File size: 17,870 Bytes
dcce49b
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
"""
Training and evaluation entry point for grn_svd.

Uses SVD-projected (B, G, 128) as latent target with SparseDeltaCache.
SVD dictionary W is loaded as a frozen register_buffer on GPU.
"""

import sys
import os

# Set up paths
_PROJECT_ROOT = os.path.dirname(os.path.dirname(os.path.abspath(__file__)))
sys.path.insert(0, _PROJECT_ROOT)

# Bootstrap scDFM imports (must happen before any src imports)
import _bootstrap_scdfm  # noqa: F401

import copy
import torch
import torch.nn as nn
import tyro
import tqdm
import numpy as np
import pandas as pd
import anndata as ad
import scanpy as sc
from torch.utils.data import DataLoader
from tqdm import trange
from accelerate import Accelerator, DistributedDataParallelKwargs
from torch.optim.lr_scheduler import LinearLR, CosineAnnealingLR, SequentialLR

from config.config_cascaded import CascadedFlowConfig as Config
from src.data.data import get_data_classes, GRNDatasetWrapper
from src.model.model import CascadedFlowModel
from src.data.sparse_raw_cache import SparseDeltaCache
from src.denoiser import CascadedDenoiser
from src.utils import (
    save_checkpoint,
    load_checkpoint,
    pick_eval_score,
    process_vocab,
    set_requires_grad_for_p_only,
    GeneVocab,
)

from cell_eval import MetricsEvaluator

# Resolve scDFM directory paths
_REPO_ROOT = os.path.normpath(os.path.join(_PROJECT_ROOT, "..", "..", "transfer", "code"))


@torch.inference_mode()
def test(data_sampler, denoiser, accelerator, config, vocab, data_manager,
         batch_size=8, path_dir="./"):
    """Evaluate: generate predictions and compute cell-eval metrics."""
    device = accelerator.device
    gene_ids_test = vocab.encode(list(data_sampler.adata.var_names))
    gene_ids_test = torch.tensor(gene_ids_test, dtype=torch.long, device=device)

    perturbation_name_list = data_sampler._perturbation_covariates
    control_data = data_sampler.get_control_data()
    inverse_dict = {v: str(k) for k, v in data_manager.perturbation_dict.items()}

    all_pred_expressions = [control_data["src_cell_data"]]
    obs_perturbation_name_pred = ["control"] * control_data["src_cell_data"].shape[0]
    all_target_expressions = [control_data["src_cell_data"]]
    obs_perturbation_name_real = ["control"] * control_data["src_cell_data"].shape[0]

    print("perturbation_name_list:", len(perturbation_name_list))
    for perturbation_name in perturbation_name_list:
        perturbation_data = data_sampler.get_perturbation_data(perturbation_name)
        target = perturbation_data["tgt_cell_data"]
        perturbation_id = perturbation_data["condition_id"]
        source = control_data["src_cell_data"].to(device)
        perturbation_id = perturbation_id.to(device)

        if config.perturbation_function == "crisper":
            perturbation_name_crisper = [
                inverse_dict[int(p_id)] for p_id in perturbation_id[0].cpu().numpy()
            ]
            perturbation_id = torch.tensor(
                vocab.encode(perturbation_name_crisper), dtype=torch.long, device=device
            )
            perturbation_id = perturbation_id.repeat(source.shape[0], 1)

        idx = torch.randperm(source.shape[0])
        source = source[idx]
        N = 128
        source = source[:N]

        pred_expressions = []
        for i in trange(0, N, batch_size, desc=perturbation_name):
            batch_source = source[i : i + batch_size]
            batch_pert_id = perturbation_id[0].repeat(batch_source.shape[0], 1).to(device)

            # Get the underlying model for generation
            model = denoiser.module if hasattr(denoiser, "module") else denoiser

            pred = model.generate(
                batch_source,
                batch_pert_id,
                gene_ids_test,
                latent_steps=config.latent_steps,
                expr_steps=config.expr_steps,
                method=config.ode_method,
            )
            pred_expressions.append(pred)

        pred_expressions = torch.cat(pred_expressions, dim=0).cpu().numpy()
        all_pred_expressions.append(pred_expressions)
        all_target_expressions.append(target)
        obs_perturbation_name_pred.extend([perturbation_name] * pred_expressions.shape[0])
        obs_perturbation_name_real.extend([perturbation_name] * target.shape[0])

    all_pred_expressions = np.concatenate(all_pred_expressions, axis=0)
    all_target_expressions = np.concatenate(all_target_expressions, axis=0)
    obs_pred = pd.DataFrame({"perturbation": obs_perturbation_name_pred})
    obs_real = pd.DataFrame({"perturbation": obs_perturbation_name_real})
    pred_adata = ad.AnnData(X=all_pred_expressions, obs=obs_pred)
    real_adata = ad.AnnData(X=all_target_expressions, obs=obs_real)

    eval_score = None
    if accelerator.is_main_process:
        evaluator = MetricsEvaluator(
            adata_pred=pred_adata,
            adata_real=real_adata,
            control_pert="control",
            pert_col="perturbation",
            num_threads=32,
        )
        results, agg_results = evaluator.compute()
        results.write_csv(os.path.join(path_dir, "results.csv"))
        agg_results.write_csv(os.path.join(path_dir, "agg_results.csv"))
        pred_adata.write_h5ad(os.path.join(path_dir, "pred.h5ad"))
        real_adata.write_h5ad(os.path.join(path_dir, "real.h5ad"))
        df = agg_results.to_pandas()
        eval_score = None
        for _m in ("mse", "pearson_delta", "pr_auc"):
            if _m in df.columns and df[_m].notna().any():
                eval_score = float(df[_m].iloc[0])
                break
        if eval_score is not None:
            print(f"Current evaluation score: {eval_score:.4f}")
        else:
            print("Warning: no valid eval metric available (NaN in predictions)")

    return eval_score


if __name__ == "__main__":
    config = tyro.cli(Config)

    ddp_kwargs = DistributedDataParallelKwargs(find_unused_parameters=True)
    accelerator = Accelerator(kwargs_handlers=[ddp_kwargs])
    if accelerator.is_main_process:
        print(config)
        save_path = config.make_path()
        os.makedirs(save_path, exist_ok=True)
    device = accelerator.device

    # === Data loading (reuse scDFM) ===
    Data, PerturbationDataset, TrainSampler, TestDataset = get_data_classes()

    scdfm_data_path = os.path.join(_REPO_ROOT, "scDFM", "data")
    data_manager = Data(scdfm_data_path)
    data_manager.load_data(config.data_name)

    # Convert var_names from Ensembl IDs to gene symbols if needed.
    if "gene_name" in data_manager.adata.var.columns and data_manager.adata.var_names[0].startswith("ENSG"):
        data_manager.adata.var_names = data_manager.adata.var["gene_name"].values
        data_manager.adata.var_names_make_unique()
        if accelerator.is_main_process:
            print(f"Converted var_names to gene symbols, sample: {list(data_manager.adata.var_names[:5])}")

    data_manager.process_data(
        n_top_genes=config.n_top_genes,
        split_method=config.split_method,
        fold=config.fold,
        use_negative_edge=config.use_negative_edge,
        k=config.topk,
    )
    train_sampler, valid_sampler, _ = data_manager.load_flow_data(batch_size=config.batch_size)

    # === Build mask path ===
    if config.use_negative_edge:
        mask_path = os.path.join(
            data_manager.data_path, data_manager.data_name,
            f"mask_fold_{config.fold}topk_{config.topk}{config.split_method}_negative_edge.pt",
        )
    else:
        mask_path = os.path.join(
            data_manager.data_path, data_manager.data_name,
            f"mask_fold_{config.fold}topk_{config.topk}{config.split_method}.pt",
        )

    # === Vocab ===
    orig_cwd = os.getcwd()
    os.chdir(os.path.join(_REPO_ROOT, "scDFM"))
    vocab = process_vocab(data_manager, config)
    os.chdir(orig_cwd)

    gene_ids = vocab.encode(list(data_manager.adata.var_names))
    gene_ids = torch.tensor(gene_ids, dtype=torch.long, device=device)

    # === Build CascadedFlowModel ===
    vf = CascadedFlowModel(
        ntoken=len(vocab),
        d_model=config.d_model,
        nhead=config.nhead,
        d_hid=config.d_hid,
        nlayers=config.nlayers,
        fusion_method=config.fusion_method,
        perturbation_function=config.perturbation_function,
        mask_path=mask_path,
        latent_dim=config.latent_dim,
        dh_depth=config.dh_depth,
    )

    # === Build SparseDeltaCache ===
    sparse_cache = SparseDeltaCache(config.sparse_cache_path, delta_top_k=config.delta_topk)

    # === DataLoader with GRNDatasetWrapper (sparse triplets from workers) ===
    base_dataset = PerturbationDataset(train_sampler, config.batch_size)
    train_dataset = GRNDatasetWrapper(base_dataset, sparse_cache, gene_ids.cpu(), config.infer_top_gene)
    dataloader = DataLoader(
        train_dataset, batch_size=1, shuffle=False,
        num_workers=8, pin_memory=True, persistent_workers=True,
    )

    # === Build CascadedDenoiser (loads SVD dict as register_buffer) ===
    denoiser = CascadedDenoiser(
        model=vf,
        sparse_cache=sparse_cache,
        svd_dict_path=config.svd_dict_path,
        choose_latent_p=config.choose_latent_p,
        latent_weight=config.latent_weight,
        noise_type=config.noise_type,
        use_mmd_loss=config.use_mmd_loss,
        gamma=config.gamma,
        poisson_alpha=config.poisson_alpha,
        poisson_target_sum=config.poisson_target_sum,
        t_sample_mode=config.t_sample_mode,
        t_expr_mean=config.t_expr_mean,
        t_expr_std=config.t_expr_std,
        t_latent_mean=config.t_latent_mean,
        t_latent_std=config.t_latent_std,
        noise_beta=config.noise_beta,
        use_variance_weight=config.use_variance_weight,
    )

    # === EMA model ===
    ema_model = copy.deepcopy(vf).to(device)
    ema_model.eval()
    ema_model.requires_grad_(False)

    # === Optimizer & Scheduler (with warmup) ===
    save_path = config.make_path()
    optimizer = torch.optim.Adam(vf.parameters(), lr=config.lr)
    warmup_scheduler = LinearLR(
        optimizer, start_factor=1e-3, end_factor=1.0, total_iters=config.warmup_steps,
    )
    cosine_scheduler = CosineAnnealingLR(
        optimizer, T_max=max(config.steps - config.warmup_steps, 1), eta_min=config.eta_min,
    )
    scheduler = SequentialLR(
        optimizer, [warmup_scheduler, cosine_scheduler], milestones=[config.warmup_steps],
    )

    start_iteration = 0
    if config.checkpoint_path != "":
        start_iteration, _ = load_checkpoint(config.checkpoint_path, vf, optimizer, scheduler)
        ema_model.load_state_dict(vf.state_dict())

    # === Prepare with accelerator ===
    denoiser = accelerator.prepare(denoiser)
    optimizer, scheduler, dataloader = accelerator.prepare(optimizer, scheduler, dataloader)

    inverse_dict = {v: str(k) for k, v in data_manager.perturbation_dict.items()}

    # === Test-only mode ===
    if config.test_only:
        eval_path = os.path.join(save_path, "eval_only")
        os.makedirs(eval_path, exist_ok=True)
        if accelerator.is_main_process:
            print(f"Test-only mode. Saving results to {eval_path}")
        eval_score = test(
            valid_sampler, denoiser, accelerator, config, vocab, data_manager,
            batch_size=config.eval_batch_size, path_dir=eval_path,
        )
        if accelerator.is_main_process and eval_score is not None:
            print(f"Final evaluation score: {eval_score:.4f}")
        sys.exit(0)

    # === Loss logging (CSV + TensorBoard) ===
    import csv
    from torch.utils.tensorboard import SummaryWriter
    if accelerator.is_main_process:
        os.makedirs(save_path, exist_ok=True)
        csv_path = os.path.join(save_path, 'loss_curve.csv')
        if start_iteration > 0 and os.path.exists(csv_path):
            csv_file = open(csv_path, 'a', newline='')
            csv_writer = csv.writer(csv_file)
        else:
            csv_file = open(csv_path, 'w', newline='')
            csv_writer = csv.writer(csv_file)
            csv_writer.writerow(['iteration', 'loss', 'loss_expr', 'loss_latent', 'loss_mmd', 'lr'])
        tb_writer = SummaryWriter(log_dir=os.path.join(save_path, 'tb_logs'))

    # === Training loop ===
    pbar = tqdm.tqdm(total=config.steps, initial=start_iteration)
    iteration = start_iteration

    while iteration < config.steps:
        for batch_data in dataloader:
            # Sparse triplets from GRNDatasetWrapper (cache I/O done in worker)
            source_sub = batch_data["src_cell_data"].squeeze(0).to(device)      # (B, G_sub)
            target_sub = batch_data["tgt_cell_data"].squeeze(0).to(device)      # (B, G_sub)
            delta_values = batch_data["delta_values"].squeeze(0).to(device)     # (B, G_sub, K) → GPU
            delta_indices = batch_data["delta_indices"].squeeze(0).to(device)   # (B, G_sub, K) → GPU
            gene_ids_sub = batch_data["gene_ids_sub"].squeeze(0).to(device)     # (G_sub,)
            input_gene_ids = batch_data["input_gene_ids"].squeeze(0)            # (G_sub,) CPU
            perturbation_id = batch_data["condition_id"].squeeze(0).to(device)

            if config.perturbation_function == "crisper":
                perturbation_name = [
                    inverse_dict[int(p_id)] for p_id in perturbation_id[0].cpu().numpy()
                ]
                perturbation_id = torch.tensor(
                    vocab.encode(perturbation_name), dtype=torch.long, device=device
                )
                perturbation_id = perturbation_id.repeat(source_sub.shape[0], 1)

            # Get the underlying denoiser for train_step
            base_denoiser = denoiser.module if hasattr(denoiser, "module") else denoiser
            base_denoiser.model.train()

            B = source_sub.shape[0]
            gene_input = gene_ids_sub.unsqueeze(0).expand(B, -1)  # (B, G_sub)

            loss_dict = base_denoiser.train_step(
                source_sub, target_sub, perturbation_id, gene_input,
                delta_values=delta_values, delta_indices=delta_indices,
                input_gene_ids=input_gene_ids,
            )

            loss = loss_dict["loss"]
            optimizer.zero_grad(set_to_none=True)
            accelerator.backward(loss)
            optimizer.step()
            scheduler.step()

            # === EMA update ===
            with torch.no_grad():
                decay = config.ema_decay
                for ema_p, model_p in zip(ema_model.parameters(), vf.parameters()):
                    ema_p.lerp_(model_p.data, 1 - decay)

            if iteration % config.print_every == 0:
                save_path_ = os.path.join(save_path, f"iteration_{iteration}")
                os.makedirs(save_path_, exist_ok=True)
                if accelerator.is_main_process:
                    print(f"Saving iteration {iteration} checkpoint...")
                    save_checkpoint(
                        model=ema_model,
                        optimizer=optimizer,
                        scheduler=scheduler,
                        iteration=iteration,
                        eval_score=None,
                        save_path=save_path_,
                        is_best=False,
                    )
                # (Evaluation moved to after training loop)

            # --- Per-iteration loss logging ---
            if accelerator.is_main_process:
                current_lr = scheduler.get_last_lr()[0]
                # CSV: every 100 steps
                if iteration % 100 == 0:
                    csv_writer.writerow([
                        iteration, loss.item(),
                        loss_dict["loss_expr"].item(),
                        loss_dict["loss_latent"].item(),
                        loss_dict["loss_mmd"].item(),
                        current_lr,
                    ])
                    csv_file.flush()
                # TensorBoard: every step
                tb_writer.add_scalar('loss/train', loss.item(), iteration)
                tb_writer.add_scalar('loss/expr', loss_dict["loss_expr"].item(), iteration)
                tb_writer.add_scalar('loss/latent', loss_dict["loss_latent"].item(), iteration)
                tb_writer.add_scalar('loss/mmd', loss_dict["loss_mmd"].item(), iteration)
                tb_writer.add_scalar('lr', current_lr, iteration)

            accelerator.wait_for_everyone()

            pbar.update(1)
            pbar.set_description(
                f"loss: {loss.item():.4f} (expr: {loss_dict['loss_expr'].item():.4f}, "
                f"latent: {loss_dict['loss_latent'].item():.4f}, "
                f"mmd: {loss_dict['loss_mmd'].item():.4f}), iter: {iteration}"
            )
            iteration += 1
            if iteration >= config.steps:
                break

    # === Final checkpoint + evaluation at end of training ===
    save_path_ = os.path.join(save_path, f"iteration_{iteration}")
    os.makedirs(save_path_, exist_ok=True)
    if accelerator.is_main_process:
        print(f"Saving final checkpoint at iteration {iteration}...")
        save_checkpoint(
            model=ema_model,
            optimizer=optimizer,
            scheduler=scheduler,
            iteration=iteration,
            eval_score=None,
            save_path=save_path_,
            is_best=False,
        )

    orig_state = copy.deepcopy(vf.state_dict())
    vf.load_state_dict(ema_model.state_dict())

    eval_score = test(
        valid_sampler, denoiser, accelerator, config, vocab, data_manager,
        batch_size=config.eval_batch_size, path_dir=save_path_,
    )

    vf.load_state_dict(orig_state)

    if accelerator.is_main_process and eval_score is not None:
        tb_writer.add_scalar('eval/score', eval_score, iteration)

    # === Close logging ===
    if accelerator.is_main_process:
        csv_file.close()
        tb_writer.close()