| verse_no,sanskrit_transliteration,sanskrit_devanagari |
| 1,Gorakhnāth: Gorakṣaśataka śrī-guruṃ paramānandaṃ vande svānanda-vigraham yasya saṃnidhya-mātreṇa cidānandāyate tanuḥ,गोरख्नाथ्: गोरक्षशतक श्री-गुरुं परमानन्दं वन्दे स्वानन्द-विग्रहम् यस्य संनिध्य-मात्रेण चिदानन्दायते तनुः |
| 2,antar-niścalitātma-dīpa-kalikā-svādhāra-bandhādibhiḥ yo yogī yuga-kalpa-kāla-kalanāt tvaṃ jajegīyate jñānāmoda-mahodadhiḥ samabhavad yatrādināthaḥ svayaṃ vyaktāvyakta-guṇādhikaṃ tam aniśaṃ śrī-mīnanāthaṃ bhaje,अन्तर्-निश्चलितात्म-दीप-कलिका-स्वाधार-बन्धादिभिः यो योगी युग-कल्प-काल-कलनात् त्वं जजेगीयते ज्ञानामोद-महोदधिः समभवद् यत्रादिनाथः स्वयं व्यक्ताव्यक्त-गुणाधिकं तम् अनिशं श्री-मीननाथं भजे |
| 3,namaskṛtya guruṃ bhaktyā gorakṣo jñānam uttamam abhīṣṭaṃ yogināṃ brūte paramānanda-kārakam,नमस्कृत्य गुरुं भक्त्या गोरक्षो ज्ञानम् उत्तमम् अभीष्टं योगिनां ब्रूते परमानन्द-कारकम् |
| 4,gorakṣaḥ śatakaṃ vakti yogināṃ hita-kāmyayā dhruvaṃ yasyāvabodhena jāyate paramaṃ padam,गोरक्षः शतकं वक्ति योगिनां हित-काम्यया ध्रुवं यस्यावबोधेन जायते परमं पदम् |
| 5,etad vimukti-sopānam etat kālasya vañcanam yad vyāvṛttaṃ mano mohād āsaktaṃ paramātmani,एतद् विमुक्ति-सोपानम् एतत् कालस्य वञ्चनम् यद् व्यावृत्तं मनो मोहाद् आसक्तं परमात्मनि |
| 6,dvija-sevita-śākhasya śruti-kalpa-taroḥ phalam śamanaṃ bhava-tāpasya yogaṃ bhajati sajjanaḥ,द्विज-सेवित-शाखस्य श्रुति-कल्प-तरोः फलम् शमनं भव-तापस्य योगं भजति सज्जनः |
| 7,āsanaṃ prāṇa-saṃyāmaḥ pratyāhāro'tha dhāraṇā dhyānaṃ samādhir etāni yogāṅgāni bhavanti ṣaṭ,आसनं प्राण-संयामः प्रत्याहारोऽथ धारणा ध्यानं समाधिर् एतानि योगाङ्गानि भवन्ति षट् |
| 8,āsanāni tu tāvanti yāvatyo jīva-jātayaḥ eteṣām akhilān bhedān vijānāti maheśvaraḥ,आसनानि तु तावन्ति यावत्यो जीव-जातयः एतेषाम् अखिलान् भेदान् विजानाति महेश्वरः |
| 9,caturāśīti-lakṣāṇāṃ ekam ekam udāhṛtam tataḥ śivena pīṭhānāṃ ṣoḍeśānaṃ śataṃ kṛtam,चतुराशीति-लक्षाणां एकम् एकम् उदाहृतम् ततः शिवेन पीठानां षोडेशानं शतं कृतम् |
| 10,āsanebhyaḥ samastebhyo dvayam eva viśiṣyate ekaṃ siddhāsanaṃ proktaṃ dvitīyaṃ kamalāsanam,आसनेभ्यः समस्तेभ्यो द्वयम् एव विशिष्यते एकं सिद्धासनं प्रोक्तं द्वितीयं कमलासनम् |
| 11,yoni-sthānakam aṅghri-mūla-ghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyasen meḍhre pādam athaikam eva niyataṃ kṛtvā samaṃ vigraham sthāṇuḥ saṃyamitendriyo'cala-dṛśā paśyan bhruvor antaram etan mokṣa-kavāṭa-bheda-janakaṃ siddhāsanaṃ procyate,योनि-स्थानकम् अङ्घ्रि-मूल-घटितं कृत्वा दृढं विन्यसेन् मेढ्रे पादम् अथैकम् एव नियतं कृत्वा समं विग्रहम् स्थाणुः संयमितेन्द्रियोऽचल-दृशा पश्यन् भ्रुवोर् अन्तरम् एतन् मोक्ष-कवाट-भेद-जनकं सिद्धासनं प्रोच्यते |
| 12,vāmorūpari dakṣiṇaṃ hi caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā dakṣorūpari paścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍham aṅguṣṭhau hṛdaye nidhāya cibukaṃ nāsāgram ālokayed etad-vyādhi-vikāra-hāri yamināṃ padmāsanaṃ procyate,वामोरूपरि दक्षिणं हि चरणं संस्थाप्य वामं तथा दक्षोरूपरि पश्चिमेन विधिना धृत्वा कराभ्यां दृढम् अङ्गुष्ठौ हृदये निधाय चिबुकं नासाग्रम् आलोकयेद् एतद्-व्याधि-विकार-हारि यमिनां पद्मासनं प्रोच्यते |
| 13,ṣaṭ-cakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ trilakṣaṃ vyoma-pañcakam sva-dehe ye na jānanti kathaṃ sidhyanti yoginaḥ,षट्-चक्रं षोडशाधारं त्रिलक्षं व्योम-पञ्चकम् स्व-देहे ये न जानन्ति कथं सिध्यन्ति योगिनः |
| 14,eka-stambhaṃ nava-dvāraṃ gṛhaṃ pañcādhidaivatam sva-dehaṃ ye na jānanti kathaṃ sidhyanti yoginaḥ,एक-स्तम्भं नव-द्वारं गृहं पञ्चाधिदैवतम् स्व-देहं ये न जानन्ति कथं सिध्यन्ति योगिनः |
| 15,caturdalaṃ syād ādhāraḥ svādhiṣṭhānaṃ ca ṣaṭ-dalam nābhau daśa-dalaṃ padmaṃ sūrya-saṅkhya-dalaṃ hṛdi,चतुर्दलं स्याद् आधारः स्वाधिष्ठानं च षट्-दलम् नाभौ दश-दलं पद्मं सूर्य-सङ्ख्य-दलं हृदि |
| 16,kaṇṭhe syāt ṣoḍaśa-dalaṃ bhrū-madhye dvidalaṃ tathā sahasra-dalam ākhyātaṃ brahma-randhre mahā-pathe,कण्ठे स्यात् षोडश-दलं भ्रू-मध्ये द्विदलं तथा सहस्र-दलम् आख्यातं ब्रह्म-रन्ध्रे महा-पथे |
| 17,ādhāraḥ prathamaṃ cakraṃ svādhiṣṭhānaṃ dvitīyakam yoni-sthānaṃ dvayor madhye kāma-rūpaṃ nigadyate,आधारः प्रथमं चक्रं स्वाधिष्ठानं द्वितीयकम् योनि-स्थानं द्वयोर् मध्ये काम-रूपं निगद्यते |
| 18,ādhārākhyaṃ guda-sthānaṃ paṅkajaṃ ca catur-dalam tan-madhye procyate yoniḥ kāmākṣā siddha-vanditā,आधाराख्यं गुद-स्थानं पङ्कजं च चतुर्-दलम् तन्-मध्ये प्रोच्यते योनिः कामाक्षा सिद्ध-वन्दिता |
| 19,yoni-madhye mahā-liṅgaṃ paścimābhimukhaṃ sthitam mastake maṇivad bimbaṃ yo jānāti sa yogavit,योनि-मध्ये महा-लिङ्गं पश्चिमाभिमुखं स्थितम् मस्तके मणिवद् बिम्बं यो जानाति स योगवित् |
| 20,tapta-cāmīkarābhāsaṃ taḍil-lekheva visphurat trikoṇaṃ tat-puraṃ vahner adho-meḍhrāt pratiṣṭhitam,तप्त-चामीकराभासं तडिल्-लेखेव विस्फुरत् त्रिकोणं तत्-पुरं वह्नेर् अधो-मेढ्रात् प्रतिष्ठितम् |
| 21,yat samādhau paraṃ jyotir anantaṃ viśvato-mukham tasmin dṛṣṭe mahā-yoge yātāyātaṃ na vidyate,यत् समाधौ परं ज्योतिर् अनन्तं विश्वतो-मुखम् तस्मिन् दृष्टे महा-योगे यातायातं न विद्यते |
| 22,sva-śabdena bhavet prāṇaḥ svādhiṣṭhānaṃ tad-āśrayaḥ svādhiṣṭhānāt padād asmān meḍhram evābhidhīyate,स्व-शब्देन भवेत् प्राणः स्वाधिष्ठानं तद्-आश्रयः स्वाधिष्ठानात् पदाद् अस्मान् मेढ्रम् एवाभिधीयते |
| 23,tantunā maṇivat proto yatra kandaḥ suṣumṇayā tan-nābhi-maṇḍalaṃ cakraṃ procyate maṇi-pūrakam,तन्तुना मणिवत् प्रोतो यत्र कन्दः सुषुम्णया तन्-नाभि-मण्डलं चक्रं प्रोच्यते मणि-पूरकम् |
| 24,dvādaśāre mahā-cakre puṇya-pāpa-vivarjite tāvaj jīvo bhramaty eva yāvat tattvaṃ na vindati,द्वादशारे महा-चक्रे पुण्य-पाप-विवर्जिते तावज् जीवो भ्रमत्य् एव यावत् तत्त्वं न विन्दति |
| 25,ūrdhvaṃ meḍhrād adho nābheḥ kanda-yoniḥ khagāṇḍavat tatra nāḍyaḥ samutpannāḥ sahasrāṇāṃ dvisaptatiḥ,ऊर्ध्वं मेढ्राद् अधो नाभेः कन्द-योनिः खगाण्डवत् तत्र नाड्यः समुत्पन्नाः सहस्राणां द्विसप्ततिः |
| 26,teṣu nāḍi-sahasreṣu dvisaptatir udāhṛtāḥ pradhānaṃ prāṇa-vāhinyo bhūyas tatra daśa smṛtāḥ,तेषु नाडि-सहस्रेषु द्विसप्ततिर् उदाहृताः प्रधानं प्राण-वाहिन्यो भूयस् तत्र दश स्मृताः |
| 27,iḍā ca piṅgalā caiva suṣumṇā ca tṛtīyakā gāndhārī hasti-jihvā ca pūṣā caiva yaśasvinī,इडा च पिङ्गला चैव सुषुम्णा च तृतीयका गान्धारी हस्ति-जिह्वा च पूषा चैव यशस्विनी |
| 28,alambuṣā kuhūś caiva śaṅkhinī daśamī smṛtā etan nāḍi-mayaṃ cakraṃ jñātavyaṃ yogibhiḥ sadā,अलम्बुषा कुहूश् चैव शङ्खिनी दशमी स्मृता एतन् नाडि-मयं चक्रं ज्ञातव्यं योगिभिः सदा |
| 29,iḍā vāme sthitā bhāge piṅgalā dakṣiṇe tathā suṣumṇā madhya-deśe tu gāndhārī vāma-cakṣuṣi,इडा वामे स्थिता भागे पिङ्गला दक्षिणे तथा सुषुम्णा मध्य-देशे तु गान्धारी वाम-चक्षुषि |
| 30,dakṣiṇe hasti-jihvā ca pūṣā karṇe ca dakṣiṇe yaśasvinī vāma-karṇe cāsane vāpy alambuṣā,दक्षिणे हस्ति-जिह्वा च पूषा कर्णे च दक्षिणे यशस्विनी वाम-कर्णे चासने वाप्य् अलम्बुषा |
| 31,kuhūś ca liṅga-deśe tu mūla-sthāne ca śaṅkhinī evaṃ dvāram upāśritya tiṣṭhanti daśa-nāḍikāḥ,कुहूश् च लिङ्ग-देशे तु मूल-स्थाने च शङ्खिनी एवं द्वारम् उपाश्रित्य तिष्ठन्ति दश-नाडिकाः |
| 32,iḍā-piṅgalā-suṣumṇā ca tisro nāḍya udāhṛtāḥ satataṃ prāṇa-vāhinyaḥ soma-sūryāgni-devatāḥ,इडा-पिङ्गला-सुषुम्णा च तिस्रो नाड्य उदाहृताः सततं प्राण-वाहिन्यः सोम-सूर्याग्नि-देवताः |
| 33,prāṇo'pānaḥ samānaś ca udāno vyānau ca vāyavaḥ nāgaḥ kūrmo'tha kṛkaro devadatto dhanañjayaḥ,प्राणोऽपानः समानश् च उदानो व्यानौ च वायवः नागः कूर्मोऽथ कृकरो देवदत्तो धनञ्जयः |
| 34,hṛdi prāṇo vasen nityaṃ apāno guda-maṇḍale samāno nābhi-deśe syād udānaḥ kaṇṭha-madhyagaḥ,हृदि प्राणो वसेन् नित्यं अपानो गुद-मण्डले समानो नाभि-देशे स्याद् उदानः कण्ठ-मध्यगः |
| 35,udgāre nāgākhyātaḥ kūrma unmīlane smṛtaḥ kṛkaraḥ kṣuta-kṛj jñeyo devadatto vijṛmbhaṇe,उद्गारे नागाख्यातः कूर्म उन्मीलने स्मृतः कृकरः क्षुत-कृज् ज्ञेयो देवदत्तो विजृम्भणे |
| 36,na jahāti mṛtaṃ cāpi sarva-vyāpi dhanañjayaḥ ete sarvāsu nāḍīṣu bhramante jīva-rūpiṇaḥ,न जहाति मृतं चापि सर्व-व्यापि धनञ्जयः एते सर्वासु नाडीषु भ्रमन्ते जीव-रूपिणः |
| 38,ākṣipto bhuja-daṇḍena yathoccalati kandukaḥ prāṇāpāna-samākṣiptas tathā jīvo na tiṣṭhati,आक्षिप्तो भुज-दण्डेन यथोच्चलति कन्दुकः प्राणापान-समाक्षिप्तस् तथा जीवो न तिष्ठति |
| 39,prāṇāpāna-vaśo jīvo hy adhaś cordhvaṃ ca dhāvati vāma-dakṣiṇa-mārgeṇa cañcalatvān na dṛśyate,प्राणापान-वशो जीवो ह्य् अधश् चोर्ध्वं च धावति वाम-दक्षिण-मार्गेण चञ्चलत्वान् न दृश्यते |
| 40,rajju-baddho yathā śyeno gato'py ākṛṣyate(?) guṇa-baddhas tathā jīvaḥ prāṇāpānena kṛṣyate,रज्जु-बद्धो यथा श्येनो गतोऽप्य् आकृष्यते(?) गुण-बद्धस् तथा जीवः प्राणापानेन कृष्यते |
| 41,apānaḥ karṣati prāṇaḥ prāṇo'pānaṃ ca karṣati ūrdhvādhaḥ saṃsthitāv etau saṃyojayati yogavit,अपानः कर्षति प्राणः प्राणोऽपानं च कर्षति ऊर्ध्वाधः संस्थिताव् एतौ संयोजयति योगवित् |
| 42,ha-kāreṇa bahir yāti sa-kāreṇa viśet punaḥ haṃsa-haṃsety amuṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā,ह-कारेण बहिर् याति स-कारेण विशेत् पुनः हंस-हंसेत्य् अमुं मन्त्रं जीवो जपति सर्वदा |
| 43,ṣaṭ-śatānitvaho-rātre sahasrāṇy eka-viṃśatiḥ etat saṅkhyānvitaṃ mantra jīvo japati sarvadā,षट्-शतानित्वहो-रात्रे सहस्राण्य् एक-विंशतिः एतत् सङ्ख्यान्वितं मन्त्र जीवो जपति सर्वदा |
| 44,ajapā nāma gāyatrī yogināṃ mokṣa-dāyinī asyāḥ saṅkalpa-mātreṇa sarva-pāpaiḥ pramucyate,अजपा नाम गायत्री योगिनां मोक्ष-दायिनी अस्याः सङ्कल्प-मात्रेण सर्व-पापैः प्रमुच्यते |
| 45,anayā sadṛśī vidyā anayā sadṛśo japaḥ anayā sadṛśaṃ jñānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati,अनया सदृशी विद्या अनया सदृशो जपः अनया सदृशं ज्ञानं न भूतं न भविष्यति |
| 46,kundalinyāḥ samudbhūtā gāyatrī prāṇa-dhāriṇī prāṇa-vidyā mahā-vidyā yas tāṃ vetti sa yogavit,कुन्दलिन्याः समुद्भूता गायत्री प्राण-धारिणी प्राण-विद्या महा-विद्या यस् तां वेत्ति स योगवित् |
| 47,kandordhvaṃ kuṇḍalī śaktir aṣṭadhā kuṇḍalākṛti brahma-dvāra-mukhaṃ nityaṃ mukhenācchādya tiṣṭhati,कन्दोर्ध्वं कुण्डली शक्तिर् अष्टधा कुण्डलाकृति ब्रह्म-द्वार-मुखं नित्यं मुखेनाच्छाद्य तिष्ठति |
| 48,yena dvāreṇa gantavyaṃ brahma-sthānam anāmayam mukhenācchādya tad-dvāraṃ prasuptā parameśvarī,येन द्वारेण गन्तव्यं ब्रह्म-स्थानम् अनामयम् मुखेनाच्छाद्य तद्-द्वारं प्रसुप्ता परमेश्वरी |
| 49,prabuddhā vahni-yogena manasā mārutā hatā sūcīvad guṇam ādāya vrajaty ūrdhvaṃ suṣumṇayā,प्रबुद्धा वह्नि-योगेन मनसा मारुता हता सूचीवद् गुणम् आदाय व्रजत्य् ऊर्ध्वं सुषुम्णया |
| 50,prasphurad-bhujagākārā padma-tantu-nibhā śubhā prabuddhā vahni-yogena vratya ūrdhvaṃ suṣumṇayā,प्रस्फुरद्-भुजगाकारा पद्म-तन्तु-निभा शुभा प्रबुद्धा वह्नि-योगेन व्रत्य ऊर्ध्वं सुषुम्णया |
| 51,udghaṭayet kapātaṃ tu yathā kuñcikayā haṭhāt kuṇḍalinyā tathā yogī mokṣa-dvāraṃ prabhedayet,उद्घटयेत् कपातं तु यथा कुञ्चिकया हठात् कुण्डलिन्या तथा योगी मोक्ष-द्वारं प्रभेदयेत् |
| 52,kṛtvā sampuṭitau karau dṛḍhataraṃ baddhvā tu padmāsanaṃ gāḍhaṃ vakṣasi sannidhāya cibukaṃ dhyātvā ca tat prekṣitam vāraṃ vāram apānam ūrdhvam anilaṃ proccārayet pūritaṃ muñcan prāṇam upaiti bodham atulaṃ śakti-prabodhān naraḥ,कृत्वा सम्पुटितौ करौ दृढतरं बद्ध्वा तु पद्मासनं गाढं वक्षसि सन्निधाय चिबुकं ध्यात्वा च तत् प्रेक्षितम् वारं वारम् अपानम् ऊर्ध्वम् अनिलं प्रोच्चारयेत् पूरितं मुञ्चन् प्राणम् उपैति बोधम् अतुलं शक्ति-प्रबोधान् नरः |
| 53,aṅgānāṃ mardanaṃ kuryāc chrama-jātena vāriṇā kaṭv-amla-lavaṇa-tyāgī kṣīra-bhojanam ācaret,अङ्गानां मर्दनं कुर्याच् छ्रम-जातेन वारिणा कट्व्-अम्ल-लवण-त्यागी क्षीर-भोजनम् आचरेत् |
| 54,brahmacārī mitāhārī tyāgī yoga-parāyaṇaḥ abdād ūrdhvaṃ bhavet siddho nātra kāryā vicāraṇā,ब्रह्मचारी मिताहारी त्यागी योग-परायणः अब्दाद् ऊर्ध्वं भवेत् सिद्धो नात्र कार्या विचारणा |
| 55,susnigdhaṃ madhurāhāraṃ caturthāṃśa-vivarjitam bhujyate sura-samprītyai mitāhāraḥ sa ucyate,सुस्निग्धं मधुराहारं चतुर्थांश-विवर्जितम् भुज्यते सुर-सम्प्रीत्यै मिताहारः स उच्यते |
| 56,kandordhvaṃ kuṇḍalī śaktir aṣṭadhā kuṇḍalākṛtiḥ bandhanāya ca mūḍhānāṃ yogināṃ mokṣadā smṛtā,कन्दोर्ध्वं कुण्डली शक्तिर् अष्टधा कुण्डलाकृतिः बन्धनाय च मूढानां योगिनां मोक्षदा स्मृता |
| 57,mahāmudrāṃ namo-mudrām uḍḍiyānaṃ jalandharam mūla-bandhaṃ ca yo vetti sa yogī siddhi-bhājanam,महामुद्रां नमो-मुद्राम् उड्डियानं जलन्धरम् मूल-बन्धं च यो वेत्ति स योगी सिद्धि-भाजनम् |
| 58,śodhanaṃ nāḍi-jālasya cālanaṃ candra-sūryayoḥ rasānāṃ śoṣaṇaṃ caiva mahā-mudrābhidhīyate,शोधनं नाडि-जालस्य चालनं चन्द्र-सूर्ययोः रसानां शोषणं चैव महा-मुद्राभिधीयते |
| 59,vakṣo-nyasta-hanur nipīḍya suciraṃ yoniṃ ca vāmāṅghriṇā hastābhyām avadhāritaṃ prasaritaṃ pādaṃ tathā dakṣiṇam āpūrya śvasanena kukṣi-yugalaṃ baddhvā śanai recayed eṣā pātaka-nāśinī sumahatī mudrā nṝṇāṃ procyate,वक्षो-न्यस्त-हनुर् निपीड्य सुचिरं योनिं च वामाङ्घ्रिणा हस्ताभ्याम् अवधारितं प्रसरितं पादं तथा दक्षिणम् आपूर्य श्वसनेन कुक्षि-युगलं बद्ध्वा शनै रेचयेद् एषा पातक-नाशिनी सुमहती मुद्रा नॄणां प्रोच्यते |
| 60,candrāṅgena samabhyasya sūryāṅgenābhyaset punaḥ yāvat tulyā bhavet saṅkhyā tato mudrāṃ visarjayet,चन्द्राङ्गेन समभ्यस्य सूर्याङ्गेनाभ्यसेत् पुनः यावत् तुल्या भवेत् सङ्ख्या ततो मुद्रां विसर्जयेत् |
| 61,na hi pathyam apathyaṃ vā rasāḥ sarve'pi nīrasāḥ api muktaṃ viṣaṃ ghoraṃ pīyūṣam api jīryate,न हि पथ्यम् अपथ्यं वा रसाः सर्वेऽपि नीरसाः अपि मुक्तं विषं घोरं पीयूषम् अपि जीर्यते |
| 62,kṣaya-kuṣṭha-gudāvartagulmājīrṇa-purogamāḥ tasya doṣāḥ kṣayaṃ yānti mahāmudrāṃ tu yo'bhyaset,क्षय-कुष्ठ-गुदावर्तगुल्माजीर्ण-पुरोगमाः तस्य दोषाः क्षयं यान्ति महामुद्रां तु योऽभ्यसेत् |
| 63,kathiteyaṃ mahāmudrā mahā-siddhi-karā nṝṇām gopanīyā prayatnena na deyā yasya kasyacit,कथितेयं महामुद्रा महा-सिद्धि-करा नॄणाम् गोपनीया प्रयत्नेन न देया यस्य कस्यचित् |
| 64,kapāla-kuhare jihvā praviṣṭā viparītagā bhruvor antargatā dṛṣṭir mudrā bhavati khecarī,कपाल-कुहरे जिह्वा प्रविष्टा विपरीतगा भ्रुवोर् अन्तर्गता दृष्टिर् मुद्रा भवति खेचरी |
| 65,na rogo maraṇaṃ tandrā na nidrā na kṣudhā tṛṣā na ca mūrcchā bhavet tasya yo mudrāṃ vetti khecarīm,न रोगो मरणं तन्द्रा न निद्रा न क्षुधा तृषा न च मूर्च्छा भवेत् तस्य यो मुद्रां वेत्ति खेचरीम् |
| 66,pīḍyate na sa rogeṇa lipyate na ca karmaṇā bādhyate na sa kālena yo mudrāṃ vetti khecarīm,पीड्यते न स रोगेण लिप्यते न च कर्मणा बाध्यते न स कालेन यो मुद्रां वेत्ति खेचरीम् |
| 67,cittaṃ carati khe yasmāj jihvā carati khe gatā tenaiṣā khecarī nāma mudrā siddhair nirūpitā,चित्तं चरति खे यस्माज् जिह्वा चरति खे गता तेनैषा खेचरी नाम मुद्रा सिद्धैर् निरूपिता |
| 68,bindu-mūlaṃ śarīraṃ tu śirās tatra pratiṣṭhitāḥ bhāvayanti śarīraṃ yā āpāda-tala-mastakam,बिन्दु-मूलं शरीरं तु शिरास् तत्र प्रतिष्ठिताः भावयन्ति शरीरं या आपाद-तल-मस्तकम् |
| 69,khecaryā mudritaṃ yena vivaraṃ lambikordhvataḥ na tasya kṣarate binduḥ kāminyāliṅgitasya ca,खेचर्या मुद्रितं येन विवरं लम्बिकोर्ध्वतः न तस्य क्षरते बिन्दुः कामिन्यालिङ्गितस्य च |
| 70,yāvad binduḥ sthito dehe tāvat kāla-bhayaṃ kutaḥ yāvad baddhā nabho-mudrā tāvad bindur na gacchati,यावद् बिन्दुः स्थितो देहे तावत् काल-भयं कुतः यावद् बद्धा नभो-मुद्रा तावद् बिन्दुर् न गच्छति |
| 71,calito'pi yadā binduḥ samprāptaś ca hutāśanam vrajaty ūrdhvaṃ hṛtaḥ śaktyā niruddho yoni-mudrayā,चलितोऽपि यदा बिन्दुः सम्प्राप्तश् च हुताशनम् व्रजत्य् ऊर्ध्वं हृतः शक्त्या निरुद्धो योनि-मुद्रया |
| 72,sa punar dvividho binduḥ paṇḍuro lohitas tathā pāṇḍuraṃ śukram ity āhur lohitaṃ tu mahārājaḥ,स पुनर् द्विविधो बिन्दुः पण्डुरो लोहितस् तथा पाण्डुरं शुक्रम् इत्य् आहुर् लोहितं तु महाराजः |
| 73,sindūra-drava-saṅkāśaṃ ravi-sthāne sthitaṃ rajaḥ śaśi-sthāne sthito bindus tayor aikyaṃ sudurlabham,सिन्दूर-द्रव-सङ्काशं रवि-स्थाने स्थितं रजः शशि-स्थाने स्थितो बिन्दुस् तयोर् ऐक्यं सुदुर्लभम् |
| 74,binduḥ śivo rajaḥ śaktir bindum indū rajo raviḥ ubhayoḥ saṅgamād eva prāpyate paramaṃ padam,बिन्दुः शिवो रजः शक्तिर् बिन्दुम् इन्दू रजो रविः उभयोः सङ्गमाद् एव प्राप्यते परमं पदम् |
| 75,vāyunā śakti-cāreṇa preritaṃ tu mahā-rajaḥ bindunaiti sahaikatvaṃ bhaved divyaṃ vapus tadā,वायुना शक्ति-चारेण प्रेरितं तु महा-रजः बिन्दुनैति सहैकत्वं भवेद् दिव्यं वपुस् तदा |
| 76,śukraṃ candreṇa saṃyuktaṃ rajaḥ sūryeṇa saṃyutam tayoḥ samarasaikatvaṃ yojānāti sa yogavit,शुक्रं चन्द्रेण संयुक्तं रजः सूर्येण संयुतम् तयोः समरसैकत्वं योजानाति स योगवित् |
| 77,uḍḍīnaṃ kurute yasmād aviśrāntaṃ mahā-khagaḥ uḍḍīyānaṃ tad eva syāt tava bandho'bhidhīyate,उड्डीनं कुरुते यस्माद् अविश्रान्तं महा-खगः उड्डीयानं तद् एव स्यात् तव बन्धोऽभिधीयते |
| 78,udarāt paścime bhāge hy adho nābher nigadyate uḍḍīyanasya bandho'yaṃ tatra bandho vidhīyate,उदरात् पश्चिमे भागे ह्य् अधो नाभेर् निगद्यते उड्डीयनस्य बन्धोऽयं तत्र बन्धो विधीयते |
| 79,badhnāti hi sirājālam adho-gāmi śiro-jalam tato jālandharo bandhaḥ kaṇṭha-duḥkhaugha-nāśanaḥ,बध्नाति हि सिराजालम् अधो-गामि शिरो-जलम् ततो जालन्धरो बन्धः कण्ठ-दुःखौघ-नाशनः |
| 80,jālandhare kṛte bandhe kaṇṭha-saṃkoca-lakṣaṇe pīyūṣaṃ na pataty agnau na ca vāyuḥ prakupyati,जालन्धरे कृते बन्धे कण्ठ-संकोच-लक्षणे पीयूषं न पतत्य् अग्नौ न च वायुः प्रकुप्यति |
| 81,pārṣṇi-bhāgena sampīḍya yonim ākuñcayed gudam apānam ūrdhvam ākṛṣya mūla-bandho'bhidhīyate,पार्ष्णि-भागेन सम्पीड्य योनिम् आकुञ्चयेद् गुदम् अपानम् ऊर्ध्वम् आकृष्य मूल-बन्धोऽभिधीयते |
| 82,apāna-prāṇayor aikyāt kṣayān mūtra-purīṣayoḥ yuvā bhavati vṛddho'pi satataṃ mūla-bandhanāt,अपान-प्राणयोर् ऐक्यात् क्षयान् मूत्र-पुरीषयोः युवा भवति वृद्धोऽपि सततं मूल-बन्धनात् |
| 83,padmāsanaṃ samāruhya sama-kāya-śiro-dharaḥ nāsāgra-dṛṣṭir ekānte japed oṅkāram avyayam,पद्मासनं समारुह्य सम-काय-शिरो-धरः नासाग्र-दृष्टिर् एकान्ते जपेद् ओङ्कारम् अव्ययम् |
| 84,bhūr bhuvaḥ svar ime lokāḥ soma-sūryāgni-devatāḥ yasyā mātrāsu tiṣṭhanti tat paraṃ jyotir om iti,भूर् भुवः स्वर् इमे लोकाः सोम-सूर्याग्नि-देवताः यस्या मात्रासु तिष्ठन्ति तत् परं ज्योतिर् ॐ इति |
| 85,trayaḥ kālās trayo vedās trayo lokās trayaḥ sverāḥ trayo devāḥ sthitā yatra tat paraṃ jyotir om iti,त्रयः कालास् त्रयो वेदास् त्रयो लोकास् त्रयः स्वेराः त्रयो देवाः स्थिता यत्र तत् परं ज्योतिर् ॐ इति |
| 86,kriyā cecchā tathā jñānā brāhmī raudrī ca vaiṣṇavī tridhā śaktiḥ sthitā yatra tat paraṃ jyotir om iti,क्रिया चेच्छा तथा ज्ञाना ब्राह्मी रौद्री च वैष्णवी त्रिधा शक्तिः स्थिता यत्र तत् परं ज्योतिर् ॐ इति |
| 87,ākārāś ca tatho-kāro ma-kāro bindu-saṃjñakaḥ tisro mātrāḥ sthitā yatra tat paraṃ jyotir om iti,आकाराश् च तथो-कारो म-कारो बिन्दु-संज्ञकः तिस्रो मात्राः स्थिता यत्र तत् परं ज्योतिर् ॐ इति |
| 88,vacasā taj jayed bījaṃ vapuṣā tat samabhyaset manasā tat smaren nityaṃ tat paraṃ jyotir om iti,वचसा तज् जयेद् बीजं वपुषा तत् समभ्यसेत् मनसा तत् स्मरेन् नित्यं तत् परं ज्योतिर् ॐ इति |
| 89,śucir vāpy aśucir vāpi yo japet praṇavaṃ sadā lipyate na sa pāpena padma-patram ivāmbhasā,शुचिर् वाप्य् अशुचिर् वापि यो जपेत् प्रणवं सदा लिप्यते न स पापेन पद्म-पत्रम् इवाम्भसा |
| 90,cale vāte calo bindur niścale niścalo bhavet yogī sthāṇutvam āpnoti tato vāyuṃ nirodhayet,चले वाते चलो बिन्दुर् निश्चले निश्चलो भवेत् योगी स्थाणुत्वम् आप्नोति ततो वायुं निरोधयेत् |
| 91,yāvad vāyuḥ sthito dehe tāvaj jīvanam ucyate maraṇaṃ tasya niṣkrāntis tato vāyuṃ nirodhayet,यावद् वायुः स्थितो देहे तावज् जीवनम् उच्यते मरणं तस्य निष्क्रान्तिस् ततो वायुं निरोधयेत् |
| 92,yāvad baddho marud dehe yāvac cittaṃ nirākulam yāvad dṛṣṭir bhruvor madhye tāvat kāla-bhayaṃ kutaḥ,यावद् बद्धो मरुद् देहे यावच् चित्तं निराकुलम् यावद् दृष्टिर् भ्रुवोर् मध्ये तावत् काल-भयं कुतः |
| 93,ataḥ kāla-bhayād brahmā prāṇāyāma-parāyaṇaḥ yogino munayaś caiva tato vāyuṃ nirodhayet,अतः काल-भयाद् ब्रह्मा प्राणायाम-परायणः योगिनो मुनयश् चैव ततो वायुं निरोधयेत् |
| 94,ṣaṭ-triṃśad-aṅgulo haṃsaḥ prayāṇaṃ kurute bahiḥ vāma-dakṣiṇa-mārgeṇa tataḥ prāṇo'bhidhīyate,षट्-त्रिंशद्-अङ्गुलो हंसः प्रयाणं कुरुते बहिः वाम-दक्षिण-मार्गेण ततः प्राणोऽभिधीयते |
| 95,śuddhim eti yadā sarvaṃ nāḍī-cakraṃ malākulam tadaiva jāyate yogī prāṇa-saṃgrahaṇe kṣamaḥ,शुद्धिम् एति यदा सर्वं नाडी-चक्रं मलाकुलम् तदैव जायते योगी प्राण-संग्रहणे क्षमः |
| 96,baddha-padmāsano yogī prāṇaṃ candreṇa pūrayet dhārayitvā yathā-śakti bhūyaḥ sūryeṇa recayet,बद्ध-पद्मासनो योगी प्राणं चन्द्रेण पूरयेत् धारयित्वा यथा-शक्ति भूयः सूर्येण रेचयेत् |
| 97,amṛtaṃ dadhi-saṅkāśaṃ go-kṣīra-rajatopamam dhyātvā candramaso bimbaṃ prāṇāyāmī sukhī bhavet,अमृतं दधि-सङ्काशं गो-क्षीर-रजतोपमम् ध्यात्वा चन्द्रमसो बिम्बं प्राणायामी सुखी भवेत् |
| 98,dakṣiṇo śvāsam ākṛṣya pūrayed udaraṃ śanaiḥ kumbhayitvā vidhānena puraś candreṇa recayet,दक्षिणो श्वासम् आकृष्य पूरयेद् उदरं शनैः कुम्भयित्वा विधानेन पुरश् चन्द्रेण रेचयेत् |
| 99,prajvalaj-jvalana-jvālāpuñjam āditya-maṇḍalam dhyātvā nābhi-sthitaṃ yogī prāṇāyāme sukhī bhavet,प्रज्वलज्-ज्वलन-ज्वालापुञ्जम् आदित्य-मण्डलम् ध्यात्वा नाभि-स्थितं योगी प्राणायामे सुखी भवेत् |
| 100,prāṇaṃ codiḍayā piben parimitaṃ bhūyo'nyayā recayet pītvā piṅgalayā samīraṇam atho baddhvā tyajed vāmayā sūrya-candramasor anena vidhinā bimba-dvayaṃ dhyāyataḥ śuddhā nāḍi-gaṇā bhavanti yamino māsa-trayād ūrdhvataḥ,प्राणं चोदिडया पिबेन् परिमितं भूयोऽन्यया रेचयेत् पीत्वा पिङ्गलया समीरणम् अथो बद्ध्वा त्यजेद् वामया सूर्य-चन्द्रमसोर् अनेन विधिना बिम्ब-द्वयं ध्यायतः शुद्धा नाडि-गणा भवन्ति यमिनो मास-त्रयाद् ऊर्ध्वतः |
| 101,yatheṣṭhaṃ dhāraṇaṃ vāyor analasya pradīpanam nādābhivyaktir ārogyaṃ jāyate nāḍi-śodhanāt,यथेष्ठं धारणं वायोर् अनलस्य प्रदीपनम् नादाभिव्यक्तिर् आरोग्यं जायते नाडि-शोधनात् |
|
|
