक्त इति ब्रह्मण्य तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि
Main,47.0,168,evamābhāṣya deveśam īśvaraṃ nīlalohitam prahvo 'bhipraṇatastasmai prāñjalirvāgyato 'bhavat,एवमाभाष्य देवेशम् ईश्वरं नीललोहितम् प्रह्वो ऽभिप्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाग्यतो ऽभवत्
Main,47.0,169,kāvyasya gātraṃ saṃspṛśya hastena prītimānbhavaḥ nikāmaṃ darśanaṃ dattvā tatraivāntaradhīyata,काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान्भवः निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत
Main,47.0,170,tataḥ so 'ntarhite tasmin deveśe 'nucarīṃ tadā tiṣṭhantīṃ pārśvato dṛṣṭvā jayantīmidamabravīt,ततः सो ऽन्तर्हिते तस्मिन् देवेशे ऽनुचरीं तदा तिष्ठन्तीं पार्श्वतो दृष्ट्वा जयन्तीमिदमब्रवीत्
Main,47.0,171,kasya tvaṃ subhage kā vā duḥkhite mayi duḥkhitā mahatā tapasā yuktā kimarthaṃ māṃ niṣevase,कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता महता तपसा युक्ता किमर्थं मां निषेवसे
Main,47.0,172,anayā saṃstuto bhaktyā praśrayeṇa damena ca snehena caiva suśroṇi prīto 'smi varavarṇini,अनया संस्तुतो भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतो ऽस्मि वरवर्णिनि
Main,47.0,173,kimicchasi varārohe kaste kāmaḥ samṛdhyatām tatte sampādayāmyadya yadyapi syātsuduṣkaraḥ,किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समृध्यताम् तत्ते सम्पादयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुष्करः
Main,47.0,174,evamuktābravīdenaṃ tapasā jñātumarhasi cikīrṣitaṃ hi me brahmaṃs tvaṃ hi vettha yathātatham,एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि चिकीर्षितं हि मे ब्रह्मंस् त्वं हि वेत्थ यथातथम्
Main,47.0,175,evamukto 'bravīdenāṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā mayā saha tvaṃ suśroṇi daśa varṣāṇi bhāmini,एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा मया सह त्वं सुश्रोणि दश वर्षाणि भामिनि
Main,47.0,176,sarvabhūtairadṛśyā ca saṃprayogamihecchasi devi cendīvaraśyāme varārhe vāmalocane evaṃ vṛṇoṣi kāmaṃ tvaṃ matto vai valgubhāṣiṇi,सर्वभूतैरदृश्या च संप्रयोगमिहेच्छसि देवि चेन्दीवरश्यामे वरार्हे वामलोचने एवं वृणोषि कामं त्वं मत्तो वै वल्गुभाषिणि
Main,47.0,177,evaṃ bhavatu gacchāmo gṛhānno mattakāśini tataḥ svagṛhamāgatya jayantyāḥ pāṇimudvahan,एवं भवतु गच्छामो गृहान्नो मत्तकाशिनि ततः स्वगृहमागत्य जयन्त्याः पाणिमुद्वहन्
Main,47.0,178,tayā sahāvasaddevyā daśa varṣāṇi bhārgavaḥ adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ māyayā saṃvṛtaḥ prabhuḥ,तया सहावसद्देव्या दश वर्षाणि भार्गवः अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतः प्रभुः
Main,47.0,179,kṛtārthamāgataṃ dṛṣṭvā kāvyaṃ sarve diteḥ sutāḥ abhijagmurgṛhaṃ tasya muditāste didṛkṣavaḥ,कृतार्थमागतं दृष्ट्वा काव्यं सर्वे दितेः सुताः अभिजग्मुर्गृहं तस्य मुदितास्ते दिदृक्षवः
Main,47.0,180,yadā gatā na paśyanti māyayā saṃvṛtaṃ gurum lakṣaṇaṃ tasya tadbuddhvā pratijagmuryathāgatam,यदा गता न पश्यन्ति मायया संवृतं गुरुम् लक्षणं तस्य तद्बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम्
Main,47.0,181,bṛhaspatistu saṃruddhaṃ kāvyaṃ jñātvā vareṇa tu tuṣṭyarthaṃ daśa varṣāṇi jayantyā hitakāmyayā,बृहस्पतिस्तु संरुद्धं काव्यं ज्ञात्वा वरेण तु तुष्ट्यर्थं दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया
Main,47.0,182,buddhvā tadantaraṃ so 'pi daityānāmindranoditaḥ kāvyasya rūpamāsthāya asurān samupāhvayat,बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽपि दैत्यानामिन्द्रनोदितः काव्यस्य रूपमास्थाय असुरान् समुपाह्वयत्
Main,47.0,183,tatastānāgatāndṛṣṭvā bṛhaspatiruvāca ha svāgataṃ mama yājyānāṃ prāpto 'haṃ vo hitāya ca,ततस्तानागतान्दृष्ट्वा बृहस्पतिरुवाच ह स्वागतं मम याज्यानां प्राप्तो ऽहं वो हिताय च
Main,47.0,184,ahaṃ vo 'dhyāpayiṣyāmi vidyāḥ prāptāstu yā mayā tataste hṛṣṭamanaso vidyārthamupapedire,अहं वो ऽध्यापयिष्यामि विद्याः प्राप्तास्तु या मया ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे
Main,47.0,185,pūrṇe kāvyastadā tasmin samaye daśavārṣike samayānte devayānī tadotpannā iti śrutiḥ buddhiṃ cakre tataḥ so 'tha yājyānāṃ pratyavekṣaṇe,पूर्णे काव्यस्तदा तस्मिन् समये दशवार्षिके समयान्ते देवयानी तदोत्पन्ना इति श्रुतिः बुद्धिं चक्रे ततः सो ऽथ याज्यानां प्रत्यवेक्षणे
Main,47.0,186,devi gacchāmyahaṃ draṣṭuṃ mama yājyāñśucismite vibhrāntavīkṣite sādhvi trivarṇāyatalocane,देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं मम याज्याञ्शुचिस्मिते विभ्रान्तवीक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने
Main,47.0,187,evamuktābravīd enaṃ bhaja bhaktānmahāvrata eṣa dharmaḥ satāṃ brahman na dharmaṃ lopayāmi te,एवमुक्ताब्रवीद् एनं भज भक्तान्महाव्रत एष धर्मः सतां ब्रह्मन् न धर्मं लोपयामि ते
Main,47.0,188,tato gatvāsurāndṛṣṭvā devācāryeṇa dhīmatā vañcitānkāvyarūpeṇa tataḥ kāvyo 'bravīttu tān,ततो गत्वासुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता वञ्चितान्काव्यरूपेण ततः काव्यो ऽब्रवीत्तु तान्
Main,47.0,189,kāvyaṃ māṃ vo vijānīdhvaṃ toṣito giriśo vibhuḥ vañcitā bata yūyaṃ vai sarve śṛṇuta dānavāḥ,काव्यं मां वो विजानीध्वं तोषितो गिरिशो विभुः वञ्चिता बत यूयं वै सर्वे शृणुत दानवाः
Main,47.0,190,śrutvā tathā bruvāṇaṃ taṃ saṃbhrāntāste tadābhavan prekṣantas tāv ubhau tatra sthitāsīnau suvismitāḥ,श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्तास्ते तदाभवन् प्रेक्षन्तस् ताव् उभौ तत्र स्थितासीनौ सुविस्मिताः
Main,47.0,191,sampramūḍhās tataḥ sarve na prābudhyanta kiṃcana abravīt sampramūḍheṣu kāvyastānasurāṃstadā,सम्प्रमूढास् ततः सर्वे न प्राबुध्यन्त किंचन अब्रवीत् सम्प्रमूढेषु काव्यस्तानसुरांस्तदा
Main,47.0,192,ācāryo vo hy ahaṃ kāvyo devācāryo 'yamaṅgirāḥ anugacchata māṃ daityās tyajatainaṃ bṛhaspatim,आचार्यो वो ह्य् अहं काव्यो देवाचार्यो ऽयमङ्गिराः अनुगच्छत मां दैत्यास् त्यजतैनं बृहस्पतिम्
Main,47.0,193,ityuktā hy asurāstena tāv ubhau samavekṣya ca yadāsurā viśeṣaṃ tu na jānantyubhayostayoḥ,इत्युक्ता ह्य् असुरास्तेन ताव् उभौ समवेक्ष्य च यदासुरा विशेषं तु न जानन्त्युभयोस्तयोः
Main,47.0,194,bṛhaspatir uvācainān asambhrāntastapodhanaḥ kāvyo vo 'haṃ gururdaityā madrūpo 'yaṃ bṛhaspatiḥ,बृहस्पतिर् उवाचैनान् असम्भ्रान्तस्तपोधनः काव्यो वो ऽहं गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः
Main,47.0,195,saṃmohayati rūpeṇa māmakenaiṣa vo 'surāḥ śrutvā tasya tataste vai sametya tu tato 'bruvan,संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः श्रुत्वा तस्य ततस्ते वै समेत्य तु ततो ऽब्रुवन्
Main,47.0,196,ayaṃ no daśa varṣāṇi satataṃ śāsti vai prabhuḥ eṣa vai gururasmākam antarepsurayaṃ dvijaḥ,अयं नो दश वर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः एष वै गुरुरस्माकम् अन्तरेप्सुरयं द्विजः
Main,47.0,197,tataste dānavāḥ sarve praṇipatyābhinandya ca vacanaṃ jagṛhustasya cirābhyāse na mohitāḥ,ततस्ते दानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिनन्द्य च वचनं जगृहुस्तस्य चिराभ्यासे न मोहिताः
Main,47.0,198,ūcus tamasurāḥ sarve krodhasaṃraktalocanāḥ ayaṃ gurur hito 'smākaṃ gaccha tvaṃ nāsi no guruḥ,ऊचुस् तमसुराः सर्वे क्रोधसंरक्तलोचनाः अयं गुरुर् हितो ऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः
Main,47.0,199,bhārgavo vāṅgirā vāpi bhagavāneṣa no guruḥ sthitā vayaṃ nideśe 'sya sādhu tvaṃ gaccha māciram,भार्गवो वाङ्गिरा वापि भगवानेष नो गुरुः स्थिता वयं निदेशे ऽस्य साधु त्वं गच्छ माचिरम्
Main,47.0,200,evamuktvāsurāḥ sarve prāpadyanta bṛhaspatim yadā na pratyapadyanta kāvyenoktaṃ mahaddhitam,एवमुक्त्वासुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम् यदा न प्रत्यपद्यन्त काव्येनोक्तं महद्धितम्
Main,47.0,201,cukopa bhārgavasteṣām avalepena tena tu bodhitā hi mayā yasmān na māṃ bhajatha dānavāḥ,चुकोप भार्गवस्तेषाम् अवलेपेन तेन तु बोधिता हि मया यस्मान् न मां भजथ दानवाः
Main,47.0,202,tasmātpranaṣṭasaṃjñā vai parābhavamavāpsyatha iti vyāhṛtya tānkāvyo jagāmātha yathāgatam,तस्मात्प्रनष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम्
Main,47.0,203,śaptāṃstānasurāñjñātvā kāvyena sa bṛhaspatiḥ kṛtārthaḥ sa tadā hṛṣṭaḥ svarūpaṃ pratyapadyata,शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन स बृहस्पतिः कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत
Main,47.0,204,buddhyāsurān hatāñjñātvā kṛtārtho 'ntaradhīyata tataḥ pranaṣṭe tasmiṃstu vibhrāntā dānavābhavan,बुद्ध्यासुरान् हताञ्ज्ञात्वा कृतार्थो ऽन्तरधीयत ततः प्रनष्टे तस्मिंस्तु विभ्रान्ता दानवाभवन्
Main,47.0,205,aho vivañcitāḥ smeti parasparamathābruvan pṛṣṭhato 'bhimukhāścaiva tāḍitāṅgirasena tu,अहो विवञ्चिताः स्मेति परस्परमथाब्रुवन् पृष्ठतो ऽभिमुखाश्चैव ताडिताङ्गिरसेन तु
Main,47.0,206,vañcitāḥ sopadhānena sve sve vastuni māyayā tatastvaparituṣṭāste tameva tvaritā yayuḥ prahlādamagrataḥ kṛtvā kāvyasyānupadaṃ punaḥ,वञ्चिताः सोपधानेन स्वे स्वे वस्तुनि मायया ततस्त्वपरितुष्टास्ते तमेव त्वरिता ययुः प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुपदं पुनः
Main,47.0,207,tataḥ kāvyaṃ samāsādya upatasthuravāṅmukhāḥ samāgatānpunardṛṣṭvā kāvyo yājyānuvāca ha,ततः काव्यं समासाद्य उपतस्थुरवाङ्मुखाः समागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह
Main,47.0,208,mayā saṃbodhitāḥ sarve yasmānmā nābhinandatha tatastenāvamānena gatā yūyaṃ parābhavam,मया संबोधिताः सर्वे यस्मान्मा नाभिनन्दथ ततस्तेनावमानेन गता यूयं पराभवम्
Main,47.0,209,evaṃ bruvāṇaṃ śukraṃ tu bāṣpasaṃdigdhayā girā prahlādastaṃ tadovāca mā nastvaṃ tyaja bhārgava,एवं ब्रुवाणं शुक्रं तु बाष्पसंदिग्धया गिरा प्रह्लादस्तं तदोवाच मा नस्त्वं त्यज भार्गव
Main,47.0,210,svāśrayān bhajamānāṃśca bhaktāṃstvaṃ bhaja bhārgava tvayyadṛṣṭe vayaṃ tena devācāryeṇa mohitāḥ bhaktānarhasi vai jñātuṃ tapodīrgheṇa cakṣuṣā,स्वाश्रयान् भजमानांश्च भक्तांस्त्वं भज भार्गव त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः भक्तानर्हसि वै ज्ञातुं तपोदीर्घेण चक्षुषा
Main,47.0,211,yadi nastvaṃ na kuruṣe prasādaṃ bhṛgunandana apadhyātās tvayā hy adya praviśāmo rasātalam,यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन अपध्यातास् त्वया ह्य् अद्य प्रविशामो रसातलम्
Main,47.0,212,jñātvā kāvyo yathātattvaṃ kāruṇyādanukampayā evaṃ pratyanunīto vai tataḥ kopaṃ niyamya saḥ uvācaitānna bhetavyaṃ na gantavyaṃ rasātalam,ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्यादनुकम्पया एवं प्रत्यनुनीतो वै ततः कोपं नियम्य सः उवाचैतान्न भेतव्यं न गन्तव्यं रसातलम्
Main,47.0,213,avaśyaṃ bhāvino hy arthāḥ prāptavyā mayi jāgrati na śakyamanyathā kartuṃ diṣṭaṃ hi balavattaram,अवश्यं भाविनो ह्य् अर्थाः प्राप्तव्या मयि जाग्रति न शक्यमन्यथा कर्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम्
Main,47.0,214,saṃjñā pranaṣṭā yā vo 'dya tāmetāṃ pratipatsyatha devāñjitvā sakṛccāpi pātālaṃ pratipatsyatha,संज्ञा प्रनष्टा या वो ऽद्य तामेतां प्रतिपत्स्यथ देवाञ्जित्वा सकृच्चापि पातालं प्रतिपत्स्यथ
Main,47.0,215,prāpte paryāyakāle ca hīti brahmābhyabhāṣata matprasādācca trailokyaṃ bhuktaṃ yuṣmābhirūrjitam,प्राप्ते पर्यायकाले च हीति ब्रह्माभ्यभाषत मत्प्रसादाच्च त्रैलोक्यं भुक्तं युष्माभिरूर्जितम्
Main,47.0,216,yugākhyā daśa sampūrṇā devānākramya mūrdhani etāvantaṃ ca kālaṃ vai brahmā rājyamabhāṣata,युगाख्या दश सम्पूर्णा देवानाक्रम्य मूर्धनि एतावन्तं च कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत
Main,47.0,217,rājyaṃ sāvarṇike tubhyaṃ punaḥ kila bhaviṣyati lokānāmīśvaro bhāvyas tava pautraḥ punarbaliḥ,राज्यं सावर्णिके तुभ्यं पुनः किल भविष्यति लोकानामीश्वरो भाव्यस् तव पौत्रः पुनर्बलिः
Main,47.0,218,evaṃ kila mithaḥ proktaḥ pautraste viṣṇunā svayam vācā hṛteṣu lokeṣu tāstāstasyābhavankila,एवं किल मिथः प्रोक्तः पौत्रस्ते विष्णुना स्वयम् वाचा हृतेषु लोकेषु तास्तास्तस्याभवन्किल
Main,47.0,219,yasmātpravṛttayaścāsya saṃkāśād abhisaṃdhitāḥ tasmādvṛttena prītena tubhyaṃ dattaṃ svayambhuvā,यस्मात्प्रवृत्तयश्चास्य संकाशाद् अभिसंधिताः तस्माद्वृत्तेन प्रीतेन तुभ्यं दत्तं स्वयम्भुवा
Main,47.0,220,devarājye balirbhāvya iti māmīśvaro 'bravīt tasmādadṛśyo bhūtānāṃ kālāpekṣaḥ sa tiṣṭhati,देवराज्ये बलिर्भाव्य इति मामीश्वरो ऽब्रवीत् तस्माददृश्यो भूतानां कालापेक्षः स तिष्ठति
Main,47.0,221,prītena cāparo datto varastubhyaṃ svayambhuvā tasmānnirutsukastvaṃ vai paryāyaṃ sahito 'suraiḥ,प्रीतेन चापरो दत्तो वरस्तुभ्यं स्वयम्भुवा तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहितो ऽसुरैः
Main,47.0,222,na hi śakyaṃ mayā tubhyaṃ purastād viprabhāṣitum brahmaṇā pratiṣiddho 'haṃ bhaviṣyaṃ jānatā vibho,न हि शक्यं मया तुभ्यं पुरस्ताद् विप्रभाषितुम् ब्रह्मणा प्रतिषिद्धो ऽहं भविष्यं जानता विभो
Main,47.0,223,imau ca śiṣyau dvau mahyaṃ samāv etau bṛhaspateḥ daivataiḥ saha saṃsṛṣṭān sarvānvo dhārayiṣyataḥ,इमौ च शिष्यौ द्वौ मह्यं समाव् एतौ बृहस्पतेः दैवतैः सह संसृष्टान् सर्वान्वो धारयिष्यतः
Main,47.0,224,ityuktā hy asurāḥ sarve kāvyenākliṣṭakarmaṇā hṛṣṭāstena yayuḥ sārdhaṃ prahlādena mahātmanā,इत्युक्ता ह्य् असुराः सर्वे काव्येनाक्लिष्टकर्मणा हृष्टास्तेन ययुः सार्धं प्रह्लादेन महात्मना
Main,47.0,225,avaśyaṃ bhāvyamarthaṃ tu śrutvā śukreṇa bhāṣitam sakṛdāśaṃsamānāstu jayaṃ śukreṇa bhāṣitam daṃśitāḥ sāyudhāḥ sarve tato devānsamāhvayan,अवश्यं भाव्यमर्थं तु श्रुत्वा शुक्रेण भाषितम् सकृदाशंसमानास्तु जयं शुक्रेण भाषितम् दंशिताः सायुधाः सर्वे ततो देवान्समाह्वयन्
Main,47.0,226,devāstadāsurāndṛṣṭvā saṃgrāme samupasthitān sarve saṃbhṛtasambhārā devāstān samayodhayan,देवास्तदासुरान्दृष्ट्वा संग्रामे समुपस्थितान् सर्वे संभृतसम्भारा देवास्तान् समयोधयन्
Main,47.0,227,devāsure tadā tasmin vartamāne śataṃ samāḥ ajayannasurā devāṃs tato devā hy amantrayan,देवासुरे तदा तस्मिन् वर्तमाने शतं समाः अजयन्नसुरा देवांस् ततो देवा ह्य् अमन्त्रयन्
Main,47.0,228,yajñenopāhvayāmas tau tato jeṣyāmahe 'surān tadopāmantrayandevāḥ śaṇḍāmarkau tu tāv ubhau,यज्ञेनोपाह्वयामस् तौ ततो जेष्यामहे ऽसुरान् तदोपामन्त्रयन्देवाः शण्डामर्कौ तु ताव् उभौ
Main,47.0,229,yajñe cāhūya tau proktau tyajetāmasurān dvijau vayaṃ yuvāṃ bhajiṣyāmaḥ saha jitvā tu dānavān,यज्ञे चाहूय तौ प्रोक्तौ त्यजेतामसुरान् द्विजौ वयं युवां भजिष्यामः सह जित्वा तु दानवान्
Main,47.0,230,evaṃ kṛtābhisaṃdhī tau śaṇḍāmarkau surāstathā tato devā jayaṃ prāpur dānavāśca parājitāḥ,एवं कृताभिसंधी तौ शण्डामर्कौ सुरास्तथा ततो देवा जयं प्रापुर् दानवाश्च पराजिताः
Main,47.0,231,śaṇḍāmarkaparityaktā dānavā hy abalāstathā evaṃ daityāḥ purā kāvyaśāpenābhihatāstadā,शण्डामर्कपरित्यक्ता दानवा ह्य् अबलास्तथा एवं दैत्याः पुरा काव्यशापेनाभिहतास्तदा
Main,47.0,232,kāvyaśāpābhibhūtāste nirādhārāśca sarvaśaḥ nirasyamānā devaiśca viviśuste rasātalam,काव्यशापाभिभूतास्ते निराधाराश्च सर्वशः निरस्यमाना देवैश्च विविशुस्ते रसातलम्
Main,47.0,233,evaṃ nirudyamā devaiḥ kṛtāḥ kṛcchreṇa dānavāḥ tataḥ prabhṛti śāpena bhṛgornaimittikena tu,एवं निरुद्यमा देवैः कृताः कृच्छ्रेण दानवाः ततः प्रभृति शापेन भृगोर्नैमित्तिकेन तु
Main,47.0,234,jajñe punaḥ punarviṣṇur dharme praśithile prabhuḥ kurvandharmavyavasthānam asurāṇāṃ praṇāśanam,जज्ञे पुनः पुनर्विष्णुर् धर्मे प्रशिथिले प्रभुः कुर्वन्धर्मव्यवस्थानम् असुराणां प्रणाशनम्
Main,47.0,235,prahlādasya nideśe tu na sthāsyantyasurāśca ye manuṣyavadhyāste sarve brahmeti vyāharatprabhuḥ,प्रह्लादस्य निदेशे तु न स्थास्यन्त्यसुराश्च ये मनुष्यवध्यास्ते सर्वे ब्रह्मेति व्याहरत्प्रभुः
Main,47.0,236,dharmānnārāyaṇasyāṃśaḥ sambhūtaś cākṣuṣe 'ntare yajñaṃ vai vartayāmāsur devā vaivasvate 'ntare,धर्मान्नारायणस्यांशः सम्भूतश् चाक्षुषे ऽन्तरे यज्ञं वै वर्तयामासुर् देवा वैवस्वते ऽन्तरे
Main,47.0,237,prādurbhāve tatastasya brahmā hy āsītpurohitaḥ yugākhyāyāṃ caturthyāṃ tu āpanneṣu sureṣu vai,प्रादुर्भावे ततस्तस्य ब्रह्मा ह्य् आसीत्पुरोहितः युगाख्यायां चतुर्थ्यां तु आपन्नेषु सुरेषु वै
Main,47.0,238,sambhūtastu samudrānte hiraṇyakaśiporvadhe dvitīye narasiṃhākhye rudro hy āsītpurohitaḥ,सम्भूतस्तु समुद्रान्ते हिरण्यकशिपोर्वधे द्वितीये नरसिंहाख्ये रुद्रो ह्य् आसीत्पुरोहितः
Main,47.0,239,balisaṃstheṣu lokeṣu tretāyāṃ saptamaṃ prati tṛtīye vāmanasyārthe dharmeṇa tu purodhasā,बलिसंस्थेषु लोकेषु त्रेतायां सप्तमं प्रति तृतीये वामनस्यार्थे धर्मेण तु पुरोधसा
Main,47.0,240,etās tisraḥ smṛtāstasya divyāḥ sambhūtayo dvijāḥ mānuṣāḥ sapta yānyāstu śāpajāstā nibodhata,एतास् तिस्रः स्मृतास्तस्य दिव्याः सम्भूतयो द्विजाः मानुषाः सप्त यान्यास्तु शापजास्ता निबोधत
Main,47.0,241,tretāyuge tu prathame dattātreyo babhūva ha naṣṭe dharme caturthāṃśe mārkaṇḍeyapuraḥsaraḥ,त्रेतायुगे तु प्रथमे दत्तात्रेयो बभूव ह नष्टे धर्मे चतुर्थांशे मार्कण्डेयपुरःसरः
Main,47.0,242,pañcamaḥ pañcadaśyāṃ ca tretāyāṃ saṃbabhūva ha māndhātā cakravartī tu tadottaṅkapuraḥsare,पञ्चमः पञ्चदश्यां च त्रेतायां संबभूव ह मान्धाता चक्रवर्ती तु तदोत्तङ्कपुरःसरे
Main,47.0,243,ekonaviṃśyāṃ tretāyāṃ sarvakṣatrāntakṛdvibhuḥ jāmadagnyastathā ṣaṣṭho viśvāmitrapuraḥsaraḥ,एकोनविंश्यां त्रेतायां सर्वक्षत्रान्तकृद्विभुः जामदग्न्यस्तथा षष्ठो विश्वामित्रपुरःसरः
Main,47.0,244,caturviṃśe yuge rāmo vasiṣṭhena purodhasā saptamo rāvaṇasyārthe jajñe daśarathātmajaḥ,चतुर्विंशे युगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः
Main,47.0,245,aṣṭame dvāpare viṣṇur aṣṭāviṃśe parāśarāt vedavyāsastathā jajñe jātūkarṇyapuraḥsaraḥ,अष्टमे द्वापरे विष्णुर् अष्टाविंशे पराशरात् वेदव्यासस्तथा जज्ञे जातूकर्ण्यपुरःसरः
Main,47.0,246,kartuṃ dharmavyavasthānam asurāṇāṃ praṇāśanam buddho navamako jajñe tapasā puṣkarekṣaṇaḥ devasundararūpeṇa dvaipāyanapuraḥsaraḥ,कर्तुं धर्मव्यवस्थानम् असुराणां प्रणाशनम् बुद्धो नवमको जज्ञे तपसा पुष्करेक्षणः देवसुन्दररूपेण द्वैपायनपुरःसरः
Main,47.0,247,tasminneva yuge kṣīṇe saṃdhyāśiṣṭe bhaviṣyati kalkī tu viṣṇuyaśasaḥ pārāśaryapuraḥsaraḥ,तस्मिन्नेव युगे क्षीणे संध्याशिष्टे भविष्यति कल्की तु विष्णुयशसः पाराशर्यपुरःसरः
Main,47.0,248,daśamo bhāvyasambhūto yājñavalkyapuraḥsaraḥ sarvāṃśca bhūtāṃs timitān pāṣaṇḍāṃścaiva sarvaśaḥ,दशमो भाव्यसम्भूतो याज्ञवल्क्यपुरःसरः सर्वांश्च भूतांस् तिमितान् पाषण्डांश्चैव सर्वशः
Main,47.0,249,pragṛhītāyudhair viprair vṛtaḥ śatasahasraśaḥ,प्रगृहीतायुधैर् विप्रैर् वृतः शतसहस्रशः
Main,47.0,250,niḥśeṣāñchūdrarājñastu tadā sa tu kariṣyati brahmadviṣaḥ sapatnāṃstu saṃhṛtyaiva ca tadvapuḥ,निःशेषाञ्छूद्रराज्ञस्तु तदा स तु करिष्यति ब्रह्मद्विषः सपत्नांस्तु संहृत्यैव च तद्वपुः
Main,47.0,251,pañcaviṃśe sthitaḥ kalkiś caritārthaḥ sasainikaḥ śūdrān saṃśodhayitvā tu samudrāntaṃ ca vai svayam,पञ्चविंशे स्थितः कल्किश् चरितार्थः ससैनिकः शूद्रान् संशोधयित्वा तु समुद्रान्तं च वै स्वयम्
Main,47.0,252,pravṛttacakro balavān saṃhāraṃ tu kariṣyati utsādayitvā vṛṣalān prāyaśastānadhārmikān,प्रवृत्तचक्रो बलवान् संहारं तु करिष्यति उत्सादयित्वा वृषलान् प्रायशस्तानधार्मिकान्
Main,47.0,253,tatastadā sa vai kalkiś caritārthaḥ sasainikaḥ prajāstaṃ sādhayitvā tu samṛddhāstena vai svayam,ततस्तदा स वै कल्किश् चरितार्थः ससैनिकः प्रजास्तं साधयित्वा तु समृद्धास्तेन वै स्वयम्
Main,47.0,254,akasmātkopitānyonyaṃ bhaviṣyantīha mohitāḥ kṣapayitvā tu te 'nyonyaṃ bhāvinārthena coditāḥ,अकस्मात्कोपितान्योन्यं भविष्यन्तीह मोहिताः क्षपयित्वा तु ते ऽन्योन्यं भाविनार्थेन चोदिताः
Main,47.0,255,tataḥ kāle vyatīte tu sa devo 'ntaradhīyata nṛpeṣvatha pranaṣṭeṣu prajānāṃ saṃgrahāttadā,ततः काले व्यतीते तु स देवो ऽन्तरधीयत नृपेष्वथ प्रनष्टेषु प्रजानां संग्रहात्तदा
Main,47.0,256,rakṣaṇe vinivṛtte tu hatvā cānyonyamāhave parasparaṃ ca hatvā tu nirākrandāḥ suduḥkhitāḥ,रक्षणे विनिवृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे परस्परं च हत्वा तु निराक्रन्दाः सुदुःखिताः
Main,47.0,257,purāṇi hitvā grāmāṃśca tulyatve niṣparigrahāḥ pranaṣṭāśramadharmāśca naṣṭavarṇāśramāstathā,पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यत्वे निष्परिग्रहाः प्रनष्टाश्रमधर्माश्च नष्टवर्णाश्रमास्तथा
Main,47.0,258,aṭṭaśūlā nānapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ pramadāḥ keśaśūlāśca bhaviṣyanti yugakṣaye,अट्टशूला नानपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः प्रमदाः केशशूलाश्च भविष्यन्ति युगक्षये
Main,47.0,259,hrasvadehāyuṣaścaiva bhaviṣyanti vanaukasaḥ saritparvatavāsinyo mūlapattraphalāśanāḥ,ह्रस्वदेहायुषश्चैव भविष्यन्ति वनौकसः सरित्पर्वतवासिन्यो मूलपत्त्रफलाशनाः
Main,47.0,260,cīracarmājinadharāḥ saṃkaraṃ ghoramāśritāḥ utpātaduḥkhāḥ svalpārthā bahubādhāśca tāḥ prajāḥ,चीरचर्माजिनधराः संकरं घोरमाश्रिताः उत्पातदुःखाः स्वल्पार्था बहुबाधाश्च ताः प्रजाः
Main,47.0,261,evaṃ kaṣṭamanuprāptāḥ kāle saṃdhyaṃśake tadā tataḥ kṣayaṃ gamiṣyanti sārdhaṃ kaliyugena tu,एवं कष्टमनुप्राप्ताः काले संध्यंशके तदा ततः क्षयं गमिष्यन्ति सार्धं कलियुगेन तु
Main,47.0,262,kṣīṇe kaliyuge tasmiṃs tataḥ kṛtamavartata ityetatkīrtitaṃ samyag devāsuraviceṣṭitam,क्षीणे कलियुगे तस्मिंस् ततः कृतमवर्तत इत्येतत्कीर्तितं सम्यग् देवासुरविचेष्टितम्
Main,47.0,263,yaduvaṃśaprasaṅgena samāsādvaiṣṇavaṃ yaśaḥ turvasostu pravakṣyāmi pūror druhyostathā hy anoḥ,यदुवंशप्रसङ्गेन समासाद्वैष्णवं यशः तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर् द्रुह्योस्तथा ह्य् अनोः
Main,48.0,1,matsya-purāṇa 48 turvasostu suto garbho gobhānustasya cātmajaḥ gobhānostu suto vīras trisāriraparājitaḥ,मत्स्य-पुराण ४८ तुर्वसोस्तु सुतो गर्भो गोभानुस्तस्य चात्मजः गोभानोस्तु सुतो वीरस् त्रिसारिरपराजितः
Main,48.0,2,karaṃdhamastu traisārir bharatastasya cātmajaḥ duṣyantaḥ pauravasyāpi tasya putro hy akalmaṣaḥ,करंधमस्तु त्रैसारिर् भरतस्तस्य चात्मजः दुष्यन्तः पौरवस्यापि तस्य पुत्रो ह्य् अकल्मषः
Main,48.0,3,evaṃ yayātiśāpena jarāsaṃkramaṇe purā turvasoḥ pauravaṃ vaṃśaṃ praviveśa purā kila,एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल
Main,48.0,4,duṣyantasya tu dāyādo varūtho nāma pārthivaḥ varūthāttu tathāṇḍīraḥ saṃdhānastasya cātmajaḥ,दुष्यन्तस्य तु दायादो वरूथो नाम पार्थिवः वरूथात्तु तथाण्डीरः संधानस्तस्य चात्मजः
Main,48.0,5,pāṇḍyaśca keralaścaiva colaḥ karṇastathaiva ca teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ pāṇḍyāścolāḥ sakeralāḥ,पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कर्णस्तथैव च तेषां जनपदाः स्फीताः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः
Main,48.0,6,druhyostu tanayau śūrau setuḥ ketustathaiva ca setuputraḥ śaradvāṃstu gandhārastasya cātmajaḥ,द्रुह्योस्तु तनयौ शूरौ सेतुः केतुस्तथैव च सेतुपुत्रः शरद्वांस्तु गन्धारस्तस्य चात्मजः
Main,48.0,7,khyāyate yasya nāmnāsau gandhāraviṣayo mahān āraṭṭadeśajāstasya turagā vājināṃ varāḥ,ख्यायते यस्य नाम्नासौ गन्धारविषयो महान् आरट्टदेशजास्तस्य तुरगा वाजिनां वराः
Main,48.0,8,gandhāraputro dharmastu ghṛtastasyātmajo 'bhavat ghṛtācca viduṣo jajñe pracetāstasya cātmajaḥ,गन्धारपुत्रो धर्मस्तु घृतस्तस्यात्मजो ऽभवत् घृताच्च विदुषो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः
Main,48.0,9,pracetasaḥ putraśataṃ rājānaḥ sarva eva te mleccharāṣṭrādhipāḥ sarve udīcīṃ diśam āśritāḥ,प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे उदीचीं दिशम् आश्रिताः
Main,48.0,10,anoścaiva sutā vīrās trayaḥ paramadhārmikāḥ sabhānaraścākṣuṣaśca parameṣus tathaiva ca,अनोश्चैव सुता वीरास् त्रयः परमधार्मिकाः सभानरश्चाक्षुषश्च परमेषुस् तथैव च
Main,48.0,11,sabhānarasya putrastu vidvānkolāhalo nṛpaḥ kolāhalasya dharmātmā saṃjayo nāma viśrutaḥ,सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कोलाहलो नृपः कोलाहलस्य धर्मात्मा संजयो नाम विश्रुतः
Main,48.0,12,saṃjayasyābhavatputro vīro nāma puraṃjayaḥ janamejayo mahārāja puraṃjayasuto 'bhavat,संजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम पुरंजयः जनमेजयो महाराज पुरंजयसुतो ऽभवत्
Main,48.0,13,janamejayasya rājarṣer mahāśālo 'bhavatsutaḥ āsīd indrasamo rājā pratiṣṭhitayaśābhavat,जनमेजयस्य राजर्षेर् महाशालो ऽभवत्सुतः आसीद् इन्द्रसमो राजा प्रतिष्ठितयशाभवत्
Main,48.0,14,mahāmanāḥ sutastasya mahāśālasya dhārmikaḥ saptadvīpeśvaro jajñe cakravartī mahāmanāḥ,महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः सप्तद्वीपेश्वरो जज्ञे चक्रवर्ती महामनाः
Main,48.0,15,mahāmanāstu dvau putrau janayāmāsa viśrutau uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ caiva tāv ubhau,महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव ताव् उभौ
Main,48.0,16,uśīnarasya patnyastu pañca rājarṣisambhavāḥ bhṛśā kṛśā navā darśā yā ca devī dṛṣadvatī,उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिसम्भवाः भृशा कृशा नवा दर्शा या च देवी दृषद्वती
Main,48.0,17,uśīnarasya putrāstu tāsu jātāḥ kulodvahāḥ tapasā te tu mahatā jātā vṛddhasya dhārmikāḥ,उशीनरस्य पुत्रास्तु तासु जाताः कुलोद्वहाः तपसा ते तु महता जाता वृद्धस्य धार्मिकाः
Main,48.0,18,bhṛśāyāstu nṛgaḥ putro navāyā nava eva ca kṛśāyāstu kṛśo jajñe darśāyāḥ suvrato 'bhavat dṛṣadvatyāḥ sutaścāpi śibir auśīnaro nṛpaḥ,भृशायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव च कृशायास्तु कृशो जज्ञे दर्शायाः सुव्रतो ऽभवत् दृषद्वत्याः सुतश्चापि शिबिर् औशीनरो नृपः
Main,48.0,19,śibestu śibayaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ pṛthudarbhaḥ suvīraśca kekayo bhadrakastathā,शिबेस्तु शिबयः पुत्राश् चत्वारो लोकविश्रुताः पृथुदर्भः सुवीरश्च केकयो भद्रकस्तथा
Main,48.0,20,teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ kekayā bhadrakāstathā sauvīrāścaiva paurāśca nṛgasya kekayāstathā,तेषां जनपदाः स्फीताः केकया भद्रकास्तथा सौवीराश्चैव पौराश्च नृगस्य केकयास्तथा
Main,48.0,21,suvratasya tathāmbaṣṭhā kṛśasya vṛṣalā purī navasya navarāṣṭraṃ tu titikṣostu prajāṃ śṛṇu,सुव्रतस्य तथाम्बष्ठा कृशस्य वृषला पुरी नवस्य नवराष्ट्रं तु तितिक्षोस्तु प्रजां शृणु
Main,48.0,22,titikṣurabhavadrājā pūrvasyāṃ diśi viśrutaḥ bṛhadrathaḥ sutastasya tasya seno 'bhavatsutaḥ,तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः बृहद्रथः सुतस्तस्य तस्य सेनो ऽभवत्सुतः
Main,48.0,23,senasya sutapā jajñe sutapastanayo baliḥ jāto mānuṣayonyāṃ tu kṣīṇe vaṃśe prajecchayā,सेनस्य सुतपा जज्ञे सुतपस्तनयो बलिः जातो मानुषयोन्यां तु क्षीणे वंशे प्रजेच्छया
Main,48.0,24,mahāyogī tu sa balir baddho bandhairmahātmanā putrānutpādayāmāsa kṣetrajānpañca pārthivān,महायोगी तु स बलिर् बद्धो बन्धैर्महात्मना पुत्रानुत्पादयामास क्षेत्रजान्पञ्च पार्थिवान्
Main,48.0,25,aṅgaṃ sa janayāmāsa vaṅgaṃ suhmaṃ tathaiva ca puṇḍraṃ kaliṅgaṃ ca tathā bāleyaṃ kṣetramucyate bāleyā brāhmaṇāścaiva tasya vaṃśakarāḥ prabho,अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च पुण्ड्रं कलिङ्गं च तथा बालेयं क्षेत्रमुच्यते बालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभो
Main,48.0,26,baleśca brahmaṇā datto varaḥ prītena dhīmataḥ mahāyogitvamāyuśca kalpasya parimāṇakam,बलेश्च ब्रह्मणा दत्तो वरः प्रीतेन धीमतः महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्
Main,48.0,27,saṃgrāme cāpyajeyatvaṃ dharme caivottamā matiḥ traikālyadarśanaṃ caiva prādhānyaṃ prasave tathā,संग्रामे चाप्यजेयत्वं धर्मे चैवोत्तमा मतिः त्रैकाल्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा
Main,48.0,28,jayaṃ cāpratimaṃ yuddhe dharme tattvārthadarśanam caturo niyatānvarṇān sa vai sthāpayitā prabhuḥ,जयं चाप्रतिमं युद्धे धर्मे तत्त्वार्थदर्शनम् चतुरो नियतान्वर्णान् स वै स्थापयिता प्रभुः
Main,48.0,29,teṣāṃ ca pañca dāyādā vaṅgāṅgāḥ suhmakāstathā puṇḍrāḥ kaliṅgāśca tathā aṅgasya tu nibodhata,तेषां च पञ्च दायादा वङ्गाङ्गाः सुह्मकास्तथा पुण्ड्राः कलिङ्गाश्च तथा अङ्गस्य तु निबोधत
Main,48.0,30,kathaṃ baleḥ sutā jātāḥ pañca tasya mahātmanaḥ kiṃnāmnī mahiṣī tasya janitā katama ṛṣiḥ,कथं बलेः सुता जाताः पञ्च तस्य महात्मनः किंनाम्नी महिषी तस्य जनिता कतम ऋषिः
Main,48.0,31,kathaṃ cotpāditāstena tannaḥ prabrūhi pṛcchatām māhātmyaṃ ca prabhāvaṃ ca nikhilena vadasva tat,कथं चोत्पादितास्तेन तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् माहात्म्यं च प्रभावं च निखिलेन वदस्व तत्
Main,48.0,32,athośija iti khyāta āsīdvidvānṛṣiḥ purā patnī vai mamatā nāma babhūvāsya mahātmanaḥ,अथोशिज इति ख्यात आसीद्विद्वानृषिः पुरा पत्नी वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः
Main,48.0,33,uśijasya yavīyānvai bhrātṛpatnīmakāmayat bṛhaspatirmahātejā mamatāmetya kāmataḥ,उशिजस्य यवीयान्वै भ्रातृपत्नीमकामयत् बृहस्पतिर्महातेजा ममतामेत्य कामतः
Main,48.0,34,uvāca mamatā taṃ tu devaraṃ varavarṇinī antarvatnyasmi te bhrātur jyeṣṭhasya tu viramyatām,उवाच ममता तं तु देवरं वरवर्णिनी अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर् ज्येष्ठस्य तु विरम्यताम्
Main,48.0,35,ayaṃ tu me mahābhāga garbhaḥ kupyedbṛhaspate auśijo bhrātṛjanyaste sopāṅgaṃ vedamudgiran,अयं तु मे महाभाग गर्भः कुप्येद्बृहस्पते औशिजो भ्रातृजन्यस्ते सोपाङ्गं वेदमुद्गिरन्
Main,48.0,36,amogharetāstvaṃ cāpi na māṃ bhajitumarhasi asminn evaṃ gate kāle yathā vā manyase prabho,अमोघरेतास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि अस्मिन्न् एवं गते काले यथा वा मन्यसे प्रभो
Main,48.0,37,evamuktastathā samyag bṛhattejā bṛhaspatiḥ kāmātmā sa mahātmāpi na manaḥ so 'bhyavārayat,एवमुक्तस्तथा सम्यग् बृहत्तेजा बृहस्पतिः कामात्मा स महात्मापि न मनः सो ऽभ्यवारयत्
Main,48.0,38,saṃbabhūvaiva dharmātmā tayā sārdhamakāmayā utsṛjantaṃ tu tadretovācaṃ garbho 'bhyabhāṣata,संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्धमकामया उत्सृजन्तं तु तद्रेतोवाचं गर्भो ऽभ्यभाषत
Main,48.0,39,bho tāta vācāmadhipa dvayornāstīha saṃsthitiḥ amogharetāstvaṃ cāpi pūrvaṃ cāhamihāgataḥ,भो तात वाचामधिप द्वयोर्नास्तीह संस्थितिः अमोघरेतास्त्वं चापि पूर्वं चाहमिहागतः
Main,48.0,40,so 'śapattaṃ tataḥ kruddha evamukto bṛhaspatiḥ putraṃ jyeṣṭhasya vai bhrātur garbhasthaṃ bhagavānṛṣiḥ,सो ऽशपत्तं ततः क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः पुत्रं ज्येष्ठस्य वै भ्रातुर् गर्भस्थं भगवानृषिः
Main,48.0,41,yasmāttvamīdṛśe kāle garbhastho 'pi niṣedhasi māmevamuktavāṃstasmāt tamo dīrghaṃ pravekṣyasi,यस्मात्त्वमीदृशे काले गर्भस्थो ऽपि निषेधसि मामेवमुक्तवांस्तस्मात् तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि
Main,48.0,42,tato dīrghatamā nāma śāpādṛṣirajāyata ato 'ṃśajo bṛhatkīrtir bṛhaspatirivaujasā,ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत अतो ऽंशजो बृहत्कीर्तिर् बृहस्पतिरिवौजसा
Main,48.0,43,ūrdhvaretāstato 'sau vai vasate bhrāturāśrame sa dharmānsaurabheyāṃstu vṛṣabhācchrutavāṃstataḥ,ऊर्ध्वरेतास्ततो ऽसौ वै वसते भ्रातुराश्रमे स धर्मान्सौरभेयांस्तु वृषभाच्छ्रुतवांस्ततः
Main,48.0,44,tasya bhrātā pitṛvyo yaś cakāra bharaṇaṃ tadā tasminnivasatastasya yadṛcchātastu vai vṛṣaḥ,तस्य भ्राता पितृव्यो यश् चकार भरणं तदा तस्मिन्निवसतस्तस्य यदृच्छातस्तु वै वृषः
Main,48.0,45,yajñārthamāhṛtāndarbhāṃś cacāra surabhīsutaḥ jagrāha taṃ dīrghatamāḥ śṛṅgayostu catuṣpadam,यज्ञार्थमाहृतान्दर्भांश् चचार सुरभीसुतः जग्राह तं दीर्घतमाः शृङ्गयोस्तु चतुष्पदम्
Main,48.0,46,tenāsau nigṛhītaśca na cacāla padātpadam tato 'bravīdvṛṣastaṃ vai muñca māṃ balināṃ vara,तेनासौ निगृहीतश्च न चचाल पदात्पदम् ततो ऽब्रवीद्वृषस्तं वै मुञ्च मां बलिनां वर
Main,48.0,47,na mayāsāditastāta balavāṃstvatsamaḥ kvacit mama cānyaḥ samo vāpi na hi me balasaṃkhyayā muñca tāteti ca punaḥ prītaste 'haṃ varaṃ vṛṇu,न मयासादितस्तात बलवांस्त्वत्समः क्वचित् मम चान्यः समो वापि न हि मे बलसंख्यया मुञ्च तातेति च पुनः प्रीतस्ते ऽहं वरं वृणु
Main,48.0,48,evamukto 'bravīdenaṃ jīvanme tvaṃ kva yāsyasi eṣa tvāṃ na vimokṣyāmi parasvādaṃ catuṣpadam,एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवन्मे त्वं क्व यास्यसि एष त्वां न विमोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम्
Main,48.0,49,nāsmākaṃ vidyate tāta pātakaṃ steyameva ca bhakṣyābhakṣyaṃ tathā caiva peyāpeyaṃ tathaiva ca,नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च भक्ष्याभक्ष्यं तथा चैव पेयापेयं तथैव च
Main,48.0,50,dvipadāṃ bahavo hy ete dharma eṣa gavāṃ smṛtaḥ kāryākārye na vāgamyāgamanaṃ ca tathaiva ca,द्विपदां बहवो ह्य् एते धर्म एष गवां स्मृतः कार्याकार्ये न वागम्यागमनं च तथैव च
Main,48.0,51,gavāṃ dharmaṃ tu vai śrutvā saṃbhrāntastu visṛjya tam śaktyānnapānadānāttu gopatiṃ saṃprasādayat,गवां धर्मं तु वै श्रुत्वा संभ्रान्तस्तु विसृज्य तम् शक्त्यान्नपानदानात्तु गोपतिं संप्रसादयत्
Main,48.0,52,prasādite gate tasmin godharmaṃ bhaktitastu saḥ manasaiva samādadhyau tanniṣṭhastatparo hi saḥ,प्रसादिते गते तस्मिन् गोधर्मं भक्तितस्तु सः मनसैव समादध्यौ तन्निष्ठस्तत्परो हि सः
Main,48.0,53,tato yavīyasaḥ patnīṃ gautamasyābhyapadyata kṛtāvalepāṃ tāṃ matvā so 'naḍvāniva na kṣamaḥ,ततो यवीयसः पत्नीं गौतमस्याभ्यपद्यत कृतावलेपां तां मत्वा सो ऽनड्वानिव न क्षमः
Main,48.0,54,godharmaṃ tu paraṃ matvā snuṣāṃ tāmabhyapadyata nirbhartsya cainaṃ ruddhvā ca bāhubhyāṃ sampragṛhya ca,गोधर्मं तु परं मत्वा स्नुषां तामभ्यपद्यत निर्भर्त्स्य चैनं रुद्ध्वा च बाहुभ्यां सम्प्रगृह्य च
Main,48.0,55,bhāvyamarthaṃ tu taṃ jñātvā māhātmyāttamuvāca sā viparyayaṃ tu tvaṃ labdhvā anaḍvāniva vartase,भाव्यमर्थं तु तं ज्ञात्वा माहात्म्यात्तमुवाच सा विपर्ययं तु त्वं लब्ध्वा अनड्वानिव वर्तसे
Main,48.0,56,gamyāgamyaṃ na jānīṣe godharmātprārthayansutām durvṛttaṃ tvāṃ tyajāmyadya gaccha tvaṃ svena karmaṇā,गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्सुताम् दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्यद्य गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा
Main,48.0,57,kāṣṭhe samudge prakṣipya gaṅgāmbhasi samutsṛjat yasmāttvamandho vṛddhaśca bhartavyo duradhiṣṭhitaḥ,काष्ठे समुद्गे प्रक्षिप्य गङ्गाम्भसि समुत्सृजत् यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्तव्यो दुरधिष्ठितः
Main,48.0,58,tamuhyamānaṃ vegena srotaso 'bhyāśamāgataḥ jagrāha taṃ sa dharmātmā balir vairocanistadā,तमुह्यमानं वेगेन स्रोतसो ऽभ्याशमागतः जग्राह तं स धर्मात्मा बलिर् वैरोचनिस्तदा
Main,48.0,59,antaḥpure jugopainaṃ bhakṣyabhojyaiśca tarpayan prītaścaiva vareṇaiva cchandayāmāsa vai balim,अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यभोज्यैश्च तर्पयन् प्रीतश्चैव वरेणैव च्छन्दयामास वै बलिम्
Main,48.0,60,tasmācca sa varaṃ vavre putrārthe dānavarṣabhaḥ saṃtānārthaṃ mahābhāgabhāryāyāṃ mama mānada putrāndharmārthatattvajñān utpādayitumarhasi,तस्माच्च स वरं वव्रे पुत्रार्थे दानवर्षभः संतानार्थं महाभागभार्यायां मम मानद पुत्रान्धर्मार्थतत्त्वज्ञान् उत्पादयितुमर्हसि
Main,48.0,61,evamukto 'tha devarṣis tathāstvityuktavān prabhuḥ sa tasya rājā svāṃ bhāryāṃ sudeṣṇāṃ nāma prāhiṇot andhaṃ vṛddhaṃ ca taṃ jñātvā na sā devī jagāma ha,एवमुक्तो ऽथ देवर्षिस् तथास्त्वित्युक्तवान् प्रभुः स तस्य राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां नाम प्राहिणोत् अन्धं वृद्धं च तं ज्ञात्वा न सा देवी जगाम ह
Main,48.0,62,śūdrāṃ dhātreyikāṃ tasmāv andhāya prāhiṇottadā tasyāṃ kakṣīvadādīṃśca śūdrayonāv ṛṣir vaśī,शूद्रां धात्रेयिकां तस्माव् अन्धाय प्राहिणोत्तदा तस्यां कक्षीवदादींश्च शूद्रयोनाव् ऋषिर् वशी
Main,48.0,63,janayāmāsa dharmātmā śūdrān ityevamādikam uvāca taṃ balī rājā dṛṣṭvā kakṣīvadādikān,जनयामास धर्मात्मा शूद्रान् इत्येवमादिकम् उवाच तं बली राजा दृष्ट्वा कक्षीवदादिकान्
Main,48.0,64,pravīṇān ṛṣidharmasya ceśvarān brahmavādinaḥ vidvān pratyakṣadharmāṇāṃ buddhimān vṛttimāñchucīn,प्रवीणान् ऋषिधर्मस्य चेश्वरान् ब्रह्मवादिनः विद्वान् प्रत्यक्षधर्माणां बुद्धिमान् वृत्तिमाञ्छुचीन्
Main,48.0,65,mamaiva ceti hovāca taṃ dīrghatamasaṃ baliḥ natyuvāca munistaṃ vai mamaivamiti cābravīt,ममैव चेति होवाच तं दीर्घतमसं बलिः नत्युवाच मुनिस्तं वै ममैवमिति चाब्रवीत्
Main,48.0,66,utpannāḥ śūdrayonā tu bhavacchande surottama andhaṃ vṛddhaṃ ca māṃ jñātvā sudeṣṇā mahiṣī tava prāhiṇod avamānānme śūdrāṃ dhātreyikāṃ nṛpa,उत्पन्नाः शूद्रयोना तु भवच्छन्दे सुरोत्तम अन्धं वृद्धं च मां ज्ञात्वा सुदेष्णा महिषी तव प्राहिणोद् अवमानान्मे शूद्रां धात्रेयिकां नृप
Main,48.0,67,tataḥ prasādayāmāsa balis tamṛṣisattamam baliḥ sudeṣṇāṃ tāṃ bhāryāṃ bhartsayāmāsa dānavaḥ,ततः प्रसादयामास बलिस् तमृषिसत्तमम् बलिः सुदेष्णां तां भार्यां भर्त्सयामास दानवः
Main,48.0,68,punaścainām alaṃkṛtya ṛṣaye pratyapādayat tāṃ sa dīrghatamā devīṃ tathā kṛtavatīṃ tadā,पुनश्चैनाम् अलंकृत्य ऋषये प्रत्यपादयत् तां स दीर्घतमा देवीं तथा कृतवतीं तदा
Main,48.0,69,dadhnā lavaṇamiśreṇa tv abhyaktaṃ madhukena tu liha mām ajugupsantī āpādatalamastakam tatastvaṃ prāpsyase devi putrānvai manasepsitān,दध्ना लवणमिश्रेण त्व् अभ्यक्तं मधुकेन तु लिह माम् अजुगुप्सन्ती आपादतलमस्तकम् ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रान्वै मनसेप्सितान्
Main,48.0,70,tasya sā tadvaco devī sarvaṃ kṛtavatī tadā tasya sāpānam āsādya devī pariharattadā,तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तदा तस्य सापानम् आसाद्य देवी परिहरत्तदा
Main,48.0,71,tāmuvāca tataḥ so 'tha yatte parihṛtaṃ śubhe vināpānaṃ kumāraṃ tu janayiṣyasi pūrvajam,तामुवाच ततः सो ऽथ यत्ते परिहृतं शुभे विनापानं कुमारं तु जनयिष्यसि पूर्वजम्
Main,48.0,72,nārhasi tvaṃ mahābhāga putraṃ me dātumīdṛśam toṣitaśca yathāśakti prasādaṃ kuru me prabho,नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं मे दातुमीदृशम् तोषितश्च यथाशक्ति प्रसादं कुरु मे प्रभो
Main,48.0,73,tavāpacārāddevyeṣa nānyathā bhavitā śubhe naiva dāsyati putraste pautrau vai dāsyate phalam,तवापचाराद्देव्येष नान्यथा भविता शुभे नैव दास्यति पुत्रस्ते पौत्रौ वै दास्यते फलम्
Main,48.0,74,tasyāpānaṃ vinā caiva yogyabhāvo bhaviṣyati tasmād dīrghatamāṅgeṣu kukṣau spṛṣṭvedam abravīt,तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति तस्माद् दीर्घतमाङ्गेषु कुक्षौ स्पृष्ट्वेदम् अब्रवीत्
Main,48.0,75,prāśitaṃ yadyadaṅgeṣu na sopasthaṃ śucismite tena tiṣṭhanti te garbhe paurṇamāsyām ivoḍurāṭ,प्राशितं यद्यदङ्गेषु न सोपस्थं शुचिस्मिते तेन तिष्ठन्ति ते गर्भे पौर्णमास्याम् इवोडुराट्
Main,48.0,76,bhaviṣyanti kumārāstu pañca devasutopamāḥ tejasvinaḥ suvṛttāśca yajvāno dhārmikāśca te,भविष्यन्ति कुमारास्तु पञ्च देवसुतोपमाः तेजस्विनः सुवृत्ताश्च यज्वानो धार्मिकाश्च ते
Main,48.0,77,tadaṃśastu sudeṣṇāyā jyeṣṭhaḥ putro vyajāyata aṅgastathā kaliṅgaśca puṇḍraḥ suhmastathaiva ca,तदंशस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठः पुत्रो व्यजायत अङ्गस्तथा कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च
Main,48.0,78,vaṅgarājastu pañcaite baleḥ putrāśca kṣetrajāḥ ityete dīrghatamasā balerdattāḥ sutāstathā,वङ्गराजस्तु पञ्चैते बलेः पुत्राश्च क्षेत्रजाः इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुतास्तथा
Main,48.0,79,pratiṣṭhāmāgatānāṃ hi brāhmaṇyaṃ kārayaṃstataḥ tato mānuṣayonyāṃ sa janayāmāsa vai prajāḥ,प्रतिष्ठामागतानां हि ब्राह्मण्यं कारयंस्ततः ततो मानुषयोन्यां स जनयामास वै प्रजाः
Main,48.0,80,tatastaṃ dīrghatamasaṃ surabhirvākyamabravīt vicārya yasmādgodharmaṃ pramāṇaṃ te kṛtaṃ vibho,ततस्तं दीर्घतमसं सुरभिर्वाक्यमब्रवीत् विचार्य यस्माद्गोधर्मं प्रमाणं ते कृतं विभो
Main,48.0,81,śaktyā cānanyayāsmāsu tena prītāsmi te 'nagha tasmāttubhyaṃ tamo dīrgham āghrāyāpanudāmi vai,शक्त्या चानन्ययास्मासु तेन प्रीतास्मि ते ऽनघ तस्मात्तुभ्यं तमो दीर्घम् आघ्रायापनुदामि वै
Main,48.0,82,bārhaspatyastathaivaiṣa pāpmā vai tiṣṭhati tvayi jarāṃ mṛtyuṃ tamaścaiva āghrāyāpanudāmi te,बार्हस्पत्यस्तथैवैष पाप्मा वै तिष्ठति त्वयि जरां मृत्युं तमश्चैव आघ्रायापनुदामि ते
Main,48.0,83,sadyaḥ sa ghrātamātrastu asito munisattamaḥ āyuṣmāṃśca vapuṣmāṃśca cakṣuṣmāṃśca tato 'bhavat,सद्यः स घ्रातमात्रस्तु असितो मुनिसत्तमः आयुष्मांश्च वपुष्मांश्च चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत्
Main,48.0,84,go 'bhyāhate tamasi vai gautamastu tato 'bhavat kākṣīvāṃstu tato gatvā saha pitrā girivrajam,गो ऽभ्याहते तमसि वै गौतमस्तु ततो ऽभवत् काक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम्
Main,48.0,85,dṛṣṭvā spṛṣṭvā piturvai sa hy upaviṣṭaściraṃ tapaḥ tataḥ kālena mahatā tapasā bhāvitastu saḥ,दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा पितुर्वै स ह्य् उपविष्टश्चिरं तपः ततः कालेन महता तपसा भावितस्तु सः
Main,48.0,86,vidhūya mātṛjaṃ kāyaṃ brāhmaṇyaṃ prāptavānvibhuḥ tato 'bravītpitā taṃ vai putravānasmyahaṃ tvayā,विधूय मातृजं कायं ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्विभुः ततो ऽब्रवीत्पिता तं वै पुत्रवानस्म्यहं त्वया
Main,48.0,87,satputreṇa tu dharmajña kṛtārtho 'haṃ yaśasvinā muktvātmānaṃ tato 'sau vai prāptavānbrahmaṇaḥ kṣayam,सत्पुत्रेण तु धर्मज्ञ कृतार्थो ऽहं यशस्विना मुक्त्वात्मानं ततो ऽसौ वै प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम्
Main,48.0,88,brāhmaṇyaṃ prāpya kākṣīvān sahasramasṛjatsutān kauṣmāṇḍā gautamāścaiva smṛtāḥ kākṣīvataḥ sutāḥ,ब्राह्मण्यं प्राप्य काक्षीवान् सहस्रमसृजत्सुतान् कौष्माण्डा गौतमाश्चैव स्मृताः काक्षीवतः सुताः
Main,48.0,89,ityeṣa dīrghatamaso balervairocanasya ca samāgamo vaḥ kathitaḥ saṃtatiścobhayostathā,इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य च समागमो वः कथितः संततिश्चोभयोस्तथा
Main,48.0,90,balistānabhinandyāha pañca putrānakalmaṣān kṛtārthaḥ so 'pi dharmātmā yogamāyāvṛtaḥ svayam,बलिस्तानभिनन्द्याह पञ्च पुत्रानकल्मषान् कृतार्थः सो ऽपि धर्मात्मा योगमायावृतः स्वयम्
Main,48.0,91,adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālāpekṣaḥ sa vai prabhuḥ tatrāṅgasya tu dāyādo rājāsīddadhivāhanaḥ,अदृश्यः सर्वभूतानां कालापेक्षः स वै प्रभुः तत्राङ्गस्य तु दायादो राजासीद्दधिवाहनः
Main,48.0,92,dadhivāhanaputrastu rājā divirathaḥ smṛtaḥ āsīd divirathāpatyaṃ vidvāndharmaratho nṛpaḥ,दधिवाहनपुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः आसीद् दिविरथापत्यं विद्वान्धर्मरथो नृपः
Main,48.0,93,sa hi dharmarathaḥ śrīmāṃs tena viṣṇupade girau somaḥ śukreṇa vai rājñā saha pīto mahātmanā,स हि धर्मरथः श्रीमांस् तेन विष्णुपदे गिरौ सोमः शुक्रेण वै राज्ञा सह पीतो महात्मना
Main,48.0,94,atha dharmarathasyābhūt putraścitrarathaḥ kila tasya satyarathaḥ putras tasmāddaśarathaḥ kila,अथ धर्मरथस्याभूत् पुत्रश्चित्ररथः किल तस्य सत्यरथः पुत्रस् तस्माद्दशरथः किल
Main,48.0,95,lomapāda iti khyātas tasya śāntā sutābhavat atha dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ,लोमपाद इति ख्यातस् तस्य शान्ता सुताभवत् अथ दाशरथिर् वीरश् चतुरङ्गो महायशाः
Main,48.0,96,ṛṣyaśṛṅgaprasādena jajñe svakulavardhanaḥ caturaṅgasya putrastu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ,ऋष्यशृङ्गप्रसादेन जज्ञे स्वकुलवर्धनः चतुरङ्गस्य पुत्रस्तु पृथुलाक्ष इति स्मृतः
Main,48.0,97,pṛthulākṣasutaścāpi campanāmā babhūva ha campasya tu purī campā pūrvaṃ yā mālinī bhavat,पृथुलाक्षसुतश्चापि चम्पनामा बभूव ह चम्पस्य तु पुरी चम्पा पूर्वं या मालिनी भवत्
Main,48.0,98,pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat yajñe vibhāṇḍakāccāsya vāraṇaḥ śatruvāraṇaḥ,पूर्णभद्रप्रसादेन हर्यङ्गो ऽस्य सुतो ऽभवत् यज्ञे विभाण्डकाच्चास्य वारणः शत्रुवारणः
Main,48.0,99,avatārayāmāsa mahīṃ mantrairvāhanamuttamam haryaṅgasya tu dāyādo jāto bhadrarathaḥ kila,अवतारयामास महीं मन्त्रैर्वाहनमुत्तमम् हर्यङ्गस्य तु दायादो जातो भद्ररथः किल
Main,48.0,100,atha bhadrarathasyāsīd bṛhatkarmā janeśvaraḥ bṛhadbhānuḥ sutastasya tasmājjajñe mahātmavān,अथ भद्ररथस्यासीद् बृहत्कर्मा जनेश्वरः बृहद्भानुः सुतस्तस्य तस्माज्जज्ञे महात्मवान्
Main,48.0,101,bṛhadbhānustu rājendro janayāmāsa vai sutam nāmnā jayadrathaṃ nāma tasmādbṛhadratho nṛpaḥ,बृहद्भानुस्तु राजेन्द्रो जनयामास वै सुतम् नाम्ना जयद्रथं नाम तस्माद्बृहद्रथो नृपः
Main,48.0,102,āsīdbṛhadrathāccaiva viśvajijjanamejayaḥ dāyādastasya cāṅgo vai tasmātkarṇo 'bhavannṛpaḥ,आसीद्बृहद्रथाच्चैव विश्वजिज्जनमेजयः दायादस्तस्य चाङ्गो वै तस्मात्कर्णो ऽभवन्नृपः
Main,48.0,103,karṇasya vṛṣasenastu pṛthusenastathātmajaḥ ete 'ṅgasyātmajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā vistareṇānupūrvyācca pūrostu śṛṇuta dvijāḥ,कर्णस्य वृषसेनस्तु पृथुसेनस्तथात्मजः एते ऽङ्गस्यात्मजाः सर्वे राजानः कीर्तिता मया विस्तरेणानुपूर्व्याच्च पूरोस्तु शृणुत द्विजाः
Main,48.0,104,kathaṃ sūtātmajaḥ karṇaḥ kathamaṅgasya cātmajaḥ etad icchāmahe śrotum atyantakuśalo hy asi,कथं सूतात्मजः कर्णः कथमङ्गस्य चात्मजः एतद् इच्छामहे श्रोतुम् अत्यन्तकुशलो ह्य् असि
Main,48.0,105,bṛhadbhānusuto jajñe rājā nāmnā bṛhanmanāḥ tasya patnīdvayaṃ hy āsīc chaibyasya tanaye hy ubhe yaśodevī ca satyā ca tayorvaṃśaṃ ca me śṛṇu,बृहद्भानुसुतो जज्ञे राजा नाम्ना बृहन्मनाः तस्य पत्नीद्वयं ह्य् आसीच् छैब्यस्य तनये ह्य् उभे यशोदेवी च सत्या च तयोर्वंशं च मे शृणु
Main,48.0,106,jayadrathaṃ tu rājānaṃ yaśodevī hy ajījanat sā bṛhanmanasaḥ satyā vijayaṃ nāma viśrutam,जयद्रथं तु राजानं यशोदेवी ह्य् अजीजनत् सा बृहन्मनसः सत्या विजयं नाम विश्रुतम्
Main,48.0,107,vijayasya bṛhatputras tasya putro bṛhadrathaḥ bṛhadrathasya putrastu satyakarmā mahāmanāḥ,विजयस्य बृहत्पुत्रस् तस्य पुत्रो बृहद्रथः बृहद्रथस्य पुत्रस्तु सत्यकर्मा महामनाः
Main,48.0,108,satyakarmaṇo 'dhirathaḥ sūtaścādhirathaḥ smṛtaḥ yaḥ karṇaṃ pratijagrāha tena karṇastu sūtajaḥ taccedaṃ sarvamākhyātaṃ karṇaṃ prati yathoditam,सत्यकर्मणो ऽधिरथः सूतश्चाधिरथः स्मृतः यः कर्णं प्रतिजग्राह तेन कर्णस्तु सूतजः तच्चेदं सर्वमाख्यातं कर्णं प्रति यथोदितम्
Main,49.0,1,matsya-purāṇa 49 pūroḥ putro mahātejā rājā sa janamejayaḥ prācītvataḥ sutastasya yaḥ prācīmakaroddiśam,मत्स्य-पुराण ४९ पूरोः पुत्रो महातेजा राजा स जनमेजयः प्राचीत्वतः सुतस्तस्य यः प्राचीमकरोद्दिशम्
Main,49.0,2,prācītvatasya tanayo manasyuśca tathābhavat rājā pītāyudho nāma manasyorabhavatsutaḥ,प्राचीत्वतस्य तनयो मनस्युश्च तथाभवत् राजा पीतायुधो नाम मनस्योरभवत्सुतः
Main,49.0,3,dāyādastasya cāpyāsīd dhundhurnāma mahīpatiḥ dhundhorbahuvidhaḥ putraḥ sampātistasya cātmajaḥ,दायादस्तस्य चाप्यासीद् धुन्धुर्नाम महीपतिः धुन्धोर्बहुविधः पुत्रः सम्पातिस्तस्य चात्मजः
Main,49.0,4,sampātestu raṃhavarcā bhadrāśvastasya cātmajaḥ bhadrāśvasya dhṛtāyāṃ tu daśāpsarasi sūnavaḥ,सम्पातेस्तु रंहवर्चा भद्राश्वस्तस्य चात्मजः भद्राश्वस्य धृतायां तु दशाप्सरसि सूनवः
Main,49.0,5,auceyuśca hṛṣeyuśca kakṣeyuśca saneyukaḥ dhṛteyuśca vineyuśca sthaleyuścaiva sattamaḥ,औचेयुश्च हृषेयुश्च कक्षेयुश्च सनेयुकः धृतेयुश्च विनेयुश्च स्थलेयुश्चैव सत्तमः
Main,49.0,6,dharmeyuḥ saṃnateyuśca puṇyeyuśceti te daśa auceyorjvalanā nāma bhāryā vai takṣakātmajā,धर्मेयुः संनतेयुश्च पुण्येयुश्चेति ते दश औचेयोर्ज्वलना नाम भार्या वै तक्षकात्मजा
Main,49.0,7,tasyāṃ sa janayāmāsa antināraṃ mahīpatim antināro manasvinyāṃ putrāñjajñe parāñchubhān,तस्यां स जनयामास अन्तिनारं महीपतिम् अन्तिनारो मनस्विन्यां पुत्राञ्जज्ञे पराञ्छुभान्
Main,49.0,8,amūrtarayasaṃ vīraṃ trivanaṃ caiva dhārmikam gaurī kanyā tṛtīyā ca māndhāturjananī śubhā,अमूर्तरयसं वीरं त्रिवनं चैव धार्मिकम् गौरी कन्या तृतीया च मान्धातुर्जननी शुभा
Main,49.0,9,ilinā tu yamasyāsīt kanyā yājanayatsutān brahmavādaparākrāntāñ chubhadā tv ilinā hy abhūt,इलिना तु यमस्यासीत् कन्या याजनयत्सुतान् ब्रह्मवादपराक्रान्ताञ् छुभदा त्व् इलिना ह्य् अभूत्
Main,49.0,10,upadānavī sutāṃllebhe caturastvilinātmajāt ṛṣyantamatha duṣyantaṃ pravīram anadhaṃ tathā,उपदानवी सुतांल्लेभे चतुरस्त्विलिनात्मजात् ऋष्यन्तमथ दुष्यन्तं प्रवीरम् अनधं तथा
Main,49.0,11,cakravartī tato yajñe duṣyantātsamitiṃjayaḥ śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā ca bhāratāḥ,चक्रवर्ती ततो यज्ञे दुष्यन्तात्समितिंजयः शकुन्तलायां भरतो यस्य नाम्ना च भारताः
Main,49.0,12,dauṣyantīṃ prati rājānaṃ vāgūce cāśarīriṇī mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ,दौष्यन्तीं प्रति राजानं वागूचे चाशरीरिणी माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः
Main,49.0,13,bharasva putraṃ duṣyanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām retodhāṃ nayate putraḥ paretaṃ yamasādanāt tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā,भरस्व पुत्रं दुष्यन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम् रेतोधां नयते पुत्रः परेतं यमसादनात् त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला
Main,49.0,14,bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu purā kila putrāṇāṃ mātṛkāt kopāt sumahānsaṃkṣayaḥ kṛtaḥ,भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु पुरा किल पुत्राणां मातृकात् कोपात् सुमहान्संक्षयः कृतः
Main,49.0,15,tato marudbhirānīya putraḥ sa tu bṛhaspateḥ saṃkrāmito bharadvājo marudbhirbharatasya tu,ततो मरुद्भिरानीय पुत्रः स तु बृहस्पतेः संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतस्य तु
Main,49.0,16,bharatasya bharadvājaḥ putrārthaṃ mārutaiḥ katham saṃkrāmito mahātejās tanno brūhi yathātatham,भरतस्य भरद्वाजः पुत्रार्थं मारुतैः कथम् संक्रामितो महातेजास् तन्नो ब्रूहि यथातथम्
Main,49.0,17,patnyāmāpannasattvāyām uśijaḥ sa sthito bhuvi bhrāturbhāryāṃ sa dṛṣṭvā tu bṛhaspatiruvāca ha,पत्न्यामापन्नसत्त्वायाम् उशिजः स स्थितो भुवि भ्रातुर्भार्यां स दृष्ट्वा तु बृहस्पतिरुवाच ह
Main,49.0,18,upatiṣṭha svalaṃkṛtya maithunāya ca māṃ śubhe evamuktābravīdenaṃ svayameva bṛhaspatim,उपतिष्ठ स्वलंकृत्य मैथुनाय च मां शुभे एवमुक्ताब्रवीदेनं स्वयमेव बृहस्पतिम्
Main,49.0,19,garbhaḥ pariṇataścāyaṃ brahma vyāharate girā amogharetāstvaṃ cāpi dharmaṃ caivaṃ vigarhitam,गर्भः परिणतश्चायं ब्रह्म व्याहरते गिरा अमोघरेतास्त्वं चापि धर्मं चैवं विगर्हितम्
Main,49.0,20,evamukto 'bravīdenāṃ svayameva bṛhaspatiḥ nopadeṣṭavyo vinayas tvayā me varavarṇini,एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां स्वयमेव बृहस्पतिः नोपदेष्टव्यो विनयस् त्वया मे वरवर्णिनि
Main,49.0,21,dharṣamāṇaḥ prasahyaināṃ maithunāyopacakrame tato bṛhaspatiṃ garbho dharṣamāṇamuvāca ha,धर्षमाणः प्रसह्यैनां मैथुनायोपचक्रमे ततो बृहस्पतिं गर्भो धर्षमाणमुवाच ह
Main,49.0,22,saṃniviṣṭo hy ahaṃ pūrvam iha nāma bṛhaspate amogharetāśca bhavān nāvakāśa iha dvayoḥ,संनिविष्टो ह्य् अहं पूर्वम् इह नाम बृहस्पते अमोघरेताश्च भवान् नावकाश इह द्वयोः
Main,49.0,23,evamuktaḥ sa garbheṇa kupitaḥ pratyuvāca ha yasmāttvamīdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati abhiṣedhasi tasmāttvaṃ tamo dīrghaṃ pravekṣyasi,एवमुक्तः स गर्भेण कुपितः प्रत्युवाच ह यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति अभिषेधसि तस्मात्त्वं तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि
Main,49.0,24,tataḥ kāmaṃ saṃnivartya tasyānandādbṛhaspateḥ tadretastvapatadbhūmau nivṛttaṃ śiśuko 'bhavat,ततः कामं संनिवर्त्य तस्यानन्दाद्बृहस्पतेः तद्रेतस्त्वपतद्भूमौ निवृत्तं शिशुको ऽभवत्
Main,49.0,25,sadyojātaṃ kumāraṃ tu dṛṣṭvā taṃ mamatābravīt gamiṣyāmi gṛhaṃ svaṃ vai bharasvainaṃ bṛhaspate,सद्योजातं कुमारं तु दृष्ट्वा तं ममताब्रवीत् गमिष्यामि गृहं स्वं वै भरस्वैनं बृहस्पते
Main,49.0,26,evamuktvā gatā sā tu gatāyāṃ so 'pi taṃ tyajat mātāpitṛbhyāṃ tyaktaṃ tu dṛṣṭvā taṃ marutaḥ śiśum jagṛhustaṃ bharadvājaṃ marutaḥ kṛpayā sthitāḥ,एवमुक्त्वा गता सा तु गतायां सो ऽपि तं त्यजत् मातापितृभ्यां त्यक्तं तु दृष्ट्वा तं मरुतः शिशुम् जगृहुस्तं भरद्वाजं मरुतः कृपया स्थिताः
Main,49.0,27,tasminkāle tu bharato bahubhir ṛtubhirvibhuḥ putranaimittikairyajñair ayajatputralipsayā,तस्मिन्काले तु भरतो बहुभिर् ऋतुभिर्विभुः पुत्रनैमित्तिकैर्यज्ञैर् अयजत्पुत्रलिप्सया
Main,49.0,28,yadā sa yajamānastu putraṃ nāsādayatprabhuḥ tataḥ kratuṃ marutsomaṃ putrārthe samupāharat,यदा स यजमानस्तु पुत्रं नासादयत्प्रभुः ततः क्रतुं मरुत्सोमं पुत्रार्थे समुपाहरत्
Main,49.0,29,tena te marutastasya marutsomena tuṣṭuvuḥ upaninyurbharadvājaṃ putrārthaṃ bharatāya vai,तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तुष्टुवुः उपनिन्युर्भरद्वाजं पुत्रार्थं भरताय वै
Main,49.0,30,dāyādo 'ṅgirasaḥ sūnor aurasastu bṛhaspateḥ saṃkrāmito bharadvājo marudbhirbharataṃ prati,दायादो ऽङ्गिरसः सूनोर् औरसस्तु बृहस्पतेः संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतं प्रति
Main,49.0,31,bharatastu bharadvājaṃ putraṃ prāpya vibhur bravīt ādāv ātmahitāya tvaṃ kṛtārtho 'haṃ tvayā vibho,भरतस्तु भरद्वाजं पुत्रं प्राप्य विभुर् ब्रवीत् आदाव् आत्महिताय त्वं कृतार्थो ऽहं त्वया विभो
Main,49.0,32,pūrvaṃ tu vitathe tasmin kṛte vai putrajanmani tatastu vitatho nāma bharadvājo nṛpo 'bhavat,पूर्वं तु वितथे तस्मिन् कृते वै पुत्रजन्मनि ततस्तु वितथो नाम भरद्वाजो नृपो ऽभवत्
Main,49.0,33,tasmādapi bharadvājād brāhmaṇāḥ kṣatriyā bhuvi dvyāmuṣyāyaṇakaulīnāḥ smṛtāste dvividhena ca,तस्मादपि भरद्वाजाद् ब्राह्मणाः क्षत्रिया भुवि द्व्यामुष्यायणकौलीनाः स्मृतास्ते द्विविधेन च
Main,49.0,34,tato jāte hi vitathe bharataśca divaṃ yayau bharadvājo divaṃ yāto hy abhiṣicya sutamṛṣiḥ,ततो जाते हि वितथे भरतश्च दिवं ययौ भरद्वाजो दिवं यातो ह्य् अभिषिच्य सुतमृषिः
Main,49.0,35,dāyādo vitathasyāsīd bhuvamanyur mahāyaśāḥ mahābhūtopamāḥ putrāś catvāro bhuvamanyavaḥ,दायादो वितथस्यासीद् भुवमन्युर् महायशाः महाभूतोपमाः पुत्राश् चत्वारो भुवमन्यवः
Main,49.0,36,bṛhatkṣatro mahāvīryo naro gargaśca vīryavān narasya saṃkṛtiḥ putras tasya putro mahāyaśāḥ,बृहत्क्षत्रो महावीर्यो नरो गर्गश्च वीर्यवान् नरस्य संकृतिः पुत्रस् तस्य पुत्रो महायशाः
Main,49.0,37,gurudhī rantidevaśca satkṛtyāṃ tāv ubhau smṛtau gargasya caiva dāyādaḥ śibirvidvānajāyata,गुरुधी रन्तिदेवश्च सत्कृत्यां ताव् उभौ स्मृतौ गर्गस्य चैव दायादः शिबिर्विद्वानजायत
Main,49.0,38,smṛtāḥ śaibyāstato gargāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ āhāryatanayaścaiva dhīmānāsīd urukṣavaḥ,स्मृताः शैब्यास्ततो गर्गाः क्षत्रोपेता द्विजातयः आहार्यतनयश्चैव धीमानासीद् उरुक्षवः
Main,49.0,39,tasya bhāryā viśālā tu suṣuve putrakatrayam tryuṣaṇaṃ puṣkariṃ caiva kaviṃ caiva mahāyaśāḥ,तस्य भार्या विशाला तु सुषुवे पुत्रकत्रयम् त्र्युषणं पुष्करिं चैव कविं चैव महायशाः
Main,49.0,40,urukṣavāḥ smṛtā hy ete sarve brāhmaṇatāṃ gatāḥ kāvyānāṃ tu varā hy ete trayaḥ proktā maharṣayaḥ,उरुक्षवाः स्मृता ह्य् एते सर्वे ब्राह्मणतां गताः काव्यानां तु वरा ह्य् एते त्रयः प्रोक्ता महर्षयः
Main,49.0,41,gargāḥ saṃkṛtayaḥ kāvyāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ saṃbhṛtāṅgiraso dakṣā bṛhatkṣatrasya ca kṣitiḥ,गर्गाः संकृतयः काव्याः क्षत्रोपेता द्विजातयः संभृताङ्गिरसो दक्षा बृहत्क्षत्रस्य च क्षितिः
Main,49.0,42,bṛhatkṣatrasya dāyādo hastināmā babhūva ha tenedaṃ nirmitaṃ pūrvaṃ puraṃ tu gajasāhvayam,बृहत्क्षत्रस्य दायादो हस्तिनामा बभूव ह तेनेदं निर्मितं पूर्वं पुरं तु गजसाह्वयम्
Main,49.0,43,hastinaścaiva dāyādās trayaḥ paramakīrtayaḥ ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhastathaiva ca,हस्तिनश्चैव दायादास् त्रयः परमकीर्तयः अजमीढो द्विमीढश्च पुरुमीढस्तथैव च
Main,49.0,44,ajamīḍhasya patnyastu tisraḥ kurukulodvahāḥ nīlinī dhūminī caiva keśinī caiva viśrutā,अजमीढस्य पत्न्यस्तु तिस्रः कुरुकुलोद्वहाः नीलिनी धूमिनी चैव केशिनी चैव विश्रुता
Main,49.0,45,sa tāsu janayāmāsa putrānvai devavarcasaḥ tapaso 'nte mahātejā jātā vṛddhasya dhārmikāḥ,स तासु जनयामास पुत्रान्वै देववर्चसः तपसो ऽन्ते महातेजा जाता वृद्धस्य धार्मिकाः
Main,49.0,46,bhāradvājaprasādena vistaraṃ teṣu me śṛṇu ājamīḍhasya keśinyāṃ kaṇvaḥ samabhavatkila,भारद्वाजप्रसादेन विस्तरं तेषु मे शृणु आजमीढस्य केशिन्यां कण्वः समभवत्किल
Main,49.0,47,medhātithiḥ sutastasya tasmātkāṇvāyanā dvijāḥ ajamīḍhasya bhūminyāṃ jajñe bṛhadanur nṛpaḥ,मेधातिथिः सुतस्तस्य तस्मात्काण्वायना द्विजाः अजमीढस्य भूमिन्यां जज्ञे बृहदनुर् नृपः
Main,49.0,48,bṛhadanor bṛhanto 'tha bṛhantasya bṛhanmanāḥ bṛhanmanaḥsutaścāpi bṛhaddhanuriti śrutaḥ,बृहदनोर् बृहन्तो ऽथ बृहन्तस्य बृहन्मनाः बृहन्मनःसुतश्चापि बृहद्धनुरिति श्रुतः
Main,49.0,49,bṛhaddhanor bṛhadiṣuḥ putrastasya jayadrathaḥ aśvajittanayastasya senajit tasya cātmajaḥ,बृहद्धनोर् बृहदिषुः पुत्रस्तस्य जयद्रथः अश्वजित्तनयस्तस्य सेनजित् तस्य चात्मजः
Main,49.0,50,atha senajitaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ rucirāśvaśca kāvyaśca rājā dṛḍharathastathā,अथ सेनजितः पुत्राश् चत्वारो लोकविश्रुताः रुचिराश्वश्च काव्यश्च राजा दृढरथस्तथा
Main,49.0,51,vatsaścāvartako rājā yasyaite parivatsakāḥ rucirāśvasya dāyādaḥ pṛthuseno mahāyaśāḥ,वत्सश्चावर्तको राजा यस्यैते परिवत्सकाः रुचिराश्वस्य दायादः पृथुसेनो महायशाः
Main,49.0,52,pṛthusenasya paurastu paurānnīpo 'tha jajñivān nīpasyaikaśataṃ tv āsīt putrāṇām amitaujasām,पृथुसेनस्य पौरस्तु पौरान्नीपो ऽथ जज्ञिवान् नीपस्यैकशतं त्व् आसीत् पुत्राणाम् अमितौजसाम्
Main,49.0,53,nīpā iti samākhyātā rājānaḥ sarva eva te teṣāṃ vaṃśakaraḥ śrīmān nīpānāṃ kīrtivardhanaḥ,नीपा इति समाख्याता राजानः सर्व एव ते तेषां वंशकरः श्रीमान् नीपानां कीर्तिवर्धनः
Main,49.0,54,kāvyācca samaro nāma sadeṣṭasamaro 'bhavat samarasya pārasampārau sadaśva iti te trayaḥ,काव्याच्च समरो नाम सदेष्टसमरो ऽभवत् समरस्य पारसम्पारौ सदश्व इति ते त्रयः
Main,49.0,55,putrāḥ sarvaguṇopetā jātā vai viśrutā bhuvi pāraputraḥ pṛthurjātaḥ pṛthostu sukṛto 'bhavat,पुत्राः सर्वगुणोपेता जाता वै विश्रुता भुवि पारपुत्रः पृथुर्जातः पृथोस्तु सुकृतो ऽभवत्
Main,49.0,56,jajñe sarvaguṇopeto vibhrājastasya cātmajaḥ vibhrājasya tu dāyādas tv aṇuho nāma vīryavān,जज्ञे सर्वगुणोपेतो विभ्राजस्तस्य चात्मजः विभ्राजस्य तु दायादस् त्व् अणुहो नाम वीर्यवान्
Main,49.0,57,babhūva śukajāmātā kṛtvībhartā mahāyaśāḥ aṇuhasya tu dāyādo brahmadatto mahīpatiḥ,बभूव शुकजामाता कृत्वीभर्ता महायशाः अणुहस्य तु दायादो ब्रह्मदत्तो महीपतिः
Main,49.0,58,yugadattaḥ sutastasya viṣvakseno mahāyaśāḥ vibhrājaḥ punar ājātaḥ sukṛteneha karmaṇā,युगदत्तः सुतस्तस्य विष्वक्सेनो महायशाः विभ्राजः पुनर् आजातः सुकृतेनेह कर्मणा
Main,49.0,59,viṣvaksenasya putrastu udakseno babhūva ha bhallāṭastasya putrastu tasyāsījjanamejayaḥ ugrāyudhena tasyārthe sarve nīpāḥ praṇāśitāḥ,विष्वक्सेनस्य पुत्रस्तु उदक्सेनो बभूव ह भल्लाटस्तस्य पुत्रस्तु तस्यासीज्जनमेजयः उग्रायुधेन तस्यार्थे सर्वे नीपाः प्रणाशिताः
Main,49.0,60,ugrāyudhaḥ kasya sutaḥ kasya vaṃśe sa kathyate kimarthaṃ tena te nīpāḥ sarve caiva praṇāśitāḥ,उग्रायुधः कस्य सुतः कस्य वंशे स कथ्यते किमर्थं तेन ते नीपाः सर्वे चैव प्रणाशिताः
Main,49.0,61,ugrāyudhaḥ sūryavaṃśyas tapastepe varāśrame sthāṇubhūto 'ṣṭasāhasraṃ taṃ bheje janamejayaḥ,उग्रायुधः सूर्यवंश्यस् तपस्तेपे वराश्रमे स्थाणुभूतो ऽष्टसाहस्रं तं भेजे जनमेजयः
Main,49.0,62,tasya rājyaṃ pratiśrutya nīpān ājaghnivān prabhuḥ uvāca sāntvaṃ vividhaṃ jaghnuste vai hy ubhāv api,तस्य राज्यं प्रतिश्रुत्य नीपान् आजघ्निवान् प्रभुः उवाच सान्त्वं विविधं जघ्नुस्ते वै ह्य् उभाव् अपि
Main,49.0,63,hanyamānāgatān ūce yasmāddhetorna me vacaḥ śaraṇāgatarakṣārthaṃ tasmādevaṃ śapāmi vaḥ,हन्यमानागतान् ऊचे यस्माद्धेतोर्न मे वचः शरणागतरक्षार्थं तस्मादेवं शपामि वः
Main,49.0,64,yadi me 'sti tapastaptaṃ sarvānnayatu vo yamaḥ tatastān kṛpyamāṇāṃstu yamena purataḥ sa tu,यदि मे ऽस्ति तपस्तप्तं सर्वान्नयतु वो यमः ततस्तान् कृप्यमाणांस्तु यमेन पुरतः स तु
Main,49.0,65,kṛpayā parayāviṣṭo janamejayam ūcivān gatānetānimānvīrāṃs tvaṃ me rakṣitumarhasi,कृपया परयाविष्टो जनमेजयम् ऊचिवान् गतानेतानिमान्वीरांस् त्वं मे रक्षितुमर्हसि
Main,49.0,66,are pāpā durācārā bhavitāro 'sya kiṃkarāḥ tathetyuktastato rājā yamena yuyudhe ciram,अरे पापा दुराचारा भवितारो ऽस्य किंकराः तथेत्युक्तस्ततो राजा यमेन युयुधे चिरम्
Main,49.0,67,vyādhibhirnārakairghorair yamena saha tānbalāt vijitya munaye prādāt tadadbhutamivābhavat,व्याधिभिर्नारकैर्घोरैर् यमेन सह तान्बलात् विजित्य मुनये प्रादात् तदद्भुतमिवाभवत्
Main,49.0,68,yamastuṣṭastatastasmai muktijñānaṃ dadau param sarve yathocitaṃ kṛtvā jagmuste kṛṣṇamavyayam,यमस्तुष्टस्ततस्तस्मै मुक्तिज्ञानं ददौ परम् सर्वे यथोचितं कृत्वा जग्मुस्ते कृष्णमव्ययम्
Main,49.0,69,yeṣāṃ tu caritaṃ gṛhya hanyate nāpamṛtyubhiḥ iha loke pare caiva sukhamakṣayyamaśnute,येषां तु चरितं गृह्य हन्यते नापमृत्युभिः इह लोके परे चैव सुखमक्षय्यमश्नुते
Main,49.0,70,ajamīḍhasya dhūminyāṃ vidvāñjajñe yavīnaraḥ dhṛtimāṃstasya putrastu tasya satyadhṛtiḥ smṛtaḥ atha satyadhṛteḥ putro dṛḍhanemiḥ pratāpavān,अजमीढस्य धूमिन्यां विद्वाञ्जज्ञे यवीनरः धृतिमांस्तस्य पुत्रस्तु तस्य सत्यधृतिः स्मृतः अथ सत्यधृतेः पुत्रो दृढनेमिः प्रतापवान्
Main,49.0,71,dṛḍhanemisutaścāpi sudharmā nāma pārthivaḥ āsītsudharmatanayaḥ sārvabhaumaḥ pratāpavān,दृढनेमिसुतश्चापि सुधर्मा नाम पार्थिवः आसीत्सुधर्मतनयः सार्वभौमः प्रतापवान्
Main,49.0,72,sārvabhaumeti vikhyātaḥ pṛthivyām ekarāḍ babhau tasyānvavāye mahati mahāpauravanandanaḥ,सार्वभौमेति विख्यातः पृथिव्याम् एकराड् बभौ तस्यान्ववाये महति महापौरवनन्दनः
Main,49.0,73,mahāpauravaputrastu rājā rukmarathaḥ smṛtaḥ atha rukmarathasyāsīt supārśvo nāma pārthivaḥ,महापौरवपुत्रस्तु राजा रुक्मरथः स्मृतः अथ रुक्मरथस्यासीत् सुपार्श्वो नाम पार्थिवः
Main,49.0,74,supārśvatanayaścāpi sumatirnāma dhārmikaḥ sumaterapi dharmātmā rājā saṃnatimānapi,सुपार्श्वतनयश्चापि सुमतिर्नाम धार्मिकः सुमतेरपि धर्मात्मा राजा संनतिमानपि
Main,49.0,75,tasyāsītsaṃnatimataḥ kṛto nāma suto mahān hiraṇyanābhinaḥ śiṣyaḥ kauśalyasya mahātmanaḥ,तस्यासीत्संनतिमतः कृतो नाम सुतो महान् हिरण्यनाभिनः शिष्यः कौशल्यस्य महात्मनः
Main,49.0,76,caturviṃśatidhā yena proktā vai sāmasaṃhitāḥ smṛtāste prācyasāmānaḥ kārtā nāmeha sāmagāḥ,चतुर्विंशतिधा येन प्रोक्ता वै सामसंहिताः स्मृतास्ते प्राच्यसामानः कार्ता नामेह सामगाः
Main,49.0,77,kārtirugrāyudho 'sau vai mahāpauravavardhanaḥ babhūva yena vikramya pṛthukasya pitā hataḥ,कार्तिरुग्रायुधो ऽसौ वै महापौरववर्धनः बभूव येन विक्रम्य पृथुकस्य पिता हतः
Main,49.0,78,nīlo nāma mahārājaḥ pāñcālādhipatirvaśī ugrāyudhasya dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ,नीलो नाम महाराजः पाञ्चालाधिपतिर्वशी उग्रायुधस्य दायादः क्षेमो नाम महायशाः
Main,49.0,79,kṣemātsunīthaḥ saṃjajñe sunīthasya nṛpaṃjayaḥ nṛpaṃjayācca viratha ityete pauravāḥ stutāḥ,क्षेमात्सुनीथः संजज्ञे सुनीथस्य नृपंजयः नृपंजयाच्च विरथ इत्येते पौरवाः स्तुताः
Main,50.0,1,matsya-purāṇa 50 ajamīḍhasya nīlinyāṃ nīlaḥ samabhavannṛpaḥ nīlasya tapasogreṇa suśāntirudapadyata,मत्स्य-पुराण ५० अजमीढस्य नीलिन्यां नीलः समभवन्नृपः नीलस्य तपसोग्रेण सुशान्तिरुदपद्यत
Main,50.0,2,purujānuḥ suśāntestu pṛthustu purujānutaḥ bhadrāśvaḥ pṛthudāyādo bhadrāśvatanayāñchṛṇu,पुरुजानुः सुशान्तेस्तु पृथुस्तु पुरुजानुतः भद्राश्वः पृथुदायादो भद्राश्वतनयाञ्छृणु
Main,50.0,3,mudgalaśca jayaścaiva rājā bṛhadiṣustathā javīnaraśca vikrāntaḥ kapilaścaiva pañcamaḥ,मुद्गलश्च जयश्चैव राजा बृहदिषुस्तथा जवीनरश्च विक्रान्तः कपिलश्चैव पञ्चमः
Main,50.0,4,pañcānāṃ caiva pañcālān etāñjanapadānviduḥ pañcālarakṣiṇo hy ete deśānāmiti naḥ śrutam,पञ्चानां चैव पञ्चालान् एताञ्जनपदान्विदुः पञ्चालरक्षिणो ह्य् एते देशानामिति नः श्रुतम्
Main,50.0,5,mudgalasyāpi maudgalyāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ ete hy aṅgirasaḥ pakṣaṃ saṃśritāḥ kāṇvamudgalāḥ,मुद्गलस्यापि मौद्गल्याः क्षत्रोपेता द्विजातयः एते ह्य् अङ्गिरसः पक्षं संश्रिताः काण्वमुद्गलाः
Main,50.0,6,mudgalasya suto jajñe brahmiṣṭhaḥ sumahāyaśāḥ indrasenaḥ sutastasya vindhyāśvastasya cātmajaḥ,मुद्गलस्य सुतो जज्ञे ब्रह्मिष्ठः सुमहायशाः इन्द्रसेनः सुतस्तस्य विन्ध्याश्वस्तस्य चात्मजः
Main,50.0,7,vindhyāśvānmithunaṃ jajñe menakāyāmiti śrutiḥ divodāsaśca rājarṣir ahalyā ca yaśasvinī,विन्ध्याश्वान्मिथुनं जज्ञे मेनकायामिति श्रुतिः दिवोदासश्च राजर्षिर् अहल्या च यशस्विनी
Main,50.0,8,śaradvatastu dāyādam ahalyā samprasūyata śatānandamṛṣiśreṣṭhaṃ tasyāpi sumahātapāḥ,शरद्वतस्तु दायादम् अहल्या सम्प्रसूयत शतानन्दमृषिश्रेष्ठं तस्यापि सुमहातपाः
Main,50.0,9,sutaḥ satyadhṛtirnāma dhanurvedasya pāragaḥ āsītsatyadhṛteḥ śukram amoghaṃ dhārmikasya tu,सुतः सत्यधृतिर्नाम धनुर्वेदस्य पारगः आसीत्सत्यधृतेः शुक्रम् अमोघं धार्मिकस्य तु
Main,50.0,10,skannaṃ retaḥ satyadhṛter dṛṣṭvā cāpsarasaṃ jale mithunaṃ tatra saṃbhṛtaṃ tasminsarasi saṃbhṛtam,स्कन्नं रेतः सत्यधृतेर् दृष्ट्वा चाप्सरसं जले मिथुनं तत्र संभृतं तस्मिन्सरसि संभृतम्
Main,50.0,11,tataḥ sarasi tasmiṃstu kramamāṇaṃ mahīpatiḥ dṛṣṭvā jagrāha kṛpayā śaṃtanurmṛgayāṃ gataḥ,ततः सरसि तस्मिंस्तु क्रममाणं महीपतिः दृष्ट्वा जग्राह कृपया शंतनुर्मृगयां गतः
Main,50.0,12,ete śaradvataḥ putrā ākhyātā gautamā varāḥ ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi divodāsasya vai prajāḥ,एते शरद्वतः पुत्रा आख्याता गौतमा वराः अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि दिवोदासस्य वै प्रजाः
Main,50.0,13,divodāsasya dāyādo dharmiṣṭho mitrayurnṛpaḥ maitrāyaṇāvaraḥ so 'tha maitreyastu tataḥ smṛtaḥ,दिवोदासस्य दायादो धर्मिष्ठो मित्रयुर्नृपः मैत्रायणावरः सो ऽथ मैत्रेयस्तु ततः स्मृतः
Main,50.0,14,ete vaṃśyā yateḥ pakṣāḥ kṣatropetāstu bhārgavāḥ rājā caidyavaro nāma maitreyasya sutaḥ smṛtaḥ,एते वंश्या यतेः पक्षाः क्षत्रोपेतास्तु भार्गवाः राजा चैद्यवरो नाम मैत्रेयस्य सुतः स्मृतः
Main,50.0,15,atha caidyavarādvidvān sudāsastasya cātmajaḥ ajamīḍhaḥ punarjātaḥ kṣīṇe vaṃśe tu somakaḥ,अथ चैद्यवराद्विद्वान् सुदासस्तस्य चात्मजः अजमीढः पुनर्जातः क्षीणे वंशे तु सोमकः
Main,50.0,16,somakasya suto jantur hate tasmiñchataṃ babhau putrāṇāmajamīḍhasya somakasya mahātmanaḥ,सोमकस्य सुतो जन्तुर् हते तस्मिञ्छतं बभौ पुत्राणामजमीढस्य सोमकस्य महात्मनः
Main,50.0,17,mahiṣī tv ajamīḍhasya dhūminī putravardhinī putrābhāve tapastepe śataṃ varṣāṇi duścaram,महिषी त्व् अजमीढस्य धूमिनी पुत्रवर्धिनी पुत्राभावे तपस्तेपे शतं वर्षाणि दुश्चरम्
Main,50.0,18,hutvāgniṃ vidhivatsamyak pavitrīkṛtabhojanā agnihotrakrameṇaiva sā suṣvāpa mahāvratā,हुत्वाग्निं विधिवत्सम्यक् पवित्रीकृतभोजना अग्निहोत्रक्रमेणैव सा सुष्वाप महाव्रता
Main,50.0,19,tasyāṃ vai dhūmavarṇāyām ajamīḍhaḥ samīyivān ṛkṣaṃ sā janayāmāsa dhūmavarṇaṃ śatāgrajam,तस्यां वै धूमवर्णायाम् अजमीढः समीयिवान् ऋक्षं सा जनयामास धूमवर्णं शताग्रजम्
Main,50.0,20,ṛkṣātsaṃvaraṇo jajñe kuruḥ saṃvaraṇāt tataḥ yaḥ prayāgamatikramya kurukṣetramakalpayat,ऋक्षात्संवरणो जज्ञे कुरुः संवरणात् ततः यः प्रयागमतिक्रम्य कुरुक्षेत्रमकल्पयत्
Main,50.0,21,kṛṣyatastu mahārājo varṣāṇi subahūnyatha kṛṣyamāṇastataḥ śakro bhayāttasmai varaṃ dadau,कृष्यतस्तु महाराजो वर्षाणि सुबहून्यथ कृष्यमाणस्ततः शक्रो भयात्तस्मै वरं ददौ
Main,50.0,22,puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca kurukṣetraṃ tu tatsmṛtam tasyānvavāyaḥ sumahān yasya nāmnā tu kauravāḥ,पुण्यं च रमणीयं च कुरुक्षेत्रं तु तत्स्मृतम् तस्यान्ववायः सुमहान् यस्य नाम्ना तु कौरवाः
Main,50.0,23,kurostu dayitāḥ putrāḥ sudhanvā jahnureva ca parīkṣicca mahātejāḥ prajanaścārimardanaḥ,कुरोस्तु दयिताः पुत्राः सुधन्वा जह्नुरेव च परीक्षिच्च महातेजाः प्रजनश्चारिमर्दनः
Main,50.0,24,sudhanvanastu dāyādaḥ putro matimatāṃ varaḥ cyavanastasya putrastu rājā dharmārthatattvavit,सुधन्वनस्तु दायादः पुत्रो मतिमतां वरः च्यवनस्तस्य पुत्रस्तु राजा धर्मार्थतत्त्ववित्
Main,50.0,25,cyavanasya kṛmiḥ putra ṛkṣājjajñe mahātapāḥ kṛmeḥ putro mahāvīryaḥ khyātastvindrasamo vibhuḥ,च्यवनस्य कृमिः पुत्र ऋक्षाज्जज्ञे महातपाः कृमेः पुत्रो महावीर्यः ख्यातस्त्विन्द्रसमो विभुः
Main,50.0,26,caidyoparicaro vīro vasurnāmāntarikṣagaḥ caidyoparicarājjajñe girikā sapta vai sutān,चैद्योपरिचरो वीरो वसुर्नामान्तरिक्षगः चैद्योपरिचराज्जज्ञे गिरिका सप्त वै सुतान्
Main,50.0,27,mahāratho magadharāḍ viśruto yo bṛhadrathaḥ pratyaśravāḥ kuśaścaiva caturtho harivāhanaḥ,महारथो मगधराड् विश्रुतो यो बृहद्रथः प्रत्यश्रवाः कुशश्चैव चतुर्थो हरिवाहनः
Main,50.0,28,pañcamaśca yajuścaiva matsyaḥ kālī ca saptamī bṛhadrathasya dāyādaḥ kuśāgro nāma viśrutaḥ,पञ्चमश्च यजुश्चैव मत्स्यः काली च सप्तमी बृहद्रथस्य दायादः कुशाग्रो नाम विश्रुतः
Main,50.0,29,kuśāgrasyātmajaścaiva vṛṣabho nāma vīryavān vṛṣabhasya tu dāyādaḥ puṇyavānnāma pārthivaḥ,कुशाग्रस्यात्मजश्चैव वृषभो नाम वीर्यवान् वृषभस्य तु दायादः पुण्यवान्नाम पार्थिवः
Main,50.0,30,puṇyaḥ puṇyavataścaiva rājā satyadhṛtistataḥ dāyādastasya dhanuṣas tasmātsarvaśca jajñivān,पुण्यः पुण्यवतश्चैव राजा सत्यधृतिस्ततः दायादस्तस्य धनुषस् तस्मात्सर्वश्च जज्ञिवान्
Main,50.0,31,sarvasya sambhavaḥ putras tasmādrājā bṛhadrathaḥ dve tasya śakale jāte jarayā saṃdhitaś ca saḥ,सर्वस्य सम्भवः पुत्रस् तस्माद्राजा बृहद्रथः द्वे तस्य शकले जाते जरया संधितश् च सः
Main,50.0,32,jarayā saṃdhito yasmāj jarāsaṃdhastataḥ smṛtaḥ jetā sarvasya kṣatrasya jarāsaṃdho mahābalaḥ,जरया संधितो यस्माज् जरासंधस्ततः स्मृतः जेता सर्वस्य क्षत्रस्य जरासंधो महाबलः
Main,50.0,33,jarāsaṃdhasya putrastu sahadevaḥ pratāpavān sahadevātmajaḥ śrīmān somavit sa mahātapāḥ,जरासंधस्य पुत्रस्तु सहदेवः प्रतापवान् सहदेवात्मजः श्रीमान् सोमवित् स महातपाः
Main,50.0,34,śrutaśravāstu somāder māgadhāḥ parikīrtitāḥ jahnustvajanayatputraṃ surathaṃ nāma bhūmipam,श्रुतश्रवास्तु सोमादेर् मागधाः परिकीर्तिताः जह्नुस्त्वजनयत्पुत्रं सुरथं नाम भूमिपम्
Main,50.0,35,surathasya tu dāyādo vīro rājā vidūrathaḥ vidūrathasutaścāpi sārvabhauma iti smṛtaḥ,सुरथस्य तु दायादो वीरो राजा विदूरथः विदूरथसुतश्चापि सार्वभौम इति स्मृतः
Main,50.0,36,sārvabhaumājjayatseno rucirastasya cātmajaḥ rucirāttu tato bhaumas tvaritāyustato 'bhavat,सार्वभौमाज्जयत्सेनो रुचिरस्तस्य चात्मजः रुचिरात्तु ततो भौमस् त्वरितायुस्ततो ऽभवत्
Main,50.0,37,akrodhanas tv āyusutas tasmāddevātithiḥ smṛtaḥ devātithestu dāyādo dakṣa eva babhūva ha,अक्रोधनस् त्व् आयुसुतस् तस्माद्देवातिथिः स्मृतः देवातिथेस्तु दायादो दक्ष एव बभूव ह
Main,50.0,38,bhīmasenastato dakṣād dilīpas tasya cātmajaḥ dilīpasya pratīpastu tasya putrās trayaḥ smṛtāḥ,भीमसेनस्ततो दक्षाद् दिलीपस् तस्य चात्मजः दिलीपस्य प्रतीपस्तु तस्य पुत्रास् त्रयः स्मृताः
Main,50.0,39,devāpiḥ śaṃtanuścaiva vāhlīkaścaiva te trayaḥ vāhlīkasya tu dāyādāḥ sapta vāhlīśvarā nṛpāḥ devāpistu hy apadhyātaḥ prajābhirabhavanmuniḥ,देवापिः शंतनुश्चैव वाह्लीकश्चैव ते त्रयः वाह्लीकस्य तु दायादाः सप्त वाह्लीश्वरा नृपाः देवापिस्तु ह्य् अपध्यातः प्रजाभिरभवन्मुनिः
Main,50.0,40,prajābhistu kimarthaṃ vai hy apadhyāto janeśvaraḥ ko doṣo rājaputrasya prajābhiḥ samudāhṛtaḥ,प्रजाभिस्तु किमर्थं वै ह्य् अपध्यातो जनेश्वरः को दोषो राजपुत्रस्य प्रजाभिः समुदाहृतः
Main,50.0,41,kilāsīdrājaputrastu kuṣṭhī taṃ nābhyapūjayan kāryaṃ caiva tu devānāṃ kṣatraṃ prati dvijottamāḥ bhaviṣyaṃ kīrtayiṣyāmi śaṃtanostu nibodhata,किलासीद्राजपुत्रस्तु कुष्ठी तं नाभ्यपूजयन् कार्यं चैव तु देवानां क्षत्रं प्रति द्विजोत्तमाः भविष्यं कीर्तयिष्यामि शंतनोस्तु निबोधत
Main,50.0,42,śaṃtanustvabhavadrājā vidvānsa vai mahābhiṣak idaṃ codāharantyatra ślokaṃ prati mahābhiṣak,शंतनुस्त्वभवद्राजा विद्वान्स वै महाभिषक् इदं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं प्रति महाभिषक्
Main,50.0,43,yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ rogiṇameva ca punaryuvā ca bhavati tasmāttaṃ śaṃtanuṃ viduḥ,यं यं कराभ्यां स्पृशति जीर्णं रोगिणमेव च पुनर्युवा च भवति तस्मात्तं शंतनुं विदुः
Main,50.0,44,tattasya śaṃtanutvaṃ hi prajābhiriha kīrtyate tato 'vṛṇuta bhāryārthaṃ śaṃtanurjāhnavīṃ nṛpa,तत्तस्य शंतनुत्वं हि प्रजाभिरिह कीर्त्यते ततो ऽवृणुत भार्यार्थं शंतनुर्जाह्नवीं नृप
Main,50.0,45,tasyāṃ devavrataṃ nāma kumāraṃ janayadvibhuḥ kālī vicitravīryaṃ tu dāśeyī janayatsutam,तस्यां देवव्रतं नाम कुमारं जनयद्विभुः काली विचित्रवीर्यं तु दाशेयी जनयत्सुतम्
Main,50.0,46,śaṃtanordayitaṃ putraṃ śāntātmānamakalmaṣam kṛṣṇadvaipāyano nāma kṣetre vaicitraviryake,शंतनोर्दयितं पुत्रं शान्तात्मानमकल्मषम् कृष्णद्वैपायनो नाम क्षेत्रे वैचित्रविर्यके
Main,50.0,47,dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpyajījanat dhṛtarāṣṭrastu gāndhāryāṃ putrānajanayacchatam,धृतराष्ट्रं च पाण्डुं च विदुरं चाप्यजीजनत् धृतराष्ट्रस्तु गान्धार्यां पुत्रानजनयच्छतम्
Main,50.0,48,teṣāṃ duryodhanaḥ śreṣṭhaḥ sarvakṣatrasya vai prabhuḥ mādrī kuntī tathā caiva pāṇḍorbhārye babhūvatuḥ,तेषां दुर्योधनः श्रेष्ठः सर्वक्षत्रस्य वै प्रभुः माद्री कुन्ती तथा चैव पाण्डोर्भार्ये बभूवतुः
Main,50.0,49,devadattāḥ sutāḥ pañca pāṇḍorarthe 'bhijajñire dharmādyudhiṣṭhiro jajñe mārutācca vṛkodaraḥ,देवदत्ताः सुताः पञ्च पाण्डोरर्थे ऽभिजज्ञिरे धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदरः
Main,50.0,50,indrāddhanaṃjayaścaiva indratulyaparākramaḥ nakulaṃ sahadevaṃ ca mādryaśvibhyāmajījanat,इन्द्राद्धनंजयश्चैव इन्द्रतुल्यपराक्रमः नकुलं सहदेवं च माद्र्यश्विभ्यामजीजनत्
Main,50.0,51,pañcaite pāṇḍavebhyastu draupadyāṃ jajñire sutāḥ draupadyajanayacchreṣṭhaṃ prativindhyaṃ yudhiṣṭhirāt,पञ्चैते पाण्डवेभ्यस्तु द्रौपद्यां जज्ञिरे सुताः द्रौपद्यजनयच्छ्रेष्ठं प्रतिविन्ध्यं युधिष्ठिरात्
Main,50.0,52,śrutasenaṃ bhīmasenāc chrutakīrtiṃ dhanaṃjayāt caturthaṃ śrutakarmāṇaṃ sahadevād ajāyata,श्रुतसेनं भीमसेनाच् छ्रुतकीर्तिं धनंजयात् चतुर्थं श्रुतकर्माणं सहदेवाद् अजायत
Main,50.0,53,nakulācca śatānīkaṃ draupadeyāḥ prakīrtitāḥ tebhyo 'pare pāṇḍaveyāḥ ṣaḍevānye mahārathāḥ,नकुलाच्च शतानीकं द्रौपदेयाः प्रकीर्तिताः तेभ्यो ऽपरे पाण्डवेयाः षडेवान्ये महारथाः
Main,50.0,54,haiḍambo bhīmasenāttu putro jajñe ghaṭotkacaḥ kāśī baladharādbhīmāj jajñe vai sarvagaṃ sutam,हैडम्बो भीमसेनात्तु पुत्रो जज्ञे घटोत्कचः काशी बलधराद्भीमाज् जज्ञे वै सर्वगं सुतम्
Main,50.0,55,suhotraṃ tanayaṃ mādrī sahadevādasūyata kareṇumatyāṃ caidyāyāṃ niramitrastu nākuliḥ,सुहोत्रं तनयं माद्री सहदेवादसूयत करेणुमत्यां चैद्यायां निरमित्रस्तु नाकुलिः
Main,50.0,56,subhadrāyāṃ rathī pārthād abhimanyurajāyata yaudheyaṃ devakī caiva putraṃ jajñe yudhiṣṭhirāt,सुभद्रायां रथी पार्थाद् अभिमन्युरजायत यौधेयं देवकी चैव पुत्रं जज्ञे युधिष्ठिरात्
Main,50.0,57,abhimanyoḥ parīkṣittu putraḥ parapurajayaḥ janamejayaḥ parīkṣitaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ,अभिमन्योः परीक्षित्तु पुत्रः परपुरजयः जनमेजयः परीक्षितः पुत्रः परमधार्मिकः
Main,50.0,58,brahmāṇaṃ kalpayāmāsa sa vai vājasaneyakam sa vaiśampāyanenaiva śaptaḥ kila maharṣiṇā,ब्रह्माणं कल्पयामास स वै वाजसनेयकम् स वैशम्पायनेनैव शप्तः किल महर्षिणा
Main,50.0,59,na sthāsyatīha durbuddhe tavaitadvacanaṃ bhuvi yāvatsthāsyasi tvaṃ loke tāvadeva prapatsyati,न स्थास्यतीह दुर्बुद्धे तवैतद्वचनं भुवि यावत्स्थास्यसि त्वं लोके तावदेव प्रपत्स्यति
Main,50.0,60,kṣatrasya vijayaṃ jñātvā tataḥprabhṛti sarvaśaḥ abhigamya sthitāścaiva nṛpaṃ ca janamejayam,क्षत्रस्य विजयं ज्ञात्वा ततःप्रभृति सर्वशः अभिगम्य स्थिताश्चैव नृपं च जनमेजयम्
Main,50.0,61,tataḥprabhṛti śāpena kṣatriyasya tu yājinaḥ utsannā yājino yajñe tataḥprabhṛti sarvaśaḥ,ततःप्रभृति शापेन क्षत्रियस्य तु याजिनः उत्सन्ना याजिनो यज्ञे ततःप्रभृति सर्वशः
Main,50.0,62,kṣatrasya yājinaḥ kecic chāpāttasya mahātmanaḥ paurṇamāsena haviṣā iṣṭvā tasminprajāpatim sa vaiśampāyanenaiva praviśanvāritastataḥ,क्षत्रस्य याजिनः केचिच् छापात्तस्य महात्मनः पौर्णमासेन हविषा इष्ट्वा तस्मिन्प्रजापतिम् स वैशम्पायनेनैव प्रविशन्वारितस्ततः
Main,50.0,63,parīkṣitaḥ suto 'sau vai pauravo janamejayaḥ dvir aśvamedhamāhṛtya mahāvājasaneyakaḥ,परीक्षितः सुतो ऽसौ वै पौरवो जनमेजयः द्विर् अश्वमेधमाहृत्य महावाजसनेयकः
Main,50.0,64,pravartayitvā taṃ sarvam ṛṣiṃ vājasaneyakam vivāde brāhmaṇaiḥ sārdham abhiśapto vanaṃ yayau,प्रवर्तयित्वा तं सर्वम् ऋषिं वाजसनेयकम् विवादे ब्राह्मणैः सार्धम् अभिशप्तो वनं ययौ
Main,50.0,65,janamejayācchatānīkas tasmājjajñe sa vīryavān janamejayaḥ śatānīkaṃ putraṃ rājye 'bhiṣiktavān,जनमेजयाच्छतानीकस् तस्माज्जज्ञे स वीर्यवान् जनमेजयः शतानीकं पुत्रं राज्ये ऽभिषिक्तवान्
Main,50.0,66,athāśvamedhena tataḥ śatānīkasya vīryavān jajñe 'dhisomakṛṣṇākhyaḥ sāmprataṃ yo mahāyaśāḥ,अथाश्वमेधेन ततः शतानीकस्य वीर्यवान् जज्ञे ऽधिसोमकृष्णाख्यः साम्प्रतं यो महायशाः
Main,50.0,67,tasmiñchāsati rāṣṭraṃ tu yuṣmābhiridamāhṛtam durāpaṃ dīrghasattraṃ vai trīṇi varṣāṇi puṣkare varṣadvayaṃ kurukṣetre dṛṣadvatyāṃ dvijottamāḥ,तस्मिञ्छासति राष्ट्रं तु युष्माभिरिदमाहृतम् दुरापं दीर्घसत्त्रं वै त्रीणि वर्षाणि पुष्करे वर्षद्वयं कुरुक्षेत्रे दृषद्वत्यां द्विजोत्तमाः
Main,50.0,68,bhaviṣyaṃ śrotumicchāmaḥ prajānāṃ lomaharṣaṇe purā kila yadetadvai vyatītaṃ kīrtitaṃ tvayā,भविष्यं श्रोतुमिच्छामः प्रजानां लोमहर्षणे पुरा किल यदेतद्वै व्यतीतं कीर्तितं त्वया
Main,50.0,69,yeṣu vai sthāsyate kṣatram utpatsyante nṛpāśca ye teṣām āyuṣpramāṇaṃ ca nāmataścaiva tānnṛpān,येषु वै स्थास्यते क्षत्रम् उत्पत्स्यन्ते नृपाश्च ये तेषाम् आयुष्प्रमाणं च नामतश्चैव तान्नृपान्
Main,50.0,70,kṛtayugapramāṇaṃ ca tretādvāparayostathā kaliyugapramāṇaṃ ca yugadoṣaṃ yugakṣayam,कृतयुगप्रमाणं च त्रेताद्वापरयोस्तथा कलियुगप्रमाणं च युगदोषं युगक्षयम्
Main,50.0,71,sukhaduḥkhapramāṇaṃ ca prajādoṣaṃ yugasya tu etatsarvaṃ prasaṃkhyāya pṛcchatāṃ brūhi naḥ prabho,सुखदुःखप्रमाणं च प्रजादोषं युगस्य तु एतत्सर्वं प्रसंख्याय पृच्छतां ब्रूहि नः प्रभो
Main,50.0,72,yathā me kīrtitaṃ pūrvaṃ vyāsenākliṣṭakarmaṇā bhāvyaṃ kaliyugaṃ caiva tathā manvantarāṇi ca,यथा मे कीर्तितं पूर्वं व्यासेनाक्लिष्टकर्मणा भाव्यं कलियुगं चैव तथा मन्वन्तराणि च
Main,50.0,73,anāgatāni sarvāṇi bruvato me nibodhata ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi bhaviṣyā ye nṛpāstathā,अनागतानि सर्वाणि ब्रुवतो मे निबोधत अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि भविष्या ये नृपास्तथा
Main,50.0,74,aiḍekṣvākvanvaye caiva paurave cānvaye tathā yeṣu saṃsthāsyate tacca aiḍekṣvākukulaṃ śubham tānsarvānkīrtayiṣyāmi bhaviṣye kathitānnṛpān,ऐडेक्ष्वाक्वन्वये चैव पौरवे चान्वये तथा येषु संस्थास्यते तच्च ऐडेक्ष्वाकुकुलं शुभम् तान्सर्वान्कीर्तयिष्यामि भविष्ये कथितान्नृपान्
Main,50.0,75,tebhyo 'pare 'pi ye tv anye hy utpatsyante nṛpāḥ punaḥ kṣatrāḥ pāraśavāḥ śūdrās tathānye ye bahiścarāḥ,तेभ्यो ऽपरे ऽपि ये त्व् अन्ये ह्य् उत्पत्स्यन्ते नृपाः पुनः क्षत्राः पारशवाः शूद्रास् तथान्ये ये बहिश्चराः
Main,50.0,76,andhāḥ śakāḥ pulindāśca cūlikā yavanāstathā kaivartābhīraśabarā ye cānye mlecchasambhavāḥ paryāyataḥ pravakṣyāmi nāmataścaiva tānnṛpān,अन्धाः शकाः पुलिन्दाश्च चूलिका यवनास्तथा कैवर्ताभीरशबरा ये चान्ये म्लेच्छसम्भवाः पर्यायतः प्रवक्ष्यामि नामतश्चैव तान्नृपान्
Main,50.0,77,adhisomakṛṣṇaś caiteṣāṃ prathamaṃ vartate nṛpaḥ tasyānvavāye vakṣyāmi bhaviṣye kathitānnṛpān,अधिसोमकृष्णश् चैतेषां प्रथमं वर्तते नृपः तस्यान्ववाये वक्ष्यामि भविष्ये कथितान्नृपान्
Main,50.0,78,adhisomakṛṣṇaputrastu vivakṣurbhavitā nṛpaḥ gaṅgayā tu hṛte tasmin nagare nāgasāhvaye,अधिसोमकृष्णपुत्रस्तु विवक्षुर्भविता नृपः गङ्गया तु हृते तस्मिन् नगरे नागसाह्वये
Main,50.0,79,tyaktvā vivakṣurnagaraṃ kauśāmbyāṃ tu nivatsyati bhaviṣyāṣṭau sutāstasya mahābalaparākramāḥ,त्यक्त्वा विवक्षुर्नगरं कौशाम्ब्यां तु निवत्स्यति भविष्याष्टौ सुतास्तस्य महाबलपराक्रमाः
Main,50.0,80,bhūrirjyeṣṭhaḥ sutastasya tasya citrarathaḥ smṛtaḥ śucidravaścitrarathād vṛṣṇimāṃśca śucidravāt,भूरिर्ज्येष्ठः सुतस्तस्य तस्य चित्ररथः स्मृतः शुचिद्रवश्चित्ररथाद् वृष्णिमांश्च शुचिद्रवात्
Main,50.0,81,vṛṣṇimataḥ suṣeṇaśca bhaviṣyati śucirnṛpaḥ tasmātsuṣeṇādbhavitā sunītho nāma pārthivaḥ,वृष्णिमतः सुषेणश्च भविष्यति शुचिर्नृपः तस्मात्सुषेणाद्भविता सुनीथो नाम पार्थिवः
Main,50.0,82,nṛpātsunīthādbhavitā nṛcakṣuḥ sumahāyaśāḥ nṛcakṣuṣastu dāyādo bhavitā vai sukhīvalaḥ,नृपात्सुनीथाद्भविता नृचक्षुः सुमहायशाः नृचक्षुषस्तु दायादो भविता वै सुखीवलः
Main,50.0,83,sukhīvalasutaścāpi bhāvī rājā pariṣṇavaḥ pariṣṇavasutaścāpi bhavitā sutapā nṛpaḥ,सुखीवलसुतश्चापि भावी राजा परिष्णवः परिष्णवसुतश्चापि भविता सुतपा नृपः
Main,50.0,84,medhāvī tasya dāyādo bhaviṣyati na saṃśayaḥ medhāvinaḥ sutaścāpi bhaviṣyati puraṃjayaḥ,मेधावी तस्य दायादो भविष्यति न संशयः मेधाविनः सुतश्चापि भविष्यति पुरंजयः
Main,50.0,85,urvo bhāvyaḥ sutastasya tigmātmā tasya cātmajaḥ tigmādbṛhadratho bhāvyo vasudāmā bṛhadrathāt,उर्वो भाव्यः सुतस्तस्य तिग्मात्मा तस्य चात्मजः तिग्माद्बृहद्रथो भाव्यो वसुदामा बृहद्रथात्
Main,50.0,86,vasudāmnaḥ śatānīko bhaviṣyodayanastataḥ bhaviṣyate codayanād vīge rājā vahīnaraḥ,वसुदाम्नः शतानीको भविष्योदयनस्ततः भविष्यते चोदयनाद् वीगे राजा वहीनरः
Main,50.0,87,vahīnarātmajaścaiva daṇḍapāṇirbhaviṣyati daṇḍapāṇerniramitro niramitrāttu kṣemakaḥ,वहीनरात्मजश्चैव दण्डपाणिर्भविष्यति दण्डपाणेर्निरमित्रो निरमित्रात्तु क्षेमकः
Main,50.0,88,atrānuvaṃśaśloko 'yaṃ gīto vipraiḥ purātanaiḥ brahmakṣatrasya yo yonir vaṃśo devarṣisatkṛtaḥ kṣemakaṃ prāpya rājānaṃ saṃsthāsyati kalau yuge,अत्रानुवंशश्लोको ऽयं गीतो विप्रैः पुरातनैः ब्रह्मक्षत्रस्य यो योनिर् वंशो देवर्षिसत्कृतः क्षेमकं प्राप्य राजानं संस्थास्यति कलौ युगे
Main,50.0,89,ityeṣa pauravo vaṃśo yathāvadiha kīrtitaḥ dhīmataḥ pāṇḍuputrasya cārjunasya mahātmanaḥ,इत्येष पौरवो वंशो यथावदिह कीर्तितः धीमतः पाण्डुपुत्रस्य चार्जुनस्य महात्मनः
Main,51.0,1,matsya-purāṇa 51 ye pūjyāḥ syur dvijātīnām agnayaḥ sūta sarvadā tānidānīṃ samācakṣva tadvaṃśaṃ cānupūrvaśaḥ,मत्स्य-पुराण ५१ ये पूज्याः स्युर् द्विजातीनाम् अग्नयः सूत सर्वदा तानिदानीं समाचक्ष्व तद्वंशं चानुपूर्वशः
Main,51.0,2,yo 'sāv agnirabhīmānī smṛtaḥ svāyambhuve 'ntare brahmaṇo mānasaḥ putras tasmātsvāhā vyajījanat,यो ऽसाव् अग्निरभीमानी स्मृतः स्वायम्भुवे ऽन्तरे ब्रह्मणो मानसः पुत्रस् तस्मात्स्वाहा व्यजीजनत्
Main,51.0,3,pāvakaṃ pavamānaṃ ca śuciragniśca yaḥ smṛtaḥ nirmathyaḥ pavamāno 'gnir vaidyutaḥ pāvakātmajaḥ,पावकं पवमानं च शुचिरग्निश्च यः स्मृतः निर्मथ्यः पवमानो ऽग्निर् वैद्युतः पावकात्मजः
Main,51.0,4,śuciragniḥ smṛtaḥ sauraḥ sthāvarāścaiva te smṛtāḥ pavamānātmajo hy agnir havyavāhaḥ sa ucyate,शुचिरग्निः स्मृतः सौरः स्थावराश्चैव ते स्मृताः पवमानात्मजो ह्य् अग्निर् हव्यवाहः स उच्यते
Main,51.0,5,pāvakaḥ saharakṣastu havyavāhamukhaḥ śuciḥ devānāṃ havyavāho 'gniḥ prathamo brahmaṇaḥ sutaḥ,पावकः सहरक्षस्तु हव्यवाहमुखः शुचिः देवानां हव्यवाहो ऽग्निः प्रथमो ब्रह्मणः सुतः
Main,51.0,6,saharakṣaḥ surāṇāṃ tu trayāṇāṃ te trayo 'gnayaḥ eteṣāṃ putrapautrāśca catvāriṃśattathaiva ca,सहरक्षः सुराणां तु त्रयाणां ते त्रयो ऽग्नयः एतेषां पुत्रपौत्राश्च चत्वारिंशत्तथैव च
Main,51.0,7,pravakṣye nāmatastānvai pravibhāgena tānpṛthak pāvano laukiko hy agniḥ prathamo brahmaṇaśca yaḥ,प्रवक्ष्ये नामतस्तान्वै प्रविभागेन तान्पृथक् पावनो लौकिको ह्य् अग्निः प्रथमो ब्रह्मणश्च यः
Main,51.0,8,brahmaudanāgnis tatputro bharato nāma viśrutaḥ vaiśvānaro havyavāho vahanhavyaṃ mamāra saḥ,ब्रह्मौदनाग्निस् तत्पुत्रो भरतो नाम विश्रुतः वैश्वानरो हव्यवाहो वहन्हव्यं ममार सः
Main,51.0,9,sa mṛto 'tharvaṇaḥ putro mathitaḥ puṣkarodadhiḥ yo 'tharvā laukiko hy agnir dakṣiṇāgniḥ sa ucyate,स मृतो ऽथर्वणः पुत्रो मथितः पुष्करोदधिः यो ऽथर्वा लौकिको ह्य् अग्निर् दक्षिणाग्निः स उच्यते
Main,51.0,10,bhṛgoḥ prajāyatātharvā hy aṅgirātharvaṇaḥ smṛtaḥ tasya hy alaukiko hy agnir dakṣiṇāgniḥ sa vai smṛtaḥ,भृगोः प्रजायताथर्वा ह्य् अङ्गिराथर्वणः स्मृतः तस्य ह्य् अलौकिको ह्य् अग्निर् दक्षिणाग्निः स वै स्मृतः
Main,51.0,11,atha yaḥ pavamānastu nirmathyo 'gniḥ sa ucyate sa ca vai gārhapatyo 'gniḥ prathamo brahmaṇaḥ smṛtaḥ,अथ यः पवमानस्तु निर्मथ्यो ऽग्निः स उच्यते स च वै गार्हपत्यो ऽग्निः प्रथमो ब्रह्मणः स्मृतः
Main,51.0,12,tataḥ sabhyāvasathyau ca saṃśatyās tau sutāvubhau tataḥ ṣoḍaśa nadyastu cakame havyavāhanaḥ yaḥ khalvāhavanīyo 'gnir abhimānī dvijaiḥ smṛtaḥ,ततः सभ्यावसथ्यौ च संशत्यास् तौ सुतावुभौ ततः षोडश नद्यस्तु चकमे हव्यवाहनः यः खल्वाहवनीयो ऽग्निर् अभिमानी द्विजैः स्मृतः
Main,51.0,13,kāverīṃ kṛṣṇaveṇīṃ ca narmadāṃ yamunāṃ tathā godāvarīṃ vitastāṃ ca candrabhāgāmirāvatīm,कावेरीं कृष्णवेणीं च नर्मदां यमुनां तथा गोदावरीं वितस्तां च चन्द्रभागामिरावतीम्
Main,51.0,14,vipāśāṃ kauśikīṃ caiva śatadruṃ sarayūṃ tathā sītāṃ manasvinīṃ caiva hrādinīṃ pāvanāṃ tathā,विपाशां कौशिकीं चैव शतद्रुं सरयूं तथा सीतां मनस्विनीं चैव ह्रादिनीं पावनां तथा
Main,51.0,15,tāsu ṣoḍaśadhātmānaṃ pravibhajya pṛthakpṛthak tadā tu viharaṃstāsu dhiṣṇyecchaḥ sa babhūva ha,तासु षोडशधात्मानं प्रविभज्य पृथक्पृथक् तदा तु विहरंस्तासु धिष्ण्येच्छः स बभूव ह
Main,51.0,16,svābhidhānasthitā dhiṣṇyās tāsūtpannāśca dhiṣṇavaḥ dhiṣṇyeṣu jajñire yasmāt tataste dhiṣṇavaḥ smṛtāḥ,स्वाभिधानस्थिता धिष्ण्यास् तासूत्पन्नाश्च धिष्णवः धिष्ण्येषु जज्ञिरे यस्मात् ततस्ते धिष्णवः स्मृताः
Main,51.0,17,ityete vai nadīputrā dhiṣṇyeṣu pratipedire teṣāṃ viharaṇīyā ye upastheyāśca tāñśṛṇu vibhuḥ pravāhaṇo 'gnīdhras tatrasthā dhiṣṇavo 'pare,इत्येते वै नदीपुत्रा धिष्ण्येषु प्रतिपेदिरे तेषां विहरणीया ये उपस्थेयाश्च ताञ्शृणु विभुः प्रवाहणो ऽग्नीध्रस् तत्रस्था धिष्णवो ऽपरे
Main,51.0,18,viharati yathāsthānaṃ puṇyāhe samupakrame anirdeśyānivāryāṇām agnīnāṃ śṛṇuta kramam,विहरति यथास्थानं पुण्याहे समुपक्रमे अनिर्देश्यानिवार्याणाम् अग्नीनां शृणुत क्रमम्
Main,51.0,19,vāsavo 'gniḥ kṛśānuryo dvitīyottaravedikaḥ samrāḍagnisuto hyaṣṭāv upatiṣṭhanti tāndvijāḥ,वासवो ऽग्निः कृशानुर्यो द्वितीयोत्तरवेदिकः सम्राडग्निसुतो ह्यष्टाव् उपतिष्ठन्ति तान्द्विजाः
Main,51.0,20,parjanyaḥ pavamānastu dvitīyaḥ so 'nudṛśyate pāvakoṣṇaḥ samūhyastu vottare so 'gnirucyate,पर्जन्यः पवमानस्तु द्वितीयः सो ऽनुदृश्यते पावकोष्णः समूह्यस्तु वोत्तरे सो ऽग्निरुच्यते
Main,51.0,21,havyasūdo hy asaṃmṛjyaḥ śāmitraḥ sa vibhāvyate śatadhāmā sudhājyotī raudraiśvaryaḥ sa ucyate,हव्यसूदो ह्य् असंमृज्यः शामित्रः स विभाव्यते शतधामा सुधाज्योती रौद्रैश्वर्यः स उच्यते
Main,51.0,22,brahmajyotir vasudhāmā brahmasthānīya ucyate ajaikapādupastheyaḥ sa vai śālāmukho yataḥ,ब्रह्मज्योतिर् वसुधामा ब्रह्मस्थानीय उच्यते अजैकपादुपस्थेयः स वै शालामुखो यतः
Main,51.0,23,anirdeśyo hyahirbudhnyo bahirante tu dakṣiṇau putrā hyete tu sarvasya upastheyā dvijaiḥ smṛtāḥ,अनिर्देश्यो ह्यहिर्बुध्न्यो बहिरन्ते तु दक्षिणौ पुत्रा ह्येते तु सर्वस्य उपस्थेया द्विजैः स्मृताः
Main,51.0,24,tato viharaṇīyāṃstu vakṣyāmyaṣṭau tu tānsutān hautriyasya suto hyagnir barhiṣo havyavāhanaḥ,ततो विहरणीयांस्तु वक्ष्याम्यष्टौ तु तान्सुतान् हौत्रियस्य सुतो ह्यग्निर् बर्हिषो हव्यवाहनः
Main,51.0,25,praśaṃsyo 'gniḥ pracetāstu dvitīyaḥ saṃsahāyakaḥ suto hyagner viśvavedā brāhmaṇācchaṃsirucyate,प्रशंस्यो ऽग्निः प्रचेतास्तु द्वितीयः संसहायकः सुतो ह्यग्नेर् विश्ववेदा ब्राह्मणाच्छंसिरुच्यते
Main,51.0,26,apāṃ yoniḥ smṛtaḥ svāmbhaḥ seturnāma vibhāvyate dhiṣṇya āharaṇā hyete somenejyanta vai dvijaiḥ,अपां योनिः स्मृतः स्वाम्भः सेतुर्नाम विभाव्यते धिष्ण्य आहरणा ह्येते सोमेनेज्यन्त वै द्विजैः
Main,51.0,27,tato yaḥ pāvako nāmnā yaḥ sadbhiryoga ucyate agniḥ so 'vabhṛtho jñeyo varuṇena sahejyate,ततो यः पावको नाम्ना यः सद्भिर्योग उच्यते अग्निः सो ऽवभृथो ज्ञेयो वरुणेन सहेज्यते
Main,51.0,28,hṛdayasya suto hyagner jaṭhare 'sau nṛṇāṃ pacan manyumāñjaṭharaścāgnir viddhāgniḥ satataṃ smṛtaḥ,हृदयस्य सुतो ह्यग्नेर् जठरे ऽसौ नृणां पचन् मन्युमाञ्जठरश्चाग्निर् विद्धाग्निः सततं स्मृतः
Main,51.0,29,parasparotthito hyagnir bhūtānīha vibhurdahan agnermanyumataḥ putro ghoraḥ saṃvartakaḥ smṛtaḥ,परस्परोत्थितो ह्यग्निर् भूतानीह विभुर्दहन् अग्नेर्मन्युमतः पुत्रो घोरः संवर्तकः स्मृतः
Main,51.0,30,pibannapaḥ sa vasati samudre vaḍavāmukhe samudravāsinaḥ putraḥ saharakṣo vibhāvyate,पिबन्नपः स वसति समुद्रे वडवामुखे समुद्रवासिनः पुत्रः सहरक्षो विभाव्यते
Main,51.0,31,saharakṣastu vai kāmān gṛhe sa vasate nṛṇām kravyādagniḥ sutastasya puruṣānyo 'tti vai mṛtān,सहरक्षस्तु वै कामान् गृहे स वसते नृणाम् क्रव्यादग्निः सुतस्तस्य पुरुषान्यो ऽत्ति वै मृतान्
Main,51.0,32,ityete pāvakasyāgner dvijaiḥ putrāḥ prakīrtitāḥ tataḥ sutāstu sauvīryād gandharvairasurair hṛtāḥ,इत्येते पावकस्याग्नेर् द्विजैः पुत्राः प्रकीर्तिताः ततः सुतास्तु सौवीर्याद् गन्धर्वैरसुरैर् हृताः
Main,51.0,33,mathito yastvaraṇyāṃ tu so 'gnirāpa samindhanam āyur nāmnā tu bhagavān paśau yastu praṇīyate,मथितो यस्त्वरण्यां तु सो ऽग्निराप समिन्धनम् आयुर् नाम्ना तु भगवान् पशौ यस्तु प्रणीयते
Main,51.0,34,āyuṣo mahimānputro dahanastu tataḥ sutaḥ pākayajñeṣv abhīmānī hutaṃ havyaṃ bhunakti yaḥ,आयुषो महिमान्पुत्रो दहनस्तु ततः सुतः पाकयज्ञेष्व् अभीमानी हुतं हव्यं भुनक्ति यः
Main,51.0,35,sarvasmāddevalokācca havyaṃ kavyaṃ bhunakti yaḥ putro 'sya sahito hyagnir adbhutaḥ sa mahāyaśāḥ,सर्वस्माद्देवलोकाच्च हव्यं कव्यं भुनक्ति यः पुत्रो ऽस्य सहितो ह्यग्निर् अद्भुतः स महायशाः
Main,51.0,36,prāyaścitteṣvabhīmānī hṛtaṃ havyaṃ bhunakti yaḥ adbhutasya suto vīro devāṃśastu mahānsmṛtaḥ,प्रायश्चित्तेष्वभीमानी हृतं हव्यं भुनक्ति यः अद्भुतस्य सुतो वीरो देवांशस्तु महान्स्मृतः
Main,51.0,37,vividhāgnistatastasya tasya putro mahākaviḥ vividhāgnisutādarkād agnayo 'ṣṭau sutāḥ smṛtāḥ,विविधाग्निस्ततस्तस्य तस्य पुत्रो महाकविः विविधाग्निसुतादर्काद् अग्नयो ऽष्टौ सुताः स्मृताः
Main,51.0,38,kāmyāsviṣṭiṣvabhīmānī rakṣohāyatikṛcca yaḥ surabhirvasumānnādo haryaśvaścaiva rukmavān,काम्यास्विष्टिष्वभीमानी रक्षोहायतिकृच्च यः सुरभिर्वसुमान्नादो हर्यश्वश्चैव रुक्मवान्
Main,51.0,39,pravargyaḥ kṣemavāṃścaiva ityaṣṭau ca prakīrtitāḥ śucyagnestu prajā hyeṣā agnayaśca caturdaśa,प्रवर्ग्यः क्षेमवांश्चैव इत्यष्टौ च प्रकीर्तिताः शुच्यग्नेस्तु प्रजा ह्येषा अग्नयश्च चतुर्दश
Main,51.0,40,ityete hyagnayaḥ proktāḥ praṇītā ye hi cādhvare samatīte tu sarge ye yāmaiḥ saha surottamaiḥ,इत्येते ह्यग्नयः प्रोक्ताः प्रणीता ये हि चाध्वरे समतीते तु सर्गे ये यामैः सह सुरोत्तमैः
Main,51.0,41,svāyambhuve 'ntare pūrvam agnayaste 'bhimāninaḥ ete viharaṇīyeṣu cetanācetaneṣviha,स्वायम्भुवे ऽन्तरे पूर्वम् अग्नयस्ते ऽभिमानिनः एते विहरणीयेषु चेतनाचेतनेष्विह
Main,51.0,42,sthānābhimānino 'gnīdhrāḥ prāgāsanhavyavāhanāḥ kāmyanaimittikādyāste ye te karmasvavasthitāḥ,स्थानाभिमानिनो ऽग्नीध्राः प्रागासन्हव्यवाहनाः काम्यनैमित्तिकाद्यास्ते ये ते कर्मस्ववस्थिताः
Main,51.0,43,pūrve manvantare 'tīte śukrairyāmaiśca taiḥ saha ete devagaṇaiḥ sārdhaṃ prathamasyāntare manoḥ,पूर्वे मन्वन्तरे ऽतीते शुक्रैर्यामैश्च तैः सह एते देवगणैः सार्धं प्रथमस्यान्तरे मनोः
Main,51.0,44,ityetā yonayo hyaktāḥ sthānākhyā jātavedasām svārociṣādiṣu jñeyāḥ savarṇānteṣu saptasu,इत्येता योनयो ह्यक्ताः स्थानाख्या जातवेदसाम् स्वारोचिषादिषु ज्ञेयाः सवर्णान्तेषु सप्तसु
Main,51.0,45,tairevaṃ tu prasaṃkhyātaṃ sāmpratānāgateṣviha manvantareṣu sarveṣu lakṣaṇaṃ jātavedasām,तैरेवं तु प्रसंख्यातं साम्प्रतानागतेष्विह मन्वन्तरेषु सर्वेषु लक्षणं जातवेदसाम्
Main,51.0,46,manvantareṣu sarveṣu nānārūpaprayojanaiḥ vartante vartamānaiśca yāmairdevaiḥ sahāgnayaḥ,मन्वन्तरेषु सर्वेषु नानारूपप्रयोजनैः वर्तन्ते वर्तमानैश्च यामैर्देवैः सहाग्नयः
Main,51.0,47,anāgataiḥ suraiḥ sārdhaṃ vatsyanto 'nāgatāstvatha ityeṣa pracayo 'gnīnāṃ mayā prokto yathākramam vistareṇānupūrvyā ca kimanyacchrotumicchatha,अनागतैः सुरैः सार्धं वत्स्यन्तो ऽनागतास्त्वथ इत्येष प्रचयो ऽग्नीनां मया प्रोक्तो यथाक्रमम् विस्तरेणानुपूर्व्या च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ
Main,52.0,1,matsya-purāṇa 52 idānīṃ prāha yadviṣṇuḥ pṛṣṭaḥ paramamuttamam tadidānīṃ samācakṣva dharmādharmasya vistaram,मत्स्य-पुराण ५२ इदानीं प्राह यद्विष्णुः पृष्टः परममुत्तमम् तदिदानीं समाचक्ष्व धर्माधर्मस्य विस्तरम्
Main,52.0,2,evamekārṇave tasmin matsyarūpī janārdanaḥ vistāramādisargasya pratisargasya cākhilam,एवमेकार्णवे तस्मिन् मत्स्यरूपी जनार्दनः विस्तारमादिसर्गस्य प्रतिसर्गस्य चाखिलम्
Main,52.0,3,kathayāmāsa viśvātmā manave sūryasūnave karmayogaṃ ca sāṃkhyaṃ ca yathāvadvistarānvitam,कथयामास विश्वात्मा मनवे सूर्यसूनवे कर्मयोगं च सांख्यं च यथावद्विस्तरान्वितम्
Main,52.0,4,śrotumicchāmahe sūta karmayogasya lakṣaṇam yasmādaviditaṃ loke na kiṃcittava suvrata,श्रोतुमिच्छामहे सूत कर्मयोगस्य लक्षणम् यस्मादविदितं लोके न किंचित्तव सुव्रत
Main,52.0,5,karmayogaṃ ca vakṣyāmi yathā viṣṇuvibhāṣitam jñānayogasahasrāddhi karmayogaḥ praśasyate,कर्मयोगं च वक्ष्यामि यथा विष्णुविभाषितम् ज्ञानयोगसहस्राद्धि कर्मयोगः प्रशस्यते
Main,52.0,6,karmayogodbhavaṃ jñānaṃ tasmāttatparamaṃ padam karmajñānodbhavaṃ brahma na ca jñānamakarmaṇaḥ,कर्मयोगोद्भवं ज्ञानं तस्मात्तत्परमं पदम् कर्मज्ञानोद्भवं ब्रह्म न च ज्ञानमकर्मणः
Main,52.0,7,tasmātkarmaṇi yuktātmā tattvamāpnoti śāśvatam vedo 'khilo dharmamūlam ācāraścaiva tadvidām,तस्मात्कर्मणि युक्तात्मा तत्त्वमाप्नोति शाश्वतम् वेदो ऽखिलो धर्ममूलम् आचारश्चैव तद्विदाम्
Main,52.0,8,aṣṭāvātmaguṇās tasmin pradhānatvena saṃsthitāḥ dayā sarveṣu bhūteṣu kṣāntī rakṣāturasya tu,अष्टावात्मगुणास् तस्मिन् प्रधानत्वेन संस्थिताः दया सर्वेषु भूतेषु क्षान्ती रक्षातुरस्य तु
Main,52.0,9,anasūyā tathā loke śaucamantarbahirdvijāḥ anāyāseṣu kāryeṣu māṅgalyācārasevanam,अनसूया तथा लोके शौचमन्तर्बहिर्द्विजाः अनायासेषु कार्येषु माङ्गल्याचारसेवनम्
Main,52.0,10,na ca dravyeṣu kārpaṇyam ārteṣūpārjiteṣu ca tathāspṛhā paradravye parastrīṣu ca sarvadā,न च द्रव्येषु कार्पण्यम् आर्तेषूपार्जितेषु च तथास्पृहा परद्रव्ये परस्त्रीषु च सर्वदा
Main,52.0,11,aṣṭāvātmaguṇāḥ proktāḥ purāṇasya tu kovidaiḥ ayameva kriyāyogo jñānayogasya sādhakaḥ,अष्टावात्मगुणाः प्रोक्ताः पुराणस्य तु कोविदैः अयमेव क्रियायोगो ज्ञानयोगस्य साधकः
Main,52.0,12,karmayogaṃ vinā jñānaṃ kasyacin neha dṛśyate śrutismṛtyuditaṃ dharmam upatiṣṭhetprayatnataḥ,कर्मयोगं विना ज्ञानं कस्यचिन् नेह दृश्यते श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मम् उपतिष्ठेत्प्रयत्नतः
Main,52.0,13,devatānāṃ pitṝṇāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca sarvadā kuryādaharaharyajñair bhūtarṣigaṇatarpaṇam,देवतानां पितॄणां च मनुष्याणां च सर्वदा कुर्यादहरहर्यज्ञैर् भूतर्षिगणतर्पणम्
Main,52.0,14,svādhyāyairarcayeccarṣīn homairvidvānyathāvidhi pitṝñchrāddhair annadānair bhūtāni balikarmabhiḥ,स्वाध्यायैरर्चयेच्चर्षीन् होमैर्विद्वान्यथाविधि पितॄञ्छ्राद्धैर् अन्नदानैर् भूतानि बलिकर्मभिः
Main,52.0,15,pañcaite vihitā yajñāḥ pañcasūnāpanuttaye kaṇḍanī peṣaṇī cullī jalakumbhī pramārjanī,पञ्चैते विहिता यज्ञाः पञ्चसूनापनुत्तये कण्डनी पेषणी चुल्ली जलकुम्भी प्रमार्जनी
Main,52.0,16,pañca sūnā gṛhasthasya tena svargaṃ na gacchati tatpāpanāśanāyāmī pañca yajñāḥ prakīrtitāḥ,पञ्च सूना गृहस्थस्य तेन स्वर्गं न गच्छति तत्पापनाशनायामी पञ्च यज्ञाः प्रकीर्तिताः
Main,52.0,17,dvāviṃśatistathāṣṭau ca ye saṃskārāḥ prakīrtitāḥ tadyukto 'pi na mokṣāya yastvātmaguṇavarjitaḥ,द्वाविंशतिस्तथाष्टौ च ये संस्काराः प्रकीर्तिताः तद्युक्तो ऽपि न मोक्षाय यस्त्वात्मगुणवर्जितः
Main,52.0,18,tasmādātmaguṇopetaḥ śrutikarma samācaret gobrāhmaṇānāṃ vittena sarvadā bhadramācaret,तस्मादात्मगुणोपेतः श्रुतिकर्म समाचरेत् गोब्राह्मणानां वित्तेन सर्वदा भद्रमाचरेत्
Main,52.0,19,gobhūhiraṇyavāsobhir gandhamālyodakena ca pūjayedbrahmaviṣṇvarkarudravasvātmakaṃ śivam,गोभूहिरण्यवासोभिर् गन्धमाल्योदकेन च पूजयेद्ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्रवस्वात्मकं शिवम्
Main,52.0,20,vratopavāsair vidhivacchraddhayā ca vimatsaraḥ yo 'sāv atīndriyaḥ śāntaḥ sūkṣmo 'vyaktaḥ sanātanaḥ vāsudevo jaganmūrtis tasya sambhūtayo hy amī,व्रतोपवासैर् विधिवच्छ्रद्धया च विमत्सरः यो ऽसाव् अतीन्द्रियः शान्तः सूक्ष्मो ऽव्यक्तः सनातनः वासुदेवो जगन्मूर्तिस् तस्य सम्भूतयो ह्य् अमी
Main,52.0,21,brahmā viṣṇuśca bhagavān mārtaṇḍo vṛṣavāhanaḥ aṣṭau ca vasavastadvad ekādaśa gaṇādhipāḥ lokapālādhipāścaiva pitaro mātarastathā,ब्रह्मा विष्णुश्च भगवान् मार्तण्डो वृषवाहनः अष्टौ च वसवस्तद्वद् एकादश गणाधिपाः लोकपालाधिपाश्चैव पितरो मातरस्तथा
Main,52.0,22,imā vibhūtayaḥ proktāś carācarasamanvitāḥ brahmādyāś caturo mūlam avyaktādhipatiḥ smṛtaḥ,इमा विभूतयः प्रोक्ताश् चराचरसमन्विताः ब्रह्माद्याश् चतुरो मूलम् अव्यक्ताधिपतिः स्मृतः
Main,52.0,23,oṃ oṃ brahmaṇā cātha sūryeṇa viṣṇunātha śivena vā abhedātpūjitena syāt pūjitaṃ sacarācaram,ॐ ॐ ब्रह्मणा चाथ सूर्येण विष्णुनाथ शिवेन वा अभेदात्पूजितेन स्यात् पूजितं सचराचरम्
Main,52.0,24,brahmādīnāṃ paraṃ dhāma trayāṇāmapi saṃsthitiḥ vedamūrtāv ataḥ pūṣā pūjanīyaḥ prayatnataḥ,ब्रह्मादीनां परं धाम त्रयाणामपि संस्थितिः वेदमूर्ताव् अतः पूषा पूजनीयः प्रयत्नतः
Main,52.0,25,tasmādagnidvijamukhān kṛtvā sampūjayedimān dānairvratopavāsaiśca japahomādinā naraḥ,तस्मादग्निद्विजमुखान् कृत्वा सम्पूजयेदिमान् दानैर्व्रतोपवासैश्च जपहोमादिना नरः
Main,52.0,26,iti kriyāyogaparāyaṇasya vedāntaśāstrasmṛtivatsalasya vikarmabhītasya sadā na kiṃcit prāptavyamastīha pare ca loke,इति क्रियायोगपरायणस्य वेदान्तशास्त्रस्मृतिवत्सलस्य विकर्मभीतस्य सदा न किंचित् प्राप्तव्यमस्तीह परे च लोके
Main,53.0,1,matsya-purāṇa 53 purāṇasaṃkhyāmācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt dānadharmamaśeṣaṃ tu yathāvadanupūrvaśaḥ,मत्स्य-पुराण ५३ पुराणसंख्यामाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् दानधर्ममशेषं तु यथावदनुपूर्वशः
Main,53.0,2,idameva purāṇeṣu purāṇapuruṣastadā yaduktavānsa viśvātmā manave tannibodhata,इदमेव पुराणेषु पुराणपुरुषस्तदा यदुक्तवान्स विश्वात्मा मनवे तन्निबोधत
Main,53.0,3,purāṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇā smṛtam anantaraṃ ca vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ,पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणा स्मृतम् अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः
Main,53.0,4,purāṇamekamevāsīt tadā kalpāntare 'nagha trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram,पुराणमेकमेवासीत् तदा कल्पान्तरे ऽनघ त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम्
Main,53.0,5,nirdagdheṣu ca lokeṣu vājirūpeṇa vai mayā aṅgāni caturo vedān purāṇaṃ nyāyavistaram,निर्दग्धेषु च लोकेषु वाजिरूपेण वै मया अङ्गानि चतुरो वेदान् पुराणं न्यायविस्तरम्
Main,53.0,6,mīmāṃsāṃ dharmaśāstraṃ ca parigṛhya mayā kṛtam matsyarūpeṇa ca punaḥ kalpādāvudakārṇave,मीमांसां धर्मशास्त्रं च परिगृह्य मया कृतम् मत्स्यरूपेण च पुनः कल्पादावुदकार्णवे
Main,53.0,7,aśeṣam etatkathitam udakāntargatena ca śrutvā jagāda ca munīn prati devāṃścaturmukhaḥ,अशेषम् एतत्कथितम् उदकान्तर्गतेन च श्रुत्वा जगाद च मुनीन् प्रति देवांश्चतुर्मुखः
Main,53.0,8,pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāṇasya tato nṛpa,प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो नृप
Main,53.0,9,vyāsarūpamahaṃ kṛtvā saṃharāmi yuge yuge caturlakṣapramāṇena dvāpare dvāpare sadā,व्यासरूपमहं कृत्वा संहरामि युगे युगे चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा
Main,53.0,10,tathāṣṭādaśadhā kṛtvā bhūrloke 'sminprakāśyate adyāpi devaloke 'smiñ chatakoṭipravistaram,तथाष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके ऽस्मिन्प्रकाश्यते अद्यापि देवलोके ऽस्मिञ् छतकोटिप्रविस्तरम्
Main,53.0,11,tadartho 'tra caturlakṣaṃ saṃkṣepeṇa nivaśitaḥ purāṇāni daśāṣṭau ca sāmprataṃ tadihocyate,तदर्थो ऽत्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवशितः पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते
Main,53.0,12,nāmatastāni vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ brahmaṇābhihitaṃ pūrvaṃ yāvanmātraṃ marīcaye,नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिसत्तमाः ब्रह्मणाभिहितं पूर्वं यावन्मात्रं मरीचये
Main,53.0,13,brāhmaṃ tridaśasāhasraṃ purāṇaṃ parikīrtyate likhitvā tacca yo dadyāj jaladhenusamanvitam vaiśākhapūrṇimāyāṃ ca brahmaloke mahīyate,ब्राह्मं त्रिदशसाहस्रं पुराणं परिकीर्त्यते लिखित्वा तच्च यो दद्याज् जलधेनुसमन्वितम् वैशाखपूर्णिमायां च ब्रह्मलोके महीयते
Main,53.0,14,etadeva yadā padmam abhūddhairaṇmayaṃ jagat tadvṛttāntāśrayaṃ tadvat pādmamityucyate budhaiḥ pādmaṃ tatpañcapañcāśatsahasrāṇīha kathyate,एतदेव यदा पद्मम् अभूद्धैरण्मयं जगत् तद्वृत्तान्ताश्रयं तद्वत् पाद्ममित्युच्यते बुधैः पाद्मं तत्पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणीह कथ्यते
Main,53.0,15,tatpurāṇaṃ ca yo dadyāt suvarṇakamalānvitam jyeṣṭhe māsi tilairyuktam aśvamedhaphalaṃ labhet,तत्पुराणं च यो दद्यात् सुवर्णकमलान्वितम् ज्येष्ठे मासि तिलैर्युक्तम् अश्वमेधफलं लभेत्
Main,53.0,16,vārāhakalpavṛttāntam adhikṛtya parāśaraḥ yatprāha dharmānakhilāṃs tadyuktaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ,वाराहकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य पराशरः यत्प्राह धर्मानखिलांस् तद्युक्तं वैष्णवं विदुः
Main,53.0,17,tadāṣāḍhe ca yo dadyād ghṛtadhenusamanvitam paurṇamāsyāṃ vipūtātmā sa padaṃ yāti vāruṇam trayoviṃśatisāhasraṃ tatpramāṇaṃ vidurbudhāḥ,तदाषाढे च यो दद्याद् घृतधेनुसमन्वितम् पौर्णमास्यां विपूतात्मा स पदं याति वारुणम् त्रयोविंशतिसाहस्रं तत्प्रमाणं विदुर्बुधाः
Main,53.0,18,śvetakalpaprasaṅgena dharmānvāyurihābravīt yatra tadvāyavīyaṃ syād rudramāhātmyasaṃyutam caturviṃśasahasrāṇi purāṇaṃ tadihocyate,श्वेतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान्वायुरिहाब्रवीत् यत्र तद्वायवीयं स्याद् रुद्रमाहात्म्यसंयुतम् चतुर्विंशसहस्राणि पुराणं तदिहोच्यते
Main,53.0,19,śrāvaṇyāṃ śrāvaṇe māsi guḍadhenusamanvitam yo dadyādvṛṣasaṃyuktaṃ brāhmaṇāya kuṭumbine śivaloke sa pūtātmā kalpamekaṃ vasennaraḥ,श्रावण्यां श्रावणे मासि गुडधेनुसमन्वितम् यो दद्याद्वृषसंयुक्तं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने शिवलोके स पूतात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः
Main,53.0,20,yatrādhikṛtya gāyatrīṃ varṇyate dharmavistaraḥ vṛtrāsuravadhopetaṃ tadbhāgavatamucyate,यत्राधिकृत्य गायत्रीं वर्ण्यते धर्मविस्तरः वृत्रासुरवधोपेतं तद्भागवतमुच्यते
Main,53.0,21,sārasvatasya kalpasya madhye ye syurnarottamāḥ tadvṛttāntodbhavaṃ loke tadbhāgavatamucyate,सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरोत्तमाः तद्वृत्तान्तोद्भवं लोके तद्भागवतमुच्यते
Main,53.0,22,likhitvā tacca yo dadyād dhemasiṃhasamanvitam paurṇamāsyāṃ prauṣṭhapadyāṃ sa yāti paramāṃ gatim aṣṭādaśa sahasrāṇi purāṇaṃ tatpracakṣate,लिखित्वा तच्च यो दद्याद् धेमसिंहसमन्वितम् पौर्णमास्यां प्रौष्ठपद्यां स याति परमां गतिम् अष्टादश सहस्राणि पुराणं तत्प्रचक्षते
Main,53.0,23,yatrāha nārado dharmān bṛhatkalpāśrayāṇi ca pañcaviṃśatsahasrāṇi nāradīyaṃ taducyate,यत्राह नारदो धर्मान् बृहत्कल्पाश्रयाणि च पञ्चविंशत्सहस्राणि नारदीयं तदुच्यते
Main,53.0,24,āśvine pañcadaśyāṃ tu dadyāddhenusamanvitam paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām,आश्विने पञ्चदश्यां तु दद्याद्धेनुसमन्वितम् परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम्
Main,53.0,25,yatrādhikṛtya śakunīn dharmādharmavicāraṇā vyākhyātā vai munipraśne munibhirdharmacāribhiḥ,यत्राधिकृत्य शकुनीन् धर्माधर्मविचारणा व्याख्याता वै मुनिप्रश्ने मुनिभिर्धर्मचारिभिः
Main,53.0,26,mārkaṇḍeyena kathitaṃ tatsarvaṃ vistareṇa tu purāṇaṃ navasāhasraṃ mārkaṇḍeyam ihocyate,मार्कण्डेयेन कथितं तत्सर्वं विस्तरेण तु पुराणं नवसाहस्रं मार्कण्डेयम् इहोच्यते
Main,53.0,27,pratilikhya ca yo dadyāt sauvarṇakarisaṃyutam kārttikyāṃ puṇḍarīkasya yajñasya phalabhāgbhavet,प्रतिलिख्य च यो दद्यात् सौवर्णकरिसंयुतम् कार्त्तिक्यां पुण्डरीकस्य यज्ञस्य फलभाग्भवेत्
Main,53.0,28,yat tad īśānakaṃ kalpaṃ vṛttāntamadhikṛtya ca vasiṣṭhāyāgninā proktam āgneyaṃ tatpracakṣate,यत् तद् ईशानकं कल्पं वृत्तान्तमधिकृत्य च वसिष्ठायाग्निना प्रोक्तम् आग्नेयं तत्प्रचक्षते
Main,53.0,29,likhitvā tacca yo dadyād dhemapadmasamanvitam mārgaśīrṣyāṃ vidhānena tiladhenusamanvitam,लिखित्वा तच्च यो दद्याद् धेमपद्मसमन्वितम् मार्गशीर्ष्यां विधानेन तिलधेनुसमन्वितम्
Main,53.0,30,tacca ṣoḍaśasāhasraṃ sarvakratuphalapradam yaḥ pradadhannaraḥ so 'tha svargaloke mahīyate,तच्च षोडशसाहस्रं सर्वक्रतुफलप्रदम् यः प्रदधन्नरः सो ऽथ स्वर्गलोके महीयते
Main,53.0,31,yatrādhikṛtya māhātmyam ādityasya caturmukhaḥ aghorakalpavṛttāntaprasaṅgena jagatsthitim manave kathayāmāsa bhūtagrāmasya lakṣaṇam,यत्राधिकृत्य माहात्म्यम् आदित्यस्य चतुर्मुखः अघोरकल्पवृत्तान्तप्रसङ्गेन जगत्स्थितिम् मनवे कथयामास भूतग्रामस्य लक्षणम्
Main,53.0,32,caturdaśa sahasrāṇi tathā pañca śatāni ca bhaviṣyacaritaprāyaṃ bhaviṣyaṃ tadihocyate,चतुर्दश सहस्राणि तथा पञ्च शतानि च भविष्यचरितप्रायं भविष्यं तदिहोच्यते
Main,53.0,33,tatpauṣe māsi yo dadyāt paurṇamāsyāṃ vimatsaraḥ guḍakumbhasamāyuktam agniṣṭomaphalaṃ bhavet,तत्पौषे मासि यो दद्यात् पौर्णमास्यां विमत्सरः गुडकुम्भसमायुक्तम् अग्निष्टोमफलं भवेत्
Main,53.0,34,rathaṃtarasya kalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca sāvarṇinā nāradāya kṛṣṇamāhātmyamuttamam,रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च सावर्णिना नारदाय कृष्णमाहात्म्यमुत्तमम्
Main,53.0,35,yatra brahmavarāhasya codantaṃ varṇitaṃ muhuḥ tadaṣṭādaśasāhasraṃ brahmavaivartamucyate,यत्र ब्रह्मवराहस्य चोदन्तं वर्णितं मुहुः तदष्टादशसाहस्रं ब्रह्मवैवर्तमुच्यते
Main,53.0,36,purāṇaṃ brahmavaivartaṃ yo dadyānmāghamāsi ca paurṇamāsyāṃ śubhadine brahmaloke mahīyate,पुराणं ब्रह्मवैवर्तं यो दद्यान्माघमासि च पौर्णमास्यां शुभदिने ब्रह्मलोके महीयते
Main,53.0,37,yatrāgniliṅgamadhyasthaḥ prāha devo maheśvaraḥ dharmārthakāmamokṣārtham āgneyamadhikṛtya ca,यत्राग्निलिङ्गमध्यस्थः प्राह देवो महेश्वरः धर्मार्थकाममोक्षार्थम् आग्नेयमधिकृत्य च
Main,53.0,38,kalpānte laiṅgamityuktaṃ purāṇaṃ brahmaṇā svayam tadekādaśasāhasraṃ phālgunyāṃ yaḥ prayacchati tiladhenusamāyuktaṃ sa yāti śivasāmyatām,कल्पान्ते लैङ्गमित्युक्तं पुराणं ब्रह्मणा स्वयम् तदेकादशसाहस्रं फाल्गुन्यां यः प्रयच्छति तिलधेनुसमायुक्तं स याति शिवसाम्यताम्
Main,53.0,39,mahāvarāhasya punar māhātmyamadhikṛtya ca viṣṇunābhihitaṃ kṣoṇyai tadvārāham ihocyate,महावराहस्य पुनर् माहात्म्यमधिकृत्य च विष्णुनाभिहितं क्षोण्यै तद्वाराहम् इहोच्यते
Main,53.0,40,mānavasya prasaṅgena kalpasya munisattamāḥ caturviṃśatsahasrāṇi tatpurāṇamihocyate,मानवस्य प्रसङ्गेन कल्पस्य मुनिसत्तमाः चतुर्विंशत्सहस्राणि तत्पुराणमिहोच्यते
Main,53.0,41,kāñcanaṃ garuḍaṃ kṛtvā tiladhenusamanvitam paurṇamāsyāṃ madhau dadyād brāhmaṇāya kuṭumbine varāhasya prasādena padamāpnoti vaiṣṇavam,काञ्चनं गरुडं कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् पौर्णमास्यां मधौ दद्याद् ब्राह्मणाय कुटुम्बिने वराहस्य प्रसादेन पदमाप्नोति वैष्णवम्
Main,53.0,42,yatra māheśvarāndharmān adhikṛtya ca ṣaṇmukhaḥ kalpe tatpuruṣaṃ vṛttaṃ caritairupabṛṃhitam,यत्र माहेश्वरान्धर्मान् अधिकृत्य च षण्मुखः कल्पे तत्पुरुषं वृत्तं चरितैरुपबृंहितम्
Main,53.0,43,skāndaṃ nāma purāṇaṃ ca hy ekāśītirnigadyate sahasrāṇi śataṃ caikam iti martyeṣu gadyate,स्कान्दं नाम पुराणं च ह्य् एकाशीतिर्निगद्यते सहस्राणि शतं चैकम् इति मर्त्येषु गद्यते
Main,53.0,44,parilikhya ca yo dadyād dhemaśūlasamanvitam śaivaṃ padamavāpnoti mīne copāgate ravau,परिलिख्य च यो दद्याद् धेमशूलसमन्वितम् शैवं पदमवाप्नोति मीने चोपागते रवौ
Main,53.0,45,trivikramasya māhātmyam adhikṛtya caturmukhaḥ trivargamabhyadhāttacca vāmanaṃ parikīrtitam,त्रिविक्रमस्य माहात्म्यम् अधिकृत्य चतुर्मुखः त्रिवर्गमभ्यधात्तच्च वामनं परिकीर्तितम्
Main,53.0,46,purāṇaṃ daśasāhasraṃ kūrmakalpānugaṃ śivam yaḥ śaradviṣuve dadyād vaiṣṇavaṃ yātyasau padam,पुराणं दशसाहस्रं कूर्मकल्पानुगं शिवम् यः शरद्विषुवे दद्याद् वैष्णवं यात्यसौ पदम्
Main,53.0,47,yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca rasātale māhātmyaṃ kathayāmāsa kūrmarūpī janārdanaḥ,यत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च रसातले माहात्म्यं कथयामास कूर्मरूपी जनार्दनः
Main,53.0,48,indradyumnaprasaṅgena ṛṣibhyaḥ śakrasaṃnidhau aṣṭādaśa sahasrāṇi lakṣmīkalpānuṣaṅgikam,इन्द्रद्युम्नप्रसङ्गेन ऋषिभ्यः शक्रसंनिधौ अष्टादश सहस्राणि लक्ष्मीकल्पानुषङ्गिकम्
Main,53.0,49,yo dadyādayane kūrmaṃ hemakūrmasamanvitam gosahasrapradānasya phalaṃ samprāpnuyānnaraḥ,यो दद्यादयने कूर्मं हेमकूर्मसमन्वितम् गोसहस्रप्रदानस्य फलं सम्प्राप्नुयान्नरः
Main,53.0,50,śrutīnāṃ yatra kalpādau pravṛttyarthaṃ janārdanaḥ matsyarūpeṇa manave narasiṃhopavarṇanam,श्रुतीनां यत्र कल्पादौ प्रवृत्त्यर्थं जनार्दनः मत्स्यरूपेण मनवे नरसिंहोपवर्णनम्
Main,53.0,51,adhikṛtyābravītsaptakalpavṛttaṃ munīśvarāḥ tanmātsyamiti jānīdhvaṃ sahasrāṇi caturdaśa,अधिकृत्याब्रवीत्सप्तकल्पवृत्तं मुनीश्वराः तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुर्दश
Main,53.0,52,viṣuve hemamatsyena dhenvā caiva samanvitam yo dadyātpṛthivī tena dattā bhavati cākhilā,विषुवे हेममत्स्येन धेन्वा चैव समन्वितम् यो दद्यात्पृथिवी तेन दत्ता भवति चाखिला
Main,53.0,53,yadā ca gāruḍe kalpe viśvāṇḍādgaruḍodbhavam adhikṛtyābravītkṛṣṇo gāruḍaṃ tadihocyate,यदा च गारुडे कल्पे विश्वाण्डाद्गरुडोद्भवम् अधिकृत्याब्रवीत्कृष्णो गारुडं तदिहोच्यते
Main,53.0,54,tad aṣṭādaśakaṃ caikaṃ sahasrāṇīha paṭhyate sauvarṇahaṃsasaṃyuktaṃ yo dadāti pumāniha sa siddhiṃ labhate mukhyāṃ śivaloke ca saṃsthitim,तद् अष्टादशकं चैकं सहस्राणीह पठ्यते सौवर्णहंससंयुक्तं यो ददाति पुमानिह स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम्
Main,53.0,55,brahmā brahmāṇḍamāhātmyam adhikṛtyābravītpunaḥ tacca dvādaśasāhasraṃ brahmāṇḍaṃ dviśatādhikam,ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यम् अधिकृत्याब्रवीत्पुनः तच्च द्वादशसाहस्रं ब्रह्माण्डं द्विशताधिकम्
Main,53.0,56,bhaviṣyāṇāṃ ca kalpānāṃ śrūyate yatra vistaraḥ tadbrahmāṇḍapurāṇaṃ ca brahmaṇā samudāhṛtam,भविष्याणां च कल्पानां श्रूयते यत्र विस्तरः तद्ब्रह्माण्डपुराणं च ब्रह्मणा समुदाहृतम्
Main,53.0,57,yo dadyāttadvyatīpāte pītorṇāyugasaṃyutam rājasūyasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ hemadhenvā yutaṃ tacca brahmalokaphalapradam,यो दद्यात्तद्व्यतीपाते पीतोर्णायुगसंयुतम् राजसूयसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः हेमधेन्वा युतं तच्च ब्रह्मलोकफलप्रदम्
Main,53.0,58,caturlakṣamidaṃ proktaṃ vyāsenādbhutakarmaṇā matpiturmama pitrā ca mayā tubhyaṃ niveditam,चतुर्लक्षमिदं प्रोक्तं व्यासेनाद्भुतकर्मणा मत्पितुर्मम पित्रा च मया तुभ्यं निवेदितम्
Main,53.0,59,iha lokahitārthāya saṃkṣiptaṃ paramarṣiṇā idamadyāpi deveṣu śatakoṭipravistaram,इह लोकहितार्थाय संक्षिप्तं परमर्षिणा इदमद्यापि देवेषु शतकोटिप्रविस्तरम्
Main,53.0,60,upabhedānpravakṣyāmi loke ye sampratiṣṭhitāḥ pādme purāṇe yatroktaṃ narasiṃhopavarṇanam taccāṣṭādaśasāhasraṃ nārasiṃhamihocyate,उपभेदान्प्रवक्ष्यामि लोके ये सम्प्रतिष्ठिताः पाद्मे पुराणे यत्रोक्तं नरसिंहोपवर्णनम् तच्चाष्टादशसाहस्रं नारसिंहमिहोच्यते
Main,53.0,61,nandāyā yatra māhātmyaṃ kārttikeyena varṇyate nandīpurāṇaṃ tallokair ākhyātamiti kīrtyate,नन्दाया यत्र माहात्म्यं कार्त्तिकेयेन वर्ण्यते नन्दीपुराणं तल्लोकैर् आख्यातमिति कीर्त्यते
Main,53.0,62,yatra sāmbaṃ puraskṛtya bhaviṣyati kathānakam procyate tatpunarloke sāmbametanmunivratāḥ,यत्र साम्बं पुरस्कृत्य भविष्यति कथानकम् प्रोच्यते तत्पुनर्लोके साम्बमेतन्मुनिव्रताः
Main,53.0,63,purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam evamādityasaṃjñā ca tatraiva parigadyate,पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् एवमादित्यसंज्ञा च तत्रैव परिगद्यते
Main,53.0,64,aṣṭādaśabhyastu pṛthak purāṇaṃ yatpradiśyate vijānīdhvaṃ dvijaśreṣṭhās tadetebhyo vinirgatam,अष्टादशभ्यस्तु पृथक् पुराणं यत्प्रदिश्यते विजानीध्वं द्विजश्रेष्ठास् तदेतेभ्यो विनिर्गतम्
Main,53.0,65,pañcāṅgāni purāṇeṣu ākhyānakamiti smṛtam sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca vaṃśyānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam,पञ्चाङ्गानि पुराणेषु आख्यानकमिति स्मृतम् सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च वंश्यानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्
Main,53.0,66,brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ māhātmyaṃ bhuvanasya ca sasaṃhārapradānāṃ ca purāṇe pañcavarṇake,ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां माहात्म्यं भुवनस्य च ससंहारप्रदानां च पुराणे पञ्चवर्णके
Main,53.0,67,dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣaścaivātra kīrtyate sarveṣvapi purāṇeṣu tadviruddhaṃ ca yatphalam,धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चैवात्र कीर्त्यते सर्वेष्वपि पुराणेषु तद्विरुद्धं च यत्फलम्
Main,53.0,68,sāttvikeṣu purāṇeṣu māhātmyamadhikaṃ hareḥ rājaseṣu ca māhātmyam adhikaṃ brahmaṇo viduḥ,सात्त्विकेषु पुराणेषु माहात्म्यमधिकं हरेः राजसेषु च माहात्म्यम् अधिकं ब्रह्मणो विदुः
Main,53.0,69,tadvadagneśca māhātmyaṃ tāmaseṣu śivasya ca saṃkīrṇeṣu sarasvatyāḥ pitṝṇāṃ ca nigadyate,तद्वदग्नेश्च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य च संकीर्णेषु सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते
Main,53.0,70,aṣṭādaśa purāṇāni kṛtvā satyavatīsutaḥ bhāratākhyānamakhilaṃ cakre tadupabṛṃhitam lakṣeṇaikena yatproktaṃ vedārthaparibṛṃhitam,अष्टादश पुराणानि कृत्वा सत्यवतीसुतः भारताख्यानमखिलं चक्रे तदुपबृंहितम् लक्षेणैकेन यत्प्रोक्तं वेदार्थपरिबृंहितम्
Main,53.0,71,vālmīkinā tu yatproktaṃ rāmopākhyānamuttamam brahmaṇābhihitaṃ yacca śatakoṭipravistaram,वाल्मीकिना तु यत्प्रोक्तं रामोपाख्यानमुत्तमम् ब्रह्मणाभिहितं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम्
Main,53.0,72,āhṛtya nāradāyaivaṃ tena vālmīkaye punaḥ vālmīkinā ca lokeṣu dharmakāmārthasādhanam evaṃ sapādāḥ pañcaite lakṣā martye prakīrtitāḥ,आहृत्य नारदायैवं तेन वाल्मीकये पुनः वाल्मीकिना च लोकेषु धर्मकामार्थसाधनम् एवं सपादाः पञ्चैते लक्षा मर्त्ये प्रकीर्तिताः
Main,53.0,73,purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti paramāṃ gatim,पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति परमां गतिम्
Main,53.0,74,idaṃ pavitraṃ yaśaso nidhānam idaṃ pitṝṇāmativallabhaṃ ca idaṃ ca deveṣv amṛtāyitaṃ ca nityaṃ tvidaṃ pāpaharaṃ ca puṃsām,इदं पवित्रं यशसो निधानम् इदं पितॄणामतिवल्लभं च इदं च देवेष्व् अमृतायितं च नित्यं त्विदं पापहरं च पुंसाम्
Main,54.0,1,matsya-purāṇa 54 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dānadharmānaśeṣataḥ vratopavāsasaṃyuktān yathāmatsyoditāniha,मत्स्य-पुराण ५४ अतः परं प्रवक्ष्यामि दानधर्मानशेषतः व्रतोपवाससंयुक्तान् यथामत्स्योदितानिह
Main,54.0,2,mahādevasya saṃvāde nāradasya ca dhīmataḥ yathāvṛttaṃ pravakṣyāmi dharmakāmārthasādhakam,महादेवस्य संवादे नारदस्य च धीमतः यथावृत्तं प्रवक्ष्यामि धर्मकामार्थसाधकम्
Main,54.0,3,kailāsaśikharāsīnam apṛcchannāradaḥ purā vinayanamanaṅgārim anaṅgāṅgaharaṃ haram,कैलासशिखरासीनम् अपृच्छन्नारदः पुरा विनयनमनङ्गारिम् अनङ्गाङ्गहरं हरम्
Main,54.0,4,bhagavandevadeveśa brahmaviṣṇvindranāyaka śrīmadārogyarūpāyur bhāgyasaubhāgyasampadā saṃyuktastava viṣṇorvā pumānbhaktaḥ kathaṃ bhavet,भगवन्देवदेवेश ब्रह्मविष्ण्विन्द्रनायक श्रीमदारोग्यरूपायुर् भाग्यसौभाग्यसम्पदा संयुक्तस्तव विष्णोर्वा पुमान्भक्तः कथं भवेत्
Main,54.0,5,nārī vā vidhavā sarvaguṇasaubhāgyasaṃyutā kramānmuktipradaṃ deva kiṃcidvratamihocyatām,नारी वा विधवा सर्वगुणसौभाग्यसंयुता क्रमान्मुक्तिप्रदं देव किंचिद्व्रतमिहोच्यताम्
Main,54.0,6,samyakpṛṣṭaṃ tvayā brahman sarvalokahitāvaham śrutamapyatra yacchāntyai tadvrataṃ śṛṇu nārada,सम्यक्पृष्टं त्वया ब्रह्मन् सर्वलोकहितावहम् श्रुतमप्यत्र यच्छान्त्यै तद्व्रतं शृणु नारद
Main,54.0,7,nakṣatrapuruṣaṃ nāma vrataṃ nārāyaṇātmakam pādādi kuryādvidhivad viṣṇunāmānukīrtanam,नक्षत्रपुरुषं नाम व्रतं नारायणात्मकम् पादादि कुर्याद्विधिवद् विष्णुनामानुकीर्तनम्
Main,54.0,8,pratimāṃ vāsudevasya mūlarkṣādiṣu cārcayet caitramāsaṃ samāsādya kṛtvā brāhmaṇavācanam,प्रतिमां वासुदेवस्य मूलर्क्षादिषु चार्चयेत् चैत्रमासं समासाद्य कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
Main,54.0,9,mūle namo viśvadharāya pādau gulphāvanantāya ca rohiṇīṣu jaṅghe 'bhipūjye varadāya caiva dve jānunī vāśvikumāraṛkṣe,मूले नमो विश्वधराय पादौ गुल्फावनन्ताय च रोहिणीषु जङ्घे ऽभिपूज्ये वरदाय चैव द्वे जानुनी वाश्विकुमारऋक्षे
Main,54.0,10,pūrvottarāṣāḍhayuge tathorū namaḥ śivāyetyabhipūjanīyau pūrvottarāphalguniyugmake ca meḍhraṃ namaḥ pañcaśarāya pūjyam,पूर्वोत्तराषाढयुगे तथोरू नमः शिवायेत्यभिपूजनीयौ पूर्वोत्तराफल्गुनियुग्मके च मेढ्रं नमः पञ्चशराय पूज्यम्
Main,54.0,11,kaṭiṃ namaḥ śārṅgadharāya viṣṇoḥ sampūjayennārada kṛttikāsu tathārcayedbhādrapadādvaye ca pārśve namaḥ keśiniṣūdanāya,कटिं नमः शार्ङ्गधराय विष्णोः सम्पूजयेन्नारद कृत्तिकासु तथार्चयेद्भाद्रपदाद्वये च पार्श्वे नमः केशिनिषूदनाय
Main,54.0,12,kukṣidvayaṃ nārada revatīṣu dāmodarāyetyabhipūjanīyam ṛkṣe 'nurādhāsu ca mādhavāya namastathoraḥsthalameva pūjyam,कुक्षिद्वयं नारद रेवतीषु दामोदरायेत्यभिपूजनीयम् ऋक्षे ऽनुराधासु च माधवाय नमस्तथोरःस्थलमेव पूज्यम्
Main,54.0,13,pṛṣṭhaṃ dhaniṣṭhāsu ca pūjanīyam aghaughavidhvaṃsakarāya tacca śrīśaṅkhacakrāsigadādharāya namo viśākhāsu bhujāśca pūjyāḥ,पृष्ठं धनिष्ठासु च पूजनीयम् अघौघविध्वंसकराय तच्च श्रीशङ्खचक्रासिगदाधराय नमो विशाखासु भुजाश्च पूज्याः
Main,54.0,14,haste tu hastā madhusūdanāya namo 'bhipūjyā iti kaiṭabhāreḥ punarvasāvaṅgulipūrvabhāgāḥ sāmnāmadhīśāya namo 'bhipūjyāḥ,हस्ते तु हस्ता मधुसूदनाय नमो ऽभिपूज्या इति कैटभारेः पुनर्वसावङ्गुलिपूर्वभागाः साम्नामधीशाय नमो ऽभिपूज्याः
Main,54.0,15,bhujaṃganakṣatradine nakhāni sampūjayenmatsyaśarīrabhājaḥ kūrmasya pādau śaraṇaṃ vrajāmi jyeṣṭhāsu kaṇṭhe harirarcanīyaḥ,भुजंगनक्षत्रदिने नखानि सम्पूजयेन्मत्स्यशरीरभाजः कूर्मस्य पादौ शरणं व्रजामि ज्येष्ठासु कण्ठे हरिरर्चनीयः
Main,54.0,16,śrotre varāhāya namo 'bhipūjyā janārdanasya śravaṇena samyak puṣye mukhaṃ dānavasūdanāya namo nṛsiṃhāya ca pūjanīyam,श्रोत्रे वराहाय नमो ऽभिपूज्या जनार्दनस्य श्रवणेन सम्यक् पुष्ये मुखं दानवसूदनाय नमो नृसिंहाय च पूजनीयम्
Main,54.0,17,namo namaḥ kāraṇavāmanāya svātīṣu dantāgramathārcanīyam āsyaṃ harerbhārgavanandanāya saṃpūjanīyaṃ dvija vāruṇe tu,नमो नमः कारणवामनाय स्वातीषु दन्ताग्रमथार्चनीयम् आस्यं हरेर्भार्गवनन्दनाय संपूजनीयं द्विज वारुणे तु
Main,54.0,18,namo 'stu rāmāya maghāsu nāsā saṃpūjanīyā raghunandanasya mṛgottamāṅge nayane 'bhipūjye namo 'stu te rāma vighūrṇitākṣa,नमो ऽस्तु रामाय मघासु नासा संपूजनीया रघुनन्दनस्य मृगोत्तमाङ्गे नयने ऽभिपूज्ये नमो ऽस्तु ते राम विघूर्णिताक्ष
Main,54.0,19,buddhāya śāntāya namo lalāṭaṃ citrāsu saṃpūjyatamaṃ murāreḥ śiro 'bhipūjyaṃ bharaṇīṣu viṣṇor namo 'stu viśveśvara kalkirūpiṇe,बुद्धाय शान्ताय नमो ललाटं चित्रासु संपूज्यतमं मुरारेः शिरो ऽभिपूज्यं भरणीषु विष्णोर् नमो ऽस्तु विश्वेश्वर कल्किरूपिणे
Main,54.0,20,ārdrāsu keśāḥ puruṣottamasya saṃpūjanīyā haraye namaste upoṣitenarkṣadineṣu bhaktyā saṃpūjanīyā dvijapuṃgavāḥ syuḥ,आर्द्रासु केशाः पुरुषोत्तमस्य संपूजनीया हरये नमस्ते उपोषितेनर्क्षदिनेषु भक्त्या संपूजनीया द्विजपुंगवाः स्युः
Main,54.0,21,pūrṇe vrate sarvaguṇānvitāya vāgrūpaśīlāya ca sāmagāya haimīṃ viśālāyatabāhudaṇḍāṃ muktāphalendūpalavajrayuktām,पूर्णे व्रते सर्वगुणान्विताय वाग्रूपशीलाय च सामगाय हैमीं विशालायतबाहुदण्डां मुक्ताफलेन्दूपलवज्रयुक्ताम्
Main,54.0,22,jalasya pūrṇe kalaśe niviṣṭām arcāṃ harervastragavā sahaiva śayyāṃ tathopaskarabhājanādiyuktāṃ pradadyāddvijapuṃgavāya,जलस्य पूर्णे कलशे निविष्टाम् अर्चां हरेर्वस्त्रगवा सहैव शय्यां तथोपस्करभाजनादियुक्तां प्रदद्याद्द्विजपुंगवाय
Main,54.0,23,yadyasti yatkiṃcidihāsti deyaṃ dadyāddvijāyātmahitāya sarvam manorathānnaḥ saphalīkuruṣva hiraṇyagarbhācyutarudrarūpin,यद्यस्ति यत्किंचिदिहास्ति देयं दद्याद्द्विजायात्महिताय सर्वम् मनोरथान्नः सफलीकुरुष्व हिरण्यगर्भाच्युतरुद्ररूपिन्
Main,54.0,24,salakṣmīkaṃ sabhāryāya kāñcanaṃ puruṣottamam śayyāṃ ca dadyānmantreṇa granthibhedavivarjitām,सलक्ष्मीकं सभार्याय काञ्चनं पुरुषोत्तमम् शय्यां च दद्यान्मन्त्रेण ग्रन्थिभेदविवर्जिताम्
Main,54.0,25,yathā na viṣṇubhaktānāṃ vṛjinaṃ jāyate kvacit tathā surūpatārogyaṃ keśave bhaktimuttamām,यथा न विष्णुभक्तानां वृजिनं जायते क्वचित् तथा सुरूपतारोग्यं केशवे भक्तिमुत्तमाम्
Main,54.0,26,yathā na lakṣmyā śayanaṃ tava śūnyaṃ janārdana śayyā mamāpyaśūnyāstu kṛṣṇa janmani janmani,यथा न लक्ष्म्या शयनं तव शून्यं जनार्दन शय्या ममाप्यशून्यास्तु कृष्ण जन्मनि जन्मनि
Main,54.0,27,evaṃ nivedya tatsarvaṃ vastramālyānulepanam nakṣatrapuruṣajñāya viprāyātha visarjayet,एवं निवेद्य तत्सर्वं वस्त्रमाल्यानुलेपनम् नक्षत्रपुरुषज्ञाय विप्रायाथ विसर्जयेत्
Main,54.0,28,bhuñjītātailalavaṇaṃ sarvarkṣeṣvapyupoṣitaḥ bhojanaṃ ca yathāśakti vittaśāṭhyavivarjitaḥ,भुञ्जीतातैललवणं सर्वर्क्षेष्वप्युपोषितः भोजनं च यथाशक्ति वित्तशाठ्यविवर्जितः
Main,54.0,29,iti nakṣatrapuruṣam upāsya vidhivatsvayam sarvānkāmānavāpnoti viṣṇuloke mahīyate,इति नक्षत्रपुरुषम् उपास्य विधिवत्स्वयम् सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोके महीयते
Main,54.0,30,brahmahatyādikaṃ kiṃcid iha vāmutra vā kṛtam ātmanā vātha pitṛbhis tatsarvaṃ kṣayamāpnuyāt,ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् इह वामुत्र वा कृतम् आत्मना वाथ पितृभिस् तत्सर्वं क्षयमाप्नुयात्
Main,54.0,31,iti paṭhati śṛṇoti vātibhaktyā puruṣavaro vratamaṅganātha kuryāt kalikaluṣavidāraṇaṃ murāreḥ sakalavibhūtiphalapradaṃ ca puṃsām,इति पठति शृणोति वातिभक्त्या पुरुषवरो व्रतमङ्गनाथ कुर्यात् कलिकलुषविदारणं मुरारेः सकलविभूतिफलप्रदं च पुंसाम्
Main,55.0,1,matsya-purāṇa 55 upavāseṣvaśaktasya tadeva phalamicchataḥ anabhyāsena rogādvā kimiṣṭaṃ vratamuttamam,मत्स्य-पुराण ५५ उपवासेष्वशक्तस्य तदेव फलमिच्छतः अनभ्यासेन रोगाद्वा किमिष्टं व्रतमुत्तमम्
Main,55.0,2,upavāse 'pyaśaktānāṃ naktaṃ bhojanamiṣyate yasminvrate tadapyatra śrūyatāmakṣayaṃ mahat,उपवासे ऽप्यशक्तानां नक्तं भोजनमिष्यते यस्मिन्व्रते तदप्यत्र श्रूयतामक्षयं महत्
Main,55.0,3,ādityaśayanaṃ nāma yathāvacchaṃkarārcanam yeṣu nakṣatrayogeṣu purāṇajñāḥ pracakṣate,आदित्यशयनं नाम यथावच्छंकरार्चनम् येषु नक्षत्रयोगेषु पुराणज्ञाः प्रचक्षते
Main,55.0,4,yadā hastena saptamyām ādityasya dinaṃ bhavet sūryasya cātha saṃkrāntis tithiḥ sā sārvakāmikī,यदा हस्तेन सप्तम्याम् आदित्यस्य दिनं भवेत् सूर्यस्य चाथ संक्रान्तिस् तिथिः सा सार्वकामिकी
Main,55.0,5,umāmaheśvarasyārcām arcayetsūryanāmabhiḥ sūryārcāṃ śivaliṅge ca prakurvan pūjayedyataḥ,उमामहेश्वरस्यार्चाम् अर्चयेत्सूर्यनामभिः सूर्यार्चां शिवलिङ्गे च प्रकुर्वन् पूजयेद्यतः
Main,55.0,6,umāpate ravervāpi na bhedo dṛśyate kvacit yasmāttasmānmuniśreṣṭha gṛhe śambhuṃ samarcayet,उमापते रवेर्वापि न भेदो दृश्यते क्वचित् यस्मात्तस्मान्मुनिश्रेष्ठ गृहे शम्भुं समर्चयेत्
Main,55.0,7,haste ca sūryāya namo 'stu pādāv arkāya citrāsu ca gulphadeśam svātīṣu jaṅghe puruṣottamāya dhātre viśākhāsu ca jānudeśam,हस्ते च सूर्याय नमो ऽस्तु पादाव् अर्काय चित्रासु च गुल्फदेशम् स्वातीषु जङ्घे पुरुषोत्तमाय धात्रे विशाखासु च जानुदेशम्
Main,55.0,8,tathānurādhāsu namo 'bhipūjyam ūrudvayaṃ caiva sahasrabhānoḥ jyeṣṭhāsvanaṅgāya namo 'stu guhyam indrāya somāya kaṭī ca mūle,तथानुराधासु नमो ऽभिपूज्यम् ऊरुद्वयं चैव सहस्रभानोः ज्येष्ठास्वनङ्गाय नमो ऽस्तु गुह्यम् इन्द्राय सोमाय कटी च मूले
Main,55.0,9,pūrvottarāṣāḍhayuge ca nābhiṃ tvaṣṭre namaḥ saptataraṃgamāya tīkṣṇāṃśave ca śravaṇe ca kukṣau pṛṣṭhaṃ dhaniṣṭhāsu vikartanāya,पूर्वोत्तराषाढयुगे च नाभिं त्वष्ट्रे नमः सप्ततरंगमाय तीक्ष्णांशवे च श्रवणे च कुक्षौ पृष्ठं धनिष्ठासु विकर्तनाय
Main,55.0,10,cakṣuḥsthalaṃ dhvāntavināśanāya jalādhiparkṣe paripūjanīyam pūrvottarābhādrapadādvaye ca bāhū namaścaṇḍakarāya pūjyau,चक्षुःस्थलं ध्वान्तविनाशनाय जलाधिपर्क्षे परिपूजनीयम् पूर्वोत्तराभाद्रपदाद्वये च बाहू नमश्चण्डकराय पूज्यौ
Main,55.0,11,sāmnāmadhīśāya karadvayaṃ ca saṃpūjanīyaṃ dvija revatīṣu nakhāni pūjyāni tathāśvinīṣu namo 'stu saptāśvadhuraṃdharāya,साम्नामधीशाय करद्वयं च संपूजनीयं द्विज रेवतीषु नखानि पूज्यानि तथाश्विनीषु नमो ऽस्तु सप्ताश्वधुरंधराय
Main,55.0,12,kaṭhoradhāmne bharaṇīṣu kaṇṭhaṃ divākarāyetyabhipūjanīyā grīvāgniṛkṣe 'dharamambujeśe sampūjayennārada rohiṇīṣu,कठोरधाम्ने भरणीषु कण्ठं दिवाकरायेत्यभिपूजनीया ग्रीवाग्निऋक्षे ऽधरमम्बुजेशे सम्पूजयेन्नारद रोहिणीषु
Main,55.0,13,mṛgottamāṅge daśanā murāreḥ saṃpūjanīyā haraye namaste namaḥ savitre rasanāṃ śaṃkare ca nāsābhipūjyā ca punarvasau ca,मृगोत्तमाङ्गे दशना मुरारेः संपूजनीया हरये नमस्ते नमः सवित्रे रसनां शंकरे च नासाभिपूज्या च पुनर्वसौ च
Main,55.0,14,lalāṭamambhoruhavallabhāya puṣye 'lakā vedaśarīradhāriṇe sārpe 'tha mauliṃ vibudhapriyāya maghāsu karṇāviti gogaṇeśe,ललाटमम्भोरुहवल्लभाय पुष्ये ऽलका वेदशरीरधारिणे सार्पे ऽथ मौलिं विबुधप्रियाय मघासु कर्णाविति गोगणेशे
Main,55.0,15,pūrvāsu gobrāhmaṇavandanāya netrāṇi saṃpūjyatamāni śambhoḥ athottarāphalgunibhe bhruvau ca viśveśvarāyeti ca pūjanīye,पूर्वासु गोब्राह्मणवन्दनाय नेत्राणि संपूज्यतमानि शम्भोः अथोत्तराफल्गुनिभे भ्रुवौ च विश्वेश्वरायेति च पूजनीये
Main,55.0,16,namo 'stu pāśāṅkuśaśūlapadmakapālasarpendudhanurdharāya gajāsurānaṅgapurāndhakādivināśamūlāya namaḥ śivāya,नमो ऽस्तु पाशाङ्कुशशूलपद्मकपालसर्पेन्दुधनुर्धराय गजासुरानङ्गपुरान्धकादिविनाशमूलाय नमः शिवाय
Main,55.0,17,ityādi cāstrāṇi ca pūjya nityaṃ viśveśvarāyeti śivo 'bhipūjyaḥ bhoktavyamatraivamatailaśākam amāṃsamakṣāramabhuktaśeṣam,इत्यादि चास्त्राणि च पूज्य नित्यं विश्वेश्वरायेति शिवो ऽभिपूज्यः भोक्तव्यमत्रैवमतैलशाकम् अमांसमक्षारमभुक्तशेषम्
Main,55.0,18,ityevaṃ dvija naktāni kṛtvā dadyāt punarvasau śāleyataṇḍulaprastham audumbaramaye ghṛtam,इत्येवं द्विज नक्तानि कृत्वा दद्यात् पुनर्वसौ शालेयतण्डुलप्रस्थम् औदुम्बरमये घृतम्
Main,55.0,19,saṃsthāpya pātre viprāya sahiraṇyaṃ nivedayet saptame vastrayugmaṃ ca pāraṇe tvadhikaṃ bhavet,संस्थाप्य पात्रे विप्राय सहिरण्यं निवेदयेत् सप्तमे वस्त्रयुग्मं च पारणे त्वधिकं भवेत्
Main,55.0,20,caturdaśe tu samprāpte pāraṇe nāradābdike brāhmaṇānbhojayedbhaktyā guḍakṣīraghṛtādibhiḥ,चतुर्दशे तु सम्प्राप्ते पारणे नारदाब्दिके ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या गुडक्षीरघृतादिभिः
Main,55.0,21,kṛtvā tu kāñcanaṃ padmam aṣṭapattraṃ sakarṇikam śuddhamaṣṭāṅgulaṃ tacca padmarāgadalānvitam,कृत्वा तु काञ्चनं पद्मम् अष्टपत्त्रं सकर्णिकम् शुद्धमष्टाङ्गुलं तच्च पद्मरागदलान्वितम्
Main,55.0,22,śayyāṃ vilakṣaṇāṃ kṛtvā viruddhagranthivarjitām sopadhānakaviśrāmasvāstaravyajanāni ca,शय्यां विलक्षणां कृत्वा विरुद्धग्रन्थिवर्जिताम् सोपधानकविश्रामस्वास्तरव्यजनानि च
Main,55.0,23,bhājanopānahachattracāmarāsanadarpaṇaiḥ bhūṣaṇairapi saṃyuktāṃ phalavastrānulepanaiḥ,भाजनोपानहछत्त्रचामरासनदर्पणैः भूषणैरपि संयुक्तां फलवस्त्रानुलेपनैः
Main,55.0,24,tasyāṃ vidhāya tatpadmam alaṃkṛtya guṇānvitam kapilāṃ vastrasaṃyuktāṃ suśīlāṃ ca payasvinīm,तस्यां विधाय तत्पद्मम् अलंकृत्य गुणान्वितम् कपिलां वस्त्रसंयुक्तां सुशीलां च पयस्विनीम्
Main,55.0,25,raupyakhurīṃ hemaśṛṅgīṃ savatsāṃ kāṃsyadohanām dadyānmantreṇa pūrvāhṇe na caināmabhilaṅghayet,रौप्यखुरीं हेमशृङ्गीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् दद्यान्मन्त्रेण पूर्वाह्णे न चैनामभिलङ्घयेत्
Main,55.0,26,yathaivādityaśayanam aśūnyaṃ tava sarvadā kāntyā dhṛtyā śriyā ratyā tathā me santu siddhayaḥ,यथैवादित्यशयनम् अशून्यं तव सर्वदा कान्त्या धृत्या श्रिया रत्या तथा मे सन्तु सिद्धयः
Main,55.0,27,yathā na devāḥ śreyāṃsaṃ tvadanyamanaghaṃ viduḥ tathā mām uddharāśeṣaduḥkhasaṃsārasāgarāt,यथा न देवाः श्रेयांसं त्वदन्यमनघं विदुः तथा माम् उद्धराशेषदुःखसंसारसागरात्
Main,55.0,28,tataḥ pradakṣiṇīkṛtya praṇipatya visarjayet śayyāgavādi tatsarvaṃ dvijasya bhavanaṃ nayet,ततः प्रदक्षिणीकृत्य प्रणिपत्य विसर्जयेत् शय्यागवादि तत्सर्वं द्विजस्य भवनं नयेत्
Main,55.0,29,naitadviśīlāya na dāmbhikāya kutarkaduṣṭāya vinindakāya prakāśanīyaṃ vratamindumauler yaścāpi nindāmadhikāṃ vidhatte,नैतद्विशीलाय न दाम्भिकाय कुतर्कदुष्टाय विनिन्दकाय प्रकाशनीयं व्रतमिन्दुमौलेर् यश्चापि निन्दामधिकां विधत्ते
Main,55.0,30,bhaktāya dāntāya ca guhyametad ākhyeyam ānandakaraṃ śivasya idaṃ mahāpātakabhin narāṇām apyakṣaraṃ vedavido vadanti,भक्ताय दान्ताय च गुह्यमेतद् आख्येयम् आनन्दकरं शिवस्य इदं महापातकभिन् नराणाम् अप्यक्षरं वेदविदो वदन्ति
Main,55.0,31,na bandhuputreṇa dhanairviyuktaḥ patnībhirānandakaraḥ surāṇām nābhyeti rogaṃ na ca śokaduḥkhaṃ yā vātha nārī kurute 'tibhaktyā,न बन्धुपुत्रेण धनैर्वियुक्तः पत्नीभिरानन्दकरः सुराणाम् नाभ्येति रोगं न च शोकदुःखं या वाथ नारी कुरुते ऽतिभक्त्या
Main,55.0,32,idaṃ vasiṣṭhena purārjunena kṛtaṃ kubereṇa puraṃdareṇa yatkīrtanenāpyakhilāni nāśam āyānti pāpāni na saṃśayo 'sti,इदं वसिष्ठेन पुरार्जुनेन कृतं कुबेरेण पुरंदरेण यत्कीर्तनेनाप्यखिलानि नाशम् आयान्ति पापानि न संशयो ऽस्ति
Main,55.0,33,iti paṭhati śṛṇoti vā ya itthaṃ raviśayanaṃ puruhūtavallabhaḥ syāt api narakagatānpitṝn aśeṣān api divamānayatīha yaḥ karoti,इति पठति शृणोति वा य इत्थं रविशयनं पुरुहूतवल्लभः स्यात् अपि नरकगतान्पितॄन् अशेषान् अपि दिवमानयतीह यः करोति
Main,56.0,1,* matsya-purāṇa 56 kṛṣṇāṣṭamīmatho vakṣye sarvapāpapraṇāśinīm śāntirmuktiśca bhavati jayaḥ puṃsāṃ viśeṣataḥ,* मत्स्य-पुराण ५६ कृष्णाष्टमीमथो वक्ष्ये सर्वपापप्रणाशिनीम् शान्तिर्मुक्तिश्च भवति जयः पुंसां विशेषतः
Main,56.0,2,śaṃkaraṃ mārgaśirasi śambhuṃ pauṣe 'bhipūjayet māghe maheśvaraṃ devaṃ mahādevaṃ ca phālgune,शंकरं मार्गशिरसि शम्भुं पौषे ऽभिपूजयेत् माघे महेश्वरं देवं महादेवं च फाल्गुने
Main,56.0,3,sthāṇuṃ caitre śivaṃ tadvad vaiśākhe tvarcayennaraḥ jyeṣṭhe paśupatiṃ cārced āṣāḍhe ugramarcayet,स्थाणुं चैत्रे शिवं तद्वद् वैशाखे त्वर्चयेन्नरः ज्येष्ठे पशुपतिं चार्चेद् आषाढे उग्रमर्चयेत्
Main,56.0,4,pūjayecchrāvaṇe śarvaṃ nabhasye tryambakaṃ tathā haramāśvayuje māsi tatheśānaṃ ca kārttike,पूजयेच्छ्रावणे शर्वं नभस्ये त्र्यम्बकं तथा हरमाश्वयुजे मासि तथेशानं च कार्त्तिके
Main,56.0,5,kṛṣṇāṣṭamīṣu sarvāsu śaktaḥ sampūjayeddvijān gobhūhiraṇyavāsobhiḥ śivabhaktānupoṣitaḥ,कृष्णाष्टमीषु सर्वासु शक्तः सम्पूजयेद्द्विजान् गोभूहिरण्यवासोभिः शिवभक्तानुपोषितः
Main,56.0,6,gomūtraghṛtagokṣīratilān yavakuśodakam gośṛṅgodaśirīṣārkabilvapattradadhīni ca pañcagavyaṃ ca saṃprāśya śaṃkaraṃ pūjayenniśi,गोमूत्रघृतगोक्षीरतिलान् यवकुशोदकम् गोशृङ्गोदशिरीषार्कबिल्वपत्त्रदधीनि च पञ्चगव्यं च संप्राश्य शंकरं पूजयेन्निशि
Main,56.0,7,aśvatthaṃ ca vaṭaṃ caivo-dumbaraṃ plakṣameva ca palāśaṃ jambuvṛkṣaṃ ca viduḥ ṣaṣṭhaṃ maharṣayaḥ,अश्वत्थं च वटं चैवो-दुम्बरं प्लक्षमेव च पलाशं जम्बुवृक्षं च विदुः षष्ठं महर्षयः
Main,56.0,8,mārgaśīrṣāṣāḍhamāsābhyāṃ dvābhyāṃ dvābhyāmitikramāt ekaikaṃ dantapavanaṃ vṛkṣeṣveteṣu bhakṣayet,मार्गशीर्षाषाढमासाभ्यां द्वाभ्यां द्वाभ्यामितिक्रमात् एकैकं दन्तपवनं वृक्षेष्वेतेषु भक्षयेत्
Main,56.0,9,devāya dadyādarghyaṃ ca kṛṣṇāṃ gāṃ kṛṣṇavāsasam dadyātsamāpte dadhyannaṃ vitānadhvajacāmaram,देवाय दद्यादर्घ्यं च कृष्णां गां कृष्णवाससम् दद्यात्समाप्ते दध्यन्नं वितानध्वजचामरम्
Main,56.0,10,dvijānāmudakumbhāṃśca pañcaratnasamanvitān gāvaḥ kṛṣṇāḥ suvarṇaṃ ca vāsāṃsi vividhāni ca aśaktastu punardadyād gāmekāmapi śaktitaḥ,द्विजानामुदकुम्भांश्च पञ्चरत्नसमन्वितान् गावः कृष्णाः सुवर्णं च वासांसि विविधानि च अशक्तस्तु पुनर्दद्याद् गामेकामपि शक्तितः
Main,56.0,11,na vittaśāṭhyaṃ kurvīta kurvandoṣamavāpnuyāt kṛṣṇāṣṭamīmupoṣyaiva saptakalpaśatatrayam pumānsampūjito devaiḥ śivaloke mahīyate,न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषमवाप्नुयात् कृष्णाष्टमीमुपोष्यैव सप्तकल्पशतत्रयम् पुमान्सम्पूजितो देवैः शिवलोके महीयते
Main,57.0,1,matsya-purāṇa 57 dīrghāyurārogyakulābhivṛddhiyuktaḥ pumānbhūpakulāyutaḥ syāt muhurmuhurjanmani yena samyag vrataṃ samācakṣva tadindumaule,मत्स्य-पुराण ५७ दीर्घायुरारोग्यकुलाभिवृद्धियुक्तः पुमान्भूपकुलायुतः स्यात् मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यग् व्रतं समाचक्ष्व तदिन्दुमौले
Main,57.0,2,tvayā pṛṣṭamidaṃ samyag uktaṃ cākṣayyakārakam rahasyaṃ tava vakṣyāmi yatpurāṇavido viduḥ,त्वया पृष्टमिदं सम्यग् उक्तं चाक्षय्यकारकम् रहस्यं तव वक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः
Main,57.0,3,rohiṇīcandraśayanaṃ nāma vratamihottamam tasminnārāyaṇasyārcām arcayad indunāmabhiḥ,रोहिणीचन्द्रशयनं नाम व्रतमिहोत्तमम् तस्मिन्नारायणस्यार्चाम् अर्चयद् इन्दुनामभिः
Main,57.0,4,yadā somadine śuklā bhavetpañcadaśī kvacit athavā brahmanakṣatraṃ paurṇamāsyāṃ prajāyate,यदा सोमदिने शुक्ला भवेत्पञ्चदशी क्वचित् अथवा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते
Main,57.0,5,tadā snānaṃ naraḥ kuryāt pañcagavyena sarṣapaiḥ āpyāyasveti tu japed vidvānaṣṭaśataṃ punaḥ,तदा स्नानं नरः कुर्यात् पञ्चगव्येन सर्षपैः आप्यायस्वेति तु जपेद् विद्वानष्टशतं पुनः
Main,57.0,6,śūdro 'pi parayā bhaktyā pāṣaṇḍālāpavarjitaḥ somāya varadāyātha viṣṇave ca namo namaḥ,शूद्रो ऽपि परया भक्त्या पाषण्डालापवर्जितः सोमाय वरदायाथ विष्णवे च नमो नमः
Main,57.0,7,kṛtajapyaḥ svabhavanam āgatya madhusūdanam pūjayetphalapuṣpaiśca somanāmāni kīrtayan,कृतजप्यः स्वभवनम् आगत्य मधुसूदनम् पूजयेत्फलपुष्पैश्च सोमनामानि कीर्तयन्
Main,57.0,8,somāya śāntāya namo 'stu pādāv anantadhāmneti ca jānujaṅghe ūrudvayaṃ cāpi jalodarāya sampūjayenmeḍhramanantabāhave,सोमाय शान्ताय नमो ऽस्तु पादाव् अनन्तधाम्नेति च जानुजङ्घे ऊरुद्वयं चापि जलोदराय सम्पूजयेन्मेढ्रमनन्तबाहवे
Main,57.0,9,namo namaḥ kāmasukhapradāya kaṭiḥ śaśāṅkasya sadārcanīyā tathodaraṃ cāpyamṛtodarāya nābhiḥ śaśāṅkāya namo 'bhipūjyā,नमो नमः कामसुखप्रदाय कटिः शशाङ्कस्य सदार्चनीया तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशाङ्काय नमो ऽभिपूज्या
Main,57.0,10,namo 'stu candrāya mukhaṃ ca pūjyaṃ dantā dvijānāmadhipāya pūjyāḥ hāsyaṃ namaścandramase 'bhipūjyam oṣṭhau kumudvantavanapriyāya,नमो ऽस्तु चन्द्राय मुखं च पूज्यं दन्ता द्विजानामधिपाय पूज्याः हास्यं नमश्चन्द्रमसे ऽभिपूज्यम् ओष्ठौ कुमुद्वन्तवनप्रियाय
Main,57.0,11,nāsā ca nāthāya vanauṣadhīnām ānandabhūtāya punarbhruvau ca netradvayaṃ padmanibhaṃ tathendor indīvaraśyāmakarāya śaureḥ,नासा च नाथाय वनौषधीनाम् आनन्दभूताय पुनर्भ्रुवौ च नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेन्दोर् इन्दीवरश्यामकराय शौरेः
Main,57.0,12,namaḥ samastādhvaravanditāya karṇadvayaṃ daityaniṣūdanāya lalāṭamindorudadhipriyāya keśāḥ suṣumnādhipateḥ prapūjyāḥ,नमः समस्ताध्वरवन्दिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय ललाटमिन्दोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः
Main,57.0,13,śiraḥ śaśāṅkāya namo murārer viśveśvarāyeti namaḥ kirīṭine padmapriye rohiṇi nāma lakṣmīḥ saubhāgyasaukhyāmṛtacārukāye,शिरः शशाङ्काय नमो मुरारेर् विश्वेश्वरायेति नमः किरीटिने पद्मप्रिये रोहिणि नाम लक्ष्मीः सौभाग्यसौख्यामृतचारुकाये
Main,57.0,14,devīṃ ca saṃpūjya sugandhapuṣpair naivedyadhūpādibhirindupatnīm suptvātha bhūmau punarutthitena snātvā ca viprāya haviṣyayuktaḥ,देवीं च संपूज्य सुगन्धपुष्पैर् नैवेद्यधूपादिभिरिन्दुपत्नीम् सुप्त्वाथ भूमौ पुनरुत्थितेन स्नात्वा च विप्राय हविष्ययुक्तः
Main,57.0,15,deyaḥ prabhāte sahiraṇyavārikumbho namaḥ pāpavināśanāya saṃprāśya gomūtramamāṃsamannam akṣāramaṣṭāvatha viṃśatiṃ ca grāsānpayaḥsarpiryutānupoṣya bhuktvetihāsaṃ śṛṇuyānmuhūrtam,देयः प्रभाते सहिरण्यवारिकुम्भो नमः पापविनाशनाय संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नम् अक्षारमष्टावथ विंशतिं च ग्रासान्पयःसर्पिर्युतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तम्
Main,57.0,16,kadambanīlotpalaketakāni jātī sarojaṃ śatapattrikā ca amlānakubjānyatha sinduvāraṃ puṣpaṃ punarnārada mallikāyāḥ śubhraṃ ca viṣṇoḥ karavīrapuṣpaṃ śrīcampakaṃ candramasaḥ pradeyam,कदम्बनीलोत्पलकेतकानि जाती सरोजं शतपत्त्रिका च अम्लानकुब्जान्यथ सिन्दुवारं पुष्पं पुनर्नारद मल्लिकायाः शुभ्रं च विष्णोः करवीरपुष्पं श्रीचम्पकं चन्द्रमसः प्रदेयम्
Main,57.0,17,śrāvaṇādiṣu māseṣu kramādetāni sarvadā yasminmāse vratādiḥ syāt tatpuṣpairarcayeddharim,श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात् तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्
Main,57.0,18,evaṃ saṃvatsaraṃ yāvad upāsya vidhivannaraḥ vratānte śayanaṃ dadyād darpaṇopaskarānvitam,एवं संवत्सरं यावद् उपास्य विधिवन्नरः व्रतान्ते शयनं दद्याद् दर्पणोपस्करान्वितम्
Main,57.0,19,rohiṇīcandramithunaṃ kārayitvātha kāñcanam candraḥ ṣaḍaṅgulaḥ kāryo rohiṇī caturaṅgulā,रोहिणीचन्द्रमिथुनं कारयित्वाथ काञ्चनम् चन्द्रः षडङ्गुलः कार्यो रोहिणी चतुरङ्गुला
Main,57.0,20,muktāphalāṣṭakayutaṃ sitanetrapaṭāvṛtam kṣīrakumbhopari punaḥ kāṃsyapātrākṣatānvitam dadyānmantreṇa pūrvāhṇe śālīkṣuphalasaṃyutam,मुक्ताफलाष्टकयुतं सितनेत्रपटावृतम् क्षीरकुम्भोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्वितम् दद्यान्मन्त्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुतम्
Main,57.0,21,śvetāmatha suvarṇāsyāṃ khurai raupyaiḥ samanvitām savastrabhājanāṃ dhenuṃ tathā śaṅkhaṃ ca śobhanam,श्वेतामथ सुवर्णास्यां खुरै रौप्यैः समन्विताम् सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शङ्खं च शोभनम्
Main,57.0,22,bhūṣaṇairdvijadāmpatyam alaṃkṛtya guṇānvitam candro 'yaṃ dvijarūpeṇa sabhārya iti kalpayet,भूषणैर्द्विजदाम्पत्यम् अलंकृत्य गुणान्वितम् चन्द्रो ऽयं द्विजरूपेण सभार्य इति कल्पयेत्
Main,57.0,23,yathā na rohiṇī kṛṣṇa śayyāṃ saṃtyajya gacchati somarūpasya te tadvan mamābhedo 'stu bhūtibhiḥ,यथा न रोहिणी कृष्ण शय्यां संत्यज्य गच्छति सोमरूपस्य ते तद्वन् ममाभेदो ऽस्तु भूतिभिः
Main,57.0,24,yathā tvameva sarveṣāṃ paramānandamuktidaḥ bhuktirmuktistathā bhaktis tvayi candrāstu me sadā,यथा त्वमेव सर्वेषां परमानन्दमुक्तिदः भुक्तिर्मुक्तिस्तथा भक्तिस् त्वयि चन्द्रास्तु मे सदा
Main,57.0,25,iti saṃsārabhītasya muktikāmasya cānagha rūpārogyāyuṣāmetad vidhāyakamanuttamam,इति संसारभीतस्य मुक्तिकामस्य चानघ रूपारोग्यायुषामेतद् विधायकमनुत्तमम्
Main,57.0,26,idameva pitṝṇāṃ ca sarvadā vallabhaṃ mune trailokyādhipatirbhūtvā saptakalpaśatatrayam candralokamavāpnoti vidyudbhūtvā tu mucyate,इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं मुने त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् चन्द्रलोकमवाप्नोति विद्युद्भूत्वा तु मुच्यते
Main,57.0,27,nārī vā rohiṇī candraśayanaṃ yā samācaret sāpi tatphalamāpnoti punarāvṛttidurlabham,नारी वा रोहिणी चन्द्रशयनं या समाचरेत् सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
Main,57.0,28,iti paṭhati śṛṇoti vā ya itthaṃ madhumathanārcanam indukīrtanena matimapi ca dadāti so 'pi śaurer bhavanagataḥ paripūjyate 'maraughaiḥ,इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनम् इन्दुकीर्तनेन मतिमपि च ददाति सो ऽपि शौरेर् भवनगतः परिपूज्यते ऽमरौघैः
Main,58.0,1,matsya-purāṇa 58 jalāśayagataṃ viṣṇum uvāca ravinandanaḥ taḍāgārāmakūpānāṃ vāpīṣu nalinīṣu ca,मत्स्य-पुराण ५८ जलाशयगतं विष्णुम् उवाच रविनन्दनः तडागारामकूपानां वापीषु नलिनीषु च
Main,58.0,2,vidhiṃ pṛcchāmi deveśe devatāyataneṣu ca ke tatra cartvijo nātha vedī vā kīdṛśī bhavet,विधिं पृच्छामि देवेशे देवतायतनेषु च के तत्र चर्त्विजो नाथ वेदी वा कीदृशी भवेत्
Main,58.0,3,dakṣiṇāvalayaḥ kālaḥ sthānamācārya eva ca dravyāṇi kāni śastāni sarvamācakṣva tattvataḥ,दक्षिणावलयः कालः स्थानमाचार्य एव च द्रव्याणि कानि शस्तानि सर्वमाचक्ष्व तत्त्वतः
Main,58.0,4,śṛṇu rājanmahābāho taḍāgādiṣu yo vidhiḥ purāṇeṣvitihāso 'yaṃ paṭhyate vedavādibhiḥ,शृणु राजन्महाबाहो तडागादिषु यो विधिः पुराणेष्वितिहासो ऽयं पठ्यते वेदवादिभिः
Main,58.0,5,prāpya pakṣaṃ śubhaṃ śuklam atīte cottarāyaṇe puṇye 'hni viprakathite kṛtvā brāhmaṇavācanam,प्राप्य पक्षं शुभं शुक्लम् अतीते चोत्तरायणे पुण्ये ऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
Main,58.0,6,prāgudakpravaṇe deśe taḍāgasya samīpataḥ caturhastāṃ śubhāṃ vedīṃ caturasrāṃ caturmukhām,प्रागुदक्प्रवणे देशे तडागस्य समीपतः चतुर्हस्तां शुभां वेदीं चतुरस्रां चतुर्मुखाम्
Main,58.0,7,tathā ṣoḍaśahastaḥ syān maṇḍapaśca caturmukhaḥ vedyāśca parito gartā ratnimātrāstrimekhalāḥ,तथा षोडशहस्तः स्यान् मण्डपश्च चतुर्मुखः वेद्याश्च परितो गर्ता रत्निमात्रास्त्रिमेखलाः
Main,58.0,8,nava saptātha vā pañca nātiriktā nṛpātmaja vitastimātrā yoniḥ syāt ṣaṭsaptāṅgulivistṛtā,नव सप्ताथ वा पञ्च नातिरिक्ता नृपात्मज वितस्तिमात्रा योनिः स्यात् षट्सप्ताङ्गुलिविस्तृता
Main,58.0,9,gartāśca tatra sapta syus triparvocchritamekhalāḥ sarvatastu savarṇāḥ syuḥ patākādhvajasaṃyutāḥ,गर्ताश्च तत्र सप्त स्युस् त्रिपर्वोच्छ्रितमेखलाः सर्वतस्तु सवर्णाः स्युः पताकाध्वजसंयुताः
Main,58.0,10,aśvatthodumbaraplakṣavaṭaśākhākṛtāni tu maṇḍapasya pratidiśaṃ dvārāṇyetāni kārayet,अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटशाखाकृतानि तु मण्डपस्य प्रतिदिशं द्वाराण्येतानि कारयेत्
Main,58.0,11,śubhāstatrāṣṭa hotāro dvārapālāstathāṣṭa vai aṣṭau tu jāpakāḥ kāryā brāhmaṇā vedapāragāḥ,शुभास्तत्राष्ट होतारो द्वारपालास्तथाष्ट वै अष्टौ तु जापकाः कार्या ब्राह्मणा वेदपारगाः
Main,58.0,12,sarvalakṣaṇasampūrṇo mantravidvijitendriyaḥ kulaśīlasamāyuktaḥ purodhāḥ syāddvijottamaḥ,सर्वलक्षणसम्पूर्णो मन्त्रविद्विजितेन्द्रियः कुलशीलसमायुक्तः पुरोधाः स्याद्द्विजोत्तमः
Main,58.0,13,pratigarteṣu kalaśī yajñopakaraṇāni ca vyajanaṃ cāmare śubhre tāmrapātre suvistṛte,प्रतिगर्तेषु कलशी यज्ञोपकरणानि च व्यजनं चामरे शुभ्रे ताम्रपात्रे सुविस्तृते
Main,58.0,14,tatastvanekavarṇāḥ syuś caravaḥ pratidaivatam ācāryaḥ prakṣipedbhūmāv anumantrya vicakṣaṇaḥ,ततस्त्वनेकवर्णाः स्युश् चरवः प्रतिदैवतम् आचार्यः प्रक्षिपेद्भूमाव् अनुमन्त्र्य विचक्षणः
Main,58.0,15,tryaratnimātro yūpaḥ syāt kṣāravṛkṣavinirmitaḥ yajamānapramāṇo vā saṃsthāpyo bhūtimicchatā,त्र्यरत्निमात्रो यूपः स्यात् क्षारवृक्षविनिर्मितः यजमानप्रमाणो वा संस्थाप्यो भूतिमिच्छता
Main,58.0,16,hemālaṃkāriṇaḥ kāryāḥ pañcaviṃśatiṛtvijaḥ kuṇḍalāni ca haimāni keyūrakaṭakāni ca,हेमालंकारिणः कार्याः पञ्चविंशतिऋत्विजः कुण्डलानि च हैमानि केयूरकटकानि च
Main,58.0,17,tathāṅgulyaḥ pavitrāṇi vāsāṃsi vividhāni ca pūjayettu samaṃ sarvān ācāryo dviguṇaṃ punaḥ dadyācchayanasaṃyuktam ātmanaścāpi yatpriyam,तथाङ्गुल्यः पवित्राणि वासांसि विविधानि च पूजयेत्तु समं सर्वान् आचार्यो द्विगुणं पुनः दद्याच्छयनसंयुक्तम् आत्मनश्चापि यत्प्रियम्
Main,58.0,18,sauvarṇakūrmamakarau rājatau matsyadundubhau tāmrau kulīramaṇḍūkāv āyasaḥ śiśumārakaḥ evamāsādya tatsarvam ādāveva viśāṃ pate,सौवर्णकूर्ममकरौ राजतौ मत्स्यदुन्दुभौ ताम्रौ कुलीरमण्डूकाव् आयसः शिशुमारकः एवमासाद्य तत्सर्वम् आदावेव विशां पते
Main,58.0,19,śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ sarvauṣadhyudakaistatra snāpito vedapāragaiḥ,शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः सर्वौषध्युदकैस्तत्र स्नापितो वेदपारगैः
Main,58.0,20,yajamānaḥ sapatnīkaḥ putrapautrasamanvitaḥ paścimaṃ dvāramāsādya praviśedyāgamaṇḍapam,यजमानः सपत्नीकः पुत्रपौत्रसमन्वितः पश्चिमं द्वारमासाद्य प्रविशेद्यागमण्डपम्
Main,58.0,21,tato maṅgalaśabdena bherīṇāṃ niḥsvanena ca añjasā maṇḍalaṃ kuryāt pañcavarṇena tattvavit,ततो मङ्गलशब्देन भेरीणां निःस्वनेन च अञ्जसा मण्डलं कुर्यात् पञ्चवर्णेन तत्त्ववित्
Main,58.0,22,ṣoḍaśāraṃ tataścakraṃ padmagarbhaṃ caturmukham caturasraṃ ca parito vṛttaṃ madhye suśobhanam,षोडशारं ततश्चक्रं पद्मगर्भं चतुर्मुखम् चतुरस्रं च परितो वृत्तं मध्ये सुशोभनम्
Main,58.0,23,vedyāścopari tatkṛtvā grahāṃllokapatīṃstataḥ vinyasenmantrataḥ sarvān pratidikṣu vicakṣaṇaḥ,वेद्याश्चोपरि तत्कृत्वा ग्रहांल्लोकपतींस्ततः विन्यसेन्मन्त्रतः सर्वान् प्रतिदिक्षु विचक्षणः
Main,58.0,24,kūrmādi sthāpayenmadhye vāruṇaṃ mantramāśritaḥ brahmāṇaṃ ca śivaṃ viṣṇuṃ tatraiva sthāpayedbudhaḥ,कूर्मादि स्थापयेन्मध्ये वारुणं मन्त्रमाश्रितः ब्रह्माणं च शिवं विष्णुं तत्रैव स्थापयेद्बुधः
Main,58.0,25,vināyakaṃ ca vinyasya kamalāmambikāṃ tathā śāntyarthaṃ sarvalokānāṃ bhūtagrāmaṃ nyasettataḥ,विनायकं च विन्यस्य कमलामम्बिकां तथा शान्त्यर्थं सर्वलोकानां भूतग्रामं न्यसेत्ततः
Main,58.0,26,puṣpabhakṣyaphalairyuktam evaṃ kṛtvādhivāsanam kumbhān sajalagarbhāṃstān vāsobhiḥ pariveṣṭayet,पुष्पभक्ष्यफलैर्युक्तम् एवं कृत्वाधिवासनम् कुम्भान् सजलगर्भांस्तान् वासोभिः परिवेष्टयेत्
Main,58.0,27,puṣpagandhairalaṃkṛtya dvārapālānsamantataḥ paṭhadhvamiti tānbrūyād ācāryastvabhipūjayet,पुष्पगन्धैरलंकृत्य द्वारपालान्समन्ततः पठध्वमिति तान्ब्रूयाद् आचार्यस्त्वभिपूजयेत्
Main,58.0,28,bahvṛcau pūrvataḥ sthāpyau dakṣiṇena yajurvidau sāmagau paścime tadvad uttareṇa tvatharvaṇau,बह्वृचौ पूर्वतः स्थाप्यौ दक्षिणेन यजुर्विदौ सामगौ पश्चिमे तद्वद् उत्तरेण त्वथर्वणौ
Main,58.0,29,udaṅmukho dakṣiṇato yajamāna upāviśet yajadhvamiti tānbrūyād dhautrikānpunareva tu,उदङ्मुखो दक्षिणतो यजमान उपाविशेत् यजध्वमिति तान्ब्रूयाद् धौत्रिकान्पुनरेव तु
Main,58.0,30,utkṛṣṭānmantrajāpena tiṣṭhadhvamiti jāpakān evamādiśya tānsarvān paryukṣyāgniṃ sa mantravit,उत्कृष्टान्मन्त्रजापेन तिष्ठध्वमिति जापकान् एवमादिश्य तान्सर्वान् पर्युक्ष्याग्निं स मन्त्रवित्
Main,58.0,31,juhuyādvāruṇairmantrair ājyaṃ ca samidhastathā ṛtvigbhiścātha hotavyaṃ vāruṇaireva sarvataḥ,जुहुयाद्वारुणैर्मन्त्रैर् आज्यं च समिधस्तथा ऋत्विग्भिश्चाथ होतव्यं वारुणैरेव सर्वतः
Main,58.0,32,grahebhyo vidhivaddhutvā tathendrāyeśvarāya ca marudbhyo lokapālebhyo vidhivadviśvakarmaṇe,ग्रहेभ्यो विधिवद्धुत्वा तथेन्द्रायेश्वराय च मरुद्भ्यो लोकपालेभ्यो विधिवद्विश्वकर्मणे
Main,58.0,33,rātrisūktaṃ ca raudraṃ ca pāvamānaṃ sumaṅgalam japeyuḥ pauruṣaṃ sūktaṃ pūrvato bahvṛcaḥ pṛthak,रात्रिसूक्तं च रौद्रं च पावमानं सुमङ्गलम् जपेयुः पौरुषं सूक्तं पूर्वतो बह्वृचः पृथक्
Main,58.0,34,śākraṃ raudraṃ ca saumyaṃ ca kūṣmāṇḍaṃ jātavedasam saurasūktaṃ japenmantraṃ dakṣiṇena yajurvidaḥ,शाक्रं रौद्रं च सौम्यं च कूष्माण्डं जातवेदसम् सौरसूक्तं जपेन्मन्त्रं दक्षिणेन यजुर्विदः
Main,58.0,35,vairājyaṃ pauruṣaṃ sūktaṃ sauvarṇaṃ rudrasaṃhitām śaiśavaṃ pañcanidhanaṃ gāyatraṃ jyeṣṭhasāma ca,वैराज्यं पौरुषं सूक्तं सौवर्णं रुद्रसंहिताम् शैशवं पञ्चनिधनं गायत्रं ज्येष्ठसाम च
Main,58.0,36,vāmadevyaṃ bṛhatsāma rauravaṃ sarathaṃtaram gavāṃ vrataṃ ca kāṇvaṃ ca rakṣoghnaṃ vayasastathā gāyeyuḥ sāmagā rājan paścimaṃ dvāramāśritāḥ,वामदेव्यं बृहत्साम रौरवं सरथंतरम् गवां व्रतं च काण्वं च रक्षोघ्नं वयसस्तथा गायेयुः सामगा राजन् पश्चिमं द्वारमाश्रिताः
Main,58.0,37,atharvaṇaścottarataḥ śāntikaṃ pauṣṭikaṃ tathā japeyurmanasā devam āśritya varuṇaṃ prabhum,अथर्वणश्चोत्तरतः शान्तिकं पौष्टिकं तथा जपेयुर्मनसा देवम् आश्रित्य वरुणं प्रभुम्
Main,58.0,38,pūrvedyuramito rātrāv evaṃ kṛtvādhivāsanam gajāśvarathyāvalmīkāt saṃgamāddhradagokulāt mṛdamādāya kumbheṣu prakṣipeccatvarāttathā,पूर्वेद्युरमितो रात्राव् एवं कृत्वाधिवासनम् गजाश्वरथ्यावल्मीकात् संगमाद्ध्रदगोकुलात् मृदमादाय कुम्भेषु प्रक्षिपेच्चत्वरात्तथा
Main,58.0,39,rocanāṃ ca sasiddhārthāṃ gandhaṃ guggulameva ca snapanaṃ tasya kartavyaṃ pañcagavyasamanvitam,रोचनां च ससिद्धार्थां गन्धं गुग्गुलमेव च स्नपनं तस्य कर्तव्यं पञ्चगव्यसमन्वितम्
Main,58.0,40,pratyekaṃ tu mahāmantrair eva kṛtvā vidhānataḥ evaṃ kṣapātivāhyātha vidhiyuktena karmaṇā,प्रत्येकं तु महामन्त्रैर् एव कृत्वा विधानतः एवं क्षपातिवाह्याथ विधियुक्तेन कर्मणा
Main,58.0,41,tataḥ prabhāte vimale saṃjāte 'tha śataṃ gavām brāhmaṇebhyaḥ pradātavyam aṣṭaṣaṣṭiśca vā punaḥ pañcāśadvātha ṣaṭtriṃśat pañcaviṃśatirapyatha,ततः प्रभाते विमले संजाते ऽथ शतं गवाम् ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्यम् अष्टषष्टिश्च वा पुनः पञ्चाशद्वाथ षट्त्रिंशत् पञ्चविंशतिरप्यथ
Main,58.0,42,tataḥ sāṃvatsaraprokte śubhe lagne suśobhane vedaśabdaiśca gāndharvair vādyaiśca vividhaiḥ punaḥ,ततः सांवत्सरप्रोक्ते शुभे लग्ने सुशोभने वेदशब्दैश्च गान्धर्वैर् वाद्यैश्च विविधैः पुनः
Main,58.0,43,kanakālaṃkṛtāṃ kṛtvā jale gāmavatārayet sāmagāya ca sā deyā brāhmaṇāya viśāṃ pate,कनकालंकृतां कृत्वा जले गामवतारयेत् सामगाय च सा देया ब्राह्मणाय विशां पते
Main,58.0,44,pātrīmādāya sauvarṇīṃ pañcaratnasamanvitām tato nikṣipya makaramatsyādīṃścaiva sarvaśaḥ dhṛtāṃ caturvidhair viprair vedavedāṅgapāragaiḥ,पात्रीमादाय सौवर्णीं पञ्चरत्नसमन्विताम् ततो निक्षिप्य मकरमत्स्यादींश्चैव सर्वशः धृतां चतुर्विधैर् विप्रैर् वेदवेदाङ्गपारगैः
Main,58.0,45,mahānadījalopetāṃ dadhyakṣatasamanvitām uttarābhimukhīṃ dhenuṃ jalamadhye tu kārayet,महानदीजलोपेतां दध्यक्षतसमन्विताम् उत्तराभिमुखीं धेनुं जलमध्ये तु कारयेत्
Main,58.0,46,atharvaṇena saṃsnātāṃ punarmāmetyatheti ca āpo hi ṣṭheti mantreṇa kṣiptvāgatya ca maṇḍapam,अथर्वणेन संस्नातां पुनर्मामेत्यथेति च आपो हि ष्ठेति मन्त्रेण क्षिप्त्वागत्य च मण्डपम्
Main,58.0,47,pūjayitvā sarastatra baliṃ dadyātsamantataḥ punardināni hotavyaṃ catvāri munisattamāḥ,पूजयित्वा सरस्तत्र बलिं दद्यात्समन्ततः पुनर्दिनानि होतव्यं चत्वारि मुनिसत्तमाः
Main,58.0,48,caturthīkarma kartavyaṃ deyā tatrāpi śaktitaḥ dakṣiṇā rājaśārdūla varuṇakṣmāpaṇaṃ tataḥ,चतुर्थीकर्म कर्तव्यं देया तत्रापि शक्तितः दक्षिणा राजशार्दूल वरुणक्ष्मापणं ततः
Main,58.0,49,kṛtvā tu yajñapātrāṇi yajñopakaraṇāni ca ṛtvigbhyastu samaṃ dattvā maṇḍapaṃ vibhajetpunaḥ hemapātrīṃ ca śayyāṃ ca sthāpakāya nivedayet,कृत्वा तु यज्ञपात्राणि यज्ञोपकरणानि च ऋत्विग्भ्यस्तु समं दत्त्वा मण्डपं विभजेत्पुनः हेमपात्रीं च शय्यां च स्थापकाय निवेदयेत्
Main,58.0,50,tataḥ sahasraṃ viprāṇām athavāṣṭaśataṃ tathā bhojanīyaṃ yathāśakti pañcāśadvātha viṃśatiḥ evameṣa purāṇeṣu taḍāgavidhirucyate,ततः सहस्रं विप्राणाम् अथवाष्टशतं तथा भोजनीयं यथाशक्ति पञ्चाशद्वाथ विंशतिः एवमेष पुराणेषु तडागविधिरुच्यते
Main,58.0,51,kūpavāpīṣu sarvāsu tathā puṣkariṇīṣu ca eṣa eva vidhirdṛṣṭaḥ pratiṣṭhāsu tathaiva ca,कूपवापीषु सर्वासु तथा पुष्करिणीषु च एष एव विधिर्दृष्टः प्रतिष्ठासु तथैव च
Main,58.0,52,mantratastu viśeṣaḥ syāt prāsādādyānabhūmiṣu ayaṃ tvaśaktāvardhena vidhirdṛṣṭaḥ svayambhuvā alpeṣvekāgnivatkṛtvā vittaśāṭhyādṛte nṛṇām,मन्त्रतस्तु विशेषः स्यात् प्रासादाद्यानभूमिषु अयं त्वशक्तावर्धेन विधिर्दृष्टः स्वयम्भुवा अल्पेष्वेकाग्निवत्कृत्वा वित्तशाठ्यादृते नृणाम्
Main,58.0,53,prāvṛṭkāle sthite toye hy agniṣṭomaphalaṃ smṛtam śaratkāle sthitaṃ yatsyāt taduktaphaladāyakam vājapeyātirātrābhyāṃ hemante śiśire sthitam,प्रावृट्काले स्थिते तोये ह्य् अग्निष्टोमफलं स्मृतम् शरत्काले स्थितं यत्स्यात् तदुक्तफलदायकम् वाजपेयातिरात्राभ्यां हेमन्ते शिशिरे स्थितम्
Main,58.0,54,aśvamedhasamaṃ prāhur vasantasamaye sthitam grīṣme 'pi tatsthitaṃ toyaṃ rājasūyādviśiṣyate,अश्वमेधसमं प्राहुर् वसन्तसमये स्थितम् ग्रीष्मे ऽपि तत्स्थितं तोयं राजसूयाद्विशिष्यते
Main,58.0,55,etānmahārāja viśeṣadharmān karoti yo 'pyāgamaśuddhabuddhiḥ sa yāti rudrālayamāśu pūtaḥ kalpānanekāndivi modate ca,एतान्महाराज विशेषधर्मान् करोति यो ऽप्यागमशुद्धबुद्धिः स याति रुद्रालयमाशु पूतः कल्पाननेकान्दिवि मोदते च
Main,58.0,56,anekalokānsa mahattamādīn bhuktvā parārdhadvayamaṅganābhiḥ sahaiva viṣṇoḥ paramaṃ padaṃ yat prāpnoti tadyāgaphalena bhūyaḥ,अनेकलोकान्स महत्तमादीन् भुक्त्वा परार्धद्वयमङ्गनाभिः सहैव विष्णोः परमं पदं यत् प्राप्नोति तद्यागफलेन भूयः
Main,59.0,1,matsya-purāṇa 59 pādapānāṃ vidhiṃ sūta yathāvadvistarādvada vidhinā kena kartavyaṃ pādapodyāpanaṃ budhaiḥ,मत्स्य-पुराण ५९ पादपानां विधिं सूत यथावद्विस्तराद्वद विधिना केन कर्तव्यं पादपोद्यापनं बुधैः
Main,59.0,2,ye ca lokāḥ smṛtāsteṣāṃ tānidānīṃ vadasva naḥ yatphalaṃ labhate pretya tatsarvaṃ vaktumarhasi,ये च लोकाः स्मृतास्तेषां तानिदानीं वदस्व नः यत्फलं लभते प्रेत्य तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
Main,59.0,3,pādapānāṃ vidhiṃ vakṣye tathaivodyānabhūmiṣu taḍāgavidhivatsarvam āsādya jagadīśvara,पादपानां विधिं वक्ष्ये तथैवोद्यानभूमिषु तडागविधिवत्सर्वम् आसाद्य जगदीश्वर
Main,59.0,4,ṛtviṅmaṇḍapasambhāraś cācāryaścaiva tadvidhaḥ pūjayedbrāhmaṇāṃstadvad dhemavastrānulepanaiḥ,ऋत्विङ्मण्डपसम्भारश् चाचार्यश्चैव तद्विधः पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद् धेमवस्त्रानुलेपनैः
Main,59.0,5,sarvauṣadhyudakaiḥ siktān piṣṭātakavibhūṣitān vṛkṣānmālyairalaṃkṛtya vāsobhirabhiveṣṭayet,सर्वौषध्युदकैः सिक्तान् पिष्टातकविभूषितान् वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य वासोभिरभिवेष्टयेत्
Main,59.0,6,sūcyā sauvarṇayā kāryaṃ sarveṣāṃ karṇavedhanam añjanaṃ cāpi dātavyaṃ tadvaddhemaśalākayā,सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्णवेधनम् अञ्जनं चापि दातव्यं तद्वद्धेमशलाकया
Main,59.0,7,phalāni sapta cāṣṭau vā kāladhautāni kārayet pratyekaṃ sarvavṛkṣāṇāṃ vedyāṃ tānyadhivāsayet,फलानि सप्त चाष्टौ वा कालधौतानि कारयेत् प्रत्येकं सर्ववृक्षाणां वेद्यां तान्यधिवासयेत्
Main,59.0,8,dhūpo 'tra guggulaḥ śreṣṭhas tāmrapātrairadhiṣṭhitān saptadhānyasthitānkṛtvā vastragandhānulepanaiḥ,धूपो ऽत्र गुग्गुलः श्रेष्ठस् ताम्रपात्रैरधिष्ठितान् सप्तधान्यस्थितान्कृत्वा वस्त्रगन्धानुलेपनैः
Main,59.0,9,kumbhānsarveṣu vṛkṣeṣu sthāpayitvā nareśvara sahiraṇyānaśeṣāṃstān kṛtvā balinivedanam,कुम्भान्सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वा नरेश्वर सहिरण्यानशेषांस्तान् कृत्वा बलिनिवेदनम्
Main,59.0,10,yathāsvaṃ lokapālānām indrādīnāṃ viśeṣataḥ vanaspateśca vidvadbhir homaḥ kāryo dvijātibhiḥ,यथास्वं लोकपालानाम् इन्द्रादीनां विशेषतः वनस्पतेश्च विद्वद्भिर् होमः कार्यो द्विजातिभिः
Main,59.0,11,tataḥ śuklāmbaradharāṃ sauvarṇakṛtabhūṣaṇām sakāṃsyadohāṃ sauvarṇaśṛṅgābhyām atiśālinīm payasvinīṃ vṛkṣamadhyād utsṛjedgāmudaṅmukhīm,ततः शुक्लाम्बरधरां सौवर्णकृतभूषणाम् सकांस्यदोहां सौवर्णशृङ्गाभ्याम् अतिशालिनीम् पयस्विनीं वृक्षमध्याद् उत्सृजेद्गामुदङ्मुखीम्
Main,59.0,12,tato 'bhiṣekamantreṇa vādyamaṅgalagītakaiḥ ṛgyajuḥsāmamantraiśca vāruṇairabhitastathā taireva kumbhaiḥ snapanaṃ kuryādbrāhmaṇapuṃgavaḥ,ततो ऽभिषेकमन्त्रेण वाद्यमङ्गलगीतकैः ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च वारुणैरभितस्तथा तैरेव कुम्भैः स्नपनं कुर्याद्ब्राह्मणपुंगवः
Main,59.0,13,snātaḥ śuklāmbarastadvad yajamāno 'bhipūjayet gobhir vibhavataḥ sarvān ṛtvijastānsamāhitaḥ,स्नातः शुक्लाम्बरस्तद्वद् यजमानो ऽभिपूजयेत् गोभिर् विभवतः सर्वान् ऋत्विजस्तान्समाहितः
Main,59.0,14,hemasūtraiḥ sakaṭakair aṅgulīyapavitrakaiḥ vāsobhiḥ śayanīyaiśca tathopaskarapādukaiḥ kṣīreṇa bhojanaṃ dadyād yāvaddinacatuṣṭayam,हेमसूत्रैः सकटकैर् अङ्गुलीयपवित्रकैः वासोभिः शयनीयैश्च तथोपस्करपादुकैः क्षीरेण भोजनं दद्याद् यावद्दिनचतुष्टयम्
Main,59.0,15,homaśca sarṣapaiḥ kāryo yavaiḥ kṛṣṇatilaistathā palāśasamidhaḥ śastāś caturthe 'hni tathotsavaḥ dakṣiṇā ca punastadvad deyā tatrāpi śaktitaḥ,होमश्च सर्षपैः कार्यो यवैः कृष्णतिलैस्तथा पलाशसमिधः शस्ताश् चतुर्थे ऽह्नि तथोत्सवः दक्षिणा च पुनस्तद्वद् देया तत्रापि शक्तितः
Main,59.0,16,yadyadiṣṭatamaṃ kiṃcit tattad dadyādamatsarī ācārye dviguṇaṃ dadyāt praṇipatya visarjayet,यद्यदिष्टतमं किंचित् तत्तद् दद्यादमत्सरी आचार्ये द्विगुणं दद्यात् प्रणिपत्य विसर्जयेत्
Main,59.0,17,anena vidhinā yastu kuryādvṛkṣotsavaṃ budhaḥ sarvānkāmānavāpnoti phalaṃ cānantyamaśnute,अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः सर्वान्कामानवाप्नोति फलं चानन्त्यमश्नुते
Main,59.0,18,yaścaikamapi rājendra vṛkṣaṃ saṃsthāpayennaraḥ so 'pi svarge vasedrājan yāvadindrāyutatrayam,यश्चैकमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेन्नरः सो ऽपि स्वर्गे वसेद्राजन् यावदिन्द्रायुतत्रयम्
Main,59.0,19,bhūtānbhavyāṃśca manujāṃs tārayeddrumasaṃmitān paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām,भूतान्भव्यांश्च मनुजांस् तारयेद्द्रुमसंमितान् परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम्
Main,59.0,20,ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ so 'pi sampūjito devair brahmaloke mahīyate,य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः सो ऽपि सम्पूजितो देवैर् ब्रह्मलोके महीयते
Main,60.0,1,matsya-purāṇa 60 tathaivānyatpravakṣyāmi sarvakāmaphalapradam saubhāgyaśayanaṃ nāma yatpurāṇavido viduḥ,मत्स्य-पुराण ६० तथैवान्यत्प्रवक्ष्यामि सर्वकामफलप्रदम् सौभाग्यशयनं नाम यत्पुराणविदो विदुः
Main,60.0,2,purā dagdheṣu lokeṣu bhūrbhuvaḥsvarmahādiṣu saubhāgyaṃ sarvabhūtānām ekasthamabhavattadā vaikuṇṭhaṃ svargamāsādya viṣṇor vakṣaḥsthalasthitam,पुरा दग्धेषु लोकेषु भूर्भुवःस्वर्महादिषु सौभाग्यं सर्वभूतानाम् एकस्थमभवत्तदा वैकुण्ठं स्वर्गमासाद्य विष्णोर् वक्षःस्थलस्थितम्
Main,60.0,3,tataḥ kālena mahatā punaḥ sargavidhau nṛpa ahaṃkārāvṛte loke pradhānapuruṣānvite,ततः कालेन महता पुनः सर्गविधौ नृप अहंकारावृते लोके प्रधानपुरुषान्विते
Main,60.0,4,spardhāyāṃ ca pravṛttāyāṃ kamalāsanakṛṣṇayoḥ liṅgākārā samudbhūtā vahnerjvālātibhīṣaṇā tayābhitaptasya harer vakṣasastadviniḥsṛtam,स्पर्धायां च प्रवृत्तायां कमलासनकृष्णयोः लिङ्गाकारा समुद्भूता वह्नेर्ज्वालातिभीषणा तयाभितप्तस्य हरेर् वक्षसस्तद्विनिःसृतम्
Main,60.0,5,vakṣaḥsthalaṃ samāśritya viṣṇoḥ saubhāgyamāsthitam rasarūpaṃ tato yāvat prāpnoti vasudhātalam,वक्षःस्थलं समाश्रित्य विष्णोः सौभाग्यमास्थितम् रसरूपं ततो यावत् प्राप्नोति वसुधातलम्
Main,60.0,6,utkṣiptamantarikṣe tad brahmaputreṇa dhīmatā dakṣeṇa pītamātraṃ tad rūpalāvaṇyakārakam,उत्क्षिप्तमन्तरिक्षे तद् ब्रह्मपुत्रेण धीमता दक्षेण पीतमात्रं तद् रूपलावण्यकारकम्
Main,60.0,7,balaṃ tejo mahajjātaṃ dakṣasya parameṣṭhinaḥ śeṣaṃ yadapatadbhūmāv aṣṭadhā samajāyata,बलं तेजो महज्जातं दक्षस्य परमेष्ठिनः शेषं यदपतद्भूमाव् अष्टधा समजायत
Main,60.0,8,tato janānāṃ saṃjātāḥ sapta saubhāgyadāyikāḥ ikṣavo rasarājāśca niṣpāvājājidhānyakam,ततो जनानां संजाताः सप्त सौभाग्यदायिकाः इक्षवो रसराजाश्च निष्पावाजाजिधान्यकम्
Main,60.0,9,vikāravacca gokṣīraṃ kusumbhaṃ kuṅkumaṃ tathā lavaṇaṃ cāṣṭamaṃ tadvat saubhāgyāṣṭakamucyate,विकारवच्च गोक्षीरं कुसुम्भं कुङ्कुमं तथा लवणं चाष्टमं तद्वत् सौभाग्याष्टकमुच्यते
Main,60.0,10,pītaṃ yadbrahmaputreṇa yogajñānavidā punaḥ duhitā sābhavattasya yā satītyabhidhīyate,पीतं यद्ब्रह्मपुत्रेण योगज्ञानविदा पुनः दुहिता साभवत्तस्य या सतीत्यभिधीयते
Main,60.0,11,lokānatītya lālityāl lalitā tena cocyate trailokyasundarīm enām upayeme pinākadhṛk,लोकानतीत्य लालित्याल् ललिता तेन चोच्यते त्रैलोक्यसुन्दरीम् एनाम् उपयेमे पिनाकधृक्
Main,60.0,12,yā devī saubhāgyamayī bhuktimuktiphalapradā tāmārādhya pumānbhaktyā nārī vā kiṃ na vindati,या देवी सौभाग्यमयी भुक्तिमुक्तिफलप्रदा तामाराध्य पुमान्भक्त्या नारी वा किं न विन्दति
Main,60.0,13,kathamārādhanaṃ tasyā jagaddhātryā janārdana tadvidhānaṃ jagannātha tatsarvaṃ ca vadasva me,कथमाराधनं तस्या जगद्धात्र्या जनार्दन तद्विधानं जगन्नाथ तत्सर्वं च वदस्व मे
Main,60.0,14,vasantamāsamāsādya tṛtīyāyāṃ janapriya śuklapakṣasya pūrvāhṇe tilaiḥ snānaṃ samācaret,वसन्तमासमासाद्य तृतीयायां जनप्रिय शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्णे तिलैः स्नानं समाचरेत्
Main,60.0,15,tasminnahani sā devī kila viśvātmanā satī pāṇigrahaṇakair mantrair udūḍhā varavarṇinī,तस्मिन्नहनि सा देवी किल विश्वात्मना सती पाणिग्रहणकैर् मन्त्रैर् उदूढा वरवर्णिनी
Main,60.0,16,tayā sahaiva deveśaṃ tṛtīyāyām athārcayet phalairnānāvidhairdhūpair dīpanaivedyasaṃyutaiḥ,तया सहैव देवेशं तृतीयायाम् अथार्चयेत् फलैर्नानाविधैर्धूपैर् दीपनैवेद्यसंयुतैः
Main,60.0,17,pratimāṃ pañcagavyena tathā gandhodakena tu snāpayitvārcayed gaurīm induśekharasaṃyutām,प्रतिमां पञ्चगव्येन तथा गन्धोदकेन तु स्नापयित्वार्चयेद् गौरीम् इन्दुशेखरसंयुताम्
Main,60.0,18,namo 'stu pāṭalāyai tu pādau devyāḥ śivasya tu śivāyeti ca saṃkīrya jayāyai gulphayor dvayoḥ,नमो ऽस्तु पाटलायै तु पादौ देव्याः शिवस्य तु शिवायेति च संकीर्य जयायै गुल्फयोर् द्वयोः
Main,60.0,19,triguṇāyeti rudrāya bhavānyai jaṅghayoryugam śivāṃ rudreśvarāyai ca vijayāyeti jānunī saṃkīrtya harikeśāya tathorū varade namaḥ,त्रिगुणायेति रुद्राय भवान्यै जङ्घयोर्युगम् शिवां रुद्रेश्वरायै च विजयायेति जानुनी संकीर्त्य हरिकेशाय तथोरू वरदे नमः
Main,60.0,20,īśāyai ca kīṭaṃ devyāḥ śaṃkarāyeti śaṃkaram kukṣidvayaṃ ca koṭavyai śūline śūlapāṇaye,ईशायै च कीटं देव्याः शंकरायेति शंकरम् कुक्षिद्वयं च कोटव्यै शूलिने शूलपाणये
Main,60.0,21,maṅgalāyai namastubhyam udaraṃ cābhipūjayet sarvātmane namo rudram īśānyai ca kucadvayam,मङ्गलायै नमस्तुभ्यम् उदरं चाभिपूजयेत् सर्वात्मने नमो रुद्रम् ईशान्यै च कुचद्वयम्
Main,60.0,22,śivaṃ vedātmane tadvad rudrāṇyai kaṇṭhamarcayet tripuraghnāya viśveśam anantāyai karadvayam,शिवं वेदात्मने तद्वद् रुद्राण्यै कण्ठमर्चयेत् त्रिपुरघ्नाय विश्वेशम् अनन्तायै करद्वयम्
Main,60.0,23,trilocanāya ca haraṃ bāhū kālānalapriye saubhāgyabhavanāyeti bhūṣaṇāni sadārcayet svāhāsvadhāyai ca mukham īśvarāyeti śūlinam,त्रिलोचनाय च हरं बाहू कालानलप्रिये सौभाग्यभवनायेति भूषणानि सदार्चयेत् स्वाहास्वधायै च मुखम् ईश्वरायेति शूलिनम्
Main,60.0,24,aśokamadhuvāsinyai pūjyāvoṣṭhau ca bhūtidau sthāṇave tu haraṃ tadvad dhāsyaṃ candramukhapriye,अशोकमधुवासिन्यै पूज्यावोष्ठौ च भूतिदौ स्थाणवे तु हरं तद्वद् धास्यं चन्द्रमुखप्रिये
Main,60.0,25,namo 'rdhanārīśaharam asitāṅgīti nāsikām nama ugrāya lokeśaṃ laliteti punarbhruvau,नमो ऽर्धनारीशहरम् असिताङ्गीति नासिकाम् नम उग्राय लोकेशं ललितेति पुनर्भ्रुवौ
Main,60.0,26,śarvāya purahantāraṃ vāsavyai tu tathālakān namaḥ śrīkaṇṭhanāthāyai śivakeśāṃstato 'rcayet bhīmograsamarūpiṇyai śiraḥ sarvātmane namaḥ,शर्वाय पुरहन्तारं वासव्यै तु तथालकान् नमः श्रीकण्ठनाथायै शिवकेशांस्ततो ऽर्चयेत् भीमोग्रसमरूपिण्यै शिरः सर्वात्मने नमः
Main,60.0,27,śivamabhyarcya vidhivat saubhāgyāṣṭakamagrataḥ sthāpayeddhṛtaniṣpāvakusumbhakṣīrajīrakam,शिवमभ्यर्च्य विधिवत् सौभाग्याष्टकमग्रतः स्थापयेद्धृतनिष्पावकुसुम्भक्षीरजीरकम्
Main,60.0,28,rasarājaṃ ca lavaṇaṃ kustumburu tathāṣṭakam dattaṃ saubhāgyamityasmāt saubhāgyāṣṭakamityataḥ,रसराजं च लवणं कुस्तुम्बुरु तथाष्टकम् दत्तं सौभाग्यमित्यस्मात् सौभाग्याष्टकमित्यतः
Main,60.0,29,evaṃ nivedya tatsarvam agrataḥ śivayoḥ punaḥ rātrau śṛṅgodakaṃ prāśya tadvadbhūmāvariṃdama,एवं निवेद्य तत्सर्वम् अग्रतः शिवयोः पुनः रात्रौ शृङ्गोदकं प्राश्य तद्वद्भूमावरिंदम
Main,60.0,30,punaḥ prabhāte tu tathā kṛtasnānajapaḥ śuciḥ saṃpūjya dvijadāmpatyaṃ vastramālyavibhūṣaṇaiḥ,पुनः प्रभाते तु तथा कृतस्नानजपः शुचिः संपूज्य द्विजदाम्पत्यं वस्त्रमाल्यविभूषणैः
Main,60.0,31,saubhāgyāṣṭakasaṃyuktaṃ suvarṇacaraṇadvayam prīyatāmatra lalitā brāhmaṇāya nivedayet,सौभाग्याष्टकसंयुक्तं सुवर्णचरणद्वयम् प्रीयतामत्र ललिता ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,60.0,32,evaṃ saṃvatsaraṃ yāvat tṛtīyāyāṃ sadā mano kartavyaṃ vidhivadbhaktyā sarvasaubhāgyamīpsubhiḥ,एवं संवत्सरं यावत् तृतीयायां सदा मनो कर्तव्यं विधिवद्भक्त्या सर्वसौभाग्यमीप्सुभिः
Main,60.0,33,prāśane dānamantre ca viśeṣo 'yaṃ nibodha me śṛṅgodakaṃ caitramāse vaiśākhe gomayaṃ punaḥ,प्राशने दानमन्त्रे च विशेषो ऽयं निबोध मे शृङ्गोदकं चैत्रमासे वैशाखे गोमयं पुनः
Main,60.0,34,jyeṣṭhe mandārakusumaṃ bilvapattraṃ śucau smṛtam śrāvaṇe dadhi saṃprāśyaṃ nabhasye ca kuśodakam,ज्येष्ठे मन्दारकुसुमं बिल्वपत्त्रं शुचौ स्मृतम् श्रावणे दधि संप्राश्यं नभस्ये च कुशोदकम्
Main,60.0,35,kṣīramāśvayuje māsi kārttike pṛṣadājyakam mārge māse tu gomūtraṃ pauṣe saṃprāśayedghṛtam,क्षीरमाश्वयुजे मासि कार्त्तिके पृषदाज्यकम् मार्गे मासे तु गोमूत्रं पौषे संप्राशयेद्घृतम्
Main,60.0,36,māghe kṛṣṇatilāṃstadvat pañcagavyaṃ ca phālgune lalitā vijayā bhadrā bhavānī kumudā śivā,माघे कृष्णतिलांस्तद्वत् पञ्चगव्यं च फाल्गुने ललिता विजया भद्रा भवानी कुमुदा शिवा
Main,60.0,37,vāsudevī tathā gaurī maṅgalā kamalā satī umā ca dānakāle tu prīyatāmiti kīrtayet,वासुदेवी तथा गौरी मङ्गला कमला सती उमा च दानकाले तु प्रीयतामिति कीर्तयेत्
Main,60.0,38,mallikāśokakamalaṃ kadambotpalamālatīḥ kubjakaṃ karavīraṃ ca bāṇamamlānakuṅkumam,मल्लिकाशोककमलं कदम्बोत्पलमालतीः कुब्जकं करवीरं च बाणमम्लानकुङ्कुमम्
Main,60.0,39,sindhuvāraṃ ca sarveṣu māseṣu kramaśaḥ smṛtam japākusumbhakusumaṃ mālatī śatapattrikā,सिन्धुवारं च सर्वेषु मासेषु क्रमशः स्मृतम् जपाकुसुम्भकुसुमं मालती शतपत्त्रिका
Main,60.0,40,yathālābhaṃ praśastāni karavīraṃ ca sarvadā evaṃ saṃvatsaraṃ yāvad upoṣya vidhivannaraḥ,यथालाभं प्रशस्तानि करवीरं च सर्वदा एवं संवत्सरं यावद् उपोष्य विधिवन्नरः
Main,60.0,41,strī bhaktā vā kumārī vā śivamabhyarcya bhaktitaḥ vratānte śayanaṃ dadyāt sarvopaskarasaṃyutam,स्त्री भक्ता वा कुमारी वा शिवमभ्यर्च्य भक्तितः व्रतान्ते शयनं दद्यात् सर्वोपस्करसंयुतम्
Main,60.0,42,umāmaheśvaraṃ haimaṃ vṛṣabhaṃ ca gavā saha sthāpayitvātha śayane brāhmaṇāya nivedayet,उमामहेश्वरं हैमं वृषभं च गवा सह स्थापयित्वाथ शयने ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,60.0,43,anyānyapi yathāśakti mithunānyambarādibhiḥ dhānyālaṃkāragodānair abhyarceddhanasaṃcayaiḥ vittaśāṭhyena rahitaḥ pūjayedgatavismayaḥ,अन्यान्यपि यथाशक्ति मिथुनान्यम्बरादिभिः धान्यालंकारगोदानैर् अभ्यर्चेद्धनसंचयैः वित्तशाठ्येन रहितः पूजयेद्गतविस्मयः
Main,60.0,44,evaṃ karoti yaḥ samyak saubhāgyaśayanavratam sarvānkāmānavāpnoti padamatyantamaśnute phalasyaikasya tyāgena vratametatsamācaret,एवं करोति यः सम्यक् सौभाग्यशयनव्रतम् सर्वान्कामानवाप्नोति पदमत्यन्तमश्नुते फलस्यैकस्य त्यागेन व्रतमेतत्समाचरेत्
Main,60.0,45,ya icchankīrtimāpnoti pratimāsaṃ narādhipa saubhāgyārogyarūpāyur vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ na viyukto bhavedrājan navārbudaśatatrayam,य इच्छन्कीर्तिमाप्नोति प्रतिमासं नराधिप सौभाग्यारोग्यरूपायुर् वस्त्रालंकारभूषणैः न वियुक्तो भवेद्राजन् नवार्बुदशतत्रयम्
Main,60.0,46,yastu dvādaśa varṣāṇi saubhāgyaśayanavratam karoti sapta cāṣṭau vā śrīkaṇṭhabhavane 'maraiḥ pūjyamāno vasetsamyag yāvatkalpāyutatrayam,यस्तु द्वादश वर्षाणि सौभाग्यशयनव्रतम् करोति सप्त चाष्टौ वा श्रीकण्ठभवने ऽमरैः पूज्यमानो वसेत्सम्यग् यावत्कल्पायुतत्रयम्
Main,60.0,47,nārī vā kurute vāpi kumārī vā nareśvara sāpi tatphalamāpnoti devyanugrahalālitā,नारी वा कुरुते वापि कुमारी वा नरेश्वर सापि तत्फलमाप्नोति देव्यनुग्रहलालिता
Main,60.0,48,śṛṇuyādapi yaścaiva pradadyādathavā matim so 'pi vidyādharo bhūtvā svargaloke ciraṃ vaset,शृणुयादपि यश्चैव प्रदद्यादथवा मतिम् सो ऽपि विद्याधरो भूत्वा स्वर्गलोके चिरं वसेत्
Main,60.0,49,idamiha madanena pūrvamiṣṭaṃ śatadhanuṣā kṛtavīryasūnunā ca kṛtamatha varuṇena nandinā vā kim u jananātha tato yadudbhavaḥ syāt,इदमिह मदनेन पूर्वमिष्टं शतधनुषा कृतवीर्यसूनुना च कृतमथ वरुणेन नन्दिना वा किम् उ जननाथ ततो यदुद्भवः स्यात्
Main,61.0,1,matsya-purāṇa 61 bhūrloko 'tha bhuvarlokaḥ svarloko 'tha maharjanaḥ tapaḥ satyaṃ ca saptaite devalokāḥ prakīrtitāḥ,मत्स्य-पुराण ६१ भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोको ऽथ महर्जनः तपः सत्यं च सप्तैते देवलोकाः प्रकीर्तिताः
Main,61.0,2,paryāyeṇa tu sarveṣām ādhipatyaṃ kathaṃ bhavet iha loke śubhaṃ rūpam āyuḥ saubhāgyameva ca lakṣmīśca vipulā nātha kathaṃ syātpurasūdana,पर्यायेण तु सर्वेषाम् आधिपत्यं कथं भवेत् इह लोके शुभं रूपम् आयुः सौभाग्यमेव च लक्ष्मीश्च विपुला नाथ कथं स्यात्पुरसूदन
Main,61.0,3,purā hutāśanaḥ sārdhaṃ mārutena mahītale ādiṣṭaḥ puruhūtena vināśāya suradviṣām,पुरा हुताशनः सार्धं मारुतेन महीतले आदिष्टः पुरुहूतेन विनाशाय सुरद्विषाम्
Main,61.0,4,nirdagdheṣu tatastena dānaveṣu sahasraśaḥ tārakaḥ kamalākṣaśca kāladaṃṣṭraḥ parāvasuḥ virocanaśca saṃgrāmād apalāyaṃstapodhana,निर्दग्धेषु ततस्तेन दानवेषु सहस्रशः तारकः कमलाक्षश्च कालदंष्ट्रः परावसुः विरोचनश्च संग्रामाद् अपलायंस्तपोधन
Main,61.0,5,ambhaḥ sāmudramāviśya saṃniveśamakurvata aśakyā iti te 'pyagnimārutābhyāmupekṣitāḥ,अम्भः सामुद्रमाविश्य संनिवेशमकुर्वत अशक्या इति ते ऽप्यग्निमारुताभ्यामुपेक्षिताः
Main,61.0,6,tataḥ prabhṛti te devān manuṣyānsaha jaṅgamān saṃpīḍya ca munīnsarvān praviśanti punarjalam,ततः प्रभृति ते देवान् मनुष्यान्सह जङ्गमान् संपीड्य च मुनीन्सर्वान् प्रविशन्ति पुनर्जलम्
Main,61.0,7,evaṃ varṣasahasrāṇi vīrāḥ pañca ca sapta ca jaladurgabalādbrahman pīḍayanti jagattrayam,एवं वर्षसहस्राणि वीराः पञ्च च सप्त च जलदुर्गबलाद्ब्रह्मन् पीडयन्ति जगत्त्रयम्
Main,61.0,8,tataḥ paramatho vahnimārutāvamarādhipaḥ ādideśa cirādambunidhireṣa viśoṣyatām,ततः परमथो वह्निमारुतावमराधिपः आदिदेश चिरादम्बुनिधिरेष विशोष्यताम्
Main,61.0,9,yasmādasmaddviṣāmeṣa śaraṇaṃ varuṇālayaḥ tasmādbhavadbhyāmadyaiva kṣayameṣa praṇīyatām,यस्मादस्मद्द्विषामेष शरणं वरुणालयः तस्माद्भवद्भ्यामद्यैव क्षयमेष प्रणीयताम्
Main,61.0,10,tāvūcatustataḥ śakram ubhau śambarasūdanam adharma eṣa devendra sāgarasya vināśanam,तावूचतुस्ततः शक्रम् उभौ शम्बरसूदनम् अधर्म एष देवेन्द्र सागरस्य विनाशनम्
Main,61.0,11,yasmājjīvanikāyasya mahataḥ saṃkṣayo bhavet tasmānna pāpamadyāvāṃ karavāva puraṃdara,यस्माज्जीवनिकायस्य महतः संक्षयो भवेत् तस्मान्न पापमद्यावां करवाव पुरंदर
Main,61.0,12,asya yojanamātre 'pi jīvakoṭiśatāni ca nivasanti suraśreṣṭha sa kathaṃ nāśamarhati,अस्य योजनमात्रे ऽपि जीवकोटिशतानि च निवसन्ति सुरश्रेष्ठ स कथं नाशमर्हति
Main,61.0,13,evamuktaḥ surendrastu kopāt saṃraktalocanaḥ uvācedaṃ vaco roṣān nirdahanniva pāvakam,एवमुक्तः सुरेन्द्रस्तु कोपात् संरक्तलोचनः उवाचेदं वचो रोषान् निर्दहन्निव पावकम्
Main,61.0,14,na dharmādharmasaṃyogaṃ prāpnuvantyamarāḥ kvacit bhavatostu viśeṣeṇa māhātmyaṃ cādhitiṣṭhatoḥ,न धर्माधर्मसंयोगं प्राप्नुवन्त्यमराः क्वचित् भवतोस्तु विशेषेण माहात्म्यं चाधितिष्ठतोः
Main,61.0,15,madājñālaṅghanaṃ yasmān mārutena samaṃ tvayā munivratamahiṃsādi parigṛhya tvayā kṛtam dharmārthaśāstrarahitaṃ śatruṃ prati vibhāvaso,मदाज्ञालङ्घनं यस्मान् मारुतेन समं त्वया मुनिव्रतमहिंसादि परिगृह्य त्वया कृतम् धर्मार्थशास्त्ररहितं शत्रुं प्रति विभावसो
Main,61.0,16,tasmādekena vapuṣā munirūpeṇa mānuṣe mārutena samaṃ loke tava janma bhaviṣyati,तस्मादेकेन वपुषा मुनिरूपेण मानुषे मारुतेन समं लोके तव जन्म भविष्यति
Main,61.0,17,yadā ca mānuṣatve 'pi tvayāgastyena śoṣitaḥ bhaviṣyatyudadhirvahne tadā devatvamāpsyasi,यदा च मानुषत्वे ऽपि त्वयागस्त्येन शोषितः भविष्यत्युदधिर्वह्ने तदा देवत्वमाप्स्यसि
Main,61.0,18,itīndraśāpātpatitau tatkṣaṇāttau mahītale avāptāvekadehena kumbhājjanma tapodhana,इतीन्द्रशापात्पतितौ तत्क्षणात्तौ महीतले अवाप्तावेकदेहेन कुम्भाज्जन्म तपोधन
Main,61.0,19,mitrāvaruṇayorvīryād vasiṣṭhasyānujo 'bhavat agastya ityugratapāḥ saṃbabhūva punarmuniḥ,मित्रावरुणयोर्वीर्याद् वसिष्ठस्यानुजो ऽभवत् अगस्त्य इत्युग्रतपाः संबभूव पुनर्मुनिः
Main,61.0,20,sambhūtaḥ sa kathaṃ bhrātā vasiṣṭhasyābhavanmuniḥ kathaṃ ca mitrāvaruṇau pitarāvasya tau smṛtau janma kumbhādagastyasya kathaṃ syātpurasūdana,सम्भूतः स कथं भ्राता वसिष्ठस्याभवन्मुनिः कथं च मित्रावरुणौ पितरावस्य तौ स्मृतौ जन्म कुम्भादगस्त्यस्य कथं स्यात्पुरसूदन
Main,61.0,21,purā purāṇapuruṣaḥ kadācidgandhamādane bhūtvā dharmasuto viṣṇuś cacāra vipulaṃ tapaḥ,पुरा पुराणपुरुषः कदाचिद्गन्धमादने भूत्वा धर्मसुतो विष्णुश् चचार विपुलं तपः
Main,61.0,22,tapasā tasya bhītena vighnārthaṃ preṣitāvubhau śakreṇa mādhavānaṅgāv apsarogaṇasaṃyutau,तपसा तस्य भीतेन विघ्नार्थं प्रेषितावुभौ शक्रेण माधवानङ्गाव् अप्सरोगणसंयुतौ
Main,61.0,23,yadā na gītavādyena nāṅgarāgādinā hariḥ na kāmamādhavābhyāṃ ca viṣayānprati cukṣubhe,यदा न गीतवाद्येन नाङ्गरागादिना हरिः न काममाधवाभ्यां च विषयान्प्रति चुक्षुभे
Main,61.0,24,tadā kāmamadhustrīṇāṃ viṣādam agamadgaṇaḥ saṃkṣobhāya tatasteṣāṃ svorudeśānnarāgrajaḥ nārīmutpādayāmāsa trailokyajanamohinīm,तदा काममधुस्त्रीणां विषादम् अगमद्गणः संक्षोभाय ततस्तेषां स्वोरुदेशान्नराग्रजः नारीमुत्पादयामास त्रैलोक्यजनमोहिनीम्
Main,61.0,25,saṃkṣubdhāstu tayā devās tau tu devavarāvubhau apsarobhiḥ samakṣaṃ hi devānāmabravīddhariḥ,संक्षुब्धास्तु तया देवास् तौ तु देववरावुभौ अप्सरोभिः समक्षं हि देवानामब्रवीद्धरिः
Main,61.0,26,apsarā iti sāmānyā devānāmabravīddhariḥ urvaśīti ca nāmneyaṃ loke khyātiṃ gamiṣyati,अप्सरा इति सामान्या देवानामब्रवीद्धरिः उर्वशीति च नाम्नेयं लोके ख्यातिं गमिष्यति
Main,61.0,27,tataḥ kāmayamānena mitreṇāhūya sorvaśī uktā māṃ ramayasveti bāḍham ityabravīttu sā,ततः कामयमानेन मित्रेणाहूय सोर्वशी उक्ता मां रमयस्वेति बाढम् इत्यब्रवीत्तु सा
Main,61.0,28,gacchantī cāmbaraṃ tadvat stokamindīvarekṣaṇā varuṇena dhṛtā paścād varuṇaṃ nābhyanandata,गच्छन्ती चाम्बरं तद्वत् स्तोकमिन्दीवरेक्षणा वरुणेन धृता पश्चाद् वरुणं नाभ्यनन्दत
Main,61.0,29,mitreṇāhaṃ vṛtā pūrvam adya bhāryā na te vibho uvāca varuṇaścittaṃ mayi saṃnyasya gamyatām,मित्रेणाहं वृता पूर्वम् अद्य भार्या न ते विभो उवाच वरुणश्चित्तं मयि संन्यस्य गम्यताम्
Main,61.0,30,gatāyāṃ bāḍhamityuktvā mitraḥ śāpamadāttadā tasyai mānuṣaloke tvaṃ gaccha somasutātmajam,गतायां बाढमित्युक्त्वा मित्रः शापमदात्तदा तस्यै मानुषलोके त्वं गच्छ सोमसुतात्मजम्
Main,61.0,31,bhajasveti yato veśyā dharma eṣa tvayā kṛtaḥ jalakumbhe tato vīryaṃ mitreṇa varuṇena ca prakṣiptamatha saṃjātau dvāveva munisattamau,भजस्वेति यतो वेश्या धर्म एष त्वया कृतः जलकुम्भे ततो वीर्यं मित्रेण वरुणेन च प्रक्षिप्तमथ संजातौ द्वावेव मुनिसत्तमौ
Main,61.0,32,nimirnāma saha strībhiḥ purā dyūtamadīvyata tatrāntare 'bhyājagāma vasiṣṭho brahmasambhavaḥ,निमिर्नाम सह स्त्रीभिः पुरा द्यूतमदीव्यत तत्रान्तरे ऽभ्याजगाम वसिष्ठो ब्रह्मसम्भवः
Main,61.0,33,tasya pūjāmakurvantaṃ śaśāpa sa munirnṛpam videhastvaṃ bhavasveti tatastenāpyasau muniḥ,तस्य पूजामकुर्वन्तं शशाप स मुनिर्नृपम् विदेहस्त्वं भवस्वेति ततस्तेनाप्यसौ मुनिः
Main,61.0,34,anyonyaśāpācca tayor vigate iva cetasī jagmatuḥ śāpanāśāya brahmāṇaṃ jagataḥ patim,अन्योन्यशापाच्च तयोर् विगते इव चेतसी जग्मतुः शापनाशाय ब्रह्माणं जगतः पतिम्
Main,61.0,35,atha brahmaṇa ādeśāl locaneṣvavasannimiḥ nimeṣāḥ syuśca lokānāṃ tadviśrāmāya nārada,अथ ब्रह्मण आदेशाल् लोचनेष्ववसन्निमिः निमेषाः स्युश्च लोकानां तद्विश्रामाय नारद
Main,61.0,36,vasiṣṭho 'pyabhavattasmiñ jalakumbhe ca pūrvavat tataḥ śvetaścaturbāhuḥ sākṣasūtrakamaṇḍaluḥ agastya iti śāntātmā babhūva ṛṣisattamaḥ,वसिष्ठो ऽप्यभवत्तस्मिञ् जलकुम्भे च पूर्ववत् ततः श्वेतश्चतुर्बाहुः साक्षसूत्रकमण्डलुः अगस्त्य इति शान्तात्मा बभूव ऋषिसत्तमः
Main,61.0,37,malayasyaikadeśe tu vaikhānasavidhānataḥ sabhāryaḥ saṃvṛto viprais tapaścakre suduścaram,मलयस्यैकदेशे तु वैखानसविधानतः सभार्यः संवृतो विप्रैस् तपश्चक्रे सुदुश्चरम्
Main,61.0,38,tataḥ kālena mahatā tārakād atipīḍitam jagadvīkṣya sa kopena pītavānvaruṇālayam,ततः कालेन महता तारकाद् अतिपीडितम् जगद्वीक्ष्य स कोपेन पीतवान्वरुणालयम्
Main,61.0,39,tato 'sya varadāḥ sarve babhūvuḥ śaṃkarādayaḥ brahmā viṣṇuśca bhagavān varadānāya jagmatuḥ varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te yadabhīṣṭaṃ ca vai mune,ततो ऽस्य वरदाः सर्वे बभूवुः शंकरादयः ब्रह्मा विष्णुश्च भगवान् वरदानाय जग्मतुः वरं वृणीष्व भद्रं ते यदभीष्टं च वै मुने
Main,61.0,40,yāvadbrahmasahasrāṇāṃ pañcaviṃśatikoṭayaḥ vaimāniko bhaviṣyāmi dakṣiṇācalavartmani,यावद्ब्रह्मसहस्राणां पञ्चविंशतिकोटयः वैमानिको भविष्यामि दक्षिणाचलवर्त्मनि
Main,61.0,41,madvimānodaye kuryād yaḥ kaścitpūjanaṃ mama sa saptalokādhipatiḥ paryāyeṇa bhaviṣyati,मद्विमानोदये कुर्याद् यः कश्चित्पूजनं मम स सप्तलोकाधिपतिः पर्यायेण भविष्यति
Main,61.0,42,evamastviti te 'pyuktvā jagmurdevā yathāgatam tasmādarghaḥ pradātavyo hy agastyasya sadā budhaiḥ,एवमस्त्विति ते ऽप्युक्त्वा जग्मुर्देवा यथागतम् तस्मादर्घः प्रदातव्यो ह्य् अगस्त्यस्य सदा बुधैः
Main,61.0,43,kathamarghapradānaṃ tu kartavyaṃ tasya vai vibho vidhānaṃ yadagastyasya pūjane tadvadasva me,कथमर्घप्रदानं तु कर्तव्यं तस्य वै विभो विधानं यदगस्त्यस्य पूजने तद्वदस्व मे
Main,61.0,44,pratyūṣasamaye vidvān kuryādasyodaye niśi snānaṃ śuklatilaistadvac chuklamālyāmbaro gṛhī,प्रत्यूषसमये विद्वान् कुर्यादस्योदये निशि स्नानं शुक्लतिलैस्तद्वच् छुक्लमाल्याम्बरो गृही
Main,61.0,45,sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ mālyavastravibhūṣitam pañcaratnasamāyuktaṃ ghṛtapātrasamanvitam nānābhakṣyaphalairyuktaṃ tāmrapātrasamanvitam,स्थापयेदव्रणं कुम्भं माल्यवस्त्रविभूषितम् पञ्चरत्नसमायुक्तं घृतपात्रसमन्वितम् नानाभक्ष्यफलैर्युक्तं ताम्रपात्रसमन्वितम्
Main,61.0,46,aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ tathaiva sauvarṇam atyāyatabāhudaṇḍam caturmukhaṃ kumbhamukhe nidhāya dhānyāni saptāmbarasaṃyutāni,अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं तथैव सौवर्णम् अत्यायतबाहुदण्डम् चतुर्मुखं कुम्भमुखे निधाय धान्यानि सप्ताम्बरसंयुतानि
Main,61.0,47,sakāṃsyapātrākṣataśuktiyuktaṃ mantreṇa dadyāddvijapuṃgavāya utkṣipya lambodaradīrghabāhum ananyacetā yamadiṅmukhaḥ san,सकांस्यपात्राक्षतशुक्तियुक्तं मन्त्रेण दद्याद्द्विजपुंगवाय उत्क्षिप्य लम्बोदरदीर्घबाहुम् अनन्यचेता यमदिङ्मुखः सन्
Main,61.0,48,śvetāṃ ca dadyādyadi śaktirasti raupyaiḥ khurair hemamukhīṃ savatsām dhenuṃ naraḥ kṣīravatīṃ praṇamya savatsaghaṇṭābharaṇāṃ dvijāya,श्वेतां च दद्याद्यदि शक्तिरस्ति रौप्यैः खुरैर् हेममुखीं सवत्साम् धेनुं नरः क्षीरवतीं प्रणम्य सवत्सघण्टाभरणां द्विजाय
Main,61.0,49,ā saptarātrodayam etadasya dātavyametatsakalaṃ nareṇa yāvatsamāḥ sapta daśāthavā syur athordhvamapyatra vadanti kecit,आ सप्तरात्रोदयम् एतदस्य दातव्यमेतत्सकलं नरेण यावत्समाः सप्त दशाथवा स्युर् अथोर्ध्वमप्यत्र वदन्ति केचित्
Main,61.0,50,kāśapuṣpapratīkāśa vahnimārutasambhava mitrāvaruṇayoḥ putra kumbhayone namo 'stu te,काशपुष्पप्रतीकाश वह्निमारुतसम्भव मित्रावरुणयोः पुत्र कुम्भयोने नमो ऽस्तु ते
Main,61.0,51,vindhyavṛddhikṣayakara meghatoyaviṣāpaha ratnavallabha deveśa laṅkāvāsinnamo 'stu te,विन्ध्यवृद्धिक्षयकर मेघतोयविषापह रत्नवल्लभ देवेश लङ्कावासिन्नमो ऽस्तु ते
Main,61.0,52,vātāpī bhakṣito yena samudraḥ śoṣitaḥ purā lopāmudrāpatiḥ śrīmān yo 'sau tasmai namo namaḥ,वातापी भक्षितो येन समुद्रः शोषितः पुरा लोपामुद्रापतिः श्रीमान् यो ऽसौ तस्मै नमो नमः
Main,61.0,53,rājaputri mahābhāge ṛṣipatni varānane lopāmudre namastubhyam argho me pratigṛhyatām pratyabdaṃ tu phalatyāgam evaṃ kurvanna sīdati,राजपुत्रि महाभागे ऋषिपत्नि वरानने लोपामुद्रे नमस्तुभ्यम् अर्घो मे प्रतिगृह्यताम् प्रत्यब्दं तु फलत्यागम् एवं कुर्वन्न सीदति
Main,61.0,54,homaṃ kṛtvā tataḥ paścād varjayenmānavaḥ phalam anena vidhinā yastu pumānarghyaṃ nivedayet,होमं कृत्वा ततः पश्चाद् वर्जयेन्मानवः फलम् अनेन विधिना यस्तु पुमानर्घ्यं निवेदयेत्
Main,61.0,55,imaṃ lokaṃ sa cāpnoti rūpārogyasamanvitaḥ dvitīyena bhuvarlokaṃ svargalokaṃ tataḥ param,इमं लोकं स चाप्नोति रूपारोग्यसमन्वितः द्वितीयेन भुवर्लोकं स्वर्गलोकं ततः परम्
Main,61.0,56,saptaiva lokānāpnoti saptārghān yaḥ prayacchati yāvadāyuśca yaḥ kuryāt paraṃ brahmādhigacchati,सप्तैव लोकानाप्नोति सप्तार्घान् यः प्रयच्छति यावदायुश्च यः कुर्यात् परं ब्रह्माधिगच्छति
Main,61.0,57,iha paṭhati śṛṇoti vā ya etad yugalamuniprabhavārghyasampradānam matimapi ca dadāti so 'pi viṣṇor bhavanagataḥ paripūjyate 'maraughaiḥ,इह पठति शृणोति वा य एतद् युगलमुनिप्रभवार्घ्यसम्प्रदानम् मतिमपि च ददाति सो ऽपि विष्णोर् भवनगतः परिपूज्यते ऽमरौघैः
Main,62.0,1,matsya-purāṇa 62 saubhāgyārogyaphaladam amutrākṣayyakārakam bhuktimuktipradaṃ deva tanme brūhi janārdana,मत्स्य-पुराण ६२ सौभाग्यारोग्यफलदम् अमुत्राक्षय्यकारकम् भुक्तिमुक्तिप्रदं देव तन्मे ब्रूहि जनार्दन
Main,62.0,2,yadumāyāḥ purā deva uvāca purasūdanaḥ kailāsaśikharāsīno devyā pṛṣṭastadā kila,यदुमायाः पुरा देव उवाच पुरसूदनः कैलासशिखरासीनो देव्या पृष्टस्तदा किल
Main,62.0,3,kathāsu sampravṛttāsu dharmyāsu lalitāsu ca tadidānīṃ pravakṣyāmi bhuktimuktiphalapradam,कथासु सम्प्रवृत्तासु धर्म्यासु ललितासु च तदिदानीं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
Main,62.0,4,śṛṇuṣvāvahitā devi tathaivānantapuṇyakṛt narāṇāmatha nārīṇām ārādhanamanuttamam,शृणुष्वावहिता देवि तथैवानन्तपुण्यकृत् नराणामथ नारीणाम् आराधनमनुत्तमम्
Main,62.0,5,nabhasye vātha vaiśākhe puṇyamārgaśirasya ca śuklapakṣe tṛtīyāyāṃ susnāto gaurasarṣapaiḥ,नभस्ये वाथ वैशाखे पुण्यमार्गशिरस्य च शुक्लपक्षे तृतीयायां सुस्नातो गौरसर्षपैः
Main,62.0,6,gorocanaṃ sagomūtram uṣṇaṃ gośakṛtaṃ tathā dadhicandanasammiśraṃ lalāṭe tilakaṃ nyaset saubhāgyārogyadaṃ yasmāt sadā ca lalitāpriyam,गोरोचनं सगोमूत्रम् उष्णं गोशकृतं तथा दधिचन्दनसम्मिश्रं ललाटे तिलकं न्यसेत् सौभाग्यारोग्यदं यस्मात् सदा च ललिताप्रियम्
Main,62.0,7,pratipakṣaṃ tṛtīyāsu pumānāpītavāsasī dhārayedatha raktāni nārī cedatha saṃyatā,प्रतिपक्षं तृतीयासु पुमानापीतवाससी धारयेदथ रक्तानि नारी चेदथ संयता
Main,62.0,8,vidhavā dhāturaktāni kumārī śuklavāsasī devīṃ tu pañcagavyena tataḥ kṣīreṇa kevalam snāpayenmadhunā tadvat puṣpagandhodakena ca,विधवा धातुरक्तानि कुमारी शुक्लवाससी देवीं तु पञ्चगव्येन ततः क्षीरेण केवलम् स्नापयेन्मधुना तद्वत् पुष्पगन्धोदकेन च
Main,62.0,9,pūjayecchuklapuṣpaiśca phalairnānāvidhairapi dhānyakājājilavaṇair guḍakṣīraghṛtānvitaiḥ,पूजयेच्छुक्लपुष्पैश्च फलैर्नानाविधैरपि धान्यकाजाजिलवणैर् गुडक्षीरघृतान्वितैः
Main,62.0,10,śuklākṣatatilairarcyāṃ tato devīṃ sadārcayet pādādyabhyarcanaṃ kuryāt pratipakṣaṃ varānane,शुक्लाक्षततिलैरर्च्यां ततो देवीं सदार्चयेत् पादाद्यभ्यर्चनं कुर्यात् प्रतिपक्षं वरानने
Main,62.0,11,varadāyai namaḥ pādau tathā gulphau namaḥ śriyai aśokāyai namo jaṅghe pārvatyai jānunī tathā,वरदायै नमः पादौ तथा गुल्फौ नमः श्रियै अशोकायै नमो जङ्घे पार्वत्यै जानुनी तथा
Main,62.0,12,ūrū maṅgalakāriṇyai vāmadevyai tathā kaṭim padmodarāyai jaṭharam uraḥ kāmaśriyai namaḥ,ऊरू मङ्गलकारिण्यै वामदेव्यै तथा कटिम् पद्मोदरायै जठरम् उरः कामश्रियै नमः
Main,62.0,13,karau saubhāgyadāyinyai bāhū haramukhaśriyai mukhaṃ darpaṇavāsinyai smaradāyai smitaṃ namaḥ,करौ सौभाग्यदायिन्यै बाहू हरमुखश्रियै मुखं दर्पणवासिन्यै स्मरदायै स्मितं नमः
Main,62.0,14,gauryai namastathā nāsām utpalāyai ca locane tuṣṭyai lalāṭamalakān kātyāyanyai śirastathā,गौर्यै नमस्तथा नासाम् उत्पलायै च लोचने तुष्ट्यै ललाटमलकान् कात्यायन्यै शिरस्तथा
Main,62.0,15,namo gauryai namo dhiṣṇyai namaḥ kāntyai namaḥ śriyai rambhāyai lalitāyai ca vāsudevyai namo namaḥ,नमो गौर्यै नमो धिष्ण्यै नमः कान्त्यै नमः श्रियै रम्भायै ललितायै च वासुदेव्यै नमो नमः
Main,62.0,16,evaṃ sampūjya vidhivad agrataḥ padmamālikhet pattrairdvādaśabhiryuktaṃ kuṅkumena sakarṇikam,एवं सम्पूज्य विधिवद् अग्रतः पद्ममालिखेत् पत्त्रैर्द्वादशभिर्युक्तं कुङ्कुमेन सकर्णिकम्
Main,62.0,17,pūrveṇa vinyasedgaurīm aparṇāṃ ca tataḥ param bhavānīṃ dakṣiṇe tadvad rudrāṇīṃ ca tataḥ param,पूर्वेण विन्यसेद्गौरीम् अपर्णां च ततः परम् भवानीं दक्षिणे तद्वद् रुद्राणीं च ततः परम्
Main,62.0,18,vinyasetpaścime saumyāṃ sadā madanavāsinīm vāyavye pāṭalāmugrām antareṇa tato 'pyumām,विन्यसेत्पश्चिमे सौम्यां सदा मदनवासिनीम् वायव्ये पाटलामुग्राम् अन्तरेण ततो ऽप्युमाम्
Main,62.0,19,madhye yathāsvaṃ māṃsāṅgāṃ maṅgalāṃ kumudāṃ satīm rudraṃ ca madhye saṃsthāpya lalitāṃ karṇikopari kusumairakṣatairvārbhir namaskāreṇa vinyaset,मध्ये यथास्वं मांसाङ्गां मङ्गलां कुमुदां सतीम् रुद्रं च मध्ये संस्थाप्य ललितां कर्णिकोपरि कुसुमैरक्षतैर्वार्भिर् नमस्कारेण विन्यसेत्
Main,62.0,20,gītamaṅgalanirghoṣān kārayitvā suvāsinīḥ pūjayedraktavāsobhī raktamālyānulepanaiḥ sindūraṃ snānacūrṇaṃ ca tāsāṃ śirasi pātayet,गीतमङ्गलनिर्घोषान् कारयित्वा सुवासिनीः पूजयेद्रक्तवासोभी रक्तमाल्यानुलेपनैः सिन्दूरं स्नानचूर्णं च तासां शिरसि पातयेत्
Main,62.0,21,sindūrakuṅkumasnānam atīveṣṭatamaṃ yataḥ tathopadeṣṭāramapi pūjayedyatnato gurum na pūjyate gururyatra sarvāstatrāphalāḥ kriyāḥ,सिन्दूरकुङ्कुमस्नानम् अतीवेष्टतमं यतः तथोपदेष्टारमपि पूजयेद्यत्नतो गुरुम् न पूज्यते गुरुर्यत्र सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः
Main,62.0,22,nabhasye pūjayedgaurīm utpalairasitaiḥ sadā bandhujīvairāśvayuje kārttike śatapattrakaiḥ,नभस्ये पूजयेद्गौरीम् उत्पलैरसितैः सदा बन्धुजीवैराश्वयुजे कार्त्तिके शतपत्त्रकैः
Main,62.0,23,jātīpuṣpairmārgaśīrṣe pauṣe pītaiḥ kuraṇṭakaiḥ kundakuṅkumapuṣpaistu devīṃ māghe tu pūjayet sinduvāreṇa jātyā vā phālgune 'pyarcayedumām,जातीपुष्पैर्मार्गशीर्षे पौषे पीतैः कुरण्टकैः कुन्दकुङ्कुमपुष्पैस्तु देवीं माघे तु पूजयेत् सिन्दुवारेण जात्या वा फाल्गुने ऽप्यर्चयेदुमाम्
Main,62.0,24,caitre tu mallikāśokair vaiśākhe gandhapāṭalaiḥ jyeṣṭhe kamalamandārair āṣāḍhe ca navāmbujaiḥ kadambairatha mālatyā śrāvaṇe pūjayetsadā,चैत्रे तु मल्लिकाशोकैर् वैशाखे गन्धपाटलैः ज्येष्ठे कमलमन्दारैर् आषाढे च नवाम्बुजैः कदम्बैरथ मालत्या श्रावणे पूजयेत्सदा
Main,62.0,25,gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam bilvapattrārkapuṣpaṃ ca yavāngośṛṅgavāri ca,गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम् बिल्वपत्त्रार्कपुष्पं च यवान्गोशृङ्गवारि च
Main,62.0,26,pañcagavyaṃ ca bilvaṃ ca prāśayetkramaśastadā etadbhādrapadādyaṃ tu prāśanaṃ samudāhṛtam,पञ्चगव्यं च बिल्वं च प्राशयेत्क्रमशस्तदा एतद्भाद्रपदाद्यं तु प्राशनं समुदाहृतम्
Main,62.0,27,pratipakṣaṃ ca mithunaṃ tṛtīyāyāṃ varānane pūjayitvārcayedbhaktyā vastramālyānulepanaiḥ,प्रतिपक्षं च मिथुनं तृतीयायां वरानने पूजयित्वार्चयेद्भक्त्या वस्त्रमाल्यानुलेपनैः
Main,62.0,28,puṃsaḥ pītāmbare dadyāt striyai kausumbhavāsasī niṣpāvājājilavaṇam ikṣudaṇḍaguḍānvitam tasyai dadyātphalaṃ puṣpaṃ suvarṇotpalasaṃyutam,पुंसः पीताम्बरे दद्यात् स्त्रियै कौसुम्भवाससी निष्पावाजाजिलवणम् इक्षुदण्डगुडान्वितम् तस्यै दद्यात्फलं पुष्पं सुवर्णोत्पलसंयुतम्
Main,62.0,29,yathā na devi deveśas tvāṃ parityajya gacchati tathā mām uddharāśeṣaduḥkhasaṃsārasāgarāt,यथा न देवि देवेशस् त्वां परित्यज्य गच्छति तथा माम् उद्धराशेषदुःखसंसारसागरात्
Main,62.0,30,kumudā vimalānantā bhavānī ca sudhā śivā lalitā kamalā gaurī satī rambhātha pārvatī,कुमुदा विमलानन्ता भवानी च सुधा शिवा ललिता कमला गौरी सती रम्भाथ पार्वती
Main,62.0,31,nabhasyādiṣu māseṣu prīyatāmityudīrayet vratānte śayanaṃ dadyāt suvarṇakamalānvitam,नभस्यादिषु मासेषु प्रीयतामित्युदीरयेत् व्रतान्ते शयनं दद्यात् सुवर्णकमलान्वितम्
Main,62.0,32,mithunāni caturviṃśad daśa dvo ca samarcayet aṣṭau ṣaḍvāpyatha punaś cānumāsaṃ samarcayet,मिथुनानि चतुर्विंशद् दश द्वो च समर्चयेत् अष्टौ षड्वाप्यथ पुनश् चानुमासं समर्चयेत्
Main,62.0,33,pūrvaṃ dattvā tu gurave śeṣānapyarcayedbudhaḥ uktānantatṛtīyaiṣā sadānantaphalapradā,पूर्वं दत्त्वा तु गुरवे शेषानप्यर्चयेद्बुधः उक्तानन्ततृतीयैषा सदानन्तफलप्रदा
Main,62.0,34,sarvapāpaharāṃ devi saubhāgyārogyavardhinīm na caināṃ vittaśāṭhyena kadācidapi laṅghayet naro vā yadi vā nārī vittaśāṭhyāt patatyadhaḥ,सर्वपापहरां देवि सौभाग्यारोग्यवर्धिनीम् न चैनां वित्तशाठ्येन कदाचिदपि लङ्घयेत् नरो वा यदि वा नारी वित्तशाठ्यात् पतत्यधः
Main,62.0,35,garbhiṇī sūtikā naktaṃ kumārī vātha rogiṇī yadyaśuddhā tadānyena vārayetprayatā svayam,गर्भिणी सूतिका नक्तं कुमारी वाथ रोगिणी यद्यशुद्धा तदान्येन वारयेत्प्रयता स्वयम्
Main,62.0,36,imāmanantaphaladāṃ yastṛtīyāṃ samācaret kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ śivaloke mahīyate,इमामनन्तफलदां यस्तृतीयां समाचरेत् कल्पकोटिशतं साग्रं शिवलोके महीयते
Main,62.0,37,vittahīno 'pi kurute varṣatrayamupoṣaṇaiḥ puṣpamantravidhānena so 'pi tatphalamāpnuyāt,वित्तहीनो ऽपि कुरुते वर्षत्रयमुपोषणैः पुष्पमन्त्रविधानेन सो ऽपि तत्फलमाप्नुयात्
Main,62.0,38,nārī vā kurute yā tu kumārī vidhavāthavā sāpi tatphalamāpnoti gauryanugrahalālitā,नारी वा कुरुते या तु कुमारी विधवाथवा सापि तत्फलमाप्नोति गौर्यनुग्रहलालिता
Main,62.0,39,iti paṭhati śṛṇoti vā ya itthaṃ giritanayāvratam indravāsasaṃsthaḥ matimapi ca dadāti so 'pi devair amaravadhūjanakiṃnaraiśca pūjyaḥ,इति पठति शृणोति वा य इत्थं गिरितनयाव्रतम् इन्द्रवाससंस्थः मतिमपि च ददाति सो ऽपि देवैर् अमरवधूजनकिंनरैश्च पूज्यः
Main,63.0,1,matsya-purāṇa 63 athānyāmapi vakṣyāmi tṛtīyāṃ pāpanāśinīm rasakalyāṇinīmetāṃ purākalpavido viduḥ,मत्स्य-पुराण ६३ अथान्यामपि वक्ष्यामि तृतीयां पापनाशिनीम् रसकल्याणिनीमेतां पुराकल्पविदो विदुः
Main,63.0,2,māghamāse tu samprāpte tṛtīyāṃ śuklapakṣataḥ prātargavyena payasā tilaiḥ snānaṃ samācaret,माघमासे तु सम्प्राप्ते तृतीयां शुक्लपक्षतः प्रातर्गव्येन पयसा तिलैः स्नानं समाचरेत्
Main,63.0,3,snāpayenmadhunā devīṃ tathaivekṣurasena ca gandhodakena tu punar lepayetkuṅkumena tu dakṣiṇāṅgāni sampūjya tato vāmāni pūjayet,स्नापयेन्मधुना देवीं तथैवेक्षुरसेन च गन्धोदकेन तु पुनर् लेपयेत्कुङ्कुमेन तु दक्षिणाङ्गानि सम्पूज्य ततो वामानि पूजयेत्
Main,63.0,4,lalitāyai namo devyāḥ pādau gulphau tato 'rcayet jaṅghāṃ jānuṃ tathā śāntyai tathaivoruṃ śriyai namaḥ,ललितायै नमो देव्याः पादौ गुल्फौ ततो ऽर्चयेत् जङ्घां जानुं तथा शान्त्यै तथैवोरुं श्रियै नमः
Main,63.0,5,madālasāyai tu kaṭim amalāyai tathodaram stanau madanavāsinyai kumudāyai ca kandarām,मदालसायै तु कटिम् अमलायै तथोदरम् स्तनौ मदनवासिन्यै कुमुदायै च कन्दराम्
Main,63.0,6,bhujaṃ bhujāgraṃ mādhavyai kamalāyai mukhasmite bhūlalāṭaṃ ca rudrāṇyai śaṃkarāyai tathālakān,भुजं भुजाग्रं माधव्यै कमलायै मुखस्मिते भूललाटं च रुद्राण्यै शंकरायै तथालकान्
Main,63.0,7,mukuṭaṃ viśvavāsinyai śiraḥ kāntyai tathārcayet madanāyai lalāṭaṃ tu mohanāyai punarbhruvau,मुकुटं विश्ववासिन्यै शिरः कान्त्यै तथार्चयेत् मदनायै ललाटं तु मोहनायै पुनर्भ्रुवौ
Main,63.0,8,netre candrārdhadhāriṇyai tuṣṭyai ca vadanaṃ punaḥ utkaṇṭhinyai namaḥ kaṇṭham amṛtāyai namaḥ stanau,नेत्रे चन्द्रार्धधारिण्यै तुष्ट्यै च वदनं पुनः उत्कण्ठिन्यै नमः कण्ठम् अमृतायै नमः स्तनौ
Main,63.0,9,rambhāyai vāmakukṣiṃ ca viśokāyai namaḥ kaṭim hṛdayaṃ manmathādhiṣṇyai pāṭalāyai tathodaram,रम्भायै वामकुक्षिं च विशोकायै नमः कटिम् हृदयं मन्मथाधिष्ण्यै पाटलायै तथोदरम्
Main,63.0,10,kaṭiṃ suratavāsinyai tathoruṃ campakapriye jānujaṅghe namo gauryai gāyatryai ghuṭike namaḥ,कटिं सुरतवासिन्यै तथोरुं चम्पकप्रिये जानुजङ्घे नमो गौर्यै गायत्र्यै घुटिके नमः
Main,63.0,11,dharādharāyai pādau tu viśvakāyai namaḥ śiraḥ namo bhavānyai kāminyai kāmadevyai jagatpriye,धराधरायै पादौ तु विश्वकायै नमः शिरः नमो भवान्यै कामिन्यै कामदेव्यै जगत्प्रिये
Main,63.0,12,ānandāyai sunandāyai subhadrāyai namo namaḥ evaṃ sampūjya vidhivad dvijadāmpatyam arcayet bhojayitvānnapānena madhureṇa vimatsaraḥ,आनन्दायै सुनन्दायै सुभद्रायै नमो नमः एवं सम्पूज्य विधिवद् द्विजदाम्पत्यम् अर्चयेत् भोजयित्वान्नपानेन मधुरेण विमत्सरः
Main,63.0,13,jalapūritaṃ tathā kumbhaṃ śuklāmbarayugadvayam dattvā suvarṇakamalaṃ gandhamālyaiḥ samarcayet,जलपूरितं तथा कुम्भं शुक्लाम्बरयुगद्वयम् दत्त्वा सुवर्णकमलं गन्धमाल्यैः समर्चयेत्
Main,63.0,14,prīyatāmatra kumudā gṛhṇīyāllavaṇavratam anena vidhinā devī māsi māsi sadārcayet,प्रीयतामत्र कुमुदा गृह्णीयाल्लवणव्रतम् अनेन विधिना देवी मासि मासि सदार्चयेत्
Main,63.0,15,lavaṇaṃ varjayenmāghe phālgune ca guḍaṃ punaḥ tailaṃ rājiṃ tathā caitre varjyaṃ ca madhu mādhave,लवणं वर्जयेन्माघे फाल्गुने च गुडं पुनः तैलं राजिं तथा चैत्रे वर्ज्यं च मधु माधवे
Main,63.0,16,pānakaṃ jyeṣṭhamāse tu āṣāḍhe cātha jīrakam śrāvaṇe varjayetkṣīraṃ dadhi bhādrapade tathā,पानकं ज्येष्ठमासे तु आषाढे चाथ जीरकम् श्रावणे वर्जयेत्क्षीरं दधि भाद्रपदे तथा
Main,63.0,17,ghṛtamāśvayuje tadvad ūrje varjyaṃ ca mākṣikam dhānyakaṃ mārgaśīrṣe tu pauṣe varjyā ca śarkarā,घृतमाश्वयुजे तद्वद् ऊर्जे वर्ज्यं च माक्षिकम् धान्यकं मार्गशीर्षे तु पौषे वर्ज्या च शर्करा
Main,63.0,18,vratānte karakaṃ pūrṇam eteṣāṃ māsi māsi ca dadyāddvikālavelāyāṃ pūrṇapātreṇa saṃyutam,व्रतान्ते करकं पूर्णम् एतेषां मासि मासि च दद्याद्द्विकालवेलायां पूर्णपात्रेण संयुतम्
Main,63.0,19,laḍḍukāñchvetavarṇāṃśca saṃyāvamatha pūrikāḥ ghārikān apyapūpāṃśca piṣṭāpūpāṃśca maṇḍakān,लड्डुकाञ्छ्वेतवर्णांश्च संयावमथ पूरिकाः घारिकान् अप्यपूपांश्च पिष्टापूपांश्च मण्डकान्
Main,63.0,20,kṣīraṃ śākaṃ ca dadhyannam iṇḍaryo 'śokavartikāḥ māghādikramaśo dadyād etāni karakopari,क्षीरं शाकं च दध्यन्नम् इण्डर्यो ऽशोकवर्तिकाः माघादिक्रमशो दद्याद् एतानि करकोपरि
Main,63.0,21,kumudā mādhavī gaurī rambhā bhadrā jayā śivā umā ratiḥ satī tadvan maṅgalā ratilālasā,कुमुदा माधवी गौरी रम्भा भद्रा जया शिवा उमा रतिः सती तद्वन् मङ्गला रतिलालसा
Main,63.0,22,kramānmāghādi sarvatra prīyatāmiti kīrtayet sarvatra pañcagavyena prāśanaṃ samudāhṛtam upavāsī bhavennityam aśakte naktamiṣyate,क्रमान्माघादि सर्वत्र प्रीयतामिति कीर्तयेत् सर्वत्र पञ्चगव्येन प्राशनं समुदाहृतम् उपवासी भवेन्नित्यम् अशक्ते नक्तमिष्यते
Main,63.0,23,punarmāghe tu samprāpte śarkarāṃ karakopari kṛtvā tu kāñcanīṃ gaurīṃ pañcaratnasamanvitām,पुनर्माघे तु सम्प्राप्ते शर्करां करकोपरि कृत्वा तु काञ्चनीं गौरीं पञ्चरत्नसमन्विताम्
Main,63.0,24,haimīmaṅguṣṭhamātrāṃ ca sākṣasūtrakamaṇḍalum caturbhujāminduyutāṃ sitanetrapaṭāvṛtām,हैमीमङ्गुष्ठमात्रां च साक्षसूत्रकमण्डलुम् चतुर्भुजामिन्दुयुतां सितनेत्रपटावृताम्
Main,63.0,25,tadvadgomithunaṃ śuklaṃ suvarṇāsyaṃ sitāmbaram savastrabhājanaṃ dadyād bhavānī prīyatāmiti,तद्वद्गोमिथुनं शुक्लं सुवर्णास्यं सिताम्बरम् सवस्त्रभाजनं दद्याद् भवानी प्रीयतामिति
Main,63.0,26,anena vidhinā yastu rasakalyāṇinīvratam kuryātsa sarvapāpebhyas tatkṣaṇādeva mucyate,अनेन विधिना यस्तु रसकल्याणिनीव्रतम् कुर्यात्स सर्वपापेभ्यस् तत्क्षणादेव मुच्यते
Main,63.0,27,navārbudasahasraṃ tu na duḥkhī jāyate naraḥ suvarṇakamalaṃ gauri māsi māsi dadannaraḥ agniṣṭomasahasrasya yatphalaṃ tadavāpnuyāt,नवार्बुदसहस्रं तु न दुःखी जायते नरः सुवर्णकमलं गौरि मासि मासि ददन्नरः अग्निष्टोमसहस्रस्य यत्फलं तदवाप्नुयात्
Main,63.0,28,nārī vā kurute yā tu kumārī vā varānane vidhavā yā tathā nārī sāpi tatphalamāpnuyāt saubhāgyārogyasampannā gaurīloke mahīyate,नारी वा कुरुते या तु कुमारी वा वरानने विधवा या तथा नारी सापि तत्फलमाप्नुयात् सौभाग्यारोग्यसम्पन्ना गौरीलोके महीयते
Main,63.0,29,iti paṭhati śṛṇoti śrāvayedyaḥ prasaṅgāt kalikaluṣavimuktaḥ pārvatīlokameti matimapi ca narāṇāṃ yo dadāti priyārthaṃ vibudhapativimāne nāyakaḥ syādamoghaḥ,इति पठति शृणोति श्रावयेद्यः प्रसङ्गात् कलिकलुषविमुक्तः पार्वतीलोकमेति मतिमपि च नराणां यो ददाति प्रियार्थं विबुधपतिविमाने नायकः स्यादमोघः
Main,64.0,1,matsya-purāṇa 64 tathaivānyāṃ pravakṣyāmi tṛtīyāṃ pāpanāśinīm nāmnā ca loke vikhyātām ārdrānandakarīmimām,मत्स्य-पुराण ६४ तथैवान्यां प्रवक्ष्यामि तृतीयां पापनाशिनीम् नाम्ना च लोके विख्याताम् आर्द्रानन्दकरीमिमाम्
Main,64.0,2,yadā śuklatṛtīyāyām āṣāḍharkṣaṃ bhavetkvacit brahmarkṣaṃ vā mṛgarkṣaṃ vā hasto mūlamathāpi vā darbhagandhodakaiḥ snānaṃ tadā samyaksamācaret,यदा शुक्लतृतीयायाम् आषाढर्क्षं भवेत्क्वचित् ब्रह्मर्क्षं वा मृगर्क्षं वा हस्तो मूलमथापि वा दर्भगन्धोदकैः स्नानं तदा सम्यक्समाचरेत्
Main,64.0,3,śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ bhavānīmarcayedbhaktyā śuklapuṣpaiḥ sugandhibhiḥ mahādevena sahitām upaviṣṭāṃ mahāsane,शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः भवानीमर्चयेद्भक्त्या शुक्लपुष्पैः सुगन्धिभिः महादेवेन सहिताम् उपविष्टां महासने
Main,64.0,4,vāsudevyai namaḥ pādau śaṃkarāya namo haram jaṅghe śokavināśinyai ānandāya namaḥ prabho,वासुदेव्यै नमः पादौ शंकराय नमो हरम् जङ्घे शोकविनाशिन्यै आनन्दाय नमः प्रभो
Main,64.0,5,rambhāyai pūjayedūrū śivāya ca pinākinaḥ adityai ca kaṭiṃ devyāḥ śūlinaḥ śūlapāṇaye,रम्भायै पूजयेदूरू शिवाय च पिनाकिनः अदित्यै च कटिं देव्याः शूलिनः शूलपाणये
Main,64.0,6,mādhavyai ca tathā nābhim atha śambhorbhavāya ca stanāvānandakāriṇyai śaṃkarasyendudhāriṇe,माधव्यै च तथा नाभिम् अथ शम्भोर्भवाय च स्तनावानन्दकारिण्यै शंकरस्येन्दुधारिणे
Main,64.0,7,utkaṇṭhinyai namaḥ kaṇṭhaṃ nīlakaṇṭhāya vai haram karāvutpaladhāriṇyai rudrāya ca jagatpate bāhū ca parirambhiṇyai triśūlāya harasya ca,उत्कण्ठिन्यै नमः कण्ठं नीलकण्ठाय वै हरम् करावुत्पलधारिण्यै रुद्राय च जगत्पते बाहू च परिरम्भिण्यै त्रिशूलाय हरस्य च
Main,64.0,8,devyā mukhaṃ vilāsinyai vṛṣeśāya punarvibhoḥ smitaṃ sasmeralīlāyai viśvavaktrāya vai vibho,देव्या मुखं विलासिन्यै वृषेशाय पुनर्विभोः स्मितं सस्मेरलीलायै विश्ववक्त्राय वै विभो
Main,64.0,9,netre madanavāsinyai viśvadhāmne triśūlinaḥ bhruvau nṛtyapriyāyai tu tāṇḍaveśāya śūlinaḥ,नेत्रे मदनवासिन्यै विश्वधाम्ने त्रिशूलिनः भ्रुवौ नृत्यप्रियायै तु ताण्डवेशाय शूलिनः
Main,64.0,10,devyā lalāṭamindrāṇyai havyavāhāya vai vibhoḥ svāhāyai mukuṭaṃ devyā vibhorgaṅgādharāya vai,देव्या ललाटमिन्द्राण्यै हव्यवाहाय वै विभोः स्वाहायै मुकुटं देव्या विभोर्गङ्गाधराय वै
Main,64.0,11,viśvakāyau viśvamukhau viśvapādakarau śivau prasannavadanau vande pārvatīparameśvarau,विश्वकायौ विश्वमुखौ विश्वपादकरौ शिवौ प्रसन्नवदनौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ
Main,64.0,12,evaṃ sampūjya vidhivad agrataḥ śivayoḥ punaḥ padmotpalāni rajasā nānāvarṇena kārayet,एवं सम्पूज्य विधिवद् अग्रतः शिवयोः पुनः पद्मोत्पलानि रजसा नानावर्णेन कारयेत्
Main,64.0,13,śaṅkhacakre sakaṭake svastikāṅkuśacāmarān yāvantaḥ pāṃsavastatra rajasaḥ patitā bhuvi tāvadvarṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate,शङ्खचक्रे सकटके स्वस्तिकाङ्कुशचामरान् यावन्तः पांसवस्तत्र रजसः पतिता भुवि तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते
Main,64.0,14,catvāri ghṛtapātrāṇi sahiraṇyāni śaktitaḥ dattvā dvijāya karakam udakānnasamanvitam pratipakṣaṃ caturmāsaṃ yāvadetannivedayet,चत्वारि घृतपात्राणि सहिरण्यानि शक्तितः दत्त्वा द्विजाय करकम् उदकान्नसमन्वितम् प्रतिपक्षं चतुर्मासं यावदेतन्निवेदयेत्
Main,64.0,15,tatastu caturo māsān pūrvavatkarakopari catvāri saktupātrāṇi tilapātrāṇyataḥ param,ततस्तु चतुरो मासान् पूर्ववत्करकोपरि चत्वारि सक्तुपात्राणि तिलपात्राण्यतः परम्
Main,64.0,16,gandhodakaṃ puṣpavāri candanaṃ kuṅkumodakam apakvaṃ dadhi dugdhaṃ ca gośṛṅgodakameva ca,गन्धोदकं पुष्पवारि चन्दनं कुङ्कुमोदकम् अपक्वं दधि दुग्धं च गोशृङ्गोदकमेव च
Main,64.0,17,piṣṭodakaṃ tathā vāri kuṣṭhacūrṇānvitaṃ punaḥ uśīrasalilaṃ tadvad yavacūrṇodakaṃ punaḥ,पिष्टोदकं तथा वारि कुष्ठचूर्णान्वितं पुनः उशीरसलिलं तद्वद् यवचूर्णोदकं पुनः
Main,64.0,18,tilodakaṃ ca saṃprāśya svapenmārgaśirādiṣu māseṣu pakṣadvitayaṃ prāśanaṃ samudāhṛtam,तिलोदकं च संप्राश्य स्वपेन्मार्गशिरादिषु मासेषु पक्षद्वितयं प्राशनं समुदाहृतम्
Main,64.0,19,sarvatra śuklapuṣpāṇi praśastāni sadārcane dānakāle ca sarvatra mantrametamudīrayet,सर्वत्र शुक्लपुष्पाणि प्रशस्तानि सदार्चने दानकाले च सर्वत्र मन्त्रमेतमुदीरयेत्
Main,64.0,20,gaurī me prīyatāṃ nityam aghanāśāya maṅgalā saubhāgyāyāstu lalitā bhavānī sarvasiddhaye,गौरी मे प्रीयतां नित्यम् अघनाशाय मङ्गला सौभाग्यायास्तु ललिता भवानी सर्वसिद्धये
Main,64.0,21,saṃvatsarānte lavaṇaṃ guḍakumbhaṃ ca sarjikām candanaṃ netrapaṭṭaṃ ca sahiraṇyāmbujena tu,संवत्सरान्ते लवणं गुडकुम्भं च सर्जिकाम् चन्दनं नेत्रपट्टं च सहिरण्याम्बुजेन तु
Main,64.0,22,umāmaheśvaraṃ haimaṃ tadvadikṣuphalairyutam satūlāvaraṇāṃ śayyāṃ saviśrāmāṃ nivedayet sapatnīkāya viprāya gaurī me prīyatāmiti,उमामहेश्वरं हैमं तद्वदिक्षुफलैर्युतम् सतूलावरणां शय्यां सविश्रामां निवेदयेत् सपत्नीकाय विप्राय गौरी मे प्रीयतामिति
Main,64.0,23,ārdrānandakarī nāmnā tṛtīyaiṣā sanātanī yāmupoṣya naro yāti śambhoryatparamaṃ padam,आर्द्रानन्दकरी नाम्ना तृतीयैषा सनातनी यामुपोष्य नरो याति शम्भोर्यत्परमं पदम्
Main,64.0,24,iha loke sadānandam āpnoti dhanasampadaḥ āyurārogyasampattyā na kaścicchokamāpnuyāt,इह लोके सदानन्दम् आप्नोति धनसम्पदः आयुरारोग्यसम्पत्त्या न कश्चिच्छोकमाप्नुयात्
Main,64.0,25,nārī vā kurute yā tu kumārī vidhavā ca yā sāpi tatphalamāpnoti devyanugrahalālitā,नारी वा कुरुते या तु कुमारी विधवा च या सापि तत्फलमाप्नोति देव्यनुग्रहलालिता
Main,64.0,26,pratipakṣamupoṣyaivaṃ mantrārcanavidhānavit rudrāṇīlokamabhyeti punarāvṛttidurlabham,प्रतिपक्षमुपोष्यैवं मन्त्रार्चनविधानवित् रुद्राणीलोकमभ्येति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
Main,64.0,27,ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ śakraloke sa gandharvaiḥ pūjyate 'pi yugatrayam,य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः शक्रलोके स गन्धर्वैः पूज्यते ऽपि युगत्रयम्
Main,64.0,28,ānandadāṃ sakaladuḥkhaharāṃ tṛtīyāṃ yā strī karotyavidhavā vidhavātha vāpi sā sve gṛhe sukhaśatānyanubhūya bhūyo gaurīpadaṃ sadayitā dayitā prayāti,आनन्ददां सकलदुःखहरां तृतीयां या स्त्री करोत्यविधवा विधवाथ वापि सा स्वे गृहे सुखशतान्यनुभूय भूयो गौरीपदं सदयिता दयिता प्रयाति
Main,65.0,1,matsya-purāṇa 65 athānyāmapi vakṣyāmi tṛtīyāṃ sarvakāmadām yasyāṃ dattaṃ hutaṃ japtaṃ sarvaṃ bhavati cākṣayam,मत्स्य-पुराण ६५ अथान्यामपि वक्ष्यामि तृतीयां सर्वकामदाम् यस्यां दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्
Main,65.0,2,vaiśākhaśuklapakṣe tu tṛtīyā yairupoṣitā akṣayaṃ phalamāpnoti sarvasya sukṛtasya ca,वैशाखशुक्लपक्षे तु तृतीया यैरुपोषिता अक्षयं फलमाप्नोति सर्वस्य सुकृतस्य च
Main,65.0,3,sā tathā kṛttikopetā viśeṣeṇa supūjitā tatra dattaṃ hutaṃ japtaṃ sarvamakṣayamucyate,सा तथा कृत्तिकोपेता विशेषेण सुपूजिता तत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वमक्षयमुच्यते
Main,65.0,4,akṣayā saṃtatistasyās tasyāṃ sukṛtamakṣayam akṣataiḥ pūjyate viṣṇus tena sāpyakṣayā smṛtā akṣataistu narāḥ snātā viṣṇordattvā tathākṣatān,अक्षया संततिस्तस्यास् तस्यां सुकृतमक्षयम् अक्षतैः पूज्यते विष्णुस् तेन साप्यक्षया स्मृता अक्षतैस्तु नराः स्नाता विष्णोर्दत्त्वा तथाक्षतान्
Main,65.0,5,vipreṣu dattvā tāneva tathā saktūn susaṃkṛtān yathānnabhuṅmahābhāgaḥ phalamakṣayyamaśnute,विप्रेषु दत्त्वा तानेव तथा सक्तून् सुसंकृतान् यथान्नभुङ्महाभागः फलमक्षय्यमश्नुते
Main,65.0,6,ekāmapyuktavatkṛtvā tṛtīyāṃ vidhivannaraḥ etāsāmapi sarvāsāṃ tṛtīyānāṃ phalaṃ bhavet,एकामप्युक्तवत्कृत्वा तृतीयां विधिवन्नरः एतासामपि सर्वासां तृतीयानां फलं भवेत्
Main,65.0,7,tṛtīyāyāṃ samabhyarcya sopavāso janārdanam rājasūyaphalaṃ prāpya gatimagryāṃ ca vindati,तृतीयायां समभ्यर्च्य सोपवासो जनार्दनम् राजसूयफलं प्राप्य गतिमग्र्यां च विन्दति
Main,66.0,1,matsya-purāṇa 66 madhurā bhāratī kena vratena madhusūdana tathaiva janasaubhāgyam atividyāsu kauśalam,मत्स्य-पुराण ६६ मधुरा भारती केन व्रतेन मधुसूदन तथैव जनसौभाग्यम् अतिविद्यासु कौशलम्
Main,66.0,2,abhedaścāpi dampatyos tathā bandhujanena ca āyuśca vipulaṃ puṃsāṃ tanme kathaya mādhava,अभेदश्चापि दम्पत्योस् तथा बन्धुजनेन च आयुश्च विपुलं पुंसां तन्मे कथय माधव
Main,66.0,3,samyakpṛṣṭaṃ tvayā rājañ chṛṇu sārasvataṃ vratam yasya saṃkīrtanādeva tuṣyatīha sarasvatī,सम्यक्पृष्टं त्वया राजञ् छृणु सारस्वतं व्रतम् यस्य संकीर्तनादेव तुष्यतीह सरस्वती
Main,66.0,4,yo yadbhaktaḥ pumānkuryād etadvratamanuttamam tadvāsarādau sampūjya viprānetānsamācaret,यो यद्भक्तः पुमान्कुर्याद् एतद्व्रतमनुत्तमम् तद्वासरादौ सम्पूज्य विप्रानेतान्समाचरेत्
Main,66.0,5,athavādityavāreṇa grahatārābalena ca pāyasaṃ bhojayedviprān kṛtvā brāhmaṇavācanam,अथवादित्यवारेण ग्रहताराबलेन च पायसं भोजयेद्विप्रान् कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
Main,66.0,6,śuklavastrāṇi dattvā ca sahiraṇyāni śaktitaḥ gāyatrīṃ pūjayedbhaktyā śuklamālyānulepanaiḥ,शुक्लवस्त्राणि दत्त्वा च सहिरण्यानि शक्तितः गायत्रीं पूजयेद्भक्त्या शुक्लमाल्यानुलेपनैः
Main,66.0,7,yathā na devi bhagavān brahmaloke pitāmahaḥ tvāṃ parityajya saṃtiṣṭhet tathā bhava varapradā,यथा न देवि भगवान् ब्रह्मलोके पितामहः त्वां परित्यज्य संतिष्ठेत् तथा भव वरप्रदा
Main,66.0,8,vedāḥ śāstrāṇi sarvāṇi gītanṛtyādikaṃ ca yat na vihīnaṃ tvayā devi tathā me santu siddhayaḥ,वेदाः शास्त्राणि सर्वाणि गीतनृत्यादिकं च यत् न विहीनं त्वया देवि तथा मे सन्तु सिद्धयः
Main,66.0,9,lakṣmīrmedhā dharā puṣṭir gaurī tuṣṭiḥ prabhā matiḥ etābhiḥ pāhi cāṣṭābhis tanubhirmāṃ sarasvati,लक्ष्मीर्मेधा धरा पुष्टिर् गौरी तुष्टिः प्रभा मतिः एताभिः पाहि चाष्टाभिस् तनुभिर्मां सरस्वति
Main,66.0,10,evaṃ sampūjya gāyatrīṃ vīṇākṣamaṇidhāriṇīm śuklapuṣpākṣatair bhaktyā sakamaṇḍalupustakām maunavratena bhuñjīta sāyaṃ prātastu dharmavit,एवं सम्पूज्य गायत्रीं वीणाक्षमणिधारिणीम् शुक्लपुष्पाक्षतैर् भक्त्या सकमण्डलुपुस्तकाम् मौनव्रतेन भुञ्जीत सायं प्रातस्तु धर्मवित्
Main,66.0,11,pañcamyāṃ pratipakṣaṃ ca pūjayedbrahmavāsinīm tathaiva taṇḍulaprasthaṃ ghṛtapātreṇa saṃyutam kṣīraṃ dadyāddhiraṇyaṃ ca gāyatrī prīyatāmiti,पञ्चम्यां प्रतिपक्षं च पूजयेद्ब्रह्मवासिनीम् तथैव तण्डुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम् क्षीरं दद्याद्धिरण्यं च गायत्री प्रीयतामिति
Main,66.0,12,saṃdhyāyāṃ ca tathā maunam etatkurvansamācaret nāntarā bhojanaṃ kuryād yāvanmāsāstrayodaśa,संध्यायां च तथा मौनम् एतत्कुर्वन्समाचरेत् नान्तरा भोजनं कुर्याद् यावन्मासास्त्रयोदश
Main,66.0,13,samāpte tu vrate kuryād bhojanaṃ śuklataṇḍulaiḥ pūrvaṃ savastrayugmaṃ ca dadyādviprāya bhojanam,समाप्ते तु व्रते कुर्याद् भोजनं शुक्लतण्डुलैः पूर्वं सवस्त्रयुग्मं च दद्याद्विप्राय भोजनम्
Main,66.0,14,devyā vitānaṃ ghaṇṭāṃ ca sitanetre payasvinīm candanaṃ vastrayugmaṃ ca dadyācca śikharaṃ punaḥ,देव्या वितानं घण्टां च सितनेत्रे पयस्विनीम् चन्दनं वस्त्रयुग्मं च दद्याच्च शिखरं पुनः
Main,66.0,15,tathopadeṣṭāramapi bhaktyā sampūjayedgurum vittaśāṭhyena rahito vastramālyānulepanaiḥ,तथोपदेष्टारमपि भक्त्या सम्पूजयेद्गुरुम् वित्तशाठ्येन रहितो वस्त्रमाल्यानुलेपनैः
Main,66.0,16,anena vidhinā yastu kuryātsārasvataṃ vratam vidyāvānarthasaṃyukto raktakaṇṭhaśca jāyate,अनेन विधिना यस्तु कुर्यात्सारस्वतं व्रतम् विद्यावानर्थसंयुक्तो रक्तकण्ठश्च जायते
Main,66.0,17,sarasvatyāḥ prasādena brahmaloke mahīyate nārī vā kurute yā tu sāpi tatphalagāminī,सरस्वत्याः प्रसादेन ब्रह्मलोके महीयते नारी वा कुरुते या तु सापि तत्फलगामिनी
Main,66.0,18,brahmaloke vased rājan yāvat kalpāyutatrayam,ब्रह्मलोके वसेद् राजन् यावत् कल्पायुतत्रयम्
Main,66.0,19,sārasvataṃ vrataṃ yastu śṛṇuyādapi yaḥ paṭhet vidyādharapure so 'pi vasetkalpāyutatrayam,सारस्वतं व्रतं यस्तु शृणुयादपि यः पठेत् विद्याधरपुरे सो ऽपि वसेत्कल्पायुतत्रयम्
Main,67.0,1,matsya-purāṇa 67 candrādityoparāge tu yatsnānamabhidhīyate tadahaṃ śrotumicchāmi dravyamantravidhānavit,मत्स्य-पुराण ६७ चन्द्रादित्योपरागे तु यत्स्नानमभिधीयते तदहं श्रोतुमिच्छामि द्रव्यमन्त्रविधानवित्
Main,67.0,2,yasya rāśiṃ samāsādya bhavedgrahaṇasamplavaḥ tasya snānaṃ pravakṣyāmi mantrauṣadhavidhānataḥ,यस्य राशिं समासाद्य भवेद्ग्रहणसम्प्लवः तस्य स्नानं प्रवक्ष्यामि मन्त्रौषधविधानतः
Main,67.0,3,candroparāgaṃ samprāpya kṛtvā brāhmaṇavācanam sampūjya caturo viprāñ śuklamālyānulepanaiḥ,चन्द्रोपरागं सम्प्राप्य कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् सम्पूज्य चतुरो विप्राञ् शुक्लमाल्यानुलेपनैः
Main,67.0,4,pūrvamevoparāgasya samāsādyauṣadhādikam sthāpayec caturaḥ kumbhān avraṇānsāgarāniti,पूर्वमेवोपरागस्य समासाद्यौषधादिकम् स्थापयेच् चतुरः कुम्भान् अव्रणान्सागरानिति
Main,67.0,5,gajāśvarathyāvalmīkasaṃgamāddhradagokulāt rājadvārapradeśācca mṛdamānīya cākṣipet,गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात् राजद्वारप्रदेशाच्च मृदमानीय चाक्षिपेत्
Main,67.0,6,pañcagavyaṃ ca kumbheṣu śuddhamuktāphalāni ca rocanāṃ padmaśaṅkhau ca pañcaratnasamanvitam,पञ्चगव्यं च कुम्भेषु शुद्धमुक्ताफलानि च रोचनां पद्मशङ्खौ च पञ्चरत्नसमन्वितम्
Main,67.0,7,sphaṭikaṃ candanaṃ śvetaṃ tīrthavāri sasarṣapam rājadantaṃ sakumudaṃ tathaivośīraguggulam etatsarvaṃ vinikṣipya kumbheṣvāvāhayetsurān,स्फटिकं चन्दनं श्वेतं तीर्थवारि ससर्षपम् राजदन्तं सकुमुदं तथैवोशीरगुग्गुलम् एतत्सर्वं विनिक्षिप्य कुम्भेष्वावाहयेत्सुरान्
Main,67.0,8,sarve samudrāḥ saritas tīrthāni jaladā nadāḥ āyāntu yajamānasya duritakṣayakārakāḥ,सर्वे समुद्राः सरितस् तीर्थानि जलदा नदाः आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः
Main,67.0,9,yo 'sau vajradharo deva ādityānāṃ prabhurmataḥ sahasranayanaścendro grahapīḍāṃ vyapohatu,यो ऽसौ वज्रधरो देव आदित्यानां प्रभुर्मतः सहस्रनयनश्चेन्द्रो ग्रहपीडां व्यपोहतु
Main,67.0,10,mukhaṃ yaḥ sarvadevānāṃ saptārciramitadyutiḥ candroparāgasambhūtām agniḥ pīḍāṃ vyapohatu,मुखं यः सर्वदेवानां सप्तार्चिरमितद्युतिः चन्द्रोपरागसम्भूताम् अग्निः पीडां व्यपोहतु
Main,67.0,11,yaḥ karmasākṣī bhūtānāṃ dharmo mahiṣavāhanaḥ yamaścandroparāgotthāṃ mama pīḍāṃ vyapohatu,यः कर्मसाक्षी भूतानां धर्मो महिषवाहनः यमश्चन्द्रोपरागोत्थां मम पीडां व्यपोहतु
Main,67.0,12,rakṣogaṇādhipaḥ sākṣāt pralayānalasaṃnibhaḥ khaḍgavyagro 'tibhīmaśca rakṣaḥpīḍāṃ vyapohatu,रक्षोगणाधिपः साक्षात् प्रलयानलसंनिभः खड्गव्यग्रो ऽतिभीमश्च रक्षःपीडां व्यपोहतु
Main,67.0,13,nāgapāśadharo devaḥ sākṣānmakaravāhanaḥ sa jalādhipatiś candragrahapīḍāṃ vyapohatu,नागपाशधरो देवः साक्षान्मकरवाहनः स जलाधिपतिश् चन्द्रग्रहपीडां व्यपोहतु
Main,67.0,14,prāṇarūpeṇa yo lokān pāti kṛṣṇamṛgapriyaḥ vāyuścandroparāgotthāṃ pīḍāmatra vyapohatu,प्राणरूपेण यो लोकान् पाति कृष्णमृगप्रियः वायुश्चन्द्रोपरागोत्थां पीडामत्र व्यपोहतु
Main,67.0,15,yo 'sau nidhipatirdevaḥ khaḍgaśūlagadādharaḥ candroparāgakaluṣaṃ dhanado me vyapohatu,यो ऽसौ निधिपतिर्देवः खड्गशूलगदाधरः चन्द्रोपरागकलुषं धनदो मे व्यपोहतु
Main,67.0,16,yo 'sāvindudharo devaḥ pinākī vṛṣavāhanaḥ candroparāgajāṃ pīḍāṃ vināśayatu śaṃkaraḥ,यो ऽसाविन्दुधरो देवः पिनाकी वृषवाहनः चन्द्रोपरागजां पीडां विनाशयतु शंकरः
Main,67.0,17,trailokye yāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca brahmaviṣṇvarkayuktāni tāni pāpaṃ dahantu vai,त्रैलोक्ये यानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ब्रह्मविष्ण्वर्कयुक्तानि तानि पापं दहन्तु वै
Main,67.0,18,evamāmantrya taiḥ kumbhair abhiṣikto guṇānvitaiḥ ṛgyajuḥsāmamantraiśca śuklamālyānulepanaiḥ pūjayedvastragodānair brāhmaṇāniṣṭadevatāḥ,एवमामन्त्र्य तैः कुम्भैर् अभिषिक्तो गुणान्वितैः ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च शुक्लमाल्यानुलेपनैः पूजयेद्वस्त्रगोदानैर् ब्राह्मणानिष्टदेवताः
Main,67.0,19,etāneva tato mantrān vilikhet karakānvitān vastrapaṭṭe 'thavā padme pañcaratnasamanvitān,एतानेव ततो मन्त्रान् विलिखेत् करकान्वितान् वस्त्रपट्टे ऽथवा पद्मे पञ्चरत्नसमन्वितान्
Main,67.0,20,yajamānasya śirasi nidadhyuste dvijottamāḥ tato 'tivāhayedvelām uparāgānugāminīm,यजमानस्य शिरसि निदध्युस्ते द्विजोत्तमाः ततो ऽतिवाहयेद्वेलाम् उपरागानुगामिनीम्
Main,67.0,21,prāṅmukhaḥ pūjayitvā tu namasyanniṣṭadevatām candragrahe vinirvṛtte kṛtagodānamaṅgalaḥ kṛtasnānāya taṃ paṭṭaṃ brāhmaṇāya nivedayet,प्राङ्मुखः पूजयित्वा तु नमस्यन्निष्टदेवताम् चन्द्रग्रहे विनिर्वृत्ते कृतगोदानमङ्गलः कृतस्नानाय तं पट्टं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,67.0,22,anena vidhinā yastu grahasnānaṃ samācaret na tasya grahapīḍā syān na ca bandhujanakṣayaḥ,अनेन विधिना यस्तु ग्रहस्नानं समाचरेत् न तस्य ग्रहपीडा स्यान् न च बन्धुजनक्षयः
Main,67.0,23,paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām sūryagrahe sūryanāma sadā mantreṣu kīrtayet,परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम् सूर्यग्रहे सूर्यनाम सदा मन्त्रेषु कीर्तयेत्
Main,67.0,24,adhikāḥ padmarāgāḥ syuḥ kapilāṃ ca suśobhanām prayacchecca niśāṃ patye candrasūryoparāgayoḥ,अधिकाः पद्मरागाः स्युः कपिलां च सुशोभनाम् प्रयच्छेच्च निशां पत्ये चन्द्रसूर्योपरागयोः
Main,67.0,25,ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ sarvapāpavinirmuktaḥ śakraloke mahīyate,य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः सर्वपापविनिर्मुक्तः शक्रलोके महीयते
Main,68.0,1,matsya-purāṇa 68 kimudvegādbhute kṛtyam alakṣmīḥ kena hanyate mṛtavatsābhiṣekādikāryeṣu ca kimiṣyate,मत्स्य-पुराण ६८ किमुद्वेगाद्भुते कृत्यम् अलक्ष्मीः केन हन्यते मृतवत्साभिषेकादिकार्येषु च किमिष्यते
Main,68.0,2,purā kṛtāni pāpāni phalantyasmiṃstapodhana rogadaurgatyarūpeṇa tathaiveṣṭavadhena ca,पुरा कृतानि पापानि फलन्त्यस्मिंस्तपोधन रोगदौर्गत्यरूपेण तथैवेष्टवधेन च
Main,68.0,3,tadvighātāya vakṣyāmi sadā kalpāṇakārakam saptamīsnapanaṃ nāma janapīḍāvināśanam,तद्विघाताय वक्ष्यामि सदा कल्पाणकारकम् सप्तमीस्नपनं नाम जनपीडाविनाशनम्
Main,68.0,4,bālānāṃ maraṇaṃ yatra kṣīrapāṇāṃ pradṛśyate tadvadvṛddhāturāṇāṃ ca yauvane cāpi vartatām,बालानां मरणं यत्र क्षीरपाणां प्रदृश्यते तद्वद्वृद्धातुराणां च यौवने चापि वर्तताम्
Main,68.0,5,śāntaye tatra vakṣyāmi mṛtavatsābhiṣecanam etad evādbhutodvegacittabhramavināśanam,शान्तये तत्र वक्ष्यामि मृतवत्साभिषेचनम् एतद् एवाद्भुतोद्वेगचित्तभ्रमविनाशनम्
Main,68.0,6,bhaviṣyati ca vārāho yatra kalpastapodhana vaivasvataśca tatrāpi yadā tu manuruttamaḥ,भविष्यति च वाराहो यत्र कल्पस्तपोधन वैवस्वतश्च तत्रापि यदा तु मनुरुत्तमः
Main,68.0,7,bhaviṣyati ca tatraiva pañcaviṃśatimaṃ yadā kṛtaṃ nāma yugaṃ tatra haihayānvayavardhanaḥ bhavitā nṛpatirvīraḥ kṛtavīryaḥ pratāpavān,भविष्यति च तत्रैव पञ्चविंशतिमं यदा कृतं नाम युगं तत्र हैहयान्वयवर्धनः भविता नृपतिर्वीरः कृतवीर्यः प्रतापवान्
Main,68.0,8,sa saptadvīpamakhilaṃ pālayiṣyati bhūtalam yāvadvarṣasahasrāṇi saptasaptati nārada,स सप्तद्वीपमखिलं पालयिष्यति भूतलम् यावद्वर्षसहस्राणि सप्तसप्तति नारद
Main,68.0,9,jātamātraṃ ca tasyāpi yāvatputraśataṃ tathā cyavanasya tu śāpena vināśamapayāsyati,जातमात्रं च तस्यापि यावत्पुत्रशतं तथा च्यवनस्य तु शापेन विनाशमपयास्यति
Main,68.0,10,sahasrabāhuśca yadā bhavitā tasya vai sutaḥ kuraṅganayanaḥ śrīmān sambhūto nṛpalakṣaṇaiḥ,सहस्रबाहुश्च यदा भविता तस्य वै सुतः कुरङ्गनयनः श्रीमान् सम्भूतो नृपलक्षणैः
Main,68.0,11,kṛtavīryastadārādhya sahasrāṃśuṃ divākaram upavāsairvratairdivyair vedasūktaiśca nārada putrasya jīvanāyālam etatsnānamavāpsyati,कृतवीर्यस्तदाराध्य सहस्रांशुं दिवाकरम् उपवासैर्व्रतैर्दिव्यैर् वेदसूक्तैश्च नारद पुत्रस्य जीवनायालम् एतत्स्नानमवाप्स्यति
Main,68.0,12,kṛtavīryeṇa vai pṛṣṭa idaṃ vakṣyati bhāskaraḥ aśeṣaduṣṭaśamanaṃ sadā kalmaṣanāśanam,कृतवीर्येण वै पृष्ट इदं वक्ष्यति भास्करः अशेषदुष्टशमनं सदा कल्मषनाशनम्
Main,68.0,13,alaṃ kleśena mahatā putrastava narādhipa bhaviṣyati ciraṃjīvī kiṃtu kalmaṣanāśanam,अलं क्लेशेन महता पुत्रस्तव नराधिप भविष्यति चिरंजीवी किंतु कल्मषनाशनम्
Main,68.0,14,saptamīsnapanaṃ vakṣye sarvalokahitāya vai jātasya mṛtavatsāyāḥ saptame māsi nārada athavā śuklasaptamyām etatsarvaṃ praśasyate,सप्तमीस्नपनं वक्ष्ये सर्वलोकहिताय वै जातस्य मृतवत्सायाः सप्तमे मासि नारद अथवा शुक्लसप्तम्याम् एतत्सर्वं प्रशस्यते
Main,68.0,15,grahatārābalaṃ labdhvā kṛtvā brāhmaṇavācanam bālasya janmanakṣatraṃ varjayettāṃ tithiṃ budhaḥ tadvadvṛddhāturāṇāṃ ca kṛtyaṃ syāditareṣu ca,ग्रहताराबलं लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् बालस्य जन्मनक्षत्रं वर्जयेत्तां तिथिं बुधः तद्वद्वृद्धातुराणां च कृत्यं स्यादितरेषु च
Main,68.0,16,gomayenānuliptāyāṃ bhūmāvekāgnivattadā taṇḍulai raktaśālīyaiś caruṃ gokṣīrasaṃyutam nirvapetsūryarudrābhyāṃ tanmantrābhyāṃ vidhānataḥ,गोमयेनानुलिप्तायां भूमावेकाग्निवत्तदा तण्डुलै रक्तशालीयैश् चरुं गोक्षीरसंयुतम् निर्वपेत्सूर्यरुद्राभ्यां तन्मन्त्राभ्यां विधानतः
Main,68.0,17,kīrtayetsūryadevatyaṃ saptarcaṃ ca ghṛtāhutīḥ juhuyādrudrasūktena tadvadrudrāya nārada,कीर्तयेत्सूर्यदेवत्यं सप्तर्चं च घृताहुतीः जुहुयाद्रुद्रसूक्तेन तद्वद्रुद्राय नारद
Main,68.0,18,hotavyāḥ samidhaścātra tathaivārkapalāśayoḥ yavakṛṣṇatilairhomaḥ kartavyo 'ṣṭaśataṃ punaḥ,होतव्याः समिधश्चात्र तथैवार्कपलाशयोः यवकृष्णतिलैर्होमः कर्तव्यो ऽष्टशतं पुनः
Main,68.0,19,vyāhṛtībhistathājyena tathaivāṣṭaśataṃ punaḥ hutvā snānaṃ ca kartavyaṃ maṅgalaṃ yena dhīmatā,व्याहृतीभिस्तथाज्येन तथैवाष्टशतं पुनः हुत्वा स्नानं च कर्तव्यं मङ्गलं येन धीमता
Main,68.0,20,vipreṇa vedaviduṣā vidhivaddarbhapāṇinā sthāpayitvā tu caturaḥ kumbhānkoṇeṣu śobhanān,विप्रेण वेदविदुषा विधिवद्दर्भपाणिना स्थापयित्वा तु चतुरः कुम्भान्कोणेषु शोभनान्
Main,68.0,21,pañcamaṃ ca punarmadhye dadhyakṣatavibhūṣitam sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ saptarcenābhimantritam,पञ्चमं च पुनर्मध्ये दध्यक्षतविभूषितम् स्थापयेदव्रणं कुम्भं सप्तर्चेनाभिमन्त्रितम्
Main,68.0,22,saureṇa tīrthatoyena pūrṇaṃ ratnasamanvitam sarvānsarvauṣadhairyuktān pañcagavyasamanvitān pañcaratnaphalaiḥ puṣpair vāsobhiḥ pariveṣṭayet,सौरेण तीर्थतोयेन पूर्णं रत्नसमन्वितम् सर्वान्सर्वौषधैर्युक्तान् पञ्चगव्यसमन्वितान् पञ्चरत्नफलैः पुष्पैर् वासोभिः परिवेष्टयेत्
Main,68.0,23,gajāśvarathyāvalmīkāt saṃgamāddhradagokulāt saṃśuddhāṃ mṛdamānīya sarveṣveva vinikṣipet,गजाश्वरथ्यावल्मीकात् संगमाद्ध्रदगोकुलात् संशुद्धां मृदमानीय सर्वेष्वेव विनिक्षिपेत्
Main,68.0,24,caturṣvapi ca kumbheṣu ratnagarbheṣu madhyamam gṛhītvā brāhmaṇastatra saurānmantrānudīrayet,चतुर्ष्वपि च कुम्भेषु रत्नगर्भेषु मध्यमम् गृहीत्वा ब्राह्मणस्तत्र सौरान्मन्त्रानुदीरयेत्
Main,68.0,25,nārībhiḥ saptasaṃkhyābhir avyaṅgāṅgībhiratra ca pūjitābhiryathāśaktyā mālyavastravibhūṣaṇaiḥ saviprābhiśca kartavyaṃ mṛtavatsābhiṣecanam,नारीभिः सप्तसंख्याभिर् अव्यङ्गाङ्गीभिरत्र च पूजिताभिर्यथाशक्त्या माल्यवस्त्रविभूषणैः सविप्राभिश्च कर्तव्यं मृतवत्साभिषेचनम्
Main,68.0,26,ete 'bhiṣekamantrāḥ dīrghāyurastu bālo 'yaṃ jīvatputrā ca bhāminī ādityaścandramāḥ sārdhaṃ grahanakṣatramaṇḍalaiḥ,एते ऽभिषेकमन्त्राः दीर्घायुरस्तु बालो ऽयं जीवत्पुत्रा च भामिनी आदित्यश्चन्द्रमाः सार्धं ग्रहनक्षत्रमण्डलैः
Main,68.0,27,saśakrā lokapālā vai brahmaviṣṇumaheśvarāḥ te te cānye ca devaughāḥ sadā pāntu kumārakam,सशक्रा लोकपाला वै ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ते ते चान्ये च देवौघाः सदा पान्तु कुमारकम्
Main,68.0,28,mitraḥ śanirvā hutabhug ye ca bālagrahāḥ kvacit pīḍāṃ kurvantu bālasya mā māturjanakasya vai,मित्रः शनिर्वा हुतभुग् ये च बालग्रहाः क्वचित् पीडां कुर्वन्तु बालस्य मा मातुर्जनकस्य वै
Main,68.0,29,tataḥ śuklāmbaradharā kumārapatisaṃyutā saptakaṃ pūjayedbhaktyā strīṇāmatha guruṃ punaḥ,ततः शुक्लाम्बरधरा कुमारपतिसंयुता सप्तकं पूजयेद्भक्त्या स्त्रीणामथ गुरुं पुनः
Main,68.0,30,kāñcanīṃ ca tataḥ kuryāt tāmrapātroparisthitām pratimāṃ dharmarājasya gurave vinivedayet,काञ्चनीं च ततः कुर्यात् ताम्रपात्रोपरिस्थिताम् प्रतिमां धर्मराजस्य गुरवे विनिवेदयेत्
Main,68.0,31,vastrakāñcanaratnaughair bhakṣyaiḥ saghṛtapāyasaiḥ pūjayedbrāhmaṇāṃstadvad vittaśāṭhyavivarjitaḥ,वस्त्रकाञ्चनरत्नौघैर् भक्ष्यैः सघृतपायसैः पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद् वित्तशाठ्यविवर्जितः
Main,68.0,32,bhuktvā ca guruṇā ceyam uccāryā mantrasaṃtatiḥ dīrghāyurastu bālo 'yaṃ yāvadvarṣaśataṃ sukhī,भुक्त्वा च गुरुणा चेयम् उच्चार्या मन्त्रसंततिः दीर्घायुरस्तु बालो ऽयं यावद्वर्षशतं सुखी
Main,68.0,33,yatkiṃcidasya duritaṃ tatkṣiptaṃ vaḍavānale brahmā rudro vasuḥ skando viṣṇuḥ śakro hutāśanaḥ,यत्किंचिदस्य दुरितं तत्क्षिप्तं वडवानले ब्रह्मा रुद्रो वसुः स्कन्दो विष्णुः शक्रो हुताशनः
Main,68.0,34,rakṣantu sarve duṣṭebhyo varadāḥ santu sarvadā evamādīni vākyāni vadantaṃ pūjayedgurum,रक्षन्तु सर्वे दुष्टेभ्यो वरदाः सन्तु सर्वदा एवमादीनि वाक्यानि वदन्तं पूजयेद्गुरुम्
Main,68.0,35,śaktitaḥ kapilāṃ dadyāt praṇamya ca visarjayet caruṃ ca putrasahitā praṇamya raviśaṃkarau,शक्तितः कपिलां दद्यात् प्रणम्य च विसर्जयेत् चरुं च पुत्रसहिता प्रणम्य रविशंकरौ
Main,68.0,36,hutaśeṣaṃ tadāśnīyād ādityāya namo 'stviti idamevādbhutodvegaduḥsvapneṣu praśasyate,हुतशेषं तदाश्नीयाद् आदित्याय नमो ऽस्त्विति इदमेवाद्भुतोद्वेगदुःस्वप्नेषु प्रशस्यते
Main,68.0,37,karturjanmadinarkṣaṃ ca tyaktvā sampūjayetsadā śāntyarthaṃ śuklasaptamyām etatkurvanna sīdati,कर्तुर्जन्मदिनर्क्षं च त्यक्त्वा सम्पूजयेत्सदा शान्त्यर्थं शुक्लसप्तम्याम् एतत्कुर्वन्न सीदति
Main,68.0,38,sadānena vidhānena dīrghāyurabhavannaraḥ saṃvatsarāṇāmayutaṃ śaśāsa pṛthivīmimām,सदानेन विधानेन दीर्घायुरभवन्नरः संवत्सराणामयुतं शशास पृथिवीमिमाम्
Main,68.0,39,puṇyaṃ pavitramāyuṣyaṃ saptamīsnapanaṃ raviḥ kathayitvā dvijaśreṣṭha tatraivāntaradhīyata,पुण्यं पवित्रमायुष्यं सप्तमीस्नपनं रविः कथयित्वा द्विजश्रेष्ठ तत्रैवान्तरधीयत
Main,68.0,40,etatsarvaṃ samākhyātaṃ saptamīsnānamuttamam sarvaduṣṭopaśamanaṃ bālānāṃ paramaṃ hitam,एतत्सर्वं समाख्यातं सप्तमीस्नानमुत्तमम् सर्वदुष्टोपशमनं बालानां परमं हितम्
Main,68.0,41,ārogyaṃ bhāskarādicched dhanamiccheddhutāśanāt īśvarājjñānam anvicchen mokṣam icchejjanārdanāt,आरोग्यं भास्करादिच्छेद् धनमिच्छेद्धुताशनात् ईश्वराज्ज्ञानम् अन्विच्छेन् मोक्षम् इच्छेज्जनार्दनात्
Main,68.0,42,etanmahāpātakanāśanaṃ syāt paraṃ hitaṃ bālavivardhanaṃ ca śṛṇoti yaścainamananyacetās tasyāpi siddhiṃ munayo vadanti,एतन्महापातकनाशनं स्यात् परं हितं बालविवर्धनं च शृणोति यश्चैनमनन्यचेतास् तस्यापि सिद्धिं मुनयो वदन्ति
Main,69.0,1,matsya-purāṇa 69 purā rathaṃtare kalpe paripṛṣṭo mahātmanā mandarastho mahādevaḥ pinākī brahmaṇā svayam,मत्स्य-पुराण ६९ पुरा रथंतरे कल्पे परिपृष्टो महात्मना मन्दरस्थो महादेवः पिनाकी ब्रह्मणा स्वयम्
Main,69.0,2,kathamārogyamaiśvaryam anantamamareśvara svalpena tapasā deva bhavenmokṣo 'thavā nṛṇām,कथमारोग्यमैश्वर्यम् अनन्तममरेश्वर स्वल्पेन तपसा देव भवेन्मोक्षो ऽथवा नृणाम्
Main,69.0,3,kimajñātaṃ mahādeva tvatprasādādadhokṣaja svalpakenātha tapasā mahatphalamihocyatām,किमज्ञातं महादेव त्वत्प्रसादादधोक्षज स्वल्पकेनाथ तपसा महत्फलमिहोच्यताम्
Main,69.0,4,evaṃ pṛṣṭaḥ sa viśvātmā brahmaṇā lokabhāvanaḥ umāpatiruvācedaṃ manasaḥ prītikārakam,एवं पृष्टः स विश्वात्मा ब्रह्मणा लोकभावनः उमापतिरुवाचेदं मनसः प्रीतिकारकम्
Main,69.0,5,asmādrathaṃtarātkalpāt trayoviṃśāt punaryadā vārāho bhavitā kalpas tasya manvantare śubhe,अस्माद्रथंतरात्कल्पात् त्रयोविंशात् पुनर्यदा वाराहो भविता कल्पस् तस्य मन्वन्तरे शुभे
Main,69.0,6,vaivasvatākhye saṃjāte saptame saptalokakṛt dvāparākhyaṃ yugaṃ tadvad aṣṭāviṃśatimaṃ jaguḥ,वैवस्वताख्ये संजाते सप्तमे सप्तलोककृत् द्वापराख्यं युगं तद्वद् अष्टाविंशतिमं जगुः
Main,69.0,7,tasyānte sa mahādevo vāsudevo janārdanaḥ bhārāvataraṇārthāya tridhā viṣṇurbhaviṣyati,तस्यान्ते स महादेवो वासुदेवो जनार्दनः भारावतरणार्थाय त्रिधा विष्णुर्भविष्यति
Main,69.0,8,dvaipāyana ṛṣistadvad rauhiṇeyo 'tha keśavaḥ kaṃsādidarpamathanaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ,द्वैपायन ऋषिस्तद्वद् रौहिणेयो ऽथ केशवः कंसादिदर्पमथनः केशवः क्लेशनाशनः
Main,69.0,9,purīṃ dvāravatīṃ nāma sāmprataṃ yā kuśasthalī divyānubhāvasaṃyuktām adhivāsāya śārṅgiṇaḥ tvaṣṭā mamājñayā tadvat kariṣyati jagatpateḥ,पुरीं द्वारवतीं नाम साम्प्रतं या कुशस्थली दिव्यानुभावसंयुक्ताम् अधिवासाय शार्ङ्गिणः त्वष्टा ममाज्ञया तद्वत् करिष्यति जगत्पतेः
Main,69.0,10,tasyāṃ kadācidāsīnaḥ sabhāyāmamitadyutiḥ bhāryābhirvṛṣṇibhiścaiva bhūbhṛdbhir bhūridakṣiṇaiḥ,तस्यां कदाचिदासीनः सभायाममितद्युतिः भार्याभिर्वृष्णिभिश्चैव भूभृद्भिर् भूरिदक्षिणैः
Main,69.0,11,kurubhirdevagandharvair abhitaḥ kaiṭabhārdanaḥ pravṛttāsu purāṇīṣu dharmasambandhinīṣu ca,कुरुभिर्देवगन्धर्वैर् अभितः कैटभार्दनः प्रवृत्तासु पुराणीषु धर्मसम्बन्धिनीषु च
Main,69.0,12,kathānte bhīmasenena paripṛṣṭaḥ pratāpavān tvayā pṛṣṭasya dharmasya rahasyasyāsya bhedakṛt,कथान्ते भीमसेनेन परिपृष्टः प्रतापवान् त्वया पृष्टस्य धर्मस्य रहस्यस्यास्य भेदकृत्
Main,69.0,13,bhavitā sa tadā brahman kartā caiva vṛkodaraḥ pravartako 'sya dharmasya pāṇḍuputro mahābalaḥ,भविता स तदा ब्रह्मन् कर्ता चैव वृकोदरः प्रवर्तको ऽस्य धर्मस्य पाण्डुपुत्रो महाबलः
Main,69.0,14,yasya tīkṣṇo vṛko nāma jaṭhare havyavāhanaḥ mayā dattaḥ sa dharmātmā tena cāsau vṛkodaraḥ,यस्य तीक्ष्णो वृको नाम जठरे हव्यवाहनः मया दत्तः स धर्मात्मा तेन चासौ वृकोदरः
Main,69.0,15,matimānmānaśīlaśca nāgāyutabalo mahān bhaviṣyatyajaraḥ śrīmān kandarpa iva rūpavān,मतिमान्मानशीलश्च नागायुतबलो महान् भविष्यत्यजरः श्रीमान् कन्दर्प इव रूपवान्
Main,69.0,16,dhārmikasyāpyaśaktasya tīvrāgnitvādupoṣaṇe idaṃ vratamaśeṣāṇāṃ vratānāmadhikaṃ yataḥ,धार्मिकस्याप्यशक्तस्य तीव्राग्नित्वादुपोषणे इदं व्रतमशेषाणां व्रतानामधिकं यतः
Main,69.0,17,kathayiṣyati viśvātmā vāsudevo jagadguruḥ aśeṣayajñaphaladam aśeṣāghavināśanam,कथयिष्यति विश्वात्मा वासुदेवो जगद्गुरुः अशेषयज्ञफलदम् अशेषाघविनाशनम्
Main,69.0,18,aśeṣaduṣṭaśamanam aśeṣasurapūjitam pavitrāṇāṃ pavitraṃ ca maṅgalānāṃ ca maṅgalam bhaviṣyaṃ ca bhaviṣyāṇāṃ purāṇānāṃ purātanam,अशेषदुष्टशमनम् अशेषसुरपूजितम् पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् भविष्यं च भविष्याणां पुराणानां पुरातनम्
Main,69.0,19,yadyaṣṭamīcaturdaśyor dvādaśīṣvatha bhārata anyeṣvapi dinarkṣeṣu na śaktastvam upoṣitum,यद्यष्टमीचतुर्दश्योर् द्वादशीष्वथ भारत अन्येष्वपि दिनर्क्षेषु न शक्तस्त्वम् उपोषितुम्
Main,69.0,20,tataḥ puṇyāṃ tithimimāṃ sarvapāpapraṇāśinīm upoṣya vidhinānena gaccha viṣṇoḥ paraṃ padam,ततः पुण्यां तिथिमिमां सर्वपापप्रणाशिनीम् उपोष्य विधिनानेन गच्छ विष्णोः परं पदम्
Main,69.0,21,māghamāsasya daśamī yadā śuklā bhavettadā ghṛtenābhyañjanaṃ kṛtvā tilaiḥ snānaṃ samācaret,माघमासस्य दशमी यदा शुक्ला भवेत्तदा घृतेनाभ्यञ्जनं कृत्वा तिलैः स्नानं समाचरेत्
Main,69.0,22,tathaiva viṣṇumabhyarcya nabho nārāyaṇeti ca kṛṣṇāya pādau sampūjya śiraḥ sarvātmane namaḥ,तथैव विष्णुमभ्यर्च्य नभो नारायणेति च कृष्णाय पादौ सम्पूज्य शिरः सर्वात्मने नमः
Main,69.0,23,vaikuṇṭhāyeti vaikuṇṭham uraḥ śrīvatsadhāriṇe śaṅkhine cakriṇe tadvad gadine varadāya vai sarve nārāyaṇasyaivaṃ saṃpūjyā bāhavaḥ kramāt,वैकुण्ठायेति वैकुण्ठम् उरः श्रीवत्सधारिणे शङ्खिने चक्रिणे तद्वद् गदिने वरदाय वै सर्वे नारायणस्यैवं संपूज्या बाहवः क्रमात्
Main,69.0,24,dāmodarāyetyudaraṃ meḍhraṃ pañcaśarāya vai ūrū saubhāgyanāthāya jānunī bhūtadhāriṇe,दामोदरायेत्युदरं मेढ्रं पञ्चशराय वै ऊरू सौभाग्यनाथाय जानुनी भूतधारिणे
Main,69.0,25,namo nīlāya vai jaṅghe pādau viśvasṛje namaḥ namo devyai namaḥ śāntyai namo lakṣmyai namaḥ śriyai,नमो नीलाय वै जङ्घे पादौ विश्वसृजे नमः नमो देव्यै नमः शान्त्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै
Main,69.0,26,namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai dhṛṣṭyai hṛṣṭyai namo namaḥ namo vihaṃganāthāya vāyuvegāya pakṣiṇe viṣapramāthine nityaṃ garuḍaṃ cābhipūjayet,नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै धृष्ट्यै हृष्ट्यै नमो नमः नमो विहंगनाथाय वायुवेगाय पक्षिणे विषप्रमाथिने नित्यं गरुडं चाभिपूजयेत्
Main,69.0,27,evaṃ sampūjya govindam umāpativināyakau gandhairmālyaistathā dhūpair bhakṣyairnānāvidhairapi,एवं सम्पूज्य गोविन्दम् उमापतिविनायकौ गन्धैर्माल्यैस्तथा धूपैर् भक्ष्यैर्नानाविधैरपि
Main,69.0,28,gavyena payasā siddhāṃ kṛsarāmatha vāgyataḥ sarpiṣā saha bhuktvā ca gatvā śatapadaṃ budhaḥ,गव्येन पयसा सिद्धां कृसरामथ वाग्यतः सर्पिषा सह भुक्त्वा च गत्वा शतपदं बुधः
Main,69.0,29,naiyagrodhaṃ dantakāṣṭham athavā khādiraṃ budhaḥ gṛhītvā dhāvayeddantān ācāntaḥ prāgudaṅmukhaḥ,नैयग्रोधं दन्तकाष्ठम् अथवा खादिरं बुधः गृहीत्वा धावयेद्दन्तान् आचान्तः प्रागुदङ्मुखः
Main,69.0,30,brūyāt sāyantanīṃ kṛtvā saṃdhyāmastamite ravau namo nārāyaṇāyeti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ,ब्रूयात् सायन्तनीं कृत्वा संध्यामस्तमिते रवौ नमो नारायणायेति त्वामहं शरणं गतः
Main,69.0,31,ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya ca keśavam rātriṃ ca sakalāṃ sthitvā snānaṃ ca payasā tathā,एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य च केशवम् रात्रिं च सकलां स्थित्वा स्नानं च पयसा तथा
Main,69.0,32,sarpiṣā cāpi dahanaṃ hutvā brāhmaṇapuṃgavaiḥ sahaiva puṇḍarīkākṣa dvādaśyāṃ kṣīrabhojanam,सर्पिषा चापि दहनं हुत्वा ब्राह्मणपुंगवैः सहैव पुण्डरीकाक्ष द्वादश्यां क्षीरभोजनम्
Main,69.0,33,kariṣyāmi yatātmāhaṃ nirvighnenāstu tacca me evamuktvā svapedbhūmāv itihāsakathāṃ punaḥ,करिष्यामि यतात्माहं निर्विघ्नेनास्तु तच्च मे एवमुक्त्वा स्वपेद्भूमाव् इतिहासकथां पुनः
Main,69.0,34,śrutvā prabhāte saṃjāte nadīṃ gatvā viśāṃ pate snānaṃ kṛtvā mṛdā tadvat pāṣaṇḍān abhivarjayet,श्रुत्वा प्रभाते संजाते नदीं गत्वा विशां पते स्नानं कृत्वा मृदा तद्वत् पाषण्डान् अभिवर्जयेत्
Main,69.0,35,upāsya saṃdhyāṃ vidhivat kṛtvā ca pitṛtarpaṇam praṇamya ca hṛṣīkeśaṃ saptalokaikamīśvaram,उपास्य संध्यां विधिवत् कृत्वा च पितृतर्पणम् प्रणम्य च हृषीकेशं सप्तलोकैकमीश्वरम्
Main,69.0,36,gṛhasya purato bhaktyā maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ daśahastamathāṣṭau vā karānkuryādviśāṃ pate,गृहस्य पुरतो भक्त्या मण्डपं कारयेद्बुधः दशहस्तमथाष्टौ वा करान्कुर्याद्विशां पते
Main,69.0,37,caturhastāṃ śubhāṃ kuryād vedīmariniṣūdana caturhastapramāṇaṃ ca vinyasettatra toraṇam,चतुर्हस्तां शुभां कुर्याद् वेदीमरिनिषूदन चतुर्हस्तप्रमाणं च विन्यसेत्तत्र तोरणम्
Main,69.0,38,āropya kalaśaṃ tatra dikpālānpūjayettataḥ chidreṇa jalasampūrṇam atha kṛṣṇājinasthitaḥ tasya dhārāṃ ca śirasā dhārayetsakalāṃ niśām,आरोप्य कलशं तत्र दिक्पालान्पूजयेत्ततः छिद्रेण जलसम्पूर्णम् अथ कृष्णाजिनस्थितः तस्य धारां च शिरसा धारयेत्सकलां निशाम्
Main,69.0,39,tathaiva viṣṇoḥ śirasi kṣīradhārāṃ prapātayet aratnimātraṃ kuṇḍaṃ ca kuryāttatra trimekhalam,तथैव विष्णोः शिरसि क्षीरधारां प्रपातयेत् अरत्निमात्रं कुण्डं च कुर्यात्तत्र त्रिमेखलम्
Main,69.0,40,yonivaktraṃ ca tatkṛtvā brāhmaṇaiḥ yavasarpiṣī tilāṃśca viṣṇudevatyair mantrairekāgnivattadā,योनिवक्त्रं च तत्कृत्वा ब्राह्मणैः यवसर्पिषी तिलांश्च विष्णुदेवत्यैर् मन्त्रैरेकाग्निवत्तदा
Main,69.0,41,hutvā ca vaiṣṇavaṃ samyak caruṃ gokṣīrasaṃyutam niṣpāvārdhapramāṇāṃ vai dhārāmājyasya pātayet,हुत्वा च वैष्णवं सम्यक् चरुं गोक्षीरसंयुतम् निष्पावार्धप्रमाणां वै धारामाज्यस्य पातयेत्
Main,69.0,42,jalakumbhānmahāvīrya sthāpayitvā trayodaśa bhakṣyairnānāvidhairyuktān sitavastrairalaṃkṛtān,जलकुम्भान्महावीर्य स्थापयित्वा त्रयोदश भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तान् सितवस्त्रैरलंकृतान्
Main,69.0,43,yuktānaudumbaraiḥ pātraiḥ pañcaratnasamanvitān caturbhirbahvṛcairhomas tatra kārya udaṅmukhaiḥ,युक्तानौदुम्बरैः पात्रैः पञ्चरत्नसमन्वितान् चतुर्भिर्बह्वृचैर्होमस् तत्र कार्य उदङ्मुखैः
Main,69.0,44,rudrajāpaścaturbhiśca yajurvedaparāyaṇaiḥ vaiṣṇavāni tu sāmāni caturaḥ sāmavedinaḥ ariṣṭavargasahitāny abhitaḥ paripāṭhayet,रुद्रजापश्चतुर्भिश्च यजुर्वेदपरायणैः वैष्णवानि तु सामानि चतुरः सामवेदिनः अरिष्टवर्गसहितान्य् अभितः परिपाठयेत्
Main,69.0,45,evaṃ dvādaśa tānviprān vastramālyānulepanaiḥ pūjayedaṅgulīyaiśca kaṭakairhemasūtrakaiḥ,एवं द्वादश तान्विप्रान् वस्त्रमाल्यानुलेपनैः पूजयेदङ्गुलीयैश्च कटकैर्हेमसूत्रकैः
Main,69.0,46,vāsobhiḥ śayanīyaiśca vittaśāṭhyavivarjitaḥ evaṃ kṣapātivāhyā ca gītamaṅgalaniḥsvanaiḥ,वासोभिः शयनीयैश्च वित्तशाठ्यविवर्जितः एवं क्षपातिवाह्या च गीतमङ्गलनिःस्वनैः
Main,69.0,47,upādhyāyasya ca punar dviguṇaṃ sarvameva tu tataḥ prabhāte vimale samutthāya trayodaśa,उपाध्यायस्य च पुनर् द्विगुणं सर्वमेव तु ततः प्रभाते विमले समुत्थाय त्रयोदश
Main,69.0,48,gā vai dadyātkuruśreṣṭha sauvarṇamukhasaṃyutāḥ payasvinīḥ śīlavatīḥ kāṃsyadohasamanvitāḥ,गा वै दद्यात्कुरुश्रेष्ठ सौवर्णमुखसंयुताः पयस्विनीः शीलवतीः कांस्यदोहसमन्विताः
Main,69.0,49,raupyakhurāḥ savastrāśca candanenābhiṣecitāḥ tāstu teṣāṃ tato bhaktyā bhakṣyabhojyānnatarpitān,रौप्यखुराः सवस्त्राश्च चन्दनेनाभिषेचिताः तास्तु तेषां ततो भक्त्या भक्ष्यभोज्यान्नतर्पितान्
Main,69.0,50,kṛtvā vai brāhmaṇān sarvān annairnānāvidhaistathā bhuktvā cākṣāralavaṇam ātmanā ca visarjayet,कृत्वा वै ब्राह्मणान् सर्वान् अन्नैर्नानाविधैस्तथा भुक्त्वा चाक्षारलवणम् आत्मना च विसर्जयेत्
Main,69.0,51,anugamya padānyaṣṭau putrabhāryāsamanvitaḥ prīyatāmatra deveśaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ,अनुगम्य पदान्यष्टौ पुत्रभार्यासमन्वितः प्रीयतामत्र देवेशः केशवः क्लेशनाशनः
Main,69.0,52,śivasya hṛdaye viṣṇur viṣṇośca hṛdaye śivaḥ yathāntaraṃ na paśyāmi tathā me svasti cāyuṣaḥ,शिवस्य हृदये विष्णुर् विष्णोश्च हृदये शिवः यथान्तरं न पश्यामि तथा मे स्वस्ति चायुषः
Main,69.0,53,evamuccārya tānkumbhān gāścaiva śayanāni ca vāsāṃsi caiva sarveṣāṃ gṛhāṇi prāpayedbudhaḥ,एवमुच्चार्य तान्कुम्भान् गाश्चैव शयनानि च वासांसि चैव सर्वेषां गृहाणि प्रापयेद्बुधः
Main,69.0,54,abhāve bahuśayyānām ekāmapi susaṃskṛtām śayyāṃ dadyāddvijāteśca sarvopaskarasaṃyutām,अभावे बहुशय्यानाम् एकामपि सुसंस्कृताम् शय्यां दद्याद्द्विजातेश्च सर्वोपस्करसंयुताम्
Main,69.0,55,itihāsapurāṇāni vācayitvātivāhayet taddinaṃ naraśārdūla ya icchedvipulāṃ śriyam,इतिहासपुराणानि वाचयित्वातिवाहयेत् तद्दिनं नरशार्दूल य इच्छेद्विपुलां श्रियम्
Main,69.0,56,tasmāttvaṃ sattvamālambya bhīmasena vimatsaraḥ kuru vratamidaṃ samyak snehāttava mayeritam,तस्मात्त्वं सत्त्वमालम्ब्य भीमसेन विमत्सरः कुरु व्रतमिदं सम्यक् स्नेहात्तव मयेरितम्
Main,69.0,57,tvayā kṛtamidaṃ vīra tvannāmākhyaṃ bhaviṣyati sā bhīmadvādaśī hyeṣā sarvapāpaharā śubhā yā tu kalyāṇinī nāma purā kalpeṣu paṭhyate,त्वया कृतमिदं वीर त्वन्नामाख्यं भविष्यति सा भीमद्वादशी ह्येषा सर्वपापहरा शुभा या तु कल्याणिनी नाम पुरा कल्पेषु पठ्यते
Main,69.0,58,tvamādikartā bhava saukare 'smin kalpe mahāvīravarapradhāna yasyāḥ smarankīrtanamapyaśeṣaṃ vinaṣṭapāpastridaśādhipaḥ syāt,त्वमादिकर्ता भव सौकरे ऽस्मिन् कल्पे महावीरवरप्रधान यस्याः स्मरन्कीर्तनमप्यशेषं विनष्टपापस्त्रिदशाधिपः स्यात्
Main,69.0,59,kṛtvā ca yāmapsarasām adhīśā veśyā kṛtā hyanyabhavāntareṣu ābhīrakanyātikutūhalena saivorvaśī samprati nākapṛṣṭhe,कृत्वा च यामप्सरसाम् अधीशा वेश्या कृता ह्यन्यभवान्तरेषु आभीरकन्यातिकुतूहलेन सैवोर्वशी सम्प्रति नाकपृष्ठे
Main,69.0,60,jātāthavā vaiśyakulodbhavāpi pulomakanyā puruhūtapatnī tatrāpi tasyāḥ paricārikeyaṃ mama priyā samprati satyabhāmā,जाताथवा वैश्यकुलोद्भवापि पुलोमकन्या पुरुहूतपत्नी तत्रापि तस्याः परिचारिकेयं मम प्रिया सम्प्रति सत्यभामा
Main,69.0,61,snātaḥ purā maṇḍalameṣa tadvat tejomayaṃ vedaśarīramāpa asyāṃ ca kalyāṇatithau vivasvān sahasradhāreṇa sahasraraśmiḥ,स्नातः पुरा मण्डलमेष तद्वत् तेजोमयं वेदशरीरमाप अस्यां च कल्याणतिथौ विवस्वान् सहस्रधारेण सहस्ररश्मिः
Main,69.0,62,idameva kṛtaṃ mahendramukhyair vasubhirdevasurāribhistathā tu phalamasya na śakyate 'bhivaktuṃ yadi jihvāyutakoṭayo mukhe syuḥ,इदमेव कृतं महेन्द्रमुख्यैर् वसुभिर्देवसुरारिभिस्तथा तु फलमस्य न शक्यते ऽभिवक्तुं यदि जिह्वायुतकोटयो मुखे स्युः
Main,69.0,63,kalikaluṣavidāriṇīmanantām iti kathayiṣyati yādavendrasūnuḥ api narakagatānpitṝn aśeṣān alamuddhartumihaiva yaḥ karoti,कलिकलुषविदारिणीमनन्ताम् इति कथयिष्यति यादवेन्द्रसूनुः अपि नरकगतान्पितॄन् अशेषान् अलमुद्धर्तुमिहैव यः करोति
Main,69.0,64,ya idamaghavidāraṇaṃ śṛṇoti bhaktyā paripaṭhatīha paropakārahetoḥ tithimiha sakalārthabhāṅnarendras tava caturānana sāmyatāmupaiti,य इदमघविदारणं शृणोति भक्त्या परिपठतीह परोपकारहेतोः तिथिमिह सकलार्थभाङ्नरेन्द्रस् तव चतुरानन साम्यतामुपैति
Main,69.0,65,kalyāṇinī nāma purā babhūva yā dvādaśī māghadineṣu pūjyā sā pāṇḍuputreṇa kṛtā bhaviṣyaty anantapuṇyānagha bhīmapūrvā,कल्याणिनी नाम पुरा बभूव या द्वादशी माघदिनेषु पूज्या सा पाण्डुपुत्रेण कृता भविष्यत्य् अनन्तपुण्यानघ भीमपूर्वा
Main,70.0,1,matsya-purāṇa 70 varṇāśramāṇāṃ prabhavaḥ purāṇeṣu mayā śrutaḥ sadācārasya bhagavan dharmaśāstraviniścayaḥ paṇyastrīṇāṃ sadācāraṃ śrotumicchāmi tattvataḥ,मत्स्य-पुराण ७० वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः सदाचारस्य भगवन् धर्मशास्त्रविनिश्चयः पण्यस्त्रीणां सदाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
Main,70.0,2,tasminneva yuge brahman sahasrāṇi tu ṣoḍaśa vāsudevasya nārīṇāṃ bhaviṣyantyambujodbhava,तस्मिन्नेव युगे ब्रह्मन् सहस्राणि तु षोडश वासुदेवस्य नारीणां भविष्यन्त्यम्बुजोद्भव
Main,70.0,3,tābhirvasantasamaye kokilālikulākule puṣpite pavanotphullakahlārasarasastaṭe,ताभिर्वसन्तसमये कोकिलालिकुलाकुले पुष्पिते पवनोत्फुल्लकह्लारसरसस्तटे
Main,70.0,4,nirbharāpānagoṣṭhīṣu prasaktābhiralaṃkṛtaḥ kuraṅganayanaḥ śrīmān mālatīkṛtaśekharaḥ,निर्भरापानगोष्ठीषु प्रसक्ताभिरलंकृतः कुरङ्गनयनः श्रीमान् मालतीकृतशेखरः
Main,70.0,5,gacchansamīpamārgeṇa sāmbaḥ parapuraṃjayaḥ sākṣātkandarpo rūpeṇa sarvābharaṇabhūṣitaḥ,गच्छन्समीपमार्गेण साम्बः परपुरंजयः साक्षात्कन्दर्पो रूपेण सर्वाभरणभूषितः
Main,70.0,6,anaṅgaśarataptābhiḥ sābhilāṣamavekṣitaḥ pravṛddho manmathastāsāṃ bhaviṣyati yadātmani,अनङ्गशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः प्रवृद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि
Main,70.0,7,tadāvekṣya jagannāthaḥ sarvato jñānacakṣuṣā śāpaṃ vakṣyati tāḥ sarvā vo hariṣyanti dasyavaḥ matparokṣaṃ yataḥ kāmalaulyādīdṛgvidhaṃ kṛtam,तदावेक्ष्य जगन्नाथः सर्वतो ज्ञानचक्षुषा शापं वक्ष्यति ताः सर्वा वो हरिष्यन्ति दस्यवः मत्परोक्षं यतः कामलौल्यादीदृग्विधं कृतम्
Main,70.0,8,tataḥ prasādito deva idaṃ vakṣyati śārṅgabhṛt tābhiḥ śāpābhitaptābhir bhagavān bhūtabhāvanaḥ,ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत् ताभिः शापाभितप्ताभिर् भगवान् भूतभावनः
Main,70.0,9,uttārabhūtaṃ dāsatvaṃ samudrādbrāhmaṇapriyaḥ upadekṣyatyanantātmā bhāvikalyāṇakārakam,उत्तारभूतं दासत्वं समुद्राद्ब्राह्मणप्रियः उपदेक्ष्यत्यनन्तात्मा भाविकल्याणकारकम्
Main,70.0,10,bhavatīnām ṛṣirdālbhyo yadvrataṃ kathayiṣyati tadaivottāraṇāyālaṃ dāsatve 'pi bhaviṣyati ityuktvā tāḥ pariṣvajya gato dvāravatīśvaraḥ,भवतीनाम् ऋषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति तदैवोत्तारणायालं दासत्वे ऽपि भविष्यति इत्युक्त्वा ताः परिष्वज्य गतो द्वारवतीश्वरः
Main,70.0,11,tataḥ kālena mahatā bhārāvataraṇe kṛte nivṛtte mausale tadvat keśave divamāgate,ततः कालेन महता भारावतरणे कृते निवृत्ते मौसले तद्वत् केशवे दिवमागते
Main,70.0,12,śūnye yadukule sarvaiś caurairapi jite 'rjune hṛtāsu kṛṣṇapatnīṣu dāsabhogyāsu cāmbudhau,शून्ये यदुकुले सर्वैश् चौरैरपि जिते ऽर्जुने हृतासु कृष्णपत्नीषु दासभोग्यासु चाम्बुधौ
Main,70.0,13,tiṣṭhantīṣu ca daurgatyasaṃtaptāsu caturmukha āgamiṣyati yogātmā dālbhyo nāma mahātapāḥ,तिष्ठन्तीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्यो नाम महातपाः
Main,70.0,14,tāstamarghyeṇa sampūjya praṇipatya punaḥ punaḥ lālapyamānā bahuśo bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ,तास्तमर्घ्येण सम्पूज्य प्रणिपत्य पुनः पुनः लालप्यमाना बहुशो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः
Main,70.0,15,smarantyo vipulānbhogān divyamālyānulepanān bhartāraṃ jagatāmīśam anantamaparājitam,स्मरन्त्यो विपुलान्भोगान् दिव्यमाल्यानुलेपनान् भर्तारं जगतामीशम् अनन्तमपराजितम्
Main,70.0,16,divyabhāvāṃ tāṃ ca purīṃ nānāratnagṛhāṇi ca dvārakāvāsinaḥ sarvān devarūpānkumārakān praśnamevaṃ kariṣyanti munerabhimukhaṃ sthitāḥ,दिव्यभावां तां च पुरीं नानारत्नगृहाणि च द्वारकावासिनः सर्वान् देवरूपान्कुमारकान् प्रश्नमेवं करिष्यन्ति मुनेरभिमुखं स्थिताः
Main,70.0,17,dasyubhirbhagavānsarvāḥ paribhuktā vayaṃ balāt svadharmāccyavane 'smākam asminnaḥ śaraṇaṃ bhava,दस्युभिर्भगवान्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात् स्वधर्माच्च्यवने ऽस्माकम् अस्मिन्नः शरणं भव
Main,70.0,18,ādiṣṭo 'si purā brahman keśavena ca dhīmatā kasmādīśena saṃyogaṃ prāpya veśyātvamāgatāḥ,आदिष्टो ऽसि पुरा ब्रह्मन् केशवेन च धीमता कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः
Main,70.0,19,veśyānāmapi yo dharmas taṃ no brūhi tapodhana kathayiṣyatyatastāsāṃ sa dālbhyaścaikitāyanaḥ,वेश्यानामपि यो धर्मस् तं नो ब्रूहि तपोधन कथयिष्यत्यतस्तासां स दाल्भ्यश्चैकितायनः
Main,70.0,20,jalakrīḍāvihāreṣu purā sarasi mānase bhavatīnāṃ ca sarvāsāṃ nārado 'bhyāśamāgataḥ,जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे भवतीनां च सर्वासां नारदो ऽभ्याशमागतः
Main,70.0,21,hutāśanasutāḥ sarvā bhavantyo 'psarasaḥ purā apraṇamyāvalepena paripṛṣṭaḥ sa yogavit kathaṃ nārāyaṇo 'smākaṃ bhartā syād ityupādiśa,हुताशनसुताः सर्वा भवन्त्यो ऽप्सरसः पुरा अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित् कथं नारायणो ऽस्माकं भर्ता स्याद् इत्युपादिश
Main,70.0,22,tasmādvarapradānaṃ vaḥ śāpaścāyamabhūtpurā śayyādvayapradānena madhumādhavamāsayoḥ,तस्माद्वरप्रदानं वः शापश्चायमभूत्पुरा शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः
Main,70.0,23,suvarṇopaskarotsargād dvādaśyāṃ śuklapakṣataḥ bhartā nārāyaṇo nūnaṃ bhaviṣyatyanyajanmani,सुवर्णोपस्करोत्सर्गाद् द्वादश्यां शुक्लपक्षतः भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि
Main,70.0,24,yadakṛtvā praṇāmaṃ me rūpasaubhāgyamatsarāt paripṛṣṭo 'smi tenāśu viyogo vo bhaviṣyati caurairapahṛtāḥ sarvā veśyātvaṃ samavāpsyatha,यदकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात् परिपृष्टो ऽस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति चौरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ
Main,70.0,25,evaṃ nāradaśāpena keśavasya ca dhīmataḥ veśyātvamāgatāḥ sarvā bhavantyaḥ kāmamohitāḥ idānīmapi yadvakṣye tacchṛṇudhvaṃ varāṅganāḥ,एवं नारदशापेन केशवस्य च धीमतः वेश्यात्वमागताः सर्वा भवन्त्यः काममोहिताः इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छृणुध्वं वराङ्गनाः
Main,70.0,26,purā devāsure yuddhe hateṣu śataśaḥ suraiḥ dānavāsuradaityeṣu rākṣaseṣu tatastataḥ,पुरा देवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः
Main,70.0,27,teṣāṃ vrātasahasrāṇi śatānyapi ca yoṣitām pariṇītāni yāni syur balādbhuktāni yāni vai tāni sarvāṇi deveśaḥ provāca vadatāṃ varaḥ,तेषां व्रातसहस्राणि शतान्यपि च योषिताम् परिणीतानि यानि स्युर् बलाद्भुक्तानि यानि वै तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः
Main,70.0,28,veśyādharmeṇa vartadhvam adhunā nṛpamandire bhaktimatyo varārohās tathā devakuleṣu ca,वेश्याधर्मेण वर्तध्वम् अधुना नृपमन्दिरे भक्तिमत्यो वरारोहास् तथा देवकुलेषु च
Main,70.0,29,rājānaḥ svāminastulyāḥ sutā vāpi ca tatsamāḥ bhaviṣyati ca saubhāgyaṃ sarvāsāmapi śaktitaḥ,राजानः स्वामिनस्तुल्याः सुता वापि च तत्समाः भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः
Main,70.0,30,yaḥ kaścicchulkamādāya gṛhameṣyati vaḥ sadā nidhanenopacāryo vaḥ sa tadānyatra dāmbhikāt,यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा निधनेनोपचार्यो वः स तदान्यत्र दाम्भिकात्
Main,70.0,31,devatānāṃ pitṝṇāṃ ca puṇyāhe samupasthite gobhūhiraṇyadhānyāni pradeyāni svaśaktitaḥ brāhmaṇānāṃ varārohāḥ kāryāṇi vacanāni ca,देवतानां पितॄणां च पुण्याहे समुपस्थिते गोभूहिरण्यधान्यानि प्रदेयानि स्वशक्तितः ब्राह्मणानां वरारोहाः कार्याणि वचनानि च
Main,70.0,32,yaccāpyanyadvrataṃ samyag upadekṣyāmyahaṃ tataḥ avicāreṇa sarvābhir anuṣṭheyaṃ ca tatpunaḥ,यच्चाप्यन्यद्व्रतं सम्यग् उपदेक्ष्याम्यहं ततः अविचारेण सर्वाभिर् अनुष्ठेयं च तत्पुनः
Main,70.0,33,saṃsārottāraṇāyālam etadvedavido viduḥ yadā sūryadine hastaḥ puṣyo yātha punarvasuḥ,संसारोत्तारणायालम् एतद्वेदविदो विदुः यदा सूर्यदिने हस्तः पुष्यो याथ पुनर्वसुः
Main,70.0,34,bhavetsarvauṣadhīsnānaṃ samyaṅnārī samācaret tadā pañcaśarasyāpi saṃnidhātṛtvameṣyati arcayetpuṇḍarīkākṣam anaṅgasyānukīrtanaiḥ,भवेत्सर्वौषधीस्नानं सम्यङ्नारी समाचरेत् तदा पञ्चशरस्यापि संनिधातृत्वमेष्यति अर्चयेत्पुण्डरीकाक्षम् अनङ्गस्यानुकीर्तनैः
Main,70.0,35,kāmāya pādau sampūjya jaṅghe vai mohakāriṇe meḍhraṃ kandarpanidhaye kīṭaṃ prītimate namaḥ,कामाय पादौ सम्पूज्य जङ्घे वै मोहकारिणे मेढ्रं कन्दर्पनिधये कीटं प्रीतिमते नमः
Main,70.0,36,nābhiṃ saukhyasamudrāya vāmāya ca tathodaram hṛdayaṃ hṛdayeśāya stanāvāhlādakāriṇe,नाभिं सौख्यसमुद्राय वामाय च तथोदरम् हृदयं हृदयेशाय स्तनावाह्लादकारिणे
Main,70.0,37,utkaṇṭhāyeti vaikuṇṭham āsyamānandakāriṇe vāmāṅgaṃ puṣpacāpāya puṣpabāṇāya dakṣiṇam,उत्कण्ठायेति वैकुण्ठम् आस्यमानन्दकारिणे वामाङ्गं पुष्पचापाय पुष्पबाणाय दक्षिणम्
Main,70.0,38,mānasāyeti vai mauliṃ vilolāyeti mūrdhajam sarvātmane ca sarvāṅgaṃ devadevasya pūjayet,मानसायेति वै मौलिं विलोलायेति मूर्धजम् सर्वात्मने च सर्वाङ्गं देवदेवस्य पूजयेत्
Main,70.0,39,namaḥ śivāya śāntāya pāśāṅkuśadharāya ca gadine pītavastrāya śaṅkhacakradharāya ca,नमः शिवाय शान्ताय पाशाङ्कुशधराय च गदिने पीतवस्त्राय शङ्खचक्रधराय च
Main,70.0,40,namo nārāyaṇāyeti kāmadevātmane namaḥ sarvaśāntyai namaḥ prītyai namo ratyai nama śriyai,नमो नारायणायेति कामदेवात्मने नमः सर्वशान्त्यै नमः प्रीत्यै नमो रत्यै नम श्रियै
Main,70.0,41,namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai namaḥ sarvārthasampade evaṃ sampūjya deveśam anaṅgātmakamīśvaram gandhairmaulyaistathā dhūpair naivedyena ca kāminī,नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै नमः सर्वार्थसम्पदे एवं सम्पूज्य देवेशम् अनङ्गात्मकमीश्वरम् गन्धैर्मौल्यैस्तथा धूपैर् नैवेद्येन च कामिनी
Main,70.0,42,tata āhūya dharmajñaṃ brahmāṇaṃ vedapāragam avyaṅgāvayavaṃ pūjya gandhapuṣpārcanādibhiḥ,तत आहूय धर्मज्ञं ब्रह्माणं वेदपारगम् अव्यङ्गावयवं पूज्य गन्धपुष्पार्चनादिभिः
Main,70.0,43,śāleyataṇḍulaprasthaṃ ghṛtapātreṇa saṃyutam tasmai viprāya sā dadyān mādhavaḥ prīyatāmiti,शालेयतण्डुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम् तस्मै विप्राय सा दद्यान् माधवः प्रीयतामिति
Main,70.0,44,yatheṣṭāhārayuktaṃ vai tameva dvijasattamam ratyarthaṃ kāmadevo 'yam iti citte 'vadhārya tam,यथेष्टाहारयुक्तं वै तमेव द्विजसत्तमम् रत्यर्थं कामदेवो ऽयम् इति चित्ते ऽवधार्य तम्
Main,70.0,45,yadyadicchati viprendras tattatkuryādvilāsinī sarvabhāvena cātmānam arpayetsmitabhāṣiṇī,यद्यदिच्छति विप्रेन्द्रस् तत्तत्कुर्याद्विलासिनी सर्वभावेन चात्मानम् अर्पयेत्स्मितभाषिणी
Main,70.0,46,evamādityavāreṇa sarvametatsamācaret taṇḍulaprasthadānaṃ ca yāvanmāsāstrayodaśa,एवमादित्यवारेण सर्वमेतत्समाचरेत् तण्डुलप्रस्थदानं च यावन्मासास्त्रयोदश
Main,70.0,47,tatastrayodaśe māsi samprāpte tasya bhāminī viprasyopaskarairyuktāṃ śayyāṃ dadyādvilakṣaṇām,ततस्त्रयोदशे मासि सम्प्राप्ते तस्य भामिनी विप्रस्योपस्करैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विलक्षणाम्
Main,70.0,48,sopadhānakaviśrāmāṃ sāstarāvaraṇāṃ śubhām pradīpopānahacchattrapādukāsanasaṃyutām,सोपधानकविश्रामां सास्तरावरणां शुभाम् प्रदीपोपानहच्छत्त्रपादुकासनसंयुताम्
Main,70.0,49,sapatnīkamalaṃkṛtya hemasūtrāṅgulīyakaiḥ sūkṣmavastraiḥ sakaṭakair dhūpamālyānulepanaiḥ,सपत्नीकमलंकृत्य हेमसूत्राङ्गुलीयकैः सूक्ष्मवस्त्रैः सकटकैर् धूपमाल्यानुलेपनैः
Main,70.0,50,kāmadevaṃ sapatnīkaṃ guḍakumbhopari sthitam tāmrapātrāsanagataṃ haimanetrapaṭāvṛtam,कामदेवं सपत्नीकं गुडकुम्भोपरि स्थितम् ताम्रपात्रासनगतं हैमनेत्रपटावृतम्
Main,70.0,51,sakāṃsyabhājanopetam ikṣudaṇḍasamanvitam dadyādetena mantreṇa tathaikāṃ gāṃ payasvinīm,सकांस्यभाजनोपेतम् इक्षुदण्डसमन्वितम् दद्यादेतेन मन्त्रेण तथैकां गां पयस्विनीम्
Main,70.0,52,yathāntaraṃ na paśyāmi kāmakeśavayoḥ sadā tathaiva sarvakāmāptir astu viṣṇo sadā mama,यथान्तरं न पश्यामि कामकेशवयोः सदा तथैव सर्वकामाप्तिर् अस्तु विष्णो सदा मम
Main,70.0,53,yathā na kamalā dehāt prayāti tava keśava tathā mamāpi deveśa śarīre sve kuru prabho,यथा न कमला देहात् प्रयाति तव केशव तथा ममापि देवेश शरीरे स्वे कुरु प्रभो
Main,70.0,54,tathā ca kāñcanaṃ devaṃ pratigṛhṇandvijottamaḥ ka idaṃ kasmā adāditi vaidikaṃ mantramīrayet,तथा च काञ्चनं देवं प्रतिगृह्णन्द्विजोत्तमः क इदं कस्मा अदादिति वैदिकं मन्त्रमीरयेत्
Main,70.0,55,tataḥ pradakṣiṇīkṛtya visarjya dvijapuṃgavam śayyāsanādikaṃ sarvaṃ brāhmaṇasya gṛhaṃ nayet,ततः प्रदक्षिणीकृत्य विसर्ज्य द्विजपुंगवम् शय्यासनादिकं सर्वं ब्राह्मणस्य गृहं नयेत्
Main,70.0,56,tataḥ prabhṛti yo vipro ratyarthaṃ gṛhamāgataḥ sa mānyaḥ sūryavāre ca sa mantavyo bhavettadā,ततः प्रभृति यो विप्रो रत्यर्थं गृहमागतः स मान्यः सूर्यवारे च स मन्तव्यो भवेत्तदा
Main,70.0,57,evaṃ trayodaśaṃ yāvan māsamevaṃ dvijottamān tarpayeta yathākāmaṃ proṣite 'nyaṃ samācaret,एवं त्रयोदशं यावन् मासमेवं द्विजोत्तमान् तर्पयेत यथाकामं प्रोषिते ऽन्यं समाचरेत्
Main,70.0,58,tadanujñayā rūpavānyo yāvadabhyāgato bhavet ātmano 'pi yathāvighnaṃ garbhabhūtikaraṃ priyam,तदनुज्ञया रूपवान्यो यावदभ्यागतो भवेत् आत्मनो ऽपि यथाविघ्नं गर्भभूतिकरं प्रियम्
Main,70.0,59,daivaṃ vā mānuṣaṃ vā syād anurāgeṇa vā tataḥ sācārānaṣṭapañcāśad yathāśaktyā samācaret,दैवं वा मानुषं वा स्याद् अनुरागेण वा ततः साचारानष्टपञ्चाशद् यथाशक्त्या समाचरेत्
Main,70.0,60,etaddhi kathitaṃ samyag bhavatīnāṃ viśeṣataḥ adharmo 'yaṃ tato na syād veśyānāmiha sarvadā,एतद्धि कथितं सम्यग् भवतीनां विशेषतः अधर्मो ऽयं ततो न स्याद् वेश्यानामिह सर्वदा
Main,70.0,61,puruhūtena yatproktaṃ dānavīṣu purā mayā tadidaṃ sāmprataṃ sarvaṃ bhavatīṣvapi yujyate,पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया तदिदं साम्प्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते
Main,70.0,62,sarvapāpapraśamanam anantaphaladāyakam kalyāṇīnāṃ ca kathitaṃ tatkurudhvaṃ varānanāḥ,सर्वपापप्रशमनम् अनन्तफलदायकम् कल्याणीनां च कथितं तत्कुरुध्वं वराननाः
Main,70.0,63,karoti yāśeṣamakhaṇḍametat kalyāṇinī mādhavalokasaṃsthā sā pūjitā devagaṇair aśeṣair ānandakṛtsthānam upaiti viṣṇoḥ,करोति याशेषमखण्डमेतत् कल्याणिनी माधवलोकसंस्था सा पूजिता देवगणैर् अशेषैर् आनन्दकृत्स्थानम् उपैति विष्णोः
Main,70.0,64,tapodhanaḥ so 'pyabhidhāya caivaṃ tadā ca tāsāṃ vratamaṅganānām svasthānameṣyatyanu tāḥ samastaṃ vrataṃ kariṣyanti ca devayānaiḥ,तपोधनः सो ऽप्यभिधाय चैवं तदा च तासां व्रतमङ्गनानाम् स्वस्थानमेष्यत्यनु ताः समस्तं व्रतं करिष्यन्ति च देवयानैः
Main,71.0,1,matsya-purāṇa 71 mohādvāpi madādvāpi yaḥ parastrīṃ samāśrayet tasyāpi niṣkṛtiṃ deva vada sarvakṛpākara,मत्स्य-पुराण ७१ मोहाद्वापि मदाद्वापि यः परस्त्रीं समाश्रयेत् तस्यापि निष्कृतिं देव वद सर्वकृपाकर
Main,71.0,2,bhagavanpuruṣasyeha striyāśca virahādikam śokavyādhibhayaṃ duḥkhaṃ na bhavedyena tadvada,भगवन्पुरुषस्येह स्त्रियाश्च विरहादिकम् शोकव्याधिभयं दुःखं न भवेद्येन तद्वद
Main,71.0,3,śrāvaṇasya dvitīyāyāṃ kṛṣṇāyāṃ madhusūdanaḥ kṣīrārṇave sapatnīkaḥ sadā vasati keśavaḥ,श्रावणस्य द्वितीयायां कृष्णायां मधुसूदनः क्षीरार्णवे सपत्नीकः सदा वसति केशवः
Main,71.0,4,tasyāṃ sampūjya govindaṃ sarvānkāmānsamaśnute gobhūhiraṇyadānādi saptakalpaśatānugam,तस्यां सम्पूज्य गोविन्दं सर्वान्कामान्समश्नुते गोभूहिरण्यदानादि सप्तकल्पशतानुगम्
Main,71.0,5,aśūnyaśayanaṃ nāma dvitīyā saṃprakīrtitā tasyāṃ sampūjayedviṣṇum ebhirmantrairvidhānataḥ,अशून्यशयनं नाम द्वितीया संप्रकीर्तिता तस्यां सम्पूजयेद्विष्णुम् एभिर्मन्त्रैर्विधानतः
Main,71.0,6,śrīvatsadhāriñchrīkānta śrīdhāmañchrīpate 'vyaya gārhasthyaṃ mā praṇāśaṃ me yātu dharmārthakāmadam,श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकान्त श्रीधामञ्छ्रीपते ऽव्यय गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदम्
Main,71.0,7,agnayo mā praṇaśyantu devatāḥ puruṣottama pitaro mā praṇaśyantu māstu dāmpatyabhedanam,अग्नयो मा प्रणश्यन्तु देवताः पुरुषोत्तम पितरो मा प्रणश्यन्तु मास्तु दाम्पत्यभेदनम्
Main,71.0,8,lakṣmyā viyujyate deva na kadācidyathā bhavān tathā kalatrasambandho deva mā me viyujyatām,लक्ष्म्या वियुज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान् तथा कलत्रसम्बन्धो देव मा मे वियुज्यताम्
Main,71.0,9,lakṣmyā na śūnyo varada śayyāṃ tvaṃ śayanaṃ gataḥ śayyā mamāpyaśūnyāstu tathaiva madhusūdana,लक्ष्म्या न शून्यो वरद शय्यां त्वं शयनं गतः शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथैव मधुसूदन
Main,71.0,10,gītavāditranirghoṣaṃ devadevasya kīrtayet ghaṇṭā bhavedaśaktasya sarvavādyamayī yataḥ,गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कीर्तयेत् घण्टा भवेदशक्तस्य सर्ववाद्यमयी यतः
Main,71.0,11,evaṃ sampūjya govindam aśnīyāttailavarjitam naktamakṣāralavaṇaṃ yāvattatsyāccatuṣṭayam,एवं सम्पूज्य गोविन्दम् अश्नीयात्तैलवर्जितम् नक्तमक्षारलवणं यावत्तत्स्याच्चतुष्टयम्
Main,71.0,12,tataḥ prabhāte saṃjāte lakṣmīpatisamanvitām dīpānnabhājanairyuktāṃ śayyāṃ dadyādvilakṣaṇām,ततः प्रभाते संजाते लक्ष्मीपतिसमन्विताम् दीपान्नभाजनैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विलक्षणाम्
Main,71.0,13,pādukopānahacchattracāmarāsanasaṃyutām abhīṣṭopaskarairyuktāṃ śuklapuṣpāmbarāvṛtām,पादुकोपानहच्छत्त्रचामरासनसंयुताम् अभीष्टोपस्करैर्युक्तां शुक्लपुष्पाम्बरावृताम्
Main,71.0,14,sopadhānakaviśrāmāṃ phalairnānāvidhairyutām tathābharaṇadhānyaiśca yathāśaktyā samanvitām,सोपधानकविश्रामां फलैर्नानाविधैर्युताम् तथाभरणधान्यैश्च यथाशक्त्या समन्विताम्
Main,71.0,15,avyaṅgāṅgāya viprāya vaiṣṇavāya kuṭumbine dātavyā vedaviduṣe bhāvenāpatitāya ca,अव्यङ्गाङ्गाय विप्राय वैष्णवाय कुटुम्बिने दातव्या वेदविदुषे भावेनापतिताय च
Main,71.0,16,tatropaviśya dāmpatyam alaṃkṛtya vidhānataḥ patnyāstu bhājanaṃ dadyād bhakṣyabhojyasamanvitam,तत्रोपविश्य दाम्पत्यम् अलंकृत्य विधानतः पत्न्यास्तु भाजनं दद्याद् भक्ष्यभोज्यसमन्वितम्
Main,71.0,17,brāhmaṇasyāpi sauvarṇīm upaskarasamanvitām pratimāṃ devadevasya sodakumbhāṃ nivedayet,ब्राह्मणस्यापि सौवर्णीम् उपस्करसमन्विताम् प्रतिमां देवदेवस्य सोदकुम्भां निवेदयेत्
Main,71.0,18,evaṃ yastu pumānkuryād aśūnyaśayanaṃ hareḥ vittaśāṭhyena rahito nārāyaṇaparāyaṇaḥ,एवं यस्तु पुमान्कुर्याद् अशून्यशयनं हरेः वित्तशाठ्येन रहितो नारायणपरायणः
Main,71.0,19,na tasya patnyā virahaḥ kadācidapi jāyate nārī vā vidhavā brahman yāvaccandrārkatārakam na virūpau na śokārtau dampatī bhavataḥ kvacit,न तस्य पत्न्या विरहः कदाचिदपि जायते नारी वा विधवा ब्रह्मन् यावच्चन्द्रार्कतारकम् न विरूपौ न शोकार्तौ दम्पती भवतः क्वचित्
Main,71.0,20,na putrapaśuratnāni kṣayaṃ yānti pitāmaha sapta kalpasahasrāṇi sapta kalpaśatāni ca kurvannaśūnyaśayanaṃ viṣṇuloke mahīyate,न पुत्रपशुरत्नानि क्षयं यान्ति पितामह सप्त कल्पसहस्राणि सप्त कल्पशतानि च कुर्वन्नशून्यशयनं विष्णुलोके महीयते
Main,72.0,1,matsya-purāṇa 72 śṛṇu cānyadbhaviṣyaṃ yad rūpasampadvidhāyakam bhaviṣyati yuge tasmin dvāparānte pitāmaha pippalādasya saṃvādo yudhiṣṭhirapuraḥsaraiḥ,मत्स्य-पुराण ७२ शृणु चान्यद्भविष्यं यद् रूपसम्पद्विधायकम् भविष्यति युगे तस्मिन् द्वापरान्ते पितामह पिप्पलादस्य संवादो युधिष्ठिरपुरःसरैः
Main,72.0,2,vasantaṃ naimiṣāraṇye pippalādaṃ mahāmunim abhigamya tadā cainaṃ praśnamekaṃ kariṣyati yudhiṣṭhiro dharmaputro dharmayuktastapodhanam,वसन्तं नैमिषारण्ये पिप्पलादं महामुनिम् अभिगम्य तदा चैनं प्रश्नमेकं करिष्यति युधिष्ठिरो धर्मपुत्रो धर्मयुक्तस्तपोधनम्
Main,72.0,3,kathamārogyamaiśvaryaṃ matirdharme gatistathā avyaṅgatā śive bhaktir vaiṣṇavo vā bhavetkatham,कथमारोग्यमैश्वर्यं मतिर्धर्मे गतिस्तथा अव्यङ्गता शिवे भक्तिर् वैष्णवो वा भवेत्कथम्
Main,72.0,4,tasyottaramidaṃ brahman pippalādasya dhīmataḥ śṛṇuṣva yadvakṣyati vai dharmaputrāya dhārmikaḥ,तस्योत्तरमिदं ब्रह्मन् पिप्पलादस्य धीमतः शृणुष्व यद्वक्ष्यति वै धर्मपुत्राय धार्मिकः
Main,72.0,5,sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadra idānīṃ kathayāmi te aṅgāravratam ityetat sa vakṣyati mahīpateḥ,साधु पृष्टं त्वया भद्र इदानीं कथयामि ते अङ्गारव्रतम् इत्येतत् स वक्ष्यति महीपतेः
Main,72.0,6,atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam virocanasya saṃvādaṃ bhārgavasya ca dhīmataḥ,अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् विरोचनस्य संवादं भार्गवस्य च धीमतः
Main,72.0,7,prahlādasya sutaṃ dṛṣṭvā dviraṣṭaparivatsaram rūpeṇāpratimaṃ kāntyā so 'hasadbhṛgunandanaḥ,प्रह्लादस्य सुतं दृष्ट्वा द्विरष्टपरिवत्सरम् रूपेणाप्रतिमं कान्त्या सो ऽहसद्भृगुनन्दनः
Main,72.0,8,sādhu sādhu mahābāho virocana śivaṃ tava tattathā hasitaṃ tasya papraccha surasūdanaḥ,साधु साधु महाबाहो विरोचन शिवं तव तत्तथा हसितं तस्य पप्रच्छ सुरसूदनः
Main,72.0,9,brahmankimarthametatte hāsyamākasmikaṃ kṛtam sādhusādhviti māmevam uktavāṃstvaṃ vadasva me,ब्रह्मन्किमर्थमेतत्ते हास्यमाकस्मिकं कृतम् साधुसाध्विति मामेवम् उक्तवांस्त्वं वदस्व मे
Main,72.0,10,tamevaṃvādinaṃ śukra uvāca vadatāṃ varaḥ vismayādvratamāhātmyād dhāsyametatkṛtaṃ mayā,तमेवंवादिनं शुक्र उवाच वदतां वरः विस्मयाद्व्रतमाहात्म्याद् धास्यमेतत्कृतं मया
Main,72.0,11,purā dakṣavināśāya kupitasya tu śūlinaḥ atha tadbhīmavaktrasya svedabindurlalāṭajaḥ,पुरा दक्षविनाशाय कुपितस्य तु शूलिनः अथ तद्भीमवक्त्रस्य स्वेदबिन्दुर्ललाटजः
Main,72.0,12,bhittvā sa sapta pātālān adahatsapta sāgarān anekavaktranayano jvalajjvalanabhīṣaṇaḥ,भित्त्वा स सप्त पातालान् अदहत्सप्त सागरान् अनेकवक्त्रनयनो ज्वलज्ज्वलनभीषणः
Main,72.0,13,vīrabhadra iti khyātaḥ karapādāyutairyutaḥ kṛtvāsau yajñamathanaṃ punarbhūtalasambhavaḥ trijagannirdahanbhūyaḥ śivena vinivāritaḥ,वीरभद्र इति ख्यातः करपादायुतैर्युतः कृत्वासौ यज्ञमथनं पुनर्भूतलसम्भवः त्रिजगन्निर्दहन्भूयः शिवेन विनिवारितः
Main,72.0,14,kṛtaṃ tvayā vīrabhadra dakṣayajñavināśanam idānīmalametena lokadāhena karmaṇā,कृतं त्वया वीरभद्र दक्षयज्ञविनाशनम् इदानीमलमेतेन लोकदाहेन कर्मणा
Main,72.0,15,śāntipradātā sarveṣāṃ grahāṇāṃ prathamo bhava prekṣiṣyante janāḥ pūjāṃ kariṣyanti varānmama,शान्तिप्रदाता सर्वेषां ग्रहाणां प्रथमो भव प्रेक्षिष्यन्ते जनाः पूजां करिष्यन्ति वरान्मम
Main,72.0,16,aṅgāraka iti khyātiṃ gamiṣyasi dharātmaja devaloke 'dvitīyaṃ ca tava rūpaṃ bhaviṣyati,अङ्गारक इति ख्यातिं गमिष्यसि धरात्मज देवलोके ऽद्वितीयं च तव रूपं भविष्यति
Main,72.0,17,ye ca tvāṃ pūjayiṣyanti caturthyāṃ tvaddine narāḥ rūpamārogyamaiśvaryaṃ teṣvanantaṃ bhaviṣyati,ये च त्वां पूजयिष्यन्ति चतुर्थ्यां त्वद्दिने नराः रूपमारोग्यमैश्वर्यं तेष्वनन्तं भविष्यति
Main,72.0,18,evamuktastadā śāntim agamat kāmarūpadhṛk saṃjātastatkṣaṇādrājan grahatvam agamatpunaḥ,एवमुक्तस्तदा शान्तिम् अगमत् कामरूपधृक् संजातस्तत्क्षणाद्राजन् ग्रहत्वम् अगमत्पुनः
Main,72.0,19,sa kadācidbhavāṃstasya pūjārghyādikamuttamam dṛṣṭavānkriyamāṇaṃ ca śūdreṇa ca vyavasthitaḥ,स कदाचिद्भवांस्तस्य पूजार्घ्यादिकमुत्तमम् दृष्टवान्क्रियमाणं च शूद्रेण च व्यवस्थितः
Main,72.0,20,tena tvaṃ rūpavāñjātaḥ suraśatrukulodvaha vividhā ca rucirjātā yasmāttava vidūragā,तेन त्वं रूपवाञ्जातः सुरशत्रुकुलोद्वह विविधा च रुचिर्जाता यस्मात्तव विदूरगा
Main,72.0,21,virocana iti prāhus tasmāttvāṃ devadānavāḥ śūdreṇa kriyamāṇasya vratasya tava darśanāt īdṛśīṃ rūpasampattiṃ dṛṣṭvā vismitavānaham,विरोचन इति प्राहुस् तस्मात्त्वां देवदानवाः शूद्रेण क्रियमाणस्य व्रतस्य तव दर्शनात् ईदृशीं रूपसम्पत्तिं दृष्ट्वा विस्मितवानहम्
Main,72.0,22,sādhu sādhviti tenoktam aho māhātmyamuttamam paśyato 'pi bhavedrūpam aiśvaryaṃ kimu kurvataḥ,साधु साध्विति तेनोक्तम् अहो माहात्म्यमुत्तमम् पश्यतो ऽपि भवेद्रूपम् ऐश्वर्यं किमु कुर्वतः
Main,72.0,23,yasmācca bhaktyā dharaṇīsutasya vinindyamānena gavādidānam ālokitaṃ tena surārigarbhe sambhūtireṣā tava daitya jātā,यस्माच्च भक्त्या धरणीसुतस्य विनिन्द्यमानेन गवादिदानम् आलोकितं तेन सुरारिगर्भे सम्भूतिरेषा तव दैत्य जाता
Main,72.0,24,atha tadvacanaṃ śrutvā bhārgavasya mahātmanaḥ prahrādanandano vīraḥ punaḥ papraccha vismitaḥ,अथ तद्वचनं श्रुत्वा भार्गवस्य महात्मनः प्रह्रादनन्दनो वीरः पुनः पप्रच्छ विस्मितः
Main,72.0,25,bhagavaṃstadvrataṃ samyak śrotumicchāmi tattvataḥ dīyamānaṃ tu yaddānaṃ mayā dṛṣṭaṃ bhavāntare,भगवंस्तद्व्रतं सम्यक् श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः दीयमानं तु यद्दानं मया दृष्टं भवान्तरे
Main,72.0,26,māhātmyaṃ ca vidhiṃ tasya yathāvadvaktumarhasi iti tadvacanaṃ śrutvā punaḥ provāca vistarāt,माहात्म्यं च विधिं तस्य यथावद्वक्तुमर्हसि इति तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्रोवाच विस्तरात्
Main,72.0,27,caturthyaṅgārakadine yadā bhavati dānava mṛdā snānaṃ tadā kuryāt padmarāgavibhūṣitaḥ,चतुर्थ्यङ्गारकदिने यदा भवति दानव मृदा स्नानं तदा कुर्यात् पद्मरागविभूषितः
Main,72.0,28,agnirmūrdhā divo mantraṃ japannāste udaṅmukhaḥ śūdrastūṣṇīṃ smaranbhaumam āste bhogavivarjitaḥ,अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्रं जपन्नास्ते उदङ्मुखः शूद्रस्तूष्णीं स्मरन्भौमम् आस्ते भोगविवर्जितः
Main,72.0,29,tathāstamita āditye gomayenānulepayet prāṅgaṇaṃ puṣpamālābhir akṣatābhiḥ samantataḥ,तथास्तमित आदित्ये गोमयेनानुलेपयेत् प्राङ्गणं पुष्पमालाभिर् अक्षताभिः समन्ततः
Main,72.0,30,abhyarcyābhilikhetpadmaṃ kuṅkumenāṣṭapattrakam kuṅkumasyāpyabhāve tu raktacandanamiṣyate,अभ्यर्च्याभिलिखेत्पद्मं कुङ्कुमेनाष्टपत्त्रकम् कुङ्कुमस्याप्यभावे तु रक्तचन्दनमिष्यते
Main,72.0,31,catvāraḥ karakāḥ kāryā bhakṣyabhojyasamanvitāḥ taṇḍulai raktaśālīyaiḥ padmarāgaiśca saṃyutāḥ,चत्वारः करकाः कार्या भक्ष्यभोज्यसमन्विताः तण्डुलै रक्तशालीयैः पद्मरागैश्च संयुताः
Main,72.0,32,catuṣkoṇeṣu tānkṛtvā phalāni vividhāni ca gandhamālyādikaṃ sarvaṃ tathaiva vinivedayet,चतुष्कोणेषु तान्कृत्वा फलानि विविधानि च गन्धमाल्यादिकं सर्वं तथैव विनिवेदयेत्
Main,72.0,33,suvarṇaśṛṅgīṃ kapilām athārcya raupyaiḥ suraiḥ kāṃsyadohāṃ savatsām dhuraṃdharaṃ raktamatīva saumyaṃ dhānyāni saptāmbarasaṃyutāni,सुवर्णशृङ्गीं कपिलाम् अथार्च्य रौप्यैः सुरैः कांस्यदोहां सवत्साम् धुरंधरं रक्तमतीव सौम्यं धान्यानि सप्ताम्बरसंयुतानि
Main,72.0,34,aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ tathaiva sauvarṇamatyāyatabāhudaṇḍam caturbhujaṃ hemamaye niviṣṭaṃ pātre guḍasyopari sarpiyukte,अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं तथैव सौवर्णमत्यायतबाहुदण्डम् चतुर्भुजं हेममये निविष्टं पात्रे गुडस्योपरि सर्पियुक्ते
Main,72.0,35,samastayajñāya jitendriyāya pātrāya śīlānvayasaṃyutāya dātavyametatsakalaṃ dvijāya kuṭumbine naiva tu dāmbhikāya samarpayedvipravarāya bhaktyā kṛtāñjaliḥ pūrvamudīrya mantram,समस्तयज्ञाय जितेन्द्रियाय पात्राय शीलान्वयसंयुताय दातव्यमेतत्सकलं द्विजाय कुटुम्बिने नैव तु दाम्भिकाय समर्पयेद्विप्रवराय भक्त्या कृताञ्जलिः पूर्वमुदीर्य मन्त्रम्
Main,72.0,36,bhūmiputra mahābhāga svedodbhava pinākinaḥ rūpārthī tvāṃ prapanno 'haṃ gṛhāṇārghyaṃ namo 'stu te,भूमिपुत्र महाभाग स्वेदोद्भव पिनाकिनः रूपार्थी त्वां प्रपन्नो ऽहं गृहाणार्घ्यं नमो ऽस्तु ते
Main,72.0,37,mantreṇānena dattvārghyaṃ raktacandanavāriṇā tato 'rcayedvipravaraṃ raktamālyāmbarādibhiḥ,मन्त्रेणानेन दत्त्वार्घ्यं रक्तचन्दनवारिणा ततो ऽर्चयेद्विप्रवरं रक्तमाल्याम्बरादिभिः
Main,72.0,38,dadyāttenaiva mantreṇa bhaumaṃ gomithunānvitam śayyāṃ ca śaktito dadyāt sarvopaskarasaṃyutām,दद्यात्तेनैव मन्त्रेण भौमं गोमिथुनान्वितम् शय्यां च शक्तितो दद्यात् सर्वोपस्करसंयुताम्
Main,72.0,39,yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccāsya dayitaṃ gṛhe tattadguṇavate deyaṃ tadevākṣayyamicchatā,यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षय्यमिच्छता
Main,72.0,40,pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā visarjya dvijapuṃgavam naktamakṣāralavaṇam aśnīyādghṛtasaṃyutam,प्रदक्षिणं ततः कृत्वा विसर्ज्य द्विजपुंगवम् नक्तमक्षारलवणम् अश्नीयाद्घृतसंयुतम्
Main,72.0,41,bhaktyā yastu punaḥ kuryād evamaṅgārakāṣṭakam caturo vātha vā tasya yatpuṇyaṃ tadvadāmi te,भक्त्या यस्तु पुनः कुर्याद् एवमङ्गारकाष्टकम् चतुरो वाथ वा तस्य यत्पुण्यं तद्वदामि ते
Main,72.0,42,rūpasaubhāgyasampannaḥ punarjanmani janmani viṣṇau vātha śive bhaktaḥ saptadvīpādhipo bhavet,रूपसौभाग्यसम्पन्नः पुनर्जन्मनि जन्मनि विष्णौ वाथ शिवे भक्तः सप्तद्वीपाधिपो भवेत्
Main,72.0,43,sapta kalpasahasrāṇi rudraloke mahīyate tasmāttvamapi daityendra vratametatsamācara,सप्त कल्पसहस्राणि रुद्रलोके महीयते तस्मात्त्वमपि दैत्येन्द्र व्रतमेतत्समाचर
Main,72.0,44,ityevamuktvā bhṛgunandano 'pi jagāma daityaśca cakāra sarvam tvaṃ cāpi rājankuru sarvametad yato 'kṣayaṃ vedavido vadanti,इत्येवमुक्त्वा भृगुनन्दनो ऽपि जगाम दैत्यश्च चकार सर्वम् त्वं चापि राजन्कुरु सर्वमेतद् यतो ऽक्षयं वेदविदो वदन्ति
Main,72.0,45,tatheti sampūjya sa pippalādaṃ vākyaṃ cakārādbhutavīryakarmā śṛṇoti yaścainamananyacetās tasyāpi siddhiṃ bhagavānvidhatte,तथेति सम्पूज्य स पिप्पलादं वाक्यं चकाराद्भुतवीर्यकर्मा शृणोति यश्चैनमनन्यचेतास् तस्यापि सिद्धिं भगवान्विधत्ते
Main,73.0,1,matsya-purāṇa 73 athātaḥ śṛṇu bhūpāla pratiśukraṃ praśāntaye yātrārambhe 'vasāne ca tathā śukrodaye tviha,मत्स्य-पुराण ७३ अथातः शृणु भूपाल प्रतिशुक्रं प्रशान्तये यात्रारम्भे ऽवसाने च तथा शुक्रोदये त्विह
Main,73.0,2,rājate vātha sauvarṇe kāṃsyapātre 'thavā punaḥ śuklapuṣpāmbarayute sitataṇḍulapūrite,राजते वाथ सौवर्णे कांस्यपात्रे ऽथवा पुनः शुक्लपुष्पाम्बरयुते सिततण्डुलपूरिते
Main,73.0,3,vidhāya rājataṃ śukraṃ śucimuktāphalānvitam mantreṇānena tatsarvaṃ sāmagāya nivedayet,विधाय राजतं शुक्रं शुचिमुक्ताफलान्वितम् मन्त्रेणानेन तत्सर्वं सामगाय निवेदयेत्
Main,73.0,4,namaste sarvalokeśa namaste bhṛgunandana kave sarvārthasiddhyarthaṃ gṛhāṇārghyaṃ namo 'stu te,नमस्ते सर्वलोकेश नमस्ते भृगुनन्दन कवे सर्वार्थसिद्ध्यर्थं गृहाणार्घ्यं नमो ऽस्तु ते
Main,73.0,5,evamasyodaye kurvan yātrādiṣu ca bhārata sarvānkāmānavāpnoti viṣṇuloke mahīyate,एवमस्योदये कुर्वन् यात्रादिषु च भारत सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोके महीयते
Main,73.0,6,yāvacchukrasya na hṛtā pūjā sā mālyakaiḥ śubhaiḥ vaṭakaiḥ pūrikābhiśca godhūmaiścaṇakairapi tāvadannaṃ na cāśnīyāt tribhiḥ kāmārthasiddhaye,यावच्छुक्रस्य न हृता पूजा सा माल्यकैः शुभैः वटकैः पूरिकाभिश्च गोधूमैश्चणकैरपि तावदन्नं न चाश्नीयात् त्रिभिः कामार्थसिद्धये
Main,73.0,7,tadvadvācaspateḥ pūjāṃ pravakṣyāmi yudhiṣṭhira suvarṇapātre sauvarṇam amareśapurohitam,तद्वद्वाचस्पतेः पूजां प्रवक्ष्यामि युधिष्ठिर सुवर्णपात्रे सौवर्णम् अमरेशपुरोहितम्
Main,73.0,8,pītapuṣpāmbarayutaṃ kṛtvā snātvātha sarṣapaiḥ palāśāśvatthayogena pañcagavyajalena ca,पीतपुष्पाम्बरयुतं कृत्वा स्नात्वाथ सर्षपैः पलाशाश्वत्थयोगेन पञ्चगव्यजलेन च
Main,73.0,9,pītāṅgarāgavasano ghṛtahomaṃ tu kārayet praṇamya ca gavā sārdhaṃ brāhmaṇāya nivedayet,पीताङ्गरागवसनो घृतहोमं तु कारयेत् प्रणम्य च गवा सार्धं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,73.0,10,namaste 'ṅgirasāṃ nātha vākpate ca bṛhaspate krūragrahaiḥ pīḍitānām amṛtāya namo namaḥ,नमस्ते ऽङ्गिरसां नाथ वाक्पते च बृहस्पते क्रूरग्रहैः पीडितानाम् अमृताय नमो नमः
Main,73.0,11,saṃkrāntāvasya kaunteya yātrāsvabhyudayeṣu ca kurvanbṛhaspateḥ pūjāṃ sarvānkāmānsamaśnute,संक्रान्तावस्य कौन्तेय यात्रास्वभ्युदयेषु च कुर्वन्बृहस्पतेः पूजां सर्वान्कामान्समश्नुते
Main,74.0,1,matsya-purāṇa 74 bhagavan bhavasaṃsārasāgarottārakāraka kiṃcidvrataṃ samācakṣva svargārogyasukhapradam,मत्स्य-पुराण ७४ भगवन् भवसंसारसागरोत्तारकारक किंचिद्व्रतं समाचक्ष्व स्वर्गारोग्यसुखप्रदम्
Main,74.0,2,sauraṃ dharmaṃ pravakṣyāmi nāmnā kalyāṇasaptamīm viśokasaptamīṃ tadvat phalāḍhyāṃ pāpanāśinīm,सौरं धर्मं प्रवक्ष्यामि नाम्ना कल्याणसप्तमीम् विशोकसप्तमीं तद्वत् फलाढ्यां पापनाशिनीम्
Main,74.0,3,śarkarāsaptamīṃ puṇyāṃ tathā kamalasaptamīm mandārasaptamīṃ tadvac chubhadāṃ śubhasaptamīm,शर्करासप्तमीं पुण्यां तथा कमलसप्तमीम् मन्दारसप्तमीं तद्वच् छुभदां शुभसप्तमीम्
Main,74.0,4,sarvānantaphalāḥ proktāḥ sarvā devarṣipūjitāḥ vidhānamāsāṃ vakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ,सर्वानन्तफलाः प्रोक्ताः सर्वा देवर्षिपूजिताः विधानमासां वक्ष्यामि यथावदनुपूर्वशः
Main,74.0,5,yadā tu śuklasaptamyām ādityasya dinaṃ bhavet sā tu kalyāṇinī nāma vijayā ca nigadyate,यदा तु शुक्लसप्तम्याम् आदित्यस्य दिनं भवेत् सा तु कल्याणिनी नाम विजया च निगद्यते
Main,74.0,6,prātargavyena payasā snānamasyāṃ samācaret tataḥ śuklāmbaraḥ padmam akṣatābhiḥ prakalpayet,प्रातर्गव्येन पयसा स्नानमस्यां समाचरेत् ततः शुक्लाम्बरः पद्मम् अक्षताभिः प्रकल्पयेत्
Main,74.0,7,prāṅmukho 'ṣṭadalaṃ madhye tadvadvṛttāṃ ca karṇikām puṣpākṣatābhirdeveśaṃ vinyasetsarvataḥ kramāt,प्राङ्मुखो ऽष्टदलं मध्ये तद्वद्वृत्तां च कर्णिकाम् पुष्पाक्षताभिर्देवेशं विन्यसेत्सर्वतः क्रमात्
Main,74.0,8,pūrveṇa tapanāyeti mārtaṇḍāyeti cānale yāmye divākarāyeti vidhātra iti nairṛte,पूर्वेण तपनायेति मार्तण्डायेति चानले याम्ये दिवाकरायेति विधात्र इति नैरृते
Main,74.0,9,paścime varuṇāyeti bhāskarāyeti cānile saumye vikartanāyeti ravaye cāṣṭame dale,पश्चिमे वरुणायेति भास्करायेति चानिले सौम्ये विकर्तनायेति रवये चाष्टमे दले
Main,74.0,10,ādāvante ca madhye ca namo 'stu paramātmane mantrairebhiḥ samabhyarcya namaskārāntadīpitaiḥ,आदावन्ते च मध्ये च नमो ऽस्तु परमात्मने मन्त्रैरेभिः समभ्यर्च्य नमस्कारान्तदीपितैः
Main,74.0,11,śuklavastraiḥ phalairbhakṣyair dhūpamālyānulepanaiḥ sthaṇḍile pūjayedbhaktyā guḍena lavaṇena ca,शुक्लवस्त्रैः फलैर्भक्ष्यैर् धूपमाल्यानुलेपनैः स्थण्डिले पूजयेद्भक्त्या गुडेन लवणेन च
Main,74.0,12,tato vyāhṛtimantreṇa visṛjeddvijapuṃgavān śaktitaḥ pūjayedbhaktyā guḍakṣīraghṛtādibhiḥ tilapātraṃ hiraṇyaṃ ca brāhmaṇāya nivedayet,ततो व्याहृतिमन्त्रेण विसृजेद्द्विजपुंगवान् शक्तितः पूजयेद्भक्त्या गुडक्षीरघृतादिभिः तिलपात्रं हिरण्यं च ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,74.0,13,evaṃ niyamakṛtsuptvā prātarutthāya mānavaḥ kṛtasnānajapo vipraiḥ sahaiva ghṛtapāyasam,एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः कृतस्नानजपो विप्रैः सहैव घृतपायसम्
Main,74.0,14,bhuktvā ca vedaviduṣe biḍālavratavarjite ghṛtapātraṃ sakanakaṃ sodakumbhaṃ nivedayet,भुक्त्वा च वेदविदुषे बिडालव्रतवर्जिते घृतपात्रं सकनकं सोदकुम्भं निवेदयेत्
Main,74.0,15,prīyatāmatra bhagavān paramātmā divākaraḥ anena vidhinā sarvaṃ māsi māsi vrataṃ caret,प्रीयतामत्र भगवान् परमात्मा दिवाकरः अनेन विधिना सर्वं मासि मासि व्रतं चरेत्
Main,74.0,16,tatastrayodaśe māsi gā vai dadyāttrayodaśa vastrālaṃkārasaṃyuktāḥ suvarṇāsyāḥ payasvinīḥ,ततस्त्रयोदशे मासि गा वै दद्यात्त्रयोदश वस्त्रालंकारसंयुक्ताः सुवर्णास्याः पयस्विनीः
Main,74.0,17,ekāmapi pradadyādvā vittahīno vimatsaraḥ na vittaśāṭhyaṃ kurvīta yato mohātpatatyadhaḥ,एकामपि प्रदद्याद्वा वित्तहीनो विमत्सरः न वित्तशाठ्यं कुर्वीत यतो मोहात्पतत्यधः
Main,74.0,18,anena vidhinā yastu kuryātkalyāṇasaptamīm sarvapāpavinirmuktaḥ sūryaloke mahīyate āyurārogyamaiśvaryam anantamiha jāyate,अनेन विधिना यस्तु कुर्यात्कल्याणसप्तमीम् सर्वपापविनिर्मुक्तः सूर्यलोके महीयते आयुरारोग्यमैश्वर्यम् अनन्तमिह जायते
Main,74.0,19,sarvapāpaharā nityaṃ sarvadaivatapūjitā sarvaduṣṭopaśamanī sadā kalyāṇasaptamī,सर्वपापहरा नित्यं सर्वदैवतपूजिता सर्वदुष्टोपशमनी सदा कल्याणसप्तमी
Main,74.0,20,imāmanantaphaladāṃ yastu kalyāṇasaptamīm śṛṇoti paṭhate ceha sarvapāpaiḥ pramucyate,इमामनन्तफलदां यस्तु कल्याणसप्तमीम् शृणोति पठते चेह सर्वपापैः प्रमुच्यते
Main,75.0,1,matsya-purāṇa 75 viśokasaptamīṃ tadvad vakṣyāmi munipuṃgava yāmupoṣya naraḥ śokaṃ na kadācidihāśnute,मत्स्य-पुराण ७५ विशोकसप्तमीं तद्वद् वक्ष्यामि मुनिपुंगव यामुपोष्य नरः शोकं न कदाचिदिहाश्नुते
Main,75.0,2,māghe kṛṣṇatilaiḥ snātvā ṣaṣṭhyāṃ vai śuklapakṣataḥ kṛtāhāraḥ kṛsarayā dantadhāvanapūrvakam upavāsavrataṃ kṛtvā brahmacārī bhavenniśi,माघे कृष्णतिलैः स्नात्वा षष्ठ्यां वै शुक्लपक्षतः कृताहारः कृसरया दन्तधावनपूर्वकम् उपवासव्रतं कृत्वा ब्रह्मचारी भवेन्निशि
Main,75.0,3,tataḥ prabhāta utthāya kṛtasnānajapaḥ śuciḥ kṛtvā tu kāñcanaṃ padmam arkāyeti ca pūjayet karavīreṇa raktena raktavastrayugena ca,ततः प्रभात उत्थाय कृतस्नानजपः शुचिः कृत्वा तु काञ्चनं पद्मम् अर्कायेति च पूजयेत् करवीरेण रक्तेन रक्तवस्त्रयुगेन च
Main,75.0,4,yathā viśokaṃ bhuvanaṃ tvayaivāditya sarvadā tathā viśokatā me 'stu tvadbhaktiḥ pratijanma ca,यथा विशोकं भुवनं त्वयैवादित्य सर्वदा तथा विशोकता मे ऽस्तु त्वद्भक्तिः प्रतिजन्म च
Main,75.0,5,evaṃ sampūjya ṣaṣṭhyāṃ tu bhaktyā sampūjayeddvijān suptvā saṃprāśya gomūtram utthāya kṛtanaityakaḥ,एवं सम्पूज्य षष्ठ्यां तु भक्त्या सम्पूजयेद्द्विजान् सुप्त्वा संप्राश्य गोमूत्रम् उत्थाय कृतनैत्यकः
Main,75.0,6,sampūjya viprānannena guḍapātrasamanvitam tadvastrayugmaṃ padmaṃ ca brāhmaṇāya nivedayet,सम्पूज्य विप्रानन्नेन गुडपात्रसमन्वितम् तद्वस्त्रयुग्मं पद्मं च ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,75.0,7,atailalavaṇaṃ bhuktvā saptamyāṃ maunasaṃyutaḥ tataḥ purāṇaśravaṇaṃ kartavyaṃ bhūtimicchatā,अतैललवणं भुक्त्वा सप्तम्यां मौनसंयुतः ततः पुराणश्रवणं कर्तव्यं भूतिमिच्छता
Main,75.0,8,anena vidhinā sarvam ubhayorapi pakṣayoḥ kṛtvā yāvatpunarmāghaśuklapakṣasya saptamī,अनेन विधिना सर्वम् उभयोरपि पक्षयोः कृत्वा यावत्पुनर्माघशुक्लपक्षस्य सप्तमी
Main,75.0,9,vratānte kalaśaṃ dadyāt suvarṇakamalānvitam śayyāṃ sopaskarāṃ dadyāt kapilāṃ ca payasvinīm,व्रतान्ते कलशं दद्यात् सुवर्णकमलान्वितम् शय्यां सोपस्करां दद्यात् कपिलां च पयस्विनीम्
Main,75.0,10,anena vidhinā yastu vittaśāṭhyavivarjitaḥ viśokasaptamīṃ kuryāt sa yāti paramāṃ gatim,अनेन विधिना यस्तु वित्तशाठ्यविवर्जितः विशोकसप्तमीं कुर्यात् स याति परमां गतिम्
Main,75.0,11,yāvajjanmasahasrāṇāṃ sāgraṃ koṭiśataṃ bhavet tāvanna śokamabhyeti rogadaurgatyavarjitaḥ,यावज्जन्मसहस्राणां साग्रं कोटिशतं भवेत् तावन्न शोकमभ्येति रोगदौर्गत्यवर्जितः
Main,75.0,12,yaṃ yaṃ prārthayate kāmaṃ taṃ tamāpnoti puṣkalam niṣkāmaḥ kurute yastu sa paraṃ brahma gacchati,यं यं प्रार्थयते कामं तं तमाप्नोति पुष्कलम् निष्कामः कुरुते यस्तु स परं ब्रह्म गच्छति
Main,75.0,13,yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi viśokākhyāṃ ca saptamīm so 'pīndralokamāpnoti na duḥkhī jāyate kvacit,यः पठेच्छृणुयाद्वापि विशोकाख्यां च सप्तमीम् सो ऽपीन्द्रलोकमाप्नोति न दुःखी जायते क्वचित्
Main,76.0,1,matsya-purāṇa 76 anyāmapi pravakṣyāmi nāmnā tu phalasaptamīm yāmupoṣya naraḥ pāpād vimuktaḥ svargabhāgbhavet,मत्स्य-पुराण ७६ अन्यामपि प्रवक्ष्यामि नाम्ना तु फलसप्तमीम् यामुपोष्य नरः पापाद् विमुक्तः स्वर्गभाग्भवेत्
Main,76.0,2,mārgaśīrṣe śubhe māsi saptamyāṃ niyatavrataḥ tāmupoṣyātha kamalaṃ kārayitvā tu kāñcanam,मार्गशीर्षे शुभे मासि सप्तम्यां नियतव्रतः तामुपोष्याथ कमलं कारयित्वा तु काञ्चनम्
Main,76.0,3,śarkarāsaṃyutaṃ dadyād brāhmaṇāya kuṭumbine raviṃ kāñcanakaṃ kṛtvā palasyaikasya dharmavit dadyāddvikālavelāyāṃ bhānurme prīyatāmiti,शर्करासंयुतं दद्याद् ब्राह्मणाय कुटुम्बिने रविं काञ्चनकं कृत्वा पलस्यैकस्य धर्मवित् दद्याद्द्विकालवेलायां भानुर्मे प्रीयतामिति
Main,76.0,4,bhaktyā tu viprānsampūjya cāṣṭamyāṃ kṣīrabhojanam dattvā kuryātphalayutaṃ yāvatsyātkṛṣṇesaptamī,भक्त्या तु विप्रान्सम्पूज्य चाष्टम्यां क्षीरभोजनम् दत्त्वा कुर्यात्फलयुतं यावत्स्यात्कृष्णेसप्तमी
Main,76.0,5,tāmapyupoṣya vidhivad anenaiva krameṇa tu tadvaddhaimaphalaṃ dattvā suvarṇakamalānvitam,तामप्युपोष्य विधिवद् अनेनैव क्रमेण तु तद्वद्धैमफलं दत्त्वा सुवर्णकमलान्वितम्
Main,76.0,6,śarkarāpātrasaṃyuktaṃ vastramālyasamanvitam saṃvatsaraṃ ca tenaiva vidhinobhayasaptamīm,शर्करापात्रसंयुक्तं वस्त्रमाल्यसमन्वितम् संवत्सरं च तेनैव विधिनोभयसप्तमीम्
Main,76.0,7,upoṣya dattvā kramaśaḥ sūryamantramudīrayet bhānurarko ravirbrahmā sūryaḥ śakro hariḥ śivaḥ śrīmānvibhāvasustvaṣṭā varuṇaḥ prīyatāmiti,उपोष्य दत्त्वा क्रमशः सूर्यमन्त्रमुदीरयेत् भानुरर्को रविर्ब्रह्मा सूर्यः शक्रो हरिः शिवः श्रीमान्विभावसुस्त्वष्टा वरुणः प्रीयतामिति
Main,76.0,8,pratimāsaṃ ca saptamyām ekaikaṃ nāma kīrtayet pratipakṣaṃ phalatyāgam etatkurvansamācaret,प्रतिमासं च सप्तम्याम् एकैकं नाम कीर्तयेत् प्रतिपक्षं फलत्यागम् एतत्कुर्वन्समाचरेत्
Main,76.0,9,vratānte vipramithunaṃ pūjayedvastrabhūṣaṇaiḥ śarkarākalaśaṃ dadyād dhemapadmadalānvitam,व्रतान्ते विप्रमिथुनं पूजयेद्वस्त्रभूषणैः शर्कराकलशं दद्याद् धेमपद्मदलान्वितम्
Main,76.0,10,yathā na viphalāḥ kāmās tvadbhaktānāṃ sadā rave tathānantaphalāvāptir astu me saptajanmasu,यथा न विफलाः कामास् त्वद्भक्तानां सदा रवे तथानन्तफलावाप्तिर् अस्तु मे सप्तजन्मसु
Main,76.0,11,imāmanantaphaladāṃ yaḥ kuryātphalasaptamīm sarvapāpaviśuddhātmā sūryaloke mahīyate,इमामनन्तफलदां यः कुर्यात्फलसप्तमीम् सर्वपापविशुद्धात्मा सूर्यलोके महीयते
Main,76.0,12,surāpānādikaṃ kiṃcid yadatrāmutra vā kṛtam tatsarvaṃ nāśamāyāti yaḥ kuryātphalasaptamīm,सुरापानादिकं किंचिद् यदत्रामुत्र वा कृतम् तत्सर्वं नाशमायाति यः कुर्यात्फलसप्तमीम्
Main,76.0,13,kurvāṇaḥ saptamīṃ cemāṃ satataṃ rogavarjitaḥ bhūtānbhavyāṃśca puruṣāṃs tārayedekaviṃśatim yaḥ śṛṇoti paṭhedvāpi so 'pi kalyāṇabhāgbhavet,कुर्वाणः सप्तमीं चेमां सततं रोगवर्जितः भूतान्भव्यांश्च पुरुषांस् तारयेदेकविंशतिम् यः शृणोति पठेद्वापि सो ऽपि कल्याणभाग्भवेत्
Main,77.0,1,matsya-purāṇa 77 śarkarāsaptamīṃ vakṣye tadvatkalmaṣanāśinīm āyurārogyamaiśvaryaṃ yayānantaṃ prajāyate,मत्स्य-पुराण ७७ शर्करासप्तमीं वक्ष्ये तद्वत्कल्मषनाशिनीम् आयुरारोग्यमैश्वर्यं ययानन्तं प्रजायते
Main,77.0,2,mādhavasya site pakṣe saptamyāṃ niyatavrataḥ prātaḥ snātvā tilaiḥ śuklaiḥ śuklamālyānulepanaḥ,माधवस्य सिते पक्षे सप्तम्यां नियतव्रतः प्रातः स्नात्वा तिलैः शुक्लैः शुक्लमाल्यानुलेपनः
Main,77.0,3,sthaṇḍile padmamālikhya kuṅkumena sakarṇikam tasminnamaḥ savitre tu gandhadhūpau nivedayet,स्थण्डिले पद्ममालिख्य कुङ्कुमेन सकर्णिकम् तस्मिन्नमः सवित्रे तु गन्धधूपौ निवेदयेत्
Main,77.0,4,sthāpayedudakumbhaṃ ca śarkarāpātrasaṃyutam śuklavastrairalaṃkṛtya śuklamālyānulepanaiḥ suvarṇena samāyuktaṃ mantreṇānena pūjayet,स्थापयेदुदकुम्भं च शर्करापात्रसंयुतम् शुक्लवस्त्रैरलंकृत्य शुक्लमाल्यानुलेपनैः सुवर्णेन समायुक्तं मन्त्रेणानेन पूजयेत्
Main,77.0,5,viśvavedamayo yasmād vedavādīti paṭhyase sarvasyāmṛtameva tvam ataḥ śāntiṃ prayaccha me,विश्ववेदमयो यस्माद् वेदवादीति पठ्यसे सर्वस्यामृतमेव त्वम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,77.0,6,pañcagavyaṃ tataḥ pītvā svapettatpārśvataḥ kṣitau saurasūktaṃ smarannāste purāṇaśravaṇena ca,पञ्चगव्यं ततः पीत्वा स्वपेत्तत्पार्श्वतः क्षितौ सौरसूक्तं स्मरन्नास्ते पुराणश्रवणेन च
Main,77.0,7,ahorātre gate paścād aṣṭamyāṃ kṛtanaityakaḥ tatsarvaṃ viduṣe tadvad brāhmaṇāya nivedayet,अहोरात्रे गते पश्चाद् अष्टम्यां कृतनैत्यकः तत्सर्वं विदुषे तद्वद् ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,77.0,8,bhojayecchaktito viprāñ charkarāghṛtapāyasaiḥ bhuñjītātailalavaṇaṃ svayamapyatha vāgyataḥ,भोजयेच्छक्तितो विप्राञ् छर्कराघृतपायसैः भुञ्जीतातैललवणं स्वयमप्यथ वाग्यतः
Main,77.0,9,anena vidhinā sarvaṃ māsi māsi samācaret saṃvatsarānte śayanaṃ śarkarākalaśānvitam,अनेन विधिना सर्वं मासि मासि समाचरेत् संवत्सरान्ते शयनं शर्कराकलशान्वितम्
Main,77.0,10,sarvopaskarasaṃyuktaṃ tathaikāṃ gāṃ payasvinīm gṛhaṃ ca śaktimāndadyāt samastopaskarānvitam,सर्वोपस्करसंयुक्तं तथैकां गां पयस्विनीम् गृहं च शक्तिमान्दद्यात् समस्तोपस्करान्वितम्
Main,77.0,11,sahasreṇātha niṣkāṇāṃ kṛtvā dadyācchatena vā daśabhirvātha niṣkeṇa tadardhenāpi śaktitaḥ,सहस्रेणाथ निष्काणां कृत्वा दद्याच्छतेन वा दशभिर्वाथ निष्केण तदर्धेनापि शक्तितः
Main,77.0,12,suvarṇāśvaḥ pradātavyaḥ pūrvavanmantravādanam na vittaśāṭhyaṃ kurvīta kurvandoṣaṃ samaśnute,सुवर्णाश्वः प्रदातव्यः पूर्ववन्मन्त्रवादनम् न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषं समश्नुते
Main,77.0,13,amṛtaṃ pibato vaktrāt sūryasyāmṛtabindavaḥ nipeturye dharaṇyāṃ tu śālimudgekṣavaḥ smṛtāḥ,अमृतं पिबतो वक्त्रात् सूर्यस्यामृतबिन्दवः निपेतुर्ये धरण्यां तु शालिमुद्गेक्षवः स्मृताः
Main,77.0,14,śarkarā tu parā tasmād ikṣusāro 'mṛtātmavān iṣṭā raverataḥ puṇyā śarkarā havyakavyayoḥ,शर्करा तु परा तस्माद् इक्षुसारो ऽमृतात्मवान् इष्टा रवेरतः पुण्या शर्करा हव्यकव्ययोः
Main,77.0,15,śarkarāsaptamī ceyaṃ vājimedhaphalapradā sarvaduṣṭapraśamanī putrapautrapravardhinī,शर्करासप्तमी चेयं वाजिमेधफलप्रदा सर्वदुष्टप्रशमनी पुत्रपौत्रप्रवर्धिनी
Main,77.0,16,yaḥ kuryātparayā bhaktyā sa vai sadgatimāpnuyāt kalpamekaṃ vasetsvarge tato yāti paraṃ padam,यः कुर्यात्परया भक्त्या स वै सद्गतिमाप्नुयात् कल्पमेकं वसेत्स्वर्गे ततो याति परं पदम्
Main,77.0,17,idamanaghaṃ śṛṇoti yaḥ smaredvā paripaṭhatīha divākarasya loke matimapi ca dadāti so 'pi devair amaravadhūjanamālayābhipūjyaḥ,इदमनघं शृणोति यः स्मरेद्वा परिपठतीह दिवाकरस्य लोके मतिमपि च ददाति सो ऽपि देवैर् अमरवधूजनमालयाभिपूज्यः
Main,78.0,1,matsya-purāṇa 78 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tadvatkamalasaptamīm yasyāḥ saṃkīrtanādeva tuṣyatīha divākaraḥ,मत्स्य-पुराण ७८ अतः परं प्रवक्ष्यामि तद्वत्कमलसप्तमीम् यस्याः संकीर्तनादेव तुष्यतीह दिवाकरः
Main,78.0,2,vasantāmalasaptamyāṃ snātaḥ sangaurasarṣapaiḥ tilapātre ca sauvarṇe vidhāya kamalaṃ śubham,वसन्तामलसप्तम्यां स्नातः सन्गौरसर्षपैः तिलपात्रे च सौवर्णे विधाय कमलं शुभम्
Main,78.0,3,vastrayugmāvṛtaṃ kṛtvā gandhapuṣpaiḥ samarcayet namaḥ kamalahastāya namaste viśvadhāriṇe,वस्त्रयुग्मावृतं कृत्वा गन्धपुष्पैः समर्चयेत् नमः कमलहस्ताय नमस्ते विश्वधारिणे
Main,78.0,4,divākara namastubhyaṃ prabhākara namo 'stu te tato dvikālavelāyām udakumbhasamanvitām,दिवाकर नमस्तुभ्यं प्रभाकर नमो ऽस्तु ते ततो द्विकालवेलायाम् उदकुम्भसमन्विताम्
Main,78.0,5,viprāya dadyātsampūjya vastramālyavibhūṣaṇaiḥ śaktyā ca kapilāṃ dadyād alaṃkṛtya vidhānataḥ,विप्राय दद्यात्सम्पूज्य वस्त्रमाल्यविभूषणैः शक्त्या च कपिलां दद्याद् अलंकृत्य विधानतः
Main,78.0,6,ahorātre gate paścād aṣṭamyāṃ bhojayeddvijān yathāśaktyatha bhuñjīta māṃsatailavivarjitam,अहोरात्रे गते पश्चाद् अष्टम्यां भोजयेद्द्विजान् यथाशक्त्यथ भुञ्जीत मांसतैलविवर्जितम्
Main,78.0,7,anena vidhinā śuklasaptamyāṃ māsi māsi ca sarvaṃ samācaredbhaktyā vittaśāṭhyavivarjitaḥ,अनेन विधिना शुक्लसप्तम्यां मासि मासि च सर्वं समाचरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जितः
Main,78.0,8,vratānte śayanaṃ dadyāt suvarṇakamalānvitam gāṃ ca dadyātsvaśaktyā tu suvarṇāḍhyāṃ payasvinīm,व्रतान्ते शयनं दद्यात् सुवर्णकमलान्वितम् गां च दद्यात्स्वशक्त्या तु सुवर्णाढ्यां पयस्विनीम्
Main,78.0,9,bhājanāsanadīpādīn dadyād iṣṭānupaskarān anena vidhinā yastu kuryātkamalasaptamīm lakṣmīmanantāmabhyeti sūryaloke mahīyate,भाजनासनदीपादीन् दद्याद् इष्टानुपस्करान् अनेन विधिना यस्तु कुर्यात्कमलसप्तमीम् लक्ष्मीमनन्तामभ्येति सूर्यलोके महीयते
Main,78.0,10,kalpe kalpe tato lokān saptagatvā pṛthakpṛthak apsarobhiḥ parivṛtas tato yāti parāṃ gatim,कल्पे कल्पे ततो लोकान् सप्तगत्वा पृथक्पृथक् अप्सरोभिः परिवृतस् ततो याति परां गतिम्
Main,78.0,11,yaḥ paśyatīdaṃ śṛṇuyācca martyaḥ paṭhecca bhaktyātha matiṃ dadāti so 'pyatra lakṣmīmacalāmavāpya gandharvavidyādharalokabhāksyāt,यः पश्यतीदं शृणुयाच्च मर्त्यः पठेच्च भक्त्याथ मतिं ददाति सो ऽप्यत्र लक्ष्मीमचलामवाप्य गन्धर्वविद्याधरलोकभाक्स्यात्
Main,79.0,1,matsya-purāṇa 79 athātaḥ sampravakṣyāmi sarvapāpapraṇāśinīm sarvakāmapradāṃ ramyāṃ nāmnā mandārasaptamīm,मत्स्य-पुराण ७९ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि सर्वपापप्रणाशिनीम् सर्वकामप्रदां रम्यां नाम्ना मन्दारसप्तमीम्
Main,79.0,2,māghasyāmalapakṣe tu pañcamyāṃ laghubhuṅnaraḥ dantakāṣṭhaṃ tataḥ kṛtvā ṣaṣṭhīmupavasedbudhaḥ,माघस्यामलपक्षे तु पञ्चम्यां लघुभुङ्नरः दन्तकाष्ठं ततः कृत्वा षष्ठीमुपवसेद्बुधः
Main,79.0,3,viprān sampūjayitvā tu mandāraṃ prāśayenniśi tataḥ prabhāta utthāya kṛtvā snānaṃ punardvijān,विप्रान् सम्पूजयित्वा तु मन्दारं प्राशयेन्निशि ततः प्रभात उत्थाय कृत्वा स्नानं पुनर्द्विजान्
Main,79.0,4,bhojayecchaktitaḥ kṛtvā mandārakusumāṣṭakam sauvarṇaṃ puruṣaṃ tadvat padmahastaṃ suśobhanam,भोजयेच्छक्तितः कृत्वा मन्दारकुसुमाष्टकम् सौवर्णं पुरुषं तद्वत् पद्महस्तं सुशोभनम्
Main,79.0,5,padmaṃ kṛṣṇatilaiḥ kṛtvā tāmrapātre 'ṣṭapattrakam haimamandārakusumair bhāskarāyeti pūrvataḥ,पद्मं कृष्णतिलैः कृत्वा ताम्रपात्रे ऽष्टपत्त्रकम् हैममन्दारकुसुमैर् भास्करायेति पूर्वतः
Main,79.0,6,namaskāreṇa tadvacca sūryāyetyānale dale dakṣiṇe tadvadarkāya tathāryamṇe ca nairṛte,नमस्कारेण तद्वच्च सूर्यायेत्यानले दले दक्षिणे तद्वदर्काय तथार्यम्णे च नैरृते
Main,79.0,7,paścime vedadhāmne ca vāyavye caṇḍabhānave pūṣṇetyuttarataḥ pūjyam ānandāyetyataḥ param,पश्चिमे वेदधाम्ने च वायव्ये चण्डभानवे पूष्णेत्युत्तरतः पूज्यम् आनन्दायेत्यतः परम्
Main,79.0,8,karṇikāyāṃ ca puruṣaṃ sarvātmana iti nyaset śuklavastraiḥ samāveṣṭya bhakṣyairmālyaphalādibhiḥ,कर्णिकायां च पुरुषं सर्वात्मन इति न्यसेत् शुक्लवस्त्रैः समावेष्ट्य भक्ष्यैर्माल्यफलादिभिः
Main,79.0,9,evamabhyarcya tatsarvaṃ dadyādvedavide punaḥ bhuñjītātailalavaṇaṃ vāgyataḥ prāṅmukho gṛhī,एवमभ्यर्च्य तत्सर्वं दद्याद्वेदविदे पुनः भुञ्जीतातैललवणं वाग्यतः प्राङ्मुखो गृही
Main,79.0,10,anena vidhinā sarvaṃ saptamyāṃ māsi māsi ca kuryātsaṃvatsaraṃ yāvad vittaśāṭhyavivarjitaḥ,अनेन विधिना सर्वं सप्तम्यां मासि मासि च कुर्यात्संवत्सरं यावद् वित्तशाठ्यविवर्जितः
Main,79.0,11,etadeva vratānte tu nidhāya kalaśopari gobhirvibhavataḥ sārdhaṃ dātavyaṃ bhūtimicchatā,एतदेव व्रतान्ते तु निधाय कलशोपरि गोभिर्विभवतः सार्धं दातव्यं भूतिमिच्छता
Main,79.0,12,namo mandāranāthāya mandārabhavanāya ca tvaṃ rave tārayasvāsmān saṃsārabhayasāgarāt,नमो मन्दारनाथाय मन्दारभवनाय च त्वं रवे तारयस्वास्मान् संसारभयसागरात्
Main,79.0,13,anena vidhinā yastu kuryānmandārasaptamīm vipāpmā sa sukhī martyaḥ kalpaṃ ca divi modate,अनेन विधिना यस्तु कुर्यान्मन्दारसप्तमीम् विपाप्मा स सुखी मर्त्यः कल्पं च दिवि मोदते
Main,79.0,14,imāmaghaughapaṭalabhīṣaṇadhvāntadīpikām gacchanpragṛhya saṃsāre sarvārthāṃśca labhennaraḥ,इमामघौघपटलभीषणध्वान्तदीपिकाम् गच्छन्प्रगृह्य संसारे सर्वार्थांश्च लभेन्नरः
Main,79.0,15,mandārasaptamīm etām īpsitārthaphalapradām yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate,मन्दारसप्तमीम् एताम् ईप्सितार्थफलप्रदाम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
Main,80.0,1,matsya-purāṇa 80 athānyāmapi vakṣyāmi śobhanāṃ śubhasaptamīm yāmupoṣya naro rogaśokaduḥkhaiḥ pramucyate,मत्स्य-पुराण ८० अथान्यामपि वक्ष्यामि शोभनां शुभसप्तमीम् यामुपोष्य नरो रोगशोकदुःखैः प्रमुच्यते
Main,80.0,2,puṇyena cāśvayuje māsi kṛtasnānajapaḥ śuciḥ vācayitvā tato viprān ārabhecchubhasaptamīm,पुण्येन चाश्वयुजे मासि कृतस्नानजपः शुचिः वाचयित्वा ततो विप्रान् आरभेच्छुभसप्तमीम्
Main,80.0,3,kapilāṃ pūjayedbhaktyā gandhamālyānulepanaiḥ namāmi sūryasambhūtām aśeṣabhuvanālayām tvāmahaṃ śubhakalyāṇaśarīrāṃ sarvasiddhaye,कपिलां पूजयेद्भक्त्या गन्धमाल्यानुलेपनैः नमामि सूर्यसम्भूताम् अशेषभुवनालयाम् त्वामहं शुभकल्याणशरीरां सर्वसिद्धये
Main,80.0,4,atha kṛtvā tilaprasthaṃ tāmrapātreṇa saṃyutam kāñcanaṃ vṛṣabhaṃ tadvad gandhamālyaguḍānvitaiḥ,अथ कृत्वा तिलप्रस्थं ताम्रपात्रेण संयुतम् काञ्चनं वृषभं तद्वद् गन्धमाल्यगुडान्वितैः
Main,80.0,5,phalair nānāvidhair bhakṣyair ghṛtapāyasasaṃyutaiḥ dadyāddvikālavelāyām aryamā prīyatāmiti,फलैर् नानाविधैर् भक्ष्यैर् घृतपायससंयुतैः दद्याद्द्विकालवेलायाम् अर्यमा प्रीयतामिति
Main,80.0,6,pañcagavyaṃ ca saṃprāśya svapedbhūmau vimatsaraḥ tataḥ prabhāte saṃjāte bhaktyā sampūjayeddvijān,पञ्चगव्यं च संप्राश्य स्वपेद्भूमौ विमत्सरः ततः प्रभाते संजाते भक्त्या सम्पूजयेद्द्विजान्
Main,80.0,7,anena vidhinā dadyān māsi māsi sadā naraḥ vāsasā vṛṣabhaṃ haimaṃ tadvadgāṃ kāñcanodbhavām,अनेन विधिना दद्यान् मासि मासि सदा नरः वाससा वृषभं हैमं तद्वद्गां काञ्चनोद्भवाम्
Main,80.0,8,saṃvatsarānte śayanam ikṣudaṇḍaguḍānvitam sopadhānakaviśrāmaṃ bhājanāsanasaṃyutam,संवत्सरान्ते शयनम् इक्षुदण्डगुडान्वितम् सोपधानकविश्रामं भाजनासनसंयुतम्
Main,80.0,9,tāmrapātre tilaprasthaṃ sauvarṇaṃ vṛṣabhaṃ tathā dadyādvedavide sarvaṃ viśvātmā prīyatāmiti,ताम्रपात्रे तिलप्रस्थं सौवर्णं वृषभं तथा दद्याद्वेदविदे सर्वं विश्वात्मा प्रीयतामिति
Main,80.0,10,anena vidhinā vidvān kuryādyaḥ śubhasaptamīm tasya śrīrvipulā kīrtir bhavejjanmani janmani,अनेन विधिना विद्वान् कुर्याद्यः शुभसप्तमीम् तस्य श्रीर्विपुला कीर्तिर् भवेज्जन्मनि जन्मनि
Main,80.0,11,apsarogaṇagandharvaiḥ pūjyamānaḥ surālaye vasedgaṇādhipo bhūtvā yāvadābhūtasaṃplavam kalpādāvavatīrṇastu saptadvīpādhipo bhavet,अप्सरोगणगन्धर्वैः पूज्यमानः सुरालये वसेद्गणाधिपो भूत्वा यावदाभूतसंप्लवम् कल्पादाववतीर्णस्तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत्
Main,80.0,12,brahmahatyāsahasrasya bhrūṇahatyāśatasya ca nāśāyālamiyaṃ puṇyā paṭhyate śubhasaptamī,ब्रह्महत्यासहस्रस्य भ्रूणहत्याशतस्य च नाशायालमियं पुण्या पठ्यते शुभसप्तमी
Main,80.0,13,imāṃ paṭhedyaḥ śṛṇuyānmuhūrtaṃ paśyetprasaṅgādapi dīyamānam so 'pyatra sarvāghavimuktadehaḥ prāpnoti vidyādharanāyakatvam,इमां पठेद्यः शृणुयान्मुहूर्तं पश्येत्प्रसङ्गादपि दीयमानम् सो ऽप्यत्र सर्वाघविमुक्तदेहः प्राप्नोति विद्याधरनायकत्वम्
Main,80.0,14,yāvatsamāḥ sapta naraḥ karoti yaḥ saptamīṃ saptavidhānayuktām sa saptalokādhipatiḥ krameṇa bhūtvā padaṃ yāti paraṃ murāreḥ,यावत्समाः सप्त नरः करोति यः सप्तमीं सप्तविधानयुक्ताम् स सप्तलोकाधिपतिः क्रमेण भूत्वा पदं याति परं मुरारेः
Main,81.0,1,matsya-purāṇa 81 kim abhīṣṭaviyogaśokasaṃghādalam uddhartumupoṣaṇaṃ vrataṃ vā vibhavodbhavakāri bhūtale 'smin bhavabhīterapi sūdanaṃ ca puṃsaḥ,मत्स्य-पुराण ८१ किम् अभीष्टवियोगशोकसंघादलम् उद्धर्तुमुपोषणं व्रतं वा विभवोद्भवकारि भूतले ऽस्मिन् भवभीतेरपि सूदनं च पुंसः
Main,81.0,2,paripṛṣṭamidaṃ jagatpriyaṃ te vibudhānāmapi durlabhaṃ mahattvāt tava bhaktimatastathāpi vakṣye vratamindrāsuramānaveṣu guhyam,परिपृष्टमिदं जगत्प्रियं ते विबुधानामपि दुर्लभं महत्त्वात् तव भक्तिमतस्तथापि वक्ष्ये व्रतमिन्द्रासुरमानवेषु गुह्यम्
Main,81.0,3,puṇyamāśvayuje māsi viśokadvādaśīvratam daśamyāṃ laghubhugvidvān ārabhenniyamena tu,पुण्यमाश्वयुजे मासि विशोकद्वादशीव्रतम् दशम्यां लघुभुग्विद्वान् आरभेन्नियमेन तु
Main,81.0,4,udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā dantadhāvanapūrvakam ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya tu keśavam śriyaṃ vābhyarcya vidhivad bhokṣyāmi tvapare 'hani,उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा दन्तधावनपूर्वकम् एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य तु केशवम् श्रियं वाभ्यर्च्य विधिवद् भोक्ष्यामि त्वपरे ऽहनि
Main,81.0,5,evaṃ niyamakṛtsuptvā prātarutthāya mānavaḥ snānaṃ sarvauṣadhaiḥ kuryāt pañcagavyajalena tu śuklamālyāmbaradharaḥ pūjayecchrīśamutpalaiḥ,एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः स्नानं सर्वौषधैः कुर्यात् पञ्चगव्यजलेन तु शुक्लमाल्याम्बरधरः पूजयेच्छ्रीशमुत्पलैः
Main,81.0,6,viśokāya namaḥ pādau jaṅghe ca varadāya vai śrīśāya jānunī tadvad ūrū ca jalaśāyine,विशोकाय नमः पादौ जङ्घे च वरदाय वै श्रीशाय जानुनी तद्वद् ऊरू च जलशायिने
Main,81.0,7,kandarpāya namo guhyaṃ mādhavāya namaḥ kaṭim dāmodarāyetyudaraṃ pārśve ca vipulāya vai,कन्दर्पाय नमो गुह्यं माधवाय नमः कटिम् दामोदरायेत्युदरं पार्श्वे च विपुलाय वै
Main,81.0,8,nābhiṃ ca padmanābhāya hṛdayaṃ manmathāya vai śrīdharāya vibhorvakṣaḥ karau madhujite namaḥ,नाभिं च पद्मनाभाय हृदयं मन्मथाय वै श्रीधराय विभोर्वक्षः करौ मधुजिते नमः
Main,81.0,9,cakriṇe vāmabāhuṃ ca dakṣiṇaṃ gadine namaḥ vaikuṇṭhāya namaḥ kaṇṭham āsyaṃ yajñamukhāya vai,चक्रिणे वामबाहुं च दक्षिणं गदिने नमः वैकुण्ठाय नमः कण्ठम् आस्यं यज्ञमुखाय वै
Main,81.0,10,nāsāmaśokanidhaye vāsudevāya cākṣiṇī lalāṭaṃ vāmanāyeti haraye ca punarbhruvau,नासामशोकनिधये वासुदेवाय चाक्षिणी ललाटं वामनायेति हरये च पुनर्भ्रुवौ
Main,81.0,11,alakānmādhavāyeti kirīṭaṃ viśvarūpiṇe namaḥ sarvātmane tadvac chira ityabhipūjayet,अलकान्माधवायेति किरीटं विश्वरूपिणे नमः सर्वात्मने तद्वच् छिर इत्यभिपूजयेत्
Main,81.0,12,evaṃ sampūjya govindaṃ phalamālyānulepanaiḥ tatastu maṇḍalaṃ kṛtvā sthaṇḍilaṃ kārayenmudā,एवं सम्पूज्य गोविन्दं फलमाल्यानुलेपनैः ततस्तु मण्डलं कृत्वा स्थण्डिलं कारयेन्मुदा
Main,81.0,13,caturasraṃ samantācca ratnimātramudakplavam ślakṣṇaṃ hṛdyaṃ ca parito vapratrayasamāvṛtam,चतुरस्रं समन्ताच्च रत्निमात्रमुदक्प्लवम् श्लक्ष्णं हृद्यं च परितो वप्रत्रयसमावृतम्
Main,81.0,14,aṅgulenocchritā vaprās tadvistārastu dvyaṅgulaḥ sthaṇḍilasyopariṣṭācca bhittiraṣṭāṅgulā bhavet,अङ्गुलेनोच्छ्रिता वप्रास् तद्विस्तारस्तु द्व्यङ्गुलः स्थण्डिलस्योपरिष्टाच्च भित्तिरष्टाङ्गुला भवेत्
Main,81.0,15,nadīvālukayā śūrpe lakṣmyāḥ pratikṛtiṃ nyaset sthaṇḍile śūrpamāropya lakṣmīmityarcayedbudhaḥ,नदीवालुकया शूर्पे लक्ष्म्याः प्रतिकृतिं न्यसेत् स्थण्डिले शूर्पमारोप्य लक्ष्मीमित्यर्चयेद्बुधः
Main,81.0,16,namo devyai namaḥ śāntyai namo lakṣmyai namaḥ śriyai namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai vṛṣṭyai hṛṣṭyai namo namaḥ,नमो देव्यै नमः शान्त्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै वृष्ट्यै हृष्ट्यै नमो नमः
Main,81.0,17,viśokā duḥkhanāśāya viśokā varadāstu me viśokā cāstu sampattyai viśokā sarvasiddhaye,विशोका दुःखनाशाय विशोका वरदास्तु मे विशोका चास्तु सम्पत्त्यै विशोका सर्वसिद्धये
Main,81.0,18,tataḥ śuklāmbaraiḥ śūrpaṃ veṣṭya sampūjayetphalaiḥ vastrairnānāvidhaistadvat suvarṇakamalena ca,ततः शुक्लाम्बरैः शूर्पं वेष्ट्य सम्पूजयेत्फलैः वस्त्रैर्नानाविधैस्तद्वत् सुवर्णकमलेन च
Main,81.0,19,rajanīṣu ca sarvāsu pibeddarbhodakaṃ budhaḥ tatastu gītanṛtyādi kārayetsakalāṃ niśām,रजनीषु च सर्वासु पिबेद्दर्भोदकं बुधः ततस्तु गीतनृत्यादि कारयेत्सकलां निशाम्
Main,81.0,20,yāmatraye vyatīte tu suptvāpyutthāya mānavaḥ abhigamya ca viprāṇāṃ mithunāni tadārcayet,यामत्रये व्यतीते तु सुप्त्वाप्युत्थाय मानवः अभिगम्य च विप्राणां मिथुनानि तदार्चयेत्
Main,81.0,21,śaktitas trīṇi caikaṃ vā vastramālyānulepanaiḥ śayanasthāni pūjyāni namo 'stu jalaśāyine,शक्तितस् त्रीणि चैकं वा वस्त्रमाल्यानुलेपनैः शयनस्थानि पूज्यानि नमो ऽस्तु जलशायिने
Main,81.0,22,tatastu gītavādyena rātrau jāgaraṇe kṛte prabhāte ca tataḥ snānaṃ kṛtvā dāmpatyamarcayet,ततस्तु गीतवाद्येन रात्रौ जागरणे कृते प्रभाते च ततः स्नानं कृत्वा दाम्पत्यमर्चयेत्
Main,81.0,23,bhojanaṃ ca yathāśaktyā vittaśāṭhyavivarjitaḥ bhuktvā śrutvā purāṇāni taddinaṃ cātivāhayet,भोजनं च यथाशक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जितः भुक्त्वा श्रुत्वा पुराणानि तद्दिनं चातिवाहयेत्
Main,81.0,24,anena vidhinā sarvaṃ māsi māsi samācaret vratānte śayanaṃ dadyād guḍadhenusamanvitam sopadhānakaviśrāmaṃ sāstarāvaraṇaṃ śubham,अनेन विधिना सर्वं मासि मासि समाचरेत् व्रतान्ते शयनं दद्याद् गुडधेनुसमन्वितम् सोपधानकविश्रामं सास्तरावरणं शुभम्
Main,81.0,25,yathā na lakṣmīrdeveśa tvāṃ parityajya gacchati tathā surūpatārogyam aśokaścāstu me sadā,यथा न लक्ष्मीर्देवेश त्वां परित्यज्य गच्छति तथा सुरूपतारोग्यम् अशोकश्चास्तु मे सदा
Main,81.0,26,yathā devena rahitā na lakṣmīrjāyate kvacit tathā viśokatā me 'stu bhaktiragryā ca keśave,यथा देवेन रहिता न लक्ष्मीर्जायते क्वचित् तथा विशोकता मे ऽस्तु भक्तिरग्र्या च केशवे
Main,81.0,27,mantreṇānena śayanaṃ guḍadhenusamanvitam śūrpaṃ ca lakṣmyā sahitaṃ dātavyaṃ bhūtimicchatā,मन्त्रेणानेन शयनं गुडधेनुसमन्वितम् शूर्पं च लक्ष्म्या सहितं दातव्यं भूतिमिच्छता
Main,81.0,28,utpalaṃ karavīraṃ ca bāṇamamlānakuṅkumam ketakī sinduvāraṃ ca mallikā gandhapāṭalā kadambaṃ kubjakaṃ jātiḥ śastānyetāni sarvadā,उत्पलं करवीरं च बाणमम्लानकुङ्कुमम् केतकी सिन्दुवारं च मल्लिका गन्धपाटला कदम्बं कुब्जकं जातिः शस्तान्येतानि सर्वदा
Main,82.0,1,matsya-purāṇa 82 guḍadhenuvidhānaṃ me samācakṣva jagatpate kiṃrūpaṃ kena mantreṇa dātavyaṃ tadihocyatām,मत्स्य-पुराण ८२ गुडधेनुविधानं मे समाचक्ष्व जगत्पते किंरूपं केन मन्त्रेण दातव्यं तदिहोच्यताम्
Main,82.0,2,guḍadhenuvidhānasya yadrūpamiha yatphalam tadidānīṃ pravakṣyāmi sarvapāpavināśanam,गुडधेनुविधानस्य यद्रूपमिह यत्फलम् तदिदानीं प्रवक्ष्यामि सर्वपापविनाशनम्
Main,82.0,3,kṛṣṇājinaṃ caturhastaṃ prāggrīvaṃ vinyasedbhuvi gomayenānuliptāyāṃ darbhānāstīrya sarvataḥ,कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं प्राग्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि गोमयेनानुलिप्तायां दर्भानास्तीर्य सर्वतः
Main,82.0,4,laghveṇakājinaṃ tadvad vatsaṃ ca parikalpayet prāṅmukhīṃ kalpayeddhenum udakpādāṃ savatsakām,लघ्वेणकाजिनं तद्वद् वत्सं च परिकल्पयेत् प्राङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुम् उदक्पादां सवत्सकाम्
Main,82.0,5,uttamā guḍadhenuḥ syāt sadā bhāracatuṣṭayam vatsaṃ bhāreṇa kurvīta dvābhyāṃ vai madhyamā smṛtā,उत्तमा गुडधेनुः स्यात् सदा भारचतुष्टयम् वत्सं भारेण कुर्वीत द्वाभ्यां वै मध्यमा स्मृता
Main,82.0,6,ardhabhāreṇa vatsaḥ syāt kaniṣṭhā bhārakeṇa tu caturthāṃśena vatsaḥ syād gṛhavittānusārataḥ,अर्धभारेण वत्सः स्यात् कनिष्ठा भारकेण तु चतुर्थांशेन वत्सः स्याद् गृहवित्तानुसारतः
Main,82.0,7,dhenuvatsau ghṛtāsyau ca sitasūkṣmāmbarāvṛtau śuktikarṇāvikṣupādau śucimuktāphalekṣaṇau,धेनुवत्सौ घृतास्यौ च सितसूक्ष्माम्बरावृतौ शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुचिमुक्ताफलेक्षणौ
Main,82.0,8,sitasūtraśirālau tau sitakambalakambalau tāmragaṇḍakapṛṣṭhau tau sitacāmararomakau,सितसूत्रशिरालौ तौ सितकम्बलकम्बलौ ताम्रगण्डकपृष्ठौ तौ सितचामररोमकौ
Main,82.0,9,vidrumabhrūyugopetau navanītastanāvubhau kṣaumapucchau kāṃsyadohāv indranīlakatārakau,विद्रुमभ्रूयुगोपेतौ नवनीतस्तनावुभौ क्षौमपुच्छौ कांस्यदोहाव् इन्द्रनीलकतारकौ
Main,82.0,10,suvarṇaśṛṅgābharaṇau rājataiḥ khurasaṃyutau nānāphalasamāyuktau ghrāṇagandhakaraṇḍakau ityevaṃ racayitvā tau dhūpadīpairathārcayet,सुवर्णशृङ्गाभरणौ राजतैः खुरसंयुतौ नानाफलसमायुक्तौ घ्राणगन्धकरण्डकौ इत्येवं रचयित्वा तौ धूपदीपैरथार्चयेत्
Main,82.0,11,yā lakṣmīḥ sarvabhūtānāṃ yā ca deveṣvavasthitā dhenurūpeṇa sā devī mama śāntiṃ prayacchatu,या लक्ष्मीः सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता धेनुरूपेण सा देवी मम शान्तिं प्रयच्छतु
Main,82.0,12,dehasthā yā ca rudrāṇī śaṃkarasya sadā priyā dhenurūpeṇa sā devī mama pāpaṃ vyapohatu,देहस्था या च रुद्राणी शंकरस्य सदा प्रिया धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु
Main,82.0,13,viṣṇorvakṣasi yā lakṣmīḥ svāhā yā ca vibhāvasoḥ candrārkaśakraśaktiryā dhenurūpāstu sā śriye,विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा या च विभावसोः चन्द्रार्कशक्रशक्तिर्या धेनुरूपास्तु सा श्रिये
Main,82.0,14,caturmukhasya yā lakṣmīr yā lakṣmīrdhanadasya ca lakṣmīryā lokapālānāṃ sā dhenurvaradāstu me,चतुर्मुखस्य या लक्ष्मीर् या लक्ष्मीर्धनदस्य च लक्ष्मीर्या लोकपालानां सा धेनुर्वरदास्तु मे
Main,82.0,15,svadhā yā pitṛmukhyāṇāṃ svāhā yajñabhujāṃ ca yā sarvapāpaharā dhenus tasmācchāntiṃ prayaccha me,स्वधा या पितृमुख्याणां स्वाहा यज्ञभुजां च या सर्वपापहरा धेनुस् तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
Main,82.0,16,evamāmantrya tāṃ dhenuṃ brāhmaṇāya nivedayet vidhānametaddhenūnāṃ sarvāsām abhipaṭhyate,एवमामन्त्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत् विधानमेतद्धेनूनां सर्वासाम् अभिपठ्यते
Main,82.0,17,yāstāḥ pāpavināśinyaḥ paṭhyante daśa dhenavaḥ tāsāṃ svarūpaṃ vakṣyāmi nāmāni ca narādhipa,यास्ताः पापविनाशिन्यः पठ्यन्ते दश धेनवः तासां स्वरूपं वक्ष्यामि नामानि च नराधिप
Main,82.0,18,prathamā guḍadhenuḥ syād ghṛtadhenus tathāparā tiladhenustṛtīyā tu caturthī jalasaṃjñitā,प्रथमा गुडधेनुः स्याद् घृतधेनुस् तथापरा तिलधेनुस्तृतीया तु चतुर्थी जलसंज्ञिता
Main,82.0,19,kṣīradhenuśca vikhyātā madhudhenustathā parā saptamī śarkarādhenur dadhidhenustathāṣṭamī rasadhenuśca navamī daśamī syāt svarūpataḥ,क्षीरधेनुश्च विख्याता मधुधेनुस्तथा परा सप्तमी शर्कराधेनुर् दधिधेनुस्तथाष्टमी रसधेनुश्च नवमी दशमी स्यात् स्वरूपतः
Main,82.0,20,kumbhāḥ syurdravadhenūnām itarāsāṃ tu rāśayaḥ suvarṇadhenumapyatra kecidicchanti bhānavaḥ,कुम्भाः स्युर्द्रवधेनूनाम् इतरासां तु राशयः सुवर्णधेनुमप्यत्र केचिदिच्छन्ति भानवः
Main,82.0,21,navanītena ratnaiśca tathānye tu maharṣayaḥ etadevaṃvidhānaṃ syāt ta evopaskarāḥ smṛtāḥ,नवनीतेन रत्नैश्च तथान्ये तु महर्षयः एतदेवंविधानं स्यात् त एवोपस्कराः स्मृताः
Main,82.0,22,mantrāvāhanasaṃyuktāḥ sadā parvaṇi parvaṇi yathāśraddhaṃ pradātavyā bhuktimuktiphalapradāḥ,मन्त्रावाहनसंयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि यथाश्रद्धं प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः
Main,82.0,23,guḍadhenuprasaṅgena sarvāstāvanmayoditāḥ aśeṣayajñaphaladāḥ sarvāḥ pāpaharāḥ śubhāḥ,गुडधेनुप्रसङ्गेन सर्वास्तावन्मयोदिताः अशेषयज्ञफलदाः सर्वाः पापहराः शुभाः
Main,82.0,24,vratānāmuttamaṃ yasmād viśokadvādaśīvratam tadaṅgatvena caivātra guḍadhenuḥ praśasyate,व्रतानामुत्तमं यस्माद् विशोकद्वादशीव्रतम् तदङ्गत्वेन चैवात्र गुडधेनुः प्रशस्यते
Main,82.0,25,ayane viṣuve puṇye vyatīpāte 'thavā punaḥ guḍadhenvādayo deyās tūparāgādiparvasu,अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते ऽथवा पुनः गुडधेन्वादयो देयास् तूपरागादिपर्वसु
Main,82.0,26,viśokadvādaśī caiṣā puṇyā pāpaharā śubhā yāmupoṣya naro yāti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,विशोकद्वादशी चैषा पुण्या पापहरा शुभा यामुपोष्य नरो याति तद्विष्णोः परमं पदम्
Main,82.0,27,iha loke ca saubhāgyam āyurārogyameva ca vaiṣṇavaṃ puramāpnoti maraṇe ca smaranharim,इह लोके च सौभाग्यम् आयुरारोग्यमेव च वैष्णवं पुरमाप्नोति मरणे च स्मरन्हरिम्
Main,82.0,28,navārbudasahasrāṇi daśa cāṣṭau ca dharmavit na śokaduḥkhadaurgatyaṃ tasya saṃjāyate nṛpa,नवार्बुदसहस्राणि दश चाष्टौ च धर्मवित् न शोकदुःखदौर्गत्यं तस्य संजायते नृप
Main,82.0,29,nārī vā kurute yā tu viśokadvādaśīvratam nṛtyagītaparā nityaṃ sāpi tatphalamāpnuyāt,नारी वा कुरुते या तु विशोकद्वादशीव्रतम् नृत्यगीतपरा नित्यं सापि तत्फलमाप्नुयात्
Main,82.0,30,tasmādagre harernityam anantaṃ gītavādanam kartavyaṃ bhūtikāmena bhaktyā tu parayā nṛpa,तस्मादग्रे हरेर्नित्यम् अनन्तं गीतवादनम् कर्तव्यं भूतिकामेन भक्त्या तु परया नृप
Main,82.0,31,iti paṭhati ya itthaṃ yaḥ śṛṇotīha samyaṅ madhumuranarakārer arcanaṃ yaśca paśyet matimāpa ca janānāṃ yo dadātīndraloke vasati sa vibudhaughaiḥ pūjyate kalpamekam,इति पठति य इत्थं यः शृणोतीह सम्यङ् मधुमुरनरकारेर् अर्चनं यश्च पश्येत् मतिमाप च जनानां यो ददातीन्द्रलोके वसति स विबुधौघैः पूज्यते कल्पमेकम्
Main,83.0,1,matsya-purāṇa 83 bhagavañchrotumicchāmi dānamāhātmyamuttamam yadakṣayaṃ pare loke devarṣigaṇapūjitam,मत्स्य-पुराण ८३ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि दानमाहात्म्यमुत्तमम् यदक्षयं परे लोके देवर्षिगणपूजितम्
Main,83.0,2,meroḥ pradānaṃ vakṣyāmi daśadhā munipuṃgava yatpradānānnaro lokān āpnoti surapūjitān,मेरोः प्रदानं वक्ष्यामि दशधा मुनिपुंगव यत्प्रदानान्नरो लोकान् आप्नोति सुरपूजितान्
Main,83.0,3,purāṇeṣu ca vedeṣu yajñeṣvāyataneṣu ca na tatphalamadhīteṣu kṛteṣviha yadaśnute,पुराणेषु च वेदेषु यज्ञेष्वायतनेषु च न तत्फलमधीतेषु कृतेष्विह यदश्नुते
Main,83.0,4,tasmādvidhānaṃ vakṣyāmi parvatānāmanukramāt prathamo dhānyaśailaḥ syād dvitīyo lavaṇācalaḥ,तस्माद्विधानं वक्ष्यामि पर्वतानामनुक्रमात् प्रथमो धान्यशैलः स्याद् द्वितीयो लवणाचलः
Main,83.0,5,guḍācalastṛtīyastu caturtho hemaparvataḥ pañcamastilaśailaḥ syāt ṣaṣṭhaḥ kārpāsaparvataḥ,गुडाचलस्तृतीयस्तु चतुर्थो हेमपर्वतः पञ्चमस्तिलशैलः स्यात् षष्ठः कार्पासपर्वतः
Main,83.0,6,saptamo ghṛtaśailaśca ratnaśailastathāṣṭamaḥ rājato navamastadvad daśamaḥ śarkarācalaḥ,सप्तमो घृतशैलश्च रत्नशैलस्तथाष्टमः राजतो नवमस्तद्वद् दशमः शर्कराचलः
Main,83.0,7,vakṣye vidhānameteṣāṃ yathāvadanupūrvaśaḥ ayane viṣuve puṇye vyatīpāte dinakṣaye,वक्ष्ये विधानमेतेषां यथावदनुपूर्वशः अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते दिनक्षये
Main,83.0,8,śuklapakṣe tṛtīyāyām uparāge śaśikṣaye vivāhotsavayajñeṣu dvādaśyāmatha vā punaḥ,शुक्लपक्षे तृतीयायाम् उपरागे शशिक्षये विवाहोत्सवयज्ञेषु द्वादश्यामथ वा पुनः
Main,83.0,9,śuklāyāṃ pañcadaśyāṃ vā puṇyarkṣe vā vidhānataḥ dhānyaśailādayo deyā yathāśāstraṃ vijānatā,शुक्लायां पञ्चदश्यां वा पुण्यर्क्षे वा विधानतः धान्यशैलादयो देया यथाशास्त्रं विजानता
Main,83.0,10,tīrtheṣvāyatane vāpi goṣṭhe vā bhavanāṅgaṇe maṇḍapaṃ kārayedbhaktyā caturasramudaṅmukham prāgudakpravaṇaṃ tadvat prāṅmukhaṃ ca vidhānataḥ,तीर्थेष्वायतने वापि गोष्ठे वा भवनाङ्गणे मण्डपं कारयेद्भक्त्या चतुरस्रमुदङ्मुखम् प्रागुदक्प्रवणं तद्वत् प्राङ्मुखं च विधानतः
Main,83.0,11,gomayenānuliptāyāṃ bhūmāvāstīrya vai kuśān tanmadhye parvataṃ kuryād viṣkambhaparvatānvitam,गोमयेनानुलिप्तायां भूमावास्तीर्य वै कुशान् तन्मध्ये पर्वतं कुर्याद् विष्कम्भपर्वतान्वितम्
Main,83.0,12,dhānyadroṇasahasreṇa bhavedgiririhottamaḥ madhyamaḥ pañcaśatikaḥ kaniṣṭhaḥ syāt tribhiḥ śataiḥ,धान्यद्रोणसहस्रेण भवेद्गिरिरिहोत्तमः मध्यमः पञ्चशतिकः कनिष्ठः स्यात् त्रिभिः शतैः
Main,83.0,13,merurmahāvrīhimayastu madhye suvarṇavṛkṣatrayasaṃyutaḥ syāt pūrveṇa muktāphalavajrayukto yāgyena gomedakapuṣparāgaiḥ,मेरुर्महाव्रीहिमयस्तु मध्ये सुवर्णवृक्षत्रयसंयुतः स्यात् पूर्वेण मुक्ताफलवज्रयुक्तो याग्येन गोमेदकपुष्परागैः
Main,83.0,14,paścācca gārutmatanīlaratnaiḥ saumyena vaidūryasarojarāgaiḥ śrīkhaṇḍakhaṇḍairabhitaḥ pravālair latānvitaḥ śuktiśilātalaḥ syāt,पश्चाच्च गारुत्मतनीलरत्नैः सौम्येन वैदूर्यसरोजरागैः श्रीखण्डखण्डैरभितः प्रवालैर् लतान्वितः शुक्तिशिलातलः स्यात्
Main,83.0,15,brahmātha viṣṇurbhagavānpurārir divākaro 'pyatra hiraṇmayaḥ syāt mūrdhanyavasthānamamatsareṇa kāryaṃ tvanekaiśca punardvijaughaiḥ,ब्रह्माथ विष्णुर्भगवान्पुरारिर् दिवाकरो ऽप्यत्र हिरण्मयः स्यात् मूर्धन्यवस्थानममत्सरेण कार्यं त्वनेकैश्च पुनर्द्विजौघैः
Main,83.0,16,catvāri śṛṅgāṇi ca rājatāni nitambabhāgeṣvapi rājataḥ syāt tathekṣuvaṃśāvṛtakandarastu ghṛtodakaprasravaṇaiśca dikṣu,चत्वारि शृङ्गाणि च राजतानि नितम्बभागेष्वपि राजतः स्यात् तथेक्षुवंशावृतकन्दरस्तु घृतोदकप्रस्रवणैश्च दिक्षु
Main,83.0,17,śuklāmbarāṇyambudharāvalī syāt pūrveṇa pītāni ca dakṣiṇena vāsāṃsi paścādatha karburāṇi raktāni caivottarato ghanālī,शुक्लाम्बराण्यम्बुधरावली स्यात् पूर्वेण पीतानि च दक्षिणेन वासांसि पश्चादथ कर्बुराणि रक्तानि चैवोत्तरतो घनाली
Main,83.0,18,raupyānmahendrapramukhāṃs tathāṣṭau saṃsthāpya lokādhipatīnkrameṇa nānāphalālī ca samantataḥ syān manoramaṃ mālyavilepanaṃ ca,रौप्यान्महेन्द्रप्रमुखांस् तथाष्टौ संस्थाप्य लोकाधिपतीन्क्रमेण नानाफलाली च समन्ततः स्यान् मनोरमं माल्यविलेपनं च
Main,83.0,19,vitānakaṃ copari pañcavarṇam amlānapuṣpābharaṇaṃ sitaṃ ca itthaṃ niveśyāmaraśailamagryaṃ merostu viṣkambhagirīn krameṇa,वितानकं चोपरि पञ्चवर्णम् अम्लानपुष्पाभरणं सितं च इत्थं निवेश्यामरशैलमग्र्यं मेरोस्तु विष्कम्भगिरीन् क्रमेण
Main,83.0,20,turīyabhāgeṇa caturdiśaṃ ca saṃsthāpayetpuṣpavilepanāḍhyān pūrveṇa mandaramanekaphalāvalībhir yuktaṃ yavaiḥ kanakabhadrakadambacihnaiḥ,तुरीयभागेण चतुर्दिशं च संस्थापयेत्पुष्पविलेपनाढ्यान् पूर्वेण मन्दरमनेकफलावलीभिर् युक्तं यवैः कनकभद्रकदम्बचिह्नैः
Main,83.0,21,kāmena kāñcanamayena virājamānam ākārayetkusumavastravilepanāḍhyam kṣīrāruṇodasarasātha vanena caivaṃ raupyeṇa śaktighaṭitena virājamānam,कामेन काञ्चनमयेन विराजमानम् आकारयेत्कुसुमवस्त्रविलेपनाढ्यम् क्षीरारुणोदसरसाथ वनेन चैवं रौप्येण शक्तिघटितेन विराजमानम्
Main,83.0,22,yāmyena gandhamadanaśca niveśanīyo godhūmasaṃcayamayaḥ kaladhautayuktaḥ haimena yajñapatinā ghṛtamānasena vastraiśca rājatavanena ca saṃyutaḥ syāt,याम्येन गन्धमदनश्च निवेशनीयो गोधूमसंचयमयः कलधौतयुक्तः हैमेन यज्ञपतिना घृतमानसेन वस्त्रैश्च राजतवनेन च संयुतः स्यात्
Main,83.0,23,paścāt tilācalam anekasugandhipuṣpasauvarṇapippalahiraṇmayahaṃsayuktam ākārayedrajatapuṣpavanena tadvad vastrānvitaṃ dadhisitodasaras tathāgre,पश्चात् तिलाचलम् अनेकसुगन्धिपुष्पसौवर्णपिप्पलहिरण्मयहंसयुक्तम् आकारयेद्रजतपुष्पवनेन तद्वद् वस्त्रान्वितं दधिसितोदसरस् तथाग्रे
Main,83.0,24,saṃsthāpya taṃ vipulaśailamathottareṇa śailaṃ supārśvamapi māṣamayaṃ suvastram puṣpaiśca hemavaṭapādapaśekharaṃ tam ākārayet kanakadhenuvirājamānam,संस्थाप्य तं विपुलशैलमथोत्तरेण शैलं सुपार्श्वमपि माषमयं सुवस्त्रम् पुष्पैश्च हेमवटपादपशेखरं तम् आकारयेत् कनकधेनुविराजमानम्
Main,83.0,25,mākṣīkabhadrasarasātha vanena tadvad raupyeṇa bhāsvaravatā ca yutaṃ vidhāya homaścaturbhiratha vedapurāṇavidbhir dāntair anindyacaritākṛtibhirdvijendraiḥ,माक्षीकभद्रसरसाथ वनेन तद्वद् रौप्येण भास्वरवता च युतं विधाय होमश्चतुर्भिरथ वेदपुराणविद्भिर् दान्तैर् अनिन्द्यचरिताकृतिभिर्द्विजेन्द्रैः
Main,83.0,26,pūrveṇa hastamitamatra vidhāya kuṇḍaṃ kāryastilairyavaghṛtena samitkuśaiśca rātrau ca jāgaramanuddhatagītatūryair āvāhanaṃ ca kathayāmi śiloccayānām,पूर्वेण हस्तमितमत्र विधाय कुण्डं कार्यस्तिलैर्यवघृतेन समित्कुशैश्च रात्रौ च जागरमनुद्धतगीततूर्यैर् आवाहनं च कथयामि शिलोच्चयानाम्
Main,83.0,27,tvaṃ sarvadevagaṇadhāmanidhe viruddham asmadgṛheṣvamaraparvata nāśayāśu kṣemaṃ vidhatsva kuru śāntimanuttamāṃ naḥ sampūjitaḥ paramabhaktimatā mayā hi,त्वं सर्वदेवगणधामनिधे विरुद्धम् अस्मद्गृहेष्वमरपर्वत नाशयाशु क्षेमं विधत्स्व कुरु शान्तिमनुत्तमां नः सम्पूजितः परमभक्तिमता मया हि
Main,83.0,28,tvameva bhagavānīśo brahmā viṣṇurdivākaraḥ mūrtāmūrtātparaṃ bījam ataḥ pāhi sanātana,त्वमेव भगवानीशो ब्रह्मा विष्णुर्दिवाकरः मूर्तामूर्तात्परं बीजम् अतः पाहि सनातन
Main,83.0,29,yasmāttvaṃ lokapālānāṃ viśvamūrteśca mandiram rudrādityavasūnāṃ ca tasmācchāntiṃ prayaccha me,यस्मात्त्वं लोकपालानां विश्वमूर्तेश्च मन्दिरम् रुद्रादित्यवसूनां च तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
Main,83.0,30,yasmādaśūnyamamarair nārībhiśca śivena ca tasmānmām uddharāśeṣaduḥkhasaṃsārasāgarāt,यस्मादशून्यममरैर् नारीभिश्च शिवेन च तस्मान्माम् उद्धराशेषदुःखसंसारसागरात्
Main,83.0,31,evamabhyarcya taṃ meruṃ mandaraṃ cābhipūjayet yasmāccaitrarathena tvaṃ bhadrāśvena ca varṣataḥ,एवमभ्यर्च्य तं मेरुं मन्दरं चाभिपूजयेत् यस्माच्चैत्ररथेन त्वं भद्राश्वेन च वर्षतः
Main,83.0,32,śobhase mandara kṣipram atastuṣṭikaro bhava yasmāccūḍāmaṇirjambūdvīpe tvaṃ gandhamādana,शोभसे मन्दर क्षिप्रम् अतस्तुष्टिकरो भव यस्माच्चूडामणिर्जम्बूद्वीपे त्वं गन्धमादन
Main,83.0,33,gandharvavanaśobhāvān ataḥ kīrtirdṛḍhāstu me yasmāttvaṃ ketumālena vaibhrājena vanena ca,गन्धर्ववनशोभावान् अतः कीर्तिर्दृढास्तु मे यस्मात्त्वं केतुमालेन वैभ्राजेन वनेन च
Main,83.0,34,hiraṇmayāśvatthaśirās tasmātpuṣṭirdhruvāstu me uttaraiḥ kurubhiryasmāt sāvitreṇa vanena ca,हिरण्मयाश्वत्थशिरास् तस्मात्पुष्टिर्ध्रुवास्तु मे उत्तरैः कुरुभिर्यस्मात् सावित्रेण वनेन च
Main,83.0,35,supārśva rājase nityam ataḥ śrīrakṣayāstu me evamāmantrya tānsarvān prabhāte vimale punaḥ,सुपार्श्व राजसे नित्यम् अतः श्रीरक्षयास्तु मे एवमामन्त्र्य तान्सर्वान् प्रभाते विमले पुनः
Main,83.0,36,snātvātha gurave dadyān madhyamaṃ parvatottamam viṣkambhaparvatāndadyād ṛtvigbhyaḥ kramaśo mune,स्नात्वाथ गुरवे दद्यान् मध्यमं पर्वतोत्तमम् विष्कम्भपर्वतान्दद्याद् ऋत्विग्भ्यः क्रमशो मुने
Main,83.0,37,gāśca dadyāccaturviṃśat yathavā daśa nārada nava sapta tathāṣṭau vā pañca dadyād aśaktimān,गाश्च दद्याच्चतुर्विंशत् यथवा दश नारद नव सप्त तथाष्टौ वा पञ्च दद्याद् अशक्तिमान्
Main,83.0,38,ekāpi gurave deyā kapilā ca payasvinī parvatānāmaśeṣāṇām eṣa eva vidhiḥ smṛtaḥ,एकापि गुरवे देया कपिला च पयस्विनी पर्वतानामशेषाणाम् एष एव विधिः स्मृतः
Main,83.0,39,ta eva pūjane mantrās ta evopaskarā matāḥ grahāṇāṃ lokapālānāṃ brahmādīnāṃ ca sarvadā,त एव पूजने मन्त्रास् त एवोपस्करा मताः ग्रहाणां लोकपालानां ब्रह्मादीनां च सर्वदा
Main,83.0,40,svamantreṇaiva sarveṣu homaḥ śaileṣu paṭhyate upavāsī bhavennityam aśakte naktamiṣyate,स्वमन्त्रेणैव सर्वेषु होमः शैलेषु पठ्यते उपवासी भवेन्नित्यम् अशक्ते नक्तमिष्यते
Main,83.0,41,vidhānaṃ sarvaśailānāṃ kramaśaḥ śṛṇu nārada dānakāle ca ye mantrāḥ parvateṣu ca yatphalam,विधानं सर्वशैलानां क्रमशः शृणु नारद दानकाले च ये मन्त्राः पर्वतेषु च यत्फलम्
Main,83.0,42,annaṃ brahma yataḥ proktam anne prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ annādbhavanti bhūtāni jagadannena vartate,अन्नं ब्रह्म यतः प्रोक्तम् अन्ने प्राणाः प्रतिष्ठिताः अन्नाद्भवन्ति भूतानि जगदन्नेन वर्तते
Main,83.0,43,annameva tato lakṣmīr annameva janārdanaḥ dhānyaparvatarūpeṇa pāhi tasmānnagottama,अन्नमेव ततो लक्ष्मीर् अन्नमेव जनार्दनः धान्यपर्वतरूपेण पाहि तस्मान्नगोत्तम
Main,83.0,44,anena vidhinā yastu dadyāddhānyamayaṃ girim manvantaraśataṃ sāgraṃ devaloke mahīyate,अनेन विधिना यस्तु दद्याद्धान्यमयं गिरिम् मन्वन्तरशतं साग्रं देवलोके महीयते
Main,83.0,45,apsarogaṇagandharvair ākīrṇena virājatā vimānena divaḥ pṛṣṭham āyāti sma niṣevita dharmakṣaye rājarājyam āpnotīha na saṃśayaḥ,अप्सरोगणगन्धर्वैर् आकीर्णेन विराजता विमानेन दिवः पृष्ठम् आयाति स्म निषेवित धर्मक्षये राजराज्यम् आप्नोतीह न संशयः
Main,84.0,1,matsya-purāṇa 84 athātaḥ sampravakṣyāmi lavaṇācalamuttamam yatpradānānnaro lokān āpnoti śivasaṃyutān,मत्स्य-पुराण ८४ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि लवणाचलमुत्तमम् यत्प्रदानान्नरो लोकान् आप्नोति शिवसंयुतान्
Main,84.0,2,uttamaḥ ṣoḍaśadroṇaiḥ kartavyo lavaṇācalaḥ madhyamaḥ syāttadardhena caturbhiradhamaḥ smṛtaḥ,उत्तमः षोडशद्रोणैः कर्तव्यो लवणाचलः मध्यमः स्यात्तदर्धेन चतुर्भिरधमः स्मृतः
Main,84.0,3,vittahīno yathāśaktyā droṇādūrdhvaṃ tu kārayet caturthāṃśena viṣkambhaparvatānkārayetpṛthak,वित्तहीनो यथाशक्त्या द्रोणादूर्ध्वं तु कारयेत् चतुर्थांशेन विष्कम्भपर्वतान्कारयेत्पृथक्
Main,84.0,4,vidhānaṃ pūrvavatkuryād brahmādīnāṃ ca sarvadā tadvaddhemamayānsarvāṃl lokapālānniveśayet,विधानं पूर्ववत्कुर्याद् ब्रह्मादीनां च सर्वदा तद्वद्धेममयान्सर्वांल् लोकपालान्निवेशयेत्
Main,84.0,5,sarāṃsi kāmadevādīṃs tadvadatrāpi kārayet kuryājjāgaraṇaṃ cāpi dānamantrānnibodhata,सरांसि कामदेवादींस् तद्वदत्रापि कारयेत् कुर्याज्जागरणं चापि दानमन्त्रान्निबोधत
Main,84.0,6,saubhāgyasaraḥ sambhūto yato 'yaṃ lavaṇo rasaḥ taddānakartṛkatvena tvaṃ māṃ pāhi nagottama,सौभाग्यसरः सम्भूतो यतो ऽयं लवणो रसः तद्दानकर्तृकत्वेन त्वं मां पाहि नगोत्तम
Main,84.0,7,yasmādannarasāḥ sarve notkaṭā lavaṇaṃ vinā priyaṃ ca śivayornityaṃ tasmācchāntiṃ prayaccha me,यस्मादन्नरसाः सर्वे नोत्कटा लवणं विना प्रियं च शिवयोर्नित्यं तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
Main,84.0,8,viṣṇudehasamudbhūtaṃ yasmādārogyavardhanam tasmātparvatarūpeṇa pāhi saṃsārasāgarāt,विष्णुदेहसमुद्भूतं यस्मादारोग्यवर्धनम् तस्मात्पर्वतरूपेण पाहि संसारसागरात्
Main,84.0,9,anena vidhinā yastu dadyāllavaṇaparvatam umāloke vasetkalpaṃ tato yāti parāṃ gatim,अनेन विधिना यस्तु दद्याल्लवणपर्वतम् उमालोके वसेत्कल्पं ततो याति परां गतिम्
Main,85.0,1,matsya-purāṇa 85 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi guḍaparvatamuttamam yatpradānānnaraḥ svargam āpnoti surapūjitam,मत्स्य-पुराण ८५ अतः परं प्रवक्ष्यामि गुडपर्वतमुत्तमम् यत्प्रदानान्नरः स्वर्गम् आप्नोति सुरपूजितम्
Main,85.0,2,uttamo daśabhirbhārair madhyamaḥ pañcabhirmataḥ tribhirbhāraiḥ kaniṣṭhaḥ syāt tadardhenālpavittavān,उत्तमो दशभिर्भारैर् मध्यमः पञ्चभिर्मतः त्रिभिर्भारैः कनिष्ठः स्यात् तदर्धेनाल्पवित्तवान्
Main,85.0,3,tadvadāmantraṇaṃ pūjāṃ hemavṛkṣasurārcanam viṣkambhaparvatāṃstadvat sarāṃsi vanadevatāḥ,तद्वदामन्त्रणं पूजां हेमवृक्षसुरार्चनम् विष्कम्भपर्वतांस्तद्वत् सरांसि वनदेवताः
Main,85.0,4,homajāgaraṇaṃ tadval lokapālādhivāsanam dhānyaparvatavat kuryād imaṃ mantramudīrayet,होमजागरणं तद्वल् लोकपालाधिवासनम् धान्यपर्वतवत् कुर्याद् इमं मन्त्रमुदीरयेत्
Main,85.0,5,yathā deveṣu viśvātmā pravaro 'yaṃ janārdanaḥ sāmavedastu vedānāṃ mahādevastu yoginām,यथा देवेषु विश्वात्मा प्रवरो ऽयं जनार्दनः सामवेदस्तु वेदानां महादेवस्तु योगिनाम्
Main,85.0,6,praṇavaḥ sarvamantrāṇāṃ nārīṇāṃ pārvatī yathā tathā rasānāṃ pravaraḥ sadaivekṣuraso mataḥ,प्रणवः सर्वमन्त्राणां नारीणां पार्वती यथा तथा रसानां प्रवरः सदैवेक्षुरसो मतः
Main,85.0,7,mama tasmātparāṃ lakṣmīṃ guḍaparvata dehi vai yasmātsaubhāgyadāyinyā bhrātā tvaṃ guḍaparvata nivāsaścāpi pārvatyās tasmācchāntiṃ prayaccha me,मम तस्मात्परां लक्ष्मीं गुडपर्वत देहि वै यस्मात्सौभाग्यदायिन्या भ्राता त्वं गुडपर्वत निवासश्चापि पार्वत्यास् तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
Main,85.0,8,anena vidhinā yastu dadyādguḍamayaṃ girim pūjyamānaḥ sa gandharvair gaurīloke mahīyate,अनेन विधिना यस्तु दद्याद्गुडमयं गिरिम् पूज्यमानः स गन्धर्वैर् गौरीलोके महीयते
Main,85.0,9,tataḥ kalpaśatānte tu saptadvīpādhipo bhavet āyurārogyasampannaḥ śatrubhiścāparājitaḥ,ततः कल्पशतान्ते तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत् आयुरारोग्यसम्पन्नः शत्रुभिश्चापराजितः
Main,86.0,1,matsya-purāṇa 86 atha pāpaharaṃ vakṣye suvarṇācalamuttamam yasya pradānādbhavanaṃ vairiñcaṃ yāti mānavaḥ,मत्स्य-पुराण ८६ अथ पापहरं वक्ष्ये सुवर्णाचलमुत्तमम् यस्य प्रदानाद्भवनं वैरिञ्चं याति मानवः
Main,86.0,2,uttamaḥ palasāhasro madhyamaḥ pañcabhiḥ śataiḥ tadardhenādhamastadvad alpavitto 'pi śaktitaḥ dadyādekapalādūrdhvaṃ yathāśaktyā vimatsaraḥ,उत्तमः पलसाहस्रो मध्यमः पञ्चभिः शतैः तदर्धेनाधमस्तद्वद् अल्पवित्तो ऽपि शक्तितः दद्यादेकपलादूर्ध्वं यथाशक्त्या विमत्सरः
Main,86.0,3,dhānyaparvatavatsarvaṃ vidadhyānmunipuṃgava viṣkambhaśailāstadvacca ṛtvigbhyaḥ pratipādayet,धान्यपर्वतवत्सर्वं विदध्यान्मुनिपुंगव विष्कम्भशैलास्तद्वच्च ऋत्विग्भ्यः प्रतिपादयेत्
Main,86.0,4,namaste brahmabījāya brahmagarbhāya te namaḥ yasmādanantaphaladas tasmātpāhi śiloccaya,नमस्ते ब्रह्मबीजाय ब्रह्मगर्भाय ते नमः यस्मादनन्तफलदस् तस्मात्पाहि शिलोच्चय
Main,86.0,5,yasmādagnerapatyaṃ tvaṃ yasmātpuṇyaṃ jagatpate hemaparvatarūpeṇa tasmātpāhi nagottama,यस्मादग्नेरपत्यं त्वं यस्मात्पुण्यं जगत्पते हेमपर्वतरूपेण तस्मात्पाहि नगोत्तम
Main,86.0,6,anena vidhinā yastu dadyātkanakaparvatam sa yāti paramaṃ brahmalokamānandakārakam tatra kalpaśataṃ tiṣṭhet tato yāti parāṃ gatim,अनेन विधिना यस्तु दद्यात्कनकपर्वतम् स याति परमं ब्रह्मलोकमानन्दकारकम् तत्र कल्पशतं तिष्ठेत् ततो याति परां गतिम्
Main,87.0,1,matsya-purāṇa 87 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tilaśailaṃ vidhānataḥ yatpradānānnaro yāti viṣṇulokaṃ sanātanam,मत्स्य-पुराण ८७ अतः परं प्रवक्ष्यामि तिलशैलं विधानतः यत्प्रदानान्नरो याति विष्णुलोकं सनातनम्
Main,87.0,2,uttamo daśabhir droṇair madhyamaḥ pañcabhiḥ smṛtaḥ tribhiḥ kaniṣṭho viprendra tilaśailaḥ prakīrtitaḥ,उत्तमो दशभिर् द्रोणैर् मध्यमः पञ्चभिः स्मृतः त्रिभिः कनिष्ठो विप्रेन्द्र तिलशैलः प्रकीर्तितः
Main,87.0,3,pūrvavaccāparānsarvān viṣkambhānabhito girīn dānamantrān pravakṣyāmi yathāvanmunipuṃgava,पूर्ववच्चापरान्सर्वान् विष्कम्भानभितो गिरीन् दानमन्त्रान् प्रवक्ष्यामि यथावन्मुनिपुंगव
Main,87.0,4,yasmānmadhuvadhe viṣṇor dehasvedasamudbhavāḥ tilāḥ kuśāśca māṣāśca tasmācchāntyai bhavatviha,यस्मान्मधुवधे विष्णोर् देहस्वेदसमुद्भवाः तिलाः कुशाश्च माषाश्च तस्माच्छान्त्यै भवत्विह
Main,87.0,5,havye kavye ca yasmācca tilā evābhirakṣaṇam bhavāduddhara śailendra tilācala namo 'stu te,हव्ये कव्ये च यस्माच्च तिला एवाभिरक्षणम् भवादुद्धर शैलेन्द्र तिलाचल नमो ऽस्तु ते
Main,87.0,6,ityāmantrya ca yo dadyāt tilācalamanuttamam sa vaiṣṇavaṃ padaṃ yāti punarāvṛttidurlabham,इत्यामन्त्र्य च यो दद्यात् तिलाचलमनुत्तमम् स वैष्णवं पदं याति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
Main,87.0,7,dīrghāyuṣyaṃ samāpnoti putrapautraiśca modate pitṛbhirdevagandharvaiḥ pūjyamāno divaṃ vrajet,दीर्घायुष्यं समाप्नोति पुत्रपौत्रैश्च मोदते पितृभिर्देवगन्धर्वैः पूज्यमानो दिवं व्रजेत्
Main,88.0,1,matsya-purāṇa 88 athātaḥ sampravakṣyāmi kārpāsācalamuttamam yatpradānānnaro nityam āpnoti paramaṃ padam,मत्स्य-पुराण ८८ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि कार्पासाचलमुत्तमम् यत्प्रदानान्नरो नित्यम् आप्नोति परमं पदम्
Main,88.0,2,kārpāsaparvatas tadvad viṃśadbhārair ihottamaḥ daśabhirmadhyamaḥ proktaḥ pañcabhistvadhamaḥ smṛtaḥ bhāreṇālpadhano dadyād vittaśāṭhyavivarjitaḥ,कार्पासपर्वतस् तद्वद् विंशद्भारैर् इहोत्तमः दशभिर्मध्यमः प्रोक्तः पञ्चभिस्त्वधमः स्मृतः भारेणाल्पधनो दद्याद् वित्तशाठ्यविवर्जितः
Main,88.0,3,dhānyaparvatavatsarvam āsādya munipuṃgava prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ dadyādidamudīrayet,धान्यपर्वतवत्सर्वम् आसाद्य मुनिपुंगव प्रभातायां तु शर्वर्यां दद्यादिदमुदीरयेत्
Main,88.0,4,tvamevāvaraṇaṃ yasmāl lokānāmiha sarvadā kārpāsādre namastubhyam aghaughadhvaṃsano bhava,त्वमेवावरणं यस्माल् लोकानामिह सर्वदा कार्पासाद्रे नमस्तुभ्यम् अघौघध्वंसनो भव
Main,88.0,5,iti kārpāsaśailendraṃ yo dadyāccharvasaṃnidhau rudraloke vasetkalpaṃ tato rājā bhavediha,इति कार्पासशैलेन्द्रं यो दद्याच्छर्वसंनिधौ रुद्रलोके वसेत्कल्पं ततो राजा भवेदिह
Main,89.0,1,matsya-purāṇa 89 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi ghṛtācalamanuttamam tejo 'mṛtamayaṃ divyaṃ mahāpātakanāśanam,मत्स्य-पुराण ८९ अतः परं प्रवक्ष्यामि घृताचलमनुत्तमम् तेजो ऽमृतमयं दिव्यं महापातकनाशनम्
Main,89.0,2,viṃśatyā ghṛtakumbhānām uttamaḥ syādghṛtācalaḥ daśabhirmadhyamaḥ proktaḥ pañcabhistvadhamaḥ smṛtaḥ,विंशत्या घृतकुम्भानाम् उत्तमः स्याद्घृताचलः दशभिर्मध्यमः प्रोक्तः पञ्चभिस्त्वधमः स्मृतः
Main,89.0,3,alpavitto 'pi yaḥ kuryād dvābhyāmiha vidhānataḥ viṣkambhaparvatāṃstadvac caturbhāgeṇa kalpayet,अल्पवित्तो ऽपि यः कुर्याद् द्वाभ्यामिह विधानतः विष्कम्भपर्वतांस्तद्वच् चतुर्भागेण कल्पयेत्
Main,89.0,4,śālitaṇḍulapātrāṇi kumbhopari niveśayet kārayetsaṃhatānuccān yathāśobhaṃ vidhānataḥ,शालितण्डुलपात्राणि कुम्भोपरि निवेशयेत् कारयेत्संहतानुच्चान् यथाशोभं विधानतः
Main,89.0,5,veṣṭayecchuklavāsobhir ikṣudaṇḍaphalādikaiḥ dhānyaparvatavaccheṣaṃ vidhānamiha paṭhyate,वेष्टयेच्छुक्लवासोभिर् इक्षुदण्डफलादिकैः धान्यपर्वतवच्छेषं विधानमिह पठ्यते
Main,89.0,6,adhivāsanapūrvaṃ ca tadvaddhomasurārcanam prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ gurave taṃ nivedayet viṣkambhaparvatāṃstadvad ṛtvigbhyaḥ śāntamānasaḥ,अधिवासनपूर्वं च तद्वद्धोमसुरार्चनम् प्रभातायां तु शर्वर्यां गुरवे तं निवेदयेत् विष्कम्भपर्वतांस्तद्वद् ऋत्विग्भ्यः शान्तमानसः
Main,89.0,7,saṃyogādghṛtamutpannaṃ yasmādamṛtatejasoḥ tasmāddhṛtārcirviśvātmā prīyatāmatra śaṃkaraḥ,संयोगाद्घृतमुत्पन्नं यस्मादमृततेजसोः तस्माद्धृतार्चिर्विश्वात्मा प्रीयतामत्र शंकरः
Main,89.0,8,yasmāttejomayaṃ brahma ghṛte tadviddhyavasthitam ghṛtaparvatarūpeṇa tasmāttvaṃ pāhi no 'niśam,यस्मात्तेजोमयं ब्रह्म घृते तद्विद्ध्यवस्थितम् घृतपर्वतरूपेण तस्मात्त्वं पाहि नो ऽनिशम्
Main,89.0,9,anena vidhinā dadyād ghṛtācalamanuttamam mahāpātakayukto 'pi lokamāpnoti śāṃkaram,अनेन विधिना दद्याद् घृताचलमनुत्तमम् महापातकयुक्तो ऽपि लोकमाप्नोति शांकरम्
Main,89.0,10,haṃsasārasayuktena kiṅkiṇījālamālinā vimānenāpsarobhiśca siddhavidyādharair vṛtaḥ viharetpitṛbhiḥ sārdhaṃ yāvadābhūtasaṃplavam,हंससारसयुक्तेन किङ्किणीजालमालिना विमानेनाप्सरोभिश्च सिद्धविद्याधरैर् वृतः विहरेत्पितृभिः सार्धं यावदाभूतसंप्लवम्
Main,90.0,1,matsya-purāṇa 90 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi ratnācalamanuttamam muktāphalasahasreṇa parvataḥ syādanuttamaḥ,मत्स्य-पुराण ९० अतः परं प्रवक्ष्यामि रत्नाचलमनुत्तमम् मुक्ताफलसहस्रेण पर्वतः स्यादनुत्तमः
Main,90.0,2,madhyamaḥ pañcaśatikas triśatenādhamaḥ smṛtaḥ caturthāṃśena viṣkambhaparvatāḥ syuḥ samantataḥ,मध्यमः पञ्चशतिकस् त्रिशतेनाधमः स्मृतः चतुर्थांशेन विष्कम्भपर्वताः स्युः समन्ततः
Main,90.0,3,pūrveṇa vajragomedair dakṣiṇenendranīlakaiḥ padmarāgayutaḥ kāryo vidvadbhirgandhamādanaḥ,पूर्वेण वज्रगोमेदैर् दक्षिणेनेन्द्रनीलकैः पद्मरागयुतः कार्यो विद्वद्भिर्गन्धमादनः
Main,90.0,4,vaidūryavidrumaiḥ paścāt sammiśro vimalācalaḥ padmarāgaiḥ sasauvarṇair uttareṇa ca vinyaset,वैदूर्यविद्रुमैः पश्चात् सम्मिश्रो विमलाचलः पद्मरागैः ससौवर्णैर् उत्तरेण च विन्यसेत्
Main,90.0,5,dhānyaparvatavatsarvam atrāpi parikalpayet tadvadāvāhanaṃ kuryād vṛkṣāndevāṃśca kāñcanān,धान्यपर्वतवत्सर्वम् अत्रापि परिकल्पयेत् तद्वदावाहनं कुर्याद् वृक्षान्देवांश्च काञ्चनान्
Main,90.0,6,pūjayetpuṣpagandhādyaiḥ prabhāte ca vimatsaraḥ pūrvavadguruṛtvigbhya imānmantrānudīrayet,पूजयेत्पुष्पगन्धाद्यैः प्रभाते च विमत्सरः पूर्ववद्गुरुऋत्विग्भ्य इमान्मन्त्रानुदीरयेत्
Main,90.0,7,yadā devagaṇāḥ sarve sarvaratneṣvavasthitāḥ tvaṃ ca ratnamayo nityaṃ namaste 'stu sadācala,यदा देवगणाः सर्वे सर्वरत्नेष्ववस्थिताः त्वं च रत्नमयो नित्यं नमस्ते ऽस्तु सदाचल
Main,90.0,8,yasmādratnapradānena tuṣṭiṃ prakurute hariḥ sadā ratnapradānena tasmānnaḥ pāhi parvata,यस्माद्रत्नप्रदानेन तुष्टिं प्रकुरुते हरिः सदा रत्नप्रदानेन तस्मान्नः पाहि पर्वत
Main,90.0,9,anena vidhinā yastu dadyādratnamayaṃ girim sa yāti viṣṇusālokyam amareśvarapūjitaḥ,अनेन विधिना यस्तु दद्याद्रत्नमयं गिरिम् स याति विष्णुसालोक्यम् अमरेश्वरपूजितः
Main,90.0,10,yāvatkalpaśataṃ sāgraṃ vasecceha narādhipa rūpārogyaguṇopetaḥ saptadvīpādhipo bhavet,यावत्कल्पशतं साग्रं वसेच्चेह नराधिप रूपारोग्यगुणोपेतः सप्तद्वीपाधिपो भवेत्
Main,90.0,11,brahmahatyādikaṃ kiṃcid yadatrāmutra vā kṛtam tatsarvaṃ nāśamāyāti girirvajrahato yathā,ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् यदत्रामुत्र वा कृतम् तत्सर्वं नाशमायाति गिरिर्वज्रहतो यथा
Main,91.0,1,matsya-purāṇa 91 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi raupyācalamanuttamam yatpradānānnaro yāti somalokamanuttamam,मत्स्य-पुराण ९१ अतः परं प्रवक्ष्यामि रौप्याचलमनुत्तमम् यत्प्रदानान्नरो याति सोमलोकमनुत्तमम्
Main,91.0,2,daśabhiḥ palasāhasrair uttamo rajatācalaḥ pañcabhirmadhyamaḥ proktas tadardhenādhamaḥ smṛtaḥ,दशभिः पलसाहस्रैर् उत्तमो रजताचलः पञ्चभिर्मध्यमः प्रोक्तस् तदर्धेनाधमः स्मृतः
Main,91.0,3,aśakto viṃśaterūrdhvaṃ kārayecchaktitastadā viṣkambhaparvatāṃstadvat turīyāṃśena kalpayet,अशक्तो विंशतेरूर्ध्वं कारयेच्छक्तितस्तदा विष्कम्भपर्वतांस्तद्वत् तुरीयांशेन कल्पयेत्
Main,91.0,4,pūrvavadrājatānkurvan mandarādīnvidhānataḥ kaladhautamayāṃstadval lokeśānarcayedbudhaḥ,पूर्ववद्राजतान्कुर्वन् मन्दरादीन्विधानतः कलधौतमयांस्तद्वल् लोकेशानर्चयेद्बुधः
Main,91.0,5,brahmaviṣṇvarkavānkāryo nitambo 'tra hiraṇmayaḥ rājataṃ syādyadanyeṣāṃ sarvaṃ tadiha kāñcanam,ब्रह्मविष्ण्वर्कवान्कार्यो नितम्बो ऽत्र हिरण्मयः राजतं स्याद्यदन्येषां सर्वं तदिह काञ्चनम्
Main,91.0,6,śeṣaṃ tu pūrvavatkuryād dhomajāgaraṇādikam dadyāttataḥ prabhāte tu gurave raupyaparvatam,शेषं तु पूर्ववत्कुर्याद् धोमजागरणादिकम् दद्यात्ततः प्रभाते तु गुरवे रौप्यपर्वतम्
Main,91.0,7,viṣkambhaśailānṛtvigbhyaḥ pūjyavastravibhūṣaṇaiḥ imaṃ mantraṃ paṭhandadyād darbhapāṇirvimatsaraḥ,विष्कम्भशैलानृत्विग्भ्यः पूज्यवस्त्रविभूषणैः इमं मन्त्रं पठन्दद्याद् दर्भपाणिर्विमत्सरः
Main,91.0,8,pitṝṇāṃ vallabho yasmād dharīndrāṇāṃ śivasya ca pāhi rājata tasmāttvaṃ śokasaṃsārasāgarāt,पितॄणां वल्लभो यस्माद् धरीन्द्राणां शिवस्य च पाहि राजत तस्मात्त्वं शोकसंसारसागरात्
Main,91.0,9,itthaṃ nivedya yo dadyād rajatācalamuttamam gavāmayutadānasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ,इत्थं निवेद्य यो दद्याद् रजताचलमुत्तमम् गवामयुतदानस्य फलं प्राप्नोति मानवः
Main,91.0,10,somaloke sa gandharvaiḥ kiṃnarāpsarasāṃ gaṇaiḥ pūjyamāno vasedvidvān yāvadābhūtasaṃplavam,सोमलोके स गन्धर्वैः किंनराप्सरसां गणैः पूज्यमानो वसेद्विद्वान् यावदाभूतसंप्लवम्
Main,92.0,1,matsya-purāṇa 92 athātaḥ sampravakṣyāmi śarkarāśailamuttamam yasya pradānādviṣṇvarkarudrāstuṣyanti sarvadā,मत्स्य-पुराण ९२ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि शर्कराशैलमुत्तमम् यस्य प्रदानाद्विष्ण्वर्करुद्रास्तुष्यन्ति सर्वदा
Main,92.0,2,aṣṭābhiḥ śarkarābhārair uttamaḥ syānmahācalaḥ caturbhirmadhyamaḥ prokto bhārābhyāmadhamaḥ smṛtaḥ,अष्टाभिः शर्कराभारैर् उत्तमः स्यान्महाचलः चतुर्भिर्मध्यमः प्रोक्तो भाराभ्यामधमः स्मृतः
Main,92.0,3,bhāreṇa vārdhabhāreṇa kuryādyaḥ svalpavittavān viṣkambhaparvatānkuryāt turīyāṃśena mānavaḥ,भारेण वार्धभारेण कुर्याद्यः स्वल्पवित्तवान् विष्कम्भपर्वतान्कुर्यात् तुरीयांशेन मानवः
Main,92.0,4,dhānyaparvatavatsarvam āsādyāmarasaṃyutam merorupari tadvacca sthāpyaṃ hematarutrayam,धान्यपर्वतवत्सर्वम् आसाद्यामरसंयुतम् मेरोरुपरि तद्वच्च स्थाप्यं हेमतरुत्रयम्
Main,92.0,5,mandāraḥ pārijātaśca tṛtīyaḥ kalpapādapaḥ etadvṛkṣatrayaṃ mūrdhni sarveṣvapi niyojayet,मन्दारः पारिजातश्च तृतीयः कल्पपादपः एतद्वृक्षत्रयं मूर्ध्नि सर्वेष्वपि नियोजयेत्
Main,92.0,6,haricandanasaṃtānau pūrvapaścimabhāgayoḥ niveśyau sarvaśaileṣu viśeṣāccharkarācale,हरिचन्दनसंतानौ पूर्वपश्चिमभागयोः निवेश्यौ सर्वशैलेषु विशेषाच्छर्कराचले
Main,92.0,7,mandare kāmadevastu pratyagvaktraḥ sadā bhavet gandhamādanaśṛṅge tu dhanadaḥ syādudaṅmukhaḥ,मन्दरे कामदेवस्तु प्रत्यग्वक्त्रः सदा भवेत् गन्धमादनशृङ्गे तु धनदः स्यादुदङ्मुखः
Main,92.0,8,prāṅmukho vedamūrtistu haṃsaḥ syādvipulācale haimī supārśve surabhir dakṣiṇābhimukhī bhavet,प्राङ्मुखो वेदमूर्तिस्तु हंसः स्याद्विपुलाचले हैमी सुपार्श्वे सुरभिर् दक्षिणाभिमुखी भवेत्
Main,92.0,9,dhānyaparvatavatsarvam āvāhanavidhānakam kṛtvā tu gurave dadyān madhyamaṃ parvatottamam ṛtvigbhyaś caturaḥ śailān imānmantrānudīrayan,धान्यपर्वतवत्सर्वम् आवाहनविधानकम् कृत्वा तु गुरवे दद्यान् मध्यमं पर्वतोत्तमम् ऋत्विग्भ्यश् चतुरः शैलान् इमान्मन्त्रानुदीरयन्
Main,92.0,10,saubhāgyāmṛtasāro 'yaṃ parvataḥ śarkarāyutaḥ tasmādānandakārī tvaṃ bhava śailendra sarvadā,सौभाग्यामृतसारो ऽयं पर्वतः शर्करायुतः तस्मादानन्दकारी त्वं भव शैलेन्द्र सर्वदा
Main,92.0,11,amṛtaṃ pibatāṃ ye tu nipeturbhuvi śīkarāḥ devānāṃ tatsamutthastvaṃ pāhi naḥ śarkarācala,अमृतं पिबतां ये तु निपेतुर्भुवि शीकराः देवानां तत्समुत्थस्त्वं पाहि नः शर्कराचल
Main,92.0,12,manobhavadhanurmadhyād udbhūtā śarkarā yataḥ tanmayo 'si mahāśaila pāhi saṃsārasāgarāt,मनोभवधनुर्मध्याद् उद्भूता शर्करा यतः तन्मयो ऽसि महाशैल पाहि संसारसागरात्
Main,92.0,13,yo dadyāccharkarāśailam anena vidhinā naraḥ sarvapāpair vinirmuktaḥ sa yāti paramaṃ padam,यो दद्याच्छर्कराशैलम् अनेन विधिना नरः सर्वपापैर् विनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्
Main,92.0,14,candratārārkasaṃkāśam adhiruhyānujīvibhiḥ sahaiva yānamātiṣṭhet tatra viṣṇupracoditaḥ,चन्द्रतारार्कसंकाशम् अधिरुह्यानुजीविभिः सहैव यानमातिष्ठेत् तत्र विष्णुप्रचोदितः
Main,92.0,15,tataḥ kalpaśatānte tu saptadvīpādhipo bhavet āyurārogyasampanno yāvajjanmārbudatrayam,ततः कल्पशतान्ते तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत् आयुरारोग्यसम्पन्नो यावज्जन्मार्बुदत्रयम्
Main,92.0,16,bhojanaṃ śaktitaḥ kuryāt sarvaśaileṣvamatsaraḥ sarvatrākṣāralavaṇam aśnīyāttadanujñayā parvatopaskarānsarvān prāpayedbrāhmaṇālayam,भोजनं शक्तितः कुर्यात् सर्वशैलेष्वमत्सरः सर्वत्राक्षारलवणम् अश्नीयात्तदनुज्ञया पर्वतोपस्करान्सर्वान् प्रापयेद्ब्राह्मणालयम्
Main,92.0,17,āsītpurā bṛhatkalpe dharmamūrtirjanādhipaḥ suhṛcchakrasya nihatā yena daityāḥ sahasraśaḥ,आसीत्पुरा बृहत्कल्पे धर्ममूर्तिर्जनाधिपः सुहृच्छक्रस्य निहता येन दैत्याः सहस्रशः
Main,92.0,18,somasūryādayo yasya tejasā vigataprabhāḥ bhavanti śataśo yena śatravaścāparājitāḥ yathecchārūpadhārī ca manuṣyo 'pyaparājitaḥ,सोमसूर्यादयो यस्य तेजसा विगतप्रभाः भवन्ति शतशो येन शत्रवश्चापराजिताः यथेच्छारूपधारी च मनुष्यो ऽप्यपराजितः
Main,92.0,19,tasya bhānumatī nāma bhāryā trailokyasundarī lakṣmīvad divyarūpeṇa nirjitāmarasundarī,तस्य भानुमती नाम भार्या त्रैलोक्यसुन्दरी लक्ष्मीवद् दिव्यरूपेण निर्जितामरसुन्दरी
Main,92.0,20,rājñastasyāgryamahiṣī prāṇebhyo 'pi garīyasī daśanārīsahasrāṇāṃ madhye śrīriva rājate,राज्ञस्तस्याग्र्यमहिषी प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी दशनारीसहस्राणां मध्ये श्रीरिव राजते
Main,92.0,21,nṛpakoṭisahasreṇa na kadācitsa mucyate kadācidāsthānagataḥ papraccha sa purodhasam vismayenāvṛto rājā vasiṣṭhamṛṣisattamam,नृपकोटिसहस्रेण न कदाचित्स मुच्यते कदाचिदास्थानगतः पप्रच्छ स पुरोधसम् विस्मयेनावृतो राजा वसिष्ठमृषिसत्तमम्
Main,92.0,22,bhagavankena dharmeṇa mama lakṣmīranuttamā kasmācca vipulaṃ tejo maccharīre sadottamam,भगवन्केन धर्मेण मम लक्ष्मीरनुत्तमा कस्माच्च विपुलं तेजो मच्छरीरे सदोत्तमम्
Main,92.0,23,purā līlāvatī nāma veśyā śivaparāyaṇā tayā dattaścaturdaśyāṃ gurave lavaṇācalaḥ hemavṛkṣādibhiḥ sārdhaṃ yathāvadvidhipūrvakam,पुरा लीलावती नाम वेश्या शिवपरायणा तया दत्तश्चतुर्दश्यां गुरवे लवणाचलः हेमवृक्षादिभिः सार्धं यथावद्विधिपूर्वकम्
Main,92.0,24,śūdraḥ suvarṇakāraśca nāmnā śauṇḍo 'bhavattadā bhṛtyo līlāvatīgehe tena hemnā vinirmitāḥ,शूद्रः सुवर्णकारश्च नाम्ना शौण्डो ऽभवत्तदा भृत्यो लीलावतीगेहे तेन हेम्ना विनिर्मिताः
Main,92.0,25,taravaḥ suramukhyāśca śraddhāyuktena pārthiva atirūpeṇa sampannā ghaṭayitvā vinā bhṛtim dharmakāryamiti jñātvā na gṛhṇāti kathaṃcana,तरवः सुरमुख्याश्च श्रद्धायुक्तेन पार्थिव अतिरूपेण सम्पन्ना घटयित्वा विना भृतिम् धर्मकार्यमिति ज्ञात्वा न गृह्णाति कथंचन
Main,92.0,26,ujjvālitāśca tatpatnyā sauvarṇāmarapādapāḥ līlāvatī gireḥ pārśve paricaryāṃ ca pārthiva,उज्ज्वालिताश्च तत्पत्न्या सौवर्णामरपादपाः लीलावती गिरेः पार्श्वे परिचर्यां च पार्थिव
Main,92.0,27,kṛtvā tābhyām aśāṭhyena guruśuśrūṣaṇādikam sā ca līlāvatī veśyākālena mahatāpi ca,कृत्वा ताभ्याम् अशाठ्येन गुरुशुश्रूषणादिकम् सा च लीलावती वेश्याकालेन महतापि च
Main,92.0,28,kāladharmamanuprāptā karmayogeṇa nārada sarvapāpavinirmuktā jagāma śivamandiram,कालधर्ममनुप्राप्ता कर्मयोगेण नारद सर्वपापविनिर्मुक्ता जगाम शिवमन्दिरम्
Main,92.0,29,yo 'sau suvarṇakārastu daridro 'pyatisattvavān na maulyamādādveśyātaḥ sa bhavāniha sāmpratam,यो ऽसौ सुवर्णकारस्तु दरिद्रो ऽप्यतिसत्त्ववान् न मौल्यमादाद्वेश्यातः स भवानिह साम्प्रतम्
Main,92.0,30,saptadvīpapatirjātaḥ sūryāyutasamaprabhaḥ yayā suvarṇakārasya taravo hemanirmitāḥ samyagujjvālitāḥ patnyā seyaṃ bhānumatī tava,सप्तद्वीपपतिर्जातः सूर्यायुतसमप्रभः यया सुवर्णकारस्य तरवो हेमनिर्मिताः सम्यगुज्ज्वालिताः पत्न्या सेयं भानुमती तव
Main,92.0,31,ujjvālanādujjvalarupamasyāḥ saṃjātamasminbhuvanādhipatyam yasmātkṛtaṃ tatparikarma rātrāv anuddhatābhyāṃ lavaṇācalasya,उज्ज्वालनादुज्ज्वलरुपमस्याः संजातमस्मिन्भुवनाधिपत्यम् यस्मात्कृतं तत्परिकर्म रात्राव् अनुद्धताभ्यां लवणाचलस्य
Main,92.0,32,tasmācca lokeṣvaparājitatvam ārogyasaubhāgyayutā ca lakṣmīḥ tasmāttvamapyatra vidhānapūrvaṃ dhānyācalādīndaśadhā kuruṣva,तस्माच्च लोकेष्वपराजितत्वम् आरोग्यसौभाग्ययुता च लक्ष्मीः तस्मात्त्वमप्यत्र विधानपूर्वं धान्याचलादीन्दशधा कुरुष्व
Main,92.0,33,tatheti satkṛtya sa dharmamūrtir vaco vasiṣṭhasya dadau ca sarvān dhānyācaladīñchataśo murārer lokaṃ jagāmāmarapūjyamānaḥ,तथेति सत्कृत्य स धर्ममूर्तिर् वचो वसिष्ठस्य ददौ च सर्वान् धान्याचलदीञ्छतशो मुरारेर् लोकं जगामामरपूज्यमानः
Main,92.0,34,paśyedapīmānadhano 'tibhaktyā spṛśenmanuṣyairapi dīyamānān śṛṇoti bhaktyātha matiṃ dadāti vikalmaṣaḥ so 'pi divaṃ prayāti,पश्येदपीमानधनो ऽतिभक्त्या स्पृशेन्मनुष्यैरपि दीयमानान् शृणोति भक्त्याथ मतिं ददाति विकल्मषः सो ऽपि दिवं प्रयाति
Main,92.0,35,duḥsvapnaṃ praśamamupaiti paṭhyamānaiḥ śailendrairbhavabhayabhedanairmanuṣyaiḥ yaḥ kuryātkimu munipuṃgaveha samyak śāntātmā sakalagirīndrasampradānam,दुःस्वप्नं प्रशममुपैति पठ्यमानैः शैलेन्द्रैर्भवभयभेदनैर्मनुष्यैः यः कुर्यात्किमु मुनिपुंगवेह सम्यक् शान्तात्मा सकलगिरीन्द्रसम्प्रदानम्
Main,93.0,1,matsya-purāṇa 93 vaiśampāyanam āsīnam apṛcchacchaunakaḥ purā sarvakāmāptaye nityaṃ kathaṃ śāntikapauṣṭikam,मत्स्य-पुराण ९३ वैशम्पायनम् आसीनम् अपृच्छच्छौनकः पुरा सर्वकामाप्तये नित्यं कथं शान्तिकपौष्टिकम्
Main,93.0,2,śrīkāmaḥ śāntikāmo vā grahayajñaṃ samārabhet vṛddhyāyuḥ puṣṭikāmo vā tathaivābhicaranpunaḥ yena brahmanvidhānena tanme nigadataḥ śṛṇu,श्रीकामः शान्तिकामो वा ग्रहयज्ञं समारभेत् वृद्ध्यायुः पुष्टिकामो वा तथैवाभिचरन्पुनः येन ब्रह्मन्विधानेन तन्मे निगदतः शृणु
Main,93.0,3,sarvaśāstrāṇyanukramya saṃkṣipya granthavistaram grahaśāntiṃ pravakṣyāmi purāṇaśruticoditām,सर्वशास्त्राण्यनुक्रम्य संक्षिप्य ग्रन्थविस्तरम् ग्रहशान्तिं प्रवक्ष्यामि पुराणश्रुतिचोदिताम्
Main,93.0,4,puṇye 'hni viprakathite kṛtvā brāhmaṇavācanam grahāngrahādhidevāṃśca sthāpya homaṃ samārabhet,पुण्ये ऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् ग्रहान्ग्रहाधिदेवांश्च स्थाप्य होमं समारभेत्
Main,93.0,5,grahayajñastridhā proktaḥ purāṇaśrutikovidaiḥ prathamo 'yutahomaḥ syāl lakṣahomastataḥ param,ग्रहयज्ञस्त्रिधा प्रोक्तः पुराणश्रुतिकोविदैः प्रथमो ऽयुतहोमः स्याल् लक्षहोमस्ततः परम्
Main,93.0,6,tṛtīyaḥ koṭihomastu sarvakāmaphalapradaḥ ayutenāhutīnāṃ ca navagrahamakhaḥ smṛtaḥ,तृतीयः कोटिहोमस्तु सर्वकामफलप्रदः अयुतेनाहुतीनां च नवग्रहमखः स्मृतः
Main,93.0,7,tasya tāvadvidhiṃ vakṣye purāṇaśrutibhāṣitam gartasyottarapūrveṇa vitastidvayavistṛtām,तस्य तावद्विधिं वक्ष्ये पुराणश्रुतिभाषितम् गर्तस्योत्तरपूर्वेण वितस्तिद्वयविस्तृताम्
Main,93.0,8,vapradvayāvṛtāṃ vediṃ vitastyucchrāyasaṃmitām saṃsthāpanāya devānāṃ caturasrāmudaṅmukhām,वप्रद्वयावृतां वेदिं वितस्त्युच्छ्रायसंमिताम् संस्थापनाय देवानां चतुरस्रामुदङ्मुखाम्
Main,93.0,9,agnipraṇayanaṃ kṛtvā tasyāmāvāhayetsurān devatānāṃ tataḥ sthāpyā viṃśatirdvādaśādhikā,अग्निप्रणयनं कृत्वा तस्यामावाहयेत्सुरान् देवतानां ततः स्थाप्या विंशतिर्द्वादशाधिका
Main,93.0,10,sūryaḥ somastathā bhaumo budhajīvasitārkajāḥ rāhuḥ keturiti proktā grahā lokahitāvahāḥ,सूर्यः सोमस्तथा भौमो बुधजीवसितार्कजाः राहुः केतुरिति प्रोक्ता ग्रहा लोकहितावहाः
Main,93.0,11,madhye tu bhāskaraṃ vidyāl lohitaṃ dakṣiṇena tu uttareṇa guruṃ vidyād budhaṃ pūrvottareṇa tu,मध्ये तु भास्करं विद्याल् लोहितं दक्षिणेन तु उत्तरेण गुरुं विद्याद् बुधं पूर्वोत्तरेण तु
Main,93.0,12,pūrveṇa bhārgavaṃ vidyāt somaṃ dakṣiṇapūrvake paścimena śaniṃ vidyād rāhuṃ paścimadakṣiṇe paścimottarataḥ ketuṃ sthāpayecchuklataṇḍulaiḥ,पूर्वेण भार्गवं विद्यात् सोमं दक्षिणपूर्वके पश्चिमेन शनिं विद्याद् राहुं पश्चिमदक्षिणे पश्चिमोत्तरतः केतुं स्थापयेच्छुक्लतण्डुलैः
Main,93.0,13,bhāskarasyeśvaraṃ vidyād umāṃ ca śaśinastathā skandamaṅgārakasyāpi budhasya ca tathā harim,भास्करस्येश्वरं विद्याद् उमां च शशिनस्तथा स्कन्दमङ्गारकस्यापि बुधस्य च तथा हरिम्
Main,93.0,14,brahmāṇaṃ ca gurorvidyāc chukrasyāpi śacīpatim śanaiścarasya tu yamaṃ rāhoḥ kālaṃ tathaiva ca,ब्रह्माणं च गुरोर्विद्याच् छुक्रस्यापि शचीपतिम् शनैश्चरस्य तु यमं राहोः कालं तथैव च
Main,93.0,15,ketorvai citraguptaṃ ca sarveṣāmadhidevatāḥ agnirāpaḥ kṣitirviṣṇur indra aindrī ca devatāḥ,केतोर्वै चित्रगुप्तं च सर्वेषामधिदेवताः अग्निरापः क्षितिर्विष्णुर् इन्द्र ऐन्द्री च देवताः
Main,93.0,16,prajāpatiśca sarpāśca brahmā pratyadhidevatāḥ vināyakaṃ tathā durgāṃ vāyurākāśameva ca āvāhayedvyāhṛtibhis tathaivāśvikumārakau,प्रजापतिश्च सर्पाश्च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः विनायकं तथा दुर्गां वायुराकाशमेव च आवाहयेद्व्याहृतिभिस् तथैवाश्विकुमारकौ
Main,93.0,17,saṃsmaredraktamādityam aṅgārakasamanvitam somaśukrau tathā śveto budhajīvau ca piṅgalau mandarāhū tathā kṛṣṇau dhūmraṃ ketugaṇaṃ viduḥ,संस्मरेद्रक्तमादित्यम् अङ्गारकसमन्वितम् सोमशुक्रौ तथा श्वेतो बुधजीवौ च पिङ्गलौ मन्दराहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतुगणं विदुः
Main,93.0,18,grahavarṇāni deyāni vāsāṃsi kusumāni ca dhūpāmodo 'tra surabhir upariṣṭād vitānikam śobhanaṃ sthāpayetprājñaḥ phalapuṣpasamanvitam,ग्रहवर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च धूपामोदो ऽत्र सुरभिर् उपरिष्टाद् वितानिकम् शोभनं स्थापयेत्प्राज्ञः फलपुष्पसमन्वितम्
Main,93.0,19,guḍaudanaṃ raverdadyāt somāya ghṛtapāyasam aṅgārakāya saṃyāvaṃ budhāya kṣīraṣaṣṭike,गुडौदनं रवेर्दद्यात् सोमाय घृतपायसम् अङ्गारकाय संयावं बुधाय क्षीरषष्टिके
Main,93.0,20,dadhyodanaṃ ca jīvāya śakrāya ca ghṛtaudanam śanaiścarāya kṛsarām ajāmāṃsaṃ ca rāhave citraudanaṃ ca ketubhyaḥ sarvabhakṣyairathārcayet,दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम् शनैश्चराय कृसराम् अजामांसं च राहवे चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्वभक्ष्यैरथार्चयेत्
Main,93.0,21,prāguttareṇa tasmācca dadhyakṣatavibhūṣitam cūtapallavasaṃchannaṃ phalavastrayugānvitam,प्रागुत्तरेण तस्माच्च दध्यक्षतविभूषितम् चूतपल्लवसंछन्नं फलवस्त्रयुगान्वितम्
Main,93.0,22,pañcaratnasamāyuktaṃ pañcabhaṅgasamanvitam sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ varuṇaṃ tatra vinyaset,पञ्चरत्नसमायुक्तं पञ्चभङ्गसमन्वितम् स्थापयेदव्रणं कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत्
Main,93.0,23,gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāṃśca sarāṃsi ca gajāśvarathyāvalmīkasaṃgamāddhradagokulāt,गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रांश्च सरांसि च गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात्
Main,93.0,24,mṛdamānīya viprendra sarvauṣadhijalānvitām snānārthaṃ vinyasettatra yajamānasya dharmavit,मृदमानीय विप्रेन्द्र सर्वौषधिजलान्विताम् स्नानार्थं विन्यसेत्तत्र यजमानस्य धर्मवित्
Main,93.0,25,sarve samudrāḥ saritaḥ sarāṃsi ca nadāstathā āyāntu yajamānasya duritakṣayakārakāḥ,सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदास्तथा आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः
Main,93.0,26,evamāvāhayedetān amarānmunisattama homaṃ samārabhetsarpir yavavrīhitilādinā,एवमावाहयेदेतान् अमरान्मुनिसत्तम होमं समारभेत्सर्पिर् यवव्रीहितिलादिना
Main,93.0,27,arkaḥ palāśakhadirāv apāmārgo 'tha pippalaḥ audumbaraḥ śamī dūrvā kuśāśca samidhaḥ kramāt,अर्कः पलाशखदिराव् अपामार्गो ऽथ पिप्पलः औदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्
Main,93.0,28,ekaikasyāṣṭakaśatam aṣṭaviṃśatireva vā hotavyā madhusarpirbhyāṃ dadhnā caiva samanvitāḥ,एकैकस्याष्टकशतम् अष्टविंशतिरेव वा होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः
Main,93.0,29,prādeśamātrā aśiphā aśākhā apalāśinīḥ samidhaḥ kalpayetprājñaḥ sarvakarmasu sarvadā,प्रादेशमात्रा अशिफा अशाखा अपलाशिनीः समिधः कल्पयेत्प्राज्ञः सर्वकर्मसु सर्वदा
Main,93.0,30,devānāmapi sarveṣām upāṃśu paramārthavit svena svenaiva mantreṇa hotavyāḥ samidhaḥ pṛthak,देवानामपि सर्वेषाम् उपांशु परमार्थवित् स्वेन स्वेनैव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक्
Main,93.0,31,hotavyaṃ ca ghṛtābhyaktaṃ carubhakṣādikaṃ punaḥ mantrairdaśāhutīrhutvā homaṃ vyāhṛtibhistataḥ,होतव्यं च घृताभ्यक्तं चरुभक्षादिकं पुनः मन्त्रैर्दशाहुतीर्हुत्वा होमं व्याहृतिभिस्ततः
Main,93.0,32,udaṅmukhāḥ prāṅmukhā vā kuryurbrāhmaṇapuṃgavāḥ mantravantaśca kartavyāś caravaḥ pratidaivatam,उदङ्मुखाः प्राङ्मुखा वा कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः मन्त्रवन्तश्च कर्तव्याश् चरवः प्रतिदैवतम्
Main,93.0,33,hutvā ca tāṃścarūnsamyak tato homaṃ samācaret ākṛṣṇeti ca sūryāya homaḥ kāryo dvijanmanā,हुत्वा च तांश्चरून्सम्यक् ततो होमं समाचरेत् आकृष्णेति च सूर्याय होमः कार्यो द्विजन्मना
Main,93.0,34,āpyāyasveti somāya mantreṇa juhuyātpunaḥ agnirmūrdhā divo mantra iti bhaumāya kīrtayet,आप्यायस्वेति सोमाय मन्त्रेण जुहुयात्पुनः अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्र इति भौमाय कीर्तयेत्
Main,93.0,35,agne vivasvaduṣasa iti somasutāya vai bṛhaspate paridīyā ratheneti gurormataḥ,अग्ने विवस्वदुषस इति सोमसुताय वै बृहस्पते परिदीया रथेनेति गुरोर्मतः
Main,93.0,36,śukraṃ te anyaditi ca śukrasyāpi nigadyate śanaiścarāyeti punaḥ śaṃ no devīti homayet,शुक्रं ते अन्यदिति च शुक्रस्यापि निगद्यते शनैश्चरायेति पुनः शं नो देवीति होमयेत्
Main,93.0,37,kayā naścitra ābhuvad iti rāhorudāhṛtaḥ ketuṃ kṛṇvann api brūyāt ketūnāmapi śāntaye,कया नश्चित्र आभुवद् इति राहोरुदाहृतः केतुं कृण्वन्न् अपि ब्रूयात् केतूनामपि शान्तये
Main,93.0,38,ā vo rājeti rudrasya balihomaṃ samācaret āpo hi ṣṭhetyumāyāstu syoneti svāminastathā,आ वो राजेति रुद्रस्य बलिहोमं समाचरेत् आपो हि ष्ठेत्युमायास्तु स्योनेति स्वामिनस्तथा
Main,93.0,39,viṣṇoridaṃ viṣṇuriti tamīśeti svayambhuvaḥ indram iddevatāteti indrāya juhuyāttataḥ,विष्णोरिदं विष्णुरिति तमीशेति स्वयम्भुवः इन्द्रम् इद्देवतातेति इन्द्राय जुहुयात्ततः
Main,93.0,40,tathā yamasya cāyaṃ gaur iti homaḥ prakīrtitaḥ kālasya brahma jajñānam iti mantraḥ praśasyate,तथा यमस्य चायं गौर् इति होमः प्रकीर्तितः कालस्य ब्रह्म जज्ञानम् इति मन्त्रः प्रशस्यते
Main,93.0,41,citraguptasya cājñātam iti mantravido viduḥ agniṃ dūtaṃ vṛṇīmaha iti vahnerudāhṛtaḥ,चित्रगुप्तस्य चाज्ञातम् इति मन्त्रविदो विदुः अग्निं दूतं वृणीमह इति वह्नेरुदाहृतः
Main,93.0,42,ud uttamaṃ varuṇamity apāṃ mantraḥ prakīrtitaḥ bhūmeḥ pṛthivyantarikṣam iti vedeṣu paṭhyate,उद् उत्तमं वरुणमित्य् अपां मन्त्रः प्रकीर्तितः भूमेः पृथिव्यन्तरिक्षम् इति वेदेषु पठ्यते
Main,93.0,43,sahasraśīrṣā puruṣa iti viṣṇorudāhṛtaḥ indrāyendo marutvata iti śakrasya śasyate,सहस्रशीर्षा पुरुष इति विष्णोरुदाहृतः इन्द्रायेन्दो मरुत्वत इति शक्रस्य शस्यते
Main,93.0,44,uttānaparṇe subhage iti devyāḥ samācaret prajāpateḥ punarhomaḥ prajāpatiriti smṛtaḥ,उत्तानपर्णे सुभगे इति देव्याः समाचरेत् प्रजापतेः पुनर्होमः प्रजापतिरिति स्मृतः
Main,93.0,45,namo 'stu sarpebhya iti sarpāṇāṃ mantra ucyate eṣa brahmā ya ṛtvigbhya iti brahmaṇyudāhṛtaḥ,नमो ऽस्तु सर्पेभ्य इति सर्पाणां मन्त्र उच्यते एष ब्रह्मा य ऋत्विग्भ्य इति ब्रह्मण्युदाहृतः
Main,93.0,46,vināyakasya cānūnam iti mantro budhaiḥ smṛtaḥ jātavedase sunavāma durgāmantro 'yamucyate,विनायकस्य चानूनम् इति मन्त्रो बुधैः स्मृतः जातवेदसे सुनवाम दुर्गामन्त्रो ऽयमुच्यते
Main,93.0,47,āditpratnasya retasa ākāśasya udāhṛtaḥ krāṇā śiśurmahīnāṃ ca vāyormantraḥ prakīrtitaḥ,आदित्प्रत्नस्य रेतस आकाशस्य उदाहृतः क्राणा शिशुर्महीनां च वायोर्मन्त्रः प्रकीर्तितः
Main,93.0,48,eṣo uṣā apūrvyā ity aśvinormantra ucyate pūrṇāhutistu mūrdhānaṃ diva ityabhipātayet,एषो उषा अपूर्व्या इत्य् अश्विनोर्मन्त्र उच्यते पूर्णाहुतिस्तु मूर्धानं दिव इत्यभिपातयेत्
Main,93.0,49,athābhiṣekamantreṇa vādyamaṅgalagītakaiḥ pūrṇakumbhena tenaiva homānte prāgudaṅmukham,अथाभिषेकमन्त्रेण वाद्यमङ्गलगीतकैः पूर्णकुम्भेन तेनैव होमान्ते प्रागुदङ्मुखम्
Main,93.0,50,avyaṅgāvayavairbrahman hemasragdāmabhūṣitaiḥ yajamānasya kartavyaṃ caturbhiḥ snapanaṃ dvijaiḥ,अव्यङ्गावयवैर्ब्रह्मन् हेमस्रग्दामभूषितैः यजमानस्य कर्तव्यं चतुर्भिः स्नपनं द्विजैः
Main,93.0,51,surāstvāmabhiṣiñcantu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ vāsudevo jagannāthas tathā saṃkarṣaṇo vibhuḥ pradyumnaścāniruddhaśca bhavantu vijayāya te,सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः वासुदेवो जगन्नाथस् तथा संकर्षणो विभुः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भवन्तु विजयाय ते
Main,93.0,52,ākhaṇḍalo 'gnirbhagavān yamo vai nirṛtistathā varuṇaḥ pavanaścaiva dhanādhyakṣastathā śivaḥ brahmaṇā sahitaḥ śeṣo dikpālāstvāmavantu te,आखण्डलो ऽग्निर्भगवान् यमो वै निरृतिस्तथा वरुणः पवनश्चैव धनाध्यक्षस्तथा शिवः ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालास्त्वामवन्तु ते
Main,93.0,53,kīrtirlakṣmīrdhṛtirmedhā puṣṭiḥ śraddhā kriyā matiḥ buddhirlajjā vapuḥ śāntis tuṣṭiḥ krāntiśca mātaraḥ etāstvāmabhiṣiñcantu dharmapatnyaḥ samāgatāḥ,कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिस् तुष्टिः क्रान्तिश्च मातरः एतास्त्वामभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्यः समागताः
Main,93.0,54,ādityaścandramā bhaumo budho jīvaḥ sito 'rkajaḥ grahāstvāmabhiṣiñcantu rāhuḥ ketuśca tarpitāḥ,आदित्यश्चन्द्रमा भौमो बुधो जीवः सितो ऽर्कजः ग्रहास्त्वामभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश्च तर्पिताः
Main,93.0,55,devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ ṛṣayo munayo gāvo devamātara eva ca,देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ऋषयो मुनयो गावो देवमातर एव च
Main,93.0,56,devapatnyo drumā nāgā daityāścāpsarasāṃ gaṇāḥ astrāṇi sarvaśastrāṇi rājāno vāhanāni ca,देवपत्न्यो द्रुमा नागा दैत्याश्चाप्सरसां गणाः अस्त्राणि सर्वशस्त्राणि राजानो वाहनानि च
Main,93.0,57,auṣadhāni ca ratnāni kālasyāvayavāśca ye saritaḥ sāgarāḥ śailās tīrthāni jaladā nadāḥ ete tvāmabhiṣiñcantu sarvakāmārthasiddhaye,औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश्च ये सरितः सागराः शैलास् तीर्थानि जलदा नदाः एते त्वामभिषिञ्चन्तु सर्वकामार्थसिद्धये
Main,93.0,58,tataḥ śuklāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ sarvauṣadhaiḥ sarvagandhaiḥ snāpito dvijapuṃgavaiḥ,ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः सर्वौषधैः सर्वगन्धैः स्नापितो द्विजपुंगवैः
Main,93.0,59,yajamānaḥ sapatnīka ṛtvijaḥ susamāhitān dakṣiṇābhiḥ prayatnena pūjayedgatavismayaḥ,यजमानः सपत्नीक ऋत्विजः सुसमाहितान् दक्षिणाभिः प्रयत्नेन पूजयेद्गतविस्मयः
Main,93.0,60,sūryāya kapilāṃ dhenuṃ śaṅkhaṃ dadyāttathendave raktaṃ dhuraṃdharaṃ dadyād bhaumāya ca kakudminam,सूर्याय कपिलां धेनुं शङ्खं दद्यात्तथेन्दवे रक्तं धुरंधरं दद्याद् भौमाय च ककुद्मिनम्
Main,93.0,61,budhāya jātarūpaṃ tu gurave pītavāsasī śvetāśvaṃ daityagurave kṛṣṇāṃ gāmarkasūnave,बुधाय जातरूपं तु गुरवे पीतवाससी श्वेताश्वं दैत्यगुरवे कृष्णां गामर्कसूनवे
Main,93.0,62,āyasaṃ rāhave dadyāt ketubhyaśchāgamuttamam suvarṇena samā kāryā yajamānena dakṣiṇā,आयसं राहवे दद्यात् केतुभ्यश्छागमुत्तमम् सुवर्णेन समा कार्या यजमानेन दक्षिणा
Main,93.0,63,sarveṣāmathavā gāvo dātavyā hemabhūṣitāḥ suvarṇamathavā dadyād gururvā yena tuṣyati samantreṇaiva dātavyāḥ sarvāḥ sarvatra dakṣiṇāḥ,सर्वेषामथवा गावो दातव्या हेमभूषिताः सुवर्णमथवा दद्याद् गुरुर्वा येन तुष्यति समन्त्रेणैव दातव्याः सर्वाः सर्वत्र दक्षिणाः
Main,93.0,64,kapile sarvadevānāṃ pūjanīyāsi rohiṇī tīrthadevamayī yasmād ataḥ śāntiṃ prayaccha me,कपिले सर्वदेवानां पूजनीयासि रोहिणी तीर्थदेवमयी यस्माद् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,65,puṇyastvaṃ śaṅkha puṇyānāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam viṣṇunā vidhṛtaścāsi tataḥ śāntiṃ prayaccha me,पुण्यस्त्वं शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम् विष्णुना विधृतश्चासि ततः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,66,dharmastvaṃ vṛṣarūpeṇa jagadānandakāraka aṣṭamūrteradhiṣṭhānam ataḥ śāntiṃ prayaccha me,धर्मस्त्वं वृषरूपेण जगदानन्दकारक अष्टमूर्तेरधिष्ठानम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,67,hiraṇyagarbhagarbhastvaṃ hemabījaṃ vibhāvasoḥ anantapuṇyaphaladam ataḥ śāntiṃ prayaccha me,हिरण्यगर्भगर्भस्त्वं हेमबीजं विभावसोः अनन्तपुण्यफलदम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,68,pītavastrayugaṃ yasmād vāsudevasya vallabham pradānāttasya me viṣṇo hy ataḥ śāntiṃ prayaccha me,पीतवस्त्रयुगं यस्माद् वासुदेवस्य वल्लभम् प्रदानात्तस्य मे विष्णो ह्य् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,69,viṣṇustvamaśvarūpeṇa yasmādamṛtasambhavaḥ candrārkavāhano nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me,विष्णुस्त्वमश्वरूपेण यस्मादमृतसम्भवः चन्द्रार्कवाहनो नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,70,yasmāttvaṃ pṛthivī sarvā dhenuḥ keśavasaṃnibhā sarvapāpaharā nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me,यस्मात्त्वं पृथिवी सर्वा धेनुः केशवसंनिभा सर्वपापहरा नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,71,yasmādāyāsakarmāṇi tavādhīnāni sarvadā lāṅgalādyāyudhādīni tasmācchāntiṃ prayaccha me,यस्मादायासकर्माणि तवाधीनानि सर्वदा लाङ्गलाद्यायुधादीनि तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,72,yasmāttvaṃ sarvayajñānām aṅgatvena vyavasthitaḥ yānaṃ vibhāvasornityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me,यस्मात्त्वं सर्वयज्ञानाम् अङ्गत्वेन व्यवस्थितः यानं विभावसोर्नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,73,gavāmaṅgeṣu tiṣṭhanti bhuvanāni caturdaśa yasmāttasmācchriye me syād iha loke paratra ca,गवामङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश यस्मात्तस्माच्छ्रिये मे स्याद् इह लोके परत्र च
Main,93.0,74,yasmādaśūnyaṃ śayanaṃ keśavasya ca sarvadā śayyā mamāpyaśūnyāstu dattā janmani janmani,यस्मादशून्यं शयनं केशवस्य च सर्वदा शय्या ममाप्यशून्यास्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि
Main,93.0,75,yathā ratneṣu sarveṣu sarve devāḥ pratiṣṭhitāḥ tathā ratnāni yacchantu ratnadānena me surāḥ,यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः तथा रत्नानि यच्छन्तु रत्नदानेन मे सुराः
Main,93.0,76,yathā bhūmipradānasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm dānānyanyāni me śāntir bhūmidānādbhavatviha,यथा भूमिप्रदानस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् दानान्यन्यानि मे शान्तिर् भूमिदानाद्भवत्विह
Main,93.0,77,evaṃ sampūjayedbhaktyā vittaśāṭhyena varjitaḥ ratnakāñcanavastraughair dhūpamālyānulepanaiḥ,एवं सम्पूजयेद्भक्त्या वित्तशाठ्येन वर्जितः रत्नकाञ्चनवस्त्रौघैर् धूपमाल्यानुलेपनैः
Main,93.0,78,anena vidhinā yastu grahapūjāṃ samācaret sarvānkāmānavāpnoti pretya svarge mahīyate,अनेन विधिना यस्तु ग्रहपूजां समाचरेत् सर्वान्कामानवाप्नोति प्रेत्य स्वर्गे महीयते
Main,93.0,79,yastu pīḍākaro nityam alpavittasya vā grahaḥ taṃ ca yatnena sampūjya śeṣānapyarcayedbudhaḥ,यस्तु पीडाकरो नित्यम् अल्पवित्तस्य वा ग्रहः तं च यत्नेन सम्पूज्य शेषानप्यर्चयेद्बुधः
Main,93.0,80,grahā gāvo narendrāśca brāhmaṇāśca viśeṣataḥ pūjitāḥ pūjayantyete nirdahantyavamānitāḥ,ग्रहा गावो नरेन्द्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः पूजिताः पूजयन्त्येते निर्दहन्त्यवमानिताः
Main,93.0,81,yathā bāṇaprahārāṇāṃ kavacaṃ bhavati vāraṇam tadvaddaivopaghātānāṃ śāntirbhavati vāraṇam,यथा बाणप्रहाराणां कवचं भवति वारणम् तद्वद्दैवोपघातानां शान्तिर्भवति वारणम्
Main,93.0,82,tasmānna dakṣiṇāhīnaṃ kartavyaṃ bhūtimicchatā sampūrṇayā dakṣiṇayā yasmādeko 'pi tuṣyati,तस्मान्न दक्षिणाहीनं कर्तव्यं भूतिमिच्छता सम्पूर्णया दक्षिणया यस्मादेको ऽपि तुष्यति
Main,93.0,83,sadaivāyutahomo 'yaṃ navagrahamakhe sthitaḥ vivāhotsavayajñeṣu pratiṣṭhādiṣu karmasu,सदैवायुतहोमो ऽयं नवग्रहमखे स्थितः विवाहोत्सवयज्ञेषु प्रतिष्ठादिषु कर्मसु
Main,93.0,84,nirvighnārthaṃ muniśreṣṭha tathodvegādbhuteṣu ca kathito 'yutahomo 'yaṃ lakṣahomamataḥ śṛṇu,निर्विघ्नार्थं मुनिश्रेष्ठ तथोद्वेगाद्भुतेषु च कथितो ऽयुतहोमो ऽयं लक्षहोममतः शृणु
Main,93.0,85,sarvakāmāptaye yasmāl lakṣahomaṃ vidurbudhāḥ pitṝṇāṃ vallabhaṃ sākṣād bhuktimuktiphalapradam,सर्वकामाप्तये यस्माल् लक्षहोमं विदुर्बुधाः पितॄणां वल्लभं साक्षाद् भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
Main,93.0,86,grahatārābalaṃ labdhvā kṛtvā brāhmaṇavācanam gṛhasyottarapūrveṇa maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ,ग्रहताराबलं लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् गृहस्योत्तरपूर्वेण मण्डपं कारयेद्बुधः
Main,93.0,87,rudrāyatanabhūmau vā caturasramudaṅmukham daśahastamathāṣṭau vā hastānkuryādvidhānataḥ,रुद्रायतनभूमौ वा चतुरस्रमुदङ्मुखम् दशहस्तमथाष्टौ वा हस्तान्कुर्याद्विधानतः
Main,93.0,88,prāgudakplavanāṃ bhūmiṃ kārayedyatnato budhaḥ prāguttaraṃ samāsādya pradeśaṃ maṇḍapasya tu,प्रागुदक्प्लवनां भूमिं कारयेद्यत्नतो बुधः प्रागुत्तरं समासाद्य प्रदेशं मण्डपस्य तु
Main,93.0,89,śobhanaṃ kārayetkuṇḍaṃ yathāvallakṣaṇānvitam caturasraṃ samantāttu yonivaktraṃ samekhalam,शोभनं कारयेत्कुण्डं यथावल्लक्षणान्वितम् चतुरस्रं समन्तात्तु योनिवक्त्रं समेखलम्
Main,93.0,90,caturaṅgulavistārā mekhalā tadvaducchritā prāgudakplavanā kāryā sarvataḥ samavasthitā,चतुरङ्गुलविस्तारा मेखला तद्वदुच्छ्रिता प्रागुदक्प्लवना कार्या सर्वतः समवस्थिता
Main,93.0,91,śāntyarthaṃ sarvalokānāṃ navagrahamakhaḥ smṛtaḥ mānahīnādhikaṃ kuṇḍam anekabhayadaṃ bhavet yasmāttasmāt susampūrṇaṃ śāntikuṇḍaṃ vidhīyate,शान्त्यर्थं सर्वलोकानां नवग्रहमखः स्मृतः मानहीनाधिकं कुण्डम् अनेकभयदं भवेत् यस्मात्तस्मात् सुसम्पूर्णं शान्तिकुण्डं विधीयते
Main,93.0,92,asmāddaśaguṇaḥ prokto lakṣahomaḥ svayambhuvā āhutībhiḥ prayatnena dakṣiṇābhistathaiva ca,अस्माद्दशगुणः प्रोक्तो लक्षहोमः स्वयम्भुवा आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिस्तथैव च
Main,93.0,93,dvihastavistṛtaṃ tadvac caturhastāyataṃ punaḥ lakṣahome bhavetkuṇḍaṃ yonivaktraṃ trimekhalam,द्विहस्तविस्तृतं तद्वच् चतुर्हस्तायतं पुनः लक्षहोमे भवेत्कुण्डं योनिवक्त्रं त्रिमेखलम्
Main,93.0,94,tasya cottarapūrveṇa vitastitrayasaṃsthitam prāgudakplavanaṃ tacca caturasraṃ samantataḥ,तस्य चोत्तरपूर्वेण वितस्तित्रयसंस्थितम् प्रागुदक्प्लवनं तच्च चतुरस्रं समन्ततः
Main,93.0,95,viṣkambhārdhocchritaṃ proktaṃ sthaṇḍilaṃ viśvakarmaṇā saṃsthāpanāya devānāṃ vapratrayasamāvṛtam,विष्कम्भार्धोच्छ्रितं प्रोक्तं स्थण्डिलं विश्वकर्मणा संस्थापनाय देवानां वप्रत्रयसमावृतम्
Main,93.0,96,dvyaṅgulo hyucchrito vapraḥ prathamaḥ sa udāhṛtaḥ aṅgulocchrayasaṃyuktaṃ vapradvayamathopari,द्व्यङ्गुलो ह्युच्छ्रितो वप्रः प्रथमः स उदाहृतः अङ्गुलोच्छ्रयसंयुक्तं वप्रद्वयमथोपरि
Main,93.0,97,tryaṅgulasya ca vistāraḥ sarveṣāṃ kathyate budhaiḥ daśāṅgulocchritā bhittiḥ sthaṇḍile syāttathopari tasminnāvāhayeddevān pūrvavatpuṣpataṇḍulaiḥ,त्र्यङ्गुलस्य च विस्तारः सर्वेषां कथ्यते बुधैः दशाङ्गुलोच्छ्रिता भित्तिः स्थण्डिले स्यात्तथोपरि तस्मिन्नावाहयेद्देवान् पूर्ववत्पुष्पतण्डुलैः
Main,93.0,98,ādityābhimukhāḥ sarvāḥ sādhipratyadhidevatāḥ sthāpanīyā muniśreṣṭha nottareṇa parāṅmukhāḥ,आदित्याभिमुखाः सर्वाः साधिप्रत्यधिदेवताः स्थापनीया मुनिश्रेष्ठ नोत्तरेण पराङ्मुखाः
Main,93.0,99,garutmānadhikastatra saṃpūjyaḥ śriyamicchatā sāmadhvaniśarīrastvaṃ vāhanaṃ parameṣṭhinaḥ viṣapāpaharo nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me,गरुत्मानधिकस्तत्र संपूज्यः श्रियमिच्छता सामध्वनिशरीरस्त्वं वाहनं परमेष्ठिनः विषपापहरो नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
Main,93.0,100,pūrvavatkumbhamāmantrya tadvaddhomaṃ samācaret sahasrāṇāṃ śataṃ hutvā samitsaṃkhyādhikaṃ punaḥ ghṛtakumbhavasordhārāṃ pātayedanalopari,पूर्ववत्कुम्भमामन्त्र्य तद्वद्धोमं समाचरेत् सहस्राणां शतं हुत्वा समित्संख्याधिकं पुनः घृतकुम्भवसोर्धारां पातयेदनलोपरि
Main,93.0,101,audumbarīṃ tathārdrāṃ ca ṛjvīṃ koṭaravarjitām bāhumātrāṃ srucaṃ kṛtvā tataḥ stambhadvayopari ghṛtadhārāṃ tayā samyag agnerupari pātayet,औदुम्बरीं तथार्द्रां च ऋज्वीं कोटरवर्जिताम् बाहुमात्रां स्रुचं कृत्वा ततः स्तम्भद्वयोपरि घृतधारां तया सम्यग् अग्नेरुपरि पातयेत्
Main,93.0,102,śrāvayetsūktamāgneyaṃ vaiṣṇavaṃ raudramaindavam mahāvaiśvānaraṃ sāma jyeṣṭhasāma ca vācayet,श्रावयेत्सूक्तमाग्नेयं वैष्णवं रौद्रमैन्दवम् महावैश्वानरं साम ज्येष्ठसाम च वाचयेत्
Main,93.0,103,snānaṃ ca yajamānasya pūrvavatsvastivācanam dātavyā yajamānena pūrvavaddakṣiṇāḥ pṛthak,स्नानं च यजमानस्य पूर्ववत्स्वस्तिवाचनम् दातव्या यजमानेन पूर्ववद्दक्षिणाः पृथक्
Main,93.0,104,kāmakrodhavihīnena ṛtvigbhyaḥ śāntacetasā navagrahamakhe viprāś catvāro vedavedinaḥ,कामक्रोधविहीनेन ऋत्विग्भ्यः शान्तचेतसा नवग्रहमखे विप्राश् चत्वारो वेदवेदिनः
Main,93.0,105,athavā ṛtvijau śāntau dvāveva śrutikovidau kāryāvayutahome tu na prasajyeta vistare,अथवा ऋत्विजौ शान्तौ द्वावेव श्रुतिकोविदौ कार्यावयुतहोमे तु न प्रसज्येत विस्तरे
Main,93.0,106,tadvacca daśa cāṣṭau ca lakṣahome tu ṛtvijaḥ kartavyāḥ śaktitastadvac catvāro vā vimatsaraḥ,तद्वच्च दश चाष्टौ च लक्षहोमे तु ऋत्विजः कर्तव्याः शक्तितस्तद्वच् चत्वारो वा विमत्सरः
Main,93.0,107,navagrahamakhātsarvaṃ lakṣahome daśottaram bhakṣyāndadyānmuniśreṣṭha bhūṣaṇānyapi śaktitaḥ,नवग्रहमखात्सर्वं लक्षहोमे दशोत्तरम् भक्ष्यान्दद्यान्मुनिश्रेष्ठ भूषणान्यपि शक्तितः
Main,93.0,108,śayanāni savastrāṇi haimāni kaṭakāni ca karṇāṅgulipavitrāṇi kaṇṭhasūtrāṇi śaktimān,शयनानि सवस्त्राणि हैमानि कटकानि च कर्णाङ्गुलिपवित्राणि कण्ठसूत्राणि शक्तिमान्
Main,93.0,109,na kuryāddakṣiṇāhīnaṃ vittaśāṭhyena mānavaḥ adadallobhato mohāt kulakṣayam avāpnute,न कुर्याद्दक्षिणाहीनं वित्तशाठ्येन मानवः अददल्लोभतो मोहात् कुलक्षयम् अवाप्नुते
Main,93.0,110,annadānaṃ yathāśaktyā kartavyaṃ bhūtimicchatā annahīnaḥ kṛto yasmād durbhikṣaphalado bhavet,अन्नदानं यथाशक्त्या कर्तव्यं भूतिमिच्छता अन्नहीनः कृतो यस्माद् दुर्भिक्षफलदो भवेत्
Main,93.0,111,annahīno dahedrāṣṭraṃ mantrahīnastu ṛtvijaḥ yaṣṭāraṃ dakṣiṇāhīnaṃ nāsti yajñasamo ripuḥ,अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः यष्टारं दक्षिणाहीनं नास्ति यज्ञसमो रिपुः
Main,93.0,112,na vāpyalpadhanaḥ kuryāl lakṣahomaṃ naraḥ kvacit yasmātpīḍākaro nityaṃ yajñe bhavati vigrahaḥ,न वाप्यल्पधनः कुर्याल् लक्षहोमं नरः क्वचित् यस्मात्पीडाकरो नित्यं यज्ञे भवति विग्रहः
Main,93.0,113,tameva pūjayedbhaktyā dvau vā trīnvā yathāvidhi ekamapyarcayedbhaktyā brāhmaṇaṃ vedapāragam dakṣiṇābhiḥ prayatnena na bahūnalpavittavān,तमेव पूजयेद्भक्त्या द्वौ वा त्रीन्वा यथाविधि एकमप्यर्चयेद्भक्त्या ब्राह्मणं वेदपारगम् दक्षिणाभिः प्रयत्नेन न बहूनल्पवित्तवान्
Main,93.0,114,lakṣahomastu kartavyo yathāvittaṃ bhavedbahu yataḥ sarvānavāpnoti kurvankāmānvidhānataḥ,लक्षहोमस्तु कर्तव्यो यथावित्तं भवेद्बहु यतः सर्वानवाप्नोति कुर्वन्कामान्विधानतः
Main,93.0,115,pūjyate śivaloke ca vasvādityamarudgaṇaiḥ yāvatkalpaśatānyaṣṭāv atha mokṣamavāpnuyāt,पूज्यते शिवलोके च वस्वादित्यमरुद्गणैः यावत्कल्पशतान्यष्टाव् अथ मोक्षमवाप्नुयात्
Main,93.0,116,sakāmo yastvimaṃ kuryāl lakṣahomaṃ yathāvidhi sa taṃ kāmamavāpnoti padamānantyam aśnute,सकामो यस्त्विमं कुर्याल् लक्षहोमं यथाविधि स तं काममवाप्नोति पदमानन्त्यम् अश्नुते
Main,93.0,117,putrārthī labhate putrān dhanārthī labhate dhanam bhāryārthī śobhanāṃ bhāryāṃ kumārī ca śubhaṃ patim,पुत्रार्थी लभते पुत्रान् धनार्थी लभते धनम् भार्यार्थी शोभनां भार्यां कुमारी च शुभं पतिम्
Main,93.0,118,bhraṣṭarājyastathā rājyaṃ śrīkāmaḥ śriyamāpnuyāt yaṃ yaṃ prārthayate kāmaṃ sa vai bhavati puṣkalaḥ niṣkāmaḥ kurute yastu sa paraṃ brahma gacchati,भ्रष्टराज्यस्तथा राज्यं श्रीकामः श्रियमाप्नुयात् यं यं प्रार्थयते कामं स वै भवति पुष्कलः निष्कामः कुरुते यस्तु स परं ब्रह्म गच्छति
Main,93.0,119,asmācchataguṇaḥ proktaḥ koṭihomaḥ svayambhuvā āhutībhiḥ prayatnena dakṣiṇābhiḥ phalena ca,अस्माच्छतगुणः प्रोक्तः कोटिहोमः स्वयम्भुवा आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिः फलेन च
Main,93.0,120,pūrvavadgrahadevānām āvāhanavisarjane homamantrāsta evoktāḥ khāne dāne tathaiva ca kuṇḍamaṇḍapavedīnāṃ viśeṣo 'yaṃ nibodha me,पूर्ववद्ग्रहदेवानाम् आवाहनविसर्जने होममन्त्रास्त एवोक्ताः खाने दाने तथैव च कुण्डमण्डपवेदीनां विशेषो ऽयं निबोध मे
Main,93.0,121,koṭihome caturhastaṃ caturasraṃ tu sarvataḥ yonivaktradvayopetaṃ tadapyāhus trimekhalam,कोटिहोमे चतुर्हस्तं चतुरस्रं तु सर्वतः योनिवक्त्रद्वयोपेतं तदप्याहुस् त्रिमेखलम्
Main,93.0,122,dvyaṅgulābhyucchritā kāryā prathamā mekhalā budhaiḥ tryaṅgulābhyucchritā tadvad dvitīyā parikīrtitā,द्व्यङ्गुलाभ्युच्छ्रिता कार्या प्रथमा मेखला बुधैः त्र्यङ्गुलाभ्युच्छ्रिता तद्वद् द्वितीया परिकीर्तिता
Main,93.0,123,ucchrāyavistarābhyāṃ ca tṛtīyā caturaṅgulā dvyaṅgulaśceti vistāraḥ pūrvayoreva śasyate,उच्छ्रायविस्तराभ्यां च तृतीया चतुरङ्गुला द्व्यङ्गुलश्चेति विस्तारः पूर्वयोरेव शस्यते
Main,93.0,124,vitastimātrā yoniḥ syāt ṣaṭsaptāṅgulavistṛtā kūrmapṛṣṭhonnatā madhye pārśvayoścāṅgulocchritā,वितस्तिमात्रा योनिः स्यात् षट्सप्ताङ्गुलविस्तृता कूर्मपृष्ठोन्नता मध्ये पार्श्वयोश्चाङ्गुलोच्छ्रिता
Main,93.0,125,gajauṣṭhasadṛśī tadvad āyatā chidrasaṃyutā etatsarveṣu kuṇḍeṣu yonilakṣaṇamucyate,गजौष्ठसदृशी तद्वद् आयता छिद्रसंयुता एतत्सर्वेषु कुण्डेषु योनिलक्षणमुच्यते
Main,93.0,126,mekhalopari sarvatra aśvatthadalasaṃnibham vedī ca koṭihome syād vitastīnāṃ catuṣṭayam,मेखलोपरि सर्वत्र अश्वत्थदलसंनिभम् वेदी च कोटिहोमे स्याद् वितस्तीनां चतुष्टयम्
Main,93.0,127,caturasrā samantācca tribhirvapraistu saṃyutā vaprapramāṇaṃ pūrvoktaṃ vedīnāṃ ca tathocchrayaḥ,चतुरस्रा समन्ताच्च त्रिभिर्वप्रैस्तु संयुता वप्रप्रमाणं पूर्वोक्तं वेदीनां च तथोच्छ्रयः
Main,93.0,128,tathā ṣoḍaśahastaḥ syān maṇḍapaśca caturmukhaḥ pūrvadvāre ca saṃsthāpya bahvṛcaṃ vedapāragam,तथा षोडशहस्तः स्यान् मण्डपश्च चतुर्मुखः पूर्वद्वारे च संस्थाप्य बह्वृचं वेदपारगम्
Main,93.0,129,yajurvidaṃ tathā yāmye paścime sāmavedinam atharvavedinaṃ tadvad uttare sthāpayedbudhaḥ,यजुर्विदं तथा याम्ये पश्चिमे सामवेदिनम् अथर्ववेदिनं तद्वद् उत्तरे स्थापयेद्बुधः
Main,93.0,130,aṣṭau tu homakāḥ kāryā vedavedāṅgavedinaḥ evaṃ dvādaśa viprāḥ syur vastramālyānulepanaiḥ pūrvavatpūjayedbhaktyā vastrābharaṇabhūṣaṇaiḥ,अष्टौ तु होमकाः कार्या वेदवेदाङ्गवेदिनः एवं द्वादश विप्राः स्युर् वस्त्रमाल्यानुलेपनैः पूर्ववत्पूजयेद्भक्त्या वस्त्राभरणभूषणैः
Main,93.0,131,rātrisūktaṃ ca raudraṃ ca pāvamānaṃ sumaṅgalam pūrvato bahvṛcaḥ śāntiṃ paṭhannāste hyudaṅmukhaḥ,रात्रिसूक्तं च रौद्रं च पावमानं सुमङ्गलम् पूर्वतो बह्वृचः शान्तिं पठन्नास्ते ह्युदङ्मुखः
Main,93.0,132,śāktaṃ śākraṃ ca saumyaṃ ca kauṣmāṇḍaṃ śāntimeva ca pāṭhayeddakṣiṇadvāri yajurvedinamuttamam,शाक्तं शाक्रं च सौम्यं च कौष्माण्डं शान्तिमेव च पाठयेद्दक्षिणद्वारि यजुर्वेदिनमुत्तमम्
Main,93.0,133,suparṇamatha vairājam āgneyaṃ rudrasaṃhitām jyeṣṭhamāsa tathā śāntiṃ chandogaḥ paścime japet,सुपर्णमथ वैराजम् आग्नेयं रुद्रसंहिताम् ज्येष्ठमास तथा शान्तिं छन्दोगः पश्चिमे जपेत्
Main,93.0,134,śāntisūktaṃ ca sauraṃ ca tathā śākunakaṃ śubham pauṣṭikaṃ ca mahārājyam uttareṇāpyatharvavit,शान्तिसूक्तं च सौरं च तथा शाकुनकं शुभम् पौष्टिकं च महाराज्यम् उत्तरेणाप्यथर्ववित्
Main,93.0,135,pañcabhiḥ saptabhirvāpi homaḥ kāryo 'tra pūrvavat snāne dāne ca mantrāḥ syus ta eva munisattama,पञ्चभिः सप्तभिर्वापि होमः कार्यो ऽत्र पूर्ववत् स्नाने दाने च मन्त्राः स्युस् त एव मुनिसत्तम
Main,93.0,136,vasordhārāvidhānaṃ ca lakṣahome viśiṣyate anena vidhinā yastu koṭihomaṃ samācaret sarvānkāmānavāpnoti tato viṣṇupadaṃ vrajet,वसोर्धाराविधानं च लक्षहोमे विशिष्यते अनेन विधिना यस्तु कोटिहोमं समाचरेत् सर्वान्कामानवाप्नोति ततो विष्णुपदं व्रजेत्
Main,93.0,137,yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi grahayajñatrayaṃ naraḥ sarvapāpaviśuddhātmā padamindrasya gacchati,यः पठेच्छृणुयाद्वापि ग्रहयज्ञत्रयं नरः सर्वपापविशुद्धात्मा पदमिन्द्रस्य गच्छति
Main,93.0,138,aśvamedhasahasrāṇi daśa cāṣṭau ca dharmavit kṛtvā yatphalamāpnoti kauṭihomāt tadaśnute,अश्वमेधसहस्राणि दश चाष्टौ च धर्मवित् कृत्वा यत्फलमाप्नोति कौटिहोमात् तदश्नुते
Main,93.0,139,brahmahatyāsahasrāṇi bhrūṇahatyārbudāni ca koṭihomena naśyanti yathāvacchivabhāṣitam,ब्रह्महत्यासहस्राणि भ्रूणहत्यार्बुदानि च कोटिहोमेन नश्यन्ति यथावच्छिवभाषितम्
Main,93.0,140,vaśyakarmābhicārādi tathaivoccāṭanādikam navagrahamakhaṃ kṛtvā tataḥ kāmyaṃ samācaret,वश्यकर्माभिचारादि तथैवोच्चाटनादिकम् नवग्रहमखं कृत्वा ततः काम्यं समाचरेत्
Main,93.0,141,anyathā phaladaṃ puṃsāṃ na kāmyaṃ jāyate kvacit tasmādayutahomasya vidhānaṃ pūrvamācaret,अन्यथा फलदं पुंसां न काम्यं जायते क्वचित् तस्मादयुतहोमस्य विधानं पूर्वमाचरेत्
Main,93.0,142,vṛttaṃ voccāṭane kuṇḍaṃ tathā ca vaśyakarmaṇi trimekhalaṃ caikavaktram aratnirvistareṇa tu,वृत्तं वोच्चाटने कुण्डं तथा च वश्यकर्मणि त्रिमेखलं चैकवक्त्रम् अरत्निर्विस्तरेण तु
Main,93.0,143,palāśasamidhaḥ śastā madhugorocanānvitāḥ candanāguruṇā tadvat kuṅkumenābhiṣiñcitāḥ,पलाशसमिधः शस्ता मधुगोरोचनान्विताः चन्दनागुरुणा तद्वत् कुङ्कुमेनाभिषिञ्चिताः
Main,93.0,144,homayenmadhusarpirbhyāṃ bilvāni kamalāni ca sahasrāṇi daśaivoktaṃ sarvadaiva svayambhuvā,होमयेन्मधुसर्पिर्भ्यां बिल्वानि कमलानि च सहस्राणि दशैवोक्तं सर्वदैव स्वयम्भुवा
Main,93.0,145,vaśyakarmaṇi bilvānāṃ padmānāṃ caiva dharmavit sumitriyā na āpa oṣadhaya iti homayet,वश्यकर्मणि बिल्वानां पद्मानां चैव धर्मवित् सुमित्रिया न आप ओषधय इति होमयेत्
Main,93.0,146,na cātra sthāpanaṃ kāryaṃ na ca kumbhābhiṣecanam snānaṃ sarvauṣadhaiḥ kṛtvā śuklapuṣpāmbaro gṛhī,न चात्र स्थापनं कार्यं न च कुम्भाभिषेचनम् स्नानं सर्वौषधैः कृत्वा शुक्लपुष्पाम्बरो गृही
Main,93.0,147,kaṇṭhasūtraiḥ sakanakair viprān samabhipūjayet sūkṣmavastrāṇi deyāni śuklā gāvaḥ sakāñcanāḥ,कण्ठसूत्रैः सकनकैर् विप्रान् समभिपूजयेत् सूक्ष्मवस्त्राणि देयानि शुक्ला गावः सकाञ्चनाः
Main,93.0,148,avaśyāni vaśī kuryāt sarvaśatrubalānyapi amitrāṇyapi mitrāṇi homo 'yaṃ pāpanāśanaḥ,अवश्यानि वशी कुर्यात् सर्वशत्रुबलान्यपि अमित्राण्यपि मित्राणि होमो ऽयं पापनाशनः
Main,93.0,149,vidveṣaṇe 'bhicāre ca trikoṇaṃ kuṇḍamiṣyate dvimekhalaṃ koṇamukhaṃ hastamātraṃ ca sarvaśaḥ,विद्वेषणे ऽभिचारे च त्रिकोणं कुण्डमिष्यते द्विमेखलं कोणमुखं हस्तमात्रं च सर्वशः
Main,93.0,150,homaṃ kuryustato viprā raktamālyānulepanāḥ nivītalohitoṣṇīṣā lohitāmbaradhāriṇaḥ,होमं कुर्युस्ततो विप्रा रक्तमाल्यानुलेपनाः निवीतलोहितोष्णीषा लोहिताम्बरधारिणः
Main,93.0,151,navavāyasaraktāḍhyapātratrayasamanvitāḥ samidho vāmahastena śyenāsthibalasaṃyutāḥ hotavyā muktakeśaistu dhyāyadbhiraśivaṃ ripau,नववायसरक्ताढ्यपात्रत्रयसमन्विताः समिधो वामहस्तेन श्येनास्थिबलसंयुताः होतव्या मुक्तकेशैस्तु ध्यायद्भिरशिवं रिपौ
Main,93.0,152,durmitriyās tasmai santu tathā huṃphaḍitīti ca śyenābhicāramantreṇa kṣuraṃ samabhimantrya ca,दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु तथा हुंफडितीति च श्येनाभिचारमन्त्रेण क्षुरं समभिमन्त्र्य च
Main,93.0,153,pratirūpaṃ ripoḥ kṛtvā kṣureṇa parikartayet ripurūpasya śakalān yathaivāgnau viniṣkṣipet,प्रतिरूपं रिपोः कृत्वा क्षुरेण परिकर्तयेत् रिपुरूपस्य शकलान् यथैवाग्नौ विनिष्क्षिपेत्
Main,93.0,154,grahayajñavidhānānte sadaivābhicaranpunaḥ vidveṣaṇaṃ tathā kurvan netadeva samācaret,ग्रहयज्ञविधानान्ते सदैवाभिचरन्पुनः विद्वेषणं तथा कुर्वन् नेतदेव समाचरेत्
Main,93.0,155,ihaiva phaladaṃ puṃsām etannāmutra śobhanam tasmācchāntikamevātra kartavyaṃ bhūtimicchatā,इहैव फलदं पुंसाम् एतन्नामुत्र शोभनम् तस्माच्छान्तिकमेवात्र कर्तव्यं भूतिमिच्छता
Main,93.0,156,grahayajñatrayaṃ kuryād yas tvakāmyena mānavaḥ sa viṣṇoḥ padamāpnoti punarāvṛttidurlabham,ग्रहयज्ञत्रयं कुर्याद् यस् त्वकाम्येन मानवः स विष्णोः पदमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
Main,93.0,157,ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ na tasya grahapīḍā syān na ca bandhujanakṣayaḥ,य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः न तस्य ग्रहपीडा स्यान् न च बन्धुजनक्षयः
Main,93.0,158,grahayajñatrayaṃ gehe likhitaṃ yatra tiṣṭhati na pīḍā tatra bālānāṃ na rogo na ca bandhanam,ग्रहयज्ञत्रयं गेहे लिखितं यत्र तिष्ठति न पीडा तत्र बालानां न रोगो न च बन्धनम्
Main,93.0,159,aśeṣayajñaphaladaṃ niḥśeṣāghavināśanam koṭihomaṃ viduḥ prājñā bhuktimuktiphalapradam,अशेषयज्ञफलदं निःशेषाघविनाशनम् कोटिहोमं विदुः प्राज्ञा भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
Main,93.0,160,aśvamedhaphalaṃ prāhur lakṣahomaṃ surottamāḥ dvādaśāhamakhas tadvan navagrahamakhaḥ smṛtaḥ,अश्वमेधफलं प्राहुर् लक्षहोमं सुरोत्तमाः द्वादशाहमखस् तद्वन् नवग्रहमखः स्मृतः
Main,93.0,161,iti kathitamidānīmutsavānandahetoḥ sakalakaluṣahārī devayajñābhiṣekaḥ paripaṭhati ya itthaṃ yaḥ śṛṇoti prasaṅgād abhibhavati sa śatrūnāyurārogyayuktaḥ,इति कथितमिदानीमुत्सवानन्दहेतोः सकलकलुषहारी देवयज्ञाभिषेकः परिपठति य इत्थं यः शृणोति प्रसङ्गाद् अभिभवति स शत्रूनायुरारोग्ययुक्तः
Main,94.0,1,matsya-purāṇa 94 padmāsanaḥ padmakaraḥ padmagarbhasamadyutiḥ saptāśvaḥ saptarajjuśca dvibhujaḥ syātsadā raviḥ,मत्स्य-पुराण ९४ पद्मासनः पद्मकरः पद्मगर्भसमद्युतिः सप्ताश्वः सप्तरज्जुश्च द्विभुजः स्यात्सदा रविः
Main,94.0,2,śvetaḥ śvetāmbaradharaḥ śvetāśvaḥ śvetavāhanaḥ gadāpāṇirdvibāhuśca kartavyo varadaḥ śaśī,श्वेतः श्वेताम्बरधरः श्वेताश्वः श्वेतवाहनः गदापाणिर्द्विबाहुश्च कर्तव्यो वरदः शशी
Main,94.0,3,raktamālyāmbaradharaḥ śaktiśūlagadādharaḥ caturbhujaḥ śvetaromā varadaḥ syād dharāsutaḥ,रक्तमाल्याम्बरधरः शक्तिशूलगदाधरः चतुर्भुजः श्वेतरोमा वरदः स्याद् धरासुतः
Main,94.0,4,pītamālyāmbaradharaḥ karṇikārasamadyutiḥ khaḍgacarmagadāpāṇiḥ siṃhastho varado budhaḥ,पीतमाल्याम्बरधरः कर्णिकारसमद्युतिः खड्गचर्मगदापाणिः सिंहस्थो वरदो बुधः
Main,94.0,5,devadaityagurū tadvat pītaśvetau caturbhujau daṇḍinau varadau kāryau sākṣasūtrakamaṇḍalū,देवदैत्यगुरू तद्वत् पीतश्वेतौ चतुर्भुजौ दण्डिनौ वरदौ कार्यौ साक्षसूत्रकमण्डलू
Main,94.0,6,indranīladyutiḥ śūlī varado gṛdhravāhanaḥ bāṇabāṇāsanadharaḥ kartavyo 'rkasutas tathā,इन्द्रनीलद्युतिः शूली वरदो गृध्रवाहनः बाणबाणासनधरः कर्तव्यो ऽर्कसुतस् तथा
Main,94.0,7,karālavadanaḥ khaḍgacarmaśūlī varapradaḥ nīlasiṃhāsanasthaśca rāhuratra praśasyate,करालवदनः खड्गचर्मशूली वरप्रदः नीलसिंहासनस्थश्च राहुरत्र प्रशस्यते
Main,94.0,8,dhūmrā dvibāhavaḥ sarve gadino vikṛtānanāḥ gṛdhrāsanagatā nityaṃ ketavaḥ syurvarapradāḥ,धूम्रा द्विबाहवः सर्वे गदिनो विकृताननाः गृध्रासनगता नित्यं केतवः स्युर्वरप्रदाः
Main,94.0,9,sarve kirīṭinaḥ kāryā grahā lokahitāvahāḥ svāṅgulenocchritāḥ sarve śatamaṣṭottaraṃ sadā,सर्वे किरीटिनः कार्या ग्रहा लोकहितावहाः स्वाङ्गुलेनोच्छ्रिताः सर्वे शतमष्टोत्तरं सदा
Main,95.0,1,matsya-purāṇa 95 bhagavanbhūtabhavyeśa tathānyadapi yacchrutam bhuktimuktiphalāyālaṃ tatpunar vaktumarhasi,मत्स्य-पुराण ९५ भगवन्भूतभव्येश तथान्यदपि यच्छ्रुतम् भुक्तिमुक्तिफलायालं तत्पुनर् वक्तुमर्हसि
Main,95.0,2,evamukto 'bravīcchambhur ayaṃ vāṅmayapāragaḥ matsamastapasā brahman purāṇaśrutivistaraiḥ,एवमुक्तो ऽब्रवीच्छम्भुर् अयं वाङ्मयपारगः मत्समस्तपसा ब्रह्मन् पुराणश्रुतिविस्तरैः
Main,95.0,3,dharmo 'yaṃ vṛṣarūpeṇa nandī nāma gaṇādhipaḥ dharmānmāheśvarān vakṣyat yataḥprabhṛti nārada,धर्मो ऽयं वृषरूपेण नन्दी नाम गणाधिपः धर्मान्माहेश्वरान् वक्ष्यत् यतःप्रभृति नारद
Main,95.0,4,ityuktvā devadeveśas tatraivāntaradhīyata nārado 'pi hi śuśrūṣur apṛcchannandikeśvaram ādiṣṭastvaṃ śiveneha vada māheśvaraṃ vratam,इत्युक्त्वा देवदेवेशस् तत्रैवान्तरधीयत नारदो ऽपि हि शुश्रूषुर् अपृच्छन्नन्दिकेश्वरम् आदिष्टस्त्वं शिवेनेह वद माहेश्वरं व्रतम्
Main,95.0,5,śṛṇuṣvāvahito brahman vakṣye māheśvaraṃ vratam triṣu lokeṣu vikhyātā nāmnā śivacaturdaśī,शृणुष्वावहितो ब्रह्मन् वक्ष्ये माहेश्वरं व्रतम् त्रिषु लोकेषु विख्याता नाम्ना शिवचतुर्दशी
Main,95.0,6,mārgaśīrṣatrayodaśyāṃ sitāyāmekabhojanaḥ prārthayeddevadeveśaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ,मार्गशीर्षत्रयोदश्यां सितायामेकभोजनः प्रार्थयेद्देवदेवेशं त्वामहं शरणं गतः
Main,95.0,7,caturdaśyāṃ nirāhāraḥ samyagabhyarcya śaṃkaram suvarṇavṛṣabhaṃ dattvā bhokṣyāmi ca pare 'hani,चतुर्दश्यां निराहारः सम्यगभ्यर्च्य शंकरम् सुवर्णवृषभं दत्त्वा भोक्ष्यामि च परे ऽहनि
Main,95.0,8,evaṃ niyamakṛtsuptvā prātarutthāya mānavaḥ kṛtasnānajapaḥpaścād umayā saha śaṃkaram pūjayetkamalaiḥ śubhrair gandhamālyānulepanaiḥ,एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः कृतस्नानजपःपश्चाद् उमया सह शंकरम् पूजयेत्कमलैः शुभ्रैर् गन्धमाल्यानुलेपनैः
Main,95.0,9,pādau namaḥ śivāyeti śiraḥ sarvātmane namaḥ trinetrāyeti netrāṇi lalāṭaṃ haraye namaḥ,पादौ नमः शिवायेति शिरः सर्वात्मने नमः त्रिनेत्रायेति नेत्राणि ललाटं हरये नमः
Main,95.0,10,mukhamindumukhāyeti śrīkaṇṭhāyeti kaṃdharām sadyojātāya karṇau tu vāmadevāya vai bhujau,मुखमिन्दुमुखायेति श्रीकण्ठायेति कंधराम् सद्योजाताय कर्णौ तु वामदेवाय वै भुजौ
Main,95.0,11,aghorahṛdayāyeti hṛdayaṃ cābhipūjayet stanau tatpuruṣāyeti tatheśānāya codaram,अघोरहृदयायेति हृदयं चाभिपूजयेत् स्तनौ तत्पुरुषायेति तथेशानाय चोदरम्
Main,95.0,12,pārśvau cānantadharmāya jñānabhūtāya vai kaṭim ūrū cānantavairāgyasiṃhāyetyabhipūjayet,पार्श्वौ चानन्तधर्माय ज्ञानभूताय वै कटिम् ऊरू चानन्तवैराग्यसिंहायेत्यभिपूजयेत्
Main,95.0,13,anantaiśvaryanāthāya jānunī cārcayedbudhaḥ pradhānāya namo jaṅghe gulphau vyomātmane namaḥ,अनन्तैश्वर्यनाथाय जानुनी चार्चयेद्बुधः प्रधानाय नमो जङ्घे गुल्फौ व्योमात्मने नमः
Main,95.0,14,vyomakeśātmarūpāya keśānpṛṣṭhaṃ ca pūjayet namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai pārvatīṃ cāpi pūjayet,व्योमकेशात्मरूपाय केशान्पृष्ठं च पूजयेत् नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै पार्वतीं चापि पूजयेत्
Main,95.0,15,tatastu vṛṣabhaṃ haimam udakumbhasamanvitam śuklamālyāmbaradharaṃ pañcaratnasamanvitam bhakṣyairnānāvidhairyuktaṃ brāhmaṇāya nivedayet,ततस्तु वृषभं हैमम् उदकुम्भसमन्वितम् शुक्लमाल्याम्बरधरं पञ्चरत्नसमन्वितम् भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,95.0,16,prīyatāṃ devadevo 'tra sadyojātaḥ pinākadhṛk tato viprānsamāhūya tarpayedbhaktitaḥ śubhān pṛṣadājyaṃ ca saṃprāśya svapedbhūmāvudaṅmukhaḥ,प्रीयतां देवदेवो ऽत्र सद्योजातः पिनाकधृक् ततो विप्रान्समाहूय तर्पयेद्भक्तितः शुभान् पृषदाज्यं च संप्राश्य स्वपेद्भूमावुदङ्मुखः
Main,95.0,17,pañcadaśyāṃ ca sampūjya viprānbhuñjīta vāgyataḥ tadvatkṛṣṇacaturdaśyām etatsarvaṃ samācaret,पञ्चदश्यां च सम्पूज्य विप्रान्भुञ्जीत वाग्यतः तद्वत्कृष्णचतुर्दश्याम् एतत्सर्वं समाचरेत्
Main,95.0,18,caturdaśīṣu sarvāsu kuryātpūrvavadarcanam ye tu māse viśeṣāḥ syus tānnibodha kramādiha,चतुर्दशीषु सर्वासु कुर्यात्पूर्ववदर्चनम् ये तु मासे विशेषाः स्युस् तान्निबोध क्रमादिह
Main,95.0,19,mārgaśīrṣādimāseṣu kramādetadudīrayet śaṃkarāya namaste 'stu namaste karavīraka,मार्गशीर्षादिमासेषु क्रमादेतदुदीरयेत् शंकराय नमस्ते ऽस्तु नमस्ते करवीरक
Main,95.0,20,tryambakāya namaste 'stu maheśvaramataḥ param namaste 'stu mahādeva sthāṇave ca tataḥ param,त्र्यम्बकाय नमस्ते ऽस्तु महेश्वरमतः परम् नमस्ते ऽस्तु महादेव स्थाणवे च ततः परम्
Main,95.0,21,namaḥ paśupate nātha namaste śambhave punaḥ namaste paramānanda namaḥ somārdhadhāriṇe,नमः पशुपते नाथ नमस्ते शम्भवे पुनः नमस्ते परमानन्द नमः सोमार्धधारिणे
Main,95.0,22,namo bhīmāya ityevaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ gomūtraṃ gomūyaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam,नमो भीमाय इत्येवं त्वामहं शरणं गतः गोमूत्रं गोमूयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्
Main,95.0,23,pañcagavyaṃ tato bilvaṃ karpūraṃ cāguruṃ yavāḥ tilāḥ kṛṣṇāśca vidhivat prāśanaṃ kramaśaḥ smṛtam pratimāsaṃ caturdaśyor ekaikaṃ prāśanaṃ smṛtam,पञ्चगव्यं ततो बिल्वं कर्पूरं चागुरुं यवाः तिलाः कृष्णाश्च विधिवत् प्राशनं क्रमशः स्मृतम् प्रतिमासं चतुर्दश्योर् एकैकं प्राशनं स्मृतम्
Main,95.0,24,mandāramālatībhiśca tathā dhattūrakairapi sinduvārairaśokaiśca mallikābhiśca pāṭalaiḥ,मन्दारमालतीभिश्च तथा धत्तूरकैरपि सिन्दुवारैरशोकैश्च मल्लिकाभिश्च पाटलैः
Main,95.0,25,arkapuṣpaiḥ kadambaiśca śatapattryā tathotpalaiḥ ekaikena caturdaśyor arcayetpārvatīpatim,अर्कपुष्पैः कदम्बैश्च शतपत्त्र्या तथोत्पलैः एकैकेन चतुर्दश्योर् अर्चयेत्पार्वतीपतिम्
Main,95.0,26,punaśca kārttike māse prāpte saṃtarpayeddvijān annair nānāvidhair bhakṣyair vastramālyavibhūṣaṇaiḥ,पुनश्च कार्त्तिके मासे प्राप्ते संतर्पयेद्द्विजान् अन्नैर् नानाविधैर् भक्ष्यैर् वस्त्रमाल्यविभूषणैः
Main,95.0,27,kṛtvā nīlavṛṣotsargaṃ śrutyuktavidhinā naraḥ umāmaheśvaraṃ haimaṃ vṛṣabhaṃ ca gavā saha,कृत्वा नीलवृषोत्सर्गं श्रुत्युक्तविधिना नरः उमामहेश्वरं हैमं वृषभं च गवा सह
Main,95.0,28,muktāphalāṣṭakayutaṃ sitanetrapaṭāvṛtām sarvopaskarasaṃyuktāṃ śayyāṃ dadyāt sakumbhakām,मुक्ताफलाष्टकयुतं सितनेत्रपटावृताम् सर्वोपस्करसंयुक्तां शय्यां दद्यात् सकुम्भकाम्
Main,95.0,29,tāmrapātropari punaḥ śālitaṇḍulasaṃyutam sthāpya viprāya śāntāya vedavrataparāya ca,ताम्रपात्रोपरि पुनः शालितण्डुलसंयुतम् स्थाप्य विप्राय शान्ताय वेदव्रतपराय च
Main,95.0,30,jyeṣṭhasāmavide deyaṃ navakavratine kvacit guṇajñe śrotriye dadyād ācārye tattvavedini,ज्येष्ठसामविदे देयं नवकव्रतिने क्वचित् गुणज्ञे श्रोत्रिये दद्याद् आचार्ये तत्त्ववेदिनि
Main,95.0,31,avyaṅgāṅgāya saumyāya sadā kalpāṇakāriṇe sapatnīkāya sampūjya vastramālyavibhūṣaṇaiḥ,अव्यङ्गाङ्गाय सौम्याय सदा कल्पाणकारिणे सपत्नीकाय सम्पूज्य वस्त्रमाल्यविभूषणैः
Main,95.0,32,gurau sati gurordeyaṃ tadabhāve dvijātaye na vittaśāṭhyaṃ kurvīta kurvandoṣātpatatyadhaḥ,गुरौ सति गुरोर्देयं तदभावे द्विजातये न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषात्पतत्यधः
Main,95.0,33,anena vidhinā yastu kuryācchivacaturdaśīm so 'śvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ,अनेन विधिना यस्तु कुर्याच्छिवचतुर्दशीम् सो ऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
Main,95.0,34,brahmahatyādikaṃ kiṃcid yadatrāmutra vā kṛtam pitṛbhirbhrātṛbhirvāpi tatsarvaṃ nāśamāpnuyāt,ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् यदत्रामुत्र वा कृतम् पितृभिर्भ्रातृभिर्वापि तत्सर्वं नाशमाप्नुयात्
Main,95.0,35,dīrghāyurārogyakulānnavṛddhir atrākṣayāmutra caturbhujatvam gaṇādhipatyaṃ divi kalpakoṭiśatānyuṣitvā padameti śambhoḥ,दीर्घायुरारोग्यकुलान्नवृद्धिर् अत्राक्षयामुत्र चतुर्भुजत्वम् गणाधिपत्यं दिवि कल्पकोटिशतान्युषित्वा पदमेति शम्भोः
Main,95.0,36,na bṛhaspatirapyanantamasyāḥ phalamindo na pitāmaho 'pi vaktum na ca siddhagaṇo 'pyalaṃ na cāhaṃ yadi jihvāyutakoṭayo 'pi vaktre,न बृहस्पतिरप्यनन्तमस्याः फलमिन्दो न पितामहो ऽपि वक्तुम् न च सिद्धगणो ऽप्यलं न चाहं यदि जिह्वायुतकोटयो ऽपि वक्त्रे
Main,95.0,37,bhavatyamaravallabhaḥ paṭhati yaḥ smaredvā sadā śṛṇotyapi vimatsaraḥ sakalapāpanirmocanīm imāṃ śivacaturdaśīmamarakāminīkoṭayaḥ stuvanti tamaninditaṃ kimu samācaredyaḥ sadā,भवत्यमरवल्लभः पठति यः स्मरेद्वा सदा शृणोत्यपि विमत्सरः सकलपापनिर्मोचनीम् इमां शिवचतुर्दशीममरकामिनीकोटयः स्तुवन्ति तमनिन्दितं किमु समाचरेद्यः सदा
Main,95.0,38,yā vātha nārī kurute 'tibhaktyā bhartāramāpṛcchya sutāngurūnvā sāpi prasādātparameśvarasya paraṃ padaṃ yāti pinākapāṇeḥ,या वाथ नारी कुरुते ऽतिभक्त्या भर्तारमापृच्छ्य सुतान्गुरून्वा सापि प्रसादात्परमेश्वरस्य परं पदं याति पिनाकपाणेः
Main,96.0,1,matsya-purāṇa 96 phalatyāgasya māhātmyaṃ yadbhavecchṛṇu nārada yadakṣayaṃ paraṃ loke sarvakāmaphalapradam,मत्स्य-पुराण ९६ फलत्यागस्य माहात्म्यं यद्भवेच्छृणु नारद यदक्षयं परं लोके सर्वकामफलप्रदम्
Main,96.0,2,mārgaśīrṣe śubhe māsi tṛtīyāyāṃ mune vratam dvādaśyāmathavāṣṭamyāṃ caturdaśyāmathāpi vā ārabhecchuklapakṣasya kṛtvā brāhmaṇavācanam,मार्गशीर्षे शुभे मासि तृतीयायां मुने व्रतम् द्वादश्यामथवाष्टम्यां चतुर्दश्यामथापि वा आरभेच्छुक्लपक्षस्य कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
Main,96.0,3,anyeṣvapi hi māseṣu puṇyeṣu munisattama sadakṣiṇaṃ pāyasena bhojayecchaktito dvijān,अन्येष्वपि हि मासेषु पुण्येषु मुनिसत्तम सदक्षिणं पायसेन भोजयेच्छक्तितो द्विजान्
Main,96.0,4,aṣṭādaśānāṃ dhānyānām anyacca phalamūlakam varjayedabdamekaṃ tu ṛte auṣadhakāraṇam savṛṣaṃ kāñcanaṃ rudraṃ dharmarājaṃ ca kārayet,अष्टादशानां धान्यानाम् अन्यच्च फलमूलकम् वर्जयेदब्दमेकं तु ऋते औषधकारणम् सवृषं काञ्चनं रुद्रं धर्मराजं च कारयेत्
Main,96.0,5,kūṣmāṇḍaṃ mātuliṅgaṃ ca vārtākaṃ panasaṃ tathā āmrātakaṃ kapitthāni kaliṅgamatha vālukam,कूष्माण्डं मातुलिङ्गं च वार्ताकं पनसं तथा आम्रातकं कपित्थानि कलिङ्गमथ वालुकम्
Main,96.0,6,śrīphalāśvatthabadaraṃ jambīraṃ kadalīphalam kāśmaraṃ dāḍimaṃ śaktyā kāladhautāni ṣoḍaśa,श्रीफलाश्वत्थबदरं जम्बीरं कदलीफलम् काश्मरं दाडिमं शक्त्या कालधौतानि षोडश
Main,96.0,7,mūlakāmalakaṃ jambūtintiḍīkaramardakam kaṅkolailākatuṇḍīrakarīrakuṭajaṃ śamī,मूलकामलकं जम्बूतिन्तिडीकरमर्दकम् कङ्कोलैलाकतुण्डीरकरीरकुटजं शमी
Main,96.0,8,audumbaraṃ nārikelaṃ drākṣātha bṛhatīdvayam raupyāṇi kārayecchaktyā phalānīmāni ṣoḍaśa,औदुम्बरं नारिकेलं द्राक्षाथ बृहतीद्वयम् रौप्याणि कारयेच्छक्त्या फलानीमानि षोडश
Main,96.0,9,tāmraṃ tālaphalaṃ kuryād agastiphalameva ca piṇḍārakāśmaryaphalaṃ tathā sūraṇakandakam,ताम्रं तालफलं कुर्याद् अगस्तिफलमेव च पिण्डारकाश्मर्यफलं तथा सूरणकन्दकम्
Main,96.0,10,raktālukākandakaṃ ca kanakāhvaṃ ca cirbhiṭam citravallīphalaṃ tadvat kūṭaśālmalijaṃ phalam,रक्तालुकाकन्दकं च कनकाह्वं च चिर्भिटम् चित्रवल्लीफलं तद्वत् कूटशाल्मलिजं फलम्
Main,96.0,11,āmraniṣpāvamadhukavaṭamudgapaṭolakam tāmrāṇi ṣoḍaśaitāni kārayecchaktito naraḥ,आम्रनिष्पावमधुकवटमुद्गपटोलकम् ताम्राणि षोडशैतानि कारयेच्छक्तितो नरः
Main,96.0,12,udakumbhadvayaṃ kuryād dhānyopari savastrakam tataśca kārayecchayyāṃ yathopari suvāsasī,उदकुम्भद्वयं कुर्याद् धान्योपरि सवस्त्रकम् ततश्च कारयेच्छय्यां यथोपरि सुवाससी
Main,96.0,13,bhakṣyapātratrayopetaṃ yamarudravṛṣānvitam dhenvā sahaiva śāntāya viprāyātha kuṭumbine sapatnīkāya sampūjya puṇye 'hni vinivedayet,भक्ष्यपात्रत्रयोपेतं यमरुद्रवृषान्वितम् धेन्वा सहैव शान्ताय विप्रायाथ कुटुम्बिने सपत्नीकाय सम्पूज्य पुण्ये ऽह्नि विनिवेदयेत्
Main,96.0,14,yathā phaleṣu sarveṣu vasantyamarakoṭayaḥ tathā sarvaphalatyāgavratādbhaktiḥ śive 'stu me,यथा फलेषु सर्वेषु वसन्त्यमरकोटयः तथा सर्वफलत्यागव्रताद्भक्तिः शिवे ऽस्तु मे
Main,96.0,15,yathā śivaśca dharmaśca sadānantaphalapradau tadyuktaphaladānena tau syātāṃ me varapradau,यथा शिवश्च धर्मश्च सदानन्तफलप्रदौ तद्युक्तफलदानेन तौ स्यातां मे वरप्रदौ
Main,96.0,16,yathā phalānyanantāni śivabhakteṣu sarvadā tathānantaphalāvāptir astu janmani janmani,यथा फलान्यनन्तानि शिवभक्तेषु सर्वदा तथानन्तफलावाप्तिर् अस्तु जन्मनि जन्मनि
Main,96.0,17,yathā bhedaṃ na paśyāmi śivaviṣṇvarkapadmajān tathā mamāstu viśvātmā śaṃkaraḥ śaṃkaraḥ sadā,यथा भेदं न पश्यामि शिवविष्ण्वर्कपद्मजान् तथा ममास्तु विश्वात्मा शंकरः शंकरः सदा
Main,96.0,18,iti dattvā ca tatsarvam alaṃkṛtya ca bhūṣaṇaiḥ śaktiścecchayanaṃ dadyāt sarvopaskarasaṃyutam,इति दत्त्वा च तत्सर्वम् अलंकृत्य च भूषणैः शक्तिश्चेच्छयनं दद्यात् सर्वोपस्करसंयुतम्
Main,96.0,19,aśaktastu phalānyeva yathoktāni vidhānataḥ tathodakumbhasaṃyuktau śivadharmau ca kāñcanau,अशक्तस्तु फलान्येव यथोक्तानि विधानतः तथोदकुम्भसंयुक्तौ शिवधर्मौ च काञ्चनौ
Main,96.0,20,viprāya dattvā bhuñjīta vāgyatastailavarjitam anyānyapi yathāśaktyā bhojayecchaktito dvijān,विप्राय दत्त्वा भुञ्जीत वाग्यतस्तैलवर्जितम् अन्यान्यपि यथाशक्त्या भोजयेच्छक्तितो द्विजान्
Main,96.0,21,etadbhāgavatānāṃ tu sauravaiṣṇavayoginām śubhaṃ sarvaphalatyāgavrataṃ vedavido viduḥ,एतद्भागवतानां तु सौरवैष्णवयोगिनाम् शुभं सर्वफलत्यागव्रतं वेदविदो विदुः
Main,96.0,22,nārībhiśca yathāśaktyā kartavyaṃ dvijapuṃgava etasmānnāparaṃ kiṃcid iha loke paratra ca vratamasti muniśreṣṭha yadanantaphalapradam,नारीभिश्च यथाशक्त्या कर्तव्यं द्विजपुंगव एतस्मान्नापरं किंचिद् इह लोके परत्र च व्रतमस्ति मुनिश्रेष्ठ यदनन्तफलप्रदम्
Main,96.0,23,sauvarṇaraupyatāmreṣu yāvantaḥ paramāṇavaḥ bhavanti cūrṇyamāneṣu phaleṣu munisattama tāvadyugasahasrāṇi rudraloke mahīyate,सौवर्णरौप्यताम्रेषु यावन्तः परमाणवः भवन्ति चूर्ण्यमानेषु फलेषु मुनिसत्तम तावद्युगसहस्राणि रुद्रलोके महीयते
Main,96.0,24,etatsamastakaluṣāpaharaṃ janānām ājīvanāya manujeṣu ca sarvadā syāt janmāntareṣvapi na putraviyogaduḥkham āpnoti dhāma ca puraṃdaralokajuṣṭam,एतत्समस्तकलुषापहरं जनानाम् आजीवनाय मनुजेषु च सर्वदा स्यात् जन्मान्तरेष्वपि न पुत्रवियोगदुःखम् आप्नोति धाम च पुरंदरलोकजुष्टम्
Main,96.0,25,yo vā śṛṇoti puruṣo 'lpadhanaḥ paṭhedvā devālayeṣu bhavaneṣu ca dhārmikāṇām pāpairviyuktavapuratra puraṃ murārer ānandakṛtpadamupaiti munīndra so 'pi,यो वा शृणोति पुरुषो ऽल्पधनः पठेद्वा देवालयेषु भवनेषु च धार्मिकाणाम् पापैर्वियुक्तवपुरत्र पुरं मुरारेर् आनन्दकृत्पदमुपैति मुनीन्द्र सो ऽपि
Main,97.0,1,matsya-purāṇa 97 yadārogyakaraṃ puṃsāṃ yadanantaphalapradam yacchāntaye ca martyānāṃ vada nandīśa tadvratam,मत्स्य-पुराण ९७ यदारोग्यकरं पुंसां यदनन्तफलप्रदम् यच्छान्तये च मर्त्यानां वद नन्दीश तद्व्रतम्
Main,97.0,2,yattadviśvātmano dhāma paraṃ brahma sanātanam sūryāgnicandrarūpeṇa tattridhā jagati sthitam,यत्तद्विश्वात्मनो धाम परं ब्रह्म सनातनम् सूर्याग्निचन्द्ररूपेण तत्त्रिधा जगति स्थितम्
Main,97.0,3,tadārādhya pumānvipra prāpnoti kuśalaṃ sadā tasmādādityavāreṇa sadā naktāśano bhavet,तदाराध्य पुमान्विप्र प्राप्नोति कुशलं सदा तस्मादादित्यवारेण सदा नक्ताशनो भवेत्
Main,97.0,4,yadā hastena saṃyuktam ādityasya ca vāsaram tadā śanidine kuryād ekabhaktaṃ vimatsaraḥ,यदा हस्तेन संयुक्तम् आदित्यस्य च वासरम् तदा शनिदिने कुर्याद् एकभक्तं विमत्सरः
Main,97.0,5,naktamādityavāreṇa bhojayitvā dvijottamān pattrairdvādaśasaṃyuktaṃ raktacandanapaṅkajam,नक्तमादित्यवारेण भोजयित्वा द्विजोत्तमान् पत्त्रैर्द्वादशसंयुक्तं रक्तचन्दनपङ्कजम्
Main,97.0,6,vilikhya vinyasetsūryaṃ namaskāreṇa pūrvataḥ divākaraṃ tathāgneye vivasvantamataḥ param,विलिख्य विन्यसेत्सूर्यं नमस्कारेण पूर्वतः दिवाकरं तथाग्नेये विवस्वन्तमतः परम्
Main,97.0,7,bhagaṃ tu nairṛte devaṃ varuṇaṃ paścime dale mahendramanile tadvad ādityaṃ ca tathottare,भगं तु नैरृते देवं वरुणं पश्चिमे दले महेन्द्रमनिले तद्वद् आदित्यं च तथोत्तरे
Main,97.0,8,śāntamīśānabhāge tu namaskāreṇa vinyaset karṇikāpūrvapattre tu sūryasya turagānnyaset,शान्तमीशानभागे तु नमस्कारेण विन्यसेत् कर्णिकापूर्वपत्त्रे तु सूर्यस्य तुरगान्न्यसेत्
Main,97.0,9,dakṣiṇe 'ryamanāmānaṃ mārtaṇḍaṃ paścime dale uttare tu raviṃ devaṃ karṇikāyāṃ ca bhāskaram,दक्षिणे ऽर्यमनामानं मार्तण्डं पश्चिमे दले उत्तरे तु रविं देवं कर्णिकायां च भास्करम्
Main,97.0,10,raktapuṣpodakenārghyaṃ satilāruṇacandanam tasminpadme tato dadyād imaṃ mantramudīrayet,रक्तपुष्पोदकेनार्घ्यं सतिलारुणचन्दनम् तस्मिन्पद्मे ततो दद्याद् इमं मन्त्रमुदीरयेत्
Main,97.0,11,kālātmā sarvabhūtātmā vedātmā viśvatomukhaḥ yasmādagnīndrarūpastvam ataḥ pāhi divākara,कालात्मा सर्वभूतात्मा वेदात्मा विश्वतोमुखः यस्मादग्नीन्द्ररूपस्त्वम् अतः पाहि दिवाकर
Main,97.0,12,agnim īḍe namastubhyam iṣetvorje ca bhāskara agna āyāhi varada namaste jyotiṣāṃ pate,अग्निम् ईडे नमस्तुभ्यम् इषेत्वोर्जे च भास्कर अग्न आयाहि वरद नमस्ते ज्योतिषां पते
Main,97.0,13,arghyaṃ dattvā visṛjātha niśi tailavivarjitam bhuñjīta vatsarānte tu kāñcanaṃ kamalottamam puruṣaṃ ca yathāśaktyā kārayeddvibhujaṃ tathā,अर्घ्यं दत्त्वा विसृजाथ निशि तैलविवर्जितम् भुञ्जीत वत्सरान्ते तु काञ्चनं कमलोत्तमम् पुरुषं च यथाशक्त्या कारयेद्द्विभुजं तथा
Main,97.0,14,suvarṇaśṛṅgīṃ kapilāṃ mahārghyāṃ raupyaiḥ khuraiḥ kāṃsyadohāṃ savatsām pūrṇe guḍasyopari tāmrapātre nidhāya padmaṃ puruṣaṃ ca dadyāt,सुवर्णशृङ्गीं कपिलां महार्घ्यां रौप्यैः खुरैः कांस्यदोहां सवत्साम् पूर्णे गुडस्योपरि ताम्रपात्रे निधाय पद्मं पुरुषं च दद्यात्
Main,97.0,15,sampūjya raktāmbaramālyadhūpair dvijaṃ ca raktairatha hemaśṛṅgaiḥ saṃkalpayitvā puruṣaṃ sapadmaṃ dadyādanekavratadānakāya avyaṅgarūpāya jitendriyāya kuṭumbine deyamanuddhatāya,सम्पूज्य रक्ताम्बरमाल्यधूपैर् द्विजं च रक्तैरथ हेमशृङ्गैः संकल्पयित्वा पुरुषं सपद्मं दद्यादनेकव्रतदानकाय अव्यङ्गरूपाय जितेन्द्रियाय कुटुम्बिने देयमनुद्धताय
Main,97.0,16,namo namaḥ pāpavināśanāya viśvātmane saptaturaṃgamāya sāmargyajurdhāmanidhe vidhātre bhavābdhipotāya jagatsavitre,नमो नमः पापविनाशनाय विश्वात्मने सप्ततुरंगमाय सामर्ग्यजुर्धामनिधे विधात्रे भवाब्धिपोताय जगत्सवित्रे
Main,97.0,17,ityanena vidhinā samācared abdabhekamiha yastu mānavaḥ so 'dhirohati vinaṣṭakalmaṣaḥ sūryadhāma dhutacāmarāvaliḥ,इत्यनेन विधिना समाचरेद् अब्दभेकमिह यस्तु मानवः सो ऽधिरोहति विनष्टकल्मषः सूर्यधाम धुतचामरावलिः
Main,97.0,18,dharmasaṃkṣayamavāpya bhūpatiḥ śokaduḥkhabhayarogavarjitaḥ dvīpasaptakapatiḥ punaḥ punar varmamūrtir amitaujasā yutaḥ,धर्मसंक्षयमवाप्य भूपतिः शोकदुःखभयरोगवर्जितः द्वीपसप्तकपतिः पुनः पुनर् वर्ममूर्तिर् अमितौजसा युतः
Main,97.0,19,yā ca bhartṛgurudevatatparā vedamūrtidinanaktamācaret sāpi lokamamareśavanditā yāti nārada raverna saṃśayaḥ,या च भर्तृगुरुदेवतत्परा वेदमूर्तिदिननक्तमाचरेत् सापि लोकममरेशवन्दिता याति नारद रवेर्न संशयः
Main,97.0,20,yaḥ paṭhedapi śṛṇoti mānavaḥ paṭhyamānamatha vānumodate so 'pi śakrabhuvanasthito 'maraiḥ pūjyate vasati cākṣayaṃ divi,यः पठेदपि शृणोति मानवः पठ्यमानमथ वानुमोदते सो ऽपि शक्रभुवनस्थितो ऽमरैः पूज्यते वसति चाक्षयं दिवि
Main,98.0,1,matsya-purāṇa 98 athānyadapi vakṣyāmi saṃkrāntyudyāpane phalam yadakṣayaṃ pare loke sarvakāmaphalapradam,मत्स्य-पुराण ९८ अथान्यदपि वक्ष्यामि संक्रान्त्युद्यापने फलम् यदक्षयं परे लोके सर्वकामफलप्रदम्
Main,98.0,2,ayane viṣuve vāpi saṃkrāntivratamācaret pūrvedyurekabhaktena dantadhāvanapūrvakam saṃkrāntivāsare prātas tilaiḥ snānaṃ vidhīyate,अयने विषुवे वापि संक्रान्तिव्रतमाचरेत् पूर्वेद्युरेकभक्तेन दन्तधावनपूर्वकम् संक्रान्तिवासरे प्रातस् तिलैः स्नानं विधीयते
Main,98.0,3,ravisaṃkramaṇe bhūmau candanenāṣṭapattrakam padmaṃ sakarṇikaṃ kuryāt tasminnāvāhayedravim,रविसंक्रमणे भूमौ चन्दनेनाष्टपत्त्रकम् पद्मं सकर्णिकं कुर्यात् तस्मिन्नावाहयेद्रविम्
Main,98.0,4,karṇikāyāṃ nyasetsūryam ādityaṃ pūrvatastataḥ nama uṣṇārciṣe yāmye namo ṛṅmaṇḍalāya ca,कर्णिकायां न्यसेत्सूर्यम् आदित्यं पूर्वतस्ततः नम उष्णार्चिषे याम्ये नमो ऋङ्मण्डलाय च
Main,98.0,5,namaḥ savitre nairṛtye vāruṇe tapanaṃ punaḥ vāyavye tu bhagaṃ nyasya punaḥ punarathārcayet,नमः सवित्रे नैरृत्ये वारुणे तपनं पुनः वायव्ये तु भगं न्यस्य पुनः पुनरथार्चयेत्
Main,98.0,6,mārtaṇḍamuttare viṣṇum īśāne vinyasetsadā gandhamālyaphalairbhakṣyaiḥ sthaṇḍile pūjayettataḥ,मार्तण्डमुत्तरे विष्णुम् ईशाने विन्यसेत्सदा गन्धमाल्यफलैर्भक्ष्यैः स्थण्डिले पूजयेत्ततः
Main,98.0,7,dvijāya sodakumbhaṃ ca ghṛtapātraṃ hiraṇmayam kamalaṃ ca yathāśaktyā kārayitvā nivedayet,द्विजाय सोदकुम्भं च घृतपात्रं हिरण्मयम् कमलं च यथाशक्त्या कारयित्वा निवेदयेत्
Main,98.0,8,candanodakapuṣpaiśca devāyārghyaṃ nyasedbhuvi viśvāya viśvarūpāya viśvadhāmne svayambhuve namo 'nanta namo dhātre ṛksāmayajuṣāṃ pate,चन्दनोदकपुष्पैश्च देवायार्घ्यं न्यसेद्भुवि विश्वाय विश्वरूपाय विश्वधाम्ने स्वयम्भुवे नमो ऽनन्त नमो धात्रे ऋक्सामयजुषां पते
Main,98.0,9,anena vidhinā sarvaṃ māsi māsi samācaret vatsarānte 'thavā kuryāt sarvaṃ dvādaśadhā naraḥ,अनेन विधिना सर्वं मासि मासि समाचरेत् वत्सरान्ते ऽथवा कुर्यात् सर्वं द्वादशधा नरः
Main,98.0,10,saṃvatsarānte ghṛtapāyasena saṃtarpya vahniṃ dvijapuṃgavāṃśca kumbhānpunardvādaśa dhenuyuktān saratnahairaṇmayapadmayuktān,संवत्सरान्ते घृतपायसेन संतर्प्य वह्निं द्विजपुंगवांश्च कुम्भान्पुनर्द्वादश धेनुयुक्तान् सरत्नहैरण्मयपद्मयुक्तान्
Main,98.0,11,payasvinīḥ śīlavatīśca dadyād dharmaiḥ śṛṅgaiḥ raupyakhuraiśca yuktāḥ gāvo 'ṣṭa vā sapta sakāṃsyadohā mālyāmbarā vā caturo 'pyaśaktaḥ daurgatyayuktaḥ kapilāmathaikāṃ nivedayedbrāhmaṇapuṃgavāya,पयस्विनीः शीलवतीश्च दद्याद् धर्मैः शृङ्गैः रौप्यखुरैश्च युक्ताः गावो ऽष्ट वा सप्त सकांस्यदोहा माल्याम्बरा वा चतुरो ऽप्यशक्तः दौर्गत्ययुक्तः कपिलामथैकां निवेदयेद्ब्राह्मणपुंगवाय
Main,98.0,12,haimīṃ ca dadyātpṛthivīṃ saśeṣām ākārya rūpyāmatha vā ca tāmrīm paiṣṭīmaśaktaḥ pratimāṃ vidhāya sauvarṇasūryeṇa samaṃ pradadyāt na vittaśāṭhyaṃ puruṣo 'tra kuryāt kurvannadho yāti na saṃśayo 'tra,हैमीं च दद्यात्पृथिवीं सशेषाम् आकार्य रूप्यामथ वा च ताम्रीम् पैष्टीमशक्तः प्रतिमां विधाय सौवर्णसूर्येण समं प्रदद्यात् न वित्तशाठ्यं पुरुषो ऽत्र कुर्यात् कुर्वन्नधो याति न संशयो ऽत्र
Main,98.0,13,yāvanmahendrapramukhairnagendraiḥ pṛthvā ca saptābdhiyuteha tiṣṭhet tāvatsa gandharvagaṇair aśeṣaiḥ sampūjyate nārada nākapṛṣṭhe,यावन्महेन्द्रप्रमुखैर्नगेन्द्रैः पृथ्वा च सप्ताब्धियुतेह तिष्ठेत् तावत्स गन्धर्वगणैर् अशेषैः सम्पूज्यते नारद नाकपृष्ठे
Main,98.0,14,tatastu karmakṣayamāpya saptadvīpādhipaḥ syātkulaśīlayuktaḥ sṛṣṭermukhe 'vyaṅgavapuḥ sabhāryaḥ prabhūtaputrānvayavanditāṅghriḥ,ततस्तु कर्मक्षयमाप्य सप्तद्वीपाधिपः स्यात्कुलशीलयुक्तः सृष्टेर्मुखे ऽव्यङ्गवपुः सभार्यः प्रभूतपुत्रान्वयवन्दिताङ्घ्रिः
Main,98.0,15,iti paṭhati śṛṇoti vātha bhaktyā vidhimakhilaṃ ravisaṃkramasya puṇyam matimapi ca dadāti so 'pi devair amarapaterbhavane prapūjyate ca,इति पठति शृणोति वाथ भक्त्या विधिमखिलं रविसंक्रमस्य पुण्यम् मतिमपि च ददाति सो ऽपि देवैर् अमरपतेर्भवने प्रपूज्यते च
Main,99.0,1,matsya-purāṇa 99 śṛṇu nārada vakṣyāmi viṣṇorvratamanuttamam vibhūtidvādaśī nāma sarvadevanamaskṛtam,मत्स्य-पुराण ९९ शृणु नारद वक्ष्यामि विष्णोर्व्रतमनुत्तमम् विभूतिद्वादशी नाम सर्वदेवनमस्कृतम्
Main,99.0,2,kārttike caitravaiśākhe mārgaśīrṣe ca phālgune āṣāḍhe vā daśamyāṃ tu śuklāyāṃ laghubhuṅnaraḥ kṛtvā sāyantanīṃ saṃdhyāṃ gṛhṇīyānniyamaṃ budhaḥ,कार्त्तिके चैत्रवैशाखे मार्गशीर्षे च फाल्गुने आषाढे वा दशम्यां तु शुक्लायां लघुभुङ्नरः कृत्वा सायन्तनीं संध्यां गृह्णीयान्नियमं बुधः
Main,99.0,3,ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya janārdanam dvādaśyāṃ dvijasaṃyuktaḥ kariṣye bhojanaṃ vibho,एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् द्वादश्यां द्विजसंयुक्तः करिष्ये भोजनं विभो
Main,99.0,4,tadavighnena me yātu saphalaṃ syācca keśava namo nārāyaṇāyeti vācyaṃ ca svapatā niśi,तदविघ्नेन मे यातु सफलं स्याच्च केशव नमो नारायणायेति वाच्यं च स्वपता निशि
Main,99.0,5,tataḥ prabhāta utthāya kṛtasnānajapaḥ śuciḥ pūjayetpuṇḍarīkākṣaṃ śuklamālyānulepanaiḥ,ततः प्रभात उत्थाय कृतस्नानजपः शुचिः पूजयेत्पुण्डरीकाक्षं शुक्लमाल्यानुलेपनैः
Main,99.0,6,vibhūtaye namaḥ pādāv aśokāya ca jānunī namaḥ śivāyetyūrū ca viśvamūrte namaḥ kaṭim,विभूतये नमः पादाव् अशोकाय च जानुनी नमः शिवायेत्यूरू च विश्वमूर्ते नमः कटिम्
Main,99.0,7,kandarpāya namo meḍhram ādityāya namaḥ karau dāmodarāyetyudaraṃ vāsudevāya ca stanau,कन्दर्पाय नमो मेढ्रम् आदित्याय नमः करौ दामोदरायेत्युदरं वासुदेवाय च स्तनौ
Main,99.0,8,mādhavāyetyuro viṣṇoḥ kaṇṭham utkaṇṭhine namaḥ śrīdharāya mukhaṃ keśān keśavāyeti nārada,माधवायेत्युरो विष्णोः कण्ठम् उत्कण्ठिने नमः श्रीधराय मुखं केशान् केशवायेति नारद
Main,99.0,9,pṛṣṭhaṃ śārṅgadharāyeti śravaṇau varadāya vai svanāmnā śaṅkhacakrāsigadājalajapāṇaye śiraḥ sarvātmane brahman nama ityabhipūjayet,पृष्ठं शार्ङ्गधरायेति श्रवणौ वरदाय वै स्वनाम्ना शङ्खचक्रासिगदाजलजपाणये शिरः सर्वात्मने ब्रह्मन् नम इत्यभिपूजयेत्
Main,99.0,10,matsyamutpalasaṃyuktaṃ haimaṃ kṛtvā tu śaktitaḥ udakumbhasamāyuktam agrataḥ sthāpayedbudhaḥ,मत्स्यमुत्पलसंयुक्तं हैमं कृत्वा तु शक्तितः उदकुम्भसमायुक्तम् अग्रतः स्थापयेद्बुधः
Main,99.0,11,guḍapātraṃ tilairyuktaṃ sitavastrābhiveṣṭitam rātrau jāgaraṇaṃ kuryād itihāsakathādinā,गुडपात्रं तिलैर्युक्तं सितवस्त्राभिवेष्टितम् रात्रौ जागरणं कुर्याद् इतिहासकथादिना
Main,99.0,12,prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ brāhmaṇāya kuṭumbine sakāñcanotpalaṃ devaṃ sodakumbhaṃ nivedayet,प्रभातायां तु शर्वर्यां ब्राह्मणाय कुटुम्बिने सकाञ्चनोत्पलं देवं सोदकुम्भं निवेदयेत्
Main,99.0,13,yathā na mucyase deva sadā sarvavibhūtibhiḥ tathā māmuddharāśeṣaduḥkhasaṃsārakardamāt,यथा न मुच्यसे देव सदा सर्वविभूतिभिः तथा मामुद्धराशेषदुःखसंसारकर्दमात्
Main,99.0,14,daśāvatārarūpāṇi pratimāsaṃ kramānmune dattātreyaṃ tathā vyāsam utpalena samanvitam dadyādevaṃ samā yāvat pāṣaṇḍānabhivarjayet,दशावताररूपाणि प्रतिमासं क्रमान्मुने दत्तात्रेयं तथा व्यासम् उत्पलेन समन्वितम् दद्यादेवं समा यावत् पाषण्डानभिवर्जयेत्
Main,99.0,15,samāpyaivaṃ yathāśaktyā dvādaśa dvādaśīḥ punaḥ saṃvatsarānte lavaṇaparvatena samanvitām śayyāṃ dadyānmuniśreṣṭha gurave dhenusaṃyutām,समाप्यैवं यथाशक्त्या द्वादश द्वादशीः पुनः संवत्सरान्ते लवणपर्वतेन समन्विताम् शय्यां दद्यान्मुनिश्रेष्ठ गुरवे धेनुसंयुताम्
Main,99.0,16,grāmaṃ ca śaktimāndadyāt kṣetraṃ vā bhavanānvitam guruṃ sampūjya vidhivad vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ,ग्रामं च शक्तिमान्दद्यात् क्षेत्रं वा भवनान्वितम् गुरुं सम्पूज्य विधिवद् वस्त्रालंकारभूषणैः
Main,99.0,17,anyānapi yathāśaktyā bhojayitvā dvijottamān tarpayed vastragodānai ratnaughadhanasaṃcayaiḥ alpavitto yathāśaktyā stokaṃ stokaṃ samācaret,अन्यानपि यथाशक्त्या भोजयित्वा द्विजोत्तमान् तर्पयेद् वस्त्रगोदानै रत्नौघधनसंचयैः अल्पवित्तो यथाशक्त्या स्तोकं स्तोकं समाचरेत्
Main,99.0,18,yaścāpyatīva niḥsvaḥ syād bhaktimānmādhavaṃ prati puṣpārcanavidhānena sa kuryādvatsaradvayam,यश्चाप्यतीव निःस्वः स्याद् भक्तिमान्माधवं प्रति पुष्पार्चनविधानेन स कुर्याद्वत्सरद्वयम्
Main,99.0,19,anena vidhinā yastu vibhūtidvādaśīvratam kuryātpāpavinirmuktaḥ pitṝṇāṃ tārayecchatam,अनेन विधिना यस्तु विभूतिद्वादशीव्रतम् कुर्यात्पापविनिर्मुक्तः पितॄणां तारयेच्छतम्
Main,99.0,20,janmanāṃ śatasāhasraṃ na śokaphalabhāgbhavet na ca vyādhirbhavettasya na dāridryaṃ na bandhanam vaiṣṇavo vātha śaivo vā bhavejjanmani janmani,जन्मनां शतसाहस्रं न शोकफलभाग्भवेत् न च व्याधिर्भवेत्तस्य न दारिद्र्यं न बन्धनम् वैष्णवो वाथ शैवो वा भवेज्जन्मनि जन्मनि
Main,99.0,21,yāvadyugasahasrāṇāṃ śatamaṣṭottaraṃ bhavet tāvatsvarge vasedbrahman bhūpatiśca punarbhavet,यावद्युगसहस्राणां शतमष्टोत्तरं भवेत् तावत्स्वर्गे वसेद्ब्रह्मन् भूपतिश्च पुनर्भवेत्
Main,100.0,1,matsya-purāṇa 100 purā rathaṃtare kalpe rājāsītpuṣpavāhanaḥ nāmnā lokeṣu vikhyātas tejasā sūryasaṃnibhaḥ,मत्स्य-पुराण १०० पुरा रथंतरे कल्पे राजासीत्पुष्पवाहनः नाम्ना लोकेषु विख्यातस् तेजसा सूर्यसंनिभः
Main,100.0,2,tapasā tasya tuṣṭena caturvaktreṇa nārada kamalaṃ kāñcanaṃ dattaṃ yathākāmagamaṃ mune,तपसा तस्य तुष्टेन चतुर्वक्त्रेण नारद कमलं काञ्चनं दत्तं यथाकामगमं मुने
Main,100.0,3,lokaiḥ samastair nagaravāsibhiḥ sahito nṛpaḥ dvīpāni suralokaṃ ca yatheṣṭaṃ vyacarattadā,लोकैः समस्तैर् नगरवासिभिः सहितो नृपः द्वीपानि सुरलोकं च यथेष्टं व्यचरत्तदा
Main,100.0,4,kalpādau saptamaṃ dvīpaṃ tasya puṣkaravāsinaḥ loke ca pūjitaṃ yasmāt puṣkaradvīpamucyate,कल्पादौ सप्तमं द्वीपं तस्य पुष्करवासिनः लोके च पूजितं यस्मात् पुष्करद्वीपमुच्यते
Main,100.0,5,devena brahmaṇā dattaṃ yānamasya yato 'mbujam puṣpavāhanamityāhus tasmāttaṃ devadānavāḥ,देवेन ब्रह्मणा दत्तं यानमस्य यतो ऽम्बुजम् पुष्पवाहनमित्याहुस् तस्मात्तं देवदानवाः
Main,100.0,6,nāgamyamasyāsti jagattraye 'pi brahmāmbujasthasya tapo 'nubhāvāt patnī ca tasyāpratimā munīndra nārīsahasrairabhito 'bhinandyā nāmnā ca lāvaṇyavatī babhūva sā pārvatīveṣṭatamā bhavasya,नागम्यमस्यास्ति जगत्त्रये ऽपि ब्रह्माम्बुजस्थस्य तपो ऽनुभावात् पत्नी च तस्याप्रतिमा मुनीन्द्र नारीसहस्रैरभितो ऽभिनन्द्या नाम्ना च लावण्यवती बभूव सा पार्वतीवेष्टतमा भवस्य
Main,100.0,7,tasyātmajānāmayutaṃ babhūva dharmātmanām agryadhanurdharāṇām tadātmanaḥ sarvamavekṣya rājā muhurmuhur vismayamāsasāda so 'bhyāgataṃ vīkṣya munipravīraṃ prācetasaṃ vākyamidaṃ babhāṣe,तस्यात्मजानामयुतं बभूव धर्मात्मनाम् अग्र्यधनुर्धराणाम् तदात्मनः सर्वमवेक्ष्य राजा मुहुर्मुहुर् विस्मयमाससाद सो ऽभ्यागतं वीक्ष्य मुनिप्रवीरं प्राचेतसं वाक्यमिदं बभाषे
Main,100.0,8,kasmādvibhūtir amalāmaramartyapūjyā jātā ca sarvavijitāmarasundarīṇām bhāryā mamālpatapasā paritoṣitena dattaṃ mamāmbujagṛhaṃ ca munīndra dhātrā,कस्माद्विभूतिर् अमलामरमर्त्यपूज्या जाता च सर्वविजितामरसुन्दरीणाम् भार्या ममाल्पतपसा परितोषितेन दत्तं ममाम्बुजगृहं च मुनीन्द्र धात्रा
Main,100.0,9,yasminpraviṣṭamapi koṭiśataṃ nṛpāṇāṃ sāmātyakuñjararathaughajanāvṛtānām no lakṣyate kva gatamambaramadhya indus tārāgaṇairiva gataḥ paritaḥ sphuradbhiḥ,यस्मिन्प्रविष्टमपि कोटिशतं नृपाणां सामात्यकुञ्जररथौघजनावृतानाम् नो लक्ष्यते क्व गतमम्बरमध्य इन्दुस् तारागणैरिव गतः परितः स्फुरद्भिः
Main,100.0,10,tasmātkimanyajananījaṭharodbhavena dharmādikaṃ kṛtamaśeṣaphalāptihetuḥ bhagavanmayātha tanayair athavānayāpi bhadraṃ yadetadakhilaṃ kathaya pracetaḥ,तस्मात्किमन्यजननीजठरोद्भवेन धर्मादिकं कृतमशेषफलाप्तिहेतुः भगवन्मयाथ तनयैर् अथवानयापि भद्रं यदेतदखिलं कथय प्रचेतः
Main,100.0,11,munirabhyadhādatha bhavāntaritaṃ samīkṣya pṛthvīpateḥ prasabhamadbhutahetuvṛttam janmābhavattava tu lubdhakule 'tighore jātastvamapyanudinaṃ kila pāpakārī,मुनिरभ्यधादथ भवान्तरितं समीक्ष्य पृथ्वीपतेः प्रसभमद्भुतहेतुवृत्तम् जन्माभवत्तव तु लुब्धकुले ऽतिघोरे जातस्त्वमप्यनुदिनं किल पापकारी
Main,100.0,12,vapurapyabhūttava punaḥ puruṣāṅgasaṃdhir durgandhisattvabhujagāvaraṇaṃ samantāt na ca te suhṛn na sutabandhujano na tātas tv ādṛksvasā na jananī ca tadābhiśastā,वपुरप्यभूत्तव पुनः पुरुषाङ्गसंधिर् दुर्गन्धिसत्त्वभुजगावरणं समन्तात् न च ते सुहृन् न सुतबन्धुजनो न तातस् त्व् आदृक्स्वसा न जननी च तदाभिशस्ता
Main,100.0,13,abhisaṃgatā paramabhīṣṭatamā vimukhī mahīśa tava yoṣidiyam abhūdanāvṛṣṭiratīva raudrā kadācidāhāranimittamasmin kṣutpīḍitenātha tadā na kiṃcid āsāditaṃ dhānyaphalāmiṣādyam,अभिसंगता परमभीष्टतमा विमुखी महीश तव योषिदियम् अभूदनावृष्टिरतीव रौद्रा कदाचिदाहारनिमित्तमस्मिन् क्षुत्पीडितेनाथ तदा न किंचिद् आसादितं धान्यफलामिषाद्यम्
Main,100.0,14,athābhidṛṣṭaṃ mahadambujāḍhyaṃ sarovaraṃ paṅkaparītarodhaḥ padmānyathādāya tato bahūni gataḥ puraṃ vaidiśanāmadheyam,अथाभिदृष्टं महदम्बुजाढ्यं सरोवरं पङ्कपरीतरोधः पद्मान्यथादाय ततो बहूनि गतः पुरं वैदिशनामधेयम्
Main,100.0,15,tanmaulyalābhāya puraṃ samastaṃ bhrāntaṃ tvayāśeṣam ahas tadāsīt kretā na kaścitkamaleṣu jātaḥ śrānto bhṛśaṃ kṣutparipīḍitaśca,तन्मौल्यलाभाय पुरं समस्तं भ्रान्तं त्वयाशेषम् अहस् तदासीत् क्रेता न कश्चित्कमलेषु जातः श्रान्तो भृशं क्षुत्परिपीडितश्च
Main,100.0,16,upaviṣṭastvamekasmin sabhāryo bhavanāṅgaṇe atha maṅgalaśabdaśca tvayā rātrau mahāñśrutaḥ,उपविष्टस्त्वमेकस्मिन् सभार्यो भवनाङ्गणे अथ मङ्गलशब्दश्च त्वया रात्रौ महाञ्श्रुतः
Main,100.0,17,sabhāryastatra gatavān yatrāsau maṅgaladhvaniḥ tatra maṇḍapamadhyasthā viṣṇorarcāvalokitā,सभार्यस्तत्र गतवान् यत्रासौ मङ्गलध्वनिः तत्र मण्डपमध्यस्था विष्णोरर्चावलोकिता
Main,100.0,18,veśyānaṅgavatī nāma vibhūtidvādaśīvratam samāptau māghamāsasya lavaṇācalamuttamam,वेश्यानङ्गवती नाम विभूतिद्वादशीव्रतम् समाप्तौ माघमासस्य लवणाचलमुत्तमम्
Main,100.0,19,nivedayantī gurave śayyāṃ copaskarānvitām alaṃkṛtya hṛṣīkeśaṃ sauvarṇāmarapādapam,निवेदयन्ती गुरवे शय्यां चोपस्करान्विताम् अलंकृत्य हृषीकेशं सौवर्णामरपादपम्
Main,100.0,20,tāṃ tu dṛṣṭvā tatastābhyām idaṃ ca paricintitam kimebhiḥ kamalaiḥ kāryaṃ varaṃ viṣṇuralaṃkṛtaḥ,तां तु दृष्ट्वा ततस्ताभ्याम् इदं च परिचिन्तितम् किमेभिः कमलैः कार्यं वरं विष्णुरलंकृतः
Main,100.0,21,iti bhaktistadā jātā dampatyostu narādhipa tatprasaṅgātsamabhyarcya keśavaṃ lavaṇācalam śayyā ca puṣpaprakaraiḥ pūjitā bhūśca sarvataḥ,इति भक्तिस्तदा जाता दम्पत्योस्तु नराधिप तत्प्रसङ्गात्समभ्यर्च्य केशवं लवणाचलम् शय्या च पुष्पप्रकरैः पूजिता भूश्च सर्वतः
Main,100.0,22,athānaṅgavatī tuṣṭā tayordhanaśatatrayam dīyatāmādideśātha kaladhautaśatatrayam,अथानङ्गवती तुष्टा तयोर्धनशतत्रयम् दीयतामादिदेशाथ कलधौतशतत्रयम्
Main,100.0,23,na gṛhītaṃ tatastābhyāṃ bahusattvāvalambanāt anaṅgavatyā ca punas tayorannaṃ caturvidham ānīya vyāhṛtaṃ cātra bhujyatāmiti bhūpate,न गृहीतं ततस्ताभ्यां बहुसत्त्वावलम्बनात् अनङ्गवत्या च पुनस् तयोरन्नं चतुर्विधम् आनीय व्याहृतं चात्र भुज्यतामिति भूपते
Main,100.0,24,tābhyāṃ tu tadapi tyaktaṃ bhokṣyāvo vai varānane prasaṅgādupavāsena tavādya sukhamāvayoḥ,ताभ्यां तु तदपि त्यक्तं भोक्ष्यावो वै वरानने प्रसङ्गादुपवासेन तवाद्य सुखमावयोः
Main,100.0,25,janmaprabhṛti pāpiṣṭhau kukarmāṇau dṛḍhavrate tatprasaṅgāttayormadhye dharmaleśastu te 'nagha,जन्मप्रभृति पापिष्ठौ कुकर्माणौ दृढव्रते तत्प्रसङ्गात्तयोर्मध्ये धर्मलेशस्तु ते ऽनघ
Main,100.0,26,iti jāgaraṇaṃ tābhyāṃ tatprasaṅgādanuṣṭhitam prabhāte ca tadā dattā śayyā salavaṇācalā,इति जागरणं ताभ्यां तत्प्रसङ्गादनुष्ठितम् प्रभाते च तदा दत्ता शय्या सलवणाचला
Main,100.0,27,grāmāśca gurave bhaktyā vipreṣu dvādaśaiva tu vastrālaṃkārasaṃyuktā gāvaśca karakānvitāḥ,ग्रामाश्च गुरवे भक्त्या विप्रेषु द्वादशैव तु वस्त्रालंकारसंयुक्ता गावश्च करकान्विताः
Main,100.0,28,bhojanaṃ ca suhṛnmitradīnāndhakṛpaṇaiḥ samam tacca lubdhakadāmpatyaṃ pūjayitvā visarjitam,भोजनं च सुहृन्मित्रदीनान्धकृपणैः समम् तच्च लुब्धकदाम्पत्यं पूजयित्वा विसर्जितम्
Main,100.0,29,sa bhavāṃl lubdhako jātaḥ sapatnīko nṛpeśvaraḥ puṣkaraprakarāttasmāt keśavasya na pūjanāt,स भवांल् लुब्धको जातः सपत्नीको नृपेश्वरः पुष्करप्रकरात्तस्मात् केशवस्य न पूजनात्
Main,100.0,30,vinaṣṭāśeṣapāpasya tava puṣkaramandiram tasya sattvasya māhātmyād alpena tapasā nṛpa,विनष्टाशेषपापस्य तव पुष्करमन्दिरम् तस्य सत्त्वस्य माहात्म्याद् अल्पेन तपसा नृप
Main,100.0,31,yathākāmagamaṃ jātaṃ lokanāthaścaturmukhaḥ saṃtuṣṭastava rājendra brahmarūpī janārdanaḥ,यथाकामगमं जातं लोकनाथश्चतुर्मुखः संतुष्टस्तव राजेन्द्र ब्रह्मरूपी जनार्दनः
Main,100.0,32,sāpyanaṅgavatī veśyā kāmadevasya sāmpratam patnī sapatnī saṃjātā ratyāḥ prītiriti śrutā lokeṣvānandajananī sakalāmarapūjitā,साप्यनङ्गवती वेश्या कामदेवस्य साम्प्रतम् पत्नी सपत्नी संजाता रत्याः प्रीतिरिति श्रुता लोकेष्वानन्दजननी सकलामरपूजिता
Main,100.0,33,tasmādutsṛjya rājendra puṣkaraṃ tanmahītale gaṅgātaṭaṃ samāśritya vibhūtidvādaśīvratam kuru rājendra nirvāṇam avaśyaṃ samavāpsyasi,तस्मादुत्सृज्य राजेन्द्र पुष्करं तन्महीतले गङ्गातटं समाश्रित्य विभूतिद्वादशीव्रतम् कुरु राजेन्द्र निर्वाणम् अवश्यं समवाप्स्यसि
Main,100.0,34,ityuktvā sa munir brahmaṃs tatraivāntaradhīyata rājā yathoktaṃ ca punar akarotpuṣpavāhanaḥ,इत्युक्त्वा स मुनिर् ब्रह्मंस् तत्रैवान्तरधीयत राजा यथोक्तं च पुनर् अकरोत्पुष्पवाहनः
Main,100.0,35,idamācarato brahmann akhaṇḍavratam ācaret yathākathaṃcit kamalair dvādaśa dvādaśīr mune,इदमाचरतो ब्रह्मन्न् अखण्डव्रतम् आचरेत् यथाकथंचित् कमलैर् द्वादश द्वादशीर् मुने
Main,100.0,36,kartavyāḥ śaktito deyā viprebhyo dakṣiṇānagha na vittaśāṭhyaṃ kurvīta bhaktyā tuṣyati keśavaḥ,कर्तव्याः शक्तितो देया विप्रेभ्यो दक्षिणानघ न वित्तशाठ्यं कुर्वीत भक्त्या तुष्यति केशवः
Main,100.0,37,iti kaluṣatridāraṇaṃ janānāmapi paṭhatīha śṛṇoti cātha bhaktyā matimapi ca dadāti devaloke vasati sa koṭiśatāni vatsarāṇām,इति कलुषत्रिदारणं जनानामपि पठतीह शृणोति चाथ भक्त्या मतिमपि च ददाति देवलोके वसति स कोटिशतानि वत्सराणाम्
Main,101.0,1,* matsya-purāṇa 101 athātaḥ sampravakṣyāmi vrataṣaṣṭhīmanuttamām rudreṇābhihitāṃ divyāṃ mahāpātakanāśanam,* मत्स्य-पुराण १०१ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि व्रतषष्ठीमनुत्तमाम् रुद्रेणाभिहितां दिव्यां महापातकनाशनम्
Main,101.0,2,naktamabdaṃ caritvā tu gavā sārdhaṃ kuṭumbine haimaṃ cakraṃ triśūlaṃ ca dadyādviprāya vāsasī,नक्तमब्दं चरित्वा तु गवा सार्धं कुटुम्बिने हैमं चक्रं त्रिशूलं च दद्याद्विप्राय वाससी
Main,101.0,3,śivarūpastato 'smābhiḥ śivaloke sa modate etaddevavrataṃ nāma mahāpātakanāśanam,शिवरूपस्ततो ऽस्माभिः शिवलोके स मोदते एतद्देवव्रतं नाम महापातकनाशनम्
Main,101.0,4,yastvekabhaktena samāṃ śivaṃ haimavṛṣānvitam dhenuṃ tilamayīṃ dadyāt sa padaṃ yāti śāṃkaram etadrudravrataṃ nāma pāpaśokavināśanam,यस्त्वेकभक्तेन समां शिवं हैमवृषान्वितम् धेनुं तिलमयीं दद्यात् स पदं याति शांकरम् एतद्रुद्रव्रतं नाम पापशोकविनाशनम्
Main,101.0,5,yastu nīlotpalaṃ haimaṃ śarkarāpātrasaṃyutam ekāntaritanaktāśī samānte vṛṣasaṃyutam sa vaiṣṇavaṃ padaṃ yāti līlāvratamidaṃ smṛtam,यस्तु नीलोत्पलं हैमं शर्करापात्रसंयुतम् एकान्तरितनक्ताशी समान्ते वृषसंयुतम् स वैष्णवं पदं याति लीलाव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,6,āṣāḍhādicaturmāsam abhyaṅgaṃ varjayennaraḥ bhojanopaskaraṃ dadyāt sa yāti bhavanaṃ hareḥ jane prītikaraṃ nṝṇāṃ prītivratamihocyate,आषाढादिचतुर्मासम् अभ्यङ्गं वर्जयेन्नरः भोजनोपस्करं दद्यात् स याति भवनं हरेः जने प्रीतिकरं नॄणां प्रीतिव्रतमिहोच्यते
Main,101.0,7,varjayitvā madhau yastu dadhikṣīraghṛtaikṣavam dadyādvastrāṇi sūkṣmāṇi rasapātraiśca saṃyutam,वर्जयित्वा मधौ यस्तु दधिक्षीरघृतैक्षवम् दद्याद्वस्त्राणि सूक्ष्माणि रसपात्रैश्च संयुतम्
Main,101.0,8,sampūjya vipramithunaṃ gaurī me prīyatāmiti etadgaurīvrataṃ nāma bhavānīlokadāyakam,सम्पूज्य विप्रमिथुनं गौरी मे प्रीयतामिति एतद्गौरीव्रतं नाम भवानीलोकदायकम्
Main,101.0,9,puṣyādau yastrayodaśyāṃ kṛtvā naktaṃ madhau punaḥ aśokaṃ kāñcanaṃ dadyād ikṣuyuktaṃ daśāṅgulam,पुष्यादौ यस्त्रयोदश्यां कृत्वा नक्तं मधौ पुनः अशोकं काञ्चनं दद्याद् इक्षुयुक्तं दशाङ्गुलम्
Main,101.0,10,viprāya vastrasaṃyuktaṃ pradyumnaḥ prīyatāmiti kalpaṃ viṣṇupade sthitvā viśokaḥ syātpunarnaraḥ etat kāmavrataṃ nāma sadā śokavināśanam,विप्राय वस्त्रसंयुक्तं प्रद्युम्नः प्रीयतामिति कल्पं विष्णुपदे स्थित्वा विशोकः स्यात्पुनर्नरः एतत् कामव्रतं नाम सदा शोकविनाशनम्
Main,101.0,11,āṣāḍhādivrataṃ yastu varjayennakhakartanam vārtākaṃ ca caturmāsaṃ madhusarpirghaṭānvitam,आषाढादिव्रतं यस्तु वर्जयेन्नखकर्तनम् वार्ताकं च चतुर्मासं मधुसर्पिर्घटान्वितम्
Main,101.0,12,kārttikyāṃ tatpunarhaimaṃ brāhmaṇāya nivedayet sa rudralokamāpnoti śivavratamidaṃ smṛtam,कार्त्तिक्यां तत्पुनर्हैमं ब्राह्मणाय निवेदयेत् स रुद्रलोकमाप्नोति शिवव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,13,varjayedyastu puṣpāṇi hemantaśiśirāvṛtū puṣpatrayaṃ ca phālgunyāṃ kṛtvā śaktyā ca kāñcanam,वर्जयेद्यस्तु पुष्पाणि हेमन्तशिशिरावृतू पुष्पत्रयं च फाल्गुन्यां कृत्वा शक्त्या च काञ्चनम्
Main,101.0,14,dadyāddvikālavelāyāṃ prīyetāṃ śivakeśavau dattvā paraṃ padaṃ yāti saumyavratamidaṃ smṛtam,दद्याद्द्विकालवेलायां प्रीयेतां शिवकेशवौ दत्त्वा परं पदं याति सौम्यव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,15,phālgunyāditṛtīyāyāṃ lavaṇaṃ yastu varjayet samāpte śayanaṃ dadyād gṛhaṃ copaskarānvitam,फाल्गुन्यादितृतीयायां लवणं यस्तु वर्जयेत् समाप्ते शयनं दद्याद् गृहं चोपस्करान्वितम्
Main,101.0,16,sampūjya vipramithunaṃ bhavānī prīyatāmiti gaurīloke vasetkalpaṃ saubhāgyavratamucyate,सम्पूज्य विप्रमिथुनं भवानी प्रीयतामिति गौरीलोके वसेत्कल्पं सौभाग्यव्रतमुच्यते
Main,101.0,17,saṃdhyāmaunaṃ tataḥ kṛtvā samānte ghṛtakumbhakam vastrayugmaṃ tilānghaṇṭāṃ brāhmaṇāya nivedayet,संध्यामौनं ततः कृत्वा समान्ते घृतकुम्भकम् वस्त्रयुग्मं तिलान्घण्टां ब्राह्मणाय निवेदयेत्
Main,101.0,18,sārasvataṃ padaṃ yāti punarāvṛttidurlabham etatsārasvataṃ nāma rūpavidyāpradāyakam,सारस्वतं पदं याति पुनरावृत्तिदुर्लभम् एतत्सारस्वतं नाम रूपविद्याप्रदायकम्
Main,101.0,19,lakṣmīmabhyarcya pañcamyām upavāsī bhavennaraḥ samānte hemakamalaṃ dadyāddhenusamanvitam,लक्ष्मीमभ्यर्च्य पञ्चम्याम् उपवासी भवेन्नरः समान्ते हेमकमलं दद्याद्धेनुसमन्वितम्
Main,101.0,20,sa vaiṣṇavaṃ padaṃ yāti lakṣmīvāñjanmajanmani etat sampadvrataṃ nāma sadā pāpavināśanam,स वैष्णवं पदं याति लक्ष्मीवाञ्जन्मजन्मनि एतत् सम्पद्व्रतं नाम सदा पापविनाशनम्
Main,101.0,21,kṛtvopalepanaṃ śambhor agrataḥ keśavasya ca yāvadabdaṃ punardadyād dhenuṃ jalaghaṭānvitām,कृत्वोपलेपनं शम्भोर् अग्रतः केशवस्य च यावदब्दं पुनर्दद्याद् धेनुं जलघटान्विताम्
Main,101.0,22,janmāyutaṃ sa rājā syāt tataḥ śivapuraṃ vrajet etad āyurvrataṃ nāma sarvakāmapradāyakam,जन्मायुतं स राजा स्यात् ततः शिवपुरं व्रजेत् एतद् आयुर्व्रतं नाम सर्वकामप्रदायकम्
Main,101.0,23,aśvatthaṃ bhāskaraṃ gaṅgāṃ praṇamyaikatra vāgyataḥ ekabhaktaṃ naraḥ kuryād abdamekaṃ vimatsaraḥ,अश्वत्थं भास्करं गङ्गां प्रणम्यैकत्र वाग्यतः एकभक्तं नरः कुर्याद् अब्दमेकं विमत्सरः
Main,101.0,24,vratānte vipramithunaṃ pūjyaṃ dhenutrayānvitam vṛkṣaṃ hiraṇmayaṃ dadyāt so'śvamedhaphalaṃ labhet etat kīrtivrataṃ nāma bhūtikīrtiphalapradam,व्रतान्ते विप्रमिथुनं पूज्यं धेनुत्रयान्वितम् वृक्षं हिरण्मयं दद्यात् सोऽश्वमेधफलं लभेत् एतत् कीर्तिव्रतं नाम भूतिकीर्तिफलप्रदम्
Main,101.0,25,ghṛtena snapanaṃ kuryāc chambhor vā keśavasya ca akṣatābhiḥ supuṣpābhiḥ kṛtvā gomayamaṇḍalam,घृतेन स्नपनं कुर्याच् छम्भोर् वा केशवस्य च अक्षताभिः सुपुष्पाभिः कृत्वा गोमयमण्डलम्
Main,101.0,26,tiladhenusamopetaṃ samānte hemapaṅkajam śuddhamaṣṭāṅgulaṃ dadyāc chivaloke mahīyate sāmagāya tataścaitat sāmavratamihocyate,तिलधेनुसमोपेतं समान्ते हेमपङ्कजम् शुद्धमष्टाङ्गुलं दद्याच् छिवलोके महीयते सामगाय ततश्चैतत् सामव्रतमिहोच्यते
Main,101.0,27,navamyāmekabhaktaṃ tu kṛtvā kanyāśca śaktitaḥ bhojayitvāsanaṃ dadyād dhaimakañcukavāsasī,नवम्यामेकभक्तं तु कृत्वा कन्याश्च शक्तितः भोजयित्वासनं दद्याद् धैमकञ्चुकवाससी
Main,101.0,28,haimaṃ siṃhaṃ ca viprāya dattvā śivapadaṃ vrajet janmārbudaṃ surūpaḥ syāc chatrubhiścāparājitaḥ etadvīravrataṃ nāma nārīṇāṃ ca sukhapradam,हैमं सिंहं च विप्राय दत्त्वा शिवपदं व्रजेत् जन्मार्बुदं सुरूपः स्याच् छत्रुभिश्चापराजितः एतद्वीरव्रतं नाम नारीणां च सुखप्रदम्
Main,101.0,29,yāvatsamā bhavedyastu pañcadaśyāṃ payovrataḥ samānte śrāddhakṛddadyāt pañca gāstu payasvinīḥ,यावत्समा भवेद्यस्तु पञ्चदश्यां पयोव्रतः समान्ते श्राद्धकृद्दद्यात् पञ्च गास्तु पयस्विनीः
Main,101.0,30,vāsāṃsi ca piśaṅgāni jalakumbhayutāni ca sa yāti vaiṣṇavaṃ lokaṃ pitṝṇāṃ tārayecchatam kalpānte rājarājaḥ syāt pitṛvratam idaṃ smṛtam,वासांसि च पिशङ्गानि जलकुम्भयुतानि च स याति वैष्णवं लोकं पितॄणां तारयेच्छतम् कल्पान्ते राजराजः स्यात् पितृव्रतम् इदं स्मृतम्
Main,101.0,31,caitrādicaturo māsāñ jalaṃ dadyādayācitam vratānte maṇikaṃ dadyād annavastrasamanvitam,चैत्रादिचतुरो मासाञ् जलं दद्यादयाचितम् व्रतान्ते मणिकं दद्याद् अन्नवस्त्रसमन्वितम्
Main,101.0,32,tilapātraṃ hiraṇyaṃ ca brahmaloke mahīyate kalpānte bhūpatirnūnam ānandavratamucyate,तिलपात्रं हिरण्यं च ब्रह्मलोके महीयते कल्पान्ते भूपतिर्नूनम् आनन्दव्रतमुच्यते
Main,101.0,33,pañcāmṛtena snapanaṃ kṛtvā saṃvatsaraṃ vibhoḥ vatsarānte punardadyād dhenuṃ pañcāmṛtena hi,पञ्चामृतेन स्नपनं कृत्वा संवत्सरं विभोः वत्सरान्ते पुनर्दद्याद् धेनुं पञ्चामृतेन हि
Main,101.0,34,viprāya dadyācchaṅkhaṃ ca sa padaṃ yāti śāṃkaram rājā bhavati kalpānte dhṛtivratamidaṃ smṛtam,विप्राय दद्याच्छङ्खं च स पदं याति शांकरम् राजा भवति कल्पान्ते धृतिव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,35,varjayitvā pumānmāṃsam abdānte goprado bhavet tadvaddhemamṛgaṃ dadyāt so'śvamedhaphalaṃ labhet ahiṃsāvratamityuktaṃ kalpānte bhūpatirbhavet,वर्जयित्वा पुमान्मांसम् अब्दान्ते गोप्रदो भवेत् तद्वद्धेममृगं दद्यात् सोऽश्वमेधफलं लभेत् अहिंसाव्रतमित्युक्तं कल्पान्ते भूपतिर्भवेत्
Main,101.0,36,māghamāsyuṣasi snānaṃ kṛtvā dāmpatyamarcayet bhojayitvā yathāśaktyā mālyavastravibhūṣaṇaḥ sūryaloke vasetkalpaṃ sūryavratamidaṃ smṛtam,माघमास्युषसि स्नानं कृत्वा दाम्पत्यमर्चयेत् भोजयित्वा यथाशक्त्या माल्यवस्त्रविभूषणः सूर्यलोके वसेत्कल्पं सूर्यव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,37,āṣāḍhādicaturmāsaṃ prātaḥsnāyī bhavennaraḥ vipreṣu bhojanaṃ dadyāt kārttikyāṃ goprado bhavet sa vaiṣṇavaṃ padaṃ yāti viṣṇuvratamidaṃ śubham,आषाढादिचतुर्मासं प्रातःस्नायी भवेन्नरः विप्रेषु भोजनं दद्यात् कार्त्तिक्यां गोप्रदो भवेत् स वैष्णवं पदं याति विष्णुव्रतमिदं शुभम्
Main,101.0,38,ayanādayanaṃ yāvad varjayetpuṣpasarpiṣī tadante puṣpadāmāni ghṛtadhenvā sahaiva tu,अयनादयनं यावद् वर्जयेत्पुष्पसर्पिषी तदन्ते पुष्पदामानि घृतधेन्वा सहैव तु
Main,101.0,39,dattvā śivapadaṃ gacched viprāya ghṛtapāyasam etacchīlavrataṃ nāma śīlārogyaphalapradam,दत्त्वा शिवपदं गच्छेद् विप्राय घृतपायसम् एतच्छीलव्रतं नाम शीलारोग्यफलप्रदम्
Main,101.0,40,saṃdhyādīpaprado yastu samāṃ tailaṃ vivarjayet samānte dīpikāṃ dadyāc cakraśūle ca kāñcane,संध्यादीपप्रदो यस्तु समां तैलं विवर्जयेत् समान्ते दीपिकां दद्याच् चक्रशूले च काञ्चने
Main,101.0,41,vastrayugmaṃ ca viprāya tejasvī sa bhavediha rudralokamavāpnoti dīptivratamidaṃ smṛtam,वस्त्रयुग्मं च विप्राय तेजस्वी स भवेदिह रुद्रलोकमवाप्नोति दीप्तिव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,42,kārttikyāditṛtīyāyāṃ prāśya gomūtrayāvakam naktaṃ caredabdamekam abdānte goprado bhavet,कार्त्तिक्यादितृतीयायां प्राश्य गोमूत्रयावकम् नक्तं चरेदब्दमेकम् अब्दान्ते गोप्रदो भवेत्
Main,101.0,43,gaurīloke vasetkalpaṃ tato rājā bhavediha etadrudravrataṃ nāma sadā kalyāṇakārakam,गौरीलोके वसेत्कल्पं ततो राजा भवेदिह एतद्रुद्रव्रतं नाम सदा कल्याणकारकम्
Main,101.0,44,varjayeccaitramāse ca yaśca gandhānulepanam śuktiṃ gandhabhṛtāṃ dattvā viprāya sitavāsasī vāruṇaṃ padamāpnoti dṛḍhavratamidaṃ smṛtam,वर्जयेच्चैत्रमासे च यश्च गन्धानुलेपनम् शुक्तिं गन्धभृतां दत्त्वा विप्राय सितवाससी वारुणं पदमाप्नोति दृढव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,45,vaiśākhe puṣpalavaṇaṃ varjayitvātha gopradaḥ bhūtvā viṣṇupade kalpaṃ sthitvā rājā bhavediha etatkāntivrataṃ nāma kāntikīrtiphalapradam,वैशाखे पुष्पलवणं वर्जयित्वाथ गोप्रदः भूत्वा विष्णुपदे कल्पं स्थित्वा राजा भवेदिह एतत्कान्तिव्रतं नाम कान्तिकीर्तिफलप्रदम्
Main,101.0,46,brahmāṇḍaṃ kāñcanaṃ kṛtvā tilarāśisamanvitam tryahaṃ tilaprado bhūtvā vahniṃ saṃtarpya sadvijam,ब्रह्माण्डं काञ्चनं कृत्वा तिलराशिसमन्वितम् त्र्यहं तिलप्रदो भूत्वा वह्निं संतर्प्य सद्विजम्
Main,101.0,47,sampūjya vipradāmpatyaṃ mālyavastravibhūṣaṇaiḥ śaktitastripalādūrdhvaṃ viśvātmā prīyatāmiti,सम्पूज्य विप्रदाम्पत्यं माल्यवस्त्रविभूषणैः शक्तितस्त्रिपलादूर्ध्वं विश्वात्मा प्रीयतामिति
Main,101.0,48,puṇye 'hni dadyātsa paraṃ brahma yātyapunarbhavam etadbrahmavrataṃ nāma nirvāṇapadadāyakam,पुण्ये ऽह्नि दद्यात्स परं ब्रह्म यात्यपुनर्भवम् एतद्ब्रह्मव्रतं नाम निर्वाणपददायकम्
Main,101.0,49,yaścobhayamukhīṃ dadyāt prabhūtakanakānvitām dinaṃ payovratastiṣṭhet sa yāti paramaṃ padam etaddhenuvrataṃ nāma punarāvṛttidurlabham,यश्चोभयमुखीं दद्यात् प्रभूतकनकान्विताम् दिनं पयोव्रतस्तिष्ठेत् स याति परमं पदम् एतद्धेनुव्रतं नाम पुनरावृत्तिदुर्लभम्
Main,101.0,50,tryahaṃ payovrate sthitvā kāñcanaṃ kalpapādapam palādūrdhvaṃ yathāśaktyā taṇḍulais tūpasaṃyutam dattvā brahmapadaṃ yāti kalpavratamidaṃ smṛtam,त्र्यहं पयोव्रते स्थित्वा काञ्चनं कल्पपादपम् पलादूर्ध्वं यथाशक्त्या तण्डुलैस् तूपसंयुतम् दत्त्वा ब्रह्मपदं याति कल्पव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,51,māsopavāsī yo dadyād dhenuṃ viprāya śobhanām sa vaiṣṇavaṃ padaṃ yati bhīmavratamidaṃ smṛtam,मासोपवासी यो दद्याद् धेनुं विप्राय शोभनाम् स वैष्णवं पदं यति भीमव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,52,dadyād viṃśatpalādūrdhvaṃ mahīṃ kṛtvā tu kāñcanīm dinaṃ payovratastiṣṭhed rudraloke mahīyate dharāvratamidaṃ proktaṃ saptakalpaśatānugam,दद्याद् विंशत्पलादूर्ध्वं महीं कृत्वा तु काञ्चनीम् दिनं पयोव्रतस्तिष्ठेद् रुद्रलोके महीयते धराव्रतमिदं प्रोक्तं सप्तकल्पशतानुगम्
Main,101.0,53,māghe māse 'thavā caitre guḍadhenuprado bhavet guḍavratastṛtīyāyāṃ gaurīloke mahīyate mahāvratamidaṃ nāma paramānandakārakam,माघे मासे ऽथवा चैत्रे गुडधेनुप्रदो भवेत् गुडव्रतस्तृतीयायां गौरीलोके महीयते महाव्रतमिदं नाम परमानन्दकारकम्
Main,101.0,54,pakṣopavāsī yo dadyād viprāya kapilādvayam brahmalokamavāpnoti devāsurasupūjitam kalpānte rājarājaḥ syāt prabhāvratamidaṃ smṛtam,पक्षोपवासी यो दद्याद् विप्राय कपिलाद्वयम् ब्रह्मलोकमवाप्नोति देवासुरसुपूजितम् कल्पान्ते राजराजः स्यात् प्रभाव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,55,vatsaraṃ tvekabhaktāśī sabhakṣyajalakumbhadaḥ śivaloke vasetkalpaṃ prāptivratamidaṃ smṛtam,वत्सरं त्वेकभक्ताशी सभक्ष्यजलकुम्भदः शिवलोके वसेत्कल्पं प्राप्तिव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,56,naktāśī cāṣṭamīṣu syād vatsarānte ca dhenudaḥ pauraṃdaraṃ puraṃ yāti sugativratamucyate,नक्ताशी चाष्टमीषु स्याद् वत्सरान्ते च धेनुदः पौरंदरं पुरं याति सुगतिव्रतमुच्यते
Main,101.0,57,viprāyendhanado yastu varṣādicaturastvṛtūn ghṛtadhenuprado 'nte ca sa paraṃ brahma gacchati vaiśvānaravrataṃ nāma sarvapāpavināśanam,विप्रायेन्धनदो यस्तु वर्षादिचतुरस्त्वृतून् घृतधेनुप्रदो ऽन्ते च स परं ब्रह्म गच्छति वैश्वानरव्रतं नाम सर्वपापविनाशनम्
Main,101.0,58,ekādaśyāṃ ca naktāśī yaścakraṃ vinivedayet samānte vaiṣṇavaṃ haimaṃ sa viṣṇoḥ padamāpnuyāt etat kṛṣṇavrataṃ nāma kalpānte rājyabhāgbhavet,एकादश्यां च नक्ताशी यश्चक्रं विनिवेदयेत् समान्ते वैष्णवं हैमं स विष्णोः पदमाप्नुयात् एतत् कृष्णव्रतं नाम कल्पान्ते राज्यभाग्भवेत्
Main,101.0,59,pāyasāśī samānte tu dadyādviprāya goyugam lakṣmīlokamavāpnoti hy etad devīvrataṃ smṛtam,पायसाशी समान्ते तु दद्याद्विप्राय गोयुगम् लक्ष्मीलोकमवाप्नोति ह्य् एतद् देवीव्रतं स्मृतम्
Main,101.0,60,saptamyāṃ naktabhugdadyāt samānte gāṃ payasvinīm sūryalokamavāpnoti bhānuvratamidaṃ smṛtam,सप्तम्यां नक्तभुग्दद्यात् समान्ते गां पयस्विनीम् सूर्यलोकमवाप्नोति भानुव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,61,caturthyāṃ naktabhugdadyād abdānte hemavāraṇam vrataṃ vaināyakaṃ nāma śivalokaphalapradam,चतुर्थ्यां नक्तभुग्दद्याद् अब्दान्ते हेमवारणम् व्रतं वैनायकं नाम शिवलोकफलप्रदम्
Main,101.0,62,mahāphalāni yastyaktvā caturmāsaṃ dvijātaye haimāni kārttike dadyād goyugena samanvitam etat phalavrataṃ nāma viṣṇulokaphalapradam,महाफलानि यस्त्यक्त्वा चतुर्मासं द्विजातये हैमानि कार्त्तिके दद्याद् गोयुगेन समन्वितम् एतत् फलव्रतं नाम विष्णुलोकफलप्रदम्
Main,101.0,63,yaścopavāsī saptamyāṃ samānte haimapaṅkajam gāśca vai śaktito dadyād dhemānnaghaṭasaṃyutāḥ etat sauravrataṃ nāma sūryalokaphalapradam,यश्चोपवासी सप्तम्यां समान्ते हैमपङ्कजम् गाश्च वै शक्तितो दद्याद् धेमान्नघटसंयुताः एतत् सौरव्रतं नाम सूर्यलोकफलप्रदम्
Main,101.0,64,dvādaśa dvādaśīryastu samāpyopoṣaṇena ca govastrakāñcanairviprān pūjayecchaktito naraḥ paramaṃ padaṃ prāpnoti viṣṇuvratamidaṃ smṛtam,द्वादश द्वादशीर्यस्तु समाप्योपोषणेन च गोवस्त्रकाञ्चनैर्विप्रान् पूजयेच्छक्तितो नरः परमं पदं प्राप्नोति विष्णुव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,65,kārttikyāṃ ca vṛṣotsargaṃ kṛtvā naktaṃ samācaret śaivaṃ padamavāpnoti vārṣavratamidaṃ smṛtam,कार्त्तिक्यां च वृषोत्सर्गं कृत्वा नक्तं समाचरेत् शैवं पदमवाप्नोति वार्षव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,66,kṛcchrānte gopradaḥ kuryād bhojanaṃ śaktitaḥ padam viprāṇāṃ śāṃkaraṃ yāti prājāpatyamidaṃ vratam,कृच्छ्रान्ते गोप्रदः कुर्याद् भोजनं शक्तितः पदम् विप्राणां शांकरं याति प्राजापत्यमिदं व्रतम्
Main,101.0,67,caturdaśyāṃ tu naktāśī samānte godhanapradaḥ śaivaṃ padamavāpnoti traiyambakamidaṃ vratam,चतुर्दश्यां तु नक्ताशी समान्ते गोधनप्रदः शैवं पदमवाप्नोति त्रैयम्बकमिदं व्रतम्
Main,101.0,68,saptarātroṣito dadyād ghṛtakumbhaṃ dvijātaye ghṛtavratamidaṃ prāhur brahmalokaphalapradam,सप्तरात्रोषितो दद्याद् घृतकुम्भं द्विजातये घृतव्रतमिदं प्राहुर् ब्रह्मलोकफलप्रदम्
Main,101.0,69,ākāśaśāyī varṣāsu dhenumante payasvinīm śakraloke vasennityam indravratamidaṃ smṛtam,आकाशशायी वर्षासु धेनुमन्ते पयस्विनीम् शक्रलोके वसेन्नित्यम् इन्द्रव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,70,anagnipakkam aśnāti tṛtīyāyāṃ tu yo naraḥ gāṃ dattvā śivamabhyeti punarāvṛttidurlabham iha cānandakṛtpuṃsāṃ śreyovratamidaṃ smṛtam,अनग्निपक्कम् अश्नाति तृतीयायां तु यो नरः गां दत्त्वा शिवमभ्येति पुनरावृत्तिदुर्लभम् इह चानन्दकृत्पुंसां श्रेयोव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,71,haimaṃ paladvayādūrdhvaṃ rathamaśvayugānvitam dadatkṛtopavāsaḥ syād divi kalpaśataṃ vaset kalpānte rājarājaḥ syād aśvavratamidaṃ smṛtam,हैमं पलद्वयादूर्ध्वं रथमश्वयुगान्वितम् ददत्कृतोपवासः स्याद् दिवि कल्पशतं वसेत् कल्पान्ते राजराजः स्याद् अश्वव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,72,tadvaddhemarathaṃ dadyāt karibhyāṃ saṃyutaṃ naraḥ satyaloke vasetkalpaṃ sahasramatha bhūpatiḥ bhavedupoṣito bhūtvā karivratamidaṃ smṛtam,तद्वद्धेमरथं दद्यात् करिभ्यां संयुतं नरः सत्यलोके वसेत्कल्पं सहस्रमथ भूपतिः भवेदुपोषितो भूत्वा करिव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,73,upavāsaṃ parityajya samānte goprado bhavet yakṣādhipatyamāpnoti sukhavratamidaṃ smṛtam,उपवासं परित्यज्य समान्ते गोप्रदो भवेत् यक्षाधिपत्यमाप्नोति सुखव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,74,niśi kṛtvā jale vāsaṃ prabhāte goprado bhavet vāruṇaṃ lokamāpnoti varuṇavratamucyate,निशि कृत्वा जले वासं प्रभाते गोप्रदो भवेत् वारुणं लोकमाप्नोति वरुणव्रतमुच्यते
Main,101.0,75,cāndrāyaṇaṃ ca yaḥ kuryād dhaimaṃ candraṃ nivedayet candravratamidaṃ proktaṃ candralokaphalapradam,चान्द्रायणं च यः कुर्याद् धैमं चन्द्रं निवेदयेत् चन्द्रव्रतमिदं प्रोक्तं चन्द्रलोकफलप्रदम्
Main,101.0,76,jyeṣṭhe pañcatapāḥ sāyaṃ hemadhenuprado divam yātyaṣṭamīcaturdaśyo rudravratamidaṃ smṛtam,ज्येष्ठे पञ्चतपाः सायं हेमधेनुप्रदो दिवम् यात्यष्टमीचतुर्दश्यो रुद्रव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,77,sakṛdvitānakaṃ kuryāt tṛtīyāyāṃ śivālaye samānte dhenudo yāti bhavānīvratamucyate,सकृद्वितानकं कुर्यात् तृतीयायां शिवालये समान्ते धेनुदो याति भवानीव्रतमुच्यते
Main,101.0,78,māghe niśyārdravāsāḥ syāt saptamyāṃ goprado bhavet divi kalpamuṣitveha rājā syātpavanaṃ vratam,माघे निश्यार्द्रवासाः स्यात् सप्तम्यां गोप्रदो भवेत् दिवि कल्पमुषित्वेह राजा स्यात्पवनं व्रतम्
Main,101.0,79,trirātropoṣito dadyāt phālgunyāṃ bhavanaṃ śubham ādityalokamāpnoti dhāmavratamidaṃ smṛtam,त्रिरात्रोपोषितो दद्यात् फाल्गुन्यां भवनं शुभम् आदित्यलोकमाप्नोति धामव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,80,trisaṃdhyaṃ pūjya dāmpatyam upavāsī vibhūṣaṇaiḥ annaṃ gāśca samāpnoti mokṣamindravratādiha,त्रिसंध्यं पूज्य दाम्पत्यम् उपवासी विभूषणैः अन्नं गाश्च समाप्नोति मोक्षमिन्द्रव्रतादिह
Main,101.0,81,dattvā sitadvitīyāyām indorlavaṇabhājanam samānte goprado yāti viprāya śivamandiram kalpānte rājarājaḥ syāt somavratamidaṃ smṛtam,दत्त्वा सितद्वितीयायाम् इन्दोर्लवणभाजनम् समान्ते गोप्रदो याति विप्राय शिवमन्दिरम् कल्पान्ते राजराजः स्यात् सोमव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,82,pratipadyekabhaktāśī samānte kapilāpradaḥ vaiśvānarapadaṃ yāti śivavratamidaṃ smṛtam,प्रतिपद्येकभक्ताशी समान्ते कपिलाप्रदः वैश्वानरपदं याति शिवव्रतमिदं स्मृतम्
Main,101.0,83,daśamyām ekabhaktāśī samānte daśadhenudaḥ diśaśca kāñcanairdadyād brahmāṇḍādhipatirbhavet etad viśvavrataṃ nāma mahāpātakanāśanam,दशम्याम् एकभक्ताशी समान्ते दशधेनुदः दिशश्च काञ्चनैर्दद्याद् ब्रह्माण्डाधिपतिर्भवेत् एतद् विश्वव्रतं नाम महापातकनाशनम्
Main,101.0,84,yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi vrataṣaṣṭim anuttamām manvantaraśataṃ so 'pi gandharvādhipatirbhavet,यः पठेच्छृणुयाद्वापि व्रतषष्टिम् अनुत्तमाम् मन्वन्तरशतं सो ऽपि गन्धर्वाधिपतिर्भवेत्
Main,101.0,85,ṣaṣṭivrataṃ nārada puṇyametat tavoditaṃ viśvajanīnamanyat śrotuṃ tavecchā tadudīrayāmi priyeṣu kiṃ vākathanīyam asti,षष्टिव्रतं नारद पुण्यमेतत् तवोदितं विश्वजनीनमन्यत् श्रोतुं तवेच्छा तदुदीरयामि प्रियेषु किं वाकथनीयम् अस्ति
Main,102.0,1,matsya-purāṇa 102 nairmalyaṃ bhāvaśuddhiśca vinā snānaṃ na vidyate tasmānmanoviśuddhyarthaṃ snānamādau vidhīyate,मत्स्य-पुराण १०२ नैर्मल्यं भावशुद्धिश्च विना स्नानं न विद्यते तस्मान्मनोविशुद्ध्यर्थं स्नानमादौ विधीयते
Main,102.0,2,anuddhṛtairuddhṛtairvā jalaiḥ snānaṃ samācaret tīrthaṃ ca kalpayedvidvān mūlamantreṇa mantravit namo nārāyaṇāyeti mūlamantra udāhṛtaḥ,अनुद्धृतैरुद्धृतैर्वा जलैः स्नानं समाचरेत् तीर्थं च कल्पयेद्विद्वान् मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् नमो नारायणायेति मूलमन्त्र उदाहृतः
Main,102.0,3,darbhapāṇistu vidhinā ācāntaḥ prayataḥ śuciḥ caturhastasamāyuktaṃ caturasraṃ samantataḥ prakalpyāvāhayed gaṅgām ebhirmantrairvicakṣaṇaḥ,दर्भपाणिस्तु विधिना आचान्तः प्रयतः शुचिः चतुर्हस्तसमायुक्तं चतुरस्रं समन्ततः प्रकल्प्यावाहयेद् गङ्गाम् एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः
Main,102.0,4,viṣṇoḥ pādaprasūtāsi vaiṣṇavī viṣṇudevatā pāhi nas tvenasas tasmād ājanmamaraṇāntikāt,विष्णोः पादप्रसूतासि वैष्णवी विष्णुदेवता पाहि नस् त्वेनसस् तस्माद् आजन्ममरणान्तिकात्
Main,102.0,5,tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca tīrthānāṃ vāyurabravīt divi bhuvyantarikṣe ca tāni te santi jāhnavi,तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तानि ते सन्ति जाह्नवि
Main,102.0,6,nandinītyeva te nāma deveṣu nalinīti ca dakṣā pṛthvī ca vihagā viśvakāyāmṛtā śivā,नन्दिनीत्येव ते नाम देवेषु नलिनीति च दक्षा पृथ्वी च विहगा विश्वकायामृता शिवा
Main,102.0,7,vidyādharī supraśāntā tathā viśvaprasādinī kṣemā ca jāhnavī caiva śāntā śāntipradāyinī,विद्याधरी सुप्रशान्ता तथा विश्वप्रसादिनी क्षेमा च जाह्नवी चैव शान्ता शान्तिप्रदायिनी
Main,102.0,8,etāni puṇyanāmāni snānakāle prakīrtayet bhavetsaṃnihitā tatra gaṅgā tripathagāminī,एतानि पुण्यनामानि स्नानकाले प्रकीर्तयेत् भवेत्संनिहिता तत्र गङ्गा त्रिपथगामिनी
Main,102.0,9,saptavārābhijaptena karasampuṭayojitaḥ mūrdhni kuryājjalaṃ bhūyas tricatuṣpañcasaptakam snānaṃ kuryānmṛdā tadvad āmantrya tu vidhānataḥ,सप्तवाराभिजप्तेन करसम्पुटयोजितः मूर्ध्नि कुर्याज्जलं भूयस् त्रिचतुष्पञ्चसप्तकम् स्नानं कुर्यान्मृदा तद्वद् आमन्त्र्य तु विधानतः
Main,102.0,10,aśvakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasuṃdhare mṛttike hara me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam,अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुंधरे मृत्तिके हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम्
Main,102.0,11,uddhṛtāsi varāheṇa kṛṣṇena śatabāhunā mṛttike brahmadattāsi kāśyapenābhimantritā āruhya mama gātrāṇi sarvaṃ pāpaṃ pracodaya,उद्धृतासि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना मृत्तिके ब्रह्मदत्तासि काश्यपेनाभिमन्त्रिता आरुह्य मम गात्राणि सर्वं पापं प्रचोदय
Main,102.0,12,mṛttike dehi naḥ puṣṭiṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam namaste sarvalokānāṃ prabhavāraṇi suvrate,मृत्तिके देहि नः पुष्टिं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् नमस्ते सर्वलोकानां प्रभवारणि सुव्रते
Main,102.0,13,evaṃ snātvā tataḥ paścād ācamya ca vidhānataḥ utthāya vāsasī śukle śuddhe tu paridhāya vai tatastu tarpaṇaṃ kuryāt trailokyāpyāyanāya vai,एवं स्नात्वा ततः पश्चाद् आचम्य च विधानतः उत्थाय वाससी शुक्ले शुद्धे तु परिधाय वै ततस्तु तर्पणं कुर्यात् त्रैलोक्याप्यायनाय वै
Main,102.0,14,devā yakṣāstathā nāgā gandharvāpsaraso 'surāḥ krūrāḥ sarpāḥ suparṇāśca taravo jambukāḥ khagāḥ,देवा यक्षास्तथा नागा गन्धर्वाप्सरसो ऽसुराः क्रूराः सर्पाः सुपर्णाश्च तरवो जम्बुकाः खगाः
Main,102.0,15,vāyvādhārā jalādhārās tathaivākāśagāminaḥ nirādhārāśca ye jīvā ye tu dharmaratāstathā,वाय्वाधारा जलाधारास् तथैवाकाशगामिनः निराधाराश्च ये जीवा ये तु धर्मरतास्तथा
Main,102.0,16,teṣāmāpyāyanāyaitad dīyate salilaṃ mayā kṛtopavītī devebhyo nivītī ca bhavettataḥ,तेषामाप्यायनायैतद् दीयते सलिलं मया कृतोपवीती देवेभ्यो निवीती च भवेत्ततः
Main,102.0,17,manuṣyāṃstarpayedbhaktyā brahmaputrānṛṣīṃstathā sanakaśca sanandaśca tṛtīyaśca sanātanaḥ,मनुष्यांस्तर्पयेद्भक्त्या ब्रह्मपुत्रानृषींस्तथा सनकश्च सनन्दश्च तृतीयश्च सनातनः
Main,102.0,18,kapilaścāsuriścaiva voḍhuḥ pañcaśikhastathā sarve te tṛptimāyāntu maddattenāmbunā sadā,कपिलश्चासुरिश्चैव वोढुः पञ्चशिखस्तथा सर्वे ते तृप्तिमायान्तु मद्दत्तेनाम्बुना सदा
Main,102.0,19,marīcimatryaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum pracetasaṃ vasiṣṭhaṃ ca bhṛguṃ nāradameva ca devabrahmaṛṣīn sarvāṃs tarpayed akṣataudakaiḥ,मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदमेव च देवब्रह्मऋषीन् सर्वांस् तर्पयेद् अक्षतौदकैः
Main,102.0,20,apasavyaṃ tataḥ kṛtvā savyaṃ jānvācya bhūtale agniṣvāttāstathā saumyā haviṣmantastathoṣmapāḥ,अपसव्यं ततः कृत्वा सव्यं जान्वाच्य भूतले अग्निष्वात्तास्तथा सौम्या हविष्मन्तस्तथोष्मपाः
Main,102.0,21,sukālino barhiṣadas tathānye vājyapāḥ punaḥ saṃtarpyāḥ pitaro bhaktyā satilodakacandanaiḥ,सुकालिनो बर्हिषदस् तथान्ये वाज्यपाः पुनः संतर्प्याः पितरो भक्त्या सतिलोदकचन्दनैः
Main,102.0,22,yamāya dharmarājāya mṛtyave cāntakāya ca vaivasvatāya kālāya sarvabhṛtakṣayāya ca,यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च वैवस्वताय कालाय सर्वभृतक्षयाय च
Main,102.0,23,audumbarāya dadhnāya nīlāya parameṣṭhine vṛkodarāya citrāya citraguptāya vai namaḥ darbhapāṇistu vidhinā pitṝnsaṃtarpayedbudhaḥ,औदुम्बराय दध्नाय नीलाय परमेष्ठिने वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः दर्भपाणिस्तु विधिना पितॄन्संतर्पयेद्बुधः
Main,102.0,24,pitrādīnnāmagotreṇa tathā mātāmahānapi saṃtarpya vidhinā bhaktyā imaṃ mantramudīrayet,पित्रादीन्नामगोत्रेण तथा मातामहानपि संतर्प्य विधिना भक्त्या इमं मन्त्रमुदीरयेत्
Main,102.0,25,ye 'bāndhavā bāndhavā vā ye 'nyajanmani bāndhavāḥ te tṛptimakhilāṃ yāntu yaś cāsmatto 'bhivāñchati,ये ऽबान्धवा बान्धवा वा ये ऽन्यजन्मनि बान्धवाः ते तृप्तिमखिलां यान्तु यश् चास्मत्तो ऽभिवाञ्छति
Main,102.0,26,tataścācamya vidhivad ālikhetpadmamagrataḥ akṣatābhiḥ sapuṣpābhiḥ sajalāruṇacandanam arghyaṃ dadyātprayatnena sūryanāmāni kīrtayet,ततश्चाचम्य विधिवद् आलिखेत्पद्ममग्रतः अक्षताभिः सपुष्पाभिः सजलारुणचन्दनम् अर्घ्यं दद्यात्प्रयत्नेन सूर्यनामानि कीर्तयेत्
Main,102.0,27,namaste viṣṇurūpāya namo viṣṇumukhāya vai sahasraraśmaye nityaṃ namaste sarvatejase,नमस्ते विष्णुरूपाय नमो विष्णुमुखाय वै सहस्ररश्मये नित्यं नमस्ते सर्वतेजसे
Main,102.0,28,namaste śiva sarveśa namaste sarvavatsala jagatsvāminnamaste 'stu divyacandanabhūṣita,नमस्ते शिव सर्वेश नमस्ते सर्ववत्सल जगत्स्वामिन्नमस्ते ऽस्तु दिव्यचन्दनभूषित
Main,102.0,29,padmāsana namaste 'stu kuṇḍalāṅgadabhūṣita namaste sarvalokeśa jagatsarvaṃ vibodhase,पद्मासन नमस्ते ऽस्तु कुण्डलाङ्गदभूषित नमस्ते सर्वलोकेश जगत्सर्वं विबोधसे
Main,102.0,30,sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ caiva sarvaṃ paśyasi sarvaga satyadeva namaste 'stu prasīda mama bhāskara,सुकृतं दुष्कृतं चैव सर्वं पश्यसि सर्वग सत्यदेव नमस्ते ऽस्तु प्रसीद मम भास्कर
Main,102.0,31,divākara namaste 'stu prabhākara namo 'stu te evaṃ sūryaṃ namaskṛtya triḥ kṛtvātha pradakṣiṇam dvijaṃ gāṃ kāñcanaṃ spṛṣṭvā tato viṣṇugṛhaṃ vrajet,दिवाकर नमस्ते ऽस्तु प्रभाकर नमो ऽस्तु ते एवं सूर्यं नमस्कृत्य त्रिः कृत्वाथ प्रदक्षिणम् द्विजं गां काञ्चनं स्पृष्ट्वा ततो विष्णुगृहं व्रजेत्
Main,103.0,1,matsya-purāṇa 103 ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prayāgasyopavarṇanam mārkaṇḍeyena kathitaṃ yatpurā pāṇḍusūnave,मत्स्य-पुराण १०३ अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रयागस्योपवर्णनम् मार्कण्डेयेन कथितं यत्पुरा पाण्डुसूनवे
Main,103.0,2,bhārate tu yadā vṛtte prāptarājye pṛthāsute etasminnantare rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ,भारते तु यदा वृत्ते प्राप्तराज्ये पृथासुते एतस्मिन्नन्तरे राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
Main,103.0,3,bhrātṛśokena saṃtaptaś cintayansa punaḥ punaḥ āsītsuyodhano rājā ekādaśacamūpatiḥ,भ्रातृशोकेन संतप्तश् चिन्तयन्स पुनः पुनः आसीत्सुयोधनो राजा एकादशचमूपतिः
Main,103.0,4,asmānsaṃtāpya bahuśaḥ sarve te nidhanaṃ gatāḥ vāsudevaṃ samāśritya pañca śeṣāstu pāṇḍavāḥ,अस्मान्संताप्य बहुशः सर्वे ते निधनं गताः वासुदेवं समाश्रित्य पञ्च शेषास्तु पाण्डवाः
Main,103.0,5,hatvā bhīṣmaṃ ca droṇaṃ ca karṇaṃ caiva mahābalam duryodhanaṃ ca rājānaṃ putrabhrātṛsamanvitam,हत्वा भीष्मं च द्रोणं च कर्णं चैव महाबलम् दुर्योधनं च राजानं पुत्रभ्रातृसमन्वितम्
Main,103.0,6,rājāno nihatāḥ sarve ye cānye śūramāninaḥ kiṃ no rājyena govinda kiṃ bhogairjīvitena vā,राजानो निहताः सर्वे ये चान्ये शूरमानिनः किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा
Main,103.0,7,dhik kaṣṭamiti saṃcitya rājā vaiklavyabhāgataḥ nirviceṣṭo nirutsāhaḥ kiṃcit tiṣṭhatyadhomukhaḥ,धिक् कष्टमिति संचित्य राजा वैक्लव्यभागतः निर्विचेष्टो निरुत्साहः किंचित् तिष्ठत्यधोमुखः
Main,103.0,8,labdhasaṃjño yadā rājā cintayansa punaḥ punaḥ kataro viniyogo vā niyamaṃ tīrthameva ca,लब्धसंज्ञो यदा राजा चिन्तयन्स पुनः पुनः कतरो विनियोगो वा नियमं तीर्थमेव च
Main,103.0,9,yenāhaṃ śīghram āmuñce mahāpātakikilbiṣāt yatra sthitvā naro yāti viṣṇulokamanuttamam,येनाहं शीघ्रम् आमुञ्चे महापातकिकिल्बिषात् यत्र स्थित्वा नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम्
Main,103.0,10,kathaṃ pṛcchāmi vai kṛṣṇaṃ yenedaṃ kārito 'smyaham dhṛtarāṣṭraṃ kathaṃ pṛcche yasya putraśataṃ hatam,कथं पृच्छामि वै कृष्णं येनेदं कारितो ऽस्म्यहम् धृतराष्ट्रं कथं पृच्छे यस्य पुत्रशतं हतम्
Main,103.0,11,vyāsaṃ kathamahaṃ pṛcche yasya gotrakṣayaḥ kṛtaḥ evaṃ vaiklavyamāpanno dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ rudanti pāṇḍavāḥ sarve bhrātṛśokapariplutāḥ,व्यासं कथमहं पृच्छे यस्य गोत्रक्षयः कृतः एवं वैक्लव्यमापन्नो धर्मराजो युधिष्ठिरः रुदन्ति पाण्डवाः सर्वे भ्रातृशोकपरिप्लुताः
Main,103.0,12,ye ca tatra mahātmānaḥ sametāḥ pāṇḍavāḥ smṛtāḥ kuntī ca draupadī caiva ye ca tatra samāgatāḥ bhūmau nipatitāḥ sarve rudantastu samantataḥ,ये च तत्र महात्मानः समेताः पाण्डवाः स्मृताः कुन्ती च द्रौपदी चैव ये च तत्र समागताः भूमौ निपतिताः सर्वे रुदन्तस्तु समन्ततः
Main,103.0,13,vārāṇasyāṃ mārkaṇḍeyas tena jñāto yudhiṣṭhiraḥ yathā vaiklavyamāpanno rudamānastu duḥkhitaḥ,वाराणस्यां मार्कण्डेयस् तेन ज्ञातो युधिष्ठिरः यथा वैक्लव्यमापन्नो रुदमानस्तु दुःखितः
Main,103.0,14,acireṇaiva kālena mārkaṇḍeyo mahātapāḥ samprāpto hāstinapuraṃ rājadvāre hyatiṣṭhata,अचिरेणैव कालेन मार्कण्डेयो महातपाः सम्प्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे ह्यतिष्ठत
Main,103.0,15,dvārapālo 'pi taṃ dṛṣṭvā rājñaḥ kathitavāndrutam tvāṃ draṣṭukāmo mārkaṇḍeyo dvāri tiṣṭhatyasau muniḥ tvarito dharmaputrastu dvāramāgādataḥ param,द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान्द्रुतम् त्वां द्रष्टुकामो मार्कण्डेयो द्वारि तिष्ठत्यसौ मुनिः त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमागादतः परम्
Main,103.0,16,svāgataṃ te mahābhāga svāgataṃ te mahāmune adya me saphalaṃ janma adya me tāritaṃ kulam,स्वागतं ते महाभाग स्वागतं ते महामुने अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम्
Main,103.0,17,adya me pitarastuṣṭās tvayi dṛṣṭe mahāmune adyāhaṃ pūtadeho 'smi yattvayā saha darśanam,अद्य मे पितरस्तुष्टास् त्वयि दृष्टे महामुने अद्याहं पूतदेहो ऽस्मि यत्त्वया सह दर्शनम्
Main,103.0,18,siṃhāsane samāsthāpya pādaśaucārcanādibhiḥ yudhiṣṭhiro mahātmā vai pūjayāmāsa taṃ munim,सिंहासने समास्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः युधिष्ठिरो महात्मा वै पूजयामास तं मुनिम्
Main,103.0,19,tataḥ sa tuṣṭo mārkaṇḍaḥ pūjitaścāha taṃ nṛpam ākhyāhi tvaritaṃ rājan kimarthaṃ ruditaṃ tvayā kena vā viklavībhūtaḥ kā bādhā te kimapriyam,ततः स तुष्टो मार्कण्डः पूजितश्चाह तं नृपम् आख्याहि त्वरितं राजन् किमर्थं रुदितं त्वया केन वा विक्लवीभूतः का बाधा ते किमप्रियम्
Main,103.0,20,asmākaṃ caiva yadvṛttaṃ rājyasyārthe mahāmune etatsarvaṃ viditvā tu cintāvaśamupāgataḥ,अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने एतत्सर्वं विदित्वा तु चिन्तावशमुपागतः
Main,103.0,21,śṛṇu rājanmahābāho kṣatradharmavyavasthitam naiva dṛṣṭaṃ raṇe pāpaṃ yudhyamānasya dhīmataḥ,शृणु राजन्महाबाहो क्षत्रधर्मव्यवस्थितम् नैव दृष्टं रणे पापं युध्यमानस्य धीमतः
Main,103.0,22,kiṃ punā rājadharmeṇa kṣatriyasya viśeṣataḥ tadevaṃ hṛdayaṃ kṛtvā tasmātpāpaṃ na cintayet,किं पुना राजधर्मेण क्षत्रियस्य विशेषतः तदेवं हृदयं कृत्वा तस्मात्पापं न चिन्तयेत्
Main,103.0,23,tato yudhiṣṭhiro rājā praṇamya śirasā munim papraccha vinayopetaḥ sarvapātakanāśanam,ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् पप्रच्छ विनयोपेतः सर्वपातकनाशनम्
Main,103.0,24,pṛcchāmi tvāṃ mahāprājña nityaṃ trailokyadarśinam kathaya tvaṃ samāsena yena mucyeta kilbiṣāt,पृच्छामि त्वां महाप्राज्ञ नित्यं त्रैलोक्यदर्शिनम् कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषात्
Main,103.0,25,śṛṇu rājanmahābāho sarvapātakanāśanam prayāgagamanaṃ śreṣṭhaṃ narāṇāṃ puṇyakarmaṇām,शृणु राजन्महाबाहो सर्वपातकनाशनम् प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पुण्यकर्मणाम्
Main,104.0,1,matsya-purāṇa 104 bhagavañchrotumicchāmi purā kalpe yathāsthitam brahmaṇā devamukhyena yathāvatkathitaṃ mune,मत्स्य-पुराण १०४ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि पुरा कल्पे यथास्थितम् ब्रह्मणा देवमुख्येन यथावत्कथितं मुने
Main,104.0,2,kathaṃ prayāgagamanaṃ narāṇāṃ tatra kīdṛśam mṛtānāṃ kā gatistatra snātānāṃ tatra kiṃ phalam,कथं प्रयागगमनं नराणां तत्र कीदृशम् मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानां तत्र किं फलम्
Main,104.0,3,ye vasanti prayāge tu brūhi teṣāṃ ca kiṃ phalam etanme sarvamākhyāhi paraṃ kautūhalaṃ hi me,ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां च किं फलम् एतन्मे सर्वमाख्याहि परं कौतूहलं हि मे
Main,104.0,4,kathayiṣyāmi te vatsa yacchreṣṭhaṃ tatra yatphalam purā hi sarvaviprāṇāṃ kathyamānaṃ mayā śrutam,कथयिष्यामि ते वत्स यच्छ्रेष्ठं तत्र यत्फलम् पुरा हि सर्वविप्राणां कथ्यमानं मया श्रुतम्
Main,104.0,5,ā prayāgapratiṣṭhānād āpurādvāsukerhradāt kambalāśvatarau nāgau nāgaśca bahumūlakaḥ etatprajāpateḥ kṣetraṃ triṣu lokeṣu viśrutam,आ प्रयागप्रतिष्ठानाद् आपुराद्वासुकेर्ह्रदात् कम्बलाश्वतरौ नागौ नागश्च बहुमूलकः एतत्प्रजापतेः क्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
Main,104.0,6,tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ tato brahmādayo devā rakṣāṃ kurvanti saṃgatāḥ,तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः ततो ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः
Main,104.0,7,anye ca bahavastīrthāḥ sarvapāpaharāḥ śubhāḥ na śakyāḥ kathituṃ rājan bahuvarṣaśatairapi saṃkṣepeṇa pravakṣyāmi prayāgasya tu kīrtanam,अन्ये च बहवस्तीर्थाः सर्वपापहराः शुभाः न शक्याः कथितुं राजन् बहुवर्षशतैरपि संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्य तु कीर्तनम्
Main,104.0,8,ṣaṣṭirdhanuḥsahasrāṇi yāni rakṣanti jāhnavīm yamunāṃ rakṣati sadā savitā saptavāhanaḥ,षष्टिर्धनुःसहस्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः
Main,104.0,9,prayāgaṃ tu viśeṣeṇa sadā rakṣati vāsavaḥ maṇḍalaṃ rakṣati harir daivataiḥ saha saṃgataḥ,प्रयागं तु विशेषेण सदा रक्षति वासवः मण्डलं रक्षति हरिर् दैवतैः सह संगतः
Main,104.0,10,taṃ vaṭaṃ rakṣati sadā śūlapāṇirmaheśvaraḥ sthānaṃ rakṣanti vai devāḥ sarvapāpaharaṃ śubham,तं वटं रक्षति सदा शूलपाणिर्महेश्वरः स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्
Main,104.0,11,adharmeṇāvṛto loko naiva gacchati tatpadam svalpamalpataraṃ pāpaṃ yadā te syānnarādhipa prayāgaṃ smaramāṇasya sarvamāyāti saṃkṣayam,अधर्मेणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् स्वल्पमल्पतरं पापं यदा ते स्यान्नराधिप प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्
Main,104.0,12,darśanāttasya tīrthasya nāmasaṃkīrtanādapi mṛttikālambhanādvāpi naraḥ pāpātpramucyate,दर्शनात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि मृत्तिकालम्भनाद्वापि नरः पापात्प्रमुच्यते
Main,104.0,13,pañca kuṇḍāni rājendra teṣāṃ madhye tu jāhnavī prayāgasya praveśe tu pāpaṃ naśyati tatkṣaṇāt,पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र तेषां मध्ये तु जाह्नवी प्रयागस्य प्रवेशे तु पापं नश्यति तत्क्षणात्
Main,104.0,14,yojanānāṃ sahasreṣu gaṅgāyāḥ smaraṇānnaraḥ api duṣkṛtakarmā tu labhate paramāṃ gatim,योजनानां सहस्रेषु गङ्गायाः स्मरणान्नरः अपि दुष्कृतकर्मा तु लभते परमां गतिम्
Main,104.0,15,kīrtanānmucyate pāpād dṛṣṭvā bhadrāṇi paśyati avagāhya ca pītvā tu punātyāsaptamaṃ kulam,कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति अवगाह्य च पीत्वा तु पुनात्यासप्तमं कुलम्
Main,104.0,16,satyavādī jitakrodho hy ahiṃsāyāṃ vyavasthitaḥ dharmānusārī tattvajño gobrāhmaṇahite rataḥ,सत्यवादी जितक्रोधो ह्य् अहिंसायां व्यवस्थितः धर्मानुसारी तत्त्वज्ञो गोब्राह्मणहिते रतः
Main,104.0,17,gaṅgāyamunayormadhye snāto mucyeta kilbiṣāt manasā cintayankāmān avāpnoti supuṣkalān,गङ्गायमुनयोर्मध्ये स्नातो मुच्येत किल्बिषात् मनसा चिन्तयन्कामान् अवाप्नोति सुपुष्कलान्
Main,104.0,18,tato gatvā prayāgaṃ tu sarvadevābhirakṣitam brahmacārī vasenmāsaṃ pitṝndevāṃśca tarpayet īpsitāṃllabhate kāmān yatra yatrābhijāyate,ततो गत्वा प्रयागं तु सर्वदेवाभिरक्षितम् ब्रह्मचारी वसेन्मासं पितॄन्देवांश्च तर्पयेत् ईप्सितांल्लभते कामान् यत्र यत्राभिजायते
Main,104.0,19,tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā samāgatā mahābhāgā yamunā tatra nimnagā tatra saṃnihito nityaṃ sākṣāddevo maheśvaraḥ,तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता समागता महाभागा यमुना तत्र निम्नगा तत्र संनिहितो नित्यं साक्षाद्देवो महेश्वरः
Main,104.0,20,duṣprāpyaṃ mānuṣaiḥ puṇyaṃ prayāgaṃ tu yudhiṣṭhira devadānavagandharvā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ tadupaspṛśya rājendra svargalokamupāsate,दुष्प्राप्यं मानुषैः पुण्यं प्रयागं तु युधिष्ठिर देवदानवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः तदुपस्पृश्य राजेन्द्र स्वर्गलोकमुपासते
Main,105.0,1,matsya-purāṇa 105 śṛṇu rājanprayāgasya māhātmyaṃ punareva tu yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ,मत्स्य-पुराण १०५ शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
Main,105.0,2,ārtānāṃ hi daridrāṇāṃ niścitavyavasāyinām sthānamuktaṃ prayāgaṃ tu nākhyeyaṃ tu kadācana,आर्तानां हि दरिद्राणां निश्चितव्यवसायिनाम् स्थानमुक्तं प्रयागं तु नाख्येयं तु कदाचन
Main,105.0,3,vyādhito yadi vā dīno vṛddho vāpi bhavennaraḥ gaṅgāyamunayormadhye yastu prāṇānparityajet,व्याधितो यदि वा दीनो वृद्धो वापि भवेन्नरः गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
Main,105.0,4,dīptakāñcanavarṇābhair vimānaiḥ sūryasaṃnibhaiḥ gandharvāpsarasāṃ madhye svarge krīḍati mānavaḥ,दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर् विमानैः सूर्यसंनिभैः गन्धर्वाप्सरसां मध्ये स्वर्गे क्रीडति मानवः
Main,105.0,5,īpsitāṃllabhate kāmān vadanti ṛṣipuṃgavāḥ sarvaratnamayairdivyair nānādhvajasamākulaiḥ varāṅganāsamākīrṇair modate śubhalakṣaṇaiḥ,ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति ऋषिपुंगवाः सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर् नानाध्वजसमाकुलैः वराङ्गनासमाकीर्णैर् मोदते शुभलक्षणैः
Main,105.0,6,gītavādyavinirghoṣaiḥ prasuptaḥ pratibudhyate yāvanna smarate janma tāvatsvarge mahīyate,गीतवाद्यविनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते यावन्न स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते
Main,105.0,7,tataḥ svargātparibhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ hiraṇyaratnasampūrṇe samṛddhe jāyate kule tadeva smarate tīrthaṃ smaraṇāttatra gacchati,ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः हिरण्यरत्नसम्पूर्णे समृद्धे जायते कुले तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात्तत्र गच्छति
Main,105.0,8,deśastho yadi vāraṇye videśastho 'thavā gṛhe prayāgaṃ smaramāṇo 'pi yastu prāṇānparityajet brahmalokamavāpnoti vadanti ṛṣipuṃgavāḥ,देशस्थो यदि वारण्ये विदेशस्थो ऽथवा गृहे प्रयागं स्मरमाणो ऽपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति ऋषिपुंगवाः
Main,105.0,9,sarvakāmaphalā vṛkṣā mahī yatra hiraṇmayī ṛṣayo munayaḥ siddhās tatra loke sa gacchati,सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी ऋषयो मुनयः सिद्धास् तत्र लोके स गच्छति
Main,105.0,10,strīsahasrāvṛte ramye mandākinyāstaṭe śubhe modate ṛṣibhiḥ sārdhaṃ sukṛteneha karmaṇā,स्त्रीसहस्रावृते रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे मोदते ऋषिभिः सार्धं सुकृतेनेह कर्मणा
Main,105.0,11,siddhacāraṇagandharvaiḥ pūjyate divi daivataiḥ tataḥ svargātparibhraṣṭo jambūdvīpapatirbhavet,सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत्
Main,105.0,12,tataḥ śubhāni karmāṇi cintayānaḥ punaḥ punaḥ guṇavānvittasampanno bhavatīha na saṃśayaḥ,ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः गुणवान्वित्तसम्पन्नो भवतीह न संशयः
Main,105.0,13,karmaṇā manasā vācā dharmasatyapratiṣṭhitaḥ gaṅgāyamunayormadhye yastu gāṃ samprayacchati,कर्मणा मनसा वाचा धर्मसत्यप्रतिष्ठितः गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु गां सम्प्रयच्छति
Main,105.0,14,suvarṇamaṇimuktāśca yadi vānyatparigraham svakārye pitṛkārye vā devatābhyarcane 'pi vā saphalaṃ tasya tattīrthaṃ yathāvatpuṇyamāpnuyāt,सुवर्णमणिमुक्ताश्च यदि वान्यत्परिग्रहम् स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा सफलं तस्य तत्तीर्थं यथावत्पुण्यमाप्नुयात्
Main,105.0,15,evaṃ tīrthe na gṛhṇīyāt puṇyeṣvāyataneṣu ca nimitteṣu ca sarveṣu hy apramatto bhaveddvijaḥ,एवं तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च निमित्तेषु च सर्वेषु ह्य् अप्रमत्तो भवेद्द्विजः
Main,105.0,16,kapilāṃ pāṭalāvarṇāṃ yastu dhenuṃ prayacchati svarṇaśṛṅgīṃ raupyakhurāṃ kāṃsyadohāṃ payasvinīm,कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां कांस्यदोहां पयस्विनीम्
Main,105.0,17,prayāge śrotriyaṃ santaṃ grāhayitvā yathāvidhi śuklāmbaradharaṃ śāntaṃ dharmajñaṃ vedapāragam,प्रयागे श्रोत्रियं सन्तं ग्राहयित्वा यथाविधि शुक्लाम्बरधरं शान्तं धर्मज्ञं वेदपारगम्
Main,105.0,18,sā gaustasmai pradātavyā gaṅgāyamunasaṃgame vāsāṃsi ca mahārhāṇi ratnāni vividhāni ca,सा गौस्तस्मै प्रदातव्या गङ्गायमुनसंगमे वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च
Main,105.0,19,yāvadromāṇi tasyā goḥ santi gātreṣu sattama tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate,यावद्रोमाणि तस्या गोः सन्ति गात्रेषु सत्तम तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
Main,105.0,20,yatrāsau labhate janma sā gaustasyābhijāyate na ca paśyati taṃ ghoraṃ narakaṃ tena karmaṇā uttarānsa kurūnprāpya modate kālamakṣayam,यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तस्याभिजायते न च पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मोदते कालमक्षयम्
Main,105.0,21,gavāṃ śatasahasrebhyo dadyādekāṃ payasvinīm putrāndārāṃstathā bhṛtyān gaurekā prati tārayet,गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् पुत्रान्दारांस्तथा भृत्यान् गौरेका प्रति तारयेत्
Main,105.0,22,tasmātsarveṣu dāneṣu godānaṃ tu viśiṣyate durgame viṣame ghore mahāpātakasambhave gaureva rakṣāṃ kurute tasmāddeyā dvijottame,तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसम्भवे गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजोत्तमे
Main,106.0,1,matsya-purāṇa 106 yathā yathā prayāgasya māhātmyaṃ kathyate tvayā tathā tathā pramucye 'haṃ sarvapāpairna saṃśayaḥ,मत्स्य-पुराण १०६ यथा यथा प्रयागस्य माहात्म्यं कथ्यते त्वया तथा तथा प्रमुच्ये ऽहं सर्वपापैर्न संशयः
Main,106.0,2,bhagavankena vidhinā gantavyaṃ dharmaniścayaiḥ prayāge yo vidhiḥ proktas tanme brūhi mahāmune,भगवन्केन विधिना गन्तव्यं धर्मनिश्चयैः प्रयागे यो विधिः प्रोक्तस् तन्मे ब्रूहि महामुने
Main,106.0,3,kathayiṣyāmi te rājaṃs tīrthayātrāvidhikramam ārṣeṇa vidhinānena yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam,कथयिष्यामि ते राजंस् तीर्थयात्राविधिक्रमम् आर्षेण विधिनानेन यथादृष्टं यथाश्रुतम्
Main,106.0,4,prayāgatīrthayātrārthī yaḥ prayāti naraḥ kvacit balīvardasamārūḍhaḥ śṛṇu tasyāpi yatphalam,प्रयागतीर्थयात्रार्थी यः प्रयाति नरः क्वचित् बलीवर्दसमारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम्
Main,106.0,5,narake vasate ghore gavāṃ kroṣṭā hi dāruṇe salilaṃ na ca gṛhṇanti pitarastasya dehinaḥ,नरके वसते घोरे गवां क्रोष्टा हि दारुणे सलिलं न च गृह्णन्ति पितरस्तस्य देहिनः
Main,106.0,6,yastu putrāṃstathā bālān snāpayet pāyayettathā yathātmanā tathā sarvaṃ dānaṃ vipreṣu dāpayet,यस्तु पुत्रांस्तथा बालान् स्नापयेत् पाययेत्तथा यथात्मना तथा सर्वं दानं विप्रेषु दापयेत्
Main,106.0,7,aiśvaryalobhamohādvā gacchedyānena yo naraḥ niṣphalaṃ tasya tatsarvaṃ tasmādyānaṃ vivarjayet,ऐश्वर्यलोभमोहाद्वा गच्छेद्यानेन यो नरः निष्फलं तस्य तत्सर्वं तस्माद्यानं विवर्जयेत्
Main,106.0,8,gaṅgāyamunayormadhye yastu kanyāṃ prayacchati ārṣeṇaiva vivāhena yathāvibhavasambhavam,गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति आर्षेणैव विवाहेन यथाविभवसम्भवम्
Main,106.0,9,na sa paśyati taṃ ghoraṃ narakaṃ tena karmaṇā uttarānsa kurūngatvā modate kālamakṣayam putrāndārāṃśca labhate dhārmikānrūpasaṃyutān,न स पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा उत्तरान्स कुरून्गत्वा मोदते कालमक्षयम् पुत्रान्दारांश्च लभते धार्मिकान्रूपसंयुतान्
Main,106.0,10,tatra dānaṃ prakartavyaṃ yathāvibhavasambhavam tena tīrthaphalaṃ caiva vardhate nātra saṃśayaḥ svarge tiṣṭhati rājendra yāvadābhūtasaṃplavam,तत्र दानं प्रकर्तव्यं यथाविभवसम्भवम् तेन तीर्थफलं चैव वर्धते नात्र संशयः स्वर्गे तिष्ठति राजेन्द्र यावदाभूतसंप्लवम्
Main,106.0,11,vaṭamūlaṃ samāsādya yastu prāṇānvimuñcati sarvalokānatikramya rudralokaṃ sa gacchati,वटमूलं समासाद्य यस्तु प्राणान्विमुञ्चति सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छति
Main,106.0,12,tatra te dvādaśādityās tapanti rudrasaṃśritāḥ nirdahanti jagatsarvaṃ vaṭamūlaṃ na dahyate,तत्र ते द्वादशादित्यास् तपन्ति रुद्रसंश्रिताः निर्दहन्ति जगत्सर्वं वटमूलं न दह्यते
Main,106.0,13,naṣṭacandrārkabhuvanaṃ yadā caikārṇavaṃ jagat sthīyate tatra vai viṣṇur yajamānaḥ punaḥ punaḥ,नष्टचन्द्रार्कभुवनं यदा चैकार्णवं जगत् स्थीयते तत्र वै विष्णुर् यजमानः पुनः पुनः
Main,106.0,14,devadānavagandharvā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ sadā sevanti tattīrthaṃ gaṅgāyamunasaṃgamam,देवदानवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः सदा सेवन्ति तत्तीर्थं गङ्गायमुनसंगमम्
Main,106.0,15,tato gaccheta rājendra prayāgaṃ saṃstuvaṃśca yat yatra brahmādayo devā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ,ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रयागं संस्तुवंश्च यत् यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयः सिद्धचारणाः
Main,106.0,16,lokapālāśca sādhyāśca pitaro lokasaṃmatāḥ sanatkumārapramukhās tathaiva paramarṣayaḥ,लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः सनत्कुमारप्रमुखास् तथैव परमर्षयः
Main,106.0,17,aṅgiraḥpramukhāścaiva tathā brahmarṣayaḥ pare tathā nāgāḥ suparṇāśca siddhāśca khecarāśca ye,अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयः परे तथा नागाः सुपर्णाश्च सिद्धाश्च खेचराश्च ये
Main,106.0,18,sāgarāḥ saritaḥ śailā nāgā vidyādharāśca ye hariśca bhagavanāste prajāpatipuraḥsaraḥ,सागराः सरितः शैला नागा विद्याधराश्च ये हरिश्च भगवनास्ते प्रजापतिपुरःसरः
Main,106.0,19,gaṅgāyamunayormadhye pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam prayāgaṃ rājaśārdūla triṣu lokeṣu viśrutam tataḥ puṇyatamaṃ nāsti triṣu lokeṣu bhārata,गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् प्रयागं राजशार्दूल त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषु लोकेषु भारत
Main,106.0,20,śravaṇāttasya tīrthasya nāmasaṃkīrtanādapi mṛttikālambhanādvāpi naraḥ pāpātpramucyate,श्रवणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि मृत्तिकालम्भनाद्वापि नरः पापात्प्रमुच्यते
Main,106.0,21,tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryāt saṃgame śaṃsitavrataḥ tulyaṃ phalamavāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ,तत्राभिषेकं यः कुर्यात् संगमे शंसितव्रतः तुल्यं फलमवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः
Main,106.0,22,na devavacanāttāta na lokavacanāttathā matir utkramaṇīyā te prayāgagamanaṃ prati,न देववचनात्तात न लोकवचनात्तथा मतिर् उत्क्रमणीया ते प्रयागगमनं प्रति
Main,106.0,23,daśa tīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathā parāḥ teṣāṃ sāṃnidhyamatraiva tatastu kurunandana,दश तीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथा पराः तेषां सांनिध्यमत्रैव ततस्तु कुरुनन्दन
Main,106.0,24,yā gatir yogayuktasya satyasthasya manīṣiṇaḥ sā gatistyajataḥ prāṇān gaṅgāyamunasaṃgame,या गतिर् योगयुक्तस्य सत्यस्थस्य मनीषिणः सा गतिस्त्यजतः प्राणान् गङ्गायमुनसंगमे
Main,106.0,25,na te jīvanti loke 'smiṃs tatra tatra yudhiṣṭhira ye prayāgaṃ na samprāptās triṣu lokeṣu vañcitāḥ,न ते जीवन्ति लोके ऽस्मिंस् तत्र तत्र युधिष्ठिर ये प्रयागं न सम्प्राप्तास् त्रिषु लोकेषु वञ्चिताः
Main,106.0,26,evaṃ dṛṣṭvā tu tattīrthaṃ prayāgaṃ paramaṃ padam mucyate sarvapāpebhyaḥ śaśāṅka iva rāhuṇā,एवं दृष्ट्वा तु तत्तीर्थं प्रयागं परमं पदम् मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशाङ्क इव राहुणा
Main,106.0,27,kambalāśvatarau nāgau vipule yamunātaṭe tatra snātvā ca pītvā ca sarvapāpaiḥ pramucyate,कम्बलाश्वतरौ नागौ विपुले यमुनातटे तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते
Main,106.0,28,tatra gatvā ca saṃsthānaṃ mahādevasya viśrutam narastārayate sarvān daśa pūrvāndaśāparān,तत्र गत्वा च संस्थानं महादेवस्य विश्रुतम् नरस्तारयते सर्वान् दश पूर्वान्दशापरान्
Main,106.0,29,kṛtvābhiṣekaṃ tu naraḥ so 'śvamedhaphalaṃ labhet svargalokamavāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam,कृत्वाभिषेकं तु नरः सो ऽश्वमेधफलं लभेत् स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्
Main,106.0,30,pūrvapārśve tu gaṅgāyās triṣu lokeṣu bhārata kūpaṃ caiva tu sāmudraṃ pratiṣṭhānaṃ ca viśrutam,पूर्वपार्श्वे तु गङ्गायास् त्रिषु लोकेषु भारत कूपं चैव तु सामुद्रं प्रतिष्ठानं च विश्रुतम्
Main,106.0,31,brahmacārī jitakrodhas trirātraṃ yadi tiṣṭhati sarvapāpaviśuddhātmā so 'śvamedhaphalaṃ labhet,ब्रह्मचारी जितक्रोधस् त्रिरात्रं यदि तिष्ठति सर्वपापविशुद्धात्मा सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
Main,106.0,32,uttareṇa pratiṣṭhānād bhāgīrathyāstu pūrvataḥ haṃsaprapatanaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam,उत्तरेण प्रतिष्ठानाद् भागीरथ्यास्तु पूर्वतः हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्
Main,106.0,33,aśvamedhaphalaṃ tasmin snānamātreṇa bhārata yāvaccandraśca sūryaśca tāvatsvarge mahīyate,अश्वमेधफलं तस्मिन् स्नानमात्रेण भारत यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत्स्वर्गे महीयते
Main,106.0,34,urvaśīramaṇe puṇye vipule haṃsapāṇḍure parityajati yaḥ prāṇāñ śṛṇu tasyāpi yatphalam,उर्वशीरमणे पुण्ये विपुले हंसपाण्डुरे परित्यजति यः प्राणाञ् शृणु तस्यापि यत्फलम्
Main,106.0,35,ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca sevyate pitṛbhiḥ sārdhaṃ svargaloke narādhipa,षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च सेव्यते पितृभिः सार्धं स्वर्गलोके नराधिप
Main,106.0,36,urvaśīṃ tu sadā paśyet svargaloke narottama pūjyate satataṃ putra ṛṣigandharvakiṃnaraiḥ,उर्वशीं तु सदा पश्येत् स्वर्गलोके नरोत्तम पूज्यते सततं पुत्र ऋषिगन्धर्वकिंनरैः
Main,106.0,37,tataḥ svargātparibhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ urvaśīsadṛśīnāṃ tu kanyānāṃ labhate śatam,ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः उर्वशीसदृशीनां तु कन्यानां लभते शतम्
Main,106.0,38,madhye nārīsahasrāṇāṃ bahūnāṃ ca patirbhavet daśagrāmasahasrāṇāṃ bhoktā bhavati bhūmipaḥ,मध्ये नारीसहस्राणां बहूनां च पतिर्भवेत् दशग्रामसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिपः
Main,106.0,39,kāñcīnūpuraśabdena supto 'sau pratibudhyate bhuktvā tu vipulān bhogāṃs tattīrthaṃ bhajate punaḥ,काञ्चीनूपुरशब्देन सुप्तो ऽसौ प्रतिबुध्यते भुक्त्वा तु विपुलान् भोगांस् तत्तीर्थं भजते पुनः
Main,106.0,40,śuklāmbaradharo nityaṃ niyataḥ saṃyatendriyaḥ ekaṃ kālaṃ tu bhuñjāno māsaṃ bhūmipatirbhavet,शुक्लाम्बरधरो नित्यं नियतः संयतेन्द्रियः एकं कालं तु भुञ्जानो मासं भूमिपतिर्भवेत्
Main,106.0,41,suvarṇālaṃkṛtānāṃ tu nārīṇāṃ labhate śatam pṛthivyām āsamudrāyāṃ mahābhūmipatirbhavet,सुवर्णालंकृतानां तु नारीणां लभते शतम् पृथिव्याम् आसमुद्रायां महाभूमिपतिर्भवेत्
Main,106.0,42,dhanadhānyasamāyukto dātā bhavati nityaśaḥ bhuktvā tu vipulānbhogāṃs tattīrthaṃ labhate punaḥ,धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति नित्यशः भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस् तत्तीर्थं लभते पुनः
Main,106.0,43,atha saṃdhyāvaṭe ramye brahmacārī jitendriyaḥ upavāsī śuciḥ saṃdhyāṃ brahmalokamavāpnuyāt,अथ संध्यावटे रम्ये ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः उपवासी शुचिः संध्यां ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्
Main,106.0,44,koṭitīrthaṃ samāsādya yastu prāṇānparityajet koṭivarṣasahasrāṇāṃ svargaloke mahīyate,कोटितीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् कोटिवर्षसहस्राणां स्वर्गलोके महीयते
Main,106.0,45,tataḥ svargātparibhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ suvarṇamaṇimuktāḍhyakule jāyeta rūpavān,ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः सुवर्णमणिमुक्ताढ्यकुले जायेत रूपवान्
Main,106.0,46,tato bhogavatīṃ gatvā vāsukeruttareṇa tu daśāśvamedhakaṃ nāma tīrthaṃ tatrāparaṃ bhavet,ततो भोगवतीं गत्वा वासुकेरुत्तरेण तु दशाश्वमेधकं नाम तीर्थं तत्रापरं भवेत्
Main,106.0,47,kṛtābhiṣekastu naraḥ so 'śvamedhaphalaṃ labhet dhanāḍhyo rūpavāndakṣo dātā bhavati dhārmikaḥ,कृताभिषेकस्तु नरः सो ऽश्वमेधफलं लभेत् धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः
Main,106.0,48,caturvedeṣu yatpuṇyaṃ yatpuṇyaṃ satyavādiṣu ahiṃsāyāṃ tu yo dharmo gamanādeva tatphalam,चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं यत्पुण्यं सत्यवादिषु अहिंसायां तु यो धर्मो गमनादेव तत्फलम्
Main,106.0,49,kurukṣetrasamā gaṅgā yatra yatrāvagāhyate kurukṣetrāddaśaguṇā yatra vindhyena saṃgatā,कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्र यत्रावगाह्यते कुरुक्षेत्राद्दशगुणा यत्र विन्ध्येन संगता
Main,106.0,50,yatra gaṅgā mahābhāgā bahutīrthā tapodhanā siddhakṣetraṃ hi tajjñeyaṃ nātra kāryā vicāraṇā,यत्र गङ्गा महाभागा बहुतीर्था तपोधना सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा
Main,106.0,51,kṣitau tārayate martyān nāgāṃstārayate 'pyadhaḥ divi tārayate devāṃs tena tripathagā smṛtā,क्षितौ तारयते मर्त्यान् नागांस्तारयते ऽप्यधः दिवि तारयते देवांस् तेन त्रिपथगा स्मृता
Main,106.0,52,yāvadasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti hi śarīriṇaḥ tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate,यावदस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति हि शरीरिणः तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
Main,106.0,53,tataḥ svargātparibhraṣṭo jambūdvīpapatirbhavet tīrthānāṃ tu paraṃ tīrthaṃ nadīnāṃ tu mahānadī mokṣadā sarvabhūtānāṃ mahāpātakināmapi,ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् तीर्थानां तु परं तीर्थं नदीनां तु महानदी मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि
Main,106.0,54,sarvatra sulabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṃgame tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ,सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसंगमे तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
Main,106.0,55,sarveṣāmeva bhūtānāṃ pāpopahatacetasām gatim anviṣyamāṇānāṃ nāsti gaṅgāsamā gatiḥ,सर्वेषामेव भूतानां पापोपहतचेतसाम् गतिम् अन्विष्यमाणानां नास्ति गङ्गासमा गतिः
Main,106.0,56,pavitrāṇāṃ pavitraṃ ca maṅgalānāṃ ca maṅgalam maheśvaraśirobhraṣṭā sarvapāpaharā śubhā,पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् महेश्वरशिरोभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा
Main,106.0,57,kṛte tu naimiṣaṃ kṣetraṃ tretāyāṃ puṣkaraṃ param dvāpare tu kurukṣetraṃ kalau gaṅgā viśiṣyate,कृते तु नैमिषं क्षेत्रं त्रेतायां पुष्करं परम् द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गङ्गा विशिष्यते
Main,106.0,58,gaṅgāmeva niṣeveta prayāgaṃ tu viśeṣataḥ nānyatkaliyuge ghore bheṣajaṃ nṛpa vidyate,गङ्गामेव निषेवेत प्रयागं तु विशेषतः नान्यत्कलियुगे घोरे भेषजं नृप विद्यते
Main,107.0,1,matsya-purāṇa 107 śṛṇu rājanprayāgasya māhātmyaṃ punareva tu yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ,मत्स्य-पुराण १०७ शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
Main,107.0,2,mānasaṃ nāma tattīrthaṃ gaṅgāyā uttare taṭe trirātropoṣito bhūtvā sarvakāmānavāpnuyāt,मानसं नाम तत्तीर्थं गङ्गाया उत्तरे तटे त्रिरात्रोपोषितो भूत्वा सर्वकामानवाप्नुयात्
Main,107.0,3,gobhūhiraṇyadānena yatphalaṃ prāpnuyānnaraḥ sa tatphalamavāpnoti tattīrthaṃ smarate punaḥ,गोभूहिरण्यदानेन यत्फलं प्राप्नुयान्नरः स तत्फलमवाप्नोति तत्तीर्थं स्मरते पुनः
Main,107.0,4,akāmo vā sakāmo vā gaṅgāyāṃ yo 'bhipadyate mṛtastu labhate svargaṃ narakaṃ ca na paśyati,अकामो वा सकामो वा गङ्गायां यो ऽभिपद्यते मृतस्तु लभते स्वर्गं नरकं च न पश्यति
Main,107.0,5,apsarogaṇasaṃgītaiḥ supto 'sau pratibudhyate haṃsasārasayuktena vimānena sa gacchati bahuvarṣasahasrāṇi svargaṃ rājendra bhuñjati,अप्सरोगणसंगीतैः सुप्तो ऽसौ प्रतिबुध्यते हंससारसयुक्तेन विमानेन स गच्छति बहुवर्षसहस्राणि स्वर्गं राजेन्द्र भुञ्जति
Main,107.0,6,tataḥ svargātparibhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ suvarṇamaṇimuktāḍhye jāyate vipule kule,ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये जायते विपुले कुले
Main,107.0,7,ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathāpagāḥ māghamāse gamiṣyanti gaṅgāyamunasaṃgamam,षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथापगाः माघमासे गमिष्यन्ति गङ्गायमुनसंगमम्
Main,107.0,8,gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam prayāge māghamāse tu tryahasnānāttu tatphalam,गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् प्रयागे माघमासे तु त्र्यहस्नानात्तु तत्फलम्
Main,107.0,9,gaṅgāyamunayormadhye karṣāgniṃ yastu sādhayet ahīnāṅgo hyarogaśca pañcendriyasamanvitaḥ,गङ्गायमुनयोर्मध्ये कर्षाग्निं यस्तु साधयेत् अहीनाङ्गो ह्यरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः
Main,107.0,10,yāvanti romakūpāṇi tasya gātreṣu dehinaḥ tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate,यावन्ति रोमकूपाणि तस्य गात्रेषु देहिनः तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
Main,107.0,11,tataḥ svargātparibhraṣṭo jambūdvīpapatirbhavet sa bhuktvā vipulānbhogāṃs tattīrthaṃ smarate punaḥ,ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् स भुक्त्वा विपुलान्भोगांस् तत्तीर्थं स्मरते पुनः
Main,107.0,12,jalapraveśaṃ yaḥ kuryāt saṃgame lokaviśrute rāhugraste tathā some vimuktaḥ sarvakilbiṣaiḥ,जलप्रवेशं यः कुर्यात् संगमे लोकविश्रुते राहुग्रस्ते तथा सोमे विमुक्तः सर्वकिल्बिषैः
Main,107.0,13,somalokamavāpnoti somena saha modate ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate,सोमलोकमवाप्नोति सोमेन सह मोदते षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
Main,107.0,14,svarge ca śakraloke 'smin nṛṣigandharvasevite paribhraṣṭastu rājendra samṛddhe jāyate kule,स्वर्गे च शक्रलोके ऽस्मिन् नृषिगन्धर्वसेविते परिभ्रष्टस्तु राजेन्द्र समृद्धे जायते कुले
Main,107.0,15,adhaḥśirāstu yo jvālām ūrdhvapādaḥ pibennaraḥ śatavarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate,अधःशिरास्तु यो ज्वालाम् ऊर्ध्वपादः पिबेन्नरः शतवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
Main,107.0,16,paribhraṣṭastu rājendra so 'gnihotrī bhavennaraḥ bhuktvā tu vipulānbhogāṃs tattīrthaṃ bhajate punaḥ,परिभ्रष्टस्तु राजेन्द्र सो ऽग्निहोत्री भवेन्नरः भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस् तत्तीर्थं भजते पुनः
Main,107.0,17,yaḥ svadehaṃ tu kartitvā śakunibhyaḥ prayacchati vihagairupabhuktasya śṛṇu tasyāpi yatphalam,यः स्वदेहं तु कर्तित्वा शकुनिभ्यः प्रयच्छति विहगैरुपभुक्तस्य शृणु तस्यापि यत्फलम्
Main,107.0,18,śataṃ varṣasahasrāṇāṃ somaloke mahīyate tasmādapi paribhraṣṭo rājā bhavati dhārmikaḥ,शतं वर्षसहस्राणां सोमलोके महीयते तस्मादपि परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः
Main,107.0,19,guṇavān rūpasampanno vidvāṃśca priyavācakaḥ bhuktvā tu vipulānbhogāṃs tattīrthaṃ bhajate punaḥ,गुणवान् रूपसम्पन्नो विद्वांश्च प्रियवाचकः भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस् तत्तीर्थं भजते पुनः
Main,107.0,20,yāmune cottare kūle prayāgasya tu dakṣiṇe ṛṇapramocanaṃ nāma tattīrthaṃ paramaṃ smṛtam,यामुने चोत्तरे कूले प्रयागस्य तु दक्षिणे ऋणप्रमोचनं नाम तत्तीर्थं परमं स्मृतम्
Main,107.0,21,ekarātroṣitaḥ snātvā ṛṇaiḥ sarvaiḥ pramucyate svargalokamavāpnoti anṛṇaśca sadā bhavet,एकरात्रोषितः स्नात्वा ऋणैः सर्वैः प्रमुच्यते स्वर्गलोकमवाप्नोति अनृणश्च सदा भवेत्
Main,108.0,1,matsya-purāṇa 108 etacchrutvā prayāgasya yattvayā parikīrtitam viśuddhaṃ me 'dya hṛdayaṃ prayāgasya tu kīrtanāt,मत्स्य-पुराण १०८ एतच्छ्रुत्वा प्रयागस्य यत्त्वया परिकीर्तितम् विशुद्धं मे ऽद्य हृदयं प्रयागस्य तु कीर्तनात्
Main,108.0,2,anāśakaphalaṃ brūhi bhagavaṃstatra kīdṛśam yaṃ ca lokamavāpnoti viśuddhaḥ sarvakilbiṣaiḥ,अनाशकफलं ब्रूहि भगवंस्तत्र कीदृशम् यं च लोकमवाप्नोति विशुद्धः सर्वकिल्बिषैः
Main,108.0,3,śṛṇu rājanprayāge tu anāśakaphalaṃ vibho prāpnoti puruṣo dhīmāñ śraddadhāno jitendriyaḥ,शृणु राजन्प्रयागे तु अनाशकफलं विभो प्राप्नोति पुरुषो धीमाञ् श्रद्दधानो जितेन्द्रियः
Main,108.0,4,ahīnāṅgo 'pyarogaśca pañcendriyasamanvitaḥ aśvamedhaphalaṃ tasya gacchatastu pade pade,अहीनाङ्गो ऽप्यरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः अश्वमेधफलं तस्य गच्छतस्तु पदे पदे
Main,108.0,5,kulāni tārayedrājan daśa pūrvāndaśāparān mucyate sarvapāpebhyo gacchettu paramaṃ padam,कुलानि तारयेद्राजन् दश पूर्वान्दशापरान् मुच्यते सर्वपापेभ्यो गच्छेत्तु परमं पदम्
Main,108.0,6,mahābhāgyaṃ hi dharmasya yattvaṃ vadasi me prabho alpenaiva prayatnena bahūndharmānavāpnute,महाभाग्यं हि धर्मस्य यत्त्वं वदसि मे प्रभो अल्पेनैव प्रयत्नेन बहून्धर्मानवाप्नुते
Main,108.0,7,aśvamedhaistu bahubhiḥ prāpyate suvratairiha imaṃ me saṃśayaṃ chinddhi paraṃ kautūhalaṃ hi me,अश्वमेधैस्तु बहुभिः प्राप्यते सुव्रतैरिह इमं मे संशयं छिन्द्धि परं कौतूहलं हि मे
Main,108.0,8,śṛṇu rājanmahāvīra yaduktaṃ brahmayoninā ṛṣīṇāṃ saṃnidhau pūrvaṃ kathyamānaṃ mayā śrutam,शृणु राजन्महावीर यदुक्तं ब्रह्मयोनिना ऋषीणां संनिधौ पूर्वं कथ्यमानं मया श्रुतम्
Main,108.0,9,pañcayojanavistīrṇaṃ prayāgasya tu maṇḍalam praviṣṭamātre tadbhūmāv aśvamedhaḥ pade pade,पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम् प्रविष्टमात्रे तद्भूमाव् अश्वमेधः पदे पदे
Main,108.0,10,vyatītānpuruṣānsapta bhaviṣyāṃśca caturdaśa narastārayate sarvān yastu prāṇānparityajet,व्यतीतान्पुरुषान्सप्त भविष्यांश्च चतुर्दश नरस्तारयते सर्वान् यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
Main,108.0,11,evaṃ jñātvā tu rājendra sadā sevāparo bhavet aśraddadhānāḥ puruṣāḥ pāpopahatacetasaḥ na prāpnuvanti tatsthānaṃ prayāgaṃ devarakṣitam,एवं ज्ञात्वा तु राजेन्द्र सदा सेवापरो भवेत् अश्रद्दधानाः पुरुषाः पापोपहतचेतसः न प्राप्नुवन्ति तत्स्थानं प्रयागं देवरक्षितम्
Main,108.0,12,snehādvā dravyalobhādvā ye tu kāmavaśaṃ gatāḥ kathaṃ tīrthaphalaṃ teṣāṃ kathaṃ puṇyaphalaṃ bhavet,स्नेहाद्वा द्रव्यलोभाद्वा ये तु कामवशं गताः कथं तीर्थफलं तेषां कथं पुण्यफलं भवेत्
Main,108.0,13,vikrayaḥ sarvabhāṇḍānāṃ kāryākāryamajānataḥ prayāge kā gatistasya tanme brūhi pitāmaha,विक्रयः सर्वभाण्डानां कार्याकार्यमजानतः प्रयागे का गतिस्तस्य तन्मे ब्रूहि पितामह
Main,108.0,14,śṛṇu rājanmahāguhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam māsamekaṃ tu yaḥ snāyāt prayāge niyatendriyaḥ mucyate sarvapāpebhyaḥ sa gacchetparamaṃ padam,शृणु राजन्महागुह्यं सर्वपापप्रणाशनम् मासमेकं तु यः स्नायात् प्रयागे नियतेन्द्रियः मुच्यते सर्वपापेभ्यः स गच्छेत्परमं पदम्
Main,108.0,15,viśrambhaghātakānāṃ tu prayāge śṛṇu yatphalam trikālameva snāyīta āhāraṃ bhaikṣyamācaret tribhirmāsaiḥ sa mucyeta prayāge tu na saṃśayaḥ,विश्रम्भघातकानां तु प्रयागे शृणु यत्फलम् त्रिकालमेव स्नायीत आहारं भैक्ष्यमाचरेत् त्रिभिर्मासैः स मुच्येत प्रयागे तु न संशयः
Main,108.0,16,ajñānena tu yasyeha tīrthayātrādikaṃ bhavet sarvakāmasamṛddhastu svargaloke mahīyate sthānaṃ ca labhate nityaṃ dhanadhānyasamākulam,अज्ञानेन तु यस्येह तीर्थयात्रादिकं भवेत् सर्वकामसमृद्धस्तु स्वर्गलोके महीयते स्थानं च लभते नित्यं धनधान्यसमाकुलम्
Main,108.0,17,evaṃ jñānena sampūrṇaḥ sadā bhavati bhogavān tāritāḥ pitarastena narakātprapitāmahāḥ,एवं ज्ञानेन सम्पूर्णः सदा भवति भोगवान् तारिताः पितरस्तेन नरकात्प्रपितामहाः
Main,108.0,18,dharmānusāri tattvajña pṛcchataste punaḥ punaḥ tvatpriyārthaṃ samākhyātaṃ guhyametatsanātanam,धर्मानुसारि तत्त्वज्ञ पृच्छतस्ते पुनः पुनः त्वत्प्रियार्थं समाख्यातं गुह्यमेतत्सनातनम्
Main,108.0,19,adya me saphalaṃ janma adya me tāritaṃ kulam prīto 'smyanugṛhīto 'smi darśanādeva te mune,अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् प्रीतो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि दर्शनादेव ते मुने
Main,108.0,20,tvaddarśanāttu dharmātman mukto 'haṃ cādya kilbiṣāt idānīṃ vedmi cātmānaṃ bhagavangatakalmaṣam,त्वद्दर्शनात्तु धर्मात्मन् मुक्तो ऽहं चाद्य किल्बिषात् इदानीं वेद्मि चात्मानं भगवन्गतकल्मषम्
Main,108.0,21,diṣṭyā te saphalaṃ janma diṣṭyā te tāritaṃ kulam kīrtanādvardhate puṇyaṃ śrutātpāpapraṇāśanam,दिष्ट्या ते सफलं जन्म दिष्ट्या ते तारितं कुलम् कीर्तनाद्वर्धते पुण्यं श्रुतात्पापप्रणाशनम्
Main,108.0,22,yamunāyāṃ tu kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tu mahāmune etanme sarvamākhyāhi yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam,यमुनायां तु किं पुण्यं किं फलं तु महामुने एतन्मे सर्वमाख्याहि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
Main,108.0,23,tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā samākhyātā mahābhāgā yamunā tatra nimnagā,तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता समाख्याता महाभागा यमुना तत्र निम्नगा
Main,108.0,24,yenaiva niḥsṛtā gaṅgā tenaiva yamunā gatā yojanānāṃ sahasreṣu kīrtanātpāpanāśinī,येनैव निःसृता गङ्गा तेनैव यमुना गता योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात्पापनाशिनी
Main,108.0,25,tatra snātvā ca pītvā ca yamunāyāṃ yudhiṣṭhira kīrtanāllabhate puṇyaṃ dṛṣṭvā bhadrāṇi paśyati,तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर कीर्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति
Main,108.0,26,avagāhya ca pītvā ca punātyāsaptamaṃ kulam prāṇāṃstyajati yastatra sa yāti paramāṃ gatim,अवगाह्य च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम्
Main,108.0,27,agnitīrthamiti khyātaṃ yamunādakṣiṇe taṭe paścime dharmarājasya tīrthaṃ tu narakaṃ smṛtam,अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुनादक्षिणे तटे पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं तु नरकं स्मृतम्
Main,108.0,28,tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ evaṃ tīrthasahasrāṇi yamunādakṣiṇe taṭe,तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः एवं तीर्थसहस्राणि यमुनादक्षिणे तटे
Main,108.0,29,uttareṇa pravakṣyāmi ādityasya mahātmanaḥ tīrthaṃ nirañjanaṃ nāma yatra devāḥ savāsavāḥ,उत्तरेण प्रवक्ष्यामि आदित्यस्य महात्मनः तीर्थं निरञ्जनं नाम यत्र देवाः सवासवाः
Main,108.0,30,upāsate sma saṃdhyāṃ ye trikālaṃ hi yudhiṣṭhira devāḥ sevanti tattīrthaṃ ye cānye vibudhā janāḥ,उपासते स्म संध्यां ये त्रिकालं हि युधिष्ठिर देवाः सेवन्ति तत्तीर्थं ये चान्ये विबुधा जनाः
Main,108.0,31,śraddadhānaparo bhūtvā kuru tīrthābhiṣecanam anye ca bahavastīrthāḥ sarvapāpaharāḥ smṛtāḥ teṣu snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ,श्रद्दधानपरो भूत्वा कुरु तीर्थाभिषेचनम् अन्ये च बहवस्तीर्थाः सर्वपापहराः स्मृताः तेषु स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
Main,108.0,32,gaṅgā ca yamunā caiva ubhe tulyaphale smṛte kevalaṃ jyeṣṭhabhāvena gaṅgā sarvatra pūjyate,गङ्गा च यमुना चैव उभे तुल्यफले स्मृते केवलं ज्येष्ठभावेन गङ्गा सर्वत्र पूज्यते
Main,108.0,33,evaṃ kuruṣva kaunteya sarvatīrthābhiṣecanam yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati,एवं कुरुष्व कौन्तेय सर्वतीर्थाभिषेचनम् यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
Main,108.0,34,yastvimaṃ kalya utthāya paṭhate ca śṛṇoti ca mucyate sarvapāpebhyaḥ svargalokaṃ sa gacchati,यस्त्विमं कल्य उत्थाय पठते च शृणोति च मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं स गच्छति
Main,109.0,1,matsya-purāṇa 109 śrutaṃ me brahmaṇā proktaṃ purāṇe brahmasambhave tīrthānāṃ tu sahasrāṇi śatāni niyutāni ca sarve puṇyāḥ pavitrāśca gatiśca paramā smṛtā,मत्स्य-पुराण १०९ श्रुतं मे ब्रह्मणा प्रोक्तं पुराणे ब्रह्मसम्भवे तीर्थानां तु सहस्राणि शतानि नियुतानि च सर्वे पुण्याः पवित्राश्च गतिश्च परमा स्मृता
Main,109.0,2,somatīrthaṃ mahāpuṇyaṃ mahāpātakanāśanam snānamātreṇa rājendra puruṣāṃstārayecchatam tasmātsarvaprayatnena tatra snānaṃ samācaret,सोमतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम् स्नानमात्रेण राजेन्द्र पुरुषांस्तारयेच्छतम् तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्
Main,109.0,3,pṛthivyāṃ naimiṣaṃ puṇyam antarikṣe ca puṣkaram trayāṇāmapi lokānāṃ kurukṣetraṃ viśiṣyate,पृथिव्यां नैमिषं पुण्यम् अन्तरिक्षे च पुष्करम् त्रयाणामपि लोकानां कुरुक्षेत्रं विशिष्यते
Main,109.0,4,sarvāṇi tāni saṃtyajya kathamekaṃ praśaṃsasi apramāṇaṃ tu tatroktam aśraddheyamanuttamam,सर्वाणि तानि संत्यज्य कथमेकं प्रशंससि अप्रमाणं तु तत्रोक्तम् अश्रद्धेयमनुत्तमम्
Main,109.0,5,gatiṃ ca paramāṃ divyāṃ bhogāṃścaiva yathepsitān kimarthamalpayogena bahu dharmaṃ praśaṃsasi etanme saṃśayaṃ brūhi yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam,गतिं च परमां दिव्यां भोगांश्चैव यथेप्सितान् किमर्थमल्पयोगेन बहु धर्मं प्रशंससि एतन्मे संशयं ब्रूहि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
Main,109.0,6,aśraddheyaṃ na vaktavyaṃ pratyakṣamapi yadbhavet narasyāśraddadhānasya pāpopahatacetasaḥ,अश्रद्धेयं न वक्तव्यं प्रत्यक्षमपि यद्भवेत् नरस्याश्रद्दधानस्य पापोपहतचेतसः
Main,109.0,7,aśraddadhāno hyaśucir durmatistyaktamaṅgalaḥ ete pātakinaḥ sarve tenedaṃ bhāṣitaṃ tvayā,अश्रद्दधानो ह्यशुचिर् दुर्मतिस्त्यक्तमङ्गलः एते पातकिनः सर्वे तेनेदं भाषितं त्वया
Main,109.0,8,śṛṇu prayāgamāhātmyaṃ yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam pratyakṣaṃ ca parokṣaṃ ca yathānyastaṃ bhaviṣyati,शृणु प्रयागमाहात्म्यं यथादृष्टं यथाश्रुतम् प्रत्यक्षं च परोक्षं च यथान्यस्तं भविष्यति
Main,109.0,9,yathaivānyadadṛṣṭaṃ ca yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam śāstraṃ pramāṇaṃ kṛtvā ca yujyate yogamātmanaḥ,यथैवान्यददृष्टं च यथादृष्टं यथाश्रुतम् शास्त्रं प्रमाणं कृत्वा च युज्यते योगमात्मनः
Main,109.0,10,kliśyate cāparastatra naiva yogamavāpnuyāt janmāntarasahasrebhyo yogo labhyeta mānavaiḥ,क्लिश्यते चापरस्तत्र नैव योगमवाप्नुयात् जन्मान्तरसहस्रेभ्यो योगो लभ्येत मानवैः
Main,109.0,11,yathā yogasahasreṇa yogo labhyeta mānavaiḥ yastu sarvāṇi ratnāni brāhmaṇebhyaḥ prayacchati,यथा योगसहस्रेण योगो लभ्येत मानवैः यस्तु सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति
Main,109.0,12,tena dānena dattena yogaṃ nābhyeti mānavaḥ prayāge tu mṛtasyedaṃ sarvaṃ bhavati nānyathā,तेन दानेन दत्तेन योगं नाभ्येति मानवः प्रयागे तु मृतस्येदं सर्वं भवति नान्यथा
Main,109.0,13,pradhānahetuṃ vakṣyāmi śraddadhatsva ca bhārata yathā sarveṣu bhūteṣu brahma sarvatra dṛśyate,प्रधानहेतुं वक्ष्यामि श्रद्दधत्स्व च भारत यथा सर्वेषु भूतेषु ब्रह्म सर्वत्र दृश्यते
Main,109.0,14,brāhmaṇe vāsti yatkiṃcid abrāhmam iti vocyate evaṃ sarveṣu bhūteṣu brahma sarvatra pūjyate,ब्राह्मणे वास्ति यत्किंचिद् अब्राह्मम् इति वोच्यते एवं सर्वेषु भूतेषु ब्रह्म सर्वत्र पूज्यते
Main,109.0,15,tathā sarveṣu lokeṣu prayāgaṃ pūjayedbudhaḥ pūjyate tīrtharājastu satyameva yudhiṣṭhira,तथा सर्वेषु लोकेषु प्रयागं पूजयेद्बुधः पूज्यते तीर्थराजस्तु सत्यमेव युधिष्ठिर
Main,109.0,16,brahmāpi smarate nityaṃ prayāgaṃ tīrthamuttamam tīrtharājam anuprāpya na cānyatkiṃcidarhati,ब्रह्मापि स्मरते नित्यं प्रयागं तीर्थमुत्तमम् तीर्थराजम् अनुप्राप्य न चान्यत्किंचिदर्हति
Main,109.0,17,ko hi devatvamāsādya manuṣyatvaṃ cikīrṣati anenaivopamānena tvaṃ jñāsyasi yudhiṣṭhira yathā puṇyatamaṃ cāsti tathaiva kathitaṃ mayā,को हि देवत्वमासाद्य मनुष्यत्वं चिकीर्षति अनेनैवोपमानेन त्वं ज्ञास्यसि युधिष्ठिर यथा पुण्यतमं चास्ति तथैव कथितं मया
Main,109.0,18,śrutaṃ cedaṃ tvayā proktaṃ vismito 'haṃ punaḥ punaḥ kathaṃ yogena tatprāptiḥ svargavāsastu karmaṇā,श्रुतं चेदं त्वया प्रोक्तं विस्मितो ऽहं पुनः पुनः कथं योगेन तत्प्राप्तिः स्वर्गवासस्तु कर्मणा
Main,109.0,19,dātā vai labhate bhogān gāṃ ca yatkarmaṇaḥ phalam tāni karmāṇi pṛcchāmi punastaiḥ prāpyate mahī,दाता वै लभते भोगान् गां च यत्कर्मणः फलम् तानि कर्माणि पृच्छामि पुनस्तैः प्राप्यते मही
Main,109.0,20,śṛṇu rājanmahābāho yathoktakaraṇaṃ mahīm gāmagniṃ brāhmaṇaṃ śāstraṃ kāñcanaṃ salilaṃ striyaḥ,शृणु राजन्महाबाहो यथोक्तकरणं महीम् गामग्निं ब्राह्मणं शास्त्रं काञ्चनं सलिलं स्त्रियः
Main,109.0,21,mātaraṃ pitaraṃ caiva ye nindanti narādhamāḥ na teṣāmūrdhvagamanam idamāha prajāpatiḥ,मातरं पितरं चैव ये निन्दन्ति नराधमाः न तेषामूर्ध्वगमनम् इदमाह प्रजापतिः
Main,109.0,22,evaṃ yogasya samprāptisthānaṃ paramadurlabham gacchanti narakaṃ ghoraṃ ye narāḥ pāpakarmiṇaḥ,एवं योगस्य सम्प्राप्तिस्थानं परमदुर्लभम् गच्छन्ति नरकं घोरं ये नराः पापकर्मिणः
Main,109.0,23,hastyaśvaṃ gām anaḍvāhaṃ maṇimuktādikāñcanam parokṣaṃ harate yastu paścāddānaṃ prayacchati,हस्त्यश्वं गाम् अनड्वाहं मणिमुक्तादिकाञ्चनम् परोक्षं हरते यस्तु पश्चाद्दानं प्रयच्छति
Main,109.0,24,na te gacchanti vai svargaṃ dātāro yatra bhoginaḥ anenakarmaṇā yuktāḥ pacyante narake punaḥ,न ते गच्छन्ति वै स्वर्गं दातारो यत्र भोगिनः अनेनकर्मणा युक्ताः पच्यन्ते नरके पुनः
Main,109.0,25,evaṃ yogaṃ ca dharmaṃ ca dātāraṃ ca yudhiṣṭhira yathā satyamasatyaṃ vā asti nāstīti yatphalam niruktaṃ tu pravakṣyāmi yathāha svayamaṃśumān,एवं योगं च धर्मं च दातारं च युधिष्ठिर यथा सत्यमसत्यं वा अस्ति नास्तीति यत्फलम् निरुक्तं तु प्रवक्ष्यामि यथाह स्वयमंशुमान्
Main,110.0,1,matsya-purāṇa 110 śṛṇu rājanprayāgasya māhātmyaṃ punareva tu naimiṣaṃ puṣkaraṃ caiva gotīrthaṃ sindhusāgaram,मत्स्य-पुराण ११० शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु नैमिषं पुष्करं चैव गोतीर्थं सिन्धुसागरम्
Main,110.0,2,gayā ca caitrakaṃ caiva gaṅgāsāgarameva ca ete cānye ca bahavo ye ca puṇyāḥ śiloccayāḥ,गया च चैत्रकं चैव गङ्गासागरमेव च एते चान्ये च बहवो ये च पुण्याः शिलोच्चयाः
Main,110.0,3,daśa tīrthasahasrāṇi triṃśatkoṭyastathā parāḥ prayāge saṃsthitā nityam evamāhurmanīṣiṇaḥ,दश तीर्थसहस्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथा पराः प्रयागे संस्थिता नित्यम् एवमाहुर्मनीषिणः
Main,110.0,4,trīṇi cāpyagnikuṇḍāni yeṣāṃ madhye tu jāhnavī prayāgādabhiniṣkrāntā sarvatīrthanamaskṛtā,त्रीणि चाप्यग्निकुण्डानि येषां मध्ये तु जाह्नवी प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थनमस्कृता
Main,110.0,5,tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā yamunā gaṅgayā sārdhaṃ saṃgatā lokabhāvinī,तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता यमुना गङ्गया सार्धं संगता लोकभाविनी
Main,110.0,6,gaṅgāyamunayormadhye pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam prayāgaṃ rājaśārdūla kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm,गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् प्रयागं राजशार्दूल कलां नार्हति षोडशीम्
Main,110.0,7,tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭiśca tīrthānāṃ vāyurabravīt divi bhuvyantarikṣe ca tatsarvaṃ jāhnavī smṛtā,तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटिश्च तीर्थानां वायुरब्रवीत् दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवी स्मृता
Main,110.0,8,prayāgaṃ samadhiṣṭhānaṃ kambalāśvatarāvubhau bhogavatyatha yā caiṣā vedireṣā prajāpateḥ,प्रयागं समधिष्ठानं कम्बलाश्वतरावुभौ भोगवत्यथ या चैषा वेदिरेषा प्रजापतेः
Main,110.0,9,tatra vedāśca yajñāśca mūrtimanto yudhiṣṭhira prajāpatim upāsante ṛṣayaśca tapodhanāḥ,तत्र वेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर प्रजापतिम् उपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः
Main,110.0,10,yajante kratubhir devās tathā cakradharā nṛpāḥ tataḥ puṇyatamaṃ nāsti triṣu lokeṣu bhārata,यजन्ते क्रतुभिर् देवास् तथा चक्रधरा नृपाः ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषु लोकेषु भारत
Main,110.0,11,prabhāvātsarvatīrthebhyaḥ prabhavatyadhikaṃ vibho daśa tīrthasahasrāṇi tisraḥ koṭyastathā parāḥ,प्रभावात्सर्वतीर्थेभ्यः प्रभवत्यधिकं विभो दश तीर्थसहस्राणि तिस्रः कोट्यस्तथा पराः
Main,110.0,12,yatra gaṅgā mahābhāgā sa deśastattapodhanam siddhakṣetraṃ ca vijñeyaṃ gaṅgātīrasamanvitam,यत्र गङ्गा महाभागा स देशस्तत्तपोधनम् सिद्धक्षेत्रं च विज्ञेयं गङ्गातीरसमन्वितम्
Main,110.0,13,idaṃ satyaṃ vijānīyāt sādhūnāmātmanaśca vai suhṛdaśca japetkarṇe śiṣyasyānugatasya ca,इदं सत्यं विजानीयात् साधूनामात्मनश्च वै सुहृदश्च जपेत्कर्णे शिष्यस्यानुगतस्य च
Main,110.0,14,idaṃ dhanyamidaṃ svargyam idaṃ satyamidaṃ sukham idaṃ puṇyamidaṃ dharmyaṃ pāvanaṃ dharmamuttamam,इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यम् इदं सत्यमिदं सुखम् इदं पुण्यमिदं धर्म्यं पावनं धर्ममुत्तमम्
Main,110.0,15,maharṣīṇāmidaṃ guhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam adhītya ca dvijo 'pyetan nirmalaḥ svargamāpnuyāt,महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रणाशनम् अधीत्य च द्विजो ऽप्येतन् निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात्
Main,110.0,16,ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ tīrthaṃ puṇyaṃ sadā śuciḥ jātismaratvaṃ labhate nākapṛṣṭhe ca modate,य इदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः जातिस्मरत्वं लभते नाकपृष्ठे च मोदते
Main,110.0,17,prāpyante tāni tīrthāni sadbhiḥ śiṣṭānudarśibhiḥ snāhi tīrtheṣu kauravya na ca vakramatirbhava,प्राप्यन्ते तानि तीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव
Main,110.0,18,tvayā ca samyakpṛṣṭena kathitaṃ vai mayā vibho pitarastāritāḥ sarve tathaiva ca pitāmahāḥ,त्वया च सम्यक्पृष्टेन कथितं वै मया विभो पितरस्तारिताः सर्वे तथैव च पितामहाः
Main,110.0,19,vrataṃ dānaṃ tapastīrthaṃ yāgāḥ sarve sadakṣiṇāḥ yogāḥ sāṃkhyaṃ sadācāro ye cānye jñānahetavaḥ prayāgasya tu sarve te kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm,व्रतं दानं तपस्तीर्थं यागाः सर्वे सदक्षिणाः योगाः सांख्यं सदाचारो ये चान्ये ज्ञानहेतवः प्रयागस्य तु सर्वे ते कलां नार्हन्ति षोडशीम्
Main,110.0,20,evaṃ jñānaṃ ca yogaśca tīrthaṃ caiva yudhiṣṭhira bahukleśena yujyante tena yānti parāṃ gatim trikālaṃ jāyate jñānaṃ svargalokaṃ gamiṣyati,एवं ज्ञानं च योगश्च तीर्थं चैव युधिष्ठिर बहुक्लेशेन युज्यन्ते तेन यान्ति परां गतिम् त्रिकालं जायते ज्ञानं स्वर्गलोकं गमिष्यति
Main,111.0,1,matsya-purāṇa 111 kathaṃ sarvamidaṃ proktaṃ prayāgasya mahāmune etannaḥ sarvamākhyāhi yathā hi mama tārayet,मत्स्य-पुराण १११ कथं सर्वमिदं प्रोक्तं प्रयागस्य महामुने एतन्नः सर्वमाख्याहि यथा हि मम तारयेत्
Main,111.0,2,śṛṇu rājanprayāge tu proktaṃ sarvamidaṃ jagat brahmā viṣṇustatheśāno devatāḥ prabhuravyayaḥ,शृणु राजन्प्रयागे तु प्रोक्तं सर्वमिदं जगत् ब्रह्मा विष्णुस्तथेशानो देवताः प्रभुरव्ययः
Main,111.0,3,brahmā sṛjati bhūtāni sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat tānyetāni paraṃ loke viṣṇuḥ saṃvardhate prajāḥ,ब्रह्मा सृजति भूतानि स्थावरं जङ्गमं च यत् तान्येतानि परं लोके विष्णुः संवर्धते प्रजाः
Main,111.0,4,kalpānte tatsamagraṃ hi rudraḥ saṃharate jagat tadā prayāgatīrthaṃ ca na kadācidvinaśyati,कल्पान्ते तत्समग्रं हि रुद्रः संहरते जगत् तदा प्रयागतीर्थं च न कदाचिद्विनश्यति
Main,111.0,5,īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ yaḥ paśyati sa paśyati yatnenānena tiṣṭhanti te yānti paramāṃ gatim,ईश्वरः सर्वभूतानां यः पश्यति स पश्यति यत्नेनानेन तिष्ठन्ति ते यान्ति परमां गतिम्
Main,111.0,6,ākhyāhi me yathātathyaṃ yathaiṣā tiṣṭhati śrutiḥ kena vā kāraṇenaiva tiṣṭhante lokasattamāḥ,आख्याहि मे यथातथ्यं यथैषा तिष्ठति श्रुतिः केन वा कारणेनैव तिष्ठन्ते लोकसत्तमाः
Main,111.0,7,prayāge nivasantyete brahmaviṣṇumaheśvarāḥ kāraṇaṃ tatpravakṣyāmi śṛṇu tattvaṃ yudhiṣṭhira,प्रयागे निवसन्त्येते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः कारणं तत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वं युधिष्ठिर
Main,111.0,8,pañcayojanavistīrṇaṃ prayāgasya tu maṇḍalam tiṣṭhanti rakṣaṇāyātra pāpakarmanivāraṇāt,पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम् तिष्ठन्ति रक्षणायात्र पापकर्मनिवारणात्
Main,111.0,9,uttareṇa pratiṣṭhānāc chadmanā brahma tiṣṭhati veṇīmādhavarūpī tu bhagavāṃstatra tiṣṭhati,उत्तरेण प्रतिष्ठानाच् छद्मना ब्रह्म तिष्ठति वेणीमाधवरूपी तु भगवांस्तत्र तिष्ठति
Main,111.0,10,māheśvaro vaṭo bhūtvā tiṣṭhate parameśvaraḥ tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ rakṣanti maṇḍalaṃ nityaṃ pāpakarmanivāraṇāt,माहेश्वरो वटो भूत्वा तिष्ठते परमेश्वरः ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः रक्षन्ति मण्डलं नित्यं पापकर्मनिवारणात्
Main,111.0,11,yasmiñjuhvansvakaṃ pāpaṃ narakaṃ ca na paśyati evaṃ brahmā ca viṣṇuśca prayāge sa maheśvaraḥ,यस्मिञ्जुह्वन्स्वकं पापं नरकं च न पश्यति एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रयागे स महेश्वरः
Main,111.0,12,saptadvīpāḥ samudrāśca parvatāśca mahītale rakṣamāṇāśca tiṣṭhanti yāvadābhūtasaṃplavam,सप्तद्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च महीतले रक्षमाणाश्च तिष्ठन्ति यावदाभूतसंप्लवम्
Main,111.0,13,ye cānye bahavaḥ sarve tiṣṭhanti ca yudhiṣṭhira yat pṛthivī tatsamāśritya nirmitā daivatais tribhiḥ,ये चान्ये बहवः सर्वे तिष्ठन्ति च युधिष्ठिर यत् पृथिवी तत्समाश्रित्य निर्मिता दैवतैस् त्रिभिः
Main,111.0,14,prajāpateridaṃ kṣetraṃ prayāgamiti viśrutam etatpuṇyaṃ pavitraṃ vai prayāgaṃ ca yudhiṣṭhira svarājyaṃ kuru rājendra bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha,प्रजापतेरिदं क्षेत्रं प्रयागमिति विश्रुतम् एतत्पुण्यं पवित्रं वै प्रयागं च युधिष्ठिर स्वराज्यं कुरु राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितो ऽनघ
Main,112.0,1,matsya-purāṇa 112 bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvair draupadyā saha bhāryayā brāhmaṇebhyo namaskṛtya gurūndevānatarpayat,मत्स्य-पुराण ११२ भ्रातृभिः सहितः सर्वैर् द्रौपद्या सह भार्यया ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य गुरून्देवानतर्पयत्
Main,112.0,2,vāsudevo 'pi tatraiva kṣaṇenābhyāgatastadā pāṇḍavaiḥ sahitaiḥ sarvaiḥ pūjyamānastu mādhavaḥ,वासुदेवो ऽपि तत्रैव क्षणेनाभ्यागतस्तदा पाण्डवैः सहितैः सर्वैः पूज्यमानस्तु माधवः
Main,112.0,3,kṛṣṇena sahitaiḥ sarvaiḥ punareva mahātmabhiḥ abhiṣiktaḥ svarājye ca dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ,कृष्णेन सहितैः सर्वैः पुनरेव महात्मभिः अभिषिक्तः स्वराज्ये च धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
Main,112.0,4,etasminnantare caiva mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ tataḥ svastīti coktvā tu kṣaṇādāśramamāgamat,एतस्मिन्नन्तरे चैव मार्कण्डेयो महामुनिः ततः स्वस्तीति चोक्त्वा तु क्षणादाश्रममागमत्
Main,112.0,5,yudhiṣṭhiro 'pi dharmātmā bhrātṛbhiḥ sahito 'vasat mahādānaṃ tato dattvā dharmaputro mahāmanāḥ,युधिष्ठिरो ऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो ऽवसत् महादानं ततो दत्त्वा धर्मपुत्रो महामनाः
Main,112.0,6,yastvidaṃ kalya utthāya māhātmyaṃ paṭhate naraḥ prayāgaṃ smarate nityaṃ sa yāti paramaṃ padam mucyate sarvapāpebhyo rudralokaṃ sa gacchati,यस्त्विदं कल्य उत्थाय माहात्म्यं पठते नरः प्रयागं स्मरते नित्यं स याति परमं पदम् मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
Main,112.0,7,mama vākyaṃ ca kartavyaṃ mahārāja bravīmyaham nityaṃ japasva juhvasva prayāge vigatajvaraḥ,मम वाक्यं च कर्तव्यं महाराज ब्रवीम्यहम् नित्यं जपस्व जुह्वस्व प्रयागे विगतज्वरः
Main,112.0,8,prayāgaṃ smara vai nityaṃ sahāsmābhiryudhiṣṭhira svayaṃ prāpsyasi rājendra svargalokaṃ na saṃśayaḥ,प्रयागं स्मर वै नित्यं सहास्माभिर्युधिष्ठिर स्वयं प्राप्स्यसि राजेन्द्र स्वर्गलोकं न संशयः
Main,112.0,9,prayāgamanugacchedvā vasate vāpi yo naraḥ sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati,प्रयागमनुगच्छेद्वा वसते वापि यो नरः सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति
Main,112.0,10,pratigrahādupāvṛttaḥ saṃtuṣṭo niyataḥ śuciḥ ahaṃkāranivṛttaśca sa tīrthaphalamaśnute,प्रतिग्रहादुपावृत्तः संतुष्टो नियतः शुचिः अहंकारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते
Main,112.0,11,akopanaśca satyaśca satyavādī dṛḍhavrataḥ ātmopamaśca bhūteṣu sa tīrthaphalamaśnute,अकोपनश्च सत्यश्च सत्यवादी दृढव्रतः आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते
Main,112.0,12,ṛṣibhiḥ kratavaḥ proktā devaiścāpi yathākramam na hi śakyā daridreṇa yajñāḥ prāptuṃ mahīpate,ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता देवैश्चापि यथाक्रमम् न हि शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते
Main,112.0,13,bahūpakaraṇā yajñā nānāsambhāravistarāḥ prāpyante pārthivairetaiḥ samṛddhairvai naraiḥ kvacit,बहूपकरणा यज्ञा नानासम्भारविस्तराः प्राप्यन्ते पार्थिवैरेतैः समृद्धैर्वै नरैः क्वचित्
Main,112.0,14,yo daridrairapi vidhiḥ śakyaḥ prāptuṃ nareśvara tulyo yajñaphalaiḥ puṇyais tannibodha yudhiṣṭhira,यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं नरेश्वर तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस् तन्निबोध युधिष्ठिर
Main,112.0,15,ṛṣīṇāṃ paramaṃ guhyam idaṃ bharatasattama tīrthānugamanaṃ puṇyaṃ yajñebhyo 'pi viśiṣyate,ऋषीणां परमं गुह्यम् इदं भरतसत्तम तीर्थानुगमनं पुण्यं यज्ञेभ्यो ऽपि विशिष्यते
Main,112.0,16,daśa tīrthasahasrāṇi tisraḥ koṭyastathāpagāḥ māghamāse gamiṣyanti gaṅgāyāṃ bharatarṣabha,दश तीर्थसहस्राणि तिस्रः कोट्यस्तथापगाः माघमासे गमिष्यन्ति गङ्गायां भरतर्षभ
Main,112.0,17,svastho bhava mahārāja bhuṅkṣva rājyamakaṇṭakam punardrakṣyasi rājendra yajamāno viśeṣataḥ,स्वस्थो भव महाराज भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् पुनर्द्रक्ष्यसि राजेन्द्र यजमानो विशेषतः
Main,112.0,18,ityuktvā sa mahābhāgo mārkaṇḍeyo mahātapāḥ yudhiṣṭhirasya nṛpates tatraivāntaradhīyata,इत्युक्त्वा स महाभागो मार्कण्डेयो महातपाः युधिष्ठिरस्य नृपतेस् तत्रैवान्तरधीयत
Main,112.0,19,tatastatra samāplāvya gātrāṇi sagaṇo nṛpaḥ yathoktenātha vidhinā parāṃ nirvṛtimāgamat,ततस्तत्र समाप्लाव्य गात्राणि सगणो नृपः यथोक्तेनाथ विधिना परां निर्वृतिमागमत्
Main,112.0,20,tathā tvamapi devarṣe prayāgābhimukho bhava abhiṣekaṃ tu kṛtvādya kṛtakṛtyo bhaviṣyasi,तथा त्वमपि देवर्षे प्रयागाभिमुखो भव अभिषेकं तु कृत्वाद्य कृतकृत्यो भविष्यसि
Main,112.0,21,evamuktvātha nandīśas tatraivāntaradhīyata nārado 'pi jagāmāśu prayāgābhimukhastathā,एवमुक्त्वाथ नन्दीशस् तत्रैवान्तरधीयत नारदो ऽपि जगामाशु प्रयागाभिमुखस्तथा
Main,112.0,22,tatra snātvā ca japtvā ca vidhidṛṣṭena karmaṇā dānaṃ dattvā dvijāgryebhyo gataḥ svabhavanaṃ tadā,तत्र स्नात्वा च जप्त्वा च विधिदृष्टेन कर्मणा दानं दत्त्वा द्विजाग्र्येभ्यो गतः स्वभवनं तदा
Main,113.0,1,matsya-purāṇa 113 kati dvīpāḥ samudrā vā parvatā vā kati prabho kiyanti caiva varṣāṇi teṣu nadyaśca kāḥ smṛtāḥ,मत्स्य-पुराण ११३ कति द्वीपाः समुद्रा वा पर्वता वा कति प्रभो कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः
Main,113.0,2,mahābhūmipramāṇaṃ ca lokālokastathaiva ca paryāptiṃ parimāṇaṃ ca gatiścandrārkayostathā,महाभूमिप्रमाणं च लोकालोकस्तथैव च पर्याप्तिं परिमाणं च गतिश्चन्द्रार्कयोस्तथा
Main,113.0,3,etadbravīhi naḥ sarvaṃ vistareṇa yathārthavit tvaduktametatsakalaṃ śrotumicchāmahe vayam,एतद्ब्रवीहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थवित् त्वदुक्तमेतत्सकलं श्रोतुमिच्छामहे वयम्
Main,113.0,4,dvīpabhedasahasrāṇi sapta cāntargatāni ca na śakyante krameṇeha vaktuṃ vai sakalaṃ jagat,द्वीपभेदसहस्राणि सप्त चान्तर्गतानि च न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं वै सकलं जगत्
Main,113.0,5,saptaiva tu pravakṣyāmi candrādityagrahaiḥ saha teṣāṃ manuṣyatarkeṇa pramāṇāni pracakṣate,सप्तैव तु प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह तेषां मनुष्यतर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते
Main,113.0,6,acintyāḥ khalu ye bhāvās tāṃstu tarkeṇa sādhayet prakṛtibhyaḥ paraṃ yacca tadacintyasya lakṣaṇam,अचिन्त्याः खलु ये भावास् तांस्तु तर्केण साधयेत् प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यस्य लक्षणम्
Main,113.0,7,sapta varṣāṇi vakṣyāmi jambūdvīpaṃ yathāvidham vistaraṃ maṇḍalaṃ yacca yojanaistānnibodhata,सप्त वर्षाणि वक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथाविधम् विस्तरं मण्डलं यच्च योजनैस्तान्निबोधत
Main,113.0,8,yojanānāṃ sahasrāṇi śataṃ dvīpasya vistaraḥ nānājanapadākīrṇaṃ puraiśca vividhaiḥ śubhaiḥ,योजनानां सहस्राणि शतं द्वीपस्य विस्तरः नानाजनपदाकीर्णं पुरैश्च विविधैः शुभैः
Main,113.0,9,siddhacāraṇasaṃkīrṇaṃ parvatairupaśobhitam sarvadhātupinaddhaistaiḥ śilājālasamudgataiḥ,सिद्धचारणसंकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम् सर्वधातुपिनद्धैस्तैः शिलाजालसमुद्गतैः
Main,113.0,10,parvataprabhavābhiśca nadībhistu samantataḥ prāgāyatā mahāpārśvāḥ ṣaḍime varṣaparvatāḥ,पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिस्तु समन्ततः प्रागायता महापार्श्वाः षडिमे वर्षपर्वताः
Main,113.0,11,avagāhya hyubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau himaprāyaśca himavān hemakūṭaśca hemavān,अवगाह्य ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान्
Main,113.0,12,sarvataḥ sumukhaścāpi niṣadhaḥ parvato mahān cāturvarṇyastu sauvarṇo meruścolbamayaḥ smṛtaḥ caturviṃśatsahasrāṇi vistīrṇaḥ sa caturdiśam,सर्वतः सुमुखश्चापि निषधः पर्वतो महान् चातुर्वर्ण्यस्तु सौवर्णो मेरुश्चोल्बमयः स्मृतः चतुर्विंशत्सहस्राणि विस्तीर्णः स चतुर्दिशम्
Main,113.0,13,vṛttākṛtipramāṇaśca caturasraḥ samāhitaḥ nānāvarṇaiḥ samaḥ pārśvaiḥ prajāpatiguṇānvitaḥ,वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समाहितः नानावर्णैः समः पार्श्वैः प्रजापतिगुणान्वितः
Main,113.0,14,nābhībandhanasambhūto brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ pūrvataḥ śvetavarṇastu brāhmaṇyaṃ tasya tena vai,नाभीबन्धनसम्भूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः पूर्वतः श्वेतवर्णस्तु ब्राह्मण्यं तस्य तेन वै
Main,113.0,15,pītaśca dakṣiṇenāsau tena vaiśyatvamiṣyeta bhṛṅgipattrīnabhaś caiva paścimena samanvitaḥ tenāsya śūdratā siddhā meror nāmārthakarmataḥ,पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्येत भृङ्गिपत्त्रीनभश् चैव पश्चिमेन समन्वितः तेनास्य शूद्रता सिद्धा मेरोर् नामार्थकर्मतः
Main,113.0,16,pārśvamuttaratastasya raktavarṇaṃ svabhāvataḥ tenāsya kṣatrabhāvaḥ syād iti varṇāḥ prakīrtitāḥ,पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्णं स्वभावतः तेनास्य क्षत्रभावः स्याद् इति वर्णाः प्रकीर्तिताः
Main,113.0,17,nīlaśca vaiḍūryamayaḥ śvetaḥ pīto hiraṇmayaḥ mayūrabarhavarṇaśca śātakaumbhaḥ sa śṛṅgavān,नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतः पीतो हिरण्मयः मयूरबर्हवर्णश्च शातकौम्भः स शृङ्गवान्
Main,113.0,18,ete parvatarājānaḥ siddhacāraṇasevitāḥ teṣāmantaraviṣkambho navasāhasramucyate,एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्रमुच्यते
Main,113.0,19,madhye tvilāvṛtaṃ nāma mahāmeroḥ samantataḥ caturviṃśatsahasrāṇi vistīrṇo yojanaiḥ samaḥ,मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्ततः चतुर्विंशत्सहस्राणि विस्तीर्णो योजनैः समः
Main,113.0,20,madhye tasya mahāmerur vidhūma iva pāvakaḥ vedyardhaṃ dakṣiṇaṃ meror uttarārdhaṃ tathottaram,मध्ये तस्य महामेरुर् विधूम इव पावकः वेद्यर्धं दक्षिणं मेरोर् उत्तरार्धं तथोत्तरम्
Main,113.0,21,varṣāṇi yāni saptātra teṣāṃ vai varṣaparvatāḥ dve dve sahasre vistīrṇā yojanairdakṣiṇottaram,वर्षाणि यानि सप्तात्र तेषां वै वर्षपर्वताः द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनैर्दक्षिणोत्तरम्
Main,113.0,22,jambūdvīpasya vistāras teṣāmāyāma ucyate nīlaśca niṣadhaścaiva teṣāṃ hīnāśca ye pare,जम्बूद्वीपस्य विस्तारस् तेषामायाम उच्यते नीलश्च निषधश्चैव तेषां हीनाश्च ये परे
Main,113.0,23,śvetaśca hemakūṭaśca himavāñchṛṅgavāṃśca yaḥ jambūdvīpapramāṇeṇa ṛṣabhaḥ parikīrtyate,श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांश्च यः जम्बूद्वीपप्रमाणेण ऋषभः परिकीर्त्यते
Main,113.0,24,tasmāddvādaśabhāgena hemakūṭo 'pi hīyate himavānviṃśabhāgena tasmādeva prahīyate aṣṭāśītisahasrāṇi hemakūṭo mahāgiriḥ,तस्माद्द्वादशभागेन हेमकूटो ऽपि हीयते हिमवान्विंशभागेन तस्मादेव प्रहीयते अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः
Main,113.0,25,aśītirhimavāñchaila āyataḥ pūrvapaścime dvīpasya maṇḍalībhāvād dhrāsavṛddhī prakīrtite,अशीतिर्हिमवाञ्छैल आयतः पूर्वपश्चिमे द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ध्रासवृद्धी प्रकीर्तिते
Main,113.0,26,varṣāṇāṃ parvatānāṃ ca yathābhedaṃ tathottaram teṣāṃ madhye janapadās tāni varṣāṇi sapta vai,वर्षाणां पर्वतानां च यथाभेदं तथोत्तरम् तेषां मध्ये जनपदास् तानि वर्षाणि सप्त वै
Main,113.0,27,prapātaviṣamaistaistu parvatairāvṛtāni tu sapta tāni nadībhedair agamyāni parasparam,प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु सप्त तानि नदीभेदैर् अगम्यानि परस्परम्
Main,113.0,28,vasanti teṣu sattvāni nānājātīni sarvaśaḥ imaṃ haimavataṃ varṣaṃ bhārataṃ nāma viśrutam,वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः इमं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्
Main,113.0,29,hemakūṭaṃ paraṃ tasmān nāmnā kimpuruṣaṃ smṛtam hemakūṭācca niṣadhaṃ harivarṣaṃ taducyate,हेमकूटं परं तस्मान् नाम्ना किम्पुरुषं स्मृतम् हेमकूटाच्च निषधं हरिवर्षं तदुच्यते
Main,113.0,30,harivarṣātparaṃ cāpi merostu tadilāvṛtam ilāvṛtātparaṃ nīlaṃ ramyakaṃ nāma viśrutam,हरिवर्षात्परं चापि मेरोस्तु तदिलावृतम् इलावृतात्परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम्
Main,113.0,31,ramyakādaparaṃ śvetaṃ viśrutaṃ taddhiraṇyakam hiraṇyakātparaṃ caiva śṛṅgaśākaṃkuraṃ smṛtam,रम्यकादपरं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्यकम् हिरण्यकात्परं चैव शृङ्गशाकंकुरं स्मृतम्
Main,113.0,32,dhanuḥsaṃsthe tu vijñeye devarṣe dakṣiṇottare dīrghāṇi tasya catvāri madhyamaṃ tadilāvṛtam,धनुःसंस्थे तु विज्ञेये देवर्षे दक्षिणोत्तरे दीर्घाणि तस्य चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
Main,113.0,33,pūrvato niṣadhasyedaṃ vedyardhaṃ dakṣiṇaṃ smṛtam paraṃ tvilāvṛtaṃ paścād vedyardhaṃ tu taduttaram,पूर्वतो निषधस्येदं वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् परं त्विलावृतं पश्चाद् वेद्यर्धं तु तदुत्तरम्
Main,113.0,34,tayormadhye tu vijñeyo meruryatra tvilāvṛtam dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu,तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्यत्र त्विलावृतम् दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
Main,113.0,35,udagāyato mahāśailo mālyavānnāma parvataḥ dvātriṃśatā sahasreṇa pratīcyāṃ sāgarānugaḥ,उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः द्वात्रिंशता सहस्रेण प्रतीच्यां सागरानुगः
Main,113.0,36,mālyavānvai sahasraika ā nīlaniṣadhāyataḥ dvātriṃśattvevamapyuktaḥ parvato gandhamādanaḥ,माल्यवान्वै सहस्रैक आ नीलनिषधायतः द्वात्रिंशत्त्वेवमप्युक्तः पर्वतो गन्धमादनः
Main,113.0,37,parimaṇḍalayormadhye meruḥ kanakaparvataḥ cāturvarṇyasamo varṇaiś caturasraḥ samucchritaḥ,परिमण्डलयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः चातुर्वर्ण्यसमो वर्णैश् चतुरस्रः समुच्छ्रितः
Main,113.0,38,nānāvarṇaḥ sa pārśveṣu pūrvānte śveta ucyate pītaṃ tu dakṣiṇaṃ tasya bhṛṅgipattranibhaṃ param uttaraṃ tasya raktaṃ vai iti varṇasamanvitaḥ,नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वान्ते श्वेत उच्यते पीतं तु दक्षिणं तस्य भृङ्गिपत्त्रनिभं परम् उत्तरं तस्य रक्तं वै इति वर्णसमन्वितः
Main,113.0,39,merustu śuśubhe divyo rājavatsa tu veṣṭitaḥ ādityataruṇābhāso vidhūma iva pāvakaḥ,मेरुस्तु शुशुभे दिव्यो राजवत्स तु वेष्टितः आदित्यतरुणाभासो विधूम इव पावकः
Main,113.0,40,yojanānāṃ sahasrāṇi caturāśītisūcchritaḥ praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād aṣṭāviṃśativistṛtaḥ,योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिसूच्छ्रितः प्रविष्टः षोडशाधस्ताद् अष्टाविंशतिविस्तृतः
Main,113.0,41,vistarāddviguṇaścāsya parīṇāhaḥ samantataḥ sa parvato mahādivyo divyauṣadhisamanvitaḥ,विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परीणाहः समन्ततः स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः
Main,113.0,42,bhuvanairāvṛtaḥ sarvair jātarūpapariṣkṛtaiḥ tatra devagaṇāścaiva gandharvāsurarākṣasāḥ śailarāje pramodante sarvato 'psarasāṃ gaṇaiḥ,भुवनैरावृतः सर्वैर् जातरूपपरिष्कृतैः तत्र देवगणाश्चैव गन्धर्वासुरराक्षसाः शैलराजे प्रमोदन्ते सर्वतो ऽप्सरसां गणैः
Main,113.0,43,sa tu meruḥ parivṛto bhuvanairbhūtabhāvanaiḥ yasyeme caturo deśā nānāpārśveṣu saṃsthitāḥ,स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः यस्येमे चतुरो देशा नानापार्श्वेषु संस्थिताः
Main,113.0,44,bhadrāśvaṃ bhārataṃ caiva ketumālaṃ ca paścime uttarāścaiva kuravaḥ kṛtapuṇyapratiśrayāḥ,भद्राश्वं भारतं चैव केतुमालं च पश्चिमे उत्तराश्चैव कुरवः कृतपुण्यप्रतिश्रयाः
Main,113.0,45,viṣkambhaparvatāstadvan mandaro gandhamādanaḥ vipulaśca supārśvaśca sarvaratnavibhūṣitāḥ,विष्कम्भपर्वतास्तद्वन् मन्दरो गन्धमादनः विपुलश्च सुपार्श्वश्च सर्वरत्नविभूषिताः
Main,113.0,46,aruṇodaṃ mānasaṃ ca sitodaṃ bhadrasaṃjñitam teṣāmupari catvāri sarāṃsi ca vanāni ca,अरुणोदं मानसं च सितोदं भद्रसंज्ञितम् तेषामुपरि चत्वारि सरांसि च वनानि च
Main,113.0,47,tathā bhadrakadambastu parvate gandhamādane jambūvṛkṣastathāśvattho vipule 'tha vaṭaḥ param,तथा भद्रकदम्बस्तु पर्वते गन्धमादने जम्बूवृक्षस्तथाश्वत्थो विपुले ऽथ वटः परम्
Main,113.0,48,gandhamādanapārśve tu paścime 'maragaṇḍikaḥ dvātriṃśacca sahasrāṇi yojanaiḥ sarvataḥ samaḥ,गन्धमादनपार्श्वे तु पश्चिमे ऽमरगण्डिकः द्वात्रिंशच्च सहस्राणि योजनैः सर्वतः समः
Main,113.0,49,tatra te śubhakarmāṇaḥ ketumālāḥ pariśrutāḥ tatra kālānalāḥ sarve mahāsattvā mahābalāḥ,तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः परिश्रुताः तत्र कालानलाः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः
Main,113.0,50,striyaś cotpalavarṇābhāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ tatra divyo mahāvṛkṣaḥ panasaḥ pattrabhāsuraḥ,स्त्रियश् चोत्पलवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पत्त्रभासुरः
Main,113.0,51,tasya pītvā phalarasaṃ saṃjīvanti samāyutam tasya mālyavataḥ pārśve pūrve pūrvā tu gaṇḍikā dvātriṃśacca sahasrāṇi tatrāpi śatamucyate,तस्य पीत्वा फलरसं संजीवन्ति समायुतम् तस्य माल्यवतः पार्श्वे पूर्वे पूर्वा तु गण्डिका द्वात्रिंशच्च सहस्राणि तत्रापि शतमुच्यते
Main,113.0,52,bhadrāśvastatra vijñeyo nityaṃ muditamānasaḥ bhadramālavanaṃ tatra kālāmraśca mahādrumaḥ,भद्राश्वस्तत्र विज्ञेयो नित्यं मुदितमानसः भद्रमालवनं तत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः
Main,113.0,53,tatra te puruṣāḥ śvetā mahāsattvā mahābalāḥ striyaḥ kumudavarṇābhāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ,तत्र ते पुरुषाः श्वेता महासत्त्वा महाबलाः स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः
Main,113.0,54,candraprabhāś candravarṇāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ candraśītalagātrāśca striyo hyutpalagandhikāḥ,चन्द्रप्रभाश् चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः चन्द्रशीतलगात्राश्च स्त्रियो ह्युत्पलगन्धिकाः
Main,113.0,55,daśavarṣasahasrāṇi āyusteṣāmanāmayam kālāmrasya rasaṃ pītvā te sarve sthirayauvanāḥ,दशवर्षसहस्राणि आयुस्तेषामनामयम् कालाम्रस्य रसं पीत्वा ते सर्वे स्थिरयौवनाः
Main,113.0,56,ityuktavānṛṣīnbrahmā varṣāṇi ca nisargataḥ pūrvaṃ mamānugrahakṛd bhūyaḥ kiṃ varṇayāmi vaḥ,इत्युक्तवानृषीन्ब्रह्मा वर्षाणि च निसर्गतः पूर्वं ममानुग्रहकृद् भूयः किं वर्णयामि वः
Main,113.0,57,etacchrutvā vacaste tu ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ jātakautūhalāḥ sarve pratyūcuste mudānvitāḥ,एतच्छ्रुत्वा वचस्ते तु ऋषयः संशितव्रताः जातकौतूहलाः सर्वे प्रत्यूचुस्ते मुदान्विताः
Main,113.0,58,pūrvāparau samākhyātau yau deśau tau tvayā mune uttarāṇāṃ ca varṣāṇāṃ parvatānāṃ ca sarvaśaḥ,पूर्वापरौ समाख्यातौ यौ देशौ तौ त्वया मुने उत्तराणां च वर्षाणां पर्वतानां च सर्वशः
Main,113.0,59,ākhyāhi no yathātathyaṃ ye ca parvatavāsinaḥ evamuktastu ṛṣibhis tebhyastvākhyātavānpunaḥ,आख्याहि नो यथातथ्यं ये च पर्वतवासिनः एवमुक्तस्तु ऋषिभिस् तेभ्यस्त्वाख्यातवान्पुनः
Main,113.0,60,śṛṇudhvaṃ yāni varṣāṇi pūrvoktāni ca vai mayā dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu,शृणुध्वं यानि वर्षाणि पूर्वोक्तानि च वै मया दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
Main,113.0,61,varṣaṃ ramaṇakaṃ nāma jāyante yatra vai prajāḥ ratipradhānā vimalā jāyante yatra mānavāḥ śuklābhijanasampannāḥ sarve te priyadarśanāḥ,वर्षं रमणकं नाम जायन्ते यत्र वै प्रजाः रतिप्रधाना विमला जायन्ते यत्र मानवाः शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे ते प्रियदर्शनाः
Main,113.0,62,tatrāpi ca mahāvṛkṣo nyagrodho rohiṇo mahān tasyāpi te phalarasaṃ pibanto vartayanti hi,तत्रापि च महावृक्षो न्यग्रोधो रोहिणो महान् तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्तयन्ति हि
Main,113.0,63,daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca jīvanti te mahābhāgāḥ sadā hṛṣṭā narottamāḥ,दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च जीवन्ति ते महाभागाः सदा हृष्टा नरोत्तमाः
Main,113.0,64,uttareṇa tu śvetasya pārśve śṛṅgasya dakṣiṇe varṣaṃ hiraṇvataṃ nāma yatra hairaṇvatī nadī,उत्तरेण तु श्वेतस्य पार्श्वे शृङ्गस्य दक्षिणे वर्षं हिरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी
Main,113.0,65,mahābalā mahāsattvā nityaṃ muditamānasāḥ śuklābhijanasampannāḥ sarve ca priyadarśanāḥ,महाबला महासत्त्वा नित्यं मुदितमानसाः शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः
Main,113.0,66,ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te narottamāḥ āyuṣpramāṇaṃ jīvanti śatāni daśa pañca ca,एकादश सहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः आयुष्प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च
Main,113.0,67,tasminvarṣe mahāvṛkṣo lakucaḥ pattrasaṃśrayaḥ tasya pītvā phalarasaṃ tatra jīvanti mānavāḥ,तस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः पत्त्रसंश्रयः तस्य पीत्वा फलरसं तत्र जीवन्ति मानवाः
Main,113.0,68,śṛṅgasāhvasya śṛṅgāṇi trīṇi tāni mahānti vai ekaṃ maṇiyutaṃ tatra ekaṃ tu kanakānvitam sarvaratnamayaṃ caikaṃ bhuvanairupaśobhitam,शृङ्गसाह्वस्य शृङ्गाणि त्रीणि तानि महान्ति वै एकं मणियुतं तत्र एकं तु कनकान्वितम् सर्वरत्नमयं चैकं भुवनैरुपशोभितम्
Main,113.0,69,uttare cāsya śṛṅgasya samudrānte ca dakṣiṇe kuravastatra tadvaryaṃ puṇyaṃ siddhaniṣevitam,उत्तरे चास्य शृङ्गस्य समुद्रान्ते च दक्षिणे कुरवस्तत्र तद्वर्यं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्
Main,113.0,70,tatra vṛkṣā madhuphalā divyāmṛtamayāpagāḥ vastrāṇi te prasūyante phalaiścābharaṇāni ca,तत्र वृक्षा मधुफला दिव्यामृतमयापगाः वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलैश्चाभरणानि च
Main,113.0,71,sarvakāmapradātāraḥ kecidvṛkṣā manoramāḥ apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra manoramāḥ ye rakṣanti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ cāmṛtopamam,सर्वकामप्रदातारः केचिद्वृक्षा मनोरमाः अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः ये रक्षन्ति सदा क्षीरं षड्रसं चामृतोपमम्
Main,113.0,72,sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmā kāñcanavālukā sarvatra sukhasaṃsparśā niḥśabdāḥ pavanāḥ śubhāḥ,सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मा काञ्चनवालुका सर्वत्र सुखसंस्पर्शा निःशब्दाः पवनाः शुभाः
Main,113.0,73,devalokacyutāstatra jāyante mānavāḥ śubhāḥ śuklābhijanasampannāḥ sarve te sthirayauvanāḥ,देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे ते स्थिरयौवनाः
Main,113.0,74,mithunāni prajāyante striyaścāpsarasopamāḥ teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibanti hyamṛtopamam,मिथुनानि प्रजायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतोपमम्
Main,113.0,75,ekāhājjāyate yugmaṃ samaṃ caiva vivardhate samaṃ rūpaṃ ca śīlaṃ ca samaṃ caiva mriyanti vai,एकाहाज्जायते युग्मं समं चैव विवर्धते समं रूपं च शीलं च समं चैव म्रियन्ति वै
Main,113.0,76,ekaikamanuraktāśca cakravākamiva dhruvam anāmayā hyaśokāśca nityaṃ muditamānasāḥ,एकैकमनुरक्ताश्च चक्रवाकमिव ध्रुवम् अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः
Main,113.0,77,daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca jīvanti ca mahāsattvā na cānyā strī pravartate,दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च जीवन्ति च महासत्त्वा न चान्या स्त्री प्रवर्तते
Main,113.0,78,evameva nisargo vai varṣāṇāṃ bhārate yuge dṛṣṭaḥ paramadharmajñāḥ kiṃ bhūyaḥ kathayāmi vaḥ,एवमेव निसर्गो वै वर्षाणां भारते युगे दृष्टः परमधर्मज्ञाः किं भूयः कथयामि वः
Main,113.0,79,ākhyātāstvevamṛṣayaḥ sūtaputreṇa dhīmatā uttaraśravaṇe bhūyaḥ papracchuḥ sūtanandanam,आख्यातास्त्वेवमृषयः सूतपुत्रेण धीमता उत्तरश्रवणे भूयः पप्रच्छुः सूतनन्दनम्
Main,114.0,1,matsya-purāṇa 114 yadidaṃ bhārataṃ varṣaṃ yasmin svāyambhuvādayaḥ caturdaśaiva manavaḥ prajāsargaṃ sasarjire,मत्स्य-पुराण ११४ यदिदं भारतं वर्षं यस्मिन् स्वायम्भुवादयः चतुर्दशैव मनवः प्रजासर्गं ससर्जिरे
Main,114.0,2,etad veditum icchāmaḥ sakāśāttava suvrata uttaraśravaṇaṃ bhūyaḥ prabrūhi vadatāṃ vara,एतद् वेदितुम् इच्छामः सकाशात्तव सुव्रत उत्तरश्रवणं भूयः प्रब्रूहि वदतां वर
Main,114.0,3,etacchrutvā ṛṣīṇāṃ tu prābravīllaumaharṣaṇiḥ paurāṇikastadā sūta ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām,एतच्छ्रुत्वा ऋषीणां तु प्राब्रवील्लौमहर्षणिः पौराणिकस्तदा सूत ऋषीणां भावितात्मनाम्
Main,114.0,4,buddhyā vicārya bahudhā vimṛśya ca punaḥ punaḥ tebhyastu kathayāmāsa uttaraśravaṇaṃ tadā,बुद्ध्या विचार्य बहुधा विमृश्य च पुनः पुनः तेभ्यस्तु कथयामास उत्तरश्रवणं तदा
Main,114.0,5,athāhaṃ varṇayiṣyāmi varṣe 'sminbhārate prajāḥ bharaṇātprajanāccaiva manurbharata ucyate,अथाहं वर्णयिष्यामि वर्षे ऽस्मिन्भारते प्रजाः भरणात्प्रजनाच्चैव मनुर्भरत उच्यते
Main,114.0,6,niruktavacanaiścaiva varṣaṃ tadbhārataṃ smṛtam yataḥ svargaśca mokṣaśca madhyamaścāpi hi smṛtaḥ,निरुक्तवचनैश्चैव वर्षं तद्भारतं स्मृतम् यतः स्वर्गश्च मोक्षश्च मध्यमश्चापि हि स्मृतः
Main,114.0,7,na khalvanyatra martyānāṃ bhūmau karmavidhiḥ smṛtaḥ bhāratasyāsya varṣasya nava bhedānnibodhata,न खल्वन्यत्र मर्त्यानां भूमौ कर्मविधिः स्मृतः भारतस्यास्य वर्षस्य नव भेदान्निबोधत
Main,114.0,8,indradvīpaḥ kaśeruśca tāmraparṇo gabhastimān nāgadvīpastathā saumyo gandharvastvatha vāruṇaḥ,इन्द्रद्वीपः कशेरुश्च ताम्रपर्णो गभस्तिमान् नागद्वीपस्तथा सौम्यो गन्धर्वस्त्वथ वारुणः
Main,114.0,9,ayaṃ tu navamasteṣāṃ dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ yojanānāṃ sahasraṃ tu dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottaraḥ,अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः योजनानां सहस्रं तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरः
Main,114.0,10,āyatastu kumārīto gaṅgāyāḥ pravahāvadhiḥ tiryagūrdhvaṃ tu vistīrṇaḥ sahasrāṇi daśaiva tu,आयतस्तु कुमारीतो गङ्गायाः प्रवहावधिः तिर्यगूर्ध्वं तु विस्तीर्णः सहस्राणि दशैव तु
Main,114.0,11,dvīpo hyupaniviṣṭo 'yaṃ mlecchairanteṣu sarvaśaḥ yavanāśca kirātāśca tasyānte pūrvapaścime,द्वीपो ह्युपनिविष्टो ऽयं म्लेच्छैरन्तेषु सर्वशः यवनाश्च किराताश्च तस्यान्ते पूर्वपश्चिमे
Main,114.0,12,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śūdrāśca bhāgaśaḥ ijyāyutavaṇijyādi vartayanto vyavasthitāḥ,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः इज्यायुतवणिज्यादि वर्तयन्तो व्यवस्थिताः
Main,114.0,13,teṣāṃ sa vyavahāro 'yaṃ vartanaṃ tu parasparam dharmārthakāmasaṃyukto varṇānāṃ tu svakarmasu,तेषां स व्यवहारो ऽयं वर्तनं तु परस्परम् धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु
Main,114.0,14,saṃkalpapañcamānāṃ tu āśramāṇāṃ yathāvidhi iha svargāpavargārthaṃ pravṛttiriha mānuṣe,संकल्पपञ्चमानां तु आश्रमाणां यथाविधि इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिरिह मानुषे
Main,114.0,15,yastvayaṃ mānavo dvīpas tiryagyāmaḥ prakīrtitaḥ ya enaṃ jayate kṛtsnaṃ sa samrāḍiti kīrtitaḥ,यस्त्वयं मानवो द्वीपस् तिर्यग्यामः प्रकीर्तितः य एनं जयते कृत्स्नं स सम्राडिति कीर्तितः
Main,114.0,16,ayaṃ lokastu vai samrāḍ antarikṣajitāṃ smṛtaḥ svarāḍasau smṛto lokaḥ punarvakṣyāmi vistarāt,अयं लोकस्तु वै सम्राड् अन्तरिक्षजितां स्मृतः स्वराडसौ स्मृतो लोकः पुनर्वक्ष्यामि विस्तरात्
Main,114.0,17,sapta cāsminmahāvarṣe viśrutāḥ kulaparvatāḥ mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimānṛkṣavānapi,सप्त चास्मिन्महावर्षे विश्रुताः कुलपर्वताः महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षवानपि
Main,114.0,18,vindhyaśca pāriyātraśca ityete kulaparvatāḥ teṣāṃ sahasraśaścānye parvatāstu samīpataḥ,विन्ध्यश्च पारियात्रश्च इत्येते कुलपर्वताः तेषां सहस्रशश्चान्ये पर्वतास्तु समीपतः
Main,114.0,19,abhijñātāstataścānye vipulāścitrasānavaḥ anye tebhyaḥ parijñātā hrasvā hrasvopajīvinaḥ,अभिज्ञातास्ततश्चान्ये विपुलाश्चित्रसानवः अन्ये तेभ्यः परिज्ञाता ह्रस्वा ह्रस्वोपजीविनः
Main,114.0,20,tairvimiśrā jānapadā āryā mlecchāśca sarvataḥ pibanti bahulā nadyo gaṅgā sindhuḥ sarasvatī,तैर्विमिश्रा जानपदा आर्या म्लेच्छाश्च सर्वतः पिबन्ति बहुला नद्यो गङ्गा सिन्धुः सरस्वती
Main,114.0,21,śatadruścandrabhāgā ca yamunā sarayūstathā airāvatī vitastā ca viśālā devikā kuhūḥ,शतद्रुश्चन्द्रभागा च यमुना सरयूस्तथा ऐरावती वितस्ता च विशाला देविका कुहूः
Main,114.0,22,gomatī dhautapāpā ca bāhudā ca dṛṣadvatī kauśikī tu tṛtīyā ca niścalā gaṇḍakī tathā,गोमती धौतपापा च बाहुदा च दृषद्वती कौशिकी तु तृतीया च निश्चला गण्डकी तथा
Main,114.0,23,ikṣurlauhitam ityetā himavatpārśvaniḥsṛtāḥ vedasmṛtir vetravatī vṛtraghnī sindhureva ca parṇāśā narmadā caiva kāverī mahatī tathā,इक्षुर्लौहितम् इत्येता हिमवत्पार्श्वनिःसृताः वेदस्मृतिर् वेत्रवती वृत्रघ्नी सिन्धुरेव च पर्णाशा नर्मदा चैव कावेरी महती तथा
Main,114.0,24,pārā ca dhanvatīrūpā viduṣā veṇumatyapi śiprā hyavantī kuntī ca pāriyātrāśritāḥ smṛtāḥ,पारा च धन्वतीरूपा विदुषा वेणुमत्यपि शिप्रा ह्यवन्ती कुन्ती च पारियात्राश्रिताः स्मृताः
Main,114.0,25,śoṇo mahānadaścaiva nandanā sukṛśā kṣamā mandākinī daśārṇā ca citrakūṭā tathaiva ca tamasā pippalī śyenī tathā citrotpalāpi ca,शोणो महानदश्चैव नन्दना सुकृशा क्षमा मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च तमसा पिप्पली श्येनी तथा चित्रोत्पलापि च
Main,114.0,26,vimalā cañcalā caiva tathā ca dhūtavāhinī śuktimantī śunī lajjā mukuṭā hrādikāpi ca ṛṣyavantaprasūtās tā nadyo 'malajalāḥ śubhāḥ,विमला चञ्चला चैव तथा च धूतवाहिनी शुक्तिमन्ती शुनी लज्जा मुकुटा ह्रादिकापि च ऋष्यवन्तप्रसूतास् ता नद्यो ऽमलजलाः शुभाः
Main,114.0,27,tāpī payoṣṇī nirvindhyā kṣiprā ca ṛṣabhā nadī veṇā vaitaraṇī caiva viśvamālā kumudvatī,तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या क्षिप्रा च ऋषभा नदी वेणा वैतरणी चैव विश्वमाला कुमुद्वती
Main,114.0,28,toyā caiva mahāgaurī durgamā tu śilā tathā vindhyapādaprasūtās tāḥ sarvāḥ śītajalāḥ śubhāḥ,तोया चैव महागौरी दुर्गमा तु शिला तथा विन्ध्यपादप्रसूतास् ताः सर्वाः शीतजलाः शुभाः
Main,114.0,29,godāvarī bhīmarathī kṛṣṇaveṇī ca vañjulā tuṅgabhadrā suprayogā vāhyā kāverī caiva tu dakṣiṇāpathanadyastāḥ sahyapādādviniḥsṛtāḥ,गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणी च वञ्जुला तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा वाह्या कावेरी चैव तु दक्षिणापथनद्यस्ताः सह्यपादाद्विनिःसृताः
Main,114.0,30,kṛtamālā tāmraparṇī puṣpajā hyutpalāvatī malayaprasūtā nadyas tāḥ sarvāḥ śītajalāḥ śubhāḥ,कृतमाला ताम्रपर्णी पुष्पजा ह्युत्पलावती मलयप्रसूता नद्यस् ताः सर्वाः शीतजलाः शुभाः
Main,114.0,31,tribhāgā ṛṣikulyā ca ikṣudā tridivācalā tāmraparṇī tathā mūlī śaravā vimalā tathā mahendratanayāḥ sarvāḥ prakhyātāḥ śubhagāminīḥ,त्रिभागा ऋषिकुल्या च इक्षुदा त्रिदिवाचला ताम्रपर्णी तथा मूली शरवा विमला तथा महेन्द्रतनयाः सर्वाः प्रख्याताः शुभगामिनीः
Main,114.0,32,kāśikā sukumārī ca mandagā mandavāhinī kṛpā ca pāśinī caiva śuktimantātmajās tu tāḥ,काशिका सुकुमारी च मन्दगा मन्दवाहिनी कृपा च पाशिनी चैव शुक्तिमन्तात्मजास् तु ताः
Main,114.0,33,sarvāḥ puṇyajalāḥ puṇyāḥ sarvagāśca samudragāḥ viśvasya mātaraḥ sarvāḥ sarvapāpaharāḥ śubhāḥ,सर्वाः पुण्यजलाः पुण्याः सर्वगाश्च समुद्रगाः विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वपापहराः शुभाः
Main,114.0,34,tāsāṃ nadyupanadyaśca śataśo 'tha sahasraśaḥ tāsvime kurupāñcālāḥ śālvāścaiva sajāṅgalāḥ,तासां नद्युपनद्यश्च शतशो ऽथ सहस्रशः तास्विमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वाश्चैव सजाङ्गलाः
Main,114.0,35,śūrasenā bhadrakārā bāhyāḥ sahapaṭaccarāḥ matsyāḥ kirātāḥ kulyāśca kuntalāḥ kāśikośalāḥ,शूरसेना भद्रकारा बाह्याः सहपटच्चराः मत्स्याः किराताः कुल्याश्च कुन्तलाः काशिकोशलाः
Main,114.0,36,āvantāśca kaliṅgāśca mūkāścaivāndhakaiḥ saha madhyadeśā janapadāḥ prāyaśaḥ parikīrtitāḥ,आवन्ताश्च कलिङ्गाश्च मूकाश्चैवान्धकैः सह मध्यदेशा जनपदाः प्रायशः परिकीर्तिताः
Main,114.0,37,sahyasyānantare caite tatra godāvarī nadī pṛthivyāmapi kṛtsnāyāṃ sa pradeśo manoramaḥ,सह्यस्यानन्तरे चैते तत्र गोदावरी नदी पृथिव्यामपि कृत्स्नायां स प्रदेशो मनोरमः
Main,114.0,38,yatra govardhano nāma mandaro gandhamādanaḥ rāmapriyārthaṃ svargīyā vṛkṣā divyāstathauṣadhīḥ,यत्र गोवर्धनो नाम मन्दरो गन्धमादनः रामप्रियार्थं स्वर्गीया वृक्षा दिव्यास्तथौषधीः
Main,114.0,39,bharadvājena muninā priyārthamavatāritāḥ tataḥ puṣpavaro deśas tena jajñe manoramaḥ,भरद्वाजेन मुनिना प्रियार्थमवतारिताः ततः पुष्पवरो देशस् तेन जज्ञे मनोरमः
Main,114.0,40,vāhlīkā vāṭadhānāśca ābhīrāḥ kālatoyakāḥ puraṃdhrāścaiva śūdrāśca pallavāś cāttakhaṇḍikāḥ,वाह्लीका वाटधानाश्च आभीराः कालतोयकाः पुरंध्राश्चैव शूद्राश्च पल्लवाश् चात्तखण्डिकाः
Main,114.0,41,gāndhārā yavanāścaiva sindhusauvīramadrakāḥ śakā druhyāḥ pulindāśca pāradāhāramūrtikāḥ,गान्धारा यवनाश्चैव सिन्धुसौवीरमद्रकाः शका द्रुह्याः पुलिन्दाश्च पारदाहारमूर्तिकाः
Main,114.0,42,rāmaṭhāḥ kaṇṭakārāśca kaikeyā daśanāmakāḥ kṣatriyopaniveśyāśca vaiśyāḥ śūdrakulāni ca,रामठाः कण्टकाराश्च कैकेया दशनामकाः क्षत्रियोपनिवेश्याश्च वैश्याः शूद्रकुलानि च
Main,114.0,43,atrayo 'tha bharadvājāḥ prasthalāḥ sadaserakāḥ lampakās talagānāśca sainikāḥ saha jāṅgalaiḥ ete deśā udīcyāstu prācyāndeśānnibodhata,अत्रयो ऽथ भरद्वाजाः प्रस्थलाः सदसेरकाः लम्पकास् तलगानाश्च सैनिकाः सह जाङ्गलैः एते देशा उदीच्यास्तु प्राच्यान्देशान्निबोधत
Main,114.0,44,aṅgā vaṅgā madgurakā antargiribahirgirī tataḥ plavaṃgamātaṃgā yamakā mallavarṇakāḥ suhmottarāḥ pravijayā mārgavā geyamālavāḥ,अङ्गा वङ्गा मद्गुरका अन्तर्गिरिबहिर्गिरी ततः प्लवंगमातंगा यमका मल्लवर्णकाः सुह्मोत्तराः प्रविजया मार्गवा गेयमालवाः
Main,114.0,45,prāgjyotiṣāśca puṇḍrāśca videhāstāmraliptakāḥ śālvamāgadhagonardāḥ prācyā janapadāḥ smṛtāḥ,प्राग्ज्योतिषाश्च पुण्ड्राश्च विदेहास्ताम्रलिप्तकाः शाल्वमागधगोनर्दाः प्राच्या जनपदाः स्मृताः
Main,114.0,46,teṣāṃ pare janapadā dakṣiṇāpathavāsinaḥ pāṇḍyāśca keralāścaiva colāḥ kulyāstathaiva ca,तेषां परे जनपदा दक्षिणापथवासिनः पाण्ड्याश्च केरलाश्चैव चोलाः कुल्यास्तथैव च
Main,114.0,47,setukāḥ sūtikāścaiva kupathāṃ vājivāsikāḥ navarāṣṭrā māhiṣikāḥ kaliṅgāścaiva sarvaśaḥ,सेतुकाः सूतिकाश्चैव कुपथां वाजिवासिकाः नवराष्ट्रा माहिषिकाः कलिङ्गाश्चैव सर्वशः
Main,114.0,48,kārūṣāśca sahaiṣīkā āṭavyāḥ śabarāstathā pulindā vindhyapuṣikā vaidarbhā daṇḍakaiḥ saha,कारूषाश्च सहैषीका आटव्याः शबरास्तथा पुलिन्दा विन्ध्यपुषिका वैदर्भा दण्डकैः सह
Main,114.0,49,kulīyāśca sirālāśca rūpasās tāpasaiḥ saha tathā taittirikāścaiva sarve kāraskarāstathā,कुलीयाश्च सिरालाश्च रूपसास् तापसैः सह तथा तैत्तिरिकाश्चैव सर्वे कारस्करास्तथा
Main,114.0,50,vāsikyāścaiva ye cānye ye caivāntaranarmadāḥ bhārukacchāḥ samāheyāḥ saha sārasvataistathā,वासिक्याश्चैव ये चान्ये ये चैवान्तरनर्मदाः भारुकच्छाः समाहेयाः सह सारस्वतैस्तथा
Main,114.0,51,kācchīkāścaiva saurāṣṭrā ānartā arbudaiḥ saha ityete aparāntāstu śṛṇu ye vindhyavāsinaḥ,काच्छीकाश्चैव सौराष्ट्रा आनर्ता अर्बुदैः सह इत्येते अपरान्तास्तु शृणु ये विन्ध्यवासिनः
Main,114.0,52,mālavāśca karūṣāśca mekalāścotkalaiḥ saha auṇḍrā māṣā daśārṇāśca bhojāḥ kiṣkindhakaiḥ saha,मालवाश्च करूषाश्च मेकलाश्चोत्कलैः सह औण्ड्रा माषा दशार्णाश्च भोजाः किष्किन्धकैः सह
Main,114.0,53,stośalāḥ kosalāścaiva traipurā vaidiśāstathā tumurās tumbarāścaiva padgamā naiṣadhaiḥ saha,स्तोशलाः कोसलाश्चैव त्रैपुरा वैदिशास्तथा तुमुरास् तुम्बराश्चैव पद्गमा नैषधैः सह
Main,114.0,54,arūpāḥ śauṇḍikerāśca vītihotrā avantayaḥ ete janapadāḥ khyātā vindhyapṛṣṭhanivāsinaḥ,अरूपाः शौण्डिकेराश्च वीतिहोत्रा अवन्तयः एते जनपदाः ख्याता विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः
Main,114.0,55,ato deśānpravakṣyāmi parvatāśrayiṇaśca ye nirāhārāḥ sarvagāśca kupathā apathāstathā,अतो देशान्प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश्च ये निराहाराः सर्वगाश्च कुपथा अपथास्तथा
Main,114.0,56,kuthaprāvaraṇāścaiva ūrṇādavāḥ samudgakāḥ trigartā maṇḍalāścaiva kirātāścāmaraiḥ saha,कुथप्रावरणाश्चैव ऊर्णादवाः समुद्गकाः त्रिगर्ता मण्डलाश्चैव किराताश्चामरैः सह
Main,114.0,57,catvāri bhārate varṣe yugāni munayo 'bruvan kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam teṣāṃ nisargaṃ vakṣyāmi upariṣṭācca kṛtsnaśaḥ,चत्वारि भारते वर्षे युगानि मुनयो ऽब्रुवन् कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् तेषां निसर्गं वक्ष्यामि उपरिष्टाच्च कृत्स्नशः
Main,114.0,58,etacchrutvā tu ṛṣaya uttaraṃ punareva te śuśrūṣavastamūcuste prakāmaṃ laumaharṣaṇim,एतच्छ्रुत्वा तु ऋषय उत्तरं पुनरेव ते शुश्रूषवस्तमूचुस्ते प्रकामं लौमहर्षणिम्
Main,114.0,59,yacca kimpuruṣaṃ varṣaṃ harivarṣaṃ tathaiva ca ācakṣva no yathātattvaṃ kīrtitaṃ bhārataṃ tvayā,यच्च किम्पुरुषं वर्षं हरिवर्षं तथैव च आचक्ष्व नो यथातत्त्वं कीर्तितं भारतं त्वया
Main,114.0,60,jambūkhaṇḍasya vistāraṃ tathānyeṣāṃ vidāṃvara dvīpānāṃ vāsināṃ teṣāṃ vṛkṣāṇāṃ prabravīhi naḥ,जम्बूखण्डस्य विस्तारं तथान्येषां विदांवर द्वीपानां वासिनां तेषां वृक्षाणां प्रब्रवीहि नः
Main,114.0,61,pṛṣṭastvevaṃ tadā viprair yathāpraśnaṃ viśeṣataḥ uvāca ṛṣibhirdṛṣṭaṃ purāṇābhimataṃ tathā,पृष्टस्त्वेवं तदा विप्रैर् यथाप्रश्नं विशेषतः उवाच ऋषिभिर्दृष्टं पुराणाभिमतं तथा
Main,114.0,62,śuśrūṣavastu yadviprāḥ śuśrūṣadhvamatandritāḥ jambūvarṣaḥ kimpuruṣaḥ sumahānandanopamaḥ,शुश्रूषवस्तु यद्विप्राः शुश्रूषध्वमतन्द्रिताः जम्बूवर्षः किम्पुरुषः सुमहानन्दनोपमः
Main,114.0,63,daśa varṣasahasrāṇi sthitiḥ kimpuruṣe smṛtā jāyante mānavāstatra sutaptakanakaprabhāḥ,दश वर्षसहस्राणि स्थितिः किम्पुरुषे स्मृता जायन्ते मानवास्तत्र सुतप्तकनकप्रभाः
Main,114.0,64,varṣe kimpuruṣe puṇye plakṣo madhuvahaḥ smṛtaḥ tasya kimpuruṣāḥ sarve pibanto rasamuttamam,वर्षे किम्पुरुषे पुण्ये प्लक्षो मधुवहः स्मृतः तस्य किम्पुरुषाः सर्वे पिबन्तो रसमुत्तमम्
Main,114.0,65,anāmayā hyaśokāśca nityaṃ muditamānasāḥ suvarṇavarṇāśca narāḥ striyaścāpsarasaḥ smṛtāḥ,अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः सुवर्णवर्णाश्च नराः स्त्रियश्चाप्सरसः स्मृताः
Main,114.0,66,tataḥ paraṃ kimpuruṣād dharivarṣaṃ pracakṣate mahārajatasaṃkāśā jāyante yatra mānavāḥ,ततः परं किम्पुरुषाद् धरिवर्षं प्रचक्षते महारजतसंकाशा जायन्ते यत्र मानवाः
Main,114.0,67,devalokacyutāḥ sarve bahurūpāśca sarvaśaḥ harivarṣe narāḥ sarve pibantīkṣurasaṃ śubham,देवलोकच्युताः सर्वे बहुरूपाश्च सर्वशः हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुभम्
Main,114.0,68,na jarā bādhate tatra tena jīvanti te ciram ekādaśa sahasrāṇi teṣāmāyuḥ prakīrtitam,न जरा बाधते तत्र तेन जीवन्ति ते चिरम् एकादश सहस्राणि तेषामायुः प्रकीर्तितम्
Main,114.0,69,madhyamaṃ tanmayā proktaṃ nāmnā varṣamilāvṛtam na tatra sūryastapati na ca jānanti mānavāḥ,मध्यमं तन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम् न तत्र सूर्यस्तपति न च जानन्ति मानवाः
Main,114.0,70,candrasūryau sanakṣatrāv aprakāśāvilāvṛte padmaprabhāḥ padmavarṇāḥ padmapattranibhekṣaṇāḥ,चन्द्रसूर्यौ सनक्षत्राव् अप्रकाशाविलावृते पद्मप्रभाः पद्मवर्णाः पद्मपत्त्रनिभेक्षणाः
Main,114.0,71,padmagandhāśca jāyante tatra sarve ca mānavāḥ jambūphalarasāhārā aniṣpandāḥ sugandhinaḥ,पद्मगन्धाश्च जायन्ते तत्र सर्वे च मानवाः जम्बूफलरसाहारा अनिष्पन्दाः सुगन्धिनः
Main,114.0,72,devalokacyutāḥ sarve mahārajatavāsasaḥ trayodaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te narottamāḥ,देवलोकच्युताः सर्वे महारजतवाससः त्रयोदश सहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः
Main,114.0,73,āyuṣpramāṇaṃ jīvanti ye tu varṣa ilāvṛte merostu dakṣiṇe pārśve niṣadhasyottareṇa vā,आयुष्प्रमाणं जीवन्ति ये तु वर्ष इलावृते मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे निषधस्योत्तरेण वा
Main,114.0,74,sudarśano nāma mahāñ jambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ nityapuṣpaphalopetaḥ siddhacāraṇasevitaḥ,सुदर्शनो नाम महाञ् जम्बूवृक्षः सनातनः नित्यपुष्पफलोपेतः सिद्धचारणसेवितः
Main,114.0,75,tasya nāmnā samākhyāto jambūdvīpo vanaspateḥ yojanānāṃ sahasraṃ ca śatadhā ca mahānpunaḥ,तस्य नाम्ना समाख्यातो जम्बूद्वीपो वनस्पतेः योजनानां सहस्रं च शतधा च महान्पुनः
Main,114.0,76,utsedho vṛkṣarājasya divam āvṛtya tiṣṭhati tasya jambūphalaraso nadī bhūtvā prasarpati,उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवम् आवृत्य तिष्ठति तस्य जम्बूफलरसो नदी भूत्वा प्रसर्पति
Main,114.0,77,meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā jambūmūlagatā punaḥ taṃ pibanti sadā hṛṣṭā jambūrasamilāvṛte,मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलगता पुनः तं पिबन्ति सदा हृष्टा जम्बूरसमिलावृते
Main,114.0,78,jambūphalarasaṃ pītvā na jarā bādhate 'pi tān na kṣudhā na klamo vāpi na duḥkhaṃ ca tathāvidham,जम्बूफलरसं पीत्वा न जरा बाधते ऽपि तान् न क्षुधा न क्लमो वापि न दुःखं च तथाविधम्
Main,114.0,79,tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇam indragopakasaṃkāśaṃ jāyate bhāsuraṃ ca yat,तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं देवभूषणम् इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भासुरं च यत्
Main,114.0,80,sarveṣāṃ varṣavṛkṣāṇāṃ śubhaḥ phalarasastu saḥ skannaṃ tu kāñcanaṃ śubhraṃ jāyate devabhūṣaṇam,सर्वेषां वर्षवृक्षाणां शुभः फलरसस्तु सः स्कन्नं तु काञ्चनं शुभ्रं जायते देवभूषणम्
Main,114.0,81,teṣāṃ mūtraṃ purīṣaṃ vā dikṣvaṣṭāsu ca sarvaśaḥ īśvarānugrahādbhūmir mṛtāṃśca grasate tu tān,तेषां मूत्रं पुरीषं वा दिक्ष्वष्टासु च सर्वशः ईश्वरानुग्रहाद्भूमिर् मृतांश्च ग्रसते तु तान्
Main,114.0,82,rakṣaḥpiśācā yakṣāśca sarve haimavatāstu te hemakūṭe tu vijñeyā gandharvāḥ sāpsarogaṇāḥ,रक्षःपिशाचा यक्षाश्च सर्वे हैमवतास्तु ते हेमकूटे तु विज्ञेया गन्धर्वाः साप्सरोगणाः
Main,114.0,83,sarve nāgā niṣevante śeṣavāsukitakṣakāḥ mahāmerau trayastriṃśat krīḍante yajñiyāḥ śubhāḥ,सर्वे नागा निषेवन्ते शेषवासुकितक्षकाः महामेरौ त्रयस्त्रिंशत् क्रीडन्ते यज्ञियाः शुभाः
Main,114.0,84,nīlavaiḍūryayukte 'smin siddhā brahmarṣayo 'vasan daityānāṃ dānavānāṃ ca śvetaḥ parvata ucyate,नीलवैडूर्ययुक्ते ऽस्मिन् सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽवसन् दैत्यानां दानवानां च श्वेतः पर्वत उच्यते
Main,114.0,85,śṛṅgavān parvataśreṣṭhaḥ pitṝṇāṃ pratisaṃcaraḥ ityetāni mayoktāni navavarṣāṇi bhārate,शृङ्गवान् पर्वतश्रेष्ठः पितॄणां प्रतिसंचरः इत्येतानि मयोक्तानि नववर्षाणि भारते
Main,114.0,86,bhūtairapi niviṣṭāni gatimanti dhruvāṇi ca teṣāṃ vṛddhirbahuvidhā dṛśyate devamānuṣaiḥ aśakyā parisaṃkhyātuṃ śraddheyā ca bubhūṣatā,भूतैरपि निविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च तेषां वृद्धिर्बहुविधा दृश्यते देवमानुषैः अशक्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया च बुभूषता
Main,115.0,1,matsya-purāṇa 115 caritaṃ budhaputrasya janārdana mayā śrutam śrutaḥ śrāddhavidhiḥ puṇyaḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ,मत्स्य-पुराण ११५ चरितं बुधपुत्रस्य जनार्दन मया श्रुतम् श्रुतः श्राद्धविधिः पुण्यः सर्वपापप्रणाशनः
Main,115.0,2,dhenvāḥ prasūyamānāyāḥ phalaṃ dānasya me śrutam kṛṣṇājinapradānaṃ ca vṛṣotsargastathaiva ca,धेन्वाः प्रसूयमानायाः फलं दानस्य मे श्रुतम् कृष्णाजिनप्रदानं च वृषोत्सर्गस्तथैव च
Main,115.0,3,śrutvā rūpaṃ narendrasya budhaputrasya keśava kautūhalaṃ samutpannaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ,श्रुत्वा रूपं नरेन्द्रस्य बुधपुत्रस्य केशव कौतूहलं समुत्पन्नं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
Main,115.0,4,kena karmavipākena sa tu rājā purūravāḥ avāpa tādṛśaṃ rūpaṃ saubhāgyamapi cottamam,केन कर्मविपाकेन स तु राजा पुरूरवाः अवाप तादृशं रूपं सौभाग्यमपि चोत्तमम्
Main,115.0,5,devāṃstribhuvanaśreṣṭhān gandharvāṃśca manoramān urvaśī saṃmatā tyaktvā sarvabhāvena taṃ nṛpam,देवांस्त्रिभुवनश्रेष्ठान् गन्धर्वांश्च मनोरमान् उर्वशी संमता त्यक्त्वा सर्वभावेन तं नृपम्
Main,115.0,6,śṛṇu karmavipākena yena rājā purūravāḥ avāpa tādṛśaṃ rūpaṃ saubhāgyamapi cottamam,शृणु कर्मविपाकेन येन राजा पुरूरवाः अवाप तादृशं रूपं सौभाग्यमपि चोत्तमम्
Main,115.0,7,atīte janmani purā yo 'yaṃ rājā purūravāḥ purūravā iti khyāto madradeśādhipo hi saḥ,अतीते जन्मनि पुरा यो ऽयं राजा पुरूरवाः पुरूरवा इति ख्यातो मद्रदेशाधिपो हि सः
Main,115.0,8,cākṣuṣasyānvaye rājā cākṣuṣasyāntare manoḥ sa vai nṛpaguṇairyuktaḥ kevalaṃ rūpavarjitaḥ,चाक्षुषस्यान्वये राजा चाक्षुषस्यान्तरे मनोः स वै नृपगुणैर्युक्तः केवलं रूपवर्जितः
Main,115.0,9,purūravā madrapatiḥ karmaṇā kena pārthivaḥ babhūva karmaṇā kena rūpavāṃścaiva sūtaja,पुरूरवा मद्रपतिः कर्मणा केन पार्थिवः बभूव कर्मणा केन रूपवांश्चैव सूतज
Main,115.0,10,dvijagrāme dvijaśreṣṭho nāmnā cāsītpurūravāḥ nadyāḥ kūle mahārājaḥ pūrvajanmani pārthivaḥ,द्विजग्रामे द्विजश्रेष्ठो नाम्ना चासीत्पुरूरवाः नद्याः कूले महाराजः पूर्वजन्मनि पार्थिवः
Main,115.0,11,sa tu madrapatī rājā yastu nāmnā purūravāḥ tasmiñjanmanyasau vipro dvādaśyāṃ tu sadānagha,स तु मद्रपती राजा यस्तु नाम्ना पुरूरवाः तस्मिञ्जन्मन्यसौ विप्रो द्वादश्यां तु सदानघ
Main,115.0,12,upoṣya pūjayāmāsa rājyakāmo janārdanam cakāra sopavāsaśca snānam abhyaṅgapūrvakam,उपोष्य पूजयामास राज्यकामो जनार्दनम् चकार सोपवासश्च स्नानम् अभ्यङ्गपूर्वकम्
Main,115.0,13,upavāsaphalātprāptaṃ rājyaṃ madreṣvakaṇṭakam upoṣitas tathābhyaṅgād rūpahīno vyajāyata,उपवासफलात्प्राप्तं राज्यं मद्रेष्वकण्टकम् उपोषितस् तथाभ्यङ्गाद् रूपहीनो व्यजायत
Main,115.0,14,upoṣitairnarais tasmāt snānam abhyaṅgapūrvakam varjanīyaṃ prayatnena rūpaghnaṃ tatparaṃ nṛpa,उपोषितैर्नरैस् तस्मात् स्नानम् अभ्यङ्गपूर्वकम् वर्जनीयं प्रयत्नेन रूपघ्नं तत्परं नृप
Main,115.0,15,etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ yadvṛttaṃ pūrvajanmani madreśvaratvacaritaṃ śṛṇu tasya mahīpateḥ,एतद्वः कथितं सर्वं यद्वृत्तं पूर्वजन्मनि मद्रेश्वरत्वचरितं शृणु तस्य महीपतेः
Main,115.0,16,tasya rājaguṇaiḥ sarvaiḥ samupetasya bhūpateḥ janānurāgo naivāsīd rūpahīnasya tasya vai,तस्य राजगुणैः सर्वैः समुपेतस्य भूपतेः जनानुरागो नैवासीद् रूपहीनस्य तस्य वै
Main,115.0,17,rūpakāmaḥ sa madreśas tapase kṛtaniścayaḥ rājyaṃ mantrigataṃ kṛtvā jagāma himaparvatam,रूपकामः स मद्रेशस् तपसे कृतनिश्चयः राज्यं मन्त्रिगतं कृत्वा जगाम हिमपर्वतम्
Main,115.0,18,vyavasāyadvitīyastu padbhyam eva mahāyaśāḥ draṣṭuṃ sa tīrthasadanaṃ viṣayānte svake nadīm,व्यवसायद्वितीयस्तु पद्भ्यम् एव महायशाः द्रष्टुं स तीर्थसदनं विषयान्ते स्वके नदीम्
Main,115.0,19,airāvatīti vikhyātāṃ dadarśātimanoramām,ऐरावतीति विख्यातां ददर्शातिमनोरमाम्
Main,115.0,20,tuhinagiribhavāṃ mahaughavegāṃ tuhinagabhastisamānaśītalodām,तुहिनगिरिभवां महौघवेगां तुहिनगभस्तिसमानशीतलोदाम्
Main,115.0,21,tuhinasadṛśahaimavarṇapuñjāṃ tuhinayaśāḥ saritaṃ dadarśa rājā,तुहिनसदृशहैमवर्णपुञ्जां तुहिनयशाः सरितं ददर्श राजा
Main,116.0,1,matsya-purāṇa 116 sa dadarśa nadīṃ puṇyāṃ divyāṃ haimavatīṃ śubhām gandharvaiśca samākīrṇāṃ nityaṃ śakreṇa sevitām,मत्स्य-पुराण ११६ स ददर्श नदीं पुण्यां दिव्यां हैमवतीं शुभाम् गन्धर्वैश्च समाकीर्णां नित्यं शक्रेण सेविताम्
Main,116.0,2,surebhamadasaṃsiktāṃ samantāttu virājitām madhyena śakracāpābhāṃ tasminnahani sarvadā,सुरेभमदसंसिक्तां समन्तात्तु विराजिताम् मध्येन शक्रचापाभां तस्मिन्नहनि सर्वदा
Main,116.0,3,tapasviśaraṇopetāṃ mahābrāhmaṇasevitām dadarśa tapanīyābhāṃ mahārājaḥ purūravāḥ,तपस्विशरणोपेतां महाब्राह्मणसेविताम् ददर्श तपनीयाभां महाराजः पुरूरवाः
Main,116.0,4,sitahaṃsāvalicchannāṃ kāśacāmararājitām sābhiṣiktāmiva satāṃ paśyanprītiṃ parāṃ yayau,सितहंसावलिच्छन्नां काशचामरराजिताम् साभिषिक्तामिव सतां पश्यन्प्रीतिं परां ययौ
Main,116.0,5,puṇyāṃ suśītalāṃ hṛdyāṃ manasaḥ prītivardhinīm kṣayavṛddhiyutāṃ ramyāṃ somamūrtimivāparām,पुण्यां सुशीतलां हृद्यां मनसः प्रीतिवर्धिनीम् क्षयवृद्धियुतां रम्यां सोममूर्तिमिवापराम्
Main,116.0,6,suśītaśīghrapānīyāṃ dvijasaṃghaniṣevitām sutāṃ himavataḥ śreṣṭhāṃ cañcadvīcivirājitām,सुशीतशीघ्रपानीयां द्विजसंघनिषेविताम् सुतां हिमवतः श्रेष्ठां चञ्चद्वीचिविराजिताम्
Main,116.0,7,amṛtasvādusalilāṃ tāpasairupaśobhitām svargārohaṇaniḥśreṇīṃ sarvakalmaṣanāśinīm,अमृतस्वादुसलिलां तापसैरुपशोभिताम् स्वर्गारोहणनिःश्रेणीं सर्वकल्मषनाशिनीम्
Main,116.0,8,agryāṃ samudramahiṣīṃ maharṣigaṇasevitām sarvalokasya cautsukyakāriṇīṃ sumanoharām,अग्र्यां समुद्रमहिषीं महर्षिगणसेविताम् सर्वलोकस्य चौत्सुक्यकारिणीं सुमनोहराम्
Main,116.0,9,hitāṃ sarvasya lokasya nākamārgapradāyikām gokulākulatīrāntāṃ ramyāṃ śaivālavarjitām,हितां सर्वस्य लोकस्य नाकमार्गप्रदायिकाम् गोकुलाकुलतीरान्तां रम्यां शैवालवर्जिताम्
Main,116.0,10,haṃsasārasasaṃghuṣṭāṃ jalajairupaśobhitām āvartanābhigambhīrāṃ dvīporujaghanasthalīm,हंससारससंघुष्टां जलजैरुपशोभिताम् आवर्तनाभिगम्भीरां द्वीपोरुजघनस्थलीम्
Main,116.0,11,nīlanīrajanetrābhām utphullakamalānanām himābhaphenavasanāṃ cakravākādharāṃ śubhām balākāpaṅktidaśanāṃ calanmatsyāvalibhruvam,नीलनीरजनेत्राभाम् उत्फुल्लकमलाननाम् हिमाभफेनवसनां चक्रवाकाधरां शुभाम् बलाकापङ्क्तिदशनां चलन्मत्स्यावलिभ्रुवम्
Main,116.0,12,svajalodbhūtamātaṃgaramyakumbhapayodharām haṃsanūpurasaṃghuṣṭāṃ mṛṇālavalayāvalīm,स्वजलोद्भूतमातंगरम्यकुम्भपयोधराम् हंसनूपुरसंघुष्टां मृणालवलयावलीम्
Main,116.0,13,tasyāṃ rūpamadonmattā gandharvānugatāḥ sadā madhyāhnasamaye rājan krīḍantyapsarasāṃ gaṇāḥ,तस्यां रूपमदोन्मत्ता गन्धर्वानुगताः सदा मध्याह्नसमये राजन् क्रीडन्त्यप्सरसां गणाः
Main,116.0,14,tām apsarovinirmuktaṃ vahantīṃ kuṅkumaṃ śubham svatīradrumasambhūtanānāvarṇasugandhinīm,ताम् अप्सरोविनिर्मुक्तं वहन्तीं कुङ्कुमं शुभम् स्वतीरद्रुमसम्भूतनानावर्णसुगन्धिनीम्
Main,116.0,15,taraṃgavrātasaṃkrāntasūryamaṇḍaladurdṛśam surebhajanitāghātavikūladvayabhūṣitām,तरंगव्रातसंक्रान्तसूर्यमण्डलदुर्दृशम् सुरेभजनिताघातविकूलद्वयभूषिताम्
Main,116.0,16,śakrebhagaṇḍasalilair devastrīkucacandanaiḥ saṃyutaṃ salilaṃ tasyāḥ ṣaṭpadair upasevyate,शक्रेभगण्डसलिलैर् देवस्त्रीकुचचन्दनैः संयुतं सलिलं तस्याः षट्पदैर् उपसेव्यते
Main,116.0,17,tasyāstīrabhavā vṛkṣāḥ sugandhakusumāñcitāḥ tathāpakṛṣṭasaṃbhrāntabhramarastanitākulāḥ,तस्यास्तीरभवा वृक्षाः सुगन्धकुसुमाञ्चिताः तथापकृष्टसंभ्रान्तभ्रमरस्तनिताकुलाः
Main,116.0,18,yasyāstīre ratiṃ yānti sadā kāmavaśā mṛgāḥ tapovanāśca ṛṣayas tathā devāḥ sahāpsarāḥ,यस्यास्तीरे रतिं यान्ति सदा कामवशा मृगाः तपोवनाश्च ऋषयस् तथा देवाः सहाप्सराः
Main,116.0,19,labhante yatra pūtāṅgā devebhyaḥ pratimānitāḥ striyaśca nākabahulāḥ padmendupratimānanāḥ,लभन्ते यत्र पूताङ्गा देवेभ्यः प्रतिमानिताः स्त्रियश्च नाकबहुलाः पद्मेन्दुप्रतिमाननाः
Main,116.0,20,yā bibharti sadā toyaṃ devasaṃghairapīḍitam pulindairnṛpasaṃghaiśca vyāghravṛndairapīḍitam,या बिभर्ति सदा तोयं देवसंघैरपीडितम् पुलिन्दैर्नृपसंघैश्च व्याघ्रवृन्दैरपीडितम्
Main,116.0,21,satāmarasapānīyāṃ satāragaganāmalām sa tāṃ paśyanyayau rājā satāmīpsitakāmadām,सतामरसपानीयां सतारगगनामलाम् स तां पश्यन्ययौ राजा सतामीप्सितकामदाम्
Main,116.0,22,yasyāstīraruhaiḥ kāśaiḥ pūrṇaiścandrāṃśusaṃnibhaiḥ rājate vividhākārai ramyatīraṃ mahādrumaiḥ yā sadā vividhairviprair devaiścāpi niṣevyate,यस्यास्तीररुहैः काशैः पूर्णैश्चन्द्रांशुसंनिभैः राजते विविधाकारै रम्यतीरं महाद्रुमैः या सदा विविधैर्विप्रैर् देवैश्चापि निषेव्यते
Main,116.0,23,yā ca sadā sakalaughavināśaṃ bhaktajanasya karotyacireṇa yānugatā saritāṃ hi kadambair yānugatā satataṃ hi munīndraiḥ,या च सदा सकलौघविनाशं भक्तजनस्य करोत्यचिरेण यानुगता सरितां हि कदम्बैर् यानुगता सततं हि मुनीन्द्रैः
Main,116.0,24,yā hi sutāniva pāti manuṣyān yā ca yutā satataṃ himasaṃghaiḥ yā ca yutā satataṃ suravṛndair yā ca janaiḥ svahitāya śritā vai,या हि सुतानिव पाति मनुष्यान् या च युता सततं हिमसंघैः या च युता सततं सुरवृन्दैर् या च जनैः स्वहिताय श्रिता वै
Main,116.0,25,prayuktā ca kesarigaṇaiḥ karivṛndajuṣṭā saṃtānayuktasalilāpi suvarṇayuktā sūryāṃśutāpaparivṛddhivivṛddhaśītā śītāṃśutulyayaśasā dadṛśe nṛpeṇa,प्रयुक्ता च केसरिगणैः करिवृन्दजुष्टा संतानयुक्तसलिलापि सुवर्णयुक्ता सूर्यांशुतापपरिवृद्धिविवृद्धशीता शीतांशुतुल्ययशसा ददृशे नृपेण
Main,117.0,1,matsya-purāṇa 117 ālokayannadīṃ puṇyāṃ tatsamīrahṛtaśramaḥ sa gacchanneva dadṛśe himavantaṃ mahāgirim,मत्स्य-पुराण ११७ आलोकयन्नदीं पुण्यां तत्समीरहृतश्रमः स गच्छन्नेव ददृशे हिमवन्तं महागिरिम्
Main,117.0,2,khamullikhadbhirbahubhir vṛtaṃ śṛṅgaistu pāṇḍuraiḥ pakṣiṇāmapi saṃcārair vinā siddhagatiṃ śubhām,खमुल्लिखद्भिर्बहुभिर् वृतं शृङ्गैस्तु पाण्डुरैः पक्षिणामपि संचारैर् विना सिद्धगतिं शुभाम्
Main,117.0,3,nadīpravāhasaṃjātamahāśabdaiḥ samantataḥ asaṃśrutānyaśabdaṃ taṃ śītatoyaṃ manoramam,नदीप्रवाहसंजातमहाशब्दैः समन्ततः असंश्रुतान्यशब्दं तं शीततोयं मनोरमम्
Main,117.0,4,devadāruvanairnīlaiḥ kṛtādhovasanaṃ śubham meghottarīyakaṃ śailaṃ dadṛśe sa narādhipaḥ,देवदारुवनैर्नीलैः कृताधोवसनं शुभम् मेघोत्तरीयकं शैलं ददृशे स नराधिपः
Main,117.0,5,śvetameghakṛtoṣṇīṣaṃ candrārkamukuṭaṃ kvacit himānuliptasarvāṅgaṃ kvaciddhātuvimiśritam,श्वेतमेघकृतोष्णीषं चन्द्रार्कमुकुटं क्वचित् हिमानुलिप्तसर्वाङ्गं क्वचिद्धातुविमिश्रितम्
Main,117.0,6,candanenānuliptāṅgaṃ dattapañcāṅgulaṃ yathā śītapradaṃ nidāghe 'pi śilāvikaṭasaṃkaṭam sālaktakairapsarasāṃ mudritaṃ caraṇaiḥ kvacit,चन्दनेनानुलिप्ताङ्गं दत्तपञ्चाङ्गुलं यथा शीतप्रदं निदाघे ऽपि शिलाविकटसंकटम् सालक्तकैरप्सरसां मुद्रितं चरणैः क्वचित्
Main,117.0,7,kvacitsaṃspṛṣṭasūryāṃśuṃ kvacic ca tamasāvṛtam darīmukhaiḥ kvacidbhīmaiḥ pibantaṃ salilaṃ mahat,क्वचित्संस्पृष्टसूर्यांशुं क्वचिच् च तमसावृतम् दरीमुखैः क्वचिद्भीमैः पिबन्तं सलिलं महत्
Main,117.0,8,kvacidvidyādharagaṇaiḥ krīḍadbhirupaśobhitam upagītaṃ tathā mukhyaiḥ kiṃnarāṇāṃ gaṇaiḥ kvacit,क्वचिद्विद्याधरगणैः क्रीडद्भिरुपशोभितम् उपगीतं तथा मुख्यैः किंनराणां गणैः क्वचित्
Main,117.0,9,āpānabhūmau galitair gandharvāpsarasāṃ kvacit puṣpaiḥ saṃtānakādīnāṃ divyaistam upaśobhitam,आपानभूमौ गलितैर् गन्धर्वाप्सरसां क्वचित् पुष्पैः संतानकादीनां दिव्यैस्तम् उपशोभितम्
Main,117.0,10,suptotthitābhiḥ śayyābhiḥ kusumānāṃ tathā kvacit mṛditābhiḥ samākīrṇaṃ gandharvāṇāṃ manoramam,सुप्तोत्थिताभिः शय्याभिः कुसुमानां तथा क्वचित् मृदिताभिः समाकीर्णं गन्धर्वाणां मनोरमम्
Main,117.0,11,niruddhapavanairdeśair nīlaśādvalamaṇḍitaiḥ kvacic ca kusumairyuktam atyantaruciraṃ śubham,निरुद्धपवनैर्देशैर् नीलशाद्वलमण्डितैः क्वचिच् च कुसुमैर्युक्तम् अत्यन्तरुचिरं शुभम्
Main,117.0,12,tapasviśaraṇaṃ śailaṃ kāmināmatidurlabham mṛgairyathānucaritaṃ dantibhinnamahādrumam,तपस्विशरणं शैलं कामिनामतिदुर्लभम् मृगैर्यथानुचरितं दन्तिभिन्नमहाद्रुमम्
Main,117.0,13,yatra siṃhaninādena trastānāṃ bhairavaṃ ravam dṛśyate na ca saṃśrāntaṃ gajānāmākulaṃ kulam,यत्र सिंहनिनादेन त्रस्तानां भैरवं रवम् दृश्यते न च संश्रान्तं गजानामाकुलं कुलम्
Main,117.0,14,taṭāśca tāpasairyatra kuñjadeśairalaṃkṛtāḥ ratnairyasya samutpannais trailokyaṃ samalaṃkṛtam,तटाश्च तापसैर्यत्र कुञ्जदेशैरलंकृताः रत्नैर्यस्य समुत्पन्नैस् त्रैलोक्यं समलंकृतम्
Main,117.0,15,ahīnaśaraṇaṃ nityam ahīnajanasevitam ahīnaḥ paśyati girim ahīnaṃ ratnasampadā,अहीनशरणं नित्यम् अहीनजनसेवितम् अहीनः पश्यति गिरिम् अहीनं रत्नसम्पदा
Main,117.0,16,alpena tapasā yatra siddhiṃ prāpsyanti tāpasāḥ yasya darśanamātreṇa sarvakalmaṣanāśanam,अल्पेन तपसा यत्र सिद्धिं प्राप्स्यन्ति तापसाः यस्य दर्शनमात्रेण सर्वकल्मषनाशनम्
Main,117.0,17,mahāprapātasampātaprapātādigatāmbubhiḥ vāyunītaiḥ sadā tṛptikṛtadeśaṃ kvacitkvacit,महाप्रपातसम्पातप्रपातादिगताम्बुभिः वायुनीतैः सदा तृप्तिकृतदेशं क्वचित्क्वचित्
Main,117.0,18,samālabdhajalaiḥ śṛṅgaiḥ kvacic cāpi samucchritaiḥ nityārkatāpaviṣamair agamyairmanasā yutam,समालब्धजलैः शृङ्गैः क्वचिच् चापि समुच्छ्रितैः नित्यार्कतापविषमैर् अगम्यैर्मनसा युतम्
Main,117.0,19,devadārumahāvṛkṣavrajaśākhānirantaraiḥ vaṃśastambavanākāraiḥ pradeśairupaśobhitam,देवदारुमहावृक्षव्रजशाखानिरन्तरैः वंशस्तम्बवनाकारैः प्रदेशैरुपशोभितम्
Main,117.0,20,himachattramahāśṛṅgaṃ prapātaśatanirjharam śabdalabhyāmbuviṣamaṃ himasaṃruddhakandaram,हिमछत्त्रमहाशृङ्गं प्रपातशतनिर्झरम् शब्दलभ्याम्बुविषमं हिमसंरुद्धकन्दरम्
Main,117.0,21,dṛṣṭvaiva taṃ cārunitambabhūmiṃ mahānubhāvaḥ sa tu madranāthaḥ babhrāma tatraiva mudā sametaḥ sthānaṃ tadā kiṃcidathāsasāda,दृष्ट्वैव तं चारुनितम्बभूमिं महानुभावः स तु मद्रनाथः बभ्राम तत्रैव मुदा समेतः स्थानं तदा किंचिदथाससाद
Main,118.0,1,matsya-purāṇa 118 tasyaiva parvatendrasya pradeśaṃ sumanoramam agamyaṃ mānuṣair anyair daivayogād upāgataḥ,मत्स्य-पुराण ११८ तस्यैव पर्वतेन्द्रस्य प्रदेशं सुमनोरमम् अगम्यं मानुषैर् अन्यैर् दैवयोगाद् उपागतः
Main,118.0,2,airāvatī saricchreṣṭhā yasmāddeśādvinirgatā meghaśyāmaṃ ca taṃ deśaṃ drumakhaṇḍairanekaśaḥ,ऐरावती सरिच्छ्रेष्ठा यस्माद्देशाद्विनिर्गता मेघश्यामं च तं देशं द्रुमखण्डैरनेकशः
Main,118.0,3,śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ saśāmalaiḥ nyagrodhaiśca tathāśvatthaiḥ śirīṣaiḥ śiṃśapadrumaiḥ,शालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैः सशामलैः न्यग्रोधैश्च तथाश्वत्थैः शिरीषैः शिंशपद्रुमैः
Main,118.0,4,śleṣmātakair āmalakair harītakavibhītakaiḥ bhūrjaiḥ samuñjakair bāṇair vṛkṣaiḥ saptacchadadrumaiḥ,श्लेष्मातकैर् आमलकैर् हरीतकविभीतकैः भूर्जैः समुञ्जकैर् बाणैर् वृक्षैः सप्तच्छदद्रुमैः
Main,118.0,5,mahānimbaistathā nimbair nirguṇḍībhirharidrumaiḥ devadārumahāvṛkṣais tathā kāleyakadrumaiḥ,महानिम्बैस्तथा निम्बैर् निर्गुण्डीभिर्हरिद्रुमैः देवदारुमहावृक्षैस् तथा कालेयकद्रुमैः
Main,118.0,6,padmakaiścandanairbilvaiḥ kapitthai raktacandanaiḥ mātāmrariṣṭakākṣoṭair abdakaiśca tathārjunaiḥ,पद्मकैश्चन्दनैर्बिल्वैः कपित्थै रक्तचन्दनैः माताम्ररिष्टकाक्षोटैर् अब्दकैश्च तथार्जुनैः
Main,118.0,7,hastikarṇaiḥ sumanasaiḥ kovidāraiḥ supuṣpitaiḥ prācīnāmalakaiścāpi dhanakaiḥ samarāṭakaiḥ,हस्तिकर्णैः सुमनसैः कोविदारैः सुपुष्पितैः प्राचीनामलकैश्चापि धनकैः समराटकैः
Main,118.0,8,kharjūrairnārikelaiśca priyālāmrātakeṅgudaiḥ tantumālair dhavairbhavyaiḥ kāśmīrīparṇibhistathā,खर्जूरैर्नारिकेलैश्च प्रियालाम्रातकेङ्गुदैः तन्तुमालैर् धवैर्भव्यैः काश्मीरीपर्णिभिस्तथा
Main,118.0,9,jātīphalaiḥ pūgaphalaiḥ kaṭphalailāvalīphalaiḥ mandāraiḥ kovidāraiśca kiṃśukaiḥ kusumāṃśukaiḥ,जातीफलैः पूगफलैः कट्फलैलावलीफलैः मन्दारैः कोविदारैश्च किंशुकैः कुसुमांशुकैः
Main,118.0,10,yavāsaiḥ śamiparṇāsair vetasair ambuvetasaiḥ raktātiraṅganāraṅgair hiṅgubhiḥ sapriyaṅgubhiḥ,यवासैः शमिपर्णासैर् वेतसैर् अम्बुवेतसैः रक्तातिरङ्गनारङ्गैर् हिङ्गुभिः सप्रियङ्गुभिः
Main,118.0,11,raktāśokais tathāśokair ākallair avicārakaiḥ mucukundaistathā kundair āṭarūṣaparūṣakaiḥ,रक्ताशोकैस् तथाशोकैर् आकल्लैर् अविचारकैः मुचुकुन्दैस्तथा कुन्दैर् आटरूषपरूषकैः
Main,118.0,12,kirātaiḥ kiṅkirātaiśca ketakaiḥ śvetaketakaiḥ śobhāñjanair añjanaiśca sukaliṅganikoṭakaiḥ,किरातैः किङ्किरातैश्च केतकैः श्वेतकेतकैः शोभाञ्जनैर् अञ्जनैश्च सुकलिङ्गनिकोटकैः
Main,118.0,13,suvarṇacāruvasanair drumaśreṣṭhais tathāsanaiḥ manmathasya śarākāraiḥ sahakārairmanoramaiḥ,सुवर्णचारुवसनैर् द्रुमश्रेष्ठैस् तथासनैः मन्मथस्य शराकारैः सहकारैर्मनोरमैः
Main,118.0,14,pītayūthikayā caiva śvetayūthikayā tathā jātyā campakajātyā ca tumbaraiścāpyatumbaraiḥ,पीतयूथिकया चैव श्वेतयूथिकया तथा जात्या चम्पकजात्या च तुम्बरैश्चाप्यतुम्बरैः
Main,118.0,15,mocairlocaistu lakucais tilapuṣpakuśeśayaiḥ tathā supuṣpāvaraṇaiś cavyakaiḥ kāmivallabhaiḥ,मोचैर्लोचैस्तु लकुचैस् तिलपुष्पकुशेशयैः तथा सुपुष्पावरणैश् चव्यकैः कामिवल्लभैः
Main,118.0,16,puṣpāṅkuraiśca bakulaiḥ pāribhadraharidrakaiḥ dhārākadambaiḥ kuṭajaiḥ kadambair girikuṭajaiḥ,पुष्पाङ्कुरैश्च बकुलैः पारिभद्रहरिद्रकैः धाराकदम्बैः कुटजैः कदम्बैर् गिरिकुटजैः
Main,118.0,17,ādityamustakaiḥ kumbhaiḥ kuṅkumaiḥ kāmavallabhaiḥ kaṭphalairbadarairnīpair dīpairiva mahojjvalaiḥ,आदित्यमुस्तकैः कुम्भैः कुङ्कुमैः कामवल्लभैः कट्फलैर्बदरैर्नीपैर् दीपैरिव महोज्ज्वलैः
Main,118.0,18,raktaiḥ pālīvanaiḥ śvetair dāḍimaiścampakadrumaiḥ bandhūkaiśca subandhūkaiḥ kuñjakānāṃ tu jātibhiḥ,रक्तैः पालीवनैः श्वेतैर् दाडिमैश्चम्पकद्रुमैः बन्धूकैश्च सुबन्धूकैः कुञ्जकानां तु जातिभिः
Main,118.0,19,kusumaiḥ pāṭalābhiśca mallikākaravīrakaiḥ kurabakair himavarair jambūbhir nṛpajambubhiḥ,कुसुमैः पाटलाभिश्च मल्लिकाकरवीरकैः कुरबकैर् हिमवरैर् जम्बूभिर् नृपजम्बुभिः
Main,118.0,20,bījapūraiḥ sakarpūrair gurubhiścāgurudrumaiḥ bimbaiśca pratibimbaiśca saṃtānakavitānakaiḥ,बीजपूरैः सकर्पूरैर् गुरुभिश्चागुरुद्रुमैः बिम्बैश्च प्रतिबिम्बैश्च संतानकवितानकैः
Main,118.0,21,tathā guggulavṛkṣaiśca hintāladhavalekṣubhiḥ tṛṇaśūnyaiḥ karavīrair aśokaiś cakramardanaiḥ,तथा गुग्गुलवृक्षैश्च हिन्तालधवलेक्षुभिः तृणशून्यैः करवीरैर् अशोकैश् चक्रमर्दनैः
Main,118.0,22,pīlubhirdhātakībhiśca ciribilvaiḥ samākulaiḥ tintiḍīkaistathā lodhrair viḍaṅgaiḥ kṣīrikādrumaiḥ,पीलुभिर्धातकीभिश्च चिरिबिल्वैः समाकुलैः तिन्तिडीकैस्तथा लोध्रैर् विडङ्गैः क्षीरिकाद्रुमैः
Main,118.0,23,aśmantakaistathā kālair jambīraiḥ śvaitakadrumaiḥ bhallātakairindrayavair valgujaiḥ siddhisādhakaiḥ,अश्मन्तकैस्तथा कालैर् जम्बीरैः श्वैतकद्रुमैः भल्लातकैरिन्द्रयवैर् वल्गुजैः सिद्धिसाधकैः
Main,118.0,24,nāgakesaravṛkṣaiśca sukesaramanoharaiḥ karamardaiḥ kāsamardair ariṣṭakavariṣṭakaiḥ rudrākṣairdrākṣasambhūtaiḥ saptāhvaiḥ putrajīvakaiḥ,नागकेसरवृक्षैश्च सुकेसरमनोहरैः करमर्दैः कासमर्दैर् अरिष्टकवरिष्टकैः रुद्राक्षैर्द्राक्षसम्भूतैः सप्ताह्वैः पुत्रजीवकैः
Main,118.0,25,kaṅkolakairlavaṅgaiśca tvagdrumaiḥ pārijātakaiḥ pratānaiḥ pippalīnāṃ ca nāgavalyaśca bhāgaśaḥ,कङ्कोलकैर्लवङ्गैश्च त्वग्द्रुमैः पारिजातकैः प्रतानैः पिप्पलीनां च नागवल्यश्च भागशः
Main,118.0,26,marīcasya tathā gulmair navamallikayā tathā mṛdvīkāmaṇḍapairmukhyair atimuktakamaṇḍapaiḥ,मरीचस्य तथा गुल्मैर् नवमल्लिकया तथा मृद्वीकामण्डपैर्मुख्यैर् अतिमुक्तकमण्डपैः
Main,118.0,27,trapuṣairnartikānāṃ ca pratānaiḥ saphalaiḥ śubhaiḥ kūṣmāṇḍānāṃ pratānaiśca alābūnāṃ tathā kvacit,त्रपुषैर्नर्तिकानां च प्रतानैः सफलैः शुभैः कूष्माण्डानां प्रतानैश्च अलाबूनां तथा क्वचित्
Main,118.0,28,cirbhiṭasya pratānaiśca paṭolīkāravellakaiḥ karkoṭakīvitānaiśca vārtākair bṛhatīphalaiḥ,चिर्भिटस्य प्रतानैश्च पटोलीकारवेल्लकैः कर्कोटकीवितानैश्च वार्ताकैर् बृहतीफलैः
Main,118.0,29,kaṇṭakair mūlakairmūlaśākaistu vividhaistathā kahlāraiśca vidāryā ca rurūṭaiḥ svādukaṇṭakaiḥ,कण्टकैर् मूलकैर्मूलशाकैस्तु विविधैस्तथा कह्लारैश्च विदार्या च रुरूटैः स्वादुकण्टकैः
Main,118.0,29,sabhāṇḍīravidūsārarājajambūkavālukaiḥ suvarcalābhiḥ sarvābhiḥ sarṣapābhistathaiva ca,सभाण्डीरविदूसारराजजम्बूकवालुकैः सुवर्चलाभिः सर्वाभिः सर्षपाभिस्तथैव च
Main,118.0,29,* kākolīkṣīrakākolī chattrayā cāticchatrayā kāsamardīsahāsadbhiḥ sakandalasakāṇḍakaiḥ,* काकोलीक्षीरकाकोली छत्त्रया चातिच्छत्रया कासमर्दीसहासद्भिः सकन्दलसकाण्डकैः
Main,118.0,29,** tathā kṣīrakaśākena kālaśākena cāpyatha śimbīdhānyaistathā dhānyaiḥ sarvairniravaśeṣataḥ,** तथा क्षीरकशाकेन कालशाकेन चाप्यथ शिम्बीधान्यैस्तथा धान्यैः सर्वैर्निरवशेषतः
Main,118.0,30,*** auṣadhībhirvicitrābhir dīpyamānābhireva ca āyuṣyābhiryaśasyābhir balyābhiśca narādhipa,*** औषधीभिर्विचित्राभिर् दीप्यमानाभिरेव च आयुष्याभिर्यशस्याभिर् बल्याभिश्च नराधिप
Main,118.0,31,jarāmṛtyubhayaghībhiḥ kṣudbhayaghnībhireva ca saubhāgyajananībhiśca kutsnābhiścāpyanekaśaḥ,जरामृत्युभयघीभिः क्षुद्भयघ्नीभिरेव च सौभाग्यजननीभिश्च कुत्स्नाभिश्चाप्यनेकशः
Main,118.0,32,tatra veṇulatābhiśca tathā kīcakaveṇubhiḥ kāśaiḥ śaśāṅkakāśaiśca śaragulmaistathaiva ca,तत्र वेणुलताभिश्च तथा कीचकवेणुभिः काशैः शशाङ्ककाशैश्च शरगुल्मैस्तथैव च
Main,118.0,33,kuśagulmaistathā ramyair gulmaiścekṣor manoramaiḥ kārpāsajātivargeṇa durlabhena śubhena ca,कुशगुल्मैस्तथा रम्यैर् गुल्मैश्चेक्षोर् मनोरमैः कार्पासजातिवर्गेण दुर्लभेन शुभेन च
Main,118.0,34,tathā ca kadalīkhaṇḍair manohāribhiruttamaiḥ tathā marakataprakhyaiḥ pradeśaiḥ śādvalānvitaiḥ,तथा च कदलीखण्डैर् मनोहारिभिरुत्तमैः तथा मरकतप्रख्यैः प्रदेशैः शाद्वलान्वितैः
Main,118.0,35,irāpuṃṣpasamāyuktaiḥ kuṅkamasya ca bhāgaśaḥ tagarātiviṣāmāṃsīgranthikaistu surāgadaiḥ,इरापुंष्पसमायुक्तैः कुङ्कमस्य च भागशः तगरातिविषामांसीग्रन्थिकैस्तु सुरागदैः
Main,118.0,36,suvarṇapuṣpaiśca tathā bhūmipuṣpaistathāparaiḥ jambīrakairbhūstṛṇakaiḥ sarasaiḥ saśukaistathā,सुवर्णपुष्पैश्च तथा भूमिपुष्पैस्तथापरैः जम्बीरकैर्भूस्तृणकैः सरसैः सशुकैस्तथा
Main,118.0,37,śaṅgaverājamodābhiḥ kuberakapriyālakaiḥ jalajaiśca tathā vaṇair nānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ,शङ्गवेराजमोदाभिः कुबेरकप्रियालकैः जलजैश्च तथा वणैर् नानावर्णैः सुगन्धिभिः
Main,118.0,38,udayādityasaṃkāśaiḥ sūryacandranibhaistathā tapanīyasavarṇaiśca atasīpuṣpasaṃnibhaiḥ,उदयादित्यसंकाशैः सूर्यचन्द्रनिभैस्तथा तपनीयसवर्णैश्च अतसीपुष्पसंनिभैः
Main,118.0,39,śūkapattranibhaiścānyaiḥ sthalapattraiśca bhāgaśaḥ pañcavarṇaiḥ samākīrṇair bahuvarṇaistathaiva ca,शूकपत्त्रनिभैश्चान्यैः स्थलपत्त्रैश्च भागशः पञ्चवर्णैः समाकीर्णैर् बहुवर्णैस्तथैव च
Main,118.0,40,draṣṭurdṛṣṭyā hitamudaiḥ kumudaiścandrasaṃnibhaiḥ tathā vahniśikhākārair gajavaktrotpalaiḥ śubhaiḥ,द्रष्टुर्दृष्ट्या हितमुदैः कुमुदैश्चन्द्रसंनिभैः तथा वह्निशिखाकारैर् गजवक्त्रोत्पलैः शुभैः
Main,118.0,41,nīlotpalaiḥ sakahlārair guñjātakakaserukaiḥ śṛṅgāṭakamṛṇālaiśca karaṭai rājatotpalaiḥ,नीलोत्पलैः सकह्लारैर् गुञ्जातककसेरुकैः शृङ्गाटकमृणालैश्च करटै राजतोत्पलैः
Main,118.0,42,jalajaiḥ sthalajairmūlaiḥ phalaiḥ puṣpairviśeṣataḥ vividhaiścaiva nīvārair munibhojyairnarādhipa,जलजैः स्थलजैर्मूलैः फलैः पुष्पैर्विशेषतः विविधैश्चैव नीवारैर् मुनिभोज्यैर्नराधिप
Main,118.0,43,na taddhānyaṃ na tatsasyaṃ na tacchākaṃ na tatphalam na tanmūlaṃ na tatkandaṃ na tatpuṣpaṃ narādhipa,न तद्धान्यं न तत्सस्यं न तच्छाकं न तत्फलम् न तन्मूलं न तत्कन्दं न तत्पुष्पं नराधिप
Main,118.0,44,nāgalokodbhavaṃ divyaṃ naralokabhavaṃ ca yat anūpotthaṃ vanotthaṃ ca tatra yannāsti pārthivaḥ,नागलोकोद्भवं दिव्यं नरलोकभवं च यत् अनूपोत्थं वनोत्थं च तत्र यन्नास्ति पार्थिवः
Main,118.0,45,sadā puṣpaphalaṃ sarvam ajaryam ṛtuyogataḥ madreśvaraḥ sa dadṛśe tapasā hyatiyogataḥ,सदा पुष्पफलं सर्वम् अजर्यम् ऋतुयोगतः मद्रेश्वरः स ददृशे तपसा ह्यतियोगतः
Main,118.0,46,dadṛśe ca tathā tatra nānārūpān patatriṇaḥ mayūrān śatapattrāṃśca kalaviṅkāṃśca kokilān,ददृशे च तथा तत्र नानारूपान् पतत्रिणः मयूरान् शतपत्त्रांश्च कलविङ्कांश्च कोकिलान्
Main,118.0,47,tathā kādambakānhaṃsān koyaṣṭīn khañjarīṭakān kurarānkālakūṭāṃśca khaṭvāṅgān lubdhakāṃs tathā,तथा कादम्बकान्हंसान् कोयष्टीन् खञ्जरीटकान् कुररान्कालकूटांश्च खट्वाङ्गान् लुब्धकांस् तथा
Main,118.0,48,gokṣveḍakāṃstathā kumbhān dhārtarāṣṭrāñśukānbakān ghātukāṃścakravākāṃśca kaṭukānṭiṭṭibhān bhaṭān,गोक्ष्वेडकांस्तथा कुम्भान् धार्तराष्ट्राञ्शुकान्बकान् घातुकांश्चक्रवाकांश्च कटुकान्टिट्टिभान् भटान्
Main,118.0,49,putrapriyān lohapṛṣṭhān gocarmagirivartakān pārāvatāṃśca kamalān sārikā jīvajīvakān,पुत्रप्रियान् लोहपृष्ठान् गोचर्मगिरिवर्तकान् पारावतांश्च कमलान् सारिका जीवजीवकान्
Main,118.0,50,lāvavartakavārtākān raktavartmaprabhadrakān tāmracūḍānsvarṇacūḍān kukkuṭān kāṣṭhakukkuṭān,लाववर्तकवार्ताकान् रक्तवर्त्मप्रभद्रकान् ताम्रचूडान्स्वर्णचूडान् कुक्कुटान् काष्ठकुक्कुटान्
Main,118.0,51,kapiñjalānkalaviṅkāṃs tathā kuṅkumacūḍakān bhṛṅgarājān sīrapādān bhūliṅgān ḍiṇḍimān navān,कपिञ्जलान्कलविङ्कांस् तथा कुङ्कुमचूडकान् भृङ्गराजान् सीरपादान् भूलिङ्गान् डिण्डिमान् नवान्
Main,118.0,52,mañjulītakadātyūhān bhāradvājāṃstathā caṣān etāṃścānyāṃśca subahūn pakṣisaṃghānmanoharān,मञ्जुलीतकदात्यूहान् भारद्वाजांस्तथा चषान् एतांश्चान्यांश्च सुबहून् पक्षिसंघान्मनोहरान्
Main,118.0,53,śvāpadānvividhākārān mṛgāṃścaiva mahāmṛgān vyāghrānkesariṇaḥ siṃhān dvīpinaḥ śarabhānvṛkān,श्वापदान्विविधाकारान् मृगांश्चैव महामृगान् व्याघ्रान्केसरिणः सिंहान् द्वीपिनः शरभान्वृकान्
Main,118.0,54,ṛkṣāṃstarakṣūṃśca bahūn golāṅgūlān savānarān śaśalomān sakādambān mārjārān vāyuveginaḥ,ऋक्षांस्तरक्षूंश्च बहून् गोलाङ्गूलान् सवानरान् शशलोमान् सकादम्बान् मार्जारान् वायुवेगिनः
Main,118.0,55,mūṣakānnakulān kāvān siṃhān drumamanoharān tathā mattāṃśca mātaṃgān mahiṣān gavayān vṛṣān camarān sṛmarāṃścaiva tathā gaurakharānapi,मूषकान्नकुलान् कावान् सिंहान् द्रुममनोहरान् तथा मत्तांश्च मातंगान् महिषान् गवयान् वृषान् चमरान् सृमरांश्चैव तथा गौरखरानपि
Main,118.0,56,urabhrāṃśca tathā meṣān sāraṅgānatha kūkurān nīlāṃścaiva mahānālān karālānmṛgamātṛkān,उरभ्रांश्च तथा मेषान् सारङ्गानथ कूकुरान् नीलांश्चैव महानालान् करालान्मृगमातृकान्
Main,118.0,57,sadaṃṣṭrārāmasarabhān krauñcākārakaśambarān karālānkṛtamālāṃśca kālapucchāṃśca toraṇān,सदंष्ट्रारामसरभान् क्रौञ्चाकारकशम्बरान् करालान्कृतमालांश्च कालपुच्छांश्च तोरणान्
Main,118.0,58,daṃṣṭrānkhaḍgānvarāhāṃśca turaṃgānkharagardabhān etān adviṣṭānmadreśo viruddhāṃśca parasparam,दंष्ट्रान्खड्गान्वराहांश्च तुरंगान्खरगर्दभान् एतान् अद्विष्टान्मद्रेशो विरुद्धांश्च परस्परम्
Main,118.0,59,aviruddhānvane dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ yayau taccāśramapadaṃ puṇyaṃ babhūvātreḥ purā nṛpam,अविरुद्धान्वने दृष्ट्वा विस्मयं परमं ययौ तच्चाश्रमपदं पुण्यं बभूवात्रेः पुरा नृपम्
Main,118.0,60,tatprasādātprabhāyuktaṃ sthāvarairjaṅgamaistathā hiṃsanti hi na cānyonyaṃ hiṃsakāstu parasparam,तत्प्रसादात्प्रभायुक्तं स्थावरैर्जङ्गमैस्तथा हिंसन्ति हि न चान्योन्यं हिंसकास्तु परस्परम्
Main,118.0,61,kravyādāḥ prāṇinastatra sarve kṣīraphalāśanāḥ nirmitāstatra cātyartham atriṇā sumahātmanā,क्रव्यादाः प्राणिनस्तत्र सर्वे क्षीरफलाशनाः निर्मितास्तत्र चात्यर्थम् अत्रिणा सुमहात्मना
Main,118.0,62,śailānitambadeśeṣu nyavasacca svayaṃ nṛpaḥ payaḥ kṣaranti te divyam amṛtasvādukaṇṭakam,शैलानितम्बदेशेषु न्यवसच्च स्वयं नृपः पयः क्षरन्ति ते दिव्यम् अमृतस्वादुकण्टकम्
Main,118.0,63,kvacidrājanmahiṣyaśca kvacidājāśca sarvaśaḥ śilāḥ kṣīreṇa sampūrṇā dadhnā cānyatra vā bahiḥ,क्वचिद्राजन्महिष्यश्च क्वचिदाजाश्च सर्वशः शिलाः क्षीरेण सम्पूर्णा दध्ना चान्यत्र वा बहिः
Main,118.0,64,saṃpaśyanparamāṃ prītim avāpa vasudhādhipaḥ sarāṃsi tatra divyāni nadyaśca vimalodakāḥ,संपश्यन्परमां प्रीतिम् अवाप वसुधाधिपः सरांसि तत्र दिव्यानि नद्यश्च विमलोदकाः
Main,118.0,65,praṇālikāni coṣṇāni śītalāni ca bhāgaśaḥ kandarāṇi ca śailasya susevyāni pade pade,प्रणालिकानि चोष्णानि शीतलानि च भागशः कन्दराणि च शैलस्य सुसेव्यानि पदे पदे
Main,118.0,66,himapāto na tatrāsti samantātpañcayojanam upatyakā suśailasya śikharasya na vidyate,हिमपातो न तत्रास्ति समन्तात्पञ्चयोजनम् उपत्यका सुशैलस्य शिखरस्य न विद्यते
Main,118.0,67,tatrāsti rājañchikharaṃ parvatendrasya pāṇḍuram himapātaṃ ghanā yatra kurvanti sahitāḥ sadā,तत्रास्ति राजञ्छिखरं पर्वतेन्द्रस्य पाण्डुरम् हिमपातं घना यत्र कुर्वन्ति सहिताः सदा
Main,118.0,68,tatrāsti cāparaṃ śṛṅgaṃ yatra toyaghanā ghanāḥ nityamevābhivarṣanti śilābhiḥ śikharaṃ varam,तत्रास्ति चापरं शृङ्गं यत्र तोयघना घनाः नित्यमेवाभिवर्षन्ति शिलाभिः शिखरं वरम्
Main,118.0,69,tadāśramaṃ manohāri yatra kāmadharā dharā suramukhyopayogitvāc chākhināṃ saphalāḥ phalāḥ,तदाश्रमं मनोहारि यत्र कामधरा धरा सुरमुख्योपयोगित्वाच् छाखिनां सफलाः फलाः
Main,118.0,70,sadopagītabhramarasurastrīsevitaṃ param sarvapāpakṣayakaraṃ śailasyeva prahārakam,सदोपगीतभ्रमरसुरस्त्रीसेवितं परम् सर्वपापक्षयकरं शैलस्येव प्रहारकम्
Main,118.0,71,vānaraiḥ krīḍamānaiśca deśāddeśānnarādhipa himapuñjāḥ kṛtāstatra candrabimbasamaprabhāḥ,वानरैः क्रीडमानैश्च देशाद्देशान्नराधिप हिमपुञ्जाः कृतास्तत्र चन्द्रबिम्बसमप्रभाः
Main,118.0,72,tadāśramaṃ samantācca himasaṃruddhakandaraiḥ śailavāṭaiḥ parivṛtam agamyaṃ manujaiḥ sadā,तदाश्रमं समन्ताच्च हिमसंरुद्धकन्दरैः शैलवाटैः परिवृतम् अगम्यं मनुजैः सदा
Main,118.0,73,pūrvārādhitabhāvo 'sau mahārājaḥ purūravāḥ tadāśramapadaṃ prāpto devadevaprasādataḥ,पूर्वाराधितभावो ऽसौ महाराजः पुरूरवाः तदाश्रमपदं प्राप्तो देवदेवप्रसादतः
Main,118.0,74,tadāśramaṃ śramaśamanaṃ manoharaṃ manoharaiḥ kusumaśatairalaṃkṛtam kṛtaṃ svayaṃ ruciramathātriṇā śubhaṃ śubhāvahaṃ ca hi dadṛśe sa madrarāṭ,तदाश्रमं श्रमशमनं मनोहरं मनोहरैः कुसुमशतैरलंकृतम् कृतं स्वयं रुचिरमथात्रिणा शुभं शुभावहं च हि ददृशे स मद्रराट्
Main,119.0,1,matsya-purāṇa 119 tatra yau tau mahāśṛṅgau mahāvarṇau mahāhimau tṛtīyaṃ tu tayormadhye śṛṅgamatyantamucchritam,मत्स्य-पुराण ११९ तत्र यौ तौ महाशृङ्गौ महावर्णौ महाहिमौ तृतीयं तु तयोर्मध्ये शृङ्गमत्यन्तमुच्छ्रितम्
Main,119.0,2,nityātaptaśilājātaṃ sadābhraparivarjitam tasyādhastādvṛkṣagaṇe diśāṃ bhāge ca paścime,नित्यातप्तशिलाजातं सदाभ्रपरिवर्जितम् तस्याधस्ताद्वृक्षगणे दिशां भागे च पश्चिमे
Main,119.0,3,jātīlatāparikṣiptaṃ vivaraṃ cārudarśanam dṛṣṭvaiva kautukāviṣṭas taṃ viveśa mahīpatiḥ,जातीलतापरिक्षिप्तं विवरं चारुदर्शनम् दृष्ट्वैव कौतुकाविष्टस् तं विवेश महीपतिः
Main,119.0,4,tamasā cātinibiḍaṃ nalvamātraṃ susaṃkaṭam nalvamātramatikramya svaprabhābharaṇojjvalam,तमसा चातिनिबिडं नल्वमात्रं सुसंकटम् नल्वमात्रमतिक्रम्य स्वप्रभाभरणोज्ज्वलम्
Main,119.0,5,tam ucchritam athātyantaṃ gambhīraṃ parivartulam na tatra sūryastapati na virājati candramāḥ,तम् उच्छ्रितम् अथात्यन्तं गम्भीरं परिवर्तुलम् न तत्र सूर्यस्तपति न विराजति चन्द्रमाः
Main,119.0,6,tathāpi divasākāraṃ prakāśaṃ tadaharniśam krośādhikaparīmāṇaṃ sarasā ca virājitam,तथापि दिवसाकारं प्रकाशं तदहर्निशम् क्रोशाधिकपरीमाणं सरसा च विराजितम्
Main,119.0,7,samantātsarasastasya śailalagnā tu vedikā sauvarṇai rājatairvṛkṣair vidrumairupaśobhitam,समन्तात्सरसस्तस्य शैललग्ना तु वेदिका सौवर्णै राजतैर्वृक्षैर् विद्रुमैरुपशोभितम्
Main,119.0,8,nānāmāṇikyakusumaiḥ suprabhābharaṇojjvalaiḥ tasminsarasi padmāni padmarāgacchadāni tu,नानामाणिक्यकुसुमैः सुप्रभाभरणोज्ज्वलैः तस्मिन्सरसि पद्मानि पद्मरागच्छदानि तु
Main,119.0,9,vajrakesarajālāni sugandhīni tathā yutam pattrair marakatair nīlair vaiḍūryasya mahīpate,वज्रकेसरजालानि सुगन्धीनि तथा युतम् पत्त्रैर् मरकतैर् नीलैर् वैडूर्यस्य महीपते
Main,119.0,10,karṇikāśca tathā teṣāṃ jātarūpasya pārthiva tasminsarasi yā bhūmir na sā vajrasamākulā,कर्णिकाश्च तथा तेषां जातरूपस्य पार्थिव तस्मिन्सरसि या भूमिर् न सा वज्रसमाकुला
Main,119.0,11,nānāratnairupacitā jalajānāṃ samāśrayaḥ kapardikānāṃ śuktīnāṃ śaṅkhānāṃ ca mahīpate,नानारत्नैरुपचिता जलजानां समाश्रयः कपर्दिकानां शुक्तीनां शङ्खानां च महीपते
Main,119.0,12,makarāṇāṃ ca matsyānāṃ caṇḍānāṃ kacchapaiḥ saha tatra marakatakhaṇḍāni vajrāṇāṃ ca sahasraśaḥ,मकराणां च मत्स्यानां चण्डानां कच्छपैः सह तत्र मरकतखण्डानि वज्राणां च सहस्रशः
Main,119.0,13,padmarāgendranīlāni mahānīlāni pārthiva puṣparāgāṇi sarvāṇi tathā karkoṭakāni ca,पद्मरागेन्द्रनीलानि महानीलानि पार्थिव पुष्परागाणि सर्वाणि तथा कर्कोटकानि च
Main,119.0,14,tutthakasya tu khaṇḍāni tathā śeṣasya bhāgaśaḥ rājāvartasya mukhyasya rucirākṣasya cāpyatha,तुत्थकस्य तु खण्डानि तथा शेषस्य भागशः राजावर्तस्य मुख्यस्य रुचिराक्षस्य चाप्यथ
Main,119.0,15,sūryendukāntayaścaiva nīlo varṇāntimaśca yaḥ jyotīrasasya ramyasya syamantasya ca bhāgaśaḥ,सूर्येन्दुकान्तयश्चैव नीलो वर्णान्तिमश्च यः ज्योतीरसस्य रम्यस्य स्यमन्तस्य च भागशः
Main,119.0,16,suroragavalakṣāṇāṃ sphaṭikasya tathaiva ca gomedapittakānāṃ ca dhūlīmarakatasya ca,सुरोरगवलक्षाणां स्फटिकस्य तथैव च गोमेदपित्तकानां च धूलीमरकतस्य च
Main,119.0,17,vaiḍūryasaugandhikayos tathā rājamaṇernṛpa vajrasyaiva ca mukhyasya tathā brahmamaṇerapi,वैडूर्यसौगन्धिकयोस् तथा राजमणेर्नृप वज्रस्यैव च मुख्यस्य तथा ब्रह्ममणेरपि
Main,119.0,18,muktāphalāni muktānāṃ tārāvigrahadhāriṇām,मुक्ताफलानि मुक्तानां ताराविग्रहधारिणाम्
Main,119.0,19,sukhoṣṇaṃ caiva tattoyaṃ snānācchītavināśanam vaiḍūryasya śilā madhye sarasastasya śobhanā,सुखोष्णं चैव तत्तोयं स्नानाच्छीतविनाशनम् वैडूर्यस्य शिला मध्ये सरसस्तस्य शोभना
Main,119.0,20,pramāṇena tathā sā ca dve ca rājandhanuḥśate caturasrā tathā ramyā tapasā nirmitātriṇā,प्रमाणेन तथा सा च द्वे च राजन्धनुःशते चतुरस्रा तथा रम्या तपसा निर्मितात्रिणा
Main,119.0,21,biladvārasamo deśo yatra yatra hiraṇmayaḥ pradeśaḥ sa tu rājendra dvīpe tasminmanohare,बिलद्वारसमो देशो यत्र यत्र हिरण्मयः प्रदेशः स तु राजेन्द्र द्वीपे तस्मिन्मनोहरे
Main,119.0,22,tathā puṣkariṇī ramyā tasminrājañśilātale suśītāmalapānīyā jalajaiśca virājitā,तथा पुष्करिणी रम्या तस्मिन्राजञ्शिलातले सुशीतामलपानीया जलजैश्च विराजिता
Main,119.0,23,ākāśapratimā rājaṃś caturasrā manoharā tasyāstadudakaṃ svādu laghu śītaṃ sugandhikam,आकाशप्रतिमा राजंश् चतुरस्रा मनोहरा तस्यास्तदुदकं स्वादु लघु शीतं सुगन्धिकम्
Main,119.0,24,na kṣiṇoti yathā kaṇṭhaṃ kukṣiṃ nāpūrayatyapi tṛptiṃ vidhatte paramāṃ śarīre ca mahatsukham,न क्षिणोति यथा कण्ठं कुक्षिं नापूरयत्यपि तृप्तिं विधत्ते परमां शरीरे च महत्सुखम्
Main,119.0,25,madhye tu tasyāḥ prāsādaṃ nirmitaṃ tapasātriṇā rukmasetupraveśāntaṃ sarvaratnamayaṃ śubham,मध्ये तु तस्याः प्रासादं निर्मितं तपसात्रिणा रुक्मसेतुप्रवेशान्तं सर्वरत्नमयं शुभम्
Main,119.0,26,śaśāṅkaraśmeḥ saṃkāśaṃ prāsādaṃ rājataṃ hitam ramyavaiḍūryasopānaṃ vidrumāmalasārakam,शशाङ्करश्मेः संकाशं प्रासादं राजतं हितम् रम्यवैडूर्यसोपानं विद्रुमामलसारकम्
Main,119.0,27,indranīlamahāstambhaṃ marakatāsaktavedikam vajrāṃśujālaiḥ sphuritaṃ ramyaṃ dṛṣṭimanoramam,इन्द्रनीलमहास्तम्भं मरकतासक्तवेदिकम् वज्रांशुजालैः स्फुरितं रम्यं दृष्टिमनोरमम्
Main,119.0,28,prāsāde tatra bhagavān devadevo janārdanaḥ bhogibhogāvalīsuptaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ,प्रासादे तत्र भगवान् देवदेवो जनार्दनः भोगिभोगावलीसुप्तः सर्वालंकारभूषितः
Main,119.0,29,jānunākuñcitastveko devadevasya cakriṇaḥ phaṇīndrasaṃniviṣṭo 'ṅghrir dvitīyaśca tathānagha,जानुनाकुञ्चितस्त्वेको देवदेवस्य चक्रिणः फणीन्द्रसंनिविष्टो ऽङ्घ्रिर् द्वितीयश्च तथानघ
Main,119.0,30,lakṣayutsaṅgagato 'ṅghristu śeṣabhogapraśāyinaḥ phaṇīndrabhogasaṃnyastabāhuḥ keyūrabhūṣaṇaḥ,लक्षयुत्सङ्गगतो ऽङ्घ्रिस्तु शेषभोगप्रशायिनः फणीन्द्रभोगसंन्यस्तबाहुः केयूरभूषणः
Main,119.0,31,aṅgulīpṛṣṭhavinyastadevaśīrṣadharaṃ bhujam ekaṃ vai devadevasya dvitīyaṃ tu prasāritam,अङ्गुलीपृष्ठविन्यस्तदेवशीर्षधरं भुजम् एकं वै देवदेवस्य द्वितीयं तु प्रसारितम्
Main,119.0,32,samākuñcitajānusthamaṇibandhena śobhitam kiṃcidākuñcitaṃ caiva nābhideśakarasthitam,समाकुञ्चितजानुस्थमणिबन्धेन शोभितम् किंचिदाकुञ्चितं चैव नाभिदेशकरस्थितम्
Main,119.0,33,tṛtīyaṃ tu bhujaṃ tasya caturthaṃ tu tathā śṛṇu āttasaṃtānakusumaṃ ghrāṇadeśānusarpiṇam,तृतीयं तु भुजं तस्य चतुर्थं तु तथा शृणु आत्तसंतानकुसुमं घ्राणदेशानुसर्पिणम्
Main,119.0,34,lakṣmyā saṃvāhyamānāṅghriḥ padmapattranibhaiḥ karaiḥ saṃtānamālāmukuṭaṃ hārakeyūrabhūṣitam,लक्ष्म्या संवाह्यमानाङ्घ्रिः पद्मपत्त्रनिभैः करैः संतानमालामुकुटं हारकेयूरभूषितम्
Main,119.0,35,bhūṣitaṃ ca tathā devam aṅgadairaṅgulīyakaiḥ phaṇīndraphaṇavinyastacāruratnaśirojjvalam,भूषितं च तथा देवम् अङ्गदैरङ्गुलीयकैः फणीन्द्रफणविन्यस्तचारुरत्नशिरोज्ज्वलम्
Main,119.0,36,ajñātavastucaritaṃ pratiṣṭhitam athātriṇā siddhānupūjyaṃ satataṃ saṃtānakusumārcitam,अज्ञातवस्तुचरितं प्रतिष्ठितम् अथात्रिणा सिद्धानुपूज्यं सततं संतानकुसुमार्चितम्
Main,119.0,37,divyagandhānuliptāṅgaṃ divyadhūpena dhūpitam surasaiḥ suphalairhṛdyaiḥ siddhairupahṛtaiḥ sadā,दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गं दिव्यधूपेन धूपितम् सुरसैः सुफलैर्हृद्यैः सिद्धैरुपहृतैः सदा
Main,119.0,38,śobhitottamapārśvaṃ taṃ devamutpalaśīrṣakam tataḥ sammukham udvīkṣya vavande sa narādhipaḥ,शोभितोत्तमपार्श्वं तं देवमुत्पलशीर्षकम् ततः सम्मुखम् उद्वीक्ष्य ववन्दे स नराधिपः
Main,119.0,39,jānubhyāṃ śirasā caiva gatvā bhūmiṃ yathāvidhi nāmnāṃ sahasreṇa tadā tuṣṭāva madhusūdanam,जानुभ्यां शिरसा चैव गत्वा भूमिं यथाविधि नाम्नां सहस्रेण तदा तुष्टाव मधुसूदनम्
Main,119.0,40,pradakṣiṇamatho cakre sa tūtthāya punaḥ punaḥ ramyamāyatanaṃ dṛṣṭvā tatrovāsāśrame punaḥ,प्रदक्षिणमथो चक्रे स तूत्थाय पुनः पुनः रम्यमायतनं दृष्ट्वा तत्रोवासाश्रमे पुनः
Main,119.0,41,bilādbahirguhāṃ kāṃcid āśritya sumanoharām tapaścakāra tatraiva pūjayanmadhusūdanam,बिलाद्बहिर्गुहां कांचिद् आश्रित्य सुमनोहराम् तपश्चकार तत्रैव पूजयन्मधुसूदनम्
Main,119.0,42,nānāvidhaistathā puṣpaiḥ phalamūlaiḥ sagorasaiḥ nityaṃ triṣavaṇasnāyī vahnipūjāparāyaṇaḥ,नानाविधैस्तथा पुष्पैः फलमूलैः सगोरसैः नित्यं त्रिषवणस्नायी वह्निपूजापरायणः
Main,119.0,43,devavāpījalaiḥ kurvan satataṃ prāṇadhāraṇam sarvāhāraparityāgaṃ kṛtvā tu manujeśvaraḥ,देववापीजलैः कुर्वन् सततं प्राणधारणम् सर्वाहारपरित्यागं कृत्वा तु मनुजेश्वरः
Main,119.0,44,anāstṛtaguhāśāyī kālaṃ nayati pārthivaḥ tyaktāhārakriyaścaiva kevalaṃ toyato nṛpaḥ na tasya glānimāyāti śarīraṃ ca tadadbhutam,अनास्तृतगुहाशायी कालं नयति पार्थिवः त्यक्ताहारक्रियश्चैव केवलं तोयतो नृपः न तस्य ग्लानिमायाति शरीरं च तदद्भुतम्
Main,119.0,45,evaṃ sa rājā tapasi prasaktaḥ sampūjayandevavaraṃ sadaiva tatrāśrame kālamuvāsa kaṃcit svargopame duḥkham avindamānaḥ,एवं स राजा तपसि प्रसक्तः सम्पूजयन्देववरं सदैव तत्राश्रमे कालमुवास कंचित् स्वर्गोपमे दुःखम् अविन्दमानः
Main,120.0,1,matsya-purāṇa 120 sa tvāśramapade ramye tyaktāhāraparicchadaḥ krīḍāvihāraṃ gandharvaiḥ paśyannapsarasāṃ saha,मत्स्य-पुराण १२० स त्वाश्रमपदे रम्ये त्यक्ताहारपरिच्छदः क्रीडाविहारं गन्धर्वैः पश्यन्नप्सरसां सह
Main,120.0,2,kṛtvā puṣpoccayaṃ bhūri granthayitvā tathā srajaḥ agraṃ nivedya devāya gandharvebhyastadā dadau,कृत्वा पुष्पोच्चयं भूरि ग्रन्थयित्वा तथा स्रजः अग्रं निवेद्य देवाय गन्धर्वेभ्यस्तदा ददौ
Main,120.0,3,puṣpoccayaprasaktānāṃ krīḍantīnāṃ yathāsukham ceṣṭā nānāvidhākārāḥ paśyannapi na paśyati,पुष्पोच्चयप्रसक्तानां क्रीडन्तीनां यथासुखम् चेष्टा नानाविधाकाराः पश्यन्नपि न पश्यति
Main,120.0,4,kācitpuṣpoccaye saktā latājālena veṣṭitā sakhījanena saṃtyaktā kāntenābhisamujjhitā,काचित्पुष्पोच्चये सक्ता लताजालेन वेष्टिता सखीजनेन संत्यक्ता कान्तेनाभिसमुज्झिता
Main,120.0,5,kācitkamalagandhābhā niḥśvāsapavanāhṛtaiḥ madhupairākulamukhī kāntena parimocitā,काचित्कमलगन्धाभा निःश्वासपवनाहृतैः मधुपैराकुलमुखी कान्तेन परिमोचिता
Main,120.0,6,makarandasabhākrāntanayanā kācidaṅganā kāntaniḥśvāsavātena nīrajaskakṛtekṣaṇā,मकरन्दसभाक्रान्तनयना काचिदङ्गना कान्तनिःश्वासवातेन नीरजस्ककृतेक्षणा
Main,120.0,7,kācid uccīya puṣpāṇi dadau kāntasya bhāminī kāntasaṃgrathitaiḥ puṣpai rarāja kṛtaśekharā,काचिद् उच्चीय पुष्पाणि ददौ कान्तस्य भामिनी कान्तसंग्रथितैः पुष्पै रराज कृतशेखरा
Main,120.0,8,uccīya svayam udgrathya kāntena kṛtaśekharā kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene manmathavardhinī,उच्चीय स्वयम् उद्ग्रथ्य कान्तेन कृतशेखरा कृतकृत्यमिवात्मानं मेने मन्मथवर्धिनी
Main,120.0,9,astvasmingahane kuñje viśiṣṭakusumā latā kācidevaṃ raho nītā ramaṇena riraṃsunā,अस्त्वस्मिन्गहने कुञ्जे विशिष्टकुसुमा लता काचिदेवं रहो नीता रमणेन रिरंसुना
Main,120.0,10,kāntasaṃnāmitalatā kusumāni vicinvatī sarvābhyaḥ kācidātmānaṃ mene sarvaguṇādhikam,कान्तसंनामितलता कुसुमानि विचिन्वती सर्वाभ्यः काचिदात्मानं मेने सर्वगुणाधिकम्
Main,120.0,11,kāścitpaśyati bhūpālaṃ nalinīṣu pṛthakpṛthak krīḍamānāstu gandharvair devarāmā manoramāḥ,काश्चित्पश्यति भूपालं नलिनीषु पृथक्पृथक् क्रीडमानास्तु गन्धर्वैर् देवरामा मनोरमाः
Main,120.0,12,kācid ātāḍayat kāntam udakena śucismitā tāḍyamānātha kāntena prītiṃ kācidupāyayau,काचिद् आताडयत् कान्तम् उदकेन शुचिस्मिता ताड्यमानाथ कान्तेन प्रीतिं काचिदुपाययौ
Main,120.0,13,kāntaṃ ca tāḍayāmāsa jātakhedā varāṅganā adṛśyata varārohā śvāsanṛtyatpayodharā,कान्तं च ताडयामास जातखेदा वराङ्गना अदृश्यत वरारोहा श्वासनृत्यत्पयोधरा
Main,120.0,14,kāntāmbutāḍanākṛṣṭakeśapāśanibandhanā keśākulamukhī bhāti madhupairiva padminī,कान्ताम्बुताडनाकृष्टकेशपाशनिबन्धना केशाकुलमुखी भाति मधुपैरिव पद्मिनी
Main,120.0,15,svacakṣuḥsadṛśaiḥ puṣpaiḥ saṃchanne nalinīvane channā kācic cirātprāptā kāntenānviṣya yatnataḥ,स्वचक्षुःसदृशैः पुष्पैः संछन्ने नलिनीवने छन्ना काचिच् चिरात्प्राप्ता कान्तेनान्विष्य यत्नतः
Main,120.0,16,snātā śītāpadeśena kācitprāhāṅganā bhṛśam ramaṇāliṅganaṃ cakre mano 'bhilaṣitaṃ ciram,स्नाता शीतापदेशेन काचित्प्राहाङ्गना भृशम् रमणालिङ्गनं चक्रे मनो ऽभिलषितं चिरम्
Main,120.0,17,jalārdravasanaṃ sūkṣmam aṅgalīnaṃ śucismitā dhārayantī janaṃ cakre kācit tatra samanmatham,जलार्द्रवसनं सूक्ष्मम् अङ्गलीनं शुचिस्मिता धारयन्ती जनं चक्रे काचित् तत्र समन्मथम्
Main,120.0,18,kaṇṭhamālyaguṇaiḥ kācit kāntena kṛṣyatāmbhasi truṭyatsragdāmapatitaṃ ramaṇaṃ prāhasacciram,कण्ठमाल्यगुणैः काचित् कान्तेन कृष्यताम्भसि त्रुट्यत्स्रग्दामपतितं रमणं प्राहसच्चिरम्
Main,120.0,19,kācidbhugnā sakhīdattajānudeśe nakhakṣatā saṃbhrāntā kāntaśaraṇaṃ magnā kācidgatā ciram,काचिद्भुग्ना सखीदत्तजानुदेशे नखक्षता संभ्रान्ता कान्तशरणं मग्ना काचिद्गता चिरम्
Main,120.0,20,kācitpṛṣṭhakṛtādityā keśanistoyakāriṇī śilātalagatā bhartrā dṛṣṭā kāmārtacakṣuṣā,काचित्पृष्ठकृतादित्या केशनिस्तोयकारिणी शिलातलगता भर्त्रा दृष्टा कामार्तचक्षुषा
Main,120.0,21,kṛttamālyaṃ vilulitaṃ saṃkrāntakucakuṅkumam ratikrīḍitakānteva rarāja tatsarodakam,कृत्तमाल्यं विलुलितं संक्रान्तकुचकुङ्कुमम् रतिक्रीडितकान्तेव रराज तत्सरोदकम्
Main,120.0,22,susnātadevagandharvadevarāmāgaṇena ca pūjyamānaṃ ca dadṛśe devadevaṃ janārdanam,सुस्नातदेवगन्धर्वदेवरामागणेन च पूज्यमानं च ददृशे देवदेवं जनार्दनम्
Main,120.0,23,kvacic ca dadṛśe rājā latāgṛhagatāḥ striyaḥ maṇḍayantīḥ svagātrāṇi kāntasaṃnyastamānasāḥ,क्वचिच् च ददृशे राजा लतागृहगताः स्त्रियः मण्डयन्तीः स्वगात्राणि कान्तसंन्यस्तमानसाः
Main,120.0,24,kācid ādarśanakarā vyagrā dūtīmukhodgatam śṛṇvatī kāntavacanam adhikā tu tathā babhau,काचिद् आदर्शनकरा व्यग्रा दूतीमुखोद्गतम् शृण्वती कान्तवचनम् अधिका तु तथा बभौ
Main,120.0,25,kācit satvaritā dūtyā bhūṣaṇānāṃ viparyayam kurvāṇā naiva bubudhe manmathāviṣṭacetanā,काचित् सत्वरिता दूत्या भूषणानां विपर्ययम् कुर्वाणा नैव बुबुधे मन्मथाविष्टचेतना
Main,120.0,26,vāyununnātisurabhikusumotkaramaṇḍite kācitpibantī dadṛśe maireyaṃ nīlaśādvale,वायुनुन्नातिसुरभिकुसुमोत्करमण्डिते काचित्पिबन्ती ददृशे मैरेयं नीलशाद्वले
Main,120.0,27,pāyayāmāsa ramaṇaṃ svayaṃ kācidvarāṅganā kācitpapau varārohā kāntapāṇisamarpitam,पाययामास रमणं स्वयं काचिद्वराङ्गना काचित्पपौ वरारोहा कान्तपाणिसमर्पितम्
Main,120.0,28,kācitsvanetracapalanīlotpalayutaṃ payaḥ pītvā papraccha ramaṇaṃ kva gate te mamotpale,काचित्स्वनेत्रचपलनीलोत्पलयुतं पयः पीत्वा पप्रच्छ रमणं क्व गते ते ममोत्पले
Main,120.0,29,tvayaiva pītau tau nūnam ityuktā ramaṇena sā tathā viditvā mugdhatvād babhūva vrīḍitā bhṛśam,त्वयैव पीतौ तौ नूनम् इत्युक्ता रमणेन सा तथा विदित्वा मुग्धत्वाद् बभूव व्रीडिता भृशम्
Main,120.0,30,kācitkāntārpitaṃ subhrūḥ kāntapītāvaśeṣitam saviśeṣarasaṃ pānaṃ papau manmathavardhanam,काचित्कान्तार्पितं सुभ्रूः कान्तपीतावशेषितम् सविशेषरसं पानं पपौ मन्मथवर्धनम्
Main,120.0,31,āpānagoṣṭhīṣu tathā tāsāṃ sa narapuṃgavaḥ śuśrāva vividhaṃ gītaṃ tantrīsvaravimiśritam,आपानगोष्ठीषु तथा तासां स नरपुंगवः शुश्राव विविधं गीतं तन्त्रीस्वरविमिश्रितम्
Main,120.0,32,pradoṣasamaye tāśca devadevaṃ janārdanam rājansadopanṛtyanti nānāvādyapuraḥsarāḥ,प्रदोषसमये ताश्च देवदेवं जनार्दनम् राजन्सदोपनृत्यन्ति नानावाद्यपुरःसराः
Main,120.0,33,yāmamātre gate rātrau vinirgatya guhāmukhāt āvasansaṃyutāḥ kāntaiḥ pararddhiracitāṃ guhām,याममात्रे गते रात्रौ विनिर्गत्य गुहामुखात् आवसन्संयुताः कान्तैः परर्द्धिरचितां गुहाम्
Main,120.0,34,nānāgandhānvitalatāṃ nānāgandhasugandhinīm nānāvicitraśayanāṃ kusumotkaramaṇḍitām,नानागन्धान्वितलतां नानागन्धसुगन्धिनीम् नानाविचित्रशयनां कुसुमोत्करमण्डिताम्
Main,120.0,35,evam apsarasāṃ paśyan krīḍitāni sa parvate tapastepe mahārājan keśavārpitamānasaḥ,एवम् अप्सरसां पश्यन् क्रीडितानि स पर्वते तपस्तेपे महाराजन् केशवार्पितमानसः
Main,120.0,36,tamūcurnṛpatiṃ gatvā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ rājansvargopamaṃ deśam imaṃ prāpto 'syariṃdama,तमूचुर्नृपतिं गत्वा गन्धर्वाप्सरसां गणाः राजन्स्वर्गोपमं देशम् इमं प्राप्तो ऽस्यरिंदम
Main,120.0,37,vayaṃ hi te pradāsyāmo manasaḥ kāṅkṣitānvarān tānādāya gṛhaṃ gaccha tiṣṭheha yadi vā punaḥ,वयं हि ते प्रदास्यामो मनसः काङ्क्षितान्वरान् तानादाय गृहं गच्छ तिष्ठेह यदि वा पुनः
Main,120.0,38,amoghadarśanāḥ sarve bhavantastvamitaujasaḥ varaṃ vitaratādyaiva prasādaṃ madhusūdanāt,अमोघदर्शनाः सर्वे भवन्तस्त्वमितौजसः वरं वितरताद्यैव प्रसादं मधुसूदनात्
Main,120.0,39,evamastvityathoktastaiḥ sa tu rājā purūravāḥ tatrovāsa sukhī māsaṃ pūjayāno janārdanam,एवमस्त्वित्यथोक्तस्तैः स तु राजा पुरूरवाः तत्रोवास सुखी मासं पूजयानो जनार्दनम्
Main,120.0,40,priya eva sadaivāsīd gandharvāpsarasāṃ nṛpaḥ tutoṣa sa jano rājñas tasyālaulyena karmaṇā,प्रिय एव सदैवासीद् गन्धर्वाप्सरसां नृपः तुतोष स जनो राज्ञस् तस्यालौल्येन कर्मणा
Main,120.0,41,māsasya madhye sa nṛpaḥ praviṣṭastadāśramaṃ ratnasahasracitram toyāśanastatra hyuvāsa māsaṃ yāvatsitānto nṛpa phālgunasya,मासस्य मध्ये स नृपः प्रविष्टस्तदाश्रमं रत्नसहस्रचित्रम् तोयाशनस्तत्र ह्युवास मासं यावत्सितान्तो नृप फाल्गुनस्य
Main,120.0,42,* phālgunāmalapakṣānte rājā svapne purūravāḥ tasyaiva devadevasya śrutavāngaditaṃ śubham,* फाल्गुनामलपक्षान्ते राजा स्वप्ने पुरूरवाः तस्यैव देवदेवस्य श्रुतवान्गदितं शुभम्
Main,120.0,43,rātryāmasyāṃ vyatītāyām atriṇā tvaṃ sameṣyasi tena rājansamāgamya kṛtakṛtyo bhaviṣyasi,रात्र्यामस्यां व्यतीतायाम् अत्रिणा त्वं समेष्यसि तेन राजन्समागम्य कृतकृत्यो भविष्यसि
Main,120.0,44,svapnamevaṃ sa rājarṣir dṛṣṭvā devendravikramaḥ pratyūṣakāle vidhivat snātaḥ sa prayatendriyaḥ,स्वप्नमेवं स राजर्षिर् दृष्ट्वा देवेन्द्रविक्रमः प्रत्यूषकाले विधिवत् स्नातः स प्रयतेन्द्रियः
Main,120.0,45,kṛtakṛtyo yathākāmaṃ pūjayitvā janārdanam dadarśātriṃ muniṃ rājā pratyakṣaṃ tapasāṃ nidhim,कृतकृत्यो यथाकामं पूजयित्वा जनार्दनम् ददर्शात्रिं मुनिं राजा प्रत्यक्षं तपसां निधिम्
Main,120.0,46,svapnaṃ tu devadevasya nyavedayata dhārmikaḥ tataḥ śuśrāva vacanaṃ devatānāṃ samīritam,स्वप्नं तु देवदेवस्य न्यवेदयत धार्मिकः ततः शुश्राव वचनं देवतानां समीरितम्
Main,120.0,47,evametanmahīpāla nātra kāryā vicāraṇā evaṃ prasādaṃ samprāpya devadevājjanārdanāt,एवमेतन्महीपाल नात्र कार्या विचारणा एवं प्रसादं सम्प्राप्य देवदेवाज्जनार्दनात्
Main,120.0,48,kṛtadevārcano rājā tathā hutahutāśanaḥ sarvānkāmānavāpto 'sau varadānena keśavāt,कृतदेवार्चनो राजा तथा हुतहुताशनः सर्वान्कामानवाप्तो ऽसौ वरदानेन केशवात्
Main,121.0,1,matsya-purāṇa 121 tasyāśramasyottaratas tripurāriniṣevitaḥ nānāratnamayaiḥ śṛṅgaiḥ kalpadrumasamanvitaiḥ,मत्स्य-पुराण १२१ तस्याश्रमस्योत्तरतस् त्रिपुरारिनिषेवितः नानारत्नमयैः शृङ्गैः कल्पद्रुमसमन्वितैः
Main,121.0,2,madhye himavataḥ pṛṣṭhe kailāso nāma parvataḥ tasminnivasati śrīmān kuberaḥ saha guhyakaiḥ,मध्ये हिमवतः पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः तस्मिन्निवसति श्रीमान् कुबेरः सह गुह्यकैः
Main,121.0,3,apsaro 'nugupto rājā modate hyalakādhipaḥ kailāsapādasambhūtaṃ puṇyaṃ śītajalaṃ śubham,अप्सरो ऽनुगुप्तो राजा मोदते ह्यलकाधिपः कैलासपादसम्भूतं पुण्यं शीतजलं शुभम्
Main,121.0,4,mandodakaṃ nāma saraḥ payastu dadhisaṃnibham tasmāt pravahate divyā nadī mandākinī śubhā,मन्दोदकं नाम सरः पयस्तु दधिसंनिभम् तस्मात् प्रवहते दिव्या नदी मन्दाकिनी शुभा
Main,121.0,5,divyaṃ ca nandanaṃ tatra tasyāstīre mahadvanam prāguttareṇa kailāsād divyaṃ saugandhikaṃ girim,दिव्यं च नन्दनं तत्र तस्यास्तीरे महद्वनम् प्रागुत्तरेण कैलासाद् दिव्यं सौगन्धिकं गिरिम्
Main,121.0,6,sarvadhātumayaṃ divyaṃ suvelaṃ parvataṃ prati candraprabho nāma giriḥ yaḥ śubhro ratnasaṃnibhaḥ,सर्वधातुमयं दिव्यं सुवेलं पर्वतं प्रति चन्द्रप्रभो नाम गिरिः यः शुभ्रो रत्नसंनिभः
Main,121.0,7,tatsamīpe saro divyam acchodaṃ nāma viśrutam tasmātprabhavate divyā nadī hyacchodakā śubhā,तत्समीपे सरो दिव्यम् अच्छोदं नाम विश्रुतम् तस्मात्प्रभवते दिव्या नदी ह्यच्छोदका शुभा
Main,121.0,8,tasyāstīre vanaṃ divyaṃ mahaccaitrarathaṃ śubham tasmingirau nivasati maṇibhadraḥ sahānugaḥ,तस्यास्तीरे वनं दिव्यं महच्चैत्ररथं शुभम् तस्मिन्गिरौ निवसति मणिभद्रः सहानुगः
Main,121.0,9,yakṣasenāpatiḥ krūro guhyakaiḥ parivāritaḥ puṇyā mandākinī nāma nadī hyacchodakā śubhā,यक्षसेनापतिः क्रूरो गुह्यकैः परिवारितः पुण्या मन्दाकिनी नाम नदी ह्यच्छोदका शुभा
Main,121.0,10,mahīmaṇḍalamadhye tu praviṣṭe tu mahodadhim kailāsadakṣiṇe prācyāṃ śivaṃ sarvauṣadhiṃ girim,महीमण्डलमध्ये तु प्रविष्टे तु महोदधिम् कैलासदक्षिणे प्राच्यां शिवं सर्वौषधिं गिरिम्
Main,121.0,11,manaḥśilāmayaṃ divyaṃ suvelaṃ parvataṃ prati lohito hemaśṛṅgastu giriḥ sūryaprabho mahān,मनःशिलामयं दिव्यं सुवेलं पर्वतं प्रति लोहितो हेमशृङ्गस्तु गिरिः सूर्यप्रभो महान्
Main,121.0,12,tasya pāde mahaddivyaṃ lohitaṃ sumahatsaraḥ tasmātprabhavate puṇyo lauhityaśca nado mahān,तस्य पादे महद्दिव्यं लोहितं सुमहत्सरः तस्मात्प्रभवते पुण्यो लौहित्यश्च नदो महान्
Main,121.0,13,divyāraṇyaṃ viśokaṃ ca tasya tīre mahadvanam tasmingirau nivasati yakṣo maṇidharo vaśī,दिव्यारण्यं विशोकं च तस्य तीरे महद्वनम् तस्मिन्गिरौ निवसति यक्षो मणिधरो वशी
Main,121.0,14,saumyaiḥ sudhārmikaiścaiva guhyakaiḥ parivāritaḥ kailāsātpaścimodīcyāṃ kakudmānauṣadhīgiriḥ,सौम्यैः सुधार्मिकैश्चैव गुह्यकैः परिवारितः कैलासात्पश्चिमोदीच्यां ककुद्मानौषधीगिरिः
Main,121.0,15,kakudmati ca rudrasya utpattiśca kakudminaḥ tadañjanaṃ traikakudaṃ śailaṃ trikakudaṃ prati,ककुद्मति च रुद्रस्य उत्पत्तिश्च ककुद्मिनः तदञ्जनं त्रैककुदं शैलं त्रिककुदं प्रति
Main,121.0,16,sarvadhātumayastatra sumahānvaidyuto giriḥ tasya pāde mahaddivyaṃ mānasaṃ siddhasevitam,सर्वधातुमयस्तत्र सुमहान्वैद्युतो गिरिः तस्य पादे महद्दिव्यं मानसं सिद्धसेवितम्
Main,121.0,17,tasmātprabhavate puṇyā sarayūrlokapāvanī yasyāstīre vanaṃ divyaṃ vaibhrājaṃ nāma viśrutam,तस्मात्प्रभवते पुण्या सरयूर्लोकपावनी यस्यास्तीरे वनं दिव्यं वैभ्राजं नाम विश्रुतम्
Main,121.0,18,kuberānucarastasmin prahetitanayo vaśī brahmadhātā nivasati rākṣaso 'nantavikramaḥ,कुबेरानुचरस्तस्मिन् प्रहेतितनयो वशी ब्रह्मधाता निवसति राक्षसो ऽनन्तविक्रमः
Main,121.0,19,kailāsātpaścimāmāśāṃ divyaḥ sarvauṣadhigiriḥ varuṇaḥ parvataśreṣṭho rukmadhātuvibhūṣitaḥ,कैलासात्पश्चिमामाशां दिव्यः सर्वौषधिगिरिः वरुणः पर्वतश्रेष्ठो रुक्मधातुविभूषितः
Main,121.0,20,bhavasya dayitaḥ śrīmān parvato haimasaṃnibhaḥ śātakaumbhamayairdivyaiḥ śilājālaiḥ samācitaḥ,भवस्य दयितः श्रीमान् पर्वतो हैमसंनिभः शातकौम्भमयैर्दिव्यैः शिलाजालैः समाचितः
Main,121.0,21,śatasaṅkhyais tāpanīyaiḥ śṛṅgairdivamivollikhan śṛṅgavānsumahādivyo durgaḥ śailo mahācitaḥ,शतसङ्ख्यैस् तापनीयैः शृङ्गैर्दिवमिवोल्लिखन् शृङ्गवान्सुमहादिव्यो दुर्गः शैलो महाचितः
Main,121.0,22,tasmingirau nivasati giriśo dhūmralohitaḥ tasya pādātprabhavati śailodaṃ nāma tatsaraḥ,तस्मिन्गिरौ निवसति गिरिशो धूम्रलोहितः तस्य पादात्प्रभवति शैलोदं नाम तत्सरः
Main,121.0,23,tasmātprabhavate puṇyā nadī śailodakā śubhā sā cakṣusī tayormadhye praviṣṭā paścimodadhim,तस्मात्प्रभवते पुण्या नदी शैलोदका शुभा सा चक्षुसी तयोर्मध्ये प्रविष्टा पश्चिमोदधिम्
Main,121.0,24,astyuttareṇa kailāsāc chivaḥ sarvauṣadho giriḥ gauraṃ tu parvataśreṣṭhaṃ haritālamayaṃ prati,अस्त्युत्तरेण कैलासाच् छिवः सर्वौषधो गिरिः गौरं तु पर्वतश्रेष्ठं हरितालमयं प्रति
Main,121.0,25,hiraṇyaśṛṅgaḥ sumahādivyauṣadhimayo giriḥ tasya pāde mahaddivyaṃ saraḥ kāñcanavālukam,हिरण्यशृङ्गः सुमहादिव्यौषधिमयो गिरिः तस्य पादे महद्दिव्यं सरः काञ्चनवालुकम्
Main,121.0,26,ramyaṃ bindusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ gaṅgārthe sa tu rājarṣir uvāsa bahulāḥ samāḥ,रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः गङ्गार्थे स तु राजर्षिर् उवास बहुलाः समाः
Main,121.0,27,divaṃ yāsyantu me pūrve gaṅgātoyāplutāsthikāḥ tatra tripathagā devī prathamaṃ tu pratiṣṭhitā,दिवं यास्यन्तु मे पूर्वे गङ्गातोयाप्लुतास्थिकाः तत्र त्रिपथगा देवी प्रथमं तु प्रतिष्ठिता
Main,121.0,28,somapādātprasūtā sā saptadhā pravibhajyate yūpā maṇimayāstatra vimānāśca hiraṇmayāḥ,सोमपादात्प्रसूता सा सप्तधा प्रविभज्यते यूपा मणिमयास्तत्र विमानाश्च हिरण्मयाः
Main,121.0,29,tatreṣṭvā kratubhiḥ siddhaḥ śakraḥ suragaṇaiḥ saha divyaśchāyāpathas tatra nakṣatrāṇāṃ tu maṇḍalam,तत्रेष्ट्वा क्रतुभिः सिद्धः शक्रः सुरगणैः सह दिव्यश्छायापथस् तत्र नक्षत्राणां तु मण्डलम्
Main,121.0,30,dṛśyate bhāsurā rātrau devī tripathagā tu sā antarikṣaṃ divaṃ caiva bhāvayitvā bhuvaṃ gatā,दृश्यते भासुरा रात्रौ देवी त्रिपथगा तु सा अन्तरिक्षं दिवं चैव भावयित्वा भुवं गता
Main,121.0,31,bhavottamāṅge patitā saṃruddhā yogamāyayā tasyā ye bindavaḥ kecit kruddhāyāḥ patitā bhuvi,भवोत्तमाङ्गे पतिता संरुद्धा योगमायया तस्या ये बिन्दवः केचित् क्रुद्धायाः पतिता भुवि
Main,121.0,32,kṛtaṃ tu tairbahusaras tato bindusaraḥ smṛtam tatastasyā niruddhāyā bhavena sahasā ruṣā,कृतं तु तैर्बहुसरस् ततो बिन्दुसरः स्मृतम् ततस्तस्या निरुद्धाया भवेन सहसा रुषा
Main,121.0,33,jñātvā tasyā hyabhiprāyaṃ krūraṃ devyāścikīrṣitam bhittvā viśāmi pātālaṃ srotasā gṛhya śaṃkaram,ज्ञात्वा तस्या ह्यभिप्रायं क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम् भित्त्वा विशामि पातालं स्रोतसा गृह्य शंकरम्
Main,121.0,34,athāvalepaṃ taṃ jñātvā tasyāḥ kruddhastu śaṃkaraḥ tirobhāvayituṃ buddhir āsīdaṅgeṣu tāṃ nadīm,अथावलेपं तं ज्ञात्वा तस्याः क्रुद्धस्तु शंकरः तिरोभावयितुं बुद्धिर् आसीदङ्गेषु तां नदीम्
Main,121.0,35,etasminneva kāle tu dṛṣṭvā rājānamagrataḥ dhamanīsaṃtataṃ kṣīṇaṃ kṣudhāvyākulitendriyam,एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः धमनीसंततं क्षीणं क्षुधाव्याकुलितेन्द्रियम्
Main,121.0,36,anena toṣitaścāhaṃ nadyarthe pūrvameva tu buddhvā'sya varadānaṃ tu tataḥ kopaṃ nyayacchata,अनेन तोषितश्चाहं नद्यर्थे पूर्वमेव तु बुद्ध्वाऽस्य वरदानं तु ततः कोपं न्ययच्छत
Main,121.0,37,brahmaṇo vacanaṃ śrutvā yaduktaṃ dhārayannadīm tato visarjayāmāsa saṃruddhāṃ svena tejasā,ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा यदुक्तं धारयन्नदीम् ततो विसर्जयामास संरुद्धां स्वेन तेजसा
Main,121.0,38,nadīṃ bhagīrathasyārthe tapasogreṇa toṣitaḥ tato visarjayāmāsa sapta srotāṃsi gaṅgayā,नदीं भगीरथस्यार्थे तपसोग्रेण तोषितः ततो विसर्जयामास सप्त स्रोतांसि गङ्गया
Main,121.0,39,trīṇi prācīmabhimukhaṃ pratīcīṃ trīṇyathaiva tu srotāṃsi tripathāyāstu pratyapadyanta saptadhā,त्रीणि प्राचीमभिमुखं प्रतीचीं त्रीण्यथैव तु स्रोतांसि त्रिपथायास्तु प्रत्यपद्यन्त सप्तधा
Main,121.0,40,nalinī hlādinī caiva pāvanī caiva prācyagā sītā cakṣuśca sindhuśca tisrastā vai pratīcyagāḥ,नलिनी ह्लादिनी चैव पावनी चैव प्राच्यगा सीता चक्षुश्च सिन्धुश्च तिस्रस्ता वै प्रतीच्यगाः
Main,121.0,41,saptamī tvanugā tāsāṃ dakṣiṇena bhagīratham tasmādbhāgīrathī sā vai praviṣṭā dakṣiṇodadhim,सप्तमी त्वनुगा तासां दक्षिणेन भगीरथम् तस्माद्भागीरथी सा वै प्रविष्टा दक्षिणोदधिम्
Main,121.0,42,sapta caitāḥ plāvayanti varṣaṃ tu himasāhvayam prasūtāḥ sapta nadyastu śubhā bindusarodbhavāḥ,सप्त चैताः प्लावयन्ति वर्षं तु हिमसाह्वयम् प्रसूताः सप्त नद्यस्तु शुभा बिन्दुसरोद्भवाः
Main,121.0,43,tāndeśānplāvayanti sma mlecchaprāyāṃśca sarvaśaḥ saśailānkukurānraudhrān barbarānyavanānkhasān,तान्देशान्प्लावयन्ति स्म म्लेच्छप्रायांश्च सर्वशः सशैलान्कुकुरान्रौध्रान् बर्बरान्यवनान्खसान्
Main,121.0,44,pulikāṃśca kulatthāṃśca aṅgalokyānvarāṃśca yān kṛtvā dvidhā himavantaṃ praviṣṭā dakṣiṇodadhim,पुलिकांश्च कुलत्थांश्च अङ्गलोक्यान्वरांश्च यान् कृत्वा द्विधा हिमवन्तं प्रविष्टा दक्षिणोदधिम्
Main,121.0,45,atha vīramarūṃścaiva kālikāṃścaiva śūlikān tukarānbarbarākārān pahlavānpāradāñchakān,अथ वीरमरूंश्चैव कालिकांश्चैव शूलिकान् तुकरान्बर्बराकारान् पह्लवान्पारदाञ्छकान्
Main,121.0,46,etāñjanapadāṃścakṣuḥ plāvayitvodadhiṃ gatā daradorjaguḍāṃścaiva gāndhārānaurasānkuhūn,एताञ्जनपदांश्चक्षुः प्लावयित्वोदधिं गता दरदोर्जगुडांश्चैव गान्धारानौरसान्कुहून्
Main,121.0,47,śivapaurānindramarūn vasatīnsamatejasam saindhavānurvasānbarbān kupathānbhīmaromakān,शिवपौरानिन्द्रमरून् वसतीन्समतेजसम् सैन्धवानुर्वसान्बर्बान् कुपथान्भीमरोमकान्
Main,121.0,48,śunāmukhāṃścordamarūn sindhuretānniṣevate gandharvānkinnarānyakṣān rakṣovidyādharoragān,शुनामुखांश्चोर्दमरून् सिन्धुरेतान्निषेवते गन्धर्वान्किन्नरान्यक्षान् रक्षोविद्याधरोरगान्
Main,121.0,49,kalāpagrāmakāṃścaiva tathā kimpuruṣānnarān kirātāṃśca pulindāṃśca kurūnvai bhāratānapi,कलापग्रामकांश्चैव तथा किम्पुरुषान्नरान् किरातांश्च पुलिन्दांश्च कुरून्वै भारतानपि
Main,121.0,50,pāñcālānkauśikānmatsyān māgadhāṅgāṃstathaiva ca brahmottarāṃśca vaṅgāṃśca tāmraliptāṃstathaiva ca,पाञ्चालान्कौशिकान्मत्स्यान् मागधाङ्गांस्तथैव च ब्रह्मोत्तरांश्च वङ्गांश्च ताम्रलिप्तांस्तथैव च
Main,121.0,51,etāñjanapadānāryān gaṅgā bhāvayate śubhā tataḥ pratihatā vindhye praviṣṭā dakṣiṇodadhim,एताञ्जनपदानार्यान् गङ्गा भावयते शुभा ततः प्रतिहता विन्ध्ये प्रविष्टा दक्षिणोदधिम्
Main,121.0,52,tatastu hlādinī puṇyā prācīnābhimukhī yayau plāvayantyupakāṃścaiva niṣādānapi sarvaśaḥ,ततस्तु ह्लादिनी पुण्या प्राचीनाभिमुखी ययौ प्लावयन्त्युपकांश्चैव निषादानपि सर्वशः
Main,121.0,53,dhīvarānṛṣikāṃścaiva tathā nalimukhānapi kekarānekakarṇāṃśca kirātānapi caiva hi,धीवरानृषिकांश्चैव तथा नलिमुखानपि केकरानेककर्णांश्च किरातानपि चैव हि
Main,121.0,54,kālañjarānvikarṇāṃśca kuśikānsvargabhaumakān sā maṇḍale samudrasya tīre bhūtvā tu sarvaśaḥ,कालञ्जरान्विकर्णांश्च कुशिकान्स्वर्गभौमकान् सा मण्डले समुद्रस्य तीरे भूत्वा तु सर्वशः
Main,121.0,55,tatastu nalinī cāpi prācīmeva diśaṃ yayau kupathānplāvayantī sā indradyumnasarāṃsyapi,ततस्तु नलिनी चापि प्राचीमेव दिशं ययौ कुपथान्प्लावयन्ती सा इन्द्रद्युम्नसरांस्यपि
Main,121.0,56,tathā kharapathāndeśān vetraśaṅkupathānapi madhyenojjānakamarūn kuthaprāvaraṇānyayau,तथा खरपथान्देशान् वेत्रशङ्कुपथानपि मध्येनोज्जानकमरून् कुथप्रावरणान्ययौ
Main,121.0,57,indradvīpasamīpe tu praviṣṭā lavaṇodadhim tatastu pāvanī prāyāt prācīmāśāṃ javena tu,इन्द्रद्वीपसमीपे तु प्रविष्टा लवणोदधिम् ततस्तु पावनी प्रायात् प्राचीमाशां जवेन तु
Main,121.0,58,tomarānplāvayatī ca haṃsamārgānsamūhakān pūrvāndeśāṃśca sevantī bhittvā sā bahudhā girim karṇaprāvaraṇānprāpya gatā sāśvamukhānapi,तोमरान्प्लावयती च हंसमार्गान्समूहकान् पूर्वान्देशांश्च सेवन्ती भित्त्वा सा बहुधा गिरिम् कर्णप्रावरणान्प्राप्य गता साश्वमुखानपि
Main,121.0,59,siktvā parvatameruṃ sā gatvā vidyādharānapi śaimimaṇḍalakoṣṭhaṃ tu sā praviṣṭā mahatsaraḥ,सिक्त्वा पर्वतमेरुं सा गत्वा विद्याधरानपि शैमिमण्डलकोष्ठं तु सा प्रविष्टा महत्सरः
Main,121.0,60,tāsāṃ nadyupanadyo 'nyāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ upagacchanti tā nadyo yato varṣati vāsavaḥ,तासां नद्युपनद्यो ऽन्याः शतशो ऽथ सहस्रशः उपगच्छन्ति ता नद्यो यतो वर्षति वासवः
Main,121.0,61,tīre vaṃśaukasārāyāḥ surabhirnāma tadvanam hiraṇyaśṛṅgo vasati vidvānkauberako vaśī,तीरे वंशौकसारायाः सुरभिर्नाम तद्वनम् हिरण्यशृङ्गो वसति विद्वान्कौबेरको वशी
Main,121.0,62,yajñādapetaḥ sumahān amitaujāḥ suvikramaḥ tatrāgastyaiḥ parivṛtā vidvabhirdbrahmarākṣasaiḥ,यज्ञादपेतः सुमहान् अमितौजाः सुविक्रमः तत्रागस्त्यैः परिवृता विद्वभिर्द्ब्रह्मराक्षसैः
Main,121.0,63,kuberānucarā hyete catvārastatsamāśritāḥ evameva tu vijñeyā siddhiḥ parvatavāsinām,कुबेरानुचरा ह्येते चत्वारस्तत्समाश्रिताः एवमेव तु विज्ञेया सिद्धिः पर्वतवासिनाम्
Main,121.0,64,paraspareṇa dviguṇā dharmataḥ kāmato 'rthataḥ hemakūṭasya pṛṣṭhe tu sarpāṇāṃ tatsaraḥ smṛtam,परस्परेण द्विगुणा धर्मतः कामतो ऽर्थतः हेमकूटस्य पृष्ठे तु सर्पाणां तत्सरः स्मृतम्
Main,121.0,65,sarasvatī prabhavati tasmājjyotiṣmatī tu yā avagāḍhe hyubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau,सरस्वती प्रभवति तस्माज्ज्योतिष्मती तु या अवगाढे ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ
Main,121.0,66,saro viṣṇupadaṃ nāma niṣadhe parvatottame yasmādagre prabhavati gandharvānukule ca te,सरो विष्णुपदं नाम निषधे पर्वतोत्तमे यस्मादग्रे प्रभवति गन्धर्वानुकुले च ते
Main,121.0,67,meroḥ pārśvātprabhavati hradaścandraprabho mahān jambūścaiva nadī puṇyā yasyāṃ jāmbūnadaṃ smṛtam,मेरोः पार्श्वात्प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान् जम्बूश्चैव नदी पुण्या यस्यां जाम्बूनदं स्मृतम्
Main,121.0,68,payodastu hrado nīlaḥ sa śubhraḥ puṇḍarīkavān puṇḍarīkātpayodācca tasmād dve samprasūyatām,पयोदस्तु ह्रदो नीलः स शुभ्रः पुण्डरीकवान् पुण्डरीकात्पयोदाच्च तस्माद् द्वे सम्प्रसूयताम्
Main,121.0,69,sarasastu sarastvetat smṛtamuttaramānasam mṛgyā ca mṛgakāntā ca tasmād dve samprasūyatām,सरसस्तु सरस्त्वेतत् स्मृतमुत्तरमानसम् मृग्या च मृगकान्ता च तस्माद् द्वे सम्प्रसूयताम्
Main,121.0,70,hradāḥ kuruṣu vikhyātāḥ padmamīnakulākulāḥ nāmnā te vai jayā nāma dvādaśodadhisaṃnibhāḥ,ह्रदाः कुरुषु विख्याताः पद्ममीनकुलाकुलाः नाम्ना ते वै जया नाम द्वादशोदधिसंनिभाः
Main,121.0,71,tebhyaḥ śāntī ca madhvī ca dve nadyau samprasūyatām kimpuruṣādyāni yānyaṣṭau teṣu devo na varṣati,तेभ्यः शान्ती च मध्वी च द्वे नद्यौ सम्प्रसूयताम् किम्पुरुषाद्यानि यान्यष्टौ तेषु देवो न वर्षति
Main,121.0,72,udbhidānyudakānyatra pravahanti saridvarāḥ balāhakaśca ṛṣabho cakro maināka eva ca,उद्भिदान्युदकान्यत्र प्रवहन्ति सरिद्वराः बलाहकश्च ऋषभो चक्रो मैनाक एव च
Main,121.0,73,viniviṣṭāḥ pratidiśaṃ nimagnā lavaṇāmbudhim candrakāntastathā droṇaḥ sumahāṃśca śiloccayaḥ,विनिविष्टाः प्रतिदिशं निमग्ना लवणाम्बुधिम् चन्द्रकान्तस्तथा द्रोणः सुमहांश्च शिलोच्चयः
Main,121.0,74,udgāyatā udīcyāṃ tu avagāḍhā mahodadhim cakro badhirakaścaiva tathā nāradaparvataḥ,उद्गायता उदीच्यां तु अवगाढा महोदधिम् चक्रो बधिरकश्चैव तथा नारदपर्वतः
Main,121.0,75,pratīcīmāyatāste vai pratiṣṭhāste mahodadhim jīmūto drāvaṇaścaiva mainākaścandraparvataḥ,प्रतीचीमायतास्ते वै प्रतिष्ठास्ते महोदधिम् जीमूतो द्रावणश्चैव मैनाकश्चन्द्रपर्वतः
Main,121.0,76,āyatāste mahāśailāḥ samudraṃ dakṣiṇaṃ prati cakramainākayormadhye divi san dakṣiṇāpathe,आयतास्ते महाशैलाः समुद्रं दक्षिणं प्रति चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिवि सन् दक्षिणापथे
Main,121.0,77,tatra saṃvartako nāma so 'gniḥ pibati tajjalam agniḥ samudravāsastu aurvo 'sau vaḍavāmukhaḥ,तत्र संवर्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम् अग्निः समुद्रवासस्तु और्वो ऽसौ वडवामुखः
Main,121.0,78,ityete parvatāviṣṭāś catvāro lavaṇodadhim chidyamāneṣu pakṣeṣu purā indrasya vai bhayāt,इत्येते पर्वताविष्टाश् चत्वारो लवणोदधिम् छिद्यमानेषु पक्षेषु पुरा इन्द्रस्य वै भयात्
Main,121.0,79,teṣāṃ tu dṛśyate candre śukle kṛṣṇe samāplutiḥ te bhāratasya varṣasya bhedā yena prakīrtitāḥ,तेषां तु दृश्यते चन्द्रे शुक्ले कृष्णे समाप्लुतिः ते भारतस्य वर्षस्य भेदा येन प्रकीर्तिताः
Main,121.0,80,ihoditasya dṛśyante anye tvanyatra coditāḥ uttarottarameteṣāṃ varṣam udricyate guṇaiḥ,इहोदितस्य दृश्यन्ते अन्ये त्वन्यत्र चोदिताः उत्तरोत्तरमेतेषां वर्षम् उद्रिच्यते गुणैः
Main,121.0,81,ārogyāyuḥpramāṇābhyāṃ dharmataḥ kāmato 'rthataḥ samanvitāni bhūtāni teṣu varṣeṣu bhāgaśaḥ,आरोग्यायुःप्रमाणाभ्यां धर्मतः कामतो ऽर्थतः समन्वितानि भूतानि तेषु वर्षेषु भागशः
Main,121.0,82,vasanti nānājātīni teṣu sarveṣu tāni vai ityetaddhārayadviśvaṃ pṛthvī jagadidaṃ sthitā,वसन्ति नानाजातीनि तेषु सर्वेषु तानि वै इत्येतद्धारयद्विश्वं पृथ्वी जगदिदं स्थिता
Main,122.0,1,matsya-purāṇa 122 śākadvīpasya vakṣyāmi yathāvadiha niścayam kathyamānaṃ nibodha tvaṃ śākaṃ dvīpaṃ dvijottamāḥ,मत्स्य-पुराण १२२ शाकद्वीपस्य वक्ष्यामि यथावदिह निश्चयम् कथ्यमानं निबोध त्वं शाकं द्वीपं द्विजोत्तमाः
Main,122.0,2,jambūdvīpasya vistārād dviguṇastasya vistaraḥ vistārāttriguṇaścāpi pariṇāhaḥ samantataḥ,जम्बूद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणस्तस्य विस्तरः विस्तारात्त्रिगुणश्चापि परिणाहः समन्ततः
Main,122.0,3,tenāvṛtaḥ samudro 'yaṃ dvīpena lavaṇodadhiḥ tatra puṇyā janapadāś cirācca mriyate janaḥ,तेनावृतः समुद्रो ऽयं द्वीपेन लवणोदधिः तत्र पुण्या जनपदाश् चिराच्च म्रियते जनः
Main,122.0,4,kuta eva ca durbhikṣaṃ kṣamātejoyuteṣviha tatrāpi parvatāḥ śubhrāḥ saptaiva maṇibhūṣitāḥ,कुत एव च दुर्भिक्षं क्षमातेजोयुतेष्विह तत्रापि पर्वताः शुभ्राः सप्तैव मणिभूषिताः
Main,122.0,5,śākadvīpādiṣu tveṣu sapta sapta nagās triṣu ṛjvāyatāḥ pratidiśaṃ niviṣṭā varṣaparvatāḥ,शाकद्वीपादिषु त्वेषु सप्त सप्त नगास् त्रिषु ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः
Main,122.0,6,ratnākarādināmānaḥ sānumanto mahācitāḥ samoditāḥ pratidiśaṃ dvīpavistāramānataḥ,रत्नाकरादिनामानः सानुमन्तो महाचिताः समोदिताः प्रतिदिशं द्वीपविस्तारमानतः
Main,122.0,7,ubhayatrāvagāḍhau ca lavaṇakṣīrasāgarau śākadvīpe tu vakṣyāmi sapta divyānmahācalān,उभयत्रावगाढौ च लवणक्षीरसागरौ शाकद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्त दिव्यान्महाचलान्
Main,122.0,8,devarṣigandharvayutaḥ prathamo merurucyate prāgāyataḥ sa sauvarṇa udayo nāma parvataḥ,देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते प्रागायतः स सौवर्ण उदयो नाम पर्वतः
Main,122.0,9,tatra meghāstu vṛṣṭyarthaṃ prabhavantyapayānti ca tasyāpareṇa sumahāñ jaladhāro mahāgiriḥ,तत्र मेघास्तु वृष्ट्यर्थं प्रभवन्त्यपयान्ति च तस्यापरेण सुमहाञ् जलधारो महागिरिः
Main,122.0,10,sa vai candraḥ samākhyātaḥ sarvauṣadhisamanvitaḥ tasmānnityamupādatte vāsavaḥ paramaṃ jalam,स वै चन्द्रः समाख्यातः सर्वौषधिसमन्वितः तस्मान्नित्यमुपादत्ते वासवः परमं जलम्
Main,122.0,11,nārado nāma caivokto durgaśailo mahācitaḥ tatrācalau samutpannau pūrvaṃ nāradaparvatau,नारदो नाम चैवोक्तो दुर्गशैलो महाचितः तत्राचलौ समुत्पन्नौ पूर्वं नारदपर्वतौ
Main,122.0,12,tasyāpareṇa sumahāñ śyāmo nāma mahāgiriḥ yatra śyāmatvamāpannāḥ prajāḥ pūrvamimāḥ kila,तस्यापरेण सुमहाञ् श्यामो नाम महागिरिः यत्र श्यामत्वमापन्नाः प्रजाः पूर्वमिमाः किल
Main,122.0,13,sa eva dundubhirnāma śyāmaparvatasaṃnibhaḥ śabdamṛtyuḥ purā tasmin dundubhistāḍitaḥ suraiḥ,स एव दुन्दुभिर्नाम श्यामपर्वतसंनिभः शब्दमृत्युः पुरा तस्मिन् दुन्दुभिस्ताडितः सुरैः
Main,122.0,14,ratnamālāntaramayaḥ śālmalaścāntarālakṛt tasyāpareṇa rajato mahānasto giriḥ smṛtaḥ,रत्नमालान्तरमयः शाल्मलश्चान्तरालकृत् तस्यापरेण रजतो महानस्तो गिरिः स्मृतः
Main,122.0,15,sa vai somaka ityukto devairyatrāmṛtaṃ purā saṃbhṛtaṃ ca hṛtaṃ caiva māturarthe garutmatā,स वै सोमक इत्युक्तो देवैर्यत्रामृतं पुरा संभृतं च हृतं चैव मातुरर्थे गरुत्मता
Main,122.0,16,tasyāpare cāmbikeyaḥ sumanāścaiva sa smṛtaḥ hiraṇyākṣo varāheṇa tasmiñchaile niṣūditaḥ,तस्यापरे चाम्बिकेयः सुमनाश्चैव स स्मृतः हिरण्याक्षो वराहेण तस्मिञ्छैले निषूदितः
Main,122.0,17,āmbikeyātparo ramyaḥ sarvauṣadhiniṣevitaḥ vibhrājastu samākhyātaḥ sphāṭikastu mahāngiriḥ,आम्बिकेयात्परो रम्यः सर्वौषधिनिषेवितः विभ्राजस्तु समाख्यातः स्फाटिकस्तु महान्गिरिः
Main,122.0,18,yasmādvibhrājate vahnir vibhrājastena sa smṛtaḥ saiveha keśavetyukto yato vāyuḥ pravāti ca,यस्माद्विभ्राजते वह्निर् विभ्राजस्तेन स स्मृतः सैवेह केशवेत्युक्तो यतो वायुः प्रवाति च
Main,122.0,19,teṣāṃ varṣāṇi vakṣyāmi parvatānāṃ dvijottamāḥ śṛṇudhvaṃ nāmatastāni yathāvadanupūrvaśaḥ,तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि पर्वतानां द्विजोत्तमाः शृणुध्वं नामतस्तानि यथावदनुपूर्वशः
Main,122.0,20,dvināmānyeva varṣāṇi yathaiva girayastathā udayasyodayaṃ varṣaṃ jaladhāreti viśrutam,द्विनामान्येव वर्षाणि यथैव गिरयस्तथा उदयस्योदयं वर्षं जलधारेति विश्रुतम्
Main,122.0,21,nāmnā gatabhayaṃ nāma varṣaṃ tatprathamaṃ smṛtam dvitīyaṃ jaladhārasya sukumāramiti smṛtam,नाम्ना गतभयं नाम वर्षं तत्प्रथमं स्मृतम् द्वितीयं जलधारस्य सुकुमारमिति स्मृतम्
Main,122.0,22,tadeva śaiśiraṃ nāma varṣaṃ tatparikīrtitam nāradasya ca kaumāraṃ tadeva ca sukhodayam,तदेव शैशिरं नाम वर्षं तत्परिकीर्तितम् नारदस्य च कौमारं तदेव च सुखोदयम्
Main,122.0,23,śyāmaparvatavarṣaṃ tad anīcakam iti smṛtam ānandakamiti proktaṃ tadeva munibhiḥ śubham,श्यामपर्वतवर्षं तद् अनीचकम् इति स्मृतम् आनन्दकमिति प्रोक्तं तदेव मुनिभिः शुभम्
Main,122.0,24,somakasya śubhaṃ varṣaṃ vijñeyaṃ kusumotkaram tadevāsitam ityuktaṃ varṣaṃ somakasaṃjñitam,सोमकस्य शुभं वर्षं विज्ञेयं कुसुमोत्करम् तदेवासितम् इत्युक्तं वर्षं सोमकसंज्ञितम्
Main,122.0,25,āmbikeyasya mainākaṃ kṣemakaṃ caiva tatkṛtam kesaraḥ parvatasyāpi mahādrumamiti smṛtam tadeva dhavamityuktaṃ varṣaṃ vibhrājasaṃjñitam,आम्बिकेयस्य मैनाकं क्षेमकं चैव तत्कृतम् केसरः पर्वतस्यापि महाद्रुममिति स्मृतम् तदेव धवमित्युक्तं वर्षं विभ्राजसंज्ञितम्
Main,122.0,26,dvīpasya pariṇāhaṃ ca hrasvadīrghatvameva ca jambūdvīpena saṃkhyātaṃ tasya madhye vanaspatiḥ,द्वीपस्य परिणाहं च ह्रस्वदीर्घत्वमेव च जम्बूद्वीपेन संख्यातं तस्य मध्ये वनस्पतिः
Main,122.0,27,śāko nāma mahāvṛkṣaḥ prajāstasya mahānugāḥ eteṣu devagandharvāḥ siddhāśca saha cāraṇaiḥ,शाको नाम महावृक्षः प्रजास्तस्य महानुगाः एतेषु देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः
Main,122.0,28,viharanti ramante ca dṛśyamānāśca taiḥ saha tatra puṇyā janapadāś cāturvarṇyasamanvitāḥ,विहरन्ति रमन्ते च दृश्यमानाश्च तैः सह तत्र पुण्या जनपदाश् चातुर्वर्ण्यसमन्विताः
Main,122.0,29,teṣu nadyaśca saptaiva prativarṣaṃ samudragāḥ dvināmnā caiva tāḥ sarvā gaṅgāḥ saptavidhāḥ smṛtāḥ,तेषु नद्यश्च सप्तैव प्रतिवर्षं समुद्रगाः द्विनाम्ना चैव ताः सर्वा गङ्गाः सप्तविधाः स्मृताः
Main,122.0,30,prathamā sukumārīti gaṅgā śivajalā śubhā munitaptā ca nāmnaiṣā nadī samparikīrtitā,प्रथमा सुकुमारीति गङ्गा शिवजला शुभा मुनितप्ता च नाम्नैषा नदी सम्परिकीर्तिता
Main,122.0,31,sukumārī tapaḥsiddhā dvitīyā nāmataḥ satī nandā ca pāvanī caiva tṛtīyā parikīrtitā,सुकुमारी तपःसिद्धा द्वितीया नामतः सती नन्दा च पावनी चैव तृतीया परिकीर्तिता
Main,122.0,32,śibikā ca caturthī syād dvividhā ca punaḥ smṛtā ikṣuśca pañcamī jñeyā tathaiva ca punaḥ kuhūḥ,शिबिका च चतुर्थी स्याद् द्विविधा च पुनः स्मृता इक्षुश्च पञ्चमी ज्ञेया तथैव च पुनः कुहूः
Main,122.0,33,veṇukā cāmṛtā caiva ṣaṣṭhī samparikīrtitā sukṛtā ca gabhastī ca saptamī parikīrtitā,वेणुका चामृता चैव षष्ठी सम्परिकीर्तिता सुकृता च गभस्ती च सप्तमी परिकीर्तिता
Main,122.0,34,etāḥ sapta mahābhāgāḥ prativarṣaṃ śivodakāḥ bhāvayanti janaṃ sarvaṃ śākadvīpanivāsinam,एताः सप्त महाभागाः प्रतिवर्षं शिवोदकाः भावयन्ति जनं सर्वं शाकद्वीपनिवासिनम्
Main,122.0,35,abhigacchanti tāścānyā nadā nadyaḥ sarāṃsi ca bahūdakaparisrāvā yato varṣati vāsavaḥ,अभिगच्छन्ति ताश्चान्या नदा नद्यः सरांसि च बहूदकपरिस्रावा यतो वर्षति वासवः
Main,122.0,36,tāsāṃ tu nāmadheyāni parimāṇaṃ tathaiva ca na śakyaṃ parisaṃkhyātuṃ puṇyāstāḥ sariduttamāḥ,तासां तु नामधेयानि परिमाणं तथैव च न शक्यं परिसंख्यातुं पुण्यास्ताः सरिदुत्तमाः
Main,122.0,37,tāḥ pibanti sadā hṛṣṭā nadīrjanapadāstu te ete śāntabhayāḥ proktāḥ pramodā ye ca vai śivāḥ,ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीर्जनपदास्तु ते एते शान्तभयाः प्रोक्ताः प्रमोदा ये च वै शिवाः
Main,122.0,38,ānandāśca sukhāścaiva kṣemakāśca navaiḥ saha varṇāśramācārayutā deśāste sapta viśrutāḥ,आनन्दाश्च सुखाश्चैव क्षेमकाश्च नवैः सह वर्णाश्रमाचारयुता देशास्ते सप्त विश्रुताः
Main,122.0,39,ārogyā balinaścaiva sarve maraṇavarjitāḥ avasarpiṇī na teṣvasti tathaivotsarpiṇī punaḥ,आरोग्या बलिनश्चैव सर्वे मरणवर्जिताः अवसर्पिणी न तेष्वस्ति तथैवोत्सर्पिणी पुनः
Main,122.0,40,na tatrāsti yugāvasthā caturyugakṛtā kvacit tretāyugasamaḥ kālas tathā tatra pravartate,न तत्रास्ति युगावस्था चतुर्युगकृता क्वचित् त्रेतायुगसमः कालस् तथा तत्र प्रवर्तते
Main,122.0,41,śākadvīpādiṣu jñeyaṃ pañcasveteṣu sarvaśaḥ deśasya tu vicāreṇa kālaḥ svābhāvikaḥ smṛtaḥ,शाकद्वीपादिषु ज्ञेयं पञ्चस्वेतेषु सर्वशः देशस्य तु विचारेण कालः स्वाभाविकः स्मृतः
Main,122.0,42,na teṣu saṃkaraḥ kaścid varṇāśramakṛtaḥ kvacit dharmasya cāvyabhīcārād ekāntasukhinaḥ prajāḥ,न तेषु संकरः कश्चिद् वर्णाश्रमकृतः क्वचित् धर्मस्य चाव्यभीचाराद् एकान्तसुखिनः प्रजाः
Main,122.0,43,na teṣu māyā lobho vā īrṣyāsūyā bhayaṃ kutaḥ viparyayo na teṣvasti tadvai svābhāvikaṃ smṛtam,न तेषु माया लोभो वा ईर्ष्यासूया भयं कुतः विपर्ययो न तेष्वस्ति तद्वै स्वाभाविकं स्मृतम्
Main,122.0,44,kālo naiva ca teṣvasti na daṇḍo na ca dāṇḍikaḥ svadharmeṇa ca dharmajñās te rakṣanti parasparam,कालो नैव च तेष्वस्ति न दण्डो न च दाण्डिकः स्वधर्मेण च धर्मज्ञास् ते रक्षन्ति परस्परम्
Main,122.0,45,parimaṇḍalastu sumahān dvīpo vai kuśasaṃjñakaḥ nadījalaiḥ parivṛtaḥ parvataścābhrasaṃnibhaiḥ,परिमण्डलस्तु सुमहान् द्वीपो वै कुशसंज्ञकः नदीजलैः परिवृतः पर्वतश्चाभ्रसंनिभैः
Main,122.0,46,sarvadhātuvicitraiśca maṇividrumabhūṣitaiḥ anyaiśca vividhākārai ramyairjanapadaistathā,सर्वधातुविचित्रैश्च मणिविद्रुमभूषितैः अन्यैश्च विविधाकारै रम्यैर्जनपदैस्तथा
Main,122.0,47,vṛkṣaiḥ puṣpaphalopetaiḥ sarvato dhanadhānyavān nityaṃ puṣpaphalopetaḥ sarvaratnasamāvṛtaḥ,वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः सर्वतो धनधान्यवान् नित्यं पुष्पफलोपेतः सर्वरत्नसमावृतः
Main,122.0,48,āvṛtaḥ paśubhiḥ sarvair grāmyāraṇyaiśca sarvaśaḥ ānupūrvyātsamāsena kuśadvīpaṃ nibodhata,आवृतः पशुभिः सर्वैर् ग्राम्यारण्यैश्च सर्वशः आनुपूर्व्यात्समासेन कुशद्वीपं निबोधत
Main,122.0,49,atha tṛtīyaṃ vakṣyāmi kuśadvīpaṃ ca kṛtsnaśaḥ kuśadvīpena kṣīrodaḥ sarvataḥ parivāritaḥ,अथ तृतीयं वक्ष्यामि कुशद्वीपं च कृत्स्नशः कुशद्वीपेन क्षीरोदः सर्वतः परिवारितः
Main,122.0,50,śākadvīpasya vistārād dviguṇena samanvitaḥ tatrāpi parvatāḥ sapta vijñeyā ratnayonayaḥ,शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्वितः तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः
Main,122.0,51,ratnākarāstathā nadyas teṣāṃ nāmāni me śṛṇu dvināmānaśca te sarve śākadvīpe yathā tathā,रत्नाकरास्तथा नद्यस् तेषां नामानि मे शृणु द्विनामानश्च ते सर्वे शाकद्वीपे यथा तथा
Main,122.0,52,prathamaḥ sūryasaṃkāśaḥ kumudo nāma parvataḥ vidrumoccaya ityuktaḥ sa eva ca mahīdharaḥ,प्रथमः सूर्यसंकाशः कुमुदो नाम पर्वतः विद्रुमोच्चय इत्युक्तः स एव च महीधरः
Main,122.0,53,sarvadhātumayaiḥ śṛṅgaiḥ śilājālasamanvitaiḥ dvitīyaḥ parvatastatra unnato nāma viśrutaḥ,सर्वधातुमयैः शृङ्गैः शिलाजालसमन्वितैः द्वितीयः पर्वतस्तत्र उन्नतो नाम विश्रुतः
Main,122.0,54,hemaparvata ityuktaḥ sa eva ca mahīdharaḥ haritālamayaiḥ śṛṅgair dvīpamāvṛtya sarvaśaḥ,हेमपर्वत इत्युक्तः स एव च महीधरः हरितालमयैः शृङ्गैर् द्वीपमावृत्य सर्वशः
Main,122.0,55,balāhakastṛtīyastu jātyañjanamayo giriḥ dyutimānnāmataḥ proktaḥ sa eva ca mahīdharaḥ,बलाहकस्तृतीयस्तु जात्यञ्जनमयो गिरिः द्युतिमान्नामतः प्रोक्तः स एव च महीधरः
Main,122.0,56,caturthaḥ parvato droṇo yatrauṣadhyo mahāgirau viśalyakaraṇī caiva mṛtasaṃjīvanī tathā,चतुर्थः पर्वतो द्रोणो यत्रौषध्यो महागिरौ विशल्यकरणी चैव मृतसंजीवनी तथा
Main,122.0,57,puṣpavānnāma saivoktaḥ parvataḥ sumahācitaḥ kaṅkastu pañcamasteṣāṃ parvato nāma sāravān,पुष्पवान्नाम सैवोक्तः पर्वतः सुमहाचितः कङ्कस्तु पञ्चमस्तेषां पर्वतो नाम सारवान्
Main,122.0,58,kuśeśaya iti proktaḥ punaḥ sa pṛthivīdharaḥ divyapuṣpaphalopeto divyavirutsamanvitaḥ,कुशेशय इति प्रोक्तः पुनः स पृथिवीधरः दिव्यपुष्पफलोपेतो दिव्यविरुत्समन्वितः
Main,122.0,59,ṣaṣṭhastu parvatastatra mahiṣo meghasaṃnibhaḥ sa eva tu punaḥ prokto harirityabhiviśrutaḥ,षष्ठस्तु पर्वतस्तत्र महिषो मेघसंनिभः स एव तु पुनः प्रोक्तो हरिरित्यभिविश्रुतः
Main,122.0,60,tasminso 'gnirnivasati mahiṣo nāma yo 'psujaḥ saptamaḥ parvatastatra kakudmānsa hi bhāṣate,तस्मिन्सो ऽग्निर्निवसति महिषो नाम यो ऽप्सुजः सप्तमः पर्वतस्तत्र ककुद्मान्स हि भाषते
Main,122.0,61,mandaraḥ saiva vijñeyaḥ sarvadhātumayaḥ śubhaḥ manda ityeṣa yo dhātur apāmarthe prakāśakaḥ,मन्दरः सैव विज्ञेयः सर्वधातुमयः शुभः मन्द इत्येष यो धातुर् अपामर्थे प्रकाशकः
Main,122.0,62,apāṃ vidāraṇāccaiva mandaraḥ sa nigadyate tatra ratnānyanekāni svayaṃ rakṣati vāsavaḥ,अपां विदारणाच्चैव मन्दरः स निगद्यते तत्र रत्नान्यनेकानि स्वयं रक्षति वासवः
Main,122.0,63,prajāpatimupādāya prajābhyo vidadhatsvayam teṣāmantaraviṣkambho dviguṇaḥ samudāhṛtaḥ,प्रजापतिमुपादाय प्रजाभ्यो विदधत्स्वयम् तेषामन्तरविष्कम्भो द्विगुणः समुदाहृतः
Main,122.0,64,ityete parvatāḥ sapta kuśadvīpe prabhāṣitāḥ teṣāṃ varṣāṇi vakṣyāmi saptaiva tu vibhāgaśaḥ,इत्येते पर्वताः सप्त कुशद्वीपे प्रभाषिताः तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि सप्तैव तु विभागशः
Main,122.0,65,kumudasya smṛtaḥ śveta unnataśceva sa smṛtaḥ unnatasya tu vijñeyaṃ varṣaṃ lohitasaṃjñakam,कुमुदस्य स्मृतः श्वेत उन्नतश्चेव स स्मृतः उन्नतस्य तु विज्ञेयं वर्षं लोहितसंज्ञकम्
Main,122.0,66,veṇumaṇḍalakaṃ caiva tathaiva parikīrtitam balāhakasya jīmūtaḥ svairathākāramityapi,वेणुमण्डलकं चैव तथैव परिकीर्तितम् बलाहकस्य जीमूतः स्वैरथाकारमित्यपि
Main,122.0,67,droṇasya harikaṃ nāma lavaṇaṃ ca punaḥ smṛtam kaṅkasyāpi kakun nāma dhṛtimaccaiva tatsmṛtam,द्रोणस्य हरिकं नाम लवणं च पुनः स्मृतम् कङ्कस्यापि ककुन् नाम धृतिमच्चैव तत्स्मृतम्
Main,122.0,68,mahiṣaṃ mahiṣasyāpi punaścāpi prabhākaram kakudminastu tadvarṣaṃ kapilaṃ nāma viśrutam,महिषं महिषस्यापि पुनश्चापि प्रभाकरम् ककुद्मिनस्तु तद्वर्षं कपिलं नाम विश्रुतम्
Main,122.0,69,etānyapi viśiṣṭāni sapta sapta pṛthakpṛthak varṣāṇi parvatāścaiva nadīsteṣu nibodhata,एतान्यपि विशिष्टानि सप्त सप्त पृथक्पृथक् वर्षाणि पर्वताश्चैव नदीस्तेषु निबोधत
Main,122.0,70,tatrāpi nadyaḥ saptaiva prativarṣaṃ hi tāḥ smṛtāḥ dvināmavatyastāḥ sarvāḥ sarvāḥ puṇyajalāḥ smṛtāḥ,तत्रापि नद्यः सप्तैव प्रतिवर्षं हि ताः स्मृताः द्विनामवत्यस्ताः सर्वाः सर्वाः पुण्यजलाः स्मृताः
Main,122.0,71,dhūtapāpā nadī nāma yoniścaiva punaḥ smṛtā sītā dvitīyā vijñeyā sā caiva hi niśā smṛtā,धूतपापा नदी नाम योनिश्चैव पुनः स्मृता सीता द्वितीया विज्ञेया सा चैव हि निशा स्मृता
Main,122.0,72,pavitrā tṛtīyā vijñeyā vitṛṣṇāpi ca yā punaḥ caturthī hlādinītyuktā candrabhā iti ca smṛtā,पवित्रा तृतीया विज्ञेया वितृष्णापि च या पुनः चतुर्थी ह्लादिनीत्युक्ता चन्द्रभा इति च स्मृता
Main,122.0,73,vidyucca pañcamī proktā śuklā caiva vibhāvyate puṇḍrā ṣaṣṭhī tu vijñeyā punaścaiva vibhāvarī,विद्युच्च पञ्चमी प्रोक्ता शुक्ला चैव विभाव्यते पुण्ड्रा षष्ठी तु विज्ञेया पुनश्चैव विभावरी
Main,122.0,74,mahatī saptamī proktā punaścaiṣā dhṛtiḥ smṛtā anyāstābhyo 'pi saṃjātāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ,महती सप्तमी प्रोक्ता पुनश्चैषा धृतिः स्मृता अन्यास्ताभ्यो ऽपि संजाताः शतशो ऽथ सहस्रशः
Main,122.0,75,abhigacchanti tā nadyo yato varṣati vāsavaḥ ityeṣa saṃniveśo vaḥ kuśadvīpasya varṇitaḥ,अभिगच्छन्ति ता नद्यो यतो वर्षति वासवः इत्येष संनिवेशो वः कुशद्वीपस्य वर्णितः
Main,122.0,76,śākadvīpena vistāraḥ proktastasya sanātanaḥ kuśadvīpaḥ samudreṇa ghṛtamaṇḍodakena ca,शाकद्वीपेन विस्तारः प्रोक्तस्तस्य सनातनः कुशद्वीपः समुद्रेण घृतमण्डोदकेन च
Main,122.0,77,sarvataḥ sumahāndvīpaś candravatpariveṣṭitaḥ vistārānmaṇḍalāccaiva kṣīrodāddviguṇo mataḥ,सर्वतः सुमहान्द्वीपश् चन्द्रवत्परिवेष्टितः विस्तारान्मण्डलाच्चैव क्षीरोदाद्द्विगुणो मतः
Main,122.0,78,tataḥ paraṃ pravakṣyāmi krauñcadvīpaṃ yathā tathā kuśadvīpasya vistārād dviguṇastasya vistaraḥ,ततः परं प्रवक्ष्यामि क्रौञ्चद्वीपं यथा तथा कुशद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणस्तस्य विस्तरः
Main,122.0,79,ghṛtodakaḥ samudro vai krauñcadvīpena saṃvṛtaḥ cakranemipramāṇena vṛto vṛttena sarvaśaḥ,घृतोदकः समुद्रो वै क्रौञ्चद्वीपेन संवृतः चक्रनेमिप्रमाणेन वृतो वृत्तेन सर्वशः
Main,122.0,80,tasmindvīpe nagāḥ śreṣṭhā devano girirucyate devanātparataścāpi govindo nāma parvataḥ,तस्मिन्द्वीपे नगाः श्रेष्ठा देवनो गिरिरुच्यते देवनात्परतश्चापि गोविन्दो नाम पर्वतः
Main,122.0,81,govindātparataścāpi krauñcastu prathamo giriḥ krauñcātpare pāvanakaḥ pāvanādandhakārakaḥ,गोविन्दात्परतश्चापि क्रौञ्चस्तु प्रथमो गिरिः क्रौञ्चात्परे पावनकः पावनादन्धकारकः
Main,122.0,82,andhakārātpare cāpi devāvṛn nāma parvataḥ devāvṛtaḥ pareṇāpi puṇḍarīko mahāngiriḥ,अन्धकारात्परे चापि देवावृन् नाम पर्वतः देवावृतः परेणापि पुण्डरीको महान्गिरिः
Main,122.0,83,ete ratnamayāḥ sapta krauñcadvīpasya parvatāḥ parasparasya dviguṇo viṣkambho varṣaparvataḥ,एते रत्नमयाः सप्त क्रौञ्चद्वीपस्य पर्वताः परस्परस्य द्विगुणो विष्कम्भो वर्षपर्वतः
Main,122.0,84,varṣāṇi tasya vakṣyāmi nāmatastu nibodhata krauñcasya kuśalo deśo vāmanasya manonugaḥ,वर्षाणि तस्य वक्ष्यामि नामतस्तु निबोधत क्रौञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः
Main,122.0,85,manonugātpare coṣṇās tṛtīyo 'pi sa ucyate uṣṇātpare pāvanakaḥ pāvanādandhakārakaḥ,मनोनुगात्परे चोष्णास् तृतीयो ऽपि स उच्यते उष्णात्परे पावनकः पावनादन्धकारकः
Main,122.0,86,andhakārakadeśāttu munideśastathā paraḥ munideśātpare cāpi procyate dundubhisvanaḥ,अन्धकारकदेशात्तु मुनिदेशस्तथा परः मुनिदेशात्परे चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः
Main,122.0,87,siddhacāraṇasaṃkīrṇo gauraprāyaḥ śucirjanaḥ śrutāstatraiva nadyastu prativarṣaṃ gatāḥ śubhāḥ,सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रायः शुचिर्जनः श्रुतास्तत्रैव नद्यस्तु प्रतिवर्षं गताः शुभाः
Main,122.0,88,gaurī kumudvatī caiva saṃdhyā rātrirmanojavā khyātī ca puṇḍarīkā ca gaṅgā saptavidhā smṛtā,गौरी कुमुद्वती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा ख्याती च पुण्डरीका च गङ्गा सप्तविधा स्मृता
Main,122.0,89,tāsāṃ sahasraśaścānyā nadyaḥ pārśvasamīpagāḥ abhigacchanti tā nadyo bahulāśca bahūdakāḥ,तासां सहस्रशश्चान्या नद्यः पार्श्वसमीपगाः अभिगच्छन्ति ता नद्यो बहुलाश्च बहूदकाः
Main,122.0,90,teṣāṃ nisargo deśānām ānupūrvyeṇa sarvaśaḥ na śakyo vistarādvaktum api varṣaśatairapi,तेषां निसर्गो देशानाम् आनुपूर्व्येण सर्वशः न शक्यो विस्तराद्वक्तुम् अपि वर्षशतैरपि
Main,122.0,91,sargo yaśca prajānāṃ tu saṃhāro yaśca teṣu vai ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi śālmalasya nibodhata,सर्गो यश्च प्रजानां तु संहारो यश्च तेषु वै अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि शाल्मलस्य निबोधत
Main,122.0,92,śālmalo dviguṇo dvīpaḥ krauñcadvīpasya vistarāt parivārya samudraṃ tu dadhimaṇḍodakaṃ sthitaḥ,शाल्मलो द्विगुणो द्वीपः क्रौञ्चद्वीपस्य विस्तरात् परिवार्य समुद्रं तु दधिमण्डोदकं स्थितः
Main,122.0,93,tatra puṇyā janapadāś cirācca mriyate janaḥ kuta eva tu durbhikṣaṃ kṣamātejoyutā hi te,तत्र पुण्या जनपदाश् चिराच्च म्रियते जनः कुत एव तु दुर्भिक्षं क्षमातेजोयुता हि ते
Main,122.0,94,prathamaḥ sūryasaṃkāśaḥ sumanā nāma parvataḥ pītastu madhyamaścāsīt tataḥ kumbhamayo giriḥ,प्रथमः सूर्यसंकाशः सुमना नाम पर्वतः पीतस्तु मध्यमश्चासीत् ततः कुम्भमयो गिरिः
Main,122.0,95,nāmnā sarvasukho nāma divyauṣadhisamanvitaḥ tṛtīyaścaiva sauvarṇo bhṛṅgapattranibho giriḥ,नाम्ना सर्वसुखो नाम दिव्यौषधिसमन्वितः तृतीयश्चैव सौवर्णो भृङ्गपत्त्रनिभो गिरिः
Main,122.0,96,sumahānrohito nāma divyo girivaro hi saḥ sumanāḥ kuśalo deśaḥ sukhodarkaḥ sukhodayaḥ,सुमहान्रोहितो नाम दिव्यो गिरिवरो हि सः सुमनाः कुशलो देशः सुखोदर्कः सुखोदयः
Main,122.0,97,rohito yastṛtīyastu rohiṇo nāma viśrutaḥ tatra ratnānyanekāni svayaṃ rakṣati vāsavaḥ,रोहितो यस्तृतीयस्तु रोहिणो नाम विश्रुतः तत्र रत्नान्यनेकानि स्वयं रक्षति वासवः
Main,122.0,98,prajāpatimupādāya prasanno vidadhatsvayam na tatra meghā varṣanti śītoṣṇaṃ ca na tadvidham,प्रजापतिमुपादाय प्रसन्नो विदधत्स्वयम् न तत्र मेघा वर्षन्ति शीतोष्णं च न तद्विधम्
Main,122.0,99,varṇāśramāṇāṃ vārttā vā triṣu dvīpeṣu vidyate na graho na ca candro 'sti īrṣyāsūyā bhayaṃ tathā,वर्णाश्रमाणां वार्त्ता वा त्रिषु द्वीपेषु विद्यते न ग्रहो न च चन्द्रो ऽस्ति ईर्ष्यासूया भयं तथा
Main,122.0,100,udbhidānyudakānyatra giriprasravaṇāni ca bhojanaṃ ṣaḍrasaṃ tatra teṣāṃ svayamupasthitam,उद्भिदान्युदकान्यत्र गिरिप्रस्रवणानि च भोजनं षड्रसं तत्र तेषां स्वयमुपस्थितम्
Main,122.0,101,adhamottamaṃ na teṣvasti na lobho na parigrahaḥ ārogyabalavantaśca ekāntasukhino narāḥ,अधमोत्तमं न तेष्वस्ति न लोभो न परिग्रहः आरोग्यबलवन्तश्च एकान्तसुखिनो नराः
Main,122.0,102,triṃśadvarṣasahasrāṇi mānasīṃ siddhimāsthitāḥ sukhamāyuśca rūpaṃ ca dharmaiśvaryaṃ tathaiva ca,त्रिंशद्वर्षसहस्राणि मानसीं सिद्धिमास्थिताः सुखमायुश्च रूपं च धर्मैश्वर्यं तथैव च
Main,122.0,103,śālmalānteṣu vijñeyaṃ dvīpeṣu triṣu sarvataḥ vyākhyātaḥ śālmalāntānāṃ dvīpānāṃ tu vidhiḥ śubhaḥ,शाल्मलान्तेषु विज्ञेयं द्वीपेषु त्रिषु सर्वतः व्याख्यातः शाल्मलान्तानां द्वीपानां तु विधिः शुभः
Main,122.0,104,parimaṇḍalastu dvīpasya cakravatpariveṣṭitaḥ surodena samudreṇa dviguṇena samanvitaḥ,परिमण्डलस्तु द्वीपस्य चक्रवत्परिवेष्टितः सुरोदेन समुद्रेण द्विगुणेन समन्वितः
Main,123.0,1,matsya-purāṇa 123 gomedakaṃ pravakṣyāmi ṣaṣṭhaṃ dvīpaṃ tapodhanāḥ surodakasamudrastu gomedena samāvṛtaḥ,मत्स्य-पुराण १२३ गोमेदकं प्रवक्ष्यामि षष्ठं द्वीपं तपोधनाः सुरोदकसमुद्रस्तु गोमेदेन समावृतः
Main,123.0,2,śālmalasya tu vistārād dviguṇastasya vistaraḥ tasmindvīpe tu vijñeyau parvatau dvau samāhitau,शाल्मलस्य तु विस्ताराद् द्विगुणस्तस्य विस्तरः तस्मिन्द्वीपे तु विज्ञेयौ पर्वतौ द्वौ समाहितौ
Main,123.0,3,prathamaḥ sumanā nāma jātyañjanamayo giriḥ dvitīyaḥ kumudo nāma sarvauṣadhisamanvitaḥ,प्रथमः सुमना नाम जात्यञ्जनमयो गिरिः द्वितीयः कुमुदो नाम सर्वौषधिसमन्वितः
Main,123.0,4,śātakaumbhamayaḥ śrīmān vijñeyaḥ sumahācitaḥ samudrekṣurasodena vṛto gomedakaśca saḥ,शातकौम्भमयः श्रीमान् विज्ञेयः सुमहाचितः समुद्रेक्षुरसोदेन वृतो गोमेदकश्च सः
Main,123.0,5,ṣaṣṭhena tu samudreṇa surodāddviguṇena ca dhātakīkumudaścaiva havyaputrau suvistṛtau,षष्ठेन तु समुद्रेण सुरोदाद्द्विगुणेन च धातकीकुमुदश्चैव हव्यपुत्रौ सुविस्तृतौ
Main,123.0,6,saumanaṃ prathamaṃ varṣaṃ dhātakīkhaṇḍamucyate dhātakinaḥ smṛtaṃ tadvai prathamaṃ prathamasya tu,सौमनं प्रथमं वर्षं धातकीखण्डमुच्यते धातकिनः स्मृतं तद्वै प्रथमं प्रथमस्य तु
Main,123.0,7,gomedaṃ yatsmṛtaṃ varṣaṃ nāmnā sarvasukhaṃ tu tat kumudasya dvitīyasya dvitīyaṃ kumudaṃ tataḥ,गोमेदं यत्स्मृतं वर्षं नाम्ना सर्वसुखं तु तत् कुमुदस्य द्वितीयस्य द्वितीयं कुमुदं ततः
Main,123.0,8,etau dvau parvatau vṛttau śeṣau sarvasamucchritau pūrveṇa tasya dvīpasya sumanāḥ parvataḥ sthitaḥ,एतौ द्वौ पर्वतौ वृत्तौ शेषौ सर्वसमुच्छ्रितौ पूर्वेण तस्य द्वीपस्य सुमनाः पर्वतः स्थितः
Main,123.0,9,prākpaścimāyataiḥ pādair āsamudrāditi sthitaḥ paścārdhe kumudastasya evameva sthitastu vai,प्राक्पश्चिमायतैः पादैर् आसमुद्रादिति स्थितः पश्चार्धे कुमुदस्तस्य एवमेव स्थितस्तु वै
Main,123.0,10,etaiḥ parvatapādaistu sa deśo vai dvidhākṛtaḥ dakṣiṇārdhaṃ tu dvīpasya dhātakīkhaṇḍamucyate,एतैः पर्वतपादैस्तु स देशो वै द्विधाकृतः दक्षिणार्धं तु द्वीपस्य धातकीखण्डमुच्यते
Main,123.0,11,kumudaṃ tūttare tasya dvitīyaṃ varṣamuttamam etau janapadau dvau tu gomedasya tu vistṛtau,कुमुदं तूत्तरे तस्य द्वितीयं वर्षमुत्तमम् एतौ जनपदौ द्वौ तु गोमेदस्य तु विस्तृतौ
Main,123.0,12,ataḥ paraṃ pravakṣyāmi saptamaṃ dvīpamuttamam samudrekṣurasaṃ caiva gomedāddviguṇaṃ hi saḥ,अतः परं प्रवक्ष्यामि सप्तमं द्वीपमुत्तमम् समुद्रेक्षुरसं चैव गोमेदाद्द्विगुणं हि सः
Main,123.0,13,āvṛtya tiṣṭhati dvīpaḥ puṣkaraḥ puṣkarairvṛtaḥ puṣkareṇa vṛtaḥ śrīmāṃś citrasānumahāgiriḥ,आवृत्य तिष्ठति द्वीपः पुष्करः पुष्करैर्वृतः पुष्करेण वृतः श्रीमांश् चित्रसानुमहागिरिः
Main,123.0,14,kūṭaiścitrairmaṇimayaiḥ śilājālasamudbhavaiḥ dvīpasyaiva tu pūrvārdhe citrasānuḥ sthito mahān,कूटैश्चित्रैर्मणिमयैः शिलाजालसमुद्भवैः द्वीपस्यैव तु पूर्वार्धे चित्रसानुः स्थितो महान्
Main,123.0,15,parimaṇḍalasahasrāṇi vistīrṇaḥ saptaviṃśatiḥ ūrdhvaṃ sa vai caturviṃśadyojanānāṃ mahābalaḥ,परिमण्डलसहस्राणि विस्तीर्णः सप्तविंशतिः ऊर्ध्वं स वै चतुर्विंशद्योजनानां महाबलः
Main,123.0,16,dvīpārdhasya parikṣiptaḥ paścime mānaso giriḥ sthito velāsamīpe tu pūrvacandra ivoditaḥ,द्वीपार्धस्य परिक्षिप्तः पश्चिमे मानसो गिरिः स्थितो वेलासमीपे तु पूर्वचन्द्र इवोदितः
Main,123.0,17,yojanānāṃ sahasrāṇi sārdhaṃ pañcāśaducchritaḥ tasya putro mahāvītaḥ paścimārdhasya rakṣitā,योजनानां सहस्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः तस्य पुत्रो महावीतः पश्चिमार्धस्य रक्षिता
Main,123.0,18,pūrvārdhe parvatasyāpi dvidhā deśastu sa smṛtaḥ svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ parivāritaḥ,पूर्वार्धे पर्वतस्यापि द्विधा देशस्तु स स्मृतः स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः
Main,123.0,19,vistārānmaṇḍalāccaiva gomedāddviguṇena tu triṃśadvarṣasahasrāṇi teṣu jīvanti mānavāḥ,विस्तारान्मण्डलाच्चैव गोमेदाद्द्विगुणेन तु त्रिंशद्वर्षसहस्राणि तेषु जीवन्ति मानवाः
Main,123.0,20,viparyayo na teṣvasti etatsvābhāvikaṃ smṛtam ārogyaṃ sukhabāhulyaṃ mānasīṃ siddhimāsthitāḥ,विपर्ययो न तेष्वस्ति एतत्स्वाभाविकं स्मृतम् आरोग्यं सुखबाहुल्यं मानसीं सिद्धिमास्थिताः
Main,123.0,21,sukhamāyuśca rūpaṃ ca triṣu dvīpeṣu sarvaśaḥ adhamottamau na teṣvāstāṃ tulyāste vīryarūpataḥ,सुखमायुश्च रूपं च त्रिषु द्वीपेषु सर्वशः अधमोत्तमौ न तेष्वास्तां तुल्यास्ते वीर्यरूपतः
Main,123.0,22,na tatra vadhyavadhakau nerṣyāsūyā bhayaṃ tathā na lobho na ca dambho vā na ca dveṣaḥ parigrahaḥ,न तत्र वध्यवधकौ नेर्ष्यासूया भयं तथा न लोभो न च दम्भो वा न च द्वेषः परिग्रहः
Main,123.0,23,satyānṛte na teṣvāstāṃ dharmādharmau tathaiva ca varṇāśramāṇāṃ vārttā ca pāśupālyaṃ vaṇikkṛṣiḥ,सत्यानृते न तेष्वास्तां धर्माधर्मौ तथैव च वर्णाश्रमाणां वार्त्ता च पाशुपाल्यं वणिक्कृषिः
Main,123.0,24,trayīvidyā daṇḍanītiḥ śuśrūṣā daṇḍa eva ca na tatra varṣaṃ nadyo vā śītoṣṇaṃ ca na vidyate,त्रयीविद्या दण्डनीतिः शुश्रूषा दण्ड एव च न तत्र वर्षं नद्यो वा शीतोष्णं च न विद्यते
Main,123.0,25,udbhidānyudakāni syur giriprasravaṇāni ca tulyottarakurūṇāṃ tu kālastatra tu sarvadā,उद्भिदान्युदकानि स्युर् गिरिप्रस्रवणानि च तुल्योत्तरकुरूणां तु कालस्तत्र तु सर्वदा
Main,123.0,26,sarvataḥ sukhakālo 'sau jarākleśavivarjitaḥ sargastu dhātakīkhaṇḍe mahāvīte tathaiva ca,सर्वतः सुखकालो ऽसौ जराक्लेशविवर्जितः सर्गस्तु धातकीखण्डे महावीते तथैव च
Main,123.0,27,evaṃ dvīpāḥ samudraistu sapta saptabhirāvṛtāḥ dvīpasyānantaro yastu samudrastatsamastu vai,एवं द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः द्वीपस्यानन्तरो यस्तु समुद्रस्तत्समस्तु वै
Main,123.0,28,evaṃ dvīpasamudrāṇāṃ vṛddhirjñeyā parasparam apāṃ caiva samudrekāt samudra iti saṃjñitaḥ,एवं द्वीपसमुद्राणां वृद्धिर्ज्ञेया परस्परम् अपां चैव समुद्रेकात् समुद्र इति संज्ञितः
Main,123.0,29,ṛṣadvasantyo varṣeṣu prajā yatra caturvidhāḥ ṛṣiratyeva ramaṇe varṣantvetena teṣu vai,ऋषद्वसन्त्यो वर्षेषु प्रजा यत्र चतुर्विधाः ऋषिरत्येव रमणे वर्षन्त्वेतेन तेषु वै
Main,123.0,30,udayatīndau pūrve tu samudraḥ pūryate sadā prakṣīyamāne bahule kṣīyate 'stamite ca vai,उदयतीन्दौ पूर्वे तु समुद्रः पूर्यते सदा प्रक्षीयमाने बहुले क्षीयते ऽस्तमिते च वै
Main,123.0,31,āpūryamāṇo hyudadhir ātmanaivābhipūryate tato vai kṣīyamāṇe tu svātmanyeva hy apāṃ kṣayaḥ,आपूर्यमाणो ह्युदधिर् आत्मनैवाभिपूर्यते ततो वै क्षीयमाणे तु स्वात्मन्येव ह्य् अपां क्षयः
Main,123.0,32,udayātpayasāṃ yogāt puṣpanty āpo yathā svayam tathā sa tu samudro 'pi vardhate śaśinodaye,उदयात्पयसां योगात् पुष्पन्त्य् आपो यथा स्वयम् तथा स तु समुद्रो ऽपि वर्धते शशिनोदये
Main,123.0,33,anyūnānatiriktātmā vardhantyāpo hrasanti ca udaye 'stamaye cendoḥ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ,अन्यूनानतिरिक्तात्मा वर्धन्त्यापो ह्रसन्ति च उदये ऽस्तमये चेन्दोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः
Main,123.0,34,kṣayavṛddhī samudrasya śaśivṛddhikṣaye tathā daśottarāṇi pañcāhur aṅgulānāṃ śatāni ca,क्षयवृद्धी समुद्रस्य शशिवृद्धिक्षये तथा दशोत्तराणि पञ्चाहुर् अङ्गुलानां शतानि च
Main,123.0,35,apāṃ vṛddhiḥ kṣayo dṛṣṭaḥ samudrāṇāṃ tu parvasu dvirāpatvāt smṛto dvīpo dadhanāccodadhiḥ smṛtaḥ,अपां वृद्धिः क्षयो दृष्टः समुद्राणां तु पर्वसु द्विरापत्वात् स्मृतो द्वीपो दधनाच्चोदधिः स्मृतः
Main,123.0,36,nigīrṇatvācca girayaḥ parvabandhācca parvatāḥ śākadvīpe tu vai śākaḥ parvatastena cocyate,निगीर्णत्वाच्च गिरयः पर्वबन्धाच्च पर्वताः शाकद्वीपे तु वै शाकः पर्वतस्तेन चोच्यते
Main,123.0,37,kuśadvīpe kuśastambo madhye janapadasya tu krauñcadvīpe giriḥ krauñcas tasya nāmnā nigadyate,कुशद्वीपे कुशस्तम्बो मध्ये जनपदस्य तु क्रौञ्चद्वीपे गिरिः क्रौञ्चस् तस्य नाम्ना निगद्यते
Main,123.0,38,śālmaliḥ śālmaladvīpe pūjyate sa mahādrumaḥ gomedake tu gomedaḥ parvatastena cocyate,शाल्मलिः शाल्मलद्वीपे पूज्यते स महाद्रुमः गोमेदके तु गोमेदः पर्वतस्तेन चोच्यते
Main,123.0,39,nyagrodhaḥ puṣkaradvīpe padmavattena sa smṛtaḥ pūjyate sa mahādevair brahmāṃśo 'vyaktasambhavaḥ,न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे पद्मवत्तेन स स्मृतः पूज्यते स महादेवैर् ब्रह्मांशो ऽव्यक्तसम्भवः
Main,123.0,40,tasminsa vasati brahmā sādhyaiḥ sārdhaṃ prajāpatiḥ tatra devā upāsante trayastriṃśanmaharṣibhiḥ,तस्मिन्स वसति ब्रह्मा साध्यैः सार्धं प्रजापतिः तत्र देवा उपासन्ते त्रयस्त्रिंशन्महर्षिभिः
Main,123.0,41,sa tatra pūjyate devo devairmaharṣisattamaiḥ jambūdvīpātpravartante ratnāni vividhāni ca,स तत्र पूज्यते देवो देवैर्महर्षिसत्तमैः जम्बूद्वीपात्प्रवर्तन्ते रत्नानि विविधानि च
Main,123.0,42,dvīpeṣu teṣu sarveṣu prajānāṃ kramaśastu vai ārjavādbrahmacaryeṇa satyena ca damena ca,द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां क्रमशस्तु वै आर्जवाद्ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च
Main,123.0,43,ārogyāyuḥpramāṇābhyāṃ dviguṇaṃ dviguṇaṃ tataḥ dvīpeṣu teṣu sarveṣu yathoktaṃ varṣakeṣu ca,आरोग्यायुःप्रमाणाभ्यां द्विगुणं द्विगुणं ततः द्वीपेषु तेषु सर्वेषु यथोक्तं वर्षकेषु च
Main,123.0,44,gopāyante prajāstatra sarvaiḥ sahajapaṇḍitaiḥ bhojanaṃ cāprayatnena sadā svayamupasthitam,गोपायन्ते प्रजास्तत्र सर्वैः सहजपण्डितैः भोजनं चाप्रयत्नेन सदा स्वयमुपस्थितम्
Main,123.0,45,ṣaḍrasaṃ tanmahāvīryaṃ tatra te bhuñjate janāḥ pareṇa puṣkarasyātha āvṛtyāvasthito mahān,षड्रसं तन्महावीर्यं तत्र ते भुञ्जते जनाः परेण पुष्करस्याथ आवृत्यावस्थितो महान्
Main,123.0,46,svādūdakasamudrastu sa samantād aveṣṭayat svādūdakasya paritaḥ śailastu parimaṇḍalaḥ,स्वादूदकसमुद्रस्तु स समन्ताद् अवेष्टयत् स्वादूदकस्य परितः शैलस्तु परिमण्डलः
Main,123.0,47,prakāśaścāprakāśaśca lokālokaḥ sa ucyate ālokastatra cārvākca nirālokastataḥ param,प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते आलोकस्तत्र चार्वाक्च निरालोकस्ततः परम्
Main,123.0,48,lokavistāramātraṃ tu pṛthivyardhaṃ tu bāhyataḥ praticchinnaṃ samantāttu udakenāvṛtaṃ mahat,लोकविस्तारमात्रं तु पृथिव्यर्धं तु बाह्यतः प्रतिच्छिन्नं समन्तात्तु उदकेनावृतं महत्
Main,123.0,49,bhūmerdaśaguṇāścāpaḥ samantātpālayanti gām adbhyo daśaguṇaścāgniḥ sarvato dhārayaty apaḥ,भूमेर्दशगुणाश्चापः समन्तात्पालयन्ति गाम् अद्भ्यो दशगुणश्चाग्निः सर्वतो धारयत्य् अपः
Main,123.0,50,agnerdaśaguṇo vāyur dhārayañjyotirāsthitaḥ tiryakca maṇḍalo vāyur bhūtānyāveṣṭya dhārayan,अग्नेर्दशगुणो वायुर् धारयञ्ज्योतिरास्थितः तिर्यक्च मण्डलो वायुर् भूतान्यावेष्ट्य धारयन्
Main,123.0,51,daśādhikaṃ tathākāśaṃ vāyorbhūtānyadhārayat bhūtādirdhārayanvyoma tasmāddaśaguṇastu vai,दशाधिकं तथाकाशं वायोर्भूतान्यधारयत् भूतादिर्धारयन्व्योम तस्माद्दशगुणस्तु वै
Main,123.0,52,bhūtādito daśaguṇaṃ mahadbhūtānyadhārayat mahattattvaṃ hyanantena avyaktena tu dhāryate,भूतादितो दशगुणं महद्भूतान्यधारयत् महत्तत्त्वं ह्यनन्तेन अव्यक्तेन तु धार्यते
Main,123.0,53,ādhārādheyabhāvena vikārāste vikāriṇām pṛthvyādayo vikārāste paricchinnāḥ parasparam,आधाराधेयभावेन विकारास्ते विकारिणाम् पृथ्व्यादयो विकारास्ते परिच्छिन्नाः परस्परम्
Main,123.0,54,parasparādhikāścaiva praviṣṭāśca parasparam evaṃ parasparotpannā dhāryante ca parasparam,परस्पराधिकाश्चैव प्रविष्टाश्च परस्परम् एवं परस्परोत्पन्ना धार्यन्ते च परस्परम्
Main,123.0,55,yasmātpraviṣṭāste 'nyonyaṃ tasmātte sthiratāṃ gatāḥ āsaṃste hyaviśeṣāśca viśeṣā anyaveśanāt,यस्मात्प्रविष्टास्ते ऽन्योन्यं तस्मात्ते स्थिरतां गताः आसंस्ते ह्यविशेषाश्च विशेषा अन्यवेशनात्
Main,123.0,56,pṛthvyādayastu vāyvantāḥ paricchinnāstu tatra te bhūtebhyaḥ paratas tebhyo hy alokaḥ sarvataḥ smṛtaḥ,पृथ्व्यादयस्तु वाय्वन्ताः परिच्छिन्नास्तु तत्र ते भूतेभ्यः परतस् तेभ्यो ह्य् अलोकः सर्वतः स्मृतः
Main,123.0,57,tathā hyāloka ākāśe paricchinnāni sarvaśaḥ pātre mahati pātrāṇi yathā hyantargatāni ca,तथा ह्यालोक आकाशे परिच्छिन्नानि सर्वशः पात्रे महति पात्राणि यथा ह्यन्तर्गतानि च
Main,123.0,58,bhavantyanyonyahīnāni parasparasamāśrayāt tathā hyāloka ākāśe bhedāstvantargatāgatāḥ,भवन्त्यन्योन्यहीनानि परस्परसमाश्रयात् तथा ह्यालोक आकाशे भेदास्त्वन्तर्गतागताः
Main,123.0,59,kṛtānyetāni tattvāni anyonyasyādhikāni ca yāvadetāni tattvāni tāvadutpattirucyate,कृतान्येतानि तत्त्वानि अन्योन्यस्याधिकानि च यावदेतानि तत्त्वानि तावदुत्पत्तिरुच्यते
Main,123.0,60,jantūnāmiha saṃskāro bhūteṣvantargateṣu vai pratyākhyāyeha bhūtāni kāryotpattir na vidyate,जन्तूनामिह संस्कारो भूतेष्वन्तर्गतेषु वै प्रत्याख्यायेह भूतानि कार्योत्पत्तिर् न विद्यते
Main,123.0,61,tasmātparimitā bhedāḥ smṛtāḥ kāryātmakāstu vai te kāraṇātmakāścaiva syurbhedā mahadādayaḥ,तस्मात्परिमिता भेदाः स्मृताः कार्यात्मकास्तु वै ते कारणात्मकाश्चैव स्युर्भेदा महदादयः
Main,123.0,62,ityevaṃ saṃniveśo 'yaṃ pṛthvyākrāntastu bhāgaśaḥ saptadvīpasamudrāṇāṃ yāthātathyena vai mayā,इत्येवं संनिवेशो ऽयं पृथ्व्याक्रान्तस्तु भागशः सप्तद्वीपसमुद्राणां याथातथ्येन वै मया
Main,123.0,63,vistārānmaṇḍalāccaiva prasaṃkhyānena caiva hi viśvarūpaṃ pradhānasya parimāṇaikadeśinaḥ,विस्तारान्मण्डलाच्चैव प्रसंख्यानेन चैव हि विश्वरूपं प्रधानस्य परिमाणैकदेशिनः
Main,123.0,64,etāvatsaṃniveśastu mayā samyakprakāśitaḥ etāvadeva śrotavyaṃ saṃniveśasya pārthiva,एतावत्संनिवेशस्तु मया सम्यक्प्रकाशितः एतावदेव श्रोतव्यं संनिवेशस्य पार्थिव
Main,124.0,1,matsya-purāṇa 124 ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sūryacandramasorgatim sūryācandramasāvetau bhrājantau yāvadeva tu,मत्स्य-पुराण १२४ अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सूर्यचन्द्रमसोर्गतिम् सूर्याचन्द्रमसावेतौ भ्राजन्तौ यावदेव तु
Main,124.0,2,saptadvīpasamudrāṇāṃ dvīpānāṃ bhāti vistaraḥ vistarārdhaṃ pṛthivyāstu bhavedanyatra bāhyataḥ,सप्तद्वीपसमुद्राणां द्वीपानां भाति विस्तरः विस्तरार्धं पृथिव्यास्तु भवेदन्यत्र बाह्यतः
Main,124.0,3,paryāsaparimāṇaṃ ca candrādityau prakāśataḥ paryāsapārimāṇyāttu budhaistulyaṃ divaḥ smṛtam,पर्यासपरिमाणं च चन्द्रादित्यौ प्रकाशतः पर्यासपारिमाण्यात्तु बुधैस्तुल्यं दिवः स्मृतम्
Main,124.0,4,trīṃllokānprati sāmānyāt sūryo yātyavilambataḥ acirāttu prakāśena avanāttu raviḥ smṛtaḥ,त्रींल्लोकान्प्रति सामान्यात् सूर्यो यात्यविलम्बतः अचिरात्तु प्रकाशेन अवनात्तु रविः स्मृतः
Main,124.0,5,bhūyo bhūyaḥ pravakṣyāmi pramāṇaṃ candrasūryayoḥ mahitatvānmahacchabdo hy asminnarthe nigadyate,भूयो भूयः प्रवक्ष्यामि प्रमाणं चन्द्रसूर्ययोः महितत्वान्महच्छब्दो ह्य् अस्मिन्नर्थे निगद्यते
Main,124.0,6,asya bhāratavarṣasya viṣkambhāttulyavistṛtam maṇḍalaṃ bhāskarasyātha yojanaistannibodhata,अस्य भारतवर्षस्य विष्कम्भात्तुल्यविस्तृतम् मण्डलं भास्करस्याथ योजनैस्तन्निबोधत
Main,124.0,7,navayojanasāhasro vistāro maṇḍalasya tu vistārāttriguṇaścāpi pariṇāho 'tra maṇḍale,नवयोजनसाहस्रो विस्तारो मण्डलस्य तु विस्तारात्त्रिगुणश्चापि परिणाहो ऽत्र मण्डले
Main,124.0,8,viṣkambhānmaṇḍalāccaiva bhāskarāddviguṇaḥ śaśī ataḥ pṛthivyā vakṣyāmi pramāṇaṃ yojanaiḥ punaḥ,विष्कम्भान्मण्डलाच्चैव भास्कराद्द्विगुणः शशी अतः पृथिव्या वक्ष्यामि प्रमाणं योजनैः पुनः
Main,124.0,9,saptadvīpasamudrāyā vistāro maṇḍalasya tu ityetadiha saṃkhyātaṃ purāṇe parimāṇataḥ,सप्तद्वीपसमुद्राया विस्तारो मण्डलस्य तु इत्येतदिह संख्यातं पुराणे परिमाणतः
Main,124.0,10,tadvakṣyāmi prasaṃkhyāya sāmprataṃ cābhimānibhiḥ abhimānino hyatītā ye tulyāste sāmprataistviha,तद्वक्ष्यामि प्रसंख्याय साम्प्रतं चाभिमानिभिः अभिमानिनो ह्यतीता ये तुल्यास्ते साम्प्रतैस्त्विह
Main,124.0,11,devādevair atītāstu rūpairnāmabhireva ca tasmādvai sāmpratairdevair vakṣyāmi vasudhātalam,देवादेवैर् अतीतास्तु रूपैर्नामभिरेव च तस्माद्वै साम्प्रतैर्देवैर् वक्ष्यामि वसुधातलम्
Main,124.0,12,divyasya saṃniveśo vai sāmprataireva kṛtsnaśaḥ śatārdhakoṭivistārā pṛthivī kṛtsnaśaḥ smṛtā,दिव्यस्य संनिवेशो वै साम्प्रतैरेव कृत्स्नशः शतार्धकोटिविस्तारा पृथिवी कृत्स्नशः स्मृता
Main,124.0,13,tasyāścārdhapramāṇaṃ ca meroścaivottarottaram merormadhye pratidiśaṃ koṭirekā tu sā smṛtā,तस्याश्चार्धप्रमाणं च मेरोश्चैवोत्तरोत्तरम् मेरोर्मध्ये प्रतिदिशं कोटिरेका तु सा स्मृता
Main,124.0,14,tathā śatasahasrāṇām ekonanavatiṃ punaḥ pañcāśacca sahasrāṇi pṛthivyardhasya vistaraḥ,तथा शतसहस्राणाम् एकोननवतिं पुनः पञ्चाशच्च सहस्राणि पृथिव्यर्धस्य विस्तरः
Main,124.0,15,pṛthivyā vistaraṃ kṛtyaṃ yojanaistaṃ nibodhata tisraḥ koṭyastu vistārāt saṃkhyātāstu caturdiśam,पृथिव्या विस्तरं कृत्यं योजनैस्तं निबोधत तिस्रः कोट्यस्तु विस्तारात् संख्यातास्तु चतुर्दिशम्
Main,124.0,16,tathā śatasahasrāṇām ekonāśītir ucyate saptadvīpasamudrāyāḥ pṛthivyāḥ sa tu vistaraḥ,तथा शतसहस्राणाम् एकोनाशीतिर् उच्यते सप्तद्वीपसमुद्रायाः पृथिव्याः स तु विस्तरः
Main,124.0,17,vistāraṃ triguṇaṃ caiva pṛthivyantaramaṇḍalam gaṇitaṃ yojanānāṃ tu koṭyastvekādaśa smṛtāḥ,विस्तारं त्रिगुणं चैव पृथिव्यन्तरमण्डलम् गणितं योजनानां तु कोट्यस्त्वेकादश स्मृताः
Main,124.0,18,tathā śatasahasrāṇāṃ saptatriṃśādhikāstu tāḥ ityetadvai prasaṃkhyātaṃ pṛthivyantaramaṇḍalam,तथा शतसहस्राणां सप्तत्रिंशाधिकास्तु ताः इत्येतद्वै प्रसंख्यातं पृथिव्यन्तरमण्डलम्
Main,124.0,19,tārakāsaṃniveśasya divi yāvattu maṇḍalam paryāptasaṃniveśasya bhūmestāvattu maṇḍalam,तारकासंनिवेशस्य दिवि यावत्तु मण्डलम् पर्याप्तसंनिवेशस्य भूमेस्तावत्तु मण्डलम्
Main,124.0,20,paryāsaparimāṇaṃ ca bhūmestulyaṃ divaḥ smṛtam meroḥ prācyāṃ diśāyāṃ tu mānasottaramūrdhani,पर्यासपरिमाणं च भूमेस्तुल्यं दिवः स्मृतम् मेरोः प्राच्यां दिशायां तु मानसोत्तरमूर्धनि
Main,124.0,21,vastvekasārā māhendrī puṇyā hemapariṣkṛtā dakṣiṇena punarmeror mānasasya tu pṛṣṭhataḥ,वस्त्वेकसारा माहेन्द्री पुण्या हेमपरिष्कृता दक्षिणेन पुनर्मेरोर् मानसस्य तु पृष्ठतः
Main,124.0,22,vaivasvato nivasati yamaḥ saṃyamane pure pratīcyāṃ tu punarmeror mānasasya tu mūrdhani,वैवस्वतो निवसति यमः संयमने पुरे प्रतीच्यां तु पुनर्मेरोर् मानसस्य तु मूर्धनि
Main,124.0,23,suṣā nāma purī ramyā varuṇasyāpi dhīmataḥ diśyuttarasyāṃ merostu mānasasyaiva mūrdhani,सुषा नाम पुरी रम्या वरुणस्यापि धीमतः दिश्युत्तरस्यां मेरोस्तु मानसस्यैव मूर्धनि
Main,124.0,24,tulyā mahendrapuryāpi somasyāpi vibhāvarī mānasottarapṛṣṭhe tu lokapālāścaturdiśam,तुल्या महेन्द्रपुर्यापि सोमस्यापि विभावरी मानसोत्तरपृष्ठे तु लोकपालाश्चतुर्दिशम्
Main,124.0,25,sthitā dharmavyavasthārthaṃ lokasaṃrakṣaṇāya ca lokapālopariṣṭāttu sarvato dakṣiṇāyane,स्थिता धर्मव्यवस्थार्थं लोकसंरक्षणाय च लोकपालोपरिष्टात्तु सर्वतो दक्षिणायने
Main,124.0,26,kāṣṭhāgatasya sūryasya gatistatra nibodhata dakṣiṇopakrame sūryaḥ kṣipteṣuriva sarpati,काष्ठागतस्य सूर्यस्य गतिस्तत्र निबोधत दक्षिणोपक्रमे सूर्यः क्षिप्तेषुरिव सर्पति
Main,124.0,27,jyotiṣāṃ cakramādāya satataṃ parigacchati madhyagaścāmarāvatyāṃ yadā bhavati bhāskaraḥ,ज्योतिषां चक्रमादाय सततं परिगच्छति मध्यगश्चामरावत्यां यदा भवति भास्करः
Main,124.0,28,vaivasvate saṃyamane udyansūryaḥ pradṛśyate suṣāyāmardharātrastu vibhāvaryāstam eti ca,वैवस्वते संयमने उद्यन्सूर्यः प्रदृश्यते सुषायामर्धरात्रस्तु विभावर्यास्तम् एति च
Main,124.0,29,vaivasvate saṃyamane madhyāhne tu raviryadā suṣāyāmatha vāruṇyām uttiṣṭhansa tu dṛśyate,वैवस्वते संयमने मध्याह्ने तु रविर्यदा सुषायामथ वारुण्याम् उत्तिष्ठन्स तु दृश्यते
Main,124.0,30,vibhāvaryāmardharātraṃ māhendryāmastameva ca suṣāyāmatha vāruṇyāṃ madhyāhne tu raviryadā,विभावर्यामर्धरात्रं माहेन्द्र्यामस्तमेव च सुषायामथ वारुण्यां मध्याह्ने तु रविर्यदा
Main,124.0,31,vibhāvaryāṃ somapuryām uttiṣṭhati vibhāvasuḥ mahendrasyāmarāvatyām udgacchati divākaraḥ,विभावर्यां सोमपुर्याम् उत्तिष्ठति विभावसुः महेन्द्रस्यामरावत्याम् उद्गच्छति दिवाकरः
Main,124.0,32,ardharātraṃ saṃyamane vāruṇyāmastameti ca sa śīghrameva paryeti bhānurālātacakravat,अर्धरात्रं संयमने वारुण्यामस्तमेति च स शीघ्रमेव पर्येति भानुरालातचक्रवत्
Main,124.0,33,bhramanvai bhramamāṇāni ṛkṣāṇi carate raviḥ evaṃ caturṣu pārśveṣu dakṣiṇānteṣu sarpati,भ्रमन्वै भ्रममाणानि ऋक्षाणि चरते रविः एवं चतुर्षु पार्श्वेषु दक्षिणान्तेषु सर्पति
Main,124.0,34,udayāstamaye vāsāv uttiṣṭhati punaḥ punaḥ pūrvāhṇe cāparāhṇe ca dvau dvau devālayau tu saḥ,उदयास्तमये वासाव् उत्तिष्ठति पुनः पुनः पूर्वाह्णे चापराह्णे च द्वौ द्वौ देवालयौ तु सः
Main,124.0,35,patatyekaṃ tu madhyāhne bhābhireva ca raśmibhiḥ udito vardhamānābhir madhyāhne tapate raviḥ,पतत्येकं तु मध्याह्ने भाभिरेव च रश्मिभिः उदितो वर्धमानाभिर् मध्याह्ने तपते रविः
Main,124.0,36,ataḥ paraṃ hrasantībhir gobhirastaṃ sa gacchati udayāstamayābhyāṃ ca smṛte pūrvāpare tu vai,अतः परं ह्रसन्तीभिर् गोभिरस्तं स गच्छति उदयास्तमयाभ्यां च स्मृते पूर्वापरे तु वै
Main,124.0,37,yādṛkpurastāttapati yādṛkpṛṣṭhe tu pārśvayoḥ yatrodayastu dṛśyeta teṣāṃ sa udayaḥ smṛtaḥ,यादृक्पुरस्तात्तपति यादृक्पृष्ठे तु पार्श्वयोः यत्रोदयस्तु दृश्येत तेषां स उदयः स्मृतः
Main,124.0,38,praṇāśaṃ gacchate yatra teṣāmastaḥ sa ucyate sarveṣāmuttare merur lokālokasya dakṣiṇe,प्रणाशं गच्छते यत्र तेषामस्तः स उच्यते सर्वेषामुत्तरे मेरुर् लोकालोकस्य दक्षिणे
Main,124.0,39,vidūrabhāvādarkasya bhūmereṣā gatasya ca śrayante raśmayo yasmāt tena rātrau na dṛśyate,विदूरभावादर्कस्य भूमेरेषा गतस्य च श्रयन्ते रश्मयो यस्मात् तेन रात्रौ न दृश्यते
Main,124.0,40,ūrdhvaṃ śatasahasrāṃśuḥ sthitastatra pradṛśyate evaṃ puṣkaramadhye tu yadā bhavati bhāskaraḥ,ऊर्ध्वं शतसहस्रांशुः स्थितस्तत्र प्रदृश्यते एवं पुष्करमध्ये तु यदा भवति भास्करः
Main,124.0,41,triṃśadbhāgaṃ ca medinyā muhūrtena sa gacchati yojanānāṃ sahasrasya imāṃ saṃkhyāṃ nibodhata,त्रिंशद्भागं च मेदिन्या मुहूर्तेन स गच्छति योजनानां सहस्रस्य इमां संख्यां निबोधत
Main,124.0,42,pūrṇaṃ śatasahasrāṇām ekatriṃśacca sā smṛtā pañcāśacca sahasrāṇi tathānyānyadhikāni ca,पूर्णं शतसहस्राणाम् एकत्रिंशच्च सा स्मृता पञ्चाशच्च सहस्राणि तथान्यान्यधिकानि च
Main,124.0,43,mauhūrtikī gatirhyeṣā sūryasya tu vidhīyate etena kramayogeṇa yadā kāṣṭhāṃ tu dakṣiṇām,मौहूर्तिकी गतिर्ह्येषा सूर्यस्य तु विधीयते एतेन क्रमयोगेण यदा काष्ठां तु दक्षिणाम्
Main,124.0,44,parigacchati sūryo 'sau māsaṃ kāṣṭhāmudagdināt madhyena puṣkarasyātha bhramate dakṣiṇāyane,परिगच्छति सूर्यो ऽसौ मासं काष्ठामुदग्दिनात् मध्येन पुष्करस्याथ भ्रमते दक्षिणायने
Main,124.0,45,mānasottaramerostu antaraṃ triguṇaṃ smṛtam sarvato dakṣiṇasyāṃ tu kāṣṭhāyāṃ tannibodhata,मानसोत्तरमेरोस्तु अन्तरं त्रिगुणं स्मृतम् सर्वतो दक्षिणस्यां तु काष्ठायां तन्निबोधत
Main,124.0,46,nava koṭyaḥ prasaṃkhyātā yojanaiḥ parimaṇḍalam tathā śatasahasrāṇi catvāriṃśacca pañca ca,नव कोट्यः प्रसंख्याता योजनैः परिमण्डलम् तथा शतसहस्राणि चत्वारिंशच्च पञ्च च
Main,124.0,47,ahorātrātpataṃgasya gatireṣā vidhīyate dakṣiṇādiṅnivṛtto 'sau viṣuvastho yadā raviḥ,अहोरात्रात्पतंगस्य गतिरेषा विधीयते दक्षिणादिङ्निवृत्तो ऽसौ विषुवस्थो यदा रविः
Main,124.0,48,kṣīrodasya samudrasyottarato 'pi diśaṃ caran maṇḍalaṃ viṣuvaccāpi yojanaistannibodhata,क्षीरोदस्य समुद्रस्योत्तरतो ऽपि दिशं चरन् मण्डलं विषुवच्चापि योजनैस्तन्निबोधत
Main,124.0,49,tisraḥ koṭyastu sampūrṇā viṣuvasyāpi maṇḍalam tathā śatasahasrāṇi viṃśatyekādhikāni tu,तिस्रः कोट्यस्तु सम्पूर्णा विषुवस्यापि मण्डलम् तथा शतसहस्राणि विंशत्येकाधिकानि तु
Main,124.0,50,śrāvaṇe cottarāṃ kāṣṭhāṃ citrabhānuryadā bhavet gomedasya paradvīpe uttarāṃ ca diśaṃ caran,श्रावणे चोत्तरां काष्ठां चित्रभानुर्यदा भवेत् गोमेदस्य परद्वीपे उत्तरां च दिशं चरन्
Main,124.0,51,uttarāyāḥ pramāṇaṃ tu kāṣṭhāyā maṇḍalasya tu dakṣiṇottaramadhyāni tāni vindyād yathākramam,उत्तरायाः प्रमाणं तु काष्ठाया मण्डलस्य तु दक्षिणोत्तरमध्यानि तानि विन्द्याद् यथाक्रमम्
Main,124.0,52,sthānaṃ jaradgavaṃ madhye tathairāvatamuttamam vaiśvānaraṃ dakṣiṇato nirdiṣṭamiha tattvataḥ,स्थानं जरद्गवं मध्ये तथैरावतमुत्तमम् वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिह तत्त्वतः
Main,124.0,53,nāgavīthyuttarā vīthī hy ajavīthis tu dakṣiṇā ubhe āṣāḍhamūlaṃ tu ajavīthyādayas trayaḥ,नागवीथ्युत्तरा वीथी ह्य् अजवीथिस् तु दक्षिणा उभे आषाढमूलं तु अजवीथ्यादयस् त्रयः
Main,124.0,54,abhijitpūrvataḥ svātiṃ nāgavīthyuttarās trayaḥ aśvinī kṛttikā yāmyā nāgavīthyas trayaḥ smṛtāḥ,अभिजित्पूर्वतः स्वातिं नागवीथ्युत्तरास् त्रयः अश्विनी कृत्तिका याम्या नागवीथ्यस् त्रयः स्मृताः
Main,124.0,55,rohiṇyārdrā mṛgaśiro nāgavīthir iti smṛtā puṣyāśleṣā punarvasvor vīthī cairāvatī smṛtā,रोहिण्यार्द्रा मृगशिरो नागवीथिर् इति स्मृता पुष्याश्लेषा पुनर्वस्वोर् वीथी चैरावती स्मृता
Main,124.0,56,tisrastu vīthayo hyetā uttaro mārga ucyate pūrvottarā ca phalgunyau maghā caivārṣabhī bhavet,तिस्रस्तु वीथयो ह्येता उत्तरो मार्ग उच्यते पूर्वोत्तरा च फल्गुन्यौ मघा चैवार्षभी भवेत्
Main,124.0,57,pūrvottaraproṣṭhapadau govīthī revatī smṛtā śravaṇaṃ ca dhaniṣṭhā ca vāruṇaṃ ca jaradgavam,पूर्वोत्तरप्रोष्ठपदौ गोवीथी रेवती स्मृता श्रवणं च धनिष्ठा च वारुणं च जरद्गवम्
Main,124.0,58,etāstu vīthayas tisro madhyamo mārga ucyate hastaścitrā tathā svātī hy ajavīthiriti smṛtā,एतास्तु वीथयस् तिस्रो मध्यमो मार्ग उच्यते हस्तश्चित्रा तथा स्वाती ह्य् अजवीथिरिति स्मृता
Main,124.0,59,jyeṣṭhā viśākhā maitraṃ ca mṛgavīthī tathocyate mūlaṃ pūrvottarāṣāḍhe vīthī vaiśvānarī bhavet,ज्येष्ठा विशाखा मैत्रं च मृगवीथी तथोच्यते मूलं पूर्वोत्तराषाढे वीथी वैश्वानरी भवेत्
Main,124.0,60,smṛtāstisrastu vīthyastā mārge vai dakṣiṇe punaḥ kāṣṭhayorantaraṃ caitad vakṣyate yojanaiḥ punaḥ,स्मृतास्तिस्रस्तु वीथ्यस्ता मार्गे वै दक्षिणे पुनः काष्ठयोरन्तरं चैतद् वक्ष्यते योजनैः पुनः
Main,124.0,61,etacchatasahasrāṇām ekatriṃśattu vai smṛtam śatāni trīṇi cānyāni trayastriṃśattathaiva ca,एतच्छतसहस्राणाम् एकत्रिंशत्तु वै स्मृतम् शतानि त्रीणि चान्यानि त्रयस्त्रिंशत्तथैव च
Main,124.0,62,kāṣṭhayorantaraṃ hyetad yojanānāṃ prakīrtitam kāṣṭhayorlekhayoścaiva ayane dakṣiṇottare,काष्ठयोरन्तरं ह्येतद् योजनानां प्रकीर्तितम् काष्ठयोर्लेखयोश्चैव अयने दक्षिणोत्तरे
Main,124.0,63,te vakṣyāmi prasaṃkhyāya yojanaistu nibodhata ekaikamantaraṃ tadvad yuktānyetāni saptabhiḥ,ते वक्ष्यामि प्रसंख्याय योजनैस्तु निबोधत एकैकमन्तरं तद्वद् युक्तान्येतानि सप्तभिः
Main,124.0,64,sahasreṇātiriktā ca tato 'nyā pañcaviṃśatiḥ lekhayoḥ kāṣṭhayoścaiva bāhyābhyantarayoścaran,सहस्रेणातिरिक्ता च ततो ऽन्या पञ्चविंशतिः लेखयोः काष्ठयोश्चैव बाह्याभ्यन्तरयोश्चरन्
Main,124.0,65,abhyantaraṃ sa paryeti maṇḍalānyuttarāyaṇe bāhyato dakṣiṇenaiva satataṃ sūryamaṇḍalam,अभ्यन्तरं स पर्येति मण्डलान्युत्तरायणे बाह्यतो दक्षिणेनैव सततं सूर्यमण्डलम्
Main,124.0,66,carannasāvudīcyāṃ ca hy aśītyā maṇḍalāñchatam abhyantaraṃ sa paryeti kramate maṇḍalāni tu,चरन्नसावुदीच्यां च ह्य् अशीत्या मण्डलाञ्छतम् अभ्यन्तरं स पर्येति क्रमते मण्डलानि तु
Main,124.0,67,pramāṇaṃ maṇḍalasyāpi yojanānāṃ nibodhata yojanānāṃ sahasrāṇi daśa cāṣṭau tathā smṛtam,प्रमाणं मण्डलस्यापि योजनानां निबोधत योजनानां सहस्राणि दश चाष्टौ तथा स्मृतम्
Main,124.0,68,adhikānyaṣṭapañcāśad yojanāni tu vai punaḥ viṣkambho maṇḍalasyaiva tiryaksa tu vidhīyate,अधिकान्यष्टपञ्चाशद् योजनानि तु वै पुनः विष्कम्भो मण्डलस्यैव तिर्यक्स तु विधीयते
Main,124.0,69,ahastu carate nābheḥ sūryo vai maṇḍalaṃ kramāt kulālacakraparyanto yathā candro ravistathā,अहस्तु चरते नाभेः सूर्यो वै मण्डलं क्रमात् कुलालचक्रपर्यन्तो यथा चन्द्रो रविस्तथा
Main,124.0,70,dakṣiṇe cakravatsūryas tathā śīghraṃ nivartate tasmātprakṛṣṭāṃ bhūmiṃ tu kālenālpena gacchati,दक्षिणे चक्रवत्सूर्यस् तथा शीघ्रं निवर्तते तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं तु कालेनाल्पेन गच्छति
Main,124.0,71,sūryo dvādaśabhiḥ śīghraṃ muhūrtairdakṣiṇāyane trayodaśārdhamṛkṣāṇāṃ madhye carati maṇḍalam,सूर्यो द्वादशभिः शीघ्रं मुहूर्तैर्दक्षिणायने त्रयोदशार्धमृक्षाणां मध्ये चरति मण्डलम्
Main,124.0,72,muhūrtaistāni ṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiścaran kulālacakramadhyastho yathā mandaṃ prasarpati,मुहूर्तैस्तानि ऋक्षाणि नक्तमष्टादशैश्चरन् कुलालचक्रमध्यस्थो यथा मन्दं प्रसर्पति
Main,124.0,73,udagyāne tathā sūryaḥ sarpate mandavikramaḥ tasmāddīrgheṇa kālena bhūmiṃ so 'lpāṃ prasarpati,उदग्याने तथा सूर्यः सर्पते मन्दविक्रमः तस्माद्दीर्घेण कालेन भूमिं सो ऽल्पां प्रसर्पति
Main,124.0,74,sūryo 'ṣṭādaśabhirahno muhūrtairudagāyane trayodaśānāṃ madhye tu ṛkṣāṇāṃ carate raviḥ muhūrtaistāni ṛkṣāṇi rātrau dvādaśabhiścaran,सूर्यो ऽष्टादशभिरह्नो मुहूर्तैरुदगायने त्रयोदशानां मध्ये तु ऋक्षाणां चरते रविः मुहूर्तैस्तानि ऋक्षाणि रात्रौ द्वादशभिश्चरन्
Main,124.0,75,tato mandataraṃ tābhyāṃ cakraṃ tu bhramate punaḥ mṛtpiṇḍa iva madhyastho bhramate 'sau dhruvastathā,ततो मन्दतरं ताभ्यां चक्रं तु भ्रमते पुनः मृत्पिण्ड इव मध्यस्थो भ्रमते ऽसौ ध्रुवस्तथा
Main,124.0,76,muhūrtaistriṃśatā tāvad ahorātraṃ bhuvo bhraman ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramate maṇḍalāni tu,मुहूर्तैस्त्रिंशता तावद् अहोरात्रं भुवो भ्रमन् उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि तु
Main,124.0,77,uttarakramaṇe 'rkasya divā mandagatiḥ smṛtā tasyaiva tu punarnaktaṃ śīghrā sūryasya vai gatiḥ,उत्तरक्रमणे ऽर्कस्य दिवा मन्दगतिः स्मृता तस्यैव तु पुनर्नक्तं शीघ्रा सूर्यस्य वै गतिः
Main,124.0,78,dakṣiṇaprakrame vāpi divā śīghraṃ vidhīyate gatiḥ sūryasya vai naktaṃ mandā cāpi vidhīyate,दक्षिणप्रक्रमे वापि दिवा शीघ्रं विधीयते गतिः सूर्यस्य वै नक्तं मन्दा चापि विधीयते
Main,124.0,79,evaṃ gativiśeṣeṇa vibhajanrātryahāni tu ajavīthyāṃ dakṣiṇāyāṃ lokālokasya cottaram,एवं गतिविशेषेण विभजन्रात्र्यहानि तु अजवीथ्यां दक्षिणायां लोकालोकस्य चोत्तरम्
Main,124.0,80,lokasaṃtānato hyeṣa vaiśvānarapathādbahiḥ vyuṣṭiryāvatprabhā saurī puṣkarātsampravartate,लोकसंतानतो ह्येष वैश्वानरपथाद्बहिः व्युष्टिर्यावत्प्रभा सौरी पुष्करात्सम्प्रवर्तते
Main,124.0,81,pārśvebhyo bāhyatas tāval lokālokaśca parvataḥ yojanānāṃ sahasrāṇi daśordhvaṃ cocchrito giriḥ,पार्श्वेभ्यो बाह्यतस् तावल् लोकालोकश्च पर्वतः योजनानां सहस्राणि दशोर्ध्वं चोच्छ्रितो गिरिः
Main,124.0,82,prakāśaścāprakāśaśca parvataḥ parimaṇḍalaḥ nakṣatracandrasūryāśca grahāstārāgaṇaiḥ saha,प्रकाशश्चाप्रकाशश्च पर्वतः परिमण्डलः नक्षत्रचन्द्रसूर्याश्च ग्रहास्तारागणैः सह
Main,124.0,83,abhyantare prakāśante lokālokasya vai gireḥ etāvāneva lokastu nirālokastataḥ param,अभ्यन्तरे प्रकाशन्ते लोकालोकस्य वै गिरेः एतावानेव लोकस्तु निरालोकस्ततः परम्
Main,124.0,84,loka ālokane dhātur nirālokastvalokatā lokālokau tu saṃdhatte yasmātsūryaḥ paribhraman,लोक आलोकने धातुर् निरालोकस्त्वलोकता लोकालोकौ तु संधत्ते यस्मात्सूर्यः परिभ्रमन्
Main,124.0,85,tasmātsaṃdhyeti tāmāhur uṣāvyuṣṭairyathāntaram uṣā rātriḥ smṛtā viprair vyuṣṭiścāpi ahaḥ smṛtam,तस्मात्संध्येति तामाहुर् उषाव्युष्टैर्यथान्तरम् उषा रात्रिः स्मृता विप्रैर् व्युष्टिश्चापि अहः स्मृतम्
Main,124.0,86,triṃśatkalo muhūrtastu ahaste daśa pañca ca hrāso vṛddhiraharbhāgair divasānāṃ yathā tu vai,त्रिंशत्कलो मुहूर्तस्तु अहस्ते दश पञ्च च ह्रासो वृद्धिरहर्भागैर् दिवसानां यथा तु वै
Main,124.0,87,saṃdhyāmuhūrtamātrāyāṃ hrāsavṛddhī tu te ṛte lekhāprabhṛtyathāditye trimuhūrtāgate tu vai,संध्यामुहूर्तमात्रायां ह्रासवृद्धी तु ते ऋते लेखाप्रभृत्यथादित्ये त्रिमुहूर्तागते तु वै
Main,124.0,88,prātaḥ smṛtastataḥ kālo bhāgāṃścāhuśca pañca ca tasmātprātargatātkālān muhūrtāḥ saṃgavas trayaḥ,प्रातः स्मृतस्ततः कालो भागांश्चाहुश्च पञ्च च तस्मात्प्रातर्गतात्कालान् मुहूर्ताः संगवस् त्रयः
Main,124.0,89,madhyāhnastrimuhūrtastu tasmātkālādanantaram tasmānmadhyaṃdinātkālād aparāhṇa iti smṛtaḥ,मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तस्तु तस्मात्कालादनन्तरम् तस्मान्मध्यंदिनात्कालाद् अपराह्ण इति स्मृतः
Main,124.0,90,traya eva muhūrtāstu kāla eṣa smṛto budhaiḥ aparāhṇavyatītācca kālaḥ sāyaṃ sa ucyate,त्रय एव मुहूर्तास्तु काल एष स्मृतो बुधैः अपराह्णव्यतीताच्च कालः सायं स उच्यते
Main,124.0,91,daśa pañca muhūrtāhno muhūrtās traya eva ca daśapañcamuhūrtaṃ vai ahastu viṣuve smṛtam,दश पञ्च मुहूर्ताह्नो मुहूर्तास् त्रय एव च दशपञ्चमुहूर्तं वै अहस्तु विषुवे स्मृतम्
Main,124.0,92,vardhatyato hrasatyeva ayane dakṣiṇottare ahastu grasate rātriṃ rātristu grasate ahaḥ,वर्धत्यतो ह्रसत्येव अयने दक्षिणोत्तरे अहस्तु ग्रसते रात्रिं रात्रिस्तु ग्रसते अहः
Main,124.0,93,śaradvasantayormadhyaṃ viṣuvaṃ tu vidhīyate ālokāntaḥ smṛto loko lokāccāloka ucyate,शरद्वसन्तयोर्मध्यं विषुवं तु विधीयते आलोकान्तः स्मृतो लोको लोकाच्चालोक उच्यते
Main,124.0,94,lokapālāḥ sthitāstatra lokālokasya madhyataḥ catvāraste mahātmānas tiṣṭhantyābhūtasaṃplavam,लोकपालाः स्थितास्तत्र लोकालोकस्य मध्यतः चत्वारस्ते महात्मानस् तिष्ठन्त्याभूतसंप्लवम्
Main,124.0,95,sudhāmā caiva vairājaḥ kardamaśca prajāpatiḥ hiraṇyaromā parjanyaḥ ketumānrājasaśca saḥ,सुधामा चैव वैराजः कर्दमश्च प्रजापतिः हिरण्यरोमा पर्जन्यः केतुमान्राजसश्च सः
Main,124.0,96,nirdvaṃdvā nirabhīmānā nistandrā niṣparigrahāḥ lokapālāḥ sthitāstvete lokāloke caturdiśam,निर्द्वंद्वा निरभीमाना निस्तन्द्रा निष्परिग्रहाः लोकपालाः स्थितास्त्वेते लोकालोके चतुर्दिशम्
Main,124.0,97,uttaraṃ yadagastyasya śṛṅgaṃ devarṣisevitam pitṛyānaḥ smṛtaḥ panthā vaiśvānarapathādbahiḥ,उत्तरं यदगस्त्यस्य शृङ्गं देवर्षिसेवितम् पितृयानः स्मृतः पन्था वैश्वानरपथाद्बहिः
Main,124.0,98,tatrāsate prajākāmā ṛṣayo ye 'gnihotriṇaḥ lokasya saṃtānakarāḥ pitṛyāne pathi sthitāḥ,तत्रासते प्रजाकामा ऋषयो ये ऽग्निहोत्रिणः लोकस्य संतानकराः पितृयाने पथि स्थिताः
Main,124.0,99,bhūtārambhakṛtaṃ karma āśiṣaśca viśāṃ pate prārabhante lokakāmās teṣāṃ panthāḥ sa dakṣiṇaḥ,भूतारम्भकृतं कर्म आशिषश्च विशां पते प्रारभन्ते लोककामास् तेषां पन्थाः स दक्षिणः
Main,124.0,100,calitaṃ te punardharmaṃ sthāpayanti yuge yuge saṃtaptatapasā caiva maryādābhiḥ śrutena ca,चलितं ते पुनर्धर्मं स्थापयन्ति युगे युगे संतप्ततपसा चैव मर्यादाभिः श्रुतेन च
Main,124.0,101,jāyamānāstu pūrve vai paścimānāṃ gṛheṣu te paścimāścaiva pūrveṣāṃ jāyante nidhaneṣviha,जायमानास्तु पूर्वे वै पश्चिमानां गृहेषु ते पश्चिमाश्चैव पूर्वेषां जायन्ते निधनेष्विह
Main,124.0,102,evamāvartamānāste vartantyābhūtasaṃplavam aṣṭāśītisahasrāṇi ṛṣīṇāṃ gṛhamedhinām,एवमावर्तमानास्ते वर्तन्त्याभूतसंप्लवम् अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणां गृहमेधिनाम्
Main,124.0,103,saviturdakṣiṇaṃ mārgam āśrityābhūtasaṃplavam kriyāvatāṃ prasaṃkhyaiṣā ye śmaśānāni bhejire,सवितुर्दक्षिणं मार्गम् आश्रित्याभूतसंप्लवम् क्रियावतां प्रसंख्यैषा ये श्मशानानि भेजिरे
Main,124.0,104,lokasaṃvyavahārārthaṃ bhūtārambhakṛtena ca icchādveṣaratāccaiva maithunopagamācca vai,लोकसंव्यवहारार्थं भूतारम्भकृतेन च इच्छाद्वेषरताच्चैव मैथुनोपगमाच्च वै
Main,124.0,105,tathā kāmakṛteneha sevanādviṣayasya ca ityetaiḥ kāraṇaiḥ siddhāḥ śmaśānānīha bhejire,तथा कामकृतेनेह सेवनाद्विषयस्य च इत्येतैः कारणैः सिद्धाः श्मशानानीह भेजिरे
Main,124.0,106,prajauṣaṇiḥ saptarṣayo dvāpareṣviha jajñire saṃtatiṃ te jugupsante tasmānmṛtyurjitastu taiḥ,प्रजौषणिः सप्तर्षयो द्वापरेष्विह जज्ञिरे संततिं ते जुगुप्सन्ते तस्मान्मृत्युर्जितस्तु तैः
Main,124.0,107,aṣṭāśītisahasrāṇi teṣāmapyūrdhvaretasām udakpanthā na paryantam āśrityābhūtasaṃplavam,अष्टाशीतिसहस्राणि तेषामप्यूर्ध्वरेतसाम् उदक्पन्था न पर्यन्तम् आश्रित्याभूतसंप्लवम्
Main,124.0,108,te saṃprayogāllokasya mithunasya ca varjanāt īrṣyādveṣanivṛttyā ca bhūtārambhavivarjanāt,ते संप्रयोगाल्लोकस्य मिथुनस्य च वर्जनात् ईर्ष्याद्वेषनिवृत्त्या च भूतारम्भविवर्जनात्
Main,124.0,109,tato 'nyakāmasaṃyogaśabdāder doṣadarśanāt ityetaiḥ kāraṇaiḥ śuddhais te 'mṛtatvaṃ hi bhejire,ततो ऽन्यकामसंयोगशब्दादेर् दोषदर्शनात् इत्येतैः कारणैः शुद्धैस् ते ऽमृतत्वं हि भेजिरे
Main,124.0,110,ābhūtasamplavasthānām amṛtatvaṃ vibhāvyate trailokyasthitikālo hi na punarmāragāmiṇām,आभूतसम्प्लवस्थानाम् अमृतत्वं विभाव्यते त्रैलोक्यस्थितिकालो हि न पुनर्मारगामिणाम्
Main,124.0,111,bhrūṇahatyāśvamedhādipāpapuṇyanibhaiḥ param ābhūtasamplavānte tu kṣīyante cordhvaretasaḥ,भ्रूणहत्याश्वमेधादिपापपुण्यनिभैः परम् आभूतसम्प्लवान्ते तु क्षीयन्ते चोर्ध्वरेतसः
Main,124.0,112,ūrdhvottaramṛṣibhyastu dhruvo yatrānusaṃsthitaḥ etadviṣṇupadaṃ divyaṃ tṛtīyaṃ vyomni bhāsvaram,ऊर्ध्वोत्तरमृषिभ्यस्तु ध्रुवो यत्रानुसंस्थितः एतद्विष्णुपदं दिव्यं तृतीयं व्योम्नि भास्वरम्
Main,124.0,113,yatra gatvā na śocanti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam dharme dhruvasya tiṣṭhanti ye tu lokasya kāṅkṣiṇaḥ,यत्र गत्वा न शोचन्ति तद्विष्णोः परमं पदम् धर्मे ध्रुवस्य तिष्ठन्ति ये तु लोकस्य काङ्क्षिणः
Main,125.0,1,matsya-purāṇa 125 evaṃ śrutvā kathāṃ divyām abruvaṃllaumaharṣaṇim sūryācandramasoś cāraṃ grahāṇāṃ caiva sarvaśaḥ,मत्स्य-पुराण १२५ एवं श्रुत्वा कथां दिव्याम् अब्रुवंल्लौमहर्षणिम् सूर्याचन्द्रमसोश् चारं ग्रहाणां चैव सर्वशः
Main,125.0,2,bhramanti kathametāni jyotīṃṣi ravimaṇḍale avyūhenaiva sarvāṇi tathā cāsaṃkareṇa vā,भ्रमन्ति कथमेतानि ज्योतींषि रविमण्डले अव्यूहेनैव सर्वाणि तथा चासंकरेण वा
Main,125.0,3,kaśca bhrāmayate tāni bhramanti yadi vā svayam etadveditum icchāmas tato nigada sattama,कश्च भ्रामयते तानि भ्रमन्ति यदि वा स्वयम् एतद्वेदितुम् इच्छामस् ततो निगद सत्तम
Main,125.0,4,bhūtasaṃmohanaṃ hyetad bruvato me nibodhata pratyakṣamapi dṛśyaṃ tat saṃmohayati vai prajāḥ,भूतसंमोहनं ह्येतद् ब्रुवतो मे निबोधत प्रत्यक्षमपि दृश्यं तत् संमोहयति वै प्रजाः
Main,125.0,5,yo 'sau caturdaśarkṣeṣu śiśumāro vyavasthitaḥ uttānapādaputro 'sau meḍhībhūto dhruvo divi,यो ऽसौ चतुर्दशर्क्षेषु शिशुमारो व्यवस्थितः उत्तानपादपुत्रो ऽसौ मेढीभूतो ध्रुवो दिवि
Main,125.0,6,saiṣa bhramanbhrāmayate candrādityau grahaiḥ saha bhramantamanusarpanti nakṣatrāṇi ca cakravat,सैष भ्रमन्भ्रामयते चन्द्रादित्यौ ग्रहैः सह भ्रमन्तमनुसर्पन्ति नक्षत्राणि च चक्रवत्
Main,125.0,7,dhruvasya manasā yo vai bhramate jyotiṣāṃ gaṇaḥ vātānīkamayair bandhair dhruve baddhaḥ prasarpati,ध्रुवस्य मनसा यो वै भ्रमते ज्योतिषां गणः वातानीकमयैर् बन्धैर् ध्रुवे बद्धः प्रसर्पति
Main,125.0,8,teṣāṃ bhedaśca yogaśca tathā kālasya niścayaḥ astodayāstathotpātā ayane dakṣiṇottare,तेषां भेदश्च योगश्च तथा कालस्य निश्चयः अस्तोदयास्तथोत्पाता अयने दक्षिणोत्तरे
Main,125.0,9,viṣuvadgrahavarṇaśca sarvametaddhruveritam jīmūtā nāma te meghā yadebhyo jīvasambhavaḥ,विषुवद्ग्रहवर्णश्च सर्वमेतद्ध्रुवेरितम् जीमूता नाम ते मेघा यदेभ्यो जीवसम्भवः
Main,125.0,10,dvitīya āvahanvāyur meghāste tvabhisaṃśritāḥ ito yojanamātrācca adhyardhavikṛtā api,द्वितीय आवहन्वायुर् मेघास्ते त्वभिसंश्रिताः इतो योजनमात्राच्च अध्यर्धविकृता अपि
Main,125.0,11,vṛṣṭisargastathā teṣāṃ dhārāsāraḥ prakīrtitaḥ puṣkarāvartakā nāma ye meghāḥ pakṣasambhavāḥ,वृष्टिसर्गस्तथा तेषां धारासारः प्रकीर्तितः पुष्करावर्तका नाम ये मेघाः पक्षसम्भवाः
Main,125.0,12,śakreṇa pakṣāśchinnā vai parvatānāṃ mahaujasā kāmagānāṃ samṛddhānāṃ bhūtānāṃ nāśamicchatām,शक्रेण पक्षाश्छिन्ना वै पर्वतानां महौजसा कामगानां समृद्धानां भूतानां नाशमिच्छताम्
Main,125.0,13,puṣkarā nāma te pakṣā bṛhantastoyadhāriṇaḥ puṣkarāvartakā nāma kāraṇeneha śabditāḥ,पुष्करा नाम ते पक्षा बृहन्तस्तोयधारिणः पुष्करावर्तका नाम कारणेनेह शब्दिताः
Main,125.0,14,nānārūpadharāścaiva mahāghorasvarāśca te kalpāntavṛṣṭikartāraḥ kalpāntāgner niyāmakāḥ,नानारूपधराश्चैव महाघोरस्वराश्च ते कल्पान्तवृष्टिकर्तारः कल्पान्ताग्नेर् नियामकाः
Main,125.0,15,vāyvādhārā vahante vai sāmṛtāḥ kalpasādhakāḥ yānyasyāṇḍasya bhinnasya prākṛtānyabhavaṃstadā,वाय्वाधारा वहन्ते वै सामृताः कल्पसाधकाः यान्यस्याण्डस्य भिन्नस्य प्राकृतान्यभवंस्तदा
Main,125.0,16,yasmin brahmā samutpannaś caturvaktraḥ svayaṃ prabhuḥ tānyevāṇḍakapālāni sarve meghāḥ prakīrtitāḥ,यस्मिन् ब्रह्मा समुत्पन्नश् चतुर्वक्त्रः स्वयं प्रभुः तान्येवाण्डकपालानि सर्वे मेघाः प्रकीर्तिताः
Main,125.0,17,teṣāmāpyāyanaṃ dhūmaḥ sarveṣām aviśeṣataḥ teṣāṃ śreṣṭhaśca parjanyaś catvāraścaiva diggajāḥ,तेषामाप्यायनं धूमः सर्वेषाम् अविशेषतः तेषां श्रेष्ठश्च पर्जन्यश् चत्वारश्चैव दिग्गजाः
Main,125.0,18,gajānāṃ parvatānāṃ ca meghānāṃ bhogibhiḥ saha kulamekaṃ dvidhā bhūtaṃ yonirekā jalaṃ smṛtam,गजानां पर्वतानां च मेघानां भोगिभिः सह कुलमेकं द्विधा भूतं योनिरेका जलं स्मृतम्
Main,125.0,19,parjanyo diggajāścaiva hemante śītasambhavam tuṣāravarṣaṃ varṣanti vṛddhā hyannavivṛddhaye,पर्जन्यो दिग्गजाश्चैव हेमन्ते शीतसम्भवम् तुषारवर्षं वर्षन्ति वृद्धा ह्यन्नविवृद्धये
Main,125.0,20,ṣaṣṭhaḥ parivaho nāma vāyusteṣāṃ parāyaṇaḥ yau 'sau bibharti bhagavān gaṅgāmākāśagocarām,षष्ठः परिवहो नाम वायुस्तेषां परायणः यौ ऽसौ बिभर्ति भगवान् गङ्गामाकाशगोचराम्
Main,125.0,21,divyāmṛtajalāṃ puṇyāṃ tripathāmiti viśrutām tasyā vispanditaṃ toyaṃ diggajāḥ pṛthubhiḥ karaiḥ,दिव्यामृतजलां पुण्यां त्रिपथामिति विश्रुताम् तस्या विस्पन्दितं तोयं दिग्गजाः पृथुभिः करैः
Main,125.0,22,śīkarān sampramuñcanti nīhāra iti sa smṛtaḥ dakṣiṇena giriryo 'sau hemakūṭa iti smṛtaḥ,शीकरान् सम्प्रमुञ्चन्ति नीहार इति स स्मृतः दक्षिणेन गिरिर्यो ऽसौ हेमकूट इति स्मृतः
Main,125.0,23,udagdhimavataḥ śailasy-ottare caiva dakṣiṇe puṇḍraṃ nāma samākhyātaṃ samyagvṛṣṭivivṛddhaye,उदग्धिमवतः शैलस्य्-ओत्तरे चैव दक्षिणे पुण्ड्रं नाम समाख्यातं सम्यग्वृष्टिविवृद्धये
Main,125.0,24,tasminpravartate varṣaṃ tattuṣārasamudbhavam tato himavato vāyur himaṃ tatra samudbhavam,तस्मिन्प्रवर्तते वर्षं तत्तुषारसमुद्भवम् ततो हिमवतो वायुर् हिमं तत्र समुद्भवम्
Main,125.0,25,ānayatyātmavegena siñcayāno mahāgirim himavantamatikramya vṛṣṭiśeṣaṃ tataḥ param,आनयत्यात्मवेगेन सिञ्चयानो महागिरिम् हिमवन्तमतिक्रम्य वृष्टिशेषं ततः परम्
Main,125.0,26,ibhāsye ca tataḥ paścād idaṃ bhūtavivṛddhaye varṣadvayaṃ samākhyātaṃ samyagvṛṣṭivivṛddhaye,इभास्ये च ततः पश्चाद् इदं भूतविवृद्धये वर्षद्वयं समाख्यातं सम्यग्वृष्टिविवृद्धये
Main,125.0,27,meghāścāpyāyanaṃ caiva sarvametatprakīrtitam sūrya eva tu vṛṣṭīnāṃ sraṣṭā samupadiśyate,मेघाश्चाप्यायनं चैव सर्वमेतत्प्रकीर्तितम् सूर्य एव तु वृष्टीनां स्रष्टा समुपदिश्यते
Main,125.0,28,varṣaṃ gharmaṃ himaṃ rātriṃ saṃdhye caiva dinaṃ tathā śubhāśubhaphalānīha dhruvātsarvaṃ pravartate,वर्षं घर्मं हिमं रात्रिं संध्ये चैव दिनं तथा शुभाशुभफलानीह ध्रुवात्सर्वं प्रवर्तते
Main,125.0,29,dhruveṇādhiṣṭhitāścāpaḥ sūryo vai gṛhya tiṣṭhati sarvabhūtaśarīreṣu tv āpo hyanuśritāśca yāḥ,ध्रुवेणाधिष्ठिताश्चापः सूर्यो वै गृह्य तिष्ठति सर्वभूतशरीरेषु त्व् आपो ह्यनुश्रिताश्च याः
Main,125.0,30,dahyamāneṣu teṣveva jaṅgamasthāvareṣu ca dhūmabhūtāstu tā hyāpo niṣkrāmantīha sarvaśaḥ,दह्यमानेषु तेष्वेव जङ्गमस्थावरेषु च धूमभूतास्तु ता ह्यापो निष्क्रामन्तीह सर्वशः
Main,125.0,31,tena cābhrāṇi jāyante sthānamabhramayaṃ smṛtam tejobhiḥ sarvalokebhya ādatte raśmibhirjalam,तेन चाभ्राणि जायन्ते स्थानमभ्रमयं स्मृतम् तेजोभिः सर्वलोकेभ्य आदत्ते रश्मिभिर्जलम्
Main,125.0,32,samudrādvāyusaṃyogād vahantyāpo gabhastayaḥ tatastvṛtuvaśātkāle parivartandivākaraḥ,समुद्राद्वायुसंयोगाद् वहन्त्यापो गभस्तयः ततस्त्वृतुवशात्काले परिवर्तन्दिवाकरः
Main,125.0,33,niyacchatyāpo meghebhyaḥ śuklāḥ śuklaistu raśmibhiḥ abhrasthāḥ prapatantyāpo vāyunā samudīritāḥ,नियच्छत्यापो मेघेभ्यः शुक्लाः शुक्लैस्तु रश्मिभिः अभ्रस्थाः प्रपतन्त्यापो वायुना समुदीरिताः
Main,125.0,34,tato varṣati ṣaṇmāsān sarvabhūtavivṛddhaye vāyubhiḥ stanitaṃ caiva vidyutastvagnijāḥ smṛtāḥ,ततो वर्षति षण्मासान् सर्वभूतविवृद्धये वायुभिः स्तनितं चैव विद्युतस्त्वग्निजाः स्मृताः
Main,125.0,35,mehanācca miher dhātor meghatvaṃ vyañjayanti ca na bhraśyante tato hyāpas tasmādabhrasya vai sthitiḥ sraṣṭāsau vṛṣṭisargasya dhruveṇādhiṣṭhito raviḥ,मेहनाच्च मिहेर् धातोर् मेघत्वं व्यञ्जयन्ति च न भ्रश्यन्ते ततो ह्यापस् तस्मादभ्रस्य वै स्थितिः स्रष्टासौ वृष्टिसर्गस्य ध्रुवेणाधिष्ठितो रविः
Main,125.0,36,dhruveṇādhiṣṭhito vāyur vṛṣṭiṃ saṃharate punaḥ grahannivṛttyā sūryāttu carate ṛkṣamaṇḍalam,ध्रुवेणाधिष्ठितो वायुर् वृष्टिं संहरते पुनः ग्रहन्निवृत्त्या सूर्यात्तु चरते ऋक्षमण्डलम्
Main,125.0,37,cārasyānte viśatyarkaṃ dhruveṇa samadhiṣṭhitam ataḥ sūryarathasyāpi saṃniveśaṃ pracakṣate,चारस्यान्ते विशत्यर्कं ध्रुवेण समधिष्ठितम् अतः सूर्यरथस्यापि संनिवेशं प्रचक्षते
Main,125.0,38,sthitena tvekacakreṇa pañcāreṇa triṇābhinā hiraṇmayenāṇunā vai aṣṭacakraikaneminā cakreṇa bhāsvatā sūryaḥ syandanena prasarpiṇā,स्थितेन त्वेकचक्रेण पञ्चारेण त्रिणाभिना हिरण्मयेनाणुना वै अष्टचक्रैकनेमिना चक्रेण भास्वता सूर्यः स्यन्दनेन प्रसर्पिणा
Main,125.0,39,śatayojanasāhasro vistārāyāma ucyate dviguṇā ca rathopasthād īṣādaṇḍaḥ pramāṇataḥ,शतयोजनसाहस्रो विस्तारायाम उच्यते द्विगुणा च रथोपस्थाद् ईषादण्डः प्रमाणतः
Main,125.0,40,sa tasya brahmaṇā sṛṣṭo ratho hyarthavaśena tu asaṅgaḥ kāñcano divyo yuktaḥ pavanagairhayaiḥ,स तस्य ब्रह्मणा सृष्टो रथो ह्यर्थवशेन तु असङ्गः काञ्चनो दिव्यो युक्तः पवनगैर्हयैः
Main,125.0,41,chandobhirvājirūpaistair yathācakraṃ samāsthitaiḥ vāruṇasya rathasyeha lakṣaṇaiḥ sadṛśaśca saḥ,छन्दोभिर्वाजिरूपैस्तैर् यथाचक्रं समास्थितैः वारुणस्य रथस्येह लक्षणैः सदृशश्च सः
Main,125.0,42,tenāsau carati vyomni bhāsvānanudinaṃ divi athāṅgāni tu sūryasya pratyaṅgāni rathasya ca saṃvatsarasyāvayavaiḥ kalpitāni yathākramam,तेनासौ चरति व्योम्नि भास्वाननुदिनं दिवि अथाङ्गानि तु सूर्यस्य प्रत्यङ्गानि रथस्य च संवत्सरस्यावयवैः कल्पितानि यथाक्रमम्
Main,125.0,43,aharnābhistu sūryasya ekacakrasya vai smṛtaḥ arāḥ saṃvatsarāstasya nemyaḥ ṣaḍṛtavaḥ smṛtāḥ,अहर्नाभिस्तु सूर्यस्य एकचक्रस्य वै स्मृतः अराः संवत्सरास्तस्य नेम्यः षडृतवः स्मृताः
Main,125.0,44,rātrirvarūtho dharmaśca dhvaja ūrdhvaṃ vyavasthitaḥ akṣakoṭyoryugānyasya ārtavāhāḥ kalāḥ smṛtāḥ,रात्रिर्वरूथो धर्मश्च ध्वज ऊर्ध्वं व्यवस्थितः अक्षकोट्योर्युगान्यस्य आर्तवाहाः कलाः स्मृताः
Main,125.0,45,tasya kāṣṭhā smṛtā ghoṇā dantapaṅktiḥ kṣaṇāstu vai nimeṣaścānukarṣo 'sya īṣā cāsya kalā smṛtā,तस्य काष्ठा स्मृता घोणा दन्तपङ्क्तिः क्षणास्तु वै निमेषश्चानुकर्षो ऽस्य ईषा चास्य कला स्मृता
Main,125.0,46,yugākṣakoṭī te tasya arthakāmāvubhau smṛtau saptāśvarūpāśchandāṃsi vahante vāyuraṃhasā,युगाक्षकोटी ते तस्य अर्थकामावुभौ स्मृतौ सप्ताश्वरूपाश्छन्दांसि वहन्ते वायुरंहसा
Main,125.0,47,gāyatrī caiva triṣṭupca jagatyanuṣṭuptathaiva ca paṅktiśca bṛhatī caiva uṣṇigeva tu saptamam,गायत्री चैव त्रिष्टुप्च जगत्यनुष्टुप्तथैव च पङ्क्तिश्च बृहती चैव उष्णिगेव तु सप्तमम्
Main,125.0,48,cakramakṣe nibaddhaṃ tu dhruve cākṣaḥ samarpitaḥ sahacakro bhramatyakṣaḥ sahākṣo bhramati dhruvaḥ,चक्रमक्षे निबद्धं तु ध्रुवे चाक्षः समर्पितः सहचक्रो भ्रमत्यक्षः सहाक्षो भ्रमति ध्रुवः
Main,125.0,49,akṣaḥ sahaiva cakreṇa bhramate 'sau dhruveritaḥ evamarthavaśāttasya saṃniveśo rathasya tu,अक्षः सहैव चक्रेण भ्रमते ऽसौ ध्रुवेरितः एवमर्थवशात्तस्य संनिवेशो रथस्य तु
Main,125.0,50,tathā saṃyogabhāgena siddho vai bhāskaro rathaḥ tenāsau taraṇirdevo nabhasaḥ sarpate divam,तथा संयोगभागेन सिद्धो वै भास्करो रथः तेनासौ तरणिर्देवो नभसः सर्पते दिवम्
Main,125.0,51,yugākṣakoṭī te tasya dakṣiṇe syandanasya tu bhramato bhramato raśmī tau cakrayugayostu vai,युगाक्षकोटी ते तस्य दक्षिणे स्यन्दनस्य तु भ्रमतो भ्रमतो रश्मी तौ चक्रयुगयोस्तु वै
Main,125.0,52,maṇḍalāni bhramante 'sya khecarasya rathasya tu kulālacakrabhramavan maṇḍalaṃ sarvatodiśam,मण्डलानि भ्रमन्ते ऽस्य खेचरस्य रथस्य तु कुलालचक्रभ्रमवन् मण्डलं सर्वतोदिशम्
Main,125.0,53,yugākṣakoṭī te tasya vātormī syandanasya tu saṃkramete dhruvamaho maṇḍale sarvatodiśam,युगाक्षकोटी ते तस्य वातोर्मी स्यन्दनस्य तु संक्रमेते ध्रुवमहो मण्डले सर्वतोदिशम्
Main,125.0,54,bhramatastasya raśmī te maṇḍale tūttarāyaṇe vardhete dakṣiṇeṣvatra bhramato maṇḍalāni tu,भ्रमतस्तस्य रश्मी ते मण्डले तूत्तरायणे वर्धेते दक्षिणेष्वत्र भ्रमतो मण्डलानि तु
Main,125.0,55,yugākṣakoṭīsambaddhau dvau raśmī syandanasya tu dhruveṇa pragṛhītau tau rathau yau vanato ravim,युगाक्षकोटीसम्बद्धौ द्वौ रश्मी स्यन्दनस्य तु ध्रुवेण प्रगृहीतौ तौ रथौ यौ वनतो रविम्
Main,125.0,56,ākṛṣyete yadā te tu dhruveṇa samadhiṣṭhite tadā so 'bhyantare sūryo bhramate maṇḍalāni tu,आकृष्येते यदा ते तु ध्रुवेण समधिष्ठिते तदा सो ऽभ्यन्तरे सूर्यो भ्रमते मण्डलानि तु
Main,125.0,57,aśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorubhayoścaran dhruveṇa mucyamānena punā raśmiyugena ca,अशीतिमण्डलशतं काष्ठयोरुभयोश्चरन् ध्रुवेण मुच्यमानेन पुना रश्मियुगेन च
Main,125.0,58,tathaiva bāhyataḥ sūryo bhramate maṇḍalāni tu udveṣṭayanvai vegena maṇḍalāni tu gacchati,तथैव बाह्यतः सूर्यो भ्रमते मण्डलानि तु उद्वेष्टयन्वै वेगेन मण्डलानि तु गच्छति
Main,126.0,1,matsya-purāṇa 126 sa ratho 'dhiṣṭhito devair māsi māsi yathākramam tato vahatyathādityaṃ bahubhir ṛṣibhiḥ saha,मत्स्य-पुराण १२६ स रथो ऽधिष्ठितो देवैर् मासि मासि यथाक्रमम् ततो वहत्यथादित्यं बहुभिर् ऋषिभिः सह
Main,126.0,2,gandharvairapsarobhiśca sarpagrāmaṇirākṣasaiḥ ete vasanti vai sūrye māsau dvau dvau krameṇa ca,गन्धर्वैरप्सरोभिश्च सर्पग्रामणिराक्षसैः एते वसन्ति वै सूर्ये मासौ द्वौ द्वौ क्रमेण च
Main,126.0,3,dhātāryamā pulastyaśca pulahaśca prajāpatī uragau vāsukiścaiva saṃkīrṇaścaiva tāvubhau,धातार्यमा पुलस्त्यश्च पुलहश्च प्रजापती उरगौ वासुकिश्चैव संकीर्णश्चैव तावुभौ
Main,126.0,4,tumburur nāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau kṛtasthalāpsarāścaiva yā ca sā puñjikasthalā,तुम्बुरुर् नारदश्चैव गन्धर्वौ गायतां वरौ कृतस्थलाप्सराश्चैव या च सा पुञ्जिकस्थला
Main,126.0,5,grāmaṇyau rathakṛttasya rathaujāścaiva tāvubhau rakṣo hetiḥ prahetiśca yātudhānāvubhau ṛtau,ग्रामण्यौ रथकृत्तस्य रथौजाश्चैव तावुभौ रक्षो हेतिः प्रहेतिश्च यातुधानावुभौ ऋतौ
Main,126.0,6,madhumādhavayorhyeṣa gaṇo vasati bhāskare vasangrīṣme tu dvau māsau mitraśca varuṇaśca vai,मधुमाधवयोर्ह्येष गणो वसति भास्करे वसन्ग्रीष्मे तु द्वौ मासौ मित्रश्च वरुणश्च वै
Main,126.0,7,ṛṣī atrirvasiṣṭhaśca nāgau takṣakarambhakau menakā sahajanyā ca hāhā hūhūśca gāyakau,ऋषी अत्रिर्वसिष्ठश्च नागौ तक्षकरम्भकौ मेनका सहजन्या च हाहा हूहूश्च गायकौ
Main,126.0,8,rathaṃtaraśca grāmaṇyau rathakṛccaiva tāvubhau puruṣādo vadhaścaiva yātudhānau tu tau smṛtau,रथंतरश्च ग्रामण्यौ रथकृच्चैव तावुभौ पुरुषादो वधश्चैव यातुधानौ तु तौ स्मृतौ
Main,126.0,9,ete vasanti vai sūrye māsayoḥ śuciśukrayoḥ tataḥ sūrye punaścānyā nivasanti sma devatāḥ,एते वसन्ति वै सूर्ये मासयोः शुचिशुक्रयोः ततः सूर्ये पुनश्चान्या निवसन्ति स्म देवताः
Main,126.0,10,indraścaiva vivasvāṃśca aṅgirā bhṛgureva ca elāpattrastathā sarpaḥ śaṅkhapālaśca pannagaḥ,इन्द्रश्चैव विवस्वांश्च अङ्गिरा भृगुरेव च एलापत्त्रस्तथा सर्पः शङ्खपालश्च पन्नगः
Main,126.0,11,viśvāvasusuṣeṇau ca prātaścaiva rathaśca hi pramlocetyapsarāścaiva nimrocantī ca te ubhe,विश्वावसुसुषेणौ च प्रातश्चैव रथश्च हि प्रम्लोचेत्यप्सराश्चैव निम्रोचन्ती च ते उभे
Main,126.0,12,yātudhānastathā hetir vyāghraścaiva tu tāvubhau nabhasyanabhasoretair vasantaśca divākare,यातुधानस्तथा हेतिर् व्याघ्रश्चैव तु तावुभौ नभस्यनभसोरेतैर् वसन्तश्च दिवाकरे
Main,126.0,13,māsau dvau devatāḥ sūrye vasanti ca śaradṛtau parjanyaścaiva pūṣā ca bharadvājaḥ sagautamaḥ,मासौ द्वौ देवताः सूर्ये वसन्ति च शरदृतौ पर्जन्यश्चैव पूषा च भरद्वाजः सगौतमः
Main,126.0,14,citrasenaśca gandharvas tathā vā suruciśca yaḥ viśvācī ca ghṛtācī ca ubhe te puṇyalakṣaṇe,चित्रसेनश्च गन्धर्वस् तथा वा सुरुचिश्च यः विश्वाची च घृताची च उभे ते पुण्यलक्षणे
Main,126.0,15,nāgaścairāvataścaiva viśrutaśca dhanaṃjayaḥ senajicca suṣeṇaśca senānīr grāmaṇīs tathā,नागश्चैरावतश्चैव विश्रुतश्च धनंजयः सेनजिच्च सुषेणश्च सेनानीर् ग्रामणीस् तथा
Main,126.0,16,cāro vātaśca dvāvetau yātudhānāvubhau smṛtau vasantyete ca vai sūrye māsayośca tviṣorjayoḥ,चारो वातश्च द्वावेतौ यातुधानावुभौ स्मृतौ वसन्त्येते च वै सूर्ये मासयोश्च त्विषोर्जयोः
Main,126.0,17,haimantikau ca dvau māsau nivasanti divākare aṃśo bhagaśca dvāvetau kaśyapaśca kratuśca tau,हैमन्तिकौ च द्वौ मासौ निवसन्ति दिवाकरे अंशो भगश्च द्वावेतौ कश्यपश्च क्रतुश्च तौ
Main,126.0,18,bhujaṃgaśca mahāpadmaḥ sarpaḥ karkoṭakastathā citrasenaśca gandharvaḥ pūrṇāyuścaiva gāyanau,भुजंगश्च महापद्मः सर्पः कर्कोटकस्तथा चित्रसेनश्च गन्धर्वः पूर्णायुश्चैव गायनौ
Main,126.0,19,apsarāḥ pūrvacittiśca gandharvā hyurvaśī ca yā tārkṣyaścāriṣṭanemiśca senānīr grāmaṇīś ca tau,अप्सराः पूर्वचित्तिश्च गन्धर्वा ह्युर्वशी च या तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च सेनानीर् ग्रामणीश् च तौ
Main,126.0,20,vidyutsūryaśca tāvugrau yātudhānau tu tau smṛtau sahe caiva sahasye ca vasantyete divākare,विद्युत्सूर्यश्च तावुग्रौ यातुधानौ तु तौ स्मृतौ सहे चैव सहस्ये च वसन्त्येते दिवाकरे
Main,126.0,21,tatastu śiśire cāpi māsayornivasanti te tvaṣṭā viṣṇurjamadagnir viśvāmitrastathaiva ca,ततस्तु शिशिरे चापि मासयोर्निवसन्ति ते त्वष्टा विष्णुर्जमदग्निर् विश्वामित्रस्तथैव च
Main,126.0,22,kādraveyau tathā nāgau kambalāśvatarāvubhau gandharvau dhṛtarāṣṭraśca sūryavarcāśca tāvubhau,काद्रवेयौ तथा नागौ कम्बलाश्वतरावुभौ गन्धर्वौ धृतराष्ट्रश्च सूर्यवर्चाश्च तावुभौ
Main,126.0,23,tilottamāpsarāścaiva devī rambhā manoramā grāmaṇīr ṛtajiccaiva satyajicca mahābalaḥ,तिलोत्तमाप्सराश्चैव देवी रम्भा मनोरमा ग्रामणीर् ऋतजिच्चैव सत्यजिच्च महाबलः
Main,126.0,24,brahmopetaśca vai rakṣo yajñopetastathaiva ca ityete nivasanti sma dvau dvau māsau divākare,ब्रह्मोपेतश्च वै रक्षो यज्ञोपेतस्तथैव च इत्येते निवसन्ति स्म द्वौ द्वौ मासौ दिवाकरे
Main,126.0,25,sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ sūryamāpādayantyete tejasā teja uttamam,स्थानाभिमानिनो ह्येते गणा द्वादश सप्तकाः सूर्यमापादयन्त्येते तेजसा तेज उत्तमम्
Main,126.0,26,grathitaistu vacobhiśca stuvanti ṛṣayo ravim gandharvāpsarasaścaiva gītanṛtyairupāsate,ग्रथितैस्तु वचोभिश्च स्तुवन्ति ऋषयो रविम् गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैरुपासते
Main,126.0,27,vidyāgrāmaṇino yakṣāḥ kurvantyābhīṣusaṃgraham sarpāḥ sarpanti vai sūrye yātudhānānuyānti ca,विद्याग्रामणिनो यक्षाः कुर्वन्त्याभीषुसंग्रहम् सर्पाः सर्पन्ति वै सूर्ये यातुधानानुयान्ति च
Main,126.0,28,vālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayādravim eteṣāmeva devānāṃ yathāvīryaṃ yathātapaḥ,वालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद्रविम् एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः
Main,126.0,29,yathāyogaṃ yathādharmaṃ yathātattvaṃ yathābalam tathā tapatyasau sūryas teṣāmiddhastu tejasā,यथायोगं यथाधर्मं यथातत्त्वं यथाबलम् तथा तपत्यसौ सूर्यस् तेषामिद्धस्तु तेजसा
Main,126.0,30,bhūtānāmaśubhaṃ sarvaṃ vyapohati svatejasā mānavānāṃ śubhairhyetair hriyate duritaṃ tu vai,भूतानामशुभं सर्वं व्यपोहति स्वतेजसा मानवानां शुभैर्ह्येतैर् ह्रियते दुरितं तु वै
Main,126.0,31,duritaṃ śubhacārāṇāṃ vyapohanti kvacitkvacit ete sahaiva sūryeṇa bhramanti sānugā divi,दुरितं शुभचाराणां व्यपोहन्ति क्वचित्क्वचित् एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति सानुगा दिवि
Main,126.0,32,tapantaśca japantaśca hlādayantaśca vai prajāḥ gopāyanti sma bhūtāni īhante hyanukampayā,तपन्तश्च जपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः गोपायन्ति स्म भूतानि ईहन्ते ह्यनुकम्पया
Main,126.0,33,sthānābhimānināṃ hyetat sthānaṃ manvantareṣu vai atītānāgatānāṃ ca vartante sāmprataṃ ca ye,स्थानाभिमानिनां ह्येतत् स्थानं मन्वन्तरेषु वै अतीतानागतानां च वर्तन्ते साम्प्रतं च ये
Main,126.0,34,evaṃ vasanti vai sūrye saptakāste caturdaśa caturdaśeṣu vartante gaṇā manvantareṣu vai,एवं वसन्ति वै सूर्ये सप्तकास्ते चतुर्दश चतुर्दशेषु वर्तन्ते गणा मन्वन्तरेषु वै
Main,126.0,35,grīṣme hime ca varṣāsu muñcamānā yathākramam dharmaṃ himaṃ ca varṣaṃ ca yathākramamaharniśam,ग्रीष्मे हिमे च वर्षासु मुञ्चमाना यथाक्रमम् धर्मं हिमं च वर्षं च यथाक्रममहर्निशम्
Main,126.0,36,gacchatyasāvanudinaṃ parivṛtya raśmīn devānpitṝṃśca manujāṃśca sutarpayanvai śukle ca kṛṣṇe tadahaḥkrameṇa kālakṣaye caiva surāḥ pibanti,गच्छत्यसावनुदिनं परिवृत्य रश्मीन् देवान्पितॄंश्च मनुजांश्च सुतर्पयन्वै शुक्ले च कृष्णे तदहःक्रमेण कालक्षये चैव सुराः पिबन्ति
Main,126.0,37,māsena taccāmṛtamasya mṛṣṭaṃ suvṛṣṭaye raśmiṣu rakṣitaṃ tu sarve 'mṛtaṃ tatpitaraḥ pibanti devāśca saumyāśca tathaiva kāvyāḥ,मासेन तच्चामृतमस्य मृष्टं सुवृष्टये रश्मिषु रक्षितं तु सर्वे ऽमृतं तत्पितरः पिबन्ति देवाश्च सौम्याश्च तथैव काव्याः
Main,126.0,38,sūryeṇa gobhirhi vivardhitābhir adbhiḥ punaścaiva samucchritābhiḥ vṛṣṭyābhivṛṣṭābhir athauṣadhībhir martyā athānnena kṣudhaṃ jayanti,सूर्येण गोभिर्हि विवर्धिताभिर् अद्भिः पुनश्चैव समुच्छ्रिताभिः वृष्ट्याभिवृष्टाभिर् अथौषधीभिर् मर्त्या अथान्नेन क्षुधं जयन्ति
Main,126.0,39,tṛptiśca tenārdhamāsaṃ surāṇāṃ māsaṃ sudhābhiḥ svadhayā pitṝṇām annena jīvantyaniśaṃ manuṣyāḥ sūryaḥ śritaṃ taddhi bibharti gobhiḥ,तृप्तिश्च तेनार्धमासं सुराणां मासं सुधाभिः स्वधया पितॄणाम् अन्नेन जीवन्त्यनिशं मनुष्याः सूर्यः श्रितं तद्धि बिभर्ति गोभिः
Main,126.0,40,ityeṣa ekacakreṇa sūryastūrṇaṃ prasarpati tatra tairakramairaśvaiḥ sarpate 'sau dinakṣaye,इत्येष एकचक्रेण सूर्यस्तूर्णं प्रसर्पति तत्र तैरक्रमैरश्वैः सर्पते ऽसौ दिनक्षये
Main,126.0,41,harir haridbhir hriyate turaṃgamaiḥ pibatyathāpo haribhiḥ sahasradhā punaḥ pramuñcatyatha tāśca yo hariḥ sa muhyamāno haribhisturaṃgamaiḥ,हरिर् हरिद्भिर् ह्रियते तुरंगमैः पिबत्यथापो हरिभिः सहस्रधा पुनः प्रमुञ्चत्यथ ताश्च यो हरिः स मुह्यमानो हरिभिस्तुरंगमैः
Main,126.0,42,ahorātraṃ rathenāsāv ekacakreṇa vai bhraman saptadvīpasamudrāṃśca saptabhiḥ saptabhirdrutam,अहोरात्रं रथेनासाव् एकचक्रेण वै भ्रमन् सप्तद्वीपसमुद्रांश्च सप्तभिः सप्तभिर्द्रुतम्
Main,126.0,43,chandorūpaiśca tairaśvair yutaścakraṃ tataḥ sthitiḥ kāmarūpaiḥ sakṛdyuktaiḥ kāmagaistairmanojavaiḥ,छन्दोरूपैश्च तैरश्वैर् युतश्चक्रं ततः स्थितिः कामरूपैः सकृद्युक्तैः कामगैस्तैर्मनोजवैः
Main,126.0,44,haritairavyathaiḥ piṅgair īśvarair brahmavādibhiḥ bāhyato 'nantaraṃ caiva maṇḍalaṃ divasakramāt,हरितैरव्यथैः पिङ्गैर् ईश्वरैर् ब्रह्मवादिभिः बाह्यतो ऽनन्तरं चैव मण्डलं दिवसक्रमात्
Main,126.0,45,kalpādau samprayuktāśca vahantyābhūtasaṃplavam āvṛto vālakhilyaiśca bhramate rātryahāni tu,कल्पादौ सम्प्रयुक्ताश्च वहन्त्याभूतसंप्लवम् आवृतो वालखिल्यैश्च भ्रमते रात्र्यहानि तु
Main,126.0,46,grathitaiḥ svavacobhiśca stūyamāno maharṣibhiḥ sevyate gītanṛtyaiśca gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ,ग्रथितैः स्ववचोभिश्च स्तूयमानो महर्षिभिः सेव्यते गीतनृत्यैश्च गन्धर्वाप्सरसां गणैः
Main,126.0,47,pataṃgaiḥ patagairaśvair bhrāmyamāṇo divaspatiḥ vīthyāśrayāṇi carati nakṣatrāṇi tathā śaśī,पतंगैः पतगैरश्वैर् भ्राम्यमाणो दिवस्पतिः वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि तथा शशी
Main,126.0,48,hrāsavṛddhī tathaivāsya raśmayaḥ sūryavatsmṛtāḥ tricakrobhayato 'śvaśca vijñeyaḥ śaśino rathaḥ,ह्रासवृद्धी तथैवास्य रश्मयः सूर्यवत्स्मृताः त्रिचक्रोभयतो ऽश्वश्च विज्ञेयः शशिनो रथः
Main,126.0,49,apāṃ garbhasamutpanno rathaḥ sāśvaḥ sasārathiḥ sahāraistaistribhiścakrair yuktaḥ śuklairhayottamaiḥ,अपां गर्भसमुत्पन्नो रथः साश्वः ससारथिः सहारैस्तैस्त्रिभिश्चक्रैर् युक्तः शुक्लैर्हयोत्तमैः
Main,126.0,50,daśabhisturagairdivyair asaṅgais tanmanojavaiḥ sakṛdyukte rathe tasmin vahantastvāyugakṣayam,दशभिस्तुरगैर्दिव्यैर् असङ्गैस् तन्मनोजवैः सकृद्युक्ते रथे तस्मिन् वहन्तस्त्वायुगक्षयम्
Main,126.0,51,saṃgṛhītā rathe tasmiñ chvetaścakṣuḥśravāśca vai aśvāstamekavarṇāste vahante śaṅkhavarcasaḥ,संगृहीता रथे तस्मिञ् छ्वेतश्चक्षुःश्रवाश्च वै अश्वास्तमेकवर्णास्ते वहन्ते शङ्खवर्चसः
Main,126.0,52,ajaśca tripathaścaiva vṛṣo vājī naro hayaḥ aṃśumān saptadhātuśca haṃso vyomamṛgastathā,अजश्च त्रिपथश्चैव वृषो वाजी नरो हयः अंशुमान् सप्तधातुश्च हंसो व्योममृगस्तथा
Main,126.0,53,ityete nāmabhiścaiva daśa candramaso hayāḥ evaṃ candramasaṃ devaṃ vahanti smāyugakṣayam,इत्येते नामभिश्चैव दश चन्द्रमसो हयाः एवं चन्द्रमसं देवं वहन्ति स्मायुगक्षयम्
Main,126.0,54,devaiḥ parivṛtaḥ somaḥ pitṛbhiḥ saha gacchati somasya śuklapakṣādau bhāskare parataḥ sthite,देवैः परिवृतः सोमः पितृभिः सह गच्छति सोमस्य शुक्लपक्षादौ भास्करे परतः स्थिते
Main,126.0,55,āpūryate paro bhāgaḥ somasya tu ahaḥkramāt tataḥ pītakṣayaṃ somaṃ yupagadvyāpayan raviḥ,आपूर्यते परो भागः सोमस्य तु अहःक्रमात् ततः पीतक्षयं सोमं युपगद्व्यापयन् रविः
Main,126.0,56,pītaṃ pañcadaśāhaṃ ca raśminaikena bhāskaraḥ āpūrayandadau tena bhāgaṃ bhāgamahaḥkramāt,पीतं पञ्चदशाहं च रश्मिनैकेन भास्करः आपूरयन्ददौ तेन भागं भागमहःक्रमात्
Main,126.0,57,suṣumnāpyayamānasya śukle vardhanti vai kalāḥ tasmāddhrasanti vai kṛṣṇe śukle hyāpyāyayanti ca,सुषुम्नाप्ययमानस्य शुक्ले वर्धन्ति वै कलाः तस्माद्ध्रसन्ति वै कृष्णे शुक्ले ह्याप्याययन्ति च
Main,126.0,58,ityevaṃ sūryavīryeṇa candrasyāpyāyate tanuḥ paurṇamāsyāṃ pradṛśyeta śuklaḥ sampūrṇamaṇḍalaḥ,इत्येवं सूर्यवीर्येण चन्द्रस्याप्यायते तनुः पौर्णमास्यां प्रदृश्येत शुक्लः सम्पूर्णमण्डलः
Main,126.0,59,evamāpyāyate somaḥ śuklapakṣeṣvahaḥkramāt tato dvitīyāprabhṛti bahulasya caturdaśī,एवमाप्यायते सोमः शुक्लपक्षेष्वहःक्रमात् ततो द्वितीयाप्रभृति बहुलस्य चतुर्दशी
Main,126.0,60,apāṃ sāramayasyendo rasamātrātmakasya ca pibantyambumayaṃ devā madhu saumyaṃ tathāmṛtam,अपां सारमयस्येन्दो रसमात्रात्मकस्य च पिबन्त्यम्बुमयं देवा मधु सौम्यं तथामृतम्
Main,126.0,61,saṃbhṛtaṃ tvardhamāsena amṛtaṃ sūryatejasā bhakṣārthamāgataṃ somaṃ paurṇamāsyāmupāsate,संभृतं त्वर्धमासेन अमृतं सूर्यतेजसा भक्षार्थमागतं सोमं पौर्णमास्यामुपासते
Main,126.0,62,ekarātraṃ surāḥ sārdhaṃ pitṛbhirṛṣibhiśca vai somasya kṛṣṇapakṣādau bhāskarābhimukhasya vai,एकरात्रं सुराः सार्धं पितृभिरृषिभिश्च वै सोमस्य कृष्णपक्षादौ भास्कराभिमुखस्य वै
Main,126.0,63,prakṣīyate pare hyātmā pīyamānakalākramāt trayaśca triṃśatā sārdhaṃ trayastriṃśacchatāni tu,प्रक्षीयते परे ह्यात्मा पीयमानकलाक्रमात् त्रयश्च त्रिंशता सार्धं त्रयस्त्रिंशच्छतानि तु
Main,126.0,64,trayastriṃśatsahasrāṇi devāḥ somaṃ pibanti vai ityevaṃ pīyamānasya kṛṣṇe vardhanti tāḥ kalāḥ,त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि देवाः सोमं पिबन्ति वै इत्येवं पीयमानस्य कृष्णे वर्धन्ति ताः कलाः
Main,126.0,65,kṣīyante ca tāḥ śuklāḥ kṛṣṇā hyāpyāyayanti ca evaṃ dinakramātpīte devaiścāpi niśākare,क्षीयन्ते च ताः शुक्लाः कृष्णा ह्याप्याययन्ति च एवं दिनक्रमात्पीते देवैश्चापि निशाकरे
Main,126.0,66,pītvārdhamāsaṃ gacchanti amāvāsyāṃ surāśca te pitaraścopatiṣṭhanti amāvāsyāṃ niśākaram,पीत्वार्धमासं गच्छन्ति अमावास्यां सुराश्च ते पितरश्चोपतिष्ठन्ति अमावास्यां निशाकरम्
Main,126.0,67,tataḥ pañcadaśe bhāge kiṃciccheṣe niśākare tato 'parāhṇe pitaro jaghanyadivase punaḥ,ततः पञ्चदशे भागे किंचिच्छेषे निशाकरे ततो ऽपराह्णे पितरो जघन्यदिवसे पुनः
Main,126.0,68,pibanti dvikalaṃ kālaṃ śiṣṭāstāstu kalāstu yāḥ viniḥsṛṣṭaṃ tvamāvāsyāṃ gabhastibhyastadāmṛtam,पिबन्ति द्विकलं कालं शिष्टास्तास्तु कलास्तु याः विनिःसृष्टं त्वमावास्यां गभस्तिभ्यस्तदामृतम्
Main,126.0,69,ardhamāsasamāptau tu pītvā gacchanti te 'mṛtam saumyā barhiṣadaścaiva agniṣvāttāśca ye smṛtāḥ,अर्धमाससमाप्तौ तु पीत्वा गच्छन्ति ते ऽमृतम् सौम्या बर्हिषदश्चैव अग्निष्वात्ताश्च ये स्मृताः
Main,126.0,70,kāvyāścaiva tu ye proktāḥ pitaraḥ sarva eva te saṃvatsarāśca ye kāvyāḥ pañcābdā vai dvijāḥ smṛtāḥ,काव्याश्चैव तु ये प्रोक्ताः पितरः सर्व एव ते संवत्सराश्च ये काव्याः पञ्चाब्दा वै द्विजाः स्मृताः
Main,126.0,71,saumyāḥ sutapaso jñeyāḥ saumyā barhiṣadastathā agniṣvāttās trayaścaiva pitṛsargasthitā dvijāḥ,सौम्याः सुतपसो ज्ञेयाः सौम्या बर्हिषदस्तथा अग्निष्वात्तास् त्रयश्चैव पितृसर्गस्थिता द्विजाः
Main,126.0,72,pitṛbhiḥ pīyamānāyāṃ pañcadaśyāṃ tu vai kalām yāvacca kṣīyate tasmād bhāgaḥ pañcadaśastu saḥ,पितृभिः पीयमानायां पञ्चदश्यां तु वै कलाम् यावच्च क्षीयते तस्माद् भागः पञ्चदशस्तु सः
Main,126.0,73,amāvāsyāṃ tathā tasya antarā pūryate paraḥ vṛddhikṣayau vai pakṣādau ṣoḍaśyāṃ śaśinaḥ mṛtau evaṃ sūryanimitte te kṣayavṛddhī niśākare,अमावास्यां तथा तस्य अन्तरा पूर्यते परः वृद्धिक्षयौ वै पक्षादौ षोडश्यां शशिनः मृतौ एवं सूर्यनिमित्ते ते क्षयवृद्धी निशाकरे
Main,127.0,1,matsya-purāṇa 127 tārāgrahāṇāṃ vakṣyāmi svarbhānostu rathaṃ punaḥ atha tejomayaḥ śubhraḥ somaputrasya vai rathaḥ,मत्स्य-पुराण १२७ ताराग्रहाणां वक्ष्यामि स्वर्भानोस्तु रथं पुनः अथ तेजोमयः शुभ्रः सोमपुत्रस्य वै रथः
Main,127.0,2,yukto hayaiḥ piśaṅgastu daśabhir vātaraṃhasaiḥ śvetaḥ piśaṅgaḥ sāraṅgo nīlaḥ śyāmo vilohitaḥ,युक्तो हयैः पिशङ्गस्तु दशभिर् वातरंहसैः श्वेतः पिशङ्गः सारङ्गो नीलः श्यामो विलोहितः
Main,127.0,3,śvetaśca haritaścaiva pṛṣato vṛṣṇireva ca daśabhistu mahābhāgair uttamairvātasambhavaiḥ,श्वेतश्च हरितश्चैव पृषतो वृष्णिरेव च दशभिस्तु महाभागैर् उत्तमैर्वातसम्भवैः
Main,127.0,4,tato bhaumarathaścāpi aṣṭāṅgaḥ kāñcanaḥ smṛtaḥ aṣṭabhir lohitairaśvaiḥ sadhvajair agnisambhavaiḥ sarpate 'sau kumāro vai ṛjuvakrānuvakragaḥ,ततो भौमरथश्चापि अष्टाङ्गः काञ्चनः स्मृतः अष्टभिर् लोहितैरश्वैः सध्वजैर् अग्निसम्भवैः सर्पते ऽसौ कुमारो वै ऋजुवक्रानुवक्रगः
Main,127.0,5,ataścāṅgiraso vidvān devācāryo bṛhaspatiḥ gaurāśvena tu raukmeṇa syandanena visarpati,अतश्चाङ्गिरसो विद्वान् देवाचार्यो बृहस्पतिः गौराश्वेन तु रौक्मेण स्यन्दनेन विसर्पति
Main,127.0,6,yuktenāṣṭābhiraśvaiśca dhvajairagnisamudbhavaiḥ abdaṃ vasati yo rāśau svadiśaṃ tena gacchati,युक्तेनाष्टाभिरश्वैश्च ध्वजैरग्निसमुद्भवैः अब्दं वसति यो राशौ स्वदिशं तेन गच्छति
Main,127.0,7,yuktenāṣṭābhir aśvaiśca sadhvajairagnisaṃnibhaiḥ rathena kṣipravegeṇa bhārgavastena gacchati,युक्तेनाष्टाभिर् अश्वैश्च सध्वजैरग्निसंनिभैः रथेन क्षिप्रवेगेण भार्गवस्तेन गच्छति
Main,127.0,8,tataḥ śanaiścaro 'pyaśvaiḥ sabalair vātaraṃhasaiḥ kārṣṇāyasaṃ samāruhya syandanaṃ yātyasau śaniḥ,ततः शनैश्चरो ऽप्यश्वैः सबलैर् वातरंहसैः कार्ष्णायसं समारुह्य स्यन्दनं यात्यसौ शनिः
Main,127.0,9,svarbhānostu yathāṣṭāśvāḥ kṛṣṇā vai vātaraṃhasaḥ rathaṃ tamomayaṃ tasya vahanti sma sudaṃśitāḥ,स्वर्भानोस्तु यथाष्टाश्वाः कृष्णा वै वातरंहसः रथं तमोमयं तस्य वहन्ति स्म सुदंशिताः
Main,127.0,10,ādityanilayo rāhuḥ somaṃ gacchati parvasu ādityameti somācca tamaso 'nteṣu parvasu,आदित्यनिलयो राहुः सोमं गच्छति पर्वसु आदित्यमेति सोमाच्च तमसो ऽन्तेषु पर्वसु
Main,127.0,11,tataḥ ketumatastvaśvā aṣṭau te vātaraṃhasaḥ palāladhūmavarṇābhāḥ kṣāmadehāḥ sudāruṇāḥ,ततः केतुमतस्त्वश्वा अष्टौ ते वातरंहसः पलालधूमवर्णाभाः क्षामदेहाः सुदारुणाः
Main,127.0,12,ete vāhā grahāṇāṃ vai mayā proktā rathaiḥ saha sarve dhruve nibaddhāste nibaddhā vātaraśmibhiḥ,एते वाहा ग्रहाणां वै मया प्रोक्ता रथैः सह सर्वे ध्रुवे निबद्धास्ते निबद्धा वातरश्मिभिः
Main,127.0,13,ete vai bhrāmyamāṇāste yathāyogaṃ vahanti vai vāya yābhiradṛśyābhiḥ prabaddhā vātaraśmibhiḥ,एते वै भ्राम्यमाणास्ते यथायोगं वहन्ति वै वाय याभिरदृश्याभिः प्रबद्धा वातरश्मिभिः
Main,127.0,14,paribhramanti tadbaddhāś candrasūryagrahā divi yāvattamanuparyeti dhruvaṃ ca jyotiṣāṃ gaṇaḥ,परिभ्रमन्ति तद्बद्धाश् चन्द्रसूर्यग्रहा दिवि यावत्तमनुपर्येति ध्रुवं च ज्योतिषां गणः
Main,127.0,15,yathā nadyudake nostu udakena sahohyate tathā devagṛhāṇi syur uhyante vātaraṃhasā tasmādyāni pragṛhyante vyomni devagṛhā iti,यथा नद्युदके नोस्तु उदकेन सहोह्यते तथा देवगृहाणि स्युर् उह्यन्ते वातरंहसा तस्माद्यानि प्रगृह्यन्ते व्योम्नि देवगृहा इति
Main,127.0,16,yāvatyaścaiva tārāḥ syus tāvanto 'sya marīcayaḥ sarvā dhruvanibaddhāstā bhramantyo bhrāmayanti ca,यावत्यश्चैव ताराः स्युस् तावन्तो ऽस्य मरीचयः सर्वा ध्रुवनिबद्धास्ता भ्रमन्त्यो भ्रामयन्ति च
Main,127.0,17,tailapīḍaṃ yathā cakraṃ bhramate bhrāmayanti vai tathā bhramanti jyotīṃṣi vātabaddhāni sarvaśaḥ,तैलपीडं यथा चक्रं भ्रमते भ्रामयन्ति वै तथा भ्रमन्ति ज्योतींषि वातबद्धानि सर्वशः
Main,127.0,18,alātacakravadyānti vātacakreritāni tu yasmātpravahate tāni pravahastena sa smṛtaḥ,अलातचक्रवद्यान्ति वातचक्रेरितानि तु यस्मात्प्रवहते तानि प्रवहस्तेन स स्मृतः
Main,127.0,19,evaṃ dhruve niyukto 'sau bhramate jyotiṣāṃ gaṇaḥ eṣa tārāmayaḥ proktaḥ śiśumāre dhruvo divi,एवं ध्रुवे नियुक्तो ऽसौ भ्रमते ज्योतिषां गणः एष तारामयः प्रोक्तः शिशुमारे ध्रुवो दिवि
Main,127.0,20,yadahnā kurute pāpaṃ taṃ dṛṣṭvā niśi muñcati śiśumāraśarīrasthā yāvatyastārakāstu tāḥ,यदह्ना कुरुते पापं तं दृष्ट्वा निशि मुञ्चति शिशुमारशरीरस्था यावत्यस्तारकास्तु ताः
Main,127.0,21,varṣāṇi dṛṣṭvā jīveta tāvadevādhikāni tu śiśumārākṛtiṃ jñātvā pravibhāgena sarvaśaḥ,वर्षाणि दृष्ट्वा जीवेत तावदेवाधिकानि तु शिशुमाराकृतिं ज्ञात्वा प्रविभागेन सर्वशः
Main,127.0,22,uttānapādastasyātha vijñeyaḥ sottaro hanuḥ yajño 'dharastu vijñeyo dharmo mūrdhānamāśritaḥ,उत्तानपादस्तस्याथ विज्ञेयः सोत्तरो हनुः यज्ञो ऽधरस्तु विज्ञेयो धर्मो मूर्धानमाश्रितः
Main,127.0,23,hṛdi nārāyaṇaḥ sādhyā aśvinau pūrvapādayoḥ varuṇaścāryamā caiva paścime tasya sakthinī,हृदि नारायणः साध्या अश्विनौ पूर्वपादयोः वरुणश्चार्यमा चैव पश्चिमे तस्य सक्थिनी
Main,127.0,24,śiśne saṃvatsaro jñeyo mitraścāpānamāśritaḥ pucche 'gniśca mahendraśca marīciḥ kaśyapo dhruvaḥ,शिश्ने संवत्सरो ज्ञेयो मित्रश्चापानमाश्रितः पुच्छे ऽग्निश्च महेन्द्रश्च मरीचिः कश्यपो ध्रुवः
Main,127.0,25,eṣa tārāmayaḥ stambho nāstameti na vodayam nakṣatracandrasūryāśca grahāstārāgaṇaiḥ saha,एष तारामयः स्तम्भो नास्तमेति न वोदयम् नक्षत्रचन्द्रसूर्याश्च ग्रहास्तारागणैः सह
Main,127.0,26,tanmukhābhimukhāḥ sarve cakrabhūtā divi sthitāḥ dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam,तन्मुखाभिमुखाः सर्वे चक्रभूता दिवि स्थिताः ध्रुवेणाधिष्ठिताश्चैव ध्रुवमेव प्रदक्षिणम्
Main,127.0,27,pariyānti suraśreṣṭhaṃ meḍhībhūtaṃ dhruvaṃ divi āgnīdhrakāśyapānāṃ tu teṣāṃ sa paramo dhruvaḥ,परियान्ति सुरश्रेष्ठं मेढीभूतं ध्रुवं दिवि आग्नीध्रकाश्यपानां तु तेषां स परमो ध्रुवः
Main,127.0,28,eka eva bhramatyeṣa merorantaramūrdhani jyotiṣāṃ cakramādāya ākarṣaṃstamadhomukhaḥ merumālokayanneva pratiyāti pradakṣiṇam,एक एव भ्रमत्येष मेरोरन्तरमूर्धनि ज्योतिषां चक्रमादाय आकर्षंस्तमधोमुखः मेरुमालोकयन्नेव प्रतियाति प्रदक्षिणम्
Main,128.0,1,matsya-purāṇa 128 yadetadbhavatā proktaṃ śrutaṃ sarvamaśeṣataḥ kathaṃ devagṛhāṇi syuḥ punarjyotīṃṣi varṇaya,मत्स्य-पुराण १२८ यदेतद्भवता प्रोक्तं श्रुतं सर्वमशेषतः कथं देवगृहाणि स्युः पुनर्ज्योतींषि वर्णय
Main,128.0,2,etatsarvaṃ pravakṣyāmi sūryācandramasorgatim yathā devagṛhāṇi syuḥ sūryācandramasostathā,एतत्सर्वं प्रवक्ष्यामि सूर्याचन्द्रमसोर्गतिम् यथा देवगृहाणि स्युः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा
Main,128.0,3,agnervyuṣṭau rajanyāṃ vai brahmaṇāvyaktayoninā avyākṛtamidaṃ tvāsīn naiśena tamasā vṛtam,अग्नेर्व्युष्टौ रजन्यां वै ब्रह्मणाव्यक्तयोनिना अव्याकृतमिदं त्वासीन् नैशेन तमसा वृतम्
Main,128.0,4,caturbhūtāvaśiṣṭe 'smin brahmaṇā samadhiṣṭhite svayambhūr bhagavāṃstatra lokatattvārthasādhakaḥ,चतुर्भूतावशिष्टे ऽस्मिन् ब्रह्मणा समधिष्ठिते स्वयम्भूर् भगवांस्तत्र लोकतत्त्वार्थसाधकः
Main,128.0,5,khadyotarūpī vicarann āvirbhāvaṃ vyacintayat jñātvāgniṃ kalpakālādāv apaḥ pṛthvīṃ ca saṃśritā,खद्योतरूपी विचरन्न् आविर्भावं व्यचिन्तयत् ज्ञात्वाग्निं कल्पकालादाव् अपः पृथ्वीं च संश्रिता
Main,128.0,6,sa saṃbhṛtya prakāśārthaṃ tridhā tulyo 'bhavatpunaḥ pācako yastu loke 'smin pārthivaḥ so 'gnirucyate,स संभृत्य प्रकाशार्थं त्रिधा तुल्यो ऽभवत्पुनः पाचको यस्तु लोके ऽस्मिन् पार्थिवः सो ऽग्निरुच्यते
Main,128.0,7,yaścāsau tapate sūrye śuciragniśca sa smṛtaḥ vaidyuto jāṭharaḥ saumyo vaidyutaścāpyabindhanaḥ,यश्चासौ तपते सूर्ये शुचिरग्निश्च स स्मृतः वैद्युतो जाठरः सौम्यो वैद्युतश्चाप्यबिन्धनः
Main,128.0,8,tejobhiścāpyate kaścit kaścidevāpyanindhanaḥ kāṣṭhendhanastu nirmathyaḥ so 'dbhiḥ śāmyati pāvakaḥ,तेजोभिश्चाप्यते कश्चित् कश्चिदेवाप्यनिन्धनः काष्ठेन्धनस्तु निर्मथ्यः सो ऽद्भिः शाम्यति पावकः
Main,128.0,9,arciṣmānpacano 'gnistu niṣprabhaḥ saumyalakṣaṇaḥ yaścāsau maṇḍale śukle nirūṣmā na prakāśate,अर्चिष्मान्पचनो ऽग्निस्तु निष्प्रभः सौम्यलक्षणः यश्चासौ मण्डले शुक्ले निरूष्मा न प्रकाशते
Main,128.0,10,prabhā saurī tu pādena astaṃ yāti divākare agnimāviśate rātrau tasmādagniḥ prakāśate,प्रभा सौरी तु पादेन अस्तं याति दिवाकरे अग्निमाविशते रात्रौ तस्मादग्निः प्रकाशते
Main,128.0,11,udite tu punaḥ sūrye ūṣmāgnestu samāviśat pādena tejasaścāgnes tasmāt saṃtapate divā,उदिते तु पुनः सूर्ये ऊष्माग्नेस्तु समाविशत् पादेन तेजसश्चाग्नेस् तस्मात् संतपते दिवा
Main,128.0,12,prākāśyaṃ ca tathauṣṇyaṃ ca sauryāgneye tu tejasī parasparānupraveśād āpyāyete divāniśam,प्राकाश्यं च तथौष्ण्यं च सौर्याग्नेये तु तेजसी परस्परानुप्रवेशाद् आप्यायेते दिवानिशम्
Main,128.0,13,uttare caiva bhūmyardhe tathā hyasmiṃstu dakṣiṇe uttiṣṭhati punaḥ sūrye rātrirāviśate hy apaḥ,उत्तरे चैव भूम्यर्धे तथा ह्यस्मिंस्तु दक्षिणे उत्तिष्ठति पुनः सूर्ये रात्रिराविशते ह्य् अपः
Main,128.0,14,tasmāttāmrā bhavantyāpo divārātripraveśanāt astaṃ gate punaḥ sūrye aharvai praviśaty apaḥ,तस्मात्ताम्रा भवन्त्यापो दिवारात्रिप्रवेशनात् अस्तं गते पुनः सूर्ये अहर्वै प्रविशत्य् अपः
Main,128.0,15,tasmānnaktaṃ punaḥ śuklā hy āpo dṛśyanti bhāsurāḥ etena kramayogeṇa bhūmyardhe dakṣiṇottare,तस्मान्नक्तं पुनः शुक्ला ह्य् आपो दृश्यन्ति भासुराः एतेन क्रमयोगेण भूम्यर्धे दक्षिणोत्तरे
Main,128.0,16,udayāstamaye hyatra ahorātraṃ viśaty apaḥ yaścāsau tapate sūryaḥ so 'paḥ pibati raśmibhiḥ,उदयास्तमये ह्यत्र अहोरात्रं विशत्य् अपः यश्चासौ तपते सूर्यः सो ऽपः पिबति रश्मिभिः
Main,128.0,17,sahasrapādastveṣo 'gnī raktakumbhanibhastu saḥ ādatte sa tu nāḍīnāṃ sahasreṇa samantataḥ,सहस्रपादस्त्वेषो ऽग्नी रक्तकुम्भनिभस्तु सः आदत्ते स तु नाडीनां सहस्रेण समन्ततः
Main,128.0,18,apo nadīsamudrebhyo hradakūpebhya eva ca tasya raśmisahasreṇa śītavarṣoṣṇaniḥsravaḥ,अपो नदीसमुद्रेभ्यो ह्रदकूपेभ्य एव च तस्य रश्मिसहस्रेण शीतवर्षोष्णनिःस्रवः
Main,128.0,19,tāsāṃ catuḥśataṃ nāḍyo varṣante citramūrtayaḥ candanāścaiva medhyāśca ketanāś cetanāstathā,तासां चतुःशतं नाड्यो वर्षन्ते चित्रमूर्तयः चन्दनाश्चैव मेध्याश्च केतनाश् चेतनास्तथा
Main,128.0,20,amṛtā jīvanāḥ sarvā raśmayo vṛṣṭisarjanāḥ himodbhavāśca te 'nyonyaṃ raśmayastriṃśataḥ smṛtāḥ candratārāgrahaiḥ sarvaiḥ pītā bhānorgabhastayaḥ,अमृता जीवनाः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः हिमोद्भवाश्च ते ऽन्योन्यं रश्मयस्त्रिंशतः स्मृताः चन्द्रताराग्रहैः सर्वैः पीता भानोर्गभस्तयः
Main,128.0,21,etā madhyāstathānyāśca hlādinyo himasarjanāḥ śuklāśca kakubhaścaiva gāvo viśvasṛtaśca yāḥ,एता मध्यास्तथान्याश्च ह्लादिन्यो हिमसर्जनाः शुक्लाश्च ककुभश्चैव गावो विश्वसृतश्च याः
Main,128.0,22,śuklāstā nāmataḥ sarvās triṃśato gharmasarjanāḥ saṃbibhrati hi tāḥ sarvā manuṣyāndevatāḥ pitṝn,शुक्लास्ता नामतः सर्वास् त्रिंशतो घर्मसर्जनाः संबिभ्रति हि ताः सर्वा मनुष्यान्देवताः पितॄन्
Main,128.0,23,manuṣyānoṣadhībhiśca svadhayā ca pitṝnapi amṛtena surānsarvān saṃtataṃ paritarpayan,मनुष्यानोषधीभिश्च स्वधया च पितॄनपि अमृतेन सुरान्सर्वान् संततं परितर्पयन्
Main,128.0,24,vasante caiva grīṣme ca śanaiḥ saṃtapate tribhiḥ varṣāsu ca śaradyevaṃ caturbhiḥ saṃpravarṣati,वसन्ते चैव ग्रीष्मे च शनैः संतपते त्रिभिः वर्षासु च शरद्येवं चतुर्भिः संप्रवर्षति
Main,128.0,25,hemante śiśire caiva himotsargas tribhiḥ punaḥ oṣadhīṣu balaṃ dhatte sudhāṃ ca svadhayā punaḥ,हेमन्ते शिशिरे चैव हिमोत्सर्गस् त्रिभिः पुनः ओषधीषु बलं धत्ते सुधां च स्वधया पुनः
Main,128.0,26,sūryo 'maratvamamṛte trayas triṣu niyacchati evaṃ raśmisahasraṃ tu sauraṃ lokārthasādhakam,सूर्यो ऽमरत्वममृते त्रयस् त्रिषु नियच्छति एवं रश्मिसहस्रं तु सौरं लोकार्थसाधकम्
Main,128.0,27,bhidyate ṛtumāsādya sahasraṃ bahudhā punaḥ ityevaṃ maṇḍalaṃ śuklaṃ bhāsvaraṃ lokasaṃjñitam,भिद्यते ऋतुमासाद्य सहस्रं बहुधा पुनः इत्येवं मण्डलं शुक्लं भास्वरं लोकसंज्ञितम्
Main,128.0,28,nakṣatragrahasomānāṃ pratiṣṭhā yonireva ca candra ṛkṣagrahāḥ sarve vijñeyāḥ sūryasambhavāḥ,नक्षत्रग्रहसोमानां प्रतिष्ठा योनिरेव च चन्द्र ऋक्षग्रहाः सर्वे विज्ञेयाः सूर्यसम्भवाः
Main,128.0,29,suṣumnā sūryaraśmiryā kṣīṇaṃ śaśinamedhate harikeśaḥ purastāttu yo vai nakṣatrayonikṛt,सुषुम्ना सूर्यरश्मिर्या क्षीणं शशिनमेधते हरिकेशः पुरस्तात्तु यो वै नक्षत्रयोनिकृत्
Main,128.0,30,dakṣiṇe viśvakarmā tu raśmirāpyāyayadbudham viśvāvasuśca yaḥ paścāc chukrayoniśca sa smṛtaḥ,दक्षिणे विश्वकर्मा तु रश्मिराप्याययद्बुधम् विश्वावसुश्च यः पश्चाच् छुक्रयोनिश्च स स्मृतः
Main,128.0,31,saṃvardhanastu yo raśmiḥ sa yonirlohitasya ca ṣaṣṭhastu hyaśvabhū raśmir yoniḥ sa hi bṛhaspateḥ,संवर्धनस्तु यो रश्मिः स योनिर्लोहितस्य च षष्ठस्तु ह्यश्वभू रश्मिर् योनिः स हि बृहस्पतेः
Main,128.0,32,śanaiścaraṃ punaścāpi raśmirāpyāyate surāṭ na kṣīyate yatastāni tasmānnakṣatratā smṛtā,शनैश्चरं पुनश्चापि रश्मिराप्यायते सुराट् न क्षीयते यतस्तानि तस्मान्नक्षत्रता स्मृता
Main,128.0,33,kṣetrāṇyetāni vai sūryam āpatanti gabhastibhiḥ kṣetrāṇi teṣāmādatte sūryo nakṣatratā tataḥ,क्षेत्राण्येतानि वै सूर्यम् आपतन्ति गभस्तिभिः क्षेत्राणि तेषामादत्ते सूर्यो नक्षत्रता ततः
Main,128.0,34,asmāllokādamuṃ lokaṃ tīrṇānāṃ sukṛtātmanām tāraṇāttārakā hyetāḥ śuklatvāccaiva śuklikāḥ,अस्माल्लोकादमुं लोकं तीर्णानां सुकृतात्मनाम् तारणात्तारका ह्येताः शुक्लत्वाच्चैव शुक्लिकाः
Main,128.0,35,divyānāṃ pārthivānāṃ ca vaṃśānāṃ caiva sarvaśaḥ tapanastejaso yogād āditya iti gadyate,दिव्यानां पार्थिवानां च वंशानां चैव सर्वशः तपनस्तेजसो योगाद् आदित्य इति गद्यते
Main,128.0,36,sravatiḥ syandanārthe ca dhātureṣa nigadyate sravaṇāttejasaścaiva tenāsau savitā smṛtaḥ,स्रवतिः स्यन्दनार्थे च धातुरेष निगद्यते स्रवणात्तेजसश्चैव तेनासौ सविता स्मृतः
Main,128.0,37,bahvarthaścanda ityeṣa pradhāno dhāturucyate śuklatve hyamṛtatve ca śītatve hlādane 'pi ca,बह्वर्थश्चन्द इत्येष प्रधानो धातुरुच्यते शुक्लत्वे ह्यमृतत्वे च शीतत्वे ह्लादने ऽपि च
Main,128.0,38,sūryācandramasordivye maṇḍale bhāsvare khage jalatejomaye śukle vṛttakumbhanibhe śubhe,सूर्याचन्द्रमसोर्दिव्ये मण्डले भास्वरे खगे जलतेजोमये शुक्ले वृत्तकुम्भनिभे शुभे
Main,128.0,39,vasanti karmadevāstu sthānānyetāni sarvaśaḥ manvantareṣu sarveṣu ṛṣisūryagrahādayaḥ,वसन्ति कर्मदेवास्तु स्थानान्येतानि सर्वशः मन्वन्तरेषु सर्वेषु ऋषिसूर्यग्रहादयः
Main,128.0,40,tāni devagṛhāṇi syuḥ sthānākhyāni bhavanti hi sauraṃ sūryo 'viśatsthānaṃ saumyaṃ somastathaiva ca,तानि देवगृहाणि स्युः स्थानाख्यानि भवन्ति हि सौरं सूर्यो ऽविशत्स्थानं सौम्यं सोमस्तथैव च
Main,128.0,41,śaukraṃ śukro 'viśatsthānaṃ ṣoḍaśāraṃ prabhāsvaram bṛhaspatirbṛhattvaṃ ca lohitaṃ cāpi lohitaḥ,शौक्रं शुक्रो ऽविशत्स्थानं षोडशारं प्रभास्वरम् बृहस्पतिर्बृहत्त्वं च लोहितं चापि लोहितः
Main,128.0,42,śanaiścaro 'viśatsthānam evaṃ śānaiścaraṃ tathā budho 'pi vai budhasthānaṃ bhānuṃ svarbhānureva ca,शनैश्चरो ऽविशत्स्थानम् एवं शानैश्चरं तथा बुधो ऽपि वै बुधस्थानं भानुं स्वर्भानुरेव च
Main,128.0,43,nakṣatrāṇi ca sarvāṇi nākṣatrāṇyāviśanti ca jyotīṃṣi sukṛtām ete jñeyā devagṛhāstu vai,नक्षत्राणि च सर्वाणि नाक्षत्राण्याविशन्ति च ज्योतींषि सुकृताम् एते ज्ञेया देवगृहास्तु वै
Main,128.0,44,sthānānyetāni tiṣṭhanti yāvadābhūtasaṃplavam manvantareṣu sarveṣu devasthānāni tāni vai,स्थानान्येतानि तिष्ठन्ति यावदाभूतसंप्लवम् मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवस्थानानि तानि वै
Main,128.0,45,abhimānena tiṣṭhanti tāni devāḥ punaḥ punaḥ atītāstu sahātītair bhāvyā bhāvyaiḥ suraiḥ saha,अभिमानेन तिष्ठन्ति तानि देवाः पुनः पुनः अतीतास्तु सहातीतैर् भाव्या भाव्यैः सुरैः सह
Main,128.0,46,vartante vartamānaiśca suraiḥ sārdhaṃ tu sthāninaḥ sūryo devo vivasvāṃśca aṣṭamastvaditeḥ sutaḥ,वर्तन्ते वर्तमानैश्च सुरैः सार्धं तु स्थानिनः सूर्यो देवो विवस्वांश्च अष्टमस्त्वदितेः सुतः
Main,128.0,47,dyutimāndharmayuktaśca somo devo vasuḥ smṛtaḥ śukro daityastu vijñeyo bhārgavo 'surayājakaḥ,द्युतिमान्धर्मयुक्तश्च सोमो देवो वसुः स्मृतः शुक्रो दैत्यस्तु विज्ञेयो भार्गवो ऽसुरयाजकः
Main,128.0,48,bṛhaspatir bṛhattejā devācāryo 'ṅgiraḥsutaḥ budho manoharaścaiva śaśiputrastu sa smṛtaḥ,बृहस्पतिर् बृहत्तेजा देवाचार्यो ऽङ्गिरःसुतः बुधो मनोहरश्चैव शशिपुत्रस्तु स स्मृतः
Main,128.0,49,śanaiścaro virūpaśca saṃjñāputro vivasvataḥ agnirvikeśyāṃ jajñe tu yuvāsau lohitādhipaḥ,शनैश्चरो विरूपश्च संज्ञापुत्रो विवस्वतः अग्निर्विकेश्यां जज्ञे तु युवासौ लोहिताधिपः
Main,128.0,50,nakṣatranāmnyaḥ kṣetreṣu dākṣāyaṇyaḥ sutāḥ smṛtāḥ svarbhānuḥ siṃhikāputro bhūtasaṃsādhano 'suraḥ,नक्षत्रनाम्न्यः क्षेत्रेषु दाक्षायण्यः सुताः स्मृताः स्वर्भानुः सिंहिकापुत्रो भूतसंसाधनो ऽसुरः
Main,128.0,51,candrārkagrahanakṣatreṣv abhimānī prakīrtitaḥ sthānānyetāni coktāni sthāninyaścaiva devatāḥ,चन्द्रार्कग्रहनक्षत्रेष्व् अभिमानी प्रकीर्तितः स्थानान्येतानि चोक्तानि स्थानिन्यश्चैव देवताः
Main,128.0,52,śuklamagnisamaṃ divyaṃ sahasrāṃśorvivasvataḥ sahasrāṃśutviṣaḥ sthānam ammayaṃ taijasaṃ tathā,शुक्लमग्निसमं दिव्यं सहस्रांशोर्विवस्वतः सहस्रांशुत्विषः स्थानम् अम्मयं तैजसं तथा
Main,128.0,53,āśāsthānaṃ manojñasya raviraśmigṛhe sthitam śukraḥ ṣoḍaśaraśmistu yastu devo hyapomayaḥ,आशास्थानं मनोज्ञस्य रविरश्मिगृहे स्थितम् शुक्रः षोडशरश्मिस्तु यस्तु देवो ह्यपोमयः
Main,128.0,54,lohito navaraśmistu sthānamāpyaṃ tu tasya vai bṛhaddvādaśaraśmīkaṃ haridrābhaṃ tu vedhasaḥ,लोहितो नवरश्मिस्तु स्थानमाप्यं तु तस्य वै बृहद्द्वादशरश्मीकं हरिद्राभं तु वेधसः
Main,128.0,55,aṣṭaraśmiśanestattu kṛṣṇaṃ vṛddhamayasmayam svarbhānostvāyasaṃ sthānaṃ bhūtasaṃtāpanālayam,अष्टरश्मिशनेस्तत्तु कृष्णं वृद्धमयस्मयम् स्वर्भानोस्त्वायसं स्थानं भूतसंतापनालयम्
Main,128.0,56,sukṛtām āśrayāstārā raśmayastu hiraṇmayāḥ tāraṇāttārakā hyetāḥ śuklatvāccaiva tārakāḥ,सुकृताम् आश्रयास्तारा रश्मयस्तु हिरण्मयाः तारणात्तारका ह्येताः शुक्लत्वाच्चैव तारकाः
Main,128.0,57,navayojanasāhasro viṣkambhaḥ savituḥ smṛtaḥ maṇḍalaṃ triguṇaṃ cāsya vistāro bhāskarasya tu,नवयोजनसाहस्रो विष्कम्भः सवितुः स्मृतः मण्डलं त्रिगुणं चास्य विस्तारो भास्करस्य तु
Main,128.0,58,dviguṇaḥ sūryavistārād vistāraḥ śaśinaḥ smṛtaḥ triguṇaṃ maṇḍalaṃ cāsya vaipulyācchaśinaḥ smṛtam,द्विगुणः सूर्यविस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः त्रिगुणं मण्डलं चास्य वैपुल्याच्छशिनः स्मृतम्
Main,128.0,59,sarvopari nisṛṣṭāni maṇḍalāni tu tārakāḥ yojanārdhapramāṇāni tābhyo 'nyāni gaṇāni tu,सर्वोपरि निसृष्टानि मण्डलानि तु तारकाः योजनार्धप्रमाणानि ताभ्यो ऽन्यानि गणानि तु
Main,128.0,60,tulyo bhūtvā tu svarbhānus tadadhastātprasarpati uddhūtya pārthivīṃ chāyāṃ nirmitāṃ maṇḍalākṛtim,तुल्यो भूत्वा तु स्वर्भानुस् तदधस्तात्प्रसर्पति उद्धूत्य पार्थिवीं छायां निर्मितां मण्डलाकृतिम्
Main,128.0,61,brahmaṇā nirmitaṃ sthānaṃ tṛtīyaṃ tu tamomayam ādityātsa tu niṣkramya somaṃ gacchati parvasu,ब्रह्मणा निर्मितं स्थानं तृतीयं तु तमोमयम् आदित्यात्स तु निष्क्रम्य सोमं गच्छति पर्वसु
Main,128.0,62,ādityameti somācca punaḥ saureṣu parvasu svabhāsā tudate yasmāt svarbhānuriti sa smṛtaḥ,आदित्यमेति सोमाच्च पुनः सौरेषु पर्वसु स्वभासा तुदते यस्मात् स्वर्भानुरिति स स्मृतः
Main,128.0,63,candrataḥ ṣoḍaśo bhāgo bhārgavasya vidhīyate viṣkambhānmaṇḍalāccaiva yojanānāṃ tu sa smṛtaḥ,चन्द्रतः षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते विष्कम्भान्मण्डलाच्चैव योजनानां तु स स्मृतः
Main,128.0,64,bhārgavātpādahīnaśca vijñeyo vai bṛhaspatiḥ bṛhaspateḥ pādahīnau ketuvakrāvubhau smṛtau,भार्गवात्पादहीनश्च विज्ञेयो वै बृहस्पतिः बृहस्पतेः पादहीनौ केतुवक्रावुभौ स्मृतौ
Main,128.0,65,vistāramaṇḍalābhyāṃ tu pādahīnastayorbudhaḥ tārānakṣatrarūpāṇi vapuṣmantīha yāni vai,विस्तारमण्डलाभ्यां तु पादहीनस्तयोर्बुधः तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै
Main,128.0,66,budhena samarūpāṇi vistārānmaṇḍalāttu vai tārānakṣatrarūpāṇi hīnāni tu parasparam,बुधेन समरूपाणि विस्तारान्मण्डलात्तु वै तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परम्
Main,128.0,67,śatāni pañca catvāri trīṇi dve caikameva ca sarvopari nisṛṣṭāni maṇḍalāni tu tārakāḥ,शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैकमेव च सर्वोपरि निसृष्टानि मण्डलानि तु तारकाः
Main,128.0,68,yojanārdhapramāṇāni tebhyo hrasvaṃ na vidyate upariṣṭāttu ye teṣāṃ grahā ye krūrasāttvikāḥ,योजनार्धप्रमाणानि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते उपरिष्टात्तु ये तेषां ग्रहा ये क्रूरसात्त्विकाः
Main,128.0,69,sauraścāṅgiraso vakro vijñeyā mandacāriṇaḥ tebhyo 'dhastāttu catvāraḥ punaścānye mahāgrahāḥ,सौरश्चाङ्गिरसो वक्रो विज्ञेया मन्दचारिणः तेभ्यो ऽधस्तात्तु चत्वारः पुनश्चान्ये महाग्रहाः
Main,128.0,70,somaḥ sūryo budhaścaiva bhārgavaśceti śīghragāḥ yāvanti caiva ṛkṣāṇi koṭyastāvanti tārakāḥ,सोमः सूर्यो बुधश्चैव भार्गवश्चेति शीघ्रगाः यावन्ति चैव ऋक्षाणि कोट्यस्तावन्ति तारकाः
Main,128.0,71,sarveṣāṃ tu grahāṇāṃ vai sūryo 'dhastātprasarpati vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tasyordhvaṃ carate śaśī,सर्वेषां तु ग्रहाणां वै सूर्यो ऽधस्तात्प्रसर्पति विस्तीर्णं मण्डलं कृत्वा तस्योर्ध्वं चरते शशी
Main,128.0,72,nakṣatramaṇḍalaṃ cāpi somādūrdhvaṃ prasarpati nakṣatrebhyo budhaścordhvaṃ budhāccordhvaṃ tu bhārgavaḥ,नक्षत्रमण्डलं चापि सोमादूर्ध्वं प्रसर्पति नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्ध्वं बुधाच्चोर्ध्वं तु भार्गवः
Main,128.0,73,vakrastu bhārgavādūrdhvaṃ vakrādūrdhvaṃ bṛhaspatiḥ tasmācchanaiścaraścordhvaṃ devācāryopari sthitaḥ,वक्रस्तु भार्गवादूर्ध्वं वक्रादूर्ध्वं बृहस्पतिः तस्माच्छनैश्चरश्चोर्ध्वं देवाचार्योपरि स्थितः
Main,128.0,74,śanaiścarāttathā cordhvaṃ jñeyaṃ saptarṣimaṇḍalam saptarṣibhyo dhruvaścordhvaṃ samastaṃ tridivaṃ dhruve,शनैश्चरात्तथा चोर्ध्वं ज्ञेयं सप्तर्षिमण्डलम् सप्तर्षिभ्यो ध्रुवश्चोर्ध्वं समस्तं त्रिदिवं ध्रुवे
Main,128.0,75,dviguṇeṣu sahasreṣu yojanānāṃ śateṣu ca grahāntaram athaikaikam ūrdhvaṃ nakṣatramaṇḍalāt,द्विगुणेषु सहस्रेषु योजनानां शतेषु च ग्रहान्तरम् अथैकैकम् ऊर्ध्वं नक्षत्रमण्डलात्
Main,128.0,76,tārāgrahāntarāṇi syur uparyuparyadhiṣṭhitam grahāśca candrasūryau ca divi divyena tejasā,ताराग्रहान्तराणि स्युर् उपर्युपर्यधिष्ठितम् ग्रहाश्च चन्द्रसूर्यौ च दिवि दिव्येन तेजसा
Main,128.0,77,nakṣatreṣu ca yujyante gacchanto niyatakramāt candrārkagrahanakṣatrā nīcoccagṛhamāśritāḥ,नक्षत्रेषु च युज्यन्ते गच्छन्तो नियतक्रमात् चन्द्रार्कग्रहनक्षत्रा नीचोच्चगृहमाश्रिताः
Main,128.0,78,samāgame ca bhede ca paśyanti yugapatprajāḥ parasparaṃ sthitā hyevaṃ yujyante ca parasparam,समागमे च भेदे च पश्यन्ति युगपत्प्रजाः परस्परं स्थिता ह्येवं युज्यन्ते च परस्परम्
Main,128.0,79,asaṃkareṇa vijñeyas teṣāṃ yogastu vai budhaiḥ ityevaṃ saṃniveśo vai pṛthivyā jyotiṣāṃ ca yaḥ,असंकरेण विज्ञेयस् तेषां योगस्तु वै बुधैः इत्येवं संनिवेशो वै पृथिव्या ज्योतिषां च यः
Main,128.0,80,dvīpānāmudadhīnāṃ ca parvatānāṃ tathaiva ca varṣāṇāṃ ca nadīnāṃ ca ye ca teṣu vasanti vai,द्वीपानामुदधीनां च पर्वतानां तथैव च वर्षाणां च नदीनां च ये च तेषु वसन्ति वै
Main,128.0,81,ityeṣo 'rkavaśenaiva saṃniveśastu jyotiṣām āvartaḥ sāntaro madhye saṃkṣiptaśca dhruvāttu sa,इत्येषो ऽर्कवशेनैव संनिवेशस्तु ज्योतिषाम् आवर्तः सान्तरो मध्ये संक्षिप्तश्च ध्रुवात्तु स
Main,128.0,82,sarvatasteṣu vistīrṇo vṛttākāra ivocchritaḥ lokasaṃvyavahārārtham īśvareṇa vinirmitaḥ,सर्वतस्तेषु विस्तीर्णो वृत्ताकार इवोच्छ्रितः लोकसंव्यवहारार्थम् ईश्वरेण विनिर्मितः
Main,128.0,83,kalpādau buddhipūrvaṃ tu sthāpito 'sau svayambhuvā ityeṣa saṃniveśo vai sarvasya jyotirātmakaḥ,कल्पादौ बुद्धिपूर्वं तु स्थापितो ऽसौ स्वयम्भुवा इत्येष संनिवेशो वै सर्वस्य ज्योतिरात्मकः
Main,128.0,84,vaiśvarūpaṃ pradhānasya pariṇāho 'sya yaḥ smṛtaḥ teṣāṃ śakyaṃ na saṃkhyātuṃ yāthātathyena kenacit gatāgataṃ manuṣyeṇa jyotiṣāṃ māṃsacakṣuṣā,वैश्वरूपं प्रधानस्य परिणाहो ऽस्य यः स्मृतः तेषां शक्यं न संख्यातुं याथातथ्येन केनचित् गतागतं मनुष्येण ज्योतिषां मांसचक्षुषा
Main,129.0,1,matsya-purāṇa 129 kathaṃ jagāma bhagavān purāritvaṃ maheśvaraḥ dadāha ca kathaṃ devas tanno vistarato vada,मत्स्य-पुराण १२९ कथं जगाम भगवान् पुरारित्वं महेश्वरः ददाह च कथं देवस् तन्नो विस्तरतो वद
Main,129.0,2,pṛcchāmastvāṃ vayaṃ sarve bahumānātpunaḥ punaḥ tripuraṃ tadyathā durgaṃ mayamāyāvinirmitam devenaikeṣuṇā dagdhaṃ tathā no vada mānada,पृच्छामस्त्वां वयं सर्वे बहुमानात्पुनः पुनः त्रिपुरं तद्यथा दुर्गं मयमायाविनिर्मितम् देवेनैकेषुणा दग्धं तथा नो वद मानद
Main,129.0,3,śṛṇudhvaṃ tripuraṃ devo yathā dāritavān bhavaḥ mayo nāma mahāmāyo māyānāṃ janako 'suraḥ,शृणुध्वं त्रिपुरं देवो यथा दारितवान् भवः मयो नाम महामायो मायानां जनको ऽसुरः
Main,129.0,4,nirjitaḥ sa tu saṃgrāme tatāpa paramaṃ tapaḥ tapasyantaṃ tu taṃ viprā daityāvanyāvanugrahāt,निर्जितः स तु संग्रामे तताप परमं तपः तपस्यन्तं तु तं विप्रा दैत्यावन्यावनुग्रहात्
Main,129.0,5,tasyaiva kṛtyamuddiśya tepatuḥ paramaṃ tapaḥ vidyunmālī ca balavāṃs tārakākhyaśca vīryavān,तस्यैव कृत्यमुद्दिश्य तेपतुः परमं तपः विद्युन्माली च बलवांस् तारकाख्यश्च वीर्यवान्
Main,129.0,6,mayatejaḥsamākrāntau tepaturmayapārśvagau lokā iva yathā mūrtās trayas traya ivāgnayaḥ,मयतेजःसमाक्रान्तौ तेपतुर्मयपार्श्वगौ लोका इव यथा मूर्तास् त्रयस् त्रय इवाग्नयः
Main,129.0,7,lokatrayaṃ tāpayantas te tepurdānavāstapaḥ hemante jalaśayyāsu grīṣme pañcatape tathā,लोकत्रयं तापयन्तस् ते तेपुर्दानवास्तपः हेमन्ते जलशय्यासु ग्रीष्मे पञ्चतपे तथा
Main,129.0,8,varṣāsu ca tathākāśe kṣapayantastanūḥ priyāḥ sevānāḥ phalamūlāni puṣpāṇi ca jalāni ca,वर्षासु च तथाकाशे क्षपयन्तस्तनूः प्रियाः सेवानाः फलमूलानि पुष्पाणि च जलानि च
Main,129.0,9,anyadācaritāhārāḥ paṅkenācitavalkalāḥ magnāḥ śaivālapaṅkeṣu vimalāvimaleṣu ca,अन्यदाचरिताहाराः पङ्केनाचितवल्कलाः मग्नाः शैवालपङ्केषु विमलाविमलेषु च
Main,129.0,10,nirmāṃsāśca tato jātāḥ kṛśā dhamanisaṃtatāḥ teṣāṃ tapaḥprabhāvena prabhāvavidhutaṃ yathā,निर्मांसाश्च ततो जाताः कृशा धमनिसंतताः तेषां तपःप्रभावेन प्रभावविधुतं यथा
Main,129.0,11,niṣprabhaṃ tu jagatsarvaṃ mandamevābhibhāṣitam dahyamāneṣu lokeṣu taistribhirdānavāgnibhiḥ,निष्प्रभं तु जगत्सर्वं मन्दमेवाभिभाषितम् दह्यमानेषु लोकेषु तैस्त्रिभिर्दानवाग्निभिः
Main,129.0,12,teṣāmagre jagadbandhuḥ prādurbhūtaḥ pitāmahaḥ tataḥ sāhasakartāraḥ prāhuste sahasāgatam,तेषामग्रे जगद्बन्धुः प्रादुर्भूतः पितामहः ततः साहसकर्तारः प्राहुस्ते सहसागतम्
Main,129.0,13,svakaṃ pitāmahaṃ daityās taṃ vai tuṣṭuvureva ca atha tāndānavānbrahmā tapasā tapanaprabhān,स्वकं पितामहं दैत्यास् तं वै तुष्टुवुरेव च अथ तान्दानवान्ब्रह्मा तपसा तपनप्रभान्
Main,129.0,14,uvāca harṣapūrṇākṣo harṣapūrṇamukhastadā varado 'haṃ hi vo vatsās tapastoṣita āgataḥ,उवाच हर्षपूर्णाक्षो हर्षपूर्णमुखस्तदा वरदो ऽहं हि वो वत्सास् तपस्तोषित आगतः
Main,129.0,15,vriyatām īpsitaṃ yacca sābhilāṣaṃ taducyatām ityevamucyamānāstu pratipannaṃ pitāmaham,व्रियताम् ईप्सितं यच्च साभिलाषं तदुच्यताम् इत्येवमुच्यमानास्तु प्रतिपन्नं पितामहम्
Main,129.0,16,viśvakarmā mayaḥ prāha praharṣotphullalocanaḥ deva daityāḥ purā devaiḥ saṃgrāme tārakāmaye,विश्वकर्मा मयः प्राह प्रहर्षोत्फुल्ललोचनः देव दैत्याः पुरा देवैः संग्रामे तारकामये
Main,129.0,17,nirjitāstāḍitāścaiva hatāścāpyāyudhairapi devairvairānubandhācca dhāvanto bhayavepitāḥ,निर्जितास्ताडिताश्चैव हताश्चाप्यायुधैरपि देवैर्वैरानुबन्धाच्च धावन्तो भयवेपिताः
Main,129.0,18,śaraṇaṃ naiva jānīmaḥ śarma vā śaraṇārthinaḥ so 'haṃ tapaḥprabhāvena tava bhaktyā tathaiva ca,शरणं नैव जानीमः शर्म वा शरणार्थिनः सो ऽहं तपःप्रभावेन तव भक्त्या तथैव च
Main,129.0,19,icchāmi kartuṃ taddurgaṃ yaddevairapi dustaram tasmiṃśca tripure durge matkṛte kṛtināṃ vara,इच्छामि कर्तुं तद्दुर्गं यद्देवैरपि दुस्तरम् तस्मिंश्च त्रिपुरे दुर्गे मत्कृते कृतिनां वर
Main,129.0,20,bhūmyānāṃ jalajānāṃ ca śāpānāṃ munitejasām devapraharaṇānāṃ ca devānāṃ ca prajāpateḥ,भूम्यानां जलजानां च शापानां मुनितेजसाम् देवप्रहरणानां च देवानां च प्रजापतेः
Main,129.0,21,alaṅghanīyaṃ bhavatu tripuraṃ yadi te priyam viśvakarmā itīvoktaḥ sa tadā viśvakarmaṇā,अलङ्घनीयं भवतु त्रिपुरं यदि ते प्रियम् विश्वकर्मा इतीवोक्तः स तदा विश्वकर्मणा
Main,129.0,22,uvāca prahasanvākyaṃ mayaṃ daityagaṇādhipam sarvāmaratvaṃ naivāsti asadvṛttasya dānava,उवाच प्रहसन्वाक्यं मयं दैत्यगणाधिपम् सर्वामरत्वं नैवास्ति असद्वृत्तस्य दानव
Main,129.0,23,tasmāddurgavidhānaṃ hi kṣaṇādapi vidhīyatām pitāmahavacaḥ śrutvā tadaivaṃ dānavo mayaḥ,तस्माद्दुर्गविधानं हि क्षणादपि विधीयताम् पितामहवचः श्रुत्वा तदैवं दानवो मयः
Main,129.0,24,prāñjaliḥ punarapyāha brahmāṇaṃ padmasambhavam yastadekeṣuṇā durgaṃ sakṛnmuktena nirdahet,प्राञ्जलिः पुनरप्याह ब्रह्माणं पद्मसम्भवम् यस्तदेकेषुणा दुर्गं सकृन्मुक्तेन निर्दहेत्
Main,129.0,25,samaṃ sa saṃyuge hanyād avadhyaṃ śeṣato bhavet evamastviti cāpyuktvā mayaṃ devaḥ pitāmahaḥ,समं स संयुगे हन्याद् अवध्यं शेषतो भवेत् एवमस्त्विति चाप्युक्त्वा मयं देवः पितामहः
Main,129.0,26,svapne labdho yathārtho vai tatraivādarśanaṃ yayau gate pitāmahe daityā gatā mayaraviprabhāḥ,स्वप्ने लब्धो यथार्थो वै तत्रैवादर्शनं ययौ गते पितामहे दैत्या गता मयरविप्रभाः
Main,129.0,27,varadānādvirejuste tapasā ca mahābalāḥ sa mayastu mahābuddhir dānavo vṛṣasattamaḥ,वरदानाद्विरेजुस्ते तपसा च महाबलाः स मयस्तु महाबुद्धिर् दानवो वृषसत्तमः
Main,129.0,28,durgaṃ vyavasitaḥ kartum iti cācintayattadā kathaṃ nāma bhaveddurgaṃ tanmayā tripuraṃ kṛtam,दुर्गं व्यवसितः कर्तुम् इति चाचिन्तयत्तदा कथं नाम भवेद्दुर्गं तन्मया त्रिपुरं कृतम्
Main,129.0,29,vatsyate tatpuraṃ divyaṃ matto nānyairna saṃśayaḥ yathācaikeṣuṇā tena tatpuraṃ na hi hanyate,वत्स्यते तत्पुरं दिव्यं मत्तो नान्यैर्न संशयः यथाचैकेषुणा तेन तत्पुरं न हि हन्यते
Main,129.0,30,devaistathā vidhātavyaṃ mayā mativicāraṇam vistāro yojanaśatam ekaikasya purasya tu,देवैस्तथा विधातव्यं मया मतिविचारणम् विस्तारो योजनशतम् एकैकस्य पुरस्य तु
Main,129.0,31,kāryasteṣāṃ ca viṣkambhaś caikaikaśatayojanam puṣyayogeṇa nirmāṇaṃ purāṇaṃ ca bhaviṣyati,कार्यस्तेषां च विष्कम्भश् चैकैकशतयोजनम् पुष्ययोगेण निर्माणं पुराणं च भविष्यति
Main,129.0,32,puṣyayogeṇa ca divi sameṣyanti parasparam puṣyayogeṇa yuktāni yastānyāsādayiṣyati,पुष्ययोगेण च दिवि समेष्यन्ति परस्परम् पुष्ययोगेण युक्तानि यस्तान्यासादयिष्यति
Main,129.0,33,purāṇyekaprahāreṇa śatāni nihaniṣyati āyasaṃ tu kṣititale rājataṃ tu nabhastale,पुराण्येकप्रहारेण शतानि निहनिष्यति आयसं तु क्षितितले राजतं तु नभस्तले
Main,129.0,34,rājatasyopariṣṭāttu sauvarṇaṃ bhavitā puram evaṃ tribhiḥ purairyuktaṃ tripuraṃ tadbhaviṣyati śatayojanaviṣkambhair antaraistaddurāsadam,राजतस्योपरिष्टात्तु सौवर्णं भविता पुरम् एवं त्रिभिः पुरैर्युक्तं त्रिपुरं तद्भविष्यति शतयोजनविष्कम्भैर् अन्तरैस्तद्दुरासदम्
Main,129.0,35,aṭṭālakair yantraśataghnibhiśca sacakraśūlopalakampanaiśca dvārairmahāmandaramerukalpaiḥ prākāraśṛṅgaiḥ suvirājamānam,अट्टालकैर् यन्त्रशतघ्निभिश्च सचक्रशूलोपलकम्पनैश्च द्वारैर्महामन्दरमेरुकल्पैः प्राकारशृङ्गैः सुविराजमानम्
Main,129.0,36,satārakākhyena mayena guptaṃ svasthaṃ ca guptaṃ taḍinmālināpi ko nāma hantuṃ tripuraṃ samartho muktvā trinetraṃ bhagavantamekam,सतारकाख्येन मयेन गुप्तं स्वस्थं च गुप्तं तडिन्मालिनापि को नाम हन्तुं त्रिपुरं समर्थो मुक्त्वा त्रिनेत्रं भगवन्तमेकम्
Main,130.0,1,matsya-purāṇa 130 iti cintāyuto daityo divyopāyaprabhāvajam cakāra tripuraṃ durgaṃ manaḥsaṃcāracāritam,मत्स्य-पुराण १३० इति चिन्तायुतो दैत्यो दिव्योपायप्रभावजम् चकार त्रिपुरं दुर्गं मनःसंचारचारितम्
Main,130.0,2,prākāro 'nena mārgeṇa iha vāmutra gopuram iha cāṭṭālakadvāram iha cāṭṭālagopuram,प्राकारो ऽनेन मार्गेण इह वामुत्र गोपुरम् इह चाट्टालकद्वारम् इह चाट्टालगोपुरम्
Main,130.0,3,rājamārga itaścāpi vipulo bhavatāmiti rathyoparathyāḥ sattrikā iha catvara eva ca,राजमार्ग इतश्चापि विपुलो भवतामिति रथ्योपरथ्याः सत्त्रिका इह चत्वर एव च
Main,130.0,4,idamantaḥpurasthānaṃ rudrāyatanamatra ca savaṭāni taḍāgāni hy atra vāpyaḥ sarāṃsi ca,इदमन्तःपुरस्थानं रुद्रायतनमत्र च सवटानि तडागानि ह्य् अत्र वाप्यः सरांसि च
Main,130.0,5,ārāmāśca sabhāścātra udyānānyatra vā tathā upanirgamo dānavānāṃ bhavatyatra manoharaḥ,आरामाश्च सभाश्चात्र उद्यानान्यत्र वा तथा उपनिर्गमो दानवानां भवत्यत्र मनोहरः
Main,130.0,6,ityevaṃ mānasaṃ tatrākalpayatpurakalpavit mayena tatpuraṃ sṛṣṭaṃ tripuraṃ tviti naḥ śrutam,इत्येवं मानसं तत्राकल्पयत्पुरकल्पवित् मयेन तत्पुरं सृष्टं त्रिपुरं त्विति नः श्रुतम्
Main,130.0,7,kārṣṇāyasamayaṃ yattu mayena vihitaṃ puram tārakākhyo 'dhipastatra kṛtasthānādhipo 'vasat,कार्ष्णायसमयं यत्तु मयेन विहितं पुरम् तारकाख्यो ऽधिपस्तत्र कृतस्थानाधिपो ऽवसत्
Main,130.0,8,yattu pūrṇendusaṃkāśaṃ rājataṃ nirmitaṃ puram vidyunmālī prabhustatra vidyunmālī tvivāmbudaḥ,यत्तु पूर्णेन्दुसंकाशं राजतं निर्मितं पुरम् विद्युन्माली प्रभुस्तत्र विद्युन्माली त्विवाम्बुदः
Main,130.0,9,suvarṇādhikṛtaṃ yacca mayena vihitaṃ puram svayameva mayastatra gatastadadhipaḥ prabhuḥ,सुवर्णाधिकृतं यच्च मयेन विहितं पुरम् स्वयमेव मयस्तत्र गतस्तदधिपः प्रभुः
Main,130.0,10,tārakasya puraṃ tatra śatayojanamantaram vidyunmālipuraṃ cāpi śatayojanake 'ntare,तारकस्य पुरं तत्र शतयोजनमन्तरम् विद्युन्मालिपुरं चापि शतयोजनके ऽन्तरे
Main,130.0,11,meruparvatasaṃkāśaṃ mayasyāpi puraṃ mahat puṣyasaṃyogamātreṇa kālena sa mayaḥ purā,मेरुपर्वतसंकाशं मयस्यापि पुरं महत् पुष्यसंयोगमात्रेण कालेन स मयः पुरा
Main,130.0,12,kṛtavāṃstripuraṃ daityas trinetraḥ puṣpakaṃ yathā yena yena mayo yāti prakurvāṇaḥ puraṃ purāt,कृतवांस्त्रिपुरं दैत्यस् त्रिनेत्रः पुष्पकं यथा येन येन मयो याति प्रकुर्वाणः पुरं पुरात्
Main,130.0,13,praśastāstatra tatraiva vāruṇyāmālayāḥ svayam rukmarūpyāyasānāṃ ca śataśo 'tha sahasraśaḥ,प्रशस्तास्तत्र तत्रैव वारुण्यामालयाः स्वयम् रुक्मरूप्यायसानां च शतशो ऽथ सहस्रशः
Main,130.0,14,ratnācitāni śobhante purāṇyamaravidviṣām prāsādaśatajuṣṭāni kūṭāgārotkaṭāni ca,रत्नाचितानि शोभन्ते पुराण्यमरविद्विषाम् प्रासादशतजुष्टानि कूटागारोत्कटानि च
Main,130.0,15,sarveṣāṃ kāmagāni syuḥ sarvalokātigāni ca sodyānavāpīkūpāni sapadmasaravanti ca,सर्वेषां कामगानि स्युः सर्वलोकातिगानि च सोद्यानवापीकूपानि सपद्मसरवन्ति च
Main,130.0,16,aśokavanabhūtāni kokilārutavanti ca citraśālāviśālāni catuḥśālottamāni ca,अशोकवनभूतानि कोकिलारुतवन्ति च चित्रशालाविशालानि चतुःशालोत्तमानि च
Main,130.0,17,saptāṣṭadaśabhaumāni satkṛtāni mayena ca bahudhvajapatākāni sragdāmālaṃkṛtāni ca,सप्ताष्टदशभौमानि सत्कृतानि मयेन च बहुध्वजपताकानि स्रग्दामालंकृतानि च
Main,130.0,18,kiṅkiṇījālaśabdāni gandhavanti mahānti ca susaṃyuktopaliptāni puṣpanaivedyavanti ca,किङ्किणीजालशब्दानि गन्धवन्ति महान्ति च सुसंयुक्तोपलिप्तानि पुष्पनैवेद्यवन्ति च
Main,130.0,19,yajñadhūmāndhakārāṇi saṃpūrṇakalaśāni ca gaganāvaraṇābhāni haṃsapaṅktinibhāni ca,यज्ञधूमान्धकाराणि संपूर्णकलशानि च गगनावरणाभानि हंसपङ्क्तिनिभानि च
Main,130.0,20,paṅktīkṛtāni rājante gṛhāṇi tripure pure muktākalāpairlambadbhir hasantīva śaśiśriyam,पङ्क्तीकृतानि राजन्ते गृहाणि त्रिपुरे पुरे मुक्ताकलापैर्लम्बद्भिर् हसन्तीव शशिश्रियम्
Main,130.0,21,mallikājātipuṣpādyair gandhadhūpādhivāsitaiḥ pañcendriyasukhairnityaṃ samaiḥ satpuruṣairiva,मल्लिकाजातिपुष्पाद्यैर् गन्धधूपाधिवासितैः पञ्चेन्द्रियसुखैर्नित्यं समैः सत्पुरुषैरिव
Main,130.0,22,hemarājatalohādyamaṇiratnāñjanāṅkitāḥ prākārāstripure tasmin giriprākārasaṃnibhāḥ,हेमराजतलोहाद्यमणिरत्नाञ्जनाङ्किताः प्राकारास्त्रिपुरे तस्मिन् गिरिप्राकारसंनिभाः
Main,130.0,23,ekaikasminpure tasmin gopurāṇāṃ śataṃ śatam sapatākādhvajavatāṃ dṛśyante giriśṛṅgavat,एकैकस्मिन्पुरे तस्मिन् गोपुराणां शतं शतम् सपताकाध्वजवतां दृश्यन्ते गिरिशृङ्गवत्
Main,130.0,24,nūpurārāvaramyāṇi tripure tatpurāṇyapi svargātiriktaśrīkāṇi tatra kanyāpurāṇi ca,नूपुरारावरम्याणि त्रिपुरे तत्पुराण्यपि स्वर्गातिरिक्तश्रीकाणि तत्र कन्यापुराणि च
Main,130.0,25,ārāmaiśca vihāraiśca taḍāgavaṭacatvaraiḥ sarobhiśca saridbhiśca vanaiścopavanairapi,आरामैश्च विहारैश्च तडागवटचत्वरैः सरोभिश्च सरिद्भिश्च वनैश्चोपवनैरपि
Main,130.0,26,divyabhogopabhogāni nānāratnayutāni ca puṣpotkaraiśca subhagās tripurasyopanirgamāḥ parikhāśatagambhīrāḥ kṛtā māyānivāraṇaiḥ,दिव्यभोगोपभोगानि नानारत्नयुतानि च पुष्पोत्करैश्च सुभगास् त्रिपुरस्योपनिर्गमाः परिखाशतगम्भीराः कृता मायानिवारणैः
Main,130.0,27,niśamya taddurgavidhānamuttamaṃ kṛtaṃ mayenādbhutavīryakarmaṇā diteḥ sutā daivatarājavairiṇaḥ sahasraśaḥ prāpuranantavikramāḥ,निशम्य तद्दुर्गविधानमुत्तमं कृतं मयेनाद्भुतवीर्यकर्मणा दितेः सुता दैवतराजवैरिणः सहस्रशः प्रापुरनन्तविक्रमाः
Main,130.0,28,tadāsurairdarpitavairimardanair janārdanaiḥ śailakarīndrasaṃnibhaiḥ babhūva pūrṇaṃ tripuraṃ tathā purā yathāmbaraṃ bhūrijalair jalapradaiḥ,तदासुरैर्दर्पितवैरिमर्दनैर् जनार्दनैः शैलकरीन्द्रसंनिभैः बभूव पूर्णं त्रिपुरं तथा पुरा यथाम्बरं भूरिजलैर् जलप्रदैः
Main,131.0,1,matsya-purāṇa 131 nirmite tripure durge mayenāsuraśilpinā taddurgaṃ durgatāṃ prāpa baddhavairaiḥ surāsuraiḥ,मत्स्य-पुराण १३१ निर्मिते त्रिपुरे दुर्गे मयेनासुरशिल्पिना तद्दुर्गं दुर्गतां प्राप बद्धवैरैः सुरासुरैः
Main,131.0,2,sakalatrāḥ saputrāśca śastravanto 'ntakopamāḥ mayādiṣṭāni viviśur gṛhāṇi hṛṣitāśca te,सकलत्राः सपुत्राश्च शस्त्रवन्तो ऽन्तकोपमाः मयादिष्टानि विविशुर् गृहाणि हृषिताश्च ते
Main,131.0,3,siṃhā vanamivāneke makarā iva sāgaram roṣaiścaivātipāruṣyaiḥ śarīramiva saṃhataiḥ,सिंहा वनमिवानेके मकरा इव सागरम् रोषैश्चैवातिपारुष्यैः शरीरमिव संहतैः
Main,131.0,4,tadvadbalibhiradhyastaṃ tatpuraṃ devatāribhiḥ tripuraṃ saṃkulaṃ jātaṃ daityakoṭiśatākulam,तद्वद्बलिभिरध्यस्तं तत्पुरं देवतारिभिः त्रिपुरं संकुलं जातं दैत्यकोटिशताकुलम्
Main,131.0,5,sutalādapi niṣpatya pātālāddānavālayāt upatasthuḥ payodābhā ye ca giryupajīvinaḥ,सुतलादपि निष्पत्य पातालाद्दानवालयात् उपतस्थुः पयोदाभा ये च गिर्युपजीविनः
Main,131.0,6,yo yaṃ prārthayate kāmaṃ samprāptastripurāśrayāt tasya tasya mayastatra māyayā vidadhāti saḥ,यो यं प्रार्थयते कामं सम्प्राप्तस्त्रिपुराश्रयात् तस्य तस्य मयस्तत्र मायया विदधाति सः
Main,131.0,7,sacandreṣu pradoṣeṣu sāmbujeṣu saraḥsu ca ārāmeṣu sacūteṣu tapodhanavaneṣu ca,सचन्द्रेषु प्रदोषेषु साम्बुजेषु सरःसु च आरामेषु सचूतेषु तपोधनवनेषु च
Main,131.0,8,svaṅgāścandanadigdhāṅgāṃ mātaṃgāḥ samadā iva mṛṣṭābharaṇavastrāśca mṛṣṭasraganulepanāḥ,स्वङ्गाश्चन्दनदिग्धाङ्गां मातंगाः समदा इव मृष्टाभरणवस्त्राश्च मृष्टस्रगनुलेपनाः
Main,131.0,9,priyābhiḥ priyakrāmābhir hāvabhāvaprasūtibhiḥ nārībhiḥ satataṃ remur muditāścaiva dānavāḥ,प्रियाभिः प्रियक्रामाभिर् हावभावप्रसूतिभिः नारीभिः सततं रेमुर् मुदिताश्चैव दानवाः
Main,131.0,10,mayena nirmite sthāne modamānā mahāsurāḥ arthe dharme ca kāme ca nidadhuste matīḥ svayam,मयेन निर्मिते स्थाने मोदमाना महासुराः अर्थे धर्मे च कामे च निदधुस्ते मतीः स्वयम्
Main,131.0,11,teṣāṃ tripurayuktānāṃ tripure tridaśāriṇām vrajati sma sukhaṃ kālaḥ svargasthānāṃ yathā tathā,तेषां त्रिपुरयुक्तानां त्रिपुरे त्रिदशारिणाम् व्रजति स्म सुखं कालः स्वर्गस्थानां यथा तथा
Main,131.0,12,śuśrūṣante pitṝnputrāḥ patnyaścāpi patīṃstathā vimuktakalahāścāpi prītayaḥ pracurābhavan,शुश्रूषन्ते पितॄन्पुत्राः पत्न्यश्चापि पतींस्तथा विमुक्तकलहाश्चापि प्रीतयः प्रचुराभवन्
Main,131.0,13,nādharmastripurasthānāṃ bādhate vīryavānapi arcayanto diteḥ putrās tripurāyatane haram,नाधर्मस्त्रिपुरस्थानां बाधते वीर्यवानपि अर्चयन्तो दितेः पुत्रास् त्रिपुरायतने हरम्
Main,131.0,14,puṇyāhaśabdānuccerur āśīrvādāṃśca vedagān svanūpuraravonmiśrān veṇuvīṇāravānapi,पुण्याहशब्दानुच्चेरुर् आशीर्वादांश्च वेदगान् स्वनूपुररवोन्मिश्रान् वेणुवीणारवानपि
Main,131.0,15,hāsaśca varanārīṇāṃ cittavyākulakārakaḥ tripure dānavendrāṇāṃ ramatāṃ śrūyate sadā,हासश्च वरनारीणां चित्तव्याकुलकारकः त्रिपुरे दानवेन्द्राणां रमतां श्रूयते सदा
Main,131.0,16,teṣāmarcayatāṃ devān brāhmaṇāṃśca namasyatām dharmārthakāmamantrāṇāṃ mahānkālo 'bhyavartata,तेषामर्चयतां देवान् ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् धर्मार्थकाममन्त्राणां महान्कालो ऽभ्यवर्तत
Main,131.0,17,athālakṣmīrasūyā ca tṛḍbubhukṣe tathaiva ca kaliśca kalahaścaiva tripuraṃ viviśuḥ saha,अथालक्ष्मीरसूया च तृड्बुभुक्षे तथैव च कलिश्च कलहश्चैव त्रिपुरं विविशुः सह
Main,131.0,18,saṃdhyākālaṃ praviṣṭāste tripuraṃ ca bhayāvahāḥ samadhyāsuḥ samaṃ ghorāḥ śarīrāṇi yathāmayāḥ,संध्याकालं प्रविष्टास्ते त्रिपुरं च भयावहाः समध्यासुः समं घोराः शरीराणि यथामयाः
Main,131.0,19,sarva ete viśantastu mayena tripurāntaram svapne bhayāvahā dṛṣṭā āviśantastu dānavān,सर्व एते विशन्तस्तु मयेन त्रिपुरान्तरम् स्वप्ने भयावहा दृष्टा आविशन्तस्तु दानवान्
Main,131.0,20,udite ca sahasrāṃśau śubhabhāsākare ravau mayaḥ sabhāmāviveśa bhāskarābhyāmivāmbudaḥ,उदिते च सहस्रांशौ शुभभासाकरे रवौ मयः सभामाविवेश भास्कराभ्यामिवाम्बुदः
Main,131.0,21,merukūṭanibhe ramya āsane svarṇamaṇḍite āsīnāḥ kāñcanagireḥ śṛṅge toyamuco yathā,मेरुकूटनिभे रम्य आसने स्वर्णमण्डिते आसीनाः काञ्चनगिरेः शृङ्गे तोयमुचो यथा
Main,131.0,22,pārśvayostārakākhyaśca vidyunmālī ca dānavaḥ upaviṣṭau mayasyānte hastinaḥ kalabhāviva,पार्श्वयोस्तारकाख्यश्च विद्युन्माली च दानवः उपविष्टौ मयस्यान्ते हस्तिनः कलभाविव
Main,131.0,23,tataḥ surārayaḥ sarve 'śeṣakopā raṇājire upaviṣṭā dṛḍhaṃ viddhā dānavā devaśatravaḥ,ततः सुरारयः सर्वे ऽशेषकोपा रणाजिरे उपविष्टा दृढं विद्धा दानवा देवशत्रवः
Main,131.0,24,teṣvāsīneṣu sarveṣu sukhāsanagateṣu ca mayo māyāvijanaka ityuvāca sa dānavān,तेष्वासीनेषु सर्वेषु सुखासनगतेषु च मयो मायाविजनक इत्युवाच स दानवान्
Main,131.0,25,khecarāḥ khecarārāvā bho bho dākṣāyaṇīsutāḥ niśāmayadhvaṃ svapno 'yaṃ mayā dṛṣṭo bhayāvahaḥ,खेचराः खेचरारावा भो भो दाक्षायणीसुताः निशामयध्वं स्वप्नो ऽयं मया दृष्टो भयावहः
Main,131.0,26,catasraḥ pramadāstatra trayo martyā bhayāvahāḥ kopānalādīptamukhāḥ praviṣṭās tripurārdinaḥ,चतस्रः प्रमदास्तत्र त्रयो मर्त्या भयावहाः कोपानलादीप्तमुखाः प्रविष्टास् त्रिपुरार्दिनः
Main,131.0,27,praviśya ruṣitāste ca purāṇyatulavikramāḥ praviṣṭāḥ sma śarīrāṇi bhūtvā bahuśarīriṇaḥ,प्रविश्य रुषितास्ते च पुराण्यतुलविक्रमाः प्रविष्टाः स्म शरीराणि भूत्वा बहुशरीरिणः
Main,131.0,28,nagaraṃ tripuraṃ cedaṃ tamasā samavasthitam sagṛhaṃ saha yuṣmābhiḥ sāgarāmbhasi majjitam,नगरं त्रिपुरं चेदं तमसा समवस्थितम् सगृहं सह युष्माभिः सागराम्भसि मज्जितम्
Main,131.0,29,ulūkaṃ rucirā nārī nagnārūḍhā kharaṃ tathā saha strībhirhasantī ca cumbane pramadā yathā puruṣaḥ sindutilakaś caturaṅghris trilocanaḥ,उलूकं रुचिरा नारी नग्नारूढा खरं तथा सह स्त्रीभिर्हसन्ती च चुम्बने प्रमदा यथा पुरुषः सिन्दुतिलकश् चतुरङ्घ्रिस् त्रिलोचनः
Main,131.0,30,yena sā pramadā nunnā ahaṃ caiva vibodhitaḥ īdṛśī pramadā dṛṣṭā mayā cātibhayāvahā,येन सा प्रमदा नुन्ना अहं चैव विबोधितः ईदृशी प्रमदा दृष्टा मया चातिभयावहा
Main,131.0,31,eṣa īdṛśakaḥ svapno dṛṣṭo vai ditinandanāḥ dṛṣṭaḥ kathaṃ hi kaṣṭāya asurāṇāṃ bhaviṣyati,एष ईदृशकः स्वप्नो दृष्टो वै दितिनन्दनाः दृष्टः कथं हि कष्टाय असुराणां भविष्यति
Main,131.0,32,yadi vo 'haṃ kṣamo rājā yadidaṃ vettha ceddhitam nibodhadhvaṃ sumanaso na cāsūyitum arhatha,यदि वो ऽहं क्षमो राजा यदिदं वेत्थ चेद्धितम् निबोधध्वं सुमनसो न चासूयितुम् अर्हथ
Main,131.0,33,kāmaṃ cerṣyāṃ ca kopaṃ ca asūyāṃ saṃvihāya ca satye dame ca dharme ca munivāde ca tiṣṭhata,कामं चेर्ष्यां च कोपं च असूयां संविहाय च सत्ये दमे च धर्मे च मुनिवादे च तिष्ठत
Main,131.0,34,śāntayaśca prayujyantāṃ pūjyatāṃ ca maheśvaraḥ yadi nāmāsya svapnasya hy evaṃ coparamo bhavet,शान्तयश्च प्रयुज्यन्तां पूज्यतां च महेश्वरः यदि नामास्य स्वप्नस्य ह्य् एवं चोपरमो भवेत्
Main,131.0,35,kupyate no dhruvaṃ rudro devadevastrilocanaḥ bhaviṣyāṇi ca dṛśyante yato nastripure 'surāḥ,कुप्यते नो ध्रुवं रुद्रो देवदेवस्त्रिलोचनः भविष्याणि च दृश्यन्ते यतो नस्त्रिपुरे ऽसुराः
Main,131.0,36,kalahaṃ varjayantaśca arjayantas tathārjavam svapnodayaṃ pratīkṣadhvaṃ kālodayamathāpi ca,कलहं वर्जयन्तश्च अर्जयन्तस् तथार्जवम् स्वप्नोदयं प्रतीक्षध्वं कालोदयमथापि च
Main,131.0,37,śrutvā dākṣāyaṇīputrā ityevaṃ mayabhāṣitam krodherṣyāvasthayā yuktā dṛśyante ca vināśagāḥ,श्रुत्वा दाक्षायणीपुत्रा इत्येवं मयभाषितम् क्रोधेर्ष्यावस्थया युक्ता दृश्यन्ते च विनाशगाः
Main,131.0,38,vināśam upapaśyanto hy alakṣmyā vyāpitāsurāḥ tatraiva dṛṣṭvā te 'nyonyaṃ sakrodhāpūritekṣaṇāḥ,विनाशम् उपपश्यन्तो ह्य् अलक्ष्म्या व्यापितासुराः तत्रैव दृष्ट्वा ते ऽन्योन्यं सक्रोधापूरितेक्षणाः
Main,131.0,39,atha daivaparidhvastā dānavāstripurālayāḥ hitvā satyaṃ ca dharmaṃ ca akāryāṇyupacakramuḥ,अथ दैवपरिध्वस्ता दानवास्त्रिपुरालयाः हित्वा सत्यं च धर्मं च अकार्याण्युपचक्रमुः
Main,131.0,40,dviṣanti brāhmaṇānpuṇyān na cārcanti hi devatāḥ guruṃ caiva na manyante hy anyonyaṃ cāpi cukrudhuḥ,द्विषन्ति ब्राह्मणान्पुण्यान् न चार्चन्ति हि देवताः गुरुं चैव न मन्यन्ते ह्य् अन्योन्यं चापि चुक्रुधुः
Main,131.0,41,kalaheṣu ca sajjante svadharmeṣu hasanti ca parasparaṃ ca nindanti ahamityeva vādinaḥ,कलहेषु च सज्जन्ते स्वधर्मेषु हसन्ति च परस्परं च निन्दन्ति अहमित्येव वादिनः
Main,131.0,42,uccairgurūnprabhāṣante nābhibhāṣanti pūjitāḥ akasmātsāśrunayanā jāyante ca samutsukāḥ,उच्चैर्गुरून्प्रभाषन्ते नाभिभाषन्ति पूजिताः अकस्मात्साश्रुनयना जायन्ते च समुत्सुकाः
Main,131.0,43,dadhisaktūnpayaścaiva kapitthāni ca rātriṣu bhakṣayanti ca śeranta ucchiṣṭāḥ saṃvṛtāstathā,दधिसक्तून्पयश्चैव कपित्थानि च रात्रिषु भक्षयन्ति च शेरन्त उच्छिष्टाः संवृतास्तथा
Main,131.0,44,mūtraṃ kṛtvopaspṛśanti cākṛtvā pādadhāvanam saṃviśanti ca śayyāsu śaucācāravivarjitāḥ,मूत्रं कृत्वोपस्पृशन्ति चाकृत्वा पादधावनम् संविशन्ति च शय्यासु शौचाचारविवर्जिताः
Main,131.0,45,saṃkucanti bhayāccaiva mārjārāṇāṃ yathākhukaḥ bhāryāṃ gatvā na śudhyanti rahovṛttiṣu nistrapāḥ,संकुचन्ति भयाच्चैव मार्जाराणां यथाखुकः भार्यां गत्वा न शुध्यन्ति रहोवृत्तिषु निस्त्रपाः
Main,131.0,46,purā suśīlā bhūtvā ca duḥśīlatvamupāgatāḥ devāṃstapodhanāṃścaiva bādhante tripurālayāḥ,पुरा सुशीला भूत्वा च दुःशीलत्वमुपागताः देवांस्तपोधनांश्चैव बाधन्ते त्रिपुरालयाः
Main,131.0,47,mayena vāryamāṇā api te vināśamupasthitāḥ vipriyāṇyeva viprāṇāṃ kurvāṇāḥ kalahaiṣiṇaḥ,मयेन वार्यमाणा अपि ते विनाशमुपस्थिताः विप्रियाण्येव विप्राणां कुर्वाणाः कलहैषिणः
Main,131.0,48,vaibhrājaṃ nandanaṃ caiva tathā caitrarathaṃ vanam aśokaṃ ca varāśokaṃ sarvartukamathāpi ca,वैभ्राजं नन्दनं चैव तथा चैत्ररथं वनम् अशोकं च वराशोकं सर्वर्तुकमथापि च
Main,131.0,49,svargaṃ ca devatāvāsaṃ pūrvadevavaśānugāḥ vidhvaṃsayanti saṃkruddhās tapodhanavanāni ca,स्वर्गं च देवतावासं पूर्वदेववशानुगाः विध्वंसयन्ति संक्रुद्धास् तपोधनवनानि च
Main,131.0,50,vidhvastadevāyatanāśramaṃ ca saṃbhagnadevadvijapūjakaṃ tu jagadbabhūvāmararājaduṣṭair abhidrutaṃ sasyamivālivṛndaiḥ,विध्वस्तदेवायतनाश्रमं च संभग्नदेवद्विजपूजकं तु जगद्बभूवामरराजदुष्टैर् अभिद्रुतं सस्यमिवालिवृन्दैः
Main,132.0,1,matsya-purāṇa 132 aśīleṣu praduṣṭeṣu dānaveṣu durātmasu lokeṣūtsādyamāneṣu tapodhanavaneṣu ca,मत्स्य-पुराण १३२ अशीलेषु प्रदुष्टेषु दानवेषु दुरात्मसु लोकेषूत्साद्यमानेषु तपोधनवनेषु च
Main,132.0,2,siṃhanāde vyomagānāṃ teṣu bhīteṣu jantuṣu trailokye bhayasaṃmūḍhe tamondhanvam upāgate,सिंहनादे व्योमगानां तेषु भीतेषु जन्तुषु त्रैलोक्ये भयसंमूढे तमोन्धन्वम् उपागते
Main,132.0,3,ādityā vasavaḥ sādhyāḥ pitaro marutāṃ gaṇāḥ bhītāḥ śaraṇamājagmur brahmāṇāṃ prapitāmaham,आदित्या वसवः साध्याः पितरो मरुतां गणाः भीताः शरणमाजग्मुर् ब्रह्माणां प्रपितामहम्
Main,132.0,4,te taṃ svarṇotpalāsīnaṃ brahmāṇaṃ samupāgatāḥ nemurūcuśca sahitāḥ pañcāsyaṃ caturānanam,ते तं स्वर्णोत्पलासीनं ब्रह्माणं समुपागताः नेमुरूचुश्च सहिताः पञ्चास्यं चतुराननम्
Main,132.0,5,varaguptāstavaiveha dānavāstripurālayāḥ bādhante 'smānyathā preṣyān anuśādhi tato 'nagha,वरगुप्तास्तवैवेह दानवास्त्रिपुरालयाः बाधन्ते ऽस्मान्यथा प्रेष्यान् अनुशाधि ततो ऽनघ
Main,132.0,6,meghāgame yathā haṃsā mṛgāḥ siṃhabhayādiva dānavānāṃ bhayāttadvad bhramāmo hi pitāmaha,मेघागमे यथा हंसा मृगाः सिंहभयादिव दानवानां भयात्तद्वद् भ्रमामो हि पितामह
Main,132.0,7,putrāṇāṃ nāmadheyāni kalatrāṇāṃ tathaiva ca dānavairbhrāmyamāṇānāṃ vismṛtāni tato 'nagha,पुत्राणां नामधेयानि कलत्राणां तथैव च दानवैर्भ्राम्यमाणानां विस्मृतानि ततो ऽनघ
Main,132.0,8,devaveśmaprabhaṅgāśca āśramabhraṃśanāni ca dānavairlomamohāndhaiḥ kriyante ca bhramanti ca,देववेश्मप्रभङ्गाश्च आश्रमभ्रंशनानि च दानवैर्लोममोहान्धैः क्रियन्ते च भ्रमन्ति च
Main,132.0,9,yadi na trāyase lokaṃ dānavairvidrutaṃ drutam dharṣaṇānena nirdevaṃ nirmanuṣyāśramaṃ jagat,यदि न त्रायसे लोकं दानवैर्विद्रुतं द्रुतम् धर्षणानेन निर्देवं निर्मनुष्याश्रमं जगत्
Main,132.0,10,ityevaṃ tridaśairuktaḥ padmayoniḥ pitāmahaḥ pratyāha tridaśān sendrān indutulyānanaḥ prabhuḥ,इत्येवं त्रिदशैरुक्तः पद्मयोनिः पितामहः प्रत्याह त्रिदशान् सेन्द्रान् इन्दुतुल्याननः प्रभुः
Main,132.0,11,bhayasya yo varo datto mayā matimatāṃ varāḥ tasyānta eṣa samprāpto yaḥ purokto mayā surāḥ,भयस्य यो वरो दत्तो मया मतिमतां वराः तस्यान्त एष सम्प्राप्तो यः पुरोक्तो मया सुराः
Main,132.0,12,tacca teṣāmadhiṣṭhānaṃ tripuraṃ tridaśarṣabhāḥ ekeṣupātamokṣeṇa hantavyaṃ neṣuvṛṣṭibhiḥ,तच्च तेषामधिष्ठानं त्रिपुरं त्रिदशर्षभाः एकेषुपातमोक्षेण हन्तव्यं नेषुवृष्टिभिः
Main,132.0,13,bhavatāṃ ca na paśyāmi kamapyatra surarṣabhāḥ yastu caikaprahāreṇa puraṃ hanyāt sadānavam,भवतां च न पश्यामि कमप्यत्र सुरर्षभाः यस्तु चैकप्रहारेण पुरं हन्यात् सदानवम्
Main,132.0,14,tripuraṃ nālpavīryeṇa śakyaṃ hantuṃ śareṇa tu ekaṃ muktvā mahādevaṃ maheśānaṃ prajāpatim,त्रिपुरं नाल्पवीर्येण शक्यं हन्तुं शरेण तु एकं मुक्त्वा महादेवं महेशानं प्रजापतिम्
Main,132.0,15,te yūyaṃ yadi anye ca kratuvidhvaṃsakaṃ haram yācāmaḥ sahitā devaṃ tripuraṃ sa haniṣyati,ते यूयं यदि अन्ये च क्रतुविध्वंसकं हरम् याचामः सहिता देवं त्रिपुरं स हनिष्यति
Main,132.0,16,kṛtaḥ purāṇāṃ viṣkambho yojamānāṃ śataṃ śatam yathā caikaprahāreṇa hanyate vai bhavena tu puṣyayogeṇa yuktāni tāni caikakṣaṇena tu,कृतः पुराणां विष्कम्भो योजमानां शतं शतम् यथा चैकप्रहारेण हन्यते वै भवेन तु पुष्ययोगेण युक्तानि तानि चैकक्षणेन तु
Main,132.0,17,tato devaiśca samprokto yāsyāma iti duḥkhitaiḥ pitāmahaśca taiḥ sārdhaṃ bhavasaṃsadamāgataḥ,ततो देवैश्च सम्प्रोक्तो यास्याम इति दुःखितैः पितामहश्च तैः सार्धं भवसंसदमागतः
Main,132.0,18,taṃ bhavaṃ bhūtabhavyeśaṃ giriśaṃ śūlapāṇinam paśyanti comayā sārdhaṃ nandinā ca mahātmanā,तं भवं भूतभव्येशं गिरिशं शूलपाणिनम् पश्यन्ति चोमया सार्धं नन्दिना च महात्मना
Main,132.0,19,agnivarṇamajaṃ devam agnikuṇḍanibhekṣaṇam agnyādityasahasrābham agnivarṇavibhūṣitam,अग्निवर्णमजं देवम् अग्निकुण्डनिभेक्षणम् अग्न्यादित्यसहस्राभम् अग्निवर्णविभूषितम्
Main,132.0,20,candrāvayavalakṣmāṇaṃ candrasaumyatarānanam āgamya tamajaṃ devam atha taṃ nīlalohitam astuvangopatiṃ śambhuṃ varadaṃ pārvatīpatim,चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रसौम्यतराननम् आगम्य तमजं देवम् अथ तं नीललोहितम् अस्तुवन्गोपतिं शम्भुं वरदं पार्वतीपतिम्
Main,132.0,21,namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca paśūnāṃ pataye nityam ugrāya ca kapardine,नमो भवाय शर्वाय रुद्राय वरदाय च पशूनां पतये नित्यम् उग्राय च कपर्दिने
Main,132.0,22,mahādevāya bhīmāya tryambakāya ca śāntaye īśānāya bhayaghnāya namastvandhakaghātine,महादेवाय भीमाय त्र्यम्बकाय च शान्तये ईशानाय भयघ्नाय नमस्त्वन्धकघातिने
Main,132.0,23,nīlagrīvāya bhīmāya vedhase vedhasā stute kumāraśatrunighnāya kumārajanakāya ca,नीलग्रीवाय भीमाय वेधसे वेधसा स्तुते कुमारशत्रुनिघ्नाय कुमारजनकाय च
Main,132.0,24,vilohitāya dhūmrāya varāya krathanāya ca nityaṃ nīlaśikhaṇḍāya śūline divyaśāyine,विलोहिताय धूम्राय वराय क्रथनाय च नित्यं नीलशिखण्डाय शूलिने दिव्यशायिने
Main,132.0,25,uragāya trinetrāya hiraṇyavasuretase acintyāyāmbikābhartre sarvadevastutāya ca,उरगाय त्रिनेत्राय हिरण्यवसुरेतसे अचिन्त्यायाम्बिकाभर्त्रे सर्वदेवस्तुताय च
Main,132.0,26,vṛṣadhvajāya muṇḍāya jaṭine brahmacāriṇe tapyamānāya salile brahmaṇyāyājitāya ca,वृषध्वजाय मुण्डाय जटिने ब्रह्मचारिणे तप्यमानाय सलिले ब्रह्मण्यायाजिताय च
Main,132.0,27,viśvātmane viśvasṛje viśvamāvṛtya tiṣṭhate namo 'stu divyarūpāya prabhave divyaśambhave,विश्वात्मने विश्वसृजे विश्वमावृत्य तिष्ठते नमो ऽस्तु दिव्यरूपाय प्रभवे दिव्यशम्भवे
Main,132.0,28,abhigamyāya kāmyāya stutyāyārcyāya sarvadā bhaktānukampine nityaṃ diśate yanmanogatam,अभिगम्याय काम्याय स्तुत्यायार्च्याय सर्वदा भक्तानुकम्पिने नित्यं दिशते यन्मनोगतम्
Main,133.0,1,matsya-purāṇa 133 brahmādyaiḥ stūyamānastu devairdevo maheśvaraḥ prajāpatimuvācedaṃ devānāṃ kva bhayaṃ mahat,मत्स्य-पुराण १३३ ब्रह्माद्यैः स्तूयमानस्तु देवैर्देवो महेश्वरः प्रजापतिमुवाचेदं देवानां क्व भयं महत्
Main,133.0,2,bho devāḥ svāgataṃ vo 'stu brūta yadvo manogatam tāvadeva prayacchāmi nāstyadeyaṃ mayā hi vaḥ,भो देवाः स्वागतं वो ऽस्तु ब्रूत यद्वो मनोगतम् तावदेव प्रयच्छामि नास्त्यदेयं मया हि वः
Main,133.0,3,yuṣmākaṃ nitarāṃ śaṃ vai kartāhaṃ vibudharṣabhāḥ carāmi mahadatyugraṃ yaccāpi paramaṃ tapaḥ,युष्माकं नितरां शं वै कर्ताहं विबुधर्षभाः चरामि महदत्युग्रं यच्चापि परमं तपः
Main,133.0,4,vidviṣṭā vo mama dviṣṭāḥ kaṣṭāḥ kaṣṭaparākramāḥ teṣāmabhāvaḥ saṃpādyo yuṣmākaṃ bhava eva ca,विद्विष्टा वो मम द्विष्टाः कष्टाः कष्टपराक्रमाः तेषामभावः संपाद्यो युष्माकं भव एव च
Main,133.0,5,evamuktāstu devena premṇā sabrahmakāḥ surāḥ rudramāhurmahābhāgaṃ bhāgārhāḥ sarva eva te,एवमुक्तास्तु देवेन प्रेम्णा सब्रह्मकाः सुराः रुद्रमाहुर्महाभागं भागार्हाः सर्व एव ते
Main,133.0,6,bhagavaṃstaistapastaptaṃ raudraṃ raudraparākramaiḥ asurairvadhyamānāḥ sma vayaṃ tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ,भगवंस्तैस्तपस्तप्तं रौद्रं रौद्रपराक्रमैः असुरैर्वध्यमानाः स्म वयं त्वां शरणं गताः
Main,133.0,7,mayo nāma diteḥ putras trinetra kalahapriyaḥ tripuraṃ yena taddurgaṃ kṛtaṃ pāṇḍuragopuram,मयो नाम दितेः पुत्रस् त्रिनेत्र कलहप्रियः त्रिपुरं येन तद्दुर्गं कृतं पाण्डुरगोपुरम्
Main,133.0,8,tadāśritya puraṃ durgaṃ dānavā varanirbhayāḥ bādhante 'smānmahādeva preṣyamasvāminaṃ yathā,तदाश्रित्य पुरं दुर्गं दानवा वरनिर्भयाः बाधन्ते ऽस्मान्महादेव प्रेष्यमस्वामिनं यथा
Main,133.0,9,udyānāni ca bhagnāni nandanādīni yāni ca varāścāpsarasaḥ sarvā rambhādyā danujairhṛtāḥ,उद्यानानि च भग्नानि नन्दनादीनि यानि च वराश्चाप्सरसः सर्वा रम्भाद्या दनुजैर्हृताः
Main,133.0,10,indrasya vāhyāśca gajāḥ kumudāñjanavāmanāḥ airāvatādyā apahṛtā devatānāṃ maheśvara,इन्द्रस्य वाह्याश्च गजाः कुमुदाञ्जनवामनाः ऐरावताद्या अपहृता देवतानां महेश्वर
Main,133.0,11,ye cendrarathamukhyāś ca harayo 'pahṛtāsuraiḥ jātāśca dānavānāṃ te rathayogyāsturaṃgamāḥ,ये चेन्द्ररथमुख्याश् च हरयो ऽपहृतासुरैः जाताश्च दानवानां ते रथयोग्यास्तुरंगमाः
Main,133.0,12,ye rathā ye gajāścaiva yāḥ striyo vasu yacca naḥ tanno vyapahṛtaṃ daityaiḥ saṃśayo jīvite punaḥ,ये रथा ये गजाश्चैव याः स्त्रियो वसु यच्च नः तन्नो व्यपहृतं दैत्यैः संशयो जीविते पुनः
Main,133.0,13,trinetra evamuktastu devaiḥ śakrapurogamaiḥ uvāca devāndeveśo varado vṛṣavāhanaḥ,त्रिनेत्र एवमुक्तस्तु देवैः शक्रपुरोगमैः उवाच देवान्देवेशो वरदो वृषवाहनः
Main,133.0,14,vyapagacchatu vo devā mahaddānavajaṃ bhayam tadahaṃ tripuraṃ dhakṣye kriyatāṃ yadbravīmi tat,व्यपगच्छतु वो देवा महद्दानवजं भयम् तदहं त्रिपुरं धक्ष्ये क्रियतां यद्ब्रवीमि तत्
Main,133.0,15,yadīcchata mayā dagdhuṃ tatpuraṃ sahamānavam rathamaupayikaṃ mahyaṃ sajjayadhvaṃ kimāsyate,यदीच्छत मया दग्धुं तत्पुरं सहमानवम् रथमौपयिकं मह्यं सज्जयध्वं किमास्यते
Main,133.0,16,digvāsasā tathoktāste sapitāmahakāḥ surāḥ tathetyuktvā mahādevaṃ cakruste rathamuttamam,दिग्वाससा तथोक्तास्ते सपितामहकाः सुराः तथेत्युक्त्वा महादेवं चक्रुस्ते रथमुत्तमम्
Main,133.0,17,dharāṃ kūbarakau dvau tu rudrapārśvacarāvubhau adhiṣṭhānaṃ śiro meror akṣo mandara eva ca,धरां कूबरकौ द्वौ तु रुद्रपार्श्वचरावुभौ अधिष्ठानं शिरो मेरोर् अक्षो मन्दर एव च
Main,133.0,18,cakruścandraṃ ca sūryaṃ ca cakre kāñcanarājate kṛṣṇapakṣaṃ śuklapakṣaṃ pakṣadvayamapīśvarāḥ,चक्रुश्चन्द्रं च सूर्यं च चक्रे काञ्चनराजते कृष्णपक्षं शुक्लपक्षं पक्षद्वयमपीश्वराः
Main,133.0,19,rathanemidvayaṃ cakrur devā brahmapuraḥsarāḥ ādidvayaṃ pakṣayantraṃ yantrametāśca devatāḥ,रथनेमिद्वयं चक्रुर् देवा ब्रह्मपुरःसराः आदिद्वयं पक्षयन्त्रं यन्त्रमेताश्च देवताः
Main,133.0,20,kambalāśvatarābhyāṃ ca nāgābhyāṃ samaveṣṭitam bhārgavaścāṅgirāścaiva budho 'ṅgāraka eva ca,कम्बलाश्वतराभ्यां च नागाभ्यां समवेष्टितम् भार्गवश्चाङ्गिराश्चैव बुधो ऽङ्गारक एव च
Main,133.0,21,śanaiścarastathā cātra sarve te devasattamāḥ varūthaṃ gaganaṃ cakruś cārurūpaṃ rathasya te,शनैश्चरस्तथा चात्र सर्वे ते देवसत्तमाः वरूथं गगनं चक्रुश् चारुरूपं रथस्य ते
Main,133.0,22,kṛtaṃ dvijihvanayanaṃ triveṇuṃ śātakaumbhikam maṇimuktendranīlaiśca vṛtaṃ hyaṣṭamukhaiḥ suraiḥ,कृतं द्विजिह्वनयनं त्रिवेणुं शातकौम्भिकम् मणिमुक्तेन्द्रनीलैश्च वृतं ह्यष्टमुखैः सुरैः
Main,133.0,23,gaṅgā sindhuḥ śatadruśca candrabhāgā irāvatī vitastā ca vipāśā ca yamunā gaṇḍakī tathā,गङ्गा सिन्धुः शतद्रुश्च चन्द्रभागा इरावती वितस्ता च विपाशा च यमुना गण्डकी तथा
Main,133.0,24,sarasvatī devikā ca tathā ca sarayūrapi etāḥ saridvarāḥ sarvā veṇusaṃjñā kṛtā rathe,सरस्वती देविका च तथा च सरयूरपि एताः सरिद्वराः सर्वा वेणुसंज्ञा कृता रथे
Main,133.0,25,dhṛtarāṣṭrāśca ye nāgās te ca veśyātmakāḥ kṛtāḥ vāsukeḥ kulajā ye ca ye ca raivatavaṃśajāḥ,धृतराष्ट्राश्च ये नागास् ते च वेश्यात्मकाः कृताः वासुकेः कुलजा ये च ये च रैवतवंशजाः
Main,133.0,26,te sarpā darpasampūrṇāś cāpatūṇeṣv anūnagāḥ avatasthuḥ śarā bhūtvā nānājātiśubhānanāḥ,ते सर्पा दर्पसम्पूर्णाश् चापतूणेष्व् अनूनगाः अवतस्थुः शरा भूत्वा नानाजातिशुभाननाः
Main,133.0,27,surasā saramā kadrūr vinatā śucireva ca tṛṣā bubhukṣā sarvogrā mṛtyuḥ sarvaśamastathā,सुरसा सरमा कद्रूर् विनता शुचिरेव च तृषा बुभुक्षा सर्वोग्रा मृत्युः सर्वशमस्तथा
Main,133.0,28,brahmavadhyā ca govadhyā bālavadhyā prajābhayāḥ gadā bhūtvā śaktayaśca tadā devarathe 'bhyayuḥ,ब्रह्मवध्या च गोवध्या बालवध्या प्रजाभयाः गदा भूत्वा शक्तयश्च तदा देवरथे ऽभ्ययुः
Main,133.0,29,yugaṃ kṛtayugaṃ cātra cāturhotraprayojakāḥ caturvarṇāḥ salīlāśca babhūvuḥ svarṇakuṇḍalāḥ,युगं कृतयुगं चात्र चातुर्होत्रप्रयोजकाः चतुर्वर्णाः सलीलाश्च बभूवुः स्वर्णकुण्डलाः
Main,133.0,30,tadyugaṃ yugasaṃkāśaṃ rathaśīrṣe pratiṣṭhitam dhṛtarāṣṭreṇa nāgena baddhaṃ balavatā mahat,तद्युगं युगसंकाशं रथशीर्षे प्रतिष्ठितम् धृतराष्ट्रेण नागेन बद्धं बलवता महत्
Main,133.0,31,ṛgvedaḥ sāmavedaśca yajurvedastathā paraḥ vedāś catvāra evaite catvārasturagābhavan,ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदस्तथा परः वेदाश् चत्वार एवैते चत्वारस्तुरगाभवन्
Main,133.0,32,annadānapurogāṇi yāni dānāni kānicit tānyāsanvājināṃ teṣāṃ bhūṣaṇāni sahasraśaḥ,अन्नदानपुरोगाणि यानि दानानि कानिचित् तान्यासन्वाजिनां तेषां भूषणानि सहस्रशः
Main,133.0,33,padmadvayaṃ takṣakaśca karkoṭakadhanaṃjayau nāgā babhūvurevaite hayānāṃ vālabandhanāḥ,पद्मद्वयं तक्षकश्च कर्कोटकधनंजयौ नागा बभूवुरेवैते हयानां वालबन्धनाः
Main,133.0,34,oṃkāraprabhavāstā vā mantrayajñakratukriyāḥ upadravāḥ pratīkārāḥ paśubandheṣṭayastathā,ओंकारप्रभवास्ता वा मन्त्रयज्ञक्रतुक्रियाः उपद्रवाः प्रतीकाराः पशुबन्धेष्टयस्तथा
Main,133.0,35,yajñopavāhānyetāni tasmiṃllokarathe śubhe maṇimuktāpravālaistu bhūṣitāni sahasraśaḥ,यज्ञोपवाहान्येतानि तस्मिंल्लोकरथे शुभे मणिमुक्ताप्रवालैस्तु भूषितानि सहस्रशः
Main,133.0,36,pratoda oṃkāra evāsīt tadagraṃ ca vaṣaṭkṛtam sinīvālī kuhū rākā tathā cānumatiḥ śubhā yoktrāṇyāsaṃsturaṃgāṇām apasarpaṇavigrahāḥ,प्रतोद ओंकार एवासीत् तदग्रं च वषट्कृतम् सिनीवाली कुहू राका तथा चानुमतिः शुभा योक्त्राण्यासंस्तुरंगाणाम् अपसर्पणविग्रहाः
Main,133.0,37,kṛṣṇānyatha ca pītāni śvetamāñjiṣṭhakāni ca avadātāḥ patākāstu babhūvuḥ pavaneritāḥ,कृष्णान्यथ च पीतानि श्वेतमाञ्जिष्ठकानि च अवदाताः पताकास्तु बभूवुः पवनेरिताः
Main,133.0,38,ṛtubhiśca kṛtaḥ ṣaḍbhir dhanuḥ saṃvatsaro 'bhavat ajarā jyābhavaccāpi sāmbikā dhanuṣo dṛḍhā,ऋतुभिश्च कृतः षड्भिर् धनुः संवत्सरो ऽभवत् अजरा ज्याभवच्चापि साम्बिका धनुषो दृढा
Main,133.0,39,kālo hi bhagavānrudras taṃ ca saṃvatsaraṃ viduḥ tasmādumā kālarātrir dhanuṣo jyājarābhavat,कालो हि भगवान्रुद्रस् तं च संवत्सरं विदुः तस्मादुमा कालरात्रिर् धनुषो ज्याजराभवत्
Main,133.0,40,sagarbhaṃ tripuraṃ yena dagdhavānsa trilocanaḥ sa iṣurviṣṇusomāgnitridaivatamayo 'bhavat,सगर्भं त्रिपुरं येन दग्धवान्स त्रिलोचनः स इषुर्विष्णुसोमाग्नित्रिदैवतमयो ऽभवत्
Main,133.0,41,ānanaṃ hyagnirabhavac chalyaṃ somastamonudaḥ tejasaḥ samavāyo 'tha ceṣostejo rathāṅgadhṛk,आननं ह्यग्निरभवच् छल्यं सोमस्तमोनुदः तेजसः समवायो ऽथ चेषोस्तेजो रथाङ्गधृक्
Main,133.0,42,tasmiṃśca vīryavṛddhyarthaṃ vāsukirnāgapārthivaḥ tejaḥsaṃvasanārthaṃ vai mumocātiviṣo viṣam,तस्मिंश्च वीर्यवृद्ध्यर्थं वासुकिर्नागपार्थिवः तेजःसंवसनार्थं वै मुमोचातिविषो विषम्
Main,133.0,43,kṛtvā devā rathaṃ cāpi divyaṃ divyaprabhāvataḥ lokādhipatimabhyetya idaṃ vacanamabruvan,कृत्वा देवा रथं चापि दिव्यं दिव्यप्रभावतः लोकाधिपतिमभ्येत्य इदं वचनमब्रुवन्
Main,133.0,44,saṃskṛto 'yaṃ ratho 'smābhis tava dānavaśatrujit idamāpatparitrāṇaṃ devānsendrapurogamān,संस्कृतो ऽयं रथो ऽस्माभिस् तव दानवशत्रुजित् इदमापत्परित्राणं देवान्सेन्द्रपुरोगमान्
Main,133.0,45,taṃ meruśikharākāraṃ trailokyarathamuttamam praśasya devānsādhviti rathaṃ paśyati śaṃkaraḥ,तं मेरुशिखराकारं त्रैलोक्यरथमुत्तमम् प्रशस्य देवान्साध्विति रथं पश्यति शंकरः
Main,133.0,46,muhurdṛṣṭvā rathaṃ sādhu sādhvityuktvā muhurmuhuḥ uvāca sendrānamarān amarādhipatiḥ svayam,मुहुर्दृष्ट्वा रथं साधु साध्वित्युक्त्वा मुहुर्मुहुः उवाच सेन्द्रानमरान् अमराधिपतिः स्वयम्
Main,133.0,47,yādṛśo 'yaṃ rathaḥ kḷpto yuṣmābhirmama sattamāḥ īdṛśo rathasampattyā yantā śīghraṃ vidhīyatām,यादृशो ऽयं रथः कॢप्तो युष्माभिर्मम सत्तमाः ईदृशो रथसम्पत्त्या यन्ता शीघ्रं विधीयताम्
Main,133.0,48,ityuktvā devadevena devā viddhā iveṣubhiḥ avāpurmahatīṃ cintāṃ kathaṃ kāryamiti bruvan,इत्युक्त्वा देवदेवेन देवा विद्धा इवेषुभिः अवापुर्महतीं चिन्तां कथं कार्यमिति ब्रुवन्
Main,133.0,49,mahādevasya devo 'nyaḥ ko nāma sadṛśo bhavet muktvā cakrāyudhaṃ devaṃ so 'pyasyeṣuṃ samāśritaḥ,महादेवस्य देवो ऽन्यः को नाम सदृशो भवेत् मुक्त्वा चक्रायुधं देवं सो ऽप्यस्येषुं समाश्रितः
Main,133.0,50,dhuri yuktā ivokṣāṇo ghaṭanta iva parvataiḥ niśvasantaḥ surāḥ sarve kathametaditi bruvan,धुरि युक्ता इवोक्षाणो घटन्त इव पर्वतैः निश्वसन्तः सुराः सर्वे कथमेतदिति ब्रुवन्
Main,133.0,51,deveṣvāha devadevo lokanāthasya dhūrgatān ahaṃ sārathirityuktvā jagrāhāśvāṃstato 'grajaḥ,देवेष्वाह देवदेवो लोकनाथस्य धूर्गतान् अहं सारथिरित्युक्त्वा जग्राहाश्वांस्ततो ऽग्रजः
Main,133.0,52,tato devaiḥ sagandharvaiḥ siṃhanādo mahānkṛtaḥ pratodahastaṃ samprekṣya brahmāṇaṃ sūtatāṃ gatam,ततो देवैः सगन्धर्वैः सिंहनादो महान्कृतः प्रतोदहस्तं सम्प्रेक्ष्य ब्रह्माणं सूततां गतम्
Main,133.0,53,bhagavānapi viśveśo rathasthe vai pitāmahe sadṛśaḥ sūta ityuktvā cāruroha rathaṃ haraḥ,भगवानपि विश्वेशो रथस्थे वै पितामहे सदृशः सूत इत्युक्त्वा चारुरोह रथं हरः
Main,133.0,54,ārohati rathaṃ deve hy aśvā harabharāturāḥ jānubhiḥ patitā bhūmau rajogrāsaśca grāsitaḥ,आरोहति रथं देवे ह्य् अश्वा हरभरातुराः जानुभिः पतिता भूमौ रजोग्रासश्च ग्रासितः
Main,133.0,55,devo dṛṣṭvātha vedāṃstān abhīrugrahayān bhayāt ujjahāra pitṝnārtān suputra iva duḥkhitān,देवो दृष्ट्वाथ वेदांस्तान् अभीरुग्रहयान् भयात् उज्जहार पितॄनार्तान् सुपुत्र इव दुःखितान्
Main,133.0,56,tataḥ siṃharavo bhūyo babhūva rathabhairavaḥ jayaśabdaśca devānāṃ saṃbabhūvārṇavopamaḥ,ततः सिंहरवो भूयो बभूव रथभैरवः जयशब्दश्च देवानां संबभूवार्णवोपमः
Main,133.0,57,tadoṃkāramayaṃ gṛhya pratodaṃ varadaḥ prabhuḥ svayambhūḥ prayayau vāhān anumantrya yathājavam,तदोंकारमयं गृह्य प्रतोदं वरदः प्रभुः स्वयम्भूः प्रययौ वाहान् अनुमन्त्र्य यथाजवम्
Main,133.0,58,grasamānā ivākāśaṃ muṣṇanta iva medinīm mukhebhyaḥ sasṛjuḥ śvāsān ucchvasanta ivoragāḥ,ग्रसमाना इवाकाशं मुष्णन्त इव मेदिनीम् मुखेभ्यः ससृजुः श्वासान् उच्छ्वसन्त इवोरगाः
Main,133.0,59,svayambhuvā codyamānāś coditena kapardinā vrajanti te 'śvā javanāḥ kṣayakāla ivānilāḥ,स्वयम्भुवा चोद्यमानाश् चोदितेन कपर्दिना व्रजन्ति ते ऽश्वा जवनाः क्षयकाल इवानिलाः
Main,133.0,60,dhvajocchrayavinirmāṇe dhvajayaṣṭimanuttamām ākramya nandī vṛṣabhas tasthau tasmiñchivecchayā,ध्वजोच्छ्रयविनिर्माणे ध्वजयष्टिमनुत्तमाम् आक्रम्य नन्दी वृषभस् तस्थौ तस्मिञ्छिवेच्छया
Main,133.0,61,bhārgavāṅgirasau devau daṇḍahastau raviprabhau rathacakre tu rakṣete rudrasya priyakāṅkṣiṇau,भार्गवाङ्गिरसौ देवौ दण्डहस्तौ रविप्रभौ रथचक्रे तु रक्षेते रुद्रस्य प्रियकाङ्क्षिणौ
Main,133.0,62,śeṣaśca bhagavānnāgo 'nanto 'nantakaro 'riṇām śarahasto rathaṃ pāti śayanaṃ brahmaṇastadā,शेषश्च भगवान्नागो ऽनन्तो ऽनन्तकरो ऽरिणाम् शरहस्तो रथं पाति शयनं ब्रह्मणस्तदा
Main,133.0,63,yamastūrṇaṃ samāsthāya mahiṣaṃ cātidāruṇam draviṇādhipatirvyālaṃ surāṇāmadhipo dvipam,यमस्तूर्णं समास्थाय महिषं चातिदारुणम् द्रविणाधिपतिर्व्यालं सुराणामधिपो द्विपम्
Main,133.0,64,mayūraṃ śatacandraṃ ca kūjantaṃ kiṃnaraṃ yathā guha āsthāya varado yugopamarathaṃ pituḥ,मयूरं शतचन्द्रं च कूजन्तं किंनरं यथा गुह आस्थाय वरदो युगोपमरथं पितुः
Main,133.0,65,nandīśvaraśca bhagavāñ chūlamādāya dīptimān pṛṣṭhataścāpi pārśvābhyāṃ lokasya kṣayakṛdyathā,नन्दीश्वरश्च भगवाञ् छूलमादाय दीप्तिमान् पृष्ठतश्चापि पार्श्वाभ्यां लोकस्य क्षयकृद्यथा
Main,133.0,66,pramathāścāgnivarṇābhāḥ sāgnijvālā ivācalāḥ anujagmū rathaṃ śārvaṃ nakrā iva mahārṇavam,प्रमथाश्चाग्निवर्णाभाः साग्निज्वाला इवाचलाः अनुजग्मू रथं शार्वं नक्रा इव महार्णवम्
Main,133.0,67,bhṛgurbharadvājavasiṣṭhagautamāḥ kratuḥ pulastyaḥ pulahastapodhanāḥ marīciratrirbhagavānathāṅgirāḥ parāśarāgastyamukhā maharṣayaḥ,भृगुर्भरद्वाजवसिष्ठगौतमाः क्रतुः पुलस्त्यः पुलहस्तपोधनाः मरीचिरत्रिर्भगवानथाङ्गिराः पराशरागस्त्यमुखा महर्षयः
Main,133.0,68,haramajitamajaṃ pratuṣṭuvur vacanaviśeṣair vicitrabhūṣaṇaiḥ rathastripure sakāñcanācalo vrajati sapakṣa ivādrirambare,हरमजितमजं प्रतुष्टुवुर् वचनविशेषैर् विचित्रभूषणैः रथस्त्रिपुरे सकाञ्चनाचलो व्रजति सपक्ष इवाद्रिरम्बरे
Main,133.0,69,karigiriravimeghasaṃnibhāḥ sajalapayodaninādanādinaḥ pramathagaṇāḥ parivārya devaguptaṃ rathamabhitaḥ prayayuḥ svadarpayuktāḥ,करिगिरिरविमेघसंनिभाः सजलपयोदनिनादनादिनः प्रमथगणाः परिवार्य देवगुप्तं रथमभितः प्रययुः स्वदर्पयुक्ताः
Main,133.0,70,* makaratimitimiṅgilāvṛtaḥ pralaya ivātisamuddhato 'rṇavaḥ vrajati rathavaro 'tibhāsvaro hy aśaninipātapayodaniḥsvanaḥ,* मकरतिमितिमिङ्गिलावृतः प्रलय इवातिसमुद्धतो ऽर्णवः व्रजति रथवरो ऽतिभास्वरो ह्य् अशनिनिपातपयोदनिःस्वनः
Main,134.0,1,matsya-purāṇa 134 pūjyamāne rathe tasmiṃl lokairdeve rathe sthite pramatheṣu nadatsūgraṃ pravadatsu ca sādhviti,मत्स्य-पुराण १३४ पूज्यमाने रथे तस्मिंल् लोकैर्देवे रथे स्थिते प्रमथेषु नदत्सूग्रं प्रवदत्सु च साध्विति
Main,134.0,2,īśvarasvaraghoṣeṇa nardamāne mahāvṛṣe jayatsu vipreṣu tathā garjatsu turageṣu ca,ईश्वरस्वरघोषेण नर्दमाने महावृषे जयत्सु विप्रेषु तथा गर्जत्सु तुरगेषु च
Main,134.0,3,raṇāṅgaṇātsamutpatya devarṣirnāradaḥ prabhuḥ kāntyā candropamastūrṇaṃ tripuraṃ puramāgataḥ,रणाङ्गणात्समुत्पत्य देवर्षिर्नारदः प्रभुः कान्त्या चन्द्रोपमस्तूर्णं त्रिपुरं पुरमागतः
Main,134.0,4,autpātikaṃ tu daityānāṃ tripure vartate dhruvam nāradaścātra bhagavān prādurbhūtastapodhanaḥ,औत्पातिकं तु दैत्यानां त्रिपुरे वर्तते ध्रुवम् नारदश्चात्र भगवान् प्रादुर्भूतस्तपोधनः
Main,134.0,5,āgataṃ jaladābhāsaṃ sametāḥ sarvadānavāḥ uttasthurnāradaṃ dṛṣṭvā abhivādanavādinaḥ,आगतं जलदाभासं समेताः सर्वदानवाः उत्तस्थुर्नारदं दृष्ट्वा अभिवादनवादिनः
Main,134.0,6,tamarghyeṇa ca pādyena madhuparkeṇa ceśvarāḥ nāradaṃ pūjayāmāsur brahmāṇamiva vāsavaḥ,तमर्घ्येण च पाद्येन मधुपर्केण चेश्वराः नारदं पूजयामासुर् ब्रह्माणमिव वासवः
Main,134.0,7,teṣāṃ sa pūjāṃ pūjārhaḥ pratigṛhya tapodhanaḥ nāradaḥ sukhamāsīnaḥ kāñcane paramāsane,तेषां स पूजां पूजार्हः प्रतिगृह्य तपोधनः नारदः सुखमासीनः काञ्चने परमासने
Main,134.0,8,mayastu sukhamāsīne nārade nāradodbhave yathārhaṃ dānavaiḥ sārdham āsīno dānavādhipaḥ,मयस्तु सुखमासीने नारदे नारदोद्भवे यथार्हं दानवैः सार्धम् आसीनो दानवाधिपः
Main,134.0,9,āsīnaṃ nāradaṃ prekṣya mayastvatha mahāsuraḥ abravīdvacanaṃ tuṣṭo hṛṣṭaromānanekṣaṇaḥ,आसीनं नारदं प्रेक्ष्य मयस्त्वथ महासुरः अब्रवीद्वचनं तुष्टो हृष्टरोमाननेक्षणः
Main,134.0,10,autpātikaṃ pure 'smākaṃ yathā nānyatra kutracit vartate vartamānajña vada tvaṃ hi ca nārada,औत्पातिकं पुरे ऽस्माकं यथा नान्यत्र कुत्रचित् वर्तते वर्तमानज्ञ वद त्वं हि च नारद
Main,134.0,11,dṛśyante bhayadāḥ svapnā bhajyante ca dhvajāḥ param vinā ca vāyunā ketuḥ patate ca tathā bhuvi,दृश्यन्ते भयदाः स्वप्ना भज्यन्ते च ध्वजाः परम् विना च वायुना केतुः पतते च तथा भुवि
Main,134.0,12,aṭṭālakāśca nṛtyante sapatākāḥ sagopurāḥ hiṃsa hiṃseti śrūyante giraśca bhayadāḥ pure,अट्टालकाश्च नृत्यन्ते सपताकाः सगोपुराः हिंस हिंसेति श्रूयन्ते गिरश्च भयदाः पुरे
Main,134.0,13,nāhaṃ bibhemi devānāṃ sendrāṇāmapi nārada muktvaikaṃ varadaṃ sthāṇuṃ bhaktābhayakaraṃ haram,नाहं बिभेमि देवानां सेन्द्राणामपि नारद मुक्त्वैकं वरदं स्थाणुं भक्ताभयकरं हरम्
Main,134.0,14,bhagavannāstyaviditam utpāteṣu tavānagha anāgatamatītaṃ ca bhavāñjānāti tattvataḥ,भगवन्नास्त्यविदितम् उत्पातेषु तवानघ अनागतमतीतं च भवाञ्जानाति तत्त्वतः
Main,134.0,15,tadetanno bhayasthānam utpātābhiniveditam kathayasva muniśreṣṭha prapannasya tu nārada,तदेतन्नो भयस्थानम् उत्पाताभिनिवेदितम् कथयस्व मुनिश्रेष्ठ प्रपन्नस्य तु नारद
Main,134.0,16,ityukto nāradastena mayenāmayavarjitaḥ,इत्युक्तो नारदस्तेन मयेनामयवर्जितः
Main,134.0,17,śṛṇu dānava tattvena bhavantyautpātikā yathā dharmeti dhāraṇe dhātur māhātmye caiva paṭhyate dhāraṇācca mahattvena dharma eṣa nirucyate,शृणु दानव तत्त्वेन भवन्त्यौत्पातिका यथा धर्मेति धारणे धातुर् माहात्म्ये चैव पठ्यते धारणाच्च महत्त्वेन धर्म एष निरुच्यते
Main,134.0,18,sa iṣṭaprāpako dharma ācāryairupadiśyate itaraścāniṣṭaphala ācāryairnopadiśyate,स इष्टप्रापको धर्म आचार्यैरुपदिश्यते इतरश्चानिष्टफल आचार्यैर्नोपदिश्यते
Main,134.0,19,utpathānmārgamāgacchen mārgācceva vimārgatām vināśastasya nirdeśya iti vedavido viduḥ,उत्पथान्मार्गमागच्छेन् मार्गाच्चेव विमार्गताम् विनाशस्तस्य निर्देश्य इति वेदविदो विदुः
Main,134.0,20,tvamadharmarathārūḍhaḥ sahaibhirmattadānavaiḥ apakāriṣu devānāṃ kuruṣe tvaṃ sahāyatām,त्वमधर्मरथारूढः सहैभिर्मत्तदानवैः अपकारिषु देवानां कुरुषे त्वं सहायताम्
Main,134.0,21,tadetānyevamādīni utpātāveditāni ca vaināśikāni dṛśyante dānavānāṃ tathaiva ca,तदेतान्येवमादीनि उत्पातावेदितानि च वैनाशिकानि दृश्यन्ते दानवानां तथैव च
Main,134.0,22,eṣa rudraḥ samāsthāya mahālokamayaṃ ratham āyāti tripuraṃ hantuṃ maya tvāmasurānapi,एष रुद्रः समास्थाय महालोकमयं रथम् आयाति त्रिपुरं हन्तुं मय त्वामसुरानपि
Main,134.0,23,sa tvaṃ mahaujasaṃ nityaṃ prapadyasva maheśvaram yāsyase saha putreṇa dānavaiḥ saha mānada,स त्वं महौजसं नित्यं प्रपद्यस्व महेश्वरम् यास्यसे सह पुत्रेण दानवैः सह मानद
Main,134.0,24,ityevamāvedya bhayaṃ dānavopasthitaṃ mahat dānavānāṃ punardevo deveśapadamāgataḥ,इत्येवमावेद्य भयं दानवोपस्थितं महत् दानवानां पुनर्देवो देवेशपदमागतः
Main,134.0,25,nārade tu munau yāte mayo dānavanāyakaḥ śūrasaṃmatamityevaṃ dānavānāha dānavaḥ,नारदे तु मुनौ याते मयो दानवनायकः शूरसंमतमित्येवं दानवानाह दानवः
Main,134.0,26,śūrāḥ stha jātaputrāḥ stha kṛtakṛtyāḥ stha dānavāḥ yudhyadhvaṃ daivataiḥ sārdhaṃ kartavyaṃ cāpi no bhayam,शूराः स्थ जातपुत्राः स्थ कृतकृत्याः स्थ दानवाः युध्यध्वं दैवतैः सार्धं कर्तव्यं चापि नो भयम्
Main,134.0,27,jitvā vayaṃ bhaviṣyāmaḥ sarve 'marasabhāsadaḥ devāṃśca sendrakānhatvā lokānbhokṣyāmahe 'surāḥ,जित्वा वयं भविष्यामः सर्वे ऽमरसभासदः देवांश्च सेन्द्रकान्हत्वा लोकान्भोक्ष्यामहे ऽसुराः
Main,134.0,28,aṭṭālakeṣu ca tathā tiṣṭhadhvaṃ śastrapāṇayaḥ daṃśitā yuddhasajjāśca tiṣṭhadhvaṃ prodyatāyudhāḥ,अट्टालकेषु च तथा तिष्ठध्वं शस्त्रपाणयः दंशिता युद्धसज्जाश्च तिष्ठध्वं प्रोद्यतायुधाः
Main,134.0,29,purāṇi trīṇi caitāni yathāsthāneṣu dānavāḥ tiṣṭhadhvaṃ laṅghanīyāni bhaviṣyanti purāṇi ca,पुराणि त्रीणि चैतानि यथास्थानेषु दानवाः तिष्ठध्वं लङ्घनीयानि भविष्यन्ति पुराणि च
Main,134.0,30,namogatāstathā śūrā devatā viditā hi vaḥ tāḥ prayatnena vāryāśca vidāryāścaiva sāyakaiḥ,नमोगतास्तथा शूरा देवता विदिता हि वः ताः प्रयत्नेन वार्याश्च विदार्याश्चैव सायकैः
Main,134.0,31,iti danutanayānmayastathoktvā suragaṇavāraṇavāraṇe vacāṃsi yuvatijanaviṣaṇṇamānasaṃ tat tripurapuraṃ sahasā viveśa rājā,इति दनुतनयान्मयस्तथोक्त्वा सुरगणवारणवारणे वचांसि युवतिजनविषण्णमानसं तत् त्रिपुरपुरं सहसा विवेश राजा
Main,134.0,32,atha rajataviśuddhabhāvabhāvo bhavamabhipūjya digambaraṃ sugīrbhiḥ śaraṇamupajagāma devadevaṃ madanāryandhakayajñadehaghātam,अथ रजतविशुद्धभावभावो भवमभिपूज्य दिगम्बरं सुगीर्भिः शरणमुपजगाम देवदेवं मदनार्यन्धकयज्ञदेहघातम्
Main,134.0,33,mayamabhayapadaiṣiṇaṃ prapannaṃ na kila bubodha tṛtīyadīptanetraḥ tadabhimatamadāttataḥ śaśāṅkī sa ca kila nirbhaya eva dānavo 'bhūt,मयमभयपदैषिणं प्रपन्नं न किल बुबोध तृतीयदीप्तनेत्रः तदभिमतमदात्ततः शशाङ्की स च किल निर्भय एव दानवो ऽभूत्
Main,135.0,1,matsya-purāṇa 135 tato raṇe devabalaṃ nārado 'bhyagamatpunaḥ āgatya caiva tripurāt sabhāyāmāsthitaḥ svayam,मत्स्य-पुराण १३५ ततो रणे देवबलं नारदो ऽभ्यगमत्पुनः आगत्य चैव त्रिपुरात् सभायामास्थितः स्वयम्
Main,135.0,2,ilāvṛtamiti khyātaṃ tadvarṣaṃ vistṛtāyatam yatra yajño balervṛtto baliryatra ca saṃyataḥ,इलावृतमिति ख्यातं तद्वर्षं विस्तृतायतम् यत्र यज्ञो बलेर्वृत्तो बलिर्यत्र च संयतः
Main,135.0,3,devānāṃ janmabhūmiryā triṣu lokeṣu viśrutā vivāhāḥ kratavaścaiva jātakarmādikāḥ kriyāḥ,देवानां जन्मभूमिर्या त्रिषु लोकेषु विश्रुता विवाहाः क्रतवश्चैव जातकर्मादिकाः क्रियाः
Main,135.0,4,devānāṃ yatra vṛttāni kanyādānāni yāni ca reme nityaṃ bhavo yatra sahāyaiḥ pārṣadairgaṇaiḥ,देवानां यत्र वृत्तानि कन्यादानानि यानि च रेमे नित्यं भवो यत्र सहायैः पार्षदैर्गणैः
Main,135.0,5,lokapālāḥ sadā yatra tasthurmerugirau yathā madhupiṅgalanetrastu candrāvayavabhūṣaṇaḥ devānāmadhipaṃ prāha gaṇapāṃśca maheśvaraḥ,लोकपालाः सदा यत्र तस्थुर्मेरुगिरौ यथा मधुपिङ्गलनेत्रस्तु चन्द्रावयवभूषणः देवानामधिपं प्राह गणपांश्च महेश्वरः
Main,135.0,6,vāsavaitad arīṇāṃ te tripuraṃ paridṛśyate vimānaiśca patākābhir dhvajaiśca samalaṃkṛtam,वासवैतद् अरीणां ते त्रिपुरं परिदृश्यते विमानैश्च पताकाभिर् ध्वजैश्च समलंकृतम्
Main,135.0,7,idaṃ vṛttamidaṃ khyātaṃ vahnivadbhṛśatāpanam ete janā giriprakhyāḥ sakuṇḍalakirīṭinaḥ,इदं वृत्तमिदं ख्यातं वह्निवद्भृशतापनम् एते जना गिरिप्रख्याः सकुण्डलकिरीटिनः
Main,135.0,8,prākāragopurāṭṭeṣu kakṣānte dānavāḥ sthitāḥ ime ca toyadābhāsā danujā vikṛtānanāḥ,प्राकारगोपुराट्टेषु कक्षान्ते दानवाः स्थिताः इमे च तोयदाभासा दनुजा विकृताननाः
Main,135.0,9,nirgacchanti puro daityāḥ sāyudhā vijayaiṣiṇaḥ,निर्गच्छन्ति पुरो दैत्याः सायुधा विजयैषिणः
Main,135.0,10,sa tvaṃ suraśataiḥ sārdhaṃ sasahāyo varāyudhaḥ sahadbhirmāmakairbhṛtyair vyāpādaya mahāsurān,स त्वं सुरशतैः सार्धं ससहायो वरायुधः सहद्भिर्मामकैर्भृत्यैर् व्यापादय महासुरान्
Main,135.0,11,ahaṃ ca rathavaryeṇa niścalācalavatsthitaḥ puraḥ purasya randhrārthī sthāsyāmi vijayāya vaḥ,अहं च रथवर्येण निश्चलाचलवत्स्थितः पुरः पुरस्य रन्ध्रार्थी स्थास्यामि विजयाय वः
Main,135.0,12,yadā tu puṣyayogeṇa ekatvaṃ sthāsyate puram tadetannirdahiṣyāmi śareṇaikena vāsava,यदा तु पुष्ययोगेण एकत्वं स्थास्यते पुरम् तदेतन्निर्दहिष्यामि शरेणैकेन वासव
Main,135.0,13,ityukto vai bhagavatā rudreṇeha sureśvaraḥ yayau tattripuraṃ jetuṃ tena sainyena saṃvṛtaḥ,इत्युक्तो वै भगवता रुद्रेणेह सुरेश्वरः ययौ तत्त्रिपुरं जेतुं तेन सैन्येन संवृतः
Main,135.0,14,prakrāntarathabhīmaistaiḥ sadevaiḥ pārṣadāṃ gaṇaiḥ kṛtasiṃharavopetair udgacchadbhirivāmbudaiḥ,प्रक्रान्तरथभीमैस्तैः सदेवैः पार्षदां गणैः कृतसिंहरवोपेतैर् उद्गच्छद्भिरिवाम्बुदैः
Main,135.0,15,tena nādena tripurād dānavā yuddhalālasāḥ utpatya dudruvuśceluḥ sāyudhāḥ khe gaṇeśvarān,तेन नादेन त्रिपुराद् दानवा युद्धलालसाः उत्पत्य दुद्रुवुश्चेलुः सायुधाः खे गणेश्वरान्
Main,135.0,16,anye payodharārāvāḥ payodharasamā babhuḥ sasiṃhanādaṃ vāditraṃ vādayāmāsuruddhatāḥ,अन्ये पयोधरारावाः पयोधरसमा बभुः ससिंहनादं वादित्रं वादयामासुरुद्धताः
Main,135.0,17,devānāṃ siṃhanādaśca sarvatūryaravo mahān grasto 'bhūddaityanādaiśca candrastoyadharairiva,देवानां सिंहनादश्च सर्वतूर्यरवो महान् ग्रस्तो ऽभूद्दैत्यनादैश्च चन्द्रस्तोयधरैरिव
Main,135.0,18,candrodayātsamudbhūtaḥ paurṇamāsa ivārṇavaḥ tripuraṃ prabhavattadvad bhīmarūpamahāsuraiḥ,चन्द्रोदयात्समुद्भूतः पौर्णमास इवार्णवः त्रिपुरं प्रभवत्तद्वद् भीमरूपमहासुरैः
Main,135.0,19,prākāreṣu pure tatra gopureṣvapi cāpare aṭṭālakānsamāruhya kecic calitavādinaḥ,प्राकारेषु पुरे तत्र गोपुरेष्वपि चापरे अट्टालकान्समारुह्य केचिच् चलितवादिनः
Main,135.0,20,svarṇamālādharāḥ śūrāḥ prabhāsitakarāmbarāḥ kecin nadanti danujās toyamattā ivāmbudāḥ,स्वर्णमालाधराः शूराः प्रभासितकराम्बराः केचिन् नदन्ति दनुजास् तोयमत्ता इवाम्बुदाः
Main,135.0,21,itaścetaśca dhāvantaḥ kecidudbhūtavāsasaḥ kimetaditi papracchur anyonyaṃ gṛhamāśritāḥ,इतश्चेतश्च धावन्तः केचिदुद्भूतवाससः किमेतदिति पप्रच्छुर् अन्योन्यं गृहमाश्रिताः
Main,135.0,22,kimetannaiva jānāmi jñānamantarhitaṃ hi me jñāsyase 'nantareṇeti kālo vistārato mahān,किमेतन्नैव जानामि ज्ञानमन्तर्हितं हि मे ज्ञास्यसे ऽनन्तरेणेति कालो विस्तारतो महान्
Main,135.0,23,so 'pyasau pṛthvīsāraṃ ca siṃhaśca rathamāsthitaḥ tiṣṭhate tripuraṃ pīḍya dehaṃ vyādhirivocchritaḥ,सो ऽप्यसौ पृथ्वीसारं च सिंहश्च रथमास्थितः तिष्ठते त्रिपुरं पीड्य देहं व्याधिरिवोच्छ्रितः
Main,135.0,24,ya eṣo 'sti sa eṣo 'stu kā cintā sambhrame sati ehi āyudham ādāya kva me pṛcchā bhaviṣyati,य एषो ऽस्ति स एषो ऽस्तु का चिन्ता सम्भ्रमे सति एहि आयुधम् आदाय क्व मे पृच्छा भविष्यति
Main,135.0,25,iti te 'nyonyamāviddhā uttarottarabhāṣiṇaḥ āsādya pṛcchanti tadā dānavāstripurālayāḥ,इति ते ऽन्योन्यमाविद्धा उत्तरोत्तरभाषिणः आसाद्य पृच्छन्ति तदा दानवास्त्रिपुरालयाः
Main,135.0,26,tārakākhyapure daityās tārakākhyapuraḥsarāḥ nirgatāḥ kupitāstūrṇaṃ bilādiva mahoragāḥ,तारकाख्यपुरे दैत्यास् तारकाख्यपुरःसराः निर्गताः कुपितास्तूर्णं बिलादिव महोरगाः
Main,135.0,27,nirdhāvantastu te daityāḥ pramathādhipayūthapaiḥ niruddhā gajarājāno yathā kesariyūthapaiḥ,निर्धावन्तस्तु ते दैत्याः प्रमथाधिपयूथपैः निरुद्धा गजराजानो यथा केसरियूथपैः
Main,135.0,28,darpitānāṃ tataścaiṣāṃ darpitānām ivāgnīnām rūpāṇi jajvalusteṣām agnīnāmiva dhamyatām,दर्पितानां ततश्चैषां दर्पितानाम् इवाग्नीनाम् रूपाणि जज्वलुस्तेषाम् अग्नीनामिव धम्यताम्
Main,135.0,29,tato bṛhanti cāpāni bhīmanādāni sarvaśaḥ nikṛṣya jaghnuranyonyam iṣubhiḥ prāṇabhojanaiḥ,ततो बृहन्ति चापानि भीमनादानि सर्वशः निकृष्य जघ्नुरन्योन्यम् इषुभिः प्राणभोजनैः
Main,135.0,30,mārjāramṛgabhīmāsyān pārṣadānvikṛtānanān dṛṣṭvā dṛṣṭvāhasannuccair dānavā rūpasampadā,मार्जारमृगभीमास्यान् पार्षदान्विकृताननान् दृष्ट्वा दृष्ट्वाहसन्नुच्चैर् दानवा रूपसम्पदा
Main,135.0,31,bāhubhiḥ parighākāraiḥ kṛṣyatāṃ dhanuṣāṃ śarāḥ bhaṭavarmeṣu viviśus taḍāgānīva pakṣiṇaḥ,बाहुभिः परिघाकारैः कृष्यतां धनुषां शराः भटवर्मेषु विविशुस् तडागानीव पक्षिणः
Main,135.0,32,mṛtāḥ stha kva nu yāsyadhvaṃ haniṣyāmo nivartatām ityevaṃ paruṣāṇyuktvā dānavāḥ pārṣadarṣabhān,मृताः स्थ क्व नु यास्यध्वं हनिष्यामो निवर्तताम् इत्येवं परुषाण्युक्त्वा दानवाः पार्षदर्षभान्
Main,135.0,33,bibhiduḥ sāyakaistīkṣṇaiḥ sūryapādā ivāmbudān pramathā api siṃhākṣāḥ siṃhavikrāntavikramāḥ khaṇḍaśailaśilāvṛkṣair bibhidur daityadānavān,बिभिदुः सायकैस्तीक्ष्णैः सूर्यपादा इवाम्बुदान् प्रमथा अपि सिंहाक्षाः सिंहविक्रान्तविक्रमाः खण्डशैलशिलावृक्षैर् बिभिदुर् दैत्यदानवान्
Main,135.0,34,ambudairākulamiva haṃsākulamivāmbaram dānavākulamatyarthaṃ tatpuraṃ sakalaṃ babhau,अम्बुदैराकुलमिव हंसाकुलमिवाम्बरम् दानवाकुलमत्यर्थं तत्पुरं सकलं बभौ
Main,135.0,35,vikṛṣṭacāpā daityendrāḥ sṛjanti śaradurdinam indracāpāṅkitoraskā jaladā iva durdinam,विकृष्टचापा दैत्येन्द्राः सृजन्ति शरदुर्दिनम् इन्द्रचापाङ्कितोरस्का जलदा इव दुर्दिनम्
Main,135.0,36,iṣubhistāḍyamānāste bhūyo bhūyo gaṇeśvarāḥ cakruste dehaniryāsaṃ svarṇadhātumivācalāḥ,इषुभिस्ताड्यमानास्ते भूयो भूयो गणेश्वराः चक्रुस्ते देहनिर्यासं स्वर्णधातुमिवाचलाः
Main,135.0,37,tathā vṛkṣaśilāvajraśūlapaṭṭiparaśvadhaiḥ cūrṇyante 'bhihatā daityāḥ kācāṣṭaṅkahatā iva,तथा वृक्षशिलावज्रशूलपट्टिपरश्वधैः चूर्ण्यन्ते ऽभिहता दैत्याः काचाष्टङ्कहता इव
Main,135.0,38,candrodayātsamudbhūtaḥ paurṇamāsa ivārṇavaḥ tripuraṃ prabhavat tadvad bhīmarūpamahāsuraiḥ,चन्द्रोदयात्समुद्भूतः पौर्णमास इवार्णवः त्रिपुरं प्रभवत् तद्वद् भीमरूपमहासुरैः
Main,135.0,39,tārakākhyo jayatyeṣa iti daityā aghoṣayan jayatīndraśca rudraśca ityeva ca gaṇeśvarāḥ,तारकाख्यो जयत्येष इति दैत्या अघोषयन् जयतीन्द्रश्च रुद्रश्च इत्येव च गणेश्वराः
Main,135.0,40,vāritā dāritā bāṇair yodhāstasminbalārṇave niḥsvananto 'mbusamaye jalagarbhā ivāmbudāḥ,वारिता दारिता बाणैर् योधास्तस्मिन्बलार्णवे निःस्वनन्तो ऽम्बुसमये जलगर्भा इवाम्बुदाः
Main,135.0,41,karaiśchinnaiḥ śirobhiśca dhvajaiśchattraiśca pāṇḍuraiḥ yuddhabhūmirbhayavatī māṃsaśoṇitapūritā,करैश्छिन्नैः शिरोभिश्च ध्वजैश्छत्त्रैश्च पाण्डुरैः युद्धभूमिर्भयवती मांसशोणितपूरिता
Main,135.0,42,vyomni cotplutya sahasā tālamātraṃ varāyudhaiḥ dṛḍhāhatāḥ patan pūrvaṃ dānavāḥ pramathāstathā,व्योम्नि चोत्प्लुत्य सहसा तालमात्रं वरायुधैः दृढाहताः पतन् पूर्वं दानवाः प्रमथास्तथा
Main,135.0,43,siddhāścāpsarasaścaiva cāraṇāśca nabhogatāḥ dṛḍhaprahārahṛṣitāḥ sādhu sādhviti cukruśuḥ,सिद्धाश्चाप्सरसश्चैव चारणाश्च नभोगताः दृढप्रहारहृषिताः साधु साध्विति चुक्रुशुः
Main,135.0,44,anāhatāśca viyati devadundubhayastathā nadanto meghaśabdena śarabhā iva roṣitāḥ,अनाहताश्च वियति देवदुन्दुभयस्तथा नदन्तो मेघशब्देन शरभा इव रोषिताः
Main,135.0,45,te tasmiṃstripure daityā nadyaḥ sindhupatāviva viśanti kruddhavadanā valmīkamiva pannagāḥ,ते तस्मिंस्त्रिपुरे दैत्या नद्यः सिन्धुपताविव विशन्ति क्रुद्धवदना वल्मीकमिव पन्नगाः
Main,135.0,46,tārakākhyapure tasmin surāḥ śūrāḥ samantataḥ saśastrā nipatanti sma sapakṣā iva bhūdharāḥ,तारकाख्यपुरे तस्मिन् सुराः शूराः समन्ततः सशस्त्रा निपतन्ति स्म सपक्षा इव भूधराः
Main,135.0,47,yodhayanti tribhāgeṇa tripure tu gaṇeśvarāḥ vidyunmālī mayaścaiva magnau ca drumavadraṇe,योधयन्ति त्रिभागेण त्रिपुरे तु गणेश्वराः विद्युन्माली मयश्चैव मग्नौ च द्रुमवद्रणे
Main,135.0,48,vidyunmālī sa daityendro girīndrasadṛśadyutiḥ ādāya parighaṃ ghoraṃ tāḍayāmāsa nandinam,विद्युन्माली स दैत्येन्द्रो गिरीन्द्रसदृशद्युतिः आदाय परिघं घोरं ताडयामास नन्दिनम्
Main,135.0,49,sa nandī dānavendreṇa parigheṇa dṛḍhāhataḥ bhramate madhunā vyaktaḥ purā nārāyaṇo yathā,स नन्दी दानवेन्द्रेण परिघेण दृढाहतः भ्रमते मधुना व्यक्तः पुरा नारायणो यथा
Main,135.0,50,nandīśvare gate tatra gaṇapāḥ khyātavikramāḥ dudruvurjātasaṃrambhā vidyunmālinamāsuram,नन्दीश्वरे गते तत्र गणपाः ख्यातविक्रमाः दुद्रुवुर्जातसंरम्भा विद्युन्मालिनमासुरम्
Main,135.0,51,ghaṇṭākarṇaḥ śaṅkukarṇo mahākālaśca pārṣadāḥ tataśca sāyakaiḥ sarvān gaṇapāngaṇapākṛtīn,घण्टाकर्णः शङ्कुकर्णो महाकालश्च पार्षदाः ततश्च सायकैः सर्वान् गणपान्गणपाकृतीन्
Main,135.0,52,bhūyo bhūyaḥ sa vivyādha gaṇeśvaramahattamān bhittvā bhittvā rurāvoccair nabhasyambudharo yathā,भूयो भूयः स विव्याध गणेश्वरमहत्तमान् भित्त्वा भित्त्वा रुरावोच्चैर् नभस्यम्बुधरो यथा
Main,135.0,53,tasyārambhitaśabdena nandī dinakaraprabhaḥ saṃjñāṃ prāpya tataḥ so 'pi vidyunmālinamādravat,तस्यारम्भितशब्देन नन्दी दिनकरप्रभः संज्ञां प्राप्य ततः सो ऽपि विद्युन्मालिनमाद्रवत्
Main,135.0,54,rudradattaṃ tadā dīptaṃ dīptānalasamaprabham vajraṃ vajranibhāṅgasya dānavasya sasarja ha,रुद्रदत्तं तदा दीप्तं दीप्तानलसमप्रभम् वज्रं वज्रनिभाङ्गस्य दानवस्य ससर्ज ह
Main,135.0,55,taṃ nandibhujanirmuktaṃ muktāphalavibhūṣitam papāta vakṣasi tadā vajraṃ daityasya bhīṣaṇam,तं नन्दिभुजनिर्मुक्तं मुक्ताफलविभूषितम् पपात वक्षसि तदा वज्रं दैत्यस्य भीषणम्
Main,135.0,56,sa vajranihato daityo vajrasaṃhananopamaḥ papāta vajrābhihataḥ śakreṇādririvāhataḥ,स वज्रनिहतो दैत्यो वज्रसंहननोपमः पपात वज्राभिहतः शक्रेणाद्रिरिवाहतः
Main,135.0,57,daityeśvaraṃ vinihataṃ nandinā kulanandinā cukruśurdānavāḥ prekṣya dudruvuśca gaṇādhipāḥ,दैत्येश्वरं विनिहतं नन्दिना कुलनन्दिना चुक्रुशुर्दानवाः प्रेक्ष्य दुद्रुवुश्च गणाधिपाः
Main,135.0,58,duḥkhāmarṣitaroṣāste vidyunmālini pātite drumaśailamahāvṛṣṭiṃ payodāḥ sasṛjuryathā,दुःखामर्षितरोषास्ते विद्युन्मालिनि पातिते द्रुमशैलमहावृष्टिं पयोदाः ससृजुर्यथा
Main,135.0,59,te pīḍyamānā gurubhir giribhiśca gaṇeśvarāḥ kartavyaṃ na viduḥ kiṃcid vandyamādhārmikā iva,ते पीड्यमाना गुरुभिर् गिरिभिश्च गणेश्वराः कर्तव्यं न विदुः किंचिद् वन्द्यमाधार्मिका इव
Main,135.0,60,tato 'suravaraḥ śrīmāṃs tārakākhyaḥ pratāpavān satarūṇāṃ girīṇāṃ vai tulyarūpadharo babhau,ततो ऽसुरवरः श्रीमांस् तारकाख्यः प्रतापवान् सतरूणां गिरीणां वै तुल्यरूपधरो बभौ
Main,135.0,61,bhinnottamāṅgā gaṇapā bhinnapādāṅkitānanāḥ virejurbhujagā mantrair vāryamāṇā yathā tathā,भिन्नोत्तमाङ्गा गणपा भिन्नपादाङ्किताननाः विरेजुर्भुजगा मन्त्रैर् वार्यमाणा यथा तथा
Main,135.0,62,mayena māyāvīryeṇa vadhyamānā gaṇeśvarāḥ bhramanti bahuśabdālāḥ pañjare śakunā iva,मयेन मायावीर्येण वध्यमाना गणेश्वराः भ्रमन्ति बहुशब्दालाः पञ्जरे शकुना इव
Main,135.0,63,tayāsuravaraḥ śrīmāṃs tārakākhyaḥ pratāpavān dadāha ca balaṃ sarvaṃ śuṣkendhanamivānalaḥ,तयासुरवरः श्रीमांस् तारकाख्यः प्रतापवान् ददाह च बलं सर्वं शुष्केन्धनमिवानलः
Main,135.0,64,tārakākhyena vāryante śaravarṣaistadā gaṇāḥ mayena māyānihatās tārakākhyena ceṣubhiḥ gaṇeśā vidhurā jātā jīrṇamūlā yathā drumāḥ,तारकाख्येन वार्यन्ते शरवर्षैस्तदा गणाः मयेन मायानिहतास् तारकाख्येन चेषुभिः गणेशा विधुरा जाता जीर्णमूला यथा द्रुमाः
Main,135.0,65,bhūyaḥ saṃpatate cāgnir grahāngrāhānbhujaṃgamān girīndrāṃśca harīnvyāghrān vṛkṣān sṛmaravarṇakān,भूयः संपतते चाग्निर् ग्रहान्ग्राहान्भुजंगमान् गिरीन्द्रांश्च हरीन्व्याघ्रान् वृक्षान् सृमरवर्णकान्
Main,135.0,66,śarabhānaṣṭapādāṃśca apaḥ pavanameva ca mayo māyābalenaiva pātayatyeva śatruṣu,शरभानष्टपादांश्च अपः पवनमेव च मयो मायाबलेनैव पातयत्येव शत्रुषु
Main,135.0,67,te tārakākhyena mayena māyayā saṃmuhyamānā vivaśā gaṇeśvarāḥ nāśaknuvaṃste manasāpi ceṣṭituṃ yathendriyārthā muninābhisaṃyatāḥ,ते तारकाख्येन मयेन मायया संमुह्यमाना विवशा गणेश्वराः नाशक्नुवंस्ते मनसापि चेष्टितुं यथेन्द्रियार्था मुनिनाभिसंयताः
Main,135.0,68,mahājalāgnyādisakuñjaroragair harīndravyāghrarkṣatarakṣurākṣasaiḥ vibādhyamānāstamasā vimohitāḥ samudramadhyeṣviva gādhakāṅkṣiṇaḥ,महाजलाग्न्यादिसकुञ्जरोरगैर् हरीन्द्रव्याघ्रर्क्षतरक्षुराक्षसैः विबाध्यमानास्तमसा विमोहिताः समुद्रमध्येष्विव गाधकाङ्क्षिणः
Main,135.0,69,saṃmardyamāneṣu gaṇeśvareṣu saṃnardamāneṣu suretareṣu tataḥ surāṇāṃ pravarābhirakṣituṃ riporbalaṃ saṃviviśuḥ sahāyudhāḥ,संमर्द्यमानेषु गणेश्वरेषु संनर्दमानेषु सुरेतरेषु ततः सुराणां प्रवराभिरक्षितुं रिपोर्बलं संविविशुः सहायुधाः
Main,135.0,70,yamo gadāstro varuṇaśca bhāskaras tathā kumāro 'marakoṭisaṃyutaḥ svayaṃ ca śakraḥ sitanāgavāhanaḥ kulīśapāṇiḥ suralokapuṃgavaḥ,यमो गदास्त्रो वरुणश्च भास्करस् तथा कुमारो ऽमरकोटिसंयुतः स्वयं च शक्रः सितनागवाहनः कुलीशपाणिः सुरलोकपुंगवः
Main,135.0,71,sa coḍunāthaḥ sasuto divākaraḥ sa sāntakastryakṣapatir mahādyutiḥ ete ripūṇāṃ prabalābhirakṣitaṃ tadā balaṃ saṃviviśurmadoddhatāḥ,स चोडुनाथः ससुतो दिवाकरः स सान्तकस्त्र्यक्षपतिर् महाद्युतिः एते रिपूणां प्रबलाभिरक्षितं तदा बलं संविविशुर्मदोद्धताः
Main,135.0,72,yathā vanaṃ darpitakuñjarādhipā yathā nabhaḥ sāmbudharaṃ divākaraḥ yathā ca siṃhairvijaneṣu gokulaṃ tathā balaṃ tattridaśair abhidrutam,यथा वनं दर्पितकुञ्जराधिपा यथा नभः साम्बुधरं दिवाकरः यथा च सिंहैर्विजनेषु गोकुलं तथा बलं तत्त्रिदशैर् अभिद्रुतम्
Main,135.0,73,kṛtaprahārāturadīnadānavaṃ tatastvabhajyanta balaṃ hi pārṣadāḥ svarjyotiṣāṃ jyotir ivoṣmavān harir yathā tamo ghorataraṃ narāṇām,कृतप्रहारातुरदीनदानवं ततस्त्वभज्यन्त बलं हि पार्षदाः स्वर्ज्योतिषां ज्योतिर् इवोष्मवान् हरिर् यथा तमो घोरतरं नराणाम्
Main,135.0,74,viśāntayāmāsa yathā sadaiva niśākaraḥ saṃcitaśārvaraṃ tamaḥ tato 'pakṛṣṭe ca tamaḥprabhāve astraprabhāve ca vivardhamāne,विशान्तयामास यथा सदैव निशाकरः संचितशार्वरं तमः ततो ऽपकृष्टे च तमःप्रभावे अस्त्रप्रभावे च विवर्धमाने
Main,135.0,75,diglokapālair gaṇanāyakaiśca kṛto mahānsiṃharavo muhūrtam saṃkhye vibhagnā vikarā vipādāś chinnottamāṅgāḥ śarapūritāṅgāḥ,दिग्लोकपालैर् गणनायकैश्च कृतो महान्सिंहरवो मुहूर्तम् संख्ये विभग्ना विकरा विपादाश् छिन्नोत्तमाङ्गाः शरपूरिताङ्गाः
Main,135.0,76,devetarā devavarairvibhinnāḥ sīdanti paṅkeṣu yathā gajendrāḥ vajreṇa bhīmena ca vajrapāṇiḥ śaktyā ca śaktyā ca mayūraketuḥ,देवेतरा देववरैर्विभिन्नाः सीदन्ति पङ्केषु यथा गजेन्द्राः वज्रेण भीमेन च वज्रपाणिः शक्त्या च शक्त्या च मयूरकेतुः
Main,135.0,77,daṇḍena cogreṇa ca dharmarājaḥ pāśena cogreṇa ca vārigoptā śūlena kālena ca yakṣarājo vīryeṇa tejasvitayā sukeśaḥ,दण्डेन चोग्रेण च धर्मराजः पाशेन चोग्रेण च वारिगोप्ता शूलेन कालेन च यक्षराजो वीर्येण तेजस्वितया सुकेशः
Main,135.0,78,gaṇeśvarāste surasaṃnikāśāḥ pūrṇāhutīsiktaśikhiprakāśāḥ utsādayante danuputravṛndān yathaiva indrāśanayaḥ patantyaḥ,गणेश्वरास्ते सुरसंनिकाशाः पूर्णाहुतीसिक्तशिखिप्रकाशाः उत्सादयन्ते दनुपुत्रवृन्दान् यथैव इन्द्राशनयः पतन्त्यः
Main,135.0,79,mayastu devānparirakṣitāram umātmajaṃ devavaraṃ kumāram śareṇa bhittvā sa hi tārakāsutaṃ sa tārakākhyāsuram ābabhāṣe,मयस्तु देवान्परिरक्षितारम् उमात्मजं देववरं कुमारम् शरेण भित्त्वा स हि तारकासुतं स तारकाख्यासुरम् आबभाषे
Main,135.0,80,kṛtvā prahāraṃ praviśāmi vīraṃ puraṃ hi daityendrabalena yuktaḥ viśrāmamūrjaskaramapyavāpya punaḥ kariṣyāmi raṇaṃ prapannaiḥ,कृत्वा प्रहारं प्रविशामि वीरं पुरं हि दैत्येन्द्रबलेन युक्तः विश्राममूर्जस्करमप्यवाप्य पुनः करिष्यामि रणं प्रपन्नैः
Main,135.0,81,vayaṃ hi śastrakṣatavikṣatāṅgā viśīrṇaśastradhvajavarmavāhāḥ jayaiṣiṇaste jayakāśinaśca gaṇeśvarā lokavarādhipāśca,वयं हि शस्त्रक्षतविक्षताङ्गा विशीर्णशस्त्रध्वजवर्मवाहाः जयैषिणस्ते जयकाशिनश्च गणेश्वरा लोकवराधिपाश्च
Main,135.0,82,mayasya śrutvā divi tārakākhyo vaco 'bhikāṅkṣankṣatajopamākṣaḥ viveśa tūrṇaṃ tripuraṃ diteḥ sutaiḥ sutairadityā yudhi vṛddhaharṣaiḥ,मयस्य श्रुत्वा दिवि तारकाख्यो वचो ऽभिकाङ्क्षन्क्षतजोपमाक्षः विवेश तूर्णं त्रिपुरं दितेः सुतैः सुतैरदित्या युधि वृद्धहर्षैः
Main,135.0,83,tataḥ saśaṅkhānakabheribhīmaṃ sasiṃhanādaṃ harasainyamābabhau mayānugaṃ ghoragabhīragahvaraṃ yathā siṃhanāditam,ततः सशङ्खानकभेरिभीमं ससिंहनादं हरसैन्यमाबभौ मयानुगं घोरगभीरगह्वरं यथा सिंहनादितम्
Main,136.0,1,* matsya-purāṇa 136 mayaḥ prahāraṃ kṛtvā tu māyāvī dānavarṣabhaḥ viveśa tūrṇaṃ tripuram abhraṃ nīlamivāmbaram,* मत्स्य-पुराण १३६ मयः प्रहारं कृत्वा तु मायावी दानवर्षभः विवेश तूर्णं त्रिपुरम् अभ्रं नीलमिवाम्बरम्
Main,136.0,2,sa dīrghamuṣṇaṃ niḥśvasya dānavānvīkṣya madhyagān dadhyau lokakṣaye prāpte kālaṃ kāla ivāparaḥ,स दीर्घमुष्णं निःश्वस्य दानवान्वीक्ष्य मध्यगान् दध्यौ लोकक्षये प्राप्ते कालं काल इवापरः
Main,136.0,3,indro 'pi bibhyate yasya sthito yuddhepsuragrataḥ sa cāpi nidhanaṃ prāpto vidyunmālī mahāyaśāḥ,इन्द्रो ऽपि बिभ्यते यस्य स्थितो युद्धेप्सुरग्रतः स चापि निधनं प्राप्तो विद्युन्माली महायशाः
Main,136.0,4,durgaṃ vai tripurasyāsya na samaṃ vidyate puram tasyāpyeṣo 'nayaḥ prāpto na durgaṃ kāraṇaṃ kvacit,दुर्गं वै त्रिपुरस्यास्य न समं विद्यते पुरम् तस्याप्येषो ऽनयः प्राप्तो न दुर्गं कारणं क्वचित्
Main,136.0,5,kālasyaiva vaśe sarvaṃ durgaṃ durgataraṃ ca yat kāle kruddhe kathaṃ kālāt trāṇaṃ no 'dya bhaviṣyati,कालस्यैव वशे सर्वं दुर्गं दुर्गतरं च यत् काले क्रुद्धे कथं कालात् त्राणं नो ऽद्य भविष्यति
Main,136.0,6,ekeṣu triṣu yatkiṃcid balaṃ vai sarvajantuṣu kālasya tadvaśaṃ sarvam iti paitāmaho vidhiḥ,एकेषु त्रिषु यत्किंचिद् बलं वै सर्वजन्तुषु कालस्य तद्वशं सर्वम् इति पैतामहो विधिः
Main,136.0,7,asminkaḥ prabhavedyogo hy asaṃdhārye 'mitātmani laṅghane kaḥ samarthaḥ syād ṛte devaṃ maheśvaram,अस्मिन्कः प्रभवेद्योगो ह्य् असंधार्ये ऽमितात्मनि लङ्घने कः समर्थः स्याद् ऋते देवं महेश्वरम्
Main,136.0,8,bibhemi nendrāddhi yamād varuṇānna ca vittapāt svāmī caiṣāṃ tu devānāṃ durjayaḥ sa maheśvaraḥ,बिभेमि नेन्द्राद्धि यमाद् वरुणान्न च वित्तपात् स्वामी चैषां तु देवानां दुर्जयः स महेश्वरः
Main,136.0,9,aiśvaryasya phalaṃ yattat prabhutvasya ca yatphalam tadadya darśayiṣyāmi yāvadvīrāḥ samantataḥ,ऐश्वर्यस्य फलं यत्तत् प्रभुत्वस्य च यत्फलम् तदद्य दर्शयिष्यामि यावद्वीराः समन्ततः
Main,136.0,10,vāpīmamṛtatoyena pūrṇāṃ srakṣye varauṣadhīḥ jīviṣyanti tadā daityāḥ saṃjīvanavarauṣadhaiḥ,वापीममृततोयेन पूर्णां स्रक्ष्ये वरौषधीः जीविष्यन्ति तदा दैत्याः संजीवनवरौषधैः
Main,136.0,11,iti saṃcintya balavān mayo māyāvināṃ varaḥ māyayā sasṛje vāpīṃ rambhāmiva pitāmahaḥ,इति संचिन्त्य बलवान् मयो मायाविनां वरः मायया ससृजे वापीं रम्भामिव पितामहः
Main,136.0,12,dviyojanāyatāṃ dīrghāṃ pūrṇayojanavistṛtām ārohasaṃkramavatīṃ citrarūpāṃ kathāmiva,द्वियोजनायतां दीर्घां पूर्णयोजनविस्तृताम् आरोहसंक्रमवतीं चित्ररूपां कथामिव
Main,136.0,13,indoḥ kiraṇakalpena mṛṣṭenāmṛtagandhinā pūrṇāṃ paramatoyena guṇapūrṇāmivāṅganām,इन्दोः किरणकल्पेन मृष्टेनामृतगन्धिना पूर्णां परमतोयेन गुणपूर्णामिवाङ्गनाम्
Main,136.0,14,utpalaiḥ kumudaiḥ padmair vṛtāṃ kādambakaistathā candrabhāskaravarṇābhair bhīmair āvaraṇairvṛtām,उत्पलैः कुमुदैः पद्मैर् वृतां कादम्बकैस्तथा चन्द्रभास्करवर्णाभैर् भीमैर् आवरणैर्वृताम्
Main,136.0,15,khagair madhurarāvaiśca cārucāmīkaraprabhaiḥ kāmaiṣibhir ivākīrṇāṃ jīvānāmaraṇīm iva,खगैर् मधुररावैश्च चारुचामीकरप्रभैः कामैषिभिर् इवाकीर्णां जीवानामरणीम् इव
Main,136.0,16,tāṃ vāpīṃ sṛjya sa mayo gaṅgāmiva maheśvaraḥ tasyāṃ prakṣālayāmāsa vidyunmālinamāditaḥ,तां वापीं सृज्य स मयो गङ्गामिव महेश्वरः तस्यां प्रक्षालयामास विद्युन्मालिनमादितः
Main,136.0,17,sa vāpyāṃ majjito daityo devaśatrurmahābalaḥ uttasthāvindhanairiddhaḥ sadyo huta ivānalaḥ,स वाप्यां मज्जितो दैत्यो देवशत्रुर्महाबलः उत्तस्थाविन्धनैरिद्धः सद्यो हुत इवानलः
Main,136.0,18,mayasya cāñjaliṃ kṛtvā tārakākhyo 'bhivāditaḥ vidyunmālīti vacanaṃ mayamutthāya cābravīt,मयस्य चाञ्जलिं कृत्वा तारकाख्यो ऽभिवादितः विद्युन्मालीति वचनं मयमुत्थाय चाब्रवीत्
Main,136.0,19,kva nandī saha rudreṇa vṛtaḥ pramathajambukaiḥ yudhyāmo 'rīn viniṣpīḍya dayā deheṣu kā hi naḥ,क्व नन्दी सह रुद्रेण वृतः प्रमथजम्बुकैः युध्यामो ऽरीन् विनिष्पीड्य दया देहेषु का हि नः
Main,136.0,20,anvāsyaiva ca rudrasya bhavāmaḥ prabhaviṣṇavaḥ tairvā vinihatā yuddhe bhaviṣyāmo yamāśanāḥ,अन्वास्यैव च रुद्रस्य भवामः प्रभविष्णवः तैर्वा विनिहता युद्धे भविष्यामो यमाशनाः
Main,136.0,21,vidyunmāler niśamyaitan mayo vacanamūrjitam taṃ pariṣvajya sārdrākṣa idamāha mahāsuraḥ,विद्युन्मालेर् निशम्यैतन् मयो वचनमूर्जितम् तं परिष्वज्य सार्द्राक्ष इदमाह महासुरः
Main,136.0,22,vidyunmālinna me rājyam abhipretaṃ na jīvitam tvayā vinā mahābāho kimanyena mahāsura,विद्युन्मालिन्न मे राज्यम् अभिप्रेतं न जीवितम् त्वया विना महाबाहो किमन्येन महासुर
Main,136.0,23,mahāmṛtamayī vāpī hy eṣā māyābhirīśvara sṛṣṭā dānavadaityānāṃ hatānāṃ jīvavardhinī,महामृतमयी वापी ह्य् एषा मायाभिरीश्वर सृष्टा दानवदैत्यानां हतानां जीववर्धिनी
Main,136.0,24,diṣṭyā tvāṃ daitya paśyāmi yamalokād ihāgatam durgatāvanayagrastaṃ bhokṣyāmo 'dya mahānidhim,दिष्ट्या त्वां दैत्य पश्यामि यमलोकाद् इहागतम् दुर्गतावनयग्रस्तं भोक्ष्यामो ऽद्य महानिधिम्
Main,136.0,25,dṛṣṭvā dṛṣṭvā ca tāṃ vāpīṃ māyayā mayanirmitām hṛṣṭānanākṣā daityendrā idaṃ vacanamabruvan,दृष्ट्वा दृष्ट्वा च तां वापीं मायया मयनिर्मिताम् हृष्टाननाक्षा दैत्येन्द्रा इदं वचनमब्रुवन्
Main,136.0,26,dānavā yudhyatedānīṃ pramathaiḥ saha nirbhayāḥ mayena nirmitā vāpī hatānsaṃjīvayiṣyati,दानवा युध्यतेदानीं प्रमथैः सह निर्भयाः मयेन निर्मिता वापी हतान्संजीवयिष्यति
Main,136.0,27,tataḥ kṣubdhāmbudhinibhā bherī sā tu bhayaṃkarī vādyamānā nanādoccai rauravī sā punaḥ punaḥ,ततः क्षुब्धाम्बुधिनिभा भेरी सा तु भयंकरी वाद्यमाना ननादोच्चै रौरवी सा पुनः पुनः
Main,136.0,28,śrutvā bherīravaṃ ghoraṃ meghārambhitasaṃnibham nyapatannasurāstūrṇaṃ tripurādyuddhalālasāḥ,श्रुत्वा भेरीरवं घोरं मेघारम्भितसंनिभम् न्यपतन्नसुरास्तूर्णं त्रिपुराद्युद्धलालसाः
Main,136.0,29,loharājatasauvarṇaiḥ kaṭakairmaṇirājitaiḥ āmuktaiḥ kuṇḍalairhārair mukuṭairapi cotkaṭaiḥ,लोहराजतसौवर्णैः कटकैर्मणिराजितैः आमुक्तैः कुण्डलैर्हारैर् मुकुटैरपि चोत्कटैः
Main,136.0,30,dhūmāyitā hyaviramā jvalanta iva pāvakāḥ āyudhāni samādāya kāśino dṛḍhavikramāḥ,धूमायिता ह्यविरमा ज्वलन्त इव पावकाः आयुधानि समादाय काशिनो दृढविक्रमाः
Main,136.0,31,nṛtyamānā iva naṭā garjanta iva toyadāḥ karocchrayā iva gajāḥ siṃhā iva ca nirbhayāḥ,नृत्यमाना इव नटा गर्जन्त इव तोयदाः करोच्छ्रया इव गजाः सिंहा इव च निर्भयाः
Main,136.0,32,hradā iva ca gambhīrāḥ sūryā iva pratāpitāḥ drumā iva ca daityendrās trāsayanto balaṃ mahat,ह्रदा इव च गम्भीराः सूर्या इव प्रतापिताः द्रुमा इव च दैत्येन्द्रास् त्रासयन्तो बलं महत्
Main,136.0,33,pramathā api sotsāhā garuḍotpātapātinaḥ yuyutsavo 'bhidhāvanti dānavāndānavārayaḥ,प्रमथा अपि सोत्साहा गरुडोत्पातपातिनः युयुत्सवो ऽभिधावन्ति दानवान्दानवारयः
Main,136.0,34,nandīśvareṇa pramathās tārakākhyena dānavāḥ cakruḥ saṃhatya saṃgrāmaṃ codyamānā balena ca,नन्दीश्वरेण प्रमथास् तारकाख्येन दानवाः चक्रुः संहत्य संग्रामं चोद्यमाना बलेन च
Main,136.0,35,te 'sibhiścandrasaṃkāśaiḥ śūlaiścānalapiṅgalaiḥ bāṇaiśca dṛḍhanirmuktair abhijaghnuḥ parasparam,ते ऽसिभिश्चन्द्रसंकाशैः शूलैश्चानलपिङ्गलैः बाणैश्च दृढनिर्मुक्तैर् अभिजघ्नुः परस्परम्
Main,136.0,36,śarāṇāṃ sṛjyamānānām asīnāṃ ca nipātyatām rūpāṇyāsanmaholkānāṃ patantīnāmivāmbarāt,शराणां सृज्यमानानाम् असीनां च निपात्यताम् रूपाण्यासन्महोल्कानां पतन्तीनामिवाम्बरात्
Main,136.0,37,śaktibhirbhinnahṛdayā nirdayā iva pātitāḥ nirayeṣviva nirmagnāḥ kūjante pramathāsurāḥ,शक्तिभिर्भिन्नहृदया निर्दया इव पातिताः निरयेष्विव निर्मग्नाः कूजन्ते प्रमथासुराः
Main,136.0,38,hemakuṇḍalayuktāni kirīṭotkaṭavanti ca śirāṃsyurvyāṃ patanti sma girikūṭā ivātyaye,हेमकुण्डलयुक्तानि किरीटोत्कटवन्ति च शिरांस्युर्व्यां पतन्ति स्म गिरिकूटा इवात्यये
Main,136.0,39,paraśvadhaiḥ paṭṭiśaiśca khaḍgaiśca parighaistathā chinnāḥ karivarākārā nipetuste dharātale,परश्वधैः पट्टिशैश्च खड्गैश्च परिघैस्तथा छिन्नाः करिवराकारा निपेतुस्ते धरातले
Main,136.0,40,garjanti sahasā hṛṣṭāḥ pramathā bhīmagarjanāḥ sādhayantyapare siddhā yuddhagāndharvamadbhutam,गर्जन्ति सहसा हृष्टाः प्रमथा भीमगर्जनाः साधयन्त्यपरे सिद्धा युद्धगान्धर्वमद्भुतम्
Main,136.0,41,balavānbhāsi pramatha darpito bhāsi dānava iti coccārayanvācaṃ vāraṇā raṇadhūrgatāḥ,बलवान्भासि प्रमथ दर्पितो भासि दानव इति चोच्चारयन्वाचं वारणा रणधूर्गताः
Main,136.0,42,parighairāhatāḥ kecid dānavaiḥ śaṃkarānugāḥ vamante rudhiraṃ vaktraiḥ svarṇadhātumivācalāḥ,परिघैराहताः केचिद् दानवैः शंकरानुगाः वमन्ते रुधिरं वक्त्रैः स्वर्णधातुमिवाचलाः
Main,136.0,43,pramathairapi nārācair asurāḥ suraśatravaḥ drumaiśca giriśṛṅgaiśca gāḍhamevāhave hatāḥ,प्रमथैरपि नाराचैर् असुराः सुरशत्रवः द्रुमैश्च गिरिशृङ्गैश्च गाढमेवाहवे हताः
Main,136.0,44,sūditānatha tāndaityān anye dānavapuṃgavāḥ utkṣipya cikṣipur vāpyāṃ mayadānavacoditāḥ,सूदितानथ तान्दैत्यान् अन्ये दानवपुंगवाः उत्क्षिप्य चिक्षिपुर् वाप्यां मयदानवचोदिताः
Main,136.0,45,te cāpi bhāsvarairdehaiḥ svargaloka ivāmarāḥ uttasthurvāpīmāsādya sadrūpābharaṇāmbarāḥ,ते चापि भास्वरैर्देहैः स्वर्गलोक इवामराः उत्तस्थुर्वापीमासाद्य सद्रूपाभरणाम्बराः
Main,136.0,46,athaike dānavāḥ prāpya vāpīprakṣepaṇād asūn āsphoṭya siṃhanādaṃ ca kṛtvādhāvaṃstathāsurāḥ,अथैके दानवाः प्राप्य वापीप्रक्षेपणाद् असून् आस्फोट्य सिंहनादं च कृत्वाधावंस्तथासुराः
Main,136.0,47,dānavāḥ pramathānetān prasarpata kim āsatha hatānapi hi vo vāpī punarujjīvayiṣyati,दानवाः प्रमथानेतान् प्रसर्पत किम् आसथ हतानपि हि वो वापी पुनरुज्जीवयिष्यति
Main,136.0,48,evaṃ śrutvā śaṅkukarṇo vaco 'gragrahasaṃnibhaḥ drutamevaitya deveśam idaṃ vacanamabravīt,एवं श्रुत्वा शङ्कुकर्णो वचो ऽग्रग्रहसंनिभः द्रुतमेवैत्य देवेशम् इदं वचनमब्रवीत्
Main,136.0,49,sūditāḥ sūditā deva pramathairasurā hyamī uttiṣṭhanti punarbhīmāḥ sasyā iva jalokṣitāḥ,सूदिताः सूदिता देव प्रमथैरसुरा ह्यमी उत्तिष्ठन्ति पुनर्भीमाः सस्या इव जलोक्षिताः
Main,136.0,50,asminkila pure vāpī pūrṇāmṛtarasāmbhasā nihatā nihatā yatra kṣiptā jīvanti dānavāḥ,अस्मिन्किल पुरे वापी पूर्णामृतरसाम्भसा निहता निहता यत्र क्षिप्ता जीवन्ति दानवाः
Main,136.0,51,iti vijñāpayaddevaṃ śaṅkukarṇo maheśvaram abhavandānavabala utpātā vai sudāruṇāḥ,इति विज्ञापयद्देवं शङ्कुकर्णो महेश्वरम् अभवन्दानवबल उत्पाता वै सुदारुणाः
Main,136.0,52,tārakākhyaḥ subhīmākṣo dāritāsyo hariryathā abhyadhāvatsusaṃkruddho mahādevarathaṃ prati,तारकाख्यः सुभीमाक्षो दारितास्यो हरिर्यथा अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धो महादेवरथं प्रति
Main,136.0,53,tripure tu mahānghoro bherīśaṅkharavo babhau dānavā niḥsṛtā dṛṣṭvā devadevarathe suram,त्रिपुरे तु महान्घोरो भेरीशङ्खरवो बभौ दानवा निःसृता दृष्ट्वा देवदेवरथे सुरम्
Main,136.0,54,bhūkampaścābhavattatra śatāṅgo bhūgato 'bhavat dṛṣṭvā kṣobhamagādrudraḥ svayambhūśca pitāmahaḥ,भूकम्पश्चाभवत्तत्र शताङ्गो भूगतो ऽभवत् दृष्ट्वा क्षोभमगाद्रुद्रः स्वयम्भूश्च पितामहः
Main,136.0,55,tābhyāṃ devavariṣṭhābhyām anvitaḥ sa rathottamaḥ anāyatanam āsādya sīdate guṇavāniva,ताभ्यां देववरिष्ठाभ्याम् अन्वितः स रथोत्तमः अनायतनम् आसाद्य सीदते गुणवानिव
Main,136.0,56,dhātukṣaye deha iva grīṣme cālpamivodakam śaithilyaṃ yāti sa rathaḥ sneho viprakṛto yathā,धातुक्षये देह इव ग्रीष्मे चाल्पमिवोदकम् शैथिल्यं याति स रथः स्नेहो विप्रकृतो यथा
Main,136.0,57,rathādutpatyātmabhūr vai sīdantaṃ tu rathottamam ujjahāra mahāprāṇo rathaṃ trailokyarūpiṇam,रथादुत्पत्यात्मभूर् वै सीदन्तं तु रथोत्तमम् उज्जहार महाप्राणो रथं त्रैलोक्यरूपिणम्
Main,136.0,58,tadā śarādviniṣpatya pītavāsā janārdanaḥ vṛṣarūpaṃ mahatkṛtvā rathaṃ jagrāha durdharam,तदा शराद्विनिष्पत्य पीतवासा जनार्दनः वृषरूपं महत्कृत्वा रथं जग्राह दुर्धरम्
Main,136.0,59,sa viṣāṇābhyāṃ trailokyaṃ rathameva mahārathaḥ pragṛhyodvahate sajjaṃ kulaṃ kulavaho yathā,स विषाणाभ्यां त्रैलोक्यं रथमेव महारथः प्रगृह्योद्वहते सज्जं कुलं कुलवहो यथा
Main,136.0,60,tārakākhyo 'pi daityendro girīndra iva pakṣavān abhyadravattadā devaṃ brahmāṇaṃ hatavāṃśca saḥ,तारकाख्यो ऽपि दैत्येन्द्रो गिरीन्द्र इव पक्षवान् अभ्यद्रवत्तदा देवं ब्रह्माणं हतवांश्च सः
Main,136.0,61,sa tārakākhyābhihataḥ pratodaṃ nyasya kūbare vijajvāla muhurbrahmā śvāsaṃ vaktrāt samudgiran,स तारकाख्याभिहतः प्रतोदं न्यस्य कूबरे विजज्वाल मुहुर्ब्रह्मा श्वासं वक्त्रात् समुद्गिरन्
Main,136.0,62,tatra daityairmahānādo dānavairapi bhairavaḥ tārakākhyasya pūjārthaṃ kṛto jaladharopamaḥ,तत्र दैत्यैर्महानादो दानवैरपि भैरवः तारकाख्यस्य पूजार्थं कृतो जलधरोपमः
Main,136.0,63,rathacaraṇakaro 'tha mahāmṛdhe vṛṣabhavapurvṛṣabhendrapūjitaḥ dititanayabalaṃ vimardya sarvaṃ tripurapuraṃ praviveśa keśavaḥ,रथचरणकरो ऽथ महामृधे वृषभवपुर्वृषभेन्द्रपूजितः दितितनयबलं विमर्द्य सर्वं त्रिपुरपुरं प्रविवेश केशवः
Main,136.0,64,sajalajaladarājitāṃ samastāṃ kumudavarotpalaphullapaṅkajāḍhyām suragururapibatpayo 'mṛtaṃ tad raviriva saṃcitaśārvaraṃ tamo 'ndham,सजलजलदराजितां समस्तां कुमुदवरोत्पलफुल्लपङ्कजाढ्याम् सुरगुरुरपिबत्पयो ऽमृतं तद् रविरिव संचितशार्वरं तमो ऽन्धम्
Main,136.0,65,vāpīṃ pītvāsurendrāṇāṃ pītavāsā janārdanaḥ nardamāno mahābāhuḥ praviveśa śaraṃ tataḥ,वापीं पीत्वासुरेन्द्राणां पीतवासा जनार्दनः नर्दमानो महाबाहुः प्रविवेश शरं ततः
Main,136.0,66,tato 'surā bhīmagaṇeśvarairhatāḥ prahārasaṃvardhitaśoṇitāpagāḥ parāṅmukhā bhīmamukhaiḥ kṛtā raṇe yathā nayābhyudyatatatparairnaraiḥ,ततो ऽसुरा भीमगणेश्वरैर्हताः प्रहारसंवर्धितशोणितापगाः पराङ्मुखा भीममुखैः कृता रणे यथा नयाभ्युद्यततत्परैर्नरैः
Main,136.0,67,sa tārakākhyas taḍinmālireva ca mayena sārdhaṃ pramathairabhidrutāḥ puraṃ parāvṛtya nu te śarārditā yathā śarīraṃ pavanodaye gatāḥ,स तारकाख्यस् तडिन्मालिरेव च मयेन सार्धं प्रमथैरभिद्रुताः पुरं परावृत्य नु ते शरार्दिता यथा शरीरं पवनोदये गताः
Main,136.0,68,gaṇeśvarābhyudyatadarpakāśino mahendranandīśvaraṣaṇmukhā yudhi vineduruccairjahasuśca durmadā jayema candrādidigīśvaraiḥ saha,गणेश्वराभ्युद्यतदर्पकाशिनो महेन्द्रनन्दीश्वरषण्मुखा युधि विनेदुरुच्चैर्जहसुश्च दुर्मदा जयेम चन्द्रादिदिगीश्वरैः सह
Main,137.0,1,matsya-purāṇa 137 pramathaiḥ samare bhinnās traipurāste surārayaḥ puraṃ praviviśurbhītāḥ pramathairbhagnagopuram,मत्स्य-पुराण १३७ प्रमथैः समरे भिन्नास् त्रैपुरास्ते सुरारयः पुरं प्रविविशुर्भीताः प्रमथैर्भग्नगोपुरम्
Main,137.0,2,śīrṇadaṃṣṭrā yathā nāgā bhagnaśṛṅgā yathā vṛṣāḥ yathā vipakṣāḥ śakunā nadyaḥ kṣīṇodakā yathā,शीर्णदंष्ट्रा यथा नागा भग्नशृङ्गा यथा वृषाः यथा विपक्षाः शकुना नद्यः क्षीणोदका यथा
Main,137.0,3,mṛtaprāyāstathā daityā daivatairvikṛtānanāḥ babhūvuste vimanasaḥ kathaṃ kāryamiti bruvan,मृतप्रायास्तथा दैत्या दैवतैर्विकृताननाः बभूवुस्ते विमनसः कथं कार्यमिति ब्रुवन्
Main,137.0,4,atha tānmlānamanasas tadā tāmarasānanaḥ uvāca daityo daityānāṃ paramādhipatirmayaḥ,अथ तान्म्लानमनसस् तदा तामरसाननः उवाच दैत्यो दैत्यानां परमाधिपतिर्मयः
Main,137.0,5,kṛtvā yuddhāni ghorāṇi pramathaiḥ saha sāmaraiḥ toṣayitvā tathā yuddhe pramathānamaraiḥ saha,कृत्वा युद्धानि घोराणि प्रमथैः सह सामरैः तोषयित्वा तथा युद्धे प्रमथानमरैः सह
Main,137.0,6,yūyaṃ yatprathamaṃ daityāḥ paścācca balapīḍitāḥ praviṣṭā nagaraṃ trāsāt pramathairbhṛśamarditāḥ,यूयं यत्प्रथमं दैत्याः पश्चाच्च बलपीडिताः प्रविष्टा नगरं त्रासात् प्रमथैर्भृशमर्दिताः
Main,137.0,7,apriyaṃ kriyate vyaktaṃ devairnāstyatra saṃśayaḥ yatra nāma mahābhāgāḥ praviśanti girervanam,अप्रियं क्रियते व्यक्तं देवैर्नास्त्यत्र संशयः यत्र नाम महाभागाः प्रविशन्ति गिरेर्वनम्
Main,137.0,8,aho hi kālasya balam aho kālo hi durjayaḥ yatredṛśasya durgasya uparodho 'vamāgataḥ,अहो हि कालस्य बलम् अहो कालो हि दुर्जयः यत्रेदृशस्य दुर्गस्य उपरोधो ऽवमागतः
Main,137.0,9,maye vivadamāne tu nardamāna ivāmbude babhūvurniṣprabhā daityā grahā indūdaye yathā,मये विवदमाने तु नर्दमान इवाम्बुदे बभूवुर्निष्प्रभा दैत्या ग्रहा इन्दूदये यथा
Main,137.0,10,vāpīpālāstato 'bhyetya nabhaḥ kāla ivāmbudāḥ mayamāhuryamaprakhyaṃ sāñjalipragrahāḥ sthitāḥ,वापीपालास्ततो ऽभ्येत्य नभः काल इवाम्बुदाः मयमाहुर्यमप्रख्यं साञ्जलिप्रग्रहाः स्थिताः
Main,137.0,11,yā sāmṛtarasā gūḍhā vāpī vai nirmitā tvayā samākulotpalavanā samīnākulapaṅkajā,या सामृतरसा गूढा वापी वै निर्मिता त्वया समाकुलोत्पलवना समीनाकुलपङ्कजा
Main,137.0,12,pītā sā vṛṣarūpeṇa kenaciddaityanāyaka vāpī sā sāmprataṃ dṛṣṭā mṛtasaṃjñā ivāṅganā,पीता सा वृषरूपेण केनचिद्दैत्यनायक वापी सा साम्प्रतं दृष्टा मृतसंज्ञा इवाङ्गना
Main,137.0,13,vāpīpālavacaḥ śrutvā mayo 'sau dānavaprabhuḥ kaṣṭamityasakṛtprocya ditijānidamabravīt,वापीपालवचः श्रुत्वा मयो ऽसौ दानवप्रभुः कष्टमित्यसकृत्प्रोच्य दितिजानिदमब्रवीत्
Main,137.0,14,mayā māyābalakṛtā vāpī pītā tviyaṃ yadi vinaṣṭāḥ sma na saṃdehas tripuraṃ dānavā gatam,मया मायाबलकृता वापी पीता त्वियं यदि विनष्टाः स्म न संदेहस् त्रिपुरं दानवा गतम्
Main,137.0,15,nihatānnihatāndaityān ājīvayati daivataiḥ pītā vā yadi vā vāpī pītā vai pītavāsasā,निहतान्निहतान्दैत्यान् आजीवयति दैवतैः पीता वा यदि वा वापी पीता वै पीतवाससा
Main,137.0,16,ko 'nyo manmāyayā guptāṃ vāpīm amṛtatoyinīm pāsyate viṣṇumajitaṃ varjayitvā gadādharam,को ऽन्यो मन्मायया गुप्तां वापीम् अमृततोयिनीम् पास्यते विष्णुमजितं वर्जयित्वा गदाधरम्
Main,137.0,17,suguhyam api daityānāṃ nāstyasyāviditaṃ bhuvi yatra madvarakauśalyaṃ vijñātaṃ na vṛtaṃ budhaiḥ,सुगुह्यम् अपि दैत्यानां नास्त्यस्याविदितं भुवि यत्र मद्वरकौशल्यं विज्ञातं न वृतं बुधैः
Main,137.0,18,samo 'yaṃ ruciro deśo nirdrumo nirdrumācalaḥ navāmbhaḥpūritaṃ kṛtvā bādhante 'smānmarudgaṇāḥ,समो ऽयं रुचिरो देशो निर्द्रुमो निर्द्रुमाचलः नवाम्भःपूरितं कृत्वा बाधन्ते ऽस्मान्मरुद्गणाः
Main,137.0,19,te yūyaṃ yadi manyadhvaṃ sāgaroparidhiṣṭhitāḥ pramathānāṃ mahāvegaṃ sahāmaḥ śvasanopamam,ते यूयं यदि मन्यध्वं सागरोपरिधिष्ठिताः प्रमथानां महावेगं सहामः श्वसनोपमम्
Main,137.0,20,eteṣāṃ ca samārambhās tasminsāgarasamplave nirutsāhā bhaviṣyanti etadrathapathāvṛtāḥ,एतेषां च समारम्भास् तस्मिन्सागरसम्प्लवे निरुत्साहा भविष्यन्ति एतद्रथपथावृताः
Main,137.0,21,yudhyatāṃ nighnatāṃ śatrūn bhītānāṃ ca draviṣyatām sāgaro 'mbarasaṃkāśaḥ śaraṇaṃ no bhaviṣyati,युध्यतां निघ्नतां शत्रून् भीतानां च द्रविष्यताम् सागरो ऽम्बरसंकाशः शरणं नो भविष्यति
Main,137.0,22,ityuktvā sa mayo daityo daityānāmadhipastadā tripureṇa yayau tūrṇaṃ sāgaraṃ sindhubāndhavam,इत्युक्त्वा स मयो दैत्यो दैत्यानामधिपस्तदा त्रिपुरेण ययौ तूर्णं सागरं सिन्धुबान्धवम्
Main,137.0,23,sāgare jalagambhīra utpapāta puraṃ varam avatasthuḥ purāṇyeva gopurābharaṇāni ca,सागरे जलगम्भीर उत्पपात पुरं वरम् अवतस्थुः पुराण्येव गोपुराभरणानि च
Main,137.0,24,apakrānte tu tripure tripurāristrilocanaḥ pitāmahamuvācedaṃ vedavādaviśāradam,अपक्रान्ते तु त्रिपुरे त्रिपुरारिस्त्रिलोचनः पितामहमुवाचेदं वेदवादविशारदम्
Main,137.0,25,pitāmaha dṛḍhaṃ bhītā bhagavandānavā hi naḥ vipulaṃ sāgaraṃ te tu dānavāḥ samupāśritāḥ,पितामह दृढं भीता भगवन्दानवा हि नः विपुलं सागरं ते तु दानवाः समुपाश्रिताः
Main,137.0,26,yata eva hi te yātās tripureṇa tu dānavāḥ tata eva rathaṃ tūrṇaṃ prāpayasva pitāmaha,यत एव हि ते यातास् त्रिपुरेण तु दानवाः तत एव रथं तूर्णं प्रापयस्व पितामह
Main,137.0,27,siṃhanādaṃ tataḥ kṛtvā devā devarathaṃ ca tam parivārya yayurhṛṣṭāḥ sāyudhāḥ paścimodadhim,सिंहनादं ततः कृत्वा देवा देवरथं च तम् परिवार्य ययुर्हृष्टाः सायुधाः पश्चिमोदधिम्
Main,137.0,28,tato 'marāmaraguruṃ parivārya bhavaṃ haram nardayanto yayustūrṇaṃ sāgaraṃ dānavālayam,ततो ऽमरामरगुरुं परिवार्य भवं हरम् नर्दयन्तो ययुस्तूर्णं सागरं दानवालयम्
Main,137.0,29,atha cārupatākabhūṣitaṃ paṭahāḍambaraśaṅkhanāditam tripuramabhisamīkṣya devatā vividhabalā nanaduryathā ghanāḥ,अथ चारुपताकभूषितं पटहाडम्बरशङ्खनादितम् त्रिपुरमभिसमीक्ष्य देवता विविधबला ननदुर्यथा घनाः
Main,137.0,30,* amaravarapure 'pi dāruṇo jaladhararāvamṛdaṅgagahvaraḥ danutanayaninādamiśritaḥ pratinidhisaṃkṣubhitāṇavopamaḥ,* अमरवरपुरे ऽपि दारुणो जलधररावमृदङ्गगह्वरः दनुतनयनिनादमिश्रितः प्रतिनिधिसंक्षुभिताणवोपमः
Main,137.0,31,atha bhuvanapatirgatiḥ surāṇām arimṛgayām adadātsulabdhabuddhiḥ tridaśagaṇapatirhyuvāca śakraṃ tripuragataṃ sahasā nirīkṣya śatrum,अथ भुवनपतिर्गतिः सुराणाम् अरिमृगयाम् अददात्सुलब्धबुद्धिः त्रिदशगणपतिर्ह्युवाच शक्रं त्रिपुरगतं सहसा निरीक्ष्य शत्रुम्
Main,137.0,32,tridaśagaṇapate niśāmayaitat tripuraniketanaṃ dānavāḥ praviṣṭāḥ yamavaruṇakuberaṣaṇmukhaistat saha gaṇapairapi hanmi tāvadeva,त्रिदशगणपते निशामयैतत् त्रिपुरनिकेतनं दानवाः प्रविष्टाः यमवरुणकुबेरषण्मुखैस्तत् सह गणपैरपि हन्मि तावदेव
Main,137.0,33,vihitaparabalābhighātabhūtaṃ vraja jaladhestu yataḥ purāṇi tasthuḥ sa rathavaragato bhavaḥ samartho hy udadhimagāttripuraṃ punarnihantum,विहितपरबलाभिघातभूतं व्रज जलधेस्तु यतः पुराणि तस्थुः स रथवरगतो भवः समर्थो ह्य् उदधिमगात्त्रिपुरं पुनर्निहन्तुम्
Main,137.0,34,iti parigaṇayanto diteḥ sutā hy avatasthurlavaṇārṇavopariṣṭāt abhibhavatripuraṃ sadānavendraṃ śaravarṣairmusalaiśca vajramiśraiḥ,इति परिगणयन्तो दितेः सुता ह्य् अवतस्थुर्लवणार्णवोपरिष्टात् अभिभवत्रिपुरं सदानवेन्द्रं शरवर्षैर्मुसलैश्च वज्रमिश्रैः
Main,137.0,35,ahamapi rathavaryamāsthitaḥ suravaravarya bhaveya pṛṣṭhataḥ asuravaravadhārthamudyatānāṃ pratividadhāmi sukhāya te 'nagha,अहमपि रथवर्यमास्थितः सुरवरवर्य भवेय पृष्ठतः असुरवरवधार्थमुद्यतानां प्रतिविदधामि सुखाय ते ऽनघ
Main,137.0,36,iti bhavavacanapracodite daśaśatanayanavapuḥ samudyataḥ tripurapurajighāṃsayā hariḥ pravikasitāmbujalocano yayau,इति भववचनप्रचोदिते दशशतनयनवपुः समुद्यतः त्रिपुरपुरजिघांसया हरिः प्रविकसिताम्बुजलोचनो ययौ
Main,138.0,1,matsya-purāṇa 138 maghavā tu nihantuṃ tānasurānamareśvaraḥ lokapālā yayuḥ sarve gaṇapālāśca sarvaśaḥ,मत्स्य-पुराण १३८ मघवा तु निहन्तुं तानसुरानमरेश्वरः लोकपाला ययुः सर्वे गणपालाश्च सर्वशः
Main,138.0,2,īśvarā moditāḥ sarva utpetuścāmbare tadā khagatāstu virejuste pakṣavanta ivācalāḥ,ईश्वरा मोदिताः सर्व उत्पेतुश्चाम्बरे तदा खगतास्तु विरेजुस्ते पक्षवन्त इवाचलाः
Main,138.0,3,prayayustatpuraṃ hantuṃ śarīramiva vyādhayaḥ śaṅkhāḍambaranirghoṣaiḥ paṇavānpaṭahānapi nādayantaḥ puro devā dṛṣṭāstripuravāsibhiḥ,प्रययुस्तत्पुरं हन्तुं शरीरमिव व्याधयः शङ्खाडम्बरनिर्घोषैः पणवान्पटहानपि नादयन्तः पुरो देवा दृष्टास्त्रिपुरवासिभिः
Main,138.0,4,haraḥ prāpta itīvoktvā balinaste mahāsurāḥ ājagmuḥ paramaṃ kṣobham atyayeṣviva sāgarāḥ,हरः प्राप्त इतीवोक्त्वा बलिनस्ते महासुराः आजग्मुः परमं क्षोभम् अत्ययेष्विव सागराः
Main,138.0,5,suratūryaravaṃ śrutvā dānavā bhīmadarśanāḥ ninedurvādayantaśca nānāvādyānyanekaśaḥ,सुरतूर्यरवं श्रुत्वा दानवा भीमदर्शनाः निनेदुर्वादयन्तश्च नानावाद्यान्यनेकशः
Main,138.0,6,bhūyodīritavīryāste parasparakṛtāgasaḥ pūrvadevāśca devāśca sūdayantaḥ parasparam,भूयोदीरितवीर्यास्ते परस्परकृतागसः पूर्वदेवाश्च देवाश्च सूदयन्तः परस्परम्
Main,138.0,7,ākrośe 'pi samaprakhye teṣāṃ dehanikṛntanam pravṛttaṃ yuddhamatulaṃ prahārakṛtaniḥsvanam,आक्रोशे ऽपि समप्रख्ये तेषां देहनिकृन्तनम् प्रवृत्तं युद्धमतुलं प्रहारकृतनिःस्वनम्
Main,138.0,8,niṣpatanta ivādityāḥ prajvalanta ivāgnayaḥ śaṃsanta iva nāgendrā bhramanta eva pakṣiṇaḥ girīndrā iva kampanto garjanta iva toyadāḥ,निष्पतन्त इवादित्याः प्रज्वलन्त इवाग्नयः शंसन्त इव नागेन्द्रा भ्रमन्त एव पक्षिणः गिरीन्द्रा इव कम्पन्तो गर्जन्त इव तोयदाः
Main,138.0,9,jṛmbhanta iva śārdūlāḥ garjanta iva toyadāḥ pravṛddhormitaraṃgaughāḥ kṣubhyanta iva sāgarāḥ,जृम्भन्त इव शार्दूलाः गर्जन्त इव तोयदाः प्रवृद्धोर्मितरंगौघाः क्षुभ्यन्त इव सागराः
Main,138.0,10,pramathāśca mahāśūrā dānavāśca mahābalāḥ yuyudhurniścalā bhūtvā vajrā iva mahācalaiḥ,प्रमथाश्च महाशूरा दानवाश्च महाबलाः युयुधुर्निश्चला भूत्वा वज्रा इव महाचलैः
Main,138.0,11,kārmukāṇāṃ vikṛṣṭānāṃ babhūvurdāruṇā ravāḥ kālānugānāṃ meghānāṃ yathā viyati vāyunā,कार्मुकाणां विकृष्टानां बभूवुर्दारुणा रवाः कालानुगानां मेघानां यथा वियति वायुना
Main,138.0,12,āhuśca yuddhe mā bhaiṣīḥ kva yāsyasi mṛto hyasi praharāśu sthito 'smyatra ehi darśaya pauruṣam,आहुश्च युद्धे मा भैषीः क्व यास्यसि मृतो ह्यसि प्रहराशु स्थितो ऽस्म्यत्र एहि दर्शय पौरुषम्
Main,138.0,13,gṛhāṇa chinddhi bhinddhīti khāda māraya dāraya ityanyonyam anūccārya prayayuryamasādanam,गृहाण छिन्द्धि भिन्द्धीति खाद मारय दारय इत्यन्योन्यम् अनूच्चार्य प्रययुर्यमसादनम्
Main,138.0,14,khaḍgāpavarjitāḥ kecit kecicchinnāḥ paraśvadhaiḥ kecinmudgaracūrṇāśca kecidbāhubhirāhatāḥ,खड्गापवर्जिताः केचित् केचिच्छिन्नाः परश्वधैः केचिन्मुद्गरचूर्णाश्च केचिद्बाहुभिराहताः
Main,138.0,15,paṭṭiśaiḥ sūditāḥ kecit kecicchūlavidāritāḥ dānavāḥ śarapuṣpābhāḥ savanā iva parvatāḥ nipatantyarṇavajale bhīmanakratimiṅgile,पट्टिशैः सूदिताः केचित् केचिच्छूलविदारिताः दानवाः शरपुष्पाभाः सवना इव पर्वताः निपतन्त्यर्णवजले भीमनक्रतिमिङ्गिले
Main,138.0,16,vyasubhiḥ sunibaddhāṅgaiḥ patamānaiḥ suretaraiḥ saṃbabhūvārṇave śabdaḥ sajalāmbudanisvanaḥ,व्यसुभिः सुनिबद्धाङ्गैः पतमानैः सुरेतरैः संबभूवार्णवे शब्दः सजलाम्बुदनिस्वनः
Main,138.0,17,tena śabdena makarā nakrāstimitimiṅgilāḥ mattā lohitagandhena kṣobhayanto mahārṇavam,तेन शब्देन मकरा नक्रास्तिमितिमिङ्गिलाः मत्ता लोहितगन्धेन क्षोभयन्तो महार्णवम्
Main,138.0,18,paraspareṇa kalahaṃ kurvāṇā bhīmamūrtayaḥ bhramante bhakṣayantaśca dānavānāṃ ca lohitam,परस्परेण कलहं कुर्वाणा भीममूर्तयः भ्रमन्ते भक्षयन्तश्च दानवानां च लोहितम्
Main,138.0,19,sarathān sāyudhān sāśvān savastrābharaṇāvṛtān jagrasustimayo daityān drāvayanto jalecarān,सरथान् सायुधान् साश्वान् सवस्त्राभरणावृतान् जग्रसुस्तिमयो दैत्यान् द्रावयन्तो जलेचरान्
Main,138.0,20,mṛdhaṃ yathāsurāṇāṃ ca pramathānāṃ pravartate ambare 'mbhasi ca tathā yuddhaṃ cakrurjalecarāḥ,मृधं यथासुराणां च प्रमथानां प्रवर्तते अम्बरे ऽम्भसि च तथा युद्धं चक्रुर्जलेचराः
Main,138.0,21,yathā bhramanti pramathāḥ sadaityās tathā bhramante timayaḥ sanakrāḥ yathaiva chindanti parasparaṃ tu tathaiva krandanti vibhinnadehāḥ,यथा भ्रमन्ति प्रमथाः सदैत्यास् तथा भ्रमन्ते तिमयः सनक्राः यथैव छिन्दन्ति परस्परं तु तथैव क्रन्दन्ति विभिन्नदेहाः
Main,138.0,22,vraṇānanair aṅgarasaṃ sravadbhiḥ surāsurairnakratimiṅgilaiśca kṛto muhūrtena samudradeśaḥ saraktatoyaḥ samudīrṇatoyaḥ,व्रणाननैर् अङ्गरसं स्रवद्भिः सुरासुरैर्नक्रतिमिङ्गिलैश्च कृतो मुहूर्तेन समुद्रदेशः सरक्ततोयः समुदीर्णतोयः
Main,138.0,23,pūrvaṃ mahāmbhodharaparvatābhaṃ dvāraṃ mahāntaṃ tripurasya śakraḥ nipīḍya tasthau mahatā balena yukto 'marāṇāṃ mahatā balena,पूर्वं महाम्भोधरपर्वताभं द्वारं महान्तं त्रिपुरस्य शक्रः निपीड्य तस्थौ महता बलेन युक्तो ऽमराणां महता बलेन
Main,138.0,24,tathottaraṃ so 'ntarajo harasya bālārkajāmbūnadatulyavarṇaḥ skandaḥ puradvāramathāruroha vṛddho 'staśṛṅgaṃ prapatannivārkaḥ,तथोत्तरं सो ऽन्तरजो हरस्य बालार्कजाम्बूनदतुल्यवर्णः स्कन्दः पुरद्वारमथारुरोह वृद्धो ऽस्तशृङ्गं प्रपतन्निवार्कः
Main,138.0,25,yamaśca vittādhipatiśca devo daṇḍānvitaḥ pāśavarāyudhaśca devāriṇastasya purasya dvāraṃ tābhyāṃ tu tatpaścimato niruddham,यमश्च वित्ताधिपतिश्च देवो दण्डान्वितः पाशवरायुधश्च देवारिणस्तस्य पुरस्य द्वारं ताभ्यां तु तत्पश्चिमतो निरुद्धम्
Main,138.0,26,dakṣārirudrastapanāyutābhaḥ sa bhāsvatā devarathena devaḥ taddakṣiṇadvāramareḥ purasya ruddhvāvatasthau bhagavāṃstrinetraḥ,दक्षारिरुद्रस्तपनायुताभः स भास्वता देवरथेन देवः तद्दक्षिणद्वारमरेः पुरस्य रुद्ध्वावतस्थौ भगवांस्त्रिनेत्रः
Main,138.0,27,tuṅgāni veśmāni sagopurāṇi svarṇāni kailāsaśaśiprabhāṇi prahlādarūpāḥ pramathāvaruddhā jyotīṃṣi meghā iva cāśmavarṣāḥ,तुङ्गानि वेश्मानि सगोपुराणि स्वर्णानि कैलासशशिप्रभाणि प्रह्लादरूपाः प्रमथावरुद्धा ज्योतींषि मेघा इव चाश्मवर्षाः
Main,138.0,28,utpātya cotpāṭya gṛhāṇi teṣāṃ saśailamālāsamavedikāni prakṣipya prakṣipya samudramadhye kālāmbudābhāḥ pramathā vineduḥ,उत्पात्य चोत्पाट्य गृहाणि तेषां सशैलमालासमवेदिकानि प्रक्षिप्य प्रक्षिप्य समुद्रमध्ये कालाम्बुदाभाः प्रमथा विनेदुः
Main,138.0,29,raktāni cāśeṣavanairyutāni sāśokakhaṇḍāni sakokilāni gṛhāṇi he nātha pitaḥ suteti bhrāteti kānteti priyeti cāpi utpāṭyamāneṣu gṛheṣu nāryas tv anāryaśabdānvividhānpracakruḥ,रक्तानि चाशेषवनैर्युतानि साशोकखण्डानि सकोकिलानि गृहाणि हे नाथ पितः सुतेति भ्रातेति कान्तेति प्रियेति चापि उत्पाट्यमानेषु गृहेषु नार्यस् त्व् अनार्यशब्दान्विविधान्प्रचक्रुः
Main,138.0,30,kalatraputrakṣayaprāṇanāśe tasminpure yuddhamatipravṛtte mahāsurāḥ sāgaratulyavegā gaṇeśvarāḥ kopavṛtāḥ pratīyuḥ,कलत्रपुत्रक्षयप्राणनाशे तस्मिन्पुरे युद्धमतिप्रवृत्ते महासुराः सागरतुल्यवेगा गणेश्वराः कोपवृताः प्रतीयुः
Main,138.0,31,paraśvadhaistatra śilopalaiśca triśūlavajrottamakampanaiśca śarīrasadmakṣapaṇaṃ sughoraṃ yuddhaṃ pravṛttaṃ dṛḍhavairabaddham,परश्वधैस्तत्र शिलोपलैश्च त्रिशूलवज्रोत्तमकम्पनैश्च शरीरसद्मक्षपणं सुघोरं युद्धं प्रवृत्तं दृढवैरबद्धम्
Main,138.0,32,anyonyamuddiśya vimardatāṃ ca pradhāvatāṃ caiva vinighnatāṃ ca śabdo babhūvāmaradānavānāṃ yugāntakāleṣviva sāgarāṇām,अन्योन्यमुद्दिश्य विमर्दतां च प्रधावतां चैव विनिघ्नतां च शब्दो बभूवामरदानवानां युगान्तकालेष्विव सागराणाम्
Main,138.0,33,vraṇairajasraṃ kṣatajaṃ vamantaḥ kopoparaktā bahudhā nadantaḥ gaṇeśvarāste 'surapuṃgavāśca yudhyanti śabdaṃ ca mahadudgirantaḥ,व्रणैरजस्रं क्षतजं वमन्तः कोपोपरक्ता बहुधा नदन्तः गणेश्वरास्ते ऽसुरपुंगवाश्च युध्यन्ति शब्दं च महदुद्गिरन्तः
Main,138.0,34,mārgāḥ pure lohitakardamālāḥ svarṇeṣṭakāsphāṭikabhinnacitrāḥ kṛtā muhūrtena sukhena gantuṃ chinnottamāṅgāṅghrikarāḥ karālāḥ,मार्गाः पुरे लोहितकर्दमालाः स्वर्णेष्टकास्फाटिकभिन्नचित्राः कृता मुहूर्तेन सुखेन गन्तुं छिन्नोत्तमाङ्गाङ्घ्रिकराः करालाः
Main,138.0,35,kopāvṛtākṣaḥ sa tu tārakākhyaḥ saṃkhye savṛkṣaḥ sagirirnilīnaḥ tasminkṣaṇe dvāravaraṃ rirakṣo ruddhaṃ bhavenādbhutavikrameṇa,कोपावृताक्षः स तु तारकाख्यः संख्ये सवृक्षः सगिरिर्निलीनः तस्मिन्क्षणे द्वारवरं रिरक्षो रुद्धं भवेनाद्भुतविक्रमेण
Main,138.0,36,sa tatra prākārāgatāṃśca bhūtāñ chātan mahānadbhutavīryasattvaḥ cacāra cāptendriyagarvadṛptaḥ purādviniṣkramya rarāsa ghoram,स तत्र प्राकारागतांश्च भूताञ् छातन् महानद्भुतवीर्यसत्त्वः चचार चाप्तेन्द्रियगर्वदृप्तः पुराद्विनिष्क्रम्य ररास घोरम्
Main,138.0,37,tataḥ sa daityottamaparvatābho yathāñjasā nāga ivābhimattaḥ nivārito rudrarathaṃ jighṛkṣur yathārṇavaḥ sarpati cātivelaḥ,ततः स दैत्योत्तमपर्वताभो यथाञ्जसा नाग इवाभिमत्तः निवारितो रुद्ररथं जिघृक्षुर् यथार्णवः सर्पति चातिवेलः
Main,138.0,38,śeṣaḥ sudhanvā giriśaśca devaś caturmukho yaḥ sa trilocanaśca te tārakākhyābhigatā gatājau kṣobhaṃ yathā vāyuvaśātsamudrāḥ,शेषः सुधन्वा गिरिशश्च देवश् चतुर्मुखो यः स त्रिलोचनश्च ते तारकाख्याभिगता गताजौ क्षोभं यथा वायुवशात्समुद्राः
Main,138.0,39,śeṣo girīśaḥ sapitāmaheśaś cotkṣubhyamāṇaḥ sa rathe 'mbarasthaḥ bibheda saṃdhīṣu balābhipannaḥ kūjanninādāṃśca karoti ghorān,शेषो गिरीशः सपितामहेशश् चोत्क्षुभ्यमाणः स रथे ऽम्बरस्थः बिभेद संधीषु बलाभिपन्नः कूजन्निनादांश्च करोति घोरान्
Main,138.0,40,ekaṃ tu ṛgvedaturaṃgamasya pṛṣṭhe padaṃ nyasya vṛṣasya caikam tasthau bhavaḥ sodyatabāṇacāpaḥ purasya tatsaṅgasamīkṣamāṇaḥ,एकं तु ऋग्वेदतुरंगमस्य पृष्ठे पदं न्यस्य वृषस्य चैकम् तस्थौ भवः सोद्यतबाणचापः पुरस्य तत्सङ्गसमीक्षमाणः
Main,138.0,41,tadā bhavapadanyāsād dhayasya vṛṣabhasya ca petuḥ stanāśca dantāśca pīḍitābhyāṃ triśūlinā,तदा भवपदन्यासाद् धयस्य वृषभस्य च पेतुः स्तनाश्च दन्ताश्च पीडिताभ्यां त्रिशूलिना
Main,138.0,42,tataḥprabhṛti cāśvānāṃ stanā dantā gavāṃ tathā mūḍhāḥ samabhavaṃstena cādṛśyatvamupāgatāḥ,ततःप्रभृति चाश्वानां स्तना दन्ता गवां तथा मूढाः समभवंस्तेन चादृश्यत्वमुपागताः
Main,138.0,43,tārakākhyastu bhīmākṣo raudraraktāntarekṣaṇaḥ rudrāntike susaṃruddho nandinā kulanandinā,तारकाख्यस्तु भीमाक्षो रौद्ररक्तान्तरेक्षणः रुद्रान्तिके सुसंरुद्धो नन्दिना कुलनन्दिना
Main,138.0,44,paraśvadhena tīkṣṇena sa nandī dānaveśvaram takṣayāmāsa vai takṣā candanaṃ gandhado yathā,परश्वधेन तीक्ष्णेन स नन्दी दानवेश्वरम् तक्षयामास वै तक्षा चन्दनं गन्धदो यथा
Main,138.0,45,paraśvadhahataḥ śūraḥ śailādiḥ śarabho yathā dudrāva khaḍgaṃ niṣkṛṣya tārakākhyo gaṇeśvaram,परश्वधहतः शूरः शैलादिः शरभो यथा दुद्राव खड्गं निष्कृष्य तारकाख्यो गणेश्वरम्
Main,138.0,46,yajñopavītam ādāya cicheda ca nanāda ca tataḥ siṃharavo ghoraḥ śaṅkhaśabdaśca bhairavaḥ gaṇeśvaraiḥ kṛtastatra tārakākhye niṣūdite,यज्ञोपवीतम् आदाय चिछेद च ननाद च ततः सिंहरवो घोरः शङ्खशब्दश्च भैरवः गणेश्वरैः कृतस्तत्र तारकाख्ये निषूदिते
Main,138.0,47,pramathārasitaṃ śrutvā vāditrasvanameva ca pārśvasthaḥ sumahāpārśvaṃ vidyunmāliṃ mayo 'bravīt,प्रमथारसितं श्रुत्वा वादित्रस्वनमेव च पार्श्वस्थः सुमहापार्श्वं विद्युन्मालिं मयो ऽब्रवीत्
Main,138.0,48,bahuvadanavatāṃ kimeṣa śabdo nadatāṃ śrūyate bhinnasāgarābhaḥ vada vacanaṃ taḍinmālin kiṃ kim etadgaṇapālā yuyudhuryayurgajendrāḥ,बहुवदनवतां किमेष शब्दो नदतां श्रूयते भिन्नसागराभः वद वचनं तडिन्मालिन् किं किम् एतद्गणपाला युयुधुर्ययुर्गजेन्द्राः
Main,138.0,49,iti mayavacanāṅkuśārditastaṃ taḍinmālī ravirivāṃśumālī raṇaśirasi samāgataḥ surāṇāṃ nijagādedam ariṃdamo 'tiharṣāt,इति मयवचनाङ्कुशार्दितस्तं तडिन्माली रविरिवांशुमाली रणशिरसि समागतः सुराणां निजगादेदम् अरिंदमो ऽतिहर्षात्
Main,138.0,50,yamavaruṇamahendrarudravīryas tava yaśaso nidhirdhīra tārakākhyaḥ sakalasamaraśīrṣaparvatendro yuddhvā yastapati hi tārako gaṇendraiḥ,यमवरुणमहेन्द्ररुद्रवीर्यस् तव यशसो निधिर्धीर तारकाख्यः सकलसमरशीर्षपर्वतेन्द्रो युद्ध्वा यस्तपति हि तारको गणेन्द्रैः
Main,138.0,51,mṛditam upaniśamya tārakākhyaṃ ravidīptānalabhīṣaṇāyatākṣam hṛṣitasakalanetralomasattvāḥ pramathāstoyamuco yathā nadanti,मृदितम् उपनिशम्य तारकाख्यं रविदीप्तानलभीषणायताक्षम् हृषितसकलनेत्रलोमसत्त्वाः प्रमथास्तोयमुचो यथा नदन्ति
Main,138.0,52,iti suhṛdo vacanaṃ niśamya tat tvaṃ taḍimāleḥ sa mayaḥ suvarṇamālī raṇaśirasy asitāñjanācalābho jagade vākyamidaṃ navendumālim,इति सुहृदो वचनं निशम्य तत् त्वं तडिमालेः स मयः सुवर्णमाली रणशिरस्य् असिताञ्जनाचलाभो जगदे वाक्यमिदं नवेन्दुमालिम्
Main,138.0,53,vidyunmālinna naḥ kālaḥ sādhituṃ hyavahelayā karomi vikrameṇaitat puraṃ vyasanavarjitam,विद्युन्मालिन्न नः कालः साधितुं ह्यवहेलया करोमि विक्रमेणैतत् पुरं व्यसनवर्जितम्
Main,138.0,54,vidyunmālī tataḥ kruddho mayaśca tripureśvaraḥ gaṇāñjaghnustu drāghiṣṭhāḥ sahitāstairmahāsuraiḥ,विद्युन्माली ततः क्रुद्धो मयश्च त्रिपुरेश्वरः गणाञ्जघ्नुस्तु द्राघिष्ठाः सहितास्तैर्महासुरैः
Main,138.0,55,yena yena tato vidyun mālī yāti mayaśca saḥ tena tena puraṃ śūnyaṃ pramathaiḥ prahṛtaiḥ kṛtam,येन येन ततो विद्युन् माली याति मयश्च सः तेन तेन पुरं शून्यं प्रमथैः प्रहृतैः कृतम्
Main,138.0,56,atha yamavaruṇamṛdaṅgaghoṣaiḥ paṇavaḍiṇḍimajyāsvanapraghoṣaiḥ sakaratalapuṭaiśca siṃhanādair bhavamabhipūjya tadā surā avatasthuḥ,अथ यमवरुणमृदङ्गघोषैः पणवडिण्डिमज्यास्वनप्रघोषैः सकरतलपुटैश्च सिंहनादैर् भवमभिपूज्य तदा सुरा अवतस्थुः
Main,138.0,57,sampūjyamāno ditijairmahātmabhiḥ sahasraraśmipratimaujasair vibhuḥ abhiṣṭutaḥ satyaratais tapodhanair yathāstaśṛṅgābhigato divākaraḥ,सम्पूज्यमानो दितिजैर्महात्मभिः सहस्ररश्मिप्रतिमौजसैर् विभुः अभिष्टुतः सत्यरतैस् तपोधनैर् यथास्तशृङ्गाभिगतो दिवाकरः
Main,139.0,1,matsya-purāṇa 139 tārakākhye hate yuddhe utsārya pramathānmayaḥ uvāca dānavānbhūyo bhūyaḥ sa tu bhayāvṛtān,मत्स्य-पुराण १३९ तारकाख्ये हते युद्धे उत्सार्य प्रमथान्मयः उवाच दानवान्भूयो भूयः स तु भयावृतान्
Main,139.0,2,bho 'surendrādhunā sarve nibodhadhvaṃ prabhāṣitam yatkartavyaṃ mayā caiva yuṣmābhiśca mahābalaiḥ,भो ऽसुरेन्द्राधुना सर्वे निबोधध्वं प्रभाषितम् यत्कर्तव्यं मया चैव युष्माभिश्च महाबलैः
Main,139.0,3,puṣyaṃ sameṣyate kāle candraścandranibhānanāḥ yadaikaṃ tripuraṃ sarvaṃ kṣaṇamekaṃ bhaviṣyati,पुष्यं समेष्यते काले चन्द्रश्चन्द्रनिभाननाः यदैकं त्रिपुरं सर्वं क्षणमेकं भविष्यति
Main,139.0,4,kurudhvaṃ nirbhayāḥ kāle kokilāśaṃsitena ca sa kālaḥ puṣyayogasya purasya ca mayā kṛtaḥ,कुरुध्वं निर्भयाः काले कोकिलाशंसितेन च स कालः पुष्ययोगस्य पुरस्य च मया कृतः
Main,139.0,5,kāle tasminpure yastu saṃbhāvayati saṃhatim sa enaṃ kārayeccūrṇaṃ balinaikaiṣuṇā suraḥ,काले तस्मिन्पुरे यस्तु संभावयति संहतिम् स एनं कारयेच्चूर्णं बलिनैकैषुणा सुरः
Main,139.0,6,yo vaḥ prāṇo balaṃ yacca yā ca vo vairitāsurāḥ tatkṛtvā hṛdaye caiva pālayadhvamidaṃ puram,यो वः प्राणो बलं यच्च या च वो वैरितासुराः तत्कृत्वा हृदये चैव पालयध्वमिदं पुरम्
Main,139.0,7,maheśvararathaṃ hyekaṃ sarvaprāṇena bhīṣaṇam vimukhīkurutātyarthaṃ yathā notsṛjate śaram,महेश्वररथं ह्येकं सर्वप्राणेन भीषणम् विमुखीकुरुतात्यर्थं यथा नोत्सृजते शरम्
Main,139.0,8,tata evaṃ kṛte 'smābhis tripurasyāpi rakṣaṇe pratīkṣiṣyanti vivaśāḥ puṣyayogaṃ divaukasaḥ,तत एवं कृते ऽस्माभिस् त्रिपुरस्यापि रक्षणे प्रतीक्षिष्यन्ति विवशाः पुष्ययोगं दिवौकसः
Main,139.0,9,niśamya tanmayasyaivaṃ dānavāstripurālayāḥ muhuḥ siṃharutaṃ kṛtvā mayamūcuryamopamāḥ,निशम्य तन्मयस्यैवं दानवास्त्रिपुरालयाः मुहुः सिंहरुतं कृत्वा मयमूचुर्यमोपमाः
Main,139.0,10,prayatnena vayaṃ sarve kurmastava prabhāṣitam tathā kurmo yathā rudro na mokṣyati pure śaram,प्रयत्नेन वयं सर्वे कुर्मस्तव प्रभाषितम् तथा कुर्मो यथा रुद्रो न मोक्ष्यति पुरे शरम्
Main,139.0,11,adya yāsyāmaḥ saṃgrāmaṃ tadrudrasya jighāṃsavaḥ kathayanti diteḥ putrā hṛṣṭā bhinnatanūruhāḥ,अद्य यास्यामः संग्रामं तद्रुद्रस्य जिघांसवः कथयन्ति दितेः पुत्रा हृष्टा भिन्नतनूरुहाः
Main,139.0,12,kalpaṃ sthāsyati vā khasthaṃ tripuraṃ śāśvataṃ dhruvam adānavaṃ vā bhavitā nārāyaṇapadatrayam,कल्पं स्थास्यति वा खस्थं त्रिपुरं शाश्वतं ध्रुवम् अदानवं वा भविता नारायणपदत्रयम्
Main,139.0,13,vayaṃ na dharmaṃ hāsyāmo yasminyokṣyasi no bhavān adaivatam adaityaṃ vā lokaṃ drakṣyanti mānavāḥ,वयं न धर्मं हास्यामो यस्मिन्योक्ष्यसि नो भवान् अदैवतम् अदैत्यं वा लोकं द्रक्ष्यन्ति मानवाः
Main,139.0,14,iti saṃmantrya hṛṣṭāste purāntarvibudhārayaḥ pradoṣe muditā bhūtvā cerurmanmathacāratām,इति संमन्त्र्य हृष्टास्ते पुरान्तर्विबुधारयः प्रदोषे मुदिता भूत्वा चेरुर्मन्मथचारताम्
Main,139.0,15,muhurmuktodayo bhrānta udayāgraṃ mahāmaṇiḥ tamāṃsyutsārya bhagavāṃś candro jṛmbhati so 'mbaram,मुहुर्मुक्तोदयो भ्रान्त उदयाग्रं महामणिः तमांस्युत्सार्य भगवांश् चन्द्रो जृम्भति सो ऽम्बरम्
Main,139.0,16,kumudālaṃkṛte haṃso yathā sarasi vistṛte siṃho yathā copaviṣṭo vaiḍūryaśikhare mahān,कुमुदालंकृते हंसो यथा सरसि विस्तृते सिंहो यथा चोपविष्टो वैडूर्यशिखरे महान्
Main,139.0,17,viṣṇoryathā ca vistīrṇe hāraścorasi saṃsthitaḥ tathāvagāḍhe nabhasi candro 'trinayanodbhavaḥ bhrājate bhrājayaṃl lokān sṛjañjyotsnārasaṃ balāt,विष्णोर्यथा च विस्तीर्णे हारश्चोरसि संस्थितः तथावगाढे नभसि चन्द्रो ऽत्रिनयनोद्भवः भ्राजते भ्राजयंल् लोकान् सृजञ्ज्योत्स्नारसं बलात्
Main,139.0,18,śītāṃśāvudite candre jyotsnāpūrṇe pure 'surāḥ pradoṣe lalitaṃ cakrur gṛhamātmānameva ca,शीतांशावुदिते चन्द्रे ज्योत्स्नापूर्णे पुरे ऽसुराः प्रदोषे ललितं चक्रुर् गृहमात्मानमेव च
Main,139.0,19,rathyāsu rājamārgeṣu prāsādeṣu gṛheṣu ca dīpāścampakapuṣpābhā nālpasnehapradīpitāḥ,रथ्यासु राजमार्गेषु प्रासादेषु गृहेषु च दीपाश्चम्पकपुष्पाभा नाल्पस्नेहप्रदीपिताः
Main,139.0,20,tadā maṭheṣu te dīpāḥ snehapūrṇāḥ pradīpitāḥ gṛhāṇi vasumantyeṣāṃ sarvaratnamayāni ca jvalato 'dīpayandīpāṃś candrodaya iva grahāḥ,तदा मठेषु ते दीपाः स्नेहपूर्णाः प्रदीपिताः गृहाणि वसुमन्त्येषां सर्वरत्नमयानि च ज्वलतो ऽदीपयन्दीपांश् चन्द्रोदय इव ग्रहाः
Main,139.0,21,candrāṃśubhirbhāsamānam antardīpaiḥ sudīpitam upadravaiḥ kulamiva pīyate tripure tamaḥ,चन्द्रांशुभिर्भासमानम् अन्तर्दीपैः सुदीपितम् उपद्रवैः कुलमिव पीयते त्रिपुरे तमः
Main,139.0,22,tasminpure vai taruṇapradoṣe candrāṭṭahāse taruṇapradoṣe ratyarthino vai danujā gṛheṣu sahāṅganābhiḥ suciraṃ viremuḥ,तस्मिन्पुरे वै तरुणप्रदोषे चन्द्राट्टहासे तरुणप्रदोषे रत्यर्थिनो वै दनुजा गृहेषु सहाङ्गनाभिः सुचिरं विरेमुः
Main,139.0,23,vinoditā ye tu vṛṣadhvajasya pañceṣavaste makaradhvajena tatrāsureṣvāsurapuṃgaveṣu svāṅgāṅganāḥ svedayutā babhūvuḥ,विनोदिता ये तु वृषध्वजस्य पञ्चेषवस्ते मकरध्वजेन तत्रासुरेष्वासुरपुंगवेषु स्वाङ्गाङ्गनाः स्वेदयुता बभूवुः
Main,139.0,24,kalapralāpeṣu ca dānavīnāṃ vīṇāpralāpeṣu ca mūrchiteṣu mattapralāpeṣu ca kokilānāṃ sacāpabāṇo madano mamantha,कलप्रलापेषु च दानवीनां वीणाप्रलापेषु च मूर्छितेषु मत्तप्रलापेषु च कोकिलानां सचापबाणो मदनो ममन्थ
Main,139.0,25,tamāṃsi naiśāni drutaṃ nihatya jyotsnāvitānena jagadvitatya khe rohiṇīṃ tāṃ ca priyāṃ sametya candraḥ prabhābhiḥ kurute 'dhirājyam,तमांसि नैशानि द्रुतं निहत्य ज्योत्स्नावितानेन जगद्वितत्य खे रोहिणीं तां च प्रियां समेत्य चन्द्रः प्रभाभिः कुरुते ऽधिराज्यम्
Main,139.0,26,sthitvaiva kāntasya tu pādamūle kācidvarastrī svakapolamūle viśeṣakaṃ cārutaraṃ karoti tenānanaṃ svaṃ samalaṃkaroti,स्थित्वैव कान्तस्य तु पादमूले काचिद्वरस्त्री स्वकपोलमूले विशेषकं चारुतरं करोति तेनाननं स्वं समलंकरोति
Main,139.0,27,dṛṣṭvānanaṃ maṇḍaladarpaṇasthaṃ mahāprabhā me mukhajeti japtvā smṛtvā varāṅgī ramaṇeritāni tenaiva bhāvena ratīmavāpa,दृष्ट्वाननं मण्डलदर्पणस्थं महाप्रभा मे मुखजेति जप्त्वा स्मृत्वा वराङ्गी रमणेरितानि तेनैव भावेन रतीमवाप
Main,139.0,28,romāñcitairgātravarairyuvabhyo ratānurāgād ramaṇena cānyāḥ svayaṃ drutaṃ yānti madābhibhūtāḥ kṣapā yathā cārkadināvasāne,रोमाञ्चितैर्गात्रवरैर्युवभ्यो रतानुरागाद् रमणेन चान्याः स्वयं द्रुतं यान्ति मदाभिभूताः क्षपा यथा चार्कदिनावसाने
Main,139.0,29,pepīyate cātirasānuviddhā vimārgitānyā ca priyaṃ prasannā kācitpriyasyāticirātprasannā āsītpralāpeṣu ca samprasannā,पेपीयते चातिरसानुविद्धा विमार्गितान्या च प्रियं प्रसन्ना काचित्प्रियस्यातिचिरात्प्रसन्ना आसीत्प्रलापेषु च सम्प्रसन्ना
Main,139.0,30,gośīrṣayuktairharicandanaiśca paṅkāṅkitākṣī ca varāsurīṇām manojñarūpā rucirā babhūvuḥ pūrṇāmṛtasyeva suvarṇakumbhāḥ,गोशीर्षयुक्तैर्हरिचन्दनैश्च पङ्काङ्किताक्षी च वरासुरीणाम् मनोज्ञरूपा रुचिरा बभूवुः पूर्णामृतस्येव सुवर्णकुम्भाः
Main,139.0,31,kṣatādharoṣṭhā drutadoṣaraktā lalanti daityā dayitāsu raktāḥ tantrīpralāpāstripureṣu raktāḥ strīṇāṃ pralāpeṣu punarviraktāḥ,क्षताधरोष्ठा द्रुतदोषरक्ता ललन्ति दैत्या दयितासु रक्ताः तन्त्रीप्रलापास्त्रिपुरेषु रक्ताः स्त्रीणां प्रलापेषु पुनर्विरक्ताः
Main,139.0,32,kvacitpravṛttaṃ madhurābhigānaṃ kāmasya bāṇaiḥ sukṛtaṃ nidhānam āpānabhūmīṣu sukhaprameyaṃ geyaṃ pravṛttaṃ tvatha sādhayanti,क्वचित्प्रवृत्तं मधुराभिगानं कामस्य बाणैः सुकृतं निधानम् आपानभूमीषु सुखप्रमेयं गेयं प्रवृत्तं त्वथ साधयन्ति
Main,139.0,33,geyaṃ pravṛttaṃ tvatha śodhayanti kecitpriyāṃ tatra ca sādhayanti kecitpriyāṃ samprati bodhayanti saṃbudhya saṃbudhya ca rāmayanti,गेयं प्रवृत्तं त्वथ शोधयन्ति केचित्प्रियां तत्र च साधयन्ति केचित्प्रियां सम्प्रति बोधयन्ति संबुध्य संबुध्य च रामयन्ति
Main,139.0,34,dhūtaprasūnaprabhavaḥ subandhaḥ sūrye gate vai tripure babhūva samarmaro nūpuramekhalānāṃ śabdaśca saṃbādhati kokilānām,धूतप्रसूनप्रभवः सुबन्धः सूर्ये गते वै त्रिपुरे बभूव समर्मरो नूपुरमेखलानां शब्दश्च संबाधति कोकिलानाम्
Main,139.0,35,priyāvagūḍhā dayitopagūḍhā kācitprarūḍhāṅgaruhāpi nārī sucārubāṣpāṅkurapallavānāṃ navāmbusiktā iva bhūmirāsīt,प्रियावगूढा दयितोपगूढा काचित्प्ररूढाङ्गरुहापि नारी सुचारुबाष्पाङ्कुरपल्लवानां नवाम्बुसिक्ता इव भूमिरासीत्
Main,139.0,36,śaśāṅkapādairupaśobhiteṣu prāsādavaryeṣu varāṅganānām mādhuryabhūtābharaṇā mahāntaḥ svanā babhūvurmadaneṣu tulyāḥ,शशाङ्कपादैरुपशोभितेषु प्रासादवर्येषु वराङ्गनानाम् माधुर्यभूताभरणा महान्तः स्वना बभूवुर्मदनेषु तुल्याः
Main,139.0,37,pānena khinnā dayitātivelaṃ kapolamājighrasi kiṃ mamedam āroha me śroṇimimāṃ viśālāṃ pīnonnatāṃ kāñcanamekhalāḍhyām,पानेन खिन्ना दयितातिवेलं कपोलमाजिघ्रसि किं ममेदम् आरोह मे श्रोणिमिमां विशालां पीनोन्नतां काञ्चनमेखलाढ्याम्
Main,139.0,38,rathyāsu candrodayabhāsitāsu surendramārgeṣu ca vistṛteṣu daityāṅganā yūthagatā vibhānti tārā yathā candramaso divānte,रथ्यासु चन्द्रोदयभासितासु सुरेन्द्रमार्गेषु च विस्तृतेषु दैत्याङ्गना यूथगता विभान्ति तारा यथा चन्द्रमसो दिवान्ते
Main,139.0,39,aṭṭāṭṭahāseṣu ca cāmareṣu preṅkhāsu cānyā madalolabhāvāt saṃdolayante kalasamprahāsāḥ provāca kāñcī guṇasūkṣmanādā,अट्टाट्टहासेषु च चामरेषु प्रेङ्खासु चान्या मदलोलभावात् संदोलयन्ते कलसम्प्रहासाः प्रोवाच काञ्ची गुणसूक्ष्मनादा
Main,139.0,40,amlānamālānvitasundarīṇāṃ paryāya eṣo 'sti ca harṣitānām śrūyanti vācaḥ kaladhautakalpā vāpīṣu cānye kalahaṃsaśabdāḥ,अम्लानमालान्वितसुन्दरीणां पर्याय एषो ऽस्ति च हर्षितानाम् श्रूयन्ति वाचः कलधौतकल्पा वापीषु चान्ये कलहंसशब्दाः
Main,139.0,41,kāñcīkalāpaśca sahāṅgarāgaḥ preṅkhāsu tadrāgakṛtāśca bhāvāḥ chindanti tāsāmasurāṅganānāṃ priyālayān manmathamārgaṇānām,काञ्चीकलापश्च सहाङ्गरागः प्रेङ्खासु तद्रागकृताश्च भावाः छिन्दन्ति तासामसुराङ्गनानां प्रियालयान् मन्मथमार्गणानाम्
Main,139.0,42,citrāmbaraścoddhṛtakeśapāśaḥ saṃdolyamānaḥ śuśubhe 'surīṇām sucāruveśābharaṇairupetas tārāgaṇair jyotirivāsa candraḥ,चित्राम्बरश्चोद्धृतकेशपाशः संदोल्यमानः शुशुभे ऽसुरीणाम् सुचारुवेशाभरणैरुपेतस् तारागणैर् ज्योतिरिवास चन्द्रः
Main,139.0,43,saṃdolanād ucchvasitaiśchinnasūtraiḥ kāñcībhraṣṭairmaṇibhirviprakīrṇaiḥ dolābhūmistairvicitrā vibhāti candrasya pārśvopagatair vicitrā,संदोलनाद् उच्छ्वसितैश्छिन्नसूत्रैः काञ्चीभ्रष्टैर्मणिभिर्विप्रकीर्णैः दोलाभूमिस्तैर्विचित्रा विभाति चन्द्रस्य पार्श्वोपगतैर् विचित्रा
Main,139.0,44,sacandrike sopavane pradoṣe ruteṣu vṛndeṣu ca kokilānām śaravyayaṃ prāpya pure 'surāṇāṃ prakṣīṇabāṇo madanaścacāra,सचन्द्रिके सोपवने प्रदोषे रुतेषु वृन्देषु च कोकिलानाम् शरव्ययं प्राप्य पुरे ऽसुराणां प्रक्षीणबाणो मदनश्चचार
Main,139.0,45,iti tatra pure 'maradviṣāṇāṃ sapadi hi paścimakaumudī tadāsīt raṇaśirasi parābhaviṣyatāṃ vai bhavaturagaiḥ kṛtasaṃkṣayā arīṇām,इति तत्र पुरे ऽमरद्विषाणां सपदि हि पश्चिमकौमुदी तदासीत् रणशिरसि पराभविष्यतां वै भवतुरगैः कृतसंक्षया अरीणाम्
Main,139.0,46,* candro 'tha kundakusumākarahāravarṇo jyotsnāvitānarahito 'bhrasamānavarṇaḥ vichāyatāṃ hi samupetya na bhāti tadvad bhāgyakṣaye dhanapatiśca naro vivarṇaḥ,* चन्द्रो ऽथ कुन्दकुसुमाकरहारवर्णो ज्योत्स्नावितानरहितो ऽभ्रसमानवर्णः विछायतां हि समुपेत्य न भाति तद्वद् भाग्यक्षये धनपतिश्च नरो विवर्णः
Main,139.0,47,candraprabhāmaruṇasārathinābhibhūya saṃtaptakāñcanarathāṅgasamānabimbaḥ sthitvodayāgramukuṭe bahureva sūryo bhātyambare timiratoyavahāṃ tariṣyan,चन्द्रप्रभामरुणसारथिनाभिभूय संतप्तकाञ्चनरथाङ्गसमानबिम्बः स्थित्वोदयाग्रमुकुटे बहुरेव सूर्यो भात्यम्बरे तिमिरतोयवहां तरिष्यन्
Main,140.0,1,matsya-purāṇa 140 udite tu sahasrāṃśau merau bhāsākare ravau nadaddevabalaṃ kṛtsnaṃ yugānta iva sāgaraḥ,मत्स्य-पुराण १४० उदिते तु सहस्रांशौ मेरौ भासाकरे रवौ नदद्देवबलं कृत्स्नं युगान्त इव सागरः
Main,140.0,2,sahasranayano devas tataḥ śakraḥ puraṃdaraḥ savittadaḥ savaruṇas tripuraṃ prayayau haraḥ,सहस्रनयनो देवस् ततः शक्रः पुरंदरः सवित्तदः सवरुणस् त्रिपुरं प्रययौ हरः
Main,140.0,3,te nānāvidharūpāśca pramathātipramāthinaḥ yayuḥ siṃharavair ghorair vāditraninadairapi,ते नानाविधरूपाश्च प्रमथातिप्रमाथिनः ययुः सिंहरवैर् घोरैर् वादित्रनिनदैरपि
Main,140.0,4,tato vāditavāditraiś cātapatrairmahādrumaiḥ babhūva tadbalaṃ divyaṃ vanaṃ pracalitaṃ yathā,ततो वादितवादित्रैश् चातपत्रैर्महाद्रुमैः बभूव तद्बलं दिव्यं वनं प्रचलितं यथा
Main,140.0,5,tadāpatantaṃ samprekṣya raudraṃ rudrabalaṃ mahat saṃkṣobho dānavendrāṇāṃ samudrapratimo babhau,तदापतन्तं सम्प्रेक्ष्य रौद्रं रुद्रबलं महत् संक्षोभो दानवेन्द्राणां समुद्रप्रतिमो बभौ
Main,140.0,6,te cāsīnpaṭṭiśāñśaktīḥ śūladaṇḍaparaśvadhān śarāsanāni vajrāṇi gurūṇi musalāni ca,ते चासीन्पट्टिशाञ्शक्तीः शूलदण्डपरश्वधान् शरासनानि वज्राणि गुरूणि मुसलानि च
Main,140.0,7,pragṛhya koparaktākṣāḥ sapakṣā iva parvatāḥ nijaghnuḥ parvataghnāya ghanā iva tapātyaye,प्रगृह्य कोपरक्ताक्षाः सपक्षा इव पर्वताः निजघ्नुः पर्वतघ्नाय घना इव तपात्यये
Main,140.0,8,savidyunmālinaste vai samayā ditinandanāḥ modamānāḥ samāsedur devadevaiḥ surārayaḥ,सविद्युन्मालिनस्ते वै समया दितिनन्दनाः मोदमानाः समासेदुर् देवदेवैः सुरारयः
Main,140.0,9,martavyakṛtabuddhīnāṃ jaye cāniścitātmanām abalānāṃ camūrhyāsīd abalāvayavā iva,मर्तव्यकृतबुद्धीनां जये चानिश्चितात्मनाम् अबलानां चमूर्ह्यासीद् अबलावयवा इव
Main,140.0,10,vigarjanta ivāmbhodā ambhodasadṛśatviṣaḥ prayudhya yuddhakuśalāḥ parasparakṛtāgasaḥ,विगर्जन्त इवाम्भोदा अम्भोदसदृशत्विषः प्रयुध्य युद्धकुशलाः परस्परकृतागसः
Main,140.0,11,dhūmāyanto jvaladbhiśca āyudhaiścandravarcasaiḥ kopādvā yuddhalubdhāśca kuṭṭayante parasparam,धूमायन्तो ज्वलद्भिश्च आयुधैश्चन्द्रवर्चसैः कोपाद्वा युद्धलुब्धाश्च कुट्टयन्ते परस्परम्
Main,140.0,12,vajrāhatāḥ patantyanye bāṇairanye vidāritāḥ anye vidāritāścakraiḥ patanti hyudadherjale,वज्राहताः पतन्त्यन्ये बाणैरन्ये विदारिताः अन्ये विदारिताश्चक्रैः पतन्ति ह्युदधेर्जले
Main,140.0,13,chinnasragdāmahārāśca pramṛṣṭāmbarabhūṣaṇāḥ timinakragaṇe caiva patanti pramathāḥ surāḥ,छिन्नस्रग्दामहाराश्च प्रमृष्टाम्बरभूषणाः तिमिनक्रगणे चैव पतन्ति प्रमथाः सुराः
Main,140.0,14,gadānāṃ musalānāṃ ca tomarāṇāṃ paraśvadhām vajraśūlarṣṭipātānāṃ paṭṭiśānāṃ ca sarvataḥ,गदानां मुसलानां च तोमराणां परश्वधाम् वज्रशूलर्ष्टिपातानां पट्टिशानां च सर्वतः
Main,140.0,15,giriśṛṅgopalānāṃ ca preritānāṃ pramanyubhiḥ sajavānāṃ dānavānāṃ sadhūmānāṃ ravitviṣām āyudhānāṃ mahānoghaḥ sāgaraughe patatyapi,गिरिशृङ्गोपलानां च प्रेरितानां प्रमन्युभिः सजवानां दानवानां सधूमानां रवित्विषाम् आयुधानां महानोघः सागरौघे पतत्यपि
Main,140.0,16,pravṛddhavegaistaistatra surāsurakareritaiḥ āyudhaistrastanakṣatraḥ kriyate saṃkṣayo mahān,प्रवृद्धवेगैस्तैस्तत्र सुरासुरकरेरितैः आयुधैस्त्रस्तनक्षत्रः क्रियते संक्षयो महान्
Main,140.0,17,kṣudrāṇāṃ gajayoryuddhe yathā bhavati saṃkṣayaḥ devāsuragaṇais tadvat timinakrakṣayo 'bhavat,क्षुद्राणां गजयोर्युद्धे यथा भवति संक्षयः देवासुरगणैस् तद्वत् तिमिनक्रक्षयो ऽभवत्
Main,140.0,18,vidyunmālī ca vegena vidyunmālī ivāmbudaḥ vidyurmālaghanonnādo nandīśvaramabhidrutaḥ,विद्युन्माली च वेगेन विद्युन्माली इवाम्बुदः विद्युर्मालघनोन्नादो नन्दीश्वरमभिद्रुतः
Main,140.0,19,sa taṃ tamorivadanaṃ praṇadanvadatāṃ varaḥ uvāca yudhi śailādiṃ dānavo 'mbudhiniḥsvanaḥ,स तं तमोरिवदनं प्रणदन्वदतां वरः उवाच युधि शैलादिं दानवो ऽम्बुधिनिःस्वनः
Main,140.0,20,yuddhākāṅkṣī tu balavān vidyunmālyahamāgataḥ yadi tvidānīṃ me jīvan mucyase nandikeśvara na vidyunmālihananaṃ vacobhiryudhi dānava,युद्धाकाङ्क्षी तु बलवान् विद्युन्माल्यहमागतः यदि त्विदानीं मे जीवन् मुच्यसे नन्दिकेश्वर न विद्युन्मालिहननं वचोभिर्युधि दानव
Main,140.0,21,tam evaṃvādinaṃ daityaṃ nandīśastapatāṃ varaḥ uvāca praharaṃstatra vākyālaṃkārakovidaḥ,तम् एवंवादिनं दैत्यं नन्दीशस्तपतां वरः उवाच प्रहरंस्तत्र वाक्यालंकारकोविदः
Main,140.0,22,dānavā dharmakāmāṇāṃ naiṣo 'vasara ityuta śakto hantuṃ kimātmānaṃ jātidoṣād vibṛṃhasi,दानवा धर्मकामाणां नैषो ऽवसर इत्युत शक्तो हन्तुं किमात्मानं जातिदोषाद् विबृंहसि
Main,140.0,23,yadi tāvanmayā pūrvaṃ hato 'si paśuvadyathā idānīṃ vā kathaṃ nāma na hiṃsye kratudūṣaṇam,यदि तावन्मया पूर्वं हतो ऽसि पशुवद्यथा इदानीं वा कथं नाम न हिंस्ये क्रतुदूषणम्
Main,140.0,24,sāgaraṃ tarate dorbhyāṃ pātayedyo divākaram so 'pi māṃ śaknuyānnaiva cakṣurbhyāṃ samavekṣitum,सागरं तरते दोर्भ्यां पातयेद्यो दिवाकरम् सो ऽपि मां शक्नुयान्नैव चक्षुर्भ्यां समवेक्षितुम्
Main,140.0,25,ityevaṃvādinaṃ tatra nandinaṃ tannibho bale bibhedaikeṣuṇā daityaḥ kareṇārka ivāmbudam,इत्येवंवादिनं तत्र नन्दिनं तन्निभो बले बिभेदैकेषुणा दैत्यः करेणार्क इवाम्बुदम्
Main,140.0,26,vakṣasaḥ sa śarastasya papau rudhiramuttamam sūryastvātmaprabhāveṇa nadyarṇavajalaṃ yathā,वक्षसः स शरस्तस्य पपौ रुधिरमुत्तमम् सूर्यस्त्वात्मप्रभावेण नद्यर्णवजलं यथा
Main,140.0,27,sa tena suprahāreṇa prathamaṃ cātiropitaḥ hastena vṛkṣamutpāṭya cikṣepa gajarāḍiva,स तेन सुप्रहारेण प्रथमं चातिरोपितः हस्तेन वृक्षमुत्पाट्य चिक्षेप गजराडिव
Main,140.0,28,vāyununnaḥ sa ca taruḥ śīrṇapuṣpo mahāravaḥ vidyunmāliśaraiśchinnaḥ papāta patageśavat,वायुनुन्नः स च तरुः शीर्णपुष्पो महारवः विद्युन्मालिशरैश्छिन्नः पपात पतगेशवत्
Main,140.0,29,vṛkṣamālokya taṃ chinnaṃ dānavena vareṣubhiḥ roṣamāhārayattīvraṃ nandīśvaraḥ suvigrahaḥ,वृक्षमालोक्य तं छिन्नं दानवेन वरेषुभिः रोषमाहारयत्तीव्रं नन्दीश्वरः सुविग्रहः
Main,140.0,30,sodyamya karamārāve raviśakrakaraprabham dudrāva hantuṃ sa krūraṃ mahiṣaṃ gajarāḍiva,सोद्यम्य करमारावे रविशक्रकरप्रभम् दुद्राव हन्तुं स क्रूरं महिषं गजराडिव
Main,140.0,31,tamāpatantaṃ vegena vegavānprasabhaṃ balāt vidyunmālī śaraśataiḥ pūrayāmāsa nandinam,तमापतन्तं वेगेन वेगवान्प्रसभं बलात् विद्युन्माली शरशतैः पूरयामास नन्दिनम्
Main,140.0,32,śarakaṇṭakitāṅgo vai śailādiḥ so 'bhavatpunaḥ arergṛhya rathaṃ tasya mahataḥ prayayau javāt,शरकण्टकिताङ्गो वै शैलादिः सो ऽभवत्पुनः अरेर्गृह्य रथं तस्य महतः प्रययौ जवात्
Main,140.0,33,vilambitāśvo viśiro bhramitaśca raṇe rathaḥ papāta muniśāpena sādityo 'rkaratho yathā,विलम्बिताश्वो विशिरो भ्रमितश्च रणे रथः पपात मुनिशापेन सादित्यो ऽर्करथो यथा
Main,140.0,34,antarānnirgataścaiva māyayā sa diteḥ sutaḥ ājaghāna tadā śaktyā śailādiṃ samavasthitam,अन्तरान्निर्गतश्चैव मायया स दितेः सुतः आजघान तदा शक्त्या शैलादिं समवस्थितम्
Main,140.0,35,tāmeva tu viniṣkramya śaktiṃ śoṇitabhūṣitām vidyunmālinamuddiśya cikṣepa pramathāgraṇīr,तामेव तु विनिष्क्रम्य शक्तिं शोणितभूषिताम् विद्युन्मालिनमुद्दिश्य चिक्षेप प्रमथाग्रणीर्
Main,140.0,36,tayā bhinnatanutrāṇo vibhinnahṛdayastvapi vidyunmālyapatadbhūmau vajrāhata ivācalaḥ,तया भिन्नतनुत्राणो विभिन्नहृदयस्त्वपि विद्युन्माल्यपतद्भूमौ वज्राहत इवाचलः
Main,140.0,37,vidyunmālini nihate siddhacāraṇakiṃnarāḥ sādhu sādhviti coktvā te pūjayanta umāpatim,विद्युन्मालिनि निहते सिद्धचारणकिंनराः साधु साध्विति चोक्त्वा ते पूजयन्त उमापतिम्
Main,140.0,38,nandinā sādite daitye vidyunmālau hate mayaḥ dadāha pramathānīkaṃ vanamagnirivoddhataḥ,नन्दिना सादिते दैत्ये विद्युन्मालौ हते मयः ददाह प्रमथानीकं वनमग्निरिवोद्धतः
Main,140.0,39,śūlanirdāritoraskā gadācūrṇitamastakāḥ iṣubhirgāḍhaviddhāśca patanti pramathārṇave,शूलनिर्दारितोरस्का गदाचूर्णितमस्तकाः इषुभिर्गाढविद्धाश्च पतन्ति प्रमथार्णवे
Main,140.0,40,atha vajradharo yamo 'rthadaḥ sa ca nandī sa ca ṣaṇmukho guhaḥ mayam asuravīrasampravṛttaṃ vividhuḥ śastravarairhatārayaḥ,अथ वज्रधरो यमो ऽर्थदः स च नन्दी स च षण्मुखो गुहः मयम् असुरवीरसम्प्रवृत्तं विविधुः शस्त्रवरैर्हतारयः
Main,140.0,41,* nāgaṃ tu nāgādhipateḥ śatākṣaṃ mayo vidāryeṣuvareṇa tūrṇam yamaṃ ca vittādhipatiṃ ca viddhvā rarāsa mattāmbudavattadānīm,* नागं तु नागाधिपतेः शताक्षं मयो विदार्येषुवरेण तूर्णम् यमं च वित्ताधिपतिं च विद्ध्वा ररास मत्ताम्बुदवत्तदानीम्
Main,140.0,42,tataḥ śaraiḥ pramathagaṇaiśca dānavā dṛḍhāhatāścottamavegavikramāḥ bhṛśānuviddhāstripuraṃ praveśitā yathā śivaścakradhareṇa saṃyuge,ततः शरैः प्रमथगणैश्च दानवा दृढाहताश्चोत्तमवेगविक्रमाः भृशानुविद्धास्त्रिपुरं प्रवेशिता यथा शिवश्चक्रधरेण संयुगे
Main,140.0,43,tatastu śaṅkhānakabherimardalāḥ sasiṃhanādā danuputrabhaṅgadāḥ kapardisainye prababhuḥ samantato nipātyamānā yudhi vajrasaṃnibhāḥ,ततस्तु शङ्खानकभेरिमर्दलाः ससिंहनादा दनुपुत्रभङ्गदाः कपर्दिसैन्ये प्रबभुः समन्ततो निपात्यमाना युधि वज्रसंनिभाः
Main,140.0,44,atha daityapurābhāve puṣyayogo babhūva ha babhūva cāpi saṃyuktaṃ tadyogena puratrayam,अथ दैत्यपुराभावे पुष्ययोगो बभूव ह बभूव चापि संयुक्तं तद्योगेन पुरत्रयम्
Main,140.0,45,tato bāṇaṃ tridhā devas tridaivatamayaṃ haraḥ mumoca tripure tūrṇaṃ trinetrastripathādhipaḥ,ततो बाणं त्रिधा देवस् त्रिदैवतमयं हरः मुमोच त्रिपुरे तूर्णं त्रिनेत्रस्त्रिपथाधिपः
Main,140.0,46,tena muktena bāṇena bāṇapuṣpasamaprabham ākāśaṃ svarṇasaṃkāśaṃ kṛtaṃ sūryeṇa rañjitam,तेन मुक्तेन बाणेन बाणपुष्पसमप्रभम् आकाशं स्वर्णसंकाशं कृतं सूर्येण रञ्जितम्
Main,140.0,47,muktvā tridaivatamayaṃ tripure tridaśaḥ śaram dhigdhiṅ māmiti cakranda kaṣṭaṃ kaṣṭamiti bruvan,मुक्त्वा त्रिदैवतमयं त्रिपुरे त्रिदशः शरम् धिग्धिङ् मामिति चक्रन्द कष्टं कष्टमिति ब्रुवन्
Main,140.0,48,vaidhuryaṃ daivataṃ dṛṣṭvā śailādirgajavadgataḥ kimidaṃ tviti papraccha śūlapāṇiṃ maheśvaram,वैधुर्यं दैवतं दृष्ट्वा शैलादिर्गजवद्गतः किमिदं त्विति पप्रच्छ शूलपाणिं महेश्वरम्
Main,140.0,49,tataḥ śaśāṅkatilakaḥ kapardī paramārtavat uvāca nandinaṃ bhaktaḥ sa mayo 'dya vinaṅkṣyati,ततः शशाङ्कतिलकः कपर्दी परमार्तवत् उवाच नन्दिनं भक्तः स मयो ऽद्य विनङ्क्ष्यति
Main,140.0,50,atha nandīśvarastūrṇaṃ manomārutavadbalī śare tripuramāyāti tripuraṃ praviveśa saḥ,अथ नन्दीश्वरस्तूर्णं मनोमारुतवद्बली शरे त्रिपुरमायाति त्रिपुरं प्रविवेश सः
Main,140.0,51,sa mayaṃ prekṣya gaṇapaḥ prāha kāñcanasaṃnibhaḥ vināśastripurasyāsya prāpto maya sudāruṇaḥ anenaiva gṛheṇa tvam apakrāma bravīmyaham,स मयं प्रेक्ष्य गणपः प्राह काञ्चनसंनिभः विनाशस्त्रिपुरस्यास्य प्राप्तो मय सुदारुणः अनेनैव गृहेण त्वम् अपक्राम ब्रवीम्यहम्
Main,140.0,52,śrutvā tannandivacanaṃ dṛḍhabhakto maheśvare tenaiva gṛhamukhyeṇa tripurād apasarpitaḥ,श्रुत्वा तन्नन्दिवचनं दृढभक्तो महेश्वरे तेनैव गृहमुख्येण त्रिपुराद् अपसर्पितः
Main,140.0,53,so 'pīṣuḥ pattrapuṭavad dagdhvā tannagaratrayam tridhā iva hutāśaśca somo nārāyaṇastathā,सो ऽपीषुः पत्त्रपुटवद् दग्ध्वा तन्नगरत्रयम् त्रिधा इव हुताशश्च सोमो नारायणस्तथा
Main,140.0,54,śaratejaḥparītāni purāṇi dvijapuṃgavāḥ duṣputradoṣāddahyante kulānyūrdhvaṃ yathā tathā,शरतेजःपरीतानि पुराणि द्विजपुंगवाः दुष्पुत्रदोषाद्दह्यन्ते कुलान्यूर्ध्वं यथा तथा
Main,140.0,55,merukailāsakalpāni mandarāgranibhāni ca sakapāṭagavākṣāṇi balibhiḥ śobhitāni ca,मेरुकैलासकल्पानि मन्दराग्रनिभानि च सकपाटगवाक्षाणि बलिभिः शोभितानि च
Main,140.0,56,saprāsādāni ramyāṇi kūṭāgārotkaṭāni ca sajalāni samākhyāni sāvalokanakāni ca,सप्रासादानि रम्याणि कूटागारोत्कटानि च सजलानि समाख्यानि सावलोकनकानि च
Main,140.0,57,baddhadhvajapatākāni svarṇaraupyamayāni ca gṛhāṇi tasmiṃstripure dānavānāmupadrave dahyante dahanābhāni dahanena sahasraśaḥ,बद्धध्वजपताकानि स्वर्णरौप्यमयानि च गृहाणि तस्मिंस्त्रिपुरे दानवानामुपद्रवे दह्यन्ते दहनाभानि दहनेन सहस्रशः
Main,140.0,58,prāsādāgreṣu ramyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca vātāyanagatāścānyāś cākāśasya taleṣu ca,प्रासादाग्रेषु रम्येषु वनेषूपवनेषु च वातायनगताश्चान्याश् चाकाशस्य तलेषु च
Main,140.0,59,ramaṇairupagūḍhāśca ramantyo ramaṇaiḥ saha dahyante dānavendrāṇām agninā hyapi tāḥ striyaḥ,रमणैरुपगूढाश्च रमन्त्यो रमणैः सह दह्यन्ते दानवेन्द्राणाम् अग्निना ह्यपि ताः स्त्रियः
Main,140.0,60,kācitpriyaṃ parityajya aśaktā gantumanyataḥ puraḥ priyasya pañcatvaṃ gatāgnivadane kṣayam,काचित्प्रियं परित्यज्य अशक्ता गन्तुमन्यतः पुरः प्रियस्य पञ्चत्वं गताग्निवदने क्षयम्
Main,140.0,61,uvāca śatapattrākṣī sāsrākṣīva kṛtāñjaliḥ havyavāhana bhāryāhaṃ parasya paratāpana dharmasākṣī trilokasya na māṃ spraṣṭumihārhasi,उवाच शतपत्त्राक्षी सास्राक्षीव कृताञ्जलिः हव्यवाहन भार्याहं परस्य परतापन धर्मसाक्षी त्रिलोकस्य न मां स्प्रष्टुमिहार्हसि
Main,140.0,62,śāyitaṃ ca mayā deva śivayā ca śivaprabha pareṇa praihi muktvedaṃ gṛhaṃ ca dayitaṃ hi me,शायितं च मया देव शिवया च शिवप्रभ परेण प्रैहि मुक्त्वेदं गृहं च दयितं हि मे
Main,140.0,63,ekā putramupādāya bālakaṃ dānavāṅganā hutāśanasamīpasthā ityuvāca hutāśanam,एका पुत्रमुपादाय बालकं दानवाङ्गना हुताशनसमीपस्था इत्युवाच हुताशनम्
Main,140.0,64,bālo 'yaṃ duḥkhalabdhaśca mayā pāvaka putrakaḥ nārhasyenamupādātuṃ dayitaṃ ṣaṇmukhapriya,बालो ऽयं दुःखलब्धश्च मया पावक पुत्रकः नार्हस्येनमुपादातुं दयितं षण्मुखप्रिय
Main,140.0,65,kāścitpriyānparityajya pīḍitā dānavāṅganāḥ nipatantyarṇavajale siñjamānavibhūṣaṇāḥ,काश्चित्प्रियान्परित्यज्य पीडिता दानवाङ्गनाः निपतन्त्यर्णवजले सिञ्जमानविभूषणाः
Main,140.0,66,tāta putreti māteti mātuleti ca vihvalam cakrandustripure nāryaḥ pāvakajvālavepitāḥ,तात पुत्रेति मातेति मातुलेति च विह्वलम् चक्रन्दुस्त्रिपुरे नार्यः पावकज्वालवेपिताः
Main,140.0,67,yathā dahati śailāgniḥ sāmbujaṃ jalajākaram tathā strīvaktrapadmāni cādahattripure 'nalaḥ,यथा दहति शैलाग्निः साम्बुजं जलजाकरम् तथा स्त्रीवक्त्रपद्मानि चादहत्त्रिपुरे ऽनलः
Main,140.0,68,tuṣārarāśiḥ kamalākarāṇāṃ yathā dahatyambujakāni śīte tathaiva so 'gnistripurāṅganānāṃ dadāha vaktrekṣaṇapaṅkajāni,तुषारराशिः कमलाकराणां यथा दहत्यम्बुजकानि शीते तथैव सो ऽग्निस्त्रिपुराङ्गनानां ददाह वक्त्रेक्षणपङ्कजानि
Main,140.0,69,śarāgnipātāt samabhidrutānāṃ tatrāṅganānām atikomalānām babhūva kāñcīguṇanūpurāṇām ākranditānāṃ ca ravo 'timiśraḥ,शराग्निपातात् समभिद्रुतानां तत्राङ्गनानाम् अतिकोमलानाम् बभूव काञ्चीगुणनूपुराणाम् आक्रन्दितानां च रवो ऽतिमिश्रः
Main,140.0,70,dagdhārdhacandrāṇi savedikāni viśīrṇaharmyāṇi satoraṇāni dagdhāni dagdhāni gṛhāṇi tatra patanti rakṣārthamivārṇavaughe,दग्धार्धचन्द्राणि सवेदिकानि विशीर्णहर्म्याणि सतोरणानि दग्धानि दग्धानि गृहाणि तत्र पतन्ति रक्षार्थमिवार्णवौघे
Main,140.0,71,gṛhaiḥ patadbhirjvalanāvalīḍhair āsītsamudre salilaṃ prataptam kuputradoṣaiḥ prahatānuviddhaṃ yathā kulaṃ yāti dhanānvitasya,गृहैः पतद्भिर्ज्वलनावलीढैर् आसीत्समुद्रे सलिलं प्रतप्तम् कुपुत्रदोषैः प्रहतानुविद्धं यथा कुलं याति धनान्वितस्य
Main,140.0,72,gṛhapratāpaiḥ kvathitaṃ samantāt tadārṇave toyamudīrṇavegam vitrāsayāmāsa timīnsanakrāṃs timiṅgilāṃstatkvathitāṃstathānyān,गृहप्रतापैः क्वथितं समन्तात् तदार्णवे तोयमुदीर्णवेगम् वित्रासयामास तिमीन्सनक्रांस् तिमिङ्गिलांस्तत्क्वथितांस्तथान्यान्
Main,140.0,73,sagopuro mandarapādakalpaḥ prākāravaryastripure ca so 'tha taireva sārdhaṃ bhavanaiḥ papāta śabdaṃ mahāntaṃ janayansamudre,सगोपुरो मन्दरपादकल्पः प्राकारवर्यस्त्रिपुरे च सो ऽथ तैरेव सार्धं भवनैः पपात शब्दं महान्तं जनयन्समुद्रे
Main,140.0,74,sahasraśṛṅgair bhavanair yadāsīt sahasraśṛṅgaḥ sa ivācaleśaḥ nāmāvaśeṣaṃ tripuraṃ prajajñe hutāśanāhārabaliprayuktam,सहस्रशृङ्गैर् भवनैर् यदासीत् सहस्रशृङ्गः स इवाचलेशः नामावशेषं त्रिपुरं प्रजज्ञे हुताशनाहारबलिप्रयुक्तम्
Main,140.0,75,pradahyamānena pureṇa tena jagat sapātāladivaṃ prataptam duḥkhaṃ mahatprāpya jalāvamagnaṃ yasminmahānsaudhavaro mayasya,प्रदह्यमानेन पुरेण तेन जगत् सपातालदिवं प्रतप्तम् दुःखं महत्प्राप्य जलावमग्नं यस्मिन्महान्सौधवरो मयस्य
Main,140.0,76,taddeveśo vacaḥ śrutvā indro vajradharastadā śaśāpa tadgṛhaṃ cāpi mayasyāditinandanaḥ,तद्देवेशो वचः श्रुत्वा इन्द्रो वज्रधरस्तदा शशाप तद्गृहं चापि मयस्यादितिनन्दनः
Main,140.0,77,asevyamapratiṣṭhaṃ ca bhayena ca samāvṛtam bhaviṣyati mayagṛhaṃ nityameva yathānalaḥ,असेव्यमप्रतिष्ठं च भयेन च समावृतम् भविष्यति मयगृहं नित्यमेव यथानलः
Main,140.0,78,yasya yasya tu deśasya bhaviṣyati parābhavaḥ drakṣyanti tripuraṃ khaṇḍaṃ tatredaṃ nāśagā janāḥ tadetadadyāpi gṛhaṃ mayasyāmayavarjitam,यस्य यस्य तु देशस्य भविष्यति पराभवः द्रक्ष्यन्ति त्रिपुरं खण्डं तत्रेदं नाशगा जनाः तदेतदद्यापि गृहं मयस्यामयवर्जितम्
Main,140.0,79,bhagavansa mayo yena gṛheṇa prapalāyitaḥ tasya no gatimākhyāhi mayasya camasodbhava,भगवन्स मयो येन गृहेण प्रपलायितः तस्य नो गतिमाख्याहि मयस्य चमसोद्भव
Main,140.0,80,dṛśyate dṛśyate yatra dhruvastatra mayāspadam devadviṭ tu mayaścātaḥ sa tadā khinnamānasaḥ tataścyuto 'nyaloke 'smiṃs trāṇārthaṃ vai cakāra saḥ,दृश्यते दृश्यते यत्र ध्रुवस्तत्र मयास्पदम् देवद्विट् तु मयश्चातः स तदा खिन्नमानसः ततश्च्युतो ऽन्यलोके ऽस्मिंस् त्राणार्थं वै चकार सः
Main,140.0,81,tatrāpi devatāḥ santi āptoryāmāḥ surottamāḥ tatrāśaktaṃ tato gantuṃ taṃ caikaṃ puramuttamam,तत्रापि देवताः सन्ति आप्तोर्यामाः सुरोत्तमाः तत्राशक्तं ततो गन्तुं तं चैकं पुरमुत्तमम्
Main,140.0,82,śivaḥ sṛṣṭvā gṛhaṃ prādān mayāyaiva gṛhārthine virarāma sahasrākṣaḥ pūjayāmāsa ceśvaram pūjyamānaṃ ca bhūteśaṃ sarve tuṣṭuvurīśvaram,शिवः सृष्ट्वा गृहं प्रादान् मयायैव गृहार्थिने विरराम सहस्राक्षः पूजयामास चेश्वरम् पूज्यमानं च भूतेशं सर्वे तुष्टुवुरीश्वरम्
Main,140.0,83,sampūjyamānaṃ tridaśaiḥ samīkṣya gaṇairgaṇeśādhipatiṃ tu mukhyam harṣād vavalgur jahasuśca devā jagmurnanardustu viṣaktahastāḥ,सम्पूज्यमानं त्रिदशैः समीक्ष्य गणैर्गणेशाधिपतिं तु मुख्यम् हर्षाद् ववल्गुर् जहसुश्च देवा जग्मुर्ननर्दुस्तु विषक्तहस्ताः
Main,140.0,84,pitāmahaṃ vandya tato maheśaṃ pragṛhya cāpaṃ pravimṛjya bhūtān rathācca saṃpatya hareṣudagdhaṃ kṣiptaṃ puraṃ tanmakarālaye ca,पितामहं वन्द्य ततो महेशं प्रगृह्य चापं प्रविमृज्य भूतान् रथाच्च संपत्य हरेषुदग्धं क्षिप्तं पुरं तन्मकरालये च
Main,140.0,85,ya imaṃ rudravijayaṃ paṭhate vijayāvaham vijayaṃ tasya kṛtyeṣu dadāti vṛṣabhadhvajaḥ,य इमं रुद्रविजयं पठते विजयावहम् विजयं तस्य कृत्येषु ददाति वृषभध्वजः
Main,140.0,86,pitṝṇāṃ vāpi śrāddheṣu ya imaṃ śrāvayiṣyati anantaṃ tasya puṇyaṃ syāt sarvayajñaphalapradam,पितॄणां वापि श्राद्धेषु य इमं श्रावयिष्यति अनन्तं तस्य पुण्यं स्यात् सर्वयज्ञफलप्रदम्
Main,140.0,87,idaṃ svastyayanaṃ puṇyam idaṃ puṃsavanaṃ mahat idaṃ śrutvā paṭhitvā ca yānti rudrasalokatām,इदं स्वस्त्ययनं पुण्यम् इदं पुंसवनं महत् इदं श्रुत्वा पठित्वा च यान्ति रुद्रसलोकताम्
Main,141.0,1,matsya-purāṇa 141 kathaṃ gacchatyamāvāsyāṃ māsi māsi divaṃ nṛpaḥ ailaḥ purūravāḥ sūta tarpayeta kathaṃ pitṝn etadicchāmahe śrotuṃ prabhāvaṃ tasya dhīmataḥ,मत्स्य-पुराण १४१ कथं गच्छत्यमावास्यां मासि मासि दिवं नृपः ऐलः पुरूरवाः सूत तर्पयेत कथं पितॄन् एतदिच्छामहे श्रोतुं प्रभावं तस्य धीमतः
Main,141.0,2,etadeva tu papraccha manuḥ sa madhusūdanam sūryaputrāya covāca yathā tanme nibodhata,एतदेव तु पप्रच्छ मनुः स मधुसूदनम् सूर्यपुत्राय चोवाच यथा तन्मे निबोधत
Main,141.0,3,tasya cāhaṃ pravakṣyāmi prabhāvaṃ vistareṇa tu ailasya divi saṃyogaṃ somena saha dhīmatā,तस्य चाहं प्रवक्ष्यामि प्रभावं विस्तरेण तु ऐलस्य दिवि संयोगं सोमेन सह धीमता
Main,141.0,4,somāccaivāmṛtaprāptiḥ pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ tathā saumyā barhiṣadaḥ kāvyā agniṣvāttāstathaiva ca,सोमाच्चैवामृतप्राप्तिः पितॄणां तर्पणं तथा सौम्या बर्हिषदः काव्या अग्निष्वात्तास्तथैव च
Main,141.0,5,yadā candraśca sūryaśca nakṣatrāṇāṃ samāgatau amāvāsyāṃ nivasata ekasminnatha maṇḍale,यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च नक्षत्राणां समागतौ अमावास्यां निवसत एकस्मिन्नथ मण्डले
Main,141.0,6,tadā sa gacchati draṣṭuṃ divākaraniśākarau amāvāsyāmamāvāsyāṃ mātāmahapitāmahau,तदा स गच्छति द्रष्टुं दिवाकरनिशाकरौ अमावास्याममावास्यां मातामहपितामहौ
Main,141.0,7,abhivādya tu tau tatra kālāpekṣaḥ sa tiṣṭhati pracaskanda tataḥ somam arcayitvā pariśramāt,अभिवाद्य तु तौ तत्र कालापेक्षः स तिष्ठति प्रचस्कन्द ततः सोमम् अर्चयित्वा परिश्रमात्
Main,141.0,8,ailaḥ purūravā vidvān māsi śrāddhacikīrṣayā tataḥ sa divi somaṃ vai hy upatasthe pitṝnapi,ऐलः पुरूरवा विद्वान् मासि श्राद्धचिकीर्षया ततः स दिवि सोमं वै ह्य् उपतस्थे पितॄनपि
Main,141.0,9,dvilavaṃ kuhūmātraṃ ca tāvubhau tu nidhāya saḥ sinīvālīpramāṇālpakuhūmātravratodaye,द्विलवं कुहूमात्रं च तावुभौ तु निधाय सः सिनीवालीप्रमाणाल्पकुहूमात्रव्रतोदये
Main,141.0,10,kuhūmātraṃ pitruddeśaṃ jñātvā kuhūmupāsāte tamupāsya tataḥ somaṃ kalāpekṣī pratīkṣate,कुहूमात्रं पित्रुद्देशं ज्ञात्वा कुहूमुपासाते तमुपास्य ततः सोमं कलापेक्षी प्रतीक्षते
Main,141.0,11,svadhāmṛtaṃ tu somādvai vasaṃsteṣāṃ ca tṛptaye daśabhiḥ pañcabhiścaiva svadhāmṛtaparisravaiḥ kṛṣṇapakṣabhujāṃ prītir druhyate paramāṃśubhiḥ,स्वधामृतं तु सोमाद्वै वसंस्तेषां च तृप्तये दशभिः पञ्चभिश्चैव स्वधामृतपरिस्रवैः कृष्णपक्षभुजां प्रीतिर् द्रुह्यते परमांशुभिः
Main,141.0,12,sadyo 'bhikṣaratā tena saumyena madhunā ca saḥ nivāpeṣvatha datteṣu pitryeṇa vidhinā tu vai,सद्यो ऽभिक्षरता तेन सौम्येन मधुना च सः निवापेष्वथ दत्तेषु पित्र्येण विधिना तु वै
Main,141.0,13,svadhāmṛtena saumyena tarpayāmāsa vai pitṝn saumyā barhiṣadaḥ kāvyā agniṣvāttāstathaiva ca,स्वधामृतेन सौम्येन तर्पयामास वै पितॄन् सौम्या बर्हिषदः काव्या अग्निष्वात्तास्तथैव च
Main,141.0,14,ṛturagniḥ smṛto viprair ṛtuṃ saṃvatsaraṃ viduḥ jajñire ṛtavastasmād ṛtubhyo hyārtavā abhavan,ऋतुरग्निः स्मृतो विप्रैर् ऋतुं संवत्सरं विदुः जज्ञिरे ऋतवस्तस्माद् ऋतुभ्यो ह्यार्तवा अभवन्
Main,141.0,15,pitara ṛtavo 'rdhamāsā vijñeyā ṛtusūnavaḥ pitāmahāstu ṛtavo hy amāvāsyābdasūnavaḥ prapitāmahāḥ smṛtā devāḥ pañcābdā brahmaṇaḥ sutāḥ,पितर ऋतवो ऽर्धमासा विज्ञेया ऋतुसूनवः पितामहास्तु ऋतवो ह्य् अमावास्याब्दसूनवः प्रपितामहाः स्मृता देवाः पञ्चाब्दा ब्रह्मणः सुताः
Main,141.0,16,saumyā barhiṣadaḥ kāvyā agniṣvāttā iti tridhā gṛhasthā ye tu yajvāno haviryajñārtavāśca ye smṛtā barhiṣadaste vai purāṇe niścayaṃ gatāḥ,सौम्या बर्हिषदः काव्या अग्निष्वात्ता इति त्रिधा गृहस्था ये तु यज्वानो हविर्यज्ञार्तवाश्च ये स्मृता बर्हिषदस्ते वै पुराणे निश्चयं गताः
Main,141.0,17,gṛhamedhinaśca yajvāno hy agniṣvāttārtavāḥ smṛtāḥ aṣṭakāpatayaḥ kāvyāḥ pañcābdāṃstu nibodhata,गृहमेधिनश्च यज्वानो ह्य् अग्निष्वात्तार्तवाः स्मृताः अष्टकापतयः काव्याः पञ्चाब्दांस्तु निबोधत
Main,141.0,18,teṣu saṃvatsaro hyagniḥ sūryastu parivatsaraḥ somas tviḍvatsaraś caiva vāyuścaivānuvatsaraḥ,तेषु संवत्सरो ह्यग्निः सूर्यस्तु परिवत्सरः सोमस् त्विड्वत्सरश् चैव वायुश्चैवानुवत्सरः
Main,141.0,19,rudrastu vatsarasteṣāṃ pañcābdā ye yugātmakāḥ kālenādhiṣṭhitasteṣu candramāḥ sravate sudhām,रुद्रस्तु वत्सरस्तेषां पञ्चाब्दा ये युगात्मकाः कालेनाधिष्ठितस्तेषु चन्द्रमाः स्रवते सुधाम्
Main,141.0,20,ete smṛtā devakṛtyāḥ somapāścoṣmapāśca ye tāṃstena tarpayāmāsa yāvadāsītpurūravāḥ,एते स्मृता देवकृत्याः सोमपाश्चोष्मपाश्च ये तांस्तेन तर्पयामास यावदासीत्पुरूरवाः
Main,141.0,21,yasmātprasūyate somo māsi māsi viśeṣataḥ tataḥ svadhābhṛtaṃ tadvai pitṝṇāṃ somapāyinām etattadamṛtaṃ somam avāpa madhu caiva hi,यस्मात्प्रसूयते सोमो मासि मासि विशेषतः ततः स्वधाभृतं तद्वै पितॄणां सोमपायिनाम् एतत्तदमृतं सोमम् अवाप मधु चैव हि
Main,141.0,22,tataḥ pītasudhaṃ somaṃ sūryo 'sāvekaraśminā āpyāyate suṣumnena somaṃ tu somapāyinam,ततः पीतसुधं सोमं सूर्यो ऽसावेकरश्मिना आप्यायते सुषुम्नेन सोमं तु सोमपायिनम्
Main,141.0,23,niḥśeṣā vai kalāḥ pūrvā yugapad vyāpayan purā suṣumnāpyāyamānasya bhāgaṃ bhāgamahaḥkramāt,निःशेषा वै कलाः पूर्वा युगपद् व्यापयन् पुरा सुषुम्नाप्यायमानस्य भागं भागमहःक्रमात्
Main,141.0,24,kalāḥ kṣīyanti kṛṣṇāstāḥ śuklā hyāpyāyayanti ca evaṃ sā sūryavīryeṇa candrasyāpyāyitā tanuḥ,कलाः क्षीयन्ति कृष्णास्ताः शुक्ला ह्याप्याययन्ति च एवं सा सूर्यवीर्येण चन्द्रस्याप्यायिता तनुः
Main,141.0,25,paurṇamāsyāṃ sa dṛśyeta śuklaḥ sampūrṇamaṇḍalaḥ evamāpyāyitaḥ somaḥ śuklapakṣe 'pyahaḥkramāt devaiḥ pītasudhaṃ somaṃ purā paścātpibedraviḥ,पौर्णमास्यां स दृश्येत शुक्लः सम्पूर्णमण्डलः एवमाप्यायितः सोमः शुक्लपक्षे ऽप्यहःक्रमात् देवैः पीतसुधं सोमं पुरा पश्चात्पिबेद्रविः
Main,141.0,26,pītaṃ pañcadaśāhaṃ tu raśminaikena bhāskaraḥ āpyāyayatsuṣumnena bhāgaṃ bhāgamahaḥkramāt,पीतं पञ्चदशाहं तु रश्मिनैकेन भास्करः आप्याययत्सुषुम्नेन भागं भागमहःक्रमात्
Main,141.0,27,suṣumnāpyāyamānasya śuklā vardhanti vai kalāḥ tasmāddhrasanti vai kṛṣṇāḥ śuklā hyāpyāyayanti ca,सुषुम्नाप्यायमानस्य शुक्ला वर्धन्ति वै कलाः तस्माद्ध्रसन्ति वै कृष्णाः शुक्ला ह्याप्याययन्ति च
Main,141.0,28,evamāpyāyate somaḥ kṣayite ca punaḥ punaḥ samṛddhirevaṃ somasya pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ,एवमाप्यायते सोमः क्षयिते च पुनः पुनः समृद्धिरेवं सोमस्य पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः
Main,141.0,29,ityeṣa pitṛmānsomaḥ smṛtastadvasudhātmakaḥ kāntaḥ pañcadaśaiḥ sārdhaṃ sudhābhṛtaparisravaiḥ,इत्येष पितृमान्सोमः स्मृतस्तद्वसुधात्मकः कान्तः पञ्चदशैः सार्धं सुधाभृतपरिस्रवैः
Main,141.0,30,ataḥ paraṃ pravakṣyāmi parvaṇāṃ saṃdhayaśca yāḥ yathā grathnanti parvāṇi āvṛttādikṣuveṇuvat,अतः परं प्रवक्ष्यामि पर्वणां संधयश्च याः यथा ग्रथ्नन्ति पर्वाणि आवृत्तादिक्षुवेणुवत्
Main,141.0,31,tathābdamāsāḥ pakṣāśca śuklāḥ kṛṣṇāstu vai smṛtāḥ paurṇamāsyāstu yo bhedo granthayaḥ saṃdhayastathā,तथाब्दमासाः पक्षाश्च शुक्लाः कृष्णास्तु वै स्मृताः पौर्णमास्यास्तु यो भेदो ग्रन्थयः संधयस्तथा
Main,141.0,32,ardhamāsasya parvāṇi dvitīyāprabhṛtīni ca agnyādhānakriyā yasmān nīyante parvasaṃdhiṣu,अर्धमासस्य पर्वाणि द्वितीयाप्रभृतीनि च अग्न्याधानक्रिया यस्मान् नीयन्ते पर्वसंधिषु
Main,141.0,33,tasmāttu parvaṇo hyādau pratipadyādisaṃdhiṣu sāyāhne anumatyāśca dvau lavau kāla ucyate lavau dvāveva rākāyāḥ kālo jñeyo 'parāhṇikaḥ,तस्मात्तु पर्वणो ह्यादौ प्रतिपद्यादिसंधिषु सायाह्ने अनुमत्याश्च द्वौ लवौ काल उच्यते लवौ द्वावेव राकायाः कालो ज्ञेयो ऽपराह्णिकः
Main,141.0,34,prakṛtiḥ kṛṣṇapakṣasya kāle 'tīte 'parāhṇike sāyāhne pratipadyeṣa sa kālaḥ paurṇamāsikaḥ,प्रकृतिः कृष्णपक्षस्य काले ऽतीते ऽपराह्णिके सायाह्ने प्रतिपद्येष स कालः पौर्णमासिकः
Main,141.0,35,vyatīpāte sthite sūrye lekhādūrdhvaṃ yugāntaram yugāntarodite caiva candre lekhopari sthite,व्यतीपाते स्थिते सूर्ये लेखादूर्ध्वं युगान्तरम् युगान्तरोदिते चैव चन्द्रे लेखोपरि स्थिते
Main,141.0,36,pūrṇamāsavyatīpātau yadā paśyetparasparam tau tu vai pratipadyāvat tasminkāle vyavasthitau,पूर्णमासव्यतीपातौ यदा पश्येत्परस्परम् तौ तु वै प्रतिपद्यावत् तस्मिन्काले व्यवस्थितौ
Main,141.0,37,tatkālaṃ sūryamuddiśya dṛṣṭvā saṃkhyātumarhasi sa caiva satkriyākālaḥ ṣaṣṭhaḥ kālo 'bhidhīyate,तत्कालं सूर्यमुद्दिश्य दृष्ट्वा संख्यातुमर्हसि स चैव सत्क्रियाकालः षष्ठः कालो ऽभिधीयते
Main,141.0,38,pūrṇenduḥ pūrṇapakṣe tu rātrisaṃdhiṣu pūrṇimā tasmādāpyāyate naktaṃ paurṇamāsyāṃ niśākaraḥ,पूर्णेन्दुः पूर्णपक्षे तु रात्रिसंधिषु पूर्णिमा तस्मादाप्यायते नक्तं पौर्णमास्यां निशाकरः
Main,141.0,39,yadānyonyavatīṃ pāte pūrṇimāṃ prekṣate divā candrādityo 'parāhṇe tu pūrṇatvātpūrṇimā smṛtā,यदान्योन्यवतीं पाते पूर्णिमां प्रेक्षते दिवा चन्द्रादित्यो ऽपराह्णे तु पूर्णत्वात्पूर्णिमा स्मृता
Main,141.0,40,yasmāttāmanumanyante pitaro daivataiḥ saha tasmādanumatirnāma pūrṇatvātpūrṇimā smṛtā,यस्मात्तामनुमन्यन्ते पितरो दैवतैः सह तस्मादनुमतिर्नाम पूर्णत्वात्पूर्णिमा स्मृता
Main,141.0,41,atyarthaṃ rājate yasmāt paurṇamāsyāṃ niśākaraḥ rañjanāccaiva candrasya rāketi kavayo viduḥ,अत्यर्थं राजते यस्मात् पौर्णमास्यां निशाकरः रञ्जनाच्चैव चन्द्रस्य राकेति कवयो विदुः
Main,141.0,42,amā vasetāmṛkṣe tu yadā candradivākarau ekā pañcadaśī rātrir amāvāsyā tataḥ smṛtā,अमा वसेतामृक्षे तु यदा चन्द्रदिवाकरौ एका पञ्चदशी रात्रिर् अमावास्या ततः स्मृता
Main,141.0,43,uddiśya tāmamāvāsyāṃ yadā darśaṃ samāgatau anyonyaṃ candrasūryau tu darśanāddarśa ucyate,उद्दिश्य ताममावास्यां यदा दर्शं समागतौ अन्योन्यं चन्द्रसूर्यौ तु दर्शनाद्दर्श उच्यते
Main,141.0,44,dvau dvau lavāvamāvāsyāṃ sa kālaḥ parvasaṃdhiṣu dvyakṣaraḥ kuhūmātraśca parvakālastu sa smṛtaḥ,द्वौ द्वौ लवावमावास्यां स कालः पर्वसंधिषु द्व्यक्षरः कुहूमात्रश्च पर्वकालस्तु स स्मृतः
Main,141.0,45,dṛṣṭacandrā tvamāvāsyā madhyāhnaprabhṛtīha vai divā tadūrdhvaṃ rātryāṃ tu sūrye prāpte tu candramāḥ sūryeṇa sahasodgacchet tataḥ prātastanāttu vai,दृष्टचन्द्रा त्वमावास्या मध्याह्नप्रभृतीह वै दिवा तदूर्ध्वं रात्र्यां तु सूर्ये प्राप्ते तु चन्द्रमाः सूर्येण सहसोद्गच्छेत् ततः प्रातस्तनात्तु वै
Main,141.0,46,samāgamya lavau dvau tu madhyāhnānnipatanraviḥ pratipacchuklapakṣasya candramāḥ sūryamaṇḍalāt,समागम्य लवौ द्वौ तु मध्याह्नान्निपतन्रविः प्रतिपच्छुक्लपक्षस्य चन्द्रमाः सूर्यमण्डलात्
Main,141.0,47,nirmucyamānayormadhye tayormaṇḍalayostu vai sa tadānvāhuteḥ kālo darśasya ca vaṣaṭkriyāḥ etadṛtumukhaṃ jñeyam amāvāsyāṃ tu pārvaṇam,निर्मुच्यमानयोर्मध्ये तयोर्मण्डलयोस्तु वै स तदान्वाहुतेः कालो दर्शस्य च वषट्क्रियाः एतदृतुमुखं ज्ञेयम् अमावास्यां तु पार्वणम्
Main,141.0,48,divā parva tvamāvāsyāṃ kṣīṇendau dhavale tu vai tasmāddivā tvamāvāsyāṃ gṛhyate yo divākaraḥ,दिवा पर्व त्वमावास्यां क्षीणेन्दौ धवले तु वै तस्माद्दिवा त्वमावास्यां गृह्यते यो दिवाकरः
Main,141.0,49,kuheti kokilenoktaṃ yasmātkālātsamāpyate tatkālasaṃjñitā hyeṣā amāvāsyā kuhūḥ smṛtā,कुहेति कोकिलेनोक्तं यस्मात्कालात्समाप्यते तत्कालसंज्ञिता ह्येषा अमावास्या कुहूः स्मृता
Main,141.0,50,sinīvālīpramāṇaṃ tu kṣīṇaśeṣo niśākaraḥ amāvāsyā viśatyarkaṃ sinīvālī tadā smṛtā,सिनीवालीप्रमाणं तु क्षीणशेषो निशाकरः अमावास्या विशत्यर्कं सिनीवाली तदा स्मृता
Main,141.0,51,anumatiśca rākā ca sinīvālī kuhūstathā etāsāṃ dvilavaḥ kālaḥ kuhūmātrā kuhūḥ smṛtā,अनुमतिश्च राका च सिनीवाली कुहूस्तथा एतासां द्विलवः कालः कुहूमात्रा कुहूः स्मृता
Main,141.0,52,ityeṣa parvasaṃdhīnāṃ kālo vai dvilavaḥ smṛtaḥ parvaṇāṃ tulyakālastu tulyāhutivaṣaṭkriyāḥ,इत्येष पर्वसंधीनां कालो वै द्विलवः स्मृतः पर्वणां तुल्यकालस्तु तुल्याहुतिवषट्क्रियाः
Main,141.0,53,candrabhūryavyatīpāte same vai pūrṇime ubhe pratipatpratipannastu parvakālo dvimātrakaḥ,चन्द्रभूर्यव्यतीपाते समे वै पूर्णिमे उभे प्रतिपत्प्रतिपन्नस्तु पर्वकालो द्विमात्रकः
Main,141.0,54,kālaḥ kuhūsinīvālyoḥ samuddho dvilavaḥ smṛtaḥ arkanirmaṇḍale some parvakālaḥ kalāḥ smṛtāḥ,कालः कुहूसिनीवाल्योः समुद्धो द्विलवः स्मृतः अर्कनिर्मण्डले सोमे पर्वकालः कलाः स्मृताः
Main,141.0,55,yasmād āpūryate somaḥ pañcadaśyāṃ tu pūrṇimā daśabhiḥ pañcabhiścaiva kalābhirdivasakramāt,यस्माद् आपूर्यते सोमः पञ्चदश्यां तु पूर्णिमा दशभिः पञ्चभिश्चैव कलाभिर्दिवसक्रमात्
Main,141.0,56,tasmātpañcadaśe some kalā vai nāsti ṣoḍaśī tasmātsomasya viproktaḥ pañcadaśyāṃ mayā kṣayaḥ,तस्मात्पञ्चदशे सोमे कला वै नास्ति षोडशी तस्मात्सोमस्य विप्रोक्तः पञ्चदश्यां मया क्षयः
Main,141.0,57,ityete pitaro devāḥ somapāḥ somavardhanāḥ ārtavā ṛtavo 'thābdā devāstānbhāvayanti hi,इत्येते पितरो देवाः सोमपाः सोमवर्धनाः आर्तवा ऋतवो ऽथाब्दा देवास्तान्भावयन्ति हि
Main,141.0,58,ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pitṝñchrāddhabhujastu ye teṣāṃ gatiṃ ca sattatvaṃ prāptiṃ śrāddhasya caiva hi,अतः परं प्रवक्ष्यामि पितॄञ्छ्राद्धभुजस्तु ये तेषां गतिं च सत्तत्वं प्राप्तिं श्राद्धस्य चैव हि
Main,141.0,59,na mṛtānāṃ gatiḥ śakyā jñātuṃ vā punarāgatiḥ tapasā hi prasiddhena kiṃ punarmāṃsacakṣuṣā,न मृतानां गतिः शक्या ज्ञातुं वा पुनरागतिः तपसा हि प्रसिद्धेन किं पुनर्मांसचक्षुषा
Main,141.0,60,atra devānpitṝṃścaite pitaro laukikāḥ smṛtāḥ teṣāṃ te dharmasāmarthyāt smṛtāḥ sāyujyagā dvijaiḥ,अत्र देवान्पितॄंश्चैते पितरो लौकिकाः स्मृताः तेषां ते धर्मसामर्थ्यात् स्मृताः सायुज्यगा द्विजैः
Main,141.0,61,yadi vāśramadharmeṇa prajñāneṣu vyavasthitān anye cātra prasīdanti śraddhāyukteṣu karmasu,यदि वाश्रमधर्मेण प्रज्ञानेषु व्यवस्थितान् अन्ये चात्र प्रसीदन्ति श्रद्धायुक्तेषु कर्मसु
Main,141.0,62,brahmacaryeṇa tapasā yajñena prajayā bhuvi śrāddhena vidyayā caiva cānnadānena saptadhā,ब्रह्मचर्येण तपसा यज्ञेन प्रजया भुवि श्राद्धेन विद्यया चैव चान्नदानेन सप्तधा
Main,141.0,63,karmasveteṣu ye saktā vartanty ā dehapātanāt devaiste pitṛbhiḥ sārdham ūṣmapaiḥ somapaistathā svargatā divi modante pitṛmanta upāsate,कर्मस्वेतेषु ये सक्ता वर्तन्त्य् आ देहपातनात् देवैस्ते पितृभिः सार्धम् ऊष्मपैः सोमपैस्तथा स्वर्गता दिवि मोदन्ते पितृमन्त उपासते
Main,141.0,64,prajāvatāṃ prasiddhaiṣā uktā śrāddhakṛtāṃ ca vai teṣāṃ nivāpe dattaṃ hi tatkulīnaistu bāndhavaiḥ,प्रजावतां प्रसिद्धैषा उक्ता श्राद्धकृतां च वै तेषां निवापे दत्तं हि तत्कुलीनैस्तु बान्धवैः
Main,141.0,65,māsaśrāddhaṃ hi bhuñjānās te'tyete somalaukikāḥ ete manuṣyāḥ pitaro māsaśrāddhabhujastu vai,मासश्राद्धं हि भुञ्जानास् तेऽत्येते सोमलौकिकाः एते मनुष्याः पितरो मासश्राद्धभुजस्तु वै
Main,141.0,66,tebhyo 'pare tu ye tvanye saṃkīrṇāḥ karmayoniṣu bhraṣṭāścāśramadharmeṣu svadhāsvāhāvivarjitāḥ,तेभ्यो ऽपरे तु ये त्वन्ये संकीर्णाः कर्मयोनिषु भ्रष्टाश्चाश्रमधर्मेषु स्वधास्वाहाविवर्जिताः
Main,141.0,67,bhinne dehe durāpannāḥ pretabhūtā yamakṣaye svakarmāṇyanuśocanto yātanāsthānamāgatāḥ,भिन्ने देहे दुरापन्नाः प्रेतभूता यमक्षये स्वकर्माण्यनुशोचन्तो यातनास्थानमागताः
Main,141.0,68,dīrghāścaivātiśuṣkāśca śmaśrulāśca vivāsasaḥ kṣutpipāsābhibhūtāste vidravanti tvitastataḥ,दीर्घाश्चैवातिशुष्काश्च श्मश्रुलाश्च विवाससः क्षुत्पिपासाभिभूतास्ते विद्रवन्ति त्वितस्ततः
Main,141.0,69,saritsarastaḍāgāni puṣkariṇyaśca sarvaśaḥ parānnānyabhikāṅkṣantaḥ kālyamānā itastataḥ,सरित्सरस्तडागानि पुष्करिण्यश्च सर्वशः परान्नान्यभिकाङ्क्षन्तः काल्यमाना इतस्ततः
Main,141.0,70,sthāneṣu pātyamānā ye yātanāstheṣu teṣu vai śālmalyāṃ vaitaraṇyāṃ ca kumbhīpākeddhavāluke,स्थानेषु पात्यमाना ये यातनास्थेषु तेषु वै शाल्मल्यां वैतरण्यां च कुम्भीपाकेद्धवालुके
Main,141.0,71,asipattravane caiva pātyamānāḥ svakarmabhiḥ tatrasthānāṃ tu teṣāṃ vai duḥkhitānām aśāyinām,असिपत्त्रवने चैव पात्यमानाः स्वकर्मभिः तत्रस्थानां तु तेषां वै दुःखितानाम् अशायिनाम्
Main,141.0,72,teṣāṃ lokāntarasthānāṃ bāndhavairnāmagotrataḥ bhūmāvasavyaṃ darbheṣu dattāḥ piṇḍāstrayastu vai prāptāṃstu tarpayantyeva pretasthāneṣvadhiṣṭhitān,तेषां लोकान्तरस्थानां बान्धवैर्नामगोत्रतः भूमावसव्यं दर्भेषु दत्ताः पिण्डास्त्रयस्तु वै प्राप्तांस्तु तर्पयन्त्येव प्रेतस्थानेष्वधिष्ठितान्
Main,141.0,73,aprāptā yātanāsthānaṃ prabhraṣṭā ye ca pañcadhā paścādye sthāvarānte vai bhūtānīke svakarmabhiḥ,अप्राप्ता यातनास्थानं प्रभ्रष्टा ये च पञ्चधा पश्चाद्ये स्थावरान्ते वै भूतानीके स्वकर्मभिः
Main,141.0,74,nānārūpāsu jātīnāṃ tiryagyoniṣu mūrtiṣu yadāhārā bhavantyete tāsu tāsviha yoniṣu,नानारूपासु जातीनां तिर्यग्योनिषु मूर्तिषु यदाहारा भवन्त्येते तासु तास्विह योनिषु
Main,141.0,75,tasmiṃs tasmiṃs tadāhāre śrāddhaṃ dattaṃ tu prīṇayet kāle nyāyāgataṃ pātre vidhinā pratipāditam prāpnuvantyannamādattaṃ yatra yatrāvatiṣṭhate,तस्मिंस् तस्मिंस् तदाहारे श्राद्धं दत्तं तु प्रीणयेत् काले न्यायागतं पात्रे विधिना प्रतिपादितम् प्राप्नुवन्त्यन्नमादत्तं यत्र यत्रावतिष्ठते
Main,141.0,76,yathā goṣu pranaṣṭāsu vatso vindati mātaram tathā śrāddheṣu dṛṣṭānto mantraḥ prāpayate tu tam,यथा गोषु प्रनष्टासु वत्सो विन्दति मातरम् तथा श्राद्धेषु दृष्टान्तो मन्त्रः प्रापयते तु तम्
Main,141.0,77,evaṃ hyavikalaṃ śrāddhaṃ śraddhādattaṃ manurbravīt sanatkumāraḥ provāca paśyandivyena cakṣuṣā,एवं ह्यविकलं श्राद्धं श्रद्धादत्तं मनुर्ब्रवीत् सनत्कुमारः प्रोवाच पश्यन्दिव्येन चक्षुषा
Main,141.0,78,gatāgatajñaḥ pretānāṃ prāptiṃ śrāddhasya caiva hi kṛṣṇapakṣastvahasteṣāṃ śuklaḥ svapnāya śarvarī,गतागतज्ञः प्रेतानां प्राप्तिं श्राद्धस्य चैव हि कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी
Main,141.0,79,ityete pitaro devā devāśca pitaraśca vai anyonyapitaro hyete devāśca pitaro divi,इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरश्च वै अन्योन्यपितरो ह्येते देवाश्च पितरो दिवि
Main,141.0,80,ete tu pitaro devā manuṣyāḥ pitaraśca ye pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ,एते तु पितरो देवा मनुष्याः पितरश्च ये पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः
Main,141.0,81,ityeṣa viṣayaḥ proktaḥ pitṝṇāṃ somapāyinām etatpitṛmahattvaṃ hi purāṇe niścayaṃ gatam,इत्येष विषयः प्रोक्तः पितॄणां सोमपायिनाम् एतत्पितृमहत्त्वं हि पुराणे निश्चयं गतम्
Main,141.0,82,ityeṣa somasūryābhyām ailasya ca samāgamaḥ avāptiṃ śraddhayā caiva pitṝṇāṃ caiva tarpaṇam,इत्येष सोमसूर्याभ्याम् ऐलस्य च समागमः अवाप्तिं श्रद्धया चैव पितॄणां चैव तर्पणम्
Main,141.0,83,parvaṇāṃ caiva yaḥ kālo yātanāsthānameva ca samāsātkīrtitastubhyaṃ sarga eṣa sanātanaḥ,पर्वणां चैव यः कालो यातनास्थानमेव च समासात्कीर्तितस्तुभ्यं सर्ग एष सनातनः
Main,141.0,84,vairūpyaṃ yena tatsarvaṃ kathitaṃ tvekadeśikam aśakyaṃ parisaṃkhyātuṃ śraddheyaṃ bhūtimicchatā,वैरूप्यं येन तत्सर्वं कथितं त्वेकदेशिकम् अशक्यं परिसंख्यातुं श्रद्धेयं भूतिमिच्छता
Main,141.0,85,svāyambhuvasya devasya eṣa sargo mayeritaḥ vistareṇānupūrvyācca bhūyaḥ kiṃ kathayāmi vaḥ,स्वायम्भुवस्य देवस्य एष सर्गो मयेरितः विस्तरेणानुपूर्व्याच्च भूयः किं कथयामि वः
Main,142.0,1,matsya-purāṇa 142 caturyugāṇi yāni syuḥ pūrve svāyambhuve 'ntare eṣāṃ nisargasaṃkhyāṃ ca śrotumicchāma vistarāt,मत्स्य-पुराण १४२ चतुर्युगाणि यानि स्युः पूर्वे स्वायम्भुवे ऽन्तरे एषां निसर्गसंख्यां च श्रोतुमिच्छाम विस्तरात्
Main,142.0,2,pṛthivīdyuprasaṅgena mayā tu prāgudāhṛtam etaccaturyugaṃ tvevaṃ tadvakṣyāmi nibodhata tatpramāṇaṃ prasaṃkhyāya vistarāccaiva kṛtsnaśaḥ,पृथिवीद्युप्रसङ्गेन मया तु प्रागुदाहृतम् एतच्चतुर्युगं त्वेवं तद्वक्ष्यामि निबोधत तत्प्रमाणं प्रसंख्याय विस्तराच्चैव कृत्स्नशः
Main,142.0,3,laukikena pramāṇena niṣpādyābdaṃ tu mānuṣam tenāpīha prasaṃkhyāya vakṣyāmi tu caturyugam nimeṣatulyakālāni mātrālabdhekṣarāṇi ca,लौकिकेन प्रमाणेन निष्पाद्याब्दं तु मानुषम् तेनापीह प्रसंख्याय वक्ष्यामि तु चतुर्युगम् निमेषतुल्यकालानि मात्रालब्धेक्षराणि च
Main,142.0,4,kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva triṃśacca kāṣṭhāṃ gaṇayetkalāṃ tu triṃśatkalāścaiva bhavenmuhūrtas taistriṃśatā rātryahanī samete,काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशच्च काष्ठां गणयेत्कलां तु त्रिंशत्कलाश्चैव भवेन्मुहूर्तस् तैस्त्रिंशता रात्र्यहनी समेते
Main,142.0,5,ahorātre vibhajate sūryo mānuṣalaukike rātriḥ svapnāya bhūtānāṃ ceṣṭāyai karmaṇāmahaḥ,अहोरात्रे विभजते सूर्यो मानुषलौकिके रात्रिः स्वप्नाय भूतानां चेष्टायै कर्मणामहः
Main,142.0,6,pitrye rātryahanī māsaḥ pravibhāgas tayoḥ punaḥ kṛṣṇapakṣas tvahasteṣāṃ śuklaḥ svapnāya śarvarī,पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस् तयोः पुनः कृष्णपक्षस् त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी
Main,142.0,7,triṃśadye mānuṣā māsāḥ pitryo māsaḥ sa ucyate śatāni trīṇi māsānāṃ ṣaṣṭyā cābhyadhikāni tu pitryaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa vibhāvyate,त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासः स उच्यते शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाभ्यधिकानि तु पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते
Main,142.0,8,mānuṣeṇaiva mānena varṣāṇāṃ yacchataṃ bhavet pitṝṇāṃ tāni varṣāṇi saṃkhyātāni tu trīṇi vai daśa ca dvyadhikā māsāḥ pitṛsaṃkhyeha kīrtitā,मानुषेणैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् पितॄणां तानि वर्षाणि संख्यातानि तु त्रीणि वै दश च द्व्यधिका मासाः पितृसंख्येह कीर्तिता
Main,142.0,9,laukikena pramāṇena abdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ etaddivyamahorātram ityeṣā vaidikī śrutiḥ,लौकिकेन प्रमाणेन अब्दो यो मानुषः स्मृतः एतद्दिव्यमहोरात्रम् इत्येषा वैदिकी श्रुतिः
Main,142.0,10,divye rātryahanī varṣaṃ pravibhāgastayoḥ punaḥ ahastu yadudakcaiva rātriryā dakṣiṇāyanam ete rātryahanī divye prasaṃkhyāte tayoḥ punaḥ,दिव्ये रात्र्यहनी वर्षं प्रविभागस्तयोः पुनः अहस्तु यदुदक्चैव रात्रिर्या दक्षिणायनम् एते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्याते तयोः पुनः
Main,142.0,11,triṃśadyāni tu varṣāṇi divyo māsastu sa smṛtaḥ mānuṣāṇāṃ śataṃ yacca divyā māsāstrayastu vai tathaiva saha saṃkhyāto divya eṣa vidhiḥ smṛtaḥ,त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिव्यो मासस्तु स स्मृतः मानुषाणां शतं यच्च दिव्या मासास्त्रयस्तु वै तथैव सह संख्यातो दिव्य एष विधिः स्मृतः
Main,142.0,12,trīṇi varṣaśatānyevaṃ ṣaṣṭirvarṣāstathaiva ca divyaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa prakīrtitaḥ,त्रीणि वर्षशतान्येवं षष्टिर्वर्षास्तथैव च दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्तितः
Main,142.0,13,trīṇi varṣasahasrāṇi mānuṣeṇa pramāṇataḥ triṃśadanyāni varṣāṇi smṛtaḥ saptarṣivatsaraḥ,त्रीणि वर्षसहस्राणि मानुषेण प्रमाणतः त्रिंशदन्यानि वर्षाणि स्मृतः सप्तर्षिवत्सरः
Main,142.0,14,nava yāni sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi ca varṣāṇi navatiścaiva dhruvasaṃvatsaraḥ smṛtaḥ,नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च वर्षाणि नवतिश्चैव ध्रुवसंवत्सरः स्मृतः
Main,142.0,15,ṣaṭtriṃśattu sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi ca ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇi saṃkhyātāni tu saṃkhyayā divyaṃ varṣasahasraṃ tu prāhuḥ saṃkhyāvido janāḥ,षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्यया दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्राहुः संख्याविदो जनाः
Main,142.0,16,ityetadṛṣibhirgītaṃ divyayā saṃkhyayā dvijāḥ divyenaiva pramāṇena yugasaṃkhyā prakalpitā,इत्येतदृषिभिर्गीतं दिव्यया संख्यया द्विजाः दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्या प्रकल्पिता
Main,142.0,17,catvāri bhārate varṣe yugāni ṛṣayo 'bruvan kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliścaivaṃ caturyugam,चत्वारि भारते वर्षे युगानि ऋषयो ऽब्रुवन् कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैवं चतुर्युगम्
Main,142.0,18,pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretābhidhīyate dvāparaṃ ca kaliścaiva yugāni parikalpayet,पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्त्रेताभिधीयते द्वापरं च कलिश्चैव युगानि परिकल्पयेत्
Main,142.0,19,catvāryāhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam tasya tāv acchatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaśca tathāvidhaḥ,चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् तस्य ताव् अच्छती संध्या संध्यांशश्च तथाविधः
Main,142.0,20,itareṣu sasaṃdhyeṣu sasaṃdhyāṃśeṣu ca triṣu ekapāde nivartante sahasrāṇi śatāni ca,इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु एकपादे निवर्तन्ते सहस्राणि शतानि च
Main,142.0,21,tretā trīṇi sahasrāṇi yugasaṃkhyāvido viduḥ tasyāpi triśatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaḥ saṃdhyayā samaḥ,त्रेता त्रीणि सहस्राणि युगसंख्याविदो विदुः तस्यापि त्रिशती संध्या संध्यांशः संध्यया समः
Main,142.0,22,dve sahasre dvāparaṃ tu saṃdhyāṃśau tu catuḥśatam sahasramekaṃ varṣāṇāṃ kalireva prakīrtitaḥ dve śate ca tathānye ca saṃdhyāsaṃdhyāṃśayoḥ smṛte,द्वे सहस्रे द्वापरं तु संध्यांशौ तु चतुःशतम् सहस्रमेकं वर्षाणां कलिरेव प्रकीर्तितः द्वे शते च तथान्ये च संध्यासंध्यांशयोः स्मृते
Main,142.0,23,eṣā dvādaśasāhasrī yugasaṃkhyā tu saṃjñitā kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti catuṣṭayam,एषा द्वादशसाहस्री युगसंख्या तु संज्ञिता कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुष्टयम्
Main,142.0,24,tatra saṃvatsarāḥ sṛṣṭā mānuṣāstānnibodhata niyutāni daśa dve ca pañca caivātra saṃkhyayā aṣṭāviṃśatsahasrāṇi kṛtaṃ yugamathocyate,तत्र संवत्सराः सृष्टा मानुषास्तान्निबोधत नियुतानि दश द्वे च पञ्च चैवात्र संख्यया अष्टाविंशत्सहस्राणि कृतं युगमथोच्यते
Main,142.0,25,prayutaṃ tu tathā pūrṇaṃ dve cānye niyute punaḥ ṣaṇṇavatisahasrāṇi saṃkhyātāni ca saṃkhyayā tretāyugasya saṃkhyaiṣā mānuṣeṇa tu saṃjñitā,प्रयुतं तु तथा पूर्णं द्वे चान्ये नियुते पुनः षण्णवतिसहस्राणि संख्यातानि च संख्यया त्रेतायुगस्य संख्यैषा मानुषेण तु संज्ञिता
Main,142.0,26,aṣṭau śatasahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu catuḥṣaṣṭisahasrāṇi varṣāṇāṃ dvāparaṃ yugam,अष्टौ शतसहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु चतुःषष्टिसहस्राणि वर्षाणां द्वापरं युगम्
Main,142.0,27,catvāri niyutāni syur varṣāṇi tu kaliryugam dvātriṃśacca tathānyāni sahasrāṇi tu saṃkhyayā etatkaliyugaṃ proktaṃ mānuṣeṇa pramāṇataḥ,चत्वारि नियुतानि स्युर् वर्षाणि तु कलिर्युगम् द्वात्रिंशच्च तथान्यानि सहस्राणि तु संख्यया एतत्कलियुगं प्रोक्तं मानुषेण प्रमाणतः
Main,142.0,28,eṣā caturyugāvasthā mānuṣeṇa prakīrtitā caturyugasya saṃkhyātā saṃdhyā saṃdhyāṃśakaiḥ saha,एषा चतुर्युगावस्था मानुषेण प्रकीर्तिता चतुर्युगस्य संख्याता संध्या संध्यांशकैः सह
Main,142.0,29,eṣā caturyugākhyā tu sādhikā tvekasaptatiḥ kṛtatretādiyuktā sā manorantaramucyate,एषा चतुर्युगाख्या तु साधिका त्वेकसप्ततिः कृतत्रेतादियुक्ता सा मनोरन्तरमुच्यते
Main,142.0,30,manvantarasya saṃkhyā tu mānuṣeṇa nibodhata ekatriṃśattathā koṭyaḥ saṃkhyātāḥ saṃkhyayā dvijaiḥ,मन्वन्तरस्य संख्या तु मानुषेण निबोधत एकत्रिंशत्तथा कोट्यः संख्याताः संख्यया द्विजैः
Main,142.0,31,tathā śatasahasrāṇi daśa cānyāni bhāgaśaḥ sahasrāṇi tu dvātriṃśac chatānyaṣṭādhikāni ca,तथा शतसहस्राणि दश चान्यानि भागशः सहस्राणि तु द्वात्रिंशच् छतान्यष्टाधिकानि च
Main,142.0,32,aśītiścaiva varṣāṇi māsāścaivādhikāstu ṣaṭ manvantarasya saṃkhyaiṣā mānuṣeṇa prakīrtitā,अशीतिश्चैव वर्षाणि मासाश्चैवाधिकास्तु षट् मन्वन्तरस्य संख्यैषा मानुषेण प्रकीर्तिता
Main,142.0,33,divyena ca pramāṇena pravakṣyāmyantaraṃ manoḥ sahasrāṇāṃ śatānyāhuḥ sa ca vai parisaṃkhyayā,दिव्येन च प्रमाणेन प्रवक्ष्याम्यन्तरं मनोः सहस्राणां शतान्याहुः स च वै परिसंख्यया
Main,142.0,34,catvāriṃśatsahasrāṇi manorantaramucyate manvantarasya kālastu yugaiḥ saha prakīrtitaḥ,चत्वारिंशत्सहस्राणि मनोरन्तरमुच्यते मन्वन्तरस्य कालस्तु युगैः सह प्रकीर्तितः
Main,142.0,35,eṣā caturyugākhyā tu sādhikā hyekasaptatiḥ krameṇa parivṛttā sā manorantaramucyate,एषा चतुर्युगाख्या तु साधिका ह्येकसप्ततिः क्रमेण परिवृत्ता सा मनोरन्तरमुच्यते
Main,142.0,36,etaccaturdaśaguṇaṃ kalpamāhustu tadvidaḥ tatastu pralayaḥ kṛtsnaḥ sa tu saṃpralayo mahān,एतच्चतुर्दशगुणं कल्पमाहुस्तु तद्विदः ततस्तु प्रलयः कृत्स्नः स तु संप्रलयो महान्
Main,142.0,37,kalpapramāṇo dviguṇo yathā bhavati saṃkhyayā caturyugākhyā vyākhyātā kṛtaṃ tretāyugaṃ ca vai,कल्पप्रमाणो द्विगुणो यथा भवति संख्यया चतुर्युगाख्या व्याख्याता कृतं त्रेतायुगं च वै
Main,142.0,38,tretāsṛṣṭaṃ pravakṣyāmi dvāparaṃ kalimeva ca yugapatsamavetau dvau dvidhā vaktuṃ na śakyate,त्रेतासृष्टं प्रवक्ष्यामि द्वापरं कलिमेव च युगपत्समवेतौ द्वौ द्विधा वक्तुं न शक्यते
Main,142.0,39,kramāgataṃ mayāpyetat tubhyaṃ noktaṃ yugadvayam ṛṣivaṃśaprasaṅgena vyākulatvāttathā kramāt,क्रमागतं मयाप्येतत् तुभ्यं नोक्तं युगद्वयम् ऋषिवंशप्रसङ्गेन व्याकुलत्वात्तथा क्रमात्
Main,142.0,40,noktaṃ tretāyuge śeṣaṃ tadvakṣyāmi nibodhata atha tretāyugasyādau manuḥ saptarṣayaśca ye śrautasmārtaṃ bruvandharmaṃ brahmaṇā tu pracoditāḥ,नोक्तं त्रेतायुगे शेषं तद्वक्ष्यामि निबोधत अथ त्रेतायुगस्यादौ मनुः सप्तर्षयश्च ये श्रौतस्मार्तं ब्रुवन्धर्मं ब्रह्मणा तु प्रचोदिताः
Main,142.0,41,dārāgnihotrasambandham ṛgyajuḥsāmasaṃhitāḥ ityādibahulaṃ śrautaṃ dharmaṃ saptarṣayo 'bruvan,दाराग्निहोत्रसम्बन्धम् ऋग्यजुःसामसंहिताः इत्यादिबहुलं श्रौतं धर्मं सप्तर्षयो ऽब्रुवन्
Main,142.0,42,paramparāgataṃ dharmaṃ smārtaṃ tvācāralakṣaṇam varṇāśramācārayutaṃ manuḥ svāyambhuvo 'bravīt,परम्परागतं धर्मं स्मार्तं त्वाचारलक्षणम् वर्णाश्रमाचारयुतं मनुः स्वायम्भुवो ऽब्रवीत्
Main,142.0,43,satyena brahmacaryeṇa śrutena tapasā tathā teṣāṃ sutaptatapasām ārṣeṇānukrameṇa ha,सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा तथा तेषां सुतप्ततपसाम् आर्षेणानुक्रमेण ह
Main,142.0,44,saptarṣīṇāṃ manoścaiva ādau tretāyuge tataḥ abuddhipūrvakaṃ tena sakṛtpūrvakameva ca,सप्तर्षीणां मनोश्चैव आदौ त्रेतायुगे ततः अबुद्धिपूर्वकं तेन सकृत्पूर्वकमेव च
Main,142.0,45,abhivṛttāstu te mantrā darśanaistārakādibhiḥ ādikalpe tu devānāṃ prādurbhūtāstu te svayam,अभिवृत्तास्तु ते मन्त्रा दर्शनैस्तारकादिभिः आदिकल्पे तु देवानां प्रादुर्भूतास्तु ते स्वयम्
Main,142.0,46,pramāṇeṣvatha siddhānām anyeṣāṃ ca pravartate mantrayogo vyatīteṣu kalpeṣvatha sahasraśaḥ te mantrā vai punasteṣāṃ pratimāyāmupasthitāḥ,प्रमाणेष्वथ सिद्धानाम् अन्येषां च प्रवर्तते मन्त्रयोगो व्यतीतेषु कल्पेष्वथ सहस्रशः ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिमायामुपस्थिताः
Main,142.0,47,ṛco yajūṃṣi sāmāni mantrāścātharvaṇāstu ye saptarṣibhiśca ye proktāḥ smārtaṃ tu manurabravīt,ऋचो यजूंषि सामानि मन्त्राश्चाथर्वणास्तु ये सप्तर्षिभिश्च ये प्रोक्ताः स्मार्तं तु मनुरब्रवीत्
Main,142.0,48,tretādau saṃhatā vedāḥ kevalaṃ dharmasetavaḥ saṃrodhādāyuṣaścaiva vyasyante dvāpare ca te ṛṣayastapasā vedān ahorātramadhīyate,त्रेतादौ संहता वेदाः केवलं धर्मसेतवः संरोधादायुषश्चैव व्यस्यन्ते द्वापरे च ते ऋषयस्तपसा वेदान् अहोरात्रमधीयते
Main,142.0,49,anādinidhanā divyāḥ pūrvaṃ proktāḥ svayambhuvā svadharmasaṃvṛtāḥ sāṅgā yathādharmaṃ yuge yuge vikriyante svadharmaṃ tu vedavādādyathāyugam,अनादिनिधना दिव्याः पूर्वं प्रोक्ताः स्वयम्भुवा स्वधर्मसंवृताः साङ्गा यथाधर्मं युगे युगे विक्रियन्ते स्वधर्मं तु वेदवादाद्यथायुगम्
Main,142.0,50,ārambhayajñaḥ kṣatrasya haviryajñā viśaḥ smṛtāḥ paricārayajñāḥ śūdrāśca japayajñāśca brāhmaṇāḥ,आरम्भयज्ञः क्षत्रस्य हविर्यज्ञा विशः स्मृताः परिचारयज्ञाः शूद्राश्च जपयज्ञाश्च ब्राह्मणाः
Main,142.0,51,tataḥ samuditā varṇās tretāyāṃ dharmaśālinaḥ kriyāvantaḥ prajāvantaḥ samṛddhāḥ sukhinaśca vai,ततः समुदिता वर्णास् त्रेतायां धर्मशालिनः क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनश्च वै
Main,142.0,52,brāhmaṇaiśca vidhīyante kṣatriyāḥ kṣatriyairviśaḥ vaiśyāñchūdrā anuvartante parasparamanugrahāt,ब्राह्मणैश्च विधीयन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियैर्विशः वैश्याञ्छूद्रा अनुवर्तन्ते परस्परमनुग्रहात्
Main,142.0,53,śubhāḥ prakṛtayasteṣāṃ dharmā varṇāśramāśrayāḥ saṃkalpitena manasā vācā vā hastakarmaṇā tretāyuge hyavikale karmārambhaḥ prasidhyati,शुभाः प्रकृतयस्तेषां धर्मा वर्णाश्रमाश्रयाः संकल्पितेन मनसा वाचा वा हस्तकर्मणा त्रेतायुगे ह्यविकले कर्मारम्भः प्रसिध्यति
Main,142.0,54,āyūrūpaṃ balaṃ medhā ārogyaṃ dharmaśīlatā sarvasādhāraṇaṃ hyetad āsīttretāyuge tu vai,आयूरूपं बलं मेधा आरोग्यं धर्मशीलता सर्वसाधारणं ह्येतद् आसीत्त्रेतायुगे तु वै
Main,142.0,55,varṇāśramavyavasthānam eṣāṃ brahmā tathākarot saṃhitāśca tathā mantrā ārogyaṃ dharmaśīlatā,वर्णाश्रमव्यवस्थानम् एषां ब्रह्मा तथाकरोत् संहिताश्च तथा मन्त्रा आरोग्यं धर्मशीलता
Main,142.0,56,saṃhitāśca tathā mantrā ṛṣibhir brahmaṇaḥ sutaiḥ yajñaḥ pravartitaścaiva tadā hyeva tu daivataiḥ,संहिताश्च तथा मन्त्रा ऋषिभिर् ब्रह्मणः सुतैः यज्ञः प्रवर्तितश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः
Main,142.0,57,yāmaiḥ śuklairjayaiścaiva sarvasādhanasaṃbhṛtaiḥ viśvasṛḍbhis tathā sārdhaṃ devendreṇa mahaujasā svāyambhuve 'ntare devais te yajñāḥ prākpravartitāḥ,यामैः शुक्लैर्जयैश्चैव सर्वसाधनसंभृतैः विश्वसृड्भिस् तथा सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा स्वायम्भुवे ऽन्तरे देवैस् ते यज्ञाः प्राक्प्रवर्तिताः
Main,142.0,58,satyaṃ japastapo dānaṃ pūrvadharmo ya ucyate yadā dharmasya hrasate śākhādharmasya vardhate,सत्यं जपस्तपो दानं पूर्वधर्मो य उच्यते यदा धर्मस्य ह्रसते शाखाधर्मस्य वर्धते
Main,142.0,59,jāyante ca tadā śūrā āyuṣmanto mahābalāḥ nyastadaṇḍā mahāyogā yajvāno brahmavādinaḥ,जायन्ते च तदा शूरा आयुष्मन्तो महाबलाः न्यस्तदण्डा महायोगा यज्वानो ब्रह्मवादिनः
Main,142.0,60,padmapattrāyatākṣāśca pṛthuvaktrāḥ susaṃhatāḥ siṃhoraskā mahāsattvā mattamātaṃgagāminaḥ,पद्मपत्त्रायताक्षाश्च पृथुवक्त्राः सुसंहताः सिंहोरस्का महासत्त्वा मत्तमातंगगामिनः
Main,142.0,61,mahādhanurdharāścaiva tretāyāṃ cakravartinaḥ sarvalakṣaṇapūrṇāste nyagrodhaparimaṇḍalāḥ,महाधनुर्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्तिनः सर्वलक्षणपूर्णास्ते न्यग्रोधपरिमण्डलाः
Main,142.0,62,nyagrodhau tu smṛtau bāhū vyāmo nyagrodha ucyate vyāmena sūcchrayo yasya ata ūrdhvaṃ tu dehinaḥ samucchrayaḥ parīṇāho nyagrodhaparimaṇḍalaḥ,न्यग्रोधौ तु स्मृतौ बाहू व्यामो न्यग्रोध उच्यते व्यामेन सूच्छ्रयो यस्य अत ऊर्ध्वं तु देहिनः समुच्छ्रयः परीणाहो न्यग्रोधपरिमण्डलः
Main,142.0,63,cakraṃ ratho maṇirbhāryā nidhiraśvo gajastathā proktāni sapta ratnāni pūrvaṃ svāyambhuve 'ntare,चक्रं रथो मणिर्भार्या निधिरश्वो गजस्तथा प्रोक्तानि सप्त रत्नानि पूर्वं स्वायम्भुवे ऽन्तरे
Main,142.0,64,viṣṇoraṃśena jāyante pṛthivyāṃ cakravartinaḥ manvantareṣu sarveṣu hy atītānāgateṣu vai,विष्णोरंशेन जायन्ते पृथिव्यां चक्रवर्तिनः मन्वन्तरेषु सर्वेषु ह्य् अतीतानागतेषु वै
Main,142.0,65,bhūtabhavyāni yānīha vartamānāni yāni ca tretāyugāni teṣvatra jāyante cakravartinaḥ,भूतभव्यानि यानीह वर्तमानानि यानि च त्रेतायुगानि तेष्वत्र जायन्ते चक्रवर्तिनः
Main,142.0,66,bhadrāṇīmāni teṣāṃ ca vibhāvyante mahīkṣitām atyadbhutāni catvāri balaṃ dharmaṃ sukhaṃ dhanam,भद्राणीमानि तेषां च विभाव्यन्ते महीक्षिताम् अत्यद्भुतानि चत्वारि बलं धर्मं सुखं धनम्
Main,142.0,67,anyonyasyāvirodhena prāpyante nṛpateḥ samam artho dharmaśca kāmaśca yaśo vijaya eva ca,अन्योन्यस्याविरोधेन प्राप्यन्ते नृपतेः समम् अर्थो धर्मश्च कामश्च यशो विजय एव च
Main,142.0,68,aiśvaryeṇāṇimādyena prabhuśaktibalānvitāḥ śrutena tapasā caiva ṛṣīṃste 'bhibhavanti hi,ऐश्वर्येणाणिमाद्येन प्रभुशक्तिबलान्विताः श्रुतेन तपसा चैव ऋषींस्ते ऽभिभवन्ति हि
Main,142.0,69,balenābhibhavantyete tena dānavamānavān lakṣaṇaiścaiva jāyante śarīrasthairamānuṣaiḥ,बलेनाभिभवन्त्येते तेन दानवमानवान् लक्षणैश्चैव जायन्ते शरीरस्थैरमानुषैः
Main,142.0,70,keśāḥ sthitā lalāṭena jihvā ca parimārjanī śyāmaprabhāścaturdaṃṣṭrāḥ suvaṃśāścordhvaretasaḥ,केशाः स्थिता ललाटेन जिह्वा च परिमार्जनी श्यामप्रभाश्चतुर्दंष्ट्राः सुवंशाश्चोर्ध्वरेतसः
Main,142.0,71,ājānubāhavaścaiva tālahastau vṛṣākṛtī pariṇāhapramāṇābhyāṃ siṃhaskandhāśca medhinaḥ,आजानुबाहवश्चैव तालहस्तौ वृषाकृती परिणाहप्रमाणाभ्यां सिंहस्कन्धाश्च मेधिनः
Main,142.0,72,pādayoścakramatsyau tu śaṅkhapadme ca hastayoḥ pañcāśītisahasrāṇi jīvanti hyajarāmayāḥ,पादयोश्चक्रमत्स्यौ तु शङ्खपद्मे च हस्तयोः पञ्चाशीतिसहस्राणि जीवन्ति ह्यजरामयाः
Main,142.0,73,asaṅgā gatayasteṣāṃ catasraścakravartinām antarikṣe samudreṣu pātāle parvateṣu ca,असङ्गा गतयस्तेषां चतस्रश्चक्रवर्तिनाम् अन्तरिक्षे समुद्रेषु पाताले पर्वतेषु च
Main,142.0,74,ijyā dānaṃ tapaḥ satyaṃ tretādharmāstu vai smṛtāḥ tadā pravartate dharmo varṇāśramavibhāgaśaḥ maryādāsthāpanārthaṃ ca daṇḍanītiḥ pravartate,इज्या दानं तपः सत्यं त्रेताधर्मास्तु वै स्मृताः तदा प्रवर्तते धर्मो वर्णाश्रमविभागशः मर्यादास्थापनार्थं च दण्डनीतिः प्रवर्तते
Main,142.0,75,hṛṣṭapuṣṭā janāḥ sarve arogāḥ pūrṇamānasāḥ eko vedaścatuṣpādas tretāyāṃ tu vidhiḥ smṛtaḥ trīṇi varṣasahasrāṇi jīvante tatra tāḥ prajāḥ,हृष्टपुष्टा जनाः सर्वे अरोगाः पूर्णमानसाः एको वेदश्चतुष्पादस् त्रेतायां तु विधिः स्मृतः त्रीणि वर्षसहस्राणि जीवन्ते तत्र ताः प्रजाः
Main,142.0,76,putrapautrasamākīrṇā mriyante ca krameṇa tāḥ eṣa tretāyuge bhāvas tretāsaṃkhyāṃ nibodhata,पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण ताः एष त्रेतायुगे भावस् त्रेतासंख्यां निबोधत
Main,142.0,77,tretāyugasvabhāvena saṃdhyāpādena vartate saṃdhyāpādaḥ svabhāvācca yo 'ṃśaḥ pādena tiṣṭhati,त्रेतायुगस्वभावेन संध्यापादेन वर्तते संध्यापादः स्वभावाच्च यो ऽंशः पादेन तिष्ठति
Main,143.0,1,matsya-purāṇa 143 kathaṃ tretāyugamukhe yajñasyāsītpravartanam pūrve svāyambhuve sarge yathāvatprabravīhi naḥ,मत्स्य-पुराण १४३ कथं त्रेतायुगमुखे यज्ञस्यासीत्प्रवर्तनम् पूर्वे स्वायम्भुवे सर्गे यथावत्प्रब्रवीहि नः
Main,143.0,2,antarhitāyāṃ saṃdhyāyāṃ sārdhaṃ kṛtayugena hi kālākhyāyāṃ pravṛttāyāṃ prāpte tretāyuge tadā,अन्तर्हितायां संध्यायां सार्धं कृतयुगेन हि कालाख्यायां प्रवृत्तायां प्राप्ते त्रेतायुगे तदा
Main,143.0,3,oṣadhīṣu ca jātāsu pravṛtte vṛṣṭisarjane pratiṣṭhitāyāṃ vārttāyāṃ grāmeṣu ca pureṣu ca,ओषधीषु च जातासु प्रवृत्ते वृष्टिसर्जने प्रतिष्ठितायां वार्त्तायां ग्रामेषु च पुरेषु च
Main,143.0,4,varṇāśramapratiṣṭhānaṃ kṛtvā mantraiśca taiḥ punaḥ saṃhitāstu susaṃhṛtya kathaṃ yajñaḥ pravartitaḥ etacchrutvābravītsūtaḥ śrūyatāṃ tatpracoditam,वर्णाश्रमप्रतिष्ठानं कृत्वा मन्त्रैश्च तैः पुनः संहितास्तु सुसंहृत्य कथं यज्ञः प्रवर्तितः एतच्छ्रुत्वाब्रवीत्सूतः श्रूयतां तत्प्रचोदितम्
Main,143.0,5,mantrānvai yojayitvā tu ihāmutra ca karmasu tathā viśvabhugindrastu yajñaṃ prāvartayatprabhuḥ,मन्त्रान्वै योजयित्वा तु इहामुत्र च कर्मसु तथा विश्वभुगिन्द्रस्तु यज्ञं प्रावर्तयत्प्रभुः
Main,143.0,6,daivataiḥ saha saṃhṛtya sarvasādhanasaṃvṛtaḥ tasyāśvamedhe vitate samājagmurmaharṣayaḥ,दैवतैः सह संहृत्य सर्वसाधनसंवृतः तस्याश्वमेधे वितते समाजग्मुर्महर्षयः
Main,143.0,7,yajñakarmaṇyavartanta karmaṇyagre tathartvijaḥ hūyamāne devahotre agnau bahuvidhaṃ haviḥ,यज्ञकर्मण्यवर्तन्त कर्मण्यग्रे तथर्त्विजः हूयमाने देवहोत्रे अग्नौ बहुविधं हविः
Main,143.0,8,sampratīteṣu deveṣu sāmageṣu ca susvaram parikrānteṣu laghuṣu adhvaryupuruṣeṣu ca,सम्प्रतीतेषु देवेषु सामगेषु च सुस्वरम् परिक्रान्तेषु लघुषु अध्वर्युपुरुषेषु च
Main,143.0,9,ālabdheṣu ca madhye tu tathā paśugaṇeṣu vai āhūteṣu ca deveṣu yajñabhukṣu tatastadā,आलब्धेषु च मध्ये तु तथा पशुगणेषु वै आहूतेषु च देवेषु यज्ञभुक्षु ततस्तदा
Main,143.0,10,ya indriyātmakā devā yajñabhāgabhujastu te tānyajanti tadā devāḥ kalyādiṣu bhavanti ye,य इन्द्रियात्मका देवा यज्ञभागभुजस्तु ते तान्यजन्ति तदा देवाः कल्यादिषु भवन्ति ये
Main,143.0,11,adhvaryupraiṣakāle tu vyutthitā ṛṣayastathā maharṣayaśca tāndṛṣṭvā dīnānpaśugaṇāṃstadā viśvabhujaṃ te tvapṛcchan kathaṃ yajñavidhistava,अध्वर्युप्रैषकाले तु व्युत्थिता ऋषयस्तथा महर्षयश्च तान्दृष्ट्वा दीनान्पशुगणांस्तदा विश्वभुजं ते त्वपृच्छन् कथं यज्ञविधिस्तव
Main,143.0,12,adharmo balavāneṣa hiṃsā dharmepsayā tava navaḥ paśuvidhistviṣṭas tava yajñe surottama,अधर्मो बलवानेष हिंसा धर्मेप्सया तव नवः पशुविधिस्त्विष्टस् तव यज्ञे सुरोत्तम
Main,143.0,13,adharmo dharmaghātāya prārabdhaḥ paśubhistvayā nāyaṃ dharmo hyadharmo 'yaṃ na hiṃsā dharma ucyate āgamena bhavāndharmaṃ prakarotu yadīcchati,अधर्मो धर्मघाताय प्रारब्धः पशुभिस्त्वया नायं धर्मो ह्यधर्मो ऽयं न हिंसा धर्म उच्यते आगमेन भवान्धर्मं प्रकरोतु यदीच्छति
Main,143.0,14,vidhidṛṣṭena yajñena dharmeṇāvyasanena tu yajñabījaiḥ suraśreṣṭha trivargaparimoṣitaiḥ,विधिदृष्टेन यज्ञेन धर्मेणाव्यसनेन तु यज्ञबीजैः सुरश्रेष्ठ त्रिवर्गपरिमोषितैः
Main,143.0,15,eṣa yajño mahānindraḥ svayambhuvihitaḥ purā evaṃ viśvabhugindrastu ṛṣibhistattvadarśibhiḥ ukto na pratijagrāha mānamohasamanvitaḥ,एष यज्ञो महानिन्द्रः स्वयम्भुविहितः पुरा एवं विश्वभुगिन्द्रस्तु ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः उक्तो न प्रतिजग्राह मानमोहसमन्वितः
Main,143.0,16,teṣāṃ vivādaḥ sumahāñ jajñe indramaharṣīṇām jaṅgamaiḥ sthāvaraiḥ kena yaṣṭavyamiti cocyate,तेषां विवादः सुमहाञ् जज्ञे इन्द्रमहर्षीणाम् जङ्गमैः स्थावरैः केन यष्टव्यमिति चोच्यते
Main,143.0,17,te tu khinnā vivādena śaktyā yuktā maharṣayaḥ saṃdhāya samamindreṇa papracchuḥ khacaraṃ vasum,ते तु खिन्ना विवादेन शक्त्या युक्ता महर्षयः संधाय सममिन्द्रेण पप्रच्छुः खचरं वसुम्
Main,143.0,18,mahāprājña tvayā dṛṣṭaḥ kathaṃ yajñavidhirnṛpa auttānapāde prabrūhi saṃśayaṃ nastuda prabho,महाप्राज्ञ त्वया दृष्टः कथं यज्ञविधिर्नृप औत्तानपादे प्रब्रूहि संशयं नस्तुद प्रभो
Main,143.0,19,śrutvā vākyaṃ vasusteṣām avicārya balābalam vedaśāstramanusmṛtya yajñatattvamuvāca ha,श्रुत्वा वाक्यं वसुस्तेषाम् अविचार्य बलाबलम् वेदशास्त्रमनुस्मृत्य यज्ञतत्त्वमुवाच ह
Main,143.0,20,yathopanītairyaṣṭavyam iti hovāca pārthivaḥ yaṣṭavyaṃ paśubhirmedhyair atha mūlaphalairapi,यथोपनीतैर्यष्टव्यम् इति होवाच पार्थिवः यष्टव्यं पशुभिर्मेध्यैर् अथ मूलफलैरपि
Main,143.0,21,hiṃsā svabhāvo yajñasya iti me darśanāgamaḥ tathaite bhāvitā mantrā hiṃsāliṅgā maharṣibhiḥ,हिंसा स्वभावो यज्ञस्य इति मे दर्शनागमः तथैते भाविता मन्त्रा हिंसालिङ्गा महर्षिभिः
Main,143.0,22,dīrgheṇa tapasā yuktais tārakādinidarśibhiḥ tatpramāṇaṃ mayā coktaṃ tasmācchamitum arhatha,दीर्घेण तपसा युक्तैस् तारकादिनिदर्शिभिः तत्प्रमाणं मया चोक्तं तस्माच्छमितुम् अर्हथ
Main,143.0,23,yadi pramāṇaṃ svānyeva mantravākyāṇi vo dvijāḥ tathā pravartatāṃ yajño hy anyathā mānṛtaṃ vacaḥ,यदि प्रमाणं स्वान्येव मन्त्रवाक्याणि वो द्विजाः तथा प्रवर्ततां यज्ञो ह्य् अन्यथा मानृतं वचः
Main,143.0,24,evaṃ kṛtottarāste tu yujyātmānaṃ tato dhiyā avaśyambhāvinaṃ dṛṣṭvā tamadho hyaśapaṃstadā,एवं कृतोत्तरास्ते तु युज्यात्मानं ततो धिया अवश्यम्भाविनं दृष्ट्वा तमधो ह्यशपंस्तदा
Main,143.0,25,ityuktamātro nṛpatiḥ praviveśa rasātalam ūrdhvacārī nṛpo bhūtvā rasātalacaro 'bhavat,इत्युक्तमात्रो नृपतिः प्रविवेश रसातलम् ऊर्ध्वचारी नृपो भूत्वा रसातलचरो ऽभवत्
Main,143.0,26,vasudhātalacārī tu tena vākyena so 'bhavat dharmāṇāṃ saṃśayachettā rājā vasuradhogataḥ,वसुधातलचारी तु तेन वाक्येन सो ऽभवत् धर्माणां संशयछेत्ता राजा वसुरधोगतः
Main,143.0,27,tasmānna vācyo hyekena bahujñenāpi saṃśayaḥ bahudhārasya dharmasya sūkṣmā duranugā gatiḥ,तस्मान्न वाच्यो ह्येकेन बहुज्ञेनापि संशयः बहुधारस्य धर्मस्य सूक्ष्मा दुरनुगा गतिः
Main,143.0,28,tasmānna niścayādvaktuṃ dharmaḥ śakyo hi kenacit devānṛṣīnupādāya svāyambhuvamṛte manum,तस्मान्न निश्चयाद्वक्तुं धर्मः शक्यो हि केनचित् देवानृषीनुपादाय स्वायम्भुवमृते मनुम्
Main,143.0,29,tasmānna hiṃsā yajñe syād yaduktamṛṣibhiḥ purā ṛṣikoṭisahasrāṇi svaistapobhirdivaṃ gatāḥ,तस्मान्न हिंसा यज्ञे स्याद् यदुक्तमृषिभिः पुरा ऋषिकोटिसहस्राणि स्वैस्तपोभिर्दिवं गताः
Main,143.0,30,tasmānna hiṃsāyajñaṃ ca praśaṃsanti maharṣayaḥ uñchaṃ mūlaṃ phalaṃ śākam udapātraṃ tapodhanāḥ,तस्मान्न हिंसायज्ञं च प्रशंसन्ति महर्षयः उञ्छं मूलं फलं शाकम् उदपात्रं तपोधनाः
Main,143.0,31,etaddattvā vibhavataḥ svargaloke pratiṣṭhitāḥ adrohaścāpyalobhaśca damo bhūtadayā śamaḥ,एतद्दत्त्वा विभवतः स्वर्गलोके प्रतिष्ठिताः अद्रोहश्चाप्यलोभश्च दमो भूतदया शमः
Main,143.0,32,brahmacaryaṃ tapaḥ śaucam anukrośaṃ kṣamā dhṛtiḥ sanātanasya dharmasya mūlameva durāsadam,ब्रह्मचर्यं तपः शौचम् अनुक्रोशं क्षमा धृतिः सनातनस्य धर्मस्य मूलमेव दुरासदम्
Main,143.0,33,dravyamantrātmako yajñas tapaśca samatātmakam yajñaiśca devānāpnoti vairājaṃ tapasā punaḥ,द्रव्यमन्त्रात्मको यज्ञस् तपश्च समतात्मकम् यज्ञैश्च देवानाप्नोति वैराजं तपसा पुनः
Main,143.0,34,brahmaṇaḥ karmasaṃnyāsād vairāgyātprakṛterlayam jñānātprāpnoti kaivalyaṃ pañcaitā gatayaḥ smṛtāḥ,ब्रह्मणः कर्मसंन्यासाद् वैराग्यात्प्रकृतेर्लयम् ज्ञानात्प्राप्नोति कैवल्यं पञ्चैता गतयः स्मृताः
Main,143.0,35,evaṃ vivādaḥ sumahān yajñasyāsītpravartane ṛṣīṇāṃ devatānāṃ ca pūrve svāyambhuve 'ntare,एवं विवादः सुमहान् यज्ञस्यासीत्प्रवर्तने ऋषीणां देवतानां च पूर्वे स्वायम्भुवे ऽन्तरे
Main,143.0,36,tataste ṛṣayo dṛṣṭvā hṛtaṃ dharmaṃ balena tu vasorvākyamanādṛtya jagmuste vai yathāgatam,ततस्ते ऋषयो दृष्ट्वा हृतं धर्मं बलेन तु वसोर्वाक्यमनादृत्य जग्मुस्ते वै यथागतम्
Main,143.0,37,gateṣu ṛṣisaṃgheṣu devā yajñamavāpnuyuḥ śrūyante hi tapaḥsiddhā brahmakṣatrādayo nṛpāḥ,गतेषु ऋषिसंघेषु देवा यज्ञमवाप्नुयुः श्रूयन्ते हि तपःसिद्धा ब्रह्मक्षत्रादयो नृपाः
Main,143.0,38,priyavratottānapādau dhruvo medhātithirvasuḥ sudhāmā virajāścaiva śaṅkhapādrājasastathā,प्रियव्रतोत्तानपादौ ध्रुवो मेधातिथिर्वसुः सुधामा विरजाश्चैव शङ्खपाद्राजसस्तथा
Main,143.0,39,prācīnabarhiḥ parjanyo havirdhānādayo nṛpāḥ ete cānye ca bahavas te tapobhirdivaṃ gatāḥ,प्राचीनबर्हिः पर्जन्यो हविर्धानादयो नृपाः एते चान्ये च बहवस् ते तपोभिर्दिवं गताः
Main,143.0,40,rājarṣayo mahātmāno yeṣāṃ kīrtiḥ pratiṣṭhitā tasmādviśiṣyate yajñāt tapaḥ sarvaistu kāraṇaiḥ,राजर्षयो महात्मानो येषां कीर्तिः प्रतिष्ठिता तस्माद्विशिष्यते यज्ञात् तपः सर्वैस्तु कारणैः
Main,143.0,41,brahmaṇā tapasā sṛṣṭaṃ jagadviśvamidaṃ purā tasmānnāpnoti tadyajñāt tapomūlamidaṃ smṛtam,ब्रह्मणा तपसा सृष्टं जगद्विश्वमिदं पुरा तस्मान्नाप्नोति तद्यज्ञात् तपोमूलमिदं स्मृतम्
Main,143.0,42,yajñapravartanaṃ hyevam āsītsvāyambhuve 'ntare tadāprabhṛti yajño 'yaṃ yugaiḥ sārdhaṃ pravartitaḥ,यज्ञप्रवर्तनं ह्येवम् आसीत्स्वायम्भुवे ऽन्तरे तदाप्रभृति यज्ञो ऽयं युगैः सार्धं प्रवर्तितः
Main,144.0,1,matsya-purāṇa 144 ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi dvāparasya vidhiṃ punaḥ tatra tretāyuge kṣīṇe dvāparaṃ pratipadyate,मत्स्य-पुराण १४४ अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि द्वापरस्य विधिं पुनः तत्र त्रेतायुगे क्षीणे द्वापरं प्रतिपद्यते
Main,144.0,2,dvāparādau prajānāṃ tu siddhistretāyuge tu yā parivṛtte yuge tasmiṃs tataḥ sā vai praṇaśyati,द्वापरादौ प्रजानां तु सिद्धिस्त्रेतायुगे तु या परिवृत्ते युगे तस्मिंस् ततः सा वै प्रणश्यति
Main,144.0,3,tataḥ pravartite tāsāṃ prajānāṃ dvāpare punaḥ lobho dhṛtirvaṇigyuddhaṃ tattvānām aviniścayaḥ,ततः प्रवर्तिते तासां प्रजानां द्वापरे पुनः लोभो धृतिर्वणिग्युद्धं तत्त्वानाम् अविनिश्चयः
Main,144.0,4,pradhvaṃsaścaiva varṇānāṃ karmaṇāṃ tu viparyayaḥ yātrā vadhaḥ paro daṇḍo māno darpo 'kṣamā balam,प्रध्वंसश्चैव वर्णानां कर्मणां तु विपर्ययः यात्रा वधः परो दण्डो मानो दर्पो ऽक्षमा बलम्
Main,144.0,5,tathā rajastamo bhūyaḥ pravṛtte dvāpare punaḥ ādye kṛte nādharmo 'sti sa tretāyāṃ pravartitaḥ,तथा रजस्तमो भूयः प्रवृत्ते द्वापरे पुनः आद्ये कृते नाधर्मो ऽस्ति स त्रेतायां प्रवर्तितः
Main,144.0,6,dvāpare vyākulo bhūtvā praṇaśyati kalau punaḥ varṇānāṃ dvāpare dharmāḥ saṃkīryante tathāśramāḥ,द्वापरे व्याकुलो भूत्वा प्रणश्यति कलौ पुनः वर्णानां द्वापरे धर्माः संकीर्यन्ते तथाश्रमाः
Main,144.0,7,dvaidhamutpadyate caiva yuge tasmiñśrutismṛtau dvidhā śrutiḥ smṛtiścaiva niścayo nādhigamyate,द्वैधमुत्पद्यते चैव युगे तस्मिञ्श्रुतिस्मृतौ द्विधा श्रुतिः स्मृतिश्चैव निश्चयो नाधिगम्यते
Main,144.0,8,aniścayāvagamanād dharmatattvaṃ na vidyate dharmatattve hyavijñāte matibhedastu jāyate,अनिश्चयावगमनाद् धर्मतत्त्वं न विद्यते धर्मतत्त्वे ह्यविज्ञाते मतिभेदस्तु जायते
Main,144.0,9,parasparaṃ vibhinnāste dṛṣṭīnāṃ vibhrameṇa tu ato dṛṣṭivibhinnaistaiḥ kṛtamatyākulaṃ tvidam,परस्परं विभिन्नास्ते दृष्टीनां विभ्रमेण तु अतो दृष्टिविभिन्नैस्तैः कृतमत्याकुलं त्विदम्
Main,144.0,10,eko vedaścatuṣpādaḥ saṃhṛtya tu punaḥ punaḥ saṃkṣepādāyuṣaścaiva vyasyate dvāpareṣviha,एको वेदश्चतुष्पादः संहृत्य तु पुनः पुनः संक्षेपादायुषश्चैव व्यस्यते द्वापरेष्विह
Main,144.0,11,vedaścaikaścaturdhā tu vyasyate dvāparādiṣu ṛṣiputraiḥ punarvedā bhidyante dṛṣṭivibhramaiḥ,वेदश्चैकश्चतुर्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु ऋषिपुत्रैः पुनर्वेदा भिद्यन्ते दृष्टिविभ्रमैः
Main,144.0,12,te tu brāhmaṇavinyāsaiḥ svarakramaviparyayaiḥ saṃhṛtā ṛgyajuḥsāmnāṃ saṃhitāstairmaharṣibhiḥ,ते तु ब्राह्मणविन्यासैः स्वरक्रमविपर्ययैः संहृता ऋग्यजुःसाम्नां संहितास्तैर्महर्षिभिः
Main,144.0,13,sāmānyādvaikṛtāccaiva dṛṣṭibhinnaiḥ kvacitkvacit brāhmaṇaṃ kalpasūtrāṇi bhāṣyavidyāstathaiva ca,सामान्याद्वैकृताच्चैव दृष्टिभिन्नैः क्वचित्क्वचित् ब्राह्मणं कल्पसूत्राणि भाष्यविद्यास्तथैव च
Main,144.0,14,anye tu prasthitāstānvai kecit tān pratyavasthitāḥ dvāpareṣu pravartante bhinnārthaistaiḥ svadarśanaiḥ,अन्ये तु प्रस्थितास्तान्वै केचित् तान् प्रत्यवस्थिताः द्वापरेषु प्रवर्तन्ते भिन्नार्थैस्तैः स्वदर्शनैः
Main,144.0,15,ekamādhvaryavaṃ pūrvam āsīddvaidhaṃ tu tatpunaḥ sāmānyaviparītārthaiḥ kṛtaṃ śāstrākulaṃ tvidam,एकमाध्वर्यवं पूर्वम् आसीद्द्वैधं तु तत्पुनः सामान्यविपरीतार्थैः कृतं शास्त्राकुलं त्विदम्
Main,144.0,16,ādhvaryavaṃ ca prasthānair bahudhā vyākulīkṛtam tathaivātharvaṇāṃ sāmnāṃ vikalpaiḥ svasya saṃkṣayaiḥ,आध्वर्यवं च प्रस्थानैर् बहुधा व्याकुलीकृतम् तथैवाथर्वणां साम्नां विकल्पैः स्वस्य संक्षयैः
Main,144.0,17,vyākulo dvāpareṣvarthaḥ kriyate bhinnadarśanaiḥ dvāpare saṃnivṛtte te vedā naśyanti vai kalau,व्याकुलो द्वापरेष्वर्थः क्रियते भिन्नदर्शनैः द्वापरे संनिवृत्ते ते वेदा नश्यन्ति वै कलौ
Main,144.0,18,teṣāṃ viparyayotpannā bhavanti dvāpare punaḥ adṛṣṭirmaraṇaṃ caiva tathaiva vyādhyupadravāḥ,तेषां विपर्ययोत्पन्ना भवन्ति द्वापरे पुनः अदृष्टिर्मरणं चैव तथैव व्याध्युपद्रवाः
Main,144.0,19,vāṅmanaḥkarmabhirduḥkhair nirvedo jāyate tataḥ nirvedājjāyate teṣāṃ duḥkhamokṣavicāraṇā,वाङ्मनःकर्मभिर्दुःखैर् निर्वेदो जायते ततः निर्वेदाज्जायते तेषां दुःखमोक्षविचारणा
Main,144.0,20,vicāraṇāyāṃ vairāgyaṃ vairāgyāddoṣadarśanam doṣāṇāṃ darśanāccaiva jñānotpattistu jāyate,विचारणायां वैराग्यं वैराग्याद्दोषदर्शनम् दोषाणां दर्शनाच्चैव ज्ञानोत्पत्तिस्तु जायते
Main,144.0,21,teṣāṃ medhāvināṃ pūrvaṃ martye svāyambhuve 'ntare utpasyantīha śāstrāṇāṃ dvāpare paripanthinaḥ,तेषां मेधाविनां पूर्वं मर्त्ये स्वायम्भुवे ऽन्तरे उत्पस्यन्तीह शास्त्राणां द्वापरे परिपन्थिनः
Main,144.0,22,āyurvedavikalpāśca aṅgānāṃ jyotiṣasya ca arthaśāstravikalpāśca hetuśāstravikalpanam,आयुर्वेदविकल्पाश्च अङ्गानां ज्योतिषस्य च अर्थशास्त्रविकल्पाश्च हेतुशास्त्रविकल्पनम्
Main,144.0,23,prakriyā kalpasūtrāṇāṃ bhāṣyavidyāvikalpanam smṛtiśāstraprabhedāśca prasthānāni pṛthak pṛthak,प्रक्रिया कल्पसूत्राणां भाष्यविद्याविकल्पनम् स्मृतिशास्त्रप्रभेदाश्च प्रस्थानानि पृथक् पृथक्
Main,144.0,24,dvāpareṣvabhivartante matibhedāstathā nṛṇām manasā karmaṇā vācā kṛcchrādvārttā prasidhyati,द्वापरेष्वभिवर्तन्ते मतिभेदास्तथा नृणाम् मनसा कर्मणा वाचा कृच्छ्राद्वार्त्ता प्रसिध्यति
Main,144.0,25,dvāpare sarvabhūtānāṃ kālaḥ kleśaparaḥ smṛtaḥ lobho 'dhṛtirvaṇigyuddhaṃ tattvānāmaviniścayaḥ,द्वापरे सर्वभूतानां कालः क्लेशपरः स्मृतः लोभो ऽधृतिर्वणिग्युद्धं तत्त्वानामविनिश्चयः
Main,144.0,26,vedaśāstrapraṇayanaṃ dharmāṇāṃ saṃkarastathā varṇāśramaparidhvaṃsaḥ kāmadveṣau tathaiva ca,वेदशास्त्रप्रणयनं धर्माणां संकरस्तथा वर्णाश्रमपरिध्वंसः कामद्वेषौ तथैव च
Main,144.0,27,pūrṇe varṣasahasre dve paramāyustadā nṛṇām niḥśeṣe dvāpare tasmiṃs tasya saṃdhyā tu pādataḥ,पूर्णे वर्षसहस्रे द्वे परमायुस्तदा नृणाम् निःशेषे द्वापरे तस्मिंस् तस्य संध्या तु पादतः
Main,144.0,28,guṇahīnāstu tiṣṭhanti dharmasya dvāparasya tu tathaiva saṃdhyā pādena aṃśastasyāṃ pratiṣṭhitaḥ,गुणहीनास्तु तिष्ठन्ति धर्मस्य द्वापरस्य तु तथैव संध्या पादेन अंशस्तस्यां प्रतिष्ठितः
Main,144.0,29,dvāparasya tu paryāye puṣyasya ca nibodhata dvāparasyāṃśaśeṣe tu pratipattiḥ kaleratha,द्वापरस्य तु पर्याये पुष्यस्य च निबोधत द्वापरस्यांशशेषे तु प्रतिपत्तिः कलेरथ
Main,144.0,30,hiṃsā steyānṛtaṃ māyā dambhaścaiva tapasvinām ete svabhāvāḥ puṣyasya sādhayanti ca tāḥ prajāḥ,हिंसा स्तेयानृतं माया दम्भश्चैव तपस्विनाम् एते स्वभावाः पुष्यस्य साधयन्ति च ताः प्रजाः
Main,144.0,31,eṣa dharmaḥ smṛtaḥ kṛtsno dharmaśca parihīyate manasā karmaṇā vācā vārttāḥ sidhyanti vā na vā,एष धर्मः स्मृतः कृत्स्नो धर्मश्च परिहीयते मनसा कर्मणा वाचा वार्त्ताः सिध्यन्ति वा न वा
Main,144.0,32,kaliḥ pramārako rogaḥ satataṃ cāpi kṣudbhayam anāvṛṣṭibhayaṃ caiva deśānāṃ ca viparyayaḥ,कलिः प्रमारको रोगः सततं चापि क्षुद्भयम् अनावृष्टिभयं चैव देशानां च विपर्ययः
Main,144.0,33,na pramāṇe sthitirhyasti puṣye ghore yuge kalau garbhastho mriyate kaścid yauvanasthastathā paraḥ,न प्रमाणे स्थितिर्ह्यस्ति पुष्ये घोरे युगे कलौ गर्भस्थो म्रियते कश्चिद् यौवनस्थस्तथा परः
Main,144.0,34,sthāvirye madhyakaumāre mriyante ca kalau prajāḥ alpatejobalāḥ pāpā mahākopā hyadhārmikāḥ,स्थाविर्ये मध्यकौमारे म्रियन्ते च कलौ प्रजाः अल्पतेजोबलाः पापा महाकोपा ह्यधार्मिकाः
Main,144.0,35,anṛtavratalubdhāśca puṣye caiva prajāḥ sthitāḥ duriṣṭairduradhītaiśca durācārairdurāgamaiḥ,अनृतव्रतलुब्धाश्च पुष्ये चैव प्रजाः स्थिताः दुरिष्टैर्दुरधीतैश्च दुराचारैर्दुरागमैः
Main,144.0,36,viprāṇāṃ karmadoṣaistaiḥ prajānāṃ jāyate bhayam hiṃsā mānastatherṣyā ca krodho 'sūyākṣamādhṛtiḥ,विप्राणां कर्मदोषैस्तैः प्रजानां जायते भयम् हिंसा मानस्तथेर्ष्या च क्रोधो ऽसूयाक्षमाधृतिः
Main,144.0,37,puṣye bhavanti jantūnāṃ lobho mohaśca sarvaśaḥ saṃkṣobho jāyate 'tyarthaṃ kalimāsādya vai yugam,पुष्ये भवन्ति जन्तूनां लोभो मोहश्च सर्वशः संक्षोभो जायते ऽत्यर्थं कलिमासाद्य वै युगम्
Main,144.0,38,nādhīyate tathā vedān na yajante dvijātayaḥ utsīdanti tathā caiva vaiśyaiḥ sārdhaṃ tu kṣatriyāḥ,नाधीयते तथा वेदान् न यजन्ते द्विजातयः उत्सीदन्ति तथा चैव वैश्यैः सार्धं तु क्षत्रियाः
Main,144.0,39,śūdrāṇāṃ mantrayonistu sambandho brāhmaṇaiḥ saha bhavatīha kalau tasmiñ chayanāsanabhojanaiḥ,शूद्राणां मन्त्रयोनिस्तु सम्बन्धो ब्राह्मणैः सह भवतीह कलौ तस्मिञ् छयनासनभोजनैः
Main,144.0,40,rājānaḥ śūdrabhūyiṣṭhāḥ pāṣaṇḍānāṃ pravṛttayaḥ kāṣāyiṇaśca niṣkacchās tathā kāpālinaśca ha,राजानः शूद्रभूयिष्ठाः पाषण्डानां प्रवृत्तयः काषायिणश्च निष्कच्छास् तथा कापालिनश्च ह
Main,144.0,41,ye cānye devavratinas tathā ye dharmadūṣakāḥ divyavṛttāśca ye kecid vṛttyarthaṃ śrutiliṅginaḥ,ये चान्ये देवव्रतिनस् तथा ये धर्मदूषकाः दिव्यवृत्ताश्च ये केचिद् वृत्त्यर्थं श्रुतिलिङ्गिनः
Main,144.0,42,evaṃvidhāśca ye kecid bhavantīha kalau yuge adhīyate tadā vedāñ chūdrā dharmārthakovidāḥ,एवंविधाश्च ये केचिद् भवन्तीह कलौ युगे अधीयते तदा वेदाञ् छूद्रा धर्मार्थकोविदाः
Main,144.0,43,yajante hyaśvamedhaistu rājānaḥ śūdrayonayaḥ strībālagovadhaṃ kṛtvā hatvā caiva parasparam,यजन्ते ह्यश्वमेधैस्तु राजानः शूद्रयोनयः स्त्रीबालगोवधं कृत्वा हत्वा चैव परस्परम्
Main,144.0,44,upahatya tathānyonyaṃ sādhayanti tadā prajāḥ duḥkhapracuratālpāyur deśotsādaḥ sarogatā,उपहत्य तथान्योन्यं साधयन्ति तदा प्रजाः दुःखप्रचुरताल्पायुर् देशोत्सादः सरोगता
Main,144.0,45,adharmābhiniveśitvaṃ tamovṛttaṃ kalau smṛtam bhrūṇahatyā prajānāṃ na tathā hyevaṃ pravartate,अधर्माभिनिवेशित्वं तमोवृत्तं कलौ स्मृतम् भ्रूणहत्या प्रजानां न तथा ह्येवं प्रवर्तते
Main,144.0,46,tasmādāyurbalaṃ rūpaṃ prahīyante kalau yuge duḥkhenābhiplutānāṃ ca paramāyuḥ śataṃ nṛṇām,तस्मादायुर्बलं रूपं प्रहीयन्ते कलौ युगे दुःखेनाभिप्लुतानां च परमायुः शतं नृणाम्
Main,144.0,47,bhūtvā ca na bhavantīha vedāḥ kaliyuge 'khilāḥ utsīdante tathā yajñāḥ kevalaṃ dharmahetavaḥ,भूत्वा च न भवन्तीह वेदाः कलियुगे ऽखिलाः उत्सीदन्ते तथा यज्ञाः केवलं धर्महेतवः
Main,144.0,48,eṣā kaliyugāvasthā saṃdhyāṃśau tu nibodhata yuge yuge tu hīyante trīṃstrīnpādāṃśca siddhayaḥ,एषा कलियुगावस्था संध्यांशौ तु निबोधत युगे युगे तु हीयन्ते त्रींस्त्रीन्पादांश्च सिद्धयः
Main,144.0,49,yugasvabhāvāḥ saṃdhyāsu avatiṣṭhanti pādataḥ saṃdhyāsvabhāvāḥ svāṃśeṣu pādenaivāvatasthire,युगस्वभावाः संध्यासु अवतिष्ठन्ति पादतः संध्यास्वभावाः स्वांशेषु पादेनैवावतस्थिरे
Main,144.0,50,evaṃ saṃdhyāṃśake kāle samprāpte tu yugāntike teṣāmadharmiṇāṃ śāstā bhṛgūṇāṃ ca kule sthitaḥ,एवं संध्यांशके काले सम्प्राप्ते तु युगान्तिके तेषामधर्मिणां शास्ता भृगूणां च कुले स्थितः
Main,144.0,51,gotreṇa vai candramaso nāmnā pramatirucyate kalisaṃdhyāṃśabhāgeṣu manoḥ svāyambhuve 'ntare,गोत्रेण वै चन्द्रमसो नाम्ना प्रमतिरुच्यते कलिसंध्यांशभागेषु मनोः स्वायम्भुवे ऽन्तरे
Main,144.0,52,samāstriṃśattu sampūrṇāḥ paryaṭanvai vasuṃdharām aśvakarmā sa vai senāṃ hastyaśvarathasaṃkulām,समास्त्रिंशत्तु सम्पूर्णाः पर्यटन्वै वसुंधराम् अश्वकर्मा स वै सेनां हस्त्यश्वरथसंकुलाम्
Main,144.0,53,pragṛhītāyudhairvipraiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ sa tadā taiḥ parivṛto mlecchānsarvān nijaghnivān,प्रगृहीतायुधैर्विप्रैः शतशो ऽथ सहस्रशः स तदा तैः परिवृतो म्लेच्छान्सर्वान् निजघ्निवान्
Main,144.0,54,sa hatvā sarvaśaścaiva rājānaḥ śūdrayonayaḥ pāṣaṇḍānsa sadā sarvān niḥśeṣānakarotprabhuḥ,स हत्वा सर्वशश्चैव राजानः शूद्रयोनयः पाषण्डान्स सदा सर्वान् निःशेषानकरोत्प्रभुः
Main,144.0,55,adhārmikāśca ye kecit tānsarvānhanti sarvaśaḥ udīcyānmadhyadeśāṃśca pārvatīyāṃstathaiva ca,अधार्मिकाश्च ये केचित् तान्सर्वान्हन्ति सर्वशः उदीच्यान्मध्यदेशांश्च पार्वतीयांस्तथैव च
Main,144.0,56,prācyānpratīcyāṃśca tathā vindhyapṛṣṭhāparāntikān tathaiva dākṣiṇātyāṃśca draviḍānsiṃhalaiḥ saha,प्राच्यान्प्रतीच्यांश्च तथा विन्ध्यपृष्ठापरान्तिकान् तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविडान्सिंहलैः सह
Main,144.0,57,gāndhārānpāradāṃścaiva pahlavānyavanāñchakān tuṣārānbarbarāñchvetān halikāndaradānkhasān,गान्धारान्पारदांश्चैव पह्लवान्यवनाञ्छकान् तुषारान्बर्बराञ्छ्वेतान् हलिकान्दरदान्खसान्
Main,144.0,58,lampakān āndhrakāṃścāpi corajātīṃstathaiva ca pravṛttacakro balavāñ chūdrāṇāmantakṛdbabhau,लम्पकान् आन्ध्रकांश्चापि चोरजातींस्तथैव च प्रवृत्तचक्रो बलवाञ् छूद्राणामन्तकृद्बभौ
Main,144.0,59,vidrāvya sarvabhūtāni cacāra vasudhāmimām mānavasya tu vaṃśe tu nṛdevasyeha jajñivān,विद्राव्य सर्वभूतानि चचार वसुधामिमाम् मानवस्य तु वंशे तु नृदेवस्येह जज्ञिवान्
Main,144.0,60,pūrvajanmani viṣṇuśca pramatirnāma vīryavān sutaḥ sa vai candramasaḥ pūrve kaliyuge prabhuḥ,पूर्वजन्मनि विष्णुश्च प्रमतिर्नाम वीर्यवान् सुतः स वै चन्द्रमसः पूर्वे कलियुगे प्रभुः
Main,144.0,61,dvātriṃśe 'bhyudite varṣe prakrānto viṃśatiṃ samāḥ nijaghne sarvabhūtāni mānuṣāṇyeva sarvaśaḥ,द्वात्रिंशे ऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्तो विंशतिं समाः निजघ्ने सर्वभूतानि मानुषाण्येव सर्वशः
Main,144.0,62,kṛtvā bījāvaśiṣṭāṃ tāṃ pṛthvīṃ krūreṇa karmaṇā parasparanimittena kālenākasmikena ca,कृत्वा बीजावशिष्टां तां पृथ्वीं क्रूरेण कर्मणा परस्परनिमित्तेन कालेनाकस्मिकेन च
Main,144.0,63,saṃsthitā sahasā yā tu senā pramatinā saha gaṅgāyamunayormadhye siddhiṃ prāptā samādhinā,संस्थिता सहसा या तु सेना प्रमतिना सह गङ्गायमुनयोर्मध्ये सिद्धिं प्राप्ता समाधिना
Main,144.0,64,tatasteṣu pranaṣṭeṣu saṃdhyāṃśe kūrakarmasu utsādya pārthivānsarvāṃs teṣvatīteṣu vai tadā,ततस्तेषु प्रनष्टेषु संध्यांशे कूरकर्मसु उत्साद्य पार्थिवान्सर्वांस् तेष्वतीतेषु वै तदा
Main,144.0,65,tataḥ saṃdhyāṃśake kāle samprāpte ca yugāntike sthitāsvalpāvaśiṣṭāsu prajāsviha kvacit kvacit,ततः संध्यांशके काले सम्प्राप्ते च युगान्तिके स्थितास्वल्पावशिष्टासु प्रजास्विह क्वचित् क्वचित्
Main,144.0,66,svāpradānās tadā te vai lobhāviṣṭāstu vṛndaśaḥ upahiṃsanti cānyonyaṃ pralumpanti parasparam,स्वाप्रदानास् तदा ते वै लोभाविष्टास्तु वृन्दशः उपहिंसन्ति चान्योन्यं प्रलुम्पन्ति परस्परम्
Main,144.0,67,arājake yugāṃśe tu saṃkṣaye samupasthite prajāstā vai tadā sarvāḥ parasparabhayārditāḥ,अराजके युगांशे तु संक्षये समुपस्थिते प्रजास्ता वै तदा सर्वाः परस्परभयार्दिताः
Main,144.0,68,vyākulāstāḥ parāvṛttās tyaktvā devaṃ gṛhāṇi tu svānsvānprāṇānavekṣanto niṣkāruṇyāt suduḥkhitāḥ,व्याकुलास्ताः परावृत्तास् त्यक्त्वा देवं गृहाणि तु स्वान्स्वान्प्राणानवेक्षन्तो निष्कारुण्यात् सुदुःखिताः
Main,144.0,69,naṣṭe śrautasmṛte dharme kāmakrodhavaśānugāḥ nirmaryādā nirānandā niḥsnehā nirapatrapāḥ,नष्टे श्रौतस्मृते धर्मे कामक्रोधवशानुगाः निर्मर्यादा निरानन्दा निःस्नेहा निरपत्रपाः
Main,144.0,70,naṣṭe dharme pratihatā hrasvakāḥ pañcaviṃśakāḥ hitvā dārāṃśca putrāṃśca viṣādavyākulaprajāḥ,नष्टे धर्मे प्रतिहता ह्रस्वकाः पञ्चविंशकाः हित्वा दारांश्च पुत्रांश्च विषादव्याकुलप्रजाः
Main,144.0,71,anāvṛṣṭihatāste vai vārttāmutsṛjya duḥkhitāḥ āśrayanti sma pratyantān hitvā janapadānsvakān,अनावृष्टिहतास्ते वै वार्त्तामुत्सृज्य दुःखिताः आश्रयन्ति स्म प्रत्यन्तान् हित्वा जनपदान्स्वकान्
Main,144.0,72,saritaḥ sāgarānūpān sevante parvatānapi cīrakṛṣṇājinadharā niṣkriyā niṣparigrahāḥ,सरितः सागरानूपान् सेवन्ते पर्वतानपि चीरकृष्णाजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
Main,144.0,73,varṇāśramaparibhraṣṭāḥ saṃkaraṃ ghoramāsthitāḥ evaṃ kaṣṭamanuprāptā hy alpaśeṣāḥ prajāstataḥ,वर्णाश्रमपरिभ्रष्टाः संकरं घोरमास्थिताः एवं कष्टमनुप्राप्ता ह्य् अल्पशेषाः प्रजास्ततः
Main,144.0,74,jantavaśca kṣudhāviṣṭā duḥkhānnirvedamāgaman saṃśrayanti ca deśāṃstāṃś cakravatparivartanāḥ,जन्तवश्च क्षुधाविष्टा दुःखान्निर्वेदमागमन् संश्रयन्ति च देशांस्तांश् चक्रवत्परिवर्तनाः
Main,144.0,75,tataḥ prajāstu tāḥ sarvā māṃsāhārā bhavanti hi mṛgānvarāhānvṛṣabhān ye cānye vanacāriṇaḥ,ततः प्रजास्तु ताः सर्वा मांसाहारा भवन्ति हि मृगान्वराहान्वृषभान् ये चान्ये वनचारिणः
Main,144.0,76,bhakṣyāṃścaivāpyabhakṣyāṃśca sarvāṃstānbhakṣayanti tāḥ samudraṃ saṃśritā yāstu nadīścaiva prajāstu tāḥ,भक्ष्यांश्चैवाप्यभक्ष्यांश्च सर्वांस्तान्भक्षयन्ति ताः समुद्रं संश्रिता यास्तु नदीश्चैव प्रजास्तु ताः
Main,144.0,77,te 'pi matsyānharantīha āhārārthaṃ ca sarvaśaḥ abhakṣyāhāradoṣeṇa ekavarṇagatāḥ prajāḥ,ते ऽपि मत्स्यान्हरन्तीह आहारार्थं च सर्वशः अभक्ष्याहारदोषेण एकवर्णगताः प्रजाः
Main,144.0,78,yathā kṛtayuge pūrvam ekavarṇamabhūtkila tathā kaliyugasyānte śūdrībhūtāḥ prajāstathā,यथा कृतयुगे पूर्वम् एकवर्णमभूत्किल तथा कलियुगस्यान्ते शूद्रीभूताः प्रजास्तथा
Main,144.0,79,evaṃ varṣaśataṃ pūrṇaṃ divyaṃ teṣāṃ nyavartata ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi mānuṣāṇi tu tāni vai,एवं वर्षशतं पूर्णं दिव्यं तेषां न्यवर्तत षट्त्रिंशच्च सहस्राणि मानुषाणि तु तानि वै
Main,144.0,80,atha dīrgheṇa kālena pakṣiṇaḥ paśavastathā matsyāścaiva hatāḥ sarvaiḥ kṣudhāviṣṭaiśca sarvaśaḥ,अथ दीर्घेण कालेन पक्षिणः पशवस्तथा मत्स्याश्चैव हताः सर्वैः क्षुधाविष्टैश्च सर्वशः
Main,144.0,81,niḥśeṣeṣvatha sarveṣu matsyapakṣipaśuṣvatha saṃdhyāṃśe pratipanne tu niḥśeṣāstu tadā kṛtāḥ,निःशेषेष्वथ सर्वेषु मत्स्यपक्षिपशुष्वथ संध्यांशे प्रतिपन्ने तु निःशेषास्तु तदा कृताः
Main,144.0,82,tataḥ prajāstu sambhūya kandamūlamatho 'khanan phalamūlāśanāḥ sarve aniketāstathaiva ca,ततः प्रजास्तु सम्भूय कन्दमूलमथो ऽखनन् फलमूलाशनाः सर्वे अनिकेतास्तथैव च
Main,144.0,83,valkalānyatha vāsāṃsi adhaḥśayyāśca sarvaśaḥ parigraho na teṣvasti dhanaśuddhimavāpnuyuḥ,वल्कलान्यथ वासांसि अधःशय्याश्च सर्वशः परिग्रहो न तेष्वस्ति धनशुद्धिमवाप्नुयुः
Main,144.0,84,evaṃ kṣayaṃ gamiṣyanti hy alpaśiṣṭāḥ prajāstadā tāsāmalpāvaśiṣṭānām āhārādṛddhiriṣyate,एवं क्षयं गमिष्यन्ति ह्य् अल्पशिष्टाः प्रजास्तदा तासामल्पावशिष्टानाम् आहारादृद्धिरिष्यते
Main,144.0,85,evaṃ varṣaśataṃ divyaṃ saṃdhyāṃśastasya vartate tato varṣaśatasyānte alpaśiṣṭāḥ striyaḥ sutāḥ,एवं वर्षशतं दिव्यं संध्यांशस्तस्य वर्तते ततो वर्षशतस्यान्ते अल्पशिष्टाः स्त्रियः सुताः
Main,144.0,86,mithunāni tu tāḥ sarvā hy anyonyaṃ samprajajñire tatastāstu mriyante vai pūrvotpannāḥ prajāstu yāḥ,मिथुनानि तु ताः सर्वा ह्य् अन्योन्यं सम्प्रजज्ञिरे ततस्तास्तु म्रियन्ते वै पूर्वोत्पन्नाः प्रजास्तु याः
Main,144.0,87,jātamātreṣvapatyeṣu tataḥ kṛtamavartata yathā svarge śarīrāṇi narake caiva dehinām,जातमात्रेष्वपत्येषु ततः कृतमवर्तत यथा स्वर्गे शरीराणि नरके चैव देहिनाम्
Main,144.0,88,upabhogasamarthāni evaṃ kṛtayugādiṣu evaṃ kṛtasya saṃtānaḥ kaleścaiva kṣayastathā,उपभोगसमर्थानि एवं कृतयुगादिषु एवं कृतस्य संतानः कलेश्चैव क्षयस्तथा
Main,144.0,89,vicāraṇāttu nirvedaḥ sāmyāvasthātmanā tathā tataścaivātmasambodhaḥ sambodhāddharmaśīlatā,विचारणात्तु निर्वेदः साम्यावस्थात्मना तथा ततश्चैवात्मसम्बोधः सम्बोधाद्धर्मशीलता
Main,144.0,90,kaliśiṣṭeṣu teṣvevaṃ jāyante pūrvavatprajāḥ bhāvino 'rthasya ca balāt tataḥ kṛtamavartata,कलिशिष्टेषु तेष्वेवं जायन्ते पूर्ववत्प्रजाः भाविनो ऽर्थस्य च बलात् ततः कृतमवर्तत
Main,144.0,91,atītānāgatāni syur yāni manvantareṣviha ete yugasvabhāvāstu mayoktāstu samāsataḥ,अतीतानागतानि स्युर् यानि मन्वन्तरेष्विह एते युगस्वभावास्तु मयोक्तास्तु समासतः
Main,144.0,92,vistareṇānupūrvyācca namaskṛtya svayambhuve pravṛtte tu tatastasmin punaḥ kṛtayuge tu vai,विस्तरेणानुपूर्व्याच्च नमस्कृत्य स्वयम्भुवे प्रवृत्ते तु ततस्तस्मिन् पुनः कृतयुगे तु वै
Main,144.0,93,utpannāḥ kaliśiṣṭeṣu prajāḥ kārtayugāstathā tiṣṭhanti ceha ye siddhā adṛṣṭā viharanti ca,उत्पन्नाः कलिशिष्टेषु प्रजाः कार्तयुगास्तथा तिष्ठन्ति चेह ये सिद्धा अदृष्टा विहरन्ति च
Main,144.0,94,saha saptarṣibhirye tu tatra ye ca vyavasthitāḥ brahmakṣatraviśaḥ śūdrā bījārthe ya iha smṛtāḥ kārtayugabhavaiḥ sārdhaṃ nirviśeṣāstadābhavan,सह सप्तर्षिभिर्ये तु तत्र ये च व्यवस्थिताः ब्रह्मक्षत्रविशः शूद्रा बीजार्थे य इह स्मृताः कार्तयुगभवैः सार्धं निर्विशेषास्तदाभवन्
Main,144.0,95,teṣāṃ saptarṣayo dharmaṃ kathayantīha teṣu ca,तेषां सप्तर्षयो धर्मं कथयन्तीह तेषु च
Main,144.0,96,varṇāśramācārayutaṃ śrautasmārtavidhānataḥ evaṃ teṣu kriyāvatsu pravartantīha vai kṛte,वर्णाश्रमाचारयुतं श्रौतस्मार्तविधानतः एवं तेषु क्रियावत्सु प्रवर्तन्तीह वै कृते
Main,144.0,97,śrautasmārtasthitānāṃ tu dharme saptarṣidarśite te tu dharmavyavasthārthaṃ tiṣṭhantīha kṛte yuge,श्रौतस्मार्तस्थितानां तु धर्मे सप्तर्षिदर्शिते ते तु धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीह कृते युगे
Main,144.0,98,manvantarādhikāreṣu tiṣṭhanti ṛṣayastu te yathā dāvapradagdheṣu tṛṇeṣvevāparaṃ tṛṇam,मन्वन्तराधिकारेषु तिष्ठन्ति ऋषयस्तु ते यथा दावप्रदग्धेषु तृणेष्वेवापरं तृणम्
Main,144.0,99,vanānāṃ prathamaṃ vṛṣṭyā teṣāṃ mūleṣu sambhavaḥ evaṃ yugādyugānāṃ vai saṃtānastu parasparam,वनानां प्रथमं वृष्ट्या तेषां मूलेषु सम्भवः एवं युगाद्युगानां वै संतानस्तु परस्परम्
Main,144.0,100,pravartate hyavicchedād yāvanmanvantarakṣayaḥ sukhamāyurbalaṃ rūpaṃ dharmārthau kāma eva ca,प्रवर्तते ह्यविच्छेदाद् यावन्मन्वन्तरक्षयः सुखमायुर्बलं रूपं धर्मार्थौ काम एव च
Main,144.0,101,yugeṣvetāni hīyante trayaḥ pādāḥ krameṇa tu ityeṣa pratisaṃdhirvaḥ kīrtitastu mayā dvijāḥ,युगेष्वेतानि हीयन्ते त्रयः पादाः क्रमेण तु इत्येष प्रतिसंधिर्वः कीर्तितस्तु मया द्विजाः
Main,144.0,102,caturyugāṇāṃ sarveṣām etadeva prasādhanam eṣāṃ caturyugāṇāṃ tu gaṇitā hyekasaptatiḥ,चतुर्युगाणां सर्वेषाम् एतदेव प्रसाधनम् एषां चतुर्युगाणां तु गणिता ह्येकसप्ततिः
Main,144.0,103,krameṇa parivṛttāstā manorantaramucyate yugākhyāsu tu sarvāsu bhavatīha yadā ca yat,क्रमेण परिवृत्तास्ता मनोरन्तरमुच्यते युगाख्यासु तु सर्वासु भवतीह यदा च यत्
Main,144.0,104,tadeva ca tadanyāsu punastadvai yathākramam sarge sarge yathā bhedā hy utpadyante tathaiva ca,तदेव च तदन्यासु पुनस्तद्वै यथाक्रमम् सर्गे सर्गे यथा भेदा ह्य् उत्पद्यन्ते तथैव च
Main,144.0,105,caturdaśasu tāvanto jñeyā manvantareṣviha āsurī yātudhānī ca paiśācī yakṣarākṣasī,चतुर्दशसु तावन्तो ज्ञेया मन्वन्तरेष्विह आसुरी यातुधानी च पैशाची यक्षराक्षसी
Main,144.0,106,yuge yuge tadā kāle prajā jāyanti tāḥ śṛṇu yathākalpaṃ yugaiḥ sārdhaṃ bhavante tulyalakṣaṇāḥ ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ yugānāṃ vai yathākramam,युगे युगे तदा काले प्रजा जायन्ति ताः शृणु यथाकल्पं युगैः सार्धं भवन्ते तुल्यलक्षणाः इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै यथाक्रमम्
Main,144.0,107,manvantarāṇāṃ parivartanāni cirapravṛttāni yugasvabhāvāt kṣaṇaṃ na saṃtiṣṭhati jīvalokaḥ kṣayodayābhyāṃ parivartamānaḥ,मन्वन्तराणां परिवर्तनानि चिरप्रवृत्तानि युगस्वभावात् क्षणं न संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः
Main,144.0,108,ete yugasvabhāvā vaḥ parikrāntā yathākramam manvantarāṇi yānyasmin kalpe vakṣyāmi tāni ca,एते युगस्वभावा वः परिक्रान्ता यथाक्रमम् मन्वन्तराणि यान्यस्मिन् कल्पे वक्ष्यामि तानि च
Main,145.0,1,matsya-purāṇa 145 manvantarāṇi yāni syuḥ kalpe kalpe caturdaśa vyatītānāgatāni syur yāni manvantareṣviha,मत्स्य-पुराण १४५ मन्वन्तराणि यानि स्युः कल्पे कल्पे चतुर्दश व्यतीतानागतानि स्युर् यानि मन्वन्तरेष्विह
Main,145.0,2,vistareṇānupūrvyācca sthitiṃ vakṣye yuge yuge tasminyuge ca sambhūtir yāsāṃ yāvacca jīvitam,विस्तरेणानुपूर्व्याच्च स्थितिं वक्ष्ये युगे युगे तस्मिन्युगे च सम्भूतिर् यासां यावच्च जीवितम्
Main,145.0,3,yugamātraṃ tu jīvanti nyūnaṃ tatsyāddvayena ca caturdaśasu tāvanto jñeyā manvantareṣviha,युगमात्रं तु जीवन्ति न्यूनं तत्स्याद्द्वयेन च चतुर्दशसु तावन्तो ज्ञेया मन्वन्तरेष्विह
Main,145.0,4,manuṣyāṇāṃ paśūnāṃ ca pakṣiṇāṃ sthāvaraiḥ saha teṣāmāyurupakrāntaṃ yugadharmeṣu sarvaśaḥ,मनुष्याणां पशूनां च पक्षिणां स्थावरैः सह तेषामायुरुपक्रान्तं युगधर्मेषु सर्वशः
Main,145.0,5,tathaivāyuḥ parikrāntaṃ yugadharmeṣu sarvaśaḥ asthitiṃ ca kalau dṛṣṭvā bhūtānāmāyuṣaśca vai,तथैवायुः परिक्रान्तं युगधर्मेषु सर्वशः अस्थितिं च कलौ दृष्ट्वा भूतानामायुषश्च वै
Main,145.0,6,paramāyuḥ śataṃ tvetan mānuṣāṇāṃ kalau smṛtam devāsuramanuṣyāśca yakṣagandharvarākṣasāḥ,परमायुः शतं त्वेतन् मानुषाणां कलौ स्मृतम् देवासुरमनुष्याश्च यक्षगन्धर्वराक्षसाः
Main,145.0,7,pariṇāhocchraye tulyā jāyante ha kṛte yuge ṣaṇṇavatyaṅgulotsedho hy aṣṭānāṃ devayoninām,परिणाहोच्छ्रये तुल्या जायन्ते ह कृते युगे षण्णवत्यङ्गुलोत्सेधो ह्य् अष्टानां देवयोनिनाम्
Main,145.0,8,navāṅgulapramāṇena niṣpannena tathāṣṭakam etatsvābhāvikaṃ teṣāṃ pramāṇamadhikurvatām,नवाङ्गुलप्रमाणेन निष्पन्नेन तथाष्टकम् एतत्स्वाभाविकं तेषां प्रमाणमधिकुर्वताम्
Main,145.0,9,manuṣyā vartamānāstu yugasaṃdhyāṃśakeṣviha devāsurapramāṇaṃ tu saptasaptāṅgulaṃ kramāt,मनुष्या वर्तमानास्तु युगसंध्यांशकेष्विह देवासुरप्रमाणं तु सप्तसप्ताङ्गुलं क्रमात्
Main,145.0,10,caturaśītikaiścaiva kalijairaṅgulaiḥ smṛtam ā pādatalamastako navatālo bhavettu yaḥ,चतुरशीतिकैश्चैव कलिजैरङ्गुलैः स्मृतम् आ पादतलमस्तको नवतालो भवेत्तु यः
Main,145.0,11,saṃhṛtyājānubāhuśca daivatairabhipūjyate gavāṃ ca hastināṃ caiva mahiṣasthāvarātmanām,संहृत्याजानुबाहुश्च दैवतैरभिपूज्यते गवां च हस्तिनां चैव महिषस्थावरात्मनाम्
Main,145.0,12,krameṇaitena vijñeye hrāsavṛddhī yuge yuge ṣaṭsaptatyaṅgulotsedhaḥ paśur ākakudo bhavet,क्रमेणैतेन विज्ञेये ह्रासवृद्धी युगे युगे षट्सप्तत्यङ्गुलोत्सेधः पशुर् आककुदो भवेत्
Main,145.0,13,aṅgulānāmaṣṭaśatam utsedho hastināṃ smṛtaḥ aṅgulānāṃ sahasraṃ tu dvicatvāriṃśadaṅgulam,अङ्गुलानामष्टशतम् उत्सेधो हस्तिनां स्मृतः अङ्गुलानां सहस्रं तु द्विचत्वारिंशदङ्गुलम्
Main,145.0,14,śatārdhamaṅgulānāṃ tu hy utsedhaḥ śākhināṃ paraḥ mānuṣasya śarīrasya saṃniveśastu yādṛśaḥ,शतार्धमङ्गुलानां तु ह्य् उत्सेधः शाखिनां परः मानुषस्य शरीरस्य संनिवेशस्तु यादृशः
Main,145.0,15,tallakṣaṇaṃ tu devānāṃ dṛśyate 'nvayadarśanāt buddhyātiśayasaṃyukto devānāṃ kāya ucyate,तल्लक्षणं तु देवानां दृश्यते ऽन्वयदर्शनात् बुद्ध्यातिशयसंयुक्तो देवानां काय उच्यते
Main,145.0,16,tathā nātiśayaścaiva mānuṣaḥ kāya ucyate ityeva hi parikrāntā bhāvā ye divyamānuṣāḥ,तथा नातिशयश्चैव मानुषः काय उच्यते इत्येव हि परिक्रान्ता भावा ये दिव्यमानुषाः
Main,145.0,17,paśūnāṃ pakṣiṇāṃ caiva sthāvarāṇāṃ ca sarvaśaḥ gāvo 'jāśvāśca vijñeyā hastinaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ,पशूनां पक्षिणां चैव स्थावराणां च सर्वशः गावो ऽजाश्वाश्च विज्ञेया हस्तिनः पक्षिणो मृगाः
Main,145.0,18,upayuktāḥ kriyāsvete yajñiyāstviha sarvaśaḥ yathākramopabhogāśca devānāṃ paśumūrtayaḥ,उपयुक्ताः क्रियास्वेते यज्ञियास्त्विह सर्वशः यथाक्रमोपभोगाश्च देवानां पशुमूर्तयः
Main,145.0,19,teṣāṃ rūpānurūpaiśca pramāṇaiḥ sthirajaṅgamāḥ manojñaistatra tairbhogaiḥ sukhino hyupapedire,तेषां रूपानुरूपैश्च प्रमाणैः स्थिरजङ्गमाः मनोज्ञैस्तत्र तैर्भोगैः सुखिनो ह्युपपेदिरे
Main,145.0,20,atha śiṣṭānpravakṣyāmi sādhūnatha tataśca vai brāhmaṇāḥ śrutiśabdāśca devānāṃ paśumūrtayaḥ saṃyujya brahmaṇā hyantas tena santaḥ pracakṣate,अथ शिष्टान्प्रवक्ष्यामि साधूनथ ततश्च वै ब्राह्मणाः श्रुतिशब्दाश्च देवानां पशुमूर्तयः संयुज्य ब्रह्मणा ह्यन्तस् तेन सन्तः प्रचक्षते
Main,145.0,21,sāmānyeṣu ca dharmeṣu tathā vaiśiṣikeṣu ca brahmakṣatraviśo yuktāḥ śrautasmārtena karmaṇā,सामान्येषु च धर्मेषु तथा वैशिषिकेषु च ब्रह्मक्षत्रविशो युक्ताः श्रौतस्मार्तेन कर्मणा
Main,145.0,22,varṇāśrameṣu yuktasya sukhodarkasya svargatau śrautasmārto hi yo dharmo jñānadharmaḥ sa ucyate,वर्णाश्रमेषु युक्तस्य सुखोदर्कस्य स्वर्गतौ श्रौतस्मार्तो हि यो धर्मो ज्ञानधर्मः स उच्यते
Main,145.0,23,divyānāṃ sādhanātsādhur brahmacārī gurorhitaḥ kāraṇātsādhanāccaiva gṛhasthaḥ sādhurucyate,दिव्यानां साधनात्साधुर् ब्रह्मचारी गुरोर्हितः कारणात्साधनाच्चैव गृहस्थः साधुरुच्यते
Main,145.0,24,tapasaśca tathāraṇye sādhurvaikhānasaḥ smṛtaḥ yatamāno yatiḥ sādhuḥ smṛto yogasya sādhanāt,तपसश्च तथारण्ये साधुर्वैखानसः स्मृतः यतमानो यतिः साधुः स्मृतो योगस्य साधनात्
Main,145.0,25,dharmo dharmagatiḥ proktaḥ śabdo hyeṣa kriyātmakaḥ kuśalākuśalau caiva dharmādharmau bravītprabhuḥ,धर्मो धर्मगतिः प्रोक्तः शब्दो ह्येष क्रियात्मकः कुशलाकुशलौ चैव धर्माधर्मौ ब्रवीत्प्रभुः
Main,145.0,26,atha devāśca pitara ṛṣayaścaiva mānuṣāḥ ayaṃ dharmo hyayaṃ neti bruvate maunamūrtinā,अथ देवाश्च पितर ऋषयश्चैव मानुषाः अयं धर्मो ह्ययं नेति ब्रुवते मौनमूर्तिना
Main,145.0,27,dharmeti dhāraṇe dhātur mahattve caiva ucyate ādhāraṇe mahattve vā dharmaḥ sa tu nirucyate,धर्मेति धारणे धातुर् महत्त्वे चैव उच्यते आधारणे महत्त्वे वा धर्मः स तु निरुच्यते
Main,145.0,28,tatreṣṭaprāpako dharma ācāryairupadiśyate adharmaścāniṣṭaphala ācāryairnopadiśyate,तत्रेष्टप्रापको धर्म आचार्यैरुपदिश्यते अधर्मश्चानिष्टफल आचार्यैर्नोपदिश्यते
Main,145.0,29,vṛddhāścālolupāścaiva ātmavanto hyadāmbhikāḥ samyagvinītā mṛdavas tānācāryānpracakṣate,वृद्धाश्चालोलुपाश्चैव आत्मवन्तो ह्यदाम्भिकाः सम्यग्विनीता मृदवस् तानाचार्यान्प्रचक्षते
Main,145.0,30,dharmajñairvihito dharmaḥ śrautasmārto dvijātibhiḥ dārāgnihotrasambandham ijyā śrautasya lakṣaṇam,धर्मज्ञैर्विहितो धर्मः श्रौतस्मार्तो द्विजातिभिः दाराग्निहोत्रसम्बन्धम् इज्या श्रौतस्य लक्षणम्
Main,145.0,31,smārto varṇāśramācāro yamaiśca niyamairyutaḥ pūrvebhyo vedayitveha śrautaṃ saptarṣayo 'bruvan,स्मार्तो वर्णाश्रमाचारो यमैश्च नियमैर्युतः पूर्वेभ्यो वेदयित्वेह श्रौतं सप्तर्षयो ऽब्रुवन्
Main,145.0,32,ṛco yajūṃṣi sāmāni brahmaṇo 'ṅgāni vai śrutiḥ manvantarasyātītasya smṛtvā tanmanurabravīt,ऋचो यजूंषि सामानि ब्रह्मणो ऽङ्गानि वै श्रुतिः मन्वन्तरस्यातीतस्य स्मृत्वा तन्मनुरब्रवीत्
Main,145.0,33,tasmātsmārtaḥ sūto dharmo varṇāśramavibhāgaśaḥ evaṃ vai dvividho dharmaḥ śiṣṭācāraḥ sa ucyate,तस्मात्स्मार्तः सूतो धर्मो वर्णाश्रमविभागशः एवं वै द्विविधो धर्मः शिष्टाचारः स उच्यते
Main,145.0,34,śiṣer dhātośca niṣṭhāntāc chiṣṭaśabdaṃ pracakṣate manvantareṣu ye śiṣṭā iha tiṣṭhanti dhārmikāḥ,शिषेर् धातोश्च निष्ठान्ताच् छिष्टशब्दं प्रचक्षते मन्वन्तरेषु ये शिष्टा इह तिष्ठन्ति धार्मिकाः
Main,145.0,35,manuḥ saptarṣayaścaiva lokasaṃtānakāriṇaḥ tiṣṭhantīha ca dharmārthaṃ tāñchiṣṭānsampracakṣate,मनुः सप्तर्षयश्चैव लोकसंतानकारिणः तिष्ठन्तीह च धर्मार्थं ताञ्छिष्टान्सम्प्रचक्षते
Main,145.0,36,taiḥ śiṣṭaiścalito dharmaḥ sthāpyate vai yuge yuge trayī vārttā daṇḍanītiḥ prajāvarṇāśramepsayā,तैः शिष्टैश्चलितो धर्मः स्थाप्यते वै युगे युगे त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिः प्रजावर्णाश्रमेप्सया
Main,145.0,37,śiṣṭairācaryate yasmāt punaścaiva manukṣaye pūrvaiḥpūrvairmatatvācca śiṣṭācāraḥ sa śāśvataḥ,शिष्टैराचर्यते यस्मात् पुनश्चैव मनुक्षये पूर्वैःपूर्वैर्मतत्वाच्च शिष्टाचारः स शाश्वतः
Main,145.0,38,dānaṃ satyaṃ tapo loko vidyejyā pūjanaṃ damaḥ aṣṭau tāni caritrāṇi śiṣṭācārasya lakṣaṇam,दानं सत्यं तपो लोको विद्येज्या पूजनं दमः अष्टौ तानि चरित्राणि शिष्टाचारस्य लक्षणम्
Main,145.0,39,śiṣṭā yasmāccarantyenaṃ manuḥ saptarṣayaśca ha manvantareṣu sarveṣu śiṣṭācārastataḥ smṛtaḥ,शिष्टा यस्माच्चरन्त्येनं मनुः सप्तर्षयश्च ह मन्वन्तरेषु सर्वेषु शिष्टाचारस्ततः स्मृतः
Main,145.0,40,vijñeyaḥ śravaṇācchrautaḥ smaraṇātsmārta ucyate ijyāvedātmakaḥ śrautaḥ smārto varṇāśramātmakaḥ pratyaṅgāni pravakṣyāmi dharmasyeha tu lakṣaṇam,विज्ञेयः श्रवणाच्छ्रौतः स्मरणात्स्मार्त उच्यते इज्यावेदात्मकः श्रौतः स्मार्तो वर्णाश्रमात्मकः प्रत्यङ्गानि प्रवक्ष्यामि धर्मस्येह तु लक्षणम्
Main,145.0,41,dṛṣṭānubhūtamarthaṃ ca yaḥ pṛṣṭo na vigūhate yathābhūtapravādastu ityetatsatyalakṣaṇam,दृष्टानुभूतमर्थं च यः पृष्टो न विगूहते यथाभूतप्रवादस्तु इत्येतत्सत्यलक्षणम्
Main,145.0,42,brahmacaryaṃ tapo maunaṃ nirāhāratvameva ca ityetattapaso rūpaṃ sughoraṃ tu durāsadam,ब्रह्मचर्यं तपो मौनं निराहारत्वमेव च इत्येतत्तपसो रूपं सुघोरं तु दुरासदम्
Main,145.0,43,paśūnāṃ dravyahaviṣām ṛksāmayajuṣāṃ tathā ṛtvijāṃ dakṣiṇāyāśca saṃyogo yajña ucyate,पशूनां द्रव्यहविषाम् ऋक्सामयजुषां तथा ऋत्विजां दक्षिणायाश्च संयोगो यज्ञ उच्यते
Main,145.0,44,ātmavatsarvabhūteṣu yo hitāya śubhāya ca vartate satataṃ hṛṣṭaḥ kriyā śreṣṭhā dayā smṛtā,आत्मवत्सर्वभूतेषु यो हिताय शुभाय च वर्तते सततं हृष्टः क्रिया श्रेष्ठा दया स्मृता
Main,145.0,45,ākruṣṭo 'bhihato yastu nākrośetpraharedapi aduṣṭo vāṅmanaḥkāyais titikṣuḥ sā kṣamā smṛtā,आक्रुष्टो ऽभिहतो यस्तु नाक्रोशेत्प्रहरेदपि अदुष्टो वाङ्मनःकायैस् तितिक्षुः सा क्षमा स्मृता
Main,145.0,46,svāminā rakṣyamāṇānām utsṛṣṭānāṃ ca sambhrame parasvānām anādānam alobha iti saṃjñitam,स्वामिना रक्ष्यमाणानाम् उत्सृष्टानां च सम्भ्रमे परस्वानाम् अनादानम् अलोभ इति संज्ञितम्
Main,145.0,47,maithunasyāsamācāro jalpanāccintanāttathā nivṛttirbrahmacaryaṃ ca tadetacchamalakṣaṇam,मैथुनस्यासमाचारो जल्पनाच्चिन्तनात्तथा निवृत्तिर्ब्रह्मचर्यं च तदेतच्छमलक्षणम्
Main,145.0,48,ātmārthe vā parārthe vā indriyāṇīha yasya vai viṣaye na pravartante damasyaitattu lakṣaṇam,आत्मार्थे वा परार्थे वा इन्द्रियाणीह यस्य वै विषये न प्रवर्तन्ते दमस्यैतत्तु लक्षणम्
Main,145.0,49,pañcātmake yo viṣaye kāraṇe cāṣṭalakṣaṇe na krudhyeta pratihataḥ sa jitātmā bhaviṣyati,पञ्चात्मके यो विषये कारणे चाष्टलक्षणे न क्रुध्येत प्रतिहतः स जितात्मा भविष्यति
Main,145.0,50,yadyadiṣṭatamaṃ dravyaṃ nyāyenaivāgataṃ ca yat tattadguṇavate deyam ityetaddānalakṣaṇam,यद्यदिष्टतमं द्रव्यं न्यायेनैवागतं च यत् तत्तद्गुणवते देयम् इत्येतद्दानलक्षणम्
Main,145.0,51,śrutismṛtibhyāṃ vihito dharmo varṇāśramātmakaḥ śiṣṭācārapravṛddhaśca dharmo 'yaṃ sādhusaṃmataḥ,श्रुतिस्मृतिभ्यां विहितो धर्मो वर्णाश्रमात्मकः शिष्टाचारप्रवृद्धश्च धर्मो ऽयं साधुसंमतः
Main,145.0,52,apradveṣo hyaniṣṭeṣu iṣṭaṃ vai nābhinandati prītitāpaviṣādānāṃ vinivṛttir viraktatā,अप्रद्वेषो ह्यनिष्टेषु इष्टं वै नाभिनन्दति प्रीतितापविषादानां विनिवृत्तिर् विरक्तता
Main,145.0,53,saṃnyāsaḥ karmaṇāṃ nyāsaḥ kṛtānāmakṛtaiḥ saha kuśalākuśalābhyāṃ tu prahāṇaṃ nyāsa ucyate,संन्यासः कर्मणां न्यासः कृतानामकृतैः सह कुशलाकुशलाभ्यां तु प्रहाणं न्यास उच्यते
Main,145.0,54,avyaktādiviśeṣāntav ikāre 'sminnivartate cetanācetanaṃ jñātvā jñāne jñānī sa ucyate,अव्यक्तादिविशेषान्तव् इकारे ऽस्मिन्निवर्तते चेतनाचेतनं ज्ञात्वा ज्ञाने ज्ञानी स उच्यते
Main,145.0,55,pratyaṅgāni tu dharmasya cetyetallakṣaṇaṃ smṛtam ṛṣibhirdharmatattvajñaiḥ pūrvaiḥ svāyambhuve 'ntare,प्रत्यङ्गानि तु धर्मस्य चेत्येतल्लक्षणं स्मृतम् ऋषिभिर्धर्मतत्त्वज्ञैः पूर्वैः स्वायम्भुवे ऽन्तरे
Main,145.0,56,atra vo varṇayiṣyāmi vidhiṃ manvantarasya tu tathaiva cāturhotrasya cāturvarṇyasya caiva hi,अत्र वो वर्णयिष्यामि विधिं मन्वन्तरस्य तु तथैव चातुर्होत्रस्य चातुर्वर्ण्यस्य चैव हि
Main,145.0,57,pratimanvantaraṃ caiva śrutiranyā vidhīyate ṛco yajūṃṣi sāmāni yathāvatpratidaivatam,प्रतिमन्वन्तरं चैव श्रुतिरन्या विधीयते ऋचो यजूंषि सामानि यथावत्प्रतिदैवतम्
Main,145.0,58,vidhistotraṃ tathā hautraṃ pūrvavatsampravartate dravyastotraṃ guṇastotraṃ karmastotraṃ tathaiva ca,विधिस्तोत्रं तथा हौत्रं पूर्ववत्सम्प्रवर्तते द्रव्यस्तोत्रं गुणस्तोत्रं कर्मस्तोत्रं तथैव च
Main,145.0,59,tathaivābhijanastotraṃ stotramevaṃ caturvidham manvantareṣu sarveṣu yathā bhedā bhavanti hi,तथैवाभिजनस्तोत्रं स्तोत्रमेवं चतुर्विधम् मन्वन्तरेषु सर्वेषु यथा भेदा भवन्ति हि
Main,145.0,60,pravartayanti teṣāṃ vai brahmastotraṃ punaḥ punaḥ evaṃ mantraguṇānāṃ tu samutpattiścaturvidhā,प्रवर्तयन्ति तेषां वै ब्रह्मस्तोत्रं पुनः पुनः एवं मन्त्रगुणानां तु समुत्पत्तिश्चतुर्विधा
Main,145.0,61,atharvaṛgyajuḥsāmnāṃ vedeṣviha pṛthakpṛthak ṛṣīṇāṃ tapyatāṃ teṣāṃ tapaḥ paramaduścaram,अथर्वऋग्यजुःसाम्नां वेदेष्विह पृथक्पृथक् ऋषीणां तप्यतां तेषां तपः परमदुश्चरम्
Main,145.0,62,mantrāḥ prādurbhavantyādau pūrvamanvantarasya ha asaṃtoṣādbhayādduḥkhān mohācchokācca pañcadhā,मन्त्राः प्रादुर्भवन्त्यादौ पूर्वमन्वन्तरस्य ह असंतोषाद्भयाद्दुःखान् मोहाच्छोकाच्च पञ्चधा
Main,145.0,63,ṛṣīṇāṃ tārakā yena lakṣaṇena yadṛcchayā ṛṣīṇāṃ yādṛśatvaṃ hi tadvakṣyāmīha lakṣaṇam,ऋषीणां तारका येन लक्षणेन यदृच्छया ऋषीणां यादृशत्वं हि तद्वक्ष्यामीह लक्षणम्
Main,145.0,64,atītānāgatānāṃ ca pañcadhā hyārṣakaṃ smṛtam tathā ṛṣīṇāṃ vakṣyāmi ārṣasyeha samudbhavam,अतीतानागतानां च पञ्चधा ह्यार्षकं स्मृतम् तथा ऋषीणां वक्ष्यामि आर्षस्येह समुद्भवम्
Main,145.0,65,guṇasāmyena vartante sarvasaṃpralaye tadā avibhāgena devānām anirdeśye tamomaye,गुणसाम्येन वर्तन्ते सर्वसंप्रलये तदा अविभागेन देवानाम् अनिर्देश्ये तमोमये
Main,145.0,66,abuddhipūrvakaṃ tadvai cetanārthaṃ pravartate tenārṣaṃ buddhipūrvaṃ tu cetanenāpyadhiṣṭhitam,अबुद्धिपूर्वकं तद्वै चेतनार्थं प्रवर्तते तेनार्षं बुद्धिपूर्वं तु चेतनेनाप्यधिष्ठितम्
Main,145.0,67,pravartate tathā te tu yathā matsyodakāvubhau cetanādhikṛtaṃ sarvaṃ prāvartata guṇātmakam kāryakāraṇabhāvena tathā tasya pravartate,प्रवर्तते तथा ते तु यथा मत्स्योदकावुभौ चेतनाधिकृतं सर्वं प्रावर्तत गुणात्मकम् कार्यकारणभावेन तथा तस्य प्रवर्तते
Main,145.0,68,viṣayo viṣayitvaṃ ca tadā hyarthapadātmakau kālena prāpaṇīyena bhedāśca kāraṇātmakāḥ,विषयो विषयित्वं च तदा ह्यर्थपदात्मकौ कालेन प्रापणीयेन भेदाश्च कारणात्मकाः
Main,145.0,69,sāṃsiddhikāstadā vṛttāḥ krameṇa mahadādayaḥ mahato 'sāvahaṃkāras tasmādbhūtendriyāṇi ca,सांसिद्धिकास्तदा वृत्ताः क्रमेण महदादयः महतो ऽसावहंकारस् तस्माद्भूतेन्द्रियाणि च
Main,145.0,70,bhūtabhedāśca bhūtebhyo jajñire tu parasparam saṃsiddhikāraṇaṃ kāryaṃ sadya eva vivartate,भूतभेदाश्च भूतेभ्यो जज्ञिरे तु परस्परम् संसिद्धिकारणं कार्यं सद्य एव विवर्तते
Main,145.0,71,yatholmukāttu viṭapā ekakālādbhavanti hi tathā pravṛttāḥ kṣetrajñāḥ kālenaikena kāraṇāt,यथोल्मुकात्तु विटपा एककालाद्भवन्ति हि तथा प्रवृत्ताः क्षेत्रज्ञाः कालेनैकेन कारणात्
Main,145.0,72,yathāndhakāre khadyotaḥ sahasā sampradṛśyate tathā nivṛtto hyavyaktaḥ khadyota iva saṃjvalan,यथान्धकारे खद्योतः सहसा सम्प्रदृश्यते तथा निवृत्तो ह्यव्यक्तः खद्योत इव संज्वलन्
Main,145.0,73,sa mahātmā śarīrasthas tatraiveha pravartate mahatastamasaḥ pāre vailakṣaṇyādvibhāvyate,स महात्मा शरीरस्थस् तत्रैवेह प्रवर्तते महतस्तमसः पारे वैलक्षण्याद्विभाव्यते
Main,145.0,74,tatraiva saṃsthito vidvāṃs tapaso 'nta iti śrutam buddhirvivardhatastasya prādurbhūtā caturvidhā,तत्रैव संस्थितो विद्वांस् तपसो ऽन्त इति श्रुतम् बुद्धिर्विवर्धतस्तस्य प्रादुर्भूता चतुर्विधा
Main,145.0,75,jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ dharmaśceti catuṣṭayam sāṃsiddhikānyathaitāni apratītāni tasya vai,ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं धर्मश्चेति चतुष्टयम् सांसिद्धिकान्यथैतानि अप्रतीतानि तस्य वै
Main,145.0,76,mahātmanaḥ śarīrasya caitanyātsiddhirucyate puri śete yataḥ pūrvaṃ kṣetrajñānaṃ tathāpi ca,महात्मनः शरीरस्य चैतन्यात्सिद्धिरुच्यते पुरि शेते यतः पूर्वं क्षेत्रज्ञानं तथापि च
Main,145.0,77,pure śayanātpuruṣo jñānātkṣetrajña ucyate yasmāddharmātprasūte hi tasmādvai dhārmikastu saḥ,पुरे शयनात्पुरुषो ज्ञानात्क्षेत्रज्ञ उच्यते यस्माद्धर्मात्प्रसूते हि तस्माद्वै धार्मिकस्तु सः
Main,145.0,78,sāṃsiddhike śarīre ca buddhyāvyaktastu cetanaḥ evaṃ vivṛttaḥ kṣetrajñaḥ kṣetraṃ hyanabhisaṃdhitaḥ,सांसिद्धिके शरीरे च बुद्ध्याव्यक्तस्तु चेतनः एवं विवृत्तः क्षेत्रज्ञः क्षेत्रं ह्यनभिसंधितः
Main,145.0,79,nivṛttisamakāle tu purāṇaṃ tadacetanam kṣetrajñena parijñātaṃ bhogyo 'yaṃ viṣayo mama,निवृत्तिसमकाले तु पुराणं तदचेतनम् क्षेत्रज्ञेन परिज्ञातं भोग्यो ऽयं विषयो मम
Main,145.0,80,ṛṣirhiṃsāgatau dhātur vidyā satyaṃ tapaḥ śrutam eṣa sannilayo yasmād brāhmaṇastutatas tv ṛṣiḥ,ऋषिर्हिंसागतौ धातुर् विद्या सत्यं तपः श्रुतम् एष सन्निलयो यस्माद् ब्राह्मणस्तुततस् त्व् ऋषिः
Main,145.0,81,nivṛttisamakālācca buddhyāvyakta ṛṣistvayam ṛṣate paramaṃ yasmāt paramarṣistataḥ smṛtaḥ,निवृत्तिसमकालाच्च बुद्ध्याव्यक्त ऋषिस्त्वयम् ऋषते परमं यस्मात् परमर्षिस्ततः स्मृतः
Main,145.0,82,gatyarthād ṛṣater dhātor nāmanirvṛttikāraṇam yasmādeṣa svayaṃbhūtas tasmācca ṛṣitā matā,गत्यर्थाद् ऋषतेर् धातोर् नामनिर्वृत्तिकारणम् यस्मादेष स्वयंभूतस् तस्माच्च ऋषिता मता
Main,145.0,83,seśvarāḥ svayamudbhūtā brahmaṇo mānasāḥ sutāḥ nivartamānaistairbuddhyā mahānparigataḥ paraḥ,सेश्वराः स्वयमुद्भूता ब्रह्मणो मानसाः सुताः निवर्तमानैस्तैर्बुद्ध्या महान्परिगतः परः
Main,145.0,84,yasmād dṛśaparatvena saha tasmānmaharṣayaḥ īśvarāṇāṃ sutāsteṣāṃ mānasāścaurasāśca vai,यस्माद् दृशपरत्वेन सह तस्मान्महर्षयः ईश्वराणां सुतास्तेषां मानसाश्चौरसाश्च वै
Main,145.0,85,ṛṣistasmātparatvena bhūtādirṛṣayastataḥ ṛṣiputrā ṛṣīkāstu maithunādgarbhasambhavāḥ,ऋषिस्तस्मात्परत्वेन भूतादिरृषयस्ततः ऋषिपुत्रा ऋषीकास्तु मैथुनाद्गर्भसम्भवाः
Main,145.0,86,paratvena ṛṣante vai bhūtādīnṛṣikāstataḥ ṛṣikāṇāṃ sutā ye tu vijñeyā ṛṣiputrakāḥ,परत्वेन ऋषन्ते वै भूतादीनृषिकास्ततः ऋषिकाणां सुता ये तु विज्ञेया ऋषिपुत्रकाः
Main,145.0,87,śrutvā ṛṣaṃ paratvena śrutāstasmācchrutarṣayaḥ avyaktātmā mahātmā vā-haṃkārātmā tathaiva ca,श्रुत्वा ऋषं परत्वेन श्रुतास्तस्माच्छ्रुतर्षयः अव्यक्तात्मा महात्मा वा-हंकारात्मा तथैव च
Main,145.0,88,bhūtātmā cendriyātmā ca teṣāṃ tajjñānamucyate ityevamṛṣijātistu pañcadhā nāmaviśrutā,भूतात्मा चेन्द्रियात्मा च तेषां तज्ज्ञानमुच्यते इत्येवमृषिजातिस्तु पञ्चधा नामविश्रुता
Main,145.0,89,bhṛgurmarīciratriśca aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ manurdakṣo vasiṣṭhaśca pulastyaścāpi te daśa,भृगुर्मरीचिरत्रिश्च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः मनुर्दक्षो वसिष्ठश्च पुलस्त्यश्चापि ते दश
Main,145.0,90,brahmaṇo mānasā hyete utpannāḥ svayamīśvarāḥ paratvenarṣayo yasmān matāstasmānmaharṣayaḥ,ब्रह्मणो मानसा ह्येते उत्पन्नाः स्वयमीश्वराः परत्वेनर्षयो यस्मान् मतास्तस्मान्महर्षयः
Main,145.0,91,īśvarāṇāṃ sutāstveṣām ṛṣayastānnibodhata kāvyo bṛhaspatiścaiva kaśyapaścyavanastathā,ईश्वराणां सुतास्त्वेषाम् ऋषयस्तान्निबोधत काव्यो बृहस्पतिश्चैव कश्यपश्च्यवनस्तथा
Main,145.0,92,utathyo vāmadevaśca agastyaḥ kauśikastathā kardamo vālakhilyāśca viśravāḥ śaktivardhanaḥ,उतथ्यो वामदेवश्च अगस्त्यः कौशिकस्तथा कर्दमो वालखिल्याश्च विश्रवाः शक्तिवर्धनः
Main,145.0,93,ityete ṛṣayaḥ proktās tapasā ṛṣitāṃ gatāḥ teṣāṃ putrānṛṣīkāṃstu garbhotpannānnibodhata,इत्येते ऋषयः प्रोक्तास् तपसा ऋषितां गताः तेषां पुत्रानृषीकांस्तु गर्भोत्पन्नान्निबोधत
Main,145.0,94,vatsaro nagnahūś caiva bharadvājaśca vīryavān ṛṣirdīrghatamāścaiva bṛhadvakṣāḥ śaradvataḥ,वत्सरो नग्नहूश् चैव भरद्वाजश्च वीर्यवान् ऋषिर्दीर्घतमाश्चैव बृहद्वक्षाः शरद्वतः
Main,145.0,95,vājiśravāḥ sucintaśca śāvaśca saparāśaraḥ śṛṅgī ca śaṅkhapāc caiva rājā vaiśravaṇastathā,वाजिश्रवाः सुचिन्तश्च शावश्च सपराशरः शृङ्गी च शङ्खपाच् चैव राजा वैश्रवणस्तथा
Main,145.0,96,ityete ṛṣikāḥ sarve satyena ṛṣitāṃ gatāḥ īśvarā ṛṣayaścaiva ṛṣīkā ye ca viśrutāḥ,इत्येते ऋषिकाः सर्वे सत्येन ऋषितां गताः ईश्वरा ऋषयश्चैव ऋषीका ये च विश्रुताः
Main,145.0,97,evaṃ mantrakṛtaḥ sarve kṛtsnaśaśca nibodhata bhṛguḥ kāśyapaḥ pracetā dadhīco hyātmavānapi,एवं मन्त्रकृतः सर्वे कृत्स्नशश्च निबोधत भृगुः काश्यपः प्रचेता दधीचो ह्यात्मवानपि
Main,145.0,98,ūrṣo 'tha jamadagniśca vedaḥ sārasvatastathā ārṣṭiṣeṇaścyavanaśca vītahavyaḥ savedhasaḥ,ऊर्षो ऽथ जमदग्निश्च वेदः सारस्वतस्तथा आर्ष्टिषेणश्च्यवनश्च वीतहव्यः सवेधसः
Main,145.0,99,vainyaḥ pṛthurdivodāso brahmavāngṛtsaśaunakau ekonaviṃśatirhyete bhṛgavo mantrakṛttamāḥ,वैन्यः पृथुर्दिवोदासो ब्रह्मवान्गृत्सशौनकौ एकोनविंशतिर्ह्येते भृगवो मन्त्रकृत्तमाः
Main,145.0,100,aṅgirāścaiva tritaśca bharadvājo 'tha lakṣmaṇaḥ kṛtavācastathā gargaḥ smṛtisaṃkṛtireva ca,अङ्गिराश्चैव त्रितश्च भरद्वाजो ऽथ लक्ष्मणः कृतवाचस्तथा गर्गः स्मृतिसंकृतिरेव च
Main,145.0,101,guruvītaśca māndhātā ambarīṣastathaiva ca yuvanāśvaḥ purukutsaḥ svaśravastu sadasyavān,गुरुवीतश्च मान्धाता अम्बरीषस्तथैव च युवनाश्वः पुरुकुत्सः स्वश्रवस्तु सदस्यवान्
Main,145.0,102,ajamīḍho 'svahāryaśca hy utkalaḥ kavireva ca pṛṣadaśvo virūpaśca kāvyaścaivātha mudgalaḥ,अजमीढो ऽस्वहार्यश्च ह्य् उत्कलः कविरेव च पृषदश्वो विरूपश्च काव्यश्चैवाथ मुद्गलः
Main,145.0,103,utathyaśca śaradvāṃśca tathā vājiśravā api apasyauṣaḥ sucittiśca vāmadevastathaiva ca,उतथ्यश्च शरद्वांश्च तथा वाजिश्रवा अपि अपस्यौषः सुचित्तिश्च वामदेवस्तथैव च
Main,145.0,104,ṛṣijo bṛhacchuklaśca ṛṣirdīrghatamā api kakṣīvāṃśca trayastriṃśat smṛtā hyaṅgirasāṃ varāḥ,ऋषिजो बृहच्छुक्लश्च ऋषिर्दीर्घतमा अपि कक्षीवांश्च त्रयस्त्रिंशत् स्मृता ह्यङ्गिरसां वराः
Main,145.0,105,ete mantrakṛtaḥ sarve kāśyapāṃstu nibodhata kāśyapaḥ sahavatsāro naidhruvo nitya eva ca,एते मन्त्रकृतः सर्वे काश्यपांस्तु निबोधत काश्यपः सहवत्सारो नैध्रुवो नित्य एव च
Main,145.0,106,asito devalaścaiva ṣaḍete brahmavādinaḥ atrir ardhasvanaścaiva śāvāsyo 'tha gaviṣṭhiraḥ,असितो देवलश्चैव षडेते ब्रह्मवादिनः अत्रिर् अर्धस्वनश्चैव शावास्यो ऽथ गविष्ठिरः
Main,145.0,107,karṇakaśca ṛṣiḥ siddhas tathā pūrvātithiśca yaḥ,कर्णकश्च ऋषिः सिद्धस् तथा पूर्वातिथिश्च यः
Main,145.0,108,ityete tvatrayaḥ proktā mantrakṛtṣaṇmaharṣayaḥ vasiṣṭhaścaiva śaktiśca tṛtīyaśca parāśaraḥ,इत्येते त्वत्रयः प्रोक्ता मन्त्रकृत्षण्महर्षयः वसिष्ठश्चैव शक्तिश्च तृतीयश्च पराशरः
Main,145.0,109,tatastu indrapratimaḥ pañcamastu bharadvasuḥ ṣaṣṭhastu mitrāvaruṇaḥ sattamaḥ kuṇḍinastathā,ततस्तु इन्द्रप्रतिमः पञ्चमस्तु भरद्वसुः षष्ठस्तु मित्रावरुणः सत्तमः कुण्डिनस्तथा
Main,145.0,110,ityete sapta vijñeyā vāsiṣṭhā brahmavādinaḥ viśvāmitraśca gādheyo devarātastathā balaḥ,इत्येते सप्त विज्ञेया वासिष्ठा ब्रह्मवादिनः विश्वामित्रश्च गाधेयो देवरातस्तथा बलः
Main,145.0,111,tathā vidvānmadhucchandā ṛṣiścānyo 'ghamarṣaṇaḥ aṣṭako lohitaścaiva bhṛtakīlaśca māmbudhiḥ,तथा विद्वान्मधुच्छन्दा ऋषिश्चान्यो ऽघमर्षणः अष्टको लोहितश्चैव भृतकीलश्च माम्बुधिः
Main,145.0,112,devaśravā devarātaḥ purāṇaśca dhanaṃjayaḥ śiśiraśca mahātejāḥ śālaṅkāyana eva ca,देवश्रवा देवरातः पुराणश्च धनंजयः शिशिरश्च महातेजाः शालङ्कायन एव च
Main,145.0,113,trayodaśaite vijñeyā brahmiṣṭhāḥ kauśikā varāḥ agastyo 'tha dṛḍhadyumna indrabāhustathaiva ca,त्रयोदशैते विज्ञेया ब्रह्मिष्ठाः कौशिका वराः अगस्त्यो ऽथ दृढद्युम्न इन्द्रबाहुस्तथैव च
Main,145.0,114,brahmiṣṭhāgastayo hyete trayaḥ paramakīrtayaḥ manurvaivasvataścaiva ailo rājā purūravāḥ,ब्रह्मिष्ठागस्तयो ह्येते त्रयः परमकीर्तयः मनुर्वैवस्वतश्चैव ऐलो राजा पुरूरवाः
Main,145.0,115,kṣatriyāṇāṃ varā hyete vijñeyā mantravādinaḥ bhalandakaśca vāsāśvaḥ saṃkīlaścaiva te trayaḥ,क्षत्रियाणां वरा ह्येते विज्ञेया मन्त्रवादिनः भलन्दकश्च वासाश्वः संकीलश्चैव ते त्रयः
Main,145.0,116,ete mantrakṛto jñeyā vaiśyānāṃ pravarāḥ sadā iti dvinavatiḥ proktā mantrāyaiśca bahiṣkṛtāḥ,एते मन्त्रकृतो ज्ञेया वैश्यानां प्रवराः सदा इति द्विनवतिः प्रोक्ता मन्त्रायैश्च बहिष्कृताः
Main,145.0,117,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā ṛṣiputrānnibodhata ṛṣīkāṇāṃ sutā hyete ṛṣiputrāḥ śrutarṣayaḥ,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या ऋषिपुत्रान्निबोधत ऋषीकाणां सुता ह्येते ऋषिपुत्राः श्रुतर्षयः
Main,146.0,1,matsya-purāṇa 146 kathaṃ matsyena kathitas tārakasya vadho mahān kasminkāle vinirvṛttā katheyaṃ sūtanandana,मत्स्य-पुराण १४६ कथं मत्स्येन कथितस् तारकस्य वधो महान् कस्मिन्काले विनिर्वृत्ता कथेयं सूतनन्दन
Main,146.0,2,tvanmukhakṣīrasindhūtthā katheyamamṛtātmikā karṇābhyāṃ pibatāṃ tṛptir asmākaṃ na prajāyate idaṃ mune samākhyāhi mahābuddhe manogatam,त्वन्मुखक्षीरसिन्धूत्था कथेयममृतात्मिका कर्णाभ्यां पिबतां तृप्तिर् अस्माकं न प्रजायते इदं मुने समाख्याहि महाबुद्धे मनोगतम्
Main,146.0,3,pṛṣṭastu manunā devo matsyarūpī janārdanaḥ kathaṃ śaravaṇe jāto devaḥ ṣaḍvadano vibho,पृष्टस्तु मनुना देवो मत्स्यरूपी जनार्दनः कथं शरवणे जातो देवः षड्वदनो विभो
Main,146.0,4,etattu vacanaṃ śrutvā pārthivasyāmitaujasaḥ uvāca bhagavānprīto brahmasūnurmahāmatim,एतत्तु वचनं श्रुत्वा पार्थिवस्यामितौजसः उवाच भगवान्प्रीतो ब्रह्मसूनुर्महामतिम्
Main,146.0,5,vajrāṅgo nāma daityo 'bhūt tasya putrastu tārakaḥ surānudvāsayāmāsa purebhyaḥ sa mahābalaḥ,वज्राङ्गो नाम दैत्यो ऽभूत् तस्य पुत्रस्तु तारकः सुरानुद्वासयामास पुरेभ्यः स महाबलः
Main,146.0,6,tataste brahmaṇo 'bhyāśaṃ jagmurbhayanipīḍitāḥ bhītāṃśca tridaśāndṛṣṭvā brahmā teṣāmuvāca ha,ततस्ते ब्रह्मणो ऽभ्याशं जग्मुर्भयनिपीडिताः भीतांश्च त्रिदशान्दृष्ट्वा ब्रह्मा तेषामुवाच ह
Main,146.0,7,saṃtyajadhvaṃ bhayaṃ devāḥ śaṃkarasyātmajaḥ śiśuḥ tuhinācaladauhitras taṃ haniṣyati dānavam,संत्यजध्वं भयं देवाः शंकरस्यात्मजः शिशुः तुहिनाचलदौहित्रस् तं हनिष्यति दानवम्
Main,146.0,8,tataḥ kāle tu kasmiṃścid dṛṣṭvā vai śailajāṃ śivaḥ svareto vahnivadane vyasṛjatkāraṇāntare,ततः काले तु कस्मिंश्चिद् दृष्ट्वा वै शैलजां शिवः स्वरेतो वह्निवदने व्यसृजत्कारणान्तरे
Main,146.0,9,tatprāptaṃ vahnivadane reto devānatarpayat vidārya jaṭharāṇyeṣām ajīrṇaṃ nirgataṃ mune,तत्प्राप्तं वह्निवदने रेतो देवानतर्पयत् विदार्य जठराण्येषाम् अजीर्णं निर्गतं मुने
Main,146.0,10,patitaṃ tatsaridvarāṃ tatastu śarakānane tasmāttu sa samudbhūto guho dinakaraprabhaḥ,पतितं तत्सरिद्वरां ततस्तु शरकानने तस्मात्तु स समुद्भूतो गुहो दिनकरप्रभः
Main,146.0,11,sa saptadivaso bālo nijaghne tārakāsuram evaṃ śrutvā tato vākyaṃ tam ūcur ṛṣisattamāḥ,स सप्तदिवसो बालो निजघ्ने तारकासुरम् एवं श्रुत्वा ततो वाक्यं तम् ऊचुर् ऋषिसत्तमाः
Main,146.0,12,atyāścaryavatī ramyā katheyaṃ pāpanāśinī vistareṇa hi no brūhi yāthātathyena śṛṇvatām,अत्याश्चर्यवती रम्या कथेयं पापनाशिनी विस्तरेण हि नो ब्रूहि याथातथ्येन शृण्वताम्
Main,146.0,13,vajrāṅgo nāma daityendraḥ kasya vaṃśodbhavaḥ purā yasyābhūttārakaḥ putraḥ surapramathano balī,वज्राङ्गो नाम दैत्येन्द्रः कस्य वंशोद्भवः पुरा यस्याभूत्तारकः पुत्रः सुरप्रमथनो बली
Main,146.0,14,nirmitaḥ ko vadhe cābhūt tasya daityeśvarasya tu guhajanma tu kārtsnyena asmākaṃ brūhi mānada,निर्मितः को वधे चाभूत् तस्य दैत्येश्वरस्य तु गुहजन्म तु कार्त्स्न्येन अस्माकं ब्रूहि मानद
Main,146.0,15,mānaso brahmaṇaḥ putro dakṣo nāma prajāpatiḥ ṣaṣṭiṃ so 'janayatkanyā vairiṇyāmeva naḥ śrutam,मानसो ब्रह्मणः पुत्रो दक्षो नाम प्रजापतिः षष्टिं सो ऽजनयत्कन्या वैरिण्यामेव नः श्रुतम्
Main,146.0,16,dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa saptaviṃśatiṃ somāya catasro 'riṣṭanemaye,ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश सप्तविंशतिं सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये
Main,146.0,17,dve vai bāhukaputrāya dve vai cāṅgirase tathā dve kṛśāśvāya viduṣe prajāpatisutaḥ prabhuḥ,द्वे वै बाहुकपुत्राय द्वे वै चाङ्गिरसे तथा द्वे कृशाश्वाय विदुषे प्रजापतिसुतः प्रभुः
Main,146.0,18,aditirditirdanurviśvā hy ariṣṭā surasā tathā surabhirvinatā caiva tāmrā krodhavaśā irā,अदितिर्दितिर्दनुर्विश्वा ह्य् अरिष्टा सुरसा तथा सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा इरा
Main,146.0,19,kadrūrmuniśca lokasya mātaro goṣu mātaraḥ tāsāṃ sakāśāllokānāṃ jaṅgamasthāvarātmanām,कद्रूर्मुनिश्च लोकस्य मातरो गोषु मातरः तासां सकाशाल्लोकानां जङ्गमस्थावरात्मनाम्
Main,146.0,20,janma nānāprakārāṇāṃ tābhyo 'nye dehinaḥ smṛtāḥ devendropendrapūṣādyāḥ sarve te ditijā matāḥ,जन्म नानाप्रकाराणां ताभ्यो ऽन्ये देहिनः स्मृताः देवेन्द्रोपेन्द्रपूषाद्याः सर्वे ते दितिजा मताः
Main,146.0,21,diteḥ sakāśāllokāstu hiraṇyakaśipādayaḥ dānavāśca danoḥ putrā gāvaśca surabhīsutāḥ,दितेः सकाशाल्लोकास्तु हिरण्यकशिपादयः दानवाश्च दनोः पुत्रा गावश्च सुरभीसुताः
Main,146.0,22,pakṣiṇo vinatāputrā garuḍapramukhāḥ smṛtāḥ nāgāḥ kadrūsutā jñeyāḥ śeṣāścānye 'pi jantavaḥ,पक्षिणो विनतापुत्रा गरुडप्रमुखाः स्मृताः नागाः कद्रूसुता ज्ञेयाः शेषाश्चान्ये ऽपि जन्तवः
Main,146.0,23,trailokyanāthaṃ śakraṃ tu sarvāmaragaṇaprabhum hiraṇyakaśipuścakre jitvā rājyaṃ mahābalaḥ,त्रैलोक्यनाथं शक्रं तु सर्वामरगणप्रभुम् हिरण्यकशिपुश्चक्रे जित्वा राज्यं महाबलः
Main,146.0,24,tataḥ kenāpi kālena hiraṇyakaśipādayaḥ nihatā viṣṇunā saṃkhye śeṣāścendreṇa dānavāḥ,ततः केनापि कालेन हिरण्यकशिपादयः निहता विष्णुना संख्ये शेषाश्चेन्द्रेण दानवाः
Main,146.0,25,tato nihataputrābhūd ditir varamayācata bhartāraṃ kaśyapaṃ devaṃ putramanyaṃ mahābalam,ततो निहतपुत्राभूद् दितिर् वरमयाचत भर्तारं कश्यपं देवं पुत्रमन्यं महाबलम्
Main,146.0,26,samare śakrahantāraṃ sa tasyā adadātprabhuḥ,समरे शक्रहन्तारं स तस्या अददात्प्रभुः
Main,146.0,27,niyame varta he devi sahasraṃ śucimānasā varṣāṇāṃ lapsyase putram ityuktā sā tathākarot,नियमे वर्त हे देवि सहस्रं शुचिमानसा वर्षाणां लप्स्यसे पुत्रम् इत्युक्ता सा तथाकरोत्
Main,146.0,28,vartantyā niyame tasyāḥ sahasrākṣaḥ samāhitaḥ upāsāmācarattasyāḥ sā cainamanvamanyata,वर्तन्त्या नियमे तस्याः सहस्राक्षः समाहितः उपासामाचरत्तस्याः सा चैनमन्वमन्यत
Main,146.0,29,daśavatsaraśeṣasya sahasrasya tadā ditiḥ uvāca śakraṃ suprītā varadā tapasi sthitā,दशवत्सरशेषस्य सहस्रस्य तदा दितिः उवाच शक्रं सुप्रीता वरदा तपसि स्थिता
Main,146.0,30,putrottīrṇavratāṃ prāyo viddhi māṃ pākaśāsana bhaviṣyati ca te bhrātā tena sārdhamimāṃ śriyam,पुत्रोत्तीर्णव्रतां प्रायो विद्धि मां पाकशासन भविष्यति च ते भ्राता तेन सार्धमिमां श्रियम्
Main,146.0,31,bhuṅkṣva vatsa yathākāmaṃ trailokyaṃ hatakaṇṭakam ityuktvā nidrayāviṣṭā caraṇākrāntamūrdhajā,भुङ्क्ष्व वत्स यथाकामं त्रैलोक्यं हतकण्टकम् इत्युक्त्वा निद्रयाविष्टा चरणाक्रान्तमूर्धजा
Main,146.0,32,svayaṃ suṣvāpāniyatā bhāvino 'rthasya gauravāt tattu randhraṃ samāsādya jaṭharaṃ pākaśāsanaḥ,स्वयं सुष्वापानियता भाविनो ऽर्थस्य गौरवात् तत्तु रन्ध्रं समासाद्य जठरं पाकशासनः
Main,146.0,33,cakāra saptadhā garbhaṃ kuliśena tu devarāṭ ekaikaṃ tu punaḥ khaṇḍaṃ cakāra maghavā tataḥ,चकार सप्तधा गर्भं कुलिशेन तु देवराट् एकैकं तु पुनः खण्डं चकार मघवा ततः
Main,146.0,34,saptadhā saptadhā kopāt prābudhyata tato ditiḥ vibudhyovāca mā śakra ghātayethāḥ prajāṃ mama,सप्तधा सप्तधा कोपात् प्राबुध्यत ततो दितिः विबुध्योवाच मा शक्र घातयेथाः प्रजां मम
Main,146.0,35,tacchrutvā nirgataḥ śakraḥ sthitvā prāñjaliragrataḥ uvāca vākyaṃ saṃtrasto māturvai vadaneritam,तच्छ्रुत्वा निर्गतः शक्रः स्थित्वा प्राञ्जलिरग्रतः उवाच वाक्यं संत्रस्तो मातुर्वै वदनेरितम्
Main,146.0,36,divāsvapnaparā mātaḥ pādākrāntaśiroruhā saptasaptabhirevātas tava garbhaḥ kṛto mayā,दिवास्वप्नपरा मातः पादाक्रान्तशिरोरुहा सप्तसप्तभिरेवातस् तव गर्भः कृतो मया
Main,146.0,37,ekonapañcāśatkṛtā bhāgā vajreṇa te sutāḥ dāsyāmi teṣāṃ sthānāni divi daivatapūjite,एकोनपञ्चाशत्कृता भागा वज्रेण ते सुताः दास्यामि तेषां स्थानानि दिवि दैवतपूजिते
Main,146.0,38,ityuktā sā tadā devī saivamastvityabhāṣata punaśca devī bhartāram uvācāsitalocanā,इत्युक्ता सा तदा देवी सैवमस्त्वित्यभाषत पुनश्च देवी भर्तारम् उवाचासितलोचना
Main,146.0,39,putraṃ prajāpate dehi śakrajetāramūrjitam yo nāstraśastrairvadhyatvaṃ gacchettridivavāsinām,पुत्रं प्रजापते देहि शक्रजेतारमूर्जितम् यो नास्त्रशस्त्रैर्वध्यत्वं गच्छेत्त्रिदिववासिनाम्
Main,146.0,40,ityuktaḥ sa tathovāca tāṃ patnīmatiduḥkhitām daśa varṣasahasrāṇi tapaḥ kṛtvā tu lapsyase,इत्युक्तः स तथोवाच तां पत्नीमतिदुःखिताम् दश वर्षसहस्राणि तपः कृत्वा तु लप्स्यसे
Main,146.0,41,vajrāsāramayair aṅgair achedyairāyasair dṛḍhaiḥ vajrāṅgo nāma putraste bhavitā putravatsale,वज्रासारमयैर् अङ्गैर् अछेद्यैरायसैर् दृढैः वज्राङ्गो नाम पुत्रस्ते भविता पुत्रवत्सले
Main,146.0,42,sā tu labdhavarā devī jagāma tapase vanam daśa varṣasahasrāṇi sā tapo ghoramācarat,सा तु लब्धवरा देवी जगाम तपसे वनम् दश वर्षसहस्राणि सा तपो घोरमाचरत्
Main,146.0,43,tapaso 'nte bhagavatī janayāmāsa durjayam putramapratikarmāṇam ajeyaṃ vajraduśchidam,तपसो ऽन्ते भगवती जनयामास दुर्जयम् पुत्रमप्रतिकर्माणम् अजेयं वज्रदुश्छिदम्
Main,146.0,44,sa jātamātra evābhūt sarvaśastrāstrapāragaḥ uvāca mātaraṃ bhaktyā mātaḥ kiṃ karavāṇyaham,स जातमात्र एवाभूत् सर्वशस्त्रास्त्रपारगः उवाच मातरं भक्त्या मातः किं करवाण्यहम्
Main,146.0,45,tamuvāca tato hṛṣṭā ditirdaityādhipaṃ ca sā bahavo me hatāḥ putrāḥ sahasrākṣeṇa putraka,तमुवाच ततो हृष्टा दितिर्दैत्याधिपं च सा बहवो मे हताः पुत्राः सहस्राक्षेण पुत्रक
Main,146.0,46,teṣāṃ tvaṃ pratikartuṃ vai gaccha śakravadhāya ca bāḍhamityeva tāmuktvā jagāma tridivaṃ balī,तेषां त्वं प्रतिकर्तुं वै गच्छ शक्रवधाय च बाढमित्येव तामुक्त्वा जगाम त्रिदिवं बली
Main,146.0,47,baddhvā tataḥ sahasrākṣaṃ pāśenāmoghavarcasā māturantikamāgacchad vyāghraḥ kṣudramṛgaṃ yathā,बद्ध्वा ततः सहस्राक्षं पाशेनामोघवर्चसा मातुरन्तिकमागच्छद् व्याघ्रः क्षुद्रमृगं यथा
Main,146.0,48,etasminnantare brahmā kaśyapaśca mahātapāḥ āgatau tatra yatrāstāṃ mātāputrāvabhītakau,एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा कश्यपश्च महातपाः आगतौ तत्र यत्रास्तां मातापुत्रावभीतकौ
Main,146.0,49,dṛṣṭvā tu tāvuvācedaṃ brahmā kaśyapa eva ca muñcainaṃ putra devendraṃ kimanena prayojanam,दृष्ट्वा तु तावुवाचेदं ब्रह्मा कश्यप एव च मुञ्चैनं पुत्र देवेन्द्रं किमनेन प्रयोजनम्
Main,146.0,50,apamāno vadhaḥ proktaḥ putra saṃbhāvitasya ca asmadvākyena yo mukto viddhi taṃ mṛtameva ca,अपमानो वधः प्रोक्तः पुत्र संभावितस्य च अस्मद्वाक्येन यो मुक्तो विद्धि तं मृतमेव च
Main,146.0,51,parasya gauravānmuktaḥ śatrūṇāṃ bhāramāvahet jīvanneva mṛto vatsa divase divase sa tu,परस्य गौरवान्मुक्तः शत्रूणां भारमावहेत् जीवन्नेव मृतो वत्स दिवसे दिवसे स तु
Main,146.0,52,mahatāṃ vaśamāyāte vairaṃ naivāsti vairiṇi etacchrutvā tu vajrāṅgaḥ praṇato vākyamabravīt,महतां वशमायाते वैरं नैवास्ति वैरिणि एतच्छ्रुत्वा तु वज्राङ्गः प्रणतो वाक्यमब्रवीत्
Main,146.0,53,na me kṛtyamanenāsti māturājñā kṛtā mayā tvaṃ surāsuranātho 'si mama ca prapitāmahaḥ,न मे कृत्यमनेनास्ति मातुराज्ञा कृता मया त्वं सुरासुरनाथो ऽसि मम च प्रपितामहः
Main,146.0,54,kariṣye tvadvaco deva eṣa muktaḥ śatakratuḥ tapase me ratirdeva nirvighnaṃ caiva me bhavet,करिष्ये त्वद्वचो देव एष मुक्तः शतक्रतुः तपसे मे रतिर्देव निर्विघ्नं चैव मे भवेत्
Main,146.0,55,tvatprasādena bhagavann ityuktvā virarāma saḥ tasmiṃstūṣṇīṃ sthite daitye provācedaṃ pitāmahaḥ,त्वत्प्रसादेन भगवन्न् इत्युक्त्वा विरराम सः तस्मिंस्तूष्णीं स्थिते दैत्ये प्रोवाचेदं पितामहः
Main,146.0,56,tapastvaṃ krūramāpanno hy asmacchāsanasaṃsthitaḥ anayā cittaśuddhyā te paryāptaṃ janmanaḥ phalam,तपस्त्वं क्रूरमापन्नो ह्य् अस्मच्छासनसंस्थितः अनया चित्तशुद्ध्या ते पर्याप्तं जन्मनः फलम्
Main,146.0,57,ityuktvā padmajaḥ kanyāṃ sasarjāyatalocanām tāmasmai pradadau devaḥ patnyarthaṃ padmasambhavaḥ,इत्युक्त्वा पद्मजः कन्यां ससर्जायतलोचनाम् तामस्मै प्रददौ देवः पत्न्यर्थं पद्मसम्भवः
Main,146.0,58,varāṅgīti ca nāmāsyāḥ kṛtvā yātaḥ pitāmahaḥ vajrāṅgo 'pi tayā sārdhaṃ jagāma tapase vanam,वराङ्गीति च नामास्याः कृत्वा यातः पितामहः वज्राङ्गो ऽपि तया सार्धं जगाम तपसे वनम्
Main,146.0,59,ūrdhvabāhuḥ sa daityendro 'caradabdasahasrakam kālaṃ kamalapattrākṣaḥ śuddhabuddhir mahātapāḥ,ऊर्ध्वबाहुः स दैत्येन्द्रो ऽचरदब्दसहस्रकम् कालं कमलपत्त्राक्षः शुद्धबुद्धिर् महातपाः
Main,146.0,60,tāvaccāvāṅmukhaḥ kālaṃ tāvatpañcāgnimadhyagaḥ nirāhāro ghoratapās taporāśirajāyata,तावच्चावाङ्मुखः कालं तावत्पञ्चाग्निमध्यगः निराहारो घोरतपास् तपोराशिरजायत
Main,146.0,61,tataḥ so 'ntarjale cakre kālaṃ varṣasahasrakam jalāntaraṃ praviṣṭasya tasya patnī mahāvratā,ततः सो ऽन्तर्जले चक्रे कालं वर्षसहस्रकम् जलान्तरं प्रविष्टस्य तस्य पत्नी महाव्रता
Main,146.0,62,tasyaiva tīre sarasas tatprītyā maunamāsthitā nirāhārā tapo ghoraṃ praviveśa mahādyutiḥ,तस्यैव तीरे सरसस् तत्प्रीत्या मौनमास्थिता निराहारा तपो घोरं प्रविवेश महाद्युतिः
Main,146.0,63,tasyāṃ tapasi vartantyām indraścakre vibhīṣikām bhūtvā tu markaṭastatra tadāśramapadaṃ mahān,तस्यां तपसि वर्तन्त्याम् इन्द्रश्चक्रे विभीषिकाम् भूत्वा तु मर्कटस्तत्र तदाश्रमपदं महान्
Main,146.0,64,cakre vilolaṃ niḥśeṣaṃ tumbīghaṭakaraṇḍakam tatastu megharūṣeṇa kampaṃ tasyākaronmahān,चक्रे विलोलं निःशेषं तुम्बीघटकरण्डकम् ततस्तु मेघरूषेण कम्पं तस्याकरोन्महान्
Main,146.0,65,tato bhujaṃgarūpeṇa baddhvā ca caraṇadvayam apākarṣattato dūraṃ bhramaṃstasyā mahīmimām,ततो भुजंगरूपेण बद्ध्वा च चरणद्वयम् अपाकर्षत्ततो दूरं भ्रमंस्तस्या महीमिमाम्
Main,146.0,66,tapobalāḍhyā sā tasya na vadhyatvaṃ jagāma ha tato gomāyurūpeṇa tasyādūṣayadāśramam,तपोबलाढ्या सा तस्य न वध्यत्वं जगाम ह ततो गोमायुरूपेण तस्यादूषयदाश्रमम्
Main,146.0,67,tatastu megharūpeṇa tasyāḥ kledayadāśramam bhīṣikābhir anekābhis tāṃ kliśyanpākaśāsanaḥ,ततस्तु मेघरूपेण तस्याः क्लेदयदाश्रमम् भीषिकाभिर् अनेकाभिस् तां क्लिश्यन्पाकशासनः
Main,146.0,68,virarāma yadā naivaṃ vajrāṅgamahiṣī tadā śailasya duṣṭatāṃ matvā śāpaṃ dātuṃ vyavasthitā,विरराम यदा नैवं वज्राङ्गमहिषी तदा शैलस्य दुष्टतां मत्वा शापं दातुं व्यवस्थिता
Main,146.0,69,sa śāpābhimukhāṃ dṛṣṭvā śailaḥ puruṣavigrahaḥ uvāca tāṃ varārohāṃ varāṅgīṃ bhīrucetanaḥ,स शापाभिमुखां दृष्ट्वा शैलः पुरुषविग्रहः उवाच तां वरारोहां वराङ्गीं भीरुचेतनः
Main,146.0,70,nāhaṃ varāṅgane duṣṭaḥ sevyo 'haṃ sarvadehinām vibhramaṃ tu karotyeṣa ruṣitaḥ pākaśāsanaḥ,नाहं वराङ्गने दुष्टः सेव्यो ऽहं सर्वदेहिनाम् विभ्रमं तु करोत्येष रुषितः पाकशासनः
Main,146.0,71,etasminnantare jātaḥ kālo varṣasahasrikaḥ tasmingate tu bhagavān kāle kamalasaṃbhavaḥ tuṣṭaḥ provāca vajrāṅgaṃ tamāgamya jalāśrayam,एतस्मिन्नन्तरे जातः कालो वर्षसहस्रिकः तस्मिन्गते तु भगवान् काले कमलसंभवः तुष्टः प्रोवाच वज्राङ्गं तमागम्य जलाश्रयम्
Main,146.0,72,dadāmi sarvakāmāṃste uttiṣṭha ditinandana evamuktastadotthāya daityendrastapasāṃ nidhiḥ uvāca prāñjalirvākyaṃ sarvalokapitāmaham,ददामि सर्वकामांस्ते उत्तिष्ठ दितिनन्दन एवमुक्तस्तदोत्थाय दैत्येन्द्रस्तपसां निधिः उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं सर्वलोकपितामहम्
Main,146.0,73,āsuro māstu me bhāvaḥ santu lokā mamākṣayāḥ tapasyeva ratir me'stu śarīrasyāstu vartanam,आसुरो मास्तु मे भावः सन्तु लोका ममाक्षयाः तपस्येव रतिर् मेऽस्तु शरीरस्यास्तु वर्तनम्
Main,146.0,74,evamastviti taṃ devo jagāma svakamālayam vajrāṅgo 'pi samāpte tu tapasi sthirasaṃyamaḥ,एवमस्त्विति तं देवो जगाम स्वकमालयम् वज्राङ्गो ऽपि समाप्ते तु तपसि स्थिरसंयमः
Main,146.0,75,āhāramicchanbhāryāṃ svāṃ na dadarśāśrame svake kṣudhāviṣṭaḥ sa śailasya gahanaṃ praviveśa ha,आहारमिच्छन्भार्यां स्वां न ददर्शाश्रमे स्वके क्षुधाविष्टः स शैलस्य गहनं प्रविवेश ह
Main,146.0,76,ādātuṃ phalamūlāni sa ca tasminvyalokayat rudatīṃ tāṃ priyāṃ dīnāṃ tanupracchāditānanām tāṃ vilokya sa daityendraḥ provāca parisāntvayan,आदातुं फलमूलानि स च तस्मिन्व्यलोकयत् रुदतीं तां प्रियां दीनां तनुप्रच्छादिताननाम् तां विलोक्य स दैत्येन्द्रः प्रोवाच परिसान्त्वयन्
Main,146.0,77,kena te 'pakṛtaṃ bhīru yamalokaṃ yiyāsunā kaṃ vā kāmaṃ prayacchāmi śīghraṃ me brūhi bhāmini,केन ते ऽपकृतं भीरु यमलोकं यियासुना कं वा कामं प्रयच्छामि शीघ्रं मे ब्रूहि भामिनि
Main,147.0,1,matsya-purāṇa 147 trāsitāsmyapaviddhāsmi tāḍitā pīḍitāpi ca raudreṇa devarājena naṣṭanātheva bhūriśaḥ,मत्स्य-पुराण १४७ त्रासितास्म्यपविद्धास्मि ताडिता पीडितापि च रौद्रेण देवराजेन नष्टनाथेव भूरिशः
Main,147.0,2,duḥkhapāramapaśyantī prāṇāṃstyaktuṃ vyavasthitā putraṃ me tārakaṃ dehi duḥkhaśokamahārṇavāt,दुःखपारमपश्यन्ती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता पुत्रं मे तारकं देहि दुःखशोकमहार्णवात्
Main,147.0,3,evamuktaḥ sa daityendraḥ kopavyākulalocanaḥ śakto 'pi devarājasya pratikartuṃ mahāsuraḥ,एवमुक्तः स दैत्येन्द्रः कोपव्याकुललोचनः शक्तो ऽपि देवराजस्य प्रतिकर्तुं महासुरः
Main,147.0,4,tapaḥ kartuṃ punardaityo vyavasveta mahābalaḥ jñātvā tu tasya saṃkalpaṃ brahmā krūrataraṃ punaḥ,तपः कर्तुं पुनर्दैत्यो व्यवस्वेत महाबलः ज्ञात्वा तु तस्य संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः
Main,147.0,5,ājagāma tadā tatra yatrāsau ditinandanaḥ uvāca tasmai bhagavān prabhurmadhurayā girā,आजगाम तदा तत्र यत्रासौ दितिनन्दनः उवाच तस्मै भगवान् प्रभुर्मधुरया गिरा
Main,147.0,6,kimarthaṃ putraṃ bhūyastvaṃ niyamaṃ krūramicchasi āhārābhimukho daitya tanno brūhi mahāvrata,किमर्थं पुत्रं भूयस्त्वं नियमं क्रूरमिच्छसि आहाराभिमुखो दैत्य तन्नो ब्रूहि महाव्रत
Main,147.0,7,yāvadabdasahasreṇa nirāhārasya yatphalam kṣaṇenaikena tallabhyaṃ tyaktvāhāramupasthitam,यावदब्दसहस्रेण निराहारस्य यत्फलम् क्षणेनैकेन तल्लभ्यं त्यक्त्वाहारमुपस्थितम्
Main,147.0,8,tyāgo hyaprāptakāmānāṃ kāmebhyo na tathā guruḥ yathā prāptaṃ parityajya kāmaṃ kamalalocana,त्यागो ह्यप्राप्तकामानां कामेभ्यो न तथा गुरुः यथा प्राप्तं परित्यज्य कामं कमललोचन
Main,147.0,9,śrutvaitadbrahmaṇo vākyaṃ daityaḥ prāñjalirabravīt cintayaṃstapasā yukto hṛdi brahmamukheritam,श्रुत्वैतद्ब्रह्मणो वाक्यं दैत्यः प्राञ्जलिरब्रवीत् चिन्तयंस्तपसा युक्तो हृदि ब्रह्ममुखेरितम्
Main,147.0,10,utthitena mayā dṛṣṭā samādhānāttvadājñayā mahiṣī bhīṣitā dīnā rudatī śākhinastale,उत्थितेन मया दृष्टा समाधानात्त्वदाज्ञया महिषी भीषिता दीना रुदती शाखिनस्तले
Main,147.0,11,sā mayoktā tu tanvaṅgī dūyamānena cetasā kimevaṃ vartase bhīru vada tvaṃ kiṃ cikīrṣasi,सा मयोक्ता तु तन्वङ्गी दूयमानेन चेतसा किमेवं वर्तसे भीरु वद त्वं किं चिकीर्षसि
Main,147.0,12,ityuktā sā mayā deva provāca skhalitākṣaram vākyaṃ covāca tanvaṅgī bhītā sā hetusaṃhitam,इत्युक्ता सा मया देव प्रोवाच स्खलिताक्षरम् वाक्यं चोवाच तन्वङ्गी भीता सा हेतुसंहितम्
Main,147.0,13,trāsitāsmyapaviddhāsmi karṣitā pīḍitāsmi ca raudreṇa devarājena naṣṭanātheva bhūriśaḥ,त्रासितास्म्यपविद्धास्मि कर्षिता पीडितास्मि च रौद्रेण देवराजेन नष्टनाथेव भूरिशः
Main,147.0,14,duḥkhasyāntamapaśyantī prāṇāṃstyaktuṃ vyavasthitā putraṃ me tārakaṃ dehi hy asmādduḥkhamahārṇavāt,दुःखस्यान्तमपश्यन्ती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता पुत्रं मे तारकं देहि ह्य् अस्माद्दुःखमहार्णवात्
Main,147.0,15,evamuktastu saṃkṣubdhas tasyāḥ putrārthamudyataḥ tapo ghoraṃ kariṣyāmi jayāya tridivaukasām,एवमुक्तस्तु संक्षुब्धस् तस्याः पुत्रार्थमुद्यतः तपो घोरं करिष्यामि जयाय त्रिदिवौकसाम्
Main,147.0,16,etacchrutvā vaco devaḥ padmagarbhodbhavastadā uvāca daityarājānaṃ prasannaścaturānanaḥ,एतच्छ्रुत्वा वचो देवः पद्मगर्भोद्भवस्तदा उवाच दैत्यराजानं प्रसन्नश्चतुराननः
Main,147.0,17,alaṃ te tapasā vatsa mā kleśe dustare viśa putraste tārako nāma bhaviṣyati mahābalaḥ,अलं ते तपसा वत्स मा क्लेशे दुस्तरे विश पुत्रस्ते तारको नाम भविष्यति महाबलः
Main,147.0,18,devasīmantinīnāṃ tu dhammillasya vimokṣaṇaḥ ityukto daityanāthastu praṇipatya pitāmaham,देवसीमन्तिनीनां तु धम्मिल्लस्य विमोक्षणः इत्युक्तो दैत्यनाथस्तु प्रणिपत्य पितामहम्
Main,147.0,19,āgatyānandayāmāsa mahiṣīṃ harṣitānanaḥ tau dampatī kṛtārthau tu jagmatuḥ svāśramaṃ mudā,आगत्यानन्दयामास महिषीं हर्षिताननः तौ दम्पती कृतार्थौ तु जग्मतुः स्वाश्रमं मुदा
Main,147.0,20,vajrāṅgeṇāhitaṃ garbhaṃ varāṅgī varavarṇinī pūrṇaṃ varṣasahasraṃ ca dadhārodara eva hi,वज्राङ्गेणाहितं गर्भं वराङ्गी वरवर्णिनी पूर्णं वर्षसहस्रं च दधारोदर एव हि
Main,147.0,21,tato varṣasahasrānte varāṅgī suṣuve sutam jāyamāne tu daityendre tasmiṃllokabhayaṃkare,ततो वर्षसहस्रान्ते वराङ्गी सुषुवे सुतम् जायमाने तु दैत्येन्द्रे तस्मिंल्लोकभयंकरे
Main,147.0,22,cacāla sakalā pṛthvī samudrāśca cakampire celurmahīdharāḥ sarve vavurvātāśca bhīṣaṇāḥ,चचाल सकला पृथ्वी समुद्राश्च चकम्पिरे चेलुर्महीधराः सर्वे ववुर्वाताश्च भीषणाः
Main,147.0,23,jepurjapyaṃ munivarā nedurvyālamṛgā api candrasūryau jahuḥ kāntiṃ sanīhārā diśo 'bhavan,जेपुर्जप्यं मुनिवरा नेदुर्व्यालमृगा अपि चन्द्रसूर्यौ जहुः कान्तिं सनीहारा दिशो ऽभवन्
Main,147.0,24,jāte mahāsure tasmin sarve cāpi mahāsurāḥ ājagmurhṛṣitāstatra tathā cāsurayoṣitaḥ,जाते महासुरे तस्मिन् सर्वे चापि महासुराः आजग्मुर्हृषितास्तत्र तथा चासुरयोषितः
Main,147.0,25,jagurharṣasamāviṣṭā nanṛtuścāsurāṅganāḥ tato mahotsavo jāto dānavānāṃ dvijottamāḥ,जगुर्हर्षसमाविष्टा ननृतुश्चासुराङ्गनाः ततो महोत्सवो जातो दानवानां द्विजोत्तमाः
Main,147.0,26,viṣaṇṇamanaso devāḥ samahendrāstadābhavan varāṅgī svasutaṃ dṛṣṭvā harṣeṇāpūritā tadā,विषण्णमनसो देवाः समहेन्द्रास्तदाभवन् वराङ्गी स्वसुतं दृष्ट्वा हर्षेणापूरिता तदा
Main,147.0,27,bahu mene na devendravijayaṃ tu tadeva sā jātamātrastu daityendras tārakaścaṇḍavikramaḥ,बहु मेने न देवेन्द्रविजयं तु तदेव सा जातमात्रस्तु दैत्येन्द्रस् तारकश्चण्डविक्रमः
Main,147.0,28,abhiṣikto 'suraiḥ sarvaiḥ kujambhamahiṣādibhiḥ sarvāsuramahārājye pṛthivītulanakṣamaiḥ,अभिषिक्तो ऽसुरैः सर्वैः कुजम्भमहिषादिभिः सर्वासुरमहाराज्ये पृथिवीतुलनक्षमैः
Main,147.0,29,sa tu prāpya mahārājyaṃ tārako munisattamāḥ uvāca dānavaśreṣṭhān yuktiyuktamidaṃ vacaḥ,स तु प्राप्य महाराज्यं तारको मुनिसत्तमाः उवाच दानवश्रेष्ठान् युक्तियुक्तमिदं वचः
Main,148.0,1,matsya-purāṇa 148 śṛṇudhvamasurāḥ sarve vākyaṃ mama mahābalāḥ śreyase kriyatāṃ buddhiḥ sarvaiḥ kṛtyasya saṃvidhau,मत्स्य-पुराण १४८ शृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः श्रेयसे क्रियतां बुद्धिः सर्वैः कृत्यस्य संविधौ
Main,148.0,2,vaṃśakṣayakarā devāḥ sarveṣāmeva dānavāḥ asmākaṃ jātidharmo vai virūḍhaṃ vairamakṣayam,वंशक्षयकरा देवाः सर्वेषामेव दानवाः अस्माकं जातिधर्मो वै विरूढं वैरमक्षयम्
Main,148.0,3,vayamadya gamiṣyāmaḥ surāṇāṃ nigrahāya tu svabāhubalamāśritya sarva eva na saṃśayaḥ,वयमद्य गमिष्यामः सुराणां निग्रहाय तु स्वबाहुबलमाश्रित्य सर्व एव न संशयः
Main,148.0,4,kiṃtu nātapasā yukto manye 'haṃ surasaṃgamam ahamādau kariṣyāmi tato ghoraṃ diteḥ sutāḥ,किंतु नातपसा युक्तो मन्ये ऽहं सुरसंगमम् अहमादौ करिष्यामि ततो घोरं दितेः सुताः
Main,148.0,5,tataḥ surānvijeṣyāmo bhokṣyāmo 'tha jagattrayam sthiropāyo hi puruṣaḥ sthiraśrīrapi jāyate,ततः सुरान्विजेष्यामो भोक्ष्यामो ऽथ जगत्त्रयम् स्थिरोपायो हि पुरुषः स्थिरश्रीरपि जायते
Main,148.0,6,rakṣituṃ naiva śaknoti capalaścapalāḥ śriyaḥ tacchrutvā dānavāḥ sarve vākyaṃ tasyāsurasya tu,रक्षितुं नैव शक्नोति चपलश्चपलाः श्रियः तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु
Main,148.0,7,sādhu sādhvityavocaṃste tatra daityāḥ savismayāḥ so 'gacchatpāriyātrasya gireḥ kandaramuttamam,साधु साध्वित्यवोचंस्ते तत्र दैत्याः सविस्मयाः सो ऽगच्छत्पारियात्रस्य गिरेः कन्दरमुत्तमम्
Main,148.0,8,sarvartukusumākīrṇaṃ nānauṣadhividīpitam nānādhāturasasrāvacitraṃ nānāguhāgṛham,सर्वर्तुकुसुमाकीर्णं नानौषधिविदीपितम् नानाधातुरसस्रावचित्रं नानागुहागृहम्
Main,148.0,9,gahanaiḥ sarvato gūḍhaṃ citrakalpadrumāśrayam anekākārabahulaṃ pṛthakpakṣikulākulam,गहनैः सर्वतो गूढं चित्रकल्पद्रुमाश्रयम् अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम्
Main,148.0,10,nānāprasravaṇopetaṃ nānāvidhajalāśayam prāpya tatkandaraṃ daityaś cacāra vipulaṃ tapaḥ,नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम् प्राप्य तत्कन्दरं दैत्यश् चचार विपुलं तपः
Main,148.0,11,nirāhāraḥ pañcatapāḥ pattrabhugvāribhojanaḥ śataṃ śataṃ samānāṃ tu tapāṃsyetāni so 'karot,निराहारः पञ्चतपाः पत्त्रभुग्वारिभोजनः शतं शतं समानां तु तपांस्येतानि सो ऽकरोत्
Main,148.0,12,tataḥ svadehādutkṛtya karṣaṃ karṣaṃ dine dine māṃsasyāgnau juhāvāsau tato nirmāṃsatāṃ gataḥ,ततः स्वदेहादुत्कृत्य कर्षं कर्षं दिने दिने मांसस्याग्नौ जुहावासौ ततो निर्मांसतां गतः
Main,148.0,13,tasminnirmāṃsatāṃ yāte taporāśitvamāgate jajvaluḥ sarvabhūtāni tejasā tasya sarvataḥ,तस्मिन्निर्मांसतां याते तपोराशित्वमागते जज्वलुः सर्वभूतानि तेजसा तस्य सर्वतः
Main,148.0,14,udvignāśca surāḥ sarve tapasā tasya bhīṣitāḥ etasminnantare brahmā paramaṃ toṣamāgataḥ,उद्विग्नाश्च सुराः सर्वे तपसा तस्य भीषिताः एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा परमं तोषमागतः
Main,148.0,15,tārakasya varaṃ dātuṃ jagāma tridaśālayāt prāpya taṃ śailarājānaṃ sa gireḥ kandarasthitam uvāca tārakaṃ devo girā madhurayā yutaḥ,तारकस्य वरं दातुं जगाम त्रिदशालयात् प्राप्य तं शैलराजानं स गिरेः कन्दरस्थितम् उवाच तारकं देवो गिरा मधुरया युतः
Main,148.0,16,putrālaṃ tapasā te 'stu nāstyasādhyaṃ tavādhunā varaṃ vṛṇīṣva ruciraṃ yatte manasi vartate,पुत्रालं तपसा ते ऽस्तु नास्त्यसाध्यं तवाधुना वरं वृणीष्व रुचिरं यत्ते मनसि वर्तते
Main,148.0,17,ityuktastārako daityaḥ praṇamyātmabhuvaṃ vibhum uvāca prāñjalirbhūtvā praṇataḥ pṛthuvikramaḥ,इत्युक्तस्तारको दैत्यः प्रणम्यात्मभुवं विभुम् उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणतः पृथुविक्रमः
Main,148.0,18,devabhūtamanovāsa vetsi jantuviceṣṭitam kṛtapratikṛtākāṅkṣī jigīṣuḥ prāyaśo janaḥ,देवभूतमनोवास वेत्सि जन्तुविचेष्टितम् कृतप्रतिकृताकाङ्क्षी जिगीषुः प्रायशो जनः
Main,148.0,19,vayaṃ ca jātidharmeṇa kṛtavairāḥ sahāmaraiḥ taiśca niḥśeṣitā daityāḥ krūraiḥ saṃtyajya dharmitām teṣāmahaṃ samuddhartā bhaveyamiti me matiḥ,वयं च जातिधर्मेण कृतवैराः सहामरैः तैश्च निःशेषिता दैत्याः क्रूरैः संत्यज्य धर्मिताम् तेषामहं समुद्धर्ता भवेयमिति मे मतिः
Main,148.0,20,avadhyaḥ sarvabhūtānām astrāṇāṃ ca mahaujasām syāmahaṃ paramo hyeṣa varo mama hṛdi sthitaḥ,अवध्यः सर्वभूतानाम् अस्त्राणां च महौजसाम् स्यामहं परमो ह्येष वरो मम हृदि स्थितः
Main,148.0,21,etanme dehi deveśa nānyo me rocate varaḥ tamuvāca tato daityaṃ viriñciḥ suranāyakaḥ,एतन्मे देहि देवेश नान्यो मे रोचते वरः तमुवाच ततो दैत्यं विरिञ्चिः सुरनायकः
Main,148.0,22,na yujyante vinā mṛtyuṃ dehino daityasattama yatastato 'pi varaya mṛtyuṃ yasmānna śaṅkase,न युज्यन्ते विना मृत्युं देहिनो दैत्यसत्तम यतस्ततो ऽपि वरय मृत्युं यस्मान्न शङ्कसे
Main,148.0,23,tataḥ saṃcintya daityendraḥ śiśorvai saptavāsarāt vavre mahāsuro mṛtyum avalepena mohitaḥ,ततः संचिन्त्य दैत्येन्द्रः शिशोर्वै सप्तवासरात् वव्रे महासुरो मृत्युम् अवलेपेन मोहितः
Main,148.0,24,brahmā cāsmai varaṃ dattvā yatkiṃcinmanasepsitam jagāma tridivaṃ devo daityo 'pi svakamālayam,ब्रह्मा चास्मै वरं दत्त्वा यत्किंचिन्मनसेप्सितम् जगाम त्रिदिवं देवो दैत्यो ऽपि स्वकमालयम्
Main,148.0,25,uttīrṇaṃ tapasastaṃ tu daityaṃ daityeśvarāstathā parivavruḥ sahasrākṣaṃ divi devagaṇā yathā,उत्तीर्णं तपसस्तं तु दैत्यं दैत्येश्वरास्तथा परिवव्रुः सहस्राक्षं दिवि देवगणा यथा
Main,148.0,26,tasminmahati rājyasthe tārake daityanandane ṛtavo mūrtimantaśca svakālaguṇabṛṃhitāḥ,तस्मिन्महति राज्यस्थे तारके दैत्यनन्दने ऋतवो मूर्तिमन्तश्च स्वकालगुणबृंहिताः
Main,148.0,27,abhavankiṃkarāstasya lokapālāśca sarvaśaḥ kāntirdyutirdhṛtirmedhā śrīravekṣya ca dānavam,अभवन्किंकरास्तस्य लोकपालाश्च सर्वशः कान्तिर्द्युतिर्धृतिर्मेधा श्रीरवेक्ष्य च दानवम्
Main,148.0,28,parivavrurguṇākīrṇā niśchidrāḥ sarva eva hi kālāguruviliptāṅgaṃ mahāmukuṭabhūṣaṇam,परिवव्रुर्गुणाकीर्णा निश्छिद्राः सर्व एव हि कालागुरुविलिप्ताङ्गं महामुकुटभूषणम्
Main,148.0,29,rucirāṅgadanaddhāṅgaṃ mahāsiṃhāsane sthitam vījayantyapsaraḥśreṣṭhā bhṛśaṃ muñcanti naiva tāḥ,रुचिराङ्गदनद्धाङ्गं महासिंहासने स्थितम् वीजयन्त्यप्सरःश्रेष्ठा भृशं मुञ्चन्ति नैव ताः
Main,148.0,30,candrārkau dīpamārgeṣu vyajaneṣu ca mārutaḥ kṛtānto 'gresarastasya babhūvurmunisattamāḥ,चन्द्रार्कौ दीपमार्गेषु व्यजनेषु च मारुतः कृतान्तो ऽग्रेसरस्तस्य बभूवुर्मुनिसत्तमाः
Main,148.0,31,evaṃ prayāti kāle tu vitate tārakāsuraḥ babhāṣe sacivāndaityaḥ prabhūtavaradarpitaḥ,एवं प्रयाति काले तु वितते तारकासुरः बभाषे सचिवान्दैत्यः प्रभूतवरदर्पितः
Main,148.0,32,rājyena kāraṇaṃ kiṃ me tv anākramya triviṣṭapam aniryāpya surairvairaṃ kā śāntirhṛdaye mama,राज्येन कारणं किं मे त्व् अनाक्रम्य त्रिविष्टपम् अनिर्याप्य सुरैर्वैरं का शान्तिर्हृदये मम
Main,148.0,33,bhuñjate 'dyāpi yajñāṃśān amarā nāka eva hi viṣṇuḥ śriyaṃ na jahati tiṣṭhate ca gatabhramaḥ,भुञ्जते ऽद्यापि यज्ञांशान् अमरा नाक एव हि विष्णुः श्रियं न जहति तिष्ठते च गतभ्रमः
Main,148.0,34,svasthābhiḥ svarganārībhiḥ pīḍyante 'maravallabhāḥ sotpalā madirāmodā divi krīḍāyaneṣu ca,स्वस्थाभिः स्वर्गनारीभिः पीड्यन्ते ऽमरवल्लभाः सोत्पला मदिरामोदा दिवि क्रीडायनेषु च
Main,148.0,35,labdhvā janma na yaḥ kaścid ghaṭayetpauruṣaṃ naraḥ janma tasya vṛthā bhūtam ajanmā tu viśiṣyate,लब्ध्वा जन्म न यः कश्चिद् घटयेत्पौरुषं नरः जन्म तस्य वृथा भूतम् अजन्मा तु विशिष्यते
Main,148.0,36,mātāpitṛbhyāṃ na karoti kāmān bandhūnaśokānna karoti yo vā kīrtiṃ hi vā nārjayate himābhāṃ pumānsa jāto 'pi mṛto mataṃ me,मातापितृभ्यां न करोति कामान् बन्धूनशोकान्न करोति यो वा कीर्तिं हि वा नार्जयते हिमाभां पुमान्स जातो ऽपि मृतो मतं मे
Main,148.0,37,tasmājjayāyāmarapuṃgavānāṃ trailokyalakṣmīharaṇāya śīghram saṃyojyatāṃ me rathamaṣṭacakraṃ balaṃ ca me durjayadaityacakram dhvajaṃ ca me kāñcanapaṭṭanaddhaṃ chattraṃ ca me mauktikajālabaddham,तस्माज्जयायामरपुंगवानां त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय शीघ्रम् संयोज्यतां मे रथमष्टचक्रं बलं च मे दुर्जयदैत्यचक्रम् ध्वजं च मे काञ्चनपट्टनद्धं छत्त्रं च मे मौक्तिकजालबद्धम्
Main,148.0,38,tārakasya vacaḥ śrutvā grasano nāma dānavaḥ senānīr daityarājasya tathā cakre balānvitaḥ,तारकस्य वचः श्रुत्वा ग्रसनो नाम दानवः सेनानीर् दैत्यराजस्य तथा चक्रे बलान्वितः
Main,148.0,39,āhatya bherīṃ gambhīrāṃ daityānāhūya satvaraḥ turagāṇāṃ sahasreṇa cakrāṣṭakavibhūṣitam,आहत्य भेरीं गम्भीरां दैत्यानाहूय सत्वरः तुरगाणां सहस्रेण चक्राष्टकविभूषितम्
Main,148.0,40,śuklāmbarapariṣkāraṃ caturyojanavistṛtam nānākrīḍāgṛhayutaṃ gītavādyamanoharam,शुक्लाम्बरपरिष्कारं चतुर्योजनविस्तृतम् नानाक्रीडागृहयुतं गीतवाद्यमनोहरम्
Main,148.0,41,vimānamiva devasya surabhartuḥ śatakratoḥ daśakoṭīśvarā daityā daityānāṃ caṇḍavikramāḥ,विमानमिव देवस्य सुरभर्तुः शतक्रतोः दशकोटीश्वरा दैत्या दैत्यानां चण्डविक्रमाः
Main,148.0,42,teṣāmagresaro jambhaḥ kujambho 'nantarastataḥ mahiṣaḥ kuñjaro meghaḥ kālanemirnimistathā,तेषामग्रेसरो जम्भः कुजम्भो ऽनन्तरस्ततः महिषः कुञ्जरो मेघः कालनेमिर्निमिस्तथा
Main,148.0,43,mathano jambhakaḥ śumbho daityendrā daśa nāyakāḥ anye 'pi śataśastasya pṛthivīdalanakṣamāḥ,मथनो जम्भकः शुम्भो दैत्येन्द्रा दश नायकाः अन्ये ऽपि शतशस्तस्य पृथिवीदलनक्षमाः
Main,148.0,44,daityendrā girivarṣmāṇaḥ santi caṇḍaparākramāḥ nānāyudhapraharaṇā nānāśastrāstrapāragāḥ,दैत्येन्द्रा गिरिवर्ष्माणः सन्ति चण्डपराक्रमाः नानायुधप्रहरणा नानाशस्त्रास्त्रपारगाः
Main,148.0,45,tārakasyābhavatketū raudraḥ kanakabhūṣaṇaḥ ketunā makareṇāpi senānīr grasano 'rihā,तारकस्याभवत्केतू रौद्रः कनकभूषणः केतुना मकरेणापि सेनानीर् ग्रसनो ऽरिहा
Main,148.0,46,paiśācaṃ yasya vadanaṃ jambhasyāsīdayomayam kharavidhūtalāṅgūlaṃ kujambhasyābhavaddhvaje,पैशाचं यस्य वदनं जम्भस्यासीदयोमयम् खरविधूतलाङ्गूलं कुजम्भस्याभवद्ध्वजे
Main,148.0,47,mahiṣasya tu gomāyuḥ ketorhaimastadābhavat dhvāṅkṣo dhvaje tu śumbhasya kṛṣṇāyomayamucchritam,महिषस्य तु गोमायुः केतोर्हैमस्तदाभवत् ध्वाङ्क्षो ध्वजे तु शुम्भस्य कृष्णायोमयमुच्छ्रितम्
Main,148.0,48,anekākāravinyāsāś cānyeṣāṃ tu dhvajāstathā śatena śīghravegāṇāṃ vyāghrāṇāṃ hemamālinām,अनेकाकारविन्यासाश् चान्येषां तु ध्वजास्तथा शतेन शीघ्रवेगाणां व्याघ्राणां हेममालिनाम्
Main,148.0,49,grasanasya ratho yuktāṃ kiṅkiṇījālamālinām śatenāpi ca siṃhānāṃ ratho jambhasya durjayaḥ,ग्रसनस्य रथो युक्तां किङ्किणीजालमालिनाम् शतेनापि च सिंहानां रथो जम्भस्य दुर्जयः
Main,148.0,50,kujambhasya ratho yuktaḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ rathastu mahiṣasyoṣṭrair gajasya tu turaṃgamaiḥ,कुजम्भस्य रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः रथस्तु महिषस्योष्ट्रैर् गजस्य तु तुरंगमैः
Main,148.0,51,meṣasya dvīpibhirbhīmaiḥ kuñjaraiḥ kālaneminaḥ parvatābhaiḥ samārūḍho nimirmattairmahāgajaiḥ,मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः पर्वताभैः समारूढो निमिर्मत्तैर्महागजैः
Main,148.0,52,caturdantairgandhavadbhiḥ śikṣitairmeghabhairavaiḥ śatahastāyataiḥ kṛṣṇais turaṃgairhemabhūṣaṇaiḥ,चतुर्दन्तैर्गन्धवद्भिः शिक्षितैर्मेघभैरवैः शतहस्तायतैः कृष्णैस् तुरंगैर्हेमभूषणैः
Main,148.0,53,sitacāmarajālena śobhite dakṣiṇāṃ diśam sitacandanacārvaṅgo nānāpuṣpasrajojjvalaḥ,सितचामरजालेन शोभिते दक्षिणां दिशम् सितचन्दनचार्वङ्गो नानापुष्पस्रजोज्ज्वलः
Main,148.0,54,mathano nāma daityendraḥ pāśahasto vyarājata jambhakaḥ kiṅkiṇījālamālamuṣṭraṃ samāsthitaḥ,मथनो नाम दैत्येन्द्रः पाशहस्तो व्यराजत जम्भकः किङ्किणीजालमालमुष्ट्रं समास्थितः
Main,148.0,55,kālaśuklamahāmeṣam ārūḍhaḥ śumbhadānavaḥ anye 'pi dānavā vīrā nānāvāhanagāminaḥ,कालशुक्लमहामेषम् आरूढः शुम्भदानवः अन्ये ऽपि दानवा वीरा नानावाहनगामिनः
Main,148.0,56,pracaṇḍacitrakarmāṇaḥ kuṇḍaloṣṇīṣabhūṣaṇāḥ nānāvidhottarāsaṅgā nānāmālyavibhūṣaṇāḥ,प्रचण्डचित्रकर्माणः कुण्डलोष्णीषभूषणाः नानाविधोत्तरासङ्गा नानामाल्यविभूषणाः
Main,148.0,57,nānāsugandhigandhāḍhyā nānābandijanastutāḥ nānāvādyaparispandāś cāgresaramahārathāḥ,नानासुगन्धिगन्धाढ्या नानाबन्दिजनस्तुताः नानावाद्यपरिस्पन्दाश् चाग्रेसरमहारथाः
Main,148.0,58,nānāśauryakathāsaktās tasminsainye mahāsurāḥ tadbalaṃ daityasiṃhasya bhīmarūpaṃ vyajāyata,नानाशौर्यकथासक्तास् तस्मिन्सैन्ये महासुराः तद्बलं दैत्यसिंहस्य भीमरूपं व्यजायत
Main,148.0,59,pramattacaṇḍamātaṃgaturaṃgarathasaṃkulam pratasthe 'marayuddhāya bahupattipatāki tat,प्रमत्तचण्डमातंगतुरंगरथसंकुलम् प्रतस्थे ऽमरयुद्धाय बहुपत्तिपताकि तत्
Main,148.0,60,etasminnantare vāyur devadūto 'mbarālaye dṛṣṭvā sa dānavabalaṃ jagāmendrasya śaṃsitum,एतस्मिन्नन्तरे वायुर् देवदूतो ऽम्बरालये दृष्ट्वा स दानवबलं जगामेन्द्रस्य शंसितुम्
Main,148.0,61,sa gatvā tu sabhāṃ divyāṃ mahendrasya mahātmanaḥ śaśaṃsa madhye devānāṃ tatkāryaṃ samupasthitam,स गत्वा तु सभां दिव्यां महेन्द्रस्य महात्मनः शशंस मध्ये देवानां तत्कार्यं समुपस्थितम्
Main,148.0,62,tacchrutvā devarājastu nimīlitavilocanaḥ bṛhaspatimuvācedaṃ vākyaṃ kāle mahābhujaḥ,तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु निमीलितविलोचनः बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं काले महाभुजः
Main,148.0,63,samprāpto 'ti vimardo 'yaṃ devānāṃ dānavaiḥ saha kāryaṃ kimatra tadbrūhi nītyupāyasamanvitam,सम्प्राप्तो ऽति विमर्दो ऽयं देवानां दानवैः सह कार्यं किमत्र तद्ब्रूहि नीत्युपायसमन्वितम्
Main,148.0,64,etacchrutvā tu vacanaṃ mahendrasya girāṃpatiḥ ityuvāca mahābhāgo bṛhaspatirudāradhīḥ,एतच्छ्रुत्वा तु वचनं महेन्द्रस्य गिरांपतिः इत्युवाच महाभागो बृहस्पतिरुदारधीः
Main,148.0,65,sāmapūrvā smṛtā nītiś caturaṅgā patākinī jigīṣatāṃ suraśreṣṭha sthitireṣā sanātanī,सामपूर्वा स्मृता नीतिश् चतुरङ्गा पताकिनी जिगीषतां सुरश्रेष्ठ स्थितिरेषा सनातनी
Main,148.0,66,sāma bhedastathā dānaṃ daṇḍaścāṅgacatuṣṭayam nītau kramāddeśakālaripuyogyakramādidam,साम भेदस्तथा दानं दण्डश्चाङ्गचतुष्टयम् नीतौ क्रमाद्देशकालरिपुयोग्यक्रमादिदम्
Main,148.0,67,na śāntigocare lubdhaḥ krūro labdhasamāśrayaḥ saṃtāpitaḥ khalo yāti sādhyatāṃ bhraṣṭasaṃśayaḥ,न शान्तिगोचरे लुब्धः क्रूरो लब्धसमाश्रयः संतापितः खलो याति साध्यतां भ्रष्टसंशयः
Main,148.0,68,sāma daityeṣu naivāsti yataste labdhasaṃśrayāḥ jātidharmeṇa vā bhedyā dānaṃ prāptaśriye ca kim,साम दैत्येषु नैवास्ति यतस्ते लब्धसंश्रयाः जातिधर्मेण वा भेद्या दानं प्राप्तश्रिये च किम्
Main,148.0,69,eko 'bhyupāyo daṇḍo 'tra bhavatāṃ yadi rocate durjaneṣu kṛtaṃ sāma mahadyāti ca vandhyatām,एको ऽभ्युपायो दण्डो ऽत्र भवतां यदि रोचते दुर्जनेषु कृतं साम महद्याति च वन्ध्यताम्
Main,148.0,70,bhavāditi vyavasyanti krūrāḥ sāma mahātmanām ṛjutāmāryabuddhitvaṃ dayānītivyatikramam,भवादिति व्यवस्यन्ति क्रूराः साम महात्मनाम् ऋजुतामार्यबुद्धित्वं दयानीतिव्यतिक्रमम्
Main,148.0,71,manyante durjanā nityaṃ sāma cāpi bhayodayāt tasmād durjanam ākrāntuṃ śreyānpauruṣasaṃśrayaḥ,मन्यन्ते दुर्जना नित्यं साम चापि भयोदयात् तस्माद् दुर्जनम् आक्रान्तुं श्रेयान्पौरुषसंश्रयः
Main,148.0,72,ākrānte tu kriyā yuktā satāmetanmahāvratam durjanaḥ sujanatvāya kalpate na kadācana,आक्रान्ते तु क्रिया युक्ता सतामेतन्महाव्रतम् दुर्जनः सुजनत्वाय कल्पते न कदाचन
Main,148.0,73,sujano 'pi svabhāvasya tyāgaṃ vāñchetkadācana evaṃ me budhyate buddhir yūyamatra vyavasyata,सुजनो ऽपि स्वभावस्य त्यागं वाञ्छेत्कदाचन एवं मे बुध्यते बुद्धिर् यूयमत्र व्यवस्यत
Main,148.0,74,evamuktaḥ sahasrākṣa evamevetyuvāca tam kartavyatāṃ sa saṃcintya provācāmarasaṃsadi,एवमुक्तः सहस्राक्ष एवमेवेत्युवाच तम् कर्तव्यतां स संचिन्त्य प्रोवाचामरसंसदि
Main,148.0,75,sāvadhānena me vācaṃ śṛṇudhvaṃ nākavāsinaḥ bhavanto yajñabhoktāras tuṣṭātmāno 'tisāttvikāḥ,सावधानेन मे वाचं शृणुध्वं नाकवासिनः भवन्तो यज्ञभोक्तारस् तुष्टात्मानो ऽतिसात्त्विकाः
Main,148.0,76,sve mahimni sthitā nityaṃ jagataḥ paripālakāḥ bhavataścānimittena bādhane dānaveśvarāḥ,स्वे महिम्नि स्थिता नित्यं जगतः परिपालकाः भवतश्चानिमित्तेन बाधने दानवेश्वराः
Main,148.0,77,teṣāṃ sāmādi naivāsti daṇḍa eva vidhīyatām kriyatāṃ samarodyogaḥ sainyaṃ saṃyojyatāṃ mama,तेषां सामादि नैवास्ति दण्ड एव विधीयताम् क्रियतां समरोद्योगः सैन्यं संयोज्यतां मम
Main,148.0,78,ādriyantāṃ ca śastrāṇi pūjyantāmastradevatāḥ vāhanāni ca yānāni yojayantu mamāmarāḥ,आद्रियन्तां च शस्त्राणि पूज्यन्तामस्त्रदेवताः वाहनानि च यानानि योजयन्तु ममामराः
Main,148.0,79,yamaṃ senāpatiṃ kṛtvā śīghramevaṃ divaukasaḥ ityuktāḥ samanahyanta devānāṃ ye pradhānataḥ,यमं सेनापतिं कृत्वा शीघ्रमेवं दिवौकसः इत्युक्ताः समनह्यन्त देवानां ये प्रधानतः
Main,148.0,80,vājināmayutenājau hemaghaṇṭāpariṣkṛtam nānāścaryaguṇopetaṃ samprāptaṃ sarvadaivataiḥ,वाजिनामयुतेनाजौ हेमघण्टापरिष्कृतम् नानाश्चर्यगुणोपेतं सम्प्राप्तं सर्वदैवतैः
Main,148.0,81,rathaṃ mātalinā kḷptaṃ devarājasya durjayam yamo mahiṣamāsthāya senāgre samavartata,रथं मातलिना कॢप्तं देवराजस्य दुर्जयम् यमो महिषमास्थाय सेनाग्रे समवर्तत
Main,148.0,82,caṇḍakiṃkaravṛndena sarvataḥ parivāritaḥ kalpakāloddhatajvālāpūritāmbaralocanaḥ,चण्डकिंकरवृन्देन सर्वतः परिवारितः कल्पकालोद्धतज्वालापूरिताम्बरलोचनः
Main,148.0,83,hutāśanaśchāgarūḍhaḥ śaktihasto vyavasthitaḥ pavano 'ṅkuśapāṇistu vistāritamahājavaḥ,हुताशनश्छागरूढः शक्तिहस्तो व्यवस्थितः पवनो ऽङ्कुशपाणिस्तु विस्तारितमहाजवः
Main,148.0,84,bhujagendrasamārūḍho jaleśo bhagavānsvayam narayuktarathe devo rākṣaseśo viyaccaraḥ,भुजगेन्द्रसमारूढो जलेशो भगवान्स्वयम् नरयुक्तरथे देवो राक्षसेशो वियच्चरः
Main,148.0,85,tīkṣṇakhaḍgayuto bhīmaḥ samare samavasthitaḥ mahāsiṃharavo devo dhanādhyakṣo gadāyudhaḥ,तीक्ष्णखड्गयुतो भीमः समरे समवस्थितः महासिंहरवो देवो धनाध्यक्षो गदायुधः
Main,148.0,86,candrādityāvaśvinau ca caturaṅgabalānvitau rājabhiḥ sahitāstasthur gandharvā hemabhūṣaṇāḥ,चन्द्रादित्यावश्विनौ च चतुरङ्गबलान्वितौ राजभिः सहितास्तस्थुर् गन्धर्वा हेमभूषणाः
Main,148.0,87,hemapītottarāsaṅgāś citravarmarathāyudhāḥ nākapṛṣṭhaśikhaṇḍāstu vaiḍūryamakaradhvajāḥ,हेमपीतोत्तरासङ्गाश् चित्रवर्मरथायुधाः नाकपृष्ठशिखण्डास्तु वैडूर्यमकरध्वजाः
Main,148.0,88,japāraktottarāsaṅgā rākṣasā raktamūrdhajāḥ gṛdhradhvajā mahāvīryā nirmalāyovibhūṣaṇāḥ,जपारक्तोत्तरासङ्गा राक्षसा रक्तमूर्धजाः गृध्रध्वजा महावीर्या निर्मलायोविभूषणाः
Main,148.0,89,musalāsigadāhastā rathe coṣṇīṣadaṃśitāḥ mahāmegharavā nāgā bhīmolkāśanihetayaḥ,मुसलासिगदाहस्ता रथे चोष्णीषदंशिताः महामेघरवा नागा भीमोल्काशनिहेतयः
Main,148.0,90,yakṣāḥ kṛṣṇāmbarabhṛto bhīmabāṇadhanurdharāḥ tāmrolūkadhvajā raudrā hemaratnavibhūṣaṇāḥ,यक्षाः कृष्णाम्बरभृतो भीमबाणधनुर्धराः ताम्रोलूकध्वजा रौद्रा हेमरत्नविभूषणाः
Main,148.0,91,dvīpicarmottarāsaṅgaṃ niśācarabalaṃ babhau gārdhrapattradhvajaprāyam asthibhūṣaṇabhūṣitam,द्वीपिचर्मोत्तरासङ्गं निशाचरबलं बभौ गार्ध्रपत्त्रध्वजप्रायम् अस्थिभूषणभूषितम्
Main,148.0,92,musalāyudhaduṣprekṣyaṃ nānāprāṇimahāravam kiṃnarāḥ śvetavasanāḥ sitapattripatākinaḥ,मुसलायुधदुष्प्रेक्ष्यं नानाप्राणिमहारवम् किंनराः श्वेतवसनाः सितपत्त्रिपताकिनः
Main,148.0,93,mattebhavāhanaprāyās tīkṣṇatomarahetayaḥ muktājālapariṣkāro haṃso rajatanirmitaḥ,मत्तेभवाहनप्रायास् तीक्ष्णतोमरहेतयः मुक्ताजालपरिष्कारो हंसो रजतनिर्मितः
Main,148.0,94,keturjalādhināthasya bhīmadhūmadhvajānalaḥ padmarāgamahāratnaviṭapaṃ dhanadasya tu,केतुर्जलाधिनाथस्य भीमधूमध्वजानलः पद्मरागमहारत्नविटपं धनदस्य तु
Main,148.0,95,dhvajaṃ samucchritaṃ bhāti gantukāmamivāmbaram vṛkeṇa kāṣṭhalohena yamasyāsīnmahādhvajaḥ,ध्वजं समुच्छ्रितं भाति गन्तुकाममिवाम्बरम् वृकेण काष्ठलोहेन यमस्यासीन्महाध्वजः
Main,148.0,96,rākṣaseśasya ketorvai pretasya mukhamābabhau hemasiṃhadhvajau devau candrārkāvamitadyutī,राक्षसेशस्य केतोर्वै प्रेतस्य मुखमाबभौ हेमसिंहध्वजौ देवौ चन्द्रार्कावमितद्युती
Main,148.0,97,kumbhena ratnacitreṇa ketur aśvinayor abhūt hemamātaṃgaracitaṃ citraratnapariṣkṛtam,कुम्भेन रत्नचित्रेण केतुर् अश्विनयोर् अभूत् हेममातंगरचितं चित्ररत्नपरिष्कृतम्
Main,148.0,98,dhvajaṃ śatakratorāsīt sitacāmaramaṇḍitam sanāgayakṣagandharvam ahoraganiśācarā,ध्वजं शतक्रतोरासीत् सितचामरमण्डितम् सनागयक्षगन्धर्वम् अहोरगनिशाचरा
Main,148.0,99,senā sā devarājasya durjayā bhuvanatraye koṭayastās trayastriṃśad devadevanikāyinām,सेना सा देवराजस्य दुर्जया भुवनत्रये कोटयस्तास् त्रयस्त्रिंशद् देवदेवनिकायिनाम्
Main,148.0,100,himācalābhe sitakarṇacāmare suvarṇapadmāmalasundarasraji kṛtābhirāgojjvalakuṅkumāṅkure kapolalīlālikadambasaṃkule,हिमाचलाभे सितकर्णचामरे सुवर्णपद्मामलसुन्दरस्रजि कृताभिरागोज्ज्वलकुङ्कुमाङ्कुरे कपोललीलालिकदम्बसंकुले
Main,148.0,101,sthitastadairāvatanāmakuñjare mahābalaścitravibhūṣaṇāmbaraḥ viśālavastrāṃśuvitānabhūṣitaḥ prakīrṇakeyūrabhujāgramaṇḍalaḥ sahasradṛgbandisahasrasaṃstutas triviṣṭape 'śobhata pākaśāsanaḥ,स्थितस्तदैरावतनामकुञ्जरे महाबलश्चित्रविभूषणाम्बरः विशालवस्त्रांशुवितानभूषितः प्रकीर्णकेयूरभुजाग्रमण्डलः सहस्रदृग्बन्दिसहस्रसंस्तुतस् त्रिविष्टपे ऽशोभत पाकशासनः
Main,148.0,102,turaṃgamātaṃgabalaughasaṃkulā sitātapatradhvajarājiśālinī camūśca sā durjayapattrisaṃtatā vibhāti nānāyudhayodhadustarā,तुरंगमातंगबलौघसंकुला सितातपत्रध्वजराजिशालिनी चमूश्च सा दुर्जयपत्त्रिसंतता विभाति नानायुधयोधदुस्तरा
Main,149.0,1,matsya-purāṇa 149 surāsurāṇāṃ sammardas tasminnatyantadāruṇe tumulo 'timahānāsīt senayorubhayorapi,मत्स्य-पुराण १४९ सुरासुराणां सम्मर्दस् तस्मिन्नत्यन्तदारुणे तुमुलो ऽतिमहानासीत् सेनयोरुभयोरपि
Main,149.0,2,garjatāṃ devadaityānāṃ śaṅkhabherīraveṇa ca tūryāṇāṃ caiva nirghoṣair mātaṃgānāṃ ca bṛṃhitaiḥ,गर्जतां देवदैत्यानां शङ्खभेरीरवेण च तूर्याणां चैव निर्घोषैर् मातंगानां च बृंहितैः
Main,149.0,3,hveṣatāṃ hayavṛndānāṃ rathanemisvanena ca jyāghoṣeṇa ca śūrāṇāṃ tumulo 'timahānabhūt,ह्वेषतां हयवृन्दानां रथनेमिस्वनेन च ज्याघोषेण च शूराणां तुमुलो ऽतिमहानभूत्
Main,149.0,4,samāsādyobhaye sene parasparajayaiṣiṇām roṣeṇātiparītānāṃ tyaktajīvitacetasām,समासाद्योभये सेने परस्परजयैषिणाम् रोषेणातिपरीतानां त्यक्तजीवितचेतसाम्
Main,149.0,5,samāsādya tu te 'nyonyaṃ prakrameṇa vilomataḥ rathenāsaktapādāto rathena ca turaṃgamaḥ,समासाद्य तु ते ऽन्योन्यं प्रक्रमेण विलोमतः रथेनासक्तपादातो रथेन च तुरंगमः
Main,149.0,6,hastī padātisaṃyukto rathinā ca kvacidrathī mātaṃgenāparo hastī turaṃgairbahubhirgajaḥ,हस्ती पदातिसंयुक्तो रथिना च क्वचिद्रथी मातंगेनापरो हस्ती तुरंगैर्बहुभिर्गजः
Main,149.0,7,padātireko bahubhir gajairmattaiśca yujyate tataḥ prāsāśanigadābhindipālaparaśvadhaiḥ,पदातिरेको बहुभिर् गजैर्मत्तैश्च युज्यते ततः प्रासाशनिगदाभिन्दिपालपरश्वधैः
Main,149.0,8,śaktibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlair mudgaraiḥ kuṇapairgaḍaiḥ cakraiśca śaṅkubhiścaiva tomarairaṅkuśaiḥ sitaiḥ,शक्तिभिः पट्टिशैः शूलैर् मुद्गरैः कुणपैर्गडैः चक्रैश्च शङ्कुभिश्चैव तोमरैरङ्कुशैः सितैः
Main,149.0,9,karṇinālīkanārācavatsadantārdhacandrakaiḥ bhallaiśca śatapattraiśca śukatuṇḍaiśca nirmalaiḥ,कर्णिनालीकनाराचवत्सदन्तार्धचन्द्रकैः भल्लैश्च शतपत्त्रैश्च शुकतुण्डैश्च निर्मलैः
Main,149.0,10,vṛṣṭiratyadbhutākārā gagane samadṛśyata saṃpracchādya diśaḥ sarvās tamomayamivākarot,वृष्टिरत्यद्भुताकारा गगने समदृश्यत संप्रच्छाद्य दिशः सर्वास् तमोमयमिवाकरोत्
Main,149.0,11,na prājñāyata te 'nyonyaṃ tasmiṃstamasi saṃkule alakṣyaṃ visṛjantaste hetisaṃghātamuddhatam,न प्राज्ञायत ते ऽन्योन्यं तस्मिंस्तमसि संकुले अलक्ष्यं विसृजन्तस्ते हेतिसंघातमुद्धतम्
Main,149.0,12,patitaṃ senayormadhye nirīkṣante parasparam tato dhvajairbhujaiśchattraiḥ śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ,पतितं सेनयोर्मध्ये निरीक्षन्ते परस्परम् ततो ध्वजैर्भुजैश्छत्त्रैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः
Main,149.0,13,gajaisturaṃgaiḥ pādātaiḥ patadbhiḥ patitairapi ākāśasaraso bhraṣṭaiḥ paṅkajairiva bhūḥ stṛtā,गजैस्तुरंगैः पादातैः पतद्भिः पतितैरपि आकाशसरसो भ्रष्टैः पङ्कजैरिव भूः स्तृता
Main,149.0,14,bhagnadantā bhinnakumbhāś chinnadīrghamahākarāḥ gajāḥ śalanibhāḥ petur dharaṇyāṃ rudhirasravāḥ,भग्नदन्ता भिन्नकुम्भाश् छिन्नदीर्घमहाकराः गजाः शलनिभाः पेतुर् धरण्यां रुधिरस्रवाः
Main,149.0,15,bhagneṣādaṇḍacakrākṣā rathāśca śakalīkṛtāḥ petuḥ śakalatāṃ yātās turaṃgāśca sahasraśaḥ,भग्नेषादण्डचक्राक्षा रथाश्च शकलीकृताः पेतुः शकलतां यातास् तुरंगाश्च सहस्रशः
Main,149.0,16,tato 'sṛghradadustārā pṛthivī samajāyata nadyaśca rudhirāvartā harṣadāḥ piśitāśinām vetālākrīḍamabhavat tatsaṃkularaṇājiram,ततो ऽसृघ्रददुस्तारा पृथिवी समजायत नद्यश्च रुधिरावर्ता हर्षदाः पिशिताशिनाम् वेतालाक्रीडमभवत् तत्संकुलरणाजिरम्
Main,150.0,1,matsya-purāṇa 150 atha grasanamālokya yamaḥ krodhavimūrchitaḥ vavarṣa śaravarṣeṇa viśeṣeṇāgnivarcasā,मत्स्य-पुराण १५० अथ ग्रसनमालोक्य यमः क्रोधविमूर्छितः ववर्ष शरवर्षेण विशेषेणाग्निवर्चसा
Main,150.0,2,sa viddho bahubhirbāṇair grasano 'tiparākramaḥ kṛtapratikṛtākāṅkṣī dhanurānamya bhairavam,स विद्धो बहुभिर्बाणैर् ग्रसनो ऽतिपराक्रमः कृतप्रतिकृताकाङ्क्षी धनुरानम्य भैरवम्
Main,150.0,3,śataiḥ pañcabhiratyugraiḥ śarāṇāṃ yamamardayat sa vicintya yamo bāṇān grasanasyātipauruṣam,शतैः पञ्चभिरत्युग्रैः शराणां यममर्दयत् स विचिन्त्य यमो बाणान् ग्रसनस्यातिपौरुषम्
Main,150.0,4,bāṇavṛṣṭibhirugrābhir yamo grasanamardayat kṛtāntaśaravṛṣṭiṃ tāṃ viyati pratisarpiṇīm,बाणवृष्टिभिरुग्राभिर् यमो ग्रसनमर्दयत् कृतान्तशरवृष्टिं तां वियति प्रतिसर्पिणीम्
Main,150.0,5,cicheda śaravarṣeṇa grasano dānaveśvaraḥ viphalāṃ tāṃ samālokya yamastāṃ śarasaṃtatim,चिछेद शरवर्षेण ग्रसनो दानवेश्वरः विफलां तां समालोक्य यमस्तां शरसंततिम्
Main,150.0,6,sa vicintya śaravrātaṃ grasanasya rathaṃ prati cikṣepa mudgaraṃ ghoraṃ tarasā tasya cāntakaḥ,स विचिन्त्य शरव्रातं ग्रसनस्य रथं प्रति चिक्षेप मुद्गरं घोरं तरसा तस्य चान्तकः
Main,150.0,7,sa taṃ mudgaram āyāntam utplutya gaganasthitam jagrāha vāmahastena yāmyaṃ dānavanandanaḥ,स तं मुद्गरम् आयान्तम् उत्प्लुत्य गगनस्थितम् जग्राह वामहस्तेन याम्यं दानवनन्दनः
Main,150.0,8,tameva mudgaraṃ gṛhya yamasya mahiṣaṃ ruṣā pātayāmāsa vegena sa papāta mahītale,तमेव मुद्गरं गृह्य यमस्य महिषं रुषा पातयामास वेगेन स पपात महीतले
Main,150.0,9,utplutyātha yamastasmān mahiṣānniṣpatiṣyataḥ prāsena tāḍayāmāsa grasanaṃ vadane dṛḍham,उत्प्लुत्याथ यमस्तस्मान् महिषान्निष्पतिष्यतः प्रासेन ताडयामास ग्रसनं वदने दृढम्
Main,150.0,10,sa tu prāsaprahāreṇa mūrchito nyapatadbhuvi grasanaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jambho bhīmaparākramaḥ,स तु प्रासप्रहारेण मूर्छितो न्यपतद्भुवि ग्रसनं पतितं दृष्ट्वा जम्भो भीमपराक्रमः
Main,150.0,11,yamasya bhindipālena prahāramakaroddhṛdi yamastena prahāreṇa susrāva rudhiraṃ mukhāt,यमस्य भिन्दिपालेन प्रहारमकरोद्धृदि यमस्तेन प्रहारेण सुस्राव रुधिरं मुखात्
Main,150.0,12,kṛtāntaṃ marditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādhipaḥ vṛto yakṣāyutaśatair jambhaṃ pratyudyayau ruṣā,कृतान्तं मर्दितं दृष्ट्वा गदापाणिर्धनाधिपः वृतो यक्षायुतशतैर् जम्भं प्रत्युद्ययौ रुषा
Main,150.0,13,jambho ruṣā tam āyāntaṃ dānavānīkasaṃvṛtaḥ uvāca prājño vākyaṃ tu yathā snigdhena bhāṣitam,जम्भो रुषा तम् आयान्तं दानवानीकसंवृतः उवाच प्राज्ञो वाक्यं तु यथा स्निग्धेन भाषितम्
Main,150.0,14,grasano labdhasaṃjño 'tha yamasya prāhiṇodgadām maṇihemapariṣkārāṃ gurvīm arivimardinīm,ग्रसनो लब्धसंज्ञो ऽथ यमस्य प्राहिणोद्गदाम् मणिहेमपरिष्कारां गुर्वीम् अरिविमर्दिनीम्
Main,150.0,15,tāmapratarkyāṃ samprekṣya gadāṃ mahiṣavāhanaḥ gadāyāḥ pratighātārthaṃ jagaddalanabhairavam,तामप्रतर्क्यां सम्प्रेक्ष्य गदां महिषवाहनः गदायाः प्रतिघातार्थं जगद्दलनभैरवम्
Main,150.0,16,daṇḍaṃ mumoca kopena jvālāmālāsamākulam sa gadāṃ viyati prāpya rarāsāmbudharo yathā,दण्डं मुमोच कोपेन ज्वालामालासमाकुलम् स गदां वियति प्राप्य ररासाम्बुधरो यथा
Main,150.0,17,saṃghaṭṭamabhavattābhyāṃ śailābhyāmiva duḥsaham tābhyāṃ niṣpeṣanirhrādajaḍīkṛtadigantaram,संघट्टमभवत्ताभ्यां शैलाभ्यामिव दुःसहम् ताभ्यां निष्पेषनिर्ह्रादजडीकृतदिगन्तरम्
Main,150.0,18,jagad vyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṅkayā kṣaṇātpraśāntanirhrādaṃ jvaladulkāsamācitam,जगद् व्याकुलतां यातं प्रलयागमशङ्कया क्षणात्प्रशान्तनिर्ह्रादं ज्वलदुल्कासमाचितम्
Main,150.0,19,niṣpeṣaṇe tayorbhīmam abhūdgaganagocaram nihatyātha gadāṃ daṇḍas tato grasanamūrdhani,निष्पेषणे तयोर्भीमम् अभूद्गगनगोचरम् निहत्याथ गदां दण्डस् ततो ग्रसनमूर्धनि
Main,150.0,20,hṛtvā śriyamivānartho durvṛttasyāpataddṛḍhaḥ sa tu tena prahāreṇa dṛṣṭvā satimirā diśaḥ,हृत्वा श्रियमिवानर्थो दुर्वृत्तस्यापतद्दृढः स तु तेन प्रहारेण दृष्ट्वा सतिमिरा दिशः
Main,150.0,21,papāta bhūmau niḥsaṃjño bhūmireṇuvibhūṣitaḥ tato hāhāravo ghoraḥ senayorubhayorabhūt,पपात भूमौ निःसंज्ञो भूमिरेणुविभूषितः ततो हाहारवो घोरः सेनयोरुभयोरभूत्
Main,150.0,22,tato muhūrtamātreṇa grasanaḥ prāpya cetanām apaśyatsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāmbarām,ततो मुहूर्तमात्रेण ग्रसनः प्राप्य चेतनाम् अपश्यत्स्वां तनुं ध्वस्तां विलोलाभरणाम्बराम्
Main,150.0,23,sa cāpi cintayāmāsa kṛte pratikṛtikriyām madvidhe vastuni puṃsi prabhoḥ paribhavodayāt,स चापि चिन्तयामास कृते प्रतिकृतिक्रियाम् मद्विधे वस्तुनि पुंसि प्रभोः परिभवोदयात्
Main,150.0,24,mayyāśritāni sainyāni jite mayi vināśitā asaṃbhāvita evāstu janaḥ svacchandaceṣṭitaḥ,मय्याश्रितानि सैन्यानि जिते मयि विनाशिता असंभावित एवास्तु जनः स्वच्छन्दचेष्टितः
Main,150.0,25,na tu vyarthaśatodghuṣṭasaṃbhāvitadhano naraḥ evaṃ saṃcintya vegena samuttasthau mahābalaḥ,न तु व्यर्थशतोद्घुष्टसंभावितधनो नरः एवं संचिन्त्य वेगेन समुत्तस्थौ महाबलः
Main,150.0,26,mudgaraṃ kāladaṇḍābhaṃ gṛhītvā girisaṃnibhaḥ grasano ghorasaṃkalpaḥ saṃdaṣṭauṣṭhapuṭacchadaḥ,मुद्गरं कालदण्डाभं गृहीत्वा गिरिसंनिभः ग्रसनो घोरसंकल्पः संदष्टौष्ठपुटच्छदः
Main,150.0,27,rathena tvarito gacchan nāsasādāntakaṃ raṇe samāsādya yamaṃ yuddhe grasano bhrāmya mudgaram,रथेन त्वरितो गच्छन् नाससादान्तकं रणे समासाद्य यमं युद्धे ग्रसनो भ्राम्य मुद्गरम्
Main,150.0,28,vegena mahatā raudraṃ cikṣepa yamamūrdhani vilokya mudgaraṃ dīptaṃ yamaḥ saṃbhrāntalocanaḥ,वेगेन महता रौद्रं चिक्षेप यममूर्धनि विलोक्य मुद्गरं दीप्तं यमः संभ्रान्तलोचनः
Main,150.0,29,vañcayāmāsa durdharṣaṃ mudgaraṃ sa mahābalaḥ tasminnapasṛte dūraṃ caṇḍānāṃ bhīmakarmaṇām,वञ्चयामास दुर्धर्षं मुद्गरं स महाबलः तस्मिन्नपसृते दूरं चण्डानां भीमकर्मणाम्
Main,150.0,30,yāmyānāṃ kiṃkarāṇāṃ tu sahasraṃ niṣpipeṣa ha tatastāṃ nihatāṃ dṛṣṭvā ghorāṃ kiṃkaravāhinīm,याम्यानां किंकराणां तु सहस्रं निष्पिपेष ह ततस्तां निहतां दृष्ट्वा घोरां किंकरवाहिनीम्
Main,150.0,31,agamatparamaṃ kṣobhaṃ nānāpraharaṇodyataḥ grasanastu samālokya tāṃ kiṃkaramayīṃ camūm,अगमत्परमं क्षोभं नानाप्रहरणोद्यतः ग्रसनस्तु समालोक्य तां किंकरमयीं चमूम्
Main,150.0,32,mene yamasahasrāṇi sṛṣṭāni yamamāyayā nigrāhya grasanaḥ senāṃ visṛjannastravṛṣṭayaḥ,मेने यमसहस्राणि सृष्टानि यममायया निग्राह्य ग्रसनः सेनां विसृजन्नस्त्रवृष्टयः
Main,150.0,33,kalpāntaghorasaṃkāśo babhūva krodhamūrchitaḥ kāṃścidbibheda śūlena kāṃścidbāṇairajihmagaiḥ,कल्पान्तघोरसंकाशो बभूव क्रोधमूर्छितः कांश्चिद्बिभेद शूलेन कांश्चिद्बाणैरजिह्मगैः
Main,150.0,34,kāṃścit pipeṣa gadayā kāṃśca mudgaravṛṣṭibhiḥ kecitprāsaprahāraiśca dāruṇaistāḍitāstadā,कांश्चित् पिपेष गदया कांश्च मुद्गरवृष्टिभिः केचित्प्रासप्रहारैश्च दारुणैस्ताडितास्तदा
Main,150.0,35,apare bahuśastasya lalamburbāhumaṇḍale śilābhirapare jaghnur drumairanyairmahocchrayaiḥ,अपरे बहुशस्तस्य ललम्बुर्बाहुमण्डले शिलाभिरपरे जघ्नुर् द्रुमैरन्यैर्महोच्छ्रयैः
Main,150.0,36,tasyāpare tu gātreṣu daśanairapyadaṃśayan apare muṣṭibhiḥ pṛṣṭhaṃ kiṃkarāḥ praharanti ca,तस्यापरे तु गात्रेषु दशनैरप्यदंशयन् अपरे मुष्टिभिः पृष्ठं किंकराः प्रहरन्ति च
Main,150.0,37,abhidrutastathā ghorair grasanaḥ krodhamūrchitaḥ utsṛjya gātraṃ bhūpṛṣṭhe niṣpipeṣa sahasraśaḥ,अभिद्रुतस्तथा घोरैर् ग्रसनः क्रोधमूर्छितः उत्सृज्य गात्रं भूपृष्ठे निष्पिपेष सहस्रशः
Main,150.0,38,kāṃścidutthāya muṣṭibhir jaghne kiṃkarasaṃśrayān sa tu kiṃkarayuddhena grasanaḥ śramamāptavān,कांश्चिदुत्थाय मुष्टिभिर् जघ्ने किंकरसंश्रयान् स तु किंकरयुद्धेन ग्रसनः श्रममाप्तवान्
Main,150.0,39,tamālokya yamaḥ śrāntaṃ nihatāṃ ca svavāhinīm ājagāma samudyamya daṇḍaṃ mahiṣavāhanaḥ,तमालोक्य यमः श्रान्तं निहतां च स्ववाहिनीम् आजगाम समुद्यम्य दण्डं महिषवाहनः
Main,150.0,40,grasanastu samāyāntam ājaghne gadayorasi acintayitvā tatkarma grasanasyāntako 'rihā,ग्रसनस्तु समायान्तम् आजघ्ने गदयोरसि अचिन्तयित्वा तत्कर्म ग्रसनस्यान्तको ऽरिहा
Main,150.0,41,jaghne rathasya mūrdhanyān vyāghrāndaṇḍena kopanaḥ sa ratho daṇḍamathitair vyāghrairardhair vikṛṣyate,जघ्ने रथस्य मूर्धन्यान् व्याघ्रान्दण्डेन कोपनः स रथो दण्डमथितैर् व्याघ्रैरर्धैर् विकृष्यते
Main,150.0,42,saṃśayaḥ puruṣasyeva cittaṃ daityasya tadratham samutsṛjya rathaṃ daityaḥ padātirdharaṇīṃ gataḥ,संशयः पुरुषस्येव चित्तं दैत्यस्य तद्रथम् समुत्सृज्य रथं दैत्यः पदातिर्धरणीं गतः
Main,150.0,43,yamaṃ bhujābhyāmādāya yodhayāmāsa dānavaḥ yamo 'pi śastrāṇyutsṛjya bāhuyuddheṣvavartata,यमं भुजाभ्यामादाय योधयामास दानवः यमो ऽपि शस्त्राण्युत्सृज्य बाहुयुद्धेष्ववर्तत
Main,150.0,44,grasanaḥ kaṭivastraistu yamaṃ guhya baloddhataḥ bhrāmayāmāsa vegena pracittamiva sambhramaḥ,ग्रसनः कटिवस्त्रैस्तु यमं गुह्य बलोद्धतः भ्रामयामास वेगेन प्रचित्तमिव सम्भ्रमः
Main,150.0,45,yamo 'pi kaṇṭhe 'vaṣṭabhya daityaṃ bāhuyugena tu vegena bhrāmayāmāsa samutkṛṣya mahītalāt,यमो ऽपि कण्ठे ऽवष्टभ्य दैत्यं बाहुयुगेन तु वेगेन भ्रामयामास समुत्कृष्य महीतलात्
Main,150.0,46,tato muṣṭibhiranyonyaṃ nirdayau tau nijaghnatuḥ daityendrasyātikāyatvāt tataḥ śrāntabhujo yamaḥ,ततो मुष्टिभिरन्योन्यं निर्दयौ तौ निजघ्नतुः दैत्येन्द्रस्यातिकायत्वात् ततः श्रान्तभुजो यमः
Main,150.0,47,skandhe nidhāya daityasya mukhaṃ viśrāntimaicchata tamālakṣya tato daityaḥ śrāntamantakamojasā,स्कन्धे निधाय दैत्यस्य मुखं विश्रान्तिमैच्छत तमालक्ष्य ततो दैत्यः श्रान्तमन्तकमोजसा
Main,150.0,48,niṣpipeṣa mahīpṛṣṭhe bahuśaḥ pārṣṇipāṇibhiḥ yāvadyamasya vadanāt susrāva rudhiraṃ bahu,निष्पिपेष महीपृष्ठे बहुशः पार्ष्णिपाणिभिः यावद्यमस्य वदनात् सुस्राव रुधिरं बहु
Main,150.0,49,nirjīvitaṃ yamaṃ dṛṣṭvā tataḥ saṃtyajya dānavaḥ jayaṃ prāpyoddhataṃ daityo nādaṃ muktvā mahāsvanaḥ,निर्जीवितं यमं दृष्ट्वा ततः संत्यज्य दानवः जयं प्राप्योद्धतं दैत्यो नादं मुक्त्वा महास्वनः
Main,150.0,50,svayaṃ sainyaṃ samāsādya tasthau giririvācalaḥ dhanādhipasya jambhena sāyakairmarmabhedibhiḥ,स्वयं सैन्यं समासाद्य तस्थौ गिरिरिवाचलः धनाधिपस्य जम्भेन सायकैर्मर्मभेदिभिः
Main,150.0,51,diśo 'varuddhāḥ kruddhena sainyaṃ cāsya nikṛntitam tataḥ krodhaparītastu dhaneśo jambhadānavam,दिशो ऽवरुद्धाः क्रुद्धेन सैन्यं चास्य निकृन्तितम् ततः क्रोधपरीतस्तु धनेशो जम्भदानवम्
Main,150.0,52,hṛdi vivyādha bāṇānāṃ sahasreṇāgnivarcasām sārathiṃ ca śatenājau dhvajaṃ daśabhireva ca,हृदि विव्याध बाणानां सहस्रेणाग्निवर्चसाम् सारथिं च शतेनाजौ ध्वजं दशभिरेव च
Main,150.0,53,hastau ca pañcasaptatyā mārgaṇairdaśabhirdhanuḥ mārgaṇair barhipattrāṅgais tailadhautairajihmagaiḥ,हस्तौ च पञ्चसप्तत्या मार्गणैर्दशभिर्धनुः मार्गणैर् बर्हिपत्त्राङ्गैस् तैलधौतैरजिह्मगैः
Main,150.0,54,siṃhamekena taṃ tīkṣṇair vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ jambhastu karma taddṛṣṭvā dhaneśasyātiduṣkaram,सिंहमेकेन तं तीक्ष्णैर् विव्याध दशभिः शरैः जम्भस्तु कर्म तद्दृष्ट्वा धनेशस्यातिदुष्करम्
Main,150.0,55,hṛdi dhairyaṃ samālambya kiṃcitsaṃtrastamānasaḥ jagrāha niśitānbāṇāñ chatrumarmavibhedinaḥ,हृदि धैर्यं समालम्ब्य किंचित्संत्रस्तमानसः जग्राह निशितान्बाणाञ् छत्रुमर्मविभेदिनः
Main,150.0,56,ākarṇākṛṣṭacāpastu jambhaḥ krodhapariplutaḥ vivyādha dhanadaṃ tīkṣṇaiḥ śarairvakṣasi dānavaḥ,आकर्णाकृष्टचापस्तु जम्भः क्रोधपरिप्लुतः विव्याध धनदं तीक्ष्णैः शरैर्वक्षसि दानवः
Main,150.0,57,sārathiṃ cāsya bāṇena dṛḍhenābhyahanaddhṛdi cicheda jyāmathaikena tailadhautena dānavaḥ,सारथिं चास्य बाणेन दृढेनाभ्यहनद्धृदि चिछेद ज्यामथैकेन तैलधौतेन दानवः
Main,150.0,58,tatastu niśitairbāṇair dāruṇair marmabhedibhiḥ vivyādhorasi vitteśaṃ daśabhiḥ krūrakarmakṛt,ततस्तु निशितैर्बाणैर् दारुणैर् मर्मभेदिभिः विव्याधोरसि वित्तेशं दशभिः क्रूरकर्मकृत्
Main,150.0,59,mohaṃ paramato gacchan dṛḍhaviddho hi vittapaḥ sa kṣaṇāddhairyamālambya dhanurākṛṣya bhairavam,मोहं परमतो गच्छन् दृढविद्धो हि वित्तपः स क्षणाद्धैर्यमालम्ब्य धनुराकृष्य भैरवम्
Main,150.0,60,kiranbāṇasahasrāṇi niśitāni dhanādhipaḥ diśaḥ khaṃ vidiśo bhūmīr anīkānyasurasya ca,किरन्बाणसहस्राणि निशितानि धनाधिपः दिशः खं विदिशो भूमीर् अनीकान्यसुरस्य च
Main,150.0,61,pūrayāmāsa vegena saṃchādya ravimaṇḍalam jambho 'pi paramekaikaṃ śarairbahubhirāhave,पूरयामास वेगेन संछाद्य रविमण्डलम् जम्भो ऽपि परमेकैकं शरैर्बहुभिराहवे
Main,150.0,62,cicheda laghusaṃdhāno dhaneśasyātipauruṣāt tato dhaneśaḥ saṃkruddho dānavendrasya karmaṇā,चिछेद लघुसंधानो धनेशस्यातिपौरुषात् ततो धनेशः संक्रुद्धो दानवेन्द्रस्य कर्मणा
Main,150.0,63,vyadhamattasya sainyāni nānāsāyakavṛṣṭibhiḥ taddṛṣṭvā duṣkṛtaṃ karma dhanādhyakṣasya dānavaḥ,व्यधमत्तस्य सैन्यानि नानासायकवृष्टिभिः तद्दृष्ट्वा दुष्कृतं कर्म धनाध्यक्षस्य दानवः
Main,150.0,64,gṛhītvā mudgaraṃ bhīmam āyasaṃ hemabhūṣitam dhanadānucarānyakṣān niṣpipeṣa sahasraśaḥ,गृहीत्वा मुद्गरं भीमम् आयसं हेमभूषितम् धनदानुचरान्यक्षान् निष्पिपेष सहस्रशः
Main,150.0,65,te vadhyamānā daityena muñcanto bhairavānravān rathaṃ dhanapateḥ sarve parivārya vyavasthitāḥ,ते वध्यमाना दैत्येन मुञ्चन्तो भैरवान्रवान् रथं धनपतेः सर्वे परिवार्य व्यवस्थिताः
Main,150.0,66,dṛṣṭvā tānarditāndevaḥ śūlaṃ jagrāha dāruṇam tena daityasahasrāṇi sūdayāmāsa satvaraḥ,दृष्ट्वा तानर्दितान्देवः शूलं जग्राह दारुणम् तेन दैत्यसहस्राणि सूदयामास सत्वरः
Main,150.0,67,kṣīyamāṇeṣu daityeṣu dānavaḥ krodhamūrchitaḥ jagrāha paraśuṃ daityo mardanaṃ daityavidviṣām,क्षीयमाणेषु दैत्येषु दानवः क्रोधमूर्छितः जग्राह परशुं दैत्यो मर्दनं दैत्यविद्विषाम्
Main,150.0,68,sa tena śitadhāreṇa dhanabhartur mahāratham cicheda śataśo daityo hy ākhuḥ snigdhamivāmbaram,स तेन शितधारेण धनभर्तुर् महारथम् चिछेद शतशो दैत्यो ह्य् आखुः स्निग्धमिवाम्बरम्
Main,150.0,69,padātiratha vitteśo gadāmādāya bhairavīm mahāhavavimardeṣu dṛptaśatruvināśinīm,पदातिरथ वित्तेशो गदामादाय भैरवीम् महाहवविमर्देषु दृप्तशत्रुविनाशिनीम्
Main,150.0,70,adhṛṣyāṃ sarvabhūtānāṃ bahuvarṣagaṇārcitām nānācandanadigdhāṅgāṃ divyapuṣpavivāsitām,अधृष्यां सर्वभूतानां बहुवर्षगणार्चिताम् नानाचन्दनदिग्धाङ्गां दिव्यपुष्पविवासिताम्
Main,150.0,71,nirmalāyomayīṃ gurvīm amoghāṃ hemabhūṣaṇām cikṣepa mūrdhni saṃkruddho jambhasya tu dhanādhipaḥ,निर्मलायोमयीं गुर्वीम् अमोघां हेमभूषणाम् चिक्षेप मूर्ध्नि संक्रुद्धो जम्भस्य तु धनाधिपः
Main,150.0,72,āyāntīṃ tāṃ samālokya taḍitsaṃghātamaṇḍitām daityo gadābhighātārthaṃ śastravṛṣṭiṃ mumoca ha,आयान्तीं तां समालोक्य तडित्संघातमण्डिताम् दैत्यो गदाभिघातार्थं शस्त्रवृष्टिं मुमोच ह
Main,150.0,73,cakrāṇi kuṇapānprāsān bhuśuṇḍīḥ paṭṭiśānapi hemakeyūranaddhābhyāṃ bāhubhyāṃ caṇḍavikramaḥ,चक्राणि कुणपान्प्रासान् भुशुण्डीः पट्टिशानपि हेमकेयूरनद्धाभ्यां बाहुभ्यां चण्डविक्रमः
Main,150.0,74,vyarthīkṛtya tu tānsarvān āyudhāndaityavakṣasi prasphurantī papātogrā maholkevādrikandare,व्यर्थीकृत्य तु तान्सर्वान् आयुधान्दैत्यवक्षसि प्रस्फुरन्ती पपातोग्रा महोल्केवाद्रिकन्दरे
Main,150.0,75,sa tayābhihato gāḍhaṃ papāta rathakūbare srotobhiścāsya rudhiraṃ susrāva gatacetasaḥ,स तयाभिहतो गाढं पपात रथकूबरे स्रोतोभिश्चास्य रुधिरं सुस्राव गतचेतसः
Main,150.0,76,jambhaṃ tu nihataṃ matvā kujambho bhairavasvanaḥ dhanādhipasya saṃkruddho vākyenātīva kopitaḥ,जम्भं तु निहतं मत्वा कुजम्भो भैरवस्वनः धनाधिपस्य संक्रुद्धो वाक्येनातीव कोपितः
Main,150.0,77,cakre bāṇamayaṃ jālaṃ dikṣu yakṣādhipasya tu cicheda bāṇajālaṃ tad ardhacandraiḥ śitaistataḥ,चक्रे बाणमयं जालं दिक्षु यक्षाधिपस्य तु चिछेद बाणजालं तद् अर्धचन्द्रैः शितैस्ततः
Main,150.0,78,mumoca śaravṛṣṭiṃ tu tasmai yakṣādhipo balī sa taṃ daityaḥ śaravrātaṃ cicheda niśitaiḥ śaraiḥ,मुमोच शरवृष्टिं तु तस्मै यक्षाधिपो बली स तं दैत्यः शरव्रातं चिछेद निशितैः शरैः
Main,150.0,79,vyarthīkṛtāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā śaravṛṣṭiṃ dhanādhipaḥ śaktiṃ jagrāha durdharṣāṃ hemaghaṇṭāṭṭahāsinīm,व्यर्थीकृतां तु तां दृष्ट्वा शरवृष्टिं धनाधिपः शक्तिं जग्राह दुर्धर्षां हेमघण्टाट्टहासिनीम्
Main,150.0,80,bāhunā ratnakeyūrakāntisaṃtānahāsinā sa tāṃ nirūpya vegena kujambhāya mumoca ha,बाहुना रत्नकेयूरकान्तिसंतानहासिना स तां निरूप्य वेगेन कुजम्भाय मुमोच ह
Main,150.0,81,sā kujambhasya hṛdayaṃ dārayāmāsa dāruṇam vittehā svalpasattvasya puruṣasyeva bhāvitā,सा कुजम्भस्य हृदयं दारयामास दारुणम् वित्तेहा स्वल्पसत्त्वस्य पुरुषस्येव भाविता
Main,150.0,82,athāsya hṛdayaṃ bhittvā jagāma dharaṇītalam tato muhūrtādasvastho dānavo dāruṇākṛtiḥ,अथास्य हृदयं भित्त्वा जगाम धरणीतलम् ततो मुहूर्तादस्वस्थो दानवो दारुणाकृतिः
Main,150.0,83,jagrāha paṭṭiśaṃ daityaḥ prāṃśuṃ śitaśilāmukham sa tena paṭṭiśenājau dhanadasya stanāntaram,जग्राह पट्टिशं दैत्यः प्रांशुं शितशिलामुखम् स तेन पट्टिशेनाजौ धनदस्य स्तनान्तरम्
Main,150.0,84,vākyena tīkṣṇarūpeṇa marmāntaravisarpiṇā nirbibhedābhijātasya hṛdayaṃ durjano yathā,वाक्येन तीक्ष्णरूपेण मर्मान्तरविसर्पिणा निर्बिभेदाभिजातस्य हृदयं दुर्जनो यथा
Main,150.0,85,tena paṭṭiśaghātena dhaneśaḥ parimūrchitaḥ nipapāta rathopasthe jarjaro dhūrvaho yathā,तेन पट्टिशघातेन धनेशः परिमूर्छितः निपपात रथोपस्थे जर्जरो धूर्वहो यथा
Main,150.0,86,tathāgataṃ tu taṃ dṛṣṭvā dhaneśaṃ naravāhanam khaḍgāstro nirṛtirdevo niśācarabalānugaḥ,तथागतं तु तं दृष्ट्वा धनेशं नरवाहनम् खड्गास्त्रो निरृतिर्देवो निशाचरबलानुगः
Main,150.0,87,abhidudrāva vegena kujambhaṃ bhīmavikramam atha dṛṣṭvā tu durdharṣaṃ kujambho rākṣaseśvaram,अभिदुद्राव वेगेन कुजम्भं भीमविक्रमम् अथ दृष्ट्वा तु दुर्धर्षं कुजम्भो राक्षसेश्वरम्
Main,150.0,88,codayāmāsa sainyāni rākṣasendravadhaṃ prati sa dṛṣṭvā coditāṃ senāṃ bhallanānāstrabhīṣaṇām,चोदयामास सैन्यानि राक्षसेन्द्रवधं प्रति स दृष्ट्वा चोदितां सेनां भल्लनानास्त्रभीषणाम्
Main,150.0,89,rathādāplutya vegena bhūṣaṇadyutibhāsvaraḥ khaḍgena kamalānīva vikośenāmbaratviṣā,रथादाप्लुत्य वेगेन भूषणद्युतिभास्वरः खड्गेन कमलानीव विकोशेनाम्बरत्विषा
Main,150.0,90,cicheda ripuvaktrāṇi vicitrāṇi samantataḥ tiryakpṛṣṭhamadhaścordhvaṃ dīrghabāhurmahāsinā,चिछेद रिपुवक्त्राणि विचित्राणि समन्ततः तिर्यक्पृष्ठमधश्चोर्ध्वं दीर्घबाहुर्महासिना
Main,150.0,91,saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāṭopabhrukuṭīvikaṭānanaḥ pracaṇḍakoparaktākṣo nyakṛntaddānavānraṇe,संदष्टौष्ठपुटाटोपभ्रुकुटीविकटाननः प्रचण्डकोपरक्ताक्षो न्यकृन्तद्दानवान्रणे
Main,150.0,92,tato niḥśeṣitaprāyāṃ vilokya svāmanīkinīm muktvā kujambho dhanadaṃ rākṣasendramabhidravan,ततो निःशेषितप्रायां विलोक्य स्वामनीकिनीम् मुक्त्वा कुजम्भो धनदं राक्षसेन्द्रमभिद्रवन्
Main,150.0,93,labdhasaṃjño 'tha jambhastu dhanādhyakṣapadānugān jīvagrāhānsa jagrāha baddhvā pāśaiḥ sahasraśaḥ,लब्धसंज्ञो ऽथ जम्भस्तु धनाध्यक्षपदानुगान् जीवग्राहान्स जग्राह बद्ध्वा पाशैः सहस्रशः
Main,150.0,94,mūrtimanti tu ratnāni vividhāni ca dānavāḥ vāhanāni ca divyāni vimānāni sahasraśaḥ,मूर्तिमन्ति तु रत्नानि विविधानि च दानवाः वाहनानि च दिव्यानि विमानानि सहस्रशः
Main,150.0,95,dhaneśo labdhasaṃjño 'tha tāmavasthāṃ vilokya tu niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca roṣāttāmravilocanaḥ,धनेशो लब्धसंज्ञो ऽथ तामवस्थां विलोक्य तु निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च रोषात्ताम्रविलोचनः
Main,150.0,96,dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke mumoca dānavānīke taṃ bāṇaṃ śatrudāraṇam,ध्यात्वास्त्रं गारुडं दिव्यं बाणं संधाय कार्मुके मुमोच दानवानीके तं बाणं शत्रुदारणम्
Main,150.0,97,prathamaṃ kārmukāttasya niścerurdhūmarājayaḥ anantaraṃ sphuliṅgānāṃ koṭayo dīptavarcasām,प्रथमं कार्मुकात्तस्य निश्चेरुर्धूमराजयः अनन्तरं स्फुलिङ्गानां कोटयो दीप्तवर्चसाम्
Main,150.0,98,tato jvālākulaṃ vyoma cakārāstraṃ samantataḥ tataḥ krameṇa durvāraṃ nānārūpaṃ tadābhavat,ततो ज्वालाकुलं व्योम चकारास्त्रं समन्ततः ततः क्रमेण दुर्वारं नानारूपं तदाभवत्
Main,150.0,99,amūrtaścābhavalloko hy andhakārasamāvṛtaḥ tato 'ntarikṣe śaṃsanti tejaste tu pariṣkṛtam,अमूर्तश्चाभवल्लोको ह्य् अन्धकारसमावृतः ततो ऽन्तरिक्षे शंसन्ति तेजस्ते तु परिष्कृतम्
Main,150.0,100,kujambhastatsamālocya dānavo 'tiparākramaḥ abhidudrāva vegena padātirdhanadaṃ nadan,कुजम्भस्तत्समालोच्य दानवो ऽतिपराक्रमः अभिदुद्राव वेगेन पदातिर्धनदं नदन्
Main,150.0,101,athābhimukham āyāntaṃ daityaṃ dṛṣṭvā dhanādhipaḥ babhūva sambhramāviṣṭaḥ palāyanaparāyaṇaḥ,अथाभिमुखम् आयान्तं दैत्यं दृष्ट्वा धनाधिपः बभूव सम्भ्रमाविष्टः पलायनपरायणः
Main,150.0,102,tataḥ palāyatastasya mukuṭaṃ ratnamaṇḍitam papāta bhūtale dīptaṃ ravibimbamivāmbarāt,ततः पलायतस्तस्य मुकुटं रत्नमण्डितम् पपात भूतले दीप्तं रविबिम्बमिवाम्बरात्
Main,150.0,103,śūrāṇāmabhijātānāṃ bhartaryapasṛte raṇāt martuṃ saṃgrāmaśirasi yuktaṃ tadbhūṣaṇāgrataḥ,शूराणामभिजातानां भर्तर्यपसृते रणात् मर्तुं संग्रामशिरसि युक्तं तद्भूषणाग्रतः
Main,150.0,104,iti vyavasya durdharṣā nānāśastrāstrapāṇayaḥ yuyutsavaḥ sthitā yakṣā mukuṭaṃ parivārya tam,इति व्यवस्य दुर्धर्षा नानाशस्त्रास्त्रपाणयः युयुत्सवः स्थिता यक्षा मुकुटं परिवार्य तम्
Main,150.0,105,abhimānadhanā vīrā dhanadasya padānugāḥ tānamarṣācca samprekṣya dānavaścaṇḍapauruṣaḥ,अभिमानधना वीरा धनदस्य पदानुगाः तानमर्षाच्च सम्प्रेक्ष्य दानवश्चण्डपौरुषः
Main,150.0,106,bhuśuṇḍīṃ bhairavākārāṃ gṛhītvā śailagauravām rakṣiṇo mukuṭasyātha niṣpipeṣa niśācarān,भुशुण्डीं भैरवाकारां गृहीत्वा शैलगौरवाम् रक्षिणो मुकुटस्याथ निष्पिपेष निशाचरान्
Main,150.0,107,tānpramathyātha danujo mukuṭaṃ tatsvake rathe samāropyāmararipur jitvā dhanadamāhave,तान्प्रमथ्याथ दनुजो मुकुटं तत्स्वके रथे समारोप्यामररिपुर् जित्वा धनदमाहवे
Main,150.0,108,dhanāni ratnāni ca mūrtimanti tathā nidhānāni śarīriṇaśca ādāya sarvāṇi jagāma daityo jambhaḥ svasainyaṃ danujendrasiṃhaḥ dhanādhipo vai vinikīrṇamūrdhajo jagāma dīnaḥ surabharturantikam,धनानि रत्नानि च मूर्तिमन्ति तथा निधानानि शरीरिणश्च आदाय सर्वाणि जगाम दैत्यो जम्भः स्वसैन्यं दनुजेन्द्रसिंहः धनाधिपो वै विनिकीर्णमूर्धजो जगाम दीनः सुरभर्तुरन्तिकम्
Main,150.0,109,kujambhenātha saṃsakto rajanīcaranandanaḥ māyāmamoghāmāśritya tāmasīṃ rākṣaseśvaraḥ,कुजम्भेनाथ संसक्तो रजनीचरनन्दनः मायाममोघामाश्रित्य तामसीं राक्षसेश्वरः
Main,150.0,110,mohayāmāsa daityendraṃ jagatkṛtvā tamomayam tato viphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni tu,मोहयामास दैत्येन्द्रं जगत्कृत्वा तमोमयम् ततो विफलनेत्राणि दानवानां बलानि तु
Main,150.0,111,na śekuścalitaṃ tatra padādapi padaṃ tadā tato nānāstravarṣeṇa dānavānāṃ mahācamūm,न शेकुश्चलितं तत्र पदादपि पदं तदा ततो नानास्त्रवर्षेण दानवानां महाचमूम्
Main,150.0,112,jaghāna ghananīhāratimirāturavāhanām vadhyamāneṣu daityeṣu kujambhe mūḍhacetasi,जघान घननीहारतिमिरातुरवाहनाम् वध्यमानेषु दैत्येषु कुजम्भे मूढचेतसि
Main,150.0,113,mahiṣo dānavendrastu kalpāntāmbhodasaṃnibhaḥ astraṃ cakāra sāvitram ulkāsaṃghātamaṇḍitam,महिषो दानवेन्द्रस्तु कल्पान्ताम्भोदसंनिभः अस्त्रं चकार सावित्रम् उल्कासंघातमण्डितम्
Main,150.0,114,vijṛmbhatyatha sāvitre paramāstre pratāpini praṇāśamagamattīvraṃ tamo ghoramanantaram,विजृम्भत्यथ सावित्रे परमास्त्रे प्रतापिनि प्रणाशमगमत्तीव्रं तमो घोरमनन्तरम्
Main,150.0,115,tato 'straṃ visphuliṅgāṅkaṃ tamaḥ kṛtsnaṃ vyanāśayat praphullāruṇapadmaughaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ,ततो ऽस्त्रं विस्फुलिङ्गाङ्कं तमः कृत्स्नं व्यनाशयत् प्रफुल्लारुणपद्मौघं शरदीवामलं सरः
Main,150.0,116,tatastamasi saṃśānte daityendrāḥ prāptacakṣuṣaḥ cakruḥ krūreṇa manasā devānīkaiḥ sahādbhutam,ततस्तमसि संशान्ते दैत्येन्द्राः प्राप्तचक्षुषः चक्रुः क्रूरेण मनसा देवानीकैः सहाद्भुतम्
Main,150.0,117,śastrairamarṣānnirmuktair bhujaṃgāstraṃ vinoditam athādāya dhanurghoram iṣūṃścāśīviṣopamān,शस्त्रैरमर्षान्निर्मुक्तैर् भुजंगास्त्रं विनोदितम् अथादाय धनुर्घोरम् इषूंश्चाशीविषोपमान्
Main,150.0,118,kujambho 'dhāvata kṣiptaṃ rakṣorājabalaṃ prati rākṣasendrastam āyāntaṃ vilokya sapadānugaḥ,कुजम्भो ऽधावत क्षिप्तं रक्षोराजबलं प्रति राक्षसेन्द्रस्तम् आयान्तं विलोक्य सपदानुगः
Main,150.0,119,vivyādha niśitairbāṇaiḥ krūrāśīviṣabhīṣaṇaiḥ tadādānaṃ ca saṃdhānaṃ na mokṣaścāpi lakṣyate,विव्याध निशितैर्बाणैः क्रूराशीविषभीषणैः तदादानं च संधानं न मोक्षश्चापि लक्ष्यते
Main,150.0,120,cichedāsya śaravrātān svaśarair atilāghavāt dhvajaṃ paramatīkṣṇena citrakarmāmaradviṣaḥ,चिछेदास्य शरव्रातान् स्वशरैर् अतिलाघवात् ध्वजं परमतीक्ष्णेन चित्रकर्मामरद्विषः
Main,150.0,121,sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapātayat kujambhaḥ karma taddṛṣṭvā rākṣasendrasya saṃyuge,सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् कुजम्भः कर्म तद्दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रस्य संयुगे
Main,150.0,122,roṣaraktekṣaṇayuto rathādāplutya dānavaḥ khaḍgaṃ jagrāha vegena śaradambaranirmalam,रोषरक्तेक्षणयुतो रथादाप्लुत्य दानवः खड्गं जग्राह वेगेन शरदम्बरनिर्मलम्
Main,150.0,123,carma codayakhaṇḍendudaśakena vibhūṣitam abhyadravadraṇe daityo rakṣo 'dhipatimojasā,चर्म चोदयखण्डेन्दुदशकेन विभूषितम् अभ्यद्रवद्रणे दैत्यो रक्षो ऽधिपतिमोजसा
Main,150.0,124,taṃ rakṣo 'dhipatiḥ prāptaṃ mudgareṇāhanaddhṛdi sa tu tena prahāreṇa kṣīṇaḥ saṃbhrāntamānasaḥ,तं रक्षो ऽधिपतिः प्राप्तं मुद्गरेणाहनद्धृदि स तु तेन प्रहारेण क्षीणः संभ्रान्तमानसः
Main,150.0,125,tasthāvaceṣṭo danujo yathā dhīro dharādharaḥ sa muhūrtaṃ samāśvasto dānavendro 'tidurjayaḥ,तस्थावचेष्टो दनुजो यथा धीरो धराधरः स मुहूर्तं समाश्वस्तो दानवेन्द्रो ऽतिदुर्जयः
Main,150.0,126,rathamāruhya jagrāha rakṣo vāmakareṇa tu keśeṣu nirṛtiṃ daityo jānunākramya dhiṣṭhitam,रथमारुह्य जग्राह रक्षो वामकरेण तु केशेषु निरृतिं दैत्यो जानुनाक्रम्य धिष्ठितम्
Main,150.0,127,tataḥ khaḍgena ca śiraś chettumaicchadamarṣaṇaḥ tasmiṃstadantare devo varuṇo 'pāṃpatirdrutam,ततः खड्गेन च शिरश् छेत्तुमैच्छदमर्षणः तस्मिंस्तदन्तरे देवो वरुणो ऽपांपतिर्द्रुतम्
Main,150.0,128,pāśena dānavendrasya babandha ca bhujadvayam tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam,पाशेन दानवेन्द्रस्य बबन्ध च भुजद्वयम् ततो बद्धभुजं दैत्यं विफलीकृतपौरुषम्
Main,150.0,129,tāḍayāmāsa gadayā dayāmutsṛjya pāśabhṛt sa tu tena prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ vaman,ताडयामास गदया दयामुत्सृज्य पाशभृत् स तु तेन प्रहारेण स्रोतोभिः क्षतजं वमन्
Main,150.0,130,dadhāra rūpaṃ meghasya vidyunmālālatāvṛtam tadavasthāgataṃ dṛṣṭvā kujambhaṃ mahiṣāsuraḥ,दधार रूपं मेघस्य विद्युन्मालालतावृतम् तदवस्थागतं दृष्ट्वा कुजम्भं महिषासुरः
Main,150.0,131,vyāvṛttavadane 'gādhe grastumaicchat surāvubhau nirṛtiṃ varuṇaṃ caiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ,व्यावृत्तवदने ऽगाधे ग्रस्तुमैच्छत् सुरावुभौ निरृतिं वरुणं चैव तीक्ष्णदंष्ट्रोत्कटाननः
Main,150.0,132,tāvabhiprāyamālakṣya tasya daityasya dūṣitam tyaktvā rathapathaṃ bhītau mahiṣasyātiraṃhasā,तावभिप्रायमालक्ष्य तस्य दैत्यस्य दूषितम् त्यक्त्वा रथपथं भीतौ महिषस्यातिरंहसा
Main,150.0,133,bhṛśaṃ drutau javād digbhyām ubhābhyāṃ bhayavihvalau jagāma nirṛtiḥ kṣipraṃ śaraṇaṃ pākaśāsanam,भृशं द्रुतौ जवाद् दिग्भ्याम् उभाभ्यां भयविह्वलौ जगाम निरृतिः क्षिप्रं शरणं पाकशासनम्
Main,150.0,134,kruddhastu mahiṣo daityo varuṇaṃ samabhidrutaḥ tamantakamukhāsaktam ālokya himavaddyutiḥ,क्रुद्धस्तु महिषो दैत्यो वरुणं समभिद्रुतः तमन्तकमुखासक्तम् आलोक्य हिमवद्द्युतिः
Main,150.0,135,cakre somāstraniḥsṛṣṭaṃ himasaṃghātakaṇṭakam vāyavyaṃ cāstramatulaṃ candraścakre dvitīyakam,चक्रे सोमास्त्रनिःसृष्टं हिमसंघातकण्टकम् वायव्यं चास्त्रमतुलं चन्द्रश्चक्रे द्वितीयकम्
Main,150.0,136,vāyunā tena candreṇa saṃśuṣkeṇa himena ca vyathitā dānavāḥ sarve śītocchinnā vipauruṣāḥ,वायुना तेन चन्द्रेण संशुष्केण हिमेन च व्यथिता दानवाः सर्वे शीतोच्छिन्ना विपौरुषाः
Main,150.0,137,na śekuścalituṃ padbhyāṃ nāstrāṇyādātumeva ca mahāhimanipātena śastraiścandrapracoditaiḥ,न शेकुश्चलितुं पद्भ्यां नास्त्राण्यादातुमेव च महाहिमनिपातेन शस्त्रैश्चन्द्रप्रचोदितैः
Main,150.0,138,gātrāṇyasurasainyānām adahyanta samantataḥ mahiṣo niṣprayatnastu śītenākampitānanaḥ,गात्राण्यसुरसैन्यानाम् अदह्यन्त समन्ततः महिषो निष्प्रयत्नस्तु शीतेनाकम्पिताननः
Main,150.0,139,kakṣāvālambya pāṇibhyām upaviṣṭo hyadhomukhaḥ sarve te niṣpratīkārā daityāścandramasā jitāḥ,कक्षावालम्ब्य पाणिभ्याम् उपविष्टो ह्यधोमुखः सर्वे ते निष्प्रतीकारा दैत्याश्चन्द्रमसा जिताः
Main,150.0,140,raṇecchāṃ dūratastyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ tatrābravītkālanemir daityānkopena dīpitaḥ,रणेच्छां दूरतस्त्यक्त्वा तस्थुस्ते जीवितार्थिनः तत्राब्रवीत्कालनेमिर् दैत्यान्कोपेन दीपितः
Main,150.0,141,bho bhoḥ śṛṅgāriṇaḥ śarāḥ sarve śastrāstrapāragāḥ ekaiko 'pi jagatsarvaṃ śaktastulayituṃ bhujaiḥ,भो भोः शृङ्गारिणः शराः सर्वे शस्त्रास्त्रपारगाः एकैको ऽपि जगत्सर्वं शक्तस्तुलयितुं भुजैः
Main,150.0,142,ekaiko 'pi kṣamo grastuṃ jagatsarvaṃ carācaram ekaikasyāpi paryāptā na sarve 'pi divaukasaḥ,एकैको ऽपि क्षमो ग्रस्तुं जगत्सर्वं चराचरम् एकैकस्यापि पर्याप्ता न सर्वे ऽपि दिवौकसः
Main,150.0,143,kalāṃ pūrayituṃ yatnāt ṣoḍaśīmativikramāḥ kiṃ prayātāśca tiṣṭhadhvaṃ samare 'maranirjitāḥ,कलां पूरयितुं यत्नात् षोडशीमतिविक्रमाः किं प्रयाताश्च तिष्ठध्वं समरे ऽमरनिर्जिताः
Main,150.0,144,na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣāddaityajanmanām rājā cāntarito 'smākaṃ tārako lokamārakaḥ,न युक्तमेतच्छूराणां विशेषाद्दैत्यजन्मनाम् राजा चान्तरितो ऽस्माकं तारको लोकमारकः
Main,150.0,145,viratānāṃ raṇādasmāt kruddhaḥ prāṇānhariṣyati śītena naṣṭaśrutayo bhraṣṭavākpāṭavāstathā,विरतानां रणादस्मात् क्रुद्धः प्राणान्हरिष्यति शीतेन नष्टश्रुतयो भ्रष्टवाक्पाटवास्तथा
Main,150.0,146,mūkāstadābhavandaityā raṇaddaśanapaṅktayaḥ tāndṛṣṭvā naṣṭacetaskān daityāñchītena sāditān,मूकास्तदाभवन्दैत्या रणद्दशनपङ्क्तयः तान्दृष्ट्वा नष्टचेतस्कान् दैत्याञ्छीतेन सादितान्
Main,150.0,147,matvā kālakṣamaṃ kāryaṃ kālanemirmahāsuraḥ āśritya dānavīṃ māyāṃ vitatya svaṃ mahāvapuḥ,मत्वा कालक्षमं कार्यं कालनेमिर्महासुरः आश्रित्य दानवीं मायां वितत्य स्वं महावपुः
Main,150.0,148,pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca nirmame dānavendreśaḥ śarīre bhāskarāyutam,पूरयामास गगनं दिशो विदिश एव च निर्ममे दानवेन्द्रेशः शरीरे भास्करायुतम्
Main,150.0,149,diśaśca māyayā caṇḍaiḥ pūrayāmāsa pāvakaiḥ tato jvālākulaṃ sarvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt,दिशश्च मायया चण्डैः पूरयामास पावकैः ततो ज्वालाकुलं सर्वं त्रैलोक्यमभवत्क्षणात्
Main,150.0,150,tena jvālāsamūhena himāṃśuragamacchamam tataḥ krameṇa vibhraṣṭaṃ śītadurdinam ābabhau,तेन ज्वालासमूहेन हिमांशुरगमच्छमम् ततः क्रमेण विभ्रष्टं शीतदुर्दिनम् आबभौ
Main,150.0,151,tadbalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divākaraḥ uvācāruṇamudbhrāntaḥ kopāllokaikalocanaḥ,तद्बलं दानवेन्द्राणां मायया कालनेमिनः तद्दृष्ट्वा दानवानीकं लब्धसंज्ञं दिवाकरः उवाचारुणमुद्भ्रान्तः कोपाल्लोकैकलोचनः
Main,150.0,152,nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ vimardastatra viṣamo bhavitā śūrasaṃkṣayaḥ,नयारुण रथं शीघ्रं कालनेमिरथो यतः विमर्दस्तत्र विषमो भविता शूरसंक्षयः
Main,150.0,153,jita eṣa śaśāṅko 'tra yadbalaṃ vayamāśritāḥ ityuktaścodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvajaḥ,जित एष शशाङ्को ऽत्र यद्बलं वयमाश्रिताः इत्युक्तश्चोदयामास रथं गरुडपूर्वजः
Main,150.0,154,prayatnavidhṛtairaśvaiḥ sitacāmaramālibhiḥ jagaddīpo 'tha bhagavāñ jagrāha vitataṃ dhanuḥ,प्रयत्नविधृतैरश्वैः सितचामरमालिभिः जगद्दीपो ऽथ भगवाञ् जग्राह विततं धनुः
Main,150.0,155,śarau ca dvau mahābhāgo divyāvāśīviṣadyutī saṃcārāstreṇa saṃdhāya bāṇamekaṃ sasarja saḥ,शरौ च द्वौ महाभागो दिव्यावाशीविषद्युती संचारास्त्रेण संधाय बाणमेकं ससर्ज सः
Main,150.0,156,dvitīyamindrajālena yojitaṃ pramumoca ha saṃcārāstreṇa rūpāṇāṃ kṣaṇāccakre viparyayam,द्वितीयमिन्द्रजालेन योजितं प्रमुमोच ह संचारास्त्रेण रूपाणां क्षणाच्चक्रे विपर्ययम्
Main,150.0,157,devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāṃ ca daivikam matvā surānsvakāneva jaghne ghorāstralāghavāt,देवानां दानवं रूपं दानवानां च दैविकम् मत्वा सुरान्स्वकानेव जघ्ने घोरास्त्रलाघवात्
Main,150.0,158,kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtānta iva saṃkṣaye kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścin nārācavṛṣṭibhiḥ kāṃścidgadābhirghorābhiḥ kāṃścidghoraiḥ paraśvadhaiḥ,कालनेमी रुषाविष्टः कृतान्त इव संक्षये कांश्चित्खड्गेन तीक्ष्णेन कांश्चिन् नाराचवृष्टिभिः कांश्चिद्गदाभिर्घोराभिः कांश्चिद्घोरैः परश्वधैः
Main,150.0,159,śirāṃsi keṣāṃcidapātayacca bhujānrathānsārathīṃścogravegaḥ kāṃścit pipeṣātha rathasya vegāt kāṃścitkrudhā coddhatamuṣṭipātaiḥ,शिरांसि केषांचिदपातयच्च भुजान्रथान्सारथींश्चोग्रवेगः कांश्चित् पिपेषाथ रथस्य वेगात् कांश्चित्क्रुधा चोद्धतमुष्टिपातैः
Main,150.0,160,raṇe vinihatāndṛṣṭvā nemiḥ svāndānavādhipaḥ rūpaṃ svaṃ tu prapadyanta hy asurāḥ suradharṣitāḥ,रणे विनिहतान्दृष्ट्वा नेमिः स्वान्दानवाधिपः रूपं स्वं तु प्रपद्यन्त ह्य् असुराः सुरधर्षिताः
Main,150.0,161,kālanemī ruṣāviṣṭas teṣāṃ rūpaṃ na buddhavān nemidaityastu tāndṛṣṭvā kālanemimuvāca ha,कालनेमी रुषाविष्टस् तेषां रूपं न बुद्धवान् नेमिदैत्यस्तु तान्दृष्ट्वा कालनेमिमुवाच ह
Main,150.0,162,ahaṃ nemiḥ suro naiva kālaneme vidasva mām bhavatā mohitenājau nihatā bhūrivikramāḥ,अहं नेमिः सुरो नैव कालनेमे विदस्व माम् भवता मोहितेनाजौ निहता भूरिविक्रमाः
Main,150.0,163,daityānāṃ daśalakṣāṇi durjayānāṃ surairiha sarvāstravāraṇaṃ muñca brāhmamastraṃ tvarānvitaḥ,दैत्यानां दशलक्षाणि दुर्जयानां सुरैरिह सर्वास्त्रवारणं मुञ्च ब्राह्ममस्त्रं त्वरान्वितः
Main,150.0,164,sa tena bodhito daityaḥ sambhramākulacetanaḥ yojayāmāsa bāṇaṃ hi brahmāstravihitena tu,स तेन बोधितो दैत्यः सम्भ्रमाकुलचेतनः योजयामास बाणं हि ब्रह्मास्त्रविहितेन तु
Main,150.0,165,mumoca cāpi daityendraḥ sa svayaṃ surakaṇṭakaḥ tato 'stratejasā vyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram,मुमोच चापि दैत्येन्द्रः स स्वयं सुरकण्टकः ततो ऽस्त्रतेजसा व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्
Main,150.0,166,devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvameva bhayānvitam saṃcarāstraṃ ca saṃśāntaṃ svayamāyodhane babhau,देवानां चाभवत्सैन्यं सर्वमेव भयान्वितम् संचरास्त्रं च संशान्तं स्वयमायोधने बभौ
Main,150.0,167,tasminpratihate hyastre bhraṣṭatejā divākaraḥ mahendrajālamāśritya cakre svāṃ koṭiśastanum,तस्मिन्प्रतिहते ह्यस्त्रे भ्रष्टतेजा दिवाकरः महेन्द्रजालमाश्रित्य चक्रे स्वां कोटिशस्तनुम्
Main,150.0,168,visphūrjatkarasampātasamākrāntajagattrayam tatāpa dānavānīkaṃ gatamajjaughaśoṇitam,विस्फूर्जत्करसम्पातसमाक्रान्तजगत्त्रयम् तताप दानवानीकं गतमज्जौघशोणितम्
Main,150.0,169,tataścāvarṣadanalaṃ samantād atisaṃhatam cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāndhāni ca prabhuḥ,ततश्चावर्षदनलं समन्ताद् अतिसंहतम् चक्षूंषि दानवेन्द्राणां चकारान्धानि च प्रभुः
Main,150.0,170,gajānāmagalanmedaḥ petuścāpyaravā bhuvi turagā niḥśvasantaśca gharmārtā rathino 'pi ca,गजानामगलन्मेदः पेतुश्चाप्यरवा भुवि तुरगा निःश्वसन्तश्च घर्मार्ता रथिनो ऽपि च
Main,150.0,171,itaścetaśca salilaṃ prārthayantastṛṣāturāḥ pracchāyaviṭapāṃścaiva girīṇāṃ gahvarāṇi ca,इतश्चेतश्च सलिलं प्रार्थयन्तस्तृषातुराः प्रच्छायविटपांश्चैव गिरीणां गह्वराणि च
Main,150.0,172,teṣāṃ prārthayatāṃ śītaṃ drumāntaravisarpiṇām dāvāgniḥ prajvalaṃścaiva ghorārcirdagdhapādapaḥ toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kallolamālinam,तेषां प्रार्थयतां शीतं द्रुमान्तरविसर्पिणाम् दावाग्निः प्रज्वलंश्चैव घोरार्चिर्दग्धपादपः तोयार्थिनः पुरो दृष्ट्वा तोयं कल्लोलमालिनम्
Main,150.0,173,puraḥsthitamapi prāptuṃ na śekuravamarditāḥ aprāpya salilaṃ bhūmau vyāttāsyā gatacetasaḥ,पुरःस्थितमपि प्राप्तुं न शेकुरवमर्दिताः अप्राप्य सलिलं भूमौ व्यात्तास्या गतचेतसः
Main,150.0,174,tatra tatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarā bhuvi rathā gajāśca patitās turagāśca samāpitāḥ,तत्र तत्र व्यदृश्यन्त मृता दैत्येश्वरा भुवि रथा गजाश्च पतितास् तुरगाश्च समापिताः
Main,150.0,175,sthitā vamanto dhāvanto galadraktavasāsṛjaḥ dānavānāṃ sahasrāṇi vyadṛśyanta mṛtāni tu,स्थिता वमन्तो धावन्तो गलद्रक्तवसासृजः दानवानां सहस्राणि व्यदृश्यन्त मृतानि तु
Main,150.0,176,saṃkṣaye dānavendrāṇāṃ tasminmahati vartite prakopodbhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ,संक्षये दानवेन्द्राणां तस्मिन्महति वर्तिते प्रकोपोद्भूतताम्राक्षः कालनेमी रुषातुरः
Main,150.0,177,abhavatkalpameghābhaḥ sphuradbhūriśatahradaḥ gambhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayaghaṭṭakaḥ,अभवत्कल्पमेघाभः स्फुरद्भूरिशतह्रदः गम्भीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयघट्टकः
Main,150.0,178,pracchādya gaganābhogaṃ ravimāyāṃ vyanāśayat śītaṃ vavarṣa salilaṃ dānavendrabalaṃ prati,प्रच्छाद्य गगनाभोगं रविमायां व्यनाशयत् शीतं ववर्ष सलिलं दानवेन्द्रबलं प्रति
Main,150.0,179,daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt bījāṅkurā ivāmlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale,दैत्यास्तां वृष्टिमासाद्य समाश्वस्तास्ततः क्रमात् बीजाङ्कुरा इवाम्लानाः प्राप्य वृष्टिं धरातले
Main,150.0,180,tataḥ sa megharūpī tu kālanemirmahāsuraḥ śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devānīkeṣu durjayām,ततः स मेघरूपी तु कालनेमिर्महासुरः शस्त्रवृष्टिं ववर्षोग्रां देवानीकेषु दुर्जयाम्
Main,150.0,181,tayā vṛṣṭyā bādhyamānā daityendrāṇāṃ mahaujasām gatiṃ kāṃ ca na paśyanto gāvaḥ śītārditā iva,तया वृष्ट्या बाध्यमाना दैत्येन्द्राणां महौजसाम् गतिं कां च न पश्यन्तो गावः शीतार्दिता इव
Main,150.0,182,parasparaṃ vyalīyanta pṛṣṭheṣu vyastrapāṇayaḥ sveṣu bādhe vyalīyanta gajeṣu turageṣu ca,परस्परं व्यलीयन्त पृष्ठेषु व्यस्त्रपाणयः स्वेषु बाधे व्यलीयन्त गजेषु तुरगेषु च
Main,150.0,183,ratheṣu tvamarāstrastās tatra tatra nililyire apare kuñcitairgātraiḥ svahastapihitānanāḥ,रथेषु त्वमरास्त्रस्तास् तत्र तत्र निलिल्यिरे अपरे कुञ्चितैर्गात्रैः स्वहस्तपिहिताननाः
Main,150.0,184,itaścetaśca saṃbhrāntā babhramurvai diśo daśa evaṃvidhe tu saṃgrāme tumule devasaṃkṣaye,इतश्चेतश्च संभ्रान्ता बभ्रमुर्वै दिशो दश एवंविधे तु संग्रामे तुमुले देवसंक्षये
Main,150.0,185,dṛśyante patitā bhūmau śastrabhinnāṅgasaṃdhayaḥ vibhujā bhinnamūrdhānas tathā chinnorujānavaḥ,दृश्यन्ते पतिता भूमौ शस्त्रभिन्नाङ्गसंधयः विभुजा भिन्नमूर्धानस् तथा छिन्नोरुजानवः
Main,150.0,186,viparyastarathāsaṅgā niṣpiṣṭadhvajapaṅktayaḥ nirbhinnāṅgaisturaṃgaistu gajaiścācalasaṃnibhaiḥ,विपर्यस्तरथासङ्गा निष्पिष्टध्वजपङ्क्तयः निर्भिन्नाङ्गैस्तुरंगैस्तु गजैश्चाचलसंनिभैः
Main,150.0,187,srutaraktahradairbhūmir vikṛtāvikṛtā babhau evamājau balī daityaḥ kālanemirmahāsuraḥ,स्रुतरक्तह्रदैर्भूमिर् विकृताविकृता बभौ एवमाजौ बली दैत्यः कालनेमिर्महासुरः
Main,150.0,188,jaghne muhūrtamātreṇa gandharvāṇāṃ daśāyutam yakṣāṇāṃ pañca lakṣāṇi rakṣasāmayutāni ṣaṭ,जघ्ने मुहूर्तमात्रेण गन्धर्वाणां दशायुतम् यक्षाणां पञ्च लक्षाणि रक्षसामयुतानि षट्
Main,150.0,189,trīṇi lakṣāṇi jaghne sa kiṃnarāṇāṃ tarasvinām jaghne piśācamukhyānāṃ sapta lakṣāṇi nirbhayaḥ,त्रीणि लक्षाणि जघ्ने स किंनराणां तरस्विनाम् जघ्ने पिशाचमुख्यानां सप्त लक्षाणि निर्भयः
Main,150.0,190,itareṣāmasaṃkhyātāḥ surajātinikāyinām jaghne sa koṭīḥ saṃkruddhaś citrāstrairastrakovidaḥ,इतरेषामसंख्याताः सुरजातिनिकायिनाम् जघ्ने स कोटीः संक्रुद्धश् चित्रास्त्रैरस्त्रकोविदः
Main,150.0,191,evaṃ paribhave bhīme tadā tvamarasaṃkṣaye saṃkruddhāvaśvinau devau citrāstrakavacojjvalau,एवं परिभवे भीमे तदा त्वमरसंक्षये संक्रुद्धावश्विनौ देवौ चित्रास्त्रकवचोज्ज्वलौ
Main,150.0,192,jaghnatuḥ samare daityaṃ kṛtāntānalasaṃnibham tamāsādya raṇe ghoram ekaikaḥ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ,जघ्नतुः समरे दैत्यं कृतान्तानलसंनिभम् तमासाद्य रणे घोरम् एकैकः षष्टिभिः शरैः
Main,150.0,193,jaghne marmasu tīkṣṇāgrair asuraṃ bhīmadarśanam tābhyāṃ bāṇaprahāraiḥ sa kiṃcidāyastacetanaḥ,जघ्ने मर्मसु तीक्ष्णाग्रैर् असुरं भीमदर्शनम् ताभ्यां बाणप्रहारैः स किंचिदायस्तचेतनः
Main,150.0,194,jagrāha cakramaṣṭāraṃ tailadhautaṃ raṇāntakam tena cakreṇa so 'śvibhyāṃ cicheda rathakūbaram,जग्राह चक्रमष्टारं तैलधौतं रणान्तकम् तेन चक्रेण सो ऽश्विभ्यां चिछेद रथकूबरम्
Main,150.0,195,jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān vavarṣa bhiṣajo mūrdhni saṃchādyākāśagocaram,जग्राहाथ धनुर्दैत्यः शरांश्चाशीविषोपमान् ववर्ष भिषजो मूर्ध्नि संछाद्याकाशगोचरम्
Main,150.0,196,tāvapyastraiścichidatuḥ śitaistairdaityasāyakān tacca karma tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat,तावप्यस्त्रैश्चिछिदतुः शितैस्तैर्दैत्यसायकान् तच्च कर्म तयोर्दृष्ट्वा विस्मितः कोपमाविशत्
Main,150.0,197,mahatā sa tu kopena sarvāyomayasādanam jagrāha mudgaraṃ bhīmaṃ kāladaṇḍavibhīṣaṇam,महता स तु कोपेन सर्वायोमयसादनम् जग्राह मुद्गरं भीमं कालदण्डविभीषणम्
Main,150.0,198,sa tato bhrāmya vegena cikṣepāśvirathaṃ prati taṃ tu mudgaram āyāntam ālokyāmbaragocaram,स ततो भ्राम्य वेगेन चिक्षेपाश्विरथं प्रति तं तु मुद्गरम् आयान्तम् आलोक्याम्बरगोचरम्
Main,150.0,199,tyaktvā rathau tu tau vegād āplutau tarasāśvinau tau rathau sa tu niṣpiṣya mudgaro 'calasaṃnibhaḥ,त्यक्त्वा रथौ तु तौ वेगाद् आप्लुतौ तरसाश्विनौ तौ रथौ स तु निष्पिष्य मुद्गरो ऽचलसंनिभः
Main,150.0,200,dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ tasya karmāśvinau dṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau,दारयामास धरणीं हेमजालपरिष्कृतः तस्य कर्माश्विनौ दृष्ट्वा भिषजौ चित्रयोधिनौ
Main,150.0,201,vajrāstraṃ tu prakurvāte dānavendranivāraṇam tato vajramayaṃ varṣaṃ prāvartad atidāruṇam,वज्रास्त्रं तु प्रकुर्वाते दानवेन्द्रनिवारणम् ततो वज्रमयं वर्षं प्रावर्तद् अतिदारुणम्
Main,150.0,202,ghoravajraprahāraistu daityendraḥ sa pariṣkṛtaḥ ratho dhvajo dhanuścakraṃ kavacaṃ cāpi kāñcanam,घोरवज्रप्रहारैस्तु दैत्येन्द्रः स परिष्कृतः रथो ध्वजो धनुश्चक्रं कवचं चापि काञ्चनम्
Main,150.0,203,kṣaṇena tilaśo jātaṃ sarvasainyasya paśyataḥ taddṛṣṭvā duṣkaraṃ karma so 'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ,क्षणेन तिलशो जातं सर्वसैन्यस्य पश्यतः तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म सो ऽश्विभ्यां भीमविक्रमः
Main,150.0,204,nārāyaṇāstraṃ balavān mumoca raṇamūrdhani vajrāstraṃ śamayāmāsa dānavendro 'stratejasā,नारायणास्त्रं बलवान् मुमोच रणमूर्धनि वज्रास्त्रं शमयामास दानवेन्द्रो ऽस्त्रतेजसा
Main,150.0,205,tasminpraśānte vajrāstre kālanemiranantaram jīvagrāhaṃ grāhayitum aśvinau tu pracakrame,तस्मिन्प्रशान्ते वज्रास्त्रे कालनेमिरनन्तरम् जीवग्राहं ग्राहयितुम् अश्विनौ तु प्रचक्रमे
Main,150.0,206,tāvaśvinau raṇādbhītau sahasrākṣarathaṃ prati prayātau vepamānau tu padā śastravivarjitau,तावश्विनौ रणाद्भीतौ सहस्राक्षरथं प्रति प्रयातौ वेपमानौ तु पदा शस्त्रविवर्जितौ
Main,150.0,207,tayoranugato daityaḥ kālanemirmahābalaḥ prāpyendrasya rathaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ,तयोरनुगतो दैत्यः कालनेमिर्महाबलः प्राप्येन्द्रस्य रथं क्रूरो दैत्यानीकपदानुगः
Main,150.0,208,taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni vitresurvihvalāni tu dṛṣṭvā daityasya tatkrauryaṃ sarvabhūtāni menire,तं दृष्ट्वा सर्वभूतानि वित्रेसुर्विह्वलानि तु दृष्ट्वा दैत्यस्य तत्क्रौर्यं सर्वभूतानि मेनिरे
Main,150.0,209,parājayaṃ mahendrasya sarvalokakṣayāvaham celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt,पराजयं महेन्द्रस्य सर्वलोकक्षयावहम् चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात्
Main,150.0,210,jagarjurjaladā dikṣu hy udbhūtāśca mahārṇavāḥ tāṃ bhūtavikṛtiṃ dṛṣṭvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ,जगर्जुर्जलदा दिक्षु ह्य् उद्भूताश्च महार्णवाः तां भूतविकृतिं दृष्ट्वा भगवान्गरुडध्वजः
Main,150.0,211,vyabudhyatāhiparyaṅke yoganidrāṃ vihāya tu lakṣmīkarayugājasralālitāṅghrisaroruhaḥ,व्यबुध्यताहिपर्यङ्के योगनिद्रां विहाय तु लक्ष्मीकरयुगाजस्रलालिताङ्घ्रिसरोरुहः
Main,150.0,212,śaradambaranīlābjakāntadehachavirvibhuḥ kaustubhodbhāsitoraskaḥ kāntakeyūrabhāsvaraḥ,शरदम्बरनीलाब्जकान्तदेहछविर्विभुः कौस्तुभोद्भासितोरस्कः कान्तकेयूरभास्वरः
Main,150.0,213,vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyaṃ samāhvayat āhūte 'vasthite tasmin nāgāvasthitavarṣmaṇi,विमृश्य सुरसंक्षोभं वैनतेयं समाह्वयत् आहूते ऽवस्थिते तस्मिन् नागावस्थितवर्ष्मणि
Main,150.0,214,divyanānāstratīkṣṇārcir āruhyāgāt surānsvayam tatrāpaśyata devendram abhidrutamabhiplutaiḥ,दिव्यनानास्त्रतीक्ष्णार्चिर् आरुह्यागात् सुरान्स्वयम् तत्रापश्यत देवेन्द्रम् अभिद्रुतमभिप्लुतैः
Main,150.0,215,dānavendrairnavāmbhodasacchāyaiḥ pauruṣotkaṭaiḥ yathā hi puruṣaṃ ghorair abhāgyairvaṃśaśālibhiḥ,दानवेन्द्रैर्नवाम्भोदसच्छायैः पौरुषोत्कटैः यथा हि पुरुषं घोरैर् अभाग्यैर्वंशशालिभिः
Main,150.0,216,paritrāṇāyāśu kṛtaṃ sukṣetre karma nirmalam athāpaśyanta daiteyā viyati jyotirmaṇḍalam,परित्राणायाशु कृतं सुक्षेत्रे कर्म निर्मलम् अथापश्यन्त दैतेया वियति ज्योतिर्मण्डलम्
Main,150.0,217,sphurantamudayādristhaṃ sūryamuṣṇatviṣā iva prabhāvaṃ jñātumicchanto dānavāstasya tejasaḥ,स्फुरन्तमुदयाद्रिस्थं सूर्यमुष्णत्विषा इव प्रभावं ज्ञातुमिच्छन्तो दानवास्तस्य तेजसः
Main,150.0,218,garutmantamapaśyantaḥ kalpāntānalasaṃnibham tamāsthitaṃ ca meghaughadyutimakṣayamacyutam,गरुत्मन्तमपश्यन्तः कल्पान्तानलसंनिभम् तमास्थितं च मेघौघद्युतिमक्षयमच्युतम्
Main,150.0,219,tam ālokyāsurendrāstu harṣasampūrṇamānasāḥ ayaṃ vai devasarvasvaṃ jite 'sminnirjitāḥ surāḥ,तम् आलोक्यासुरेन्द्रास्तु हर्षसम्पूर्णमानसाः अयं वै देवसर्वस्वं जिते ऽस्मिन्निर्जिताः सुराः
Main,150.0,220,ayaṃ sa daityacakrāṇāṃ kṛtāntaḥ keśavo 'rihā enamāśritya lokeṣu yajñabhāgabhujo 'marāḥ,अयं स दैत्यचक्राणां कृतान्तः केशवो ऽरिहा एनमाश्रित्य लोकेषु यज्ञभागभुजो ऽमराः
Main,150.0,221,ityuktvā dānavāḥ sarve parivārya samantataḥ nijaghnurvividhairastrais te tam āyāntam āhave,इत्युक्त्वा दानवाः सर्वे परिवार्य समन्ततः निजघ्नुर्विविधैरस्त्रैस् ते तम् आयान्तम् आहवे
Main,150.0,222,kālanemiprabhṛtayo daśa daityā mahārathāḥ ṣaṣṭyā vivyādha bāṇānāṃ kālanemirjanārdanam,कालनेमिप्रभृतयो दश दैत्या महारथाः षष्ट्या विव्याध बाणानां कालनेमिर्जनार्दनम्
Main,150.0,223,nimiḥ śatena bāṇānāṃ mathano 'śītibhiḥ śaraiḥ jambhakaścaiva saptatyā śumbho daśabhireva ca,निमिः शतेन बाणानां मथनो ऽशीतिभिः शरैः जम्भकश्चैव सप्तत्या शुम्भो दशभिरेव च
Main,150.0,224,śeṣā daityeśvarāḥ sarve viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ daśabhiścaiva yattāste jaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe,शेषा दैत्येश्वराः सर्वे विष्णुमेकैकशः शरैः दशभिश्चैव यत्तास्ते जघ्नुः सगरुडं रणे
Main,150.0,225,teṣām amṛṣya tatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ ekaikaṃ dānavaṃ jaghne ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhirajihmagaiḥ,तेषाम् अमृष्य तत्कर्म विष्णुर्दानवसूदनः एकैकं दानवं जघ्ने षड्भिः षड्भिरजिह्मगैः
Main,150.0,226,ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemis tribhiḥ śaraiḥ viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye krodhādraktavilocanaḥ,आकर्णकृष्टैर्भूयश्च कालनेमिस् त्रिभिः शरैः विष्णुं विव्याध हृदये क्रोधाद्रक्तविलोचनः
Main,150.0,227,tasyāśobhanta te bāṇā hṛdaye taptakāñcanāḥ mayūkhānīva dīptāni kaustubhasya sphuṭatviṣaḥ,तस्याशोभन्त ते बाणा हृदये तप्तकाञ्चनाः मयूखानीव दीप्तानि कौस्तुभस्य स्फुटत्विषः
Main,150.0,228,tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram satataṃ bhrāmya vegena dānavāya vyasarjayat,तैर्बाणैः किंचिदायस्तो हरिर्जग्राह मुद्गरम् सततं भ्राम्य वेगेन दानवाय व्यसर्जयत्
Main,150.0,229,dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ cicheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam,दानवेन्द्रस्तमप्राप्तं वियत्येव शतैः शरैः चिछेद तिलशः क्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम्
Main,150.0,230,tato viṣṇuḥ prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa gāḍhataḥ,ततो विष्णुः प्रकुपितः प्रासं जग्राह भैरवम् तेन दैत्यस्य हृदयं ताडयामास गाढतः
Main,150.0,231,kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ śaktiṃ jagrāha tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṇṭāṭṭahāsinīm,क्षणेन लब्धसंज्ञस्तु कालनेमिर्महासुरः शक्तिं जग्राह तीक्ष्णाग्रां हेमघण्टाट्टहासिनीम्
Main,150.0,232,tayā vāmabhujaṃ viṣṇor bibheda ditinandanaḥ bhinnaḥ śaktyā bhujastasya srutaśoṇita ābabhau,तया वामभुजं विष्णोर् बिभेद दितिनन्दनः भिन्नः शक्त्या भुजस्तस्य स्रुतशोणित आबभौ
Main,150.0,233,padmarāgamayeneva keyūreṇa vibhūṣitaḥ tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ,पद्मरागमयेनेव केयूरेण विभूषितः ततो विष्णुः प्रकुपितो जग्राह विपुलं धनुः
Main,150.0,234,saptadaśa ca nārācāṃs tīkṣṇānmarmavibhedinaḥ daityasya hṛdayaṃ ṣaḍbhir vivyādha ca tribhiḥ śaraiḥ,सप्तदश च नाराचांस् तीक्ष्णान्मर्मविभेदिनः दैत्यस्य हृदयं षड्भिर् विव्याध च त्रिभिः शरैः
Main,150.0,235,caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena pattriṇā dvābhyāṃ jyādhanuṣī cāpi bhujaṃ savyaṃ ca pattriṇā,चतुर्भिः सारथिं चास्य ध्वजं चैकेन पत्त्रिणा द्वाभ्यां ज्याधनुषी चापि भुजं सव्यं च पत्त्रिणा
Main,150.0,236,sa viddho hṛdaye gāḍhaṃ daityo hariśilīmukhaiḥ srutaraktāruṇaprāṃśuḥ pīḍākulitamānasaḥ,स विद्धो हृदये गाढं दैत्यो हरिशिलीमुखैः स्रुतरक्तारुणप्रांशुः पीडाकुलितमानसः
Main,150.0,237,cakampe māruteneva noditaḥ kiṃśukadrumaḥ tamākampitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ,चकम्पे मारुतेनेव नोदितः किंशुकद्रुमः तमाकम्पितमालक्ष्य गदां जग्राह केशवः
Main,150.0,238,tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemirathaṃ prati sā papāta śirasyugrā vipulā kālaneminaḥ,तां च वेगेन चिक्षेप कालनेमिरथं प्रति सा पपात शिरस्युग्रा विपुला कालनेमिनः
Main,150.0,239,saṃcūrṇitottamāṅgastu niṣpiṣṭamukuṭo 'suraḥ srutaraktaugharandhrastu srutadhāturivācalaḥ,संचूर्णितोत्तमाङ्गस्तु निष्पिष्टमुकुटो ऽसुरः स्रुतरक्तौघरन्ध्रस्तु स्रुतधातुरिवाचलः
Main,150.0,240,prāpatatsve rathe bhagne visaṃjñaḥ śiṣṭajīvitaḥ patitasya rathopasthe dānavasyācyuto 'rihā,प्रापतत्स्वे रथे भग्ने विसंज्ञः शिष्टजीवितः पतितस्य रथोपस्थे दानवस्याच्युतो ऽरिहा
Main,150.0,241,smitapūrvamuvācedaṃ vākyaṃ cakrāyudhaḥ prabhuḥ gacchāsura vimukto 'si sāmprataṃ jīva nirbhayaḥ,स्मितपूर्वमुवाचेदं वाक्यं चक्रायुधः प्रभुः गच्छासुर विमुक्तो ऽसि साम्प्रतं जीव निर्भयः
Main,150.0,242,tataḥ svalpena kālena ahameva tavāntakaḥ etacchrutvā vacastasya sārathiḥ kālaneminaḥ apavāhya rathaṃ dūram anayatkālaneminaḥ,ततः स्वल्पेन कालेन अहमेव तवान्तकः एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सारथिः कालनेमिनः अपवाह्य रथं दूरम् अनयत्कालनेमिनः
Main,151.0,1,matsya-purāṇa 151 taṃ dṛṣṭvā dānavāḥ kruddhāśceruḥ svaiḥ svairbalairvṛtāḥ saraghā iva mākṣīkaharaṇe sarvatodiśam,मत्स्य-पुराण १५१ तं दृष्ट्वा दानवाः क्रुद्धाश्चेरुः स्वैः स्वैर्बलैर्वृताः सरघा इव माक्षीकहरणे सर्वतोदिशम्
Main,151.0,2,* kṛṣṇacāmarajālāḍhye sudhāviracitāṅkure citrapañcapatāke tu prabhinnakaraṭāmukhe,* कृष्णचामरजालाढ्ये सुधाविरचिताङ्कुरे चित्रपञ्चपताके तु प्रभिन्नकरटामुखे
Main,151.0,3,parvatābhe gaje bhīme madasrāviṇi durdhare āruhyājau nimirdaityo hariṃ pratyudyayau balī,पर्वताभे गजे भीमे मदस्राविणि दुर्धरे आरुह्याजौ निमिर्दैत्यो हरिं प्रत्युद्ययौ बली
Main,151.0,4,tasyāsandānavā raudrā gajasya padarakṣiṇaḥ saptaviṃśatisāhasrāḥ kirīṭakavacojjvalāḥ,तस्यासन्दानवा रौद्रा गजस्य पदरक्षिणः सप्तविंशतिसाहस्राः किरीटकवचोज्ज्वलाः
Main,151.0,5,aśvārūḍhaśca mathano jambhakaścoṣṭravāhanaḥ śumbho 'pi vipulaṃ meṣaṃ samāruhyāvrajadraṇam,अश्वारूढश्च मथनो जम्भकश्चोष्ट्रवाहनः शुम्भो ऽपि विपुलं मेषं समारुह्याव्रजद्रणम्
Main,151.0,6,apare dānavendrāstu yattā nānāstrapāṇayaḥ ājaghnuḥ samare kruddhā viṣṇumakliṣṭakāriṇam,अपरे दानवेन्द्रास्तु यत्ता नानास्त्रपाणयः आजघ्नुः समरे क्रुद्धा विष्णुमक्लिष्टकारिणम्
Main,151.0,7,parigheṇa nimirdaityo mathano mudgareṇa tu śumbhaḥ śūlena tīkṣṇena prāsena grasanastathā,परिघेण निमिर्दैत्यो मथनो मुद्गरेण तु शुम्भः शूलेन तीक्ष्णेन प्रासेन ग्रसनस्तथा
Main,151.0,8,cakreṇa mahiṣaḥ kruddho jambhaḥ śaktyā mahāraṇe jaghnurnārāyaṇaṃ sarve śeṣāstīkṣṇaiśca mārgaṇaiḥ,चक्रेण महिषः क्रुद्धो जम्भः शक्त्या महारणे जघ्नुर्नारायणं सर्वे शेषास्तीक्ष्णैश्च मार्गणैः
Main,151.0,9,tānyastrāṇi prayuktāni śarīraṃ viviśurhareḥ gurūktānyupadiṣṭāni sacchiṣyasya śrutāviva,तान्यस्त्राणि प्रयुक्तानि शरीरं विविशुर्हरेः गुरूक्तान्युपदिष्टानि सच्छिष्यस्य श्रुताविव
Main,151.0,10,asambhrānto raṇe viṣṇur atha jagrāha kārmukam śarāṃścāśīviṣākārāṃs tailadhautānajihmagān,असम्भ्रान्तो रणे विष्णुर् अथ जग्राह कार्मुकम् शरांश्चाशीविषाकारांस् तैलधौतानजिह्मगान्
Main,151.0,11,tato 'bhisaṃdhya daityāṃstān ākarṇākṛṣṭakārmukaḥ abhyadravadraṇe kruddho daityānīke tu pauruṣāt,ततो ऽभिसंध्य दैत्यांस्तान् आकर्णाकृष्टकार्मुकः अभ्यद्रवद्रणे क्रुद्धो दैत्यानीके तु पौरुषात्
Main,151.0,12,nimiṃ vivyādha viṃśatyā bāṇānāmagnivarcasām mathanaṃ daśabhirbāṇaiḥ śumbhaṃ pañcabhireva ca,निमिं विव्याध विंशत्या बाणानामग्निवर्चसाम् मथनं दशभिर्बाणैः शुम्भं पञ्चभिरेव च
Main,151.0,13,ekena mahiṣaṃ kruddho vivyādhorasi pattriṇā jambhaṃ dvādaśabhistīkṣṇaiḥ sarvāṃścaikaikaśo 'ṣṭabhiḥ,एकेन महिषं क्रुद्धो विव्याधोरसि पत्त्रिणा जम्भं द्वादशभिस्तीक्ष्णैः सर्वांश्चैकैकशो ऽष्टभिः
Main,151.0,14,tasya tallāghavaṃ dṛṣṭvā dānavāḥ krodhamūrchitāḥ nardamānāḥ prayatnena cakruratyadbhutaṃ raṇam,तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा दानवाः क्रोधमूर्छिताः नर्दमानाः प्रयत्नेन चक्रुरत्यद्भुतं रणम्
Main,151.0,15,cichedātha dhanurviṣṇor nimirbhallena dānavaḥ saṃdhyamānaṃ śaraṃ haste cicheda mahiṣāsuraḥ,चिछेदाथ धनुर्विष्णोर् निमिर्भल्लेन दानवः संध्यमानं शरं हस्ते चिछेद महिषासुरः
Main,151.0,16,pīḍayāmāsa garuḍaṃ jambhastīkṣṇaistu sāyakaiḥ bhujaṃ tasyāhanadgāḍhaṃ śumbho bhūdharasaṃnibhaḥ,पीडयामास गरुडं जम्भस्तीक्ष्णैस्तु सायकैः भुजं तस्याहनद्गाढं शुम्भो भूधरसंनिभः
Main,151.0,17,chinne dhanuṣi govindo gadāṃ jagrāha bhīṣaṇām tāṃ prāhiṇotsa vegena mathanāya mahāhave,छिन्ने धनुषि गोविन्दो गदां जग्राह भीषणाम् तां प्राहिणोत्स वेगेन मथनाय महाहवे
Main,151.0,18,tāmaprāptāṃ nimirbāṇaiś cicheda tilaśo raṇe tāṃ nāśamāgatāṃ dṛṣṭvā hīnāgre prārthanāmiva,तामप्राप्तां निमिर्बाणैश् चिछेद तिलशो रणे तां नाशमागतां दृष्ट्वा हीनाग्रे प्रार्थनामिव
Main,151.0,19,jagrāha mudgaraṃ ghoraṃ divyaratnapariṣkṛtam taṃ mumocātha vegena nimimuddiśya dānavam,जग्राह मुद्गरं घोरं दिव्यरत्नपरिष्कृतम् तं मुमोचाथ वेगेन निमिमुद्दिश्य दानवम्
Main,151.0,20,tam āyāntaṃ viyatyeva trayo daityā nyavārayan gadayā jambhadaityastu grasanaḥ paṭṭiśena tu,तम् आयान्तं वियत्येव त्रयो दैत्या न्यवारयन् गदया जम्भदैत्यस्तु ग्रसनः पट्टिशेन तु
Main,151.0,21,śaktyā ca mahiṣo daityaḥ svapakṣajayakāṅkṣayā nirākṛtaṃ tamālokya durjane praṇayaṃ yathā,शक्त्या च महिषो दैत्यः स्वपक्षजयकाङ्क्षया निराकृतं तमालोक्य दुर्जने प्रणयं यथा
Main,151.0,22,jagrāha śaktimugrāgrām aṣṭaghaṇṭotkaṭasvanām jambhāya tāṃ samuddiśya prāhiṇodraṇabhīṣaṇaḥ,जग्राह शक्तिमुग्राग्राम् अष्टघण्टोत्कटस्वनाम् जम्भाय तां समुद्दिश्य प्राहिणोद्रणभीषणः
Main,151.0,23,tāmambarasthāṃ jagrāha gajo dānavanandanaḥ gṛhītāṃ tāṃ samālokya śikṣāmiva vivekibhiḥ,तामम्बरस्थां जग्राह गजो दानवनन्दनः गृहीतां तां समालोक्य शिक्षामिव विवेकिभिः
Main,151.0,24,dṛḍhaṃ bhārasahaṃ sāram anyadādāya kārmukam raudrāstramabhisaṃdhāya tasminbāṇaṃ mumoca ha,दृढं भारसहं सारम् अन्यदादाय कार्मुकम् रौद्रास्त्रमभिसंधाय तस्मिन्बाणं मुमोच ह
Main,151.0,25,tato 'stratejasā sarvaṃ vyāptaṃ lokaṃ carācaram tato bāṇamayaṃ sarvam ākāśaṃ samadṛśyata,ततो ऽस्त्रतेजसा सर्वं व्याप्तं लोकं चराचरम् ततो बाणमयं सर्वम् आकाशं समदृश्यत
Main,151.0,26,bhūrdiśo vidiśaścaiva bāṇajālamayā babhuḥ dṛṣṭvā tadastramāhātmyaṃ senanīr grasano 'suraḥ,भूर्दिशो विदिशश्चैव बाणजालमया बभुः दृष्ट्वा तदस्त्रमाहात्म्यं सेननीर् ग्रसनो ऽसुरः
Main,151.0,27,brāhmamastraṃ cakārāsau sarvāstravinivāraṇam tena tatpraśamaṃ yātaṃ raudrāstraṃ lokaghasmaram,ब्राह्ममस्त्रं चकारासौ सर्वास्त्रविनिवारणम् तेन तत्प्रशमं यातं रौद्रास्त्रं लोकघस्मरम्
Main,151.0,28,astre pratihate tasmin viṣṇurdānavasūdanaḥ kāladaṇḍāstramakarot sarvalokabhayaṃkaram,अस्त्रे प्रतिहते तस्मिन् विष्णुर्दानवसूदनः कालदण्डास्त्रमकरोत् सर्वलोकभयंकरम्
Main,151.0,29,saṃdhīyamāne tasmiṃstu mārutaḥ paruṣo vavau cakampe ca mahī devī daityā bhinnadhiyo 'bhavan,संधीयमाने तस्मिंस्तु मारुतः परुषो ववौ चकम्पे च मही देवी दैत्या भिन्नधियो ऽभवन्
Main,151.0,30,tadastramugraṃ dṛṣṭvā tu dānavā yuddhadurmadāḥ cakrurastrāṇi divyāni nānārūpāṇi saṃyuge,तदस्त्रमुग्रं दृष्ट्वा तु दानवा युद्धदुर्मदाः चक्रुरस्त्राणि दिव्यानि नानारूपाणि संयुगे
Main,151.0,31,nārāyaṇāstraṃ grasano gṛhītvā cakraṃ nimiḥ svāstravaraṃ mumoca aiṣīkamastraṃ ca cakāra jambhas tatkāladaṇḍāstranivāraṇāya,नारायणास्त्रं ग्रसनो गृहीत्वा चक्रं निमिः स्वास्त्रवरं मुमोच ऐषीकमस्त्रं च चकार जम्भस् तत्कालदण्डास्त्रनिवारणाय
Main,151.0,32,yāvanna saṃdhyā na daśāṃ prayānti daityeśvarāścāstranivāraṇāya tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīr daityeśvarāṇāṃ sagajānsahāśvān,यावन्न संध्या न दशां प्रयान्ति दैत्येश्वराश्चास्त्रनिवारणाय तावत्क्षणेनैव जघान कोटीर् दैत्येश्वराणां सगजान्सहाश्वान्
Main,151.0,33,anantaraṃ śāntamabhūttadastraṃ daityāstrayogeṇa tu kāladaṇḍam śāntaṃ tadālokya hariḥ svaśastraṃ svavikrame manyuparītamūrtiḥ,अनन्तरं शान्तमभूत्तदस्त्रं दैत्यास्त्रयोगेण तु कालदण्डम् शान्तं तदालोक्य हरिः स्वशस्त्रं स्वविक्रमे मन्युपरीतमूर्तिः
Main,151.0,34,jagrāha cakraṃ tapanāyutābham ugrāramātmānamiva dvitīyam cikṣepa senāpataye 'bhisaṃdhya kaṇṭhasthalaṃ vajrakaṭhoramugram,जग्राह चक्रं तपनायुताभम् उग्रारमात्मानमिव द्वितीयम् चिक्षेप सेनापतये ऽभिसंध्य कण्ठस्थलं वज्रकठोरमुग्रम्
Main,151.0,35,cakraṃ tadākāśagataṃ vilokya sarvātmanā daityavarāḥ svavīryaiḥ nāśaknuvanvārayituṃ pracaṇḍaṃ daivaṃ yathā karma mudhā prapannam,चक्रं तदाकाशगतं विलोक्य सर्वात्मना दैत्यवराः स्ववीर्यैः नाशक्नुवन्वारयितुं प्रचण्डं दैवं यथा कर्म मुधा प्रपन्नम्
Main,151.0,36,tamapratarkyaṃ janayannajayyaṃ cakraṃ papāta grasanasya kaṇṭhe dvidhā tu kṛtvā grasanasya kaṇṭhaṃ tadraktadhārāruṇaghoranābhi jagāma bhūyo 'pi janārdanasya pāṇiṃ pravṛddhānalatulyadīpti,तमप्रतर्क्यं जनयन्नजय्यं चक्रं पपात ग्रसनस्य कण्ठे द्विधा तु कृत्वा ग्रसनस्य कण्ठं तद्रक्तधारारुणघोरनाभि जगाम भूयो ऽपि जनार्दनस्य पाणिं प्रवृद्धानलतुल्यदीप्ति
Main,152.0,1,matsya-purāṇa 152 tasminvinihate daitye grasane lokanāyake nirmaryādamayudhyanta hariṇā saha dānavāḥ,मत्स्य-पुराण १५२ तस्मिन्विनिहते दैत्ये ग्रसने लोकनायके निर्मर्यादमयुध्यन्त हरिणा सह दानवाः
Main,152.0,2,paṭṭiśairmuśalaiḥ pāśair gadābhiḥ kuṇapairapi tīkṣṇānanaiśca nārācaiś cakraiḥ śaktibhireva ca,पट्टिशैर्मुशलैः पाशैर् गदाभिः कुणपैरपि तीक्ष्णाननैश्च नाराचैश् चक्रैः शक्तिभिरेव च
Main,152.0,3,tānastrāndānavairmuktāṃś citrayodhī janārdanaḥ ekaikaṃ śataśaścakre bāṇairagniśikhopamaiḥ,तानस्त्रान्दानवैर्मुक्तांश् चित्रयोधी जनार्दनः एकैकं शतशश्चक्रे बाणैरग्निशिखोपमैः
Main,152.0,4,tataḥ kṣīṇāyudhaprāṇā dānavā bhrāntacetasaḥ astrāṇyādātumabhavann asamarthā yadā raṇe,ततः क्षीणायुधप्राणा दानवा भ्रान्तचेतसः अस्त्राण्यादातुमभवन्न् असमर्था यदा रणे
Main,152.0,5,tadā mṛtairgajairaśvair janārdanamayodhayan samantātkoṭiśo daityāḥ sarvataḥ pratyayodhayan,तदा मृतैर्गजैरश्वैर् जनार्दनमयोधयन् समन्तात्कोटिशो दैत्याः सर्वतः प्रत्ययोधयन्
Main,152.0,6,bahu kṛtvā vapurviṣṇuḥ kiṃcicchāntabhujo 'bhavat uvāca ca garutmantaṃ tasminsutumule raṇe,बहु कृत्वा वपुर्विष्णुः किंचिच्छान्तभुजो ऽभवत् उवाच च गरुत्मन्तं तस्मिन्सुतुमुले रणे
Main,152.0,7,garutmankaccidaśrāntas tvamasminnapi sāmpratam yadyaśrānto 'si tadyāhi mathanasya rathaṃ prati,गरुत्मन्कच्चिदश्रान्तस् त्वमस्मिन्नपि साम्प्रतम् यद्यश्रान्तो ऽसि तद्याहि मथनस्य रथं प्रति
Main,152.0,8,śrānto 'syatha muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava ityukto garuḍastena viṣṇunā prabhaviṣṇunā,श्रान्तो ऽस्यथ मुहूर्तं त्वं रणादपसृतो भव इत्युक्तो गरुडस्तेन विष्णुना प्रभविष्णुना
Main,152.0,9,āsasāda raṇe daityaṃ mathanaṃ ghoradarśanam daityastvabhimukhaṃ dṛṣṭvā śaṅkhacakragadādharam,आससाद रणे दैत्यं मथनं घोरदर्शनम् दैत्यस्त्वभिमुखं दृष्ट्वा शङ्खचक्रगदाधरम्
Main,152.0,10,jaghāna bhindipālena śitabāṇena vakṣasi tatprahāramacintyaiva viṣṇustasminmahāhave,जघान भिन्दिपालेन शितबाणेन वक्षसि तत्प्रहारमचिन्त्यैव विष्णुस्तस्मिन्महाहवे
Main,152.0,11,jaghāna pañcabhirbāṇair mārjitaiśca śilāśitaiḥ punardaśabhir ākṛṣṭais taṃ tatāḍa stanāntare,जघान पञ्चभिर्बाणैर् मार्जितैश्च शिलाशितैः पुनर्दशभिर् आकृष्टैस् तं तताड स्तनान्तरे
Main,152.0,12,viddho marmasu daityendro haribāṇairakampata sa muhūrtaṃ samāśvāsya jagrāha parighaṃ tadā,विद्धो मर्मसु दैत्येन्द्रो हरिबाणैरकम्पत स मुहूर्तं समाश्वास्य जग्राह परिघं तदा
Main,152.0,13,jaghne janārdanaṃ cāpi parigheṇāgnivarcasā viṣṇustena prahāreṇa kiṃcidāghūrṇito 'bhavat,जघ्ने जनार्दनं चापि परिघेणाग्निवर्चसा विष्णुस्तेन प्रहारेण किंचिदाघूर्णितो ऽभवत्
Main,152.0,14,tataḥ krodhavivṛttākṣo gadāṃ jagrāha mādhavaḥ mathanaṃ sarathaṃ roṣān niṣpipeṣātha roṣataḥ,ततः क्रोधविवृत्ताक्षो गदां जग्राह माधवः मथनं सरथं रोषान् निष्पिपेषाथ रोषतः
Main,152.0,15,sa papātātha daityendraḥ kṣayakāle 'calo yathā tasminnipatite bhūmau dānave vīryaśālini,स पपाताथ दैत्येन्द्रः क्षयकाले ऽचलो यथा तस्मिन्निपतिते भूमौ दानवे वीर्यशालिनि
Main,152.0,16,avasādaṃ yayurdaityāḥ kardame kariṇo yathā tatasteṣu vipanneṣu dānaveṣvatimāniṣu,अवसादं ययुर्दैत्याः कर्दमे करिणो यथा ततस्तेषु विपन्नेषु दानवेष्वतिमानिषु
Main,152.0,17,prakopādraktanayano mahiṣo dānaveśvaraḥ pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāsthitaḥ,प्रकोपाद्रक्तनयनो महिषो दानवेश्वरः प्रत्युद्ययौ हरिं रौद्रः स्वबाहुबलमास्थितः
Main,152.0,18,tīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan śaktyā ca garuḍaṃ vīro mahiṣo 'bhyahanaddhṛdi,तीक्ष्णधारेण शूलेन महिषो हरिमर्दयन् शक्त्या च गरुडं वीरो महिषो ऽभ्यहनद्धृदि
Main,152.0,19,tato vyāvṛtya vadanaṃ mahācalaguhānibham grastumaicchadraṇe daityaḥ sa garutmantamacyutam,ततो व्यावृत्य वदनं महाचलगुहानिभम् ग्रस्तुमैच्छद्रणे दैत्यः स गरुत्मन्तमच्युतम्
Main,152.0,20,athācyuto 'pi vijñāya dānavasya cikīrṣitam vadanaṃ pūrayāmāsa divyairastrairmahābalaḥ,अथाच्युतो ऽपि विज्ञाय दानवस्य चिकीर्षितम् वदनं पूरयामास दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः
Main,152.0,21,mahiṣasyātha sasṛje bāṇaughaṃ garuḍadhvajaḥ pidhāya vadanaṃ divyair divyāstraparimantritaiḥ,महिषस्याथ ससृजे बाणौघं गरुडध्वजः पिधाय वदनं दिव्यैर् दिव्यास्त्रपरिमन्त्रितैः
Main,152.0,22,sa tairbāṇairabhihato mahiṣo 'calasaṃnibhaḥ parivartitakāyo 'dhaḥ papāta na mamāra ca,स तैर्बाणैरभिहतो महिषो ऽचलसंनिभः परिवर्तितकायो ऽधः पपात न ममार च
Main,152.0,23,mahiṣaṃ patitaṃ dṛṣṭvā bhūmau provāca keśavaḥ mahiṣāsura mattastvaṃ vadhaṃ nāstrairihārhasi,महिषं पतितं दृष्ट्वा भूमौ प्रोवाच केशवः महिषासुर मत्तस्त्वं वधं नास्त्रैरिहार्हसि
Main,152.0,24,yoṣidvadhyaḥ purokto 'si sākṣātkamalayoninā uttiṣṭha jīvitaṃ rakṣa gacchāsmātsaṃgarāddrutam,योषिद्वध्यः पुरोक्तो ऽसि साक्षात्कमलयोनिना उत्तिष्ठ जीवितं रक्ष गच्छास्मात्संगराद्द्रुतम्
Main,152.0,25,tasminparāṅmukhe daitye mahiṣe śumbhadānavaḥ saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaḥ kopād bhrukuṭīkuṭilānanaḥ,तस्मिन्पराङ्मुखे दैत्ये महिषे शुम्भदानवः संदष्टौष्ठपुटः कोपाद् भ्रुकुटीकुटिलाननः
Main,152.0,26,nirmathya pāṇinā pāṇiṃ dhanurādāya bhairavam sajyaṃ cakāra sa dhanuḥ śarāṃścāśīviṣopamān,निर्मथ्य पाणिना पाणिं धनुरादाय भैरवम् सज्यं चकार स धनुः शरांश्चाशीविषोपमान्
Main,152.0,27,sa citrayodhī dṛḍhamuṣṭipātas tatastu viṣṇuṃ garuḍaṃ ca daityaḥ bāṇairjvaladvahniśikhānikāśaiḥ kṣiptairasaṃkhyaiḥ parighātahīnaiḥ,स चित्रयोधी दृढमुष्टिपातस् ततस्तु विष्णुं गरुडं च दैत्यः बाणैर्ज्वलद्वह्निशिखानिकाशैः क्षिप्तैरसंख्यैः परिघातहीनैः
Main,152.0,28,viṣṇuśca daityendraśarāhato 'pi bhuśuṇḍimādāya kṛtāntatulyām tayā bhuśuṇḍyā ca pipeṣa meṣaṃ śumbhasya pattraṃ dharaṇīdharābham,विष्णुश्च दैत्येन्द्रशराहतो ऽपि भुशुण्डिमादाय कृतान्ततुल्याम् तया भुशुण्ड्या च पिपेष मेषं शुम्भस्य पत्त्रं धरणीधराभम्
Main,152.0,29,tasmādavaplutya hatācca meṣād bhūbhau padātiḥ sa tu daityanāthaḥ tato mahīsthasya hariḥ śaraughān mumoca kālānalatulyabhāsaḥ,तस्मादवप्लुत्य हताच्च मेषाद् भूभौ पदातिः स तु दैत्यनाथः ततो महीस्थस्य हरिः शरौघान् मुमोच कालानलतुल्यभासः
Main,152.0,30,śaraistribhistasya bhujaṃ bibheda ṣaḍbhiśca śīrṣaṃ daśabhiśca ketum viṣṇurvikṛṣṭaiḥ śravaṇāvasānaṃ daityasya vivyādha vivṛttanetraḥ,शरैस्त्रिभिस्तस्य भुजं बिभेद षड्भिश्च शीर्षं दशभिश्च केतुम् विष्णुर्विकृष्टैः श्रवणावसानं दैत्यस्य विव्याध विवृत्तनेत्रः
Main,152.0,31,sa tena viddho vyathito babhūva daityeśvaro visrutaśoṇitaughaḥ tato 'sya kiṃcic calitasya dhairyād uvāca śaṅkhāmbujaśārṅgapāṇiḥ,स तेन विद्धो व्यथितो बभूव दैत्येश्वरो विस्रुतशोणितौघः ततो ऽस्य किंचिच् चलितस्य धैर्याद् उवाच शङ्खाम्बुजशार्ङ्गपाणिः
Main,152.0,32,kumārivadhyo 'si raṇaṃ vimuñca śumbhāsura svalpatarairahobhiḥ vadhaṃ na matto 'rhasi ceha mūḍha vṛthaiva kiṃ yuddhasamutsuko 'si,कुमारिवध्यो ऽसि रणं विमुञ्च शुम्भासुर स्वल्पतरैरहोभिः वधं न मत्तो ऽर्हसि चेह मूढ वृथैव किं युद्धसमुत्सुको ऽसि
Main,152.0,33,jambho vaco viṣṇumukhānniśamya nimiśca niṣpeṣṭumiyeṣa viṣṇum gadāmathodyamya nimiḥ pracaṇḍāṃ jaghāna gāḍhāṃ garuḍaṃ śirastaḥ,जम्भो वचो विष्णुमुखान्निशम्य निमिश्च निष्पेष्टुमियेष विष्णुम् गदामथोद्यम्य निमिः प्रचण्डां जघान गाढां गरुडं शिरस्तः
Main,152.0,34,śumbho 'pi viṣṇuṃ parigheṇa mūrdhni pramṛṣṭaratnaughavicitrabhāsā tau dānavābhyāṃ viṣamaiḥ prahārair nipetururvyāṃ ghanapāvakābhau,शुम्भो ऽपि विष्णुं परिघेण मूर्ध्नि प्रमृष्टरत्नौघविचित्रभासा तौ दानवाभ्यां विषमैः प्रहारैर् निपेतुरुर्व्यां घनपावकाभौ
Main,152.0,35,tatkarma dṛṣṭvā ditijāstu sarve jagarjuruccaiḥ kṛtasiṃhanādāḥ dhanūṃṣi cāsphoṭya surābhighātair vyadārayanbhūmimapi pracaṇḍāḥ vāsāṃsi caivādudhuvuḥ pare tu dadhmuśca śaṅkhānakagomukhaughān,तत्कर्म दृष्ट्वा दितिजास्तु सर्वे जगर्जुरुच्चैः कृतसिंहनादाः धनूंषि चास्फोट्य सुराभिघातैर् व्यदारयन्भूमिमपि प्रचण्डाः वासांसि चैवादुधुवुः परे तु दध्मुश्च शङ्खानकगोमुखौघान्
Main,152.0,36,atha saṃjñāmavāpyāśu garuḍo 'pi sakeśavaḥ parāṅmukho raṇāttasmāt palāyata mahājavaḥ,अथ संज्ञामवाप्याशु गरुडो ऽपि सकेशवः पराङ्मुखो रणात्तस्मात् पलायत महाजवः
Main,153.0,1,matsya-purāṇa 153 tamālokya palāyantaṃ vibhraṣṭadhvajakārmukam hariṃ devaḥ sahasrākṣo mene bhagnaṃ durāhave,मत्स्य-पुराण १५३ तमालोक्य पलायन्तं विभ्रष्टध्वजकार्मुकम् हरिं देवः सहस्राक्षो मेने भग्नं दुराहवे
Main,153.0,2,daityāṃśca muditāndṛṣṭvā kartavyaṃ nādhyagacchata athāyānnikaṭe viṣṇoḥ sureśaḥ pākaśāsanaḥ,दैत्यांश्च मुदितान्दृष्ट्वा कर्तव्यं नाध्यगच्छत अथायान्निकटे विष्णोः सुरेशः पाकशासनः
Main,153.0,3,uvāca cainaṃ madhuraṃ protsāhaparibṛṃhakam kimebhiḥ krīḍase deva dānavairduṣṭamānasaiḥ,उवाच चैनं मधुरं प्रोत्साहपरिबृंहकम् किमेभिः क्रीडसे देव दानवैर्दुष्टमानसैः
Main,153.0,4,durjanairlabdharandhrasya puruṣasya kutaḥ kriyāḥ śaktenopekṣito nīco manyate balamātmanaḥ,दुर्जनैर्लब्धरन्ध्रस्य पुरुषस्य कुतः क्रियाः शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः
Main,153.0,5,tasmānna nīcaṃ matimān durgahīnaṃ hi saṃtyajet athāgresarasaṃpattyā rathino jayamāpnuyuḥ,तस्मान्न नीचं मतिमान् दुर्गहीनं हि संत्यजेत् अथाग्रेसरसंपत्त्या रथिनो जयमाप्नुयुः
Main,153.0,6,kaste sakhābhavaccāgre hiraṇyākṣavadhe vibho hiraṇyakaśipurdaityo vīryaśālī madoddhataḥ,कस्ते सखाभवच्चाग्रे हिरण्याक्षवधे विभो हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वीर्यशाली मदोद्धतः
Main,153.0,7,tvāṃ prāpyāpaśyadasuro viṣamaṃ smṛtivibhramam pūrve 'pyatibalā ye ca daityendrāḥ suravidviṣaḥ,त्वां प्राप्यापश्यदसुरो विषमं स्मृतिविभ्रमम् पूर्वे ऽप्यतिबला ये च दैत्येन्द्राः सुरविद्विषः
Main,153.0,8,vināśamāgatāḥ prāpya śalabhā iva pāvakam yuge yuge ca daityānāṃ tvamevāntakaro hare,विनाशमागताः प्राप्य शलभा इव पावकम् युगे युगे च दैत्यानां त्वमेवान्तकरो हरे
Main,153.0,9,tathaivādyeha magnānāṃ bhava viṣṇo surāśrayaḥ evamuktastato viṣṇur vyavardhata mahābhujaḥ,तथैवाद्येह मग्नानां भव विष्णो सुराश्रयः एवमुक्तस्ततो विष्णुर् व्यवर्धत महाभुजः
Main,153.0,10,ṛddhyā paramayā yuktaḥ sarvabhūtāśrayo 'rihā athovāca sahasrākṣaṃ kālakṣamam adhokṣajaḥ,ऋद्ध्या परमया युक्तः सर्वभूताश्रयो ऽरिहा अथोवाच सहस्राक्षं कालक्षमम् अधोक्षजः
Main,153.0,11,daityendrāḥ svairvadhopāyaiḥ śakyā hantuṃ hi nānyataḥ durjayastārako daityo muktvā saptadinaṃ śiśum,दैत्येन्द्राः स्वैर्वधोपायैः शक्या हन्तुं हि नान्यतः दुर्जयस्तारको दैत्यो मुक्त्वा सप्तदिनं शिशुम्
Main,153.0,12,kaścitstrīvadhyatāṃ prāpto vadhe 'nyasya kumārikā jambhastu vadhyatāṃ prāpto dānavaḥ krūravikramaḥ,कश्चित्स्त्रीवध्यतां प्राप्तो वधे ऽन्यस्य कुमारिका जम्भस्तु वध्यतां प्राप्तो दानवः क्रूरविक्रमः
Main,153.0,13,tasmādvīryeṇa divyena jahi jambhaṃ jagadvaram avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ tvāṃ vinā sa tu dānavaḥ,तस्माद्वीर्येण दिव्येन जहि जम्भं जगद्वरम् अवध्यः सर्वभूतानां त्वां विना स तु दानवः
Main,153.0,14,mayā gupto raṇe jambhaṃ jagatkaṇṭakamuddhara tadvaikuṇṭhavacaḥ śrutvā sahasrākṣo 'marārihā,मया गुप्तो रणे जम्भं जगत्कण्टकमुद्धर तद्वैकुण्ठवचः श्रुत्वा सहस्राक्षो ऽमरारिहा
Main,153.0,15,samādiśatsurānsarvān sainyasya racanāṃ prati yatsāraṃ sarvalokeṣu vīryasya tapaso 'pi ca,समादिशत्सुरान्सर्वान् सैन्यस्य रचनां प्रति यत्सारं सर्वलोकेषु वीर्यस्य तपसो ऽपि च
Main,153.0,16,tadekādaśa rudrāṃstu cakārāgresarānhariḥ vyālabhogāṅgasaṃnaddhā balino nīlakaṃdharāḥ,तदेकादश रुद्रांस्तु चकाराग्रेसरान्हरिः व्यालभोगाङ्गसंनद्धा बलिनो नीलकंधराः
Main,153.0,17,candrakhaṇḍanṛmuṇḍālīmaṇḍitoruśikhaṇḍinaḥ śūlajvālāvaliptāṅgā bhujamaṇḍalabhairavāḥ,चन्द्रखण्डनृमुण्डालीमण्डितोरुशिखण्डिनः शूलज्वालावलिप्ताङ्गा भुजमण्डलभैरवाः
Main,153.0,18,piṅgottuṅgajaṭājūṭāḥ siṃhacarmānuṣaṅgiṇaḥ kapālīśādayo rudrā vidrāvitamahāsurāḥ,पिङ्गोत्तुङ्गजटाजूटाः सिंहचर्मानुषङ्गिणः कपालीशादयो रुद्रा विद्रावितमहासुराः
Main,153.0,19,kapālī piṅgalo bhīmo virūpākṣo vilohitaḥ ajeśaḥ śāsanaḥ śāstā śaṃbhuścaṇḍo dhruvastathā,कपाली पिङ्गलो भीमो विरूपाक्षो विलोहितः अजेशः शासनः शास्ता शंभुश्चण्डो ध्रुवस्तथा
Main,153.0,20,eta ekādaśānantabalā rudrāḥ prabhāviṇaḥ pālayanto balasyāgre dārayantaśca dānavān,एत एकादशानन्तबला रुद्राः प्रभाविणः पालयन्तो बलस्याग्रे दारयन्तश्च दानवान्
Main,153.0,21,āpyāyayantastridaśān garjanta iva cāmbudāḥ himācalābhe mahati kāñcanāmburuhasraji,आप्याययन्तस्त्रिदशान् गर्जन्त इव चाम्बुदाः हिमाचलाभे महति काञ्चनाम्बुरुहस्रजि
Main,153.0,22,pracalaccāmare hemaghaṇṭāsaṃghātamaṇḍite airāvate caturdante mātaṅge 'calasaṃsthite,प्रचलच्चामरे हेमघण्टासंघातमण्डिते ऐरावते चतुर्दन्ते मातङ्गे ऽचलसंस्थिते
Main,153.0,23,mahāmadajalasrāve kāmarūpe śatakratuḥ tasthau himagireḥ śṛṅge bhānumāniva dīptimān,महामदजलस्रावे कामरूपे शतक्रतुः तस्थौ हिमगिरेः शृङ्गे भानुमानिव दीप्तिमान्
Main,153.0,24,tasyārakṣatpadaṃ savyaṃ māruto 'mitavikramaḥ jugopāparamagnistu jvālāpūritadiṅmukhaḥ,तस्यारक्षत्पदं सव्यं मारुतो ऽमितविक्रमः जुगोपापरमग्निस्तु ज्वालापूरितदिङ्मुखः
Main,153.0,25,pṛṣṭharakṣo 'bhavadviṣṇuḥ sasainyasya śatakratoḥ ādityā vasavo viśve marutaścāśvināvapi,पृष्ठरक्षो ऽभवद्विष्णुः ससैन्यस्य शतक्रतोः आदित्या वसवो विश्वे मरुतश्चाश्विनावपि
Main,153.0,26,gandharvā rākṣasā yakṣāḥ sakiṃnaramahoragāḥ nānāvidhāyudhāścitrā dadhānā hemabhūṣaṇāḥ,गन्धर्वा राक्षसा यक्षाः सकिंनरमहोरगाः नानाविधायुधाश्चित्रा दधाना हेमभूषणाः
Main,153.0,27,koṭiśaḥ koṭiśaḥ kṛtvā vṛndaṃ cihnopalakṣitam viśrāmayantaḥ svāṃ kīrtiṃ bandivṛndapuraḥsarāḥ cerurdaityavadhe hṛṣṭāḥ sahendrāḥ surajātayaḥ,कोटिशः कोटिशः कृत्वा वृन्दं चिह्नोपलक्षितम् विश्रामयन्तः स्वां कीर्तिं बन्दिवृन्दपुरःसराः चेरुर्दैत्यवधे हृष्टाः सहेन्द्राः सुरजातयः
Main,153.0,28,śatakratoramaranikāyapālitā patākinī gajaśatavājināditā sitonnatadhvajapaṭakoṭimaṇḍitā babhūva sā ditisutaśokavardhinī,शतक्रतोरमरनिकायपालिता पताकिनी गजशतवाजिनादिता सितोन्नतध्वजपटकोटिमण्डिता बभूव सा दितिसुतशोकवर्धिनी
Main,153.0,29,āyāntīm avalokyātha surasenāṃ gajāsuraḥ gajarūpī mahāmbhodasaṃghāto bhāti bhairavaḥ,आयान्तीम् अवलोक्याथ सुरसेनां गजासुरः गजरूपी महाम्भोदसंघातो भाति भैरवः
Main,153.0,30,paraśvadhāyudho daityo daṃśitoṣṭhakasaṃpuṭaḥ mamarda ca raṇe devāṃś cikṣepānyānkareṇa tu,परश्वधायुधो दैत्यो दंशितोष्ठकसंपुटः ममर्द च रणे देवांश् चिक्षेपान्यान्करेण तु
Main,153.0,31,parānparaśunā jaghne daityendro raudravikramaḥ tasya pātayataḥ senāṃ yakṣagandharvakiṃnarāḥ,परान्परशुना जघ्ने दैत्येन्द्रो रौद्रविक्रमः तस्य पातयतः सेनां यक्षगन्धर्वकिंनराः
Main,153.0,32,mumucuḥ saṃhatāḥ sarve citraśastrāstrasaṃhatim pāśān paraśvadhāṃścakrān bhindipālān samudgarān,मुमुचुः संहताः सर्वे चित्रशस्त्रास्त्रसंहतिम् पाशान् परश्वधांश्चक्रान् भिन्दिपालान् समुद्गरान्
Main,153.0,33,kuntānprāsān asīṃstīkṣṇān mudgarāṃścāpi duḥsahān tānsarvānso 'grasaddaityaḥ kavalāniva yūthapaḥ,कुन्तान्प्रासान् असींस्तीक्ष्णान् मुद्गरांश्चापि दुःसहान् तान्सर्वान्सो ऽग्रसद्दैत्यः कवलानिव यूथपः
Main,153.0,34,kopāsphālitadīrghāgrakarāsphoṭena pātayan vicacāra raṇe devān duṣprekṣye gajadānavaḥ,कोपास्फालितदीर्घाग्रकरास्फोटेन पातयन् विचचार रणे देवान् दुष्प्रेक्ष्ये गजदानवः
Main,153.0,35,yasminyasminnipatati suravṛnde gajāsuraḥ tasmiṃstasminmahāśabdo hāhākārakṛto 'bhavat,यस्मिन्यस्मिन्निपतति सुरवृन्दे गजासुरः तस्मिंस्तस्मिन्महाशब्दो हाहाकारकृतो ऽभवत्
Main,153.0,36,atha vidravamāṇaṃ tad balaṃ prekṣya samantataḥ rudrāḥ parasparaṃ procur ahaṃkārotthitārciṣaḥ,अथ विद्रवमाणं तद् बलं प्रेक्ष्य समन्ततः रुद्राः परस्परं प्रोचुर् अहंकारोत्थितार्चिषः
Main,153.0,37,bho bho gṛhṇīta daityendraṃ mardatainaṃ hatāśrayam karṣatainaṃ śitaiḥ śūlair bhañjatainaṃ ca marmasu,भो भो गृह्णीत दैत्येन्द्रं मर्दतैनं हताश्रयम् कर्षतैनं शितैः शूलैर् भञ्जतैनं च मर्मसु
Main,153.0,38,kapālī vākyamākarṇya śūlaṃ śitaśikhāmukham saṃmārjya vāmahastena saṃrambhavivṛtekṣaṇaḥ,कपाली वाक्यमाकर्ण्य शूलं शितशिखामुखम् संमार्ज्य वामहस्तेन संरम्भविवृतेक्षणः
Main,153.0,39,adhāvadbhṛkuṭīvakro daityendrābhimukho raṇe dṛḍhena muṣṭibandhena śūlaṃ viṣṭabhya nirmalam,अधावद्भृकुटीवक्रो दैत्येन्द्राभिमुखो रणे दृढेन मुष्टिबन्धेन शूलं विष्टभ्य निर्मलम्
Main,153.0,40,jaghāna kumbhadeśe tu kapālī gajadānavam tato daśāpi te rudrā nirmalāyomayai raṇe,जघान कुम्भदेशे तु कपाली गजदानवम् ततो दशापि ते रुद्रा निर्मलायोमयै रणे
Main,153.0,41,jaghnuḥ śūlaiśca daityendraṃ śailavarṣmāṇamāhave srutaśoṇitarandhrastu śitaśūlamukhārditaḥ,जघ्नुः शूलैश्च दैत्येन्द्रं शैलवर्ष्माणमाहवे स्रुतशोणितरन्ध्रस्तु शितशूलमुखार्दितः
Main,153.0,42,babhau kṛṣṇacchavir daityaḥ śaradīvāmalaṃ saraḥ protphullāruṇanīlābjasaṃghātaḥ sarvatodiśam,बभौ कृष्णच्छविर् दैत्यः शरदीवामलं सरः प्रोत्फुल्लारुणनीलाब्जसंघातः सर्वतोदिशम्
Main,153.0,43,bhasmaśubhratanuchāyai rudrairhaṃsairivāvṛtaḥ upasthitārtirdaityo 'tha pracalatkarṇapallavaḥ,भस्मशुभ्रतनुछायै रुद्रैर्हंसैरिवावृतः उपस्थितार्तिर्दैत्यो ऽथ प्रचलत्कर्णपल्लवः
Main,153.0,44,śaṃbhuṃ bibheda daśanair nābhideśe gajāsuraḥ dṛṣṭvā saktaṃ tu rudrābhyāṃ nava rudrāstato 'dbhutam,शंभुं बिभेद दशनैर् नाभिदेशे गजासुरः दृष्ट्वा सक्तं तु रुद्राभ्यां नव रुद्रास्ततो ऽद्भुतम्
Main,153.0,45,tatakṣurvividhaiḥ śastraiḥ śarīramamaradviṣaḥ nirbhayā balino yuddhe raṇabhūmau vyavasthitāḥ,ततक्षुर्विविधैः शस्त्रैः शरीरममरद्विषः निर्भया बलिनो युद्धे रणभूमौ व्यवस्थिताः
Main,153.0,46,mṛtaṃ mahiṣamāsādya vane gomāyavo yathā kapālinaṃ parityajya gataścāsurapuṃgavaḥ,मृतं महिषमासाद्य वने गोमायवो यथा कपालिनं परित्यज्य गतश्चासुरपुंगवः
Main,153.0,47,vegena kupito daityo nava rudrānupādravat mamarda caraṇāghātair dantaiścāpi kareṇa ca,वेगेन कुपितो दैत्यो नव रुद्रानुपाद्रवत् ममर्द चरणाघातैर् दन्तैश्चापि करेण च
Main,153.0,48,sa taistumulayuddhena śramamāsādito yadā tadā kapālī jagrāha karaṃ tasyāmaradviṣaḥ,स तैस्तुमुलयुद्धेन श्रममासादितो यदा तदा कपाली जग्राह करं तस्यामरद्विषः
Main,153.0,49,bhrāmayāmāsa vegena hy atīva ca gajāsuram dṛṣṭvā śramāturaṃ daityaṃ kiṃcitsphuritajīvitam,भ्रामयामास वेगेन ह्य् अतीव च गजासुरम् दृष्ट्वा श्रमातुरं दैत्यं किंचित्स्फुरितजीवितम्
Main,153.0,50,nirutsāhaṃ raṇe tasmin gatayuddhotsavodyamam tataḥ patata evāsya carma cotkṛtya bhairavam,निरुत्साहं रणे तस्मिन् गतयुद्धोत्सवोद्यमम् ततः पतत एवास्य चर्म चोत्कृत्य भैरवम्
Main,153.0,51,sravatsarvāṅgaraktaughaṃ cakārāmbaramātmanaḥ dṛṣṭvā vinihataṃ daityaṃ dānavendrā mahābalāḥ,स्रवत्सर्वाङ्गरक्तौघं चकाराम्बरमात्मनः दृष्ट्वा विनिहतं दैत्यं दानवेन्द्रा महाबलाः
Main,153.0,52,vitresurdudruvurjagmur nipetuśca sahasraśaḥ dṛṣṭvā kapālino rūpaṃ gajacarmāmbarāvṛtam,वित्रेसुर्दुद्रुवुर्जग्मुर् निपेतुश्च सहस्रशः दृष्ट्वा कपालिनो रूपं गजचर्माम्बरावृतम्
Main,153.0,53,dikṣu bhūmau tamevograṃ rudraṃ daityā vyalokayan evaṃ vilulite tasmin dānavendre mahābale,दिक्षु भूमौ तमेवोग्रं रुद्रं दैत्या व्यलोकयन् एवं विलुलिते तस्मिन् दानवेन्द्रे महाबले
Main,153.0,54,dvipādhirūḍho daityendro hatadundubhinā tataḥ kalpāntāmbudharābheṇa durdhareṇāpi dānavaḥ,द्विपाधिरूढो दैत्येन्द्रो हतदुन्दुभिना ततः कल्पान्ताम्बुधराभेण दुर्धरेणापि दानवः
Main,153.0,55,nimirabhyapatattūrṇaṃ surasainyāni loḍayan,निमिरभ्यपतत्तूर्णं सुरसैन्यानि लोडयन्
Main,153.0,56,yāṃ yāṃ nimigajo yāti diśaṃ tāṃ tāṃ savāhanā saṃtyajya dudruvurdevā bhayārtāstyaktahetayaḥ gandhena suramātaṅgā dudruvustasya hastinaḥ,यां यां निमिगजो याति दिशं तां तां सवाहना संत्यज्य दुद्रुवुर्देवा भयार्तास्त्यक्तहेतयः गन्धेन सुरमातङ्गा दुद्रुवुस्तस्य हस्तिनः
Main,153.0,57,palāyiteṣu sainyeṣu surāṇāṃ pākaśāsanaḥ tasthau dikpālakaiḥ sārdham aṣṭabhiḥ keśavena ca,पलायितेषु सैन्येषु सुराणां पाकशासनः तस्थौ दिक्पालकैः सार्धम् अष्टभिः केशवेन च
Main,153.0,58,samprāpto nimimātaṅgo yāvacchakragajaṃ prati tāvacchakragajo yāto muktvā nādaṃ sa bhairavam,सम्प्राप्तो निमिमातङ्गो यावच्छक्रगजं प्रति तावच्छक्रगजो यातो मुक्त्वा नादं स भैरवम्
Main,153.0,59,dhriyamāṇo 'pi yatnena sa raṇe naiva tiṣṭhati palāyite gaje tasminn ārūḍhaḥ pākaśāsanaḥ,ध्रियमाणो ऽपि यत्नेन स रणे नैव तिष्ठति पलायिते गजे तस्मिन्न् आरूढः पाकशासनः
Main,153.0,60,viparītamukho 'yudhyad dānavendrabalaṃ prati śatakratustu vajreṇa nimiṃ vakṣasyatāḍayat,विपरीतमुखो ऽयुध्यद् दानवेन्द्रबलं प्रति शतक्रतुस्तु वज्रेण निमिं वक्षस्यताडयत्
Main,153.0,61,gadayā dantinaścāsya gaṇḍadeśe 'hanaddṛḍham tatprahāramacintyaiva nimirnirbhayapauruṣaḥ,गदया दन्तिनश्चास्य गण्डदेशे ऽहनद्दृढम् तत्प्रहारमचिन्त्यैव निमिर्निर्भयपौरुषः
Main,153.0,62,airāvaṇaṃ kaṭīdeśe mudgareṇābhyatāḍayat sa hato mudgareṇātha śakrakuñjara āhave,ऐरावणं कटीदेशे मुद्गरेणाभ्यताडयत् स हतो मुद्गरेणाथ शक्रकुञ्जर आहवे
Main,153.0,63,jagāma paścāccaraṇair dharaṇīṃ bhūdharākṛtiḥ lāghavātkṣipramutthāya tato 'maramahāgajaḥ,जगाम पश्चाच्चरणैर् धरणीं भूधराकृतिः लाघवात्क्षिप्रमुत्थाय ततो ऽमरमहागजः
Main,153.0,64,raṇādapasasarpāśu bhīṣito nimihastinā tato vāyurvavau rūkṣo bahuśarkarapāṃsulaḥ,रणादपससर्पाशु भीषितो निमिहस्तिना ततो वायुर्ववौ रूक्षो बहुशर्करपांसुलः
Main,153.0,65,saṃmukho nimimātaṅgo javanācalakampanaḥ srutarakto babhau śailo ghanadhātuhrado yathā,संमुखो निमिमातङ्गो जवनाचलकम्पनः स्रुतरक्तो बभौ शैलो घनधातुह्रदो यथा
Main,153.0,66,dhaneśo 'pi gadāṃ gurvīṃ tasya dānavahastinaḥ cikṣepa vegāddaityendro nipapātāsya mūrdhani,धनेशो ऽपि गदां गुर्वीं तस्य दानवहस्तिनः चिक्षेप वेगाद्दैत्येन्द्रो निपपातास्य मूर्धनि
Main,153.0,67,gajo gadānipātena sa tena parimūrchitaḥ dantairbhittvā dharāṃ vegāt papātācalasaṃnibhaḥ,गजो गदानिपातेन स तेन परिमूर्छितः दन्तैर्भित्त्वा धरां वेगात् पपाताचलसंनिभः
Main,153.0,68,patite tu gaje tasmin siṃhanādo mahānabhūt sarvataḥ surasainyānāṃ gajabṛṃhitabṛṃhitaiḥ,पतिते तु गजे तस्मिन् सिंहनादो महानभूत् सर्वतः सुरसैन्यानां गजबृंहितबृंहितैः
Main,153.0,69,hreṣāraveṇa cāśvānāṃ guṇāsphoṭaiśca dhanvinām gajaṃ taṃ nihataṃ dṛṣṭvā nimiṃ cāpi parāṅmukham,ह्रेषारवेण चाश्वानां गुणास्फोटैश्च धन्विनाम् गजं तं निहतं दृष्ट्वा निमिं चापि पराङ्मुखम्
Main,153.0,70,śrutvā ca siṃhanādaṃ ca surāṇāmatikopanaḥ jambho jajvāla kopena pītājya iva pāvakaḥ,श्रुत्वा च सिंहनादं च सुराणामतिकोपनः जम्भो जज्वाल कोपेन पीताज्य इव पावकः
Main,153.0,71,sa surānkoparaktākṣo dhanuṣyāropya sāyakam tiṣṭhatetyabravīttāvat sārathiṃ cāpyacodayat,स सुरान्कोपरक्ताक्षो धनुष्यारोप्य सायकम् तिष्ठतेत्यब्रवीत्तावत् सारथिं चाप्यचोदयत्
Main,153.0,72,vegena calatastasya tadrathasyābhavaddyutiḥ yathādityasahasrasyābhuditasyodayācale,वेगेन चलतस्तस्य तद्रथस्याभवद्द्युतिः यथादित्यसहस्रस्याभुदितस्योदयाचले
Main,153.0,73,patākinā rathenājau kiṅkiṇījālamālinā śaśiśubhrātapatreṇa sa tena syandanena tu,पताकिना रथेनाजौ किङ्किणीजालमालिना शशिशुभ्रातपत्रेण स तेन स्यन्दनेन तु
Main,153.0,74,ghaṭṭayansurasainyānāṃ hṛdayaṃ samadṛśyata tam āyāntam abhiprekṣya dhanuṣyāhitasāyakaḥ,घट्टयन्सुरसैन्यानां हृदयं समदृश्यत तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्य धनुष्याहितसायकः
Main,153.0,75,śatakraturadīnātmā dṛḍhamādhatta kārmukam bāṇaṃ ca tailadhautāgram ardhacandramajihmagam,शतक्रतुरदीनात्मा दृढमाधत्त कार्मुकम् बाणं च तैलधौताग्रम् अर्धचन्द्रमजिह्मगम्
Main,153.0,76,tenāsya saśaraṃ cāpaṃ raṇe cicheda vṛtrahā kṣipraṃ saṃtyajya taccāpaṃ jambho dānavanandanaḥ,तेनास्य सशरं चापं रणे चिछेद वृत्रहा क्षिप्रं संत्यज्य तच्चापं जम्भो दानवनन्दनः
Main,153.0,77,anyatkārmukamādāya vegavadbhārasādhanam śarāṃścāśīviṣākārāṃs tailadhautānajihmagān,अन्यत्कार्मुकमादाय वेगवद्भारसाधनम् शरांश्चाशीविषाकारांस् तैलधौतानजिह्मगान्
Main,153.0,78,śakraṃ vivyādha daśabhir jatrudeśe tu pattribhiḥ hṛdaye ca tribhiścāpi dvābhyāṃ ca skandhayor dvayoḥ,शक्रं विव्याध दशभिर् जत्रुदेशे तु पत्त्रिभिः हृदये च त्रिभिश्चापि द्वाभ्यां च स्कन्धयोर् द्वयोः
Main,153.0,79,śakro 'pi dānavendrāya bāṇajālamapīdṛśam aprāptāndānavendrastu śarāñchakrabhujeritān,शक्रो ऽपि दानवेन्द्राय बाणजालमपीदृशम् अप्राप्तान्दानवेन्द्रस्तु शराञ्छक्रभुजेरितान्
Main,153.0,80,cicheda daśadhākāśe śarairagniśikhopamaiḥ tatastu śarajālena devendro dānaveśvaram,चिछेद दशधाकाशे शरैरग्निशिखोपमैः ततस्तु शरजालेन देवेन्द्रो दानवेश्वरम्
Main,153.0,81,ācchādayata yatnena varṣāsviva ghanairnabhaḥ daityo 'pi bāṇajālaṃ tad vyadhamatsāyakaiḥ śitaiḥ,आच्छादयत यत्नेन वर्षास्विव घनैर्नभः दैत्यो ऽपि बाणजालं तद् व्यधमत्सायकैः शितैः
Main,153.0,82,yathā vāyurghanāṭopaṃ parivārya diśo mukhe śakro 'tha krodhasaṃrambhān na viśeṣayate yadā,यथा वायुर्घनाटोपं परिवार्य दिशो मुखे शक्रो ऽथ क्रोधसंरम्भान् न विशेषयते यदा
Main,153.0,83,dānavendraṃ tadā cakre gandharvāstraṃ mahādbhutam tadutthatejasā vyāptam abhūdgamanagocaram,दानवेन्द्रं तदा चक्रे गन्धर्वास्त्रं महाद्भुतम् तदुत्थतेजसा व्याप्तम् अभूद्गमनगोचरम्
Main,153.0,84,gandharvanagaraiś cāpi nānāprākāratoraṇaiḥ muñcadbhiradbhutākārair astravṛṣṭiṃ samantataḥ,गन्धर्वनगरैश् चापि नानाप्राकारतोरणैः मुञ्चद्भिरद्भुताकारैर् अस्त्रवृष्टिं समन्ततः
Main,153.0,85,athāstravṛṣṭyā daityānāṃ hanyamānā mahācamūḥ jambhaṃ śaraṇamāgacchad aprameyaparākramam,अथास्त्रवृष्ट्या दैत्यानां हन्यमाना महाचमूः जम्भं शरणमागच्छद् अप्रमेयपराक्रमम्
Main,153.0,86,vyākulo 'pi svayaṃ daityaḥ sahasrākṣāstrapīḍitaḥ smaransādhusamācāraṃ bhītatrāṇaparo 'bhavat,व्याकुलो ऽपि स्वयं दैत्यः सहस्राक्षास्त्रपीडितः स्मरन्साधुसमाचारं भीतत्राणपरो ऽभवत्
Main,153.0,87,athāstraṃ mausalaṃ nāma mumoca ditinandanaḥ tato 'yomusalaiḥ sarvam abhavatpūritaṃ jagat,अथास्त्रं मौसलं नाम मुमोच दितिनन्दनः ततो ऽयोमुसलैः सर्वम् अभवत्पूरितं जगत्
Main,153.0,88,ekaprahārakaraṇair apradhṛṣyaiḥ samantataḥ gandharvanagaraṃ teṣu gandharvāstravinirmitam,एकप्रहारकरणैर् अप्रधृष्यैः समन्ततः गन्धर्वनगरं तेषु गन्धर्वास्त्रविनिर्मितम्
Main,153.0,89,gāndharvamastraṃ saṃdhāya surasainyeṣu cāparam ekaikena prahāreṇa gajānaśvānmahārathān,गान्धर्वमस्त्रं संधाय सुरसैन्येषु चापरम् एकैकेन प्रहारेण गजानश्वान्महारथान्
Main,153.0,90,rathāśvānso 'hanatkṣipraṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ tataḥ surādhipastvāṣṭram astraṃ ca samudīrayat,रथाश्वान्सो ऽहनत्क्षिप्रं शतशो ऽथ सहस्रशः ततः सुराधिपस्त्वाष्ट्रम् अस्त्रं च समुदीरयत्
Main,153.0,91,saṃdhyamāne tatastvāṣṭre niśceruḥ pāvakārciṣaḥ tato yantramayān divyān āyudhānduṣpradharṣiṇaḥ,संध्यमाने ततस्त्वाष्ट्रे निश्चेरुः पावकार्चिषः ततो यन्त्रमयान् दिव्यान् आयुधान्दुष्प्रधर्षिणः
Main,153.0,92,tairyantrairabhavadbaddham antarikṣe vitānakam vitānakena tenātha praśamaṃ mausale gate,तैर्यन्त्रैरभवद्बद्धम् अन्तरिक्षे वितानकम् वितानकेन तेनाथ प्रशमं मौसले गते
Main,153.0,93,śailāstraṃ mumuce jambho yantrasaṃghātatāḍanam vyāmapramāṇairupalais tato varṣamavartata,शैलास्त्रं मुमुचे जम्भो यन्त्रसंघातताडनम् व्यामप्रमाणैरुपलैस् ततो वर्षमवर्तत
Main,153.0,94,tvāṣṭrasya nirmitānyāśu yantrāṇi tadanantaram tenopalanipātena gatāni tilaśastataḥ,त्वाष्ट्रस्य निर्मितान्याशु यन्त्राणि तदनन्तरम् तेनोपलनिपातेन गतानि तिलशस्ततः
Main,153.0,95,yantrāṇi tilaśaḥ kṛtvā śailāstraṃ paramūrdhasu nipapātātivegenā-dārayatpṛthivīṃ tataḥ,यन्त्राणि तिलशः कृत्वा शैलास्त्रं परमूर्धसु निपपातातिवेगेना-दारयत्पृथिवीं ततः
Main,153.0,96,tato vajrāstram akarot sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ tadopalamahāvarṣaṃ vyaśīryata samantataḥ,ततो वज्रास्त्रम् अकरोत् सहस्राक्षः पुरंदरः तदोपलमहावर्षं व्यशीर्यत समन्ततः
Main,153.0,97,tataḥ praśānte śailāstre jambho bhūdharasaṃnibhaḥ aiṣīkamastramakarod abhīto 'tiparākramaḥ,ततः प्रशान्ते शैलास्त्रे जम्भो भूधरसंनिभः ऐषीकमस्त्रमकरोद् अभीतो ऽतिपराक्रमः
Main,153.0,98,aiṣīkeṇāgamannāśaṃ vajrāstraṃ śakravallabham vijṛmbhatyatha caiṣīke paramāstre 'tidurdhare,ऐषीकेणागमन्नाशं वज्रास्त्रं शक्रवल्लभम् विजृम्भत्यथ चैषीके परमास्त्रे ऽतिदुर्धरे
Main,153.0,99,jajvalurdevasainyāni sasyandanagajāni tu dahyamāneṣvanīkeṣu tejasā surasattamaḥ,जज्वलुर्देवसैन्यानि सस्यन्दनगजानि तु दह्यमानेष्वनीकेषु तेजसा सुरसत्तमः
Main,153.0,100,āgneyamastramakarod balavānpākaśāsanaḥ tenāstreṇa tadastraṃ ca babhraṃśe tadanantaram,आग्नेयमस्त्रमकरोद् बलवान्पाकशासनः तेनास्त्रेण तदस्त्रं च बभ्रंशे तदनन्तरम्
Main,153.0,101,tasminpratihate cāstre pāvakāstraṃ vyajṛmbhata jajvāla kāyaṃ jambhasya sarathaṃ ca sasārathim,तस्मिन्प्रतिहते चास्त्रे पावकास्त्रं व्यजृम्भत जज्वाल कायं जम्भस्य सरथं च ससारथिम्
Main,153.0,102,tataḥ pratihataḥ so 'tha daityendraḥ pratibhānavān vāruṇāstraṃ mumocātha śamanaṃ pāvakārciṣām,ततः प्रतिहतः सो ऽथ दैत्येन्द्रः प्रतिभानवान् वारुणास्त्रं मुमोचाथ शमनं पावकार्चिषाम्
Main,153.0,103,tato jaladharairvyoma sphuradvidyullatākulaiḥ gambhīramurajadhvānair āpūritam ivāmbaram,ततो जलधरैर्व्योम स्फुरद्विद्युल्लताकुलैः गम्भीरमुरजध्वानैर् आपूरितम् इवाम्बरम्
Main,153.0,104,karīndrakaratulyābhir jaladhārābhir ambarāt patantībhirjagatsarvaṃ kṣaṇenāpūritaṃ babhau,करीन्द्रकरतुल्याभिर् जलधाराभिर् अम्बरात् पतन्तीभिर्जगत्सर्वं क्षणेनापूरितं बभौ
Main,153.0,105,śāntamāgneyamastraṃ tat pravilokya surādhipaḥ vāyavyam astram akaron meghasaṃghātanāśanam,शान्तमाग्नेयमस्त्रं तत् प्रविलोक्य सुराधिपः वायव्यम् अस्त्रम् अकरोन् मेघसंघातनाशनम्
Main,153.0,106,vāyavyāstrabalenātha nirdhūte meghamaṇḍale babhūva vimalaṃ vyoma nīlotpaladalaprabham,वायव्यास्त्रबलेनाथ निर्धूते मेघमण्डले बभूव विमलं व्योम नीलोत्पलदलप्रभम्
Main,153.0,107,vāyunā cātighoreṇa kampitāste tu dānavāḥ na śekustatra te sthātuṃ raṇe 'tibalino 'pi ye,वायुना चातिघोरेण कम्पितास्ते तु दानवाः न शेकुस्तत्र ते स्थातुं रणे ऽतिबलिनो ऽपि ये
Main,153.0,108,tadā jambho 'bhavacchailo daśayojanavistṛtaḥ mārutapratighātārthaṃ dānavānāṃ bhayāpahaḥ,तदा जम्भो ऽभवच्छैलो दशयोजनविस्तृतः मारुतप्रतिघातार्थं दानवानां भयापहः
Main,153.0,109,muktanānāyudhodagratejo 'bhijvalitadrumaḥ tataḥ praśamite vāyau daityendre parvatākṛtau,मुक्तनानायुधोदग्रतेजो ऽभिज्वलितद्रुमः ततः प्रशमिते वायौ दैत्येन्द्रे पर्वताकृतौ
Main,153.0,110,mahāśanīṃ vajramayīṃ mumocāśu śatakratuḥ tayāśanyā patitayā daityasyācalarūpiṇaḥ,महाशनीं वज्रमयीं मुमोचाशु शतक्रतुः तयाशन्या पतितया दैत्यस्याचलरूपिणः
Main,153.0,111,kandarāṇi vyaśīryanta samantānnirjharāṇi tu tataḥ sā dānavendrasya śailamāyā nyavartata,कन्दराणि व्यशीर्यन्त समन्तान्निर्झराणि तु ततः सा दानवेन्द्रस्य शैलमाया न्यवर्तत
Main,153.0,112,nivṛttaśailamāyo 'tha dānavendro madotkaṭaḥ babhūva kuñjaro bhīmo mahāśailasamākṛtiḥ,निवृत्तशैलमायो ऽथ दानवेन्द्रो मदोत्कटः बभूव कुञ्जरो भीमो महाशैलसमाकृतिः
Main,153.0,113,sa mamarda surānīkaṃ dantaiścāpyahanatsurān babhañja pṛṣṭhataḥ kāṃścit kareṇāveṣṭya dānavaḥ,स ममर्द सुरानीकं दन्तैश्चाप्यहनत्सुरान् बभञ्ज पृष्ठतः कांश्चित् करेणावेष्ट्य दानवः
Main,153.0,114,tataḥ kṣapayatastasya surasainyāni vṛtrahā astraṃ trailokyadurdharṣaṃ nārasiṃhaṃ mumoca ha,ततः क्षपयतस्तस्य सुरसैन्यानि वृत्रहा अस्त्रं त्रैलोक्यदुर्धर्षं नारसिंहं मुमोच ह
Main,153.0,115,tataḥ siṃhasahasrāṇi niścerurmantratejasā kṛṣṇadaṃṣṭrāṭṭahāsāni krakacābhanakhāni ca,ततः सिंहसहस्राणि निश्चेरुर्मन्त्रतेजसा कृष्णदंष्ट्राट्टहासानि क्रकचाभनखानि च
Main,153.0,116,tairvipāṭitagātro 'sau gajamāyāṃ vyapothayat tataścāśīviṣo ghoro 'bhavatphaṇaśatākulaḥ,तैर्विपाटितगात्रो ऽसौ गजमायां व्यपोथयत् ततश्चाशीविषो घोरो ऽभवत्फणशताकुलः
Main,153.0,117,viṣaniḥśvāsanirdagdhaṃ surasainyaṃ mahārathaḥ tato 'straṃ gāruḍaṃ cakre śakraścārubhujastadā,विषनिःश्वासनिर्दग्धं सुरसैन्यं महारथः ततो ऽस्त्रं गारुडं चक्रे शक्रश्चारुभुजस्तदा
Main,153.0,118,tato garutmatastasmāt sahasrāṇi viniryayuḥ tairgarutmadbhirāsādya jambho bhujagarūpavān kṛtastu khaṇḍaśo daityaḥ sāsya māyā vyanaśyata,ततो गरुत्मतस्तस्मात् सहस्राणि विनिर्ययुः तैर्गरुत्मद्भिरासाद्य जम्भो भुजगरूपवान् कृतस्तु खण्डशो दैत्यः सास्य माया व्यनश्यत
Main,153.0,119,pranaṣṭāyāṃ tu māyāyāṃ tato jambho mahāsuraḥ cakāra rūpamatulaṃ candrādityapathānugam vivṛttavadano grastum iyeṣa surapuṃgavān,प्रनष्टायां तु मायायां ततो जम्भो महासुरः चकार रूपमतुलं चन्द्रादित्यपथानुगम् विवृत्तवदनो ग्रस्तुम् इयेष सुरपुंगवान्
Main,153.0,120,tato 'sya viviśurvaktraṃ samahārathakuñjarā surasenāviśadbhīmaṃ pātālottānatālukam,ततो ऽस्य विविशुर्वक्त्रं समहारथकुञ्जरा सुरसेनाविशद्भीमं पातालोत्तानतालुकम्
Main,153.0,121,sainyeṣu grasyamāneṣu dānavena balīyasā śakro dainyaṃ samāpannaḥ śrāntabāhuḥ savāhanaḥ,सैन्येषु ग्रस्यमानेषु दानवेन बलीयसा शक्रो दैन्यं समापन्नः श्रान्तबाहुः सवाहनः
Main,153.0,122,kartavyatāṃ nādhyagacchat provācedaṃ janārdanam kimanantaramatrāsti kartavyasyāvaśeṣitam,कर्तव्यतां नाध्यगच्छत् प्रोवाचेदं जनार्दनम् किमनन्तरमत्रास्ति कर्तव्यस्यावशेषितम्
Main,153.0,123,yadāśritya ghaṭāmo 'sya dānavasya yuyutsavaḥ tato hariruvācedaṃ vajrāyudhamudāradhīḥ,यदाश्रित्य घटामो ऽस्य दानवस्य युयुत्सवः ततो हरिरुवाचेदं वज्रायुधमुदारधीः
Main,153.0,124,na sāṃprataṃ raṇastyājyas tvayā kātarabhairavaḥ vardhasvāśu mahāmāyāṃ puraṃdara ripuṃ prati,न सांप्रतं रणस्त्याज्यस् त्वया कातरभैरवः वर्धस्वाशु महामायां पुरंदर रिपुं प्रति
Main,153.0,125,mayaiṣa lakṣito daityo 'dhiṣṭhitaḥ prāptapauruṣaḥ mā śakra mohamāgaccha kṣipramastraṃ smara prabho,मयैष लक्षितो दैत्यो ऽधिष्ठितः प्राप्तपौरुषः मा शक्र मोहमागच्छ क्षिप्रमस्त्रं स्मर प्रभो
Main,153.0,126,tataḥ śakraḥ prakupito dānavaṃ prati devarāṭ nārāyaṇāstraṃ prayato mumocāsuravakṣasi,ततः शक्रः प्रकुपितो दानवं प्रति देवराट् नारायणास्त्रं प्रयतो मुमोचासुरवक्षसि
Main,153.0,126,etasminnantare daityo vivṛtāsyo 'grasatkṣaṇāt trīṇi lakṣāṇi gandharvīkiṃnaroragarākṣasān,एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो विवृतास्यो ऽग्रसत्क्षणात् त्रीणि लक्षाणि गन्धर्वीकिंनरोरगराक्षसान्
Main,153.0,127,* tato nārāyaṇāstraṃ tat papātāsuravakṣasi mahāstrabhinnahṛdayaḥ susrāva rudhiraṃ ca saḥ,* ततो नारायणास्त्रं तत् पपातासुरवक्षसि महास्त्रभिन्नहृदयः सुस्राव रुधिरं च सः
Main,153.0,128,raṇāgāramivodgāraṃ tatyājāsuranandanaḥ tadastratejasā tasya rūpaṃ daityasya nāśitam,रणागारमिवोद्गारं तत्याजासुरनन्दनः तदस्त्रतेजसा तस्य रूपं दैत्यस्य नाशितम्
Main,153.0,129,tataścāntardadhe daityo viyatyanupalakṣitaḥ gaganasthaḥ sa daityendraḥ śastrāsanamatīndriyam,ततश्चान्तर्दधे दैत्यो वियत्यनुपलक्षितः गगनस्थः स दैत्येन्द्रः शस्त्रासनमतीन्द्रियम्
Main,153.0,130,mumoca surasainyānāṃ saṃhāre kāraṇaṃ param prāsānparaśvadhāṃścakrān bāṇānvajrānsamudgarān,मुमोच सुरसैन्यानां संहारे कारणं परम् प्रासान्परश्वधांश्चक्रान् बाणान्वज्रान्समुद्गरान्
Main,153.0,131,kuṭhārānsaha khaḍgaiśca bhindipālānayoguḍān vavarṣa dānavo raudro hy abandhyānakṣayānapi,कुठारान्सह खड्गैश्च भिन्दिपालानयोगुडान् ववर्ष दानवो रौद्रो ह्य् अबन्ध्यानक्षयानपि
Main,153.0,132,tairastrairdānavairmuktair devānīkeṣu bhīṣaṇaiḥ bāhubhirdharaṇiḥ pūrṇā śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ,तैरस्त्रैर्दानवैर्मुक्तैर् देवानीकेषु भीषणैः बाहुभिर्धरणिः पूर्णा शिरोभिश्च सकुण्डलैः
Main,153.0,133,ūrubhir gajahastābhaiḥ karīndrairvācalopamaiḥ bhagneṣādaṇḍacakrākṣai rathaiḥ sārathibhiḥ saha,ऊरुभिर् गजहस्ताभैः करीन्द्रैर्वाचलोपमैः भग्नेषादण्डचक्राक्षै रथैः सारथिभिः सह
Main,153.0,134,duḥsaṃcārābhavatpṛthvī māṃsaśoṇitakardamā rudhiraughahradāvartā śavarāśiśiloccayaiḥ,दुःसंचाराभवत्पृथ्वी मांसशोणितकर्दमा रुधिरौघह्रदावर्ता शवराशिशिलोच्चयैः
Main,153.0,135,kabandhanṛtyasaṃkule sravadvasāsrakardame jagattrayopasaṃhṛtau same samastadehinām śṛgālagṛdhravāyasāḥ paraṃ pramodamādadhuḥ kvacidvikṛṣṭalocanaḥ śavasya rauti vāyasaḥ,कबन्धनृत्यसंकुले स्रवद्वसास्रकर्दमे जगत्त्रयोपसंहृतौ समे समस्तदेहिनाम् शृगालगृध्रवायसाः परं प्रमोदमादधुः क्वचिद्विकृष्टलोचनः शवस्य रौति वायसः
Main,153.0,136,vikṛṣṭapīvarāntrakāḥ prayānti jambukāḥ kvacit kvacitsthito 'tibhīṣaṇaḥ śvacañcucarvito bakaḥ mṛtasya māṃsamāharañchvajātayaśca saṃsthitāḥ kvacidvṛko gajāsṛjaṃ papau nilīyatāntrataḥ,विकृष्टपीवरान्त्रकाः प्रयान्ति जम्बुकाः क्वचित् क्वचित्स्थितो ऽतिभीषणः श्वचञ्चुचर्वितो बकः मृतस्य मांसमाहरञ्छ्वजातयश्च संस्थिताः क्वचिद्वृको गजासृजं पपौ निलीयतान्त्रतः
Main,153.0,137,kvacit turaṃgamaṇḍalī vikṛṣyate śvajātibhiḥ kvacitpiśācajātakaiḥ prapītaśoṇitāsavaiḥ svakāminīyutairdrutaṃ pramodamattasaṃbhramair mamaitadānayānanaṃ khuro 'yamastu me priyaḥ,क्वचित् तुरंगमण्डली विकृष्यते श्वजातिभिः क्वचित्पिशाचजातकैः प्रपीतशोणितासवैः स्वकामिनीयुतैर्द्रुतं प्रमोदमत्तसंभ्रमैर् ममैतदानयाननं खुरो ऽयमस्तु मे प्रियः
Main,153.0,138,karo 'yamabjasaṃnibho mamāstu karṇapūrakaḥ saroṣamīkṣate 'parā vapāṃ vinā priyaṃ tadā parā priyā hyavāpa yadbhṛtoṣṇaśoṇitāsavaṃ vikṛṣya śavacarma tatprabaddhasāndrapallavam,करो ऽयमब्जसंनिभो ममास्तु कर्णपूरकः सरोषमीक्षते ऽपरा वपां विना प्रियं तदा परा प्रिया ह्यवाप यद्भृतोष्णशोणितासवं विकृष्य शवचर्म तत्प्रबद्धसान्द्रपल्लवम्
Main,153.0,139,cakāra yakṣakāminī taruṃ kuṭhārapāṭitaṃ gajasya dantamātmajaṃ pragṛhya kumbhasaṃpuṭam vipāṭya mauktikaṃ paraṃ priyaprasādamicchate samāṃsaśoṇitāsavaṃ papuśca yakṣarākṣasāḥ,चकार यक्षकामिनी तरुं कुठारपाटितं गजस्य दन्तमात्मजं प्रगृह्य कुम्भसंपुटम् विपाट्य मौक्तिकं परं प्रियप्रसादमिच्छते समांसशोणितासवं पपुश्च यक्षराक्षसाः
Main,153.0,140,mṛtāśvakeśavāsitaṃ rasaṃ pragṛhya pāṇinā priyāvimuktajīvitaṃ samānayāsṛgāsavam na pathyatāṃ prayāti me gataṃ śmaśānagocaraṃ narasya tajjahātyasau praśasya kiṃnarānanam,मृताश्वकेशवासितं रसं प्रगृह्य पाणिना प्रियाविमुक्तजीवितं समानयासृगासवम् न पथ्यतां प्रयाति मे गतं श्मशानगोचरं नरस्य तज्जहात्यसौ प्रशस्य किंनराननम्
Main,153.0,141,sa nāga eṣa no bhayaṃ dadhāti muktajīvito na dānavasya śakyate mayā tadekayānanam iti priyāya vallabhā vadanti yakṣayoṣitaḥ pare kapālapāṇayaḥ piśācayakṣarākṣasāḥ,स नाग एष नो भयं दधाति मुक्तजीवितो न दानवस्य शक्यते मया तदेकयाननम् इति प्रियाय वल्लभा वदन्ति यक्षयोषितः परे कपालपाणयः पिशाचयक्षराक्षसाः
Main,153.0,142,vadanti dehi dehi me mamātibhakṣyacāriṇaḥ pare 'vatīrya śoṇitāpagāsu dhautamūrtayā pitṝn pratarpya devatāḥ samarcayanti cāmiṣair gajoḍupe susaṃsthitāstaranti śoṇitaṃ hradam,वदन्ति देहि देहि मे ममातिभक्ष्यचारिणः परे ऽवतीर्य शोणितापगासु धौतमूर्तया पितॄन् प्रतर्प्य देवताः समर्चयन्ति चामिषैर् गजोडुपे सुसंस्थितास्तरन्ति शोणितं ह्रदम्
Main,153.0,143,iti pragāḍhasaṃkaṭe surāsure susaṃgare bhayaṃ samujhya durjayā bhaṭāḥ sphuṭanti māninaḥ,इति प्रगाढसंकटे सुरासुरे सुसंगरे भयं समुझ्य दुर्जया भटाः स्फुटन्ति मानिनः
Main,153.0,144,tata śakro dhaneśaśca varuṇaḥ pavano 'nalaḥ yamo 'pi nirṛtiścāpi divyāstrāṇi mahābalāḥ,तत शक्रो धनेशश्च वरुणः पवनो ऽनलः यमो ऽपि निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः
Main,153.0,145,ākāśe mumucuḥ sarve dānavānabhisaṃdhya te astrāṇi vyarthatāṃ jagmur devānāṃ dānavānprati,आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवानभिसंध्य ते अस्त्राणि व्यर्थतां जग्मुर् देवानां दानवान्प्रति
Main,153.0,146,saṃrambheṇāpyayudhyanta saṃhatāstumulena ca gatiṃ na vividuścāpi śrāntā daityasya devatāḥ,संरम्भेणाप्ययुध्यन्त संहतास्तुमुलेन च गतिं न विविदुश्चापि श्रान्ता दैत्यस्य देवताः
Main,153.0,147,daityāstrabhinnasarvāṅgā hy akiṃcitkaratāṃ gatāḥ parasparaṃ vyalīyanta gāvaḥ śītārditā iva,दैत्यास्त्रभिन्नसर्वाङ्गा ह्य् अकिंचित्करतां गताः परस्परं व्यलीयन्त गावः शीतार्दिता इव
Main,153.0,148,tadavasthānharirdṛṣṭvā devāñchakramuvāca ha brahmāstraṃ smara devendra yasyāvadhyo na vidyate viṣṇunā coditaḥ śakraḥ sasmārāstraṃ mahaujasam,तदवस्थान्हरिर्दृष्ट्वा देवाञ्छक्रमुवाच ह ब्रह्मास्त्रं स्मर देवेन्द्र यस्यावध्यो न विद्यते विष्णुना चोदितः शक्रः सस्मारास्त्रं महौजसम्
Main,153.0,149,sampūjitaṃ nityamarātināśanaṃ samāhitaṃ bāṇamamitraghātane dhanuṣyajayye viniyojya buddhimān abhūttato mantrasamādhimānasaḥ,सम्पूजितं नित्यमरातिनाशनं समाहितं बाणममित्रघातने धनुष्यजय्ये विनियोज्य बुद्धिमान् अभूत्ततो मन्त्रसमाधिमानसः
Main,153.0,150,sa mantramuccārya yatāntarāśayo vadhāya daityasya dhiyābhisaṃdhya tu vikṛṣya karṇāntam akuṇṭhadīdhitiṃ mumoca vīkṣyāmbaramārgamunmukhaḥ,स मन्त्रमुच्चार्य यतान्तराशयो वधाय दैत्यस्य धियाभिसंध्य तु विकृष्य कर्णान्तम् अकुण्ठदीधितिं मुमोच वीक्ष्याम्बरमार्गमुन्मुखः
Main,153.0,151,athāsuraḥ prekṣya mahāstramāhitaṃ vihāya māyāmavanau vyatiṣṭhata pravepamānena mukhena śuṣyatā balena gātreṇa ca saṃbhramākulaḥ,अथासुरः प्रेक्ष्य महास्त्रमाहितं विहाय मायामवनौ व्यतिष्ठत प्रवेपमानेन मुखेन शुष्यता बलेन गात्रेण च संभ्रमाकुलः
Main,153.0,152,tatastu tasyāstravarābhimantritaḥ śaro 'rdhacandrapratimo mahāraṇe puraṃdarasyāsanabandhutāṃ gato navārkabimbaṃ vapuṣā viḍambayan,ततस्तु तस्यास्त्रवराभिमन्त्रितः शरो ऽर्धचन्द्रप्रतिमो महारणे पुरंदरस्यासनबन्धुतां गतो नवार्कबिम्बं वपुषा विडम्बयन्
Main,153.0,153,kirīṭakoṭisphuṭakāntisaṃkaṭaṃ sugandhinānākusumādhivāsitam prakīrṇadhūmajvalanābhamūrdhajaṃ papāta jambhasya śiraḥ sakuṇḍalam,किरीटकोटिस्फुटकान्तिसंकटं सुगन्धिनानाकुसुमाधिवासितम् प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं पपात जम्भस्य शिरः सकुण्डलम्
Main,153.0,154,tasminvinihate jambhe dānavendrāḥ parāṅmukhāḥ tataste bhagnasaṃkalpāḥ prayayuryatra tārakaḥ,तस्मिन्विनिहते जम्भे दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः ततस्ते भग्नसंकल्पाः प्रययुर्यत्र तारकः
Main,153.0,155,tāṃstu trastānsamālokya śrutvāroṣamagātparam sa jambhadānavendraṃ tu surai raṇamukhe hatam,तांस्तु त्रस्तान्समालोक्य श्रुत्वारोषमगात्परम् स जम्भदानवेन्द्रं तु सुरै रणमुखे हतम्
Main,153.0,156,sāvalepaṃ sasaṃrambhaṃ sagarvaṃ saparākramam sāviṣkāramanākāraṃ tārako bhāvamāviśat,सावलेपं ससंरम्भं सगर्वं सपराक्रमम् साविष्कारमनाकारं तारको भावमाविशत्
Main,153.0,157,sa jaitraṃ rathamāsthāya sahasreṇa garutmatām saṃrambhāddānavendrastu surai raṇamukhe gataḥ,स जैत्रं रथमास्थाय सहस्रेण गरुत्मताम् संरम्भाद्दानवेन्द्रस्तु सुरै रणमुखे गतः
Main,153.0,158,sarvāyudhapariṣkāraḥ sarvāstraparirakṣitaḥ trailokyaṛddhisampannaḥ suvistṛtamahānanaḥ,सर्वायुधपरिष्कारः सर्वास्त्रपरिरक्षितः त्रैलोक्यऋद्धिसम्पन्नः सुविस्तृतमहाननः
Main,153.0,159,raṇāyābhyapatattūrṇaṃ sainyena mahatā vṛtaḥ jambhāstrakṣatasarvāṅgaṃ tyaktvairāvatadantinam,रणायाभ्यपतत्तूर्णं सैन्येन महता वृतः जम्भास्त्रक्षतसर्वाङ्गं त्यक्त्वैरावतदन्तिनम्
Main,153.0,160,sajjaṃ mātalinā guptaṃ rathamindrasya tejasā taptahemapariṣkāraṃ mahāratnasamanvitam,सज्जं मातलिना गुप्तं रथमिन्द्रस्य तेजसा तप्तहेमपरिष्कारं महारत्नसमन्वितम्
Main,153.0,161,caturyojanavistīrṇaṃ siddhasaṃghapariṣkṛtam gandharvakiṃnarodgītam apsaronṛtyasaṃkulam,चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम् गन्धर्वकिंनरोद्गीतम् अप्सरोनृत्यसंकुलम्
Main,153.0,162,sarvāyudham asaṃbādhaṃ vicitraracanojjvalam taṃ rathaṃ devarājasya parivārya samantataḥ,सर्वायुधम् असंबाधं विचित्ररचनोज्ज्वलम् तं रथं देवराजस्य परिवार्य समन्ततः
Main,153.0,163,daṃśitā lokapālāstu tasthuḥ sagaruḍadhvajāḥ tataścacāla vasudhā tato rūkṣo marudvavau,दंशिता लोकपालास्तु तस्थुः सगरुडध्वजाः ततश्चचाल वसुधा ततो रूक्षो मरुद्ववौ
Main,153.0,164,tato 'mbudhaya udbhūtās tato naṣṭā raviprabhā tatastamaḥ samudbhūtaṃ nāto 'dṛśyanta tārakāḥ,ततो ऽम्बुधय उद्भूतास् ततो नष्टा रविप्रभा ततस्तमः समुद्भूतं नातो ऽदृश्यन्त तारकाः
Main,153.0,165,tato jajvalurastrāṇi tato 'kampata vāhinī ekatastārako daityaḥ surasaṃghastu caikataḥ,ततो जज्वलुरस्त्राणि ततो ऽकम्पत वाहिनी एकतस्तारको दैत्यः सुरसंघस्तु चैकतः
Main,153.0,166,lokāvasādamekatra jagatpālanamekataḥ carācarāṇi bhūtāni surāsuravibhedataḥ,लोकावसादमेकत्र जगत्पालनमेकतः चराचराणि भूतानि सुरासुरविभेदतः
Main,153.0,167,taddvidhāpyekatāṃ yātaṃ dadṛśuḥ prekṣakā iva yadvastu kiṃcil lokeṣu triṣu sattāsvarūpakam tat tatrādṛśyad akhilaṃ khilībhūtavibhūtikam,तद्द्विधाप्येकतां यातं ददृशुः प्रेक्षका इव यद्वस्तु किंचिल् लोकेषु त्रिषु सत्तास्वरूपकम् तत् तत्रादृश्यद् अखिलं खिलीभूतविभूतिकम्
Main,153.0,168,astrāṇi tejāṃsi dhanāni dhairyaṃ senābalaṃ vīryaparākramau ca sattvaujasāṃ tannikaraṃ babhūva surāsurāṇāṃ tapaso balena,अस्त्राणि तेजांसि धनानि धैर्यं सेनाबलं वीर्यपराक्रमौ च सत्त्वौजसां तन्निकरं बभूव सुरासुराणां तपसो बलेन
Main,153.0,169,athābhimukham āyāntaṃ navabhirnataparvabhiḥ bāṇairanalakalpāgrair bibhidustārakaṃ hṛdi,अथाभिमुखम् आयान्तं नवभिर्नतपर्वभिः बाणैरनलकल्पाग्रैर् बिभिदुस्तारकं हृदि
Main,153.0,170,sa tānacintya daityendraḥ surabāṇāngatānhṛdi navabhirnavabhirbāṇaiḥ surānvivyādha dānavaḥ,स तानचिन्त्य दैत्येन्द्रः सुरबाणान्गतान्हृदि नवभिर्नवभिर्बाणैः सुरान्विव्याध दानवः
Main,153.0,171,jagaddharaṇasambhūtaiḥ śalyairiva puraḥsaraiḥ tato 'cchinnaṃ śaravrātaṃ saṃgrāme mumucuḥ surāḥ,जगद्धरणसम्भूतैः शल्यैरिव पुरःसरैः ततो ऽच्छिन्नं शरव्रातं संग्रामे मुमुचुः सुराः
Main,153.0,172,anantaraṃ ca kāntānām aśrupātamivāniśam tadaprāptaṃ viyatyeva nāśayāmāsa dānavaḥ,अनन्तरं च कान्तानाम् अश्रुपातमिवानिशम् तदप्राप्तं वियत्येव नाशयामास दानवः
Main,153.0,173,śarairyathā kucaritaiḥ prakhyātaṃ paramāgatam sunirmalaṃ kramāyātaṃ kuputraḥ svaṃ mahākulam,शरैर्यथा कुचरितैः प्रख्यातं परमागतम् सुनिर्मलं क्रमायातं कुपुत्रः स्वं महाकुलम्
Main,153.0,174,tato nivārya tadbāṇajālaṃ surabhujeritam bāṇairvyoma diśaḥ pṛthvīṃ pūrayāmāsa dānavaḥ,ततो निवार्य तद्बाणजालं सुरभुजेरितम् बाणैर्व्योम दिशः पृथ्वीं पूरयामास दानवः
Main,153.0,175,cicheda puṅkhadeśeṣu svake sthāne ca lāghavāt bāṇajālaiḥ sutīkṣṇāgraiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ,चिछेद पुङ्खदेशेषु स्वके स्थाने च लाघवात् बाणजालैः सुतीक्ष्णाग्रैः कङ्कबर्हिणवाजितैः
Main,153.0,176,karṇāntakṛṣṭairvimalaiḥ suvarṇarajatojjvalaiḥ śāstrārthaiḥ saṃśayaprāptān yathārthānvai vikalpitaiḥ,कर्णान्तकृष्टैर्विमलैः सुवर्णरजतोज्ज्वलैः शास्त्रार्थैः संशयप्राप्तान् यथार्थान्वै विकल्पितैः
Main,153.0,177,tataḥ śatena bāṇānāṃ śakraṃ vivyādha dānavaḥ nārāyaṇaṃ ca saptatyā navatyā ca hutāśanam,ततः शतेन बाणानां शक्रं विव्याध दानवः नारायणं च सप्तत्या नवत्या च हुताशनम्
Main,153.0,178,daśabhirmārutaṃ mūrdhni yamaṃ daśabhireva ca dhanadaṃ caiva saptatyā varuṇaṃ ca tathāṣṭabhiḥ,दशभिर्मारुतं मूर्ध्नि यमं दशभिरेव च धनदं चैव सप्तत्या वरुणं च तथाष्टभिः
Main,153.0,179,viṃśatyā nirṛtiṃ daityaḥ punaścāṣṭābhireva ca vivyādha punarekaikaṃ daśabhirdaśabhiḥ śaraiḥ,विंशत्या निरृतिं दैत्यः पुनश्चाष्टाभिरेव च विव्याध पुनरेकैकं दशभिर्दशभिः शरैः
Main,153.0,180,tathā ca mātaliṃ daityo vivyādha tribhirāśugaiḥ garuḍaṃ daśabhiścaiva sa vivyādha patatribhiḥ,तथा च मातलिं दैत्यो विव्याध त्रिभिराशुगैः गरुडं दशभिश्चैव स विव्याध पतत्रिभिः
Main,153.0,181,punaśca daityo devānāṃ tilaśo nataparvabhiḥ cakāra varmajātāni cicheda ca dhanūṃṣi tu tato vikavacā devā vidhanuṣkāḥ śaraiḥ kṛtāḥ,पुनश्च दैत्यो देवानां तिलशो नतपर्वभिः चकार वर्मजातानि चिछेद च धनूंषि तु ततो विकवचा देवा विधनुष्काः शरैः कृताः
Main,153.0,182,athānyāni cāpāni tasminsaroṣā raṇe lokapālā gṛhītvā samantāt śarairakṣayairdānavendraṃ tatakṣus tadā dānavo 'marṣasaṃraktanetraḥ,अथान्यानि चापानि तस्मिन्सरोषा रणे लोकपाला गृहीत्वा समन्तात् शरैरक्षयैर्दानवेन्द्रं ततक्षुस् तदा दानवो ऽमर्षसंरक्तनेत्रः
Main,153.0,183,śarānagnikalpānvavarṣāmarāṇāṃ tato bāṇamādāya kalpānalābham jaghānorasi kṣipramindraṃ subāhuṃ mahendro vyakampadrathopastha eva,शरानग्निकल्पान्ववर्षामराणां ततो बाणमादाय कल्पानलाभम् जघानोरसि क्षिप्रमिन्द्रं सुबाहुं महेन्द्रो व्यकम्पद्रथोपस्थ एव
Main,153.0,184,vilokyāntarikṣe sahasrārkabimbaṃ punardānavo viṣṇumudbhūtavīryam śarābhyāṃ jaghānāṃsamūle salīlaṃ tataḥ keśavasyāpatacchārṅgamagre,विलोक्यान्तरिक्षे सहस्रार्कबिम्बं पुनर्दानवो विष्णुमुद्भूतवीर्यम् शराभ्यां जघानांसमूले सलीलं ततः केशवस्यापतच्छार्ङ्गमग्रे
Main,153.0,185,tatastārakaḥ pretanāthaṃ pṛṣatkair vasuṃ tasya savye smarankṣudrabhāvam śarairagnikalpairjaleśasya kāyaṃ raṇe 'śoṣayaddurjayo daityarājaḥ,ततस्तारकः प्रेतनाथं पृषत्कैर् वसुं तस्य सव्ये स्मरन्क्षुद्रभावम् शरैरग्निकल्पैर्जलेशस्य कायं रणे ऽशोषयद्दुर्जयो दैत्यराजः
Main,153.0,186,śarairagnikalpaiścakārāśu daityas tathā rākṣasānbhītabhītāndiśāsu pṛṣatkaiśca rūkṣairvikāraprayuktaṃ cakārānilaṃ līlayaivāsureśaḥ,शरैरग्निकल्पैश्चकाराशु दैत्यस् तथा राक्षसान्भीतभीतान्दिशासु पृषत्कैश्च रूक्षैर्विकारप्रयुक्तं चकारानिलं लीलयैवासुरेशः
Main,153.0,187,kṣaṇāllabdhacittāḥ svayaṃ viṣṇuśakrānalādyāḥ susaṃhatya tīkṣṇaiḥ pṛṣatkaiḥ pracakruḥ pracaṇḍena daityena sārdhaṃ mahāsaṃgaraṃ saṃgaragrāsakalpam,क्षणाल्लब्धचित्ताः स्वयं विष्णुशक्रानलाद्याः सुसंहत्य तीक्ष्णैः पृषत्कैः प्रचक्रुः प्रचण्डेन दैत्येन सार्धं महासंगरं संगरग्रासकल्पम्
Main,153.0,188,* athānamya cāpaṃ haristīkṣṇabāṇair hanatsārathiṃ daityarājasya hṛdyam dhvajaṃ dhūmaketuḥ kirīṭaṃ mahendro dhaneśo dhanuḥ kāñcanānaddhapṛṣṭham yamo bāhudaṇḍaṃ rathāṅgāni vāyur niśācāriṇām īśvarasyāpi varma,* अथानम्य चापं हरिस्तीक्ष्णबाणैर् हनत्सारथिं दैत्यराजस्य हृद्यम् ध्वजं धूमकेतुः किरीटं महेन्द्रो धनेशो धनुः काञ्चनानद्धपृष्ठम् यमो बाहुदण्डं रथाङ्गानि वायुर् निशाचारिणाम् ईश्वरस्यापि वर्म
Main,153.0,189,dṛṣṭvā tadyuddhamamarair akṛtrimaparākramam daityanāthaḥ kṛtaṃ saṃkhye svabāhuyugabāndhavaḥ,दृष्ट्वा तद्युद्धममरैर् अकृत्रिमपराक्रमम् दैत्यनाथः कृतं संख्ये स्वबाहुयुगबान्धवः
Main,153.0,190,mumoca mudgaraṃ bhīmaṃ sahasrākṣāya saṃgare dṛṣṭvā mudgaram āyāntam anivāryamathāmbare,मुमोच मुद्गरं भीमं सहस्राक्षाय संगरे दृष्ट्वा मुद्गरम् आयान्तम् अनिवार्यमथाम्बरे
Main,153.0,191,rathādāplutya dharaṇīm agamatpākaśāsanaḥ mudgaro 'pi rathopasthe papāta paruṣasvanaḥ,रथादाप्लुत्य धरणीम् अगमत्पाकशासनः मुद्गरो ऽपि रथोपस्थे पपात परुषस्वनः
Main,153.0,192,sa rathaṃ cūrṇayāmāsa na mamāra ca mātaliḥ gṛhītvā paṭṭiśaṃ daityo jaghānorasi keśavam,स रथं चूर्णयामास न ममार च मातलिः गृहीत्वा पट्टिशं दैत्यो जघानोरसि केशवम्
Main,153.0,193,skandhe garutmataḥ so 'pi niṣasāda vicetanaḥ khaḍgena rākṣasendrasya nicakarta ca vāhanam,स्कन्धे गरुत्मतः सो ऽपि निषसाद विचेतनः खड्गेन राक्षसेन्द्रस्य निचकर्त च वाहनम्
Main,153.0,194,yamaṃ ca pātayāmāsa bhūmau daityo bhuśuṇḍinā vahniṃ ca bhindipālena tāḍayāmāsa mūrdhani,यमं च पातयामास भूमौ दैत्यो भुशुण्डिना वह्निं च भिन्दिपालेन ताडयामास मूर्धनि
Main,153.0,195,vāyuṃ ca dorbhyāmutkṣipya pātayāmāsa bhūtale dhaneśaṃ ca dhanuṣkoṭyā kuṭṭayāmāsa kopanaḥ,वायुं च दोर्भ्यामुत्क्षिप्य पातयामास भूतले धनेशं च धनुष्कोट्या कुट्टयामास कोपनः
Main,153.0,196,tato devanikāyānām ekaikaṃ samare tataḥ jaghānāstrairasaṃkhyeyair daityendro 'mitavikramaḥ,ततो देवनिकायानाम् एकैकं समरे ततः जघानास्त्रैरसंख्येयैर् दैत्येन्द्रो ऽमितविक्रमः
Main,153.0,197,labdhasaṃjñaḥ kṣaṇādviṣṇuś cakraṃ jagrāha durdharam dānavendravasāsiktaṃ piśitāśanakonmukham,लब्धसंज्ञः क्षणाद्विष्णुश् चक्रं जग्राह दुर्धरम् दानवेन्द्रवसासिक्तं पिशिताशनकोन्मुखम्
Main,153.0,198,mumoca dānavendrasya dṛḍhaṃ vakṣasi keśavaḥ papāta cakraṃ daityasya hṛdaye bhāskaradyuti,मुमोच दानवेन्द्रस्य दृढं वक्षसि केशवः पपात चक्रं दैत्यस्य हृदये भास्करद्युति
Main,153.0,199,vyaśīryata tataḥ kāye nīlotpalamivāśmani tato vajraṃ mahendrastu pramumocārcitaṃ ciram,व्यशीर्यत ततः काये नीलोत्पलमिवाश्मनि ततो वज्रं महेन्द्रस्तु प्रमुमोचार्चितं चिरम्
Main,153.0,200,yasmiñjayāśā śakrasya dānavendraraṇe tvabhūt tārakasya susaṃprāpya śarīraṃ śauryaśālinaḥ,यस्मिञ्जयाशा शक्रस्य दानवेन्द्ररणे त्वभूत् तारकस्य सुसंप्राप्य शरीरं शौर्यशालिनः
Main,153.0,201,vyaśīryata vikīrṇārciḥ śatadhā khaṇḍatāṃ gatam vināśamagamanmuktaṃ vāyunāsuravakṣasi,व्यशीर्यत विकीर्णार्चिः शतधा खण्डतां गतम् विनाशमगमन्मुक्तं वायुनासुरवक्षसि
Main,153.0,202,jvalitaṃ jvalanābhāsam aṅkuśaṃ kuliśaṃ yathā vināśamāgataṃ dṛṣṭvā vāyuścāṅkuśamāhave,ज्वलितं ज्वलनाभासम् अङ्कुशं कुलिशं यथा विनाशमागतं दृष्ट्वा वायुश्चाङ्कुशमाहवे
Main,153.0,203,ruṣṭaḥ śailendramutpāṭya puṣpitadrumakandaram cikṣepa dānavendrāya pañcayojanavistṛtam,रुष्टः शैलेन्द्रमुत्पाट्य पुष्पितद्रुमकन्दरम् चिक्षेप दानवेन्द्राय पञ्चयोजनविस्तृतम्
Main,153.0,204,mahīdharaṃ tam āyāntaṃ daityaḥ smitamukhastadā jagrāha vāmahastena bālakandukalīlayā,महीधरं तम् आयान्तं दैत्यः स्मितमुखस्तदा जग्राह वामहस्तेन बालकन्दुकलीलया
Main,153.0,205,tato daṇḍaṃ samudyamya kṛtāntaḥ krodhamūrchitaḥ daityendraṃ mūrdhni cikṣepa bhrāmya vegena durjayaḥ,ततो दण्डं समुद्यम्य कृतान्तः क्रोधमूर्छितः दैत्येन्द्रं मूर्ध्नि चिक्षेप भ्राम्य वेगेन दुर्जयः
Main,153.0,206,so 'surasyāpatanmūrdhni daityastaṃ ca na buddhavān kalpāntadahanālokām ajayyāṃ jvalanastataḥ,सो ऽसुरस्यापतन्मूर्ध्नि दैत्यस्तं च न बुद्धवान् कल्पान्तदहनालोकाम् अजय्यां ज्वलनस्ततः
Main,153.0,207,śaktiṃ cikṣepa durdharṣāṃ dānavendrāya saṃyuge navā śirīṣamāleva sāsya vakṣasyarājata,शक्तिं चिक्षेप दुर्धर्षां दानवेन्द्राय संयुगे नवा शिरीषमालेव सास्य वक्षस्यराजत
Main,153.0,208,tataḥ khaḍgaṃ samākṛṣya kośād ākāśanirmalam bhāsitāsitadigbhāgaṃ lokapālo 'pi nirṛtiḥ,ततः खड्गं समाकृष्य कोशाद् आकाशनिर्मलम् भासितासितदिग्भागं लोकपालो ऽपि निरृतिः
Main,153.0,209,cikṣepa dānavendrāya tasya mūrdhni papāta ca patitaścāgamatkhaḍgaḥ sa śīghraṃ śatakhaṇḍatām,चिक्षेप दानवेन्द्राय तस्य मूर्ध्नि पपात च पतितश्चागमत्खड्गः स शीघ्रं शतखण्डताम्
Main,153.0,210,jaleśastūgradurdharṣaṃ viṣapāvakabhairavam mumoca pāśaṃ daityasya bhujabandhābhilāṣukaḥ,जलेशस्तूग्रदुर्धर्षं विषपावकभैरवम् मुमोच पाशं दैत्यस्य भुजबन्धाभिलाषुकः
Main,153.0,211,sa daityabhujamāsādya sarpaḥ sadyo vyapadyata sphuṭitakrakacakrūradaśanālir mahāhanuḥ,स दैत्यभुजमासाद्य सर्पः सद्यो व्यपद्यत स्फुटितक्रकचक्रूरदशनालिर् महाहनुः
Main,153.0,212,tato 'śvinau samarutaḥ sasādhyāḥ samahoragāḥ yakṣarākṣasagandharvā divyanānāstrapāṇayaḥ,ततो ऽश्विनौ समरुतः ससाध्याः समहोरगाः यक्षराक्षसगन्धर्वा दिव्यनानास्त्रपाणयः
Main,153.0,213,jaghnurdaityeśvaraṃ sarve sambhūya sumahābalāḥ na cāstrāṇyasya sajanti gātre vajrācalopame,जघ्नुर्दैत्येश्वरं सर्वे सम्भूय सुमहाबलाः न चास्त्राण्यस्य सजन्ति गात्रे वज्राचलोपमे
Main,153.0,214,tato rathādavaplutya tārako dānavādhipaḥ jaghāna koṭiśo devān karapārṣṇibhireva ca,ततो रथादवप्लुत्य तारको दानवाधिपः जघान कोटिशो देवान् करपार्ष्णिभिरेव च
Main,153.0,215,hataśeṣāṇi sainyāni devānāṃ vipradudruvuḥ diśo bhītāni saṃtyajya raṇopakaraṇāni tu,हतशेषाणि सैन्यानि देवानां विप्रदुद्रुवुः दिशो भीतानि संत्यज्य रणोपकरणानि तु
Main,153.0,216,lokapālāṃstato daityo babandhendramukhānraṇe sakeśavāndṛḍhaiḥ pāśaiḥ paśumāraḥ paśūniva,लोकपालांस्ततो दैत्यो बबन्धेन्द्रमुखान्रणे सकेशवान्दृढैः पाशैः पशुमारः पशूनिव
Main,153.0,217,sa bhūyo rathamāsthāya jagāma svakamālayam siddhagandharvasaṃghuṣṭavipulācalamastakam,स भूयो रथमास्थाय जगाम स्वकमालयम् सिद्धगन्धर्वसंघुष्टविपुलाचलमस्तकम्
Main,153.0,218,stūyamāno ditisutair apsarobhirvinoditaḥ trailokyalakṣmīstaddeśe prāviśatsvapuraṃ yathā,स्तूयमानो दितिसुतैर् अप्सरोभिर्विनोदितः त्रैलोक्यलक्ष्मीस्तद्देशे प्राविशत्स्वपुरं यथा
Main,153.0,219,niṣasādāsane padmarāgaratnavinirmite tataḥ kiṃnaragandharvanāganārīvinoditaiḥ kṣaṇaṃ vinodyamānastu pracalanmaṇikuṇḍalaḥ,निषसादासने पद्मरागरत्नविनिर्मिते ततः किंनरगन्धर्वनागनारीविनोदितैः क्षणं विनोद्यमानस्तु प्रचलन्मणिकुण्डलः
Main,154.0,1,matsya-purāṇa 154 prādurāsītpratīhāraḥ śubhranīlāmbujāmbaraḥ sa jānubhyāṃ mahīṃ gatvā pihitāsyaḥ svapāṇinā,मत्स्य-पुराण १५४ प्रादुरासीत्प्रतीहारः शुभ्रनीलाम्बुजाम्बरः स जानुभ्यां महीं गत्वा पिहितास्यः स्वपाणिना
Main,154.0,2,uvācānāvilaṃ vākyam alpākṣaraparisphuṭam daityendramarkavṛndānāṃ bibhrataṃ bhāsvaraṃ vapuḥ,उवाचानाविलं वाक्यम् अल्पाक्षरपरिस्फुटम् दैत्येन्द्रमर्कवृन्दानां बिभ्रतं भास्वरं वपुः
Main,154.0,3,kālanemiḥ surānbaddhāṃś cādāya dvāri tiṣṭhati sa vijñāpayati stheyaṃ kva bandibhiriti prabho,कालनेमिः सुरान्बद्धांश् चादाय द्वारि तिष्ठति स विज्ञापयति स्थेयं क्व बन्दिभिरिति प्रभो
Main,154.0,4,tanniśamyābravīddaityaḥ pratīhārasya bhāṣitam yatheṣṭaṃ sthīyatāmebhir gṛhaṃ me bhuvanatrayam,तन्निशम्याब्रवीद्दैत्यः प्रतीहारस्य भाषितम् यथेष्टं स्थीयतामेभिर् गृहं मे भुवनत्रयम्
Main,154.0,5,kevalaṃ pāśabandhena vimuktairavilambitam evaṃ kṛte tato devā dūyamānena cetasā,केवलं पाशबन्धेन विमुक्तैरविलम्बितम् एवं कृते ततो देवा दूयमानेन चेतसा
Main,154.0,6,jagmurjagadguruṃ draṣṭuṃ śaraṇaṃ kamalodbhavam niveditāste śakrādyāḥ śirobhirdharaṇiṃ gatāḥ tuṣṭuvuḥ spaṣṭavarṇārthair vacobhiḥ kamalāsanam,जग्मुर्जगद्गुरुं द्रष्टुं शरणं कमलोद्भवम् निवेदितास्ते शक्राद्याः शिरोभिर्धरणिं गताः तुष्टुवुः स्पष्टवर्णार्थैर् वचोभिः कमलासनम्
Main,154.0,7,tvamoṃkāro 'syaṅkurāya prasūto viśvasyātmānantabhedasya pūrvam sambhūtasyānantaraṃ sattvamūrte saṃhārecchoste namo rudramūrte,त्वमोंकारो ऽस्यङ्कुराय प्रसूतो विश्वस्यात्मानन्तभेदस्य पूर्वम् सम्भूतस्यानन्तरं सत्त्वमूर्ते संहारेच्छोस्ते नमो रुद्रमूर्ते
Main,154.0,8,vyaktiṃ nītvā tvaṃ vapuḥ svaṃ mahimnā tasmādaṇḍāt sābhidhānādacintyaḥ dyāvāpṛthvyor ūrdhvakhaṇḍāvarāmyāṃ hy aṇḍādasmāttvaṃ vibhāgaṃ karoṣi,व्यक्तिं नीत्वा त्वं वपुः स्वं महिम्ना तस्मादण्डात् साभिधानादचिन्त्यः द्यावापृथ्व्योर् ऊर्ध्वखण्डावराम्यां ह्य् अण्डादस्मात्त्वं विभागं करोषि
Main,154.0,9,vyaktaṃ merau yajjanāyustavābhūd evaṃ vidmastvatpraṇītaścakāsti vyaktaṃ devā janmanaḥ śāśvatasya dyauste mūrdhā locane candrasūryau,व्यक्तं मेरौ यज्जनायुस्तवाभूद् एवं विद्मस्त्वत्प्रणीतश्चकास्ति व्यक्तं देवा जन्मनः शाश्वतस्य द्यौस्ते मूर्धा लोचने चन्द्रसूर्यौ
Main,154.0,10,vyālāḥ keśāḥ śrotrarandhrā diśaste pādau bhūmirnābhirandhre samudrāḥ māyākāraḥ kāraṇaṃ tvaṃ prasiddho vedaiḥ śānto jyotiṣā tvaṃ vimuktaḥ,व्यालाः केशाः श्रोत्ररन्ध्रा दिशस्ते पादौ भूमिर्नाभिरन्ध्रे समुद्राः मायाकारः कारणं त्वं प्रसिद्धो वेदैः शान्तो ज्योतिषा त्वं विमुक्तः
Main,154.0,11,vedārtheṣu tvāṃ vivṛṇvanti buddhvā hṛtpadmāntaḥsaṃniviṣṭaṃ purāṇam tvāmātmānaṃ labdhayogā gṛṇanti sāṃkhyairyāstāḥ sapta sūkṣmāḥ praṇītāḥ,वेदार्थेषु त्वां विवृण्वन्ति बुद्ध्वा हृत्पद्मान्तःसंनिविष्टं पुराणम् त्वामात्मानं लब्धयोगा गृणन्ति सांख्यैर्यास्ताः सप्त सूक्ष्माः प्रणीताः
Main,154.0,12,tāsāṃ heturyāṣṭamī cāpi gītā tasyāṃ tasyāṃ gīyase vai tvamantam dṛṣṭvā mūrtiṃ sthūlasūkṣmāṃ cakāra devairbhāvāḥ kāraṇaiḥ kaiściduktāḥ,तासां हेतुर्याष्टमी चापि गीता तस्यां तस्यां गीयसे वै त्वमन्तम् दृष्ट्वा मूर्तिं स्थूलसूक्ष्मां चकार देवैर्भावाः कारणैः कैश्चिदुक्ताः
Main,154.0,13,sambhūtāste tvatta evādisarge bhūyastāṃ tāṃ vāsanāṃ te 'bhyupeyuḥ tvatsaṃkalpenāntamāyāptigūḍhaḥ kālo meyo dhvastasaṃkhyāvikalpaḥ,सम्भूतास्ते त्वत्त एवादिसर्गे भूयस्तां तां वासनां ते ऽभ्युपेयुः त्वत्संकल्पेनान्तमायाप्तिगूढः कालो मेयो ध्वस्तसंख्याविकल्पः
Main,154.0,14,bhāvābhāvavyaktisaṃhārahetus tvaṃ so 'nantastasya kartāsi cātman ye 'nye sūkṣmāḥ santi tebhyo 'bhigītaḥ sthūlā bhāvāścāvṛtāraśca teṣām,भावाभावव्यक्तिसंहारहेतुस् त्वं सो ऽनन्तस्तस्य कर्तासि चात्मन् ये ऽन्ये सूक्ष्माः सन्ति तेभ्यो ऽभिगीतः स्थूला भावाश्चावृतारश्च तेषाम्
Main,154.0,15,tebhyaḥ sthūlaistaiḥ purāṇaiḥ pratīto bhūtaṃ bhavyaṃ caivamudbhūtibhājām bhāve bhāve bhāvitaṃ tvā yunakti yuktaṃ yuktaṃ vyaktibhāvānnirasya itthaṃ devo bhaktibhājāṃ śaraṇyas trātā goptā no bhavānantamūrtiḥ,तेभ्यः स्थूलैस्तैः पुराणैः प्रतीतो भूतं भव्यं चैवमुद्भूतिभाजाम् भावे भावे भावितं त्वा युनक्ति युक्तं युक्तं व्यक्तिभावान्निरस्य इत्थं देवो भक्तिभाजां शरण्यस् त्राता गोप्ता नो भवानन्तमूर्तिः
Main,154.0,16,viremuramarāḥ stutvā brahmāṇamavikāriṇam tasthurmanobhir iṣṭārthasamprāptiprārthanāstataḥ,विरेमुरमराः स्तुत्वा ब्रह्माणमविकारिणम् तस्थुर्मनोभिर् इष्टार्थसम्प्राप्तिप्रार्थनास्ततः
Main,154.0,17,evaṃ stuto viriñcistu prasādaṃ paramaṃ gataḥ amarānvaradenāha vāmahastena nirdiśan,एवं स्तुतो विरिञ्चिस्तु प्रसादं परमं गतः अमरान्वरदेनाह वामहस्तेन निर्दिशन्
Main,154.0,18,nārī yābhartṛkākasmāt tanuste tyaktabhūṣaṇā na rājate tathā śakra mlānavaktraśiroruhā,नारी याभर्तृकाकस्मात् तनुस्ते त्यक्तभूषणा न राजते तथा शक्र म्लानवक्त्रशिरोरुहा
Main,154.0,19,hutāśanavimukto 'pi na dhūmena virājase bhasmaneva praticchanno dagdhadāvaściroṣitaḥ,हुताशनविमुक्तो ऽपि न धूमेन विराजसे भस्मनेव प्रतिच्छन्नो दग्धदावश्चिरोषितः
Main,154.0,20,yamāmayamaye naiva śarīre tvaṃ virājase daṇḍasyālambaneneva hy akṛcchrastu pade pade,यमामयमये नैव शरीरे त्वं विराजसे दण्डस्यालम्बनेनेव ह्य् अकृच्छ्रस्तु पदे पदे
Main,154.0,21,rajanīcaranātho 'pi kiṃ bhīta iva bhāṣase rākṣasendra kṣatārāte tvamarātikṣato yathā,रजनीचरनाथो ऽपि किं भीत इव भाषसे राक्षसेन्द्र क्षताराते त्वमरातिक्षतो यथा
Main,154.0,22,tanuste varuṇocchuṣkā parītasyeva vahninā vimuktarudhiraṃ pāśaṃ phaṇibhiḥ pravilokayan,तनुस्ते वरुणोच्छुष्का परीतस्येव वह्निना विमुक्तरुधिरं पाशं फणिभिः प्रविलोकयन्
Main,154.0,23,vāyo bhavān vicetaskas tvaṃ snigdhairiva nirjitaḥ kiṃ tvaṃ bibheṣi dhanada saṃnyasyaiva kuberatām,वायो भवान् विचेतस्कस् त्वं स्निग्धैरिव निर्जितः किं त्वं बिभेषि धनद संन्यस्यैव कुबेरताम्
Main,154.0,24,rudrāstriśūlinaḥ santo vadadhvaṃ bahuśūlatām bhavantaḥ kena tatkṣiptaṃ tejastu bhavatāmapi,रुद्रास्त्रिशूलिनः सन्तो वदध्वं बहुशूलताम् भवन्तः केन तत्क्षिप्तं तेजस्तु भवतामपि
Main,154.0,25,akiṃcitkaratāṃ yātaḥ karaste na vibhāsate alaṃ nīlotpalābhena cakreṇa madhusūdana,अकिंचित्करतां यातः करस्ते न विभासते अलं नीलोत्पलाभेन चक्रेण मधुसूदन
Main,154.0,26,kiṃ tvayānudarālīnabhuvanapravilokanam kriyate stimitākṣeṇa bhavatā viśvatomukha,किं त्वयानुदरालीनभुवनप्रविलोकनम् क्रियते स्तिमिताक्षेण भवता विश्वतोमुख
Main,154.0,27,evamuktāḥ surāstena brahmaṇā brahmamūrtinā vācāṃ pradhānabhūtatvān mārutaṃ tamacodayan,एवमुक्ताः सुरास्तेन ब्रह्मणा ब्रह्ममूर्तिना वाचां प्रधानभूतत्वान् मारुतं तमचोदयन्
Main,154.0,28,atha viṣṇumukhairdevaiḥ śvasanaḥ pratibodhitaḥ caturmukhaṃ tadā prāha carācaraguruṃ vibhum,अथ विष्णुमुखैर्देवैः श्वसनः प्रतिबोधितः चतुर्मुखं तदा प्राह चराचरगुरुं विभुम्
Main,154.0,29,na tu vetsi carācarabhūtagataṃ bhavabhāvamatīva mahānucchritaḥ prabhavaḥ punararthivaco 'bhivistṛtaśravaṇopamakautukabhāvakṛtaḥ,न तु वेत्सि चराचरभूतगतं भवभावमतीव महानुच्छ्रितः प्रभवः पुनरर्थिवचो ऽभिविस्तृतश्रवणोपमकौतुकभावकृतः
Main,154.0,30,* tvamananta karoṣi jagadbhavatāṃ sacarācaragarbhavibhinnaguṇām amarāsurametadaśeṣamapi tvayi tulyamaho janako 'si yataḥ,* त्वमनन्त करोषि जगद्भवतां सचराचरगर्भविभिन्नगुणाम् अमरासुरमेतदशेषमपि त्वयि तुल्यमहो जनको ऽसि यतः
Main,154.0,31,piturasti tathāpi manovikṛtiḥ saguṇo viguṇo balavānabalaḥ bhavato varalābhanivṛttabhayaḥ kuliśāṅgasuto ditijo 'tibalaḥ,पितुरस्ति तथापि मनोविकृतिः सगुणो विगुणो बलवानबलः भवतो वरलाभनिवृत्तभयः कुलिशाङ्गसुतो दितिजो ऽतिबलः
Main,154.0,32,sacarācaranirmathane kimiti kitavastu kṛto vihito bhavatā kila deva tvayā sthitaye jagatāṃ mahadadbhutacitraviciguṇāḥ,सचराचरनिर्मथने किमिति कितवस्तु कृतो विहितो भवता किल देव त्वया स्थितये जगतां महदद्भुतचित्रविचिगुणाः
Main,154.0,33,api tuṣṭikṛtaḥ śrutakāmaphalā vihitā dvijanāyaka devagaṇāḥ api nākamabhūtkila yajñabhujāṃ bhavato viniyogavaśātsatatam,अपि तुष्टिकृतः श्रुतकामफला विहिता द्विजनायक देवगणाः अपि नाकमभूत्किल यज्ञभुजां भवतो विनियोगवशात्सततम्
Main,154.0,34,apahṛtya vimānagaṇaṃ sa kṛto ditijena mahāmarubhūmisamaḥ kṛtavānasi sarvaguṇātiśayaṃ yamaśeṣamahīdhararājatayā,अपहृत्य विमानगणं स कृतो दितिजेन महामरुभूमिसमः कृतवानसि सर्वगुणातिशयं यमशेषमहीधरराजतया
Main,154.0,35,samamiṅgitabhāvavidhiḥ sa girir gaganena sadocchrayatāṃ hi gataḥ adhivāsavihāravidhāvucito ditijane pavikṣataśṛṅgataṭaḥ,सममिङ्गितभावविधिः स गिरिर् गगनेन सदोच्छ्रयतां हि गतः अधिवासविहारविधावुचितो दितिजने पविक्षतशृङ्गतटः
Main,154.0,36,pariluṇṭhitaratnaguhānivaho bahudaityasabhāśrayatāṃ gamitaḥ surarāja sa tasya bhayena gataṃ vyadadhādaśarīra ito 'pi vṛthā,परिलुण्ठितरत्नगुहानिवहो बहुदैत्यसभाश्रयतां गमितः सुरराज स तस्य भयेन गतं व्यदधादशरीर इतो ऽपि वृथा
Main,154.0,37,upayogyatayā vivṛtaṃ suciraṃ vimaladyutipūritadigvadanam bhavataiva vinirmitamādiyuge surahetisamūham anutthamidam,उपयोग्यतया विवृतं सुचिरं विमलद्युतिपूरितदिग्वदनम् भवतैव विनिर्मितमादियुगे सुरहेतिसमूहम् अनुत्थमिदम्
Main,154.0,38,ditijasya śarīramavāpya gataṃ śatadhā matibhedamivālpamanāḥ āsāradhūlidhvastāṅgā dvārasthāḥ smaḥ kadarthinaḥ labdhapraveśāḥ kṛcchreṇa vayaṃ tasyāmaradviṣaḥ,दितिजस्य शरीरमवाप्य गतं शतधा मतिभेदमिवाल्पमनाः आसारधूलिध्वस्ताङ्गा द्वारस्थाः स्मः कदर्थिनः लब्धप्रवेशाः कृच्छ्रेण वयं तस्यामरद्विषः
Main,154.0,39,sabhāyāmamarā deva nikṛṣṭe 'pyupaveśitāḥ vetrahastair ajalpantas tato 'pahasitāstu taiḥ,सभायाममरा देव निकृष्टे ऽप्युपवेशिताः वेत्रहस्तैर् अजल्पन्तस् ततो ऽपहसितास्तु तैः
Main,154.0,40,mahārthāḥ siddhasarvārthā bhavantaḥ svalpabhāṣiṇaḥ cāṭuyuktamatho karma hy amarā bahu bhāṣata,महार्थाः सिद्धसर्वार्था भवन्तः स्वल्पभाषिणः चाटुयुक्तमथो कर्म ह्य् अमरा बहु भाषत
Main,154.0,41,samayaṃ daityasiṃhasya saśakrasya nu saṃsthitāḥ vadateti ca daityasya preṣyairvihasitā bahu,समयं दैत्यसिंहस्य सशक्रस्य नु संस्थिताः वदतेति च दैत्यस्य प्रेष्यैर्विहसिता बहु
Main,154.0,42,ṛtavo mūrtimantastam upāsante hyaharniśam kṛtāparādhasaṃtrāsaṃ na tyajanti kadācana,ऋतवो मूर्तिमन्तस्तम् उपासन्ते ह्यहर्निशम् कृतापराधसंत्रासं न त्यजन्ति कदाचन
Main,154.0,43,tantrītrayalayopetaṃ siddhagandharvakiṃnaraiḥ surāgam upadhā nityaṃ gīyate tasya veśmasu,तन्त्रीत्रयलयोपेतं सिद्धगन्धर्वकिंनरैः सुरागम् उपधा नित्यं गीयते तस्य वेश्मसु
Main,154.0,44,hantākṛtopakaraṇair mitrāṇi gurulāghavaiḥ śaraṇāgatasaṃtyāgī tyaktasatyapariśrayaḥ,हन्ताकृतोपकरणैर् मित्राणि गुरुलाघवैः शरणागतसंत्यागी त्यक्तसत्यपरिश्रयः
Main,154.0,45,iti niḥśeṣamathavā niḥśeṣaṃ vai na śakyate tasyāvinayamākhyātuṃ sraṣṭā tatra parāyaṇam,इति निःशेषमथवा निःशेषं वै न शक्यते तस्याविनयमाख्यातुं स्रष्टा तत्र परायणम्
Main,154.0,46,ityuktaḥ svātmabhūrdevaḥ surairdaityaviceṣṭitam surānuvāca bhagavāṃs tataḥ smitamukhāmbujaḥ,इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् सुरानुवाच भगवांस् ततः स्मितमुखाम्बुजः
Main,154.0,47,avadhyastārako daityaḥ sarvairapi surāsuraiḥ yasya vadhyaḥ sa nādyāpi jātastribhuvane pumān,अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः यस्य वध्यः स नाद्यापि जातस्त्रिभुवने पुमान्
Main,154.0,48,mayā sa varadānena chandayitvā nivāritaḥ tapasaḥ sāṃprataṃ rājā trailokyadahanātmakāt,मया स वरदानेन छन्दयित्वा निवारितः तपसः सांप्रतं राजा त्रैलोक्यदहनात्मकात्
Main,154.0,49,sa ca vavre vadhaṃ daityaḥ śiśutaḥ saptavāsarāt sa saptadivaso bālaḥ śaṃkarādyo bhaviṣyati,स च वव्रे वधं दैत्यः शिशुतः सप्तवासरात् स सप्तदिवसो बालः शंकराद्यो भविष्यति
Main,154.0,50,tārakasya nihantā sa bhāskarābho bhaviṣyati sāṃprataṃ cāpyapatnīkaḥ śaṃkaro bhagavānprabhuḥ,तारकस्य निहन्ता स भास्कराभो भविष्यति सांप्रतं चाप्यपत्नीकः शंकरो भगवान्प्रभुः
Main,154.0,51,yaccāhamuktavānyasyā hy uttānakaratā sadā uttāno varadaḥ pāṇir eṣa devyāḥ sadaiva tu,यच्चाहमुक्तवान्यस्या ह्य् उत्तानकरता सदा उत्तानो वरदः पाणिर् एष देव्याः सदैव तु
Main,154.0,52,himācalasya duhitā sā tu devī bhaviṣyati tasyāḥ sakāśādyaḥ śarvas tv araṇyāṃ pāvako yathā,हिमाचलस्य दुहिता सा तु देवी भविष्यति तस्याः सकाशाद्यः शर्वस् त्व् अरण्यां पावको यथा
Main,154.0,53,janayiṣyati taṃ prāpya tārako 'bhibhaviṣyati mayāpyupāyaḥ sa kṛto yathaivaṃ hi bhaviṣyati,जनयिष्यति तं प्राप्य तारको ऽभिभविष्यति मयाप्युपायः स कृतो यथैवं हि भविष्यति
Main,154.0,54,śeṣaścāpyasya vibhavo vinaśyettadanantaram stokakālaṃ pratīkṣadhvaṃ nirviśaṅkena cetasā,शेषश्चाप्यस्य विभवो विनश्येत्तदनन्तरम् स्तोककालं प्रतीक्षध्वं निर्विशङ्केन चेतसा
Main,154.0,55,ityuktāstridaśāstena sākṣātkamalajanmanā jagmustaṃ praṇipatyeśaṃ yathāyogaṃ divaukasaḥ,इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कमलजन्मना जग्मुस्तं प्रणिपत्येशं यथायोगं दिवौकसः
Main,154.0,56,tato gateṣu deveṣu brahmā lokapitāmahaḥ niśāṃ sasmāra bhagavān svatanoḥ pūrvasaṃbhavām,ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः निशां सस्मार भगवान् स्वतनोः पूर्वसंभवाम्
Main,154.0,57,tato bhagavatī rātrir upatasthe pitāmaham tāṃ vivikte samālokya brahmovāca vibhāvarīm,ततो भगवती रात्रिर् उपतस्थे पितामहम् तां विविक्ते समालोक्य ब्रह्मोवाच विभावरीम्
Main,154.0,58,vibhāvari mahatkāyaṃ vibudhānāmupasthitam tatkartavyaṃ tvayā devi śṛṇu kāryasya niścayam,विभावरि महत्कायं विबुधानामुपस्थितम् तत्कर्तव्यं त्वया देवि शृणु कार्यस्य निश्चयम्
Main,154.0,59,tārako nāma daityendraḥ suraketuranirjitaḥ tasyābhāvāya bhagavāñ janayiṣyati ceśvaraḥ,तारको नाम दैत्येन्द्रः सुरकेतुरनिर्जितः तस्याभावाय भगवाञ् जनयिष्यति चेश्वरः
Main,154.0,60,sutaṃ sa bhavitā tasya tārakasyāntakārakaḥ śaṃkarasyābhavatpatnī satī dakṣasutā tu yā,सुतं स भविता तस्य तारकस्यान्तकारकः शंकरस्याभवत्पत्नी सती दक्षसुता तु या
Main,154.0,61,sā mṛtā kupitā devī kasmiṃścitkāraṇāntare bhavitā himaśailasya duhitā lokabhāvinī,सा मृता कुपिता देवी कस्मिंश्चित्कारणान्तरे भविता हिमशैलस्य दुहिता लोकभाविनी
Main,154.0,62,viraheṇa harastasyā matvā śūnyaṃ jagattrayam tapasyanhimaśailasya kandare siddhasevite,विरहेण हरस्तस्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम् तपस्यन्हिमशैलस्य कन्दरे सिद्धसेविते
Main,154.0,63,pratīkṣamāṇastajjanma kaṃcitkālaṃ nivatsyati tayoḥ sutaptatapasor bhavitā yo mahābalaḥ,प्रतीक्षमाणस्तज्जन्म कंचित्कालं निवत्स्यति तयोः सुतप्ततपसोर् भविता यो महाबलः
Main,154.0,64,sa bhaviṣyati daityasya tārakasya vināśakaḥ jātamātrā tu sā devī svalpasaṃjñā ca bhāminī,स भविष्यति दैत्यस्य तारकस्य विनाशकः जातमात्रा तु सा देवी स्वल्पसंज्ञा च भामिनी
Main,154.0,65,virahotkaṇṭhitā gāḍhaṃ harasaṃgamalālasā tayoḥ sutaptatapasoḥ saṃyogaḥ syācchubhānane,विरहोत्कण्ठिता गाढं हरसंगमलालसा तयोः सुतप्ततपसोः संयोगः स्याच्छुभानने
Main,154.0,66,tatastābhyāṃ tu janitaḥ svalpo vākkalaho bhavet tato 'pi saṃśayo bhūyas tārakaṃ prati dṛśyate,ततस्ताभ्यां तु जनितः स्वल्पो वाक्कलहो भवेत् ततो ऽपि संशयो भूयस् तारकं प्रति दृश्यते
Main,154.0,67,tayoḥ saṃyuktayostasmāt suratāsaktikāraṇe vighnastvayā vidhātavyo yathā tābhyāṃ tathā śṛṇu,तयोः संयुक्तयोस्तस्मात् सुरतासक्तिकारणे विघ्नस्त्वया विधातव्यो यथा ताभ्यां तथा शृणु
Main,154.0,68,garbhasthāne ca tanmātuḥ svena rūpeṇa rañjaya tato vihāya śarvastāṃ viśrānto narmapūrvakam,गर्भस्थाने च तन्मातुः स्वेन रूपेण रञ्जय ततो विहाय शर्वस्तां विश्रान्तो नर्मपूर्वकम्
Main,154.0,69,bhartsayiṣyati tāṃ devīṃ tataḥ sā kupitā satī prayāsyati tapaścartuṃ tattasmāttapase punaḥ,भर्त्सयिष्यति तां देवीं ततः सा कुपिता सती प्रयास्यति तपश्चर्तुं तत्तस्मात्तपसे पुनः
Main,154.0,70,janayiṣyati yaṃ śarvā dayitadyutimaṇḍitam sa bhaviṣyati hantā vai surārīṇāmasaṃśayam,जनयिष्यति यं शर्वा दयितद्युतिमण्डितम् स भविष्यति हन्ता वै सुरारीणामसंशयम्
Main,154.0,71,tvayāpi dānavā devi hantavyā lokadurjayāḥ yāvacca na satī dehasaṃkrāntaguṇasaṃcayā,त्वयापि दानवा देवि हन्तव्या लोकदुर्जयाः यावच्च न सती देहसंक्रान्तगुणसंचया
Main,154.0,72,tatsaṃgamena tāvattvaṃ daityānhantuṃ na śakṣyase evaṃ kṛte tapastaptvā sṛṣṭisaṃhārakāriṇī,तत्संगमेन तावत्त्वं दैत्यान्हन्तुं न शक्ष्यसे एवं कृते तपस्तप्त्वा सृष्टिसंहारकारिणी
Main,154.0,73,samāptaniyamā devī yadā comā bhaviṣyati tadā svameva tadrūpaṃ śailajā pratipatsyate,समाप्तनियमा देवी यदा चोमा भविष्यति तदा स्वमेव तद्रूपं शैलजा प्रतिपत्स्यते
Main,154.0,74,tanustavāpi sahajā saikānaṃśā bhaviṣyati rūpāṃśena tu saṃyuktā tvamumāyāṃ bhaviṣyasi,तनुस्तवापि सहजा सैकानंशा भविष्यति रूपांशेन तु संयुक्ता त्वमुमायां भविष्यसि
Main,154.0,75,ekānaṃśeti lokastvāṃ varade pūjayiṣyati bhedairbahuvidhākāraiḥ sarvagā kāmasādhinī,एकानंशेति लोकस्त्वां वरदे पूजयिष्यति भेदैर्बहुविधाकारैः सर्वगा कामसाधिनी
Main,154.0,76,oṃkāravaktrā gāyatrī tvamiti brahmavādibhiḥ ākrāntirūrjitākārā rājabhiśca mahābhujaiḥ,ओंकारवक्त्रा गायत्री त्वमिति ब्रह्मवादिभिः आक्रान्तिरूर्जिताकारा राजभिश्च महाभुजैः
Main,154.0,77,tvaṃ bhūriti viśāṃ mātā śūdraiḥ śaivīti pūjitā kṣāntirmunīnāmakṣobhyā dayā niyamināmiti,त्वं भूरिति विशां माता शूद्रैः शैवीति पूजिता क्षान्तिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामिति
Main,154.0,78,tvaṃ mahopāyasaṃdohā nītirnayavisarpiṇām paricchittistvamarthānāṃ tvamīhā prāṇihṛcchayā,त्वं महोपायसंदोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् परिच्छित्तिस्त्वमर्थानां त्वमीहा प्राणिहृच्छया
Main,154.0,79,tvaṃ muktiḥ sarvabhūtānāṃ tvaṃ gatiḥ sarvadehinām tvaṃ ca kīrtimatāṃ kīrtis tvaṃ mūrtiḥ sarvadehinām,त्वं मुक्तिः सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् त्वं च कीर्तिमतां कीर्तिस् त्वं मूर्तिः सर्वदेहिनाम्
Main,154.0,80,ratistvaṃ raktacittānāṃ prītistvaṃ hṛṣṭadarśinām tvaṃ kāntiḥ kṛtabhūṣāṇāṃ tvaṃ śāntirduḥkhakarmaṇām,रतिस्त्वं रक्तचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृष्टदर्शिनाम् त्वं कान्तिः कृतभूषाणां त्वं शान्तिर्दुःखकर्मणाम्
Main,154.0,81,tvaṃ bhrāntiḥ sarvabodhānāṃ tvaṃ gatiḥ kratuyājinām jaladhīnāṃ mahāvelā tvaṃ ca līlā vilāsinām,त्वं भ्रान्तिः सर्वबोधानां त्वं गतिः क्रतुयाजिनाम् जलधीनां महावेला त्वं च लीला विलासिनाम्
Main,154.0,82,saṃbhūtistvaṃ padārthānāṃ sthitistvaṃ lokapālinī tvaṃ kālarātrirniḥśeṣabhuvanāvalināśinī,संभूतिस्त्वं पदार्थानां स्थितिस्त्वं लोकपालिनी त्वं कालरात्रिर्निःशेषभुवनावलिनाशिनी
Main,154.0,83,priyakaṇṭhagrahānandadāyinī tvaṃ vibhāvarī ityanekavidhairdevi rūpairloke tvamarcitā,प्रियकण्ठग्रहानन्ददायिनी त्वं विभावरी इत्यनेकविधैर्देवि रूपैर्लोके त्वमर्चिता
Main,154.0,84,ye tvāṃ stoṣyanti varade pūjayiṣyanti vāpi ye te sarvakāmānāpsyanti niyatā nātra saṃśayaḥ,ये त्वां स्तोष्यन्ति वरदे पूजयिष्यन्ति वापि ये ते सर्वकामानाप्स्यन्ति नियता नात्र संशयः
Main,154.0,85,ityuktā tu niśā devī tathetyuktvā kṛtāñjaliḥ jagāma tvaritā tūrṇaṃ gṛhaṃ himagireḥ param,इत्युक्ता तु निशा देवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलिः जगाम त्वरिता तूर्णं गृहं हिमगिरेः परम्
Main,154.0,86,tatrāsīnāṃ mahāharmye ratnabhittisamāśrayām dadarśa menāmāpāṇḍucchavivaktrasaroruhām,तत्रासीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रयाम् ददर्श मेनामापाण्डुच्छविवक्त्रसरोरुहाम्
Main,154.0,87,kiṃcic chyāmamukhodagrastanabhārāvanāmitām mahauṣadhigaṇābaddhamantrarājaniṣevitām,किंचिच् छ्याममुखोदग्रस्तनभारावनामिताम् महौषधिगणाबद्धमन्त्रराजनिषेविताम्
Main,154.0,88,udvahatkanakonnaddhajīvarakṣāmahoragām maṇidīpagaṇajyotir mahālokaprakāśite,उद्वहत्कनकोन्नद्धजीवरक्षामहोरगाम् मणिदीपगणज्योतिर् महालोकप्रकाशिते
Main,154.0,89,prakīrṇabahusiddhārthe manojaparivārake śucinyaṃśukasaṃchannabhūśayyāstaraṇojjvale,प्रकीर्णबहुसिद्धार्थे मनोजपरिवारके शुचिन्यंशुकसंछन्नभूशय्यास्तरणोज्ज्वले
Main,154.0,90,dhūpāmodamanoramye sarjagandhopayogike tataḥ krameṇa divase gate dūraṃ vibhāvarī,धूपामोदमनोरम्ये सर्जगन्धोपयोगिके ततः क्रमेण दिवसे गते दूरं विभावरी
Main,154.0,91,vyajṛmbhata sukhodarke tato menā mahāgṛhe prasuptaprāyapuruṣe nidrābhūtopacārike,व्यजृम्भत सुखोदर्के ततो मेना महागृहे प्रसुप्तप्रायपुरुषे निद्राभूतोपचारिके
Main,154.0,92,sphuṭāloke śaśabhṛti bhrāntirātrivihaṃgame rajanīcarabhūtānāṃ saṃghairāvṛtacatvare,स्फुटालोके शशभृति भ्रान्तिरात्रिविहंगमे रजनीचरभूतानां संघैरावृतचत्वरे
Main,154.0,93,gāḍhakaṇṭhagrahālagnasubhageṣṭajane tataḥ kiṃcidākulatāṃ prāpte menānetrāmbujadvaye,गाढकण्ठग्रहालग्नसुभगेष्टजने ततः किंचिदाकुलतां प्राप्ते मेनानेत्राम्बुजद्वये
Main,154.0,94,āviveśa mukhe rātriḥ sucirasphuṭasaṃgamā janmadāyā jaganmātuḥ krameṇa jaṭharāntare,आविवेश मुखे रात्रिः सुचिरस्फुटसंगमा जन्मदाया जगन्मातुः क्रमेण जठरान्तरे
Main,154.0,95,āviveśāntaraṃ janma manyamānā kṣapā tu vai arañjayacchaviṃ devyā guhāraṇye vibhāvarī,आविवेशान्तरं जन्म मन्यमाना क्षपा तु वै अरञ्जयच्छविं देव्या गुहारण्ये विभावरी
Main,154.0,96,tato jagatpatiprāṇaheturhimagiripriyā brāhme muhūrte subhage vyasūyata guhāraṇim,ततो जगत्पतिप्राणहेतुर्हिमगिरिप्रिया ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे व्यसूयत गुहारणिम्
Main,154.0,97,tasyāṃ tu jāyamānāyāṃ jantavaḥ sthāṇujaṅgamāḥ abhavansukhinaḥ sarve sarvalokanivāsinaḥ,तस्यां तु जायमानायां जन्तवः स्थाणुजङ्गमाः अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः
Main,154.0,98,nārakāṇāmapi tadā sukhaṃ svargasamaṃ mahat abhavatkrūrasattvānāṃ cetaḥ śāntaṃ ca dehinām,नारकाणामपि तदा सुखं स्वर्गसमं महत् अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शान्तं च देहिनाम्
Main,154.0,99,jyotiṣāmapi tejastvam abhavatsuratonnatā vanāśritāścauṣadhayaḥ svāduvanti phalāni ca,ज्योतिषामपि तेजस्त्वम् अभवत्सुरतोन्नता वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादुवन्ति फलानि च
Main,154.0,100,gandhavanti ca mālyāni vimalaṃ ca nabho 'bhavat mārutaśca sukhasparśo diśaśca sumanoharā,गन्धवन्ति च माल्यानि विमलं च नभो ऽभवत् मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहरा
Main,154.0,101,tena codbhūtaphalitaparipākaguṇojjvalāḥ abhavatpṛthivī devī śālimālākulāpi ca,तेन चोद्भूतफलितपरिपाकगुणोज्ज्वलाः अभवत्पृथिवी देवी शालिमालाकुलापि च
Main,154.0,102,tapāṃsi dīrghacīrṇāni munīnāṃ bhāvitātmanām tasmingatāni sāphalyaṃ kāle nirmalacetasām,तपांसि दीर्घचीर्णानि मुनीनां भावितात्मनाम् तस्मिन्गतानि साफल्यं काले निर्मलचेतसाम्
Main,154.0,103,vismṛtāni ca śastrāṇi prādurbhāvaṃ prapedire prabhāvastīrthamukhyānāṃ tadā puṇyatamo 'bhavat,विस्मृतानि च शस्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमो ऽभवत्
Main,154.0,104,antarikṣe surāścāsan vimāneṣu sahasraśaḥ samahendraharibrahmavāyuvahnipurogamāḥ,अन्तरिक्षे सुराश्चासन् विमानेषु सहस्रशः समहेन्द्रहरिब्रह्मवायुवह्निपुरोगमाः
Main,154.0,105,puṣpavṛṣṭiṃ pramumucus tasmiṃstu himabhūdhare jagurgandharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ,पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस् तस्मिंस्तु हिमभूधरे जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः
Main,154.0,106,meruprabhṛtayaścāpi mūrtimanto mahābalāḥ tasminmahotsave prāpte divyaprabhṛtapāṇayaḥ,मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमन्तो महाबलाः तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ते दिव्यप्रभृतपाणयः
Main,154.0,107,saritaḥ sāgarāścaiva samājagmuśca sarvaśaḥ himaśailo 'bhavalloke tathā sarvaiścarācaraiḥ,सरितः सागराश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः हिमशैलो ऽभवल्लोके तथा सर्वैश्चराचरैः
Main,154.0,108,sevyaścāpyabhigamyaśca sa śreyāṃścācalottamaḥ anubhūyotsavaṃ devā jagmuḥ svānālayānmudā,सेव्यश्चाप्यभिगम्यश्च स श्रेयांश्चाचलोत्तमः अनुभूयोत्सवं देवा जग्मुः स्वानालयान्मुदा
Main,154.0,109,devagandharvanāgendraśailaśīlāvanīguṇaiḥ himaśailasutā devī svayaṃpūrvikayā tataḥ,देवगन्धर्वनागेन्द्रशैलशीलावनीगुणैः हिमशैलसुता देवी स्वयंपूर्विकया ततः
Main,154.0,110,krameṇa vṛddhimānītā lakṣmīvānalasairbudhaiḥ krameṇa rūpasaubhāgyaprabodhairbhuvanatrayam,क्रमेण वृद्धिमानीता लक्ष्मीवानलसैर्बुधैः क्रमेण रूपसौभाग्यप्रबोधैर्भुवनत्रयम्
Main,154.0,111,ajayadbhūṣayaccāpi niḥsādhārairnagātmajā etasminnantare śakro nāradaṃ devasaṃmatam,अजयद्भूषयच्चापि निःसाधारैर्नगात्मजा एतस्मिन्नन्तरे शक्रो नारदं देवसंमतम्
Main,154.0,112,devarṣimatha sasmāra kāryasādhanasatvaram smṛtiṃ śakrasya vijñāya jātāṃ tu bhagavāṃstadā,देवर्षिमथ सस्मार कार्यसाधनसत्वरम् स्मृतिं शक्रस्य विज्ञाय जातां तु भगवांस्तदा
Main,154.0,113,ājagāma mudā yukto mahendrasya niveśanam taṃ sa dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ samutthāya mahāsanāt,आजगाम मुदा युक्तो महेन्द्रस्य निवेशनम् तं स दृष्ट्वा सहस्राक्षः समुत्थाय महासनात्
Main,154.0,114,yathārheṇa tu pādyena pūjayāmāsa vāsavaḥ śakrapraṇītāṃ tāṃ pūjāṃ pratigṛhya yathāvidhi,यथार्हेण तु पाद्येन पूजयामास वासवः शक्रप्रणीतां तां पूजां प्रतिगृह्य यथाविधि
Main,154.0,115,nāradaḥ kuśalaṃ devam apṛcchatpākaśāsanam pṛṣṭe ca kuśale śakraḥ provāca vacanaṃ prabhuḥ,नारदः कुशलं देवम् अपृच्छत्पाकशासनम् पृष्टे च कुशले शक्रः प्रोवाच वचनं प्रभुः
Main,154.0,116,kuśalasyāṅkure tāvat sambhūte bhuvanatraye tatphalodbhavasaṃpattau tvaṃ bhavātandrito mune,कुशलस्याङ्कुरे तावत् सम्भूते भुवनत्रये तत्फलोद्भवसंपत्तौ त्वं भवातन्द्रितो मुने
Main,154.0,117,vetsi caitatsamastaṃ tvaṃ tathāpi paricodakaḥ nirvṛtiṃ paramāṃ yāti nivedyārthaṃ suhṛjjane,वेत्सि चैतत्समस्तं त्वं तथापि परिचोदकः निर्वृतिं परमां याति निवेद्यार्थं सुहृज्जने
Main,154.0,118,tadyathā śailajā devī yogaṃ yāyātpinākinā śīghraṃ tadudyamaḥ sarvair asmatpakṣairvidhīyatām,तद्यथा शैलजा देवी योगं यायात्पिनाकिना शीघ्रं तदुद्यमः सर्वैर् अस्मत्पक्षैर्विधीयताम्
Main,154.0,119,avagamyārthamakhilaṃ tata āmantrya nāradaḥ śakraṃ jagāma bhagavān himaśailaniveśanam,अवगम्यार्थमखिलं तत आमन्त्र्य नारदः शक्रं जगाम भगवान् हिमशैलनिवेशनम्
Main,154.0,120,tatra dvāre sa viprendraś citravetralatākule vandito himaśailena nirgatena puro muniḥ,तत्र द्वारे स विप्रेन्द्रश् चित्रवेत्रलताकुले वन्दितो हिमशैलेन निर्गतेन पुरो मुनिः
Main,154.0,121,saha praviśya bhavanaṃ bhuvo bhūṣaṇatāṃ gatam nivedite svayaṃ haime himaśaile na vistṛte,सह प्रविश्य भवनं भुवो भूषणतां गतम् निवेदिते स्वयं हैमे हिमशैले न विस्तृते
Main,154.0,122,mahāsane munivaro niṣasādātuladyutiḥ yathārhaṃ cārghyapādyaṃ ca śailastasmai nyavedayat,महासने मुनिवरो निषसादातुलद्युतिः यथार्हं चार्घ्यपाद्यं च शैलस्तस्मै न्यवेदयत्
Main,154.0,123,munistu pratijagrāha tamarghaṃ vidhivattadā gṛhītārghaṃ munivaram apṛcchacchlakṣṇayā girā,मुनिस्तु प्रतिजग्राह तमर्घं विधिवत्तदा गृहीतार्घं मुनिवरम् अपृच्छच्छ्लक्ष्णया गिरा
Main,154.0,124,kuśalaṃ tapasaḥ śailaḥ śanaiḥ phullānanāmbujaḥ munirapyadrirājānam apṛcchatkuśalaṃ tadā,कुशलं तपसः शैलः शनैः फुल्लाननाम्बुजः मुनिरप्यद्रिराजानम् अपृच्छत्कुशलं तदा
Main,154.0,125,aho 'vatāritāḥ sarve saṃniveśe mahāgire pṛthutvaṃ manasā tulyaṃ kandarāṇāṃ tathācala,अहो ऽवतारिताः सर्वे संनिवेशे महागिरे पृथुत्वं मनसा तुल्यं कन्दराणां तथाचल
Main,154.0,126,gurutvaṃ te guṇaughānāṃ sthāvarādatiricyate prasannatā ca toyasya manaso 'pyadhikā ca te,गुरुत्वं ते गुणौघानां स्थावरादतिरिच्यते प्रसन्नता च तोयस्य मनसो ऽप्यधिका च ते
Main,154.0,127,na lakṣayāmaḥ śailendra śiṣyate kandarodarāt na ca lakṣmīstathā svarge kutrādhikatayā sthitā,न लक्षयामः शैलेन्द्र शिष्यते कन्दरोदरात् न च लक्ष्मीस्तथा स्वर्गे कुत्राधिकतया स्थिता
Main,154.0,128,nānātapobhirmunibhir jvalanārkasamaprabhaiḥ pāvanaiḥ pāvito nityaṃ tvatkandarasamāśritaiḥ,नानातपोभिर्मुनिभिर् ज्वलनार्कसमप्रभैः पावनैः पावितो नित्यं त्वत्कन्दरसमाश्रितैः
Main,154.0,129,avamatya vimānāni svargavāsavirāgiṇaḥ piturgṛha ivāsannā devagandharvakiṃnarāḥ,अवमत्य विमानानि स्वर्गवासविरागिणः पितुर्गृह इवासन्ना देवगन्धर्वकिंनराः
Main,154.0,130,aho dhanyo 'si śailendra yasya te kandaraṃ haraḥ adhyāste lokanātho 'pi samādhānaparāyaṇaḥ,अहो धन्यो ऽसि शैलेन्द्र यस्य ते कन्दरं हरः अध्यास्ते लोकनाथो ऽपि समाधानपरायणः
Main,154.0,131,ityuktavati devarṣau nārade sādaraṃ girā himaśailasya mahiṣī menā munididṛkṣayā,इत्युक्तवति देवर्षौ नारदे सादरं गिरा हिमशैलस्य महिषी मेना मुनिदिदृक्षया
Main,154.0,132,anuyātā duhitrā tu svalpāliparicārikā lajjāpraṇayanamrāṅgī praviveśa niveśanam,अनुयाता दुहित्रा तु स्वल्पालिपरिचारिका लज्जाप्रणयनम्राङ्गी प्रविवेश निवेशनम्
Main,154.0,133,tatra sthito munivaraḥ śailena sahito vaśī dṛṣṭvā tu tejaso rāśiṃ muniṃ śailapriyā tadā,तत्र स्थितो मुनिवरः शैलेन सहितो वशी दृष्ट्वा तु तेजसो राशिं मुनिं शैलप्रिया तदा
Main,154.0,134,vavande gūḍhavadanā pāṇipadmakṛtāñjaliḥ tāṃ vilokya mahābhāgo maharṣir amitadyutiḥ,ववन्दे गूढवदना पाणिपद्मकृताञ्जलिः तां विलोक्य महाभागो महर्षिर् अमितद्युतिः
Main,154.0,135,āśīrbhir amṛtodgārarūpābhistāṃ vyavardhayat tato vismitacittā tu himavadgiriputrikā,आशीर्भिर् अमृतोद्गाररूपाभिस्तां व्यवर्धयत् ततो विस्मितचित्ता तु हिमवद्गिरिपुत्रिका
Main,154.0,136,udaikṣannāradaṃ devī munimadbhutarūpiṇam ehi vatseti cāpyuktā ṛṣiṇā snigdhayā girā,उदैक्षन्नारदं देवी मुनिमद्भुतरूपिणम् एहि वत्सेति चाप्युक्ता ऋषिणा स्निग्धया गिरा
Main,154.0,137,kaṇṭhe gṛhītvā pitaram utsaṅge samupāviśat uvāca mātā tāṃ devīm abhivandaya putrike,कण्ठे गृहीत्वा पितरम् उत्सङ्गे समुपाविशत् उवाच माता तां देवीम् अभिवन्दय पुत्रिके
Main,154.0,138,bhagavantaṃ tato dhanyaṃ patimāpsyasi saṃmatam ityuktā tu tato mātrā vastrāntapihitānanā,भगवन्तं ततो धन्यं पतिमाप्स्यसि संमतम् इत्युक्ता तु ततो मात्रा वस्त्रान्तपिहितानना
Main,154.0,139,kiṃcitkampitamūrdhā tu vākyaṃ novāca kiṃcana tataḥ punaruvācedaṃ vākyaṃ mātā sutāṃ tadā,किंचित्कम्पितमूर्धा तु वाक्यं नोवाच किंचन ततः पुनरुवाचेदं वाक्यं माता सुतां तदा
Main,154.0,140,vatse vandaya devarṣiṃ tato dāsyāmi te śubham ratnakrīḍanakaṃ ramyaṃ sthāpitaṃ yacciraṃ mayā,वत्से वन्दय देवर्षिं ततो दास्यामि ते शुभम् रत्नक्रीडनकं रम्यं स्थापितं यच्चिरं मया
Main,154.0,141,ityuktā tu tato vegād uddhṛtya caraṇau tadā vavande mūrdhni saṃdhāya karapaṅkajakuḍmalam,इत्युक्ता तु ततो वेगाद् उद्धृत्य चरणौ तदा ववन्दे मूर्ध्नि संधाय करपङ्कजकुड्मलम्
Main,154.0,142,kṛte tu vandane tasyā mātā sakhīmukhena tu codayāmāsa śanakais tasyāḥ saubhāgyaśaṃsinām,कृते तु वन्दने तस्या माता सखीमुखेन तु चोदयामास शनकैस् तस्याः सौभाग्यशंसिनाम्
Main,154.0,143,śarīralakṣaṇānāṃ tu vijñānāya tu kautukāt strīsvabhāvādyadduhituś cintāṃ hṛdi samudvahan,शरीरलक्षणानां तु विज्ञानाय तु कौतुकात् स्त्रीस्वभावाद्यद्दुहितुश् चिन्तां हृदि समुद्वहन्
Main,154.0,144,jñātvā tadiṅgitaṃ śailo mahiṣyā hṛdayena tu anudgīrṇo 'kṣatirmene ramyametadupasthitam,ज्ञात्वा तदिङ्गितं शैलो महिष्या हृदयेन तु अनुद्गीर्णो ऽक्षतिर्मेने रम्यमेतदुपस्थितम्
Main,154.0,145,coditaḥ śailamahiṣīsakhyā munivarastadā smitānano mahābhāgo vākyaṃ provāca nāradaḥ,चोदितः शैलमहिषीसख्या मुनिवरस्तदा स्मिताननो महाभागो वाक्यं प्रोवाच नारदः
Main,154.0,146,na jāto 'syāḥ patirbhadre lakṣaṇaiśca vivarjitā uttānahastā satataṃ caraṇairvyabhicāribhiḥ svachāyayā bhaviṣyeyaṃ kimanyadbahu bhāṣyate,न जातो ऽस्याः पतिर्भद्रे लक्षणैश्च विवर्जिता उत्तानहस्ता सततं चरणैर्व्यभिचारिभिः स्वछायया भविष्येयं किमन्यद्बहु भाष्यते
Main,154.0,147,śrutvaitatsaṃbhramāviṣṭo dhvastadhairyo mahābalaḥ nāradaṃ pratyuvācātha sāśrukaṇṭho mahāgiriḥ,श्रुत्वैतत्संभ्रमाविष्टो ध्वस्तधैर्यो महाबलः नारदं प्रत्युवाचाथ साश्रुकण्ठो महागिरिः
Main,154.0,148,saṃsārasyātidoṣasya durvijñeyā gatiryataḥ sṛṣṭyāṃ cāvaśyabhāvinyāṃ kenāpyatiśayātmanā,संसारस्यातिदोषस्य दुर्विज्ञेया गतिर्यतः सृष्ट्यां चावश्यभाविन्यां केनाप्यतिशयात्मना
Main,154.0,149,kartrā praṇītā maryādā sthitā saṃsāriṇāmiyam yo jāyate hi yadbījo janituḥ sa hyasārthakaḥ,कर्त्रा प्रणीता मर्यादा स्थिता संसारिणामियम् यो जायते हि यद्बीजो जनितुः स ह्यसार्थकः
Main,154.0,150,janitā cāpi jātasya na kaściditi yatsphuṭam svakarmaṇaiva jāyante vividhā bhūtajātayaḥ,जनिता चापि जातस्य न कश्चिदिति यत्स्फुटम् स्वकर्मणैव जायन्ते विविधा भूतजातयः
Main,154.0,151,aṇḍajo hyaṇḍajājjātaḥ punarjāyeta mānavaḥ mānuṣācca sarīsṛpyāṃ manuṣyatvena jāyate,अण्डजो ह्यण्डजाज्जातः पुनर्जायेत मानवः मानुषाच्च सरीसृप्यां मनुष्यत्वेन जायते
Main,154.0,152,tatrāpi jātau śreṣṭhāyāṃ dharmasyotkarṣaṇena tu aputrajanminaḥ śeṣāḥ prāṇinaḥ samavasthitāḥ,तत्रापि जातौ श्रेष्ठायां धर्मस्योत्कर्षणेन तु अपुत्रजन्मिनः शेषाः प्राणिनः समवस्थिताः
Main,154.0,153,manujāstatra jāyante yato na gṛhadharmiṇaḥ krameṇāśramasaṃprāptir brahmacārivratādanu,मनुजास्तत्र जायन्ते यतो न गृहधर्मिणः क्रमेणाश्रमसंप्राप्तिर् ब्रह्मचारिव्रतादनु
Main,154.0,154,tasya karturniyogena saṃsāro yena vardhitaḥ saṃsārasya kuto vṛddhiḥ sarve syuryadatigrahāḥ,तस्य कर्तुर्नियोगेन संसारो येन वर्धितः संसारस्य कुतो वृद्धिः सर्वे स्युर्यदतिग्रहाः
Main,154.0,155,ataḥ kartrā tu śāstreṣu sutalābhaḥ praśaṃsitaḥ prāṇināṃ mohanārthāya narakatrāṇasaṃśrayāt,अतः कर्त्रा तु शास्त्रेषु सुतलाभः प्रशंसितः प्राणिनां मोहनार्थाय नरकत्राणसंश्रयात्
Main,154.0,156,striyā virahitā sṛṣṭir jantūnāṃ nopapadyate strījātistu prakṛtyaiva kṛpaṇā dainyabhāṣiṇī śāstrālocanasāmarthyam ujjhitaṃ tāsu vedhasā,स्त्रिया विरहिता सृष्टिर् जन्तूनां नोपपद्यते स्त्रीजातिस्तु प्रकृत्यैव कृपणा दैन्यभाषिणी शास्त्रालोचनसामर्थ्यम् उज्झितं तासु वेधसा
Main,154.0,157,śāstreṣūktamasaṃdigdhaṃ bahuvāraṃ mahāphalam daśaputrasamā kanyā yā na syācchīlavarjitā,शास्त्रेषूक्तमसंदिग्धं बहुवारं महाफलम् दशपुत्रसमा कन्या या न स्याच्छीलवर्जिता
Main,154.0,158,vākyametatphalabhraṣṭaṃ puṃsi glānikaraṃ param kanyā hi kṛpaṇā śocyā piturduḥkhavivardhinī,वाक्यमेतत्फलभ्रष्टं पुंसि ग्लानिकरं परम् कन्या हि कृपणा शोच्या पितुर्दुःखविवर्धिनी
Main,154.0,159,yāpi syātpūrṇasarvāḍhyā patiputradhanādibhiḥ kiṃ punardurbhagā hīnā patiputradhanādibhiḥ,यापि स्यात्पूर्णसर्वाढ्या पतिपुत्रधनादिभिः किं पुनर्दुर्भगा हीना पतिपुत्रधनादिभिः
Main,154.0,160,tvaṃ coktavānsutāyā me śarīre doṣasaṃgraham aho muhyāmi śuṣyāmi glāmi sīdāmi nārada,त्वं चोक्तवान्सुताया मे शरीरे दोषसंग्रहम् अहो मुह्यामि शुष्यामि ग्लामि सीदामि नारद
Main,154.0,161,ayuktamatha vaktavyam aprāpyamapi sāṃpratam anugraheṇa me chinddhi duḥkhaṃ kanyāśrayaṃ mune,अयुक्तमथ वक्तव्यम् अप्राप्यमपि सांप्रतम् अनुग्रहेण मे छिन्द्धि दुःखं कन्याश्रयं मुने
Main,154.0,162,paricchinne 'pyasaṃdigdhe manaḥ paribhavāśrayam tṛṣṇā muṣṇāti niṣṇātā phalalobhāśrayāśubhā,परिच्छिन्ने ऽप्यसंदिग्धे मनः परिभवाश्रयम् तृष्णा मुष्णाति निष्णाता फललोभाश्रयाशुभा
Main,154.0,163,strīṇāṃ hi paramaṃ janma kulānāmubhayātmanām ihāmutra sukhāyoktaṃ satpatiprāptisaṃjñitam,स्त्रीणां हि परमं जन्म कुलानामुभयात्मनाम् इहामुत्र सुखायोक्तं सत्पतिप्राप्तिसंज्ञितम्
Main,154.0,164,durlabhaḥ satpatiḥ strīṇāṃ viguṇo 'pi patiḥ kila na prāpyate vinā puṇyaiḥ patirnāryā kadācana,दुर्लभः सत्पतिः स्त्रीणां विगुणो ऽपि पतिः किल न प्राप्यते विना पुण्यैः पतिर्नार्या कदाचन
Main,154.0,165,yato niḥsādhano dharmaḥ parimāṇojjhitā ratiḥ dhanaṃ jīvitaparyāptaṃ patyau nāryāḥ pratiṣṭhitam,यतो निःसाधनो धर्मः परिमाणोज्झिता रतिः धनं जीवितपर्याप्तं पत्यौ नार्याः प्रतिष्ठितम्
Main,154.0,166,nirdhano durbhago mūrkhaḥ sarvalakṣaṇavarjitaḥ daivataṃ paramaṃ nāryāḥ patiruktaḥ sadaiva hi,निर्धनो दुर्भगो मूर्खः सर्वलक्षणवर्जितः दैवतं परमं नार्याः पतिरुक्तः सदैव हि
Main,154.0,167,tvayā coktaṃ hi devarṣe na jāto 'syāḥ patiḥ kila etaddaurbhāgyamatulam asaṃkhyaṃ guru duḥsaham,त्वया चोक्तं हि देवर्षे न जातो ऽस्याः पतिः किल एतद्दौर्भाग्यमतुलम् असंख्यं गुरु दुःसहम्
Main,154.0,168,carācare bhūtasarge yadadyāpi ca no mune na sa jāta iti brūṣe tena me vyākulaṃ manaḥ,चराचरे भूतसर्गे यदद्यापि च नो मुने न स जात इति ब्रूषे तेन मे व्याकुलं मनः
Main,154.0,169,manuṣyadevajātīnāṃ śubhāśubhanivedakam lakṣaṇaṃ hastapādādau vihitairlakṣaṇaiḥ kila,मनुष्यदेवजातीनां शुभाशुभनिवेदकम् लक्षणं हस्तपादादौ विहितैर्लक्षणैः किल
Main,154.0,170,seyam uttānahasteti tvayoktā munipuṃgava uttānahastatā proktā yācatāmeva nityadā,सेयम् उत्तानहस्तेति त्वयोक्ता मुनिपुंगव उत्तानहस्तता प्रोक्ता याचतामेव नित्यदा
Main,154.0,171,śubhodayānāṃ dhanyānāṃ na kadācitprayacchatām svachāyayāsyāścaraṇau tvayoktau vyabhicāriṇau,शुभोदयानां धन्यानां न कदाचित्प्रयच्छताम् स्वछाययास्याश्चरणौ त्वयोक्तौ व्यभिचारिणौ
Main,154.0,172,tatrāpi śreyasāṃ hyāśā mune na pratibhāti naḥ śarīralakṣaṇāścānye pṛthakphalanivedinaḥ,तत्रापि श्रेयसां ह्याशा मुने न प्रतिभाति नः शरीरलक्षणाश्चान्ये पृथक्फलनिवेदिनः
Main,154.0,173,saubhāgyadhanaputrāyuḥ patilābhānuśaṃsanam taiśca sarvairvihīneyaṃ tvamāttha munipuṃgava,सौभाग्यधनपुत्रायुः पतिलाभानुशंसनम् तैश्च सर्वैर्विहीनेयं त्वमात्थ मुनिपुंगव
Main,154.0,174,tvaṃ me sarvaṃ vijānāsi satyavāgasi cāpyataḥ muhyāmi muniśārdūla hṛdayaṃ dīryatīva me,त्वं मे सर्वं विजानासि सत्यवागसि चाप्यतः मुह्यामि मुनिशार्दूल हृदयं दीर्यतीव मे
Main,154.0,175,ityuktvā virataḥ śailo mahāduḥkhavicāraṇāt śrutvaitadakhilaṃ tasmāc chailarājamukhāmbujāt smitapūrvamuvācedaṃ nārado devacoditaḥ,इत्युक्त्वा विरतः शैलो महादुःखविचारणात् श्रुत्वैतदखिलं तस्माच् छैलराजमुखाम्बुजात् स्मितपूर्वमुवाचेदं नारदो देवचोदितः
Main,154.0,176,harṣasthāne 'pi mahati tvayā duḥkhaṃ nirūpyate aparicchinnavākyārthe mohaṃ yāsi mahāgire,हर्षस्थाने ऽपि महति त्वया दुःखं निरूप्यते अपरिच्छिन्नवाक्यार्थे मोहं यासि महागिरे
Main,154.0,177,imāṃ śṛṇu giraṃ matto rahasyapariniṣṭhitām samāhito mahāśaila mayoktasya vicāraṇe,इमां शृणु गिरं मत्तो रहस्यपरिनिष्ठिताम् समाहितो महाशैल मयोक्तस्य विचारणे
Main,154.0,178,na jāto 'syāḥ patirdevyā yanmayoktaṃ himācala na sa jāto mahādevo bhūtabhavyabhavodbhavaḥ śaraṇyaḥ śāśvataḥ śāstā śaṃkaraḥ parameśvaraḥ,न जातो ऽस्याः पतिर्देव्या यन्मयोक्तं हिमाचल न स जातो महादेवो भूतभव्यभवोद्भवः शरण्यः शाश्वतः शास्ता शंकरः परमेश्वरः
Main,154.0,179,brahmaviṣṇvindramunayo janmamṛtyujarārditāḥ tasyaite parameśasya sarve krīḍanakā gire,ब्रह्मविष्ण्विन्द्रमुनयो जन्ममृत्युजरार्दिताः तस्यैते परमेशस्य सर्वे क्रीडनका गिरे
Main,154.0,180,āste brahmā tadicchātaḥ sambhūto bhuvanaprabhuḥ viṣṇuryuge yuge jāto nānājātirmahātanuḥ,आस्ते ब्रह्मा तदिच्छातः सम्भूतो भुवनप्रभुः विष्णुर्युगे युगे जातो नानाजातिर्महातनुः
Main,154.0,181,manyase māyayā jātaṃ viṣṇuṃ cāpi yuge yuge ātmano na vināśo 'sti sthāvarānte 'pi bhūdhara,मन्यसे मायया जातं विष्णुं चापि युगे युगे आत्मनो न विनाशो ऽस्ति स्थावरान्ते ऽपि भूधर
Main,154.0,182,saṃsāre jāyamānasya bhriyamāṇasya dehinaḥ naśyate deha evātra nātmano nāśa ucyate,संसारे जायमानस्य भ्रियमाणस्य देहिनः नश्यते देह एवात्र नात्मनो नाश उच्यते
Main,154.0,183,brahmādisthāvarānto 'yaṃ saṃsāro yaḥ prakīrtitaḥ sa janmamṛtyuduḥkhārto hy avaśaḥ parivartate,ब्रह्मादिस्थावरान्तो ऽयं संसारो यः प्रकीर्तितः स जन्ममृत्युदुःखार्तो ह्य् अवशः परिवर्तते
Main,154.0,184,mahādevo 'calaḥ sthāṇur na jāto janako 'jaraḥ bhaviṣyati patiḥ so 'syā jagannātho nirāmayaḥ,महादेवो ऽचलः स्थाणुर् न जातो जनको ऽजरः भविष्यति पतिः सो ऽस्या जगन्नाथो निरामयः
Main,154.0,185,yaduktaṃ ca mayā devī lakṣaṇairvarjitā tava śṛṇu tasyāpi vākyasya samyaktvena vicāraṇam,यदुक्तं च मया देवी लक्षणैर्वर्जिता तव शृणु तस्यापि वाक्यस्य सम्यक्त्वेन विचारणम्
Main,154.0,186,lakṣaṇaṃ daiviko hyaṅkaḥ śarīrāvayavāśrayaḥ sarvāyurdhanasaubhāgyaparimāṇaprakāśakaḥ,लक्षणं दैविको ह्यङ्कः शरीरावयवाश्रयः सर्वायुर्धनसौभाग्यपरिमाणप्रकाशकः
Main,154.0,187,anantasyāprameyasya saubhāgyasyāsya bhūdhara naivāṅko lakṣaṇākāraḥ śarīre saṃvidhīyate,अनन्तस्याप्रमेयस्य सौभाग्यस्यास्य भूधर नैवाङ्को लक्षणाकारः शरीरे संविधीयते
Main,154.0,188,ato 'syā lakṣaṇaṃ gātre śaila nāsti mahāmate yathāhamuktavānasyā hy uttānakaratāṃ sadā,अतो ऽस्या लक्षणं गात्रे शैल नास्ति महामते यथाहमुक्तवानस्या ह्य् उत्तानकरतां सदा
Main,154.0,189,uttāno varadaḥ pāṇir eṣa devyāḥ sadaiva tu surāsuramunivrātavaradeyaṃ bhaviṣyati,उत्तानो वरदः पाणिर् एष देव्याः सदैव तु सुरासुरमुनिव्रातवरदेयं भविष्यति
Main,154.0,190,yathā proktaṃ tadā pādau svacchāyāvyabhicāriṇau asyāḥ śṛṇu mamātrāpi vāgyuktiṃ śailasattama,यथा प्रोक्तं तदा पादौ स्वच्छायाव्यभिचारिणौ अस्याः शृणु ममात्रापि वाग्युक्तिं शैलसत्तम
Main,154.0,191,caraṇau padmasaṃkāśāv asyāḥ svacchanakhojjvalau surāsurāṇāṃ namatāṃ kirīṭamaṇikāntibhiḥ,चरणौ पद्मसंकाशाव् अस्याः स्वच्छनखोज्ज्वलौ सुरासुराणां नमतां किरीटमणिकान्तिभिः
Main,154.0,192,vicitravarṇairbhāsantau svacchāyāpratibimbitau bhāryā jagadgurorhyeṣā vṛṣāṅkasya mahīdhara,विचित्रवर्णैर्भासन्तौ स्वच्छायाप्रतिबिम्बितौ भार्या जगद्गुरोर्ह्येषा वृषाङ्कस्य महीधर
Main,154.0,193,jananī lokadharmasya sambhūtā bhūtabhāvanī śiveyaṃ pāvanāyaiva tvatkṣetre pāvakadyutiḥ,जननी लोकधर्मस्य सम्भूता भूतभावनी शिवेयं पावनायैव त्वत्क्षेत्रे पावकद्युतिः
Main,154.0,194,tadyathā śīghramevaiṣāṃ yogaṃ yāyātpinākinā tathā vidheyaṃ vidhivat tvayā śailendrasattama atyantaṃ hi mahatkāryaṃ devānāṃ himabhūdhara,तद्यथा शीघ्रमेवैषां योगं यायात्पिनाकिना तथा विधेयं विधिवत् त्वया शैलेन्द्रसत्तम अत्यन्तं हि महत्कार्यं देवानां हिमभूधर
Main,154.0,195,evaṃ śrutvā tu śailendro nāradātsarvameva hi ātmānaṃ sa punarjātaṃ mene menāpatistadā,एवं श्रुत्वा तु शैलेन्द्रो नारदात्सर्वमेव हि आत्मानं स पुनर्जातं मेने मेनापतिस्तदा
Main,154.0,196,namaskṛtya vṛṣāṅkāya tadā devāya dhīmate uvāca so 'pi saṃhṛṣṭo nāradaṃ tu himācalaḥ,नमस्कृत्य वृषाङ्काय तदा देवाय धीमते उवाच सो ऽपि संहृष्टो नारदं तु हिमाचलः
Main,154.0,197,dustarānnarakādghorād uddhṛto 'smi tvayā mune pātālādahamuddhṛtya saptalokādhipaḥ kṛtaḥ,दुस्तरान्नरकाद्घोराद् उद्धृतो ऽस्मि त्वया मुने पातालादहमुद्धृत्य सप्तलोकाधिपः कृतः
Main,154.0,198,himācalo 'smi vikhyātas tvayā munivarādhunā himācale 'calaguṇāṃ prāpito 'smi samunnatim,हिमाचलो ऽस्मि विख्यातस् त्वया मुनिवराधुना हिमाचले ऽचलगुणां प्रापितो ऽस्मि समुन्नतिम्
Main,154.0,199,ānandadivasāhāri hṛdayaṃ me 'dhunā mune nādhyavasyati kṛtyānāṃ pravibhāgavicāraṇam yadi vācāmadhīśaḥ syāṃ tvadguṇānāṃ vicāraṇe,आनन्ददिवसाहारि हृदयं मे ऽधुना मुने नाध्यवस्यति कृत्यानां प्रविभागविचारणम् यदि वाचामधीशः स्यां त्वद्गुणानां विचारणे
Main,154.0,200,bhavadvidhānāṃ niyatam amoghaṃ darśanaṃ mune tavāsmānprati cāpalyaṃ vyaktaṃ mama mahāmune,भवद्विधानां नियतम् अमोघं दर्शनं मुने तवास्मान्प्रति चापल्यं व्यक्तं मम महामुने
Main,154.0,201,bhavadbhireva kṛtyo 'haṃ nivāsāyātmarūpiṇām munīnāṃ devatānāṃ ca svayaṃkartāpi kalmaṣam,भवद्भिरेव कृत्यो ऽहं निवासायात्मरूपिणाम् मुनीनां देवतानां च स्वयंकर्तापि कल्मषम्
Main,154.0,202,tathāpi vastunyekasminn ājñā me sampradīyatām ityuktavati śailendre sa tadā harṣanirbhare,तथापि वस्तुन्येकस्मिन्न् आज्ञा मे सम्प्रदीयताम् इत्युक्तवति शैलेन्द्रे स तदा हर्षनिर्भरे
Main,154.0,203,tathā ca nārado vākyaṃ kṛtaṃ sarvamiti prabho surakārye ya evārthas tavāpi sumahattaraḥ,तथा च नारदो वाक्यं कृतं सर्वमिति प्रभो सुरकार्ये य एवार्थस् तवापि सुमहत्तरः
Main,154.0,204,ityuktvā nāradaḥ śīghraṃ jagāma tridivaṃ prati sa gatvā śakrabhavanam amareśaṃ dadarśa ha,इत्युक्त्वा नारदः शीघ्रं जगाम त्रिदिवं प्रति स गत्वा शक्रभवनम् अमरेशं ददर्श ह
Main,154.0,205,tato 'bhirūpe sa munir upaviṣṭo mahāsane pṛṣṭaḥ śakreṇa provāca himajāsaṃśrayāṃ kathām,ततो ऽभिरूपे स मुनिर् उपविष्टो महासने पृष्टः शक्रेण प्रोवाच हिमजासंश्रयां कथाम्
Main,154.0,206,samūhya yattu kartavyaṃ tanmayā kṛtameva hi kiṃ tu pañcaśarasyaiva samayo 'yamupasthitaḥ,समूह्य यत्तु कर्तव्यं तन्मया कृतमेव हि किं तु पञ्चशरस्यैव समयो ऽयमुपस्थितः
Main,154.0,207,ityukto devarājastu muninā kāryadarśinā cūtāṅkurāstraṃ sasmāra bhagavānpākaśāsanaḥ,इत्युक्तो देवराजस्तु मुनिना कार्यदर्शिना चूताङ्कुरास्त्रं सस्मार भगवान्पाकशासनः
Main,154.0,208,saṃsmṛtastu tadā kṣipraṃ sahasrākṣeṇa dhīmatā upatasthe ratiyutaḥ savilāso jhaṣadhvajaḥ prādurbhūtaṃ tu taṃ dṛṣṭvā śakraḥ provāca sādaram,संस्मृतस्तु तदा क्षिप्रं सहस्राक्षेण धीमता उपतस्थे रतियुतः सविलासो झषध्वजः प्रादुर्भूतं तु तं दृष्ट्वा शक्रः प्रोवाच सादरम्
Main,154.0,209,upadeśena bahunā kiṃ tvāṃ prati vade priyam manobhavo 'si tena tvaṃ vetsi bhūtamanogatam,उपदेशेन बहुना किं त्वां प्रति वदे प्रियम् मनोभवो ऽसि तेन त्वं वेत्सि भूतमनोगतम्
Main,154.0,210,tadyathārthakameva tvaṃ kuru nākasadāṃ priyam śaṃkaraṃ yojaya kṣipraṃ giriputryā manobhava saṃyuto madhunā caiva ṛturājena durjaya,तद्यथार्थकमेव त्वं कुरु नाकसदां प्रियम् शंकरं योजय क्षिप्रं गिरिपुत्र्या मनोभव संयुतो मधुना चैव ऋतुराजेन दुर्जय
Main,154.0,211,ityukto madanastena śakreṇa svārthasiddhaye provāca pañcabāṇo 'tha vākyaṃ bhītaḥ śatakratum,इत्युक्तो मदनस्तेन शक्रेण स्वार्थसिद्धये प्रोवाच पञ्चबाणो ऽथ वाक्यं भीतः शतक्रतुम्
Main,154.0,212,anayā devasāmagryā munidānavabhīmayā duḥsādhyaḥ śaṃkaro devaḥ kiṃ na vetsi jagatprabho,अनया देवसामग्र्या मुनिदानवभीमया दुःसाध्यः शंकरो देवः किं न वेत्सि जगत्प्रभो
Main,154.0,213,tasya devasya vettha tvaṃ kāraṇaṃ tu yadavyayam prāyaḥ prasādaḥ kopo 'pi sarvo hi mahatāṃ mahān,तस्य देवस्य वेत्थ त्वं कारणं तु यदव्ययम् प्रायः प्रसादः कोपो ऽपि सर्वो हि महतां महान्
Main,154.0,214,sarvopabhogasārā hi sundaryaḥ svargasaṃbhavāḥ adhyāśritaṃ ca yatsaukhyaṃ bhavatā naṣṭaceṣṭitam,सर्वोपभोगसारा हि सुन्दर्यः स्वर्गसंभवाः अध्याश्रितं च यत्सौख्यं भवता नष्टचेष्टितम्
Main,154.0,215,pramādādatha vibhraśyed īśaṃ prati vicintyatām prāgeva ceha dṛśyante bhūtānāṃ kāryasaṃbhavāḥ,प्रमादादथ विभ्रश्येद् ईशं प्रति विचिन्त्यताम् प्रागेव चेह दृश्यन्ते भूतानां कार्यसंभवाः
Main,154.0,216,viśeṣaṃ kāṅkṣatāṃ śakra sāmānyādbhraṃśanaṃ phalam śrutvaitadvacanaṃ śakras tamuvācāmarairyutaḥ,विशेषं काङ्क्षतां शक्र सामान्याद्भ्रंशनं फलम् श्रुत्वैतद्वचनं शक्रस् तमुवाचामरैर्युतः
Main,154.0,217,vayaṃ pramāṇāste hyatra ratikānta na saṃśayaḥ saṃdeśena vinā śaktir apakārasya neṣyate kasyacic ca kvaciddṛṣṭaṃ sāmarthyaṃ na tu sarvataḥ,वयं प्रमाणास्ते ह्यत्र रतिकान्त न संशयः संदेशेन विना शक्तिर् अपकारस्य नेष्यते कस्यचिच् च क्वचिद्दृष्टं सामर्थ्यं न तु सर्वतः
Main,154.0,218,ityuktaḥ prayayau kāmaḥ sakhāyaṃ madhumāśritaḥ ratiyukto jagāmāśu prasthaṃ tu himabhūbhṛtaḥ,इत्युक्तः प्रययौ कामः सखायं मधुमाश्रितः रतियुक्तो जगामाशु प्रस्थं तु हिमभूभृतः
Main,154.0,219,sa tu tatrākaroccintāṃ kāryasyopāyapūrvikām mahārthā ye hi niṣkampā manasteṣāṃ sudurjayam,स तु तत्राकरोच्चिन्तां कार्यस्योपायपूर्विकाम् महार्था ये हि निष्कम्पा मनस्तेषां सुदुर्जयम्
Main,154.0,220,tadādāveva saṃkṣobhya niyataṃ sujayo bhavet saṃsiddhiṃ prāpnuyuścaiva pūrvaṃ saṃśodhya mānasam,तदादावेव संक्षोभ्य नियतं सुजयो भवेत् संसिद्धिं प्राप्नुयुश्चैव पूर्वं संशोध्य मानसम्
Main,154.0,221,kathaṃ ca vividhairbhāvair dveṣānugamanaṃ vinā krodhaḥ krūratarāsaṅgād bhīṣaṇerṣyāṃ mahāsakhīm,कथं च विविधैर्भावैर् द्वेषानुगमनं विना क्रोधः क्रूरतरासङ्गाद् भीषणेर्ष्यां महासखीम्
Main,154.0,222,cāpalyamūrdhni vidhvastadhairyādhārāṃ mahābalām tāmasya viniyokṣyāmi manaso vikṛtiṃ parām,चापल्यमूर्ध्नि विध्वस्तधैर्याधारां महाबलाम् तामस्य विनियोक्ष्यामि मनसो विकृतिं पराम्
Main,154.0,223,pidhāya dhairyadvārāṇi saṃtoṣamapakṛṣya ca avagantuṃ hi māṃ tatra na kaścidatipaṇḍitaḥ,पिधाय धैर्यद्वाराणि संतोषमपकृष्य च अवगन्तुं हि मां तत्र न कश्चिदतिपण्डितः
Main,154.0,224,vikalpamātrāvasthāne vairūpyaṃ manaso bhavet paścānmūlakriyārambhagambhīrāvartadustaraḥ,विकल्पमात्रावस्थाने वैरूप्यं मनसो भवेत् पश्चान्मूलक्रियारम्भगम्भीरावर्तदुस्तरः
Main,154.0,225,hariṣyāmi harasyāhaṃ tapastasya sthirātmanaḥ indriyagrāmamāvṛtya ramyasādhanasaṃvidhiḥ,हरिष्यामि हरस्याहं तपस्तस्य स्थिरात्मनः इन्द्रियग्राममावृत्य रम्यसाधनसंविधिः
Main,154.0,226,cintayitveti madano bhūtabhartustadāśramam jagāma jagatīsāraṃ saraladrumavedikam,चिन्तयित्वेति मदनो भूतभर्तुस्तदाश्रमम् जगाम जगतीसारं सरलद्रुमवेदिकम्
Main,154.0,227,śāntasattvasamākīrṇam acalaprāṇisaṃkulam nānāpuṣpalatājālaṃ gaganasthagaṇeśvaram,शान्तसत्त्वसमाकीर्णम् अचलप्राणिसंकुलम् नानापुष्पलताजालं गगनस्थगणेश्वरम्
Main,154.0,228,nirvyagravṛṣabhādhyuṣṭanīlaśādvalasānukam tatrāpaśyattrinetrasya ramyaṃ kaṃciddvitīyakam,निर्व्यग्रवृषभाध्युष्टनीलशाद्वलसानुकम् तत्रापश्यत्त्रिनेत्रस्य रम्यं कंचिद्द्वितीयकम्
Main,154.0,229,vīrakaṃ lokavīreśam īśānasadṛśadyutim yakṣakuṅkumakiñjalkapuñjapiṅgajaṭāsaṭam,वीरकं लोकवीरेशम् ईशानसदृशद्युतिम् यक्षकुङ्कुमकिञ्जल्कपुञ्जपिङ्गजटासटम्
Main,154.0,230,vetrapāṇinam avyagram ugrabhogīndrabhūṣaṇam tato nimīlitonnidrapadmapatrābhalocanam,वेत्रपाणिनम् अव्यग्रम् उग्रभोगीन्द्रभूषणम् ततो निमीलितोन्निद्रपद्मपत्राभलोचनम्
Main,154.0,231,prekṣamāṇamṛjusthānaṃ nāsikāgraṃ sulocanaiḥ śravastarasasiṃhendracarmalambottarīyakam,प्रेक्षमाणमृजुस्थानं नासिकाग्रं सुलोचनैः श्रवस्तरससिंहेन्द्रचर्मलम्बोत्तरीयकम्
Main,154.0,232,śravaṇāhiphalanmuktaniḥśvāsānalapiṅgalam preṅkhatkapālaparyantatumbilambijaṭācayam,श्रवणाहिफलन्मुक्तनिःश्वासानलपिङ्गलम् प्रेङ्खत्कपालपर्यन्ततुम्बिलम्बिजटाचयम्
Main,154.0,233,kṛtavāsukiparyaṅkanābhimūlaniveśitam brahmāñjalisthapucchāgranibaddhoragabhūṣaṇam,कृतवासुकिपर्यङ्कनाभिमूलनिवेशितम् ब्रह्माञ्जलिस्थपुच्छाग्रनिबद्धोरगभूषणम्
Main,154.0,234,dadarśa śaṃkaraṃ kāmaḥ kramaprāptāntikaṃ śanaiḥ tato bhramarajhaṅkāramālambidrumasānukam,ददर्श शंकरं कामः क्रमप्राप्तान्तिकं शनैः ततो भ्रमरझङ्कारमालम्बिद्रुमसानुकम्
Main,154.0,235,praviṣṭaḥ karṇarandhreṇa bhavasya madano manaḥ śaṃkarastamathākarṇya madhuraṃ madanāśrayam,प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेण भवस्य मदनो मनः शंकरस्तमथाकर्ण्य मधुरं मदनाश्रयम्
Main,154.0,236,sasmāra dakṣaduhitāraṃ dayitāṃ raktamānasaḥ tataḥ sā tasya śanakais tirobhūyātinirmalā,सस्मार दक्षदुहितारं दयितां रक्तमानसः ततः सा तस्य शनकैस् तिरोभूयातिनिर्मला
Main,154.0,237,samādhibhāvanā tasthau lakṣyapratyakṣarūpiṇī tatastanmayatāṃ yātaḥ pratyūhāpihitāśayaḥ,समाधिभावना तस्थौ लक्ष्यप्रत्यक्षरूपिणी ततस्तन्मयतां यातः प्रत्यूहापिहिताशयः
Main,154.0,238,vaśitvena bubodheśo vikṛtiṃ madanātmikām īṣatkopasamāviṣṭo dhairyamālambya dhūrjaṭiḥ,वशित्वेन बुबोधेशो विकृतिं मदनात्मिकाम् ईषत्कोपसमाविष्टो धैर्यमालम्ब्य धूर्जटिः
Main,154.0,239,nirāse madanasthityā yogamāyāsamāvrataḥ sa tayā māyayāviṣṭo jajvāla madanastataḥ,निरासे मदनस्थित्या योगमायासमाव्रतः स तया माययाविष्टो जज्वाल मदनस्ततः
Main,154.0,240,icchāśarīro durjeyo roṣadoṣamahāśrayaḥ hṛdayānnirgataḥ so 'tha vāsanāvyasanātmakaḥ,इच्छाशरीरो दुर्जेयो रोषदोषमहाश्रयः हृदयान्निर्गतः सो ऽथ वासनाव्यसनात्मकः
Main,154.0,241,bahiḥsthalaṃ samālambya hy upatasthau jhaṣadhvajaḥ anuyāto 'tha hṛdyena mitreṇa madhunā saha,बहिःस्थलं समालम्ब्य ह्य् उपतस्थौ झषध्वजः अनुयातो ऽथ हृद्येन मित्रेण मधुना सह
Main,154.0,242,sahakāratarau dṛṣṭvā mṛdumārutanirdhutam stabakaṃ madano ramyaṃ haravakṣasi satvaram,सहकारतरौ दृष्ट्वा मृदुमारुतनिर्धुतम् स्तबकं मदनो रम्यं हरवक्षसि सत्वरम्
Main,154.0,243,mumoca mohanaṃ nāma mārgaṇaṃ makaradhvajaḥ śivasya hṛdaye śuddhe nāśaśālī mahāśaraḥ,मुमोच मोहनं नाम मार्गणं मकरध्वजः शिवस्य हृदये शुद्धे नाशशाली महाशरः
Main,154.0,244,papāta paruṣaprāṃśuḥ puṣpabāṇo vimohanaḥ tataḥ karaṇasaṃdeho viddhastu hṛdaye bhavaḥ,पपात परुषप्रांशुः पुष्पबाणो विमोहनः ततः करणसंदेहो विद्धस्तु हृदये भवः
Main,154.0,245,babhūva bhūdharaupamyadhairyo 'pi madanonmukhaḥ tataḥ prabhutvādbhāvānāṃ nāveśaṃ samapadyata,बभूव भूधरौपम्यधैर्यो ऽपि मदनोन्मुखः ततः प्रभुत्वाद्भावानां नावेशं समपद्यत
Main,154.0,246,bāhyaṃ bahu samāsādya pratyūhaprasavātmakam tataḥ kopānalodbhūtaghorahuṅkārabhīṣaṇe,बाह्यं बहु समासाद्य प्रत्यूहप्रसवात्मकम् ततः कोपानलोद्भूतघोरहुङ्कारभीषणे
Main,154.0,247,babhūva vadane netraṃ tṛtīyamanalākulam rudrasya raudravapuṣo jagatsaṃhārabhairavam,बभूव वदने नेत्रं तृतीयमनलाकुलम् रुद्रस्य रौद्रवपुषो जगत्संहारभैरवम्
Main,154.0,248,tadantikasthe madane vyasphārayata dhūrjaṭiḥ tannetravisphuliṅgena krośatāṃ nākavāsinām,तदन्तिकस्थे मदने व्यस्फारयत धूर्जटिः तन्नेत्रविस्फुलिङ्गेन क्रोशतां नाकवासिनाम्
Main,154.0,249,gamito bhasmasāttūrṇaṃ kandarpaḥ kāmidarpakaḥ sa tu taṃ bhasmasātkṛtvā haranetrodbhavo 'nalaḥ,गमितो भस्मसात्तूर्णं कन्दर्पः कामिदर्पकः स तु तं भस्मसात्कृत्वा हरनेत्रोद्भवो ऽनलः
Main,154.0,250,vyajṛmbhata jagaddagdhuṃ jvālāhuṅkāraghasmaraḥ tato bhavo jagaddhetor vyabhavajjātavedasam,व्यजृम्भत जगद्दग्धुं ज्वालाहुङ्कारघस्मरः ततो भवो जगद्धेतोर् व्यभवज्जातवेदसम्
Main,154.0,251,sahakāre madhau candre sumanaḥsu pareṣvapi bhṛṅgeṣu kokilāsyeṣu vibhāgena smarānalam,सहकारे मधौ चन्द्रे सुमनःसु परेष्वपि भृङ्गेषु कोकिलास्येषु विभागेन स्मरानलम्
Main,154.0,252,sa bāhyāntaraviddhena hareṇa smaramārgaṇaḥ rāgasnehasamiddhāntardhāvaṃstīvrahutāśanaḥ,स बाह्यान्तरविद्धेन हरेण स्मरमार्गणः रागस्नेहसमिद्धान्तर्धावंस्तीव्रहुताशनः
Main,154.0,253,vibhaktalokasaṃkṣobhakaro durvārajṛmbhitaḥ samprāpya snehasaṃpṛktaṃ kāmināṃ hṛdayaṃ kila,विभक्तलोकसंक्षोभकरो दुर्वारजृम्भितः सम्प्राप्य स्नेहसंपृक्तं कामिनां हृदयं किल
Main,154.0,254,jvalatyaharniśaṃ bhīmo duścikitsyamukhātmakaḥ vilokya harahuṅkārajvālābhasmakṛtaṃ smaram,ज्वलत्यहर्निशं भीमो दुश्चिकित्स्यमुखात्मकः विलोक्य हरहुङ्कारज्वालाभस्मकृतं स्मरम्
Main,154.0,255,vilalāpa ratiḥ krūraṃ bandhunā madhunā saha tato vilapya bahuśo madhunā parisāntvitā,विललाप रतिः क्रूरं बन्धुना मधुना सह ततो विलप्य बहुशो मधुना परिसान्त्विता
Main,154.0,256,jagāma śaraṇaṃ devam indumauliṃ trilocanam bhṛṅgānuyātāṃ saṃgṛhya puṣpitāṃ sahakārajām,जगाम शरणं देवम् इन्दुमौलिं त्रिलोचनम् भृङ्गानुयातां संगृह्य पुष्पितां सहकारजाम्
Main,154.0,257,latāṃ pavitrakasthāne pāṇau parabhṛtāṃ sakhīm nirbadhya tu jaṭājūṭaṃ kuṭilair alakai ratiḥ,लतां पवित्रकस्थाने पाणौ परभृतां सखीम् निर्बध्य तु जटाजूटं कुटिलैर् अलकै रतिः
Main,154.0,258,uddhvalya gātraṃ śubhreṇa hṛdyena smarabhasmanā jānubhyāmavanīṃ gatvā provācenduvibhūṣaṇam,उद्ध्वल्य गात्रं शुभ्रेण हृद्येन स्मरभस्मना जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रोवाचेन्दुविभूषणम्
Main,154.0,259,namaḥ śivāyāstu nirāmayāya namaḥ śivāyāstu manomayāya namaḥ śivāyāstu surārcitāya tubhyaṃ sadā bhaktakṛpāparāya,नमः शिवायास्तु निरामयाय नमः शिवायास्तु मनोमयाय नमः शिवायास्तु सुरार्चिताय तुभ्यं सदा भक्तकृपापराय
Main,154.0,260,namo bhavāyāstu bhavodbhavāya namo 'stu te dhvastamanobhavāya namo 'stu te gūḍhamahāvratāya namo 'stu māyāgahanāśrayāya,नमो भवायास्तु भवोद्भवाय नमो ऽस्तु ते ध्वस्तमनोभवाय नमो ऽस्तु ते गूढमहाव्रताय नमो ऽस्तु मायागहनाश्रयाय
Main,154.0,261,namo 'stu śarvāya namaḥ śivāya namo 'stu siddhāya purātanāya namo 'stu kālāya namaḥ kalāya namo 'stu te jñānavarapradāya,नमो ऽस्तु शर्वाय नमः शिवाय नमो ऽस्तु सिद्धाय पुरातनाय नमो ऽस्तु कालाय नमः कलाय नमो ऽस्तु ते ज्ञानवरप्रदाय
Main,154.0,262,namo 'stu te kālakalātigāya namo nisargāmalabhūṣaṇāya namo 'stvameyāndhakamardakāya namaḥ śaraṇyāya namo 'guṇāya,नमो ऽस्तु ते कालकलातिगाय नमो निसर्गामलभूषणाय नमो ऽस्त्वमेयान्धकमर्दकाय नमः शरण्याय नमो ऽगुणाय
Main,154.0,263,namo 'stu te bhīmagaṇānugāya namo 'stu nānābhuvanādikartre namo 'stu nānājagatāṃ vidhātre namo 'stu te citraphalaprayoktre,नमो ऽस्तु ते भीमगणानुगाय नमो ऽस्तु नानाभुवनादिकर्त्रे नमो ऽस्तु नानाजगतां विधात्रे नमो ऽस्तु ते चित्रफलप्रयोक्त्रे
Main,154.0,264,sarvāvasāne hyavināśanetre namo 'stu citrādhvarabhāgabhoktre namo 'stu bhaktābhimatapradātre namaḥ sadā te bhavasaṅgahartre,सर्वावसाने ह्यविनाशनेत्रे नमो ऽस्तु चित्राध्वरभागभोक्त्रे नमो ऽस्तु भक्ताभिमतप्रदात्रे नमः सदा ते भवसङ्गहर्त्रे
Main,154.0,265,anantarūpāya sadaiva tubhyam asahyakopāya namo 'stu tubhyam śaśāṅkacihnāya sadaiva tubhyam ameyamānāya namaḥ stutāya,अनन्तरूपाय सदैव तुभ्यम् असह्यकोपाय नमो ऽस्तु तुभ्यम् शशाङ्कचिह्नाय सदैव तुभ्यम् अमेयमानाय नमः स्तुताय
Main,154.0,266,vṛṣendrayānāya purāntakāya namaḥ prasiddhāya mahauṣadhāya namo 'stu bhaktyābhimatapradāya namo 'stu sarvārtiharāya tubhyam,वृषेन्द्रयानाय पुरान्तकाय नमः प्रसिद्धाय महौषधाय नमो ऽस्तु भक्त्याभिमतप्रदाय नमो ऽस्तु सर्वार्तिहराय तुभ्यम्
Main,154.0,267,carācarācāravicāravaryam ācāryam utprekṣitabhūtasargam tvāmindumauliṃ śaraṇaṃ prapannā priyāprameyaṃ mahatāṃ maheśam,चराचराचारविचारवर्यम् आचार्यम् उत्प्रेक्षितभूतसर्गम् त्वामिन्दुमौलिं शरणं प्रपन्ना प्रियाप्रमेयं महतां महेशम्
Main,154.0,268,prayaccha me kāmayaśaḥsamṛddhiṃ punaḥ prabho jīvatu kāmadevaḥ priyaṃ vinā tvāṃ priyajīviteṣu tvatto 'paraḥ ko bhuvaneṣvihāsti,प्रयच्छ मे कामयशःसमृद्धिं पुनः प्रभो जीवतु कामदेवः प्रियं विना त्वां प्रियजीवितेषु त्वत्तो ऽपरः को भुवनेष्विहास्ति
Main,154.0,269,prabhuḥ priyāyāḥ prasavaḥ priyāṇāṃ praṇītaparyāyaparāparārthaḥ tvamevameko bhuvanasya nātho dayālurunmūlitabhaktabhītiḥ,प्रभुः प्रियायाः प्रसवः प्रियाणां प्रणीतपर्यायपरापरार्थः त्वमेवमेको भुवनस्य नाथो दयालुरुन्मूलितभक्तभीतिः
Main,154.0,270,itthaṃ stutaḥ śaṃkara īḍya īśo vṛṣākapirmanmathakāntayā tu tutoṣa doṣākarakhaṇḍadhārī uvāca caināṃ madhuraṃ nirīkṣya,इत्थं स्तुतः शंकर ईड्य ईशो वृषाकपिर्मन्मथकान्तया तु तुतोष दोषाकरखण्डधारी उवाच चैनां मधुरं निरीक्ष्य
Main,154.0,271,bhaviteti ca kāmo 'yaṃ kālātkānto 'cirādapi anaṅga iti lokeṣu sa vikhyātiṃ gamiṣyati,भवितेति च कामो ऽयं कालात्कान्तो ऽचिरादपि अनङ्ग इति लोकेषु स विख्यातिं गमिष्यति
Main,154.0,272,ityuktā śirasāvandya giriśaṃ kāmavallabhā jagāmopavanaṃ ramyaṃ ratistu himabhūbhṛtaḥ,इत्युक्ता शिरसावन्द्य गिरिशं कामवल्लभा जगामोपवनं रम्यं रतिस्तु हिमभूभृतः
Main,154.0,273,ruroda cāpi bahuśo dīnā ramye sthale tu sā maraṇavyavasāyāttu nivṛttā sā harājñayā,रुरोद चापि बहुशो दीना रम्ये स्थले तु सा मरणव्यवसायात्तु निवृत्ता सा हराज्ञया
Main,154.0,274,atha nāradavākyena codito himabhūdharaḥ kṛtābharaṇasaṃskārāṃ kṛtakautukamaṅgalām,अथ नारदवाक्येन चोदितो हिमभूधरः कृताभरणसंस्कारां कृतकौतुकमङ्गलाम्
Main,154.0,275,svargapuṣpakṛtāpīḍāṃ śubhracīnāṃśukāmbarām śarābhyāṃ saṃyutāṃ śailo gṛhītvā svasutāṃ tataḥ,स्वर्गपुष्पकृतापीडां शुभ्रचीनांशुकाम्बराम् शराभ्यां संयुतां शैलो गृहीत्वा स्वसुतां ततः
Main,154.0,276,jagāma śubhayogena tadā sampūrṇamānasaḥ sakānanānyupākramya vanānyupavanāni ca,जगाम शुभयोगेन तदा सम्पूर्णमानसः सकाननान्युपाक्रम्य वनान्युपवनानि च
Main,154.0,277,dadarśa rudatīṃ nārīm apratarkyamahaujasam rūpeṇāsadṛśīṃ loke ramyeṣu vanasānuṣu,ददर्श रुदतीं नारीम् अप्रतर्क्यमहौजसम् रूपेणासदृशीं लोके रम्येषु वनसानुषु
Main,154.0,278,kautukena parāmṛśya tāṃ dṛṣṭvā rudatīṃ giriḥ upasarpya tatastasyā nikaṭe so 'bhyapṛcchata,कौतुकेन परामृश्य तां दृष्ट्वा रुदतीं गिरिः उपसर्प्य ततस्तस्या निकटे सो ऽभ्यपृच्छत
Main,154.0,279,kāsi kasyāsi kalyāṇi kimarthaṃ cāpi rodiṣi naitadalpamahaṃ manye kāraṇaṃ lokasundari,कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि नैतदल्पमहं मन्ये कारणं लोकसुन्दरि
Main,154.0,280,sā tasya vacanaṃ śrutvā uvāca madhunā saha rudatī śokajananaṃ śvasatī dainyavardhanam,सा तस्य वचनं श्रुत्वा उवाच मधुना सह रुदती शोकजननं श्वसती दैन्यवर्धनम्
Main,154.0,281,kāmasya dayitāṃ bhāryāṃ ratiṃ māṃ viddhi suvrata girāvasminmahābhāga giriśastapasi sthitaḥ,कामस्य दयितां भार्यां रतिं मां विद्धि सुव्रत गिरावस्मिन्महाभाग गिरिशस्तपसि स्थितः
Main,154.0,282,tena pratyūharuṣṭena visphāryālokya locanam dagdho 'sau jhaṣaketustu mama kānto 'tivallabhaḥ,तेन प्रत्यूहरुष्टेन विस्फार्यालोक्य लोचनम् दग्धो ऽसौ झषकेतुस्तु मम कान्तो ऽतिवल्लभः
Main,154.0,283,ahaṃ tu śaraṇaṃ yātā taṃ devaṃ bhayavihvalā stutavatyatha saṃstutyā tato māṃ giriśo 'bravīt,अहं तु शरणं याता तं देवं भयविह्वला स्तुतवत्यथ संस्तुत्या ततो मां गिरिशो ऽब्रवीत्
Main,154.0,284,tuṣṭo 'haṃ kāmadayite kāmo 'yaṃ te bhaviṣyati tvatstutiṃ cāpyadhīyāno naro bhaktyā madāśrayaḥ lapsyate kāṅkṣitaṃ kāmaṃ nivartya maraṇāditaḥ,तुष्टो ऽहं कामदयिते कामो ऽयं ते भविष्यति त्वत्स्तुतिं चाप्यधीयानो नरो भक्त्या मदाश्रयः लप्स्यते काङ्क्षितं कामं निवर्त्य मरणादितः
Main,154.0,285,pratīkṣantī ca tadvākyam āśāveśādibhirhyaham śarīraṃ parirakṣiṣye kaṃcitkālaṃ mahādyute,प्रतीक्षन्ती च तद्वाक्यम् आशावेशादिभिर्ह्यहम् शरीरं परिरक्षिष्ये कंचित्कालं महाद्युते
Main,154.0,286,ityuktastu tadā ratyā śailaḥ saṃbhramabhīṣitaḥ pāṇāvādāya hi sutāṃ gantumaicchatsvakaṃ puram,इत्युक्तस्तु तदा रत्या शैलः संभ्रमभीषितः पाणावादाय हि सुतां गन्तुमैच्छत्स्वकं पुरम्
Main,154.0,287,bhāvino 'vaśyabhāvitvād bhavitrī bhūtabhāvinī lajjamānā sakhimukhair uvāca pitaraṃ girim,भाविनो ऽवश्यभावित्वाद् भवित्री भूतभाविनी लज्जमाना सखिमुखैर् उवाच पितरं गिरिम्
Main,154.0,288,durbhāgyeṇa śarīreṇa kiṃ mamānena kāraṇam kathaṃ ca tādṛśaṃ prāptaṃ sukhaṃ me sa patirbhavet,दुर्भाग्येण शरीरेण किं ममानेन कारणम् कथं च तादृशं प्राप्तं सुखं मे स पतिर्भवेत्
Main,154.0,289,tapobhiḥ prāpyate 'bhīṣṭaṃ nāsādhyaṃ hi tapasyataḥ durbhagatvaṃ vṛthā loko vahate sati sādhane,तपोभिः प्राप्यते ऽभीष्टं नासाध्यं हि तपस्यतः दुर्भगत्वं वृथा लोको वहते सति साधने
Main,154.0,290,jīvitāddurbhagācchreyo maraṇaṃ hyatapasyataḥ bhaviṣyāmi na saṃdeho niyamaiḥ śoṣaye tanum,जीविताद्दुर्भगाच्छ्रेयो मरणं ह्यतपस्यतः भविष्यामि न संदेहो नियमैः शोषये तनुम्
Main,154.0,291,tapasi bhraṣṭasaṃdeha udyamo 'rthajigīṣayā sāhaṃ tapaḥ kariṣyāmi yadahaṃ prāpya durlabhā,तपसि भ्रष्टसंदेह उद्यमो ऽर्थजिगीषया साहं तपः करिष्यामि यदहं प्राप्य दुर्लभा
Main,154.0,292,ityuktaḥ śailarājastu duhitrā snehaviklavaḥ uvāca vācā śailendraḥ snehagadgadavarṇayā,इत्युक्तः शैलराजस्तु दुहित्रा स्नेहविक्लवः उवाच वाचा शैलेन्द्रः स्नेहगद्गदवर्णया
Main,154.0,293,umeti capale putri na kṣamaṃ tāvakaṃ vapuḥ soḍhuṃ kleśasvarūpasya tapasaḥ saumyadarśane,उमेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः सोढुं क्लेशस्वरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने
Main,154.0,294,bhāvīnyabhivicāryāṇi padārthāni sadaiva tu bhāvino 'rthā bhavantyeva haṭhenānicchato 'pi vā,भावीन्यभिविचार्याणि पदार्थानि सदैव तु भाविनो ऽर्था भवन्त्येव हठेनानिच्छतो ऽपि वा
Main,154.0,295,tasmānna tapasā te 'sti bāle kiṃcitprayojanam bhavanāyaiva gacchāmaś cintayiṣyāmi tatra vai,तस्मान्न तपसा ते ऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम् भवनायैव गच्छामश् चिन्तयिष्यामि तत्र वै
Main,154.0,296,ityuktā tu yadā naiva guhāyābhyeti śailajā tataḥ sa cintayāviṣṭo duhitāṃ praśaśaṃsa ca,इत्युक्ता तु यदा नैव गुहायाभ्येति शैलजा ततः स चिन्तयाविष्टो दुहितां प्रशशंस च
Main,154.0,297,tato 'ntarikṣe divyā vāg abhūdbhuvanabhūtale umeti capale putri tvayoktā tanayā tataḥ,ततो ऽन्तरिक्षे दिव्या वाग् अभूद्भुवनभूतले उमेति चपले पुत्रि त्वयोक्ता तनया ततः
Main,154.0,298,umeti nāma tenāsyā bhuvaneṣu bhaviṣyati siddhiṃ ca mūrtimatyeṣā sādhayiṣyati cintitām,उमेति नाम तेनास्या भुवनेषु भविष्यति सिद्धिं च मूर्तिमत्येषा साधयिष्यति चिन्तिताम्
Main,154.0,299,iti śrutvā tu vacanam ākāśātkāśapāṇḍuraḥ anujñāya sutāṃ śailo jagāmāśu svamandiram,इति श्रुत्वा तु वचनम् आकाशात्काशपाण्डुरः अनुज्ञाय सुतां शैलो जगामाशु स्वमन्दिरम्
Main,154.0,300,śailajāpi yayau śailam agamyamapi daivataiḥ sakhībhyāmanuyātā tu niyatā nagarājajā,शैलजापि ययौ शैलम् अगम्यमपि दैवतैः सखीभ्यामनुयाता तु नियता नगराजजा
Main,154.0,301,śṛṅgaṃ himavataḥ puṇyaṃ nānādhātuvibhūṣitam divyapuṣpalatākīrṇaṃ siddhagandharvasevitam,शृङ्गं हिमवतः पुण्यं नानाधातुविभूषितम् दिव्यपुष्पलताकीर्णं सिद्धगन्धर्वसेवितम्
Main,154.0,302,nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ bhramarodghuṣṭapādapam divyaprasravaṇopetaṃ dīrghikābhiralaṃkṛtam,नानामृगगणाकीर्णं भ्रमरोद्घुष्टपादपम् दिव्यप्रस्रवणोपेतं दीर्घिकाभिरलंकृतम्
Main,154.0,303,nānāpakṣigaṇākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam jalajasthalajaiḥ puṣpaiḥ protphullairupaśobhitam,नानापक्षिगणाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् जलजस्थलजैः पुष्पैः प्रोत्फुल्लैरुपशोभितम्
Main,154.0,304,citrakandarasaṃsthānaṃ guhāgṛhamanoharam vihaṅgasaṃghasaṃjuṣṭaṃ kalpapādapasaṃkaṭam,चित्रकन्दरसंस्थानं गुहागृहमनोहरम् विहङ्गसंघसंजुष्टं कल्पपादपसंकटम्
Main,154.0,305,tatrāpaśyanmahāśākhaṃ śākhinaṃ haritacchadam sarvartukusumopetaṃ manorathaśatojjvalam,तत्रापश्यन्महाशाखं शाखिनं हरितच्छदम् सर्वर्तुकुसुमोपेतं मनोरथशतोज्ज्वलम्
Main,154.0,306,nānāpuṣpasamākīrṇaṃ nānāvidhaphalānvitam nataṃ sūryasya rucibhir bhinnasaṃhṛtapallavam,नानापुष्पसमाकीर्णं नानाविधफलान्वितम् नतं सूर्यस्य रुचिभिर् भिन्नसंहृतपल्लवम्
Main,154.0,307,tatrāmbarāṇi saṃtyajya bhūṣaṇāni ca śailajā saṃvītā valkalairdivyair darbhanirmitamekhalā,तत्राम्बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा संवीता वल्कलैर्दिव्यैर् दर्भनिर्मितमेखला
Main,154.0,308,triḥsnātā pāṭalāhārā babhūva śaradāṃ śatam śatamekena śīrṇena parṇenāvartayattadā,त्रिःस्नाता पाटलाहारा बभूव शरदां शतम् शतमेकेन शीर्णेन पर्णेनावर्तयत्तदा
Main,154.0,309,nirāhārā śataṃ sābhūt samānāṃ tapasāṃ nidhiḥ tata udvejitāḥ sarve prāṇinastattapo 'gninā,निराहारा शतं साभूत् समानां तपसां निधिः तत उद्वेजिताः सर्वे प्राणिनस्तत्तपो ऽग्निना
Main,154.0,310,tataḥ sasmāra bhagavān munīnsapta śatakratuḥ te samāgamya munayaḥ sarve samuditāstataḥ,ततः सस्मार भगवान् मुनीन्सप्त शतक्रतुः ते समागम्य मुनयः सर्वे समुदितास्ततः
Main,154.0,311,pūjitāśca mahendreṇa papracchustaṃ prayojanam kimarthaṃ tu suraśreṣṭha saṃsmṛtāstu vayaṃ tvayā,पूजिताश्च महेन्द्रेण पप्रच्छुस्तं प्रयोजनम् किमर्थं तु सुरश्रेष्ठ संस्मृतास्तु वयं त्वया
Main,154.0,312,śakraḥ provāca śṛṇvantu bhagavantaḥ prayojanam himācale tapo ghoraṃ tapyate bhūdharātmajā tasyā hyabhimataṃ kāmaṃ bhavantaḥ kartumarhatha,शक्रः प्रोवाच शृण्वन्तु भगवन्तः प्रयोजनम् हिमाचले तपो घोरं तप्यते भूधरात्मजा तस्या ह्यभिमतं कामं भवन्तः कर्तुमर्हथ
Main,154.0,313,tataḥ samāpatandevyā jagadarthaṃ tvarānvitāḥ tathetyuktvā tu śailendraṃ siddhasaṃghātasevitam,ततः समापतन्देव्या जगदर्थं त्वरान्विताः तथेत्युक्त्वा तु शैलेन्द्रं सिद्धसंघातसेवितम्
Main,154.0,314,ūcurāgatya munayas tāmatho madhurākṣaram putri kiṃ te vyavasitaḥ kāmaḥ kamalalocane,ऊचुरागत्य मुनयस् तामथो मधुराक्षरम् पुत्रि किं ते व्यवसितः कामः कमललोचने
Main,154.0,315,tānuvāca tato devī salajjā gauravānmunīn tapasyato mahābhāgāḥ prāpya maune bhavādṛśān,तानुवाच ततो देवी सलज्जा गौरवान्मुनीन् तपस्यतो महाभागाः प्राप्य मौने भवादृशान्
Main,154.0,316,vandanāya niyuktā dhīḥ pāvayatyavikalpitam praśnonmukhatvādbhavatāṃ yuktamāsanamāditaḥ,वन्दनाय नियुक्ता धीः पावयत्यविकल्पितम् प्रश्नोन्मुखत्वाद्भवतां युक्तमासनमादितः
Main,154.0,317,upaviṣṭāḥ śramonmuktās tataḥ prakṣyatha māmataḥ ityuktvā sā tataścakre kṛtāsanaparigrahān,उपविष्टाः श्रमोन्मुक्तास् ततः प्रक्ष्यथ मामतः इत्युक्त्वा सा ततश्चक्रे कृतासनपरिग्रहान्
Main,154.0,318,sā tu tānvidhivatpūjyān pūjayitvā vidhānataḥ uvācādityasaṃkāśān munīnsapta satī śanaiḥ,सा तु तान्विधिवत्पूज्यान् पूजयित्वा विधानतः उवाचादित्यसंकाशान् मुनीन्सप्त सती शनैः
Main,154.0,319,tyaktvā vratātmakaṃ maunaṃ maunaṃ jagrāha hrīmayam bhāvaṃ tasyāstu maunāntaṃ tasyāḥ saptarṣayo yathā,त्यक्त्वा व्रतात्मकं मौनं मौनं जग्राह ह्रीमयम् भावं तस्यास्तु मौनान्तं तस्याः सप्तर्षयो यथा
Main,154.0,320,gauravādhīnatāṃ prāptāḥ papracchustāṃ punastathā sāpi gauravagarbheṇa manasā cāruhāsinī,गौरवाधीनतां प्राप्ताः पप्रच्छुस्तां पुनस्तथा सापि गौरवगर्भेण मनसा चारुहासिनी
Main,154.0,321,munīñśāntakathālāpān prekṣya provāca vāgyamam bhagavanto vijānanti prāṇināṃ mānasaṃ hitam,मुनीञ्शान्तकथालापान् प्रेक्ष्य प्रोवाच वाग्यमम् भगवन्तो विजानन्ति प्राणिनां मानसं हितम्
Main,154.0,322,manogatībhiratyarthaṃ kadarthante hi dehinaḥ kecit tu nipuṇāstatra ghaṭante vibudhodyamaiḥ,मनोगतीभिरत्यर्थं कदर्थन्ते हि देहिनः केचित् तु निपुणास्तत्र घटन्ते विबुधोद्यमैः
Main,154.0,323,upāyairdurlabhānbhāvān prāpnuvanti hyatandritāḥ apare tu paricchinnā nānākārābhyupakramāḥ,उपायैर्दुर्लभान्भावान् प्राप्नुवन्ति ह्यतन्द्रिताः अपरे तु परिच्छिन्ना नानाकाराभ्युपक्रमाः
Main,154.0,324,dehāntarārthamārambham āśrayanti hitapradam mama tvākāśasambhūtapuṣpadāmā vibhūṣitam,देहान्तरार्थमारम्भम् आश्रयन्ति हितप्रदम् मम त्वाकाशसम्भूतपुष्पदामा विभूषितम्
Main,154.0,325,vandhyā sutaṃ prāptukāmā manaḥ prasarate muhuḥ ahaṃ kila bhavaṃ devaṃ patiṃ prāptuṃ samudyatā,वन्ध्या सुतं प्राप्तुकामा मनः प्रसरते मुहुः अहं किल भवं देवं पतिं प्राप्तुं समुद्यता
Main,154.0,326,prakṛtyaiva durādharṣaṃ tapasyantaṃ tu saṃprati surāsurairanirṇītaṃ paramārthakriyāśrayam,प्रकृत्यैव दुराधर्षं तपस्यन्तं तु संप्रति सुरासुरैरनिर्णीतं परमार्थक्रियाश्रयम्
Main,154.0,327,sāṃprataṃ cāpi nirdagdhamadanaṃ vītarāgiṇam kathamārādhayedīśaṃ mādṛśī tādṛśaṃ śivam,सांप्रतं चापि निर्दग्धमदनं वीतरागिणम् कथमाराधयेदीशं मादृशी तादृशं शिवम्
Main,154.0,328,ityuktā munayaste tu sthiratāṃ manasastataḥ jñātumasyā vacaḥ procuḥ prakramātprakṛtārthakam,इत्युक्ता मुनयस्ते तु स्थिरतां मनसस्ततः ज्ञातुमस्या वचः प्रोचुः प्रक्रमात्प्रकृतार्थकम्
Main,154.0,329,dvividhaṃ tu sukhaṃ tāvat putri lokeṣu bhāvyate śarīrasyāsya saṃbhogaiś cetasaścāpi nirvṛtiḥ,द्विविधं तु सुखं तावत् पुत्रि लोकेषु भाव्यते शरीरस्यास्य संभोगैश् चेतसश्चापि निर्वृतिः
Main,154.0,330,prakṛtyā sa tu digvāsā bhīmaḥ pitṛvaṇeśayaḥ kapālī bhikṣuko nagno virūpākṣaḥ sthirakriyaḥ,प्रकृत्या स तु दिग्वासा भीमः पितृवणेशयः कपाली भिक्षुको नग्नो विरूपाक्षः स्थिरक्रियः
Main,154.0,331,pramattonmattakākāro bībhatsakṛtasaṃgrahaḥ yatinā tena kaste 'rtho mūrtānarthena kāṅkṣitaḥ,प्रमत्तोन्मत्तकाकारो बीभत्सकृतसंग्रहः यतिना तेन कस्ते ऽर्थो मूर्तानर्थेन काङ्क्षितः
Main,154.0,332,yadi hyasya śarīrasya bhogamicchasi sāṃpratam tatkathaṃ te mahādevād bhayabhājo jugupsitāt,यदि ह्यस्य शरीरस्य भोगमिच्छसि सांप्रतम् तत्कथं ते महादेवाद् भयभाजो जुगुप्सितात्
Main,154.0,333,sravadraktavasābhyaktakapālakṛtabhūṣaṇāt śvasadugrabhujaṃgendrakṛtabhūṣaṇabhīṣaṇāt,स्रवद्रक्तवसाभ्यक्तकपालकृतभूषणात् श्वसदुग्रभुजंगेन्द्रकृतभूषणभीषणात्
Main,154.0,334,śmaśānavāsino raudrapramathānugatāt sati surendramukuṭavrātanighṛṣṭacaraṇo 'rihā,श्मशानवासिनो रौद्रप्रमथानुगतात् सति सुरेन्द्रमुकुटव्रातनिघृष्टचरणो ऽरिहा
Main,154.0,335,harirasti jagaddhātā śrīkānto 'nantamūrtimān nātho yajñabhujāmasti tathendraḥ pākaśāsanaḥ,हरिरस्ति जगद्धाता श्रीकान्तो ऽनन्तमूर्तिमान् नाथो यज्ञभुजामस्ति तथेन्द्रः पाकशासनः
Main,154.0,336,devatānāṃ nidhiścāsti jvalanaḥ sarvakāmakṛt vāyurasti jagaddhātā yaḥ prāṇaḥ sarvadehinām,देवतानां निधिश्चास्ति ज्वलनः सर्वकामकृत् वायुरस्ति जगद्धाता यः प्राणः सर्वदेहिनाम्
Main,154.0,337,tathā vaiśravaṇo rājā sarvārthamatimānvibhuḥ ebhya ekatamaṃ kasmān na tvaṃ samprāptumicchasi,तथा वैश्रवणो राजा सर्वार्थमतिमान्विभुः एभ्य एकतमं कस्मान् न त्वं सम्प्राप्तुमिच्छसि
Main,154.0,338,utānyadehasaṃprāptyā sukhaṃ te manasepsitam evametattavāpyatra prabhavo nākasaṃpadām asminneva parāḥ sarvāḥ kalyāṇaprāptayastava,उतान्यदेहसंप्राप्त्या सुखं ते मनसेप्सितम् एवमेतत्तवाप्यत्र प्रभवो नाकसंपदाम् अस्मिन्नेव पराः सर्वाः कल्याणप्राप्तयस्तव
Main,154.0,339,piturevāsti tatsarvaṃ surebhyo yanna vidyate atastatprāptaye kleśaḥ sa vāpyatrāphalastava,पितुरेवास्ति तत्सर्वं सुरेभ्यो यन्न विद्यते अतस्तत्प्राप्तये क्लेशः स वाप्यत्राफलस्तव
Main,154.0,340,prāyeṇa prārthito bhadre susvalpo hyatidurlabhaḥ asya te vidhiyogasya dhātā kartātra caiva hi,प्रायेण प्रार्थितो भद्रे सुस्वल्पो ह्यतिदुर्लभः अस्य ते विधियोगस्य धाता कर्तात्र चैव हि
Main,154.0,341,ityuktā sā tu kupitā munivaryeṣu śailajā uvāca koparaktākṣī sphuradbhirdaśanacchadaiḥ,इत्युक्ता सा तु कुपिता मुनिवर्येषु शैलजा उवाच कोपरक्ताक्षी स्फुरद्भिर्दशनच्छदैः
Main,154.0,342,asadgrahasya kā prītir vyasanasya kva yantraṇā viparītārthaboddhāraḥ satpathe kena yojitāḥ,असद्ग्रहस्य का प्रीतिर् व्यसनस्य क्व यन्त्रणा विपरीतार्थबोद्धारः सत्पथे केन योजिताः
Main,154.0,343,evaṃ māṃ vettha duṣprajñāṃ hy asthānāsadgrahapriyām na māṃ prativicāro 'sti yatrehāsadgrahāvitau,एवं मां वेत्थ दुष्प्रज्ञां ह्य् अस्थानासद्ग्रहप्रियाम् न मां प्रतिविचारो ऽस्ति यत्रेहासद्ग्रहावितौ
Main,154.0,344,prajāpatisamāḥ sarve bhavantaḥ sarvadarśinaḥ nūnaṃ na vettha taṃ devaṃ śāśvataṃ jagataḥ prabhum,प्रजापतिसमाः सर्वे भवन्तः सर्वदर्शिनः नूनं न वेत्थ तं देवं शाश्वतं जगतः प्रभुम्
Main,154.0,345,ajamīśānamavyaktam ameyamahimodayam,अजमीशानमव्यक्तम् अमेयमहिमोदयम्
Main,154.0,346,āstāṃ taddharmasadbhāvasaṃbodhastāvadadbhutaḥ viduryaṃ na haribrahmapramukhā hi sureśvarāḥ,आस्तां तद्धर्मसद्भावसंबोधस्तावदद्भुतः विदुर्यं न हरिब्रह्मप्रमुखा हि सुरेश्वराः
Main,154.0,347,yattasya vibhavātsvotthaṃ bhuvaneṣu vijṛmbhitam prakaṭaṃ sarvabhūtānāṃ tadapyatra na vettha kim,यत्तस्य विभवात्स्वोत्थं भुवनेषु विजृम्भितम् प्रकटं सर्वभूतानां तदप्यत्र न वेत्थ किम्
Main,154.0,348,kasyaitadgaganaṃ bhūritaḥ kasyāgniḥ kasya mārutaḥ kasya bhūḥ kasya varuṇaḥ kaścandrārkavilocanaḥ,कस्यैतद्गगनं भूरितः कस्याग्निः कस्य मारुतः कस्य भूः कस्य वरुणः कश्चन्द्रार्कविलोचनः
Main,154.0,349,kasyārcayanti lokeṣu liṅgaṃ bhaktyā surāsurāḥ yaṃ bruvantīśvaraṃ devā vidhīndrādyā maharṣayaḥ,कस्यार्चयन्ति लोकेषु लिङ्गं भक्त्या सुरासुराः यं ब्रुवन्तीश्वरं देवा विधीन्द्राद्या महर्षयः
Main,154.0,350,prabhāvaṃ prabhavaṃ caiṣa teṣāmapi na vettha kim aditiḥ kasya māteyaṃ kasmājjāto janārdanaḥ,प्रभावं प्रभवं चैष तेषामपि न वेत्थ किम् अदितिः कस्य मातेयं कस्माज्जातो जनार्दनः
Main,154.0,351,aditeḥ kaśyapājjātā devā nārāyaṇādayaḥ marīceḥ kaśyapaḥ putro hy aditirdakṣaputrikā,अदितेः कश्यपाज्जाता देवा नारायणादयः मरीचेः कश्यपः पुत्रो ह्य् अदितिर्दक्षपुत्रिका
Main,154.0,352,marīciścāpi dakṣaśca putrau tau brahmaṇaḥ kila brahmā hiraṇmayāttvaṇḍād divyasiddhivibhūtikam,मरीचिश्चापि दक्षश्च पुत्रौ तौ ब्रह्मणः किल ब्रह्मा हिरण्मयात्त्वण्डाद् दिव्यसिद्धिविभूतिकम्
Main,154.0,353,kasya prādurabhūddhyānāt prakṣubdhāḥ prākṛtāṃśakāḥ prakṛtau tu tṛtīyāyāṃ madhudviḍjananakriyā,कस्य प्रादुरभूद्ध्यानात् प्रक्षुब्धाः प्राकृतांशकाः प्रकृतौ तु तृतीयायां मधुद्विड्जननक्रिया
Main,154.0,354,jātā sasarja ṣaḍvargān buddhipūrvān svakarmajān ajātako 'bhavadvedhā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ,जाता ससर्ज षड्वर्गान् बुद्धिपूर्वान् स्वकर्मजान् अजातको ऽभवद्वेधा ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
Main,154.0,355,yaḥ svayogena saṃkṣobhya prakṛtiṃ kṛtavānidam brahmaṇaḥ siddhasarvārtham aiśvaryaṃ lokakartṛtām,यः स्वयोगेन संक्षोभ्य प्रकृतिं कृतवानिदम् ब्रह्मणः सिद्धसर्वार्थम् ऐश्वर्यं लोककर्तृताम्
Main,154.0,356,vidurviṣṇvādayo yacca svamahimnā sadaiva hi kṛtvānyaṃ deham anyā dṛk tādṛk kṛtvā punarhariḥ,विदुर्विष्ण्वादयो यच्च स्वमहिम्ना सदैव हि कृत्वान्यं देहम् अन्या दृक् तादृक् कृत्वा पुनर्हरिः
Main,154.0,357,kurute jagataḥ kṛtyam uttamādhamamadhyamam evameva hi saṃsāro yo janmamaraṇātmakaḥ,कुरुते जगतः कृत्यम् उत्तमाधममध्यमम् एवमेव हि संसारो यो जन्ममरणात्मकः
Main,154.0,358,karmaṇaśca phalaṃ hyetan nānārūpasamudbhavam atha nārāyaṇo devaḥ svakāṃ chāyāṃ samāśrayat,कर्मणश्च फलं ह्येतन् नानारूपसमुद्भवम् अथ नारायणो देवः स्वकां छायां समाश्रयत्
Main,154.0,359,tatpreritaḥ prakurute janma nānāprakārakam sāpi karmaṇa evoktā preraṇā vivaśātmanām,तत्प्रेरितः प्रकुरुते जन्म नानाप्रकारकम् सापि कर्मण एवोक्ता प्रेरणा विवशात्मनाम्
Main,154.0,360,yathonmādādijuṣṭasya matireva hi sā bhavet iṣṭānyeva yathārthāni viparītāni manyate,यथोन्मादादिजुष्टस्य मतिरेव हि सा भवेत् इष्टान्येव यथार्थानि विपरीतानि मन्यते
Main,154.0,361,lokasya vyavahāreṣu sṛṣṭeṣu sahate sadā dharmādharmaphalāvāptau viṣṇureva nibodhitaḥ,लोकस्य व्यवहारेषु सृष्टेषु सहते सदा धर्माधर्मफलावाप्तौ विष्णुरेव निबोधितः
Main,154.0,362,athānāditvamasyāsti sāmānyāttu tadātmanā na hyasya jīvitaṃ dīrghaṃ dṛṣṭaṃ dehe tu kutracit,अथानादित्वमस्यास्ति सामान्यात्तु तदात्मना न ह्यस्य जीवितं दीर्घं दृष्टं देहे तु कुत्रचित्
Main,154.0,363,bhavadbhiryasya no dṛṣṭam antaragramathāpi vā dehināṃ dharma evaiṣa kvacijjāyetkacinmriyet,भवद्भिर्यस्य नो दृष्टम् अन्तरग्रमथापि वा देहिनां धर्म एवैष क्वचिज्जायेत्कचिन्म्रियेत्
Main,154.0,364,kvacidgarbhagato naśyet kvacij jīvejjarāmayaḥ kvacitsamāḥ śataṃ jīvet kvacidbālye vipadyate,क्वचिद्गर्भगतो नश्येत् क्वचिज् जीवेज्जरामयः क्वचित्समाः शतं जीवेत् क्वचिद्बाल्ये विपद्यते
Main,154.0,365,śatāyuḥ puruṣo yastu so 'nantaḥ svalpajanmanaḥ jīvito na mriyatyagre tasmātso 'mara ucyate,शतायुः पुरुषो यस्तु सो ऽनन्तः स्वल्पजन्मनः जीवितो न म्रियत्यग्रे तस्मात्सो ऽमर उच्यते
Main,154.0,366,adṛṣṭajanmanidhanā hy evaṃ viṣṇvādayo matāḥ etatsaṃśuddhamaiśvaryaṃ saṃsāre ko labhediha,अदृष्टजन्मनिधना ह्य् एवं विष्ण्वादयो मताः एतत्संशुद्धमैश्वर्यं संसारे को लभेदिह
Main,154.0,367,tatra kṣayādiyogāttu nānāścaryasvarūpiṇi tasmāddivaścarānsarvān malinānsvalpabhūtikān,तत्र क्षयादियोगात्तु नानाश्चर्यस्वरूपिणि तस्माद्दिवश्चरान्सर्वान् मलिनान्स्वल्पभूतिकान्
Main,154.0,368,nāhaṃ bhadrāḥ kilecchāmi ṛte śarvātpinākinaḥ sthitaṃ ca tāratamyena prāṇināṃ paramaṃ tvidam,नाहं भद्राः किलेच्छामि ऋते शर्वात्पिनाकिनः स्थितं च तारतम्येन प्राणिनां परमं त्विदम्
Main,154.0,369,dhībalaiśvaryakāryādipramāṇaṃ mahatāṃ mahat yasmānna kiṃcidaparaṃ sarvaṃ yasmātpravartate,धीबलैश्वर्यकार्यादिप्रमाणं महतां महत् यस्मान्न किंचिदपरं सर्वं यस्मात्प्रवर्तते
Main,154.0,370,yasyaiśvaryamanādyantaṃ tamahaṃ śaraṇaṃ gatā eṣa me vyavasāyaśca dīrgho 'tiviparītakaḥ,यस्यैश्वर्यमनाद्यन्तं तमहं शरणं गता एष मे व्यवसायश्च दीर्घो ऽतिविपरीतकः
Main,154.0,371,yāta vā tiṣṭhataivātha munayo madvidhāyakāḥ evaṃ niśamya vacanaṃ devyā munivarāstadā,यात वा तिष्ठतैवाथ मुनयो मद्विधायकाः एवं निशम्य वचनं देव्या मुनिवरास्तदा
Main,154.0,372,ānandāśruparītākṣāḥ sasvajustāṃ tapasvinīm ūcuśca paramaprītāḥ śailajāṃ madhuraṃ vacaḥ,आनन्दाश्रुपरीताक्षाः सस्वजुस्तां तपस्विनीम् ऊचुश्च परमप्रीताः शैलजां मधुरं वचः
Main,154.0,373,atyadbhutāsyaho putri jñānamūrtirivāmalā prasādayati no bhāvaṃ bhavabhāvapratiśrayāt,अत्यद्भुतास्यहो पुत्रि ज्ञानमूर्तिरिवामला प्रसादयति नो भावं भवभावप्रतिश्रयात्
Main,154.0,374,nanu vidmo vayaṃ tasya devasyaiśvaryamadbhutam tvanniścayasya dṛḍhatāṃ vettuṃ vayamihāgatāḥ,ननु विद्मो वयं तस्य देवस्यैश्वर्यमद्भुतम् त्वन्निश्चयस्य दृढतां वेत्तुं वयमिहागताः
Main,154.0,375,acirādeva tanvaṅgi kāmaste 'yaṃ bhaviṣyati kvādityasya prabhā yāti ratnebhyaḥ kva dyutiḥ pṛthak,अचिरादेव तन्वङ्गि कामस्ते ऽयं भविष्यति क्वादित्यस्य प्रभा याति रत्नेभ्यः क्व द्युतिः पृथक्
Main,154.0,376,ko 'rtho varṇālikāvyaktaḥ kathaṃ tvaṃ giriśaṃ vinā yāmo naikābhyupāyane tamabhyarthayituṃ vayam,को ऽर्थो वर्णालिकाव्यक्तः कथं त्वं गिरिशं विना यामो नैकाभ्युपायने तमभ्यर्थयितुं वयम्
Main,154.0,377,asmākamapi vai so 'rthaḥ sutarāṃ hṛdi vartate atastvameva sā buddhir yato nītistvameva hi,अस्माकमपि वै सो ऽर्थः सुतरां हृदि वर्तते अतस्त्वमेव सा बुद्धिर् यतो नीतिस्त्वमेव हि
Main,154.0,378,ato niḥsaṃśayaṃ kāyaṃ śaṃkaro 'pi vidhāsyati ityuktvā pūjitā yātā munayo girikanyayā,अतो निःसंशयं कायं शंकरो ऽपि विधास्यति इत्युक्त्वा पूजिता याता मुनयो गिरिकन्यया
Main,154.0,379,prayayurgiriśaṃ draṣṭuṃ prasthaṃ himavato mahat gaṅgāmbuplāvitātmānaṃ piṅgabaddhajaṭāsaṭam,प्रययुर्गिरिशं द्रष्टुं प्रस्थं हिमवतो महत् गङ्गाम्बुप्लावितात्मानं पिङ्गबद्धजटासटम्
Main,154.0,380,bhṛṅgānuyātapāṇisthamandārakusumasrajam gireḥ samprāpya te prasthaṃ dadṛśuḥ śaṃkarāśramam,भृङ्गानुयातपाणिस्थमन्दारकुसुमस्रजम् गिरेः सम्प्राप्य ते प्रस्थं ददृशुः शंकराश्रमम्
Main,154.0,381,praśāntāśeṣasattvaughaṃ navastimitakānanam niḥśabdākṣobhasalilaprapātaṃ sarvatodiśam,प्रशान्ताशेषसत्त्वौघं नवस्तिमितकाननम् निःशब्दाक्षोभसलिलप्रपातं सर्वतोदिशम्
Main,154.0,382,tatrāpaśyaṃstato dvāri vīrakaṃ vetrapāṇinam sapta te munayaḥ pūjyā vinītāḥ kāryagauravāt,तत्रापश्यंस्ततो द्वारि वीरकं वेत्रपाणिनम् सप्त ते मुनयः पूज्या विनीताः कार्यगौरवात्
Main,154.0,383,ūcurmadhurabhāṣiṇyā vācā te vāgmināṃ varāḥ draṣṭuṃ vayamihāyātāḥ śaraṇyaṃ gaṇanāyakam,ऊचुर्मधुरभाषिण्या वाचा ते वाग्मिनां वराः द्रष्टुं वयमिहायाताः शरण्यं गणनायकम्
Main,154.0,384,trilocanaṃ vijānīhi surakāryapracoditāḥ tvameva no gatistattvaṃ yathā kālānatikramaḥ,त्रिलोचनं विजानीहि सुरकार्यप्रचोदिताः त्वमेव नो गतिस्तत्त्वं यथा कालानतिक्रमः
Main,154.0,385,sā prārthanaiṣā prāyeṇa pratīhāramayaḥ prabhuḥ ityukto munibhiḥ so 'tha gauravāttānuvāca saḥ,सा प्रार्थनैषा प्रायेण प्रतीहारमयः प्रभुः इत्युक्तो मुनिभिः सो ऽथ गौरवात्तानुवाच सः
Main,154.0,386,savanasyāparāṃ saṃdhyāṃ snātuṃ mandākinījale kṣaṇena bhavitā viprās tatra drakṣyatha śūlinam,सवनस्यापरां संध्यां स्नातुं मन्दाकिनीजले क्षणेन भविता विप्रास् तत्र द्रक्ष्यथ शूलिनम्
Main,154.0,387,ityuktā munayastasthus te tatkālapratīkṣiṇaḥ gambhīrāmbudharaṃ prāvṛṭtṛṣitāścātakā yathā,इत्युक्ता मुनयस्तस्थुस् ते तत्कालप्रतीक्षिणः गम्भीराम्बुधरं प्रावृट्तृषिताश्चातका यथा
Main,154.0,388,tataḥ kṣaṇena niṣpannasamādhānakriyāvidhiḥ vīrāsanaṃ bibhedeśo mṛgacarmanivāsitam,ततः क्षणेन निष्पन्नसमाधानक्रियाविधिः वीरासनं बिभेदेशो मृगचर्मनिवासितम्
Main,154.0,389,tato vinīto jānubhyām avalambya mahīsthitim uvāca vīrako devaṃ praṇāmaikasamāśrayaḥ,ततो विनीतो जानुभ्याम् अवलम्ब्य महीस्थितिम् उवाच वीरको देवं प्रणामैकसमाश्रयः
Main,154.0,390,samprāptā munayaḥ sapta tvāṃ draṣṭuṃ dīptatejasaḥ vibho samādiśa draṣṭum avagantum ihārhasi te 'bruvandevakāryeṇa tava darśanalālasāḥ,सम्प्राप्ता मुनयः सप्त त्वां द्रष्टुं दीप्ततेजसः विभो समादिश द्रष्टुम् अवगन्तुम् इहार्हसि ते ऽब्रुवन्देवकार्येण तव दर्शनलालसाः
Main,154.0,391,ityukto dhūrjaṭistena vīrakeṇa mahātmanā bhūbhaṅgasaṃjñayā teṣāṃ praveśājñāṃ dadau tadā,इत्युक्तो धूर्जटिस्तेन वीरकेण महात्मना भूभङ्गसंज्ञया तेषां प्रवेशाज्ञां ददौ तदा
Main,154.0,392,mūrdhnaḥ kampena tānsarvān vīrako 'pi mahāmunīn ājuhāvāvidūrasthān darśanāya pinākinaḥ,मूर्ध्नः कम्पेन तान्सर्वान् वीरको ऽपि महामुनीन् आजुहावाविदूरस्थान् दर्शनाय पिनाकिनः
Main,154.0,393,tvarābaddhārdhacūḍāste lambamānājināmbarāḥ viviśurvedikāṃ siddhāṃ giriśasya vibhūtibhiḥ,त्वराबद्धार्धचूडास्ते लम्बमानाजिनाम्बराः विविशुर्वेदिकां सिद्धां गिरिशस्य विभूतिभिः
Main,154.0,394,baddhapāṇipuṭākṣiptanākapuṣpotkarāstataḥ pinākipādayugalaṃ vandyaṃ nākanivāsinām,बद्धपाणिपुटाक्षिप्तनाकपुष्पोत्करास्ततः पिनाकिपादयुगलं वन्द्यं नाकनिवासिनाम्
Main,154.0,395,tataḥ snigdhekṣitāḥ śāntā munayaḥ śūlapāṇinā manmathāriṃ tato hṛṣṭāḥ samaṃ tuṣṭuvurādṛtāḥ,ततः स्निग्धेक्षिताः शान्ता मुनयः शूलपाणिना मन्मथारिं ततो हृष्टाः समं तुष्टुवुरादृताः
Main,154.0,396,aho kṛtārthā vayameva sāṃprataṃ sureśvaro 'pyatra varo bhaviṣyati bhavatprasādāmalavārisekataḥ phalena kācit tapasā niyujyate,अहो कृतार्था वयमेव सांप्रतं सुरेश्वरो ऽप्यत्र वरो भविष्यति भवत्प्रसादामलवारिसेकतः फलेन काचित् तपसा नियुज्यते
Main,154.0,397,jayatyasau dhanyataro himācalas tadāśrayaṃ yasya sutā tapasyati sa daityarājo 'pi mahāphalodayo vimūlitāśeṣasuro hi tārakaḥ,जयत्यसौ धन्यतरो हिमाचलस् तदाश्रयं यस्य सुता तपस्यति स दैत्यराजो ऽपि महाफलोदयो विमूलिताशेषसुरो हि तारकः
Main,154.0,398,tvadīyamaṃśaṃ pravilokya kalmaṣāt svakaṃ śarīraṃ parimokṣyate hi yaḥ sa dhanyadhīrlokapitā caturmukho hariśca yatsaṃbhramavahnidīpitaḥ,त्वदीयमंशं प्रविलोक्य कल्मषात् स्वकं शरीरं परिमोक्ष्यते हि यः स धन्यधीर्लोकपिता चतुर्मुखो हरिश्च यत्संभ्रमवह्निदीपितः
Main,154.0,399,tvadaṅghriyugmaṃ hṛdayena bibhrato mahābhitāpapraśamaikahetukam tvameva caiko vividhākṛtakriyaḥ kileti vācā vidhurair vibhāṣyate,त्वदङ्घ्रियुग्मं हृदयेन बिभ्रतो महाभितापप्रशमैकहेतुकम् त्वमेव चैको विविधाकृतक्रियः किलेति वाचा विधुरैर् विभाष्यते
Main,154.0,400,athādya ekastvamavādi nānyathā jagattathā nirghṛṇatāṃ tava spṛśet na vetsi vā duḥkhamidaṃ prajātmakaṃ vihanyate te khalu sarvataḥ kriyā,अथाद्य एकस्त्वमवादि नान्यथा जगत्तथा निर्घृणतां तव स्पृशेत् न वेत्सि वा दुःखमिदं प्रजात्मकं विहन्यते ते खलु सर्वतः क्रिया
Main,154.0,401,upekṣase cej jagatāmupadravaṃ dayāmayatvaṃ tava kena kathyate svayogamāyāmahimāguhāśrayaṃ na vidyate nirmalabhūtigauravam,उपेक्षसे चेज् जगतामुपद्रवं दयामयत्वं तव केन कथ्यते स्वयोगमायामहिमागुहाश्रयं न विद्यते निर्मलभूतिगौरवम्
Main,154.0,402,vayaṃ ca te dhanyatarāḥ śarīriṇāṃ yadīdṛśaṃ tvāṃ pravilokayāmahe adarśanaṃ tena manoratho yathā prayāti sāphalyatayā manogatam,वयं च ते धन्यतराः शरीरिणां यदीदृशं त्वां प्रविलोकयामहे अदर्शनं तेन मनोरथो यथा प्रयाति साफल्यतया मनोगतम्
Main,154.0,403,jagadvidhānaikavidhau jaganmukhe kariṣyase 'to balabhiccarā vayam vinemuritthaṃ munayo visṛjya tāṃ giraṃ girīśaśrutibhūmisaṃnidhau,जगद्विधानैकविधौ जगन्मुखे करिष्यसे ऽतो बलभिच्चरा वयम् विनेमुरित्थं मुनयो विसृज्य तां गिरं गिरीशश्रुतिभूमिसंनिधौ
Main,154.0,404,utkṛṣṭakedāra ivāvanītale subījamuṣṭiṃ suphalāya karṣakāḥ,उत्कृष्टकेदार इवावनीतले सुबीजमुष्टिं सुफलाय कर्षकाः
Main,154.0,405,teṣāṃ śrutvā tu tāṃ ramyāṃ prakramopakramakriyām vācaṃ vācaspatistuṣṭaḥ provāca smitasundarīm,तेषां श्रुत्वा तु तां रम्यां प्रक्रमोपक्रमक्रियाम् वाचं वाचस्पतिस्तुष्टः प्रोवाच स्मितसुन्दरीम्
Main,154.0,406,jāne lokavidhānasya kanyā satkāryamuttamam jātā prāleyaśailasya saṃketakanirūpaṇāḥ,जाने लोकविधानस्य कन्या सत्कार्यमुत्तमम् जाता प्रालेयशैलस्य संकेतकनिरूपणाः
Main,154.0,407,satyamutkaṇṭhitāḥ sarve devakāryārthamudyatāḥ teṣāṃ tvaranti cetāṃsi kiṃtu kāryaṃ vivakṣitam,सत्यमुत्कण्ठिताः सर्वे देवकार्यार्थमुद्यताः तेषां त्वरन्ति चेतांसि किंतु कार्यं विवक्षितम्
Main,154.0,408,lokayātrānugantavyā viśeṣeṇa vicakṣaṇaiḥ sevante te yato dharmaṃ tatprāmāṇyātpare sthitāḥ,लोकयात्रानुगन्तव्या विशेषेण विचक्षणैः सेवन्ते ते यतो धर्मं तत्प्रामाण्यात्परे स्थिताः
Main,154.0,409,ityuktā munayo jagmus tvaritāstu himācalam tatra te pūjitāstena himaśailena sādaram ūcurmunivarāḥ prītāḥ svalpavarṇaṃ tvarānvitāḥ,इत्युक्ता मुनयो जग्मुस् त्वरितास्तु हिमाचलम् तत्र ते पूजितास्तेन हिमशैलेन सादरम् ऊचुर्मुनिवराः प्रीताः स्वल्पवर्णं त्वरान्विताः
Main,154.0,410,devo duhitaraṃ sākṣāt pinākī tava mārgate tacchīghraṃ pāvayātmānam āhutyevānalārpaṇāt,देवो दुहितरं साक्षात् पिनाकी तव मार्गते तच्छीघ्रं पावयात्मानम् आहुत्येवानलार्पणात्
Main,154.0,411,kāryametacca devānāṃ suciraṃ parivartate jagaduddharaṇāyaiṣa kriyatāṃ vai samudyamaḥ,कार्यमेतच्च देवानां सुचिरं परिवर्तते जगदुद्धरणायैष क्रियतां वै समुद्यमः
Main,154.0,412,ityuktastaistadā śailo harṣāviṣṭo 'vadanmunīn asamartho 'bhavadvaktum uttaraṃ prārthayañchivam,इत्युक्तस्तैस्तदा शैलो हर्षाविष्टो ऽवदन्मुनीन् असमर्थो ऽभवद्वक्तुम् उत्तरं प्रार्थयञ्छिवम्
Main,154.0,413,tato menā munīnvīkṣya provāca snehaviklavā duhitustānmunīṃścaiva caraṇāśrayam arthavit,ततो मेना मुनीन्वीक्ष्य प्रोवाच स्नेहविक्लवा दुहितुस्तान्मुनींश्चैव चरणाश्रयम् अर्थवित्
Main,154.0,414,yadarthaṃ duhiturjanma necchantyapi mahāphalam tadevopasthitaṃ sarvaṃ prakrameṇaiva sāṃpratam,यदर्थं दुहितुर्जन्म नेच्छन्त्यपि महाफलम् तदेवोपस्थितं सर्वं प्रक्रमेणैव सांप्रतम्
Main,154.0,415,kulajanmavayorūpavibhūtyṛddhiyuto 'pi yaḥ varastasyāpi cāhūya sutā deyā hyayācataḥ,कुलजन्मवयोरूपविभूत्यृद्धियुतो ऽपि यः वरस्तस्यापि चाहूय सुता देया ह्ययाचतः
Main,154.0,416,tatsamastatapoghoraṃ kathaṃ putrī prayāsyati putrīvākyādyadatrāsti vidheyaṃ tadvidhīyatām,तत्समस्ततपोघोरं कथं पुत्री प्रयास्यति पुत्रीवाक्याद्यदत्रास्ति विधेयं तद्विधीयताम्
Main,154.0,417,ityuktā munayaste tu priyayā himabhūbhṛtaḥ ūcuḥ punarudārārthaṃ nārīcittaprasādakam,इत्युक्ता मुनयस्ते तु प्रियया हिमभूभृतः ऊचुः पुनरुदारार्थं नारीचित्तप्रसादकम्
Main,154.0,418,aiśvaryamavagacchasva śaṃkarasya surāsuraiḥ ārādhyamānapādābjayugalatvātsunirvṛtaiḥ,ऐश्वर्यमवगच्छस्व शंकरस्य सुरासुरैः आराध्यमानपादाब्जयुगलत्वात्सुनिर्वृतैः
Main,154.0,419,yasyopayogi yadrūpaṃ sā ca tatprāptaye ciram ghoraṃ tapasyate bālā tena rūpeṇa nirvṛtiḥ,यस्योपयोगि यद्रूपं सा च तत्प्राप्तये चिरम् घोरं तपस्यते बाला तेन रूपेण निर्वृतिः
Main,154.0,420,yastadvratāni divyāni nayiṣyati samāpanam tatra sāvahitā tāvat tasmāt saiva bhaviṣyati,यस्तद्व्रतानि दिव्यानि नयिष्यति समापनम् तत्र सावहिता तावत् तस्मात् सैव भविष्यति
Main,154.0,421,ityuktvā giriṇā sārdhaṃ te yayuryatra śailajā jitārkajvalanajvālā tapastejomayī hyumā,इत्युक्त्वा गिरिणा सार्धं ते ययुर्यत्र शैलजा जितार्कज्वलनज्वाला तपस्तेजोमयी ह्युमा
Main,154.0,422,procustāṃ munayaḥ snigdhaṃ saṃmānya pathamāgatam ramyaṃ priyaṃ manohāri mā rūpaṃ tapasā daha,प्रोचुस्तां मुनयः स्निग्धं संमान्य पथमागतम् रम्यं प्रियं मनोहारि मा रूपं तपसा दह
Main,154.0,423,prātaste śaṃkaraḥ pāṇim eṣa putri grahīṣyati vayamarthitavantaste pitaraṃ pūrvamāgatāḥ,प्रातस्ते शंकरः पाणिम् एष पुत्रि ग्रहीष्यति वयमर्थितवन्तस्ते पितरं पूर्वमागताः
Main,154.0,424,pitrā saha gṛhaṃ gaccha vayaṃ yāmaḥ svamandiram,पित्रा सह गृहं गच्छ वयं यामः स्वमन्दिरम्
Main,154.0,425,ityuktā tapasaḥ satyaṃ phalamastīti cintya sā tvaramāṇā yayau veśma piturdivyārthaśobhitam,इत्युक्ता तपसः सत्यं फलमस्तीति चिन्त्य सा त्वरमाणा ययौ वेश्म पितुर्दिव्यार्थशोभितम्
Main,154.0,426,sā tatra rajanīṃ mene varṣāyutasamāṃ satī haradarśanasaṃjātamahotkaṇṭhā himādrijā,सा तत्र रजनीं मेने वर्षायुतसमां सती हरदर्शनसंजातमहोत्कण्ठा हिमाद्रिजा
Main,154.0,427,tato muhūrte brāhme tu tasyāścakruḥ surastriyaḥ nānāmaṅgalasaṃdohān yathāvatkramapūrvakam,ततो मुहूर्ते ब्राह्मे तु तस्याश्चक्रुः सुरस्त्रियः नानामङ्गलसंदोहान् यथावत्क्रमपूर्वकम्
Main,154.0,428,divyamaṇḍanamaṅgānāṃ mandire bahumaṅgale upāsata giriṃ mūrtā ṛtavaḥ sārvakāmikāḥ,दिव्यमण्डनमङ्गानां मन्दिरे बहुमङ्गले उपासत गिरिं मूर्ता ऋतवः सार्वकामिकाः
Main,154.0,429,vāyavo vāridāścāsan saṃmārjanavidhau gireḥ harmyeṣu śrīḥ svayaṃ devī kṛtanānāprasādhanā,वायवो वारिदाश्चासन् संमार्जनविधौ गिरेः हर्म्येषु श्रीः स्वयं देवी कृतनानाप्रसाधना
Main,154.0,430,kāntiḥ sarveṣu bhāveṣu ṛddhiścābhavadākulā cintāmaṇiprabhṛtayo ratnāḥ śailaṃ samantataḥ,कान्तिः सर्वेषु भावेषु ऋद्धिश्चाभवदाकुला चिन्तामणिप्रभृतयो रत्नाः शैलं समन्ततः
Main,154.0,431,upatasthurnagāścāpi kalpakāmamahādrumāḥ oṣadhyo mūrtimatyaśca divyauṣadhisamanvitāḥ,उपतस्थुर्नगाश्चापि कल्पकाममहाद्रुमाः ओषध्यो मूर्तिमत्यश्च दिव्यौषधिसमन्विताः
Main,154.0,432,rasāśca dhātavaścaiva sarve śailasya kiṃkarāḥ kiṃkarāstasya śailasya vyagrāścājñānuvartinaḥ,रसाश्च धातवश्चैव सर्वे शैलस्य किंकराः किंकरास्तस्य शैलस्य व्यग्राश्चाज्ञानुवर्तिनः
Main,154.0,433,nadyaḥ samudrā nikhilāḥ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat tatsarvaṃ himaśailasya mahimānamavardhayat,नद्यः समुद्रा निखिलाः स्थावरं जङ्गमं च यत् तत्सर्वं हिमशैलस्य महिमानमवर्धयत्
Main,154.0,434,abhavanmunayo nāgā yakṣagandharvakiṃnarāḥ śaṃkarasyāpi vibudhā gandhamādanaparvate,अभवन्मुनयो नागा यक्षगन्धर्वकिंनराः शंकरस्यापि विबुधा गन्धमादनपर्वते
Main,154.0,435,sarve maṇḍanasaṃbhārās tasthurnirmalamūrtayaḥ śarvasyāpi jaṭājūṭe candrakhaṇḍaṃ pitāmahaḥ,सर्वे मण्डनसंभारास् तस्थुर्निर्मलमूर्तयः शर्वस्यापि जटाजूटे चन्द्रखण्डं पितामहः
Main,154.0,436,babandha praṇayodāravisphāritavilocanaḥ kapālamālāṃ vipulāṃ cāmuṇḍā mūrdhnyabandhayat,बबन्ध प्रणयोदारविस्फारितविलोचनः कपालमालां विपुलां चामुण्डा मूर्ध्न्यबन्धयत्
Main,154.0,437,uvāca cāpi vacanaṃ putraṃ janaya śaṃkara yo daityendrakulaṃ hatvā māṃ raktaistarpayiṣyati,उवाच चापि वचनं पुत्रं जनय शंकर यो दैत्येन्द्रकुलं हत्वा मां रक्तैस्तर्पयिष्यति
Main,154.0,438,saurir jvalacchiroratnamukuṭaṃ cānalolbaṇam bhujagābharaṇaṃ gṛhya sajjaṃ śaṃbhoḥ puro 'bhavat,सौरिर् ज्वलच्छिरोरत्नमुकुटं चानलोल्बणम् भुजगाभरणं गृह्य सज्जं शंभोः पुरो ऽभवत्
Main,154.0,439,śakro gajājinaṃ tasya vasābhyaktāgrapallavam dadhre sarabhasaṃ svidyad vistīrṇamukhapaṅkajam,शक्रो गजाजिनं तस्य वसाभ्यक्ताग्रपल्लवम् दध्रे सरभसं स्विद्यद् विस्तीर्णमुखपङ्कजम्
Main,154.0,440,vāyuśca vipulaṃ tīkṣṇaśṛṅgaṃ himagiriprabham vṛṣaṃ vibhūṣayāmāsa harayānaṃ mahaujasam,वायुश्च विपुलं तीक्ष्णशृङ्गं हिमगिरिप्रभम् वृषं विभूषयामास हरयानं महौजसम्
Main,154.0,441,vitenurnayanāntaḥsthāḥ śambhoḥ sūryānalendavaḥ svāṃ dyutiṃ lokanāthasya jagataḥ karmasākṣiṇaḥ,वितेनुर्नयनान्तःस्थाः शम्भोः सूर्यानलेन्दवः स्वां द्युतिं लोकनाथस्य जगतः कर्मसाक्षिणः
Main,154.0,442,citābhasma samādhāya kapāle rajataprabham manujāsthimayīṃ mālām ābabandha ca pāṇinā,चिताभस्म समाधाय कपाले रजतप्रभम् मनुजास्थिमयीं मालाम् आबबन्ध च पाणिना
Main,154.0,443,pretādhipaḥ puro dvāre sagadaḥ samavartata nānākāramahāratnabhūṣaṇaṃ dhanadāhṛtam,प्रेताधिपः पुरो द्वारे सगदः समवर्तत नानाकारमहारत्नभूषणं धनदाहृतम्
Main,154.0,444,vihāyodagrasarpendrakaṭakena svapāṇinā karṇottaṃsaṃ cakāreśo vāsukiṃ takṣakaṃ svayam,विहायोदग्रसर्पेन्द्रकटकेन स्वपाणिना कर्णोत्तंसं चकारेशो वासुकिं तक्षकं स्वयम्
Main,154.0,445,jalādhīśāhṛtāṃ sthāsnuprasūnāveṣṭitāṃ pṛthak tatastu te gaṇādhīśā vinayāttatra vīrakam,जलाधीशाहृतां स्थास्नुप्रसूनावेष्टितां पृथक् ततस्तु ते गणाधीशा विनयात्तत्र वीरकम्
Main,154.0,446,procurvyagrākṛte tvaṃ gāṃ samāvedaya śūline niṣpannābharaṇaṃ devaṃ prasādhyeśaṃ prasādhanaiḥ,प्रोचुर्व्यग्राकृते त्वं गां समावेदय शूलिने निष्पन्नाभरणं देवं प्रसाध्येशं प्रसाधनैः
Main,154.0,447,sapta vāridhayastasthuḥ kartuṃ darpaṇavibhramam tato vilokitātmānaṃ mahāmbudhijalodare,सप्त वारिधयस्तस्थुः कर्तुं दर्पणविभ्रमम् ततो विलोकितात्मानं महाम्बुधिजलोदरे
Main,154.0,448,dharāmāliṅgya jānubhyāṃ sthāṇuṃ provāca keśavaḥ śobhase deva rūpeṇa jagadānandadāyinā,धरामालिङ्ग्य जानुभ्यां स्थाणुं प्रोवाच केशवः शोभसे देव रूपेण जगदानन्ददायिना
Main,154.0,449,mātaraḥ prerayan kāmavadhūṃ vaidhavyacihnitām kālo 'yamiti cālakṣya prakāreṅgitasaṃjñayā,मातरः प्रेरयन् कामवधूं वैधव्यचिह्निताम् कालो ऽयमिति चालक्ष्य प्रकारेङ्गितसंज्ञया
Main,154.0,450,tatastāścoditā devam ūcuḥ prahasitānanāḥ ratiḥ purastava prāptā nābhāti madanojjhitā,ततस्ताश्चोदिता देवम् ऊचुः प्रहसिताननाः रतिः पुरस्तव प्राप्ता नाभाति मदनोज्झिता
Main,154.0,451,tatastāṃ saṃnirvāyāha vāmahastāgrasaṃjñayā prayāṇaṃ girijāvaktradarśanotsukamānasaḥ,ततस्तां संनिर्वायाह वामहस्ताग्रसंज्ञया प्रयाणं गिरिजावक्त्रदर्शनोत्सुकमानसः
Main,154.0,452,tato haro himagirikandarākṛtiṃ sitaṃ kaśāmṛduhatibhiḥ pracodayat mahāvṛṣaṃ gaṇatumulāhitekṣaṇaṃ sa bhūdharānaśaniriva prakampayan,ततो हरो हिमगिरिकन्दराकृतिं सितं कशामृदुहतिभिः प्रचोदयत् महावृषं गणतुमुलाहितेक्षणं स भूधरानशनिरिव प्रकम्पयन्
Main,154.0,453,tato harirdrutapadapaddhatiḥ puraḥ puraḥsarāndrumanikareṣu saṃśritān dharārajaḥśabalitabhūṣaṇo 'bravīt prayāta mā kuruta patho 'sya saṃkaṭam,ततो हरिर्द्रुतपदपद्धतिः पुरः पुरःसरान्द्रुमनिकरेषु संश्रितान् धरारजःशबलितभूषणो ऽब्रवीत् प्रयात मा कुरुत पथो ऽस्य संकटम्
Main,154.0,454,prabhoḥ punaḥ prathamaniyogamūrjayan suto 'bravīd bhrukuṭimukho 'pi vīrakaḥ viyaccarā viyati kimasti kāntakaṃ prayāta no dharaṇidharāvidūrataḥ,प्रभोः पुनः प्रथमनियोगमूर्जयन् सुतो ऽब्रवीद् भ्रुकुटिमुखो ऽपि वीरकः वियच्चरा वियति किमस्ति कान्तकं प्रयात नो धरणिधराविदूरतः
Main,154.0,455,mahārṇavāḥ kuruta śilopamaṃ payaḥ suradviṣāgamanamahātikardamam gaṇeśvarāś capalatayā na gamyatāṃ sureśvaraiḥ sthiramatibhir nirīkṣyate,महार्णवाः कुरुत शिलोपमं पयः सुरद्विषागमनमहातिकर्दमम् गणेश्वराश् चपलतया न गम्यतां सुरेश्वरैः स्थिरमतिभिर् निरीक्ष्यते
Main,154.0,456,na bhṛṅgiṇā svatanumavekṣya nīyate pinākinaḥ pṛthumukhamaṇḍam agrataḥ vṛthā yamaḥ prakaṭitadantakoṭaraṃ tvamāyudhaṃ vahasi vihāya saṃbhramam,न भृङ्गिणा स्वतनुमवेक्ष्य नीयते पिनाकिनः पृथुमुखमण्डम् अग्रतः वृथा यमः प्रकटितदन्तकोटरं त्वमायुधं वहसि विहाय संभ्रमम्
Main,154.0,457,padaṃ na yadrathaturagaiḥ puradviṣaḥ pramucyate bahutaramātṛsaṃkulam amī surāḥ pṛthaganuyāyibhirvṛtāḥ padātayo dviguṇapathān harapriyāḥ,पदं न यद्रथतुरगैः पुरद्विषः प्रमुच्यते बहुतरमातृसंकुलम् अमी सुराः पृथगनुयायिभिर्वृताः पदातयो द्विगुणपथान् हरप्रियाः
Main,154.0,458,svavāhanaiḥ pavanavidhūtacāmaraiś caladhvajairvrajata vihāraśālibhiḥ surāḥ svakaṃ kimiti sarāgamūrjitaṃ vicāryate niyatalayatrayānugam,स्ववाहनैः पवनविधूतचामरैश् चलध्वजैर्व्रजत विहारशालिभिः सुराः स्वकं किमिति सरागमूर्जितं विचार्यते नियतलयत्रयानुगम्
Main,154.0,459,na kiṃnarair abhibhavituṃ hi śakyate vibhūṣaṇacayasamudbhavo dhvaniḥ ajātijāḥ kimiti na ṣaḍjamadhyam apṛthusvaraṃ bahutaramatra vakṣyate,न किंनरैर् अभिभवितुं हि शक्यते विभूषणचयसमुद्भवो ध्वनिः अजातिजाः किमिति न षड्जमध्यम् अपृथुस्वरं बहुतरमत्र वक्ष्यते
Main,154.0,460,natānatānatanatatānatāṃ gatāḥ pṛthaktayā samayakṛtā vibhinnatām viśaṅkitā bhavadatibhedaśīlinaḥ prayāntyamī drutapadameva gauḍakāḥ,नतानतानतनततानतां गताः पृथक्तया समयकृता विभिन्नताम् विशङ्किता भवदतिभेदशीलिनः प्रयान्त्यमी द्रुतपदमेव गौडकाः
Main,154.0,461,visaṃhatāḥ kimiti na ṣāḍgavādayaḥ svagītakair lalitapadaprayogajaiḥ prabhoḥ puro bhavati hi yasya cākṣataṃ samudgatārthakamiti tatpratīyate,विसंहताः किमिति न षाड्गवादयः स्वगीतकैर् ललितपदप्रयोगजैः प्रभोः पुरो भवति हि यस्य चाक्षतं समुद्गतार्थकमिति तत्प्रतीयते
Main,154.0,462,amī pṛthagviracitaramyarāsakaṃ vilāsino bahugamakasvabhāvakam prayuñjate giriśayaśovisāriṇaṃ prakīrṇakaṃ bahutaranāgajātayaḥ,अमी पृथग्विरचितरम्यरासकं विलासिनो बहुगमकस्वभावकम् प्रयुञ्जते गिरिशयशोविसारिणं प्रकीर्णकं बहुतरनागजातयः
Main,154.0,463,amī kathaṃ kakubhi kathāḥ pratikṣaṇaṃ dhvananti te vividhavadhūvimiśritāḥ na jātayo dhvanimurajāsamīritā na mūrchitāḥ kimiti ca mūrchanātmakāḥ,अमी कथं ककुभि कथाः प्रतिक्षणं ध्वनन्ति ते विविधवधूविमिश्रिताः न जातयो ध्वनिमुरजासमीरिता न मूर्छिताः किमिति च मूर्छनात्मकाः
Main,154.0,464,śrutipriyakramagatibhedasādhanaṃ tatādikaṃ kimiti na tumbareritam na hanyate bahuvidhavādyaḍambaraṃ prakīrṇavīṇāmurajādi nāma yat,श्रुतिप्रियक्रमगतिभेदसाधनं ततादिकं किमिति न तुम्बरेरितम् न हन्यते बहुविधवाद्यडम्बरं प्रकीर्णवीणामुरजादि नाम यत्
Main,154.0,465,* itīrate girimavadhānaśālinaḥ surāsurāḥ sapadi tu vīrakājñayā niyāmitāḥ prayayuratīva harṣitāś carācaraṃ jagadakhilaṃ hyapūrayan,* इतीरते गिरिमवधानशालिनः सुरासुराः सपदि तु वीरकाज्ञया नियामिताः प्रययुरतीव हर्षिताश् चराचरं जगदखिलं ह्यपूरयन्
Main,154.0,466,iti stanatkakubhi rasanmahārṇave stanadghane vidalitaśailakaṃdare jagatyabhūttumula ivākulīkṛtaḥ pinākinā tvaritagatena bhūdharaḥ,इति स्तनत्ककुभि रसन्महार्णवे स्तनद्घने विदलितशैलकंदरे जगत्यभूत्तुमुल इवाकुलीकृतः पिनाकिना त्वरितगतेन भूधरः
Main,154.0,467,parijvalatkanakasahasratoraṇaṃ kvacinmilanmarakataveśmavedikam kvacit kvacid vimalavidūravedikaṃ kvacid galajjaladhararamyanirjharam,परिज्वलत्कनकसहस्रतोरणं क्वचिन्मिलन्मरकतवेश्मवेदिकम् क्वचित् क्वचिद् विमलविदूरवेदिकं क्वचिद् गलज्जलधररम्यनिर्झरम्
Main,154.0,468,caladdhvajapravarasahasramaṇḍitaṃ suradrumastabakavikīrṇacatvaram sitāsitāruṇarucidhātuvarṇikaṃ śriyojjvalaṃ pravitatamārgagopuram,चलद्ध्वजप्रवरसहस्रमण्डितं सुरद्रुमस्तबकविकीर्णचत्वरम् सितासितारुणरुचिधातुवर्णिकं श्रियोज्ज्वलं प्रविततमार्गगोपुरम्
Main,154.0,469,vijṛmbhitāpratimadhvanivāridaṃ sugandhibhiḥ purapavanairmanoharam haro mahāgirinagaraṃ samāsadatkṣaṇādiva pravarasurāsurastutaḥ,विजृम्भिताप्रतिमध्वनिवारिदं सुगन्धिभिः पुरपवनैर्मनोहरम् हरो महागिरिनगरं समासदत्क्षणादिव प्रवरसुरासुरस्तुतः
Main,154.0,470,* taṃ praviśantamagātpravilokya vyākulatāṃ nagaraṃ giribhartuḥ vyagrapurandhrijanaṃ jayayuktaṃ dhāvitamārgajanākularathyam,* तं प्रविशन्तमगात्प्रविलोक्य व्याकुलतां नगरं गिरिभर्तुः व्यग्रपुरन्ध्रिजनं जययुक्तं धावितमार्गजनाकुलरथ्यम्
Main,154.0,471,harmyagavākṣagatāmaranārīlocananīlasaroruhamālam suprakaṭā samadṛśyata kācit svābharaṇāṃśuvitānavigūḍhā,हर्म्यगवाक्षगतामरनारीलोचननीलसरोरुहमालम् सुप्रकटा समदृश्यत काचित् स्वाभरणांशुवितानविगूढा
Main,154.0,472,kāpyakhilīkṛtamaṇḍanabhūṣā tyaktasakhīpraṇayā haram aikṣat kāciduvāca kalaṃ gatamānā kātaratāṃ sakhi mā kuru mūḍhe,काप्यखिलीकृतमण्डनभूषा त्यक्तसखीप्रणया हरम् ऐक्षत् काचिदुवाच कलं गतमाना कातरतां सखि मा कुरु मूढे
Main,154.0,473,dagdhamanobhava eva pinākī kāmayate svayameva vihartum kācidapi svayameva patantī prāha parāṃ virahaskhalitāṅgīm,दग्धमनोभव एव पिनाकी कामयते स्वयमेव विहर्तुम् काचिदपि स्वयमेव पतन्ती प्राह परां विरहस्खलिताङ्गीम्
Main,154.0,474,mā capale madanavyatiṣaṅgaṃ śaṃkarajaṃ skhalanena vada tvam kāpi kṛtavyavadhānamadṛṣṭvā yuktivaśādgiriśo hyayamūce,मा चपले मदनव्यतिषङ्गं शंकरजं स्खलनेन वद त्वम् कापि कृतव्यवधानमदृष्ट्वा युक्तिवशाद्गिरिशो ह्ययमूचे
Main,154.0,475,eṣa sa yatra sahasramakhādyā nākasadāmadhipāḥ svayamuktaiḥ nāmabhir indujaṭaṃ nijasevāprāptaphalāya natāstu ghaṭante,एष स यत्र सहस्रमखाद्या नाकसदामधिपाः स्वयमुक्तैः नामभिर् इन्दुजटं निजसेवाप्राप्तफलाय नतास्तु घटन्ते
Main,154.0,476,eṣa na caiṣa sa eṣa yadagre carmaparītatanuḥ śaśimaulī dhāvati vajradharo 'mararājo mārgamamuṃ vivṛtīkaraṇāya,एष न चैष स एष यदग्रे चर्मपरीततनुः शशिमौली धावति वज्रधरो ऽमरराजो मार्गममुं विवृतीकरणाय
Main,154.0,477,eṣa sa padmabhavo 'yamupetya prāṃśujaṭāmṛgacarmanigūḍhaḥ sapraṇayaṃ karaghaṭṭitavaktraḥ kiṃciduvāca mitaṃ śrutimūle,एष स पद्मभवो ऽयमुपेत्य प्रांशुजटामृगचर्मनिगूढः सप्रणयं करघट्टितवक्त्रः किंचिदुवाच मितं श्रुतिमूले
Main,154.0,478,evamabhūtsuranārikulānāṃ cittavisaṃṣṭhulatā gururāgāt śaṃkarasaṃśrayaṇād girijāyājanmaphalaṃ paramaṃ tviti cocuḥ,एवमभूत्सुरनारिकुलानां चित्तविसंष्ठुलता गुरुरागात् शंकरसंश्रयणाद् गिरिजायाजन्मफलं परमं त्विति चोचुः
Main,154.0,479,tato himagirerveśma viśvakarmaniveditam mahānīlamayastambhaṃ jvalatkāñcanakuṭṭimam,ततो हिमगिरेर्वेश्म विश्वकर्मनिवेदितम् महानीलमयस्तम्भं ज्वलत्काञ्चनकुट्टिमम्
Main,154.0,480,muktājālapariṣkāraṃ jvalitauṣadhidīpitam krīḍodyānasahasrāḍhyaṃ kāñcanāmbujadīrghikam,मुक्ताजालपरिष्कारं ज्वलितौषधिदीपितम् क्रीडोद्यानसहस्राढ्यं काञ्चनाम्बुजदीर्घिकम्
Main,154.0,481,mahendrapramukhāḥ sarve surā dṛṣṭvā tadadbhutam netrāṇi saphalānyadya manobhiriti te dadhuḥ,महेन्द्रप्रमुखाः सर्वे सुरा दृष्ट्वा तदद्भुतम् नेत्राणि सफलान्यद्य मनोभिरिति ते दधुः
Main,154.0,482,vimardakṣīṇakeyūrā hariṇā dvāri rodhitāḥ kathaṃcitpramukhāstatra viviśurnākavāsinaḥ,विमर्दक्षीणकेयूरा हरिणा द्वारि रोधिताः कथंचित्प्रमुखास्तत्र विविशुर्नाकवासिनः
Main,154.0,483,praṇatenācalendreṇa pūjito 'tha caturmukhaḥ cakāra vidhinā sarvaṃ vidhimantrapuraḥsaram,प्रणतेनाचलेन्द्रेण पूजितो ऽथ चतुर्मुखः चकार विधिना सर्वं विधिमन्त्रपुरःसरम्
Main,154.0,484,śarvasya pāṇigrahaṇam agnisākṣikamakṣatam dātā mahībhṛtāṃ nātho hotā devaścaturmukhaḥ,शर्वस्य पाणिग्रहणम् अग्निसाक्षिकमक्षतम् दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः
Main,154.0,485,varaḥ paśupatiḥ sākṣāt kanyā viśvāraṇistathā carācarāṇi bhūtāni surāsuravarāṇi ca,वरः पशुपतिः साक्षात् कन्या विश्वारणिस्तथा चराचराणि भूतानि सुरासुरवराणि च
Main,154.0,486,tatrāpyete niyamato hy abhavanvyagramūrtayaḥ mumocābhinavānsarvān sasyaśālīnrasauṣadhīḥ,तत्राप्येते नियमतो ह्य् अभवन्व्यग्रमूर्तयः मुमोचाभिनवान्सर्वान् सस्यशालीन्रसौषधीः
Main,154.0,487,vyagrā tu pṛthivī devī sarvabhāvamanoramā gṛhītvā varuṇaḥ sarvaratnānyābharaṇāni ca,व्यग्रा तु पृथिवी देवी सर्वभावमनोरमा गृहीत्वा वरुणः सर्वरत्नान्याभरणानि च
Main,154.0,488,puṇyāni ca pavitrāṇi nānāratnamayāni tu tasthau sābharaṇo devo harṣadaḥ sarvadehinām,पुण्यानि च पवित्राणि नानारत्नमयानि तु तस्थौ साभरणो देवो हर्षदः सर्वदेहिनाम्
Main,154.0,489,dhanadaścāpi divyāni haimānyābharaṇāni ca jātarūpavicitrāṇi prayataḥ samupasthitaḥ,धनदश्चापि दिव्यानि हैमान्याभरणानि च जातरूपविचित्राणि प्रयतः समुपस्थितः
Main,154.0,490,vāyurvavau susurabhiḥ sukhasaṃsparśano vibhuḥ chatramindukarodbhāsi susitaṃ ca śatakratuḥ,वायुर्ववौ सुसुरभिः सुखसंस्पर्शनो विभुः छत्रमिन्दुकरोद्भासि सुसितं च शतक्रतुः
Main,154.0,491,jagrāha muditaḥ sragvī bāhubhirbahubhūṣaṇaiḥ jagurgandharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ,जग्राह मुदितः स्रग्वी बाहुभिर्बहुभूषणैः जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः
Main,154.0,492,vādayanto 'timadhuraṃ jagur gandharvakiṃnarāḥ mūrtāśca ṛtavastatra jaguśca nanṛtuśca vai,वादयन्तो ऽतिमधुरं जगुर् गन्धर्वकिंनराः मूर्ताश्च ऋतवस्तत्र जगुश्च ननृतुश्च वै
Main,154.0,493,capalāśca gaṇāstasthur lolayanto himācalam uttiṣṭhankramaśaścātra viśvabhugbhaganetrahā,चपलाश्च गणास्तस्थुर् लोलयन्तो हिमाचलम् उत्तिष्ठन्क्रमशश्चात्र विश्वभुग्भगनेत्रहा
Main,154.0,494,cakāraudvāhikaṃ kṛtyaṃ patnyā saha yathocitam dattārgho girirājena suravṛndair vinoditaḥ,चकारौद्वाहिकं कृत्यं पत्न्या सह यथोचितम् दत्तार्घो गिरिराजेन सुरवृन्दैर् विनोदितः
Main,154.0,495,avasattāṃ kṣapāṃ tatra patnyā saha purāntakaḥ tato gandharvagītena nṛtyenāpsarasāmapi,अवसत्तां क्षपां तत्र पत्न्या सह पुरान्तकः ततो गन्धर्वगीतेन नृत्येनाप्सरसामपि
Main,154.0,496,stutibhir devadaityānāṃ vibuddho vibudhādhipaḥ āmantrya himaśailendraṃ prabhāte comayā saha jagāma mandaragiriṃ vāyuvegena śṛṅgiṇā,स्तुतिभिर् देवदैत्यानां विबुद्धो विबुधाधिपः आमन्त्र्य हिमशैलेन्द्रं प्रभाते चोमया सह जगाम मन्दरगिरिं वायुवेगेन शृङ्गिणा
Main,154.0,497,tato gate bhagavati nīlalohite sahomayā ratimalabhanna bhūdharaḥ sabāndhavo bhavati ca kasya no mano vihvalaṃ ca jagati hi kanyakāpituḥ,ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया रतिमलभन्न भूधरः सबान्धवो भवति च कस्य नो मनो विह्वलं च जगति हि कन्यकापितुः
Main,154.0,498,jvalanmaṇisphaṭikahāṭakotkaṭaṃ sphuṭadyuti sphaṭikagopuraṃ puram haro girau ciramanukalpitaṃ tadā visarjitāmaranivaho 'viśatsvakam,ज्वलन्मणिस्फटिकहाटकोत्कटं स्फुटद्युति स्फटिकगोपुरं पुरम् हरो गिरौ चिरमनुकल्पितं तदा विसर्जितामरनिवहो ऽविशत्स्वकम्
Main,154.0,499,tadomāsahito devo vijahāra bhagākṣihā purodyāneṣu ramyeṣu vivikteṣu vaneṣu ca,तदोमासहितो देवो विजहार भगाक्षिहा पुरोद्यानेषु रम्येषु विविक्तेषु वनेषु च
Main,154.0,500,suraktahṛdayo devyā makarāṅkapuraḥsaraḥ tato bahutithe kāle sutakāmā gireḥ sutā,सुरक्तहृदयो देव्या मकराङ्कपुरःसरः ततो बहुतिथे काले सुतकामा गिरेः सुता
Main,154.0,501,sakhībhiḥ sahitā krīḍāṃ cakre kṛtrimaputrakaiḥ kadācidgandhatailena gātramabhyajya śailajā,सखीभिः सहिता क्रीडां चक्रे कृत्रिमपुत्रकैः कदाचिद्गन्धतैलेन गात्रमभ्यज्य शैलजा
Main,154.0,502,cūrṇairudvartayāmāsa malināntaritāṃ tanum tadudvartanakaṃ gṛhya naraṃ cakre gajānanam,चूर्णैरुद्वर्तयामास मलिनान्तरितां तनुम् तदुद्वर्तनकं गृह्य नरं चक्रे गजाननम्
Main,154.0,503,putrakaṃ krīḍatī devī taṃ cāpyarpayadambhasi jāhnavyāstu śivāsakhyās tataḥ so 'bhūdbṛhadvapuḥ,पुत्रकं क्रीडती देवी तं चाप्यर्पयदम्भसि जाह्नव्यास्तु शिवासख्यास् ततः सो ऽभूद्बृहद्वपुः
Main,154.0,504,kāyenātiviśālena jagadāpūrayattadā putretyuvāca te devī putretyūce ca jāhnavī,कायेनातिविशालेन जगदापूरयत्तदा पुत्रेत्युवाच ते देवी पुत्रेत्यूचे च जाह्नवी
Main,154.0,505,gāṅgeya iti devaistu pūjito 'bhūdgajānanaḥ vināyakādhipatyaṃ ca dadāvasya pitāmahaḥ,गाङ्गेय इति देवैस्तु पूजितो ऽभूद्गजाननः विनायकाधिपत्यं च ददावस्य पितामहः
Main,154.0,506,punaḥ sā krīḍanaṃ cakre putrārthaṃ varavarṇinī manojñamaṅkuraṃ rūḍham aśokasya śubhānanā,पुनः सा क्रीडनं चक्रे पुत्रार्थं वरवर्णिनी मनोज्ञमङ्कुरं रूढम् अशोकस्य शुभानना
Main,154.0,507,vardhayāmāsa taṃ cāpi kṛtasaṃskāramaṅgalā bṛhaspatimukhairviprair divaspatipurogamaiḥ,वर्धयामास तं चापि कृतसंस्कारमङ्गला बृहस्पतिमुखैर्विप्रैर् दिवस्पतिपुरोगमैः
Main,154.0,508,tato devaiśca munibhiḥ proktā devī tvidaṃ vacaḥ bhavāni bhavatī bhavyā sambhūtā lokabhūtaye,ततो देवैश्च मुनिभिः प्रोक्ता देवी त्विदं वचः भवानि भवती भव्या सम्भूता लोकभूतये
Main,154.0,509,prāyaḥ sutaphalo lokaḥ putrapautraiśca labhyate aputrāśca prajāḥ prāyo dṛśyante daivahetavaḥ,प्रायः सुतफलो लोकः पुत्रपौत्रैश्च लभ्यते अपुत्राश्च प्रजाः प्रायो दृश्यन्ते दैवहेतवः
Main,154.0,510,adhunā darśite mārge maryādāṃ kartumarhasi phalaṃ kiṃ bhavitā devi kalpitaistaruputrakaiḥ ityuktā harṣapūrṇāṅgī provācomā śubhāṃ giram,अधुना दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि फलं किं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः इत्युक्ता हर्षपूर्णाङ्गी प्रोवाचोमा शुभां गिरम्
Main,154.0,511,evaṃ nirudake deśe yaḥ kūpaṃ kārayedbudhaḥ bindau bindau ca toyasya vasetsaṃvatsaraṃ divi,एवं निरुदके देशे यः कूपं कारयेद्बुधः बिन्दौ बिन्दौ च तोयस्य वसेत्संवत्सरं दिवि
Main,154.0,512,daśakūpasamā vāpī daśavāpīsamo hradaḥ daśahradasamaḥ putro daśaputrasamo drumaḥ eṣaiva mama maryādā niyatā lokabhāvinī,दशकूपसमा वापी दशवापीसमो ह्रदः दशह्रदसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी
Main,154.0,513,ityuktāstu tato viprā bṛhaspatipurogamāḥ jagmuḥ svamandirāṇyeva bhavānīṃ vandya sādaram,इत्युक्तास्तु ततो विप्रा बृहस्पतिपुरोगमाः जग्मुः स्वमन्दिराण्येव भवानीं वन्द्य सादरम्
Main,154.0,514,gateṣu teṣu devo 'pi śaṃkaraḥ parvatātmajām pāṇinālambya vāmena śanaiḥ prāveśayacchubhām,गतेषु तेषु देवो ऽपि शंकरः पर्वतात्मजाम् पाणिनालम्ब्य वामेन शनैः प्रावेशयच्छुभाम्
Main,154.0,515,cittaprasādajananaṃ prāsādamanugopuram lambamauktikadāmānaṃ mālikākulavedikam,चित्तप्रसादजननं प्रासादमनुगोपुरम् लम्बमौक्तिकदामानं मालिकाकुलवेदिकम्
Main,154.0,516,nirdhautakaladhautaṃ ca krīḍāguhamanoramam prakīrṇakusumāmodamattālikulakūjitam,निर्धौतकलधौतं च क्रीडागुहमनोरमम् प्रकीर्णकुसुमामोदमत्तालिकुलकूजितम्
Main,154.0,517,kiṃnarodgītasaṃgītagṛhāntaritabhittikam sugandhidhūpasaṃghātamanaḥprārthyamalakṣitam,किंनरोद्गीतसंगीतगृहान्तरितभित्तिकम् सुगन्धिधूपसंघातमनःप्रार्थ्यमलक्षितम्
Main,154.0,518,krīḍanmayūranārībhir vṛtaṃ vai tatavādibhiḥ haṃsasaṃghātasaṃghuṣṭaṃ sphaṭikastambhavedikam,क्रीडन्मयूरनारीभिर् वृतं वै ततवादिभिः हंससंघातसंघुष्टं स्फटिकस्तम्भवेदिकम्
Main,154.0,519,anāvilamasaṃbhrāntyā bahuśaḥ kiṃnarākulam śukairyatrābhihanyante padmarāgavinirmitāḥ,अनाविलमसंभ्रान्त्या बहुशः किंनराकुलम् शुकैर्यत्राभिहन्यन्ते पद्मरागविनिर्मिताः
Main,154.0,520,bhittayo dāḍimabhrāntyā pratibimbitamauktikāḥ tatrākṣakrīḍayā devī vihartumupacakrame,भित्तयो दाडिमभ्रान्त्या प्रतिबिम्बितमौक्तिकाः तत्राक्षक्रीडया देवी विहर्तुमुपचक्रमे
Main,154.0,521,svacchendranīlabhūbhāge krīḍane yatra dhiṣṭhitau vapuḥsahāyatāṃ prāptau vinodarasanirvṛtau,स्वच्छेन्द्रनीलभूभागे क्रीडने यत्र धिष्ठितौ वपुःसहायतां प्राप्तौ विनोदरसनिर्वृतौ
Main,154.0,522,evaṃ prakrīḍatostatra devīśaṃkarayostadā prādurbhavanmahāśabdas tadgṛhodaragocaraḥ,एवं प्रक्रीडतोस्तत्र देवीशंकरयोस्तदा प्रादुर्भवन्महाशब्दस् तद्गृहोदरगोचरः
Main,154.0,523,tacchrutvā kautukāddevī kimetaditi śaṃkaram papraccha taṃ śubhatanur haraṃ vismayapūrvakam,तच्छ्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम् पप्रच्छ तं शुभतनुर् हरं विस्मयपूर्वकम्
Main,154.0,524,uvāca devīṃ naitatte dṛṣṭapūrvaṃ suvismite ete gaṇeśāḥ krīḍante śaile 'sminmatpriyāḥ sadā,उवाच देवीं नैतत्ते दृष्टपूर्वं सुविस्मिते एते गणेशाः क्रीडन्ते शैले ऽस्मिन्मत्प्रियाः सदा
Main,154.0,525,tapasā brahmacaryeṇa niyamaiḥ kṣetrasevanaiḥ yairahaṃ toṣitaḥ pūrvaṃ ta ete manujottamāḥ,तपसा ब्रह्मचर्येण नियमैः क्षेत्रसेवनैः यैरहं तोषितः पूर्वं त एते मनुजोत्तमाः
Main,154.0,526,matsamīpamanuprāptā mama hṛdyāḥ śubhānane kāmarūpā mahotsāhā mahārūpaguṇānvitāḥ,मत्समीपमनुप्राप्ता मम हृद्याः शुभानने कामरूपा महोत्साहा महारूपगुणान्विताः
Main,154.0,527,karmabhirvismayaṃ teṣāṃ prayāmi balaśālinām carācarasya jagataḥ sṛṣṭisaṃharaṇakṣamāḥ,कर्मभिर्विस्मयं तेषां प्रयामि बलशालिनाम् चराचरस्य जगतः सृष्टिसंहरणक्षमाः
Main,154.0,528,brahmaviṣṇvindragandharvaiḥ sakiṃnaramahoragaiḥ samāvṛto 'pyahaṃ nityaṃ naibhirvirahito rame,ब्रह्मविष्ण्विन्द्रगन्धर्वैः सकिंनरमहोरगैः समावृतो ऽप्यहं नित्यं नैभिर्विरहितो रमे
Main,154.0,529,hṛdyā me cārusarvāṅgi ta ete krīḍitā girau ityuktā tu tato devī tyaktvā tadvismayākulā,हृद्या मे चारुसर्वाङ्गि त एते क्रीडिता गिरौ इत्युक्ता तु ततो देवी त्यक्त्वा तद्विस्मयाकुला
Main,154.0,530,gavākṣāntaramāsādya prekṣate vismitānanā yāvantaste kṛśā dīrghā hrasvāḥ sthūlā mahodarāḥ,गवाक्षान्तरमासाद्य प्रेक्षते विस्मितानना यावन्तस्ते कृशा दीर्घा ह्रस्वाः स्थूला महोदराः
Main,154.0,531,vyāghrebhavadanāḥ kecit kecinmeṣājarūpiṇaḥ anekaprāṇirūpāśca jvālāsyāḥ kṛṣṇapiṅgalāḥ,व्याघ्रेभवदनाः केचित् केचिन्मेषाजरूपिणः अनेकप्राणिरूपाश्च ज्वालास्याः कृष्णपिङ्गलाः
Main,154.0,532,saumyā bhīmāḥ smitamukhāḥ kṛṣṇapiṅgajaṭāsaṭāḥ nānāvihaṅgavadanā nānāvidhamṛgānanāḥ,सौम्या भीमाः स्मितमुखाः कृष्णपिङ्गजटासटाः नानाविहङ्गवदना नानाविधमृगाननाः
Main,154.0,533,kauśeyacarmavasanā nagnāścānye virūpiṇaḥ gokarṇā gajakarṇāśca bahuvaktrekṣaṇodarāḥ,कौशेयचर्मवसना नग्नाश्चान्ये विरूपिणः गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुवक्त्रेक्षणोदराः
Main,154.0,534,bahupādā bahubhujā divyanānāstrapāṇayaḥ anekakusumāpīḍā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ,बहुपादा बहुभुजा दिव्यनानास्त्रपाणयः अनेककुसुमापीडा नानाव्यालविभूषणाः
Main,154.0,535,vṛkānanāyudhadharā nānākavacabhūṣaṇāḥ vicitravāhanārūḍhā divyarūpā viyaccarāḥ,वृकाननायुधधरा नानाकवचभूषणाः विचित्रवाहनारूढा दिव्यरूपा वियच्चराः
Main,154.0,536,vīṇāvādyamukhodghuṣṭā nānāsthānakanartakāḥ gaṇeśāṃstāṃstathā dṛṣṭvā devī provāca śaṃkaram,वीणावाद्यमुखोद्घुष्टा नानास्थानकनर्तकाः गणेशांस्तांस्तथा दृष्ट्वा देवी प्रोवाच शंकरम्
Main,154.0,537,gaṇeśāḥ katisaṃkhyātāḥ kiṃnāmānaḥ kimātmakāḥ ekaikaśo mama brūhi dhiṣṭhitā ye pṛthakpṛthak,गणेशाः कतिसंख्याताः किंनामानः किमात्मकाः एकैकशो मम ब्रूहि धिष्ठिता ये पृथक्पृथक्
Main,154.0,538,koṭisaṃkhyā hyasaṃkhyātā nānāvikhyātapauruṣāḥ jagadāpūritaṃ sarvair ebhirbhīmairmahābalaiḥ,कोटिसंख्या ह्यसंख्याता नानाविख्यातपौरुषाः जगदापूरितं सर्वैर् एभिर्भीमैर्महाबलैः
Main,154.0,539,siddhakṣetreṣu rathyāsu jīrṇodyāneṣu veśmasu dānavānāṃ śarīreṣu bāleṣūnmattakeṣu ca ete viśanti muditā nānāhāravihāriṇaḥ,सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च एते विशन्ति मुदिता नानाहारविहारिणः
Main,154.0,540,ūṣmapāḥ phenapāścaiva dhūmapā madhupāyinaḥ raktapāḥ sarvabhakṣāśca vāyupā hyambubhojanāḥ,ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूमपा मधुपायिनः रक्तपाः सर्वभक्षाश्च वायुपा ह्यम्बुभोजनाः
Main,154.0,541,geyanṛtyopahārāśca nānāvādyaravapriyāḥ na hyeṣāṃ vai anantatvād guṇānvaktuṃ hi śakyate,गेयनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः न ह्येषां वै अनन्तत्वाद् गुणान्वक्तुं हि शक्यते
Main,154.0,542,mārgatvaguttarāsaṅgaśuddhāṅgo muñjamekhalī mānaśilena kalkena capalo rañjitānanaḥ,मार्गत्वगुत्तरासङ्गशुद्धाङ्गो मुञ्जमेखली मानशिलेन कल्केन चपलो रञ्जिताननः
Main,154.0,543,pinaddhotpalasragdāmā sukānto madhurākṛtiḥ pāṣāṇaśakalottānakāṃsyatālapravartakaḥ,पिनद्धोत्पलस्रग्दामा सुकान्तो मधुराकृतिः पाषाणशकलोत्तानकांस्यतालप्रवर्तकः
Main,154.0,544,asau gaṇeśvaro devaḥ kiṃnāmā kiṃnarānugaḥ ya eṣa gaṇagīteṣu dattakarṇo muhurmuhuḥ,असौ गणेश्वरो देवः किंनामा किंनरानुगः य एष गणगीतेषु दत्तकर्णो मुहुर्मुहुः
Main,154.0,545,sa eṣa vīrako devi sadā maddhṛdayapriyaḥ nānāścaryaguṇādhāro gaṇeśvaragaṇārcitaḥ,स एष वीरको देवि सदा मद्धृदयप्रियः नानाश्चर्यगुणाधारो गणेश्वरगणार्चितः
Main,154.0,546,īdṛśasya sutasyāsti mamotkaṇṭhā purāntaka kadāham īdṛśaṃ putraṃ drakṣyāmyānandadāyinam,ईदृशस्य सुतस्यास्ति ममोत्कण्ठा पुरान्तक कदाहम् ईदृशं पुत्रं द्रक्ष्याम्यानन्ददायिनम्
Main,154.0,547,eṣa eva sutaste 'stu nayanānandahetukaḥ tvayā mātrā kṛtārtho 'stu vīrako 'pi sumadhyame,एष एव सुतस्ते ऽस्तु नयनानन्दहेतुकः त्वया मात्रा कृतार्थो ऽस्तु वीरको ऽपि सुमध्यमे
Main,154.0,548,ityuktā preṣayāmāsa vijayāṃ harṣaṇotsukā vīrakānayanāyāśu duhitā himabhūbhṛtaḥ,इत्युक्ता प्रेषयामास विजयां हर्षणोत्सुका वीरकानयनायाशु दुहिता हिमभूभृतः
Main,154.0,549,sāvaruhya tvarāyuktā prāsādādambaraspṛśaḥ vijayovāca gaṇapaṃ gaṇamadhye pravartitā,सावरुह्य त्वरायुक्ता प्रासादादम्बरस्पृशः विजयोवाच गणपं गणमध्ये प्रवर्तिता
Main,154.0,550,ehi vīraka cāpalyāt tvayā devaḥ prakopitaḥ kimuttaraṃ vadatyarthe nṛtyaraṅge tu śailajā,एहि वीरक चापल्यात् त्वया देवः प्रकोपितः किमुत्तरं वदत्यर्थे नृत्यरङ्गे तु शैलजा
Main,154.0,551,ityuktastyaktapāṣāṇaśakalo mārjitānanaḥ āhūtastu tayodbhūtamūlaprastāvaśaṃsakaḥ,इत्युक्तस्त्यक्तपाषाणशकलो मार्जिताननः आहूतस्तु तयोद्भूतमूलप्रस्तावशंसकः
Main,154.0,552,devyāḥ samīpamāgacchad vijayānuguptaḥ śanaiḥ prāsādaśikharātphullaraktāmbujanibhadyutiḥ,देव्याः समीपमागच्छद् विजयानुगुप्तः शनैः प्रासादशिखरात्फुल्लरक्ताम्बुजनिभद्युतिः
Main,154.0,553,taṃ dṛṣṭvā prasrutānalpasvādukṣīrapayodharā girijovāca sasnehaṃ girā madhuravarṇayā,तं दृष्ट्वा प्रस्रुतानल्पस्वादुक्षीरपयोधरा गिरिजोवाच सस्नेहं गिरा मधुरवर्णया
Main,154.0,554,ehyehi yāto 'si me putratāṃ devadevena datto 'dhunā vīraka,एह्येहि यातो ऽसि मे पुत्रतां देवदेवेन दत्तो ऽधुना वीरक
Main,154.0,555,ityevamaṅke nidhāyātha taṃ paryacumbatkapole kalavādinam,इत्येवमङ्के निधायाथ तं पर्यचुम्बत्कपोले कलवादिनम्
Main,154.0,556,mūrdhnyupāghrāya saṃmārjya gātrāṇi bhūṣayāmāsa divyaiḥ svayaṃ bhūṣaṇaiḥ kiṅkiṇīmekhalānūpurair māṇikyakeyūrahārorumūlaguṇaiḥ,मूर्ध्न्युपाघ्राय संमार्ज्य गात्राणि भूषयामास दिव्यैः स्वयं भूषणैः किङ्किणीमेखलानूपुरैर् माणिक्यकेयूरहारोरुमूलगुणैः
Main,154.0,557,komalaiḥ pallavaiścitritaiścārubhir divyamantrodbhavais tasya śubhaistato bhūribhiścākaronmiśrasiddhārthakair aṅgarakṣāvidhim,कोमलैः पल्लवैश्चित्रितैश्चारुभिर् दिव्यमन्त्रोद्भवैस् तस्य शुभैस्ततो भूरिभिश्चाकरोन्मिश्रसिद्धार्थकैर् अङ्गरक्षाविधिम्
Main,154.0,558,evamādāya covāca kṛtvā srajaṃ mūrdhni gorocanāpatrabhaṅgojjvalam,एवमादाय चोवाच कृत्वा स्रजं मूर्ध्नि गोरोचनापत्रभङ्गोज्ज्वलम्
Main,154.0,559,gaccha gacchādhunā krīḍa sārdhaṃ gaṇairapramatto nage śvabhravarja śanairvyālamālākulāḥ śailasānudrumadantibhir bhinnasārāḥ pare saṅginaḥ,गच्छ गच्छाधुना क्रीड सार्धं गणैरप्रमत्तो नगे श्वभ्रवर्ज शनैर्व्यालमालाकुलाः शैलसानुद्रुमदन्तिभिर् भिन्नसाराः परे सङ्गिनः
Main,154.0,560,jāhnavīyaṃ jalaṃ kṣubdhatoyākulaṃ kūlaṃ mā viśethā bahuvyāghraduṣṭe vane,जाह्नवीयं जलं क्षुब्धतोयाकुलं कूलं मा विशेथा बहुव्याघ्रदुष्टे वने
Main,154.0,561,vatsāsaṃkhyeṣu durgā gaṇeśeṣvetasminvīrake putrabhāvopatuṣṭāntaḥkaraṇā tiṣṭhatu,वत्सासंख्येषु दुर्गा गणेशेष्वेतस्मिन्वीरके पुत्रभावोपतुष्टान्तःकरणा तिष्ठतु
Main,154.0,562,svasya pitṛjanaprārthitaṃ bhavyamāyātibhāvinyasau bhavyatā,स्वस्य पितृजनप्रार्थितं भव्यमायातिभाविन्यसौ भव्यता
Main,154.0,563,so 'pi nirvartya sarvān gaṇān sasmayamāha bālatvalīlārasāviṣṭadhīḥ,सो ऽपि निर्वर्त्य सर्वान् गणान् सस्मयमाह बालत्वलीलारसाविष्टधीः
Main,154.0,564,eṣa mātrā svayaṃ me kṛtabhūṣaṇo 'tra eṣa paṭaḥ pāṭalairbindubhiḥ sinduvārasya puṣpairiyaṃ mālatīmiśritā mālikā me śirasyāhitā,एष मात्रा स्वयं मे कृतभूषणो ऽत्र एष पटः पाटलैर्बिन्दुभिः सिन्दुवारस्य पुष्पैरियं मालतीमिश्रिता मालिका मे शिरस्याहिता
Main,154.0,565,ko 'yamātodyadhārī gaṇastasya dāsyāmi hastādidaṃ krīḍanam,को ऽयमातोद्यधारी गणस्तस्य दास्यामि हस्तादिदं क्रीडनम्
Main,154.0,566,dakṣiṇātpaścimaṃ paścimāduttaramuttarātpūrvamabhyetya sakhyā yutā prekṣatī taṃ gavākṣāntarādvīrakaṃ śailaputrī bahiḥ krīḍanaṃ yajjaganmāturapyeṣa cittabhramaḥ,दक्षिणात्पश्चिमं पश्चिमादुत्तरमुत्तरात्पूर्वमभ्येत्य सख्या युता प्रेक्षती तं गवाक्षान्तराद्वीरकं शैलपुत्री बहिः क्रीडनं यज्जगन्मातुरप्येष चित्तभ्रमः
Main,154.0,567,putralubdho janastatra ko mohamāyāti na svalpacetā jaḍo māṃsaviṇmūtrasaṃghātadehaḥ,पुत्रलुब्धो जनस्तत्र को मोहमायाति न स्वल्पचेता जडो मांसविण्मूत्रसंघातदेहः
Main,154.0,568,draṣṭumabhyantare nākavāseśvarair indumauliṃ praviṣṭeṣu kakṣāntaram,द्रष्टुमभ्यन्तरे नाकवासेश्वरैर् इन्दुमौलिं प्रविष्टेषु कक्षान्तरम्
Main,154.0,569,vāhanātyāvarohā gaṇāstairyuto lokapālāstramūrto hyayaṃ khaḍgo vikhaḍgakaro nirmamaḥ kṛtāntaḥ kasya kenāhato brūta maune bhavanto 'stradaṇḍena kiṃ duḥspṛhāḥ,वाहनात्यावरोहा गणास्तैर्युतो लोकपालास्त्रमूर्तो ह्ययं खड्गो विखड्गकरो निर्ममः कृतान्तः कस्य केनाहतो ब्रूत मौने भवन्तो ऽस्त्रदण्डेन किं दुःस्पृहाः
Main,154.0,570,bhīmamūrtyānanenāsti kṛtyaṃ girau ya eṣo 'strajñena kiṃ vadhyate,भीममूर्त्याननेनास्ति कृत्यं गिरौ य एषो ऽस्त्रज्ञेन किं वध्यते
Main,154.0,571,mā vṛthā lokapālānugacittatā evam evaitad ityūcurasmai tadā devatāḥ,मा वृथा लोकपालानुगचित्तता एवम् एवैतद् इत्यूचुरस्मै तदा देवताः
Main,154.0,572,devadevānugaṃ vīrakaṃ lakṣaṇā prāha devī vanaṃ parvatā nirjharāṇyagnidevyānyatho bhūtapā nirjharāmbhonipāteṣu nimajjata,देवदेवानुगं वीरकं लक्षणा प्राह देवी वनं पर्वता निर्झराण्यग्निदेव्यान्यथो भूतपा निर्झराम्भोनिपातेषु निमज्जत
Main,154.0,573,puṣpajālāvanaddheṣu dhāmasvapi prottuṅganānādrikuñjeṣvanugarjantu hemārutāsphoṭasaṃkṣepaṇāt kāmataḥ,पुष्पजालावनद्धेषु धामस्वपि प्रोत्तुङ्गनानाद्रिकुञ्जेष्वनुगर्जन्तु हेमारुतास्फोटसंक्षेपणात् कामतः
Main,154.0,574,kāñcanottuṅgaśṛṅgāvarohakṣitau hemareṇūtkarāsaṅgadyutiṃ khecarāṇāṃ vanādhāyini ramye bahurūpasaṃpatprakare gaṇānvāsitaṃ mandarakandare sundaramandārapuṣpapravālāmbuje siddhanārībhir āpītarūpāmṛtaṃ vistṛtair netrapātrair anunmeṣibhir vīrake śailaputrī nimeṣāntarād asmaratputragṛdhrī vinodārthinī,काञ्चनोत्तुङ्गशृङ्गावरोहक्षितौ हेमरेणूत्करासङ्गद्युतिं खेचराणां वनाधायिनि रम्ये बहुरूपसंपत्प्रकरे गणान्वासितं मन्दरकन्दरे सुन्दरमन्दारपुष्पप्रवालाम्बुजे सिद्धनारीभिर् आपीतरूपामृतं विस्तृतैर् नेत्रपात्रैर् अनुन्मेषिभिर् वीरके शैलपुत्री निमेषान्तराद् अस्मरत्पुत्रगृध्री विनोदार्थिनी
Main,154.0,575,so 'pi tādṛkkṣaṇāvāptapuṇyodayo yo 'pi janmāntarasyātmajatvaṃ gataḥ krīḍatastasya tṛptiḥ kathaṃ jāyate yo 'pi bhāvijagadvedhasā tejasaḥ kalpitaḥ pratikṣaṇaṃ divyagītakṣaṇo nṛtyalolo gaṇeśaiḥ praṇataḥ,सो ऽपि तादृक्क्षणावाप्तपुण्योदयो यो ऽपि जन्मान्तरस्यात्मजत्वं गतः क्रीडतस्तस्य तृप्तिः कथं जायते यो ऽपि भाविजगद्वेधसा तेजसः कल्पितः प्रतिक्षणं दिव्यगीतक्षणो नृत्यलोलो गणेशैः प्रणतः
Main,154.0,576,kṣaṇaṃ siṃhanādākule gaṇḍaśaile sṛjadratnajāle bṛhatsālatāle kṣaṇaṃ phullanānātamālālikāle kṣaṇaṃ vṛkṣamūle vilolo marāle,क्षणं सिंहनादाकुले गण्डशैले सृजद्रत्नजाले बृहत्सालताले क्षणं फुल्लनानातमालालिकाले क्षणं वृक्षमूले विलोलो मराले
Main,154.0,577,kṣaṇe svalpapaṅke jale paṅkajāḍhye kṣaṇaṃ māturaṅke śubhe niṣkalaṅke parikrīḍate bālalīlāvihārī gaṇeśādhipo devatānandakārī nikuñjeṣu vidyādharairgītaśīlaḥ pinākīva līlāvilāsaiḥ salīlaḥ,क्षणे स्वल्पपङ्के जले पङ्कजाढ्ये क्षणं मातुरङ्के शुभे निष्कलङ्के परिक्रीडते बाललीलाविहारी गणेशाधिपो देवतानन्दकारी निकुञ्जेषु विद्याधरैर्गीतशीलः पिनाकीव लीलाविलासैः सलीलः
Main,154.0,578,prakāśya bhuvanābhogī tato dinakare gate deśāntaraṃ tadā paścād dūramastāvanīdharam,प्रकाश्य भुवनाभोगी ततो दिनकरे गते देशान्तरं तदा पश्चाद् दूरमस्तावनीधरम्
Main,154.0,579,udayāste purobhāvī yo hi cāste 'vanīdharaḥ mitratvamasya sudṛḍhaṃ hṛdaye paricintyatām,उदयास्ते पुरोभावी यो हि चास्ते ऽवनीधरः मित्रत्वमस्य सुदृढं हृदये परिचिन्त्यताम्
Main,154.0,580,nityamārādhitaḥ śrīmān pṛthumūlaḥ samunnataḥ nākarotsevituṃ merur upahāraṃ patiṣyataḥ,नित्यमाराधितः श्रीमान् पृथुमूलः समुन्नतः नाकरोत्सेवितुं मेरुर् उपहारं पतिष्यतः
Main,154.0,581,jale 'pyeṣā vyavastheti saṃśayetākhilaṃ budhaḥ dināntānugato bhānuḥ svajanatvamapūrayat,जले ऽप्येषा व्यवस्थेति संशयेताखिलं बुधः दिनान्तानुगतो भानुः स्वजनत्वमपूरयत्
Main,154.0,582,saṃdhyābaddhāñjalipuṭā munayo 'bhimukhā ravim yācantyāgamanaṃ śīghraṃ nivāryātmani bhāvitām,संध्याबद्धाञ्जलिपुटा मुनयो ऽभिमुखा रविम् याचन्त्यागमनं शीघ्रं निवार्यात्मनि भाविताम्
Main,154.0,583,vyajṛmbhata tathā loke kramādvaibhāvaraṃ tamaḥ kuṭilasyeva hṛdaye kāluṣyaṃ dūṣayanmanaḥ,व्यजृम्भत तथा लोके क्रमाद्वैभावरं तमः कुटिलस्येव हृदये कालुष्यं दूषयन्मनः
Main,154.0,584,jvalatphaṇiphaṇāratnadīpoddyotitabhittike śayanaṃ śaśisaṃghātaśubhravastrottaracchadam,ज्वलत्फणिफणारत्नदीपोद्द्योतितभित्तिके शयनं शशिसंघातशुभ्रवस्त्रोत्तरच्छदम्
Main,154.0,585,nānāratnadyutilasacchakracāpaviḍambakam ratnakiṅkiṇikājālaṃ lambamuktākalāpakam,नानारत्नद्युतिलसच्छक्रचापविडम्बकम् रत्नकिङ्किणिकाजालं लम्बमुक्ताकलापकम्
Main,154.0,586,kamanīyacalallolavitānācchāditāmbaram mandire mandasaṃcāraḥ śanairgirisutāyutaḥ,कमनीयचलल्लोलवितानाच्छादिताम्बरम् मन्दिरे मन्दसंचारः शनैर्गिरिसुतायुतः
Main,154.0,587,tasthau girisutābāhulatāmīlitakaṃdharaḥ śaśimaulisitajyotsnā śucipūritagocaraḥ,तस्थौ गिरिसुताबाहुलतामीलितकंधरः शशिमौलिसितज्योत्स्ना शुचिपूरितगोचरः
Main,154.0,588,girijāpyasitāpaṅgī nīlotpaladalacchaviḥ vibhāvaryā ca saṃpṛktā babhūvātitamomayī tamuvāca tato devaḥ krīḍākelikalāyutam,गिरिजाप्यसितापङ्गी नीलोत्पलदलच्छविः विभावर्या च संपृक्ता बभूवातितमोमयी तमुवाच ततो देवः क्रीडाकेलिकलायुतम्
Main,155.0,1,matsya-purāṇa 155 śarīre mama tanvaṅgi site bhāsyasitadyutiḥ bhujaṃgīvāsitā śuddhā saṃśliṣṭā candane tarau,मत्स्य-पुराण १५५ शरीरे मम तन्वङ्गि सिते भास्यसितद्युतिः भुजंगीवासिता शुद्धा संश्लिष्टा चन्दने तरौ
Main,155.0,2,candrātapena saṃpṛktā rucirāmbarayā tathā rajanīvāsite pakṣe dṛṣṭidoṣaṃ dadāsi me,चन्द्रातपेन संपृक्ता रुचिराम्बरया तथा रजनीवासिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे
Main,155.0,3,ityuktā girijā tena muktakaṇṭhā pinākinā uvāca koparaktākṣī bhrukuṭīkuṭilānanā,इत्युक्ता गिरिजा तेन मुक्तकण्ठा पिनाकिना उवाच कोपरक्ताक्षी भ्रुकुटीकुटिलानना
Main,155.0,4,svakṛtena janaḥ sarvo jāḍyena paribhūyate avaśyamarthī prāpnoti khaṇḍanāṃ janamaṇḍale,स्वकृतेन जनः सर्वो जाड्येन परिभूयते अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां जनमण्डले
Main,155.0,5,tapobhirdīrghacaritair yacca prārthitavatyaham tasyā me niyatastveṣa hy avamānaḥ pade pade,तपोभिर्दीर्घचरितैर् यच्च प्रार्थितवत्यहम् तस्या मे नियतस्त्वेष ह्य् अवमानः पदे पदे
Main,155.0,6,naivāsmi kuṭilā śarva viṣamā naiva dhūrjaṭe saviṣayastvaṃ gataḥ khyātiṃ vyaktadoṣākarāśrayaḥ,नैवास्मि कुटिला शर्व विषमा नैव धूर्जटे सविषयस्त्वं गतः ख्यातिं व्यक्तदोषाकराश्रयः
Main,155.0,7,nāhaṃ pūṣṇo 'pi daśanā netre cāsmi bhagasya hi ādityaśca vijānāti bhagavāndvādaśātmakaḥ,नाहं पूष्णो ऽपि दशना नेत्रे चास्मि भगस्य हि आदित्यश्च विजानाति भगवान्द्वादशात्मकः
Main,155.0,8,mūrdhni śūlaṃ janayasi svairdoṣairmāmadhikṣipan yastvaṃ māmāha kṛṣṇeti mahākāleti viśrutaḥ,मूर्ध्नि शूलं जनयसि स्वैर्दोषैर्मामधिक्षिपन् यस्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालेति विश्रुतः
Main,155.0,9,yāsyāmyahaṃ parityaktvā cātmānaṃ tapasā girim jīvantyā nāsti me kṛtyaṃ dhūrtena paribhūtayā,यास्याम्यहं परित्यक्त्वा चात्मानं तपसा गिरिम् जीवन्त्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया
Main,155.0,10,niśamya tasyā vacanaṃ kopatīkṣṇākṣaraṃ bhavaḥ uvācāviṣṭasaṃbhrāntipraṇayonmiśrayā girā,निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः उवाचाविष्टसंभ्रान्तिप्रणयोन्मिश्रया गिरा
Main,155.0,11,anātmajñāsi girije nāhaṃ nindāparastava tvadbhaktibuddhyā kṛtavāṃs tavāhaṃ nāmasaṃśrayam,अनात्मज्ञासि गिरिजे नाहं निन्दापरस्तव त्वद्भक्तिबुद्ध्या कृतवांस् तवाहं नामसंश्रयम्
Main,155.0,12,vikalpaḥ svasthacitte 'pi girije naiva kalpanā yadyevaṃ kupitā bhīru tvaṃ tavāhaṃ na vai punaḥ,विकल्पः स्वस्थचित्ते ऽपि गिरिजे नैव कल्पना यद्येवं कुपिता भीरु त्वं तवाहं न वै पुनः
Main,155.0,13,narmavādī bhaviṣyāmi jahi kopaṃ śucismite śirasā praṇataścāhaṃ racitaste mayāñjaliḥ,नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं शुचिस्मिते शिरसा प्रणतश्चाहं रचितस्ते मयाञ्जलिः
Main,155.0,14,snehenāpyavamānena ninditenaiti vikriyām tasmānna jātu ruṣṭasya narmaspṛṣṭo janaḥ kila,स्नेहेनाप्यवमानेन निन्दितेनैति विक्रियाम् तस्मान्न जातु रुष्टस्य नर्मस्पृष्टो जनः किल
Main,155.0,15,anekaiścāṭubhirdevī devena pratibodhitā kopaṃ tīvraṃ na tatyāja satī marmaṇi ghaṭṭitā,अनेकैश्चाटुभिर्देवी देवेन प्रतिबोधिता कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता
Main,155.0,16,avaṣṭabdham athāsphālya vāsaḥ śaṃkarapāṇinā viparyastālakā vegād yātumaicchata śailajā,अवष्टब्धम् अथास्फाल्य वासः शंकरपाणिना विपर्यस्तालका वेगाद् यातुमैच्छत शैलजा
Main,155.0,17,tasyā vrajantyāḥ kopena punarāha purāntakaḥ satyaṃ sarvairavayavaiḥ sutāsi sadṛśī pituḥ,तस्या व्रजन्त्याः कोपेन पुनराह पुरान्तकः सत्यं सर्वैरवयवैः सुतासि सदृशी पितुः
Main,155.0,18,himācalasya śṛṅgaistair meghajālākulairnabhaḥ tathā duravagāhyebhyo hṛdayebhyastavāśayaḥ,हिमाचलस्य शृङ्गैस्तैर् मेघजालाकुलैर्नभः तथा दुरवगाह्येभ्यो हृदयेभ्यस्तवाशयः
Main,155.0,19,kāṭhinyāṅkastvamasmabhyaṃ vanebhyo bahudhā gatā kuṭilatvaṃ ca vartmabhyo duḥsevyatvaṃ himādapi saṃkrāntiṃ sarvadaiveti tanvaṅgi himaśailarāṭ,काठिन्याङ्कस्त्वमस्मभ्यं वनेभ्यो बहुधा गता कुटिलत्वं च वर्त्मभ्यो दुःसेव्यत्वं हिमादपि संक्रान्तिं सर्वदैवेति तन्वङ्गि हिमशैलराट्
Main,155.0,20,ityuktā sā punaḥ prāha giriśaṃ śailajā tadā kopakampitamūrdhā ca prasphuraddaśanacchadā,इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं शैलजा तदा कोपकम्पितमूर्धा च प्रस्फुरद्दशनच्छदा
Main,155.0,21,mā sarvāndoṣadānena nindānyānguṇino janān tavāpi duṣṭasaṃparkāt saṃkrāntaṃ sarvameva hi,मा सर्वान्दोषदानेन निन्दान्यान्गुणिनो जनान् तवापि दुष्टसंपर्कात् संक्रान्तं सर्वमेव हि
Main,155.0,22,vyālebhyo 'nekajihvatvaṃ bhasmanā snehabandhanam hṛtkāluṣyaṃ śaśāṅkāttu durbodhitvaṃ vṛṣādapi,व्यालेभ्यो ऽनेकजिह्वत्वं भस्मना स्नेहबन्धनम् हृत्कालुष्यं शशाङ्कात्तु दुर्बोधित्वं वृषादपि
Main,155.0,23,tathā bahu kimuktena alaṃ vācā śrameṇa te śmaśānavāsān nirbhīs tvaṃ nagnatvānna tava trapā nirghṛṇatvaṃ kapālitvād dayā te vigatā ciram,तथा बहु किमुक्तेन अलं वाचा श्रमेण ते श्मशानवासान् निर्भीस् त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा निर्घृणत्वं कपालित्वाद् दया ते विगता चिरम्
Main,155.0,24,ityuktvā mandirāttasmān nirjagāma himādrijā,इत्युक्त्वा मन्दिरात्तस्मान् निर्जगाम हिमाद्रिजा
Main,155.0,25,tasyāṃ vrajantyāṃ deveśagaṇaiḥ kilakilo dhvaniḥ kva mātargacchasi tyaktvā rudanto dhāvitāḥ punaḥ,तस्यां व्रजन्त्यां देवेशगणैः किलकिलो ध्वनिः क्व मातर्गच्छसि त्यक्त्वा रुदन्तो धाविताः पुनः
Main,155.0,26,viṣṭabhya caraṇau devyā vīrako bāṣpagadgadam provāca mātaḥ kiṃtvetat kva yāsi kupitāntarā,विष्टभ्य चरणौ देव्या वीरको बाष्पगद्गदम् प्रोवाच मातः किंत्वेतत् क्व यासि कुपितान्तरा
Main,155.0,27,ahaṃ tvāmanuyāsyāmi vrajantīṃ snehavarjitām no cetpatiṣye śikharāt taponiṣṭhe tvayojjhitaḥ,अहं त्वामनुयास्यामि व्रजन्तीं स्नेहवर्जिताम् नो चेत्पतिष्ये शिखरात् तपोनिष्ठे त्वयोज्झितः
Main,155.0,28,unnāmya vadanaṃ devī dakṣiṇena tu pāṇinā uvāca vīrakaṃ mātā śokaṃ putraka mā kṛthāḥ,उन्नाम्य वदनं देवी दक्षिणेन तु पाणिना उवाच वीरकं माता शोकं पुत्रक मा कृथाः
Main,155.0,29,śailāgrātpatituṃ naiva na cāgantuṃ mayā saha yuktaṃ te putra vakṣyāmi yena kāryeṇa tacchṛṇu,शैलाग्रात्पतितुं नैव न चागन्तुं मया सह युक्तं ते पुत्र वक्ष्यामि येन कार्येण तच्छृणु
Main,155.0,30,kṛṣṇetyuktvā hareṇāhaṃ ninditā cāpyaninditā sārhaṃ tapaḥ kariṣyāmi yena gaurītvamāpnuyām,कृष्णेत्युक्त्वा हरेणाहं निन्दिता चाप्यनिन्दिता सार्हं तपः करिष्यामि येन गौरीत्वमाप्नुयाम्
Main,155.0,31,eṣa strīlampaṭo devo yātāyāṃ mayyanantaram dvārarakṣā tvayā kāryā nityaṃ randhrānvavekṣiṇā,एष स्त्रीलम्पटो देवो यातायां मय्यनन्तरम् द्वाररक्षा त्वया कार्या नित्यं रन्ध्रान्ववेक्षिणा
Main,155.0,32,yathā na kācit praviśed yoṣidatra harāntikam dṛṣṭvā parāṃstriyaṃ cātra vadethā mama putraka,यथा न काचित् प्रविशेद् योषिदत्र हरान्तिकम् दृष्ट्वा परांस्त्रियं चात्र वदेथा मम पुत्रक
Main,155.0,33,śīghram eva kariṣyāmi yathāyuktam anantaram evamastviti devīṃ sa vīrakaḥ prāha sāṃpratam,शीघ्रम् एव करिष्यामि यथायुक्तम् अनन्तरम् एवमस्त्विति देवीं स वीरकः प्राह सांप्रतम्
Main,155.0,34,māturājñāmṛtāhlādaplāvitāṅgo gatajvaraḥ jagāma kakṣāṃ saṃdraṣṭuṃ praṇipatya ca mātaram,मातुराज्ञामृताह्लादप्लाविताङ्गो गतज्वरः जगाम कक्षां संद्रष्टुं प्रणिपत्य च मातरम्
Main,156.0,1,matsya-purāṇa 156 devīṃ sāpaśyad āyāntīṃ sakhīṃ māturvibhūṣitām kusumamodinīṃ nāma tasya śailasya devatām,मत्स्य-पुराण १५६ देवीं सापश्यद् आयान्तीं सखीं मातुर्विभूषिताम् कुसुममोदिनीं नाम तस्य शैलस्य देवताम्
Main,156.0,2,sāpi dṛṣṭvā girisutāṃ snehaviklavamānasā kva putri gacchasītyuccair āliṅgyovāca devatā,सापि दृष्ट्वा गिरिसुतां स्नेहविक्लवमानसा क्व पुत्रि गच्छसीत्युच्चैर् आलिङ्ग्योवाच देवता
Main,156.0,3,sā cāsyai sarvamācakhyau śaṃkarātkopakāraṇam punaścovāca girijā devatāṃ mātṛsaṃmatām,सा चास्यै सर्वमाचख्यौ शंकरात्कोपकारणम् पुनश्चोवाच गिरिजा देवतां मातृसंमताम्
Main,156.0,4,nityaṃ śailādhirājasya devatā tvamanindite sarvataḥ saṃnidhānaṃ te mama cātīva vatsalā,नित्यं शैलाधिराजस्य देवता त्वमनिन्दिते सर्वतः संनिधानं ते मम चातीव वत्सला
Main,156.0,5,atastute pravakṣyāmi yadvidheyaṃ tadā dhiyā anyastrīsaṃpraveśastu tvayā rakṣyaḥ prayatnataḥ,अतस्तुते प्रवक्ष्यामि यद्विधेयं तदा धिया अन्यस्त्रीसंप्रवेशस्तु त्वया रक्ष्यः प्रयत्नतः
Main,156.0,6,rahasyatra prayatnena cetasā satataṃ girau pinākinaḥ praviṣṭāyāṃ vaktavyaṃ me tvayānaghe,रहस्यत्र प्रयत्नेन चेतसा सततं गिरौ पिनाकिनः प्रविष्टायां वक्तव्यं मे त्वयानघे
Main,156.0,7,tato 'haṃ saṃvidhāsyāmi yatkṛtyaṃ tadanantaram ityuktā sā tathetyuktvā jagāma svagiriṃ śubham,ततो ऽहं संविधास्यामि यत्कृत्यं तदनन्तरम् इत्युक्ता सा तथेत्युक्त्वा जगाम स्वगिरिं शुभम्
Main,156.0,8,umāpi piturudyānaṃ jagāmādrisutā drutam antarikṣaṃ samāviśya meghamālāmiva prabhā,उमापि पितुरुद्यानं जगामाद्रिसुता द्रुतम् अन्तरिक्षं समाविश्य मेघमालामिव प्रभा
Main,156.0,9,tato vibhūṣaṇānyasya vṛkṣavalkaladhāriṇī grīṣme pañcāgnisaṃtaptā varṣāsu ca jaloṣitā,ततो विभूषणान्यस्य वृक्षवल्कलधारिणी ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्ता वर्षासु च जलोषिता
Main,156.0,10,śaiśirāsu ca rātrīṣu śuṣkasthaṇḍilaśāyinī evaṃ sādhayatī tatra tapasā saṃvyavasthitā,शैशिरासु च रात्रीषु शुष्कस्थण्डिलशायिनी एवं साधयती तत्र तपसा संव्यवस्थिता
Main,156.0,11,jñātvā tu tāṃ girisutāṃ daityastatrāntare vaśī andhakasya suto dṛptaḥ piturvadhamanusmaran,ज्ञात्वा तु तां गिरिसुतां दैत्यस्तत्रान्तरे वशी अन्धकस्य सुतो दृप्तः पितुर्वधमनुस्मरन्
Main,156.0,12,devānsarvānvijityājau bakabhrātā raṇotkaṭaḥ āḍirnāmāntaraprekṣī satataṃ candramaulinaḥ,देवान्सर्वान्विजित्याजौ बकभ्राता रणोत्कटः आडिर्नामान्तरप्रेक्षी सततं चन्द्रमौलिनः
Main,156.0,13,ājagāmāmararipuḥ puraṃ tripuraghātinaḥ sa tatrāgatya dadṛśe vīrakaṃ dvāryavasthitam,आजगामामररिपुः पुरं त्रिपुरघातिनः स तत्रागत्य ददृशे वीरकं द्वार्यवस्थितम्
Main,156.0,14,vicintyāsīdvaraṃ dattaṃ sa purā padmajanmanā hate tadāndhake daitye giriśenāmaradviṣi,विचिन्त्यासीद्वरं दत्तं स पुरा पद्मजन्मना हते तदान्धके दैत्ये गिरिशेनामरद्विषि
Main,156.0,15,āḍiścakāra vipulaṃ tapaḥ paramadāruṇam tamāgatyābravīdbrahmā tapasā paritoṣitaḥ,आडिश्चकार विपुलं तपः परमदारुणम् तमागत्याब्रवीद्ब्रह्मा तपसा परितोषितः
Main,156.0,16,kimāḍe dānavaśreṣṭha tapasā prāptumicchasi brahmāṇamāha daityastu nirmṛtyutvamahaṃ vṛṇe,किमाडे दानवश्रेष्ठ तपसा प्राप्तुमिच्छसि ब्रह्माणमाह दैत्यस्तु निर्मृत्युत्वमहं वृणे
Main,156.0,17,na kaścic ca vinā mṛtyuṃ naro dānava vidyate yatastato 'pi daityendra mṛtyuḥ prāpyaḥ śarīriṇā,न कश्चिच् च विना मृत्युं नरो दानव विद्यते यतस्ततो ऽपि दैत्येन्द्र मृत्युः प्राप्यः शरीरिणा
Main,156.0,18,ityukto daityasiṃhastu provācāmbujasaṃbhavam rūpasya parivarto me yadā syātpadmasaṃbhava,इत्युक्तो दैत्यसिंहस्तु प्रोवाचाम्बुजसंभवम् रूपस्य परिवर्तो मे यदा स्यात्पद्मसंभव
Main,156.0,19,tadā mṛtyurmama bhaved anyathā tvamaro hyaham ityuktastu tadovāca tuṣṭaḥ kamalasaṃbhavaḥ,तदा मृत्युर्मम भवेद् अन्यथा त्वमरो ह्यहम् इत्युक्तस्तु तदोवाच तुष्टः कमलसंभवः
Main,156.0,20,yadā dvitīyo rūpasya vivartaste bhaviṣyati tadā te bhavitā mṛtyur anyathā na bhaviṣyati,यदा द्वितीयो रूपस्य विवर्तस्ते भविष्यति तदा ते भविता मृत्युर् अन्यथा न भविष्यति
Main,156.0,21,ityukto 'maratāṃ mene daityasūnur mahābalaḥ tasminkāle tu saṃsmṛtya tadvadhopāyamātmanaḥ,इत्युक्तो ऽमरतां मेने दैत्यसूनुर् महाबलः तस्मिन्काले तु संस्मृत्य तद्वधोपायमात्मनः
Main,156.0,22,parihartuṃ dṛṣṭipathaṃ vīrakasyābhavattadā bhujaṃgarūpī randhreṇa praviveśa dṛśaḥ patham,परिहर्तुं दृष्टिपथं वीरकस्याभवत्तदा भुजंगरूपी रन्ध्रेण प्रविवेश दृशः पथम्
Main,156.0,23,parihṛtya gaṇeśasya dānavo 'sau sudurjayaḥ alakṣito gaṇeśena praviṣṭo 'tha purāntakam,परिहृत्य गणेशस्य दानवो ऽसौ सुदुर्जयः अलक्षितो गणेशेन प्रविष्टो ऽथ पुरान्तकम्
Main,156.0,24,bhujagarūpaṃ saṃtyajya babhūvātha mahāsuraḥ umārūpī chalayituṃ giriśaṃ mūḍhacetanaḥ,भुजगरूपं संत्यज्य बभूवाथ महासुरः उमारूपी छलयितुं गिरिशं मूढचेतनः
Main,156.0,25,kṛtvā māyāṃ tato rūpam apratarkyamanoharam sarvāvayavasampūrṇaṃ sarvābhijñānasaṃvṛtam,कृत्वा मायां ततो रूपम् अप्रतर्क्यमनोहरम् सर्वावयवसम्पूर्णं सर्वाभिज्ञानसंवृतम्
Main,156.0,26,kṛtvā mukhāntare dantān daityo vajropamāndṛḍhān tīkṣṇāgrān buddhimohena giriśaṃ hantumudyataḥ,कृत्वा मुखान्तरे दन्तान् दैत्यो वज्रोपमान्दृढान् तीक्ष्णाग्रान् बुद्धिमोहेन गिरिशं हन्तुमुद्यतः
Main,156.0,27,kṛtvomārūpasaṃsthānaṃ gato daityo harāntikam pāpo ramyākṛtiścitrabhūṣaṇāmbarabhūṣitaḥ,कृत्वोमारूपसंस्थानं गतो दैत्यो हरान्तिकम् पापो रम्याकृतिश्चित्रभूषणाम्बरभूषितः
Main,156.0,28,taṃ dṛṣṭvā giriśastuṣṭas tadāliṅgya mahāsuram manyamāno girisutāṃ sarvairavayavāntaraiḥ,तं दृष्ट्वा गिरिशस्तुष्टस् तदालिङ्ग्य महासुरम् मन्यमानो गिरिसुतां सर्वैरवयवान्तरैः
Main,156.0,29,apṛcchatsādhu te bhāvo giriputri na kṛtrimaḥ yā tvaṃ madāśayaṃ jñātvā prāpteha varavarṇinī,अपृच्छत्साधु ते भावो गिरिपुत्रि न कृत्रिमः या त्वं मदाशयं ज्ञात्वा प्राप्तेह वरवर्णिनी
Main,156.0,30,tvayā virahitaṃ śūnyaṃ manyamāno jagattrayam prāptā prasannavadanā yuktamevaṃvidhaṃ tvayi,त्वया विरहितं शून्यं मन्यमानो जगत्त्रयम् प्राप्ता प्रसन्नवदना युक्तमेवंविधं त्वयि
Main,156.0,31,ityukto dānavendrastu tadābhāṣatsmayañchanaiḥ na cābudhyadabhijñānaṃ prāyastripuraghātinaḥ,इत्युक्तो दानवेन्द्रस्तु तदाभाषत्स्मयञ्छनैः न चाबुध्यदभिज्ञानं प्रायस्त्रिपुरघातिनः
Main,156.0,32,yātāsmyahaṃ tapaścartuṃ vāllabhyāya tavātulam ratiśca tatra me nābhūt tataḥ prāptā tvadantikam,यातास्म्यहं तपश्चर्तुं वाल्लभ्याय तवातुलम् रतिश्च तत्र मे नाभूत् ततः प्राप्ता त्वदन्तिकम्
Main,156.0,33,ityuktaḥ śaṃkaraḥ śaṅkāṃ kāṃcitprāpyāvadhārayat hṛdayena samādhāya devaḥ prahasitānanaḥ,इत्युक्तः शंकरः शङ्कां कांचित्प्राप्यावधारयत् हृदयेन समाधाय देवः प्रहसिताननः
Main,156.0,34,kupitā mayi tanvaṅgī prakṛtyā ca dṛḍhavratā aprāptakāmā samprāptā kimetatsaṃśayo mama,कुपिता मयि तन्वङ्गी प्रकृत्या च दृढव्रता अप्राप्तकामा सम्प्राप्ता किमेतत्संशयो मम
Main,156.0,35,iti cintya harastasyā abhijñānaṃ vidhārayan nāpaśyadvāmapārśve tu tadaṅge padmalakṣaṇam,इति चिन्त्य हरस्तस्या अभिज्ञानं विधारयन् नापश्यद्वामपार्श्वे तु तदङ्गे पद्मलक्षणम्
Main,156.0,36,lomāvartaṃ tu racitaṃ tato devaḥ pinākadhṛk abudhyaddānavīṃ māyām ākāraṃ gūhayaṃstataḥ,लोमावर्तं तु रचितं ततो देवः पिनाकधृक् अबुध्यद्दानवीं मायाम् आकारं गूहयंस्ततः
Main,156.0,37,meḍhre vajrāstramādāya dānavaṃ tamasūdayat abudhyadvīrako naiva dānavendraṃ niṣūditam,मेढ्रे वज्रास्त्रमादाय दानवं तमसूदयत् अबुध्यद्वीरको नैव दानवेन्द्रं निषूदितम्
Main,156.0,38,hareṇa sūditaṃ dṛṣṭvā strīrūpaṃ dānaveśvaram aparicchinnatattvārthā śailaputryai nyavedayat,हरेण सूदितं दृष्ट्वा स्त्रीरूपं दानवेश्वरम् अपरिच्छिन्नतत्त्वार्था शैलपुत्र्यै न्यवेदयत्
Main,156.0,39,dūtena mārutenāśugāminā nagadevatā śrutvā vāyumukhāddevī krodharaktavilocanā aśapadvīrakaṃ putraṃ hṛdayena vidūyatā,दूतेन मारुतेनाशुगामिना नगदेवता श्रुत्वा वायुमुखाद्देवी क्रोधरक्तविलोचना अशपद्वीरकं पुत्रं हृदयेन विदूयता
Main,157.0,1,matsya-purāṇa 157 mātaraṃ mā parityajya yasmāttvaṃ snehaviklavām vihitāvasaraḥ strīṇāṃ śaṃkarasya rahovidhau,मत्स्य-पुराण १५७ मातरं मा परित्यज्य यस्मात्त्वं स्नेहविक्लवाम् विहितावसरः स्त्रीणां शंकरस्य रहोविधौ
Main,157.0,2,tasmātte paruṣā rūkṣā jaḍā hṛdayavarjitā gaṇeśa kṣārasadṛśī śilā mātā bhaviṣyati,तस्मात्ते परुषा रूक्षा जडा हृदयवर्जिता गणेश क्षारसदृशी शिला माता भविष्यति
Main,157.0,3,nimittametadvikhyātaṃ vīrakasya śilodaye so 'bhavatprakrameṇaiva vicitrākhyānasaṃśrayaḥ,निमित्तमेतद्विख्यातं वीरकस्य शिलोदये सो ऽभवत्प्रक्रमेणैव विचित्राख्यानसंश्रयः
Main,157.0,4,evamutsṛṣṭaśapāyā giriputryāstvanantaram nirjagāma mukhātkrodhaḥ siṃharūpī mahābalaḥ,एवमुत्सृष्टशपाया गिरिपुत्र्यास्त्वनन्तरम् निर्जगाम मुखात्क्रोधः सिंहरूपी महाबलः
Main,157.0,5,sa tu siṃhaḥ karālāsyo jaṭājaṭilakaṃdharaḥ proddhūtalambalāṅgūlo daṃṣṭrotkaṭamukhātaṭaḥ,स तु सिंहः करालास्यो जटाजटिलकंधरः प्रोद्धूतलम्बलाङ्गूलो दंष्ट्रोत्कटमुखातटः
Main,157.0,6,vyāditāsyo lalajjihvaḥ kṣāmakukṣiścikhādiṣuḥ tasyāśu vartituṃ devī vyavasyata satī tadā,व्यादितास्यो ललज्जिह्वः क्षामकुक्षिश्चिखादिषुः तस्याशु वर्तितुं देवी व्यवस्यत सती तदा
Main,157.0,7,jñātvā manogataṃ tasyā bhagavāṃścaturānanaḥ ājagāmāśramapadaṃ saṃpadāmāśrayaṃ tadā āgamyovāca deveśo girijāṃ spaṣṭayā girā,ज्ञात्वा मनोगतं तस्या भगवांश्चतुराननः आजगामाश्रमपदं संपदामाश्रयं तदा आगम्योवाच देवेशो गिरिजां स्पष्टया गिरा
Main,157.0,8,kiṃ putri prāptukāmāsi kimalabhyaṃ dadāmi te viramyatām atikleśāt tapaso 'smānmadājñayā,किं पुत्रि प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते विरम्यताम् अतिक्लेशात् तपसो ऽस्मान्मदाज्ञया
Main,157.0,9,tacchrutvovāca girijā gurorgauratvagarbhitam vākyaṃ vācā cirodgīrṇavarṇanirṇītavāñchitam,तच्छ्रुत्वोवाच गिरिजा गुरोर्गौरत्वगर्भितम् वाक्यं वाचा चिरोद्गीर्णवर्णनिर्णीतवाञ्छितम्
Main,157.0,10,tapasā duṣkareṇāptaḥ patitve śaṃkaro mayā sa māṃ śyāmalavarṇeti bahuśaḥ proktavānbhavaḥ,तपसा दुष्करेणाप्तः पतित्वे शंकरो मया स मां श्यामलवर्णेति बहुशः प्रोक्तवान्भवः
Main,157.0,11,syāmahaṃ kāñcanākārā vāllabhyena ca saṃyutā bharturbhūtapateraṅgam ekato nirviśe 'ṅgavat,स्यामहं काञ्चनाकारा वाल्लभ्येन च संयुता भर्तुर्भूतपतेरङ्गम् एकतो निर्विशे ऽङ्गवत्
Main,157.0,12,tasyāstadbhāṣitaṃ śrutvā provāca kamalāsanaḥ evaṃ bhava tvaṃ bhūyaśca bhartṛdehārdhadhāriṇī,तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा प्रोवाच कमलासनः एवं भव त्वं भूयश्च भर्तृदेहार्धधारिणी
Main,157.0,13,tatastatyāja bhṛṅgāṅgaṃ phullanīlotpalatvacam,ततस्तत्याज भृङ्गाङ्गं फुल्लनीलोत्पलत्वचम्
Main,157.0,14,tvacā sā cābhavaddīptā ghaṇṭāhastā trilocanā nānābharaṇapūrṇāṅgī pītakauśeyadhāriṇī,त्वचा सा चाभवद्दीप्ता घण्टाहस्ता त्रिलोचना नानाभरणपूर्णाङ्गी पीतकौशेयधारिणी
Main,157.0,15,tāmabravīttato brahmā devīṃ nīlāmbujatviṣam niśe bhūdharajādehasamparkāt tvaṃ mamājñayā,तामब्रवीत्ततो ब्रह्मा देवीं नीलाम्बुजत्विषम् निशे भूधरजादेहसम्पर्कात् त्वं ममाज्ञया
Main,157.0,16,samprāptā kṛtakṛtyatvam ekānaṃśā purā hyasi ya eṣa siṃhaḥ prodbhūto devyāḥ krodhādvarānane,सम्प्राप्ता कृतकृत्यत्वम् एकानंशा पुरा ह्यसि य एष सिंहः प्रोद्भूतो देव्याः क्रोधाद्वरानने
Main,157.0,17,sa te 'stu vāhanaṃ devi ketau cāstu mahābalaḥ gaccha vindhyācalaṃ tatra surakāryaṃ kariṣyasi,स ते ऽस्तु वाहनं देवि केतौ चास्तु महाबलः गच्छ विन्ध्याचलं तत्र सुरकार्यं करिष्यसि
Main,157.0,18,pañcālo nāma yakṣo 'yaṃ yakṣalakṣapadānugaḥ dattaste kiṃkaro devi mayā māyāśatairyutaḥ,पञ्चालो नाम यक्षो ऽयं यक्षलक्षपदानुगः दत्तस्ते किंकरो देवि मया मायाशतैर्युतः
Main,157.0,19,ityuktā kauśikī devī vindhyaśailaṃ jagāma ha umāpi prāptasaṃkalpā jagāma giriśāntikam,इत्युक्ता कौशिकी देवी विन्ध्यशैलं जगाम ह उमापि प्राप्तसंकल्पा जगाम गिरिशान्तिकम्
Main,157.0,20,praviśantīṃ tu tāṃ dvārād apakṛṣya samāhitaḥ rurodha vīrako devīṃ hemavetralatādharaḥ,प्रविशन्तीं तु तां द्वाराद् अपकृष्य समाहितः रुरोध वीरको देवीं हेमवेत्रलताधरः
Main,157.0,21,tāmuvāca sa kopena rūpāttu vyabhicāriṇīm prayojanaṃ na te 'stīha gaccha yāvanna bhetsyase,तामुवाच स कोपेन रूपात्तु व्यभिचारिणीम् प्रयोजनं न ते ऽस्तीह गच्छ यावन्न भेत्स्यसे
Main,157.0,22,devyā rūpadharo daityo devaṃ vañcayituṃ tviha praviṣṭo na ca dṛṣṭo 'sau sa vai devena ghātitaḥ,देव्या रूपधरो दैत्यो देवं वञ्चयितुं त्विह प्रविष्टो न च दृष्टो ऽसौ स वै देवेन घातितः
Main,157.0,23,ghātite cāhamājñapto nīlakaṇṭhena kopinā dvāreṣu nāvadhānaṃ te yasmātpaśyāmi vai tataḥ,घातिते चाहमाज्ञप्तो नीलकण्ठेन कोपिना द्वारेषु नावधानं ते यस्मात्पश्यामि वै ततः
Main,157.0,24,bhaviṣyasi na maddvāḥstho varṣapūgānyanekaśaḥ ataste 'tra na dāsyāmi praveśaṃ gamyatāṃ drutam,भविष्यसि न मद्द्वाःस्थो वर्षपूगान्यनेकशः अतस्ते ऽत्र न दास्यामि प्रवेशं गम्यतां द्रुतम्
Main,158.0,1,matsya-purāṇa 158 evamuktvā girisutā mātā me snehavatsalā praveśaṃ labhate nānyā nārī kamalalocane,मत्स्य-पुराण १५८ एवमुक्त्वा गिरिसुता माता मे स्नेहवत्सला प्रवेशं लभते नान्या नारी कमललोचने
Main,158.0,2,ityuktā tu tadā devī cintayāmāsa cetasā na sā nārīti daityo 'sau vāyurme yāmabhāṣata,इत्युक्ता तु तदा देवी चिन्तयामास चेतसा न सा नारीति दैत्यो ऽसौ वायुर्मे यामभाषत
Main,158.0,3,vṛthaiva vīrakaḥ śapto mayā krodhaparītayā akāryaṃ kriyate mūḍhaiḥ prāyaḥ krodhasamīritaiḥ,वृथैव वीरकः शप्तो मया क्रोधपरीतया अकार्यं क्रियते मूढैः प्रायः क्रोधसमीरितैः
Main,158.0,4,krodhena naśyate kīrtiḥ krodho hanti sthirāṃ śriyam aparicchinnatattvārthā putraṃ śāpitavatyaham viparītārthabuddhīnāṃ sulabho vipadodayaḥ,क्रोधेन नश्यते कीर्तिः क्रोधो हन्ति स्थिरां श्रियम् अपरिच्छिन्नतत्त्वार्था पुत्रं शापितवत्यहम् विपरीतार्थबुद्धीनां सुलभो विपदोदयः
Main,158.0,5,saṃcintyaivamuvācedaṃ vīrakaṃ prati śailajā lajjāsajjavikāreṇa vadanenāmbujatviṣā,संचिन्त्यैवमुवाचेदं वीरकं प्रति शैलजा लज्जासज्जविकारेण वदनेनाम्बुजत्विषा
Main,158.0,6,ahaṃ vīraka te mātā mā te 'stu manaso bhramaḥ śaṃkarasyāsmi dayitā sutā tuhinabhūbhṛtaḥ,अहं वीरक ते माता मा ते ऽस्तु मनसो भ्रमः शंकरस्यास्मि दयिता सुता तुहिनभूभृतः
Main,158.0,7,mama gātracchavibhrāntyā mā śaṅkāṃ putra bhāvaya tuṣṭena gauratā dattā mameyaṃ padmajanmanā,मम गात्रच्छविभ्रान्त्या मा शङ्कां पुत्र भावय तुष्टेन गौरता दत्ता ममेयं पद्मजन्मना
Main,158.0,8,mayā śapto 'syavidite vṛttānte daityanirmite jñātvā nārīpraveśaṃ tu śaṃkare rahasi sthite,मया शप्तो ऽस्यविदिते वृत्तान्ते दैत्यनिर्मिते ज्ञात्वा नारीप्रवेशं तु शंकरे रहसि स्थिते
Main,158.0,9,na nivartayituṃ śakyaḥ śāpaḥ kiṃ tu bravīmi te śīghrameṣyasi mānuṣyāt sa tvaṃ kāmasamanvitaḥ,न निवर्तयितुं शक्यः शापः किं तु ब्रवीमि ते शीघ्रमेष्यसि मानुष्यात् स त्वं कामसमन्वितः
Main,158.0,10,śirasā tu tato vandya mātaraṃ pūrṇamānasaḥ uvācoditapūrṇendudyutiṃ ca himaśailajām,शिरसा तु ततो वन्द्य मातरं पूर्णमानसः उवाचोदितपूर्णेन्दुद्युतिं च हिमशैलजाम्
Main,158.0,11,natasurāsuramaulimilanmaṇipracayakāntikarālanakhāṅkite nagasute śaraṇāgatavatsale tava nato 'smi natārtivināśini,नतसुरासुरमौलिमिलन्मणिप्रचयकान्तिकरालनखाङ्किते नगसुते शरणागतवत्सले तव नतो ऽस्मि नतार्तिविनाशिनि
Main,158.0,12,tapanamaṇḍalamaṇḍitakaṃdhare pṛthusuvarṇasuvarṇanagadyute viṣabhujaṃganiṣaṅgavibhūṣite girisute bhavatīmahamāśraye,तपनमण्डलमण्डितकंधरे पृथुसुवर्णसुवर्णनगद्युते विषभुजंगनिषङ्गविभूषिते गिरिसुते भवतीमहमाश्रये
Main,158.0,13,jagati kaḥ praṇatābhimataṃ dadau jhaṭiti siddhanute bhavatī yathā jagati kāṃ ca na vāñchati śaṃkaro bhuvanadhṛttanaye bhavatīṃ yathā,जगति कः प्रणताभिमतं ददौ झटिति सिद्धनुते भवती यथा जगति कां च न वाञ्छति शंकरो भुवनधृत्तनये भवतीं यथा
Main,158.0,14,vimalayogavinirmitadurjayasvatanutulyamaheśvaramaṇḍale vidalitāndhakabāndhavasaṃhatiḥ suravaraiḥ prathamaṃ tvamabhiṣṭutā,विमलयोगविनिर्मितदुर्जयस्वतनुतुल्यमहेश्वरमण्डले विदलितान्धकबान्धवसंहतिः सुरवरैः प्रथमं त्वमभिष्टुता
Main,158.0,15,sitasaṭāpaṭaloddhatakaṃdharābharamahāmṛgarājarathasthitā vimalaśaktimukhānalapiṅgalāyatabhujaughavipiṣṭamahāsurā,सितसटापटलोद्धतकंधराभरमहामृगराजरथस्थिता विमलशक्तिमुखानलपिङ्गलायतभुजौघविपिष्टमहासुरा
Main,158.0,16,nigaditā bhuvanairiti caṇḍikā janani śumbhaniśumbhaniṣūdanī praṇatacintitadānavadānavapramathanaikaratistarasā bhuvi,निगदिता भुवनैरिति चण्डिका जननि शुम्भनिशुम्भनिषूदनी प्रणतचिन्तितदानवदानवप्रमथनैकरतिस्तरसा भुवि
Main,158.0,17,viyati vāyupathe jvalanojjvale 'vanitale tava devi ca yadvapuḥ tadajite 'pratime praṇamāmyahaṃ bhuvanabhāvini te bhavavallabhe,वियति वायुपथे ज्वलनोज्ज्वले ऽवनितले तव देवि च यद्वपुः तदजिते ऽप्रतिमे प्रणमाम्यहं भुवनभाविनि ते भववल्लभे
Main,158.0,18,jaladhayo lalitoddhatavīcayo hutavahadyutayaśca carācaram phaṇasahasrabhṛtaśca bhujaṃgamās tvadabhidhāsyati mayyabhayaṃkarāḥ,जलधयो ललितोद्धतवीचयो हुतवहद्युतयश्च चराचरम् फणसहस्रभृतश्च भुजंगमास् त्वदभिधास्यति मय्यभयंकराः
Main,158.0,19,bhagavati sthirabhaktajanāśraye pratigato bhavatīcaraṇāśrayam karaṇajātamihāstu mamācalaṃ nutilavāptiphalāśayahetutaḥ,भगवति स्थिरभक्तजनाश्रये प्रतिगतो भवतीचरणाश्रयम् करणजातमिहास्तु ममाचलं नुतिलवाप्तिफलाशयहेतुतः
Main,158.0,19,praśamamehi mamātmajavatsale tava namo 'stu jagattrayasaṃśraye tvayi mamāstu matiḥ satataṃ śive śaraṇago 'smi nato 'smi namo 'stu te,प्रशममेहि ममात्मजवत्सले तव नमो ऽस्तु जगत्त्रयसंश्रये त्वयि ममास्तु मतिः सततं शिवे शरणगो ऽस्मि नतो ऽस्मि नमो ऽस्तु ते
Main,158.0,20,* prasannā tu tato devī vīrakasyeti saṃstutā praviveśa śubhaṃ bhartur bhavanaṃ bhūdharātmajā,* प्रसन्ना तु ततो देवी वीरकस्येति संस्तुता प्रविवेश शुभं भर्तुर् भवनं भूधरात्मजा
Main,158.0,21,atha rudro mahāgaurīṃ gaurīṃ dṛṣṭvā tu sundarīm cittavyāmohanākārāṃ karīndronmattagāminīm,अथ रुद्रो महागौरीं गौरीं दृष्ट्वा तु सुन्दरीम् चित्तव्यामोहनाकारां करीन्द्रोन्मत्तगामिनीम्
Main,158.0,22,pūrṇacandrānanāṃ tanvīṃ nitamborughanastanīm madhye kṣāmāṃ tathākṣīṇalāvaṇyāmṛtavarṣiṇīm,पूर्णचन्द्राननां तन्वीं नितम्बोरुघनस्तनीम् मध्ये क्षामां तथाक्षीणलावण्यामृतवर्षिणीम्
Main,158.0,23,sarvābharaṇapūrvāṅgīṃ mado mandena kāriṇīm sakāmaḥ śaṅkito dīno raudro vīro bhayānakaḥ,सर्वाभरणपूर्वाङ्गीं मदो मन्देन कारिणीम् सकामः शङ्कितो दीनो रौद्रो वीरो भयानकः
Main,158.0,24,karuṇāhāsyabībhatsakiṃcitkiṃciddharo 'bhavat jighāṃsurdevavākyena bhairavaṃ kṛtavānvapuḥ,करुणाहास्यबीभत्सकिंचित्किंचिद्धरो ऽभवत् जिघांसुर्देववाक्येन भैरवं कृतवान्वपुः
Main,158.0,25,sā cāpi bhairavī jātā devasya pratirūpiṇī tasyā rūpasahasrāṇi dadarśa girigocaraḥ,सा चापि भैरवी जाता देवस्य प्रतिरूपिणी तस्या रूपसहस्राणि ददर्श गिरिगोचरः
Main,158.0,26,graste sahasrarūpāṇāṃ tārārūpe pradarśite pārvatyā cātha niḥśaṅkaḥ śaṃkaro vābhavattataḥ,ग्रस्ते सहस्ररूपाणां तारारूपे प्रदर्शिते पार्वत्या चाथ निःशङ्कः शंकरो वाभवत्ततः
Main,158.0,27,dṛṣṭvā jaganmayīṃ tāṃ tu rarāma suratapriyaḥ virahotkaṇṭhitāṃ bhāryāṃ prāpya bhūyo himātmajām,दृष्ट्वा जगन्मयीं तां तु रराम सुरतप्रियः विरहोत्कण्ठितां भार्यां प्राप्य भूयो हिमात्मजाम्
Main,158.0,28,yāvadvarṣasahasrāntam ubhayo rahasisthayoḥ nānākaraṇabaddhotthā krīḍāsīt saṃtatā tayoḥ,यावद्वर्षसहस्रान्तम् उभयो रहसिस्थयोः नानाकरणबद्धोत्था क्रीडासीत् संतता तयोः
Main,158.0,29,dvārastho vīrako devān haradarśanakāṅkṣiṇaḥ vyasarjayat svakānyeva gṛhāṇyādarapūrvakam,द्वारस्थो वीरको देवान् हरदर्शनकाङ्क्षिणः व्यसर्जयत् स्वकान्येव गृहाण्यादरपूर्वकम्
Main,158.0,30,nāstyatrāvasaro devā devyā saha vṛṣākapiḥ nibhṛtaḥ krīḍatītyuktā yayuste ca yathāgatam,नास्त्यत्रावसरो देवा देव्या सह वृषाकपिः निभृतः क्रीडतीत्युक्ता ययुस्ते च यथागतम्
Main,158.0,31,gate varṣasahasre tu devāstvaritamānasāḥ jvalanaṃ codayāmāsur jñātuṃ śaṃkaraceṣṭitam,गते वर्षसहस्रे तु देवास्त्वरितमानसाः ज्वलनं चोदयामासुर् ज्ञातुं शंकरचेष्टितम्
Main,158.0,32,praviśya jālarandhreṇa śukarūpī hutāśanaḥ dadṛśe śayane śarvaṃ rataṃ girijayā saha,प्रविश्य जालरन्ध्रेण शुकरूपी हुताशनः ददृशे शयने शर्वं रतं गिरिजया सह
Main,158.0,33,dadṛśe taṃ ca deveśo hutāśaṃ śukarūpiṇam tamuvāca mahādevaḥ kiṃcitkopasamanvitaḥ,ददृशे तं च देवेशो हुताशं शुकरूपिणम् तमुवाच महादेवः किंचित्कोपसमन्वितः
Main,158.0,34,niṣiktamardhaṃ devyāṃ me śukrasya śukavigraha lajjayā viratisthāyāṃ tvamardhaṃ piba pāvaka,निषिक्तमर्धं देव्यां मे शुक्रस्य शुकविग्रह लज्जया विरतिस्थायां त्वमर्धं पिब पावक
Main,158.0,35,yasmāttu tvatkṛto vighnas tasmāttvayyupapadyate ityuktaḥ prāñjalirvahnir apibadvīryamāhitam,यस्मात्तु त्वत्कृतो विघ्नस् तस्मात्त्वय्युपपद्यते इत्युक्तः प्राञ्जलिर्वह्निर् अपिबद्वीर्यमाहितम्
Main,158.0,36,tenāpūryata tāndevāṃs tattatkāyavibhedataḥ vipāṭya jaṭharaṃ teṣāṃ vīryaṃ māheśvaraṃ tataḥ,तेनापूर्यत तान्देवांस् तत्तत्कायविभेदतः विपाट्य जठरं तेषां वीर्यं माहेश्वरं ततः
Main,158.0,37,niṣkrānte taptahemābhaṃ vitataṃ śaṃkarāśrame tasminsaro mahajjātaṃ vimalaṃ bahuyojanam,निष्क्रान्ते तप्तहेमाभं विततं शंकराश्रमे तस्मिन्सरो महज्जातं विमलं बहुयोजनम्
Main,158.0,38,protphullahemakamalaṃ nānāvihaganāditam tacchrutvā tu tato devī hemadrumamahājalam,प्रोत्फुल्लहेमकमलं नानाविहगनादितम् तच्छ्रुत्वा तु ततो देवी हेमद्रुममहाजलम्
Main,158.0,39,jagāma kautukāviṣṭā tatsaraḥ kanakāmbujam tatra kṛtvā jalakrīḍāṃ tadabjakṛtaśekharā,जगाम कौतुकाविष्टा तत्सरः कनकाम्बुजम् तत्र कृत्वा जलक्रीडां तदब्जकृतशेखरा
Main,158.0,40,upaviṣṭā tatastasya tīre devī sakhīyutā pātukāmā ca tattoyaṃ svādu nirmalapaṅkajam,उपविष्टा ततस्तस्य तीरे देवी सखीयुता पातुकामा च तत्तोयं स्वादु निर्मलपङ्कजम्
Main,158.0,41,apaśyatkṛttikāḥ snātāḥ ṣaḍarkadyutisaṃnibhāḥ padmapatre tu tadvāri gṛhītvopasthitā gṛham,अपश्यत्कृत्तिकाः स्नाताः षडर्कद्युतिसंनिभाः पद्मपत्रे तु तद्वारि गृहीत्वोपस्थिता गृहम्
Main,158.0,42,harṣāduvāca paśyāmi padmapatre sthitaṃ payaḥ tatastā ūcurakhilaṃ kṛttikā himaśailajām,हर्षादुवाच पश्यामि पद्मपत्रे स्थितं पयः ततस्ता ऊचुरखिलं कृत्तिका हिमशैलजाम्
Main,158.0,43,dāsyāmo yadi te garbhaḥ sambhūto yo bhaviṣyati so 'smākamapi putraḥ syād asmannāmnā ca vartatām bhavellokeṣu vikhyātaḥ sarveṣvapi śubhānane,दास्यामो यदि ते गर्भः सम्भूतो यो भविष्यति सो ऽस्माकमपि पुत्रः स्याद् अस्मन्नाम्ना च वर्तताम् भवेल्लोकेषु विख्यातः सर्वेष्वपि शुभानने
Main,158.0,44,ityuktovāca girijā kathaṃ madgātrasaṃbhavaḥ sarvairavayavairyukto bhavatībhyaḥ suto bhavet,इत्युक्तोवाच गिरिजा कथं मद्गात्रसंभवः सर्वैरवयवैर्युक्तो भवतीभ्यः सुतो भवेत्
Main,158.0,45,tatastāṃ kṛttikā ūcur vidhāsyāmo 'sya vai vayam uttamānyuttamāṅgāni yadyevaṃ tu bhaviṣyati,ततस्तां कृत्तिका ऊचुर् विधास्यामो ऽस्य वै वयम् उत्तमान्युत्तमाङ्गानि यद्येवं तु भविष्यति
Main,158.0,46,uktā vai śailajā prāha bhavatvevamaninditāḥ tatastā harṣasampūrṇāḥ padmapatrasthitaṃ payaḥ,उक्ता वै शैलजा प्राह भवत्वेवमनिन्दिताः ततस्ता हर्षसम्पूर्णाः पद्मपत्रस्थितं पयः
Main,158.0,47,tasyai dadustayā cāpi tatpītaṃ kramaśo jalam pīte tu salile tasmiṃs tatastasminsarovare,तस्यै ददुस्तया चापि तत्पीतं क्रमशो जलम् पीते तु सलिले तस्मिंस् ततस्तस्मिन्सरोवरे
Main,158.0,48,vipāṭya devyāśca tato dakṣiṇāṃ kukṣimudgataḥ niścakrāmādbhuto bālaḥ sarvalokavibhāsakaḥ,विपाट्य देव्याश्च ततो दक्षिणां कुक्षिमुद्गतः निश्चक्रामाद्भुतो बालः सर्वलोकविभासकः
Main,158.0,49,prabhākaraprabhākāraḥ prakāśakanakaprabhaḥ gṛhītanirmalodagraśaktiśūlaḥ ṣaḍānanaḥ,प्रभाकरप्रभाकारः प्रकाशकनकप्रभः गृहीतनिर्मलोदग्रशक्तिशूलः षडाननः
Main,158.0,50,dīpto mārayituṃ daityān kutsitānkanakacchaviḥ etasmātkāraṇāddaivaḥ kumāraścāpi so 'bhavat,दीप्तो मारयितुं दैत्यान् कुत्सितान्कनकच्छविः एतस्मात्कारणाद्दैवः कुमारश्चापि सो ऽभवत्
Main,159.0,1,matsya-purāṇa 159 vāmaṃ vidārya niṣkrāntaḥ suto devyāḥ punaḥ śiśuḥ skandācca vadane vahneḥ śukrātsuvadano 'rihā,मत्स्य-पुराण १५९ वामं विदार्य निष्क्रान्तः सुतो देव्याः पुनः शिशुः स्कन्दाच्च वदने वह्नेः शुक्रात्सुवदनो ऽरिहा
Main,159.0,2,kṛttikāmelanādeva śākhābhiḥ saviśeṣataḥ śākhābhidhāḥ samākhyātāḥ ṣaṭsu vaktreṣu vistṛtāḥ,कृत्तिकामेलनादेव शाखाभिः सविशेषतः शाखाभिधाः समाख्याताः षट्सु वक्त्रेषु विस्तृताः
Main,159.0,3,yatastato viśākho 'sau khyāto lokeṣu ṣaṇmukhaḥ skando viśākhaḥ ṣaḍvaktraḥ kārtikeyaśca viśrutaḥ,यतस्ततो विशाखो ऽसौ ख्यातो लोकेषु षण्मुखः स्कन्दो विशाखः षड्वक्त्रः कार्तिकेयश्च विश्रुतः
Main,159.0,4,caitrasya bahule pakṣe pañcadaśyāṃ mahābalau sambhūtāvarkasadṛśau viśāle śarakānane,चैत्रस्य बहुले पक्षे पञ्चदश्यां महाबलौ सम्भूतावर्कसदृशौ विशाले शरकानने
Main,159.0,5,caitrasyaiva site pakṣe pañcamyāṃ pākaśāsanaḥ bālakābhyāṃ cakāraikaṃ matvā cāmarabhūtaye,चैत्रस्यैव सिते पक्षे पञ्चम्यां पाकशासनः बालकाभ्यां चकारैकं मत्वा चामरभूतये
Main,159.0,6,tasyāmeva tataḥ ṣaṣṭhyām abhiṣikto guhaḥ prabhuḥ sarvairamarasaṃghātair brahmendropendrabhāskaraiḥ,तस्यामेव ततः षष्ठ्याम् अभिषिक्तो गुहः प्रभुः सर्वैरमरसंघातैर् ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रभास्करैः
Main,159.0,7,gandhamālyaiḥ śubhairdhūpais tathā krīḍanakairapi chatraiścāmarajālaiśca bhūṣaṇaiśca vilepanaiḥ,गन्धमाल्यैः शुभैर्धूपैस् तथा क्रीडनकैरपि छत्रैश्चामरजालैश्च भूषणैश्च विलेपनैः
Main,159.0,8,abhiṣikto vidhānena yathāvatṣaṇmukhaḥ prabhuḥ sutāmasmai dadau śakro devaseneti viśrutām,अभिषिक्तो विधानेन यथावत्षण्मुखः प्रभुः सुतामस्मै ददौ शक्रो देवसेनेति विश्रुताम्
Main,159.0,9,patnyarthaṃ devadevasya dadau viṣṇustadāyudham yakṣāṇāṃ daśalakṣāṇi dadāvasmai dhanādhipaḥ,पत्न्यर्थं देवदेवस्य ददौ विष्णुस्तदायुधम् यक्षाणां दशलक्षाणि ददावस्मै धनाधिपः
Main,159.0,10,dadau hutāśanastejo dadau vāyuśca vāhanam dadau krīḍanakaṃ tvaṣṭā kukkuṭaṃ kāmarūpiṇam evaṃ surāstu te sarve parivāramanuttamam,ददौ हुताशनस्तेजो ददौ वायुश्च वाहनम् ददौ क्रीडनकं त्वष्टा कुक्कुटं कामरूपिणम् एवं सुरास्तु ते सर्वे परिवारमनुत्तमम्
Main,159.0,11,dadurmuditacetaskāḥ skandāyādityavarcase,ददुर्मुदितचेतस्काः स्कन्दायादित्यवर्चसे
Main,159.0,12,jānubhyāmavanau sthitvā surasaṃghāstamastuvan stotreṇānena varadaṃ ṣaṇmukhaṃ mukhyaśaḥ surāḥ,जानुभ्यामवनौ स्थित्वा सुरसंघास्तमस्तुवन् स्तोत्रेणानेन वरदं षण्मुखं मुख्यशः सुराः
Main,159.0,13,namaḥ kumārāya mahāprabhāya skandāya ca skanditadānavāya navārkavidyuddyutaye namo 'stute namo 'stu te ṣaṇmukha kāmarūpa,नमः कुमाराय महाप्रभाय स्कन्दाय च स्कन्दितदानवाय नवार्कविद्युद्द्युतये नमो ऽस्तुते नमो ऽस्तु ते षण्मुख कामरूप
Main,159.0,14,pinaddhanānābharaṇāya bhartre namo raṇe dānavadāraṇāya namo 'stu te 'rkapratimaprabhāya namo 'stu guhyāya guhāya tubhyam,पिनद्धनानाभरणाय भर्त्रे नमो रणे दानवदारणाय नमो ऽस्तु ते ऽर्कप्रतिमप्रभाय नमो ऽस्तु गुह्याय गुहाय तुभ्यम्
Main,159.0,15,namo 'stu trailokyabhayāpahāya namo 'stu te bāla kṛpāparāya namo viśālāmalalocanāya namo viśākhāya mahāvratāya,नमो ऽस्तु त्रैलोक्यभयापहाय नमो ऽस्तु ते बाल कृपापराय नमो विशालामललोचनाय नमो विशाखाय महाव्रताय
Main,159.0,16,namo namaste 'stu manoharāya namo namaste 'stu raṇotkaṭāya namo mayūrojjvalavāhanāya namo 'stu keyūradharāya tubhyam,नमो नमस्ते ऽस्तु मनोहराय नमो नमस्ते ऽस्तु रणोत्कटाय नमो मयूरोज्ज्वलवाहनाय नमो ऽस्तु केयूरधराय तुभ्यम्
Main,159.0,17,namo dhṛtodagrapatākine namaste namaḥ prabhāvapraṇatāya te 'stu namaste namaste varavīryaśāline kṛpāparo no bhava bhavyamūrte,नमो धृतोदग्रपताकिने नमस्ते नमः प्रभावप्रणताय ते ऽस्तु नमस्ते नमस्ते वरवीर्यशालिने कृपापरो नो भव भव्यमूर्ते
Main,159.0,18,kriyāparā yajñapatiṃ ca stutvā vinemurevaṃ tvamarādhipādyāḥ evaṃ tadā ṣaḍvadanastu sendrān uvāca tuṣṭaśca guhastatastān nirīkṣya netrairamalaiḥ sureśāñ śatrūnhaniṣyāmi gatajvarāḥ stha,क्रियापरा यज्ञपतिं च स्तुत्वा विनेमुरेवं त्वमराधिपाद्याः एवं तदा षड्वदनस्तु सेन्द्रान् उवाच तुष्टश्च गुहस्ततस्तान् निरीक्ष्य नेत्रैरमलैः सुरेशाञ् शत्रून्हनिष्यामि गतज्वराः स्थ
Main,159.0,19,kaṃ vaḥ kāmaṃ prayacchāmi devatā brūta nirvṛtāḥ yadyapyasādhyaṃ hṛdyaṃ vo hṛdaye cintitaṃ param,कं वः कामं प्रयच्छामि देवता ब्रूत निर्वृताः यद्यप्यसाध्यं हृद्यं वो हृदये चिन्तितं परम्
Main,159.0,20,ityuktāstu surāstena procuḥ praṇatamaulayaḥ sarva eva mahātmānaṃ guhaṃ tadgatamānasāḥ,इत्युक्तास्तु सुरास्तेन प्रोचुः प्रणतमौलयः सर्व एव महात्मानं गुहं तद्गतमानसाः
Main,159.0,21,daityendrastārako nāma sarvāmarakulāntakṛt balavāndurjayo duṣṭo durācāro 'tikopanaḥ tameva jahi hṛdyo 'rtha eṣo 'smākaṃ bhayāpaha,दैत्येन्द्रस्तारको नाम सर्वामरकुलान्तकृत् बलवान्दुर्जयो दुष्टो दुराचारो ऽतिकोपनः तमेव जहि हृद्यो ऽर्थ एषो ऽस्माकं भयापह
Main,159.0,22,evamuktastathetyuktvā sarvāmarapadānugaḥ jagāma jagatāṃ nāthaḥ stūyamāno 'mareśvaraiḥ,एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सर्वामरपदानुगः जगाम जगतां नाथः स्तूयमानो ऽमरेश्वरैः
Main,159.0,23,tārakasya vadhārthāya jagataḥ kaṇṭakasya vai tataśca preṣayāmāsa śakro labdhasamāśrayaḥ,तारकस्य वधार्थाय जगतः कण्टकस्य वै ततश्च प्रेषयामास शक्रो लब्धसमाश्रयः
Main,159.0,24,dūtaṃ dānavasiṃhasya paruṣākṣaravādinam sa tu gatvābravīddaityaṃ nirbhayo bhīmadarśanaḥ,दूतं दानवसिंहस्य परुषाक्षरवादिनम् स तु गत्वाब्रवीद्दैत्यं निर्भयो भीमदर्शनः
Main,159.0,25,śakrastvāmāha deveśo daityaketo divaspatiḥ tārakāsura tacchrutvā ghaṭaśaktyā yathecchayā,शक्रस्त्वामाह देवेशो दैत्यकेतो दिवस्पतिः तारकासुर तच्छ्रुत्वा घटशक्त्या यथेच्छया
Main,159.0,26,yajjagaddalanādāptaṃ kilbiṣaṃ dānava tvayā tasyāhaṃ śāsakaste 'dya rājāsmi bhuvanatraye,यज्जगद्दलनादाप्तं किल्बिषं दानव त्वया तस्याहं शासकस्ते ऽद्य राजास्मि भुवनत्रये
Main,159.0,27,śrutvaitaddūtavacanaṃ kopasaṃraktalocanaḥ uvāca dūtaṃ duṣṭātmā naṣṭaprāyavibhūtikaḥ,श्रुत्वैतद्दूतवचनं कोपसंरक्तलोचनः उवाच दूतं दुष्टात्मा नष्टप्रायविभूतिकः
Main,159.0,28,dṛṣṭaṃ te pauruṣaṃ śakra raṇeṣu śataśo mayā nistrapatvānna te lajjā vidyate śakra durmate,दृष्टं ते पौरुषं शक्र रणेषु शतशो मया निस्त्रपत्वान्न ते लज्जा विद्यते शक्र दुर्मते
Main,159.0,29,evamukte gate dūte cintayāmāsa dānavaḥ nālabdhasaṃśrayaḥ śakro vaktumevaṃ hi cārhati,एवमुक्ते गते दूते चिन्तयामास दानवः नालब्धसंश्रयः शक्रो वक्तुमेवं हि चार्हति
Main,159.0,30,jitaḥ sa śakro nākasmāj jāyate saṃśrayāśrayaḥ nimittāni ca duṣṭāni so 'paśyadduṣṭaceṣṭitaḥ,जितः स शक्रो नाकस्माज् जायते संश्रयाश्रयः निमित्तानि च दुष्टानि सो ऽपश्यद्दुष्टचेष्टितः
Main,159.0,31,pāṃśuvarṣamasṛkpātaṃ gaganādavanītale bhujanetraprakampaṃ ca vaktraśoṣamanobhramam,पांशुवर्षमसृक्पातं गगनादवनीतले भुजनेत्रप्रकम्पं च वक्त्रशोषमनोभ्रमम्
Main,159.0,32,svakāntāvaktrapadmānāṃ mlānatāṃ ca vyalokayat duṣṭāṃśca prāṇino raudrān so 'paśyadduṣṭavedinaḥ,स्वकान्तावक्त्रपद्मानां म्लानतां च व्यलोकयत् दुष्टांश्च प्राणिनो रौद्रान् सो ऽपश्यद्दुष्टवेदिनः
Main,159.0,33,tadacintvaiva ditijo nyastacinto 'bhavatkṣaṇāt yāvadgajaghaṭāghaṇṭāraṇatkāraravotkaṭām,तदचिन्त्वैव दितिजो न्यस्तचिन्तो ऽभवत्क्षणात् यावद्गजघटाघण्टारणत्काररवोत्कटाम्
Main,159.0,34,tadvatturagasaṃghātakṣuṇṇabhūreṇupiñjarām cañcalasyandanodagradhvajarājivirājitām,तद्वत्तुरगसंघातक्षुण्णभूरेणुपिञ्जराम् चञ्चलस्यन्दनोदग्रध्वजराजिविराजिताम्
Main,159.0,35,vimānaiścādbhutākāraiś calitāmaracāmaraiḥ tāṃ bhūṣaṇanibaddhāṃ ca kiṃnarodgatināditām,विमानैश्चाद्भुताकारैश् चलितामरचामरैः तां भूषणनिबद्धां च किंनरोद्गतिनादिताम्
Main,159.0,36,nānānākatarūtphullakusumāpīḍadhāriṇīm vikośāstrapariṣkārāṃ varmanirmaladarśanām,नानानाकतरूत्फुल्लकुसुमापीडधारिणीम् विकोशास्त्रपरिष्कारां वर्मनिर्मलदर्शनाम्
Main,159.0,37,bandyudghuṣṭastutiravāṃ nānāvādyanināditām senāṃ nākasadāṃ daityaḥ prāsādastho vyalokayat,बन्द्युद्घुष्टस्तुतिरवां नानावाद्यनिनादिताम् सेनां नाकसदां दैत्यः प्रासादस्थो व्यलोकयत्
Main,159.0,38,cintayāmāsa sa tadā kiṃcidudbhrāntamānasaḥ apūrvaḥ ko bhavedyoddhā yo mayā na vinirjitaḥ,चिन्तयामास स तदा किंचिदुद्भ्रान्तमानसः अपूर्वः को भवेद्योद्धा यो मया न विनिर्जितः
Main,159.0,39,tataścintākulo daityaḥ śuśrāva kaṭukākṣaram siddhabandibhirudghuṣṭam idaṃ hṛdayadāraṇam,ततश्चिन्ताकुलो दैत्यः शुश्राव कटुकाक्षरम् सिद्धबन्दिभिरुद्घुष्टम् इदं हृदयदारणम्
Main,159.0,40,atha gāthā jayātulaśaktidīdhitipiñjara bhujadaṇḍacaṇḍaraṇarabhasa suravadana kumudakānana-vikāsanendo kumāra jaya ditijakulamahodadhivaḍavānala,अथ गाथा जयातुलशक्तिदीधितिपिञ्जर भुजदण्डचण्डरणरभस सुरवदन कुमुदकानन-विकासनेन्दो कुमार जय दितिजकुलमहोदधिवडवानल
Main,159.0,41,ṣaṇmukha madhuraravamayūraratha suramukuṭakoṭighaṭṭitacaraṇanakhāṅkuramahāsana jaya lalitacūḍākalāpanavavimaladalakamalakānta daityavaṃśaduḥsahadāvānala,षण्मुख मधुररवमयूररथ सुरमुकुटकोटिघट्टितचरणनखाङ्कुरमहासन जय ललितचूडाकलापनवविमलदलकमलकान्त दैत्यवंशदुःसहदावानल
Main,159.0,42,jaya viśākha vibho jaya sakalalokatāraka jaya devasenānāyaka skanda jaya gaurīnandana ghaṇṭāpriya priya viśākha vibho dhṛtapatākaprakīrṇapaṭala kanakabhūṣaṇa bhāsuradinakaracchāya,जय विशाख विभो जय सकललोकतारक जय देवसेनानायक स्कन्द जय गौरीनन्दन घण्टाप्रिय प्रिय विशाख विभो धृतपताकप्रकीर्णपटल कनकभूषण भासुरदिनकरच्छाय
Main,159.0,43,jaya janitasaṃbhrama līlālūnākhilārāte jaya sakalalokatāraka ditijāsuravaratārakāntaka skanda jaya bāla saptavāsara jaya bhuvanāvaliśokavināśana,जय जनितसंभ्रम लीलालूनाखिलाराते जय सकललोकतारक दितिजासुरवरतारकान्तक स्कन्द जय बाल सप्तवासर जय भुवनावलिशोकविनाशन
Main,160.0,1,matsya-purāṇa 160 śrutvaitattārakaḥ sarvam udghuṣṭaṃ devabandibhiḥ sasmāra brahmaṇo vākyaṃ vadhaṃ bālādupasthitam,मत्स्य-पुराण १६० श्रुत्वैतत्तारकः सर्वम् उद्घुष्टं देवबन्दिभिः सस्मार ब्रह्मणो वाक्यं वधं बालादुपस्थितम्
Main,160.0,2,smṛtvā gharmārdrasarvāṅgaḥ padātirapadānugaḥ mandirānnirjagāmāśu śokagrastena cetasā,स्मृत्वा घर्मार्द्रसर्वाङ्गः पदातिरपदानुगः मन्दिरान्निर्जगामाशु शोकग्रस्तेन चेतसा
Main,160.0,3,kālanemimukhā daityāḥ saṃrambhādbhrāntacetasaḥ sve sve svanīkeṣu tadā tvarāvismitacetasaḥ yodhā dhāvata gṛhīta yojayadhvaṃ varūthinīm,कालनेमिमुखा दैत्याः संरम्भाद्भ्रान्तचेतसः स्वे स्वे स्वनीकेषु तदा त्वराविस्मितचेतसः योधा धावत गृहीत योजयध्वं वरूथिनीम्
Main,160.0,4,kumāraṃ tārako dṛṣṭvā babhāṣe bhīṣaṇākṛtiḥ kiṃ bāla yoddhukāmo 'si krīḍa kandukalīlayā,कुमारं तारको दृष्ट्वा बभाषे भीषणाकृतिः किं बाल योद्धुकामो ऽसि क्रीड कन्दुकलीलया
Main,160.0,5,tvayā na dānavā dṛṣṭā yatsaṅgaravibhīṣakāḥ bālatvādatha te buddhir evaṃ svalpārthadarśinī,त्वया न दानवा दृष्टा यत्सङ्गरविभीषकाः बालत्वादथ ते बुद्धिर् एवं स्वल्पार्थदर्शिनी
Main,160.0,6,kumāro 'pi tamagrasthaṃ babhāṣe harṣayansurān śṛṇu tāraka śāstrārthas tava caiva nirūpyate,कुमारो ऽपि तमग्रस्थं बभाषे हर्षयन्सुरान् शृणु तारक शास्त्रार्थस् तव चैव निरूप्यते
Main,160.0,7,śāstrairarthā na dṛśyante samare nirbhayairbhaṭaiḥ śiśutvaṃ māvamaṃsthā me śiśuḥ kālabhujaṃgamaḥ,शास्त्रैरर्था न दृश्यन्ते समरे निर्भयैर्भटैः शिशुत्वं मावमंस्था मे शिशुः कालभुजंगमः
Main,160.0,8,duṣprekṣyo bhāskaro bālas tathāhaṃ durjayaḥ śiśuḥ alpākṣaro na mantraḥ kiṃ susphuro daitya dṛśyate,दुष्प्रेक्ष्यो भास्करो बालस् तथाहं दुर्जयः शिशुः अल्पाक्षरो न मन्त्रः किं सुस्फुरो दैत्य दृश्यते
Main,160.0,9,kumāre proktavatyevaṃ daityaścikṣepa mudgaram kumārastaṃ nirasyātha vajreṇāmoghavarcasā,कुमारे प्रोक्तवत्येवं दैत्यश्चिक्षेप मुद्गरम् कुमारस्तं निरस्याथ वज्रेणामोघवर्चसा
Main,160.0,10,tataścikṣepa daityendro bhindipālamayomayam kareṇa tacca jagrāha kārtikeyo 'marārihā,ततश्चिक्षेप दैत्येन्द्रो भिन्दिपालमयोमयम् करेण तच्च जग्राह कार्तिकेयो ऽमरारिहा
Main,160.0,11,gadāṃ mumoca daityāya ṣaṇmukhaḥ paramasvanām tayā hatastato daityaś cakampe 'calarāḍiva,गदां मुमोच दैत्याय षण्मुखः परमस्वनाम् तया हतस्ततो दैत्यश् चकम्पे ऽचलराडिव
Main,160.0,12,mene ca durjayaṃ daityas tadā ṣaḍvadanaṃ raṇe cintayāmāsa buddhyā vai prāptaḥ kālo na saṃśayaḥ,मेने च दुर्जयं दैत्यस् तदा षड्वदनं रणे चिन्तयामास बुद्ध्या वै प्राप्तः कालो न संशयः
Main,160.0,13,kupitaṃ tu tamālokya kālanemipurogamāḥ sarve daityeśvarā jaghnuḥ kumāraṃ raṇadāruṇam,कुपितं तु तमालोक्य कालनेमिपुरोगमाः सर्वे दैत्येश्वरा जघ्नुः कुमारं रणदारुणम्
Main,160.0,14,sa taiḥ prahārairaspṛṣṭo vṛthākleśairmahādyutiḥ raṇaśauṇḍāstu daityendrāḥ punaḥ prāsaiḥ śilīmukhaiḥ,स तैः प्रहारैरस्पृष्टो वृथाक्लेशैर्महाद्युतिः रणशौण्डास्तु दैत्येन्द्राः पुनः प्रासैः शिलीमुखैः
Main,160.0,15,kumāraṃ sāmaraṃ jaghnur balino devakaṇṭakāḥ kumārasya vyathā nābhūd daityāstranihatasya tu,कुमारं सामरं जघ्नुर् बलिनो देवकण्टकाः कुमारस्य व्यथा नाभूद् दैत्यास्त्रनिहतस्य तु
Main,160.0,16,prāṇāntakaraṇo jāto devānāṃ dānavāhavaḥ devānnipīḍitāndṛṣṭvā kumāraḥ kopamāviśat,प्राणान्तकरणो जातो देवानां दानवाहवः देवान्निपीडितान्दृष्ट्वा कुमारः कोपमाविशत्
Main,160.0,17,tato 'strairvārayāmāsa dānavānāmanīkinīm tatastair niṣpratīkarais tāḍitāḥ surakaṇṭakāḥ,ततो ऽस्त्रैर्वारयामास दानवानामनीकिनीम् ततस्तैर् निष्प्रतीकरैस् ताडिताः सुरकण्टकाः
Main,160.0,18,kālanemimukhāḥ sarve raṇādāsanparāṅmukhāḥ vidruteṣvatha daityeṣu hateṣu ca samantataḥ,कालनेमिमुखाः सर्वे रणादासन्पराङ्मुखाः विद्रुतेष्वथ दैत्येषु हतेषु च समन्ततः
Main,160.0,19,tataḥ kruddho mahādaityas tārako 'suranāyakaḥ jagrāha ca gadāṃ divyāṃ hemajālapariṣkṛtām,ततः क्रुद्धो महादैत्यस् तारको ऽसुरनायकः जग्राह च गदां दिव्यां हेमजालपरिष्कृताम्
Main,160.0,20,jaghne kumāraṃ gadayā niṣṭaptakanakāṅgadaḥ śarairmayūrapatraiśca cakāra vimukhānsurān,जघ्ने कुमारं गदया निष्टप्तकनकाङ्गदः शरैर्मयूरपत्रैश्च चकार विमुखान्सुरान्
Main,160.0,21,tathā parairmahābhallair mayūraṃ guhavāhanam bibheda tārakaḥ kruddhaḥ sa sainye 'suranāyakaḥ,तथा परैर्महाभल्लैर् मयूरं गुहवाहनम् बिभेद तारकः क्रुद्धः स सैन्ये ऽसुरनायकः
Main,160.0,22,dṛṣṭvā parāṅmukhāndevān muktaraktaṃ svavāhanam jagrāha śaktiṃ vimalāṃ raṇe kanakabhūṣaṇām,दृष्ट्वा पराङ्मुखान्देवान् मुक्तरक्तं स्ववाहनम् जग्राह शक्तिं विमलां रणे कनकभूषणाम्
Main,160.0,23,bāhunā hemakeyūrarucireṇa ṣaḍānanaḥ tato javānmahāsenas tārakaṃ dānavādhipam,बाहुना हेमकेयूररुचिरेण षडाननः ततो जवान्महासेनस् तारकं दानवाधिपम्
Main,160.0,24,tiṣṭha tiṣṭha sudurbuddhe jīvalokaṃ vilokaya hato 'syadya mayā śaktyā smara śastraṃ suśikṣitam,तिष्ठ तिष्ठ सुदुर्बुद्धे जीवलोकं विलोकय हतो ऽस्यद्य मया शक्त्या स्मर शस्त्रं सुशिक्षितम्
Main,160.0,25,ityuktvā ca tataḥ śaktiṃ mumoca ditijaṃ prati sā kumārabhujotsṛṣṭā tatkeyūraravānugā bibheda daityahṛdayaṃ vajraśailendrakarkaśam,इत्युक्त्वा च ततः शक्तिं मुमोच दितिजं प्रति सा कुमारभुजोत्सृष्टा तत्केयूररवानुगा बिभेद दैत्यहृदयं वज्रशैलेन्द्रकर्कशम्
Main,160.0,26,gatāsuḥ sa papātorvyāṃ pralaye bhūdharo yathā vikīrṇamukuṭoṣṇīṣo visrastākhilabhūṣaṇaḥ,गतासुः स पपातोर्व्यां प्रलये भूधरो यथा विकीर्णमुकुटोष्णीषो विस्रस्ताखिलभूषणः
Main,160.0,27,tasminvinihate daitye tridaśānāṃ mahotsave nābhūt kaścit tadā duḥkhī narakeṣvapi pāpakṛt,तस्मिन्विनिहते दैत्ये त्रिदशानां महोत्सवे नाभूत् कश्चित् तदा दुःखी नरकेष्वपि पापकृत्
Main,160.0,28,stuvantaḥ ṣaṇmukhaṃ devāḥ krīḍantaścāṅganāyutāḥ jagmuḥ svāneva bhavanān bhūridhāmāna utsukāḥ,स्तुवन्तः षण्मुखं देवाः क्रीडन्तश्चाङ्गनायुताः जग्मुः स्वानेव भवनान् भूरिधामान उत्सुकाः
Main,160.0,29,daduścāpi varaṃ sarve devāḥ skandamukhaṃ prati tuṣṭāḥ samprāptasarvecchāḥ saha siddhaistapodhanaiḥ,ददुश्चापि वरं सर्वे देवाः स्कन्दमुखं प्रति तुष्टाः सम्प्राप्तसर्वेच्छाः सह सिद्धैस्तपोधनैः
Main,160.0,30,yaḥ paṭhetskandasambaddhāṃ kathāṃ martyo mahāmatiḥ śṛṇuyācchrāvayedvāpi sa bhavetkīrtimānnaraḥ,यः पठेत्स्कन्दसम्बद्धां कथां मर्त्यो महामतिः शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि स भवेत्कीर्तिमान्नरः
Main,160.0,31,bahvāyuḥ subhagaḥ śrīmān kāntimāñchubhadarśanaḥ bhūtebhyo nirbhayaścāpi sarvaduḥkhavivarjitaḥ,बह्वायुः सुभगः श्रीमान् कान्तिमाञ्छुभदर्शनः भूतेभ्यो निर्भयश्चापि सर्वदुःखविवर्जितः
Main,160.0,32,saṃdhyāmupāsya yaḥ pūrvāṃ skandasya caritaṃ paṭhet sa muktaḥ kilbiṣaiḥ sarvair mahādhanapatirbhavet,संध्यामुपास्य यः पूर्वां स्कन्दस्य चरितं पठेत् स मुक्तः किल्बिषैः सर्वैर् महाधनपतिर्भवेत्
Main,160.0,33,bālānāṃ vyādhijuṣṭānāṃ rājadvāraṃ ca sevatām idaṃ tatparamaṃ divyaṃ sarvadā sarvakāmadam tanukṣaye ca sāyujyaṃ ṣaṇmukhasya vrajennaraḥ,बालानां व्याधिजुष्टानां राजद्वारं च सेवताम् इदं तत्परमं दिव्यं सर्वदा सर्वकामदम् तनुक्षये च सायुज्यं षण्मुखस्य व्रजेन्नरः
Main,161.0,1,matsya-purāṇa 161 idānīṃ śrotumicchāmo hiraṇyakaśiporvadham narasiṃhasya māhātmyaṃ tathā pāpavināśanam,मत्स्य-पुराण १६१ इदानीं श्रोतुमिच्छामो हिरण्यकशिपोर्वधम् नरसिंहस्य माहात्म्यं तथा पापविनाशनम्
Main,161.0,2,purā kṛtayuge viprā hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ daityānāmādipuruṣaś cakāra sa mahattapaḥ,पुरा कृतयुगे विप्रा हिरण्यकशिपुः प्रभुः दैत्यानामादिपुरुषश् चकार स महत्तपः
Main,161.0,3,daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca jalavāsī samabhavat snānamaunadhṛtavrataḥ,दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च जलवासी समभवत् स्नानमौनधृतव्रतः
Main,161.0,4,tataḥ śamadamābhyāṃ ca brahmacaryeṇa caiva hi brahmā prīto 'bhavattasya tapasā niyamena ca,ततः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चैव हि ब्रह्मा प्रीतो ऽभवत्तस्य तपसा नियमेन च
Main,161.0,5,tataḥ svayaṃbhūrbhagavān svayamāgamya tatra ha vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā,ततः स्वयंभूर्भगवान् स्वयमागम्य तत्र ह विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भास्वता
Main,161.0,6,ādityairvasubhiḥ sādhyair marudbhirdaivataistathā rudrairviśvasahāyaiśca yakṣarākṣasapannagaiḥ,आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर् मरुद्भिर्दैवतैस्तथा रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसपन्नगैः
Main,161.0,7,digbhiś caiva vidigbhiś ca nadībhiḥ sāgaraistathā nakṣatraiśca muhūrtaiśca khecaraiśca mahāgrahaiḥ,दिग्भिश् चैव विदिग्भिश् च नदीभिः सागरैस्तथा नक्षत्रैश्च मुहूर्तैश्च खेचरैश्च महाग्रहैः
Main,161.0,8,devairbrahmarṣibhiḥ sārdhaṃ siddhaiḥ saptarṣibhistathā rājarṣibhiḥ puṇyakṛdbhir gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ,देवैर्ब्रह्मर्षिभिः सार्धं सिद्धैः सप्तर्षिभिस्तथा राजर्षिभिः पुण्यकृद्भिर् गन्धर्वाप्सरसां गणैः
Main,161.0,9,carācaraguruḥ śrīmān vṛtaḥ sarvairdivaukasaiḥ brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho daityaṃ vacanamabravīt,चराचरगुरुः श्रीमान् वृतः सर्वैर्दिवौकसैः ब्रह्मा ब्रह्मविदां श्रेष्ठो दैत्यं वचनमब्रवीत्
Main,161.0,10,prīto 'smi tava bhaktasya tapasānena suvrata varaṃ varaya bhadraṃ te yatheṣṭaṃ kāmamāpnuhi,प्रीतो ऽस्मि तव भक्तस्य तपसानेन सुव्रत वरं वरय भद्रं ते यथेष्टं काममाप्नुहि
Main,161.0,11,na devāsuragandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ na mānuṣāḥ piśācā vā hanyurmāṃ devasattama,न देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः न मानुषाः पिशाचा वा हन्युर्मां देवसत्तम
Main,161.0,12,ṛṣayo vā na māṃ śāpaiḥ śapeyuḥ prapitāmaha yadi me bhagavānprīto vara eṣa vṛto mayā,ऋषयो वा न मां शापैः शपेयुः प्रपितामह यदि मे भगवान्प्रीतो वर एष वृतो मया
Main,161.0,13,na cāstreṇa na śastreṇa giriṇā pādapena ca na śuṣkeṇa na cārdreṇa na divā na niśātha vā,न चास्त्रेण न शस्त्रेण गिरिणा पादपेन च न शुष्केण न चार्द्रेण न दिवा न निशाथ वा
Main,161.0,14,bhaveyamahamevārkaḥ somo vāyurhutāśanaḥ salilaṃ cāntarikṣaṃ ca nakṣatrāṇi diśo daśa,भवेयमहमेवार्कः सोमो वायुर्हुताशनः सलिलं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि दिशो दश
Main,161.0,15,ahaṃ krodhaśca kāmaśca varuṇo vāsavo yamaḥ dhanadaśca dhanādhyakṣo yakṣaḥ kiṃpuruṣādhipaḥ,अहं क्रोधश्च कामश्च वरुणो वासवो यमः धनदश्च धनाध्यक्षो यक्षः किंपुरुषाधिपः
Main,161.0,16,ete divyā varāstāta mayā dattāstavādbhutāḥ sarvānkāmānsadā vatsa prāpsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ,एते दिव्या वरास्तात मया दत्तास्तवाद्भुताः सर्वान्कामान्सदा वत्स प्राप्स्यसि त्वं न संशयः
Main,161.0,17,evamuktvā sa bhagavāñ jagāmākāśa eva hi vairājaṃ brahmasadanaṃ brahmarṣigaṇasevitam,एवमुक्त्वा स भगवाञ् जगामाकाश एव हि वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्
Main,161.0,18,tato devāśca nāgāśca gandharvā ṛṣibhiḥ saha varapradānaṃ śrutvaiva pitāmahamupasthitāḥ,ततो देवाश्च नागाश्च गन्धर्वा ऋषिभिः सह वरप्रदानं श्रुत्वैव पितामहमुपस्थिताः
Main,161.0,19,varapradānādbhagavan vadhiṣyati sa no 'suraḥ tatprasīdāśu bhagavan vadho 'pyasya vicintyatām,वरप्रदानाद्भगवन् वधिष्यति स नो ऽसुरः तत्प्रसीदाशु भगवन् वधो ऽप्यस्य विचिन्त्यताम्
Main,161.0,20,bhagavansarvabhūtānām ādikartā svayaṃ prabhuḥ sraṣṭā tvaṃ havyakavyānām avyaktaprakṛtir budhaḥ,भगवन्सर्वभूतानाम् आदिकर्ता स्वयं प्रभुः स्रष्टा त्वं हव्यकव्यानाम् अव्यक्तप्रकृतिर् बुधः
Main,161.0,21,sarvalokahitaṃ vākyaṃ śrutvā devaḥ prajāpatiḥ āśvāsayāmāsa surān suśītairvacanāmbubhiḥ,सर्वलोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः आश्वासयामास सुरान् सुशीतैर्वचनाम्बुभिः
Main,161.0,22,avaśyaṃ tridaśāstena prāptavyaṃ tapasaḥ phalam tapaso 'nte 'sya bhagavān vadhaṃ viṣṇuḥ kariṣyati,अवश्यं त्रिदशास्तेन प्राप्तव्यं तपसः फलम् तपसो ऽन्ते ऽस्य भगवान् वधं विष्णुः करिष्यति
Main,161.0,23,tacchrutvā vibudhā vākyaṃ sarve paṅkajajanmanaḥ svāni sthānāni divyāni viprajagmurmudānvitāḥ,तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं सर्वे पङ्कजजन्मनः स्वानि स्थानानि दिव्यानि विप्रजग्मुर्मुदान्विताः
Main,161.0,24,labdhamātre vare cātha sarvāḥ so 'bādhata prajāḥ hiraṇyakaśipurdaityo varadānena darpitaḥ,लब्धमात्रे वरे चाथ सर्वाः सो ऽबाधत प्रजाः हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वरदानेन दर्पितः
Main,161.0,25,āśrameṣu mahābhāgān sa munīñchaṃsitavratān satyadharmaparāndāntān dharṣayāmāsa dānavaḥ,आश्रमेषु महाभागान् स मुनीञ्छंसितव्रतान् सत्यधर्मपरान्दान्तान् धर्षयामास दानवः
Main,161.0,26,devāṃstribhuvanasthāṃśca parājitya mahāsuraḥ trailokyaṃ vaśamānīya svarge vasati dānavaḥ,देवांस्त्रिभुवनस्थांश्च पराजित्य महासुरः त्रैलोक्यं वशमानीय स्वर्गे वसति दानवः
Main,161.0,27,yadā varamadotsiktaś coditaḥ kāladharmataḥ yajñiyānakaroddaityān ayajñiyāśca devatāḥ,यदा वरमदोत्सिक्तश् चोदितः कालधर्मतः यज्ञियानकरोद्दैत्यान् अयज्ञियाश्च देवताः
Main,161.0,28,tadādityāśca sādhyāśca viśve ca vasavastathā sendrā devagaṇā yakṣāḥ siddhadvijamaharṣayaḥ,तदादित्याश्च साध्याश्च विश्वे च वसवस्तथा सेन्द्रा देवगणा यक्षाः सिद्धद्विजमहर्षयः
Main,161.0,29,śaraṇyaṃ śaraṇaṃ viṣṇum upatasthurmahābalam devadevaṃ yajñamayaṃ vāsudevaṃ sanātanam,शरण्यं शरणं विष्णुम् उपतस्थुर्महाबलम् देवदेवं यज्ञमयं वासुदेवं सनातनम्
Main,161.0,30,nārāyaṇa mahābhāga devāstvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ trāyasva jahi daityendraṃ hiraṇyakaśipuṃ prabho,नारायण महाभाग देवास्त्वां शरणं गताः त्रायस्व जहि दैत्येन्द्रं हिरण्यकशिपुं प्रभो
Main,161.0,31,tvaṃ hi naḥ paramo dhātā tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ tvaṃ hi naḥ paramo devo brahmādīnāṃ surottama,त्वं हि नः परमो धाता त्वं हि नः परमो गुरुः त्वं हि नः परमो देवो ब्रह्मादीनां सुरोत्तम
Main,161.0,32,bhayaṃ tyajadhvamamarā abhayaṃ vo dadāmyaham tathaiva tridivaṃ devāḥ pratipadyata mā ciram,भयं त्यजध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम् तथैव त्रिदिवं देवाः प्रतिपद्यत मा चिरम्
Main,161.0,33,eṣo 'haṃ sagaṇaṃ daityaṃ varadānena darpitam avadhyamamarendrāṇāṃ dānavendraṃ nihanmyaham,एषो ऽहं सगणं दैत्यं वरदानेन दर्पितम् अवध्यममरेन्द्राणां दानवेन्द्रं निहन्म्यहम्
Main,161.0,34,evamuktvā tu bhagavān visṛjya tridaśeśvarān vadhaṃ saṃkalpayāmāsa hiraṇyakaśipoḥ prabhuḥ,एवमुक्त्वा तु भगवान् विसृज्य त्रिदशेश्वरान् वधं संकल्पयामास हिरण्यकशिपोः प्रभुः
Main,161.0,35,sāhāyyaṃ ca mahābāhur oṃkāraṃ gṛhya satvaram athauṃkārasahāyastu bhagavānviṣṇuravyayaḥ,साहाय्यं च महाबाहुर् ओंकारं गृह्य सत्वरम् अथौंकारसहायस्तु भगवान्विष्णुरव्ययः
Main,161.0,36,hiraṇyakaśipusthānaṃ jagāma harirīśvaraḥ tejasā bhāskarākāraḥ śaśī kāntyeva cāparaḥ,हिरण्यकशिपुस्थानं जगाम हरिरीश्वरः तेजसा भास्कराकारः शशी कान्त्येव चापरः
Main,161.0,37,narasya kṛtvārdhatanuṃ siṃhasyārdhatanuṃ tathā nārasiṃhena vapuṣā pāṇiṃ saṃspṛśya pāṇinā,नरस्य कृत्वार्धतनुं सिंहस्यार्धतनुं तथा नारसिंहेन वपुषा पाणिं संस्पृश्य पाणिना
Main,161.0,38,tato 'paśyata vistīrṇāṃ divyāṃ ramyāṃ manoramām sarvakāmayutāṃ śubhrāṃ hiraṇyakaśipoḥ sabhām,ततो ऽपश्यत विस्तीर्णां दिव्यां रम्यां मनोरमाम् सर्वकामयुतां शुभ्रां हिरण्यकशिपोः सभाम्
Main,161.0,39,vistīrṇāṃ yojanaśataṃ śatamadhyardhamāyatām vaihāyasīṃ kāmagamāṃ pañcayojanavistṛtām,विस्तीर्णां योजनशतं शतमध्यर्धमायताम् वैहायसीं कामगमां पञ्चयोजनविस्तृताम्
Main,161.0,40,jarāśokaklamāpetāṃ niṣprakampāṃ śivāṃ sukhām veśmaharmyavatīṃ ramyāṃ jvalantīmiva tejasā,जराशोकक्लमापेतां निष्प्रकम्पां शिवां सुखाम् वेश्महर्म्यवतीं रम्यां ज्वलन्तीमिव तेजसा
Main,161.0,41,antaḥsalilasaṃyuktāṃ vihitāṃ viśvakarmaṇā divyaratnamayairvṛkṣaiḥ phalapuṣpapradairyutām,अन्तःसलिलसंयुक्तां विहितां विश्वकर्मणा दिव्यरत्नमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युताम्
Main,161.0,42,nīlapītasitaśyāmaiḥ kṛṣṇairlohitakairapi avatānaistathā gulmair mañjarīśatadhāribhiḥ,नीलपीतसितश्यामैः कृष्णैर्लोहितकैरपि अवतानैस्तथा गुल्मैर् मञ्जरीशतधारिभिः
Main,161.0,43,sitābhraghanasaṃkāśā plavantīva vyadṛśyata raśmivatī bhāsvarā ca divyagandhamanoramā,सिताभ्रघनसंकाशा प्लवन्तीव व्यदृश्यत रश्मिवती भास्वरा च दिव्यगन्धमनोरमा
Main,161.0,44,susukhā na ca duḥkhā sā na śītā na ca gharmadā na kṣutpipāse glāniṃ vā prāpya tāṃ prāpnuvanti te,सुसुखा न च दुःखा सा न शीता न च घर्मदा न क्षुत्पिपासे ग्लानिं वा प्राप्य तां प्राप्नुवन्ति ते
Main,161.0,45,nānārūpairupakṛtāṃ vicitrairatibhāsvaraiḥ stambhairna vibhṛtā sā vai śāśvatī cākṣapā sadā,नानारूपैरुपकृतां विचित्रैरतिभास्वरैः स्तम्भैर्न विभृता सा वै शाश्वती चाक्षपा सदा
Main,161.0,46,ati candraṃ ca sūryaṃ ca śikhinaṃ ca svayaṃprabhā dīpyate nākapṛṣṭhasthā bhāsayantīva bhāskaram,अति चन्द्रं च सूर्यं च शिखिनं च स्वयंप्रभा दीप्यते नाकपृष्ठस्था भासयन्तीव भास्करम्
Main,161.0,47,sarve ca kāmāḥ pracurā ye divyā ye ca mānuṣāḥ rasayuktaṃ prabhūtaṃ ca bhakṣyabhojyamanantakam,सर्वे च कामाः प्रचुरा ये दिव्या ये च मानुषाः रसयुक्तं प्रभूतं च भक्ष्यभोज्यमनन्तकम्
Main,161.0,48,puṇyagandhasrajaścātra nityapuṣpaphaladrumāḥ uṣṇe śītāni toyāni śīte coṣṇāni santi ca,पुण्यगन्धस्रजश्चात्र नित्यपुष्पफलद्रुमाः उष्णे शीतानि तोयानि शीते चोष्णानि सन्ति च
Main,161.0,49,puṣpitāgrā mahāśākhāḥ pravālāṅkuradhāriṇaḥ latāvitānasaṃchannā nadīṣu ca saraḥsu ca,पुष्पिताग्रा महाशाखाः प्रवालाङ्कुरधारिणः लतावितानसंछन्ना नदीषु च सरःसु च
Main,161.0,50,vṛkṣānbahuvidhāṃstatra mṛgendro dadṛśe prabhuḥ gandhavanti ca puṣpāṇi rasavanti phalāni ca,वृक्षान्बहुविधांस्तत्र मृगेन्द्रो ददृशे प्रभुः गन्धवन्ति च पुष्पाणि रसवन्ति फलानि च
Main,161.0,51,nātiśītāni noṣṇāni tatra tatra sarāṃsi ca apaśyatsarvatīrthāni sabhāyāṃ tasya sa prabhuḥ,नातिशीतानि नोष्णानि तत्र तत्र सरांसि च अपश्यत्सर्वतीर्थानि सभायां तस्य स प्रभुः
Main,161.0,52,nalinaiḥ puṇḍarīkaiśca śatapattraiḥ sugandhibhiḥ raktaiḥ kuvalayairnīlaiḥ kumudaiḥ saṃvṛtāni ca,नलिनैः पुण्डरीकैश्च शतपत्त्रैः सुगन्धिभिः रक्तैः कुवलयैर्नीलैः कुमुदैः संवृतानि च
Main,161.0,53,sukāntairdhārtarāṣṭraiśca rājahaṃsaiśca supriyaiḥ kāraṇḍavaiścakravākaiḥ sārasaiḥ kurarairapi,सुकान्तैर्धार्तराष्ट्रैश्च राजहंसैश्च सुप्रियैः कारण्डवैश्चक्रवाकैः सारसैः कुररैरपि
Main,161.0,54,vimalaiḥ sphāṭikābhaiśca pāṇḍuracchadanairdvijaiḥ bahuhaṃsopagītāni sārasābhirutāni ca,विमलैः स्फाटिकाभैश्च पाण्डुरच्छदनैर्द्विजैः बहुहंसोपगीतानि सारसाभिरुतानि च
Main,161.0,55,gandhavatyaḥ śubhāstatra puṣṭamañjaridhāriṇīḥ dṛṣṭavānparvatāgreṣu nānāpuṣpadharā latāḥ,गन्धवत्यः शुभास्तत्र पुष्टमञ्जरिधारिणीः दृष्टवान्पर्वताग्रेषु नानापुष्पधरा लताः
Main,161.0,56,ketakyaśokasaralāḥ puṃnāgatilakārjunāḥ cūtā nīpāḥ prasthapuṣpāḥ kadambā bakulā dhavāḥ,केतक्यशोकसरलाः पुंनागतिलकार्जुनाः चूता नीपाः प्रस्थपुष्पाः कदम्बा बकुला धवाः
Main,161.0,57,priyaṅgupāṭalāvṛkṣāḥ śālmalyaḥ saharidrakāḥ sālāstālāstamālāśca campakāśca manoramāḥ,प्रियङ्गुपाटलावृक्षाः शाल्मल्यः सहरिद्रकाः सालास्तालास्तमालाश्च चम्पकाश्च मनोरमाः
Main,161.0,58,tathaivānye vyarājanta sabhāyāṃ puṣpitā drumāḥ vidrumāśca drumāścaiva jvalitāgnisamaprabhāḥ,तथैवान्ये व्यराजन्त सभायां पुष्पिता द्रुमाः विद्रुमाश्च द्रुमाश्चैव ज्वलिताग्निसमप्रभाः
Main,161.0,59,skandhavantaḥ suśākhāśca bahutālasamucchrayāḥ añjanāśokavarṇāśca bahavaścitrakā drumāḥ,स्कन्धवन्तः सुशाखाश्च बहुतालसमुच्छ्रयाः अञ्जनाशोकवर्णाश्च बहवश्चित्रका द्रुमाः
Main,161.0,60,varuṇo vatsanābhaśca panasāḥ saha candanaiḥ nīpāḥ sumanasaścaiva nimbā aśvatthatindukāḥ,वरुणो वत्सनाभश्च पनसाः सह चन्दनैः नीपाः सुमनसश्चैव निम्बा अश्वत्थतिन्दुकाः
Main,161.0,61,pārijātāśca lodhrāśca mallikā bhadradāravaḥ āmalakyastathā jambūlakucāḥ śailavālukāḥ,पारिजाताश्च लोध्राश्च मल्लिका भद्रदारवः आमलक्यस्तथा जम्बूलकुचाः शैलवालुकाः
Main,161.0,62,kharjūryo nārikelāśca harītakavibhītakāḥ kālīyakā drukālāśca hiṅgavaḥ pāriyātrakāḥ,खर्जूर्यो नारिकेलाश्च हरीतकविभीतकाः कालीयका द्रुकालाश्च हिङ्गवः पारियात्रकाः
Main,161.0,63,mandārakundalaktāśca pataṅgāḥ kuṭajāstathā raktāḥ kuraṇṭakāścaiva nīlāścāgarubhiḥ saha,मन्दारकुन्दलक्ताश्च पतङ्गाः कुटजास्तथा रक्ताः कुरण्टकाश्चैव नीलाश्चागरुभिः सह
Main,161.0,64,kadambāścaiva bhavyāśca dāḍimā bījapūrakāḥ saptaparṇāśca bilvāśca madhupairāvṛtāstathā,कदम्बाश्चैव भव्याश्च दाडिमा बीजपूरकाः सप्तपर्णाश्च बिल्वाश्च मधुपैरावृतास्तथा
Main,161.0,65,aśokāśca tamālāśca nānāgulmalatāvṛtāḥ madhūkāḥ saptaparṇāśca bahavaḥ kṣīrakā drumāḥ,अशोकाश्च तमालाश्च नानागुल्मलतावृताः मधूकाः सप्तपर्णाश्च बहवः क्षीरका द्रुमाः
Main,161.0,66,latāśca vividhākārāḥ patrapuṣpaphalopagāḥ ete cānye ca bahavas tatra kānanajā drumāḥ,लताश्च विविधाकाराः पत्रपुष्पफलोपगाः एते चान्ये च बहवस् तत्र काननजा द्रुमाः
Main,161.0,67,nānāpuṣpaphalopetā vyarājanta samantataḥ cakorāḥ śatapatrāśca mattakokilasārikāḥ,नानापुष्पफलोपेता व्यराजन्त समन्ततः चकोराः शतपत्राश्च मत्तकोकिलसारिकाः
Main,161.0,68,puṣpitāḥ puṣpitāgraiśca saṃpatanti mahādrumāḥ raktapītāruṇāstatra pādapāgragatāḥ khagāḥ,पुष्पिताः पुष्पिताग्रैश्च संपतन्ति महाद्रुमाः रक्तपीतारुणास्तत्र पादपाग्रगताः खगाः
Main,161.0,69,parasparamavekṣante prahṛṣṭā jīvajīvakāḥ tasyāṃ sabhāyāṃ daityendro hiraṇyakaśipustadā,परस्परमवेक्षन्ते प्रहृष्टा जीवजीवकाः तस्यां सभायां दैत्येन्द्रो हिरण्यकशिपुस्तदा
Main,161.0,70,strīsahasraiḥ parivṛto vicitrābharaṇāmbaraḥ anarghyamaṇivajrārciḥ śikhājvalitakuṇḍalaḥ,स्त्रीसहस्रैः परिवृतो विचित्राभरणाम्बरः अनर्घ्यमणिवज्रार्चिः शिखाज्वलितकुण्डलः
Main,161.0,71,āsīnaścāsane citre daśanalvapramāṇataḥ divākaranibhe divye divyāstaraṇasaṃstṛte,आसीनश्चासने चित्रे दशनल्वप्रमाणतः दिवाकरनिभे दिव्ये दिव्यास्तरणसंस्तृते
Main,161.0,72,divyagandhavahastatra mārutaḥ susukho vavau hiraṇyakaśipurdaitya āste jvalitakuṇḍalaḥ,दिव्यगन्धवहस्तत्र मारुतः सुसुखो ववौ हिरण्यकशिपुर्दैत्य आस्ते ज्वलितकुण्डलः
Main,161.0,73,upacerurmahādaityaṃ hiraṇyakaśipuṃ tadā divyatānena gītāni jagur gandharvasattamāḥ,उपचेरुर्महादैत्यं हिरण्यकशिपुं तदा दिव्यतानेन गीतानि जगुर् गन्धर्वसत्तमाः
Main,161.0,74,viśvācī sahajanyā ca pramlocetyabhiviśrutā divyātha saurabheyī ca samīcī puñjikasthalī,विश्वाची सहजन्या च प्रम्लोचेत्यभिविश्रुता दिव्याथ सौरभेयी च समीची पुञ्जिकस्थली
Main,161.0,75,miśrakeśī ca rambhā ca citralekhā śucismitā cārukeśī ghṛtācī ca menakā corvaśī tathā,मिश्रकेशी च रम्भा च चित्रलेखा शुचिस्मिता चारुकेशी घृताची च मेनका चोर्वशी तथा
Main,161.0,76,etāḥ sahasraśaścānyā nṛtyagītaviśāradāḥ upatiṣṭhanti rājānaṃ hiraṇyakaśipuṃ prabhum,एताः सहस्रशश्चान्या नृत्यगीतविशारदाः उपतिष्ठन्ति राजानं हिरण्यकशिपुं प्रभुम्
Main,161.0,77,tatrāsīnaṃ mahābāhuṃ hiraṇyakaśipuṃ prabhum upāsate diteḥ putrāḥ sarve labdhavarāstathā,तत्रासीनं महाबाहुं हिरण्यकशिपुं प्रभुम् उपासते दितेः पुत्राः सर्वे लब्धवरास्तथा
Main,161.0,78,tamapratimakarmāṇaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ balirvirocanastatra narakaḥ pṛthivīsutaḥ,तमप्रतिमकर्माणं शतशो ऽथ सहस्रशः बलिर्विरोचनस्तत्र नरकः पृथिवीसुतः
Main,161.0,79,prahlādo vipracittiśca gaviṣṭhaśca mahāsuraḥ surahantā sunāmā ca pramatiḥ sumatirvaraḥ,प्रह्लादो विप्रचित्तिश्च गविष्ठश्च महासुरः सुरहन्ता सुनामा च प्रमतिः सुमतिर्वरः
Main,161.0,80,ghaṭodaro mahāpārśvaḥ krathanaḥ piṭharastathā viśvarūpaḥ surūpaśca svabalaśca mahābalaḥ,घटोदरो महापार्श्वः क्रथनः पिठरस्तथा विश्वरूपः सुरूपश्च स्वबलश्च महाबलः
Main,161.0,81,daśagrīvaśca vālī ca meghavāsā mahāsuraḥ ghaṭāsyo 'kampanaścaiva prajanaścendratāpanaḥ,दशग्रीवश्च वाली च मेघवासा महासुरः घटास्यो ऽकम्पनश्चैव प्रजनश्चेन्द्रतापनः
Main,161.0,82,daityadānavasaṃghāste sarve jvalitakuṇḍalāḥ sragviṇo vāgminaḥ sarve sadaiva caritavratāḥ,दैत्यदानवसंघास्ते सर्वे ज्वलितकुण्डलाः स्रग्विणो वाग्मिनः सर्वे सदैव चरितव्रताः
Main,161.0,83,sarve labdhavarāḥ śūrāḥ sarve vigatamṛtyavaḥ ete cānye ca bahavo hiraṇyakaśipuṃ prabhum,सर्वे लब्धवराः शूराः सर्वे विगतमृत्यवः एते चान्ये च बहवो हिरण्यकशिपुं प्रभुम्
Main,161.0,84,upāsanti mahātmānaṃ sarve divyaparicchadāḥ vimānairvividhākārair bhrājamānairivāgnibhiḥ,उपासन्ति महात्मानं सर्वे दिव्यपरिच्छदाः विमानैर्विविधाकारैर् भ्राजमानैरिवाग्निभिः
Main,161.0,85,mahendravapuṣaḥ sarve vicitrāṅgadabāhavaḥ bhūṣitāṅgā diteḥ putrās tamupāsanta sarvaśaḥ,महेन्द्रवपुषः सर्वे विचित्राङ्गदबाहवः भूषिताङ्गा दितेः पुत्रास् तमुपासन्त सर्वशः
Main,161.0,86,tasyāṃ sabhāyāṃ divyāyām asurāḥ parvatopamāḥ hiraṇyavapuṣaḥ sarve divākarasamaprabhāḥ,तस्यां सभायां दिव्यायाम् असुराः पर्वतोपमाः हिरण्यवपुषः सर्वे दिवाकरसमप्रभाः
Main,161.0,87,na śrutaṃ naiva dṛṣṭaṃ hi hiraṇyakaśiporyathā aiśvaryaṃ daityasiṃhasya yathā tasya mahātmanaḥ,न श्रुतं नैव दृष्टं हि हिरण्यकशिपोर्यथा ऐश्वर्यं दैत्यसिंहस्य यथा तस्य महात्मनः
Main,161.0,88,kanakarajatacitravedikāyāṃ parihṛtaratnavicitravīthikāyām sa dadarśa mṛgādhipaḥ sabhāyāṃ suracitaratnagavākṣaśobhitāyām,कनकरजतचित्रवेदिकायां परिहृतरत्नविचित्रवीथिकायाम् स ददर्श मृगाधिपः सभायां सुरचितरत्नगवाक्षशोभितायाम्
Main,161.0,89,kanakavimalahārabhūṣitāṅgaṃ dititanayaṃ sa mṛgādhipo dadarśa divasakaramahāprabhājvalantaṃ ditijasahasraśatairniṣevyamāṇam,कनकविमलहारभूषिताङ्गं दितितनयं स मृगाधिपो ददर्श दिवसकरमहाप्रभाज्वलन्तं दितिजसहस्रशतैर्निषेव्यमाणम्
Main,162.0,1,matsya-purāṇa 162 tato dṛṣṭvā mahātmānaṃ kālacakramivāgatam narasiṃhavapuśchannaṃ bhasmacchannamivānalam,मत्स्य-पुराण १६२ ततो दृष्ट्वा महात्मानं कालचक्रमिवागतम् नरसिंहवपुश्छन्नं भस्मच्छन्नमिवानलम्
Main,162.0,2,hiraṇyakaśipoḥ putraḥ prahlādo nāma vīryavān divyena cakṣuṣā siṃham apaśyaddevamāgatam,हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादो नाम वीर्यवान् दिव्येन चक्षुषा सिंहम् अपश्यद्देवमागतम्
Main,162.0,3,te dṛṣṭvā rukmaśailābham apūrvāṃ tanumāśritam vismitā dānavāḥ sarve hiraṇyakaśipuśca saḥ,ते दृष्ट्वा रुक्मशैलाभम् अपूर्वां तनुमाश्रितम् विस्मिता दानवाः सर्वे हिरण्यकशिपुश्च सः
Main,162.0,4,mahābāho mahārāja daityānāmādisaṃbhava na śrutaṃ na ca no dṛṣṭaṃ nārasiṃhamidaṃ vapuḥ,महाबाहो महाराज दैत्यानामादिसंभव न श्रुतं न च नो दृष्टं नारसिंहमिदं वपुः
Main,162.0,5,avyaktaprabhavaṃ divyaṃ kimidaṃ rūpamāgatam daityāntakaraṇaṃ ghoraṃ saṃśatīva mano mama,अव्यक्तप्रभवं दिव्यं किमिदं रूपमागतम् दैत्यान्तकरणं घोरं संशतीव मनो मम
Main,162.0,6,asya devāḥ śarīrasthāḥ sāgarāḥ saritaśca yāḥ himavānpāriyātraśca ye cānye kulaparvatāḥ,अस्य देवाः शरीरस्थाः सागराः सरितश्च याः हिमवान्पारियात्रश्च ये चान्ये कुलपर्वताः
Main,162.0,7,candramāśca sanakṣatrair ādityair vasubhiḥ saha dhanado varuṇaścaiva yamaḥ śakraḥ śacīpatiḥ,चन्द्रमाश्च सनक्षत्रैर् आदित्यैर् वसुभिः सह धनदो वरुणश्चैव यमः शक्रः शचीपतिः
Main,162.0,8,maruto devagandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ nāgā yakṣāḥ piśācāśca rākṣasā bhīmavikramāḥ,मरुतो देवगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः नागा यक्षाः पिशाचाश्च राक्षसा भीमविक्रमाः
Main,162.0,9,brahmā devaḥ paśupatir lalāṭasthā bhramanti vai sthāvarāṇi ca sarvāṇi jaṅgamāni tathaiva ca,ब्रह्मा देवः पशुपतिर् ललाटस्था भ्रमन्ति वै स्थावराणि च सर्वाणि जङ्गमानि तथैव च
Main,162.0,10,bhavāṃśca sahito 'smābhiḥ sarvairdaityagaṇairvṛtaḥ vimānaśatasaṃkīrṇā tathaiva bhavataḥ sabhā,भवांश्च सहितो ऽस्माभिः सर्वैर्दैत्यगणैर्वृतः विमानशतसंकीर्णा तथैव भवतः सभा
Main,162.0,11,sarvaṃ tribhuvanaṃ rājaṃl lokadharmāśca śāśvatāḥ dṛśyante nārasiṃhe 'smiṃs tathedamakhilaṃ jagat,सर्वं त्रिभुवनं राजंल् लोकधर्माश्च शाश्वताः दृश्यन्ते नारसिंहे ऽस्मिंस् तथेदमखिलं जगत्
Main,162.0,12,prajāpatiścātra manur mahātmā grahāśca yogāśca mahīruhāśca utpātakālaśca dhṛtirmatiśca ratiśca satyaṃ ca tapo damaśca,प्रजापतिश्चात्र मनुर् महात्मा ग्रहाश्च योगाश्च महीरुहाश्च उत्पातकालश्च धृतिर्मतिश्च रतिश्च सत्यं च तपो दमश्च
Main,162.0,13,sanatkumāraśca mahānubhāvo viśve ca devā ṛṣayaśca sarve krodhaśca kāmaśca tathaiva harṣo dharmaśca mohaḥ pitaraśca sarve,सनत्कुमारश्च महानुभावो विश्वे च देवा ऋषयश्च सर्वे क्रोधश्च कामश्च तथैव हर्षो धर्मश्च मोहः पितरश्च सर्वे
Main,162.0,14,prahlādasya vacaḥ śrutvā hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ uvāca dānavānsarvān gaṇāṃśca sa gaṇādhipaḥ,प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा हिरण्यकशिपुः प्रभुः उवाच दानवान्सर्वान् गणांश्च स गणाधिपः
Main,162.0,15,mṛgendro gṛhyatāmeṣa apūrvāṃ tanumāsthitaḥ yadi vā saṃśayaḥ kaścid vadhyatāṃ vanagocaraḥ,मृगेन्द्रो गृह्यतामेष अपूर्वां तनुमास्थितः यदि वा संशयः कश्चिद् वध्यतां वनगोचरः
Main,162.0,16,te dānavagaṇā sarve mṛgendraṃ bhīmavikramam parikṣipanto muditās trāsayāmāsurojasā,ते दानवगणा सर्वे मृगेन्द्रं भीमविक्रमम् परिक्षिपन्तो मुदितास् त्रासयामासुरोजसा
Main,162.0,17,siṃhanādaṃ vimucyātha narasiṃho mahābalaḥ babhañja tāṃ sabhāṃ divyāṃ vyāditāsya ivāntakaḥ,सिंहनादं विमुच्याथ नरसिंहो महाबलः बभञ्ज तां सभां दिव्यां व्यादितास्य इवान्तकः
Main,162.0,18,sabhāyāṃ bhajyamānāyāṃ hiraṇyakaśipuḥ svayam cikṣepāstrāṇi siṃhasya roṣādvyākulalocanaḥ,सभायां भज्यमानायां हिरण्यकशिपुः स्वयम् चिक्षेपास्त्राणि सिंहस्य रोषाद्व्याकुललोचनः
Main,162.0,19,sarvāstrāṇāmatha jyeṣṭhaṃ daṇḍamantraṃ sudāruṇam kālacakraṃ tathāghoraṃ viṣṇucakraṃ tathā param,सर्वास्त्राणामथ ज्येष्ठं दण्डमन्त्रं सुदारुणम् कालचक्रं तथाघोरं विष्णुचक्रं तथा परम्
Main,162.0,20,paitāmahaṃ tathātyugraṃ trailokyadahanaṃ mahat vicitrāmaśanīṃ caiva śuṣkārdraṃ cāśanidvayam,पैतामहं तथात्युग्रं त्रैलोक्यदहनं महत् विचित्रामशनीं चैव शुष्कार्द्रं चाशनिद्वयम्
Main,162.0,21,raudraṃ tathograṃ śūlaṃ ca kaṅkālaṃ musalaṃ tathā mohanaṃ śoṣaṇaṃ caiva saṃtāpanavilāpanam,रौद्रं तथोग्रं शूलं च कङ्कालं मुसलं तथा मोहनं शोषणं चैव संतापनविलापनम्
Main,162.0,22,vāyavyaṃ mathanaṃ caiva kāpālamatha kaiṅkaram tathāpratihatāṃ śaktiṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca,वायव्यं मथनं चैव कापालमथ कैङ्करम् तथाप्रतिहतां शक्तिं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च
Main,162.0,23,astraṃ brahmaśiraścaiva somāstraṃ śiśiraṃ tathā kampanaṃ śātanaṃ caiva tvāṣṭraṃ caiva subhairavam,अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव सोमास्त्रं शिशिरं तथा कम्पनं शातनं चैव त्वाष्ट्रं चैव सुभैरवम्
Main,162.0,24,kālamudgaramakṣobhyaṃ tapanaṃ ca mahābalam saṃvartanaṃ mohanaṃ ca tathā māyādharaṃ param,कालमुद्गरमक्षोभ्यं तपनं च महाबलम् संवर्तनं मोहनं च तथा मायाधरं परम्
Main,162.0,25,gāndharvamastraṃ dayitam asiratnaṃ ca nandakam prasvāpanaṃ pramathanaṃ vāruṇaṃ cāstramuttamam astraṃ pāśupataṃ caiva yasyāpratihatā gatiḥ,गान्धर्वमस्त्रं दयितम् असिरत्नं च नन्दकम् प्रस्वापनं प्रमथनं वारुणं चास्त्रमुत्तमम् अस्त्रं पाशुपतं चैव यस्याप्रतिहता गतिः
Main,162.0,26,astraṃ hayaśiraścaiva brāhmamastraṃ tathaiva ca nārāyaṇāstramaindraṃ ca sārpamastraṃ tathādbhutam,अस्त्रं हयशिरश्चैव ब्राह्ममस्त्रं तथैव च नारायणास्त्रमैन्द्रं च सार्पमस्त्रं तथाद्भुतम्
Main,162.0,27,paiśācamastramajitaṃ śoṣadaṃ śāmanaṃ tathā mahābalaṃ bhāvanaṃ ca prasthāpanavikampane,पैशाचमस्त्रमजितं शोषदं शामनं तथा महाबलं भावनं च प्रस्थापनविकम्पने
Main,162.0,28,etānyastrāṇi divyāni hiraṇyakaśipustadā asṛjannarasiṃhasya dīptasyāgnerivāhutim,एतान्यस्त्राणि दिव्यानि हिरण्यकशिपुस्तदा असृजन्नरसिंहस्य दीप्तस्याग्नेरिवाहुतिम्
Main,162.0,29,astraiḥ prajvalitaiḥ siṃham āvṛṇodasurottamaḥ vivasvān gharmasamaye himavantamivāṃśubhiḥ,अस्त्रैः प्रज्वलितैः सिंहम् आवृणोदसुरोत्तमः विवस्वान् घर्मसमये हिमवन्तमिवांशुभिः
Main,162.0,30,sa hyamarṣānilodbhūto daityānāṃ sainyasāgaraḥ kṣaṇena plāvayāmāsa mainākamiva sāgaraḥ,स ह्यमर्षानिलोद्भूतो दैत्यानां सैन्यसागरः क्षणेन प्लावयामास मैनाकमिव सागरः
Main,162.0,31,prāsaiḥ pāśaiśca khaḍgaiśca gadābhirmusalaistathā vajrairaśanibhiścaiva sāgnibhiśca mahādrumaiḥ,प्रासैः पाशैश्च खड्गैश्च गदाभिर्मुसलैस्तथा वज्रैरशनिभिश्चैव साग्निभिश्च महाद्रुमैः
Main,162.0,32,mudgarairbhindipālaiśca śilolūkhalaparvataiḥ śataghnībhiśca dīptābhir daṇḍairapi sudāruṇaiḥ,मुद्गरैर्भिन्दिपालैश्च शिलोलूखलपर्वतैः शतघ्नीभिश्च दीप्ताभिर् दण्डैरपि सुदारुणैः
Main,162.0,33,te dānavāḥ pāśagṛhītahastā mahendratulyāśanivajravegāḥ samantato 'bhyudyatabāhukāyāḥ sthitāstriśīrṣā iva nāgapāśāḥ,ते दानवाः पाशगृहीतहस्ता महेन्द्रतुल्याशनिवज्रवेगाः समन्ततो ऽभ्युद्यतबाहुकायाः स्थितास्त्रिशीर्षा इव नागपाशाः
Main,162.0,34,suvarṇamālākulabhūṣitāṅgāḥ pītāṃśukābhogavibhāvitāṅgāḥ muktāvalīdāmasanāthakakṣā haṃsā ivābhānti viśālapakṣāḥ,सुवर्णमालाकुलभूषिताङ्गाः पीतांशुकाभोगविभाविताङ्गाः मुक्तावलीदामसनाथकक्षा हंसा इवाभान्ति विशालपक्षाः
Main,162.0,35,teṣāṃ tu vāyupratimaujasāṃ vai keyūramaulīvalayotkaṭānām tānyuttamāṅgānyabhito vibhānti prabhātasūryāṃśusamaprabhāṇi,तेषां तु वायुप्रतिमौजसां वै केयूरमौलीवलयोत्कटानाम् तान्युत्तमाङ्गान्यभितो विभान्ति प्रभातसूर्यांशुसमप्रभाणि
Main,162.0,36,kṣipadbhir ugrair jvalitair mahābalair mahāstrapūgaiḥ susamāvṛto babhau giriryathā saṃtatavarṣibhir ghanaiḥ kṛtāndhakārāntarakaṃdaro drumaiḥ,क्षिपद्भिर् उग्रैर् ज्वलितैर् महाबलैर् महास्त्रपूगैः सुसमावृतो बभौ गिरिर्यथा संततवर्षिभिर् घनैः कृतान्धकारान्तरकंदरो द्रुमैः
Main,162.0,37,* tairhanyamāno 'pi mahāstrajālair mahābalair daityagaṇaiḥ sametaiḥ nākampatājau bhagavānpratāpasthitaḥ prakṛtyā himavānivācalaḥ,* तैर्हन्यमानो ऽपि महास्त्रजालैर् महाबलैर् दैत्यगणैः समेतैः नाकम्पताजौ भगवान्प्रतापस्थितः प्रकृत्या हिमवानिवाचलः
Main,162.0,38,* saṃtrāsitāstena nṛsiṃharūpiṇā diteḥ sutāḥ pāvakatulyatejasā bhayādviceluḥ pavanoddhutāṅgā yathormayaḥ sāgaravārisaṃbhavāḥ,* संत्रासितास्तेन नृसिंहरूपिणा दितेः सुताः पावकतुल्यतेजसा भयाद्विचेलुः पवनोद्धुताङ्गा यथोर्मयः सागरवारिसंभवाः
Main,163.0,1,* matsya-purāṇa 163 kharāḥ kharamukhāścaiva makarāśīviṣānanāḥ īhāmṛgamukhāścānye varāhamukhasaṃsthitāḥ,* मत्स्य-पुराण १६३ खराः खरमुखाश्चैव मकराशीविषाननाः ईहामृगमुखाश्चान्ये वराहमुखसंस्थिताः
Main,163.0,2,bālasūryamukhāścānye dhūmaketumukhāstathā ardhacandrārdhavaktrāśca agnidīptamukhāstathā,बालसूर्यमुखाश्चान्ये धूमकेतुमुखास्तथा अर्धचन्द्रार्धवक्त्राश्च अग्निदीप्तमुखास्तथा
Main,163.0,3,haṃsakukkuṭavaktrāśca vyāditāsyā bhayāvahāḥ siṃhāsyā lelihānāśca kākagṛdhramukhāstathā,हंसकुक्कुटवक्त्राश्च व्यादितास्या भयावहाः सिंहास्या लेलिहानाश्च काकगृध्रमुखास्तथा
Main,163.0,4,dvijihvakā vakraśīrṣās tatholkāmukhasaṃsthitāḥ mahāgrāhamukhāścānye dānavā baladarpitāḥ,द्विजिह्वका वक्रशीर्षास् तथोल्कामुखसंस्थिताः महाग्राहमुखाश्चान्ये दानवा बलदर्पिताः
Main,163.0,5,śailasaṃvarṣmaṇas tasya śarīre śaravṛṣṭibhiḥ avadhyasya mṛgendrasya na vyathāṃ cakrurāhave,शैलसंवर्ष्मणस् तस्य शरीरे शरवृष्टिभिः अवध्यस्य मृगेन्द्रस्य न व्यथां चक्रुराहवे
Main,163.0,6,evaṃ bhūyo 'parānghorān asṛjandānaveśvarāḥ mṛgendrasyopari kruddhā niḥśvasanta ivoragāḥ,एवं भूयो ऽपरान्घोरान् असृजन्दानवेश्वराः मृगेन्द्रस्योपरि क्रुद्धा निःश्वसन्त इवोरगाः
Main,163.0,7,te dānavaśarā ghorā dānavendrasamīritāḥ vilayaṃ jagmurākāśe khadyotā iva parvate,ते दानवशरा घोरा दानवेन्द्रसमीरिताः विलयं जग्मुराकाशे खद्योता इव पर्वते
Main,163.0,8,tataścakrāṇi divyāni daityāḥ krodhasamanvitāḥ mṛgendrāyāsṛjannāśu jvalitāni samantataḥ,ततश्चक्राणि दिव्यानि दैत्याः क्रोधसमन्विताः मृगेन्द्रायासृजन्नाशु ज्वलितानि समन्ततः
Main,163.0,9,tairāsīdgaganaṃ cakraiḥ saṃpatadbhiritastataḥ yugānte saṃprakāśadbhiś candrādityagrahairiva,तैरासीद्गगनं चक्रैः संपतद्भिरितस्ततः युगान्ते संप्रकाशद्भिश् चन्द्रादित्यग्रहैरिव
Main,163.0,10,tāni sarvāṇi cakrāṇi mṛgendreṇa mahātmanā grastānyudīrṇāni tadā pāvakārciḥsamāni vai,तानि सर्वाणि चक्राणि मृगेन्द्रेण महात्मना ग्रस्तान्युदीर्णानि तदा पावकार्चिःसमानि वै
Main,163.0,11,tāni cakrāṇi vadane viśamānāni bhānti vai meghodaradarīṣveva candrasūryagrahā iva,तानि चक्राणि वदने विशमानानि भान्ति वै मेघोदरदरीष्वेव चन्द्रसूर्यग्रहा इव
Main,163.0,12,hiraṇyakaśipurdaityo bhūyaḥ prāsṛjadūrjitām śaktiṃ prajvalitāṃ ghorāṃ dhautaśastrataḍitprabhām,हिरण्यकशिपुर्दैत्यो भूयः प्रासृजदूर्जिताम् शक्तिं प्रज्वलितां घोरां धौतशस्त्रतडित्प्रभाम्
Main,163.0,13,tāmāpatantīṃ samprekṣya mṛgendraḥ śaktimujjvalām huṃkāreṇaiva raudreṇa babhañja bhagavāṃstadā,तामापतन्तीं सम्प्रेक्ष्य मृगेन्द्रः शक्तिमुज्ज्वलाम् हुंकारेणैव रौद्रेण बभञ्ज भगवांस्तदा
Main,163.0,14,rarāja bhagnā sā śaktir mṛgendreṇa mahītale savisphuliṅgā jvalitā maholkeva divaścyutā,रराज भग्ना सा शक्तिर् मृगेन्द्रेण महीतले सविस्फुलिङ्गा ज्वलिता महोल्केव दिवश्च्युता
Main,163.0,15,nārācapaṅktiḥ siṃhasya prāptā reje 'vidūrataḥ nīlotpalapalāśānāṃ mālevojjvaladarśanā,नाराचपङ्क्तिः सिंहस्य प्राप्ता रेजे ऽविदूरतः नीलोत्पलपलाशानां मालेवोज्ज्वलदर्शना
Main,163.0,16,sa garjitvā yathānyāyaṃ vikramya ca yathāsukham tatsainyam utsāritavāṃs tṛṇāgrāṇīva mārutaḥ,स गर्जित्वा यथान्यायं विक्रम्य च यथासुखम् तत्सैन्यम् उत्सारितवांस् तृणाग्राणीव मारुतः
Main,163.0,17,tato 'śmavarṣaṃ daityendrā vyamṛjanta nabhogatāḥ nagamātraiḥ śilākhaṇḍair giriśṛṅgairmahāprabhaiḥ,ततो ऽश्मवर्षं दैत्येन्द्रा व्यमृजन्त नभोगताः नगमात्रैः शिलाखण्डैर् गिरिशृङ्गैर्महाप्रभैः
Main,163.0,18,tadaśmavarṣaṃ siṃhasya mahanmūrdhani pātitam diśo daśa vikīrṇā vai khadyotaprakarā iva,तदश्मवर्षं सिंहस्य महन्मूर्धनि पातितम् दिशो दश विकीर्णा वै खद्योतप्रकरा इव
Main,163.0,19,tadāśmaughair daityagaṇāḥ punaḥ siṃhamariṃdamam chādayāṃcakrire meghā dhārābhiriva parvatam,तदाश्मौघैर् दैत्यगणाः पुनः सिंहमरिंदमम् छादयांचक्रिरे मेघा धाराभिरिव पर्वतम्
Main,163.0,20,na ca taṃ cālayāmāsur daityaughā devasattamam bhīmavego 'calaśreṣṭhaṃ samudra iva mandaram,न च तं चालयामासुर् दैत्यौघा देवसत्तमम् भीमवेगो ऽचलश्रेष्ठं समुद्र इव मन्दरम्
Main,163.0,21,tato 'śmavarṣe vihate jalavarṣamanantaram dhārābhirakṣamātrābhiḥ prādurāsītsamantataḥ,ततो ऽश्मवर्षे विहते जलवर्षमनन्तरम् धाराभिरक्षमात्राभिः प्रादुरासीत्समन्ततः
Main,163.0,22,nabhasaḥ pracyutā dhārās tigmavegāḥ samantataḥ āvṛtya sarvato vyoma diśaścopadiśastathā,नभसः प्रच्युता धारास् तिग्मवेगाः समन्ततः आवृत्य सर्वतो व्योम दिशश्चोपदिशस्तथा
Main,163.0,23,dhārā divi ca sarvatra vasudhāyāṃ ca sarvaśaḥ na spṛśanti ca tā devaṃ nipatantyo 'niśaṃ bhuvi,धारा दिवि च सर्वत्र वसुधायां च सर्वशः न स्पृशन्ति च ता देवं निपतन्त्यो ऽनिशं भुवि
Main,163.0,24,bāhyato vavṛṣurvarṣaṃ nopariṣṭācca vavṛṣuḥ mṛgendrapratirūpasya sthitasya yudhi māyayā,बाह्यतो ववृषुर्वर्षं नोपरिष्टाच्च ववृषुः मृगेन्द्रप्रतिरूपस्य स्थितस्य युधि मायया
Main,163.0,25,hate 'śmavarṣe tumule jalavarṣe ca śoṣite so 'sṛjaddānavo māyām agnivāyusamīritām,हते ऽश्मवर्षे तुमुले जलवर्षे च शोषिते सो ऽसृजद्दानवो मायाम् अग्निवायुसमीरिताम्
Main,163.0,26,mahendrastoyadaiḥ sārdhaṃ sahasrākṣo mahādyutiḥ mahatā toyavarṣeṇa śamayāmāsa pāvakam,महेन्द्रस्तोयदैः सार्धं सहस्राक्षो महाद्युतिः महता तोयवर्षेण शमयामास पावकम्
Main,163.0,27,tasyāṃ pratihatāyāṃ tu māyāyāṃ yudhi dānavaḥ asṛjadghorasaṃkāśaṃ tamastīvraṃ samantataḥ,तस्यां प्रतिहतायां तु मायायां युधि दानवः असृजद्घोरसंकाशं तमस्तीव्रं समन्ततः
Main,163.0,28,tamasā saṃvṛte loke daityeṣvāttāyudheṣu ca svatejasā parivṛto divākara ivābabhau,तमसा संवृते लोके दैत्येष्वात्तायुधेषु च स्वतेजसा परिवृतो दिवाकर इवाबभौ
Main,163.0,29,triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya dadṛśurdānavā raṇe lalāṭasthāṃ triśūlāṅkāṃ gaṅgāṃ tripathagāmiva,त्रिशिखां भ्रुकुटीं चास्य ददृशुर्दानवा रणे ललाटस्थां त्रिशूलाङ्कां गङ्गां त्रिपथगामिव
Main,163.0,30,tataḥ sarvāsu māyāsu hatāsu ditinandanāḥ hiraṇyakaśipuṃ daityaṃ vivarṇāḥ śaraṇaṃ yayuḥ,ततः सर्वासु मायासु हतासु दितिनन्दनाः हिरण्यकशिपुं दैत्यं विवर्णाः शरणं ययुः
Main,163.0,31,tataḥ prajvalitaḥ krodhāt pradahanniva tejasā tasminkruddhe tu daityendre tamobhūtamabhūjjagat,ततः प्रज्वलितः क्रोधात् प्रदहन्निव तेजसा तस्मिन्क्रुद्धे तु दैत्येन्द्रे तमोभूतमभूज्जगत्
Main,163.0,32,āvahaḥ pravahaścaiva vivaho 'tha hyudāvahaḥ parāvahaḥ saṃvahaśca mahābalaparākramāḥ,आवहः प्रवहश्चैव विवहो ऽथ ह्युदावहः परावहः संवहश्च महाबलपराक्रमाः
Main,163.0,33,tathā parivahaḥ śrīmān utpātabhayaśaṃsinaḥ ityevaṃ kṣubhitāḥ sapta maruto gaganecarāḥ,तथा परिवहः श्रीमान् उत्पातभयशंसिनः इत्येवं क्षुभिताः सप्त मरुतो गगनेचराः
Main,163.0,34,ye grahāḥ sarvalokasya kṣaye prādurbhavanti vai te sarve gagane dṛṣṭā vyacaranta yathāsukham,ये ग्रहाः सर्वलोकस्य क्षये प्रादुर्भवन्ति वै ते सर्वे गगने दृष्टा व्यचरन्त यथासुखम्
Main,163.0,35,ayogataścāpyacaran mārgaṃ niśi niśācaraḥ sagrahaḥ saha nakṣatrair ākāpatirariṃdamaḥ,अयोगतश्चाप्यचरन् मार्गं निशि निशाचरः सग्रहः सह नक्षत्रैर् आकापतिररिंदमः
Main,163.0,36,vivarṇatāṃ ca bhagavān gato divi divākaraḥ kṛṣṇaṃ kabandhaṃ ca tathā lakṣyate sumahaddivi,विवर्णतां च भगवान् गतो दिवि दिवाकरः कृष्णं कबन्धं च तथा लक्ष्यते सुमहद्दिवि
Main,163.0,37,amuñcaccārciṣāṃ vṛndaṃ bhūmivṛttir vibhāvasuḥ gaganasthaśca bhagavān abhīkṣṇaṃ paridṛśyate,अमुञ्चच्चार्चिषां वृन्दं भूमिवृत्तिर् विभावसुः गगनस्थश्च भगवान् अभीक्ष्णं परिदृश्यते
Main,163.0,38,sapta dhūmranibhā ghorāḥ sūryā divi samutthitāḥ somasya gaganasthasya grahāstiṣṭhanti śṛṅgagāḥ,सप्त धूम्रनिभा घोराः सूर्या दिवि समुत्थिताः सोमस्य गगनस्थस्य ग्रहास्तिष्ठन्ति शृङ्गगाः
Main,163.0,39,vāme tu dakṣiṇe caiva sthitau śukrabṛhaspatī śanaiścaro lohitāṅgo jvalanāṅgasamadyutiḥ,वामे तु दक्षिणे चैव स्थितौ शुक्रबृहस्पती शनैश्चरो लोहिताङ्गो ज्वलनाङ्गसमद्युतिः
Main,163.0,40,samaṃ samadhirohantaḥ sarve te gaganecarāḥ śṛṅgāṇi śanakairghorā yugāntāvartino grahāḥ,समं समधिरोहन्तः सर्वे ते गगनेचराः शृङ्गाणि शनकैर्घोरा युगान्तावर्तिनो ग्रहाः
Main,163.0,41,candramāśca sanakṣatrair grahaiḥ saha tamonudaḥ carācaravināśāya rohiṇīṃ nābhyanandata,चन्द्रमाश्च सनक्षत्रैर् ग्रहैः सह तमोनुदः चराचरविनाशाय रोहिणीं नाभ्यनन्दत
Main,163.0,42,gṛhīto rāhuṇā candra ulkābhirabhihanyate ulkāḥ prajvalitāścandre vicaranti yathāsukham,गृहीतो राहुणा चन्द्र उल्काभिरभिहन्यते उल्काः प्रज्वलिताश्चन्द्रे विचरन्ति यथासुखम्
Main,163.0,43,devānāmapi yo devaḥ so 'pyavarṣata śoṇitam apatangaganādulkā vidyudrūpā mahāsvanāḥ,देवानामपि यो देवः सो ऽप्यवर्षत शोणितम् अपतन्गगनादुल्का विद्युद्रूपा महास्वनाः
Main,163.0,44,akāle ca drumāḥ sarve puṣpanti ca phalanti ca latāśca saphalāḥ sarvā ye cāhurdaityanāśanam,अकाले च द्रुमाः सर्वे पुष्पन्ति च फलन्ति च लताश्च सफलाः सर्वा ये चाहुर्दैत्यनाशनम्
Main,163.0,45,phalaiḥ phalānyajāyanta puṣpaiḥ puṣpaṃ tathaiva ca unmīlanti nimīlanti hasanti ca rudanti ca,फलैः फलान्यजायन्त पुष्पैः पुष्पं तथैव च उन्मीलन्ति निमीलन्ति हसन्ति च रुदन्ति च
Main,163.0,46,vikrośanti ca gambhīrā dhūmayanti jvalanti ca pratimāḥ sarvadevānāṃ vedayanti mahadbhayam,विक्रोशन्ति च गम्भीरा धूमयन्ति ज्वलन्ति च प्रतिमाः सर्वदेवानां वेदयन्ति महद्भयम्
Main,163.0,47,āraṇyaiḥ saha saṃsṛṣṭā grāmyāśca mṛgapakṣiṇaḥ cakruḥ subhairavaṃ tatra mahāyuddhamupasthitam,आरण्यैः सह संसृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः चक्रुः सुभैरवं तत्र महायुद्धमुपस्थितम्
Main,163.0,48,nadyaśca pratikūlāni vahanti kaluṣodakāḥ na prakāśanti ca diśo raktareṇusamākulāḥ,नद्यश्च प्रतिकूलानि वहन्ति कलुषोदकाः न प्रकाशन्ति च दिशो रक्तरेणुसमाकुलाः
Main,163.0,49,vānaspatyo na pūjyante pūjanārhāḥ kathaṃcana vāyuvegena hanyante bhajyante praṇamanti ca,वानस्पत्यो न पूज्यन्ते पूजनार्हाः कथंचन वायुवेगेन हन्यन्ते भज्यन्ते प्रणमन्ति च
Main,163.0,50,yadā ca sarvabhūtānāṃ chāyā na parivartate aparāhṇagate sūrye lokānāṃ yugasaṃkṣaye,यदा च सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते अपराह्णगते सूर्ये लोकानां युगसंक्षये
Main,163.0,51,tadā hiraṇyakaśipor daityasyopari veśmanaḥ bhāṇḍāgārāyudhāgāre niviṣṭamabhavanmadhu,तदा हिरण्यकशिपोर् दैत्यस्योपरि वेश्मनः भाण्डागारायुधागारे निविष्टमभवन्मधु
Main,163.0,52,asurāṇāṃ vināśāya surāṇāṃ vijayāya ca dṛśyante vividhotpātā ghorā ghoranidarśanāḥ,असुराणां विनाशाय सुराणां विजयाय च दृश्यन्ते विविधोत्पाता घोरा घोरनिदर्शनाः
Main,163.0,53,ete cānye ca bahavo ghorotpātāḥ samutthitāḥ daityendrasya vināśāya dṛśyante kālanirmitāḥ,एते चान्ये च बहवो घोरोत्पाताः समुत्थिताः दैत्येन्द्रस्य विनाशाय दृश्यन्ते कालनिर्मिताः
Main,163.0,54,medinyāṃ kampamānāyāṃ daityendreṇa mahātmanā mahīdharā nāgagaṇā nipeturamitaujasaḥ,मेदिन्यां कम्पमानायां दैत्येन्द्रेण महात्मना महीधरा नागगणा निपेतुरमितौजसः
Main,163.0,55,viṣajvālākulairvaktrair vimuñcanto hutāśanam catuḥśīrṣāḥ pañcaśīrṣāḥ saptaśīrṣāśca pannagāḥ,विषज्वालाकुलैर्वक्त्रैर् विमुञ्चन्तो हुताशनम् चतुःशीर्षाः पञ्चशीर्षाः सप्तशीर्षाश्च पन्नगाः
Main,163.0,56,vāsukistakṣakaścaiva karkoṭakadhanaṃjayau elāmukhaḥ kāliyaśca mahāpadmaśca vīryavān,वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनंजयौ एलामुखः कालियश्च महापद्मश्च वीर्यवान्
Main,163.0,57,sahasraśīrṣā nāgo vai hematāladhvajaḥ prabhuḥ śeṣo 'nanto mahābhāgo duṣprakampyaḥ prakampitaḥ,सहस्रशीर्षा नागो वै हेमतालध्वजः प्रभुः शेषो ऽनन्तो महाभागो दुष्प्रकम्प्यः प्रकम्पितः
Main,163.0,58,dīptānyantarjalasthāni pṛthivīdharaṇāni ca tadā kruddhena mahatā kampitāni samantataḥ,दीप्तान्यन्तर्जलस्थानि पृथिवीधरणानि च तदा क्रुद्धेन महता कम्पितानि समन्ततः
Main,163.0,59,nāgāstejodharāścāpi pātālatalacāriṇaḥ hiraṇyakaśipurdaityas tadā saṃspṛṣṭavānmahīm,नागास्तेजोधराश्चापि पातालतलचारिणः हिरण्यकशिपुर्दैत्यस् तदा संस्पृष्टवान्महीम्
Main,163.0,60,saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaḥ krodhād vārāha iva pūrvajaḥ nadī bhāgīrathī caiva sarayūḥ kauśikī tathā,संदष्टौष्ठपुटः क्रोधाद् वाराह इव पूर्वजः नदी भागीरथी चैव सरयूः कौशिकी तथा
Main,163.0,61,yamunā tvatha kāverī kṛṣṇaveṇā ca nimnagā suveṇā ca mahābhāgā nadī godāvarī tathā,यमुना त्वथ कावेरी कृष्णवेणा च निम्नगा सुवेणा च महाभागा नदी गोदावरी तथा
Main,163.0,62,carmaṇvatī ca sindhuśca tathā nadanadīpatiḥ kamalaprabhavaścaiva śoṇo maṇinibhodakaḥ,चर्मण्वती च सिन्धुश्च तथा नदनदीपतिः कमलप्रभवश्चैव शोणो मणिनिभोदकः
Main,163.0,63,narmadā śubhatoyā ca tathā vetravatī nadī gomatī gokulākīrṇā tathā pūrvasarasvatī,नर्मदा शुभतोया च तथा वेत्रवती नदी गोमती गोकुलाकीर्णा तथा पूर्वसरस्वती
Main,163.0,64,mahī kālamahī caiva tamasā puṣpavāhinī jambūdvīpaṃ ratnavaṭaṃ sarvaratnopaśobhitam,मही कालमही चैव तमसा पुष्पवाहिनी जम्बूद्वीपं रत्नवटं सर्वरत्नोपशोभितम्
Main,163.0,65,suvarṇaprakaṭaṃ caiva suvarṇākaramaṇḍitam mahānadaṃ ca lauhityaṃ śailakānanaśobhitam,सुवर्णप्रकटं चैव सुवर्णाकरमण्डितम् महानदं च लौहित्यं शैलकाननशोभितम्
Main,163.0,66,pattanaṃ kośakaraṇam ṛṣivīrajanākaram māgadhāśca mahāgrāmā muṇḍāḥ śuṅgāstathaiva ca,पत्तनं कोशकरणम् ऋषिवीरजनाकरम् मागधाश्च महाग्रामा मुण्डाः शुङ्गास्तथैव च
Main,163.0,67,suhmā mallā videhāśca mālavāḥ kāśikosalāḥ bhavanaṃ vainateyasya daityendreṇābhikampitam,सुह्मा मल्ला विदेहाश्च मालवाः काशिकोसलाः भवनं वैनतेयस्य दैत्येन्द्रेणाभिकम्पितम्
Main,163.0,68,kailāsaśikharākāraṃ yatkṛtaṃ viśvakarmaṇā raktatoyo mahābhīmo lauhityo nāma sāgaraḥ,कैलासशिखराकारं यत्कृतं विश्वकर्मणा रक्ततोयो महाभीमो लौहित्यो नाम सागरः
Main,163.0,69,udayaśca mahāśaila ucchritaḥ śatayojanam suvarṇavedikaḥ śrīmān meghapaṅktiniṣevitaḥ,उदयश्च महाशैल उच्छ्रितः शतयोजनम् सुवर्णवेदिकः श्रीमान् मेघपङ्क्तिनिषेवितः
Main,163.0,70,bhrājamāno 'rkasadṛśair jātarūpamayairdrumaiḥ śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiśca puṣpitaiḥ,भ्राजमानो ऽर्कसदृशैर् जातरूपमयैर्द्रुमैः शालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः
Main,163.0,71,ayomukhaśca vikhyātaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ tamālavanagandhaśca parvato malayaḥ śubhaḥ,अयोमुखश्च विख्यातः पर्वतो धातुमण्डितः तमालवनगन्धश्च पर्वतो मलयः शुभः
Main,163.0,72,surāṣṭrāśca sabāhlīkāḥ śūrābhīrāstathaiva ca bhojāḥ pāṇḍyāśca vaṅgāśca kaliṅgāstāmraliptakāḥ,सुराष्ट्राश्च सबाह्लीकाः शूराभीरास्तथैव च भोजाः पाण्ड्याश्च वङ्गाश्च कलिङ्गास्ताम्रलिप्तकाः
Main,163.0,73,tathaivauṇḍrāśca pauṇḍrāśca vāmacūḍāḥ sakeralāḥ kṣobhitāstena daityena sadevāścāpsarogaṇāḥ,तथैवौण्ड्राश्च पौण्ड्राश्च वामचूडाः सकेरलाः क्षोभितास्तेन दैत्येन सदेवाश्चाप्सरोगणाः
Main,163.0,74,agastyabhavanaṃ caiva yadagamyaṃ kṛtaṃ purā siddhacāraṇasaṃghaśca viprakīrṇaṃ manoharam,अगस्त्यभवनं चैव यदगम्यं कृतं पुरा सिद्धचारणसंघश्च विप्रकीर्णं मनोहरम्
Main,163.0,75,vicitranānāvihagaṃ supuṣpitamahādrumam jātarūpamayaiḥ śṛṅgair apsarogaṇanāditam,विचित्रनानाविहगं सुपुष्पितमहाद्रुमम् जातरूपमयैः शृङ्गैर् अप्सरोगणनादितम्
Main,163.0,76,giripuṣpitakaścaiva lakṣmīvānpriyadarśanaḥ utthitaḥ sāgaraṃ bhittvā viśrāmaścandrasūryayoḥ rarāja sumahāśṛṅgair gaganaṃ vilikhanniva,गिरिपुष्पितकश्चैव लक्ष्मीवान्प्रियदर्शनः उत्थितः सागरं भित्त्वा विश्रामश्चन्द्रसूर्ययोः रराज सुमहाशृङ्गैर् गगनं विलिखन्निव
Main,163.0,77,candrasūryāṃśusaṃkāśaiḥ sāgarāmbusamāvṛtaiḥ vidyutvānsarvataḥ śrīmān āyataḥ śatayojanam,चन्द्रसूर्यांशुसंकाशैः सागराम्बुसमावृतैः विद्युत्वान्सर्वतः श्रीमान् आयतः शतयोजनम्
Main,163.0,78,vidyutāṃ yatra saṃpātā nipātyante nagottame ṛṣabhaḥ parvataścaiva śrīmānvṛṣabhasaṃjñitaḥ,विद्युतां यत्र संपाता निपात्यन्ते नगोत्तमे ऋषभः पर्वतश्चैव श्रीमान्वृषभसंज्ञितः
Main,163.0,79,kuñjaraḥ parvataḥ śrīmān yatrāgastyagṛhaṃ śubham viśālākṣaśca durdharṣaḥ sarpāṇāmālayaḥ purī,कुञ्जरः पर्वतः श्रीमान् यत्रागस्त्यगृहं शुभम् विशालाक्षश्च दुर्धर्षः सर्पाणामालयः पुरी
Main,163.0,80,tathā bhogavatī cāpi daityendreṇābhikampitā mahāseno giriścaiva pāriyātraśca parvataḥ,तथा भोगवती चापि दैत्येन्द्रेणाभिकम्पिता महासेनो गिरिश्चैव पारियात्रश्च पर्वतः
Main,163.0,81,cakravāṃśca giriśreṣṭho vārāhaścaiva parvataḥ prāgjyautiṣapuraṃ cāpi jātarūpamayaṃ śubham,चक्रवांश्च गिरिश्रेष्ठो वाराहश्चैव पर्वतः प्राग्ज्यौतिषपुरं चापि जातरूपमयं शुभम्
Main,163.0,82,yasminvasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ meghaśca parvataśreṣṭho meghagambhīraniḥsvanaḥ,यस्मिन्वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः मेघश्च पर्वतश्रेष्ठो मेघगम्भीरनिःस्वनः
Main,163.0,83,ṣaṣṭistatra sahasrāṇi parvatānāṃ dvijottamāḥ taruṇādityasaṃkāśo merustatra mahāgiriḥ,षष्टिस्तत्र सहस्राणि पर्वतानां द्विजोत्तमाः तरुणादित्यसंकाशो मेरुस्तत्र महागिरिः
Main,163.0,84,yakṣarākṣasagandharvair nityaṃ sevitakaṃdaraḥ hemagarbho mahāśailas tathā hemasakho giriḥ,यक्षराक्षसगन्धर्वैर् नित्यं सेवितकंदरः हेमगर्भो महाशैलस् तथा हेमसखो गिरिः
Main,163.0,85,kailāsaścaiva śailendro dānavendreṇa kampitaḥ hemapuṣkarasaṃchannaṃ tena vaikhānasaṃ saraḥ,कैलासश्चैव शैलेन्द्रो दानवेन्द्रेण कम्पितः हेमपुष्करसंछन्नं तेन वैखानसं सरः
Main,163.0,86,kampitaṃ mānasaṃ caiva haṃsakāraṇḍavākulam triśṛṅgaparvataścaiva kumārī ca saridvarā,कम्पितं मानसं चैव हंसकारण्डवाकुलम् त्रिशृङ्गपर्वतश्चैव कुमारी च सरिद्वरा
Main,163.0,87,tuṣāracayasaṃchanno mandaraścāpi parvataḥ uśīrabinduśca giriś candraprasthastathādrirāṭ,तुषारचयसंछन्नो मन्दरश्चापि पर्वतः उशीरबिन्दुश्च गिरिश् चन्द्रप्रस्थस्तथाद्रिराट्
Main,163.0,88,prajāpatigiriścaiva tathā puṣkaraparvataḥ devābhraparvataścaiva tathā vai reṇuko giriḥ,प्रजापतिगिरिश्चैव तथा पुष्करपर्वतः देवाभ्रपर्वतश्चैव तथा वै रेणुको गिरिः
Main,163.0,89,krauñcaḥ saptarṣiśailaśca dhūmravarṇaśca parvataḥ ete cānye ca girayo deśā janapadāstathā,क्रौञ्चः सप्तर्षिशैलश्च धूम्रवर्णश्च पर्वतः एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा
Main,163.0,90,nadyaḥ sasāgarāḥ sarvāḥ so 'kampayata dānavaḥ kapilaśca mahīputro vyāghravāṃścaiva kampitaḥ,नद्यः ससागराः सर्वाः सो ऽकम्पयत दानवः कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्रवांश्चैव कम्पितः
Main,163.0,91,khecarāśca satīputrāḥ pātālatalavāsinaḥ gaṇastathā paro raudro meghanāmāṅkuśāyudhaḥ,खेचराश्च सतीपुत्राः पातालतलवासिनः गणस्तथा परो रौद्रो मेघनामाङ्कुशायुधः
Main,163.0,92,ūrdhvago bhīmavegaśca sarva evābhikampitāḥ gadī śūlī karālaśca hiraṇyakaśipustadā,ऊर्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एवाभिकम्पिताः गदी शूली करालश्च हिरण्यकशिपुस्तदा
Main,163.0,93,jīmūtaghanasaṃkāśo jīmūtaghananiḥsvanaḥ jīmūtaghananirghoṣo jīmūta iva vegavān,जीमूतघनसंकाशो जीमूतघननिःस्वनः जीमूतघननिर्घोषो जीमूत इव वेगवान्
Main,163.0,94,devārirditijo vīro nṛsiṃhaṃ samupādravat samutpatya tatastīkṣṇair mṛgendreṇa mahānakhaiḥ tadoṃkārasahāyena vidārya nihato yudhi,देवारिर्दितिजो वीरो नृसिंहं समुपाद्रवत् समुत्पत्य ततस्तीक्ष्णैर् मृगेन्द्रेण महानखैः तदोंकारसहायेन विदार्य निहतो युधि
Main,163.0,95,mahī ca kālaśca śaśī nabhaśca grahāśca sūryaśca diśaśca sarvāḥ nadyaśca śailāśca mahārṇavāśca gatāḥ prasādaṃ ditiputranāśāt,मही च कालश्च शशी नभश्च ग्रहाश्च सूर्यश्च दिशश्च सर्वाः नद्यश्च शैलाश्च महार्णवाश्च गताः प्रसादं दितिपुत्रनाशात्
Main,163.0,96,tataḥ pramuditā devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ tuṣṭuvurnāmabhirdivyair ādidevaṃ sanātanam,ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैर् आदिदेवं सनातनम्
Main,163.0,97,yattvayā vihitaṃ deva nārasiṃhamidaṃ vapuḥ etadevārcayiṣyanti parāvaravido janāḥ,यत्त्वया विहितं देव नारसिंहमिदं वपुः एतदेवार्चयिष्यन्ति परावरविदो जनाः
Main,163.0,98,bhavānbrahmā ca rudraśca mahendro devasattamaḥ bhavānkartā vikartā ca lokānāṃ prabhavo 'vyayaḥ,भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेन्द्रो देवसत्तमः भवान्कर्ता विकर्ता च लोकानां प्रभवो ऽव्ययः
Main,163.0,99,parāṃ ca siddhiṃ ca paraṃ ca devaṃ paraṃ ca mantraṃ paramaṃ haviśca paraṃ ca dharmaṃ paramaṃ ca viśvaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam,परां च सिद्धिं च परं च देवं परं च मन्त्रं परमं हविश्च परं च धर्मं परमं च विश्वं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
Main,163.0,100,paraṃ śarīraṃ paramaṃ ca brahma paraṃ ca yogaṃ paramāṃ ca vāṇīm paraṃ rahasyaṃ paramāṃ gatiṃ ca tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam,परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम् परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
Main,163.0,101,evaṃ parasyāpi paraṃ padaṃ yat paraṃ parasyāpi paraṃ ca devam paraṃ parasyāpi paraṃ ca bhūtaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam,एवं परस्यापि परं पदं यत् परं परस्यापि परं च देवम् परं परस्यापि परं च भूतं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
Main,163.0,102,paraṃ parasyāpi paraṃ rahasyaṃ paraṃ parasyāpi paraṃ mahattvam paraṃ parasyāpi paraṃ mahadyat tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam,परं परस्यापि परं रहस्यं परं परस्यापि परं महत्त्वम् परं परस्यापि परं महद्यत् त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
Main,163.0,103,paraṃ parasyāpi paraṃ nidhānaṃ paraṃ parasyāpi paraṃ pavitram paraṃ parasyāpi paraṃ ca dāntaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam,परं परस्यापि परं निधानं परं परस्यापि परं पवित्रम् परं परस्यापि परं च दान्तं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
Main,163.0,104,evamuktvā tu bhagavān sarvalokapitāmahaḥ stutvā nārāyaṇaṃ devaṃ brahmalokaṃ gataḥ prabhuḥ,एवमुक्त्वा तु भगवान् सर्वलोकपितामहः स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः
Main,163.0,105,tato nadatsu tūryeṣu nṛtyantīṣvapsaraḥsu ca kṣīrodasyottaraṃ kūlaṃ jagāma harirīśvaraḥ,ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यन्तीष्वप्सरःसु च क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः
Main,163.0,106,nārasiṃhaṃ vapurdevaḥ sthāpayitvā sudīptimat paurāṇaṃ rūpamāsthāya prayayau garuḍadhvajaḥ,नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमत् पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरुडध्वजः
Main,163.0,107,aṣṭacakreṇa yānena bhūtayutena bhāsvatā avyaktaprakṛtirdevaḥ svasthānaṃ gatavānprabhuḥ,अष्टचक्रेण यानेन भूतयुतेन भास्वता अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः
Main,164.0,1,matsya-purāṇa 164 kathitaṃ narasiṃhasya māhātmyaṃ vistareṇa ca punastasyaiva māhātmyam anyadvistarato vada,मत्स्य-पुराण १६४ कथितं नरसिंहस्य माहात्म्यं विस्तरेण च पुनस्तस्यैव माहात्म्यम् अन्यद्विस्तरतो वद
Main,164.0,2,padmarūpamabhūdetat kathaṃ hemamayaṃ jagat kathaṃ ca vaiṣṇavī sṛṣṭiḥ padmamadhye 'bhavatpurā,पद्मरूपमभूदेतत् कथं हेममयं जगत् कथं च वैष्णवी सृष्टिः पद्ममध्ये ऽभवत्पुरा
Main,164.0,3,śrutvā ca narasiṃhasya māhātmyaṃ ravinandanaḥ vismayotphullanayanaḥ punaḥ papraccha keśavam,श्रुत्वा च नरसिंहस्य माहात्म्यं रविनन्दनः विस्मयोत्फुल्लनयनः पुनः पप्रच्छ केशवम्
Main,164.0,4,kathaṃ pādme mahākalpe tava padmamayaṃ jagat jalārṇavagatasyeha nābhau jātaṃ janārdana,कथं पाद्मे महाकल्पे तव पद्ममयं जगत् जलार्णवगतस्येह नाभौ जातं जनार्दन
Main,164.0,5,prabhāvātpadmanābhasya svapataḥ sāgarāmbhasi puṣkare ca kathaṃ bhūtā devāḥ sarṣigaṇāḥ purā,प्रभावात्पद्मनाभस्य स्वपतः सागराम्भसि पुष्करे च कथं भूता देवाः सर्षिगणाः पुरा
Main,164.0,6,etadākhyāhi nikhilaṃ yogaṃ yogavidāṃ pate śṛṇvatastasya me kīrtiṃ na tṛptirupajāyate,एतदाख्याहि निखिलं योगं योगविदां पते शृण्वतस्तस्य मे कीर्तिं न तृप्तिरुपजायते
Main,164.0,7,kiyatā caiva kālena śete vai puruṣottamaḥ kiyantaṃ vā svapiti ca ko 'sya kālasya saṃbhavaḥ,कियता चैव कालेन शेते वै पुरुषोत्तमः कियन्तं वा स्वपिति च को ऽस्य कालस्य संभवः
Main,164.0,8,kiyatā vātha kālena hy uttiṣṭhati mahāyaśāḥ kathaṃ cotthāya bhagavān sṛjate nikhilaṃ jagat,कियता वाथ कालेन ह्य् उत्तिष्ठति महायशाः कथं चोत्थाय भगवान् सृजते निखिलं जगत्
Main,164.0,9,ke prajāpatayastāvad āsanpūrvaṃ mahāmune kathaṃ nirmitavāṃścaiva citraṃ lokaṃ sanātanam,के प्रजापतयस्तावद् आसन्पूर्वं महामुने कथं निर्मितवांश्चैव चित्रं लोकं सनातनम्
Main,164.0,10,kathamekārṇave śūnye naṣṭasthāvarajaṅgame dagdhe devāsuranare pranaṣṭoragarākṣase,कथमेकार्णवे शून्ये नष्टस्थावरजङ्गमे दग्धे देवासुरनरे प्रनष्टोरगराक्षसे
Main,164.0,11,naṣṭānilānale loke naṣṭākāśamahītale kevalaṃ gahvarībhūte mahābhūtaviparyaye,नष्टानिलानले लोके नष्टाकाशमहीतले केवलं गह्वरीभूते महाभूतविपर्यये
Main,164.0,12,vibhurmahābhūtapatir mahātejā mahākṛtiḥ āste suravaraśreṣṭho vidhimāsthāya yogavit,विभुर्महाभूतपतिर् महातेजा महाकृतिः आस्ते सुरवरश्रेष्ठो विधिमास्थाय योगवित्
Main,164.0,13,śṛṇuyāṃ parayā bhaktyā brahmannetadaśeṣataḥ vaktumarhasi dharmiṣṭha yaśo nārāyaṇātmakam,शृणुयां परया भक्त्या ब्रह्मन्नेतदशेषतः वक्तुमर्हसि धर्मिष्ठ यशो नारायणात्मकम्
Main,164.0,14,śraddhayā copaviṣṭānāṃ bhagavanvaktumarhasi,श्रद्धया चोपविष्टानां भगवन्वक्तुमर्हसि
Main,164.0,15,nārāyaṇasya yaśasaḥ śravaṇe yā tava spṛhā tadvaṃśyānvayabhūtasya nyāyyaṃ ravikularṣabha,नारायणस्य यशसः श्रवणे या तव स्पृहा तद्वंश्यान्वयभूतस्य न्याय्यं रविकुलर्षभ
Main,164.0,16,śṛṇuṣvādipurāṇeṣu vedebhyaśca yathā śrutam brāhmaṇānāṃ ca vadatāṃ śrutvā vai sumahātmanām,शृणुष्वादिपुराणेषु वेदेभ्यश्च यथा श्रुतम् ब्राह्मणानां च वदतां श्रुत्वा वै सुमहात्मनाम्
Main,164.0,17,yathā ca tapasā dṛṣṭvā bṛhaspatisamadyutiḥ parāśarasutaḥ śrīmān gururdvaipāyano 'bravīt,यथा च तपसा दृष्ट्वा बृहस्पतिसमद्युतिः पराशरसुतः श्रीमान् गुरुर्द्वैपायनो ऽब्रवीत्
Main,164.0,18,tatte 'haṃ kathayiṣyāmi yathāśakti yathāśruti yadvijñātuṃ mayā śakyam ṛṣimātreṇa sattamāḥ,तत्ते ऽहं कथयिष्यामि यथाशक्ति यथाश्रुति यद्विज्ञातुं मया शक्यम् ऋषिमात्रेण सत्तमाः
Main,164.0,19,kaḥ samutsahate jñātuṃ paraṃ nārāyaṇātmakam viśvāyanaśca yadbrahmā na vedayati tattvataḥ,कः समुत्सहते ज्ञातुं परं नारायणात्मकम् विश्वायनश्च यद्ब्रह्मा न वेदयति तत्त्वतः
Main,164.0,20,tatkarma viśvavedānāṃ tadrahasyaṃ maharṣīṇām tamīśaṃ sarvayajñānāṃ tattattvaṃ sarvadarśinām tadadhyātmavidāṃ cintyaṃ narakaṃ ca vikarmiṇām,तत्कर्म विश्ववेदानां तद्रहस्यं महर्षीणाम् तमीशं सर्वयज्ञानां तत्तत्त्वं सर्वदर्शिनाम् तदध्यात्मविदां चिन्त्यं नरकं च विकर्मिणाम्
Main,164.0,21,adhidaivaṃ ca yaddaivam adhiyajñaṃ susaṃjñitam tadbhūtamadhibhūtaṃ ca tatparaṃ paramarṣīṇām,अधिदैवं च यद्दैवम् अधियज्ञं सुसंज्ञितम् तद्भूतमधिभूतं च तत्परं परमर्षीणाम्
Main,164.0,22,sa yajño vedanirdiṣṭas tattapaḥ kavayo viduḥ yaḥ kartā kārako buddhir manaḥ kṣetrajña eva ca,स यज्ञो वेदनिर्दिष्टस् तत्तपः कवयो विदुः यः कर्ता कारको बुद्धिर् मनः क्षेत्रज्ञ एव च
Main,164.0,23,praṇavaḥ puruṣaḥ śāstā ekaśceti vibhāvyate prāṇaḥ pañcavidhaścaiva dhruva akṣara eva ca,प्रणवः पुरुषः शास्ता एकश्चेति विभाव्यते प्राणः पञ्चविधश्चैव ध्रुव अक्षर एव च
Main,164.0,24,kālaḥ pākaśca paktā ca draṣṭā svādhyāya eva ca ucyate vividhairdevaiḥ sa evāyaṃ na tatparam,कालः पाकश्च पक्ता च द्रष्टा स्वाध्याय एव च उच्यते विविधैर्देवैः स एवायं न तत्परम्
Main,164.0,25,sa eva bhagavānsarvaṃ karoti vikaroti ca so 'smānkārayate sarvān so 'tyeti vyākulīkṛtān,स एव भगवान्सर्वं करोति विकरोति च सो ऽस्मान्कारयते सर्वान् सो ऽत्येति व्याकुलीकृतान्
Main,164.0,26,yajāmahe tamevādyaṃ tamevecchāma nirvṛtāḥ yo vaktā yacca vaktavyaṃ yaccāhaṃ tadbravīmi vaḥ,यजामहे तमेवाद्यं तमेवेच्छाम निर्वृताः यो वक्ता यच्च वक्तव्यं यच्चाहं तद्ब्रवीमि वः
Main,164.0,27,śrūyate yacca vai śrāvyaṃ yaccānyatparijalpyate yāḥ kathāścaiva vartante śrutayo vātha tatparāḥ viśvaṃ viśvapatiryaśca sa tu nārāyaṇaḥ smṛtaḥ,श्रूयते यच्च वै श्राव्यं यच्चान्यत्परिजल्प्यते याः कथाश्चैव वर्तन्ते श्रुतयो वाथ तत्पराः विश्वं विश्वपतिर्यश्च स तु नारायणः स्मृतः
Main,164.0,28,yatsatyaṃ yadamṛtamakṣaraṃ paraṃ yad yadbhūtaṃ paramamidaṃ ca yadbhaviṣyat yatkiṃcic caramacaraṃ yadasti cānyat tatsarvaṃ puruṣavaraḥ prabhuḥ purāṇaḥ,यत्सत्यं यदमृतमक्षरं परं यद् यद्भूतं परममिदं च यद्भविष्यत् यत्किंचिच् चरमचरं यदस्ति चान्यत् तत्सर्वं पुरुषवरः प्रभुः पुराणः
Main,165.0,1,matsya-purāṇa 165 catvāryāhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tu kṛtaṃ yugam tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā ravinandana,मत्स्य-पुराण १६५ चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तु कृतं युगम् तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा रविनन्दन
Main,165.0,2,yatra dharmaścatuṣpādas tv adharmaḥ pādavigrahaḥ svadharmaniratāḥ santo jāyante yatra mānavāḥ,यत्र धर्मश्चतुष्पादस् त्व् अधर्मः पादविग्रहः स्वधर्मनिरताः सन्तो जायन्ते यत्र मानवाः
Main,165.0,3,viprāḥ sthitā dharmaparā rājavṛttau sthitā nṛpāḥ kṛṣyāmabhiratā vaiśyāḥ śūdrāḥ śuśrūṣavaḥ sthitāḥ,विप्राः स्थिता धर्मपरा राजवृत्तौ स्थिता नृपाः कृष्यामभिरता वैश्याः शूद्राः शुश्रूषवः स्थिताः
Main,165.0,4,tadā satyaṃ ca śaucaṃ ca dharmaścaiva vivardhate sadbhirācaritaṃ karma kriyate khyāyate ca vai,तदा सत्यं च शौचं च धर्मश्चैव विवर्धते सद्भिराचरितं कर्म क्रियते ख्यायते च वै
Main,165.0,5,etatkārtayugaṃ vṛttaṃ sarveṣāmapi pārthiva prāṇināṃ dharmasaṅgānām api vai nīcajanmanām,एतत्कार्तयुगं वृत्तं सर्वेषामपि पार्थिव प्राणिनां धर्मसङ्गानाम् अपि वै नीचजन्मनाम्
Main,165.0,6,trīṇi varṣasahasrāṇi tretāyugamihocyate tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā parikīrtyate,त्रीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा परिकीर्त्यते
Main,165.0,7,dvābhyāmadharmaḥ pādābhyāṃ tribhirdharmo vyavasthitaḥ yatra satyaṃ ca sattvaṃ ca tretādharmo vidhīyate,द्वाभ्यामधर्मः पादाभ्यां त्रिभिर्धर्मो व्यवस्थितः यत्र सत्यं च सत्त्वं च त्रेताधर्मो विधीयते
Main,165.0,8,tretāyāṃ vikṛtiṃ yānti varṇāstvete na saṃśayaḥ cāturvarṇyasya vaikṛtyād yānti daurbalyamāśramāḥ,त्रेतायां विकृतिं यान्ति वर्णास्त्वेते न संशयः चातुर्वर्ण्यस्य वैकृत्याद् यान्ति दौर्बल्यमाश्रमाः
Main,165.0,9,eṣā tretāyugagatir vicitrā devanirmitā dvāparasya tu yā ceṣṭā tāmapi śrotumarhasi,एषा त्रेतायुगगतिर् विचित्रा देवनिर्मिता द्वापरस्य तु या चेष्टा तामपि श्रोतुमर्हसि
Main,165.0,10,dvāparaṃ dve sahasre tu varṣāṇāṃ ravinandana tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā yugamucyate,द्वापरं द्वे सहस्रे तु वर्षाणां रविनन्दन तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा युगमुच्यते
Main,165.0,11,tatra cārthaparāḥ sarve prāṇino rajasā hatāḥ sarve naiṣkṛtikāḥ kṣudrā jāyante ravinandana,तत्र चार्थपराः सर्वे प्राणिनो रजसा हताः सर्वे नैष्कृतिकाः क्षुद्रा जायन्ते रविनन्दन
Main,165.0,12,dvābhyāṃ dharmaḥ sthitaḥ padbhyām adharmastribhirutthitaḥ viparyayācchanairdharmaḥ kṣayameti kalau yuge,द्वाभ्यां धर्मः स्थितः पद्भ्याम् अधर्मस्त्रिभिरुत्थितः विपर्ययाच्छनैर्धर्मः क्षयमेति कलौ युगे
Main,165.0,13,brāhmaṇyabhāvasya tatas tathautsukyaṃ viśīryate vratopavāsāstyajyante dvāpare yugaparyaye,ब्राह्मण्यभावस्य ततस् तथौत्सुक्यं विशीर्यते व्रतोपवासास्त्यज्यन्ते द्वापरे युगपर्यये
Main,165.0,14,tathā varṣasahasraṃ tu varṣāṇāṃ dve śate api saṃdhyayā saha saṃkhyātaṃ krūraṃ kaliyugaṃ smṛtam,तथा वर्षसहस्रं तु वर्षाणां द्वे शते अपि संध्यया सह संख्यातं क्रूरं कलियुगं स्मृतम्
Main,165.0,15,yatrādharmaścatuṣpādaḥ syāddharmaḥ pādavigrahaḥ kāminastapasā hīnā jāyante tatra mānavāḥ,यत्राधर्मश्चतुष्पादः स्याद्धर्मः पादविग्रहः कामिनस्तपसा हीना जायन्ते तत्र मानवाः
Main,165.0,16,naivātisāttvikaḥ kaścin na sādhurna ca satyavāk nāstikā brahmabhaktā vā jāyante tatra mānavāḥ,नैवातिसात्त्विकः कश्चिन् न साधुर्न च सत्यवाक् नास्तिका ब्रह्मभक्ता वा जायन्ते तत्र मानवाः
Main,165.0,17,ahaṃkāragṛhītāśca prakṣīṇasnehabandhanāḥ viprāḥ śūdrasamācārāḥ santi sarve kalau yuge,अहंकारगृहीताश्च प्रक्षीणस्नेहबन्धनाः विप्राः शूद्रसमाचाराः सन्ति सर्वे कलौ युगे
Main,165.0,18,āśramāṇāṃ viparyāsaḥ kalau samparivartate varṇānāṃ caiva saṃdeho yugānte ravinandana,आश्रमाणां विपर्यासः कलौ सम्परिवर्तते वर्णानां चैव संदेहो युगान्ते रविनन्दन
Main,165.0,19,vidyāddvādaśasāhasrīṃ yugākhyāṃ pūrvanirmitām evaṃ sahasraparyantaṃ tadaharbrāhmamucyate,विद्याद्द्वादशसाहस्रीं युगाख्यां पूर्वनिर्मिताम् एवं सहस्रपर्यन्तं तदहर्ब्राह्ममुच्यते
Main,165.0,20,tato 'hani gate tasmin sarveṣāmeva jīvinām śarīranirvṛtiṃ dṛṣṭvā lokasaṃhārabuddhitaḥ,ततो ऽहनि गते तस्मिन् सर्वेषामेव जीविनाम् शरीरनिर्वृतिं दृष्ट्वा लोकसंहारबुद्धितः
Main,165.0,21,devatānāṃ ca sarvāsāṃ brahmādīnāṃ mahīpate daityānāṃ dānavānāṃ ca yakṣarākṣasapakṣiṇām,देवतानां च सर्वासां ब्रह्मादीनां महीपते दैत्यानां दानवानां च यक्षराक्षसपक्षिणाम्
Main,165.0,22,gandharvāṇāmapsarasāṃ bhujaṃgānāṃ ca pārthiva parvatānāṃ nadīnāṃ ca paśūnāṃ caiva sattama tiryagyonigatānāṃ ca sattvānāṃ kṛmiṇāṃ tathā,गन्धर्वाणामप्सरसां भुजंगानां च पार्थिव पर्वतानां नदीनां च पशूनां चैव सत्तम तिर्यग्योनिगतानां च सत्त्वानां कृमिणां तथा
Main,165.0,23,mahābhūtapatiḥ pañca hṛtvā bhūtāni bhūtakṛt jagatsaṃharaṇārthāya kurute vaiśasaṃ mahat,महाभूतपतिः पञ्च हृत्वा भूतानि भूतकृत् जगत्संहरणार्थाय कुरुते वैशसं महत्
Main,165.0,24,bhūtvā sūryaścakṣuṣī cādadāno bhūtvā vāyuḥ prāṇināṃ prāṇajālam bhūtvā vahnirnirdahansarvalokān bhūtvā megho bhūya ugro 'pyavarṣat,भूत्वा सूर्यश्चक्षुषी चाददानो भूत्वा वायुः प्राणिनां प्राणजालम् भूत्वा वह्निर्निर्दहन्सर्वलोकान् भूत्वा मेघो भूय उग्रो ऽप्यवर्षत्
Main,166.0,1,matsya-purāṇa 166 bhūtvā nārāyaṇo yogī sattvamūrtirvibhāvasuḥ gabhastibhiḥ pradīptābhiḥ saṃśoṣayati sāgarān,मत्स्य-पुराण १६६ भूत्वा नारायणो योगी सत्त्वमूर्तिर्विभावसुः गभस्तिभिः प्रदीप्ताभिः संशोषयति सागरान्
Main,166.0,2,tataḥ pītvārṇavān sarvān nadīḥ kūpāṃśca sarvaśaḥ parvatānāṃ ca salilaṃ sarvamādāya raśmibhiḥ,ततः पीत्वार्णवान् सर्वान् नदीः कूपांश्च सर्वशः पर्वतानां च सलिलं सर्वमादाय रश्मिभिः
Main,166.0,3,bhittvā gabhastibhiścaiva mahīṃ gatvā rasātalāt pātālajalamādāya pibate rasamuttamam,भित्त्वा गभस्तिभिश्चैव महीं गत्वा रसातलात् पातालजलमादाय पिबते रसमुत्तमम्
Main,166.0,4,mūtrāsṛkkledam anyacca yadasti prāṇiṣu dhruvam tatsarvamaravindākṣa ādatte puruṣottamaḥ,मूत्रासृक्क्लेदम् अन्यच्च यदस्ति प्राणिषु ध्रुवम् तत्सर्वमरविन्दाक्ष आदत्ते पुरुषोत्तमः
Main,166.0,5,vāyuśca balavānbhūtvā vidhunvāno 'khilaṃ jagat prāṇāpānasamānādyān vāyūn ākarṣate hariḥ,वायुश्च बलवान्भूत्वा विधुन्वानो ऽखिलं जगत् प्राणापानसमानाद्यान् वायून् आकर्षते हरिः
Main,166.0,6,tato devagaṇāḥ sarve bhūtānyeva ca yāni tu gandho ghrāṇaṃ śarīraṃ ca pṛthivīṃ saṃśritā guṇāḥ,ततो देवगणाः सर्वे भूतान्येव च यानि तु गन्धो घ्राणं शरीरं च पृथिवीं संश्रिता गुणाः
Main,166.0,7,jihvā rasaśca snehaśca saṃśritāḥ salile guṇāḥ rūpaṃ cakṣurvipākaśca jyotirevāśritā guṇāḥ,जिह्वा रसश्च स्नेहश्च संश्रिताः सलिले गुणाः रूपं चक्षुर्विपाकश्च ज्योतिरेवाश्रिता गुणाः
Main,166.0,8,sparśaḥ prāṇaśca ceṣṭā ca pavane saṃśritā guṇāḥ śabdaḥ śrotraṃ ca khānyeva gagane saṃśritā guṇāḥ,स्पर्शः प्राणश्च चेष्टा च पवने संश्रिता गुणाः शब्दः श्रोत्रं च खान्येव गगने संश्रिता गुणाः
Main,166.0,9,lokamāyā bhagavatā muhūrtena vināśitā mano buddhiśca sarveṣāṃ kṣetrajñaśceti yaḥ śrutaḥ,लोकमाया भगवता मुहूर्तेन विनाशिता मनो बुद्धिश्च सर्वेषां क्षेत्रज्ञश्चेति यः श्रुतः
Main,166.0,10,taṃ vareṇyaṃ parameṣṭhī hṛṣīkeśamupāśritaḥ tato bhagavatastasya raśmibhiḥ parivāritaḥ,तं वरेण्यं परमेष्ठी हृषीकेशमुपाश्रितः ततो भगवतस्तस्य रश्मिभिः परिवारितः
Main,166.0,11,vāyunākramyamāṇāsu drumaśākhāsu cāśritaḥ teṣāṃ saṃgharṣaṇodbhūtaḥ pāvakaḥ śatadhā jvalan,वायुनाक्रम्यमाणासु द्रुमशाखासु चाश्रितः तेषां संघर्षणोद्भूतः पावकः शतधा ज्वलन्
Main,166.0,12,adahacca tadā sarvaṃ vṛtaḥ saṃvartako 'nalaḥ saparvatadrumāngulmāṃl latāvallīstṛṇāni ca,अदहच्च तदा सर्वं वृतः संवर्तको ऽनलः सपर्वतद्रुमान्गुल्मांल् लतावल्लीस्तृणानि च
Main,166.0,12,vimānāni ca divyāni purāṇi vividhāni ca yāni cāśrayaṇīyāni tāni sarvāṇi so 'dahat,विमानानि च दिव्यानि पुराणि विविधानि च यानि चाश्रयणीयानि तानि सर्वाणि सो ऽदहत्
Main,166.0,13,* bhasmīkṛtya tataḥ sarvāṃl lokāṃllokagururhariḥ bhūyo nirvāpayāmāsa yugāntena ca karmaṇā,* भस्मीकृत्य ततः सर्वांल् लोकांल्लोकगुरुर्हरिः भूयो निर्वापयामास युगान्तेन च कर्मणा
Main,166.0,14,sahasravṛṣṭiḥ śatadhā bhūtvā kṛṣṇo mahābalaḥ divyatoyena haviṣā tarpayāmāsa medinīm,सहस्रवृष्टिः शतधा भूत्वा कृष्णो महाबलः दिव्यतोयेन हविषा तर्पयामास मेदिनीम्
Main,166.0,15,tataḥ kṣīranikāyena svādunā paramāmbhasā śivena puṇyena mahī nirvāṇamagamatparam,ततः क्षीरनिकायेन स्वादुना परमाम्भसा शिवेन पुण्येन मही निर्वाणमगमत्परम्
Main,166.0,16,tena rodhena saṃchannā payasāṃ varṣato dharā ekārṇavajalībhūtā sarvasattvavivarjitā,तेन रोधेन संछन्ना पयसां वर्षतो धरा एकार्णवजलीभूता सर्वसत्त्वविवर्जिता
Main,166.0,17,mahāsattvānyapi vibhuṃ praviṣṭānyamitaujasam naṣṭārkapavanākāśe sūkṣme jagati saṃvṛte,महासत्त्वान्यपि विभुं प्रविष्टान्यमितौजसम् नष्टार्कपवनाकाशे सूक्ष्मे जगति संवृते
Main,166.0,18,saṃśoṣamātmanā kṛtvā samudrānapi dehinaḥ dagdhvā saṃplāvya ca tathā svapityekaḥ sanātanaḥ,संशोषमात्मना कृत्वा समुद्रानपि देहिनः दग्ध्वा संप्लाव्य च तथा स्वपित्येकः सनातनः
Main,166.0,19,paurāṇaṃ rūpamāsthāya svapityamitavikramaḥ ekārṇavajalavyāpī yogī yogamupāśritaḥ,पौराणं रूपमास्थाय स्वपित्यमितविक्रमः एकार्णवजलव्यापी योगी योगमुपाश्रितः
Main,166.0,20,anekāni sahasrāṇi yugānyekārṇavāmbhasi na cainaṃ kaścidavyaktaṃ vyaktaṃ veditumarhati,अनेकानि सहस्राणि युगान्येकार्णवाम्भसि न चैनं कश्चिदव्यक्तं व्यक्तं वेदितुमर्हति
Main,166.0,21,kaścaiva puruṣo nāma kiṃyogaḥ kaśca yogavān asau kiyantaṃ kālaṃ ca ekārṇavavidhiṃ prabhuḥ,कश्चैव पुरुषो नाम किंयोगः कश्च योगवान् असौ कियन्तं कालं च एकार्णवविधिं प्रभुः
Main,166.0,22,kariṣyatīti bhagavān iti kaścin na budhyate,करिष्यतीति भगवान् इति कश्चिन् न बुध्यते
Main,166.0,23,na draṣṭā naiva gamitā na jñātā naiva pārśvagaḥ tasya na jñāyate kiṃcit tamṛte devasattamam,न द्रष्टा नैव गमिता न ज्ञाता नैव पार्श्वगः तस्य न ज्ञायते किंचित् तमृते देवसत्तमम्
Main,166.0,24,nabhaḥ kṣitiṃ pavanam apaḥ prakāśakaṃ prajāpatiṃ bhuvanadharaṃ sureśvaram pitāmahaṃ śrutinilayaṃ mahāmuniṃ praśāmya bhūyaḥ śayanaṃ hyarocayat,नभः क्षितिं पवनम् अपः प्रकाशकं प्रजापतिं भुवनधरं सुरेश्वरम् पितामहं श्रुतिनिलयं महामुनिं प्रशाम्य भूयः शयनं ह्यरोचयत्
Main,167.0,1,matsya-purāṇa 167 evamekārṇavībhūte śete lokemahādyutiḥ pracchādya salilenorvīṃ haṃso nārāyaṇastadā,मत्स्य-पुराण १६७ एवमेकार्णवीभूते शेते लोकेमहाद्युतिः प्रच्छाद्य सलिलेनोर्वीं हंसो नारायणस्तदा
Main,167.0,2,mahato rajaso madhye mahārṇavasaraḥsu vai virajaskaṃ mahābāhum akṣayaṃ brahma yadviduḥ,महतो रजसो मध्ये महार्णवसरःसु वै विरजस्कं महाबाहुम् अक्षयं ब्रह्म यद्विदुः
Main,167.0,3,ātmarūpaprakāśena tamasā saṃvṛtaḥ prabhuḥ manaḥ sāttvikamādhāya yatra tatsatyamāsata,आत्मरूपप्रकाशेन तमसा संवृतः प्रभुः मनः सात्त्विकमाधाय यत्र तत्सत्यमासत
Main,167.0,4,yāthātathyaṃ paraṃ jñānaṃ bhūtaṃ tadbrahmaṇā purā rahasyāraṇyakoddiṣṭaṃ yaccaupaniṣadaṃ smṛtam,याथातथ्यं परं ज्ञानं भूतं तद्ब्रह्मणा पुरा रहस्यारण्यकोद्दिष्टं यच्चौपनिषदं स्मृतम्
Main,167.0,5,puruṣo yajña ityetad yatparaṃ parikīrtitam yaścānyaḥ puruṣākhyaḥ syāt sa eṣa puruṣottamaḥ,पुरुषो यज्ञ इत्येतद् यत्परं परिकीर्तितम् यश्चान्यः पुरुषाख्यः स्यात् स एष पुरुषोत्तमः
Main,167.0,6,ye ca yajñakarā viprā ye cartvija iti smṛtāḥ asmādeva purā bhūtā yajñebhyaḥ śrūyatāṃ tathā,ये च यज्ञकरा विप्रा ये चर्त्विज इति स्मृताः अस्मादेव पुरा भूता यज्ञेभ्यः श्रूयतां तथा
Main,167.0,7,brahmāṇaṃ prathamaṃ vaktrād udgātāraṃ ca sāmagam hotāramapi cādhvaryuṃ bāhubhyāmasṛjatprabhuḥ,ब्रह्माणं प्रथमं वक्त्राद् उद्गातारं च सामगम् होतारमपि चाध्वर्युं बाहुभ्यामसृजत्प्रभुः
Main,167.0,8,brahmaṇo brāhmaṇācchaṃsi prastotāraṃ ca sarvaśaḥ tau mitrāvaruṇau pṛṣṭhāt pratiprastārameva ca,ब्रह्मणो ब्राह्मणाच्छंसि प्रस्तोतारं च सर्वशः तौ मित्रावरुणौ पृष्ठात् प्रतिप्रस्तारमेव च
Main,167.0,9,udarātpratihartāraṃ potāraṃ caiva pārthiva acchāvākamathorubhyāṃ neṣṭāraṃ caiva pārthiva,उदरात्प्रतिहर्तारं पोतारं चैव पार्थिव अच्छावाकमथोरुभ्यां नेष्टारं चैव पार्थिव
Main,167.0,10,pāṇibhyāmatha cāgnīdhraṃ subrahmaṇyaṃ ca jānutaḥ grāvastutaṃ tu pādābhyām unnetāraṃ ca yājuṣam,पाणिभ्यामथ चाग्नीध्रं सुब्रह्मण्यं च जानुतः ग्रावस्तुतं तु पादाभ्याम् उन्नेतारं च याजुषम्
Main,167.0,11,evamevaiṣa bhagavān ṣoḍaśaiva jagatpatiḥ pravaktṝnsarvayajñānām ṛtvijo 'sṛjaduttamān,एवमेवैष भगवान् षोडशैव जगत्पतिः प्रवक्तॄन्सर्वयज्ञानाम् ऋत्विजो ऽसृजदुत्तमान्
Main,167.0,12,tadeṣa vai vedamayaḥ puruṣo yajñasaṃjñitaḥ vedāścaitanmayāḥ sarve sāṅgopaniṣadakriyāḥ,तदेष वै वेदमयः पुरुषो यज्ञसंज्ञितः वेदाश्चैतन्मयाः सर्वे साङ्गोपनिषदक्रियाः
Main,167.0,13,svapityekārṇave caiva yadāścaryamabhūtpurā śrūyatāṃ tadyathā viprā mārkaṇḍeyakutūhalam,स्वपित्येकार्णवे चैव यदाश्चर्यमभूत्पुरा श्रूयतां तद्यथा विप्रा मार्कण्डेयकुतूहलम्
Main,167.0,14,gīrṇo bhagavatastasya kukṣāveva mahāmuniḥ bahuvarṣasahasrāyus tasyaiva varatejasā,गीर्णो भगवतस्तस्य कुक्षावेव महामुनिः बहुवर्षसहस्रायुस् तस्यैव वरतेजसा
Main,167.0,15,aṭaṃstīrthaprasaṅgena pṛthivīṃ tīrthagocarām āśramāṇi ca puṇyāni devatāyatanāni ca,अटंस्तीर्थप्रसङ्गेन पृथिवीं तीर्थगोचराम् आश्रमाणि च पुण्यानि देवतायतनानि च
Main,167.0,16,deśānrāṣṭrāṇi citrāṇi purāṇi vividhāni ca japahomaparaḥ śāntas tapo ghoraṃ samāsthitaḥ,देशान्राष्ट्राणि चित्राणि पुराणि विविधानि च जपहोमपरः शान्तस् तपो घोरं समास्थितः
Main,167.0,17,mārkaṇḍeyastatastasya śanairvaktrādviniḥsṛtaḥ sa niṣkrāmanna cātmānaṃ jānīte devamāyayā,मार्कण्डेयस्ततस्तस्य शनैर्वक्त्राद्विनिःसृतः स निष्क्रामन्न चात्मानं जानीते देवमायया
Main,167.0,18,niṣkramyāpyasya vadanād ekārṇavamatho jagat sarvatastamasācchannaṃ mārkaṇḍeyo 'nvavaikṣata,निष्क्रम्याप्यस्य वदनाद् एकार्णवमथो जगत् सर्वतस्तमसाच्छन्नं मार्कण्डेयो ऽन्ववैक्षत
Main,167.0,19,tasyotpannaṃ bhayaṃ tīvraṃ saṃśayaścātmajīvite devadarśanasaṃhṛṣṭo vismayaṃ paramaṃ gataḥ,तस्योत्पन्नं भयं तीव्रं संशयश्चात्मजीविते देवदर्शनसंहृष्टो विस्मयं परमं गतः
Main,167.0,20,cintayañjalamadhyastho mārkaṇḍeyo viśaṅkitaḥ kiṃ nu syānmama cinteyaṃ mohaḥ svapno 'nubhūyate,चिन्तयञ्जलमध्यस्थो मार्कण्डेयो विशङ्कितः किं नु स्यान्मम चिन्तेयं मोहः स्वप्नो ऽनुभूयते
Main,167.0,21,vyaktamanyatamo bhāvas teṣāṃ saṃbhāvito mama na hīdṛśaṃ jagatkleśam ayuktaṃ satyamarhati,व्यक्तमन्यतमो भावस् तेषां संभावितो मम न हीदृशं जगत्क्लेशम् अयुक्तं सत्यमर्हति
Main,167.0,22,naṣṭacandrārkapavane naṣṭaparvatabhūtale katamaḥ syādayaṃ loka iti cintāmavasthitaḥ,नष्टचन्द्रार्कपवने नष्टपर्वतभूतले कतमः स्यादयं लोक इति चिन्तामवस्थितः
Main,167.0,23,dadarśa cāpi puruṣaṃ svapantaṃ parvatopamam salile 'rdhamatho magnaṃ jīmūtamiva sāgare,ददर्श चापि पुरुषं स्वपन्तं पर्वतोपमम् सलिले ऽर्धमथो मग्नं जीमूतमिव सागरे
Main,167.0,24,jvalantamiva tejobhir goyuktamiva bhāskaram śarvaryāṃ jāgratamiva bhāsantaṃ svena tejasā,ज्वलन्तमिव तेजोभिर् गोयुक्तमिव भास्करम् शर्वर्यां जाग्रतमिव भासन्तं स्वेन तेजसा
Main,167.0,25,devaṃ draṣṭumihāyātaḥ ko bhavāniti vismayāt tathaiva sa muniḥ kukṣiṃ punareva praveśitaḥ,देवं द्रष्टुमिहायातः को भवानिति विस्मयात् तथैव स मुनिः कुक्षिं पुनरेव प्रवेशितः
Main,167.0,26,sampraviṣṭaḥ punaḥ kukṣiṃ mārkaṇḍeyo 'tivismayaḥ tathaiva tu punarbhūyo vijānansvapnadarśanam,सम्प्रविष्टः पुनः कुक्षिं मार्कण्डेयो ऽतिविस्मयः तथैव तु पुनर्भूयो विजानन्स्वप्नदर्शनम्
Main,167.0,27,sa tathaiva yathāpūrvaṃ yo dharāmaṭate purā puṇyatīrthajalopetāṃ vividhānyāśramāṇi ca,स तथैव यथापूर्वं यो धरामटते पुरा पुण्यतीर्थजलोपेतां विविधान्याश्रमाणि च
Main,167.0,28,kratubhiryajamānāśca samāptavaradakṣiṇān apaśyaddevakukṣisthān yājakāñchataśo dvijān,क्रतुभिर्यजमानाश्च समाप्तवरदक्षिणान् अपश्यद्देवकुक्षिस्थान् याजकाञ्छतशो द्विजान्
Main,167.0,29,sadvṛttamāsthitāḥ sarve varṇā brāhmaṇapūrvakāḥ catvāraścāśramāḥ samyag yathoddiṣṭā mayā tava,सद्वृत्तमास्थिताः सर्वे वर्णा ब्राह्मणपूर्वकाः चत्वारश्चाश्रमाः सम्यग् यथोद्दिष्टा मया तव
Main,167.0,30,evaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ carataḥ pṛthivīṃ sarvāṃ na kukṣyantaḥ samīkṣitaḥ,एवं वर्षशतं साग्रं मार्कण्डेयस्य धीमतः चरतः पृथिवीं सर्वां न कुक्ष्यन्तः समीक्षितः
Main,167.0,31,tataḥ kadācidatha vai punarvaktrādviniḥsṛtaḥ suptaṃ nyagrodhaśākhāyāṃ bālamekaṃ niraikṣata,ततः कदाचिदथ वै पुनर्वक्त्राद्विनिःसृतः सुप्तं न्यग्रोधशाखायां बालमेकं निरैक्षत
Main,167.0,32,tathaivaikārṇavajale nīhāreṇāvṛtāmbare avyagraḥ krīḍate loke sarvabhūtavivarjite,तथैवैकार्णवजले नीहारेणावृताम्बरे अव्यग्रः क्रीडते लोके सर्वभूतविवर्जिते
Main,167.0,33,sa munirvismayāviṣṭaḥ kautūhalasamanvitaḥ bālamādityasaṃkāśaṃ nāśaknodabhivīkṣitum,स मुनिर्विस्मयाविष्टः कौतूहलसमन्वितः बालमादित्यसंकाशं नाशक्नोदभिवीक्षितुम्
Main,167.0,34,sa cintayaṃstathaikānte sthitvā salilasaṃnidhau pūrvadṛṣṭamidaṃ mene śaṅkito devamāyayā,स चिन्तयंस्तथैकान्ते स्थित्वा सलिलसंनिधौ पूर्वदृष्टमिदं मेने शङ्कितो देवमायया
Main,167.0,35,agādhasalile tasmin mārkaṇḍeyaḥ savismayaḥ plavaṃstathārtim agamad bhayātsaṃtrastalocanaḥ,अगाधसलिले तस्मिन् मार्कण्डेयः सविस्मयः प्लवंस्तथार्तिम् अगमद् भयात्संत्रस्तलोचनः
Main,167.0,36,sa tasmai bhagavānāha svāgataṃ bālayogavān babhāṣe meghatulyena svareṇa puruṣottamaḥ,स तस्मै भगवानाह स्वागतं बालयोगवान् बभाषे मेघतुल्येन स्वरेण पुरुषोत्तमः
Main,167.0,37,mā bhairvatsa na bhetavyam ihaivāyāhi me 'ntikam mārkaṇḍeyo munistvāha bālaṃ taṃ śramapīḍitaḥ,मा भैर्वत्स न भेतव्यम् इहैवायाहि मे ऽन्तिकम् मार्कण्डेयो मुनिस्त्वाह बालं तं श्रमपीडितः
Main,167.0,38,ko māṃ nāmnā kīrtayati tapaḥ paribhavanmama divyaṃ varṣasahasrākhyaṃ dharṣayanniva me vayaḥ,को मां नाम्ना कीर्तयति तपः परिभवन्मम दिव्यं वर्षसहस्राख्यं धर्षयन्निव मे वयः
Main,167.0,39,na hyeṣa vaḥ samācāro deveṣvapi mamocitaḥ māṃ brahmāpi hi deveśo dīrghāyuriti bhāṣate,न ह्येष वः समाचारो देवेष्वपि ममोचितः मां ब्रह्मापि हि देवेशो दीर्घायुरिति भाषते
Main,167.0,40,kastamo ghoramāsādya māmadya tyaktajīvitaḥ mārkaṇḍeyeti māmuktvā mṛtyumīkṣitumarhati,कस्तमो घोरमासाद्य मामद्य त्यक्तजीवितः मार्कण्डेयेति मामुक्त्वा मृत्युमीक्षितुमर्हति
Main,167.0,41,evamābhāṣya taṃ krodhān mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ tathaiva bhagavānbhūyo babhāṣe madhusūdanaḥ,एवमाभाष्य तं क्रोधान् मार्कण्डेयो महामुनिः तथैव भगवान्भूयो बभाषे मधुसूदनः
Main,167.0,42,ahaṃ te janako vatsa hṛṣīkeśaḥ pitā guruḥ āyuṣpradātā paurāṇaḥ kiṃ māṃ tvaṃ nopasarpasi,अहं ते जनको वत्स हृषीकेशः पिता गुरुः आयुष्प्रदाता पौराणः किं मां त्वं नोपसर्पसि
Main,167.0,43,māṃ putrakāmaḥ prathamaṃ pitā te 'ṅgiraso muniḥ pūrvamārādhayāmāsa tapastīvraṃ samāśritaḥ,मां पुत्रकामः प्रथमं पिता ते ऽङ्गिरसो मुनिः पूर्वमाराधयामास तपस्तीव्रं समाश्रितः
Main,167.0,44,tatastvāṃ ghoratapasā prāvṛṇodamitaujasam uktavānahamātmasthaṃ maharṣim amitaujasam,ततस्त्वां घोरतपसा प्रावृणोदमितौजसम् उक्तवानहमात्मस्थं महर्षिम् अमितौजसम्
Main,167.0,45,kaḥ samutsahate cānyo yo na bhūtātmakātmajaḥ draṣṭumekārṇavagataṃ krīḍantaṃ yogavartmanā,कः समुत्सहते चान्यो यो न भूतात्मकात्मजः द्रष्टुमेकार्णवगतं क्रीडन्तं योगवर्त्मना
Main,167.0,46,tataḥ prahṛṣṭavadano vismayotphullalocanaḥ mūrdhni baddhāñjalipuṭo mārkaṇḍeyo mahātapāḥ,ततः प्रहृष्टवदनो विस्मयोत्फुल्ललोचनः मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिपुटो मार्कण्डेयो महातपाः
Main,167.0,47,nāmagotre tataḥ procya dīrghāyurlokapūjitaḥ tasmai bhagavate bhaktyā namaskāramathākarot,नामगोत्रे ततः प्रोच्य दीर्घायुर्लोकपूजितः तस्मै भगवते भक्त्या नमस्कारमथाकरोत्
Main,167.0,48,iccheyaṃ tattvato māyām imāṃ jñātuṃ tavānagha yadekārṇavamadhyasthaḥ śeṣe tvaṃ bālarūpavān,इच्छेयं तत्त्वतो मायाम् इमां ज्ञातुं तवानघ यदेकार्णवमध्यस्थः शेषे त्वं बालरूपवान्
Main,167.0,49,kiṃsaṃjñaścaiva bhagavāṃl loke vijñāyase prabho tarkaye tvāṃ mahātmānaṃ ko hyanyaḥ sthātumarhati,किंसंज्ञश्चैव भगवांल् लोके विज्ञायसे प्रभो तर्कये त्वां महात्मानं को ह्यन्यः स्थातुमर्हति
Main,167.0,50,ahaṃ nārāyaṇo brahman sarvabhūtavināśanaḥ ahaṃ sahasraśīrṣākhyo yaḥ padairabhisaṃjñitaḥ,अहं नारायणो ब्रह्मन् सर्वभूतविनाशनः अहं सहस्रशीर्षाख्यो यः पदैरभिसंज्ञितः
Main,167.0,51,ādityavarṇaḥ puruṣo makhe brahmamayo makhaḥ ahamagnirhavyavāho yādasāṃ patiravyayaḥ,आदित्यवर्णः पुरुषो मखे ब्रह्ममयो मखः अहमग्निर्हव्यवाहो यादसां पतिरव्ययः
Main,167.0,52,ahamindrapade śakro varṣāṇāṃ parivatsaraḥ ahaṃ yogī yugākhyasya yugāntāvarta eva ca,अहमिन्द्रपदे शक्रो वर्षाणां परिवत्सरः अहं योगी युगाख्यस्य युगान्तावर्त एव च
Main,167.0,53,ahaṃ sarvāṇi sattvāni daivatānyakhilāni tu bhujaṃgānāmahaṃ śeṣas tārkṣyo vai sarvapakṣiṇām,अहं सर्वाणि सत्त्वानि दैवतान्यखिलानि तु भुजंगानामहं शेषस् तार्क्ष्यो वै सर्वपक्षिणाम्
Main,167.0,54,kṛtāntaḥ sarvabhūtānāṃ viśveṣāṃ kālasaṃjñitaḥ ahaṃ dharmastapaścāhaṃ sarvāśramanivāsinām,कृतान्तः सर्वभूतानां विश्वेषां कालसंज्ञितः अहं धर्मस्तपश्चाहं सर्वाश्रमनिवासिनाम्
Main,167.0,55,ahaṃ caiva sariddivyā kṣīrodaśca mahārṇavaḥ yattatsatyaṃ ca paramam ahamekaḥ prajāpatiḥ,अहं चैव सरिद्दिव्या क्षीरोदश्च महार्णवः यत्तत्सत्यं च परमम् अहमेकः प्रजापतिः
Main,167.0,56,ahaṃ sāṃkhyamahaṃ yogo 'pyahaṃ tatparamaṃ padam ahamijyā kriyā cāham ahaṃ vidyādhipaḥ smṛtaḥ,अहं सांख्यमहं योगो ऽप्यहं तत्परमं पदम् अहमिज्या क्रिया चाहम् अहं विद्याधिपः स्मृतः
Main,167.0,57,ahaṃ jyotirahaṃ vāyur ahaṃ bhūmirahaṃ nabhaḥ ahamāpaḥ samudrāśca nakṣatrāṇi diśo daśa,अहं ज्योतिरहं वायुर् अहं भूमिरहं नभः अहमापः समुद्राश्च नक्षत्राणि दिशो दश
Main,167.0,58,ahaṃ varṣamahaṃ somaḥ parjanyo 'hamahaṃ raviḥ kṣīrodasāgare cāhaṃ samudre vaḍavāmukhaḥ,अहं वर्षमहं सोमः पर्जन्यो ऽहमहं रविः क्षीरोदसागरे चाहं समुद्रे वडवामुखः
Main,167.0,59,vahniḥ saṃvartako bhūtvā pibaṃstoyamayaṃ haviḥ ahaṃ purāṇaḥ paramaṃ tathaivāhaṃ parāyaṇam,वह्निः संवर्तको भूत्वा पिबंस्तोयमयं हविः अहं पुराणः परमं तथैवाहं परायणम्
Main,167.0,60,ahaṃ bhūtasya bhavyasya vartamānasya saṃbhavaḥ yatkiṃcitpaśyase vipra yacchṛṇoṣi ca kiṃcana,अहं भूतस्य भव्यस्य वर्तमानस्य संभवः यत्किंचित्पश्यसे विप्र यच्छृणोषि च किंचन
Main,167.0,61,yalloke cānubhavasi tatsarvaṃ māmanusmara viśvaṃ sṛṣṭaṃ mayā pūrvaṃ sṛjyaṃ cādyāpi paśya mām,यल्लोके चानुभवसि तत्सर्वं मामनुस्मर विश्वं सृष्टं मया पूर्वं सृज्यं चाद्यापि पश्य माम्
Main,167.0,62,yuge yuge ca srakṣyāmi mārkaṇḍeyākhilaṃ jagat tadetadakhilaṃ sarvaṃ mārkaṇḍeyāvadhāraya,युगे युगे च स्रक्ष्यामि मार्कण्डेयाखिलं जगत् तदेतदखिलं सर्वं मार्कण्डेयावधारय
Main,167.0,63,śuśrūṣurmama dharmāṃśca kukṣau cara sukhaṃ mama mama brahmā śarīrastho devaiśca ṛṣibhiḥ saha,शुश्रूषुर्मम धर्मांश्च कुक्षौ चर सुखं मम मम ब्रह्मा शरीरस्थो देवैश्च ऋषिभिः सह
Main,167.0,64,vyaktamavyaktayogaṃ mām avagacchāsuradviṣam ahamekākṣaro mantras tryakṣaraścaiva tārakaḥ,व्यक्तमव्यक्तयोगं माम् अवगच्छासुरद्विषम् अहमेकाक्षरो मन्त्रस् त्र्यक्षरश्चैव तारकः
Main,167.0,65,parastrivargād oṃkāras trivargārthanidarśanaḥ evamādipurāṇeśo vadanneva mahāmatiḥ,परस्त्रिवर्गाद् ओंकारस् त्रिवर्गार्थनिदर्शनः एवमादिपुराणेशो वदन्नेव महामतिः
Main,167.0,66,vaktramāhṛtavānāśu mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim tato bhagavataḥ kukṣiṃ praviṣṭo munisattamaḥ,वक्त्रमाहृतवानाशु मार्कण्डेयं महामुनिम् ततो भगवतः कुक्षिं प्रविष्टो मुनिसत्तमः
Main,167.0,67,sa tasminsukhamekānte śuśrūṣurhaṃsamavyayam yo 'hameva vividhatanuṃ pariśrito mahārṇave vyapagatacandrabhāskare śanaiścaranprabhurapi haṃsasaṃjñito 'sṛjajjagadviharati kālaparyaye,स तस्मिन्सुखमेकान्ते शुश्रूषुर्हंसमव्ययम् यो ऽहमेव विविधतनुं परिश्रितो महार्णवे व्यपगतचन्द्रभास्करे शनैश्चरन्प्रभुरपि हंससंज्ञितो ऽसृजज्जगद्विहरति कालपर्यये
Main,168.0,1,matsya-purāṇa 168 āpavaḥ sa vibhurbhūtvā cārayāmāsa vai tapaḥ chādayitvātmano dehaṃ yādasāṃ kulasaṃbhavam,मत्स्य-पुराण १६८ आपवः स विभुर्भूत्वा चारयामास वै तपः छादयित्वात्मनो देहं यादसां कुलसंभवम्
Main,168.0,2,tato mahātmātibalo matiṃ lokasya sarjane mahatāṃ pañcabhūtānāṃ viśvo viśvamacintayat,ततो महात्मातिबलो मतिं लोकस्य सर्जने महतां पञ्चभूतानां विश्वो विश्वमचिन्तयत्
Main,168.0,3,tasya cintayamānasya nirvāte saṃsthite 'rṇave nirākāśe toyamaye sūkṣme jagati gahvare,तस्य चिन्तयमानस्य निर्वाते संस्थिते ऽर्णवे निराकाशे तोयमये सूक्ष्मे जगति गह्वरे
Main,168.0,4,īṣatsaṃkṣobhayāmāsa so 'rṇavaṃ salilāśrayaḥ anantarormibhiḥ sūkṣmam atha chidramabhūtpurā,ईषत्संक्षोभयामास सो ऽर्णवं सलिलाश्रयः अनन्तरोर्मिभिः सूक्ष्मम् अथ छिद्रमभूत्पुरा
Main,168.0,5,śabdaṃ prati tadodbhūto mārutaśchidrasaṃbhavaḥ sa labdhvāntaramakṣobhyo vyavardhata samīraṇaḥ,शब्दं प्रति तदोद्भूतो मारुतश्छिद्रसंभवः स लब्ध्वान्तरमक्षोभ्यो व्यवर्धत समीरणः
Main,168.0,6,vivardhatā balavatā vegādvikṣobhito 'rṇavaḥ tasyārṇavasya kṣubdhasya tasminnambhasi manthite kṛṣṇavartmā samabhavat prabhurvaiśvānaro mahān,विवर्धता बलवता वेगाद्विक्षोभितो ऽर्णवः तस्यार्णवस्य क्षुब्धस्य तस्मिन्नम्भसि मन्थिते कृष्णवर्त्मा समभवत् प्रभुर्वैश्वानरो महान्
Main,168.0,7,tataḥ saṃśoṣayāmāsa pāvakaḥ salilaṃ bahu kṣayājjalanidheśchidram abhavadvistṛtaṃ nabhaḥ,ततः संशोषयामास पावकः सलिलं बहु क्षयाज्जलनिधेश्छिद्रम् अभवद्विस्तृतं नभः
Main,168.0,8,ātmatejodbhavāḥ puṇyā āpo 'mṛtarasopamāḥ ākāśaṃ chidrasambhūtaṃ vāyurākāśasaṃbhavaḥ,आत्मतेजोद्भवाः पुण्या आपो ऽमृतरसोपमाः आकाशं छिद्रसम्भूतं वायुराकाशसंभवः
Main,168.0,9,ābhyāṃ saṃgharṣaṇodbhūtaṃ pāvakaṃ vāyusaṃbhavam dṛṣṭvā prīto mahādevo mahābhūtavibhāvanaḥ,आभ्यां संघर्षणोद्भूतं पावकं वायुसंभवम् दृष्ट्वा प्रीतो महादेवो महाभूतविभावनः
Main,168.0,10,dṛṣṭvā bhūtāni bhagavāṃl lokasṛṣṭyarthamuttamam brahmaṇo janmasahitaṃ bahurūpo vyacintayat,दृष्ट्वा भूतानि भगवांल् लोकसृष्ट्यर्थमुत्तमम् ब्रह्मणो जन्मसहितं बहुरूपो व्यचिन्तयत्
Main,168.0,11,caturyugābhisaṃkhyāte sahasrayugaparyaye bahujanmā hi viśvātmā brahmaṇo havirucyate,चतुर्युगाभिसंख्याते सहस्रयुगपर्यये बहुजन्मा हि विश्वात्मा ब्रह्मणो हविरुच्यते
Main,168.0,12,yatpṛthivyāṃ dvijendrāṇāṃ tapasā bhāvitātmanām jñānaṃ vṛṣṭaṃ tu viśvārthe yogināṃ yāti mukhyatām,यत्पृथिव्यां द्विजेन्द्राणां तपसा भावितात्मनाम् ज्ञानं वृष्टं तु विश्वार्थे योगिनां याति मुख्यताम्
Main,168.0,13,taṃ yogavantaṃ vijñāya sampūrṇaiśvaryamuttamam pade brahmaṇi viśveśaṃ nyayojayata yogavit,तं योगवन्तं विज्ञाय सम्पूर्णैश्वर्यमुत्तमम् पदे ब्रह्मणि विश्वेशं न्ययोजयत योगवित्
Main,168.0,14,tatastasminmahātoye mahīśo hariracyutaḥ jale krīḍaṃśca vidhivan modate sarvalokakṛt,ततस्तस्मिन्महातोये महीशो हरिरच्युतः जले क्रीडंश्च विधिवन् मोदते सर्वलोककृत्
Main,168.0,15,padmaṃ nābhyudbhavaṃ caikaṃ samutpāditavāṃstadā sahasraparṇaṃ virajaṃ bhāskarābhaṃ hiraṇmayam,पद्मं नाभ्युद्भवं चैकं समुत्पादितवांस्तदा सहस्रपर्णं विरजं भास्कराभं हिरण्मयम्
Main,168.0,16,hutāśanajvalitaśikhojjvalatprabham upasthitaṃ śaradamalārkatejasam virājate kamalamudāravarcasaṃ mahātmanastanuruhacārudarśanam,हुताशनज्वलितशिखोज्ज्वलत्प्रभम् उपस्थितं शरदमलार्कतेजसम् विराजते कमलमुदारवर्चसं महात्मनस्तनुरुहचारुदर्शनम्
Main,169.0,1,matsya-purāṇa 169 atha yogavatāṃ śreṣṭham asṛjadbhūritejasam sraṣṭāraṃ sarvalokānāṃ brahmāṇaṃ sarvatomukham,मत्स्य-पुराण १६९ अथ योगवतां श्रेष्ठम् असृजद्भूरितेजसम् स्रष्टारं सर्वलोकानां ब्रह्माणं सर्वतोमुखम्
Main,169.0,2,yasminhiraṇmaye padme bahuyojanavistṛtam sarvatejoguṇamayaṃ pārthivairlakṣaṇairvṛtam,यस्मिन्हिरण्मये पद्मे बहुयोजनविस्तृतम् सर्वतेजोगुणमयं पार्थिवैर्लक्षणैर्वृतम्
Main,169.0,3,tacca padmaṃ purāṇajñāḥ pṛthivīrūpamuttamam nārāyaṇasamudbhūtaṃ pravadanti maharṣayaḥ,तच्च पद्मं पुराणज्ञाः पृथिवीरूपमुत्तमम् नारायणसमुद्भूतं प्रवदन्ति महर्षयः
Main,169.0,4,yā padmā sā rasā devī pṛthivī paricakṣyate ye padmasāraguravas tāndivyān parvatānviduḥ,या पद्मा सा रसा देवी पृथिवी परिचक्ष्यते ये पद्मसारगुरवस् तान्दिव्यान् पर्वतान्विदुः
Main,169.0,5,himavantaṃ ca meruṃ ca nīlaṃ niṣadhameva ca kailāsaṃ muñjavantaṃ ca tathānyaṃ gandhamādanam,हिमवन्तं च मेरुं च नीलं निषधमेव च कैलासं मुञ्जवन्तं च तथान्यं गन्धमादनम्
Main,169.0,6,puṇyaṃ triśikharaṃ caiva kāntaṃ mandarameva ca udayaṃ piñjaraṃ caiva vindhyavantaṃ ca parvatam,पुण्यं त्रिशिखरं चैव कान्तं मन्दरमेव च उदयं पिञ्जरं चैव विन्ध्यवन्तं च पर्वतम्
Main,169.0,7,ete devagaṇānāṃ ca siddhānāṃ ca mahātmanām āśrayāḥ puṇyaśīlānāṃ sarvakāmaphalapradāḥ,एते देवगणानां च सिद्धानां च महात्मनाम् आश्रयाः पुण्यशीलानां सर्वकामफलप्रदाः
Main,169.0,8,eteṣāmantare deśo jambūdvīpa iti smṛtaḥ jambūdvīpasya saṃsthānaṃ yajñiyā yatra vai kriyāḥ,एतेषामन्तरे देशो जम्बूद्वीप इति स्मृतः जम्बूद्वीपस्य संस्थानं यज्ञिया यत्र वै क्रियाः
Main,169.0,9,ebhyo yatsravate toyaṃ divyāmṛtarasopamam divyāstīrthaśatādhārāḥ suramyāḥ saritaḥ smṛtāḥ,एभ्यो यत्स्रवते तोयं दिव्यामृतरसोपमम् दिव्यास्तीर्थशताधाराः सुरम्याः सरितः स्मृताः
Main,169.0,10,smṛtāni yāni padmasya kesarāṇi samantataḥ asaṃkhyeyāḥ pṛthivyāste viśve vai dhātuparvatāḥ,स्मृतानि यानि पद्मस्य केसराणि समन्ततः असंख्येयाः पृथिव्यास्ते विश्वे वै धातुपर्वताः
Main,169.0,11,yāni padmasya parṇāni bhūrīṇi tu narādhipa te durgamāḥ śailacitā mlecchadeśā vikalpitāḥ,यानि पद्मस्य पर्णानि भूरीणि तु नराधिप ते दुर्गमाः शैलचिता म्लेच्छदेशा विकल्पिताः
Main,169.0,12,yānyadhobhāgaparṇāni te nivāsāstu bhāgaśaḥ daityānāmuragāṇāṃ ca pataṅgānāṃ ca pārthiva,यान्यधोभागपर्णानि ते निवासास्तु भागशः दैत्यानामुरगाणां च पतङ्गानां च पार्थिव
Main,169.0,13,teṣāṃ mahārṇavo yatra tadrasetyabhisaṃjñitam mahāpātakakarmāṇo majjante yatra mānavāḥ,तेषां महार्णवो यत्र तद्रसेत्यभिसंज्ञितम् महापातककर्माणो मज्जन्ते यत्र मानवाः
Main,169.0,14,padmasyāntarato yattad ekārṇavagatā mahī proktātha dikṣu sarvāsu catvāraḥ salilākarāḥ,पद्मस्यान्तरतो यत्तद् एकार्णवगता मही प्रोक्ताथ दिक्षु सर्वासु चत्वारः सलिलाकराः
Main,169.0,15,evaṃ nārāyaṇasyārthe mahī puṣkarasaṃbhavā prādurbhāvo 'pyayaṃ tasmān nāmnā puṣkarasaṃjñitaḥ,एवं नारायणस्यार्थे मही पुष्करसंभवा प्रादुर्भावो ऽप्ययं तस्मान् नाम्ना पुष्करसंज्ञितः
Main,169.0,16,etasmātkāraṇāttajjñaiḥ purāṇaiḥ paramarṣibhiḥ yājñikairvedadṛṣṭāntair yajñe padmavidhiḥ smṛtaḥ,एतस्मात्कारणात्तज्ज्ञैः पुराणैः परमर्षिभिः याज्ञिकैर्वेददृष्टान्तैर् यज्ञे पद्मविधिः स्मृतः
Main,169.0,17,evaṃ bhagavatā tena viśveṣāṃ dhāraṇāvidhiḥ parvatānāṃ nadīnāṃ ca hradānāṃ caiva nirmitaḥ,एवं भगवता तेन विश्वेषां धारणाविधिः पर्वतानां नदीनां च ह्रदानां चैव निर्मितः
Main,169.0,18,vibhustathaivāpratimaprabhāvaḥ prabhākarābho varuṇaḥ sitadyutiḥ śanaiḥ svayaṃbhūḥ śayanaṃ sṛjattadā jaganmayaṃ padmavidhiṃ mahārṇave,विभुस्तथैवाप्रतिमप्रभावः प्रभाकराभो वरुणः सितद्युतिः शनैः स्वयंभूः शयनं सृजत्तदा जगन्मयं पद्मविधिं महार्णवे
Main,170.0,1,matsya-purāṇa 170 vighnastapasi sambhūto madhurnāma mahāsuraḥ tenaiva ca sahodbhūto hy asuro nāma kaiṭabhaḥ,मत्स्य-पुराण १७० विघ्नस्तपसि सम्भूतो मधुर्नाम महासुरः तेनैव च सहोद्भूतो ह्य् असुरो नाम कैटभः
Main,170.0,2,tau rajastamasau viṣṇoḥ sambhūtau tāmasau gaṇau ekārṇave jagatsarvaṃ kṣobhayantau mahābalau,तौ रजस्तमसौ विष्णोः सम्भूतौ तामसौ गणौ एकार्णवे जगत्सर्वं क्षोभयन्तौ महाबलौ
Main,170.0,3,divyaraktāmbaradharau śvetadīptogradaṃṣṭriṇau kirīṭakuṇḍalodagrau keyūravalayojjvalau,दिव्यरक्ताम्बरधरौ श्वेतदीप्तोग्रदंष्ट्रिणौ किरीटकुण्डलोदग्रौ केयूरवलयोज्ज्वलौ
Main,170.0,4,mahāvivṛtatāmrākṣau pīnoraskau mahābhujau mahāgireḥ saṃhananau jaṅgamāviva parvatau,महाविवृतताम्राक्षौ पीनोरस्कौ महाभुजौ महागिरेः संहननौ जङ्गमाविव पर्वतौ
Main,170.0,5,navameghapratīkāśāv ādityasadṛśānanau vidyudābhau gadāgrābhyāṃ karābhyāmatibhīṣaṇau,नवमेघप्रतीकाशाव् आदित्यसदृशाननौ विद्युदाभौ गदाग्राभ्यां कराभ्यामतिभीषणौ
Main,170.0,6,tau pādayostu vinyāsād utkṣipantāvivārṇavam kampayantāviva hariṃ śayānaṃ madhusūdanam,तौ पादयोस्तु विन्यासाद् उत्क्षिपन्ताविवार्णवम् कम्पयन्ताविव हरिं शयानं मधुसूदनम्
Main,170.0,7,tau tatra vicarantau sma puṣkare viśvatomukham yogināṃ śreṣṭhamāsādya dīptaṃ dadṛśatustadā,तौ तत्र विचरन्तौ स्म पुष्करे विश्वतोमुखम् योगिनां श्रेष्ठमासाद्य दीप्तं ददृशतुस्तदा
Main,170.0,8,nārāyaṇasamājñātaṃ sṛjantamakhilāḥ prajāḥ daivatāni ca viśvāni mānasānasurānṛṣīn,नारायणसमाज्ञातं सृजन्तमखिलाः प्रजाः दैवतानि च विश्वानि मानसानसुरानृषीन्
Main,170.0,9,tatastāvūcatustatra brahmāṇamasurottamau dīptau mumūrṣū saṃkruddhau roṣavyākulitekṣaṇau,ततस्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणमसुरोत्तमौ दीप्तौ मुमूर्षू संक्रुद्धौ रोषव्याकुलितेक्षणौ
Main,170.0,10,kastvaṃ puṣkaramadhyasthaḥ sitoṣṇīṣaścaturbhujaḥ ādhāya niyamaṃ mohād āste tvaṃ vigatajvaraḥ,कस्त्वं पुष्करमध्यस्थः सितोष्णीषश्चतुर्भुजः आधाय नियमं मोहाद् आस्ते त्वं विगतज्वरः
Main,170.0,11,ehyāgacchāvayor yuddhaṃ dehi tvaṃ kamalodbhava āvābhyāṃ paramīśābhyām aśaktastvamihārṇave,एह्यागच्छावयोर् युद्धं देहि त्वं कमलोद्भव आवाभ्यां परमीशाभ्याम् अशक्तस्त्वमिहार्णवे
Main,170.0,12,tatra kaścodbhavastubhyaṃ kena vāsi na yojitaḥ kaḥ sraṣṭā kaśca te goptā kena nāmnā vidhīyase,तत्र कश्चोद्भवस्तुभ्यं केन वासि न योजितः कः स्रष्टा कश्च ते गोप्ता केन नाम्ना विधीयसे
Main,170.0,13,eka ityucyate lokair avicintyaḥ sahasradṛk tatsaṃyogena bhavatoḥ karma nāmāvagacchatām,एक इत्युच्यते लोकैर् अविचिन्त्यः सहस्रदृक् तत्संयोगेन भवतोः कर्म नामावगच्छताम्
Main,170.0,14,nāvayoḥ paramaṃ loke kiṃcidasti mahāmate āvābhyāṃ chādyate viśvaṃ tamasā rajasātha vai,नावयोः परमं लोके किंचिदस्ति महामते आवाभ्यां छाद्यते विश्वं तमसा रजसाथ वै
Main,170.0,15,rajastamomayāvāvām ṛṣīṇām avalaṅghitau chādyamānau dharmaśīlau dustarau sarvadehinām,रजस्तमोमयावावाम् ऋषीणाम् अवलङ्घितौ छाद्यमानौ धर्मशीलौ दुस्तरौ सर्वदेहिनाम्
Main,170.0,16,āvābhyāmuhyate loko duṣkarābhyāṃ yuge yuge āvāmarthaśca kāmaśca yajñaḥ svargaparigrahaḥ,आवाभ्यामुह्यते लोको दुष्कराभ्यां युगे युगे आवामर्थश्च कामश्च यज्ञः स्वर्गपरिग्रहः
Main,170.0,17,sukhaṃ yatra mudā yuktaṃ yatra śrīḥ kīrtireva ca yeṣāṃ yatkāṅkṣitaṃ caiva tattadāvāṃ vicintaya,सुखं यत्र मुदा युक्तं यत्र श्रीः कीर्तिरेव च येषां यत्काङ्क्षितं चैव तत्तदावां विचिन्तय
Main,170.0,18,yatnād yogavato dṛṣṭyā yogaḥ pūrvaṃ mayārjitaḥ taṃ samādhāya guṇavat sattvaṃ cāsmi samāśritaḥ,यत्नाद् योगवतो दृष्ट्या योगः पूर्वं मयार्जितः तं समाधाय गुणवत् सत्त्वं चास्मि समाश्रितः
Main,170.0,19,yaḥ paro yogamatimān yogākhyaḥ sattvameva ca rajasastamasaścaiva yaḥ sraṣṭā viśvasaṃbhavaḥ,यः परो योगमतिमान् योगाख्यः सत्त्वमेव च रजसस्तमसश्चैव यः स्रष्टा विश्वसंभवः
Main,170.0,20,tato bhūtāni jāyante sāttvikānītarāṇi ca sa eva hi yuvāṃ nāṃśe vaśī devo haniṣyati,ततो भूतानि जायन्ते सात्त्विकानीतराणि च स एव हि युवां नांशे वशी देवो हनिष्यति
Main,170.0,21,svapanneva tataḥ śrīmān bahuyojanavistṛtam bāhuṃ nārāyaṇo brahmā kṛtavānātmamāyayā,स्वपन्नेव ततः श्रीमान् बहुयोजनविस्तृतम् बाहुं नारायणो ब्रह्मा कृतवानात्ममायया
Main,170.0,22,kṛṣyamāṇau tatastasya bāhunā bāhuśālinaḥ ceratustau vigalitau śakunāviva pīvarau,कृष्यमाणौ ततस्तस्य बाहुना बाहुशालिनः चेरतुस्तौ विगलितौ शकुनाविव पीवरौ
Main,170.0,23,tatastāvāhaturgatvā tadā devaṃ sanātanam padmanābhaṃ hṛṣīkeśaṃ praṇipatya sthitāvubhau,ततस्तावाहतुर्गत्वा तदा देवं सनातनम् पद्मनाभं हृषीकेशं प्रणिपत्य स्थितावुभौ
Main,170.0,24,jānīvastvāṃ viśvayoniṃ tvāmekaṃ puruṣottamam tvamāvāṃ pāhi hetvartham idaṃ nau buddhikāraṇam,जानीवस्त्वां विश्वयोनिं त्वामेकं पुरुषोत्तमम् त्वमावां पाहि हेत्वर्थम् इदं नौ बुद्धिकारणम्
Main,170.0,25,amoghadarśanaḥ sa tvaṃ yatastvāṃ vidvaḥ śāśvatam tatastvāmāgatāvāvām abhitaḥ prasamīkṣitum,अमोघदर्शनः स त्वं यतस्त्वां विद्वः शाश्वतम् ततस्त्वामागतावावाम् अभितः प्रसमीक्षितुम्
Main,170.0,26,tadicchāmo varaṃ deva tvatto 'dbhutam ariṃdama amoghadarśano 'si tvaṃ namaste samitiṃjaya,तदिच्छामो वरं देव त्वत्तो ऽद्भुतम् अरिंदम अमोघदर्शनो ऽसि त्वं नमस्ते समितिंजय
Main,170.0,27,kimarthaṃ hi drutaṃ brūtaṃ varaṃ hyasurasattamau dattāyuṣkau punarbhūyo raho jīvitum icchathaḥ,किमर्थं हि द्रुतं ब्रूतं वरं ह्यसुरसत्तमौ दत्तायुष्कौ पुनर्भूयो रहो जीवितुम् इच्छथः
Main,170.0,28,yasminna kaścinmṛtavān deva tasminprabho vadham tamicchāvo vadhaścaiva tvatto no 'stu mahāvrata,यस्मिन्न कश्चिन्मृतवान् देव तस्मिन्प्रभो वधम् तमिच्छावो वधश्चैव त्वत्तो नो ऽस्तु महाव्रत
Main,170.0,29,bāḍhaṃ yuvāṃ tu pravarau bhaviṣyatkālasaṃbhave bhaviṣyato na saṃdehaḥ satyametadbravīmi vām,बाढं युवां तु प्रवरौ भविष्यत्कालसंभवे भविष्यतो न संदेहः सत्यमेतद्ब्रवीमि वाम्
Main,170.0,30,varaṃ pradāyātha mahāsurābhyāṃ sanātano viśvavaraḥ surottamaḥ rajastamovargabhavāyanau yamau mamantha tāvūrutalena vai prabhuḥ,वरं प्रदायाथ महासुराभ्यां सनातनो विश्ववरः सुरोत्तमः रजस्तमोवर्गभवायनौ यमौ ममन्थ तावूरुतलेन वै प्रभुः
Main,171.0,1,matsya-purāṇa 171 sthitvā ca tasminkamale brahmā brahmavidāṃ varaḥ ūrdhvabāhurmahātejās tapo ghoraṃ samāśritaḥ,मत्स्य-पुराण १७१ स्थित्वा च तस्मिन्कमले ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ऊर्ध्वबाहुर्महातेजास् तपो घोरं समाश्रितः
Main,171.0,2,prajvalanniva tejobhir bhābhiḥ svābhistamonudaḥ babhāse sarvadharmasthaḥ sahasrāṃśurivāṃśubhiḥ,प्रज्वलन्निव तेजोभिर् भाभिः स्वाभिस्तमोनुदः बभासे सर्वधर्मस्थः सहस्रांशुरिवांशुभिः
Main,171.0,3,athānyadrūpamāsthāya śaṃbhurnārāyaṇo 'vyayaḥ ājagāma mahātejā yogācāryo mahāyaśāḥ,अथान्यद्रूपमास्थाय शंभुर्नारायणो ऽव्ययः आजगाम महातेजा योगाचार्यो महायशाः
Main,171.0,4,sāṃkhyācāryo hi matimān kapilo brāhmaṇo varaḥ ubhāvapi mahātmānau stuvantau kṣetratatparau,सांख्याचार्यो हि मतिमान् कपिलो ब्राह्मणो वरः उभावपि महात्मानौ स्तुवन्तौ क्षेत्रतत्परौ
Main,171.0,5,tau prāptāvūcatustatra brahmāṇamamitaujasam parāvaraviśeṣajñau pūjitau ca maharṣibhiḥ,तौ प्राप्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणममितौजसम् परावरविशेषज्ञौ पूजितौ च महर्षिभिः
Main,171.0,6,brahmātmadṛḍhabandhaśca viśālo jagadāsthitaḥ grāmaṇīḥ sarvabhūtānāṃ brahmā trailokyapūjitaḥ,ब्रह्मात्मदृढबन्धश्च विशालो जगदास्थितः ग्रामणीः सर्वभूतानां ब्रह्मा त्रैलोक्यपूजितः
Main,171.0,7,tayostadvacanaṃ śrutvā brahmābhyāhṛtayogavit trīnimān kṛtavāṃllokān yatheyaṃ brahmaṇaḥ śrutiḥ,तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्माभ्याहृतयोगवित् त्रीनिमान् कृतवांल्लोकान् यथेयं ब्रह्मणः श्रुतिः
Main,171.0,8,putraṃ ca śaṃbhave caikaṃ samutpāditavānṛṣiḥ tasyāgre vāgyatastasthau brahmā tāmasamavyayam,पुत्रं च शंभवे चैकं समुत्पादितवानृषिः तस्याग्रे वाग्यतस्तस्थौ ब्रह्मा तामसमव्ययम्
Main,171.0,9,sotpannamātro brahmāṇam uktavānmānasaḥ sutaḥ kiṃ kurmastava sāhāyyaṃ bravītu bhagavānṛṣiḥ,सोत्पन्नमात्रो ब्रह्माणम् उक्तवान्मानसः सुतः किं कुर्मस्तव साहाय्यं ब्रवीतु भगवानृषिः
Main,171.0,10,ya eṣa kapilo brahma nārāyaṇamayastathā vadate bhavatastattvaṃ tatkuruṣva mahāmate,य एष कपिलो ब्रह्म नारायणमयस्तथा वदते भवतस्तत्त्वं तत्कुरुष्व महामते
Main,171.0,11,brahmaṇastu tadarthaṃ tu tadā bhūyaḥ samutthitaḥ śuśrūṣurasmi yuvayoḥ kiṃ karomi kṛtāñjaliḥ,ब्रह्मणस्तु तदर्थं तु तदा भूयः समुत्थितः शुश्रूषुरस्मि युवयोः किं करोमि कृताञ्जलिः
Main,171.0,12,yatsatyamakṣaraṃ brahma hy aṣṭādaśavidhaṃ tu tat yatsatyaṃ yadṛtaṃ tattu paraṃ padamanusmara,यत्सत्यमक्षरं ब्रह्म ह्य् अष्टादशविधं तु तत् यत्सत्यं यदृतं तत्तु परं पदमनुस्मर
Main,171.0,13,etadvaco niśamyaiva yayau sa diśamuttarām gatvā ca tatra brahmatvam agamajjñānatejasā,एतद्वचो निशम्यैव ययौ स दिशमुत्तराम् गत्वा च तत्र ब्रह्मत्वम् अगमज्ज्ञानतेजसा
Main,171.0,14,tato brahmā bhuvaṃ nāma dvitīyamasṛjatprabhuḥ saṃkalpayitvā manasā tameva ca mahāmanāḥ,ततो ब्रह्मा भुवं नाम द्वितीयमसृजत्प्रभुः संकल्पयित्वा मनसा तमेव च महामनाः
Main,171.0,15,tataḥ so 'thābravīdvākyaṃ kiṃ karomi pitāmaha pitāmahasamājñāto brahmāṇaṃ samupasthitaḥ,ततः सो ऽथाब्रवीद्वाक्यं किं करोमि पितामह पितामहसमाज्ञातो ब्रह्माणं समुपस्थितः
Main,171.0,16,brahmābhyāsaṃ tu kṛtavān bhuvaśca pṛthivīṃ gataḥ prāptaśca paramaṃ sthānaṃ sa tayoḥ pārśvamāgataḥ,ब्रह्माभ्यासं तु कृतवान् भुवश्च पृथिवीं गतः प्राप्तश्च परमं स्थानं स तयोः पार्श्वमागतः
Main,171.0,17,tasminnapi gate putre tṛtīyamasṛjatprabhuḥ mokṣapravṛttikuśalaṃ bhūrbhuvaṃ nāmato vibhum,तस्मिन्नपि गते पुत्रे तृतीयमसृजत्प्रभुः मोक्षप्रवृत्तिकुशलं भूर्भुवं नामतो विभुम्
Main,171.0,18,gopatitvaṃ samāsādya tayorevāgamadgatim evaṃ putrāstrayo 'pyeta uktāḥ śaṃbhormahātmanaḥ,गोपतित्वं समासाद्य तयोरेवागमद्गतिम् एवं पुत्रास्त्रयो ऽप्येत उक्ताः शंभोर्महात्मनः
Main,171.0,19,tāngṛhītvā sutāṃstasya prayātaḥ svārjitāṃ gatim nārāyaṇaśca bhagavān kapilaśca yatīśvaraḥ,तान्गृहीत्वा सुतांस्तस्य प्रयातः स्वार्जितां गतिम् नारायणश्च भगवान् कपिलश्च यतीश्वरः
Main,171.0,20,yaṃ kālaṃ tau gatau muktau brahmā taṃ kālameva hi tato ghoratamaṃ bhūyaḥ saṃśritaḥ paramaṃ vratam,यं कालं तौ गतौ मुक्तौ ब्रह्मा तं कालमेव हि ततो घोरतमं भूयः संश्रितः परमं व्रतम्
Main,171.0,21,na reme 'tha tato brahmā prabhurekastapaścaran śarīrārdhāttato bhāryāṃ samutpāditavāñchubhām,न रेमे ऽथ ततो ब्रह्मा प्रभुरेकस्तपश्चरन् शरीरार्धात्ततो भार्यां समुत्पादितवाञ्छुभाम्
Main,171.0,22,tapasā tejasā caiva varcasā niyamena ca sadṛśīmātmano devīṃ samarthāṃ lokasarjane,तपसा तेजसा चैव वर्चसा नियमेन च सदृशीमात्मनो देवीं समर्थां लोकसर्जने
Main,171.0,23,tayā samāhitastatra reme brahmā tapaścaran tato jagāda tripadāṃ gāyatrīṃ vedapūjitām,तया समाहितस्तत्र रेमे ब्रह्मा तपश्चरन् ततो जगाद त्रिपदां गायत्रीं वेदपूजिताम्
Main,171.0,24,sṛjanprajānāṃ patayaḥ sāgarāṃścāsṛjadvibhuḥ aparāṃścaiva caturo vedāngāyatrisaṃbhavān,सृजन्प्रजानां पतयः सागरांश्चासृजद्विभुः अपरांश्चैव चतुरो वेदान्गायत्रिसंभवान्
Main,171.0,25,ātmanaḥ sadṛśānputrān asṛjadvai pitāmahaḥ viśve prajānāṃ patayo yebhyo lokā viniḥsṛtāḥ,आत्मनः सदृशान्पुत्रान् असृजद्वै पितामहः विश्वे प्रजानां पतयो येभ्यो लोका विनिःसृताः
Main,171.0,26,viśveśaṃ prathamaṃ tāvan mahātāpasamātmajam sarvamantrahitaṃ puṇyaṃ nāmnā dharmaṃ sa sṛṣṭavān,विश्वेशं प्रथमं तावन् महातापसमात्मजम् सर्वमन्त्रहितं पुण्यं नाम्ना धर्मं स सृष्टवान्
Main,171.0,27,dakṣaṃ marīcimatriṃ ca pulastyaṃ pulahaṃ kratum vasiṣṭhaṃ gautamaṃ caiva bhṛgumaṅgirasaṃ manum,दक्षं मरीचिमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् वसिष्ठं गौतमं चैव भृगुमङ्गिरसं मनुम्
Main,171.0,28,athaivādbhutamityete jñeyāḥ paitāmaharṣayaḥ trayodaśaguṇaṃ dharmam ālabhanta maharṣayaḥ,अथैवाद्भुतमित्येते ज्ञेयाः पैतामहर्षयः त्रयोदशगुणं धर्मम् आलभन्त महर्षयः
Main,171.0,29,aditirditirdanuḥ kālā anāyuḥ siṃhikā muniḥ tāmrā krodhātha suratā vinatā kadrureva ca,अदितिर्दितिर्दनुः काला अनायुः सिंहिका मुनिः ताम्रा क्रोधाथ सुरता विनता कद्रुरेव च
Main,171.0,30,dakṣasyāpatyametā vai kanyā dvādaśa pārthiva marīceḥ kaśyapaḥ putras tapasā nirmitaḥ kila,दक्षस्यापत्यमेता वै कन्या द्वादश पार्थिव मरीचेः कश्यपः पुत्रस् तपसा निर्मितः किल
Main,171.0,31,tasmai kanyā dvādaśānyā dakṣastāḥ pradadau tadā nakṣatrāṇi ca somāya tadā vai dattavānṛṣiḥ,तस्मै कन्या द्वादशान्या दक्षस्ताः प्रददौ तदा नक्षत्राणि च सोमाय तदा वै दत्तवानृषिः
Main,171.0,32,rohiṇyādīni sarvāṇi puṇyāni ravinandana lakṣmīrmarutvatī sādhyā viśveśā ca matā śubhā,रोहिण्यादीनि सर्वाणि पुण्यानि रविनन्दन लक्ष्मीर्मरुत्वती साध्या विश्वेशा च मता शुभा
Main,171.0,33,devī sarasvatī caiva brahmaṇā nirmitāḥ purā etāḥ pañca variṣṭhā vai suraśreṣṭhāya pārthiva,देवी सरस्वती चैव ब्रह्मणा निर्मिताः पुरा एताः पञ्च वरिष्ठा वै सुरश्रेष्ठाय पार्थिव
Main,171.0,34,dattā bhadrāya dharmāya brahmaṇā dṛṣṭakarmaṇā yā tu rūpavatī patnī brahmaṇaḥ kāmarūpiṇī,दत्ता भद्राय धर्माय ब्रह्मणा दृष्टकर्मणा या तु रूपवती पत्नी ब्रह्मणः कामरूपिणी
Main,171.0,35,surabhiḥ sā hitā bhūtvā brahmāṇaṃ samupasthitā tatastāmagamadbrahmā maithunaṃ lokapūjitaḥ,सुरभिः सा हिता भूत्वा ब्रह्माणं समुपस्थिता ततस्तामगमद्ब्रह्मा मैथुनं लोकपूजितः
Main,171.0,36,lokasarjanahetujño gavāmarthāya sattamaḥ jajñire ca sutāstasyāṃ vipulā dhūmasaṃnibhāḥ,लोकसर्जनहेतुज्ञो गवामर्थाय सत्तमः जज्ञिरे च सुतास्तस्यां विपुला धूमसंनिभाः
Main,171.0,37,naktasaṃdhyābhrasaṃkāśāḥ prādahaṃstigmatejasaḥ te rudanto dravantaśca garhayantaḥ pitāmaham,नक्तसंध्याभ्रसंकाशाः प्रादहंस्तिग्मतेजसः ते रुदन्तो द्रवन्तश्च गर्हयन्तः पितामहम्
Main,171.0,38,rodanādravaṇāccaiva rudrā iti tataḥ smṛtāḥ nirṛtiścaiva śaṃbhurvai tṛtīyaścāparājitaḥ,रोदनाद्रवणाच्चैव रुद्रा इति ततः स्मृताः निरृतिश्चैव शंभुर्वै तृतीयश्चापराजितः
Main,171.0,39,mṛgavyādhaḥ kapardī ca dahano 'theśvaraśca vai ahirbudhnyaśca bhagavān kapālī cāpi piṅgalaḥ,मृगव्याधः कपर्दी च दहनो ऽथेश्वरश्च वै अहिर्बुध्न्यश्च भगवान् कपाली चापि पिङ्गलः
Main,171.0,40,senānīśca mahātejā rudrāstvekādaśa smṛtāḥ tasyāmeva surabhyāṃ ca gāvo yajñeśvarāśca vai,सेनानीश्च महातेजा रुद्रास्त्वेकादश स्मृताः तस्यामेव सुरभ्यां च गावो यज्ञेश्वराश्च वै
Main,171.0,41,prakṛṣṭāśca tathā māyāḥ surabhyāḥ paśavo 'kṣarāḥ ajāścaiva tu haṃsāśca tathaivāmṛtamuttamam,प्रकृष्टाश्च तथा मायाः सुरभ्याः पशवो ऽक्षराः अजाश्चैव तु हंसाश्च तथैवामृतमुत्तमम्
Main,171.0,42,oṣadhyaḥ pravarāyāśca surasyāstāḥ samutthitāḥ dharmāllakṣmīstathā kāmaṃ sādhyā sādhyānvyajāyata,ओषध्यः प्रवरायाश्च सुरस्यास्ताः समुत्थिताः धर्माल्लक्ष्मीस्तथा कामं साध्या साध्यान्व्यजायत
Main,171.0,43,bhavaṃ ca prabhavaṃ caiva hīśaṃ cāsurahaṃ tathā aruṇaṃ cāruṇiṃ caiva viśvāvasubaladhruvau,भवं च प्रभवं चैव हीशं चासुरहं तथा अरुणं चारुणिं चैव विश्वावसुबलध्रुवौ
Main,171.0,44,haviṣyaṃ ca vitānaṃ ca vidhānaśamitāvapi vatsaraṃ caiva bhūtiṃ ca sarvāsuraniṣūdanam,हविष्यं च वितानं च विधानशमितावपि वत्सरं चैव भूतिं च सर्वासुरनिषूदनम्
Main,171.0,45,suparvāṇaṃ bṛhatkāntiḥ sādhyā lokanamaskṛtāḥ vāsavānugatā devī janayāmāsa vai surān,सुपर्वाणं बृहत्कान्तिः साध्या लोकनमस्कृताः वासवानुगता देवी जनयामास वै सुरान्
Main,171.0,46,varaṃ vai prathamaṃ devaṃ dvitīyaṃ dhruvamavyayam viśvāvasuṃ tṛtīyaṃ ca caturthaṃ somamīśvaram,वरं वै प्रथमं देवं द्वितीयं ध्रुवमव्ययम् विश्वावसुं तृतीयं च चतुर्थं सोममीश्वरम्
Main,171.0,47,tato 'nurūpamāyaṃ ca yamastasmādanantaram saptamaṃ ca tathā vāyum aṣṭamaṃ nirṛtiṃ vasum,ततो ऽनुरूपमायं च यमस्तस्मादनन्तरम् सप्तमं च तथा वायुम् अष्टमं निरृतिं वसुम्
Main,171.0,48,dharmasyāpatyam etadvai sudevyāṃ samajāyata viśve devāśca viśvāyāṃ dharmājjātā iti śrutiḥ,धर्मस्यापत्यम् एतद्वै सुदेव्यां समजायत विश्वे देवाश्च विश्वायां धर्माज्जाता इति श्रुतिः
Main,171.0,49,dakṣaścaiva mahābāhuḥ puṣkarasvana eva ca cākṣuṣastu manuścaiva tathā madhumahoragau,दक्षश्चैव महाबाहुः पुष्करस्वन एव च चाक्षुषस्तु मनुश्चैव तथा मधुमहोरगौ
Main,171.0,50,viśrāntakavapurbālo viṣkambhaśca mahāyaśāḥ garuḍaścātisattvaujā bhāskarapratimadyutiḥ,विश्रान्तकवपुर्बालो विष्कम्भश्च महायशाः गरुडश्चातिसत्त्वौजा भास्करप्रतिमद्युतिः
Main,171.0,51,viśvāndevāndevamātā viśveśājanayat sutān marutvatī marutvato devānajanayatsutān,विश्वान्देवान्देवमाता विश्वेशाजनयत् सुतान् मरुत्वती मरुत्वतो देवानजनयत्सुतान्
Main,171.0,52,agniṃ cakṣuṃ ravirjyotiḥ sāvitraṃ mitrameva ca amaraṃ śaravṛṣṭiṃ ca sukarṣaṃ ca mahābhujam,अग्निं चक्षुं रविर्ज्योतिः सावित्रं मित्रमेव च अमरं शरवृष्टिं च सुकर्षं च महाभुजम्
Main,171.0,53,virājaṃ caiva vācaṃ ca viśvāvasumatiṃ tathā aśvamitraṃ citraraśmiṃ tathā niṣadhanaṃ nṛpa,विराजं चैव वाचं च विश्वावसुमतिं तथा अश्वमित्रं चित्ररश्मिं तथा निषधनं नृप
Main,171.0,54,hūyantaṃ vāḍavaṃ caiva cāritraṃ mandapannagam bṛhantaṃ vai bṛhadrūpaṃ tathā vai pūtanānugam,हूयन्तं वाडवं चैव चारित्रं मन्दपन्नगम् बृहन्तं वै बृहद्रूपं तथा वै पूतनानुगम्
Main,171.0,55,marutvatī purā jajña etānvai marutāṃ gaṇān aditiḥ kaśyapājjajña ādityāndvādaśaiva hi,मरुत्वती पुरा जज्ञ एतान्वै मरुतां गणान् अदितिः कश्यपाज्जज्ञ आदित्यान्द्वादशैव हि
Main,171.0,56,indro viṣṇurbhagastvaṣṭā varuṇo hyaryamā raviḥ pūṣā mitraśca dhanado dhātā parjanya eva ca,इन्द्रो विष्णुर्भगस्त्वष्टा वरुणो ह्यर्यमा रविः पूषा मित्रश्च धनदो धाता पर्जन्य एव च
Main,171.0,57,ityete dvādaśādityā variṣṭhāstridivaukasaḥ ādityasya sarasvatyāṃ jajñāte dvau sutau varau,इत्येते द्वादशादित्या वरिष्ठास्त्रिदिवौकसः आदित्यस्य सरस्वत्यां जज्ञाते द्वौ सुतौ वरौ
Main,171.0,58,tapaḥśreṣṭhau guṇaśreṣṭhau tridivasyāpi saṃmatau danustu dānavāñjajñe ditirdaityānvyajāyata,तपःश्रेष्ठौ गुणश्रेष्ठौ त्रिदिवस्यापि संमतौ दनुस्तु दानवाञ्जज्ञे दितिर्दैत्यान्व्यजायत
Main,171.0,59,kālā tu vai kālakeyān asurānsurasā tu vai anāyuṣāyāstanayā vyādhayaḥ sumahābalāḥ,काला तु वै कालकेयान् असुरान्सुरसा तु वै अनायुषायास्तनया व्याधयः सुमहाबलाः
Main,171.0,60,siṃhikā grahamātā vai gandharvajananī muniḥ tāmrā tvapsarasāṃ mātā puṇyānāṃ bhāratodbhava,सिंहिका ग्रहमाता वै गन्धर्वजननी मुनिः ताम्रा त्वप्सरसां माता पुण्यानां भारतोद्भव
Main,171.0,61,krodhāyāḥ sarvabhūtāni piśācāścaiva pārthiva jajñe yakṣagaṇāṃścaiva rākṣasāṃśca viśāṃpate,क्रोधायाः सर्वभूतानि पिशाचाश्चैव पार्थिव जज्ञे यक्षगणांश्चैव राक्षसांश्च विशांपते
Main,171.0,62,catuṣpadāni sattvāni tathā gāvastu saurabhāḥ suparṇānpakṣiṇaścaiva vinatā ca vyajāyata,चतुष्पदानि सत्त्वानि तथा गावस्तु सौरभाः सुपर्णान्पक्षिणश्चैव विनता च व्यजायत
Main,171.0,63,mahīdharānsarvanāgān devī kadrūrvyajāyata evaṃ vṛddhiṃ samagaman viśve lokāḥ paraṃtapa,महीधरान्सर्वनागान् देवी कद्रूर्व्यजायत एवं वृद्धिं समगमन् विश्वे लोकाः परंतप
Main,171.0,64,tadā vai pauṣkaro rājan prādurbhāvo mahātmanaḥ prādurbhāvaḥ pauṣkaraste mayā dvaipāyaneritaḥ,तदा वै पौष्करो राजन् प्रादुर्भावो महात्मनः प्रादुर्भावः पौष्करस्ते मया द्वैपायनेरितः
Main,171.0,65,purāṇaḥ puruṣaścaiva mayā viṣṇurhariḥ prabhuḥ kathitaste 'nupūrveṇa saṃstutaḥ paramarṣibhiḥ,पुराणः पुरुषश्चैव मया विष्णुर्हरिः प्रभुः कथितस्ते ऽनुपूर्वेण संस्तुतः परमर्षिभिः
Main,171.0,66,yaścedamagryaṃ śṛṇuyāt purāṇaṃ sadā naraḥ parvasu gauraveṇa avāpya lokānsa hi vītarāgaḥ paratra ca svargaphalāni bhuṅkte,यश्चेदमग्र्यं शृणुयात् पुराणं सदा नरः पर्वसु गौरवेण अवाप्य लोकान्स हि वीतरागः परत्र च स्वर्गफलानि भुङ्क्ते
Main,171.0,67,cakṣuṣā manasā vācā karmaṇā ca caturvidham prasādayati yaḥ kṛṣṇaṃ taṃ kṛṣṇo 'nuprasīdati,चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् प्रसादयति यः कृष्णं तं कृष्णो ऽनुप्रसीदति
Main,171.0,68,rājā ca labhate rājyam adhanaścottamaṃ dhanam kṣīṇāyurlabhate cāyuḥ putrakāmaḥ sutaṃ tathā,राजा च लभते राज्यम् अधनश्चोत्तमं धनम् क्षीणायुर्लभते चायुः पुत्रकामः सुतं तथा
Main,171.0,69,yajñā vedāstathā kāmās tapāṃsi vividhāni ca prāpnoti vividhaṃ puṇyaṃ viṣṇubhakto dhanāni ca,यज्ञा वेदास्तथा कामास् तपांसि विविधानि च प्राप्नोति विविधं पुण्यं विष्णुभक्तो धनानि च
Main,171.0,70,yadyatkāmayate kiṃcit tattallokeśvarād bhavet sarvaṃ vihāya ya imaṃ paṭhetpauṣkarakaṃ hareḥ,यद्यत्कामयते किंचित् तत्तल्लोकेश्वराद् भवेत् सर्वं विहाय य इमं पठेत्पौष्करकं हरेः
Main,171.0,71,prādurbhāvaṃ nṛpaśreṣṭha na tasya hyaśubhaṃ bhavet eṣa pauṣkarako nāma prādurbhāvo mahātmanaḥ kīrtitaste mahābhāga vyāsaśrutinidarśanāt,प्रादुर्भावं नृपश्रेष्ठ न तस्य ह्यशुभं भवेत् एष पौष्करको नाम प्रादुर्भावो महात्मनः कीर्तितस्ते महाभाग व्यासश्रुतिनिदर्शनात्
Main,172.0,1,matsya-purāṇa 172 viṣṇutvaṃ śṛṇu viṣṇośca haritvaṃ ca kṛte yuge vaikuṇṭhatvaṃ ca deveṣu kṛṣṇatvaṃ mānuṣeṣu ca,मत्स्य-पुराण १७२ विष्णुत्वं शृणु विष्णोश्च हरित्वं च कृते युगे वैकुण्ठत्वं च देवेषु कृष्णत्वं मानुषेषु च
Main,172.0,2,īśvarasya hi tasyaiṣā karmaṇāṃ gahanā gatiḥ saṃpratyatītānbhavyāṃśca śṛṇu rājanyathātatham,ईश्वरस्य हि तस्यैषा कर्मणां गहना गतिः संप्रत्यतीतान्भव्यांश्च शृणु राजन्यथातथम्
Main,172.0,3,avyakto vyaktaliṅgastho ya eṣa bhagavānprabhuḥ nārāyaṇo hyanantātmā prabhavo 'vyaya eva ca,अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एष भगवान्प्रभुः नारायणो ह्यनन्तात्मा प्रभवो ऽव्यय एव च
Main,172.0,4,eṣa nārāyaṇo bhūtvā harirāsītsanātanaḥ brahmā vāyuśca somaśca dharmaḥ śakro bṛhaspatiḥ,एष नारायणो भूत्वा हरिरासीत्सनातनः ब्रह्मा वायुश्च सोमश्च धर्मः शक्रो बृहस्पतिः
Main,172.0,5,aditerapi putratvam eva yāti yuge yuge eṣa viṣṇuriti khyāta indrasyāvarajo vibhuḥ,अदितेरपि पुत्रत्वम् एव याति युगे युगे एष विष्णुरिति ख्यात इन्द्रस्यावरजो विभुः
Main,172.0,6,prasādajaṃ hyasya vibhor adityāḥ putrakāraṇam vadhārthaṃ suraśatrūṇāṃ daityadānavarakṣasām,प्रसादजं ह्यस्य विभोर् अदित्याः पुत्रकारणम् वधार्थं सुरशत्रूणां दैत्यदानवरक्षसाम्
Main,172.0,7,pradhānātmā purā hyeṣa brahmāṇamasṛjatprabhuḥ so 'sṛjatpūrvapuruṣaḥ purākalpe prajāpatīn,प्रधानात्मा पुरा ह्येष ब्रह्माणमसृजत्प्रभुः सो ऽसृजत्पूर्वपुरुषः पुराकल्पे प्रजापतीन्
Main,172.0,8,asṛjanmānavāṃstatra brahmavaṃśānanuttamān tebhyo 'bhavanmahātmabhyo bahudhā brahma śāśvatam,असृजन्मानवांस्तत्र ब्रह्मवंशाननुत्तमान् तेभ्यो ऽभवन्महात्मभ्यो बहुधा ब्रह्म शाश्वतम्
Main,172.0,9,etadāścaryabhūtasya viṣṇoḥ karmānukīrtanam kīrtanīyasya lokeṣu kīrtyamānaṃ nibodha me,एतदाश्चर्यभूतस्य विष्णोः कर्मानुकीर्तनम् कीर्तनीयस्य लोकेषु कीर्त्यमानं निबोध मे
Main,172.0,10,vṛte vṛtravadhe tatra vartamāne kṛte yuge āsīttrailokyavikhyātaḥ saṅgrāmastārakāmayaḥ,वृते वृत्रवधे तत्र वर्तमाने कृते युगे आसीत्त्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः
Main,172.0,11,yatra te dānavā ghorāḥ sarve saṅgrāmadurjayāḥ ghnanti devagaṇānsarvān sayakṣoragarākṣasān,यत्र ते दानवा घोराः सर्वे सङ्ग्रामदुर्जयाः घ्नन्ति देवगणान्सर्वान् सयक्षोरगराक्षसान्
Main,172.0,12,te vadhyamānā vimukhāḥ kṣīṇapraharaṇā raṇe trātāraṃ manasā jagmur devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum,ते वध्यमाना विमुखाः क्षीणप्रहरणा रणे त्रातारं मनसा जग्मुर् देवं नारायणं प्रभुम्
Main,172.0,13,etasminnantare meghā nirvāṇāṅgāravarcasaḥ sārkacandragrahagaṇaṃ chādayanto nabhastalam,एतस्मिन्नन्तरे मेघा निर्वाणाङ्गारवर्चसः सार्कचन्द्रग्रहगणं छादयन्तो नभस्तलम्
Main,172.0,14,caṇḍā vidyudgaṇopetā ghoranirhrādakāriṇaḥ anyonyavegābhihatāḥ pravavuḥ saha mārutāḥ,चण्डा विद्युद्गणोपेता घोरनिर्ह्रादकारिणः अन्योन्यवेगाभिहताः प्रववुः सह मारुताः
Main,172.0,15,dīptatoyāśanipanair vajravegānalānilaiḥ ravaiḥ sughorairutpātair dahyamānam ivāmbaram,दीप्ततोयाशनिपनैर् वज्रवेगानलानिलैः रवैः सुघोरैरुत्पातैर् दह्यमानम् इवाम्बरम्
Main,172.0,16,tata ulkāsahasrāṇi nipetuḥ khagatānyapi divyāni ca vimānāni prapatantyutpatanti ca,तत उल्कासहस्राणि निपेतुः खगतान्यपि दिव्यानि च विमानानि प्रपतन्त्युत्पतन्ति च
Main,172.0,17,caturyugāntaparyāye lokānāṃ yadbhayaṃ bhavet arūpavanti rūpāṇi tasminnutpātalakṣaṇe,चतुर्युगान्तपर्याये लोकानां यद्भयं भवेत् अरूपवन्ति रूपाणि तस्मिन्नुत्पातलक्षणे
Main,172.0,18,jātaṃ ca niṣprabhaṃ sarvaṃ na prājñāyata kiṃcana timiraughaparikṣiptā na rejuśca diśo daśa,जातं च निष्प्रभं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन तिमिरौघपरिक्षिप्ता न रेजुश्च दिशो दश
Main,172.0,19,viveśa rūpiṇī kālī kālameghāvaguṇṭhitā dyaurna bhātyabhibhūtārkā ghoreṇa tamasāvṛtā,विवेश रूपिणी काली कालमेघावगुण्ठिता द्यौर्न भात्यभिभूतार्का घोरेण तमसावृता
Main,172.0,20,tānghanaughānsa timirān dorbhyāmākṣipya sa prabhuḥ vapuḥ saṃdarśayāmāsa divyaṃ kṛṣṇavapurhariḥ,तान्घनौघान्स तिमिरान् दोर्भ्यामाक्षिप्य स प्रभुः वपुः संदर्शयामास दिव्यं कृष्णवपुर्हरिः
Main,172.0,21,balāhakāñjananibhaṃ balāhakatanūruham tejasā vapuṣā caiva kṛṣṇaṃ kṛṣṇamivācalam,बलाहकाञ्जननिभं बलाहकतनूरुहम् तेजसा वपुषा चैव कृष्णं कृष्णमिवाचलम्
Main,172.0,22,dīptapītāmbaradharaṃ taptakāñcanabhūṣaṇam dhūmāndhakāravapuṣaṃ yugāntāgnimivotthitam,दीप्तपीताम्बरधरं तप्तकाञ्चनभूषणम् धूमान्धकारवपुषं युगान्ताग्निमिवोत्थितम्
Main,172.0,23,caturdviguṇapīnāṃsaṃ kirīṭacchannamūrdhajam babhau cāmīkaraprakhyair āyudhairupaśobhitam,चतुर्द्विगुणपीनांसं किरीटच्छन्नमूर्धजम् बभौ चामीकरप्रख्यैर् आयुधैरुपशोभितम्
Main,172.0,24,candrārkakiraṇoddyotaṃ girikūṭamivocchritam nandakānanditakaraṃ śarāśīviṣadhāriṇam,चन्द्रार्ककिरणोद्द्योतं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् नन्दकानन्दितकरं शराशीविषधारिणम्
Main,172.0,25,śakticitrabalodagraṃ śaṅkhacakragadādharam viṣṇuśailaṃ kṣamāmūlaṃ śrīvṛkṣaṃ śārṅgaśṛṅgiṇam,शक्तिचित्रबलोदग्रं शङ्खचक्रगदाधरम् विष्णुशैलं क्षमामूलं श्रीवृक्षं शार्ङ्गशृङ्गिणम्
Main,172.0,26,tridaśodāraphaladaṃ svargastrīcārupallavam sarvalokamanaḥkāntaṃ sarvasattvamanoharam,त्रिदशोदारफलदं स्वर्गस्त्रीचारुपल्लवम् सर्वलोकमनःकान्तं सर्वसत्त्वमनोहरम्
Main,172.0,27,nānavimānaviṭapaṃ toyadāmbumadhusravam vidyāhaṃkārasārāḍhyaṃ mahābhūtaprarohaṇam,नानविमानविटपं तोयदाम्बुमधुस्रवम् विद्याहंकारसाराढ्यं महाभूतप्ररोहणम्
Main,172.0,28,viśeṣapatrairnicitaṃ grahanakṣatrapuṣpitam daityalokamahāskandhaṃ martyalokaprakāśitam,विशेषपत्रैर्निचितं ग्रहनक्षत्रपुष्पितम् दैत्यलोकमहास्कन्धं मर्त्यलोकप्रकाशितम्
Main,172.0,29,sāgarākāranirhrādaṃ rasātalamahāśrayam mṛgendrapāśairvitataṃ pakṣajantuniṣevitam,सागराकारनिर्ह्रादं रसातलमहाश्रयम् मृगेन्द्रपाशैर्विततं पक्षजन्तुनिषेवितम्
Main,172.0,30,śīlārthacārugandhāḍhyaṃ sarvalokamahādrumam avyaktānantasalilaṃ vyaktāhaṃkāraphenilam,शीलार्थचारुगन्धाढ्यं सर्वलोकमहाद्रुमम् अव्यक्तानन्तसलिलं व्यक्ताहंकारफेनिलम्
Main,172.0,31,mahābhūtataraṅgaughaṃ grahanakṣatrabudbudam vimānavihagavyātaṃ toyadāḍambarākulam,महाभूततरङ्गौघं ग्रहनक्षत्रबुद्बुदम् विमानविहगव्यातं तोयदाडम्बराकुलम्
Main,172.0,32,jantumatsyagaṇākīrṇaṃ śailaśaṅkhakulairyutam traiguṇyaviṣayāvartaṃ sarvalokatimiṅgilam,जन्तुमत्स्यगणाकीर्णं शैलशङ्खकुलैर्युतम् त्रैगुण्यविषयावर्तं सर्वलोकतिमिङ्गिलम्
Main,172.0,33,vīravṛkṣalatāgulmaṃ bhujagotkṛṣṭaśaivalam dvādaśārkamahādvīpaṃ rudraikādaśapattanam,वीरवृक्षलतागुल्मं भुजगोत्कृष्टशैवलम् द्वादशार्कमहाद्वीपं रुद्रैकादशपत्तनम्
Main,172.0,34,vasvaṣṭaparvatopetaṃ trailokyāmbhomahodadhim saṃdhyāsaṃkhyormisalilaṃ suparṇānilasevitam,वस्वष्टपर्वतोपेतं त्रैलोक्याम्भोमहोदधिम् संध्यासंख्योर्मिसलिलं सुपर्णानिलसेवितम्
Main,172.0,35,daityarakṣogaṇagrāhaṃ yakṣoragajhaṣākulam pitāmahamahāvīryaṃ sarvastrīratnaśobhitam,दैत्यरक्षोगणग्राहं यक्षोरगझषाकुलम् पितामहमहावीर्यं सर्वस्त्रीरत्नशोभितम्
Main,172.0,36,śrīkīrtikāntilakṣmībhir nadībhir upaśobhitam kālayogimahāparvapralayotpattiveginam,श्रीकीर्तिकान्तिलक्ष्मीभिर् नदीभिर् उपशोभितम् कालयोगिमहापर्वप्रलयोत्पत्तिवेगिनम्
Main,172.0,37,taṃ tu yogamahāpāraṃ nārāyaṇamahārṇavam devādhidevaṃ varadaṃ bhaktānāṃ bhaktivatsalam,तं तु योगमहापारं नारायणमहार्णवम् देवाधिदेवं वरदं भक्तानां भक्तिवत्सलम्
Main,172.0,38,anugrahakaraṃ devaṃ praśāntikaraṇaṃ śubham haryaśvarathasaṃyukte suparṇadhvajasevite,अनुग्रहकरं देवं प्रशान्तिकरणं शुभम् हर्यश्वरथसंयुक्ते सुपर्णध्वजसेविते
Main,172.0,39,grahacandrārkaracite mandarākṣavarāvṛte anantaraśmibhiryukte vistīrṇe merugahvare,ग्रहचन्द्रार्करचिते मन्दराक्षवरावृते अनन्तरश्मिभिर्युक्ते विस्तीर्णे मेरुगह्वरे
Main,172.0,40,tārakācitrakusume grahanakṣatrabandhure bhayeṣvabhayadaṃ vyomni devā daityaparājitāḥ,तारकाचित्रकुसुमे ग्रहनक्षत्रबन्धुरे भयेष्वभयदं व्योम्नि देवा दैत्यपराजिताः
Main,172.0,41,dadṛśuste sthitaṃ devaṃ divye lokamaye rathe te kṛtāñjalayaḥ sarve devāḥ śakrapurogamāḥ,ददृशुस्ते स्थितं देवं दिव्ये लोकमये रथे ते कृताञ्जलयः सर्वे देवाः शक्रपुरोगमाः
Main,172.0,42,jayaśabdaṃ puraskṛtya śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gatāḥ sa teṣāṃ tāṃ giraṃ śrutvā viṣṇurdaivatadaivatam,जयशब्दं पुरस्कृत्य शरण्यं शरणं गताः स तेषां तां गिरं श्रुत्वा विष्णुर्दैवतदैवतम्
Main,172.0,43,manaścakre vināśāya dānavānāṃ mahāmṛdhe ākāśe tu sthito viṣṇur uttamaṃ vapurāsthitaḥ,मनश्चक्रे विनाशाय दानवानां महामृधे आकाशे तु स्थितो विष्णुर् उत्तमं वपुरास्थितः
Main,172.0,44,uvāca devatāḥ sarvāḥ sapratijñamidaṃ vacaḥ śāntiṃ vrajata bhadraṃ vo mā bhaiṣṭa marutāṃ gaṇāḥ,उवाच देवताः सर्वाः सप्रतिज्ञमिदं वचः शान्तिं व्रजत भद्रं वो मा भैष्ट मरुतां गणाः
Main,172.0,45,jitā me dānavāḥ sarve trailokyaṃ parigṛhyatām te tasya satyasaṃdhasya viṣṇorvākyena toṣitāḥ,जिता मे दानवाः सर्वे त्रैलोक्यं परिगृह्यताम् ते तस्य सत्यसंधस्य विष्णोर्वाक्येन तोषिताः
Main,172.0,46,devāḥ prītiṃ samājagmuḥ prāśyāmṛtamivottamam tatastamaḥ saṃhṛtaṃ tad vineśuśca balāhakāḥ,देवाः प्रीतिं समाजग्मुः प्राश्यामृतमिवोत्तमम् ततस्तमः संहृतं तद् विनेशुश्च बलाहकाः
Main,172.0,47,pravavuśca śivā vātāḥ praśāntāśca diśo daśa śuddhaprabhāṇi jyotīṃṣi somaścakruḥ pradakṣiṇām,प्रववुश्च शिवा वाताः प्रशान्ताश्च दिशो दश शुद्धप्रभाणि ज्योतींषि सोमश्चक्रुः प्रदक्षिणाम्
Main,172.0,48,na vigrahaṃ grahāścakruḥ praśāntāścāpi sindhavaḥ virajaskābhavanmārgā nākavargādayastrayaḥ,न विग्रहं ग्रहाश्चक्रुः प्रशान्ताश्चापि सिन्धवः विरजस्काभवन्मार्गा नाकवर्गादयस्त्रयः
Main,172.0,49,yathārthamūhuḥ sarito nāpi cukṣubhire 'rṇavāḥ āsañchubhānīndriyāṇi narāṇāmantarātmasu,यथार्थमूहुः सरितो नापि चुक्षुभिरे ऽर्णवाः आसञ्छुभानीन्द्रियाणि नराणामन्तरात्मसु
Main,172.0,50,maharṣayo vītaśokā vedān uccairadhīyata yajñeṣu ca haviḥ pākaṃ śivamāpa ca pāvakaḥ,महर्षयो वीतशोका वेदान् उच्चैरधीयत यज्ञेषु च हविः पाकं शिवमाप च पावकः
Main,172.0,51,pravṛttadharmāḥ saṃvṛttā lokā muditamānasāḥ viṣṇordattapratijñasya śrutvārinidhane giram,प्रवृत्तधर्माः संवृत्ता लोका मुदितमानसाः विष्णोर्दत्तप्रतिज्ञस्य श्रुत्वारिनिधने गिरम्
Main,173.0,1,matsya-purāṇa 173 tato 'bhayaṃ viṣṇuvacaḥ śrutvā daityāśca dānavāḥ udyogaṃ vipulaṃ cakrur yuddhāya vijayāya ca,मत्स्य-पुराण १७३ ततो ऽभयं विष्णुवचः श्रुत्वा दैत्याश्च दानवाः उद्योगं विपुलं चक्रुर् युद्धाय विजयाय च
Main,173.0,2,mayastu kāñcanamayaṃ trinalvāyatamakṣayam catuścakraṃ suvipulaṃ sukalpitamahāyugam,मयस्तु काञ्चनमयं त्रिनल्वायतमक्षयम् चतुश्चक्रं सुविपुलं सुकल्पितमहायुगम्
Main,173.0,3,kiṅkiṇījālanirghoṣaṃ dvīpicarmapariṣkṛtam ruciraṃ ratnajālaiśca hemajālaiśca śobhitam,किङ्किणीजालनिर्घोषं द्वीपिचर्मपरिष्कृतम् रुचिरं रत्नजालैश्च हेमजालैश्च शोभितम्
Main,173.0,4,īhāmṛgagaṇākīrṇaṃ pakṣipaṅktivirājitam divyāstratūṇīradharaṃ payodharavināditam,ईहामृगगणाकीर्णं पक्षिपङ्क्तिविराजितम् दिव्यास्त्रतूणीरधरं पयोधरविनादितम्
Main,173.0,5,svakṣaṃ rathavarodāraṃ sūpasthaṃ gaganopamam gadāparighasampūrṇaṃ mūrtimantamivārṇavam,स्वक्षं रथवरोदारं सूपस्थं गगनोपमम् गदापरिघसम्पूर्णं मूर्तिमन्तमिवार्णवम्
Main,173.0,6,hemakeyūravalayaṃ svarṇamaṇḍalakūbaram sapatākadhvajopetaṃ sādityamiva mandaram,हेमकेयूरवलयं स्वर्णमण्डलकूबरम् सपताकध्वजोपेतं सादित्यमिव मन्दरम्
Main,173.0,7,gajendrābhogavapuṣaṃ kvacitkesarivarcasam yuktamṛkṣasahasreṇa samṛddhāmbudanāditam,गजेन्द्राभोगवपुषं क्वचित्केसरिवर्चसम् युक्तमृक्षसहस्रेण समृद्धाम्बुदनादितम्
Main,173.0,8,dīptamākāśagaṃ divyaṃ rathaṃ pararathārujam adhyatiṣṭhadraṇākāṅkṣī meruṃ dīpta ivāṃśumān,दीप्तमाकाशगं दिव्यं रथं पररथारुजम् अध्यतिष्ठद्रणाकाङ्क्षी मेरुं दीप्त इवांशुमान्
Main,173.0,9,tāramutkrośavistāraṃ sarvaṃ hemamayaṃ ratham śailākāramasaṃbādhaṃ nīlāñjanacayopamam,तारमुत्क्रोशविस्तारं सर्वं हेममयं रथम् शैलाकारमसंबाधं नीलाञ्जनचयोपमम्
Main,173.0,10,kārṣṇāyasamayaṃ divyaṃ loheṣābaddhakūbaram timirodgārikiraṇaṃ garjantamiva toyadam,कार्ष्णायसमयं दिव्यं लोहेषाबद्धकूबरम् तिमिरोद्गारिकिरणं गर्जन्तमिव तोयदम्
Main,173.0,11,lohajālena mahatā sagavākṣeṇa daṃśitam āyasaiḥ parighaiḥ pūrṇaṃ kṣepaṇīyaiśca mudgaraiḥ,लोहजालेन महता सगवाक्षेण दंशितम् आयसैः परिघैः पूर्णं क्षेपणीयैश्च मुद्गरैः
Main,173.0,12,prāsaiḥ pāśaiśca vitatair asaṃyuktaiśca kaṇṭakaiḥ śobhitaṃ trāsayānaiśca tomaraiśca paraśvadhaiḥ,प्रासैः पाशैश्च विततैर् असंयुक्तैश्च कण्टकैः शोभितं त्रासयानैश्च तोमरैश्च परश्वधैः
Main,173.0,13,udyantaṃ dviṣatāṃ hetor dvitīyamiva mandaram yuktaṃ kharasahasreṇa so 'dhyārohadrathottamam,उद्यन्तं द्विषतां हेतोर् द्वितीयमिव मन्दरम् युक्तं खरसहस्रेण सो ऽध्यारोहद्रथोत्तमम्
Main,173.0,14,virocanastu saṃkruddho gadāpāṇiravasthitaḥ pramukhe tasya sainyasya dīptaśṛṅga ivācalaḥ,विरोचनस्तु संक्रुद्धो गदापाणिरवस्थितः प्रमुखे तस्य सैन्यस्य दीप्तशृङ्ग इवाचलः
Main,173.0,15,yuktaṃ rathasahasreṇa hayagrīvastu dānavaḥ syandanaṃ vāhayāmāsa sapatnānīkamardanaḥ,युक्तं रथसहस्रेण हयग्रीवस्तु दानवः स्यन्दनं वाहयामास सपत्नानीकमर्दनः
Main,173.0,16,vyāyataṃ kiṣkusāhasraṃ dhanurvisphārayanmahat varāhaḥ pramukhe tasthau sapraroha ivācalaḥ,व्यायतं किष्कुसाहस्रं धनुर्विस्फारयन्महत् वराहः प्रमुखे तस्थौ सप्ररोह इवाचलः
Main,173.0,17,kharastu vikṣarandarpān netrābhyāṃ roṣajaṃ jalam sphuraddantoṣṭhanayanaḥ saṅgrāmaṃ so 'bhyakāṅkṣata,खरस्तु विक्षरन्दर्पान् नेत्राभ्यां रोषजं जलम् स्फुरद्दन्तोष्ठनयनः सङ्ग्रामं सो ऽभ्यकाङ्क्षत
Main,173.0,18,tvaṣṭā tvaṣṭagajaṃ ghoraṃ yānamāsthāya dānavaḥ vyūhituṃ dānavavyūhaṃ paricakrāma vīryavān,त्वष्टा त्वष्टगजं घोरं यानमास्थाय दानवः व्यूहितुं दानवव्यूहं परिचक्राम वीर्यवान्
Main,173.0,19,vipracittisutaḥ śvetaḥ śvetakuṇḍalabhūṣaṇaḥ śvetaśailapratīkāśo yuddhāyābhimukhe sthitaḥ,विप्रचित्तिसुतः श्वेतः श्वेतकुण्डलभूषणः श्वेतशैलप्रतीकाशो युद्धायाभिमुखे स्थितः
Main,173.0,20,ariṣṭo baliputraśca variṣṭho 'driśilāyudhaḥ yuddhāyābhimukhastasthau dharādharavikampanaḥ,अरिष्टो बलिपुत्रश्च वरिष्ठो ऽद्रिशिलायुधः युद्धायाभिमुखस्तस्थौ धराधरविकम्पनः
Main,173.0,21,kiśorastvatisaṃharṣāt kiśora iti coditaḥ sabalā dānavāścaiva saṃnahyante yathākramam,किशोरस्त्वतिसंहर्षात् किशोर इति चोदितः सबला दानवाश्चैव संनह्यन्ते यथाक्रमम्
Main,173.0,22,abhavaddaityasainyasya madhye ravirivoditaḥ lambastu navameghābhaḥ pralambāmbarabhūṣaṇaḥ,अभवद्दैत्यसैन्यस्य मध्ये रविरिवोदितः लम्बस्तु नवमेघाभः प्रलम्बाम्बरभूषणः
Main,173.0,23,daityavyūhagato bhāti sanīhāra ivāṃśumān svarbhānurāsyayodhī tu daśanoṣṭhekṣaṇāyudhaḥ,दैत्यव्यूहगतो भाति सनीहार इवांशुमान् स्वर्भानुरास्ययोधी तु दशनोष्ठेक्षणायुधः
Main,173.0,24,hasaṃstiṣṭhati daityānāṃ pramukhe sa mahāgrahaḥ anye hayagatāstatra gajaskandhagatāḥ pare,हसंस्तिष्ठति दैत्यानां प्रमुखे स महाग्रहः अन्ये हयगतास्तत्र गजस्कन्धगताः परे
Main,173.0,25,siṃhavyāghragatāścānye varāharkṣeṣu cāpare kecitkharoṣṭrayātāraḥ kecicchvāpadavāhanāḥ,सिंहव्याघ्रगताश्चान्ये वराहर्क्षेषु चापरे केचित्खरोष्ट्रयातारः केचिच्छ्वापदवाहनाः
Main,173.0,26,pattinastvapare daityā bhīṣaṇā vikṛtānanāḥ ekapādārdhapādāśca nanṛturyuddhakāṅkṣiṇaḥ,पत्तिनस्त्वपरे दैत्या भीषणा विकृताननाः एकपादार्धपादाश्च ननृतुर्युद्धकाङ्क्षिणः
Main,173.0,27,āsphoṭayanto bahavaḥ kṣveḍantaśca tathā pare hṛṣṭaśārdūlanirghoṣā nedurdānavapuṃgavāḥ,आस्फोटयन्तो बहवः क्ष्वेडन्तश्च तथा परे हृष्टशार्दूलनिर्घोषा नेदुर्दानवपुंगवाः
Main,173.0,28,te gadāparighairugraiḥ śilāmusalapāṇayaḥ bāhubhiḥ parighākārais tarjayanti sma devatāḥ,ते गदापरिघैरुग्रैः शिलामुसलपाणयः बाहुभिः परिघाकारैस् तर्जयन्ति स्म देवताः
Main,173.0,29,pāśaiḥ prāsaiśca parighais tomarāṅkuśapaṭṭiśaiḥ cikrīḍuste śataghnībhiḥ śatadhāraiśca mudgaraiḥ,पाशैः प्रासैश्च परिघैस् तोमराङ्कुशपट्टिशैः चिक्रीडुस्ते शतघ्नीभिः शतधारैश्च मुद्गरैः
Main,173.0,30,gaṇḍaśailaiśca śailaiśca parighaiścottamāyasaiḥ cakraiśca daityapravarāś cakrur ānanditaṃ balam,गण्डशैलैश्च शैलैश्च परिघैश्चोत्तमायसैः चक्रैश्च दैत्यप्रवराश् चक्रुर् आनन्दितं बलम्
Main,173.0,31,etaddānavasainyaṃ tat sarvaṃ yuddhamadotkaṭam devānabhimukhe tasthau meghānīkamivoddhatam,एतद्दानवसैन्यं तत् सर्वं युद्धमदोत्कटम् देवानभिमुखे तस्थौ मेघानीकमिवोद्धतम्
Main,173.0,32,tadadbhutaṃ daityasahasragāḍhaṃ vāyvagniśailāmbudatoyakalpam balaṃ raṇaughābhyudaye 'bhyudīrṇaṃ yuyutsayonmattam ivābabhāse,तदद्भुतं दैत्यसहस्रगाढं वाय्वग्निशैलाम्बुदतोयकल्पम् बलं रणौघाभ्युदये ऽभ्युदीर्णं युयुत्सयोन्मत्तम् इवाबभासे
Main,174.0,1,matsya-purāṇa 174 śrutaste daityasainyasya vistāro ravinandana surāṇāmapi sainyasya vistāraṃ vaiṣṇavaṃ śṛṇu,मत्स्य-पुराण १७४ श्रुतस्ते दैत्यसैन्यस्य विस्तारो रविनन्दन सुराणामपि सैन्यस्य विस्तारं वैष्णवं शृणु
Main,174.0,2,ādityā vasavo rudrā aśvinau ca mahābalau sabalāḥ sānugāścaiva saṃnahyanta yathākramam,आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च महाबलौ सबलाः सानुगाश्चैव संनह्यन्त यथाक्रमम्
Main,174.0,3,puruhūtastu purato lokapālaḥ sahasradṛk grāmaṇīḥ sarvadevānām āruroha suradvipam,पुरुहूतस्तु पुरतो लोकपालः सहस्रदृक् ग्रामणीः सर्वदेवानाम् आरुरोह सुरद्विपम्
Main,174.0,4,madhye cāsya rathaḥ sarvapakṣipravarahaṃsaḥ sucārucakracaraṇo hemavajrapariṣkṛtaḥ,मध्ये चास्य रथः सर्वपक्षिप्रवरहंसः सुचारुचक्रचरणो हेमवज्रपरिष्कृतः
Main,174.0,5,devagandharvayakṣaughair anuyātaḥ sahasraśaḥ dīptimadbhiḥ sadasyaiśca brahmarṣibhirabhiṣṭutaḥ,देवगन्धर्वयक्षौघैर् अनुयातः सहस्रशः दीप्तिमद्भिः सदस्यैश्च ब्रह्मर्षिभिरभिष्टुतः
Main,174.0,6,vajravisphūrjitodbhūtair vidyudindrāyudhoditaiḥ yukto balāhakagaṇaiḥ parvatairiva kāmagaiḥ,वज्रविस्फूर्जितोद्भूतैर् विद्युदिन्द्रायुधोदितैः युक्तो बलाहकगणैः पर्वतैरिव कामगैः
Main,174.0,7,yamārūḍhaḥ sa bhagavān paryeti sakalaṃ jagat havirdhāneṣu gāyanti viprā makhamukhe sthitāḥ,यमारूढः स भगवान् पर्येति सकलं जगत् हविर्धानेषु गायन्ति विप्रा मखमुखे स्थिताः
Main,174.0,8,svarge śakrānuyāteṣu devatūryaninādiṣu sundaryaḥ parinṛtyanti śataśo 'psarasāṃ gaṇāḥ,स्वर्गे शक्रानुयातेषु देवतूर्यनिनादिषु सुन्दर्यः परिनृत्यन्ति शतशो ऽप्सरसां गणाः
Main,174.0,9,ketunā nāgarājena rājamāno yathā raviḥ yukto hayasahasreṇa manomārutaraṃhasā,केतुना नागराजेन राजमानो यथा रविः युक्तो हयसहस्रेण मनोमारुतरंहसा
Main,174.0,10,sa syandanavaro bhāti gupto mātalinā tadā kṛtsnaḥ parivṛto merur bhāskarasyeva tejasā,स स्यन्दनवरो भाति गुप्तो मातलिना तदा कृत्स्नः परिवृतो मेरुर् भास्करस्येव तेजसा
Main,174.0,11,yamastu daṇḍamudyamya kālayuktaśca mudgaram tasthau suragaṇānīke daityānnādena bhīṣayan,यमस्तु दण्डमुद्यम्य कालयुक्तश्च मुद्गरम् तस्थौ सुरगणानीके दैत्यान्नादेन भीषयन्
Main,174.0,12,caturbhiḥ sāgarairyukto lelihānaiśca pannagaiḥ śaṅkhamuktāṅgadadharo bibhrattoyamayaṃ vapuḥ,चतुर्भिः सागरैर्युक्तो लेलिहानैश्च पन्नगैः शङ्खमुक्ताङ्गदधरो बिभ्रत्तोयमयं वपुः
Main,174.0,13,kālapāśānsamāvidhyan hayaiḥ śaśikaropamaiḥ vāyvīritair jalākāraiḥ kurvaṃllīlāḥ sahasraśaḥ,कालपाशान्समाविध्यन् हयैः शशिकरोपमैः वाय्वीरितैर् जलाकारैः कुर्वंल्लीलाः सहस्रशः
Main,174.0,14,pāṇḍuroddhūtavasanaḥ pravālarucirāṅgadaḥ maṇiśyāmottamavapur haribhārārpito varaḥ,पाण्डुरोद्धूतवसनः प्रवालरुचिराङ्गदः मणिश्यामोत्तमवपुर् हरिभारार्पितो वरः
Main,174.0,15,varuṇaḥ pāśadhṛṅ madhye devānīkasya tasthivān yuddhavelāmabhilaṣan bhinnavela ivārṇavaḥ,वरुणः पाशधृङ् मध्ये देवानीकस्य तस्थिवान् युद्धवेलामभिलषन् भिन्नवेल इवार्णवः
Main,174.0,16,yakṣarākṣasasainyena guhyakānāṃ gaṇairapi yuktaśca śaṅkhapadmābhyāṃ nidhīnāmadhipaḥ prabhuḥ,यक्षराक्षससैन्येन गुह्यकानां गणैरपि युक्तश्च शङ्खपद्माभ्यां निधीनामधिपः प्रभुः
Main,174.0,17,rājarājeśvaraḥ śrīmān gadāpāṇiradṛśyata vimānayodhī dhanado vimāne puṣpake sthitaḥ,राजराजेश्वरः श्रीमान् गदापाणिरदृश्यत विमानयोधी धनदो विमाने पुष्पके स्थितः
Main,174.0,18,sa rājarājaḥ śuśubhe yuddhārthī naravāhanaḥ ukṣāṇamāsthitaḥ saṃkhye sākṣādiva śivaḥ svayam,स राजराजः शुशुभे युद्धार्थी नरवाहनः उक्षाणमास्थितः संख्ये साक्षादिव शिवः स्वयम्
Main,174.0,19,pūrvapakṣaḥ sahasrākṣaḥ pitṛrājastu dakṣiṇaḥ varuṇaḥ paścimaṃ pakṣam uttaraṃ naravāhanaḥ,पूर्वपक्षः सहस्राक्षः पितृराजस्तु दक्षिणः वरुणः पश्चिमं पक्षम् उत्तरं नरवाहनः
Main,174.0,20,caturṣu yuktāścatvāro lokapālā mahābalāḥ svāsu dikṣu svarakṣanta tasya devabalasya te,चतुर्षु युक्ताश्चत्वारो लोकपाला महाबलाः स्वासु दिक्षु स्वरक्षन्त तस्य देवबलस्य ते
Main,174.0,21,sūryaḥ saptāśvayuktena rathenāmitagāminā śriyā jājvalyamānena dīpyamānaiśca raśmibhiḥ,सूर्यः सप्ताश्वयुक्तेन रथेनामितगामिना श्रिया जाज्वल्यमानेन दीप्यमानैश्च रश्मिभिः
Main,174.0,22,udayāstagacakreṇa meruparvatagāminā tridivadvāracakreṇa tapatā lokamavyayam,उदयास्तगचक्रेण मेरुपर्वतगामिना त्रिदिवद्वारचक्रेण तपता लोकमव्ययम्
Main,174.0,23,sahasraraśmiyuktena bhrājamānena tejasā cacāra madhye lokānāṃ dvādaśātmā dineśvaraḥ,सहस्ररश्मियुक्तेन भ्राजमानेन तेजसा चचार मध्ये लोकानां द्वादशात्मा दिनेश्वरः
Main,174.0,24,somaḥ śvetahaye bhāti syandane śītaraśmivān himavattoyapūrṇābhir bhābhirāhlādayañjagat,सोमः श्वेतहये भाति स्यन्दने शीतरश्मिवान् हिमवत्तोयपूर्णाभिर् भाभिराह्लादयञ्जगत्
Main,174.0,25,tamṛkṣapūgānugataṃ śiśirāṃśuṃ dvijeśvaram śaśacchāyāṅkitatanuṃ naiśasya tamasaḥ kṣayam,तमृक्षपूगानुगतं शिशिरांशुं द्विजेश्वरम् शशच्छायाङ्किततनुं नैशस्य तमसः क्षयम्
Main,174.0,26,jyotiṣāmīśvaraṃ vyomni rasānāṃ rasadaṃ prabhum oṣadhīnāṃ sahasrāṇāṃ nidhānamamṛtasya ca,ज्योतिषामीश्वरं व्योम्नि रसानां रसदं प्रभुम् ओषधीनां सहस्राणां निधानममृतस्य च
Main,174.0,27,jagataḥ prathamaṃ bhāgaṃ saumyaṃ satyamayaṃ ratham dadṛśurdānavāḥ somaṃ himapraharaṇaṃ sthitam,जगतः प्रथमं भागं सौम्यं सत्यमयं रथम् ददृशुर्दानवाः सोमं हिमप्रहरणं स्थितम्
Main,174.0,28,yaḥ prāṇaḥ sarvabhūtānāṃ pañcadhā bhidyate nṛṣu saptadhātugato lokāṃs trīndadhāra cacāra ca,यः प्राणः सर्वभूतानां पञ्चधा भिद्यते नृषु सप्तधातुगतो लोकांस् त्रीन्दधार चचार च
Main,174.0,29,yamāhuragnikartāraṃ sarvaprabhavamīśvaram saptasvaragato yaśca nityaṃ gīrbhirudīryate,यमाहुरग्निकर्तारं सर्वप्रभवमीश्वरम् सप्तस्वरगतो यश्च नित्यं गीर्भिरुदीर्यते
Main,174.0,30,yaṃ vadantyuttamaṃ bhūtaṃ yaṃ vadantyaśarīriṇam yamāhurākāśagamaṃ śīghragaṃ śabdayoginam,यं वदन्त्युत्तमं भूतं यं वदन्त्यशरीरिणम् यमाहुराकाशगमं शीघ्रगं शब्दयोगिनम्
Main,174.0,31,sa vāyuḥ sarvabhūtāyur udbhūtaḥ svena tejasā vavau pravyathayandaityān pratilomaṃ satoyadaḥ,स वायुः सर्वभूतायुर् उद्भूतः स्वेन तेजसा ववौ प्रव्यथयन्दैत्यान् प्रतिलोमं सतोयदः
Main,174.0,32,maruto divyagandharvair vidyādharagaṇaiḥ saha cikrīḍurasibhiḥ śubhrair nirmuktairiva pannagaiḥ,मरुतो दिव्यगन्धर्वैर् विद्याधरगणैः सह चिक्रीडुरसिभिः शुभ्रैर् निर्मुक्तैरिव पन्नगैः
Main,174.0,33,sṛjantaḥ sarpapatayas tīvratoyamayaṃ viṣam śarabhūtā divīndrāṇāṃ cerurvyāttānanā divi,सृजन्तः सर्पपतयस् तीव्रतोयमयं विषम् शरभूता दिवीन्द्राणां चेरुर्व्यात्तानना दिवि
Main,174.0,34,parvataiśca śilāśṛṅgaiḥ śataśaścaiva pādapaiḥ upatasthuḥ suragaṇāḥ prahartuṃ dānavaṃ balam,पर्वतैश्च शिलाशृङ्गैः शतशश्चैव पादपैः उपतस्थुः सुरगणाः प्रहर्तुं दानवं बलम्
Main,174.0,35,yaḥ sa devo hṛṣīkeśaḥ padmanābhastrivikramaḥ yugāntakṛṣṇavartmābho viśvasya jagataḥ prabhuḥ,यः स देवो हृषीकेशः पद्मनाभस्त्रिविक्रमः युगान्तकृष्णवर्त्माभो विश्वस्य जगतः प्रभुः
Main,174.0,36,sarvayoniḥ sa madhuhā havyabhukkratusaṃsthitaḥ bhūmyāpovyomabhūtātmā śyāmaḥ śāntikaro 'rihā,सर्वयोनिः स मधुहा हव्यभुक्क्रतुसंस्थितः भूम्यापोव्योमभूतात्मा श्यामः शान्तिकरो ऽरिहा
Main,174.0,37,arighnamamarādīnāṃ cakraṃ gṛhya gadādharaḥ arkaṃ nāgādivodyantam udyamyottamatejasā,अरिघ्नममरादीनां चक्रं गृह्य गदाधरः अर्कं नागादिवोद्यन्तम् उद्यम्योत्तमतेजसा
Main,174.0,38,savyenālambya mahatīṃ sarvāsuravināśinīm kareṇa kālīṃ vapuṣā śatrukālapradāṃ gadām,सव्येनालम्ब्य महतीं सर्वासुरविनाशिनीम् करेण कालीं वपुषा शत्रुकालप्रदां गदाम्
Main,174.0,39,anyairbhujaiḥ pradīptāni bhujagāridhvajaḥ prabhuḥ dadhārāyudhajātāni śārṅgādīni mahābalaḥ,अन्यैर्भुजैः प्रदीप्तानि भुजगारिध्वजः प्रभुः दधारायुधजातानि शार्ङ्गादीनि महाबलः
Main,174.0,40,sa kaśyapasyātmabhuvaṃ dvijaṃ bhujagabhojanam pavanādhikasaṃpātaṃ gaganakṣobhaṇaṃ khagam,स कश्यपस्यात्मभुवं द्विजं भुजगभोजनम् पवनाधिकसंपातं गगनक्षोभणं खगम्
Main,174.0,41,bhujagendreṇa vadane niviṣṭena virājitam amṛtārambhanirmuktaṃ mandarādrim ivocchritam,भुजगेन्द्रेण वदने निविष्टेन विराजितम् अमृतारम्भनिर्मुक्तं मन्दराद्रिम् इवोच्छ्रितम्
Main,174.0,42,devāsuravimardeṣu bahuśo dṛṣṭavikramam mahendreṇāmṛtasyārthe vajreṇa kṛtalakṣaṇam,देवासुरविमर्देषु बहुशो दृष्टविक्रमम् महेन्द्रेणामृतस्यार्थे वज्रेण कृतलक्षणम्
Main,174.0,43,śikhinaṃ balinaṃ caiva taptakuṇḍalabhūṣaṇam vicitrapatravasanaṃ dhātumantamivācalam,शिखिनं बलिनं चैव तप्तकुण्डलभूषणम् विचित्रपत्रवसनं धातुमन्तमिवाचलम्
Main,174.0,44,sphītakroḍāvalambena śītāṃśusamatejasā bhogibhogāvasaktena maṇiratnena bhāsvatā,स्फीतक्रोडावलम्बेन शीतांशुसमतेजसा भोगिभोगावसक्तेन मणिरत्नेन भास्वता
Main,174.0,45,pakṣābhyāṃ cārupatrābhyām āvṛtya divi līlayā yugānte sendracāpābhyāṃ toyadābhyāmivāmbaram,पक्षाभ्यां चारुपत्राभ्याम् आवृत्य दिवि लीलया युगान्ते सेन्द्रचापाभ्यां तोयदाभ्यामिवाम्बरम्
Main,174.0,46,nīlalohitapītābhiḥ patākābhiralaṃkṛtam ketuveṣapraticchannaṃ mahākāyaniketanam,नीललोहितपीताभिः पताकाभिरलंकृतम् केतुवेषप्रतिच्छन्नं महाकायनिकेतनम्
Main,174.0,47,aruṇāvarajaṃ śrīmān āruhya samare vibhuḥ suvarṇavarṇavapuṣā suparṇaṃ khecarottamam,अरुणावरजं श्रीमान् आरुह्य समरे विभुः सुवर्णवर्णवपुषा सुपर्णं खेचरोत्तमम्
Main,174.0,48,tamanvayurdevagaṇā munayaśca samāhitāḥ gīrbhiḥ paramamantrābhis tuṣṭuvuśca janārdanam,तमन्वयुर्देवगणा मुनयश्च समाहिताः गीर्भिः परममन्त्राभिस् तुष्टुवुश्च जनार्दनम्
Main,174.0,49,tadvaiśravaṇasaṃśliṣṭaṃ vaivasvatapuraḥsaram dvijarājaparikṣiptaṃ devarājavirājitam,तद्वैश्रवणसंश्लिष्टं वैवस्वतपुरःसरम् द्विजराजपरिक्षिप्तं देवराजविराजितम्
Main,174.0,50,candraprabhābhirvipulaṃ yuddhāya samavartata pavanāviddhanirghoṣaṃ saṃpradīptahutāśanam,चन्द्रप्रभाभिर्विपुलं युद्धाय समवर्तत पवनाविद्धनिर्घोषं संप्रदीप्तहुताशनम्
Main,174.0,51,viṣṇorjiṣṇośca bhrājiṣṇos tejasā tamasāvṛtam balaṃ balavadudvṛttaṃ yuddhāya samavartata,विष्णोर्जिष्णोश्च भ्राजिष्णोस् तेजसा तमसावृतम् बलं बलवदुद्वृत्तं युद्धाय समवर्तत
Main,174.0,52,svastyastu devebhya iti bṛhaspatirabhāṣata svastyastu dānavānīka uśanā vākyamādade,स्वस्त्यस्तु देवेभ्य इति बृहस्पतिरभाषत स्वस्त्यस्तु दानवानीक उशना वाक्यमाददे
Main,175.0,1,matsya-purāṇa 175 tābhyāṃ balābhyāṃ saṃjajñe tumulo vigrahastadā surāṇāmasurāṇāṃ ca parasparajayaiṣiṇām,मत्स्य-पुराण १७५ ताभ्यां बलाभ्यां संजज्ञे तुमुलो विग्रहस्तदा सुराणामसुराणां च परस्परजयैषिणाम्
Main,175.0,2,dānavā daivataiḥ sārdhaṃ nānāpraharaṇodyatāḥ samīyuryudhyamānā vai parvatā iva parvataiḥ,दानवा दैवतैः सार्धं नानाप्रहरणोद्यताः समीयुर्युध्यमाना वै पर्वता इव पर्वतैः
Main,175.0,3,tatsurāsurasaṃyuktaṃ yuddhamatyadbhutaṃ babhau dharmādharmasamāyuktaṃ darpeṇa vinayena ca,तत्सुरासुरसंयुक्तं युद्धमत्यद्भुतं बभौ धर्माधर्मसमायुक्तं दर्पेण विनयेन च
Main,175.0,4,tato rathairviprayuktair vāraṇaiśca pracoditaiḥ utpatadbhiśca gaganam asihastaiḥ samantataḥ,ततो रथैर्विप्रयुक्तैर् वारणैश्च प्रचोदितैः उत्पतद्भिश्च गगनम् असिहस्तैः समन्ततः
Main,175.0,5,kṣipyamāṇaiśca musalaiḥ saṃpatadbhiśca sāyakaiḥ cāpairvisphāryamāṇaiśca pātyamānaiśca mudgaraiḥ,क्षिप्यमाणैश्च मुसलैः संपतद्भिश्च सायकैः चापैर्विस्फार्यमाणैश्च पात्यमानैश्च मुद्गरैः
Main,175.0,6,tadyuddhamabhavadghoraṃ devadānavasaṃkulam jagatastrāsajananaṃ yugasaṃvartakopamam,तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसंकुलम् जगतस्त्रासजननं युगसंवर्तकोपमम्
Main,175.0,7,hastamuktaiśca parighair viprayuktaiśca parvataiḥ dānavāḥ samare jaghnur devānindrapurogamān,हस्तमुक्तैश्च परिघैर् विप्रयुक्तैश्च पर्वतैः दानवाः समरे जघ्नुर् देवानिन्द्रपुरोगमान्
Main,175.0,8,te vadhyamānā balibhir dānavairjitakāśibhiḥ viṣaṇṇavadanā devā jagmurārtiṃ parāṃ mṛdhe,ते वध्यमाना बलिभिर् दानवैर्जितकाशिभिः विषण्णवदना देवा जग्मुरार्तिं परां मृधे
Main,175.0,9,te 'straśūlapramathitāḥ parighairbhinnamastakāḥ bhinnoraskā ditisutair vemū raktaṃ vraṇairbahu,ते ऽस्त्रशूलप्रमथिताः परिघैर्भिन्नमस्तकाः भिन्नोरस्का दितिसुतैर् वेमू रक्तं व्रणैर्बहु
Main,175.0,10,veṣṭitāḥ śarajālaiśca niryatnāścāsuraiḥ kṛtāḥ praviṣṭā dānavīṃ māyāṃ na śekuste viceṣṭitum,वेष्टिताः शरजालैश्च निर्यत्नाश्चासुरैः कृताः प्रविष्टा दानवीं मायां न शेकुस्ते विचेष्टितुम्
Main,175.0,11,astaṃ gatamivābhāti niṣprāṇasadṛśākṛti balaṃ surāṇāmasurair niṣprayatnāyudhaṃ kṛtam,अस्तं गतमिवाभाति निष्प्राणसदृशाकृति बलं सुराणामसुरैर् निष्प्रयत्नायुधं कृतम्
Main,175.0,12,daityacāpacyutān ghorāṃś chittvā vajreṇa tāñcharān śakro daityabalaṃ ghoraṃ viveśa bahulocanaḥ,दैत्यचापच्युतान् घोरांश् छित्त्वा वज्रेण ताञ्छरान् शक्रो दैत्यबलं घोरं विवेश बहुलोचनः
Main,175.0,13,sa daityapramukhānhatvā taddānavabalaṃ mahat tāmasenāstrajālena tamobhūtamathākarot,स दैत्यप्रमुखान्हत्वा तद्दानवबलं महत् तामसेनास्त्रजालेन तमोभूतमथाकरोत्
Main,175.0,14,te 'nyonyaṃ nāvabudhyanta devānāṃ vāhanāni ca ghoreṇa tamasāviṣṭāḥ puruhūtasya tejasā,ते ऽन्योन्यं नावबुध्यन्त देवानां वाहनानि च घोरेण तमसाविष्टाः पुरुहूतस्य तेजसा
Main,175.0,15,māyāpāśairvimuktāstu yatnavantaḥ surottamāḥ vapūṃṣi daityasiṃhānāṃ tamobhūtānyapātayan,मायापाशैर्विमुक्तास्तु यत्नवन्तः सुरोत्तमाः वपूंषि दैत्यसिंहानां तमोभूतान्यपातयन्
Main,175.0,16,apadhvastā visaṃjñāśca tamasā nīlavarcasā petuste dānavagaṇāś chinnapakṣā ivādrayaḥ,अपध्वस्ता विसंज्ञाश्च तमसा नीलवर्चसा पेतुस्ते दानवगणाश् छिन्नपक्षा इवाद्रयः
Main,175.0,17,tadghanībhūtadaityendram andhakāra ivārṇave dānavaṃ devakadanaṃ tamobhūtamivābhavat,तद्घनीभूतदैत्येन्द्रम् अन्धकार इवार्णवे दानवं देवकदनं तमोभूतमिवाभवत्
Main,175.0,18,tadāsṛjanmahāmāyāṃ mayastāṃ tāmasīṃ dahan yugāntodyotajananīṃ sṛṣṭāmaurveṇa vahninā,तदासृजन्महामायां मयस्तां तामसीं दहन् युगान्तोद्योतजननीं सृष्टामौर्वेण वह्निना
Main,175.0,19,sā dadāha tataḥ sarvān māyā mayavikalpitā daityāścādityavapuṣaḥ sadya uttasthurāhave,सा ददाह ततः सर्वान् माया मयविकल्पिता दैत्याश्चादित्यवपुषः सद्य उत्तस्थुराहवे
Main,175.0,20,māyāmaurvīṃ samāsādya dahyamānā divaukasaḥ bhejire candraviṣayaṃ śītāṃśusalilapradam,मायामौर्वीं समासाद्य दह्यमाना दिवौकसः भेजिरे चन्द्रविषयं शीतांशुसलिलप्रदम्
Main,175.0,21,te dahyamānā hyaurveṇa vahninā naṣṭacetasaḥ śaśaṃsurvajriṇaṃ devāḥ saṃtaptāḥ śaraṇaiṣiṇaḥ,ते दह्यमाना ह्यौर्वेण वह्निना नष्टचेतसः शशंसुर्वज्रिणं देवाः संतप्ताः शरणैषिणः
Main,175.0,22,saṃtate māyayā sainye hanyamāne ca dānavaiḥ codito devarājena varuṇo vākyamabravīt,संतते मायया सैन्ये हन्यमाने च दानवैः चोदितो देवराजेन वरुणो वाक्यमब्रवीत्
Main,175.0,23,purā brahmarṣijaḥ śakra tapastepe sudāruṇam ūrvaḥ sapūrvatejasvī sadṛśo brahmaṇo guṇaiḥ,पुरा ब्रह्मर्षिजः शक्र तपस्तेपे सुदारुणम् ऊर्वः सपूर्वतेजस्वी सदृशो ब्रह्मणो गुणैः
Main,175.0,24,taṃ tapantamivādityaṃ tapasā jagadavyayam upatasthurmunigaṇā divyā devarṣibhiḥ saha,तं तपन्तमिवादित्यं तपसा जगदव्ययम् उपतस्थुर्मुनिगणा दिव्या देवर्षिभिः सह
Main,175.0,25,hiraṇyakaśipuścaiva dānavo dānaveśvaraḥ ṛṣiṃ vijñāpayāmāsuḥ purā paramatejasam,हिरण्यकशिपुश्चैव दानवो दानवेश्वरः ऋषिं विज्ञापयामासुः पुरा परमतेजसम्
Main,175.0,26,ūcurbrahmarṣayastaṃ tu vacanaṃ dharmasaṃhitam ṛṣivaṃśeṣu bhagavaṃś chinnamūlamidaṃ padam,ऊचुर्ब्रह्मर्षयस्तं तु वचनं धर्मसंहितम् ऋषिवंशेषु भगवंश् छिन्नमूलमिदं पदम्
Main,175.0,27,ekastvamanapatyaśca gotrajo 'nyo na vartate kaumāraṃ vratamāsthāya kleśamevānuvartase,एकस्त्वमनपत्यश्च गोत्रजो ऽन्यो न वर्तते कौमारं व्रतमास्थाय क्लेशमेवानुवर्तसे
Main,175.0,28,bahūni vipra gotrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām ekadehāni tiṣṭhanti viviktāni vinā prajāḥ,बहूनि विप्र गोत्राणि मुनीनां भावितात्मनाम् एकदेहानि तिष्ठन्ति विविक्तानि विना प्रजाः
Main,175.0,29,evamucchinnamūlaiśca putrairno nāsti kāraṇam bhavāṃstu tapasā śreṣṭho prajāpātasamadyutiḥ,एवमुच्छिन्नमूलैश्च पुत्रैर्नो नास्ति कारणम् भवांस्तु तपसा श्रेष्ठो प्रजापातसमद्युतिः
Main,175.0,30,tatra vartasva vaṃśāya vardhayātmānam ātmanā tvayā dharmo 'rjitastena dvitīyāṃ kuru vai tanum,तत्र वर्तस्व वंशाय वर्धयात्मानम् आत्मना त्वया धर्मो ऽर्जितस्तेन द्वितीयां कुरु वै तनुम्
Main,175.0,31,sa evamukto munibhir munir marmasu tāḍitaḥ jagarhe tānṛṣigaṇān vacanaṃ cedamabravīt,स एवमुक्तो मुनिभिर् मुनिर् मर्मसु ताडितः जगर्हे तानृषिगणान् वचनं चेदमब्रवीत्
Main,175.0,32,yathāyaṃ vihito dharo munīnāṃ śāśvataḥ purā ārṣaṃ vai sevataḥ karma vanyamūlaphalāśinaḥ,यथायं विहितो धरो मुनीनां शाश्वतः पुरा आर्षं वै सेवतः कर्म वन्यमूलफलाशिनः
Main,175.0,33,brahmayonau prasūtasya brāhmaṇasyātmadarśinaḥ brahmacaryaṃ sucaritaṃ brahmāṇamapi cālayet,ब्रह्मयोनौ प्रसूतस्य ब्राह्मणस्यात्मदर्शिनः ब्रह्मचर्यं सुचरितं ब्रह्माणमपि चालयेत्
Main,175.0,34,janānāṃ vṛttayastisro ye gṛhāśramavāsinaḥ asmākaṃ tu varaṃ vṛttir vanāśramanivāsinām,जनानां वृत्तयस्तिस्रो ये गृहाश्रमवासिनः अस्माकं तु वरं वृत्तिर् वनाश्रमनिवासिनाम्
Main,175.0,35,abbhakṣā vāyubhakṣāśca dantolūkhalinastathā aśmakuṭṭā hyaśanakāḥ pañcātapasahāśca ye,अब्भक्षा वायुभक्षाश्च दन्तोलूखलिनस्तथा अश्मकुट्टा ह्यशनकाः पञ्चातपसहाश्च ये
Main,175.0,36,ete tapasi tiṣṭhanti vratairapi suduṣkaraiḥ brahmacaryaṃ puraskṛtya prārthayanti parāṃ gatim,एते तपसि तिष्ठन्ति व्रतैरपि सुदुष्करैः ब्रह्मचर्यं पुरस्कृत्य प्रार्थयन्ति परां गतिम्
Main,175.0,37,brahyacaryādbrāhmaṇasya brāhmaṇatvaṃ vidhīyate evamāhuḥ pare loke brahmacaryavido janāḥ,ब्रह्यचर्याद्ब्राह्मणस्य ब्राह्मणत्वं विधीयते एवमाहुः परे लोके ब्रह्मचर्यविदो जनाः
Main,175.0,38,brahmacarye sthitaṃ satyaṃ brahmacarye sthitaṃ tapaḥ ye sthitā brahmacarye tu brāhmaṇā divi saṃsthitāḥ,ब्रह्मचर्ये स्थितं सत्यं ब्रह्मचर्ये स्थितं तपः ये स्थिता ब्रह्मचर्ये तु ब्राह्मणा दिवि संस्थिताः
Main,175.0,39,nāsti yogaṃ vinā siddhir na vā siddhiṃ vinā yaśaḥ nāsti loke yaśomūlaṃ brahmacaryātparaṃ tapaḥ,नास्ति योगं विना सिद्धिर् न वा सिद्धिं विना यशः नास्ति लोके यशोमूलं ब्रह्मचर्यात्परं तपः
Main,175.0,40,yo nigṛhyendriyagrāmaṃ bhūtagrāmaṃ ca pañcakam brahmacaryaṃ samādhatte kimataḥ paramaṃ tapaḥ,यो निगृह्येन्द्रियग्रामं भूतग्रामं च पञ्चकम् ब्रह्मचर्यं समाधत्ते किमतः परमं तपः
Main,175.0,41,ayoge keśadharaṇam asaṃkalpavratakriyāṃ abrahmacarye caryā ca trayaṃ syād dambhasaṃjñakam,अयोगे केशधरणम् असंकल्पव्रतक्रियां अब्रह्मचर्ये चर्या च त्रयं स्याद् दम्भसंज्ञकम्
Main,175.0,42,kva dārāḥ kva ca saṃyogaḥ kva ca bhāvaviparyayaḥ nanviyaṃ brahmaṇā sṛṣṭā manasā mānasī prajā,क्व दाराः क्व च संयोगः क्व च भावविपर्ययः नन्वियं ब्रह्मणा सृष्टा मनसा मानसी प्रजा
Main,175.0,43,yadyasti tapaso vīryaṃ yuṣmākaṃ viditātmanām sṛjadhvaṃ mānasānputrān prājāpatyena karmaṇā,यद्यस्ति तपसो वीर्यं युष्माकं विदितात्मनाम् सृजध्वं मानसान्पुत्रान् प्राजापत्येन कर्मणा
Main,175.0,44,manasā nirmitā yonir ādhātavyā tapasvibhiḥ na dārayogo bījaṃ vā vratamuktaṃ tapasvinām,मनसा निर्मिता योनिर् आधातव्या तपस्विभिः न दारयोगो बीजं वा व्रतमुक्तं तपस्विनाम्
Main,175.0,45,yadidaṃ luptadharmārthaṃ yuṣmābhiriha nirbhayaiḥ vyāhṛtaṃ sadbhiratyartham asadbhiriva me matam,यदिदं लुप्तधर्मार्थं युष्माभिरिह निर्भयैः व्याहृतं सद्भिरत्यर्थम् असद्भिरिव मे मतम्
Main,175.0,46,vapurdīptāntarātmānam etatkṛtvā manomayam dārayogaṃ vinā srakṣye putram ātmatanūruham,वपुर्दीप्तान्तरात्मानम् एतत्कृत्वा मनोमयम् दारयोगं विना स्रक्ष्ये पुत्रम् आत्मतनूरुहम्
Main,175.0,47,evamātmānamātmā me dvitīyaṃ janayiṣyati vanyenānena vidhinā didhakṣantamiva prajāḥ,एवमात्मानमात्मा मे द्वितीयं जनयिष्यति वन्येनानेन विधिना दिधक्षन्तमिव प्रजाः
Main,175.0,48,ūrvastu tapasāviṣṭo niveśyoruṃ hutāśane mamanthaikena darbheṇa sutasya prabhavāraṇim,ऊर्वस्तु तपसाविष्टो निवेश्योरुं हुताशने ममन्थैकेन दर्भेण सुतस्य प्रभवारणिम्
Main,175.0,49,tasyoruṃ sahasā bhittvā jvālāmālī hyanindhanaḥ jagato dahanākāṅkṣī putro 'gniḥ samapadyata,तस्योरुं सहसा भित्त्वा ज्वालामाली ह्यनिन्धनः जगतो दहनाकाङ्क्षी पुत्रो ऽग्निः समपद्यत
Main,175.0,50,ūrvasyoruṃ vinirbhidya aurvo nāmāntako 'nalaḥ didhakṣanniva lokāṃstrīñ jajñe paramakopanaḥ,ऊर्वस्योरुं विनिर्भिद्य और्वो नामान्तको ऽनलः दिधक्षन्निव लोकांस्त्रीञ् जज्ञे परमकोपनः
Main,175.0,51,utpannamātraścovāca pitaraṃ kṣīṇayā girā kṣudhā me bādhate tāta jagadbhakṣye tyajasva mām,उत्पन्नमात्रश्चोवाच पितरं क्षीणया गिरा क्षुधा मे बाधते तात जगद्भक्ष्ये त्यजस्व माम्
Main,175.0,52,tridivārohibhirjvālair jṛmbhamāṇo diśo daśa nirdahansarvabhūtāni vavṛdhe so 'ntako 'nalaḥ,त्रिदिवारोहिभिर्ज्वालैर् जृम्भमाणो दिशो दश निर्दहन्सर्वभूतानि ववृधे सो ऽन्तको ऽनलः
Main,175.0,53,etasminnantare brahmā munimūrvaṃ sabhājayan uvāca vāryatāṃ putro jagataśca dayāṃ kuru,एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा मुनिमूर्वं सभाजयन् उवाच वार्यतां पुत्रो जगतश्च दयां कुरु
Main,175.0,54,asyāpatyasya te vipra kariṣye sthānamuttamam tathyametadvacaḥ putra śṛṇu tvaṃ vadatāṃ vara,अस्यापत्यस्य ते विप्र करिष्ये स्थानमुत्तमम् तथ्यमेतद्वचः पुत्र शृणु त्वं वदतां वर
Main,175.0,55,dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi yanme 'dya bhagavāñchiśoḥ matimetāṃ dadātīha paramānugrahāya vai,धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यन्मे ऽद्य भगवाञ्छिशोः मतिमेतां ददातीह परमानुग्रहाय वै
Main,175.0,56,prabhātakāle samprāpte kāṅkṣitavye samāgame bhagavaṃstarpitaḥ putraḥ kairhavyaiḥ prāpsyate sukham,प्रभातकाले सम्प्राप्ते काङ्क्षितव्ये समागमे भगवंस्तर्पितः पुत्रः कैर्हव्यैः प्राप्स्यते सुखम्
Main,175.0,57,kutra cāsya nivāsaḥ syād bhojanaṃ vā kimātmakam vidhāsyatīha bhagavān vīryatulyaṃ mahaujasaḥ,कुत्र चास्य निवासः स्याद् भोजनं वा किमात्मकम् विधास्यतीह भगवान् वीर्यतुल्यं महौजसः
Main,175.0,58,vaḍavāmukhe 'sya vasatiḥ samudre vai bhaviṣyati mama yonirjalaṃ vipra tasya pītavataḥ sukham,वडवामुखे ऽस्य वसतिः समुद्रे वै भविष्यति मम योनिर्जलं विप्र तस्य पीतवतः सुखम्
Main,175.0,59,yatrāhamāsa niyataṃ pibanvārimayaṃ haviḥ taddhavistava putrasya visṛjāmyālayaṃ ca tat,यत्राहमास नियतं पिबन्वारिमयं हविः तद्धविस्तव पुत्रस्य विसृजाम्यालयं च तत्
Main,175.0,60,tato yugānte bhūtānām eṣa cāhaṃ ca putraka sahitau vicariṣyāvo niṣputrāṇāmṛṇāpahaḥ,ततो युगान्ते भूतानाम् एष चाहं च पुत्रक सहितौ विचरिष्यावो निष्पुत्राणामृणापहः
Main,175.0,61,eṣo 'gnir antakāle tu salilāśī mayā kṛtaḥ dahanaḥ sarvabhūtānāṃ sadevāsurarakṣasām,एषो ऽग्निर् अन्तकाले तु सलिलाशी मया कृतः दहनः सर्वभूतानां सदेवासुररक्षसाम्
Main,175.0,62,evamastviti taṃ so 'gniḥ saṃvṛtajvālamaṇḍalaḥ praviveśārṇavamukhaṃ prakṣipya pitari prabhām,एवमस्त्विति तं सो ऽग्निः संवृतज्वालमण्डलः प्रविवेशार्णवमुखं प्रक्षिप्य पितरि प्रभाम्
Main,175.0,63,pratiyātastato brahmā ye ca sarve maharṣayaḥ aurvasyāgneḥ prabhāṃ jñātvā svāṃ svāṃ gatimupāśritāḥ,प्रतियातस्ततो ब्रह्मा ये च सर्वे महर्षयः और्वस्याग्नेः प्रभां ज्ञात्वा स्वां स्वां गतिमुपाश्रिताः
Main,175.0,64,hiraṇyakaśipurdṛṣṭvā tadā tanmahadadbhutam uccaiḥ praṇatasarvāṅgo vākyametaduvāca ha,हिरण्यकशिपुर्दृष्ट्वा तदा तन्महदद्भुतम् उच्चैः प्रणतसर्वाङ्गो वाक्यमेतदुवाच ह
Main,175.0,65,bhagavannadbhutamidaṃ saṃvṛttaṃ lokasākṣikam tapasā te muniśreṣṭha parituṣṭaḥ pitāmahaḥ,भगवन्नद्भुतमिदं संवृत्तं लोकसाक्षिकम् तपसा ते मुनिश्रेष्ठ परितुष्टः पितामहः
Main,175.0,66,ahaṃ tu tava putrasya tava caiva mahāvrata bhṛtya ityavagantavyaḥ sādhyo yadiha karmaṇā,अहं तु तव पुत्रस्य तव चैव महाव्रत भृत्य इत्यवगन्तव्यः साध्यो यदिह कर्मणा
Main,175.0,67,tanmāṃ paśya samāpannaṃ tavaivārādhane ratam yadi sīdenmuniśreṣṭha tavaiva syātparājayaḥ,तन्मां पश्य समापन्नं तवैवाराधने रतम् यदि सीदेन्मुनिश्रेष्ठ तवैव स्यात्पराजयः
Main,175.0,68,dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi yasya te 'haṃ guruḥ sthitaḥ nāsti me tapasānena bhayamadyeha suvrata,धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यस्य ते ऽहं गुरुः स्थितः नास्ति मे तपसानेन भयमद्येह सुव्रत
Main,175.0,69,tāmeva māyāṃ gṛhṇīṣva mama putreṇa nirmitām nirindhanāmagnimayīṃ durdharṣāṃ pāvakairapi,तामेव मायां गृह्णीष्व मम पुत्रेण निर्मिताम् निरिन्धनामग्निमयीं दुर्धर्षां पावकैरपि
Main,175.0,70,eṣā te svasya vaṃśasya vaśagārivinigrahe saṃrakṣatyātmapakṣaṃ ca vipakṣaṃ ca pradhakṣyati,एषा ते स्वस्य वंशस्य वशगारिविनिग्रहे संरक्षत्यात्मपक्षं च विपक्षं च प्रधक्ष्यति
Main,175.0,71,evamastviti tāṃ gṛhya praṇamya munipuṃgavam jagāma tridivaṃ hṛṣṭaḥ kṛtārtho dānaveśvaraḥ,एवमस्त्विति तां गृह्य प्रणम्य मुनिपुंगवम् जगाम त्रिदिवं हृष्टः कृतार्थो दानवेश्वरः
Main,175.0,72,eṣā durviṣahā māyā devairapi durāsadā aurveṇa nirmitā pūrvaṃ pāvakenorvasūnunā,एषा दुर्विषहा माया देवैरपि दुरासदा और्वेण निर्मिता पूर्वं पावकेनोर्वसूनुना
Main,175.0,73,tasmiṃstu vyutthite daitye nirvīryaiṣā na saṃśayaḥ śāpo hyasyāḥ purā dattaḥ sṛṣṭā yenaiva tejasā,तस्मिंस्तु व्युत्थिते दैत्ये निर्वीर्यैषा न संशयः शापो ह्यस्याः पुरा दत्तः सृष्टा येनैव तेजसा
Main,175.0,74,yadyeṣā pratihantavyā kartavyo bhagavānsukhī dīyatāṃ me sakhā śakra toyayonirniśākaraḥ,यद्येषा प्रतिहन्तव्या कर्तव्यो भगवान्सुखी दीयतां मे सखा शक्र तोययोनिर्निशाकरः
Main,175.0,75,tenāhaṃ saha saṃgamya yādobhiśca samāvṛtaḥ māyāmetāṃ haniṣyāmi tvatprasādānna saṃśayaḥ,तेनाहं सह संगम्य यादोभिश्च समावृतः मायामेतां हनिष्यामि त्वत्प्रसादान्न संशयः
Main,176.0,1,matsya-purāṇa 176 evamastviti saṃhṛṣṭaḥ śakrastridaśavardhanaḥ saṃdideśāgrataḥ somaṃ yuddhāya śiśirāyudham,मत्स्य-पुराण १७६ एवमस्त्विति संहृष्टः शक्रस्त्रिदशवर्धनः संदिदेशाग्रतः सोमं युद्धाय शिशिरायुधम्
Main,176.0,2,gaccha soma sahāyatvaṃ kuru pāśadharasya vai asurāṇāṃ vināśāya jayārthaṃ ca divaukasām,गच्छ सोम सहायत्वं कुरु पाशधरस्य वै असुराणां विनाशाय जयार्थं च दिवौकसाम्
Main,176.0,3,tvaṃ mattaḥ prativīryaśca jyotiṣāṃ ceśvareśvaraḥ tvanmayaṃ sarvalokeṣu rasaṃ rasavido viduḥ,त्वं मत्तः प्रतिवीर्यश्च ज्योतिषां चेश्वरेश्वरः त्वन्मयं सर्वलोकेषु रसं रसविदो विदुः
Main,176.0,4,kṣayavṛddhī tava vyakte sāgarasyeva maṇḍale parivartasyahorātraṃ kālaṃ jagati yojayan,क्षयवृद्धी तव व्यक्ते सागरस्येव मण्डले परिवर्तस्यहोरात्रं कालं जगति योजयन्
Main,176.0,5,lokacchāyāmayaṃ lakṣma tavāṅkaḥ śaśasaṃnibhaḥ na viduḥ soma devāpi ye ca nakṣatrayonayaḥ,लोकच्छायामयं लक्ष्म तवाङ्कः शशसंनिभः न विदुः सोम देवापि ये च नक्षत्रयोनयः
Main,176.0,6,tvamādityapathādūrdhvaṃ jyotiṣāṃ copari sthitaḥ tamaḥ protsārya mahasā bhāsayasyakhilaṃ jagat,त्वमादित्यपथादूर्ध्वं ज्योतिषां चोपरि स्थितः तमः प्रोत्सार्य महसा भासयस्यखिलं जगत्
Main,176.0,7,śvetabhānur himatanur jyotiṣām adhipaḥ śaśī adhikṛt kālayogātmā iṣṭo yajñaraso 'vyayaḥ,श्वेतभानुर् हिमतनुर् ज्योतिषाम् अधिपः शशी अधिकृत् कालयोगात्मा इष्टो यज्ञरसो ऽव्ययः
Main,176.0,8,oṣadhīśaḥ kriyāyonir haraśekharabhāktathā śītāṃśuramṛtādhāraś capalaḥ śvetavāhanaḥ,ओषधीशः क्रियायोनिर् हरशेखरभाक्तथा शीतांशुरमृताधारश् चपलः श्वेतवाहनः
Main,176.0,9,tvaṃ kāntiḥ kāntivapuṣāṃ tvaṃ somaḥ somapāyinām saumyastvaṃ sarvabhūtānāṃ timiraghnastvam ṛkṣarāṭ,त्वं कान्तिः कान्तिवपुषां त्वं सोमः सोमपायिनाम् सौम्यस्त्वं सर्वभूतानां तिमिरघ्नस्त्वम् ऋक्षराट्
Main,176.0,10,tadgaccha tvaṃ mahāsena varuṇena varūthinā śamaya tvāsurīṃ māyāṃ yayā dahyāma saṃyuge,तद्गच्छ त्वं महासेन वरुणेन वरूथिना शमय त्वासुरीं मायां यया दह्याम संयुगे
Main,176.0,11,yanmāṃ vadasi yuddhārthe devarāja varaprada eṣa varṣāmi śiśiraṃ daityamāyāpakarṣaṇam,यन्मां वदसि युद्धार्थे देवराज वरप्रद एष वर्षामि शिशिरं दैत्यमायापकर्षणम्
Main,176.0,12,etānmacchītanirdagdhān paśya tvaṃ himaveṣṭitān vimāyānvimadāṃścaiva daityasiṃhānmahāhave,एतान्मच्छीतनिर्दग्धान् पश्य त्वं हिमवेष्टितान् विमायान्विमदांश्चैव दैत्यसिंहान्महाहवे
Main,176.0,13,ityuktvā tārakādhīśaḥ sajaleśaḥ śivodakaiḥ plāvayāmāsa sainyāni surāṇāṃ śāntivṛddhaye,इत्युक्त्वा तारकाधीशः सजलेशः शिवोदकैः प्लावयामास सैन्यानि सुराणां शान्तिवृद्धये
Main,176.0,14,teṣāṃ himakarotsṛṣṭāḥ sapāśā himavṛṣṭayaḥ veṣṭayanti sma tānghorān daityānmeghagaṇā iva,तेषां हिमकरोत्सृष्टाः सपाशा हिमवृष्टयः वेष्टयन्ति स्म तान्घोरान् दैत्यान्मेघगणा इव
Mangala,,1,matsya-purāṇa 1 pracaṇḍatāṇḍavāṭope prakṣiptā yena diggajāḥ bhavantu vighnabhaṅgāya bhavasya caraṇāmbujāḥ,मत्स्य-पुराण १ प्रचण्डताण्डवाटोपे प्रक्षिप्ता येन दिग्गजाः भवन्तु विघ्नभङ्गाय भवस्य चरणाम्बुजाः