Srikantha_clean.csv

verse_no,sanskrit_transliteration,sanskrit_devanagari
1,namaḥ śivāya śaktyai ca bindave śāśvatāya ca gurave ca gaṇeśāya kārtikeyāya dhīmate,नमः शिवाय शक्त्यै च बिन्दवे शाश्वताय च गुरवे च गणेशाय कार्तिकेयाय धीमते
2,binduśaktiśivākhyāni trīṇi siddhāntasāgarāt samuddhṛtya satāṃ dhartuṃ hṛtkaṇṭhaśravaṇe sadā,बिन्दुशक्तिशिवाख्यानि त्रीणि सिद्धान्तसागरात् समुद्धृत्य सतां धर्तुं हृत्कण्ठश्रवणे सदा
3,ratnāni vāṅmayaiḥ sūtrair nibadhyante mayā tataḥ kṣantumarhanti tatsanto nāsūyā paricārake,रत्नानि वाङ्मयैः सूत्रैर् निबध्यन्ते मया ततः क्षन्तुमर्हन्ति तत्सन्तो नासूया परिचारके
4,rañjanātsarvatattveṣu rāgādebhyo 'dhikārayoḥ īśvarāṇāṃ śivānāṃ ca dhāraṇīyatayā dhiyā,रञ्जनात्सर्वतत्त्वेषु रागादेभ्यो ऽधिकारयोः ईश्वराणां शिवानां च धारणीयतया धिया
5,puṃsāmapratighodāramarīcinicayena ca ratnānīṣṭavidhānācca bindvādyāḥ śivaśāsane,पुंसामप्रतिघोदारमरीचिनिचयेन च रत्नानीष्टविधानाच्च बिन्द्वाद्याः शिवशासने
6,ratnatrayaṃ samāśritya vartate tattvasaṃhatiḥ adhvaitatprāpyate ṣoḍhā varṇyate parameṣṭhinā,रत्नत्रयं समाश्रित्य वर्तते तत्त्वसंहतिः अध्वैतत्प्राप्यते षोढा वर्ण्यते परमेष्ठिना
7,etadeva mataṃ bījaṃ trayaṃ dīkṣāpratiṣthayoḥ yogāśca vividhāḥ karma nityanaimittikaṃ tathā,एतदेव मतं बीजं त्रयं दीक्षाप्रतिष्थयोः योगाश्च विविधाः कर्म नित्यनैमित्तिकं तथा
8,jñānāni siddhayo mokṣā api tasyāvabodhanāt etadeva parā kāṣṭhā mokṣākhyāṇorvicārataḥ,ज्ञानानि सिद्धयो मोक्षा अपि तस्यावबोधनात् एतदेव परा काष्ठा मोक्षाख्याणोर्विचारतः
9,śrotavyametadāptoktyā mantavyaṃ copapattibhiḥ dhyeyaṃ ca yogamārgeṇa śaktipātoditātmabhiḥ,श्रोतव्यमेतदाप्तोक्त्या मन्तव्यं चोपपत्तिभिः ध्येयं च योगमार्गेण शक्तिपातोदितात्मभिः
10,āptoktiratra siddhāntaḥ śiva evāptimān yataḥ na tābhyāṃ sadṛśaḥ kaścic chreya āptividhāyakaḥ,आप्तोक्तिरत्र सिद्धान्तः शिव एवाप्तिमान् यतः न ताभ्यां सदृशः कश्चिच् छ्रेय आप्तिविधायकः
11,siddhānta eva siddhāntaḥ pūrvapakṣāstataḥ pare āptastu śiva evaikaḥ śivānye tvaśivā matāḥ,सिद्धान्त एव सिद्धान्तः पूर्वपक्षास्ततः परे आप्तस्तु शिव एवैकः शिवान्ये त्वशिवा मताः
12,siddhāntaḥ sevyate sadbhiḥ śaktipātapavitritaiḥ kāmakāritayānyaistu nindyate paśuśāstravat,सिद्धान्तः सेव्यते सद्भिः शक्तिपातपवित्रितैः कामकारितयान्यैस्तु निन्द्यते पशुशास्त्रवत्
13,na hi kastūrikāmodaḥ puruṣaiḥ pratihanyate hetubhiḥ sādhyate kintu dhanyairāghrāyate sadā,न हि कस्तूरिकामोदः पुरुषैः प्रतिहन्यते हेतुभिः साध्यते किन्तु धन्यैराघ्रायते सदा
14,vedāntaiśca kulāmnāyais tathānyaiḥ pratipādyate ānandavipralabdhānām ānandopahitā citiḥ,वेदान्तैश्च कुलाम्नायैस् तथान्यैः प्रतिपाद्यते आनन्दविप्रलब्धानाम् आनन्दोपहिता चितिः
15,cinmahodadhigāmbhīryam avasīyeta sūribhiḥ avagāhya parānandalaharī yadi notkṣipet,चिन्महोदधिगाम्भीर्यम् अवसीयेत सूरिभिः अवगाह्य परानन्दलहरी यदि नोत्क्षिपेत्
16,tadatra kathitaṃ sarvasrotasāṃ jyāyasi prabhoḥ udakṣeṇordhvavaktreṇa tatastadavadhārayet,तदत्र कथितं सर्वस्रोतसां ज्यायसि प्रभोः उदक्षेणोर्ध्ववक्त्रेण ततस्तदवधारयेत्
17,hetūnapi parīkṣāyai lakṣayet tasya śāstrataḥ na hyatra śemuṣī śuddhā vipulāpi pragalbhate,हेतूनपि परीक्षायै लक्षयेत् तस्य शास्त्रतः न ह्यत्र शेमुषी शुद्धा विपुलापि प्रगल्भते
18,alaukikāni sūkṣmāṇi gopitāni śivena ca trīṇi ratnāni ko vetti siddhāntena vinā svayam,अलौकिकानि सूक्ष्माणि गोपितानि शिवेन च त्रीणि रत्नानि को वेत्ति सिद्धान्तेन विना स्वयम्
19,hetūnapi kutarkāndhatamasārīn manīṣayā tadvadyogaṃ ca ko vetti sabījābījalakṣaṇam,हेतूनपि कुतर्कान्धतमसारीन् मनीषया तद्वद्योगं च को वेत्ति सबीजाबीजलक्षणम्
20,siddhāntaḥ sevitaḥ sadbhir api kāmān prayacchati sarvān sādhakacittasthān āptaścintāmaṇiryathā,सिद्धान्तः सेवितः सद्भिर् अपि कामान् प्रयच्छति सर्वान् साधकचित्तस्थान् आप्तश्चिन्तामणिर्यथा
21,tamāsevya mayāpyeṣā binduśaktiśivāśrayā parīkṣā kriyate tatra bindurādau nirūpyate,तमासेव्य मयाप्येषा बिन्दुशक्तिशिवाश्रया परीक्षा क्रियते तत्र बिन्दुरादौ निरूप्यते
22,jāyate 'dhvā yataḥ śuddho vartate yatra līyate sa binduḥ paranādākhyaḥ nādabindvarṇakāraṇam,जायते ऽध्वा यतः शुद्धो वर्तते यत्र लीयते स बिन्दुः परनादाख्यः नादबिन्द्वर्णकारणम्
23,uttīrṇamāyāmbudhayo bhagnakarmamahārgalāḥ aprāptaśivadhāmānas tridhā vijñānakevalāḥ,उत्तीर्णमायाम्बुधयो भग्नकर्ममहार्गलाः अप्राप्तशिवधामानस् त्रिधा विज्ञानकेवलाः
24,vidyāvidyādhipatayaḥ paśupūrvāḥ sadāśivāḥ tatra vidyābhujaḥ pūrve mantrā vidyāśca nāmataḥ,विद्याविद्याधिपतयः पशुपूर्वाः सदाशिवाः तत्र विद्याभुजः पूर्वे मन्त्रा विद्याश्च नामतः
25,vidyeśvaraniyojyāste saṃkhyayā saptakoṭayaḥ teṣāṃ purāṇi viyāyāṃ vāmādīni yathottaram,विद्येश्वरनियोज्यास्ते संख्यया सप्तकोटयः तेषां पुराणि वियायां वामादीनि यथोत्तरम्
26,sphītāni nava jātāni tanubhogendriyādibhiḥ madhyāḥ praśāntakaluṣā vidyeśāḥ śivatejasaḥ,स्फीतानि नव जातानि तनुभोगेन्द्रियादिभिः मध्याः प्रशान्तकलुषा विद्येशाः शिवतेजसः
27,adhikāramalopetās tattvamaiśaṃ samāśritāḥ śivārkakarasamparkavikāsātmīyaśaktayaḥ,अधिकारमलोपेतास् तत्त्वमैशं समाश्रिताः शिवार्ककरसम्पर्कविकासात्मीयशक्तयः
28,aṣṭāvanantapūrvāste yathāpūrvaṃ guṇādhikāḥ tathā purāṇi tatraiṣām anantaḥ parameśvaraḥ,अष्टावनन्तपूर्वास्ते यथापूर्वं गुणाधिकाः तथा पुराणि तत्रैषाम् अनन्तः परमेश्वरः
29,tatrāṇavaḥ pureṣvāsan nāpyanye tadvibhūtayaḥ pare sadāśivasamāḥ patikṛtyādhikāriṇaḥ,तत्राणवः पुरेष्वासन् नाप्यन्ये तद्विभूतयः परे सदाशिवसमाः पतिकृत्याधिकारिणः
30,mūrdhānamadhvanaḥ prāptāḥ prasanne parameśvare tattvameṣāmasūtāṅgapurabhogādiśobhitam,मूर्धानमध्वनः प्राप्ताः प्रसन्ने परमेश्वरे तत्त्वमेषामसूताङ्गपुरभोगादिशोभितम्
31,sadāśivamadhiṣṭhātṛnāmnā te 'pi sadāśivāḥ aṣṭādaśabhiradhvāyaṃ bhuvanaiḥ saha bhoktṛbhiḥ,सदाशिवमधिष्ठातृनाम्ना ते ऽपि सदाशिवाः अष्टादशभिरध्वायं भुवनैः सह भोक्तृभिः
32,tribhiśca tattvairuddiṣṭo viśuddhaḥ śivakartṛkaḥ sadāśivāditattvaugho nityopādānakāraṇaḥ,त्रिभिश्च तत्त्वैरुद्दिष्टो विशुद्धः शिवकर्तृकः सदाशिवादितत्त्वौघो नित्योपादानकारणः
33,vikāritvādyathā kumbhas tathā caiṣa tatastathā pārthivo 'pi bhavetkumbho māyopādānakāraṇaḥ,विकारित्वाद्यथा कुम्भस् तथा चैष ततस्तथा पार्थिवो ऽपि भवेत्कुम्भो मायोपादानकारणः
34,vināśotpattimattvābhyāṃ pariṇāmitayā tathā yadyadutpadyate vastu tanmāyeyaṃ yathā kalā,विनाशोत्पत्तिमत्त्वाभ्यां परिणामितया तथा यद्यदुत्पद्यते वस्तु तन्मायेयं यथा कला
35,utpattināśau māyeyadharmāvāha maheśvaraḥ pariṇāmo hi vastūnāṃ pūrvāvasthāparicyuteḥ,उत्पत्तिनाशौ मायेयधर्मावाह महेश्वरः परिणामो हि वस्तूनां पूर्वावस्थापरिच्युतेः
36,avasthāntarasamprāptiḥ kṣīrasya dadhibhāvavat dadhnaśca takravat tatra takrāvasthā nirūpyate,अवस्थान्तरसम्प्राप्तिः क्षीरस्य दधिभाववत् दध्नश्च तक्रवत् तत्र तक्रावस्था निरूप्यते
37,na dadhno nāpi dugdhasya pūrvāvasthe hi te mate sadavasthaṃ hi vastvekaṃ pūrvaṃ kṣīraṃ tato dadhi,न दध्नो नापि दुग्धस्य पूर्वावस्थे हि ते मते सदवस्थं हि वस्त्वेकं पूर्वं क्षीरं ततो दधि
38,paścāttakraṃ tathā māyā vicitrapariṇāmataḥ tattvatāttvikabhāvānām upādānamanaśvaram,पश्चात्तक्रं तथा माया विचित्रपरिणामतः तत्त्वतात्त्विकभावानाम् उपादानमनश्वरम्
39,tato nidarśanaṃ sādhu prasiddhoktaviśeṣaṇam na māyā neśvaro nāṇur na śaktiḥ śuddhavartmanaḥ,ततो निदर्शनं साधु प्रसिद्धोक्तविशेषणम् न माया नेश्वरो नाणुर् न शक्तिः शुद्धवर्त्मनः
40,upādānamato binduḥ pariśeṣeṇa labhyate tathā hi māyā yā teṣāṃ kṣobhitānantatejasā,उपादानमतो बिन्दुः परिशेषेण लभ्यते तथा हि माया या तेषां क्षोभितानन्ततेजसा
41,jalādikṣitiparyantaṃ tattvajātamasūta sā aviśuddhajaḍatvena māyāmārgatayā tathā,जलादिक्षितिपर्यन्तं तत्त्वजातमसूत सा अविशुद्धजडत्वेन मायामार्गतया तथा
42,duḥkhānuṣaṅgānmāyeyakārmāṇavamalānvayaiḥ sakalāṇūpabhogyatvāt pariṇāmodayairapi,दुःखानुषङ्गान्मायेयकार्माणवमलान्वयैः सकलाणूपभोग्यत्वात् परिणामोदयैरपि
43,māyā jaḍāntaravyāptā pariṇāmavatī ca yat niṣpādane kalādīnāṃ śarīrādisamanvitam,माया जडान्तरव्याप्ता परिणामवती च यत् निष्पादने कलादीनां शरीरादिसमन्वितम्
44,puruṣaṃ gamayedeva parādhīnamasaṃśayam suvarṇamiva karmāraṃ makuṭotpādakarmaṇi,पुरुषं गमयेदेव पराधीनमसंशयम् सुवर्णमिव कर्मारं मकुटोत्पादकर्मणि
45,saiṣā vikalpavijñānagocaraiva satī ca yat kṣobhyate 'nantanāthena kumbhakāreṇa mṛd yathā,सैषा विकल्पविज्ञानगोचरैव सती च यत् क्षोभ्यते ऽनन्तनाथेन कुम्भकारेण मृद् यथा
46,savikalpakavijñānaṃ citeḥ śabdānuvedhataḥ sa tu śabdaścaturdhā vāgvaikharyādivibhedataḥ,सविकल्पकविज्ञानं चितेः शब्दानुवेधतः स तु शब्दश्चतुर्धा वाग्वैखर्यादिविभेदतः
47,jāyate bindusaṃkṣobhād anantasyārthadarśane vidyāśarīro bhagavān anantaḥ kṣobhako mataḥ,जायते बिन्दुसंक्षोभाद् अनन्तस्यार्थदर्शने विद्याशरीरो भगवान् अनन्तः क्षोभको मतः
48,māyāyāḥ sā ca vidvadbhir baindavaṃ tattvamucyate ato na māyopādānaṃ tathaivāyaṃ maheśvaraḥ,मायायाः सा च विद्वद्भिर् बैन्दवं तत्त्वमुच्यते अतो न मायोपादानं तथैवायं महेश्वरः
49,cetanatvādavṛttitvāt pariṇāmāt tatastathā ātmā śaktiśca vijñeyau vistaro 'traiva vakṣyate,चेतनत्वादवृत्तित्वात् परिणामात् ततस्तथा आत्मा शक्तिश्च विज्ञेयौ विस्तरो ऽत्रैव वक्ष्यते
50,ito 'pi lakṣyate bindur aṇuvaiṣamyadarśanāt dṛśyante pudgalāḥ kecid alpajñānakriyānvitāḥ,इतो ऽपि लक्ष्यते बिन्दुर् अणुवैषम्यदर्शनात् दृश्यन्ते पुद्गलाः केचिद् अल्पज्ञानक्रियान्विताः
51,tebhyo 'dhikāḥ pare 'nye tu sarvajñā balaśālinaḥ pudgalaścetano nityo vikārarahito mataḥ,तेभ्यो ऽधिकाः परे ऽन्ये तु सर्वज्ञा बलशालिनः पुद्गलश्चेतनो नित्यो विकाररहितो मतः
52,vikāritve jaḍānityabhāvaḥ syād ghaṭakuḍyavat tathaiva ca citiḥ śaktis tayorapyavikāriṇoḥ,विकारित्वे जडानित्यभावः स्याद् घटकुड्यवत् तथैव च चितिः शक्तिस् तयोरप्यविकारिणोः
53,bahudhā yadavasthānaṃ tadupādhivaśād bhavet sampṛktā cidaṇoryena māyādyarthāvalokane,बहुधा यदवस्थानं तदुपाधिवशाद् भवेत् सम्पृक्ता चिदणोर्येन मायाद्यर्थावलोकने
54,yadupādhervicitrā ca sa bindurbahuvṛttikaḥ na karmaṇāṇorvaicitryam anapekṣeṇa jāyate,यदुपाधेर्विचित्रा च स बिन्दुर्बहुवृत्तिकः न कर्मणाणोर्वैचित्र्यम् अनपेक्षेण जायते
55,vaicitryamapi bhogasya sāpekṣeṇaiva tena yat karmopabhogaṃ kurute vaicitryaṃ candanādayaḥ,वैचित्र्यमपि भोगस्य सापेक्षेणैव तेन यत् कर्मोपभोगं कुरुते वैचित्र्यं चन्दनादयः
56,tadeva yadi tatkuryāt kiṃ tairiti vilupyatām pravṛttiḥ sarvabhūtānāṃ tyāgopādānakāraṇam,तदेव यदि तत्कुर्यात् किं तैरिति विलुप्यताम् प्रवृत्तिः सर्वभूतानां त्यागोपादानकारणम्
57,kiñcātiśāyikaṃ prāhus tamambaramanaśvaram śivānāmasamaiśvaryabhājāṃ bhogādhikārayoḥ,किञ्चातिशायिकं प्राहुस् तमम्बरमनश्वरम् शिवानामसमैश्वर्यभाजां भोगाधिकारयोः
58,jyotirgaṇānāmākāśam iva bhūtādikāraṇam bindureva vikalpākhyāṃ savikalpakabuddhiṣu,ज्योतिर्गणानामाकाशम् इव भूतादिकारणम् बिन्दुरेव विकल्पाख्यां सविकल्पकबुद्धिषु
59,svavṛttibhedasambhedair ullikhan labhate citim na cāyaṃ bhāvanāsaṃjñaḥ saṃskāro 'dhyakṣabhāvataḥ,स्ववृत्तिभेदसम्भेदैर् उल्लिखन् लभते चितिम् न चायं भावनासंज्ञः संस्कारो ऽध्यक्षभावतः
60,saṃskārāḥ smṛtiliṅgā hi nāsmatpratyakṣagocarāḥ na buddheḥ pariṇāmo vā māyordhvamapi sambhavāt,संस्काराः स्मृतिलिङ्गा हि नास्मत्प्रत्यक्षगोचराः न बुद्धेः परिणामो वा मायोर्ध्वमपि सम्भवात्
61,tathā vidyeśvaro 'nanto māyāmākramya tejasā tataḥ sṛṣṭiṃ prakurute savikalpakabodhavān,तथा विद्येश्वरो ऽनन्तो मायामाक्रम्य तेजसा ततः सृष्टिं प्रकुरुते सविकल्पकबोधवान्
62,aṇutvea sati kartṛtvād asmatpreṣyo yathā janaḥ anye vṛttiparīṇāmabhedavādaviśāradāḥ,अणुत्वेअ सति कर्तृत्वाद् अस्मत्प्रेष्यो यथा जनः अन्ये वृत्तिपरीणामभेदवादविशारदाः
63,guravaḥ kathayantyenam anyathoktaviśeṣaṇam pariṇāmasya kartāyaṃ na tu vṛttestatastathā,गुरवः कथयन्त्येनम् अन्यथोक्तविशेषणम् परिणामस्य कर्तायं न तु वृत्तेस्ततस्तथा
64,idamevaṃ mayā kṣubdham iṣṭaṃ sampādayed dhruvam iti jānāti yaḥ śaktaḥ sa kartā pariṇāminām,इदमेवं मया क्षुब्धम् इष्टं सम्पादयेद् ध्रुवम् इति जानाति यः शक्तः स कर्ता परिणामिनाम्
65,pariṇāmiṣvayaṃ dharmo vṛttimatsvanyathā bhavet tathā hi sarvo nirdhūtavikalpamavalokayan,परिणामिष्वयं धर्मो वृत्तिमत्स्वन्यथा भवेत् तथा हि सर्वो निर्धूतविकल्पमवलोकयन्
66,vastu loko vijānāti savikalpakamanyathā anantenāpi śabdānuviddhavijñānapūrvakam,वस्तु लोको विजानाति सविकल्पकमन्यथा अनन्तेनापि शब्दानुविद्धविज्ञानपूर्वकम्
67,sarvaṃ cediha vijñātam iṣyetaiṣa karoti ca savikalpaṃ vijānāmīty avabodhābhimānataḥ,सर्वं चेदिह विज्ञातम् इष्येतैष करोति च सविकल्पं विजानामीत्य् अवबोधाभिमानतः
68,vṛttireva matā bindoḥ paṭasyeva kuṭī tataḥ nirvikalpakabodhe 'pi bindumīśo 'dhitiṣṭhati,वृत्तिरेव मता बिन्दोः पटस्येव कुटी ततः निर्विकल्पकबोधे ऽपि बिन्दुमीशो ऽधितिष्ठति
69,naivaṃ vidyeśvaro māyām eṣā hi pariṇāminī na vṛttipariṇāmābhyāṃ kartṛbhedo 'vadhāryate,नैवं विद्येश्वरो मायाम् एषा हि परिणामिनी न वृत्तिपरिणामाभ्यां कर्तृभेदो ऽवधार्यते
70,kurvato 'pi kuṭīṃ buddhiḥ savikalpā hi dṛśyate śabdatattvamaghoṣā vāg brahma kuṇḍalinī dhruvam,कुर्वतो ऽपि कुटीं बुद्धिः सविकल्पा हि दृश्यते शब्दतत्त्वमघोषा वाग् ब्रह्म कुण्डलिनी ध्रुवम्
71,vidyāśaktiḥ parā nādo mahāmāyeti deśikaiḥ bindurevaṃ samākhyāto vyomānāhatamityapi,विद्याशक्तिः परा नादो महामायेति देशिकैः बिन्दुरेवं समाख्यातो व्योमानाहतमित्यपि
72,catasro vṛttayastasya yābhirvyāptāstridhāṇavaḥ vaikharī madhyamābhikhyā paśyantī sūkṣmasaṃjñitā,चतस्रो वृत्तयस्तस्य याभिर्व्याप्तास्त्रिधाणवः वैखरी मध्यमाभिख्या पश्यन्ती सूक्ष्मसंज्ञिता
73,tatra sā vaikharī śrotragrāhyā yārthasya vācikā sthāneṣu vidhṛte vāyau kṛtavarṇaparigrahā,तत्र सा वैखरी श्रोत्रग्राह्या यार्थस्य वाचिका स्थानेषु विधृते वायौ कृतवर्णपरिग्रहा
74,prayoktṝṇāmiyaṃ prāyaḥ prāṇavṛttinibandhanā kevalaṃ buddhyupādānā kramād varṇānupāyinī,प्रयोक्तॄणामियं प्रायः प्राणवृत्तिनिबन्धना केवलं बुद्ध्युपादाना क्रमाद् वर्णानुपायिनी
75,antaḥsaṃjalparūpā tu na śrotramupasarpati prāṇavṛttimatikramya vartate madhyamāhvayā,अन्तःसंजल्परूपा तु न श्रोत्रमुपसर्पति प्राणवृत्तिमतिक्रम्य वर्तते मध्यमाह्वया
76,avibhāgena varṇānāṃ sarvataḥ saṃhṛtikramāt svayamprakāśā paśyantī māyūrāṇḍarasopamā,अविभागेन वर्णानां सर्वतः संहृतिक्रमात् स्वयम्प्रकाशा पश्यन्ती मायूराण्डरसोपमा
77,svarūpajyotirevāntaḥ sūkṣmā vāganapāyinī yasyāṃ dṛṣṭasvarūpāyām adhikāro nivartate,स्वरूपज्योतिरेवान्तः सूक्ष्मा वागनपायिनी यस्यां दृष्टस्वरूपायाम् अधिकारो निवर्तते
78,puruṣe ṣoḍaśakale tāmāhuramṛtāhvayām kevalaḥ paramānando ghoro nityoditaḥ prabhuḥ,पुरुषे षोडशकले तामाहुरमृताह्वयाम् केवलः परमानन्दो घोरो नित्योदितः प्रभुः
79,nāstameti na codeti na śrānto na vikāravān sarvabhūtāntaracaraḥ śabdabrahmātmako raviḥ,नास्तमेति न चोदेति न श्रान्तो न विकारवान् सर्वभूतान्तरचरः शब्दब्रह्मात्मको रविः
80,bhittvā yaṃ bodhakhaḍgena nirgacchantyaviśaṅkitāḥ tāmeva vāṇīṃ sūkṣmākhyām āhurātmavido janāḥ,भित्त्वा यं बोधखड्गेन निर्गच्छन्त्यविशङ्किताः तामेव वाणीं सूक्ष्माख्याम् आहुरात्मविदो जनाः
81,pratyātmaniyatā etā vṛttayo bandhanātmikāḥ ābhyo viviktamātmānaṃ na hi paśyanti pudgalāḥ,प्रत्यात्मनियता एता वृत्तयो बन्धनात्मिकाः आभ्यो विविक्तमात्मानं न हि पश्यन्ति पुद्गलाः
82,paramātmaiva vāgātmā vāgevātmeti ca śruteḥ vaikharī śrotraje bodhe madhyamā savikalpake,परमात्मैव वागात्मा वागेवात्मेति च श्रुतेः वैखरी श्रोत्रजे बोधे मध्यमा सविकल्पके
83,paśyantī madhyamotpādasamudyogeṣu lakṣyate yadāvṛttiraśeṣeṇa vilīnā cittasaṃśrayā,पश्यन्ती मध्यमोत्पादसमुद्योगेषु लक्ष्यते यदावृत्तिरशेषेण विलीना चित्तसंश्रया
84,tadā sūkṣmā viśuddheva cidābhātyavivekataḥ na so 'sti pratyayo 'ṇūnāṃ yaḥ śabdānugamādṛte,तदा सूक्ष्मा विशुद्धेव चिदाभात्यविवेकतः न सो ऽस्ति प्रत्ययो ऽणूनां यः शब्दानुगमादृते
85,anuviddhamiha jñānaṃ sarvaṃ śabdena jāyate saiṣā caturvidhā vṛttir nivṛttyādikalāśrayāt,अनुविद्धमिह ज्ञानं सर्वं शब्देन जायते सैषा चतुर्विधा वृत्तिर् निवृत्त्यादिकलाश्रयात्
86,pañcadhā bhidyate bhūyaḥ kalāstā binduvṛttayaḥ nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntiśca pañcamī,पञ्चधा भिद्यते भूयः कलास्ता बिन्दुवृत्तयः निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिश्च पञ्चमी
87,śāntyatītāḥ kalā etā yābhivyāpto 'dhvapañcakam tattvādhvā bhuvanādhvā ca varṇādhvā ca padātmakaḥ,शान्त्यतीताः कला एता याभिव्याप्तो ऽध्वपञ्चकम् तत्त्वाध्वा भुवनाध्वा च वर्णाध्वा च पदात्मकः
88,mantrādhvā vyāpakasteṣāṃ kalādhvā bindumāśritaḥ tyaktvaikamekaṃ samprāpya kalādiṣvajarāmaram,मन्त्राध्वा व्यापकस्तेषां कलाध्वा बिन्दुमाश्रितः त्यक्त्वैकमेकं सम्प्राप्य कलादिष्वजरामरम्
89,padamāsādyate pumbhir ato 'dhvānaḥ kalādayaḥ kalādhvā varṇitaḥ pūrvaṃ nivṛttyādivibhedataḥ,पदमासाद्यते पुम्भिर् अतो ऽध्वानः कलादयः कलाध्वा वर्णितः पूर्वं निवृत्त्यादिविभेदतः
90,vyāptiṃ tasyābhidhāsyāmi sādhārāṅkādhidevatām sākārakāraṇāmātmabinduśaktiśivāśrayām,व्याप्तिं तस्याभिधास्यामि साधाराङ्काधिदेवताम् साकारकारणामात्मबिन्दुशक्तिशिवाश्रयाम्
91,nivṛttikalā:--- nivṛttau pārthivaṃ tattvaṃ purāṇyaṣṭottaraṃ śatam teṣu kālānalādīnām anantāṇḍasya ṣaḍ bahiḥ,निवृत्तिकला:--- निवृत्तौ पार्थिवं तत्त्वं पुराण्यष्टोत्तरं शतम् तेषु कालानलादीनाम् अनन्ताण्डस्य षड् बहिः
92,prācyādiṣu daśasvāsann āśāsvekaikaśo daśa rudrāṇāṃ śatasaṃkhyānāṃ vīrabhadrasya copari,प्राच्यादिषु दशस्वासन्न् आशास्वेकैकशो दश रुद्राणां शतसंख्यानां वीरभद्रस्य चोपरि
93,bhadrakālyāśca bhuvane kṣakāro 'rṇeṣu kīrtitaḥ ekāśītipadā devī pratisargapadakramāt,भद्रकाल्याश्च भुवने क्षकारो ऽर्णेषु कीर्तितः एकाशीतिपदा देवी प्रतिसर्गपदक्रमात्
94,aṣṭāviṃśatisaṃkhyasitu padairatra pratiṣṭhitā mantrāvajātahṛdayau tatra sā tu parā kalā,अष्टाविंशतिसंख्यसितु पदैरत्र प्रतिष्ठिता मन्त्रावजातहृदयौ तत्र सा तु परा कला
95,bhuvanādīnabhivyāpya pañca pañcasu vartate pītaiṣā caturaśrā ca kaṭhinā vajralāñchitā,भुवनादीनभिव्याप्य पञ्च पञ्चसु वर्तते पीतैषा चतुरश्रा च कठिना वज्रलाञ्छिता
96,dhyātavyodyadanekārcir māṃsalā hṛdayāmbuje tatpralīnāṇusaṃghasya saṃkalpo vinivartate,ध्यातव्योद्यदनेकार्चिर् मांसला हृदयाम्बुजे तत्प्रलीनाणुसंघस्य संकल्पो विनिवर्तते
97,anāsādya phalaṃ tena nivṛttirabhidhīyate brahmātra kāraṇaṃ mantraḥ sadyojāto 'dhidevatā,अनासाद्य फलं तेन निवृत्तिरभिधीयते ब्रह्मात्र कारणं मन्त्रः सद्योजातो ऽधिदेवता
98,pratiṣṭhākalā:--- pratiṣṭhāyāṃ tu catvāri kalāyāmavanīṃ vinā bhūtāni pañca tanmātrāḥ pañca karmendriyāṇi ca,प्रतिष्ठाकला:--- प्रतिष्ठायां तु चत्वारि कलायामवनीं विना भूतानि पञ्च तन्मात्राः पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च
99,pañca buddhīndriyāṇyāsan mano'haṅkārabuddhayaḥ avyaktamapi varṇāśca hādiṭāntā vilomataḥ,पञ्च बुद्धीन्द्रियाण्यासन् मनोऽहङ्कारबुद्धयः अव्यक्तमपि वर्णाश्च हादिटान्ता विलोमतः
100,trayoviṃśatirāmnātāḥ ṣaṭpañcāśat purāṇi ca jalatejo 'nilākāśabuddhyavyakteṣvahaṅkṛtau,त्रयोविंशतिराम्नाताः षट्पञ्चाशत् पुराणि च जलतेजो ऽनिलाकाशबुद्ध्यव्यक्तेष्वहङ्कृतौ
101,aṣṭāvaṣṭau padānyekaviṃśatistatra saṃkhyayā śiro vāmaśca mantrau dvau viṣṇuḥ kāraṇamucyate,अष्टावष्टौ पदान्येकविंशतिस्तत्र संख्यया शिरो वामश्च मन्त्रौ द्वौ विष्णुः कारणमुच्यते
102,sā tu śuklārdhacandrābhā nīlotpaladalāṅkitā dhyātavyā galapadmāntarbahulālokaśālinī,सा तु शुक्लार्धचन्द्राभा नीलोत्पलदलाङ्किता ध्यातव्या गलपद्मान्तर्बहुलालोकशालिनी
103,tatpralīnāṇusaṃghasya saṃkalpo 'rthaprasiddhaye pratiṣṭhito yatastena pratiṣṭhā nāma sā kalā,तत्प्रलीनाणुसंघस्य संकल्पो ऽर्थप्रसिद्धये प्रतिष्ठितो यतस्तेन प्रतिष्ठा नाम सा कला
104,vāmadevo hyadhiṣṭhātā vācyamantrātmako mataḥ SRtp_104cd vidyākalā:--- vidyāyāṃ sapta puruṣo rāgo niyatisaṃyutaḥ,वामदेवो ह्यधिष्ठाता वाच्यमन्त्रात्मको मतः स्र्त्प्_१०४च्द् विद्याकला:--- विद्यायां सप्त पुरुषो रागो नियतिसंयुतः
105,cd vidyā kalā ca kālaśca māyātattvāni tatra tu māyādibhuvanānāṃ ca vijñeyāḥ saptaviṃśatiḥ,च्द् विद्या कला च कालश्च मायातत्त्वानि तत्र तु मायादिभुवनानां च विज्ञेयाः सप्तविंशतिः
106,ñādayo 'tra ghakārāntā varṇāḥ sapta vilomataḥ padāni viṃśatirmantrau śikhāghorau vyavasthitau,ञादयो ऽत्र घकारान्ता वर्णाः सप्त विलोमतः पदानि विंशतिर्मन्त्रौ शिखाघोरौ व्यवस्थितौ
107,rudro 'tra kāraṇaṃ mantro bahurūpo 'dhidevatā sā tu sphuradanekārcis trikoṇā svastikāṅkitā,रुद्रो ऽत्र कारणं मन्त्रो बहुरूपो ऽधिदेवता सा तु स्फुरदनेकार्चिस् त्रिकोणा स्वस्तिकाङ्किता
108,dhyātavyā tālupadmāntarnīlāñjanasamadyutiḥ tatpralīnāṇusaṃghasya saṃkalpo 'śeṣagocaraḥ,ध्यातव्या तालुपद्मान्तर्नीलाञ्जनसमद्युतिः तत्प्रलीनाणुसंघस्य संकल्पो ऽशेषगोचरः
109,savārthadyotako yena tena vidyeti gīyate SRtp_109ab śāntikalā:--- śāntau tu trīṇi tattvāni daśāṣṭau bhuvanāni ca,सवार्थद्योतको येन तेन विद्येति गीयते स्र्त्प्_१०९अब् शान्तिकला:--- शान्तौ तु त्रीणि तत्त्वानि दशाष्टौ भुवनानि च
110,cd kathitānyatra varṇāstu gādikāntāstrayo matāḥ padānyekādaśātrāsan mantrau vaktratanucchadau,च्द् कथितान्यत्र वर्णास्तु गादिकान्तास्त्रयो मताः पदान्येकादशात्रासन् मन्त्रौ वक्त्रतनुच्छदौ
111,bhuvanādīnyabhivyāpya pañca ṣaḍbindulāñchitā ṣaṭkoṇoditamalpāntasahasrakiraṇadyutiḥ,भुवनादीन्यभिव्याप्य पञ्च षड्बिन्दुलाञ्छिता षट्कोणोदितमल्पान्तसहस्रकिरणद्युतिः
112,dhyātavyā sā parā śaktir bhrūmadhyakamalodare tatpralīnāṇusaṃghasya dveṣarāgādyabhāvataḥ,ध्यातव्या सा परा शक्तिर् भ्रूमध्यकमलोदरे तत्प्रलीनाणुसंघस्य द्वेषरागाद्यभावतः
113,saṃkalpasya praśāntatvāc chāntireṣā nigadyate īśvaraḥ kāraṇaṃ tatra mantrastatpuruṣāhvayaḥ,संकल्पस्य प्रशान्तत्वाच् छान्तिरेषा निगद्यते ईश्वरः कारणं तत्र मन्त्रस्तत्पुरुषाह्वयः
114,tadadhiṣṭhāyako jñeyaḥ puruṣastvadhidevatā atra ca trīṇi tattvāni pañcamī tu parā kalā,तदधिष्ठायको ज्ञेयः पुरुषस्त्वधिदेवता अत्र च त्रीणि तत्त्वानि पञ्चमी तु परा कला
115,śāntyatītakalā:--- śivatattvātmakaṃ tatra purāṇi daśa pañca ca varṇā visargapūrvā ye ṣoḍaśa svarasaṃjñitāḥ,शान्त्यतीतकला:--- शिवतत्त्वात्मकं तत्र पुराणि दश पञ्च च वर्णा विसर्गपूर्वा ये षोडश स्वरसंज्ञिताः
116,omityādyaṃ padaṃ mantrāḥ śivāstreśānaśabditāḥ śāntyatītā ca pañcādhvagarbhiṇī paramā kalā,ओमित्याद्यं पदं मन्त्राः शिवास्त्रेशानशब्दिताः शान्त्यतीता च पञ्चाध्वगर्भिणी परमा कला
117,cintanīyā mahākāśasvarūpā mūrdhapaṅkaje īśāno mantrarāḍenām adhitiṣṭhati kāraṇam,चिन्तनीया महाकाशस्वरूपा मूर्धपङ्कजे ईशानो मन्त्रराडेनाम् अधितिष्ठति कारणम्
118,devaḥ sadāśivastatra kalādhveti prakīrtitaḥ vyāpako bhuvanādīnām abhivyāptaḥ sa bindunā,देवः सदाशिवस्तत्र कलाध्वेति प्रकीर्तितः व्यापको भुवनादीनाम् अभिव्याप्तः स बिन्दुना
119,binduḥ śaktyā śivenaiṣā nānyena vyāpyate śivaḥ sa hi devaḥ samāvṛtya svaśaktyānanyabhūtayā,बिन्दुः शक्त्या शिवेनैषा नान्येन व्याप्यते शिवः स हि देवः समावृत्य स्वशक्त्यानन्यभूतया
120,sarvamākramya ca tayā vijānāti karoti ca anyasyānyatra sadbhāvaḥ sarvadāvyabhicāriṇī,सर्वमाक्रम्य च तया विजानाति करोति च अन्यस्यान्यत्र सद्भावः सर्वदाव्यभिचारिणी
121,vyāptirāptapadārthātmalābhasthitinibandhanam dvidhā sā sannidhāvekā paramātmavidhānataḥ,व्याप्तिराप्तपदार्थात्मलाभस्थितिनिबन्धनम् द्विधा सा सन्निधावेका परमात्मविधानतः
122,tatra sannidhimātreṇa vidadhātyakhilaṃ citiḥ yathārko dinaceṣṭānāṃ sannidherupakārakaḥ,तत्र सन्निधिमात्रेण विदधात्यखिलं चितिः यथार्को दिनचेष्टानां सन्निधेरुपकारकः
123,bindurātmani nādādīn adhvanaḥ ṣaḍapi kramāt vicitraiḥ pariṇāmaistair vidadhāti śiveritaḥ,बिन्दुरात्मनि नादादीन् अध्वनः षडपि क्रमात् विचित्रैः परिणामैस्तैर् विदधाति शिवेरितः
124,yathā mṛtkalaśādīni kulālādhiṣṭhitā satī yena yad vyāpyate vastu pariṇāmitayā svayam,यथा मृत्कलशादीनि कुलालाधिष्ठिता सती येन यद् व्याप्यते वस्तु परिणामितया स्वयम्
125,sā tasya vikṛtiḥ proktā hemnastu makuṭo yathā bindunā vyāpyate yo 'sau ṣaḍvidho 'dhvā kalādikaḥ,सा तस्य विकृतिः प्रोक्ता हेम्नस्तु मकुटो यथा बिन्दुना व्याप्यते यो ऽसौ षड्विधो ऽध्वा कलादिकः
126,sā tasya vikṛtistena vyāptatvānnādabinduvat kecidācakṣate binduḥ samavaiti śive tataḥ,सा तस्य विकृतिस्तेन व्याप्तत्वान्नादबिन्दुवत् केचिदाचक्षते बिन्दुः समवैति शिवे ततः
127,dṛkśaktivat kriyāśaktir iyaṃ kuṇḍalinī parā dve śaktī samavāyinyau śive jñānakriyātmike,दृक्शक्तिवत् क्रियाशक्तिर् इयं कुण्डलिनी परा द्वे शक्ती समवायिन्यौ शिवे ज्ञानक्रियात्मिके
128,ādyā tu saṃvid vijñānaṃ kriyā kuṇḍalinī parā jñānaśaktyā vijānāti kriyayā kurute jagat,आद्या तु संविद् विज्ञानं क्रिया कुण्डलिनी परा ज्ञानशक्त्या विजानाति क्रियया कुरुते जगत्
129,kriyā hi phaladā puṃsāṃ na jñānaṃ syāt phalapradam tābhyāṃ na virahastasya te ca na staḥ śivaṃ vinā,क्रिया हि फलदा पुंसां न ज्ञानं स्यात् फलप्रदम् ताभ्यां न विरहस्तस्य ते च न स्तः शिवं विना
130,tayoḥ prasaratoḥ sāmye tattvātmā syāt sadāśivaḥ īśādhikakriyāśaktyor vidyājñānātiriktayoḥ,तयोः प्रसरतोः साम्ये तत्त्वात्मा स्यात् सदाशिवः ईशाधिकक्रियाशक्त्योर् विद्याज्ञानातिरिक्तयोः
131,tattveṣu teṣu vijñānakevalānāṃ mahātmanām bhuvanāni vicitrāṇi svabhāvalalitāḥ priyāḥ,तत्त्वेषु तेषु विज्ञानकेवलानां महात्मनाम् भुवनानि विचित्राणि स्वभावललिताः प्रियाः
132,bhogānapyaparimlānān aṅgāni karaṇāni ca vidadhāti śivaḥ śakter ananyāyāḥ kriyātmanaḥ,भोगानप्यपरिम्लानान् अङ्गानि करणानि च विदधाति शिवः शक्तेर् अनन्यायाः क्रियात्मनः
133,nādādīnapi tenaiṣa kartā śuddhādhvano mataḥ ato nāyaṃ pṛthak śakteḥ śaktireva kriyātmikā,नादादीनपि तेनैष कर्ता शुद्धाध्वनो मतः अतो नायं पृथक् शक्तेः शक्तिरेव क्रियात्मिका
134,samavetā śive bindur iti tatrābhidhīyate so 'yamātmani tattvaugham anekabhuvanāvalim,समवेता शिवे बिन्दुर् इति तत्राभिधीयते सो ऽयमात्मनि तत्त्वौघम् अनेकभुवनावलिम्
135,vidadhad vividhānalpatanubhogendriyādikam bindurākhyāyate yuktyā pariṇāmī pradhānavat,विदधद् विविधानल्पतनुभोगेन्द्रियादिकम् बिन्दुराख्यायते युक्त्या परिणामी प्रधानवत्
136,pariṇāmi ca yadvastu tadavaśyaṃ jaḍātmakam yathā kṣīraṃ jaḍatve 'sya samavāyaḥ kathaṃ śive,परिणामि च यद्वस्तु तदवश्यं जडात्मकम् यथा क्षीरं जडत्वे ऽस्य समवायः कथं शिवे
137,sa hi tādātmyasambandho jaḍena jaḍimāvahaḥ śivasyānupamākhaṇḍacidghanaikasvarūpiṇaḥ,स हि तादात्म्यसम्बन्धो जडेन जडिमावहः शिवस्यानुपमाखण्डचिद्घनैकस्वरूपिणः
138,yastvenaṃ manyate mohāj jaḍadhīrjaḍamīśvaram na tasya yuktiḥ śāstraṃ vā nātmā nāsti ca devatā,यस्त्वेनं मन्यते मोहाज् जडधीर्जडमीश्वरम् न तस्य युक्तिः शास्त्रं वा नात्मा नास्ति च देवता
139,sa varjanīyo vidvadbhiḥ sarvāstikabahiṣkṛtaḥ kriyayā hetubhūtatvāt kriyāśaktiścideva yat,स वर्जनीयो विद्वद्भिः सर्वास्तिकबहिष्कृतः क्रियया हेतुभूतत्वात् क्रियाशक्तिश्चिदेव यत्
140,binduranyo na māyordhvam acidastīti cetanam jāyate 'dhvā kutaḥ śuddhaḥ kva vā līyeta kena vā,बिन्दुरन्यो न मायोर्ध्वम् अचिदस्तीति चेतनम् जायते ऽध्वा कुतः शुद्धः क्व वा लीयेत केन वा
141,ṣoḍhā bhavedayaṃ tattvabhuvanādivibhedataḥ vijñānakevalāstredhā kathaṃ kasmācca te punaḥ,षोढा भवेदयं तत्त्वभुवनादिविभेदतः विज्ञानकेवलास्त्रेधा कथं कस्माच्च ते पुनः
142,vimucyerannṛte bindos tadvaicitryavidhāyinaḥ na hi cit pariṇāmena kurute tadaśeṣataḥ,विमुच्येरन्नृते बिन्दोस् तद्वैचित्र्यविधायिनः न हि चित् परिणामेन कुरुते तदशेषतः
143,ab parāśaṅkā-- syādeṣa kalpitānekabhedaḥ kāryaviśeṣataḥ,अब् पराशङ्का-- स्यादेष कल्पितानेकभेदः कार्यविशेषतः
143,caitanyabhāvādityagre vakṣyate śaktinirṇaye,चैतन्यभावादित्यग्रे वक्ष्यते शक्तिनिर्णये
144,cd eka eva śivo naikaśaktimāniti cenmatam māyeyo 'pi tathā tu syād adhvā yuktyaviśeṣataḥ,च्द् एक एव शिवो नैकशक्तिमानिति चेन्मतम् मायेयो ऽपि तथा तु स्याद् अध्वा युक्त्यविशेषतः
145,yathāsvaṃ hetubhiḥ śāstraiḥ pratyakṣairapi yoginām prasiddhānadhvanaḥ śuddhān pratyācaṣṭe kathaṃ sudhīḥ,यथास्वं हेतुभिः शास्त्रैः प्रत्यक्षैरपि योगिनाम् प्रसिद्धानध्वनः शुद्धान् प्रत्याचष्टे कथं सुधीः
146,viśiṣṭe paramodāradātarīśe yathāgamam pravṛttirupabhogāya mokṣāya ca nigadyate,विशिष्टे परमोदारदातरीशे यथागमम् प्रवृत्तिरुपभोगाय मोक्षाय च निगद्यते
147,sadāśivapadaṃ yogāc caryāto vātha dīkṣayā prāpyate cittabhedena mokṣo vātha catuṣṭayāt,सदाशिवपदं योगाच् चर्यातो वाथ दीक्षया प्राप्यते चित्तभेदेन मोक्षो वाथ चतुष्टयात्
148,iti bhogaḥ samākhyātaḥ sadāśivapadaṃ mahat na tatra māyopādānaṃ tanubhogādi jāyate,इति भोगः समाख्यातः सदाशिवपदं महत् न तत्र मायोपादानं तनुभोगादि जायते
149,viśuddhatvādataḥ siddhaḥ śuddhādhvā copabhuktaye kiñca māyā prayojyena kartrā kenāpyadhiṣṭhitā,विशुद्धत्वादतः सिद्धः शुद्धाध्वा चोपभुक्तये किञ्च माया प्रयोज्येन कर्त्रा केनाप्यधिष्ठिता
150,upādānaṃ kalādīnāṃ kalāvyāptasvarūpiṇī yathā mṛtkalaśādīnāṃ kulālena tathā hyasau,उपादानं कलादीनां कलाव्याप्तस्वरूपिणी यथा मृत्कलशादीनां कुलालेन तथा ह्यसौ
151,prayojyaḥ paśubhāvena kartā heturmaheśvaraḥ ajño janturanīśo 'yam ātmakārye 'pi kīrtitaḥ,प्रयोज्यः पशुभावेन कर्ता हेतुर्महेश्वरः अज्ञो जन्तुरनीशो ऽयम् आत्मकार्ये ऽपि कीर्तितः
152,īśvarapreritaḥ kuryāc chubhaṃ vā yadi vāśubham prayojyatvāccharīrādiyukto 'nantaḥ kulālavat,ईश्वरप्रेरितः कुर्याच् छुभं वा यदि वाशुभम् प्रयोज्यत्वाच्छरीरादियुक्तो ऽनन्तः कुलालवत्
153,māyāyāḥ kṣobhako yena śarīreṇendriyeṇa ca deśādinā sa siddho 'dhvā viśuddhaḥ śivaśāsane,मायायाः क्षोभको येन शरीरेणेन्द्रियेण च देशादिना स सिद्धो ऽध्वा विशुद्धः शिवशासने
154,avasthāmapare bindor māyāmāhurvipaścitaḥ kalāvyāptasvarūpā ca pudgalādhiṣṭhitā ca yat,अवस्थामपरे बिन्दोर् मायामाहुर्विपश्चितः कलाव्याप्तस्वरूपा च पुद्गलाधिष्ठिता च यत्
155,tathaiva prakṛtisteṣāṃ sthūlā sūkṣmā paretyasau mahāmāyā bhavet tredhā tatra sthūlā guṇātmikā,तथैव प्रकृतिस्तेषां स्थूला सूक्ष्मा परेत्यसौ महामाया भवेत् त्रेधा तत्र स्थूला गुणात्मिका
156,buddhyādibhogyajananī prakṛtiḥ puruṣasya sā sūkṣmā kalāditattvānām avibhāgasvarūpiṇī,बुद्ध्यादिभोग्यजननी प्रकृतिः पुरुषस्य सा सूक्ष्मा कलादितत्त्वानाम् अविभागस्वरूपिणी
157,jananī mohinī māyā sarvāśuddhādhvakāraṇam mantrayoniḥ parā māyā nityā kuṇḍalinī tu yā,जननी मोहिनी माया सर्वाशुद्धाध्वकारणम् मन्त्रयोनिः परा माया नित्या कुण्डलिनी तु या
158,upādānaṃ śarīrāṇāṃ vidyāvidyeśvarātmanām kāryātmikā sā māyeyaṃ pariṇāmavatī ca yat,उपादानं शरीराणां विद्याविद्येश्वरात्मनाम् कार्यात्मिका सा मायेयं परिणामवती च यत्
159,śarīrendriyasaṃyuktaṃ kartāraṃ sādhayet tataḥ viśuddhasyādhvanaḥ siddhir anivāryāvatiṣṭhate,शरीरेन्द्रियसंयुक्तं कर्तारं साधयेत् ततः विशुद्धस्याध्वनः सिद्धिर् अनिवार्यावतिष्ठते
160,yeṣāṃ māyā mate 'nityā kalāvidyādikāraṇam na teṣāmasito mārgaḥ kalāśuddhyā viśuddhyati,येषां माया मते ऽनित्या कलाविद्यादिकारणम् न तेषामसितो मार्गः कलाशुद्ध्या विशुद्ध्यति
161,kalā hi śodhitāḥ pañca nivṛttyādyā viśuddhaye tattvādīnāmato bindoḥ kāryamadhvā viśeṣataḥ,कला हि शोधिताः पञ्च निवृत्त्याद्या विशुद्धये तत्त्वादीनामतो बिन्दोः कार्यमध्वा विशेषतः
162,na tu vyāpakamātrāṇāṃ śuddhyā śuddhirmatādhvasu anupādānarūpāṇāṃ kalānāṃ nityaśuddhayoḥ,न तु व्यापकमात्राणां शुद्ध्या शुद्धिर्मताध्वसु अनुपादानरूपाणां कलानां नित्यशुद्धयोः
163,śivaśaktyorviśuddhyaiva sadā śuddhiprasaṅgataḥ ityākhyātā mahāmāyā sarvādhvaprakṛtiḥ parā,शिवशक्त्योर्विशुद्ध्यैव सदा शुद्धिप्रसङ्गतः इत्याख्याता महामाया सर्वाध्वप्रकृतिः परा
164,ācāryaistairaśeṣādhvakāryavādavicakṣaṇaiḥ anye tu kathayantyatra māyāmadhvasvanaśvarīm,आचार्यैस्तैरशेषाध्वकार्यवादविचक्षणैः अन्ये तु कथयन्त्यत्र मायामध्वस्वनश्वरीम्
165,upādānaṃ kalādīnām abhivyāptāṃ ca bindunā śuddhiśca tādṛśī jñeyā tayorāgamavedibhiḥ,उपादानं कलादीनाम् अभिव्याप्तां च बिन्दुना शुद्धिश्च तादृशी ज्ञेया तयोरागमवेदिभिः
166,yayā vyāpakaśuddhyaiva viśuddhiritarāśrayā mantrayonirmahāmāyā yā parigrahavartinī,यया व्यापकशुद्ध्यैव विशुद्धिरितराश्रया मन्त्रयोनिर्महामाया या परिग्रहवर्तिनी
167,śivasya śaktirākrāntā yayā sarve 'pi pudgalāḥ seyaṃ kriyātmikā śaktir īśvarī sarvadoditā,शिवस्य शक्तिराक्रान्ता यया सर्वे ऽपि पुद्गलाः सेयं क्रियात्मिका शक्तिर् ईश्वरी सर्वदोदिता
168,vartamānā paśuṣveva pāśatvena vyavasthitā paśūn vartayate nityaṃ nānāyoniṣvaniścitā,वर्तमाना पशुष्वेव पाशत्वेन व्यवस्थिता पशून् वर्तयते नित्यं नानायोनिष्वनिश्चिता
169,svaparāmarśavīryeṇa bhogamokṣau prayacchati sā bhogasādhanopāyapratyayodayahetunā,स्वपरामर्शवीर्येण भोगमोक्षौ प्रयच्छति सा भोगसाधनोपायप्रत्ययोदयहेतुना
170,śabdānuvedhena sadā mohayedavivecitā sarvathaivāmṛtaprāpteḥ pṛthakkāraṃ pratanvatī,शब्दानुवेधेन सदा मोहयेदविवेचिता सर्वथैवामृतप्राप्तेः पृथक्कारं प्रतन्वती
171,tato 'bhūd viṣayābhogaprītilālasacetasaḥ jñānaṃ parāmṛtopāyahetuḥ parikaraḥ paśoḥ,ततो ऽभूद् विषयाभोगप्रीतिलालसचेतसः ज्ञानं परामृतोपायहेतुः परिकरः पशोः
172,tacca śabdānuvedhena śabdarāśerabhūdasau śabdarāśiśca bindūttho bindurnādādasāvapi,तच्च शब्दानुवेधेन शब्दराशेरभूदसौ शब्दराशिश्च बिन्दूत्थो बिन्दुर्नादादसावपि
173,bindoranāhatādeṣa kāraṇaṃ śuddhavartmanaḥ tatra bhoktṛtayā bhogaiḥ śarīrendriyagocaraiḥ,बिन्दोरनाहतादेष कारणं शुद्धवर्त्मनः तत्र भोक्तृतया भोगैः शरीरेन्द्रियगोचरैः
174,malaḥ karma ca māyā ca viśuddhamanumīyate māyaiva kāraṇaṃ śuddhāśuddhayormalakarmaṇoḥ,मलः कर्म च माया च विशुद्धमनुमीयते मायैव कारणं शुद्धाशुद्धयोर्मलकर्मणोः
175,aśuddhayoraśuddhaiva māyāto dvividhā matā bindorviveke sahasā cchidyate malakambukaḥ,अशुद्धयोरशुद्धैव मायातो द्विविधा मता बिन्दोर्विवेके सहसा च्छिद्यते मलकम्बुकः
176,māyāpuruṣaviveke tu dharmādharmatuṣakṣayaḥ uttirṇamāyamātmānaṃ mahāmāyānuṣaṅgiṇam,मायापुरुषविवेके तु धर्माधर्मतुषक्षयः उत्तिर्णमायमात्मानं महामायानुषङ्गिणम्
177,uddiśya śaktirīśasya bindoḥ kṣobhāya vartate yathodadhiruparyeva vikarotyanileraṇāt,उद्दिश्य शक्तिरीशस्य बिन्दोः क्षोभाय वर्तते यथोदधिरुपर्येव विकरोत्यनिलेरणात्
178,tathaikadeśato binduḥ śaktervyāpnoti cākhilam evaṃ māyaikadeśena vikaroti tathākhilam,तथैकदेशतो बिन्दुः शक्तेर्व्याप्नोति चाखिलम् एवं मायैकदेशेन विकरोति तथाखिलम्
179,vyāpnoti kāryamātmīyaṃ tathaivāvyaktamiṣyate tatrākṣubdhe bhavedbhogo bindāvānandarūpiṇi,व्याप्नोति कार्यमात्मीयं तथैवाव्यक्तमिष्यते तत्राक्षुब्धे भवेद्भोगो बिन्दावानन्दरूपिणि
180,kṣubdhe 'dhikāro devasya layo 'tikrāntabindukaḥ ekaiva khalu cicchaktiḥ śivasya samavāyinī,क्षुब्धे ऽधिकारो देवस्य लयो ऽतिक्रान्तबिन्दुकः एकैव खलु चिच्छक्तिः शिवस्य समवायिनी
181,trividhopādhisambhedāl layabhogādhikāriṇī tayaitayābhisambandhād eko devastridhā bhavet,त्रिविधोपाधिसम्भेदाल् लयभोगाधिकारिणी तयैतयाभिसम्बन्धाद् एको देवस्त्रिधा भवेत्
182,śivaḥ sadāśivo 'dhīśo layabhogādhikāravān śaktirapratighodāramarīcinicayātmikā,शिवः सदाशिवो ऽधीशो लयभोगाधिकारवान् शक्तिरप्रतिघोदारमरीचिनिचयात्मिका
183,nityoditānavacchinnā nirvikalpasvarūpiṇī nirāvaraṇavirdvandvanirupādānavaibhavā,नित्योदितानवच्छिन्ना निर्विकल्पस्वरूपिणी निरावरणविर्द्वन्द्वनिरुपादानवैभवा
184,vividhopādhisambandhavivartabhidurodayā śāntoditaprapañcādibinduvyāptipaṭīyasī,विविधोपाधिसम्बन्धविवर्तभिदुरोदया शान्तोदितप्रपञ्चादिबिन्दुव्याप्तिपटीयसी
185,parānapekṣānanyātmaprakāśyā sarvatomukhī ādimadhyāntarahitā rahitā sarvabandhanaiḥ,परानपेक्षानन्यात्मप्रकाश्या सर्वतोमुखी आदिमध्यान्तरहिता रहिता सर्वबन्धनैः
186,niṣṭhā kāṣṭhā parā sūkṣmā vastumātrātilālasā citireva matāmlānamahimā parameṣṭhinaḥ,निष्ठा काष्ठा परा सूक्ष्मा वस्तुमात्रातिलालसा चितिरेव मताम्लानमहिमा परमेष्ठिनः
187,śivasyānāhitāpūrvaviśeṣasyaiva sannidhau tayaitayābhisambandhaviśeṣānnityarūpayā,शिवस्यानाहितापूर्वविशेषस्यैव सन्निधौ तयैतयाभिसम्बन्धविशेषान्नित्यरूपया
188,vikaroti vicitrābhir vṛttibhiḥ sthagayanniva bindurāpūrayannādair āṇavaṃ cinnabho muhuḥ,विकरोति विचित्राभिर् वृत्तिभिः स्थगयन्निव बिन्दुरापूरयन्नादैर् आणवं चिन्नभो मुहुः
189,saridvānabhisambandhād indunārkasya sannidhau vikaroti yathā lolaiḥ kallolairnādayannabhaḥ,सरिद्वानभिसम्बन्धाद् इन्दुनार्कस्य सन्निधौ विकरोति यथा लोलैः कल्लोलैर्नादयन्नभः
190,saiṣā śivāśrayā śaktir amoghā balaśālinī ekānekavibhāgeva kāryabhedād vibhāvyate,सैषा शिवाश्रया शक्तिर् अमोघा बलशालिनी एकानेकविभागेव कार्यभेदाद् विभाव्यते
191,yathaikā savituḥ śaktir dānādānādikarmabhiḥ icchākāryamanicchāpi kurvāṇecchā cidavyayā,यथैका सवितुः शक्तिर् दानादानादिकर्मभिः इच्छाकार्यमनिच्छापि कुर्वाणेच्छा चिदव्यया
192,jñānamajñānarūpaivam akriyāpi kriyā tathā yad yasyāḥ kāryamāmnāyalokābhyāmavadhāritam,ज्ञानमज्ञानरूपैवम् अक्रियापि क्रिया तथा यद् यस्याः कार्यमाम्नायलोकाभ्यामवधारितम्
193,tadetadrūpiṇī śaktiḥ kurute 'cintyavaibhavā kāmānapi bahūnekaḥ kalpavṛkṣaḥ prayacchati,तदेतद्रूपिणी शक्तिः कुरुते ऽचिन्त्यवैभवा कामानपि बहूनेकः कल्पवृक्षः प्रयच्छति
194,cintāmaṇiśca vividhān acintyamahimā yathā tathānāhitasaṃskāraviśeṣaikasvarūpiṇī,चिन्तामणिश्च विविधान् अचिन्त्यमहिमा यथा तथानाहितसंस्कारविशेषैकस्वरूपिणी
195,cidacintyā vibhoḥ śaktir aśeṣārthakriyāvidhau na jāyate na mriyate kṣīyate na ca vardhate,चिदचिन्त्या विभोः शक्तिर् अशेषार्थक्रियाविधौ न जायते न म्रियते क्षीयते न च वर्धते
196,citiḥ śaktiḥ prakāśatvād ajaḍatvācca yat punaḥ utpadyate naśyati vā cinotyapacinoti ca,चितिः शक्तिः प्रकाशत्वाद् अजडत्वाच्च यत् पुनः उत्पद्यते नश्यति वा चिनोत्यपचिनोति च
197,tadaprakāśarūpaṃ vā jaḍaṃ vā dṛśyate yathā śarīrādi tathā nāsau tasmānnaiṣā vikāriṇī,तदप्रकाशरूपं वा जडं वा दृश्यते यथा शरीरादि तथा नासौ तस्मान्नैषा विकारिणी
198,tābhyāmevopadeśābhyāṃ pariṇāmo nirākṛtaḥ bodhaśakterabodhasya pariṇāmo hi dṛśyate,ताभ्यामेवोपदेशाभ्यां परिणामो निराकृतः बोधशक्तेरबोधस्य परिणामो हि दृश्यते
199,pariṇāmāparimlānaṃ śāśvataṃ śivamāśritā samavāyena tādātmyān na hi cit pariṇāmiṇī,परिणामापरिम्लानं शाश्वतं शिवमाश्रिता समवायेन तादात्म्यान् न हि चित् परिणामिणी
200,nityaiṣāśeṣakāryāṇāṃ kāraṇatvād yatheśvaraḥ sattve kāraṇaśūnyatvād api binduvadiṣyate,नित्यैषाशेषकार्याणां कारणत्वाद् यथेश्वरः सत्त्वे कारणशून्यत्वाद् अपि बिन्दुवदिष्यते
201,tathā hi tāṃ samāśritya santo 'nye śāśvatī satī yatsiddhau jagataḥ siddhir yadasiddhau na kiñcana,तथा हि तां समाश्रित्य सन्तो ऽन्ये शाश्वती सती यत्सिद्धौ जगतः सिद्धिर् यदसिद्धौ न किञ्चन
202,tatsattā sādhyate kasya kena vā pratipādyate tāmetāmadvayāmeke kīrtayanti vipaścitaḥ,तत्सत्ता साध्यते कस्य केन वा प्रतिपाद्यते तामेतामद्वयामेके कीर्तयन्ति विपश्चितः
203,citiṃ sadasadākāravivartollāsaśālinīm yathā rajjurahicchidramālāvibhramakāriṇī,चितिं सदसदाकारविवर्तोल्लासशालिनीम् यथा रज्जुरहिच्छिद्रमालाविभ्रमकारिणी
204,na tānutpādayatyarthān asataḥ prathayatyasau jñānamātraṃ tathaiveyam ekānekāyate bhramāt,न तानुत्पादयत्यर्थान् असतः प्रथयत्यसौ ज्ञानमात्रं तथैवेयम् एकानेकायते भ्रमात्
205,seyaṃ bhrāntiranālambā sarvanyāyavirodhinī vicārāllūnamūlatvād aheturbandhamokṣayoḥ,सेयं भ्रान्तिरनालम्बा सर्वन्यायविरोधिनी विचाराल्लूनमूलत्वाद् अहेतुर्बन्धमोक्षयोः
206,tasmānna baddho bandho 'nyo bandhakaśca vicārataḥ nityamuktādvayānantasaṃvidevāsti kevalam,तस्मान्न बद्धो बन्धो ऽन्यो बन्धकश्च विचारतः नित्यमुक्ताद्वयानन्तसंविदेवास्ति केवलम्
207,kathaṃ punarayaṃ bhedapratibhāso 'pi dṛśyate vyavahārastu bhedātmā vijñeyo vaṭayakṣavat,कथं पुनरयं भेदप्रतिभासो ऽपि दृश्यते व्यवहारस्तु भेदात्मा विज्ञेयो वटयक्षवत्
208,tathā hi bhedo bhāvānāṃ na pratyakṣo 'kṣadhīryataḥ bālamūkādivijñānatulyaivākalpanārthajā,तथा हि भेदो भावानां न प्रत्यक्षो ऽक्षधीर्यतः बालमूकादिविज्ञानतुल्यैवाकल्पनार्थजा
209,sā vidhātrī padārthānāṃ na niṣedhati kiñcana yad viśeṣaṇavijñānaṃ śabdasaṃskārapūrvakam,सा विधात्री पदार्थानां न निषेधति किञ्चन यद् विशेषणविज्ञानं शब्दसंस्कारपूर्वकम्
210,deśakālādyapekṣākṣair udapādi na tatpunaḥ arthasāmarthajaṃ jñānaṃ smṛtisaṅkalpavanmatam,देशकालाद्यपेक्षाक्षैर् उदपादि न तत्पुनः अर्थसामर्थजं ज्ञानं स्मृतिसङ्कल्पवन्मतम्
211,nānumānāgamau tatra pramāṇaṃ tadabhāvataḥ pratyakṣa eva tāvarthe vikalpaviṣayāvapi,नानुमानागमौ तत्र प्रमाणं तदभावतः प्रत्यक्ष एव तावर्थे विकल्पविषयावपि
212,svotthairnibaddhyate tasmāc chaṅkāpāśairvimūḍhadhīḥ mucyate tebhya evāyaṃ bandhamokṣau na vastutaḥ,स्वोत्थैर्निबद्ध्यते तस्माच् छङ्कापाशैर्विमूढधीः मुच्यते तेभ्य एवायं बन्धमोक्षौ न वस्तुतः
213,ityadvaitagrahāviṣṭāḥ pralapanto dayālubhiḥ gurubhiḥ pratibodhyante siddhāntāgamadāyibhiḥ,इत्यद्वैतग्रहाविष्टाः प्रलपन्तो दयालुभिः गुरुभिः प्रतिबोध्यन्ते सिद्धान्तागमदायिभिः
214,yadyadvayeyaṃ saṃvittiḥ pramāṇairvyāvahārikaiḥ sādhyeta taireva dṛḍhaṃ tasyāḥ syāt sadvitīyatā,यद्यद्वयेयं संवित्तिः प्रमाणैर्व्यावहारिकैः साध्येत तैरेव दृढं तस्याः स्यात् सद्वितीयता
215,prasiddhāḥ pṛthagevālaṃ dharmidṛṣṭāntahetavaḥ aprasiddhasya dharmasya siddhyai vyāptyupabṛṃhitāḥ,प्रसिद्धाः पृथगेवालं धर्मिदृष्टान्तहेतवः अप्रसिद्धस्य धर्मस्य सिद्ध्यै व्याप्त्युपबृंहिताः
216,na siddhaḥ sādhyate dharmo nāsiddhairapi taistathā siddhyasiddhī ca sambhūya naikatra sthātumarhataḥ,न सिद्धः साध्यते धर्मो नासिद्धैरपि तैस्तथा सिद्ध्यसिद्धी च सम्भूय नैकत्र स्थातुमर्हतः
217,sapakṣapakṣayorbhede pramāṇamanumā bhavet aikye hi na tayorhetusādharmyaṃ tadabhāvataḥ,सपक्षपक्षयोर्भेदे प्रमाणमनुमा भवेत् ऐक्ये हि न तयोर्हेतुसाधर्म्यं तदभावतः
218,kasya kena kathaṃ vyāptir ityadvaitaprasiddhaye prayukto bhedamākhyāti prayogaḥ svāṅgasiddhaye,कस्य केन कथं व्याप्तिर् इत्यद्वैतप्रसिद्धये प्रयुक्तो भेदमाख्याति प्रयोगः स्वाङ्गसिद्धये
219,advayeti niṣedho 'pi citi yujyeta tanmate(?) dvaitabhāvastato 'nyatra siddhyet siddhāvapi dhruvam,अद्वयेति निषेधो ऽपि चिति युज्येत तन्मते(?) द्वैतभावस्ततो ऽन्यत्र सिद्ध्येत् सिद्धावपि ध्रुवम्
220,pratijñā bhajyate teṣām āśāmātravijṛmbhitā āgamo 'pi padaistaistaiḥ smāritārthaviśeṣataḥ,प्रतिज्ञा भज्यते तेषाम् आशामात्रविजृम्भिता आगमो ऽपि पदैस्तैस्तैः स्मारितार्थविशेषतः
221,padārthajātaṃ saṃsargaviśiṣṭaṃ kathayet katham yadyadvayeyaṃ saṃvittiḥ svena syādabhidhitsitā,पदार्थजातं संसर्गविशिष्टं कथयेत् कथम् यद्यद्वयेयं संवित्तिः स्वेन स्यादभिधित्सिता
222,āgamaḥ kathamadvaitam anumānaṃ ca sādhayet nivāryamāṇamaṅgaiḥ svair advaitakṣapaṇakṣamaiḥ,आगमः कथमद्वैतम् अनुमानं च साधयेत् निवार्यमाणमङ्गैः स्वैर् अद्वैतक्षपणक्षमैः
223,kiñca śabdāḥ parityajya mukhyamarthaṃ virodhataḥ vartamānā hi dṛśyante gauṇe 'rthe lokavedayoḥ,किञ्च शब्दाः परित्यज्य मुख्यमर्थं विरोधतः वर्तमाना हि दृश्यन्ते गौणे ऽर्थे लोकवेदयोः
224,gaurbrāhmaṇo 'yamādityo yūpa ityevamādayaḥ naivaṃ heturadṛṣṭāyāṃ vyāptau sādhyaṃ na sādhayet,गौर्ब्राह्मणो ऽयमादित्यो यूप इत्येवमादयः नैवं हेतुरदृष्टायां व्याप्तौ साध्यं न साधयेत्
225,ato hetubalākrāntāḥ śrutayo dvaitamātmanām mukhyamapyapahāyārthaṃ nutiṃ kurvanti saṃvidaḥ,अतो हेतुबलाक्रान्ताः श्रुतयो द्वैतमात्मनाम् मुख्यमप्यपहायार्थं नुतिं कुर्वन्ति संविदः
226,pratyakṣamapi gṛhṇāti vastuno nirvikalpakam bhedaṃ parebhyo vyāvṛttirūpaṃ yenopajāyate,प्रत्यक्षमपि गृह्णाति वस्तुनो निर्विकल्पकम् भेदं परेभ्यो व्यावृत्तिरूपं येनोपजायते
227,jāyamānena nāmādiviśeṣasmṛtipūrvakam savikalpamasandigdhaṃ vyabhicāravivarjitam,जायमानेन नामादिविशेषस्मृतिपूर्वकम् सविकल्पमसन्दिग्धं व्यभिचारविवर्जितम्
228,pratyakṣasaṃjñaṃ vijñānam anyathā nopapadyate agṛhītārthabhedasya tannāmādiviśeṣavat,प्रत्यक्षसंज्ञं विज्ञानम् अन्यथा नोपपद्यते अगृहीतार्थभेदस्य तन्नामादिविशेषवत्
229,anumānasya sāphalyam api bhedagrahe sati vyāptigrahaṇasambandhe sāmānye siddhasādhanāt,अनुमानस्य साफल्यम् अपि भेदग्रहे सति व्याप्तिग्रहणसम्बन्धे सामान्ये सिद्धसाधनात्
230,api cānyatvamadvaitabhedayorabhyupaiti cet bhedaḥ siddhyedathānanyabhāva evaṃ ca sādhyate,अपि चान्यत्वमद्वैतभेदयोरभ्युपैति चेत् भेदः सिद्ध्येदथानन्यभाव एवं च साध्यते
231,na hi dṛṣṭāntamātreṇa sādhyasiddhirbhavedataḥ rajjūdāharaṇaṃ śiṣyasammohāyaiva kevalam,न हि दृष्टान्तमात्रेण साध्यसिद्धिर्भवेदतः रज्जूदाहरणं शिष्यसम्मोहायैव केवलम्
232,nāpi saṃvitsamā rajjor viśeṣānupalabdhitaḥ vivartamānā tairbhāvair jñānamātranivartakaiḥ,नापि संवित्समा रज्जोर् विशेषानुपलब्धितः विवर्तमाना तैर्भावैर् ज्ञानमात्रनिवर्तकैः
233,sā tu saṃvedavijñātā taistairbhāvairvivartate maloparuddhadṛkśakter narasyevoḍurāṭ paśoḥ,सा तु संवेदविज्ञाता तैस्तैर्भावैर्विवर्तते मलोपरुद्धदृक्शक्तेर् नरस्येवोडुराट् पशोः
234,yathā taimiriko hetusahasreṇāpi tarkayan ekamindumanekāṃstān bhūyobhūyaḥ samīksate,यथा तैमिरिको हेतुसहस्रेणापि तर्कयन् एकमिन्दुमनेकांस्तान् भूयोभूयः समीक्सते
235,yathā vā pittasanduṣṭarasanaḥ svādu tarkayan api tiktaṃ vijānāti payaḥ karaṇadoṣataḥ,यथा वा पित्तसन्दुष्टरसनः स्वादु तर्कयन् अपि तिक्तं विजानाति पयः करणदोषतः
236,yathā vāñjanasaṃyukte kvathyamāne ca vāriṇi viduṣāmapi nīloṣṇapratyayāvavivekataḥ,यथा वाञ्जनसंयुक्ते क्वथ्यमाने च वारिणि विदुषामपि नीलोष्णप्रत्ययावविवेकतः
237,tathā parīkṣitā samyag āgamaiḥ sopapattikaiḥ vivartamānā jāteti naṣṭeti vividheti ca,तथा परीक्षिता सम्यग् आगमैः सोपपत्तिकैः विवर्तमाना जातेति नष्टेति विविधेति च
238,jñānānivṛttiṃ gamayet kāraṇaṃ timirādivat tacchivapraṇidhānena śivaśāstroditena ca,ज्ञानानिवृत्तिं गमयेत् कारणं तिमिरादिवत् तच्छिवप्रणिधानेन शिवशास्त्रोदितेन च
239,karmaṇaiva nivartyeta nānyathā jñānakoṭibhiḥ timirādiryathārogyaśāstroktenaiva karmaṇā,कर्मणैव निवर्त्येत नान्यथा ज्ञानकोटिभिः तिमिरादिर्यथारोग्यशास्त्रोक्तेनैव कर्मणा
240,deśakālanarānyatve 'pyanyathānavabhāsitaḥ abādhitaḥ pramāṇaiśca vivartaḥ syāt kathaṃ citeḥ,देशकालनरान्यत्वे ऽप्यन्यथानवभासितः अबाधितः प्रमाणैश्च विवर्तः स्यात् कथं चितेः
241,prapañcaḥ kiñca māyeyaḥ pramāṇaireva sādhitaḥ tasmādvivartate saṃvid aṇūnāmeva bandhanāt,प्रपञ्चः किञ्च मायेयः प्रमाणैरेव साधितः तस्माद्विवर्तते संविद् अणूनामेव बन्धनात्
242,vivartaḥ khalu cicchakter mithyāpariṇatiryayā atadrūpāpi tadrūparūpiṇīvānubhūyate,विवर्तः खलु चिच्छक्तेर् मिथ्यापरिणतिर्यया अतद्रूपापि तद्रूपरूपिणीवानुभूयते
243,sa parasparasambaddhaś cidacidgocarastayoḥ anyonyādhyāsasādhyatvād avivekakṛtodayaḥ,स परस्परसम्बद्धश् चिदचिद्गोचरस्तयोः अन्योन्याध्याससाध्यत्वाद् अविवेककृतोदयः
244,tatra cit svābhisambandhabuddhitattvāvivekataḥ āropyātmani tadvṛttivikārānavikāriṇī,तत्र चित् स्वाभिसम्बन्धबुद्धितत्त्वाविवेकतः आरोप्यात्मनि तद्वृत्तिविकारानविकारिणी
245,janmādīnanu jāteti naṣṭeti vividheti ca sasukheti saduḥkheti svātmānaṃ darśayatyaṇoḥ,जन्मादीननु जातेति नष्टेति विविधेति च ससुखेति सदुःखेति स्वात्मानं दर्शयत्यणोः
246,tadvajjaḍaṃ ca caitanyam āropyātmani cidguṇam avivekena jānati bālo 'haṃ kṛśa ityataḥ,तद्वज्जडं च चैतन्यम् आरोप्यात्मनि चिद्गुणम् अविवेकेन जानति बालो ऽहं कृश इत्यतः
247,sarveṣāmaviveko 'yam aṇūnāṃ malahetukaḥ bhrāntipradhānasantānakandaścijjaḍavastunoḥ,सर्वेषामविवेको ऽयम् अणूनां मलहेतुकः भ्रान्तिप्रधानसन्तानकन्दश्चिज्जडवस्तुनोः
248,na hi saṃvidviśeṣāṇāṃ viśiṣṭairjaḍavastubhiḥ vivartabhedo yujyerann antarā dṛḍhabandhanam,न हि संविद्विशेषाणां विशिष्टैर्जडवस्तुभिः विवर्तभेदो युज्येरन्न् अन्तरा दृढबन्धनम्
249,tathā hi dehe 'haṃbuddhir na loṣṭe sāpi kasyacit aṇoreva na sarveṣām ato bandhastayormataḥ,तथा हि देहे ऽहंबुद्धिर् न लोष्टे सापि कस्यचित् अणोरेव न सर्वेषाम् अतो बन्धस्तयोर्मतः
250,yāni yasyendriyāṇāsan narasya jñānakarmaṇoḥ na tāni punaranyasya karaṇāni tayostathā,यानि यस्येन्द्रियाणासन् नरस्य ज्ञानकर्मणोः न तानि पुनरन्यस्य करणानि तयोस्तथा
251,viśiṣṭaiva vivartāya cidviśeṣasya vāryate buddhirna sarvā sarveṣāṃ tena bandhastayormataḥ,विशिष्टैव विवर्ताय चिद्विशेषस्य वार्यते बुद्धिर्न सर्वा सर्वेषां तेन बन्धस्तयोर्मतः
252,buddhyārūḍhaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ kiñcit kenacideva yat puṃsopabhujyate tena tayorbandho niyāmakaḥ,बुद्ध्यारूढं सुखं दुःखं किञ्चित् केनचिदेव यत् पुंसोपभुज्यते तेन तयोर्बन्धो नियामकः
253,aviveko niyantā cet sa tayoreva kiṅkṛtaḥ tena bandho 'sti bandhaśca pṛthageveśiturmataḥ,अविवेको नियन्ता चेत् स तयोरेव किङ्कृतः तेन बन्धो ऽस्ति बन्धश्च पृथगेवेशितुर्मतः
254,bandhavartī vimūḍhātmā mokṣastadbandhamocanam galite sarvathā bandhe vimukte cāṇave male,बन्धवर्ती विमूढात्मा मोक्षस्तद्बन्धमोचनम् गलिते सर्वथा बन्धे विमुक्ते चाणवे मले
255,sarvārthadyotikā śaktiḥ śivasyaiva vijṛmbhate sarvāvaraṇanirmuktā śaktireṣā mahīyasī,सर्वार्थद्योतिका शक्तिः शिवस्यैव विजृम्भते सर्वावरणनिर्मुक्ता शक्तिरेषा महीयसी
256,alpīyāṃsaṃ samāvṛtya viṣayaṃ sā tu darśayet parasaṃvitsvarūpāyāḥ śakterasati bandhane,अल्पीयांसं समावृत्य विषयं सा तु दर्शयेत् परसंवित्स्वरूपायाः शक्तेरसति बन्धने
257,paramātraṃ prakāśeta muktāṇūnāmanāratam ato vimuktāḥ sarvajñā na tu cinmātravedinaḥ,परमात्रं प्रकाशेत मुक्ताणूनामनारतम् अतो विमुक्ताः सर्वज्ञा न तु चिन्मात्रवेदिनः
258,sati bāhye tadajñānaṃ vastuni syāt tamaḥkṛtam tamasācchādyamānā hi na te muktā bhavanti ca,सति बाह्ये तदज्ञानं वस्तुनि स्यात् तमःकृतम् तमसाच्छाद्यमाना हि न ते मुक्ता भवन्ति च
259,vikalpo bindusaṃkṣobhāc chabdavedhena saṃvidām jāyate malaruddhānām aṇūnāmarthadarśane,विकल्पो बिन्दुसंक्षोभाच् छब्दवेधेन संविदाम् जायते मलरुद्धानाम् अणूनामर्थदर्शने
260,nirmalānāmasaṃkṣobhād bindostadbandhamokṣajā nirvikalpārthasaṃvittis tadaharjātabālavat,निर्मलानामसंक्षोभाद् बिन्दोस्तद्बन्धमोक्षजा निर्विकल्पार्थसंवित्तिस् तदहर्जातबालवत्
261,yo yadā vartate bhāvo bhūto bhāvi ca tat tadā yathārthasthitiṃ gṛḥnāti svasaṃvedyā cidavyayā,यो यदा वर्तते भावो भूतो भावि च तत् तदा यथार्थस्थितिं गृःनाति स्वसंवेद्या चिदव्यया
262,na te viśvasya kartāraḥ kartāsya śiva eva yat na hi kartṛbahutvasya gamakaṃ vidyate kvacit,न ते विश्वस्य कर्तारः कर्तास्य शिव एव यत् न हि कर्तृबहुत्वस्य गमकं विद्यते क्वचित्
263,nityamuktoditācintyaprabhāvā śaktisaṃjñitā saṃvidāśrayate śaśvacchivaṃ paramakāraṇam,नित्यमुक्तोदिताचिन्त्यप्रभावा शक्तिसंज्ञिता संविदाश्रयते शश्वच्छिवं परमकारणम्
264,sa tayā jaḍamākramya sṛjatyavati hanti ca tirodadhāti bhagavān anugṛhṇāti cātmanaḥ,स तया जडमाक्रम्य सृजत्यवति हन्ति च तिरोदधाति भगवान् अनुगृह्णाति चात्मनः
265,kṛtyeṣu teṣu kartāsau trividhaḥ pañcasūcyate śaktimānāhitodyogaḥ pravṛttaśceti deśikaiḥ,कृत्येषु तेषु कर्तासौ त्रिविधः पञ्चसूच्यते शक्तिमानाहितोद्योगः प्रवृत्तश्चेति देशिकैः
266,tatra śakto bhavedādyo niṣkalaḥ śivasaṃjñitaḥ tasmin mukulitevāste kriyākhyā śaktiraiśvarī,तत्र शक्तो भवेदाद्यो निष्कलः शिवसंज्ञितः तस्मिन् मुकुलितेवास्ते क्रियाख्या शक्तिरैश्वरी
267,saivonmiṣantī samprāptabindugarbhabharālasā patyurāviṣkarotyuccaiḥ paramānandasantatim,सैवोन्मिषन्ती सम्प्राप्तबिन्दुगर्भभरालसा पत्युराविष्करोत्युच्चैः परमानन्दसन्ततिम्
268,sa tayā ramate nityaṃ samudyuktaḥ sadāśivaḥ pañcamantratanuḥ śrīmān devaḥ sakalaniṣkalaḥ,स तया रमते नित्यं समुद्युक्तः सदाशिवः पञ्चमन्त्रतनुः श्रीमान् देवः सकलनिष्कलः
269,mananāt sarvabhāvānāṃ trāṇāt saṃsārasāgarāt mantrarūpā hi tacchaktir mananatrāṇadharmiṇī,मननात् सर्वभावानां त्राणात् संसारसागरात् मन्त्ररूपा हि तच्छक्तिर् मननत्राणधर्मिणी
270,kāryabhedādadhiṣṭhānavaśādekaiva pañcadhā sā bhāti binduśāntyādipañcādhiṣṭheyagocarā,कार्यभेदादधिष्ठानवशादेकैव पञ्चधा सा भाति बिन्दुशान्त्यादिपञ्चाधिष्ठेयगोचरा
271,binduḥ śāntiḥ kalā vidyā pratiṣṭhā sanivṛttikā bhogasthānāni pañcaiṣāṃ bindusaṃjñā śiveritā,बिन्दुः शान्तिः कला विद्या प्रतिष्ठा सनिवृत्तिका भोगस्थानानि पञ्चैषां बिन्दुसंज्ञा शिवेरिता
272,kalānāmavibhāgo 'yaṃ pañcānāṃ bindusaṃjñitaḥ tadgocarā parā mūrtir aparā kāryagocarā,कलानामविभागो ऽयं पञ्चानां बिन्दुसंज्ञितः तद्गोचरा परा मूर्तिर् अपरा कार्यगोचरा
273,yā taysa vimalā śaktiḥ śivasya samavāyinī saiva mūrtiḥ kriyābhedāt sādākhyā tanurucyate,या तय्स विमला शक्तिः शिवस्य समवायिनी सैव मूर्तिः क्रियाभेदात् सादाख्या तनुरुच्यते
274,mahāmāyā samākrāntā śivena balaśālinā bhogasthānaniviṣṭānāṃ nirmalānāṃ śivātmanām,महामाया समाक्रान्ता शिवेन बलशालिना भोगस्थाननिविष्टानां निर्मलानां शिवात्मनाम्
275,tanubhogendriyasthānavijñānādi karoti yat tatkāryaṃ sā kriyāśaktir asāvapi tathocyate,तनुभोगेन्द्रियस्थानविज्ञानादि करोति यत् तत्कार्यं सा क्रियाशक्तिर् असावपि तथोच्यते
276,sarvajñānakriyārūpā śaktirekā hi śūlinaḥ icchājñānakriyādyā yat prabhavāḥ karyayonayaḥ,सर्वज्ञानक्रियारूपा शक्तिरेका हि शूलिनः इच्छाज्ञानक्रियाद्या यत् प्रभवाः कर्ययोनयः
277,īśvarāṇāṃ śivānāṃ ca mahāmāyāmayāstathā dehendriyādayaḥ śuddhāḥ subhagāḥ svadhikārakāḥ,ईश्वराणां शिवानां च महामायामयास्तथा देहेन्द्रियादयः शुद्धाः सुभगाः स्वधिकारकाः
278,seyaṃ kriyātmikā śaktiḥ śivasyāvyabhicāriṇī tatsambandhācchivo 'śeṣakāryāṇāṃ heturucyate,सेयं क्रियात्मिका शक्तिः शिवस्याव्यभिचारिणी तत्सम्बन्धाच्छिवो ऽशेषकार्याणां हेतुरुच्यते
279,sa bindoravatīryāṇusadāśivasamāvṛtaḥ patikṛtyādhikāreṣu sadāśivamaheśvarān,स बिन्दोरवतीर्याणुसदाशिवसमावृतः पतिकृत्याधिकारेषु सदाशिवमहेश्वरान्
280,sampreṣayannaśeṣādhvamūrdhani bhrājate prabhuḥ pañcasrotomukhaḥ śāntaḥ prabhuḥ śaktiśirāḥ śivaḥ,सम्प्रेषयन्नशेषाध्वमूर्धनि भ्राजते प्रभुः पञ्चस्रोतोमुखः शान्तः प्रभुः शक्तिशिराः शिवः
281,dṛkkriyecchāviśālākṣo vijñānendukalānvitaḥ īśānamūrdhā puṃvaktro daśadigbāhumaṇḍalaḥ,दृक्क्रियेच्छाविशालाक्षो विज्ञानेन्दुकलान्वितः ईशानमूर्धा पुंवक्त्रो दशदिग्बाहुमण्डलः
282,aghorahṛdayo vāmaguhyo jātatanūjjvalaḥ pravṛttimānayaṃ devaḥ sakalaḥ sarvapāvanaḥ,अघोरहृदयो वामगुह्यो जाततनूज्ज्वलः प्रवृत्तिमानयं देवः सकलः सर्वपावनः
283,eka eva śivastadvac chaktirapyavikāriṇī layabhogādhikāreṣu tau hi cinmātrarūpiṇau,एक एव शिवस्तद्वच् छक्तिरप्यविकारिणी लयभोगाधिकारेषु तौ हि चिन्मात्ररूपिणौ
284,tathā hi vimalodāragabhīre cinmahodadhau svātmani pravilīyante tenaike samadhiṣṭhitāḥ,तथा हि विमलोदारगभीरे चिन्महोदधौ स्वात्मनि प्रविलीयन्ते तेनैके समधिष्ठिताः
285,śivena nibhṛtātmīyaśaktayo 'nye viśerate samāliṅgya mahāmāyām apare vṛttiśālinīm,शिवेन निभृतात्मीयशक्तयो ऽन्ये विशेरते समालिङ्ग्य महामायाम् अपरे वृत्तिशालिनीम्
286,tatsamparkiasukhaikāgrabuddhayo bhogalampaṭāḥ tathā pare paravyoma samāśrityādhvamūrdhani,तत्सम्पर्किअसुखैकाग्रबुद्धयो भोगलम्पटाः तथा परे परव्योम समाश्रित्याध्वमूर्धनि
287,kurvanti pañcakṛtyāni patyurājñānuvartinaḥ tataḥ sa teṣāmeko 'pi layabhogādhikāriṇām,कुर्वन्ति पञ्चकृत्यानि पत्युराज्ञानुवर्तिनः ततः स तेषामेको ऽपि लयभोगाधिकारिणाम्
288,adhiṣṭhātṛtayā bhedam aupacārikamṛcchati tadvadeva matā śaktis tayorbhedo 'dhunocyate,अधिष्ठातृतया भेदम् औपचारिकमृच्छति तद्वदेव मता शक्तिस् तयोर्भेदो ऽधुनोच्यते
289,śuddhe 'dhvani śivaḥ kartā kāraṇaṃ śaktirāśritā samāśrayaḥ sa vijñeyaḥ svaniṣṭhaghanacinmayaḥ,शुद्धे ऽध्वनि शिवः कर्ता कारणं शक्तिराश्रिता समाश्रयः स विज्ञेयः स्वनिष्ठघनचिन्मयः
290,sā tu saṃvidaśeṣārthagrahaṇe lampaṭodayā paramaiśvaryarūpā ca mahimā vyāptirūpiṇī,सा तु संविदशेषार्थग्रहणे लम्पटोदया परमैश्वर्यरूपा च महिमा व्याप्तिरूपिणी
291,maheśvaro mahāneṣa sarvārthavyāpakastayoḥ parānapekṣaṃ rūpaṃ yad vijñānaṃ śivasaṃjñitam,महेश्वरो महानेष सर्वार्थव्यापकस्तयोः परानपेक्षं रूपं यद् विज्ञानं शिवसंज्ञितम्
292,tasya śaktiṃ parāpekṣaṃ rūpamāhurvipaścitaḥ ākāradvayasaṃvittir aśeṣasyāpi vastunaḥ,तस्य शक्तिं परापेक्षं रूपमाहुर्विपश्चितः आकारद्वयसंवित्तिर् अशेषस्यापि वस्तुनः
293,parāpekṣānapekṣābhyām asti śaktiḥ śivāśrayā nityoditānavacchinnavibhūterīśvarasya yat,परापेक्षानपेक्षाभ्याम् अस्ति शक्तिः शिवाश्रया नित्योदितानवच्छिन्नविभूतेरीश्वरस्य यत्
294,śeyādhiṣṭheyakāryādau na tu hetvādikaṃ param tena śaktiḥ parāpekṣaṃ rūpamīśasya yujyate,शेयाधिष्ठेयकार्यादौ न तु हेत्वादिकं परम् तेन शक्तिः परापेक्षं रूपमीशस्य युज्यते
295,na sarvasya parāpekṣaṃ rūpamātramasau bhavet kāryaputrādirūpāṇām anyathaivopalambhanāt,न सर्वस्य परापेक्षं रूपमात्रमसौ भवेत् कार्यपुत्रादिरूपाणाम् अन्यथैवोपलम्भनात्
296,na tu nirviṣayaṃ jñānaṃ tadeva viṣayagrahaḥ virodhenātha paryāyān naivamapyavināśi yat,न तु निर्विषयं ज्ञानं तदेव विषयग्रहः विरोधेनाथ पर्यायान् नैवमप्यविनाशि यत्
297,naśvarāṇāmayaṃ dharmo yaḥ kāle nānyathodayaḥ avināśi ca tannityam iṣṭamasmād vibhidyate,नश्वराणामयं धर्मो यः काले नान्यथोदयः अविनाशि च तन्नित्यम् इष्टमस्माद् विभिद्यते
298,śaktirāśayataḥ śambhoḥ sa ca tasyāstatastathā kāryopādhivaśācchaktisaṃjñā syādapi cidghane,शक्तिराशयतः शम्भोः स च तस्यास्ततस्तथा कार्योपाधिवशाच्छक्तिसंज्ञा स्यादपि चिद्घने
299,na tu śaktiḥ parāpekṣā vastuto 'stīti kecana karaṇena vinā kāryaṃ kurvan kartā bhavediti,न तु शक्तिः परापेक्षा वस्तुतो ऽस्तीति केचन करणेन विना कार्यं कुर्वन् कर्ता भवेदिति
300,matireṣāmayuktaiva yuktipratyakṣabādhitā kiñcāgṛhītamapi ced upādhiḥ kāryamīśituḥ,मतिरेषामयुक्तैव युक्तिप्रत्यक्षबाधिता किञ्चागृहीतमपि चेद् उपाधिः कार्यमीशितुः
301,sadopahitabhāvena nirupādhiḥ kathaṃ śivaḥ kathaṃ vāyaṃ bhavet kartā kāraṇajñānavarjitaḥ,सदोपहितभावेन निरुपाधिः कथं शिवः कथं वायं भवेत् कर्ता कारणज्ञानवर्जितः
302,puruṣo vā kathaṃ buddhiṃ paśyet śaktyā tayā vinā idamandhatamaḥ kṛtsnam antarā śaktidīpikām,पुरुषो वा कथं बुद्धिं पश्येत् शक्त्या तया विना इदमन्धतमः कृत्स्नम् अन्तरा शक्तिदीपिकाम्
303,jāyetānyacca bhagavān aśaktaḥ kiṃ kariṣyati ananyāpi tathā śambhor vibhinnā śaktiriṣyate,जायेतान्यच्च भगवान् अशक्तः किं करिष्यति अनन्यापि तथा शम्भोर् विभिन्ना शक्तिरिष्यते
304,yathā masūrastvaṅguṣṭhān nāpi bhinnoktahetubhiḥ ananyāpi vibhinnātaḥ śambhoḥ sā samavāyinī,यथा मसूरस्त्वङ्गुष्ठान् नापि भिन्नोक्तहेतुभिः अनन्यापि विभिन्नातः शम्भोः सा समवायिनी
305,svābhāvikī ca tanmūlā prabhā bhānorivāmalā na hyeṣa bhagavān śaktyā svātmano 'tyantabhinnayā,स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला न ह्येष भगवान् शक्त्या स्वात्मनो ऽत्यन्तभिन्नया
306,kadācit kurute kiñcin nāpi jānāti kiñcana anāhitaviśeṣo 'pi heturdevo maheśvaraḥ,कदाचित् कुरुते किञ्चिन् नापि जानाति किञ्चन अनाहितविशेषो ऽपि हेतुर्देवो महेश्वरः
307,kāryabhedo 'pi kāryasya syādavasthāviśeṣataḥ binduḥ pralīnakāryo 'sau śivaśaktisamīritaḥ,कार्यभेदो ऽपि कार्यस्य स्यादवस्थाविशेषतः बिन्दुः प्रलीनकार्यो ऽसौ शिवशक्तिसमीरितः
308,sargāya sthitaye sraṣṭṛprapañcavilayāya ca cirasthāpitaviśvo hi bindureva pravartate,सर्गाय स्थितये स्रष्टृप्रपञ्चविलयाय च चिरस्थापितविश्वो हि बिन्दुरेव प्रवर्तते
309,avasthābhedamāsādya ghaṭamārabhate yathā mṛdavasthāntarāpattyā pūrvamevamasāvapi,अवस्थाभेदमासाद्य घटमारभते यथा मृदवस्थान्तरापत्त्या पूर्वमेवमसावपि
310,prabhuśaktisamākrāntas tattadvṛttiviśeṣataḥ kāryabhedāya ghaṭate nirvikāre 'pi śūlini,प्रभुशक्तिसमाक्रान्तस् तत्तद्वृत्तिविशेषतः कार्यभेदाय घटते निर्विकारे ऽपि शूलिनि
311,anāpannavikāro 'pi yathoktakramabhāvinām bhedasaṃśoṣacūrṇānām avasthābhedajanmanām,अनापन्नविकारो ऽपि यथोक्तक्रमभाविनाम् भेदसंशोषचूर्णानाम् अवस्थाभेदजन्मनाम्
312,vidhātā kamalasyoṣṇagabhastiḥ syāt tathā śivaḥ kartā sargādikāryāṇām avikāro 'pi śaktimān,विधाता कमलस्योष्णगभस्तिः स्यात् तथा शिवः कर्ता सर्गादिकार्याणाम् अविकारो ऽपि शक्तिमान्
313,yathā madhūcchiṣṭamṛdor anapekṣaḥ kṣaṇena ca dravatāśuṣkatāhetur avikāro 'pi bhāskaraḥ,यथा मधूच्छिष्टमृदोर् अनपेक्षः क्षणेन च द्रवताशुष्कताहेतुर् अविकारो ऽपि भास्करः
314,tathā samāsamātmīyapuṇyāpuṇyākhyakarmaṇām aṇūnāmavikāro 'pi bandhamokṣakaraḥ śivaḥ,तथा समासमात्मीयपुण्यापुण्याख्यकर्मणाम् अणूनामविकारो ऽपि बन्धमोक्षकरः शिवः
315,parasparavirodhena nivāritavipākayoḥ karmaṇoḥ sannipātena śaivī śaktiḥ patatyaṇoḥ,परस्परविरोधेन निवारितविपाकयोः कर्मणोः सन्निपातेन शैवी शक्तिः पतत्यणोः
316,tasyāṃ patitamātrāyāṃ nirdhūtaghanasaṃvṛtiḥ praśāntamalakāluṣyam ātmānamanupaśyati,तस्यां पतितमात्रायां निर्धूतघनसंवृतिः प्रशान्तमलकालुष्यम् आत्मानमनुपश्यति
317,tadaiva hi vimukto 'sau yadāghrātaḥ śivecchayā nityanaimittikenaiṣa karmaṇā vartate param,तदैव हि विमुक्तो ऽसौ यदाघ्रातः शिवेच्छया नित्यनैमित्तिकेनैष कर्मणा वर्तते परम्
318,anenaiva śarīreṇa parāṃ vyāptimakhaṇḍitām prāpnuvanti mahādhīrā dhanyā hi śivayoginaḥ,अनेनैव शरीरेण परां व्याप्तिमखण्डिताम् प्राप्नुवन्ति महाधीरा धन्या हि शिवयोगिनः
319,sa punāti dṛśā vācā caraṇena kareṇa ca nadījanapadodyānapurādīni svalīlayā,स पुनाति दृशा वाचा चरणेन करेण च नदीजनपदोद्यानपुरादीनि स्वलीलया
320,kiṃ punaḥ śaraṇāyātaṃ bhavabhītamimaṃ janam namastathāvidhāyāsmadgurave śivatejase,किं पुनः शरणायातं भवभीतमिमं जनम् नमस्तथाविधायास्मद्गुरवे शिवतेजसे
321,nidhaye yogaratnānām anantaphaladāyinām rāmakaṇṭhakṛtālokanirmalīkṛtacetasā,निधये योगरत्नानाम् अनन्तफलदायिनाम् रामकण्ठकृतालोकनिर्मलीकृतचेतसा
322,ratnatrayaparīkṣeyaṃ kṛtā śrīkaṇṭhasūriṇā śrīrāmakaṇṭhasadvṛttiṃ mayaivamanukurvatā ratnatrayaparīkṣārthaḥ saṃkṣepeṇa prakāśitaḥ,रत्नत्रयपरीक्षेयं कृता श्रीकण्ठसूरिणा श्रीरामकण्ठसद्वृत्तिं मयैवमनुकुर्वता रत्नत्रयपरीक्षार्थः संक्षेपेण प्रकाशितः