diff --git "a/transcriptions_adjusted_with_original_text.csv" "b/transcriptions_adjusted_with_original_text.csv"
new file mode 100644--- /dev/null
+++ "b/transcriptions_adjusted_with_original_text.csv"
@@ -0,0 +1,6710 @@
+filename	transcription	adjusted_text
+01_001.wav	частка першая раздзел першы хаты былі на востраве	ЧАСТКА ПЕРШАЯ Раздзел першы Хаты былі на востраве.
+01_002.wav	востраў гэты праўда не кожны прызнаў бы за востраў аб яго не плёскаліся ні марскія ні нават азёрныя хвалі	Востраў гэты, праўда, не кожны прызнаў бы за востраў аб яго не плёскаліся ні марскія, ні нават азёрныя хвалі.
+01_003.wav	навокал адно гніла куп'істая дрыгва ды моклі панурыя лясы	Навокал адно гніла куп'істая дрыгва ды моклі панурыя лясы.
+01_004.wav	вёска тулілася ля берага вострава платы агародаў дзе нідзе забягалі на куп'ю ўзболатка	Вёска тулілася ля берага вострава платы агародаў дзе-нідзе забягалі на куп'ё ўзболатка.
+01_005.wav	з другога боку на поўнач балоты крыху адступалі дарэчы людзям пясчанае поле	З другога боку, на поўнач, балоты крыху адступалі, дорачы людзям пясчанае поле.
+01_006.wav	адступалі балоты і на заходнім баку дзе рунелі ці жаўцелі да краю лесу палі таксама скупыя няўдзячныя	Адступалі балоты і на заходнім баку, дзе рунелі ці жаўцелі да краю лесу палі, таксама скупыя, няўдзячныя,
+01_007.wav	хоць і ў глебе і было менш пяску з поўдня балоты зноў падбіраліся да саламяных замшэлых радоў стрэ	хоць у іх глебе і было менш пяску. З поўдня балоты зноў падбіраліся да саламяных, замшэлых радоў стрэх,
+01_008.wav	але ў гэты бок ішла найбольш сувязь са светам і тут па дрыгве была намошчана дарожка	але ў гэты бок ішла найбольш сувязь са светам, і тут па дрыгве была намошчана дарожка.
+01_009.wav	што гэта за дарожка можна меркаваць хоць бы з таго што ездзілі па ёй смела толькі ў маразы	Што гэта за дарожка, можна меркаваць хоць бы з таго, што ездзілі па ёй смела толькі ў маразы,
+01_010.wav	калі непралазная твань навокал рабілася цвёрдая як ток ці улетку калі дарожка	калі і непралазная твань навокал рабілася цвёрдая, як ток, ці ўлетку, калі дарожка
+01_011.wav	перасыхала большую частку года востраў быў як бы адасоблены ад іншых вёсак і мястэчак	перасыхала. Большую частку года востраў быў як бы адасоблены ад іншых вёсак і мястэчак.
+01_012.wav	нават у непаганыя дні рэдкія газеты ці лісты ад сыновых братоў дабіраліся сюды ў паляшуцкай торбе	Нават у непаганыя дні рэдкія газеты ці лісты ад сыноў і братоў дабіраліся сюды ў паляшуцкай торбе
+01_013.wav	нялёгка каму было прыемна лазіць па гразі без вельмі важнай прычыны	нялёгка каму было прыемна лазіць па гразі без вельмі важнай прычыны,
+01_014.wav	але гэтая нямоцная сувязь са светам пры кожным зацяжным дажджы лёгка рвалася	але і гэтая нямоцная сувязь са светам пры кожным зацяжным дажджы лёгка рвалася.
+01_015.wav	восеніц увясной яна перарывалася на цэлыя месяцы багна што страшна разбухала адслоты і разводдзе	Восенню ці вясной яна перарывалася на цэлыя месяцы: багна, што страшна разбухала ад слоты і разводдзя,
+01_016.wav	адразала востраў ад свету мацней чым гэта маглі б зрабіць абшары вадзянога прастору	адразала востраў ад свету мацней, чым гэта маглі б зрабіць абшары вадзянога прастору.
+01_017.wav	многія дні людзі жылі як на плыце які злая нягода адарвала ад берагі і занесла ў мора	Многія дні людзі жылі, як на плыце, які злая нягода адарвала ад берага і занесла ў мора,
+01_018.wav	трэба чакаць адно калі спадарожны вецер ці лёс зноў падгоняць да зямлі	трэба чакаць адно, калі спадарожны вецер ці лёс зноў падгоніць да зямлі.
+01_019.wav	але такое становішча тут не палохала людзям на востраве яно здавалася зусім звычайным	Але такое становішча тут не палохала, людзям на востраве яно здавалася зусім звычайным.
+01_020.wav	з усіх бакоў блізка і далёка ведалі яны такія ж самыя выспы сярод бясконцых багнаў дзікіх зараснікаў што разлегліся на сотні вёрст з поўначы на поўдзень і з захаду на ўсход	З усіх бакоў, блізка і далёка, ведалі яны, такія ж самыя выспы сярод бясконцых багнаў, дзікіх зараснікаў, што разлегліся на сотні вёрст з поўначы на поўдзень і з захаду на ўсход.
+01_021.wav	людзям тут трэба было жыць і яны жылі аднастайныя нудныя дажджы штомесяцамі	Людзям тут трэба было жыць, і яны жылі. Аднастайныя, нудныя дажджы, што месяцамі
+01_022.wav	лілі на мокрыя стрэхі сцюдзёныя вятры што люта білі ў замёрзлыя вочкі шыбы завеямі	лілі на мокрыя стрэхі, сцюдзёныя вятры, што люта білі ў замерзлыя вочкі-шыбы завеямі,
+01_023.wav	цёплае сонца што ўставала ў пагодныя дні над купамі алешніку	цёплае сонца, што ўставала ў пагодныя дні над купамі алешніку,
+01_024.wav	усё бачыла гэты востраў заклапочаным у няспыннай штодзённай руплівасці	усё бачыла гэты востраў заклапочаным, у няспыннай, штодзённай руплівасці.
+01_025.wav	людзі заўсёды чым небудзь былі заняты у рамку і ўвечары летам і зімою у хаце на двары у полі на балоце	Людзі заўсёды чым-небудзь былі заняты: уранку і ўвечары, летам і зімою, у хаце, на двары, у полі, на балоце,
+01_026.wav	у лесе жылі ўжо курані і ў гэту чэрвеньскую ранне	у лесе... Жылі ўжо Курані і ў гэту чэрвеньскую рань.
+01_027.wav	калі сонца выпарснула першыя праменні між вяршынь цераморскага лесу з камяноў на куранёўскіх стрэхах віліся ціхія ранішнія дымочкі	Калі сонца выпырснула першыя праменні між вяршынь Церамоскага лесу, з каміноў на куранёўскіх стрэхах віліся ціхія ранішнія дымочкі,
+01_028.wav	у расчыненых хлявах там і тут чулася цырканне малака ў даёмкі лагодныя строгія покрыкі жанчын	у расчыненых хлявах там і тут чулася цырканне малака ў даёнкі, лагодныя і строгія покрыкі жанчын.
+01_029.wav	у некалькіх дварах гукі гэтае перабіваў чысты працавіты клёхат жалеза аб жалеза	У некалькіх дварах гукі гэтыя перабіваў чысты, працавіты клёкат жалеза аб жалеза
+01_030.wav	касцы ладзілі адбівалі малаткамі косы рыхтаваліся ісці на балота па пустой вуліцы з торбай цераз палячо ніжучы босымі нагамі цёмны след	касцы ладзілі, адбівалі малаткамі косы, рыхтаваліся ісці на балота. На пустой вуліцы, з торбай цераз плячо, ніжучы босымі нагамі цёмны след
+01_031.wav	на падбеленай расой траве ішоў размахваў доўгай вераўчатай пугай яшчэ санлівы хлопец пасту	на падбеленай расой траве, ішоў, размахваў доўгай вераўчанай пугай яшчэ санлівы хлопец-пастух. Ён
+01_032.wav	ён час ад часу звон каляскаў пугай і аднастайна хрыпата пакрыклу каровы	час ад часу звонка ляскаў пугай і аднастайна, хрыпата пакрыкваў: Ка-ро-вы!..
+01_033.wav	каровы каровы голас яго пасля сну быў нямоцны	Ка-ро-вы!.. Ка-ро-вы!.. Голас яго пасля сну быў нямоцны,
+01_034.wav	высвельвацца яму не хацелася ён як бы памагаў сабе лянівым але звонкім ляскам пугі	высільвацца яму не хацелася, і ён як бы памагаў сабе лянівым, але звонкім ляскам пугі.
+01_035.wav	вароты на вуліцу хутка расчыняліся каровы павольна са шляхецкай паважнасцю сыходзіліся ў статак які багацеў рыкам пярэсціўся шырэў на ўсю вуліцу	Вароты на вуліцу хутка расчыняліся, каровы павольна, са шляхецкай паважнасцю сыходзіліся ў статак, які багацеў рыкам, пярэсціўся, шырэў на ўсю вуліцу.
+01_036.wav	калі ён дайшоў да краю сяла з апошняга двара высунулася рудая з белай лысінкай каровы якую падганяла чарнявая дзяўчынка з дубцом	Калі ён дайшоў да краю сяла, з апошняга двара высунулася рудая, з белай лысінкай карова, якую падганяла чарнявая дзяўчына з дубцом.
+01_037.wav	далучыўшы карову да статка дзяўчынка з дубцом подбегам вярнулася ў хату але не выпаўз яшчэ статак з вуліцы як яна ўжо з драўляным вядром у руцэ паявілася зноў на двары	Далучыўшы карову да статка, дзяўчына з дубцом подбегам вярнулася ў хату, але не выпаўз яшчэ статак з вуліцы, як яна ўжо з драўляным вядром у руцэ паявілася зноў на двары.
+01_038.wav	яна падышла да зруба калодзежа які другім бокам выходзіў на суседні двор	Яна падышла да зруба калодзежа, які другім бокам выходзіў на суседні двор,
+01_039.wav	бразнула начапіла душку вядра на крук вочы па журавель варухнуўся падаўся вочыпам да вады здаволена радасна зарыпеў	бразнула, начапіла дужку вядра на крук вочапа. Журавель варухнуўся, падаўся вочапам да вады, задаволена, радасна зарыпеў.
+01_040.wav	набраўшы вады дзяўчына ўжо звыкла намерылася пацягнуць вочы б і раптам адумалася аслабіла рукі	Набраўшы вады, дзяўчына ўжо звыкла намерылася пацягнуць вочап і раптам адумалася, аслабіла рукі.
+01_041.wav	нахіліўшыся больш над калодзежам прытрымліваючы рукой вочы каб не вагаўся яна стала глядзець уніз	Нахіліўшыся больш над калодзежам, прытрымліваючы рукой вочап, каб не вагаўся, стала глядзець уніз,
+01_042.wav	чакаць калі вада супакоіцца яна хацела мусіць паглядзецца ў ваду але з хаты раптам пачуўся незадаволены крык а но	чакаць, калі вада супакоіцца. Яна хацела, мусіць, паглядзецца ў ваду, але з хаты раптам пачуўся нездаволены крык: Ганно-о! Дзе
+01_043.wav	дзе ты нячыстая сіла тыя зараз нясужы дзяўчына заспяшалася хутчэй зняла вядро з вочы па і разліваючы на пясок ваду падалася к хаце	ты, нячыстая сіла?!. Я зараз!.. Нясу ўжэ!.. Дзяўчына заспяшалася, хутчэй зняла вядро з вочапа і, разліваючы на пясок ваду, падалася к хаце...
+01_044.wav	на суседнім двары каля хлява завіхаўся пры калёсах барадаты ў палатнянай доўгай сародцы дзядзька	На суседнім двары, каля хлява, завіхаўся пры калёсах барадаты, у палатнянай доўгай сарочцы дзядзька
+01_045.wav	квачом з дзёгцем што маслена пабліскваў ад сонца мазаў восі	квачом з дзёгцем, што маслена пабліскваў ад сонца, мазаў восі.
+01_046.wav	поблізу яго прывязаны да плота стаяў нязграбны галава і конь ляніва штосьці шукаў у траве	Поблізу яго, прывязаны да плота, стаяў нязграбны галавасты конь, ляніва штосьці шукаў у траве...
+01_047.wav	у двары што быў за гэтым жанчына несла зелле свінні і падсвінку які рух калі івішчалі так прагна што віск іх на час заглушыўся іншыя гукі куранёўскай раніцай	У двары, што быў за гэтым, жанчына несла зелле свінні і падсвінку, якія рохкалі і вішчалі так прагна, што віск іх на час заглушыў усе іншыя гукі куранёўскай
+01_048.wav	ціхо няма навасу гамону крыкнула на іх жанчына падаючы спажыву на якую свінні адразу накінуліся душачыся адпіхваючы адно аднаго і кусаючыся	раніцы. Ціхо! Няма на вас угамону! крыкнула на іх жанчына, падаючы спажыву, на якую свінні адразу накінуліся, душачыся, адпіхваючы адно аднаго і кусаючыся.
+01_049.wav	асабліва лютавала худая свіння і жанчына пашукала вачыма дружка каб супакоіць яе адагнаць ад падсвінка	Асабліва лютавала худая свіння, і жанчына пашукала вачыма дручка, каб супакоіць яе, адагнаць ад падсвінка.
+01_050.wav	але дручка не была яна злосна таўханула свінню парэпанай нагой прыгразіла ў от я табе зараз	Але дручка не было, і яна злосна таўханула свінню парэпанай нагой, прыгразіла: Вось я зараз цябе!..
+01_051.wav	з кожнай хвілінай курані ўсё больш поўніліся людскімі галасамі людскім рухам на адным двары маці клікала сына на другім плакала залівалася слязьмі няў час разбуджанае дзіця	З кожнай хвілінай Курані ўсё больш поўніліся людскімі галасамі, людскім рухам на адным двары маці клікала сына, на другім плакала, залівалася слязьмі не ў час разбуджанае дзіця.
+01_052.wav	у двор каля ліпы пажылы чалавек увозіў з пашы каня з двара насуроць выганялі парасят	У двор каля ліпы пажылы чалавек уводзіў з пашы каня, з двара насупроць выганялі парасят,
+01_053.wav	і ішло за імі пакорлівае мурзатае дзіця як старое ўгінаючы плеч	і ішло за імі пакорлівае мурзатае дзіця, як старое, угінаючы плечы...
+01_054.wav	у такі час з хаты недалёка ад той дзе дзяўчына брала ваду выйшаў на ганак падцягваючыся хлопец з хмурнымі заспанымі вачыма з калматай ні то русявай ні то цёмнай чупрынай з упартымі губамі	У такі час з хаты, недалёка ад той, дзе дзяўчына брала ваду, выйшаў на ганак, пацягваючыся, хлопец з хмурнымі заспанымі вачыма, з калматай не то русявай, не то цёмнай чупрынай, з упартымі губамі.
+01_055.wav	маці пашкадавала будзіць яго раней але цяпер прачынацца яму было нялёгка	Маці пашкадавала будзіць яго раней. Але і цяпер прачынацца яму было нялёгка
+01_056.wav	калі яна будзіла ў галаве некаторы час смяшаліся і малюнкі перарваных дзіўных відовішчаў	калі яна будзіла, у галаве некаторы час мяшаліся і малюнкі перарваных дзіўных відовішчаў,
+01_057.wav	і словы маці і назойлівы буслінны клёкат жмурыўшыся ад сонца на ганку васіль успомніў пра гэты клёкат паслухаў	і словы маці, і назойлівы бусліны клёкат... Жмурачыся ад сонца, на ганку Васіль успомніў пра гэты клёкат, паслухаў
+01_058.wav	хтосьці блізка адбіваў касу клёк лёклё у галаве варухнулася абыякавая думка што гэта і быў той клёкат які ў дрымоце здаўся за бусліны	хтосьці блізка адбіваў касу клё, клё, клё. У галаве варухнулася абыякавая думка, што гэта і быў той клёкат, які ў дрымоце здаўся за бусліны.
+01_059.wav	за гэтым на памяць прышлі яму словы якімі маці будзіла ў стань сынок	За гэтым на памяць прыйшлі яму словы, якімі маці будзіла: Устань, сынок...
+01_060.wav	стань бы ўсе сталі позна будзе ён зірнуў на сонца дзе яно там нізка ці высока	Устань, бо ўсе ўсталі... Позно будзе... Ён зірнуў на сонца дзе яно, нізка ці высока
+01_061.wav	і на момант аслеп ад яго бляску ён было добра прыкмета адразу як бы ажыў занепакоіўся сонца ззяла яму здалося высока	і на момант аслеп ад яго бляску. Ён, было добра прыкметна, адразу як бы ажыў, занепакоіўся сонца ззяла, яму здалося, высока.
+01_062.wav	не разбудзіла па людску калі ўсе ўставалі падумаў незадаволена нават узлавана пра маці і тут жа заклапочана падаўся з ганка	Не разбудзіла па-людску! Калі ўсе ўставалі! падумаў нездаволена, нават узлавана пра маці і тут жа заклапочана падаўся з ганка.
+01_063.wav	каня трэсці а то выберышся пазней за ўсіх цераз яту матку сорам будзе	Каня трэ хутчэй прывесці!.. А то выберашся пазней за ўсіх цераз ету матку!.. Сорам будзе!..
+01_064.wav	ён подбегам падаўся даўз волатка дзе пасвіўся перадалечнікам спутаны конь	Ён подбегам падаўся да ўзболатка, дзе пасціўся перад алешнікам спутаны конь.
+01_065.wav	калі ён уехаў зноў на двор убачыў сутулаватага з жоўтай лысінай дзеда дзяніса які корбаўся пры калёсы	Калі ён уехаў зноў на двор, убачыў сутулаватага, з жоўтай лысінай дзеда Дзяніса, які корпаўся пры калёсах.
+01_066.wav	дзед колькі дзён таму ловічы рыбу вымак і прастудзіўся учора пластам ляжаў на печы а сёння на табе таксама падняўся	Дзед колькі дзён таму, ловячы рыбу, вымак і прастудзіўся учора пластам ляжаў на печы, а сёння нб табе, таксама падняўся.
+01_067.wav	мо паправіліся ўжо кінуў васіль саскочыўшы з каня эхе паправіўся панура пакруціў галавой дзед	Мо паправіліся ўжэ? кінуў Васіль, саскочыўшы з каня. Эге, паправіўся! панура пакруціў галавой дзед.
+01_068.wav	тым часам як дзіця якое ў першы раз устало дык леглі б пайшлі то ляжыш тут у я такі дзень	Тым часам, як дзіця, якое першы раз устало... Дак леглі б пайшлі. Улежыш тут! У етакі дзень!
+01_069.wav	дзед правёў худой рукой пад пузам каня наеўся не пагану ды наеўся	Дзед правёў худой рукой пад пузам каня. Наеўся непагано! Наеўся.
+01_070.wav	васіль прывязаў каня да падмазаных яшчэ ўчора звечара калёсы увайшоў у хату маці стаяла пры печы і варушыла ў ёй качаргою	Васіль прывязаў каня да падмазаных яшчэ ўчора звечара калёс і ўвайшоў у хату маці стаяла пры печы, варушыла ў ёй качаргою.
+01_071.wav	пачуўшы сына не азіраючыся стала завіхацца хутчэй і васілю ад гэтага маўклівага знаку матчынай увагі і пашаны да яго	Пачуўшы сына, не азіраючыся, стала завіхацца хутчэй, і Васілю ад гэтага маўклівага знаку матчынай увагі і пашаны да яго
+01_072.wav	стала весялей ён аднак не паказаў што заўважыў гэта чаму тут здзіўляцца каню ён ужо не хлапчук які гаспадар	стала весялей. Ён, аднак, не паказаў, што заўважыў гэта, чаму тут здзіўляцца, калі ён ужо не хлапчук які, а гаспадар,
+01_073.wav	кінуў ёй дзелавіта збіраюся чарнучкі ўжо едуць ён вярнуўся ў каморку зняў адбітую дзедам касу паспрабаваў як вучыў чарнушка ногцем вастрыё	кінуў ёй дзелавіта: Збірайся... Чарнушкі ўжэ едуць... Ён вярнуўся ў каморку, зняў адбітую дзедам касу, паспрабаваў, як вучыў Чарнушка, ногцем вастрыё
+01_074.wav	хоць гэта ён ужо рабіў учора некалькі разоў выцягнуў з пад палаці ў лапце і стаў абувацца	хоць гэта ён ужо рабіў учора некалькі разоў, выцягнуў з-пад палацяў лапці і стаў абувацца.
+01_075.wav	валодзька малы бялявы брат што спаў на палацех раптам заварушыўся расплюшчыў вочы зірнуў на васеля і мігум ускочыў	Валодзька, малы бялявы брат, што спаў на палацях, раптам заварушыўся, расплюшчыў вочы, зірнуў на Васіля і мігам ускочыў.
+01_076.wav	вас а вас і я васіль прамовіў ляжы ты нуда у чаго ўспёрся ні свет нізара	Вась, а Вась, і я?! Васіль прамовіў: Ляжы ты, нуда! Чаго ўспёрся ні свет ні
+01_077.wav	вас ну вазьмі мяне з сабой трэба ты мне ну вазьмі	зара! Вась, вазьмі мяне... з сабою!.. Трэба ты мне! Ну, вазьмі-і!
+01_078.wav	дарэмна валодзька чакаў адказу пазіраючы на брата вачыма якія прасілі і малілі ніяк не хочучы верыць у братнюю чэрствасць	Дарэмна Валодзька чакаў адказу, пазіраючы на брата вачыма, якія прасілі і малілі, ніяк не хочучы верыць у братнюю чэрствасць.
+01_079.wav	васіль маўчаў ён быў непахісны абуўшыся васіль заклапочана пашаргаў у хату па ранейшаму нібы не заўважаючы брата што як прывязаны патупаў услед	Васіль маўчаў. Ён быў непахісны. Абуўшыся, Васіль заклапочана пашаргаў у хату, па-ранейшаму нібы не заўважаючы брата, што, як прывязаны, патупаў услед.
+01_080.wav	калі маці падала на стол аладкі і нават дзіва скаваротку салам	Калі маці падала на стол аладкі і нават дзіва! скавародку з салам,
+01_081.wav	валодзька амаль не аддаў гэтаму ўвагі па ранейшаму чакаў ну вас	Валодзька амаль не аддаў гэтаму ўвагі, па-ранейшаму чакаў. Ну, Вась?
+01_082.wav	нуда тым часам паесці чалавеку сказаў дзед які ўжо гарбата сядзеў каля стала нічога не браў у рот	Дай, тым часам, паесці чалавеку, сказаў дзед, які ўжо гарбата сядзеў каля стала, нічога не браў у рот.
+01_083.wav	і сам еш глядзеў ласкава пры��тупілася маці яна знарок пакавала перад валодзькам аладку і кавалачак рудога сала	І сам еш. Глядзі от, ласкава прыступілася маці. Яна знарок паклала перад Валодзькам аладку і кавалачак рудога сала,
+01_084.wav	зірнуўшы на якое валодзька не ўтрываў і на час адстаў ад брата маці падала яму яшчэ кавалачак	зірнуўшы на якое, Валодзька не ўтрываў і на час адстаў ад брата. Маці падала яму яшчэ кавалачак,
+01_085.wav	дадала некалькі ласкавых слоў і сэрца малога палагодніла ад гэтай дабраты	дадала некалькі ласкавых слоў, і сэрца малога палагоднела ад гэтай дабраты.
+01_086.wav	але неўзабаве яму давялося адчуць што гэтая матчына дабрата была ўсяго на ўсяго хітрасцю бо ледзь толькі валодзька пад'еў маці мякка ласкава сказала	Але неўзабаве яму давялося адчуць, што гэтая матчына дабрата была ўсяго-наўсяго хітрасцю, бо ледзь толькі Валодзька пад'еў, маці мякка, ласкава сказала:
+01_087.wav	ты сыночак будзеш з дзедам хату пасцеражэш дык глядзі добранька	Ты, сыночак, будзеш з дзедам, хату пасцеражэш. Ды глядзі добранько
+01_088.wav	усё дабро тут на вашых руках не дай бог што небудзь учыніцца з галеем зусім	усё дабро тут на вашых руках!.. Не дай Бог што-небудзь учыніцца згалеем зусім!
+01_089.wav	я на балота хачу заявіў упарта малы выціраючы аладкай скавародку васіль жорстка кінуў	Я на балото хачу! заявіў упарта малы. Выціраючы аладкай скавародку, Васіль жорстка кінуў:
+01_090.wav	мала што ты хочаш з якой зайздрасцю і непакоем пазіралі валодзькавы вочы	Мало што ты хочаш! З якой зайздрасцю і непакоем пазіралі Валодзькавы вочы,
+01_091.wav	як каля хлява запрагаў старэйшы брат рудога гуза пагрозліва пакрыкваючы як дзед укладваў касу як маці прывязвала торбу з харчамі і абгортвала ўскінутай увостравую дубовую біклашку з вадой	як каля хлява запрагаў старэйшы брат рудога Гуза, пагрозна пакрыкваючы, як дзед укладваў касу, як маці прывязвала торбу з харчамі і абгортвала ўкінутай у воз травою дубовую біклажку з вадой.
+01_092.wav	сачыў малы то за маці і дзедам то за братам нахмурыўшы шаўкавістыя выцвілыя на сонцы броўкі ніяк не мог паверыць у чалавечую бессардэчнасць чакаў стайнай надзеі жаданай перамены	Сачыў малы то за маці і дзедам, то за братам, нахмурыўшы шаўкавістыя, выцвілыя на сонцы броўкі, ніяк не мог паверыць у чалавечую бессардэчнасць, чакаў з тайнай надзеяй жаданай перамены.
+01_093.wav	васіль тузануў вераўчанымі лейцамі гуза і калёсы паволі пакаціліся па двары на вуліцу	Васіль тузануў вераўчанымі лейцамі Гуза, і калёсы паволі пакаціліся па двары на вуліцу.
+01_094.wav	тут васіль азірнуўся на ўсёй вёсцы амаль каля кожнай хаты стаялі калёсы касцы жанчыны і дзеці на ўсёй вуліцы была нярэдкасць людна яна ўжо жыла добрай чалавечай заклапочанасцю	Тут Васіль азірнуўся на ўсёй вёсцы, амаль каля кожнай хаты, стаялі калёсы, касцы, жанчыны і дзеці. На ўсёй вуліцы было на рэдкасць людна, яна ўся жыла добрай чалавечай заклапочанасцю.
+01_095.wav	маці чамусьці яшчэ раз забегла ў хату потым сказала дзеду каб ён не высільваўся пайшоў лёг стала наказваць валодзьку што яму трэба і чаго няможна рабіць каб быў пры хаце каб слухаўся дзеда каб не дурэў з агнём	Маці чамусьці яшчэ раз забегла ў хату, потым сказала дзеду, каб ён не высільваўся, пайшоў лёг, стала наказваць Валодзьку, што яму трэба і чаго няможна рабіць: каб быў пры хаце, каб слухаўся дзеда, каб не дурэў з агнём,
+01_096.wav	і валодзька адчуў што апошнія яго надзеі прападаюць не хачу	і Валодзька адчуў, што апошнія яго надзеі прападаюць. Не хачу!
+01_097.wav	адказаў адным словам валодзька а я таго вы хочаш памахаў яму пугай брат	адказаў адным словам Валодзька. А етаго во хочаш? памахаў яму пугай брат.
+01_098.wav	валодзька толькі яшчэ больш нахмурыў бровы маці ўсё ж не траціла надзеі дамовіцца па добраму	Валодзька толькі яшчэ больш нахмурыў бровы. Маці ж усё не траціла надзеі дамовіцца па-добраму: Я
+01_099.wav	я табе куліш у чыгунку ў печы паставіла смачна з малаком а ў прыпечку яечку вазьмі можаш узяць	табе кулеш у чыгунку ў печцы паставіла. Смачны, з малаком... А ў прыпечку яечко вазьмі!.. Можаш узяць!
+01_100.wav	ну едзьце боска заўдзед угаворваюць яе бо як пісара валаснога маці падабрала даматканую сваю спадніцу і звычна села на калёсы спусціўшы з драбінак босыя парэпаныя ногі	Едзьце бо! сказаў дзед. Угаворваюць, ей-бо, як пісара валасного!.. Маці падабрала даматканую сваю спадніцу і звычна села на калёсы, спусціўшы з драбінак босыя парэпаныя ногі.
+01_101.wav	дык глядзіш кіпільнаваў добра бо ў вечар я прыеду валодзька здаецца нічога не хацеў слухаць ні матчыных добрых слоў ні дзедавай строгасці ні братавай пагрозы пугай	Дак глядзі ж, кеб пільнаваў добра! Бо ўвечар я прыеду! Валодзька, здаецца, нічога не хацеў слухацца: ні матчыных добрых слоў, ні дзедавай строгасці, ні братавай пагрозы пугай.
+01_102.wav	ледзь калёсы рушылі па вуліцы ён набычыўшыся падтрымліваючы рукой штонікі што спадалі маўкліва падаўся ўслед	Ледзь калёсы рушылі па вуліцы, ён, набычыўшыся, падтрымліваючы рукой штонікі, што спадалі, маўкліва падаўся ўслед.
+01_103.wav	вярніся не слуг пачуў ён дзедаў загад але не падумаў спыніцца валодзе ведаў што дзед не любіў неслухмянасцей і што маці таксама не дай бог увесці ў гнеў	Вярніся, неслух! пачуў ён дзедаў загад, але і не падумаў спыніцца. Валодзя ведаў, што дзед не любіў неслухмянасці і што маці таксама не дай Бог увесці ў гнеў,
+01_104.wav	але яму так хацелася ехаць на балота што і страх не ўтрымліваў	але яму так хацелася ехаць на балота, што і страх не ўтрымліваў,
+01_105.wav	валодзька адной для бяспекі трымаўся наводдаль ад воза калі калёсы прыпыніліся і брат паказаў што збіраецца саскочыць	Валодзька адно для бяспекі трымаўся наводдаль ад воза. Калі калёсы прыпыніліся і брат паказаў, што збіраецца саскочыць,
+01_106.wav	малы адразу стаў таксама гатовы да ўсяго васіль пагразіўся от толькі пайдзі ўслед	малы адразу стаў таксама, гатовы да ўсяго. Васіль пагразіўся: Толькі пайдзі ўслед!
+01_107.wav	калёсы спыняліся яшчэ разы тры і кожны раз то маці то брат загадвалі вярнуцца не на жарт абяцалі набіць і можа валодзька адолеў бы сваё вялікае хаценне калі б не ўбачыў што на другім возе які выехаў услед сяла	Калёсы спыняліся яшчэ разы тры, і кожны раз то маці, то брат загадвалі вярнуцца, не на жарт абяцалі набіць, і, можа, Валодзька адолеў бы сваё вялікае хаценне, калі б не ўбачыў, што на другім возе, які выехаў услед з сяла,
+01_108.wav	сядзіць разам з бацькам яго найбліжэйшы прыцель супольнік ва ўсіх шкодах хведзька	сядзіць разам з бацькам яго найбліжэйшы прыяцель, супольнік ва ўсіх шкодах, Хведзька.
+01_109.wav	гэта надало валодзьку порсткасці і ён яшчэ смялее кінуўся за калёсамі	Гэта надало Валодзьку порсткасці, і ён яшчэ смялей кінуўся за калёсамі.
+01_110.wav	а закрычаў душыўшыся слязьмі вазьміце маці злезла з калёс звярніся ідзі дамоў чуеш	А-а, закрычаў, душачыся слязьмі, ён, вазьміце! Маці злезла з калёс. Вярніся! Ідзі дамоў, чуеш!
+01_111.wav	не пайду ах не пойдзеш праз некалькі хвілін ён ляжаў на мяккай раллі міжкусцікаў бульбы блізка ад дарогі	Не пайду! Не пойдзеш? Праз некалькі хвілін ён ляжаў на мяккай раллі між кусцікаў бульбы блізка ад дарогі,
+01_112.wav	і ў злаваная маці моцна і гучна пляскала яго па голых паружавелых палавінках	і ўзлаваная маці моцна і гучна пляскала яго па голых паружавелых палавінках.
+01_113.wav	вернешся і вернешся вернешся валоць каруючы ілбом пульхную зямлю выў і роў ад болю ад крыўды ад злосці але не гаварыў нічога	Вернешся?.. Вернешся?.. Вернешся?.. Валодзька, рыючы лбом пульхную зямлю, выў і роў ад болю, ад крыўды, ад злосці, але не гаварыў нічога.
+01_114.wav	маці пайшла аб яго так і не дачакаўшыся хоць слова седзячы ў бульбоўніку ён цераз завалоку слёз зверавата пазіраў як яна ішла да возы	Маці пайшла ад яго, так і не дачакаўшыся хоць слова. Седзячы ў бульбоўніку, ён цераз завалоку слёз зверавата пазіраў, як яна ішла да воза,
+01_115.wav	як села і паехала грозна глянуўшы на яго кюблабі немач	як села і паехала, грозна глянуўшы на яго. Кеб ты... кеб табе... немач!
+01_116.wav	кіпела ў ім няўтольная злосць паўз малога па дарозе ехалі ішлі мужыкі і амаль кожны падсмейваўся з яго бяды ну што сыпалі	кіпела ў ім няўтольная злосць. Паўз малога па дарозе ехалі і ішлі мужыкі, і амаль кожны падсмейваўся з яго бяды: Што, усыпалі?
+01_117.wav	гэта распальвала яго крыўду невясёлыя адзінокі і як мала хто ў свеце няшчасны падцёкся ён дамоў	Гэта распальвала яго крыўду. Невясёлы, адзінокі і, як мала хто ў свеце, няшчасны, пацёгся ён дамоў,
+01_118.wav	пацёкся цераз бульбоўнік цераз агароды толькі б нікога не сустракаць нікога не бачыць	пацёгся цераз бульбоўнік, цераз агароды, толькі б нікога не сустракаць, нікога не бачыць!..
+01_119.wav	калёсы на якіх сядзелі васілі маці ўжо ўязджалі ў лес пасля поля тут было ад вушчыні маўклівых нібы прытоеных хмурых хваін цемнавата і сыра	Калёсы, на якіх сядзелі Васіль і маці, ужо ўязджалі ў лес. Пасля поля тут было ад гушчыні маўклівых, нібы прытоеных, хмурных хваін цемнавата і сыра,
+01_120.wav	хоць лясок і рос на пясчаніку ранішняе сонца што чырвоніла хвойніку гары	хоць лясок і рос на пясчаніку. Ранішняе сонца, што чырвоніла хвойнік угары,
+01_121.wav	яшчэ не магло прабіцца да нізу да зямлі і на рэдкай траве тут на трымалася раса а на пяску значыліся вільготныя цемнаватыя плямы	яшчэ не магло прабіцца да нізу, да зямлі, і на рэдкай траве тут мутна трымалася раса, а на пяску значыліся вільготныя цемнаватыя плямы.
+01_122.wav	не зважаючы на расу і сырасць адчувалася ўжо набліжэнне дзённай задухі	Не зважаючы на расу і сырасць, адчувалася ўжо набліжэнне дзённай задухі.
+01_123.wav	душну будзе сказала маці неўзабаве яны дагналі чарнушкаў можна было б ехаць за імі аддаючы знак пашаны дзядзьку ці моху як старэйшаму	Душно будзе, сказала маці. Неўзабаве яны дагналі Чарнушкаў. Можна было б ехаць за імі, аддаючы знак пашаны дзядзьку Цімоху, як старэйшаму,
+01_124.wav	і можа ў іншых абставінах васіль так і зрабіў бы але побач з дзядзькам сядзела задзірага нуля яго дачка васілёва равесніца	і, можа, у іншых абставінах Васіль так і зрабіў бы, але побач з дзядзькам сядзела задзіра Гануля, яго дачка, Васілёва равесніца.
+01_125.wav	гэтыя задзіры ў апошні час васілю проста жыць не давала пры кожнай сустрэчы калі б не трапіўся ён смяялася ці нават здзекавалася з яго	Гэтая задзіра ў апошні час Васілю проста жыць не давала, пры кожнай сустрэчы, калі б ні трапіўся ён смяялася ці нават здзекавалася з яго.
+01_126.wav	от жа толькі пазаўчоры пры ўсіх абсмяяла васіль а чаму гэта ў цябе вочы не адзінакія адно як вада светлыя а другое як жа лудок і валасунь ззаду як нячорныя спераду грудзенькія	От жа толькі пазаўчора пры ўсіх абсмяяла. Васіль, а чаму ето ў цябе вочы не адзінакія адно, як вада, светлае, а другое як жалудок! І валасы унь ззаду як не чорныя, а спераду рудзенькія!
+01_127.wav	як у цяляці рабога стаяла і рагатала пры ўсіх каб няпраўду казала яшчэ б нішто ж праўда ўсё розныя вочы як на грэх і валасы ад сонца наперадзе зарудзіліся сёння людскае нейкае	Як у цяляці рабого. Стаяла і рагатала пры ўсіх! Каб не праўду казала, яшчэ б нішто, а то ж праўда ўсё розныя вочы, як на грэх, і валасы ад сонца наперадзе зарудзеліся! Усё нялюдскае нейкае!..
+01_128.wav	ці ж мог пасля ўсё гэтага васіль паслухмяна цягнуцца за чарнушкамі ледзь маці ўправілася сказаць дзядзьку ці мог у што мусіць будзе засуха як васіль тузануўшы гу за лейцамі чапляючы калёсамі за нізкае галлё падлеску порстка аб'ехаў чарнушкаў пакінуў ззаду	Ці ж мог пасля ўсяго гэтага Васіль паслухмяна цягнуцца за Чарнушкамі? Ледзь маці ўправілася сказаць дзядзьку Цімоху, што, мусіць, будзе задуха, як Васіль, тузануўшы Гуза лейцамі, чапляючы калёсамі за нізкае галлё падлеску, порстка аб'ехаў Чарнушкаў, пакінуў ззаду.
+01_129.wav	ён знарок не глядзеў на гану але і не пазіраючы на яе васіль адчуў сябе ў поўнай меры шчаслівым	Ён знарок не паглядзеў на Ганну, але і не пазіраючы на яе, Васіль адчуваў сябе ў поўнай меры шчаслівым.
+01_130.wav	вось як ён абступіў яе задзіру хто яна гэта ганарліўка якая так абыходзіцца нібы яна не толькі нараўне з ім або ведае што	Вось як ён абступіў яе, задзіру. Хто яна, гэта ганарліўка, якая так абыходзіцца, нібы яна не толькі нараўне з ім, а Бог ведае што.
+01_131.wav	каб яна была і праўды кім небудзь асаблівым тады пітрываць можна было б а то ж хто ўсяго бацькава дачка	Каб яна была і праўда кім-небудзь асаблівым, тады б і трываць можна было б, а то ж хто усяго бацькава дачка.
+01_132.wav	і гэтак абыходзіцца з ім з чалавекам самастойным гаспадаром што ж ён паказаў ёй	І гэтак абыходзіцца з ім, з чалавекам самастойным, гаспадаром! Што ж, ён паказаў ёй!..
+01_133.wav	тут калі васіль быў увесь напоўнены слодаччу адплаты стары вельмі пацёрты хамут раптам разышоўся і аглобля зашоргала па руды ў гузавых нагах	Тут, калі Васіль быў увесь напоўнен слодыччу адплаты, стары, вельмі пацёрты хамут раптам разышоўся, і аглобля зашоргала па рудых Гузавых нагах.
+01_134.wav	васіль трывожна саскочыў нічога страшнага не было проста парвалася супоня васіль хутка звязаў парваныя канцы але калі паспрабаваў пацягнуўшы з усяе сілы ці моцна завязаны ўзялок той разышоўся прыйшлося зноў звязваць	Васіль трывожна саскочыў. Нічога страшнага не было: проста парвалася супоня. Васіль хутчэй звязаў парваныя канцы, але калі паспрабаваў, пацягнуўшы з усяе сілы, ці моцна завязаны вузялок, той разышоўся. Прыйшлося зноў звязваць.
+01_135.wav	калі паружавеўшы ад натугі сцягваў супоню на хамуце побач зарыпелі калёсы дзядзькі ці моха што такое	Калі, паружавеўшы ад натугі, сцягваў супоню на хамуце, побач зарыпелі калёсы дзядзькі Цімоха. Што такое?
+01_136.wav	і супоня зараз ганулі весела зіркнула ён супоніў дома забыў	Супоня... з-зараза... Гануля весела зіркнула. Ён... супоню дома забуў!
+01_137.wav	васіль ад такой абразы аж перастаў сцягваць хамут калёсы дзядзька ці моха а на іх дзядзька хвецкай задаволеныя ганулі прайшлі паўзвысяля і сталі пакрыху аддаляцца	Васіль ад такой абразы аж перастаў сцягваць хамут. Калёсы дзядзькі Цімоха, а на іх дзядзька, Хведзька і здаволеная Гануля, прайшлі паўз Васіля і сталі пакрыху аддаляцца.
+01_138.wav	ну ты знаеш васіль не ведаў што сказаць у чужое проса не ў такая носа	Ну, ты знаеш!.. Васіль не ведаў, што сказаць. У чужое просо не ўтыкай носа!..
+01_139.wav	ён прамовіў гэтыя словы даволі ціха больш для маці дык для сябе каб супакоіцца	Ён прамовіў гэтыя словы ціха, больш для маці ды для сябе, каб супакоіцца.
+01_140.wav	і наогул хіба добра было б яму няхай і маладому чалавеку але ж мужчыны гаспадару старшаму ў сям'і звязваюцца з нейкай дзяўчушкай	І наогул, хіба добра было б яму, няхай і маладому чалавеку, але ж мужчыну і гаспадару, старшаму ў сям'і, звязвацца з нейкай дзяўчушкай?
+01_141.wav	але ні словы ні думкі гэтае не вярталі яму спакою і раўнавагі васіль ехаў цяпер пануры паглыблены ў свае думкі ён наогул быў схільны да развагі не любіў вельмі адкрываць сваю душу асабліва калі ў ёй варушыліся думкі невясёлыя нядобрыя	Але ні словы, ні думкі гэтыя не вярталі яму спакою і раўнавагі. Васіль ехаў цяпер пануры, паглыблены ў свае думкі. Ён наогул быў схільны да развагі, не любіў вельмі адкрываць сваю душу, асабліва калі ў ёй варушыліся думкі, невясёлыя і нядобрыя.
+01_142.wav	пахістваючыся крыху горбічыся хмурачы яшчэ дзіцячы лоб ён міжвольна прыгадваў дзе калі яна казала што небудзь крыўдны	Пахістваючыся, крыху горбячыся, хмурачы яшчэ дзіцячы лоб, ён міжвольна прыгадваў, дзе і калі яна казала што-небудзь крыўднае,
+01_143.wav	думаў як аддзячыць ёй у думкі гэткія хутка ўпляліся іншыя	думаў, як аддзячыць ёй. У думкі гэтыя хутка ўпляліся іншыя
+01_144.wav	спачатку праз старую патлелую ў зямлі супоню стары хамут потым пра небараку гуза	спачатку пра старую, патлелую ў зямлі супоню, стары хамут, потым пра небараку Гуза,
+01_145.wav	якога калісьці кінулі балахоўцы не маючы на яго мусіць ніякай надзеі і праўда ж конь тады дадыхаў	якога калісьці кінулі балахоўцы, не маючы на яго, мусіць, ніякай надзеі. І праўда ж, конь тады дадыхаў,
+01_146.wav	і не было веры што ён яшчэ ў стане на ногі колькі з ім папаваждаліся каб падняць зноў	і не было веры, што ён яшчэ ўстане на ногі. Колькі з ім папаваждаліся, каб падняць зноў.
+01_147.wav	ён устаў але як няпэўна ходзяць па зямлі слабыя яго ногі а што ж яго карысці з такога каня які не мае сілы	Ён устаў, але як няпэўна ходзяць па зямлі слабыя яго ногі. А што ж з яго карысці, з такога каня, які не мае сілы!
+01_148.wav	калі быў васіля хоць такі канёк як учарнуўскі таксама не бог ведае што не раўня таму якога прывёў стары корч з мазырскага кірмашу зімою а ўсё ж такі конь як конь асновы	Калі б быў у Васіля хоць такі канёк, як у Чарнушкі. Таксама не Бог ведае што, не раўня таму, якога прывёў стары Корч з мазырскага кірмашу зімою, а ўсё-такі конь як конь. Аснова.
+01_149.wav	дарога пачала паніжацца і сыпкі пясокія змяніўся мяккім падатным забалочаным грунтам на якім вырэзваліся дзве чорныя вільготныя каляіны	Дарога пачала паніжацца, і сыпкі пясок яе змяніўся мяккім, падатным забалочаным грунтам, на якім вырэзваліся дзве чорныя вільготныя каляіны.
+01_150.wav	у каляінах часта віднеліся вылазганыя жылы каранявішчаў было многа ям і калёсы амаль увесь час падскоквалі моцна хісталіся з боку на бок	У каляінах часта віднеліся вылузганыя жылы карнявішчаў, было многа ям, і калёсы амаль увесь час падскоквалі, моцна хісталіся з боку на бок.
+01_151.wav	камлі дрэў часам сунуліся пад самыя драбінкі і маці перасцярожліва схавала ногі ў воз	Камлі дрэваў часам сунуліся паўз самыя драбінкі, і маці перасцярожліва схава��а ногі ў воз.
+01_152.wav	васіль жа сядзеў па ранейшаму час ад часу нібы ў гульні перакідваючы ногі цераз драбіны	Васіль жа сядзеў па-ранейшаму, час ад часу, нібы ў гульні, перакідваючы ногі цераз драбіны.
+01_153.wav	турботы было не толькі нагам але і рукам вакол хмарамі звінелі апаноўля сатанелыя камары амаль безупынна даводзілася адмахвацца ад іх біць	Турботы было не толькі нагам, але і рукам: вакол хмарамі звінелі, апаноўвалі асатанелыя камары, амаль безупынна даводзілася адмахвацца ад іх, біць.
+01_154.wav	маці закрылася хусткай ледзь не на ўвесь твар падкурчыла ногі але ратунку і так не было камарэча даставала цераз вопратку залазіла ў рукавы за каўнер	Маці закрыла хусткай ледзь не ўвесь твар, падкурчыла ногі, але ратунку і так не было. Камарэча даставала цераз вопратку, залазіла ў рукавы, за каўнер.
+01_155.wav	густ адбіваўся адбіваўся хвастом галавой але не вытрымаў патрухаў у подбег	Гуз адбіваўся-адбіваўся хвастом, галавой, не вытрымаў, патрухаў уподбег. Але
+01_156.wav	але гэта не дапамагло і ён зноў пайшоў круціў хвастом матляў грыва і стрыг вушамі	гэта не памагло, і ён зноў пайшоў, круціў хвастом, матляў грывай, стрыг вушамі...
+01_157.wav	лес тут быў зусім іншы як на пясчаніку рослыя з чорнымі быццам абпаленымі камлямі	Лес тут быў зусім іншы, як на пясчаніку. Рослыя, з чорнымі, быццам абпаленымі, камлямі,
+01_158.wav	з дзіўна паточанай карой старыя алешаны танулі знізу ў густым балотным разнатраўі у маладой порыслі алешан у гнілым асклізлым ламаччы	з дзіўна паточанай карой, старыя алешыны танулі знізу ў густым балотным разнатраўі, у маладой пораслі алешын, у гнілым, асклізлым ламаччы.
+01_159.wav	алешнік вельмі часта мяшаўся з лазняком што рос моцнымі дружнымі купамі ўздымаючыся ў лясны прыцемак	Алешнік вельмі часта мяшаўся з лазняком, што рос моцнымі дружнымі купамі, уздымаючы ў лясны прыцемак
+01_160.wav	шызыя кучары пераплеценага галля у лесе буяла мноства злой балючай лясной крапівы што дзе нідзе ўздымалася загонамі ў чалавечы рост	шызыя кучары пераплеценага галля. У лесе буяла мноства злой, палючай лясной крапівы, што дзе-нідзе ўздымалася загонамі ў чалавечы рост.
+01_161.wav	глядзі ты колькі выперлася яе ты поскудзі мімаволі праплыло ў галаве васяля	Глядзі ты, колькі выперлася яе, етай поскудзі! мімаволі праплыло ў галаве ў
+01_162.wav	якая як каноплі з за павароту ён зноў убачыў наперадзе чарножкава калёсы	Васіля. І якая як каноплі!.. З-за павароту ён зноў убачыў наперадзе Чарнушкавы калёсы,
+01_163.wav	белую ганену хустачку і думкі яго вярнуліся як дзяўчыне я тога табе не забуду	белую Ганніну хустачку, і думкі яго вярнуліся к дзяўчыне: Я етаго табе не забуду!
+01_164.wav	пабачыш калі васіль пад'ехаў да сенажаці чарнушка ўжо выводзіў з аглобель распрэжанага каня	Пабачыш! Калі Васіль пад'ехаў да сенажаці, Чарнушка ўжо выводзіў з аглабель распрэжанага каня.
+01_165.wav	хведзька прысеўшы наўколінцы штосьці зацікаўлена разглядваў у траве аганна перакладвала пад калёсы біклашку	Хведзька, прысеўшы наўколенцы, штосьці зацікаўлена разглядаў у траве, а Ганна перакладвала пад калёсы біклажку.
+01_166.wav	васіль знарок адвярнуўся каб не глядзець у яе бок але міма яго ўсё ж не прайшло не тое што яна рабіла не тое як яна зірнула на яго	Васіль знарок адвярнуўся, каб не глядзець у яе бок, але міма яго ўсё ж не прайшло ні тое, што яна рабіла, ні тое, як яна зірнула на яго.
+01_167.wav	зірнула з усмешачкай і васілю здалося што з яе язычка зноў сарвецца штосьці кплівае і крыўднае	Зірнула з усмешачкай, і Васілю здалося, што з яе язычка зноў сарвецца штосьці кплівае, крыўднае. Яна
+01_168.wav	яна прамаўчала васіль а мо тут станем прамовіла маці разам з імі мясцінка глядзі якая	прамаўчала. Васіль, а мо тут станем? прамовіла маці. Разам з імі? Мясцінка, глядзі, якая...
+01_169.wav	надзелы чарнушкаў і васілёвай маці былі побач васіль у іншы час так і зрабіў бы як сказала маці гэта было зручна і выгадна спакайней было і за коні і за калёсы за якімі назіралі б і чарнушкі	Надзелы Чарнушкаў і Васілёвай маці былі побач. Васіль у іншы час так і зрабіў бы, як казала маці, гэта было зручна і выгадна: спакайней было б і за коней, і за калёсы, за якімі назіралі б і Чарнушкі.
+01_170.wav	але сёння сын панура заўпарціўся мясцінка як мясцінка ён суняў каня далей крокаў праз трыццаць	Але сёння сын панура заўпарціўся: Мясцінка як мясцінка... Ён суняў каня далей, крокаў праз трыццаць,
+01_171.wav	ля куста маладога арэшніку азірнуўся акінуў позіркам даволі вялікае акружанае з усіх бакоў лесам балота	ля куста маладога арэшніку. Азірнуўся, акінуў позіркам даволі вялікае, акружанае з усіх бакоў лесам балота.
+01_172.wav	на балоце тут і там кучаравіліся кусты лазы якія дзе нідзе зрасталіся ў цэлыя астраўкі	На балоце там і тут кучаравіліся кусты лазы, якія дзе-нідзе зрасталіся ў цэлыя астраўкі.
+01_173.wav	але васіль не даў аніякай увагі гэтым астраўкам яго больш зацікавіла што на балоце яшчэ было многа вады часам цэлае разводдзі	Але Васіль не даў ніякай увагі гэтым астраўкам, яго больш зацікавіла, што на балоце яшчэ было многа вады, часам цэлыя разводдзі.
+01_174.wav	вада была і на яго надзелі чорт бы яе пабраў падумаў васіль пры ўзлесках амаль усюды стаялі калёсы завіхаліся людзі	Вада была і на яго надзеле. Чорт бы яе пабраў! падумаў Васіль. Пры ўзлесках амаль усюды стаялі калёсы, завіхаліся людзі.
+01_175.wav	нямала людзей было і на балоце ўжо дзень нідзе хтосьці касіў стрыножыўшы гуза васіль пусціў яго пасвіцца вярнуўся к калёсам і выцягнуў касу	Нямала людзей было і на балоце ужо дзе-нідзе касілі. Стрыножыўшы Гуза, Васіль пусціў яго пасвіцца, вярнуўся к калёсам і выцягнуў касу.
+01_176.wav	ён развязаў анучку абгорнутую вакол нажа касы і ўскінуўшы касу на плячо перапоўнены гонарам стрымана паважна падаўся да сенажаці	Ён развязаў анучку, абгорнутую вакол нажа касы, і, ускінуўшы касу на плячо, перапоўнены гонарам, стрымана, паважна падаўся да сенажаці.
+01_177.wav	маці маўклівая і паслухмяная пайшла ўслед за ім тут нашы адсюль і унь датуль дзе калок сказала яна	Маці, маўклівая і паслухмяная, пайшла ўслед за ім. Тут. Нашае адсюль і унь датуль, дзе калок, сказала яна.
+01_178.wav	яна магла б і не гаварыць гэтага бо васіль сам ведаў свой надзел ведаць ёй проста было	Яна магла б і не гаварыць гэтага, бо Васіль і сам ведаў свой надзел, відаць, ёй проста было
+01_179.wav	няёмка стаяць каля сына васіль заўважыў на яе твары ў складцы родных губ	няёмка стаяць каля сына. Васіль заўважыў на яе твары, у складцы родных губ
+01_180.wav	вырас нейкага шкадаванне вінаватасці і строга прамовіў знаю уваткнуўшы канец касяў мяккую зямлю	выраз нейкага шкадавання і вінаватасці і строга прамовіў: Знаю. Уваткнуўшы канец касся ў мяккую зямлю,
+01_181.wav	трымаючы моцна рукой тупы край касы васіль стаў мянташчыць адмыхнуўшыся ад камароў коса зірнуўшы на чарнушку убачыў што ці мог яшчэ корпаецца каля воза і задаволена падумаў што пачынае раней	трымаючы моцна рукой тупы край касы, Васіль стаў мянташыць. Адмахнуўшыся ад камароў, коса зірнуўшы на Чарнушкаў, убачыў, што Цімох яшчэ корпаецца каля воза, і задаволена падумаў, што пачынае раней.
+01_182.wav	расставіўшы па мужчынску ногі моцна упінаючыся ў грунт ён размашыста правёў касой	Расставіўшы па-мужчынску ногі, моцна ўпінаючыся ў грунт, ён размашыста правёў касой,
+01_183.wav	і трава шыркнула паслухмяна лягла злева акуратнай купкай	і трава шыркнула, паслухмяна лягла злева акуратнай купкай.
+01_184.wav	ён правёў другі раз трэці трава злева стала выцягвацца ў вільготны зялёны рад	Ён правёў другі раз, трэці, трава злева стала выцягвацца ў вільготны зялёны рад.
+01_185.wav	хутка ногі яго ступілі на пакошу перад ім быў лапік чыстага скошанага ім	Хутка ногі яго ступілі на пакошу, перад ім быў ужо лапік чыстага, скошанага ім.
+01_186.wav	хто гэта казаў што ён яшчэ зялёны касіць што яму быццам кашу яшчэ трэба многа	Хто гэта казаў, што ён яшчэ зялёны касіць? Што яму, быццам, кашы яшчэ многа
+01_187.wav	кашы можа каму небудзь і трэба толькі каму іншаму але не яму не васілю	трэба! Кашы, можа, каму-небудзь і трэба, толькі каму іншаму. Але не яму, не Васілю.
+01_188.wav	праўду кажуць што касіць справа неабыякая мужчынская справа тут трэба і сілы і спрыт	Праўду кажуць, што касіць справа не абы-якая, мужчынская справа, тут трэба і сіла, і спрыт,
+01_189.wav	умець трэба калі ў васяля ўсё гэта ёсць глядзіце як ладна шыркая ў яго каса	умець трэба. Але ў Васіля ўсё гэта ёсць. Глядзіце, як ладна шыркае ў яго каса,
+01_190.wav	як кладзецца даўжэй рад шчыр шчыр згодна прамаўляла ўлад васілёвым думкам каса	як кладзецца, даўжэе рад! Ш-шырк, ш-шырк, згодна прамаўляла ў лад Васілёвым думкам каса.
+01_191.wav	ён адчуваў што ззаду стаіць маці пазірае ўслед ласкавыя і гордыя	Ён адчуваў, што ззаду стаіць маці, пазірае ўслед, ласкавая і гордая,
+01_192.wav	і ад гэтага ў руках і нагах сілы быццам большала разам з маці	і ад гэтага ў руках і нагах сілы быццам большала. Разам з маці,
+01_193.wav	акрамя яе ён адчуваў за спіной яшчэ адну істоту зусім іншую чым маці	акрамя яе, ён адчуваў за спіной яшчэ адну істоту, зусім іншую, чым маці,
+01_194.wav	кплівую і нядобрую якая можа быць таксама сочыць за ім сваім падсцярожлівым позіркам	кплівую і нядобрую, якая, можа быць, таксама сочыць за ім сваім падсцярожлівым позіркам.
+01_195.wav	ну што ж няхай сочыць яму гэта ніяк не абыходзіць васіль заўважыў што дзядзька ці мог таксама пачаў павольна	Што ж, няхай сочыць, яму гэта ніяк не абыходзіць! Васіль заўважыў, што дзядзька Цімох таксама пачаў павольна,
+01_196.wav	мерна махаць касою ён ідзе паціху крыху горбячыся васіль таксама крыху прыгорбіўся	мерна махаць касою. Ён ідзе паціху, крыху горбячыся. Васіль таксама крыху прыгорбіўся
+01_197.wav	так ходзяць усе сталыя людзі убачыўшы як дзядзька ідзе успомніў што галоўнае пры касьбе не спяшацца не высельвацца	так ходзяць усе сталыя людзі. Убачыўшы, як дзядзька ідзе, успомніў, што галоўнае пры касьбе не спяшацца, не высільвацца,
+01_198.wav	каб не змарыцца да пары задумаўся неасцярогся і каса знянацку з усяго маху ўрэзалася ў нешта цвёрдае	каб не змарыцца да пары. Задумаўся, не асцярогся, і каса знянацку з усяго маху ўрэзалася ў нешта цвёрдае.
+01_199.wav	піна каб яна правалілася васіль хутчэй выцягнуў касоіку аста зірнуў на чарнушкаў ці не заўважылі	Купіна, каб яна правалілася! Васіль хутчэй выцягнуў касу і коса зірнуў да Чарнушкаў ці не заўважылі.
+01_200.wav	што там вас адгукнулася маці нічога ён сказаў рэзка незадаволена спагнаў на ёй прыкрасць	Што там, Вась? адгукнулася маці. Нічога. Ён сказаў рэзка, нездаволена, спагнаў на ёй прыкрасць.
+01_201.wav	няхай не крыўдзіцца няма чаго стаяць дык глядзець калі чалавек заняты маці нібы здагадалася пра яго думкі	Няхай не крыўдзіцца, няма чаго стаяць ды глядзець, калі чалавек заняты! Маці нібы здагадалася пра яго думкі.
+01_202.wav	я пайду к каню памагай табе бог яна перахрысціла яго блаславіла	Я пайду к каню... Памагай табе Бог! Яна перахрысціла яго, блаславіла
+01_203.wav	і ўздыхнуўшы пайшла калёсам васіль не нагінаючыся каб не паказаць быццам нешта здарылася агледзеў у касу і супакоіўся каса была цэлая	і, уздыхнуўшы, пайшла к калёсам. Васіль, не нагінаючыся, каб не паказаць, быццам нешта здарылася, агледзеў касу і супакоіўся. Каса была цэлая.
+01_204.wav	ён зноў правёў па траве каса ішла добра як раней касіў ён цяпер асцярожней сачыў за куп'ём якое пачынала трапляцца ўсё часцей часцей	Ён зноў правёў па траве, каса ішла добра, як і раней. Касіў ён цяпер асцярожней, сачыў за куп'ем, якое пачынала трапляцца ўсё часцей і
+01_205.wav	трава тут была небагатая найбольш асака а ў дзялілі дзяляначку раз студыіх падумаў ён і ўспомніў	часцей. Трава была тут небагатая, найбольш асака. Эх, удзялілі дзяляначку, растуды іх... падумаў ён і ўспомніў,
+01_206.wav	як крыўдавала маці вярнуўшыся дамоў пасля падзелу ведама адна без чалавека няма каму пастаяць	як крыўдавала маці, вярнуўшыся дамоў пасля падзелу. Ведамо, адна, без чалавека. Няма каму пастаяць...
+01_207.wav	нічога як ужо апошні раз цяпер я вазьмуся няхай паспрабуюць зрабіць яшчэ так	Нічога, ето апошні раз. Цяпер я вазьмуся, няхай паспрабуюць зрабіць яшчэ так!..
+01_208.wav	праўда у чарножкі таксама надзел не лепш ну што ж ён сам вінаваты ціхі занадта яму хоць валіць у рот пакладзі	Праўда, у Чарнушкі таксамо надзел не лепшы. Што ж, ён сам вінаваты! Ціхі занадто. Яму хоць палец у рот пакладзі!..
+01_209.wav	няхай сам абабіваецца калі такая ўрода а васіль не дасць каб клалі палец у рот	Няхай сам абабіваецца, калі такая ўрода!.. А Васіль не дасць, каб клалі палец у рот!
+01_210.wav	не дапусціцца нагам стала мокра спачатку вада толькі чулася дзе па сталы ўціскалі пакошу потым стала хлюпаць між куп'я	Не папусціцца!.. Нагам стала мокра. Спачатку вада толькі чулася, дзе пасталы ўціскалі пакошу, потым стала хлюпаць між куп'я.
+01_211.wav	неўзабаве васіль ужо ўвайшоў у ваду якая абступіла нібы нанова абгарнула ногі	Неўзабаве Васіль ужо ўвайшоў у ваду, якая абступіла, нібы нанова абгарнула ногі.
+01_212.wav	анучы ўраз прамоклі калошаны знізу таксама сталі мокрыя і ногі зрабіліся важчэйшыя	Анучы ўраз прамоклі, калошыны знізу таксама сталі мокрыя, і ногі зрабіліся важчэйшыя,
+01_213.wav	быццам самі набраклі вадою аднак моклай тканіны ногі першы час пакуль не прывыкрыху непрыемна казытала але васіль амаль не звярнуў на гэта ўвагі хадзіць па балоце даводзілася ўжо нямала	быццам самі набраклі вадою. Ад намоклай тканіны ногі першы час, пакуль не прывык крыху, непрыемна казытала. Але Васіль амаль не звярнуў на ўсё гэта ўвагі хадзіць па балоце даводзілася ўжо нямала,
+01_214.wav	і ў па сталах і без пасталоў і ўсё такія дробныя прыкрасці здаваліся звычайнымі	і ў пасталах і без пасталоў, і ўсе такія дробныя прыкрасці здаваліся звычайнымі.
+01_215.wav	горш было тое што скошаны рад цяпер лажыўся ў ваду трэба будзе зграбаць у вадзе несці на сухой раскідваць танка прасохла	Горш было тое, што скошаны рад цяпер лажыўся ў ваду. Трэба будзе зграбаць у вадзе, несці на сухое і раскідваць там, каб прасохла.
+01_216.wav	столькі лішняга клопату о што добра вада цёплая нястудзіць ног не гоніць дрыжыкаў па целе як у іншыя дні ўвосень або зімою калі ад халодных мокрых ануча аж дуй	Столькі лішняга клопату. Вось што добра вада цёплая. Не студзіць ног, не гоніць дрыжыкаў па целе, як у іншыя дні ўвосень або зімою, калі ад халодных мокрых ануч аж дух
+01_217.wav	цёплая вада і дзякуй богу ідзі хлюпай па сталамі вядзі касой мер на роўна справа налева справа налева	займае. Цёплая вада, і дзякуй Богу. Ідзі, хлюпай пасталамі, вядзі касой мерна, роўна, справа налева, справа налева.
+01_218.wav	праўда трошкі цяжэй стала ісці касу трэба амаль увесь час трымаць на вісу многа вады	Праўда, трохі цяжэй стала ісці касу трэба амаль увесь час трымаць навісу, многа вады.
+01_219.wav	у касіць тут не тое што на сухім месцы запытай любога куранёўцы ён табе скажа што	Касіць тут не тое, што на сухім месцы. Запытай любога куранёўца, і ён табе скажа, што
+01_220.wav	могуць чортавы месца гіблае для касца а чаго я то яе я то і сенажаць так завуць	Мокуць чортава месца, гіблае для касца. А чаго яе, етую сенажаць, так завуць?
+01_221.wav	мукуць падумалася васілю хіба ж толькі таму што недалёка сяло якое называецца мок	Мокуць... падумалася Васілю. Хіба ж толькі таму, што недалёко сяло, якое называецца Мокуць?
+01_222.wav	пэўна кеп суха тут было то на сяло не паглядзелі б далі плугу мянушку не такое атакут	Пэўна, кеб сухо тут було, то на сяло не паглядзелі б, далі б лугу мянушку не такую. А так от
+01_223.wav	мокуць і мокуць мокрае гіблае месца часам каса чапляла ваду здымала раскідвала пырскі	мокуць і мокуць, мокрае, гіблае месца... Часам каса чапляла ваду, уздымала, раскідвала пырскі
+01_224.wav	яны разляталіся вясёла паблісквалі на сонцы у вадзе каса шыркала інакш як без вады	яны разляталіся, весела паблісквалі на сонцы. У вадзе каса шыркала інакш, як без вады,
+01_225.wav	гучэй важчэй працяжней усё мацней угравала пот мачыў цвёрдыя двух колераў валасы	гушчэй, важчэй, працяжней. Усё мацней угравала. Пот мачыў цвёрдыя, двух колераў валасы,
+01_226.wav	поўсць на лоб апалены сонцам засцілаў вочы цёк на кволыя яшчэ амаль дзіцячыя грудзі	поўз на лоб, абпалены сонцам, засцілаў вочы, цёк на кволыя, яшчэ амаль дзіцячыя грудзі,
+01_227.wav	прыклейваў да спіны ўшчэн змакрэлую сарочку каса станавілася ўсё цяжэйшае	прыклейваў да спіны ўшчэнт змакрэлую сарочку. Каса станавілася ўсё цяжэйшая.
+01_228.wav	рукі наліваліся ў томаю балелі ў локцях і плячах слабелі	Рукі наліваліся ўтомаю, балелі ў локцях і плячах, слабелі,
+01_229.wav	нагам было млосна млосць распавалася па ўсім целе хацелася сесці	нагам было млосна. Млосць расплывалася і па ўсім целе. Хацелася сесці.
+01_230.wav	з цягам часу жаданні гэтае не толькі не адыходзіла ўсё мацнела сесці хоць на купіну хоць у ваду пасядзець трохі адпачыць	З цягам часу жаданне гэтае не толькі не адыходзіла, а ўсё мацнела. Сесці, хоць на купіну, хоць у ваду. Пасядзець трохі, адпачыць,
+01_231.wav	а там можна зноў стаць ізноў ісці але васіль не сеў ён трываў	а там можна зноў устаць, зноў ісці. Але Васіль не сеў. Ён трываў.
+01_232.wav	гэта было ўжо не ў навіну цярпець адольваць стому адганяць прываблівую спакусу пагуляць паленавацца	Гэта было ўжо не ў навіну цярпець, адольваць стому, адганяць прываблівую спакусу пагуляць, паленавацца.
+01_233.wav	зялёны гэты хлопец ужо з найпершага маленства адчуў што жыццё	Зялёны гэты хлопец ужо з найпершага маленства адчуў, што жыццё
+01_234.wav	невясёлае бесклапотнае свята а найбольш доўгі і клопатны будзень	не вясёлае, бесклапотнае свята, а найбольш доўгі і клопатны будзень,
+01_235.wav	што трэба цярпець з усіх мудрасцей жыцця ён як адну з найпершых уведаў	што трэба цярпець. З усіх мудрасцей жыцця ён, як адну з найпершых, уведаў
+01_236.wav	трывай цярпі усім цяжка бывае усе церпяць цярпі ты	трывай, цярпі! Усім цяжка бывае, усе церпяць, цярпі і ты!
+01_237.wav	гэтаму яго вучыла маці вучыў небагаты і немалы горкі вопыт і ён цярпеў	Гэтаму яго вучыла маці, вучыў небагаты і немалы горкі вопыт. І ён цярпеў.
+01_238.wav	аблізваў салёны пот з губ выціраў валасы выцягнуў ніз сарочкі са штаноў каб ветрык мог дайсці астудзіць	Аблізваў салёны пот з губ, выціраў валасы, выцягнуў ніз сарочкі са штаноў, каб ветрык мог дайсці, астудзіць.
+01_239.wav	і ўсё ж якая цяжкая была цяпер каса як цяжка было адганяць млосць і слабасць у руках і нагах	І ўсё ж якая цяжкая была цяпер каса, як цяжка было адганяць млосць і слабасць у руках і ў нагах! І
+01_240.wav	як хацелася сесці проста дзіва ужо ні пра што не думалася	як хацелася сесці! Проста дзіва! Ужо ні пра што не думалася,
+01_241.wav	не пра тое дзе цяпер дзядзька ці мог перагнаў ці не нават пра тое што вось ён васіль не зялёнае сталы чалавек гаспадар	ні пра тое, дзе цяпер дзядзька Цімох, перагнаў ці не, нават пра тое, што вось ён, Васіль, не зялёны, а сталы чалавек, гаспадар...
+01_242.wav	толькі калі знямогся зусім калі дрыготкія бяссільныя рукі апусцілі страшэнна важкую касу	Толькі калі знямогся зусім, калі дрыготкія, бяссільныя рукі апусцілі страшэнна важкую касу
+01_243.wav	і не маглі ўжо скрануць уваткнуў касе ў купіну падаўся да калёс	і не маглі ўжо скрануць, уваткнуў кассё ў купіну, падаўся да калёс.
+01_244.wav	ішоў важка павольна цягнучы ногі што хлюпалі ў цёплай вадзе	Ішоў важка, павольна, цягнучы ногі, што хлюпалі ў цёплай вадзе.
+01_245.wav	з выгляду гэта быў падлетак худы даўгарукі з тонкай шыяй а па хадзе	З выгляду гэта быў падлетак, худы, даўгарукі, з тонкай шыяй, а па хадзе,
+01_246.wav	па прыгорбленай постаці мужчына васіль ішоў нібы напіцца	па прыгорбленай постаці мужчына. Васіль ішоў нібы напіцца.
+01_247.wav	маці завязаўшы хустку па дзявочы як а сынку камары ўжо не назалялі горача	Маці, завязаўшы хустку па-дзявочы, як касынку, камары ўжо не назалялі, горача,
+01_248.wav	зграбала траву абярэмкамі на граблі зносіла на сухое з травы цякла вада	зграбала траву, абярэмкамі на граблях зносіла на сухое. З травы цякла вада,
+01_249.wav	і маці старалася трымаць абярэмак і граблі перад сабою на сухой пакошы	і маці старалася трымаць абярэмак і граблі перад сабою. На сухой пакошы
+01_250.wav	ужо было крыху разасланай травы кінуўшы траву яна зірнула на яго і васіль заўважыў як на твары яе	ўжо было крыху разасланай травы. Кінуўшы траву, яна зірнула на яго, і Васіль заўважыў, як на твары яе
+01_251.wav	з'явілася шкадаванне хмурнае страсянула мокрую спадніцу перадыхні	з'явілася шкадаванне. Хмурная, страсянула мокрую спадніцу. Перадыхні!..
+01_252.wav	паляжыў там уценьку ўправімся нідзе не дзенецца трава ятая калі ён паваліўся ў траву каля воза нахілілася	Паляжы вунь там, у цяньку... Управімся, нідзе не дзенецца... трава етая. Калі ён паваліўся ў траву каля воза, нахілілася,
+01_253.wav	пяшчотна пагладзіла яго па галаве пад вечар стары чарнушкай васілёвай маці сабраліся ў сяло	пяшчотна пагладзіла па галаве. Пад вечар стары Чарнушка і Васілёва маці сабраліся ў сяло.
+01_254.wav	маці трэба было ехаць каб накарміць валодзьку падаіць карову дагледзець гаспадарку	Маці трэба было ехаць, каб накарміць Валодзьку, падаіць карову, дагледзець гаспадарку.
+01_255.wav	у чарнушкі ж дома была хворая жонка хвечка і ганна засталіся начаваць на лузе	У Чарнушкі ж дома была хворая жонка. Хведзька і Ганна засталіся начаваць на лузе.
+01_256.wav	заставаліся тут і бешка і каса і латаная світа нашто ж вазіць туды сюды без прычыны	Заставаліся тут і біклажка, і каса, і латаная світа нашто ж вазіць туды-сюды без прычыны!
+01_257.wav	трымайся калі васіля наказаў чарнушка дачцэ сеўшы на калёсы і ты васіль глядзі за імі дзеўкае на дзеўка і малое	Трымайся каля Васіля, наказаў Чарнушка дачцэ, сеўшы на калёсы. І ты, Васіль, глядзі за імі. Дзеўка, яна дзеўка. І малое...
+01_258.wav	і маці задаволеная тым што чарнушка ўзяўся падвезці ахвотна падтрымала жывіце дружненьку	Маці, здаволеная тым, што Чарнушка ўзяўся падвезці, ахвотна падтрымала: Жывіце дружненько!
+01_259.wav	васіль прамаўчаў але калі калёсы схаваліся ў лесе ён адчуў што нічога горшага як застацца аднаму з ганнаю тут нельга было б і прыдумаць	Васіль прамаўчаў. Але калі калёсы схаваліся ў лесе, ён адчуў, што нічога горшага, як застацца аднаму з Ганнаю тут, нельга было б і прыдумаць.
+01_260.wav	лепш бы і ён паехаў дадому чым вярэдзіцца тут з ёю васіль знарок паказваў што быць з ёю яму як кара	Лепш бы і ён паехаў дамоў, чым вярэдзіцца тут з ёю! Васіль знарок паказваў, што быць з ёю яму як кара.
+01_261.wav	ганна сціпла маўчала але яму бачылася што яна таксама не рада такому таварыству	Ганна сціпла маўчала, але яму бачылася, што яна таксама не рада такому таварыству.
+01_262.wav	стаяць маўчаць з ёй было як ні з кім няёмка васіль не вытрываў паказваючы што ў яго поўнага лава клопатаў раптам рынуўся да гуза які стаяў каля рэчніку	Стаяць, маўчаць з ёю было, як ні з кім, няёмка. Васіль не вытрываў: паказваючы, што ў яго поўна галава клопатаў, раптам рынуўся да Гуза, які стаяў каля арэшніку.
+01_263.wav	хлопец звадзіў каня да азярца амаль ушчэнт зарослага сакою напаіў да азерца было звярстой пакуль вярнуўся на балота леглі першыя поцемкі	Хлопец звадзіў каня да азярца, амаль ушчэнт зарослага асакою, напаіў. Да азярца было з вярсту, і пакуль вярнуўся на балота леглі першыя поцемкі.
+01_264.wav	павела сырасцю стала халаднавата наводдалек у лазе пачаў збірацца туман	Павеяла сырасцю, стала халаднавата. Наводдалек у лазе пачаў збірацца туман.
+01_265.wav	жывіце дружненьку успомніў васіль матчыныя словы убачыўшы ганны якая штосьці гаварыла бра��у	Жывіце дружненько! успомніў Васіль матчыны словы, убачыўшы Ганну, якая штосьці гаварыла брату.
+01_266.wav	дружненька і скажаш ёй богу ён падумаў што будзе трымацца свайго воза і туды да чарнушкаў больш не пойдзе	Дружненько і скажа ж, ей-богу!.. Ён падумаў, што будзе трымацца свайго воза і туды, да Чарнушкаў, больш не пойдзе.
+01_267.wav	але прыбег хведзька дзядзечка хадзіў к нам чаго гэта васіль няветліва адвярнуўся	Але прыбег Хведзька. Дзядзечко, хадзем к нам! Чаго ето? Васіль няветліва адвярнуўся.
+01_268.wav	агеньчык раскладзем васіль пастаяў зрабіў выгляд што заняты	Агеньчык раскладзем! Васіль пастаяў, зрабіў выгляд, што заняты,
+01_269.wav	развязаў торбачку стаў перабіраць у ёй нібы чагосьці шукаў думаў што малы не стане чакаць але той не адыходзіў сачыў за кожным яго рухам	развязаў торбачку, стаў перабіраць у ёй, нібы чагосьці шукаў. Думаў, што малы не стане чакаць, але той не адыходзіў, сачыў за кожным яго рухам.
+01_270.wav	ну што з ім зробіш васіль сярдзіта пажаваў скарынку завязаў торбачку накінуў на плеч світку	Што з ім зробіш! Васіль сярдзіта пажаваў скарынку, завязаў торбачку. Накінуў на плечы світку.
+01_271.wav	у нас я запалка радасна паведаміў хведзька забягаючы наперад васіля ганна ўжо раскладвала агонь сама	У нас е запалка, радасна паведаміў Хведзька, забягаючы наперад Васіля. Ганна ўжо раскладвала агонь сама.
+01_272.wav	кволы агеньчык перад якім яна ляжала наўколінцах ледзь ледзь жыў ён быў такі немачны што не мог запаліць нават жмуток сухога сена які трымала над ім дзяўчына	Кволы агеньчык, перад якім яна ляжала наўколенцах, ледзь-ледзь жыў. Ён быў такі немачны, што не мог запаліць нават жмуток сухога сена, які трымала на ім дзяўчына.
+01_273.wav	амаль прыпаўшы тварам да агеньчыка нібы ў паклоне старалася вярнуць ганна яму жыццё дзьмухала падтрымлівала	Амаль прыпаўшы тварам да агеньчыка, нібы ў паклоне, старалася вярнуць Ганна яму жыццё, дзьмухала, падтрымлівала,
+01_274.wav	а ён тлеў усё слабей дзяўчына была ў адчаі да я васіль стаў наўколінцы поруч з ёю	а ён тлеў усё слабей. Дзяўчына была ў адчаі. Дай я! Васіль стаў наўколенцы поруч з ёю.
+01_275.wav	яна крыху адсунулася але не адышла так яны некалькі хвілін і ляжалі плячо каля пляча намагаючыся ажывіць агеньчык што канаў	Яна крыху адсунулася, але не адышла. Так яны некалькі хвілін і ляжалі, плячо каля пляча, намагаючыся ажывіць агеньчык, што канаў.
+01_276.wav	шчаку васяляка за тала пасмы яе валасоў незвычайна блізкая а ён не адхіляўся	Шчаку Васіля казытала пасма яе валасоў, незвычайна блізкая, але ён не адхіляўся.
+01_277.wav	у яго быў адзін клопат адзін непакой агеньчык патух ануў стала ўздыхнула	У яго быў адзін клопат, адзін непакой. Агеньчык патух. Ганна ўстала, уздыхнула.
+01_278.wav	стала чуваць як гудуць камары ну нічога я пайду ў пазычу вугольчык прамовіў суцешліва васіль	Стала чуваць, як гудуць камары. Нічога. Я пайду пазычу вугольчык... прамовіў суцешліва Васіль.
+01_279.wav	вакол у розных месцах свяціліся ў цемры некалькі агнёў ён выбраў самы блізкі і хутка нацянькі пакрочыў на вясёлы гэты бляск	Вакол у розных месцах свяцілася ў цемры некалькі агнёў. Ён выбраў самы блізкі і хутка нацянькі пакрочыў на вясёлы гэты бляск.
+01_280.wav	каля агню ў круг сядзелі стары глушак галімон празваны па вулічнаму карчом	Каля агню ўкруг сядзелі стары Глушак Халімон, празваны па-вулічнаму Карчом,
+01_281.wav	сухенькі няголены фарсісты карчоў сын яўхім і іх парабак малады рабаваты хлопец з запрыпіць	сухенькі, няголены, фарсісты Карчоў сын Яўхім і іх парабак, малады рабаваты хлопец з-за Прыпяці.
+01_282.wav	вячэраль васіль павітаўся што скажаш чалавеча лагодна сціпла сказаў стары	Вячэралі. Васіль павітаўся. Што скажаш, чалавеча? лагодна, сціпла сказаў стары.
+01_283.wav	вугольчык пазычцы яўхім устаў плюнуў на далоні прыгладзіў чуб	Вугольчык пазычце... Яўхім устаў, плюнуў на далоні, прыгладзіў чуб.
+01_284.wav	фарсун ён і тут ужо быў у крамным пінжаку ботах свой трэба мець	Фарсун, ён і тут ужо быў у крамным пінжаку, у ботах. Свой трэба
+01_285.wav	а вам што шкада ну шкода не шкода трэба мець цяпер жа ўласць	мець! А вам шкода? Шкода не шкода, а трэба мець! Цяпер жа ўласць
+01_286.wav	усё для такіх стараецца яўхіем адгукнуўся строга нават грозна бацька папярхнуўшыся куляшом	усё для такіх стараецца!.. Яўхім! адгукнуўся строга, нават грозна, бацька, папярхнуўшыся куляшом.
+01_287.wav	стары глушак лагодна зірнуў на васіля бяры чалавечы ён смяецца	Стары Глушак лагодна зірнуў на Васіля. Бяры, чалавеча!.. Ён смяецца...
+01_288.wav	не я сур'ёзна а аб'етам і напісана ў беднаце я ўсім	Не, я сур'ёзно. Аб етым унь напісано ў Беднаце... Яўхім!
+01_289.wav	павысіў голас стары корч пасля паўзы ён запытаўся строга ты куды даў долей салдаткі	павысіў голас стары Корч. Пасля паўзы ён запытаўся строга: Ты куды? Да Аўдолі-салдаткі.
+01_290.wav	ці то чырвонаармейкі парабак засмяяўся як ты кажаш бацьку пачырванеў глуша	Ці то чырвонаармейкі? Парабак засмяяўся. Як ты кажаш бацьку! пачырванеў Глушак.
+01_291.wav	ну куды я ў кім павёў плячамі ну пайду пашукае весялейшай кампаніі	Ну, куды? Яўхім павёў плячамі. Ну, пайду, пашукаю весялейшай кумпаніі!.. Глядзі, недалёко. Штоб на бандзітаў не нарвацца! Чуў я, у Мокуці ўчора булі... Не нарвуся! Нёс вугольчык Васіль голымі рукамі перакідваў з далоні ў далонь, нібы гуляў. Чырвонае вочка весела бегала ў цемры. Часам прыпыняўся і дзьмуў на агеньчык, каб не гас. Калі прыбег да Чарнушкаў, там адразу зрабілася клопатна. Ганна хутчэй падала жмуток сухога сена, схілілася разам. І зноў яе
+01_292.wav	ну глядзі мне недалёка што б намандзіту ў не нарвацца чуе ў моку ці ўчора былі ды не нарвуся	ўчора булі... Не нарвуся!
+01_293.wav	нёс вугольчык васіль голымі рукамі перакідваючы з дало ні ў далонь нібы гуляў	Нёс вугольчык Васіль голымі рукамі перакідваў з далоні ў далонь, нібы гуляў.
+01_294.wav	чырвонае вочка весела бегала ў цем��ы часам перапаняўся і дзьмуў на агеньчык каб не газ	Чырвонае вочка весела бегала ў цемры. Часам прыпыняўся і дзьмуў на агеньчык, каб не гас.
+01_295.wav	калі прыбег да чарнушкаў там адразу зрабілася клопат наганна хутчэй падала жмуток сухога сена схілілася разам і зноў яе пасма казатала яго шчаку	Калі прыбег да Чарнушкаў, там адразу зрабілася клопатна. Ганна хутчэй падала жмуток сухога сена, схілілася разам. І зноў яе пасма казытала яго шчаку,
+01_296.wav	але цяпер гэта не толькі не замінала а было нават дзіўна прыемна яму	але цяпер гэта не толькі не замінала, а было нават дзіўна прыемна яму.
+01_297.wav	яны разам дзьмулі на вугаль на сена і гэта таксама было прыемна	Яны разам дзьмулі на вугаль, на сена, і гэта таксама было прыемна.
+01_298.wav	яшчэ больш прыемна стала калі вугаль падпаліў сена і ўскінуўся жвавы агеньчык	Яшчэ больш прыемна стала, калі вугаль падпаліў сена і ўскінуўся жвавы агеньчык.
+01_299.wav	хвечка які бегаў каля іх хутчэй паспрабаваў сунуць галіну куды ты такую дурны ну і дурны ты	Хведзька, які бегаў каля іх, хутчэй паспрабаваў сунуць галіну. Куды ты такую! Дурны, і дурны ж ты! Ганна
+01_300.wav	ганна адпіхнула галіну чамусьці засмяялася нічога асаблівага не было ў гэты вечар	адпіхнула галіну і чамусьці засмяялася. Нічога асаблівага не было ў гэты вечар,
+01_301.wav	але памяць пра яго грэла і трывожыла іх потым многія гады	але памяць пра яго грэла і трывожыла іх потым многія гады.
+01_302.wav	ганна памыла ў блізкай янцы бульбу насыпала ў кацялок і хацела паставіць яго пры агні	Ганна памыла ў блізкай ямцы бульбу, насыпала ў кацялок і хацела паставіць яго пры агні,
+01_303.wav	але васіль перабіў давай я ралцы зраблю ён стараючыся не траціць паважнасці	але Васіль перабіў: Давай я ралцы зраблю! Ён, стараючыся не траціць паважнасці,
+01_304.wav	па мужчынску стала пакапаўся ў ламачы што было каля вогнішча	па-мужчынску стала пакапаўся ў ламаччы, што было каля вогнішча,
+01_305.wav	выбраў дзве дубовыя голькі выразаў з іх ралцы і ўткнуў у зямлю	выбраў дзве дубовыя голькі, выразаў з іх ралцы і ўткнуў у зямлю.
+01_306.wav	зрабіўшы перакладзенку паспрабаваўшы яе моц у руках узяў у ганны кацялоўкі павесіў над агнём	Зрабіўшы перакладзінку, паспрабаваўшы яе моц у руках, узяў у Ганны кацялок і павесіў над агнём.
+01_307.wav	так лепей пра мой васіль пад канец ганна прамаўчала але ў яе маўчанні ён пачаў згоду	Так лепей, прамовіў Васіль пад канец. Ганна прамаўчала, але ў яе маўчанні ён пачуў згоду.
+01_308.wav	для васяля гэта было ўцехай яны сядзелі адзін супраць аднаго глядзелі на ваду што пачынала кружыцца зацягвацца белай малочнай плеўкай	Для Васіля гэта было ўцехай. Яны сядзелі адно супраць аднаго, глядзелі на ваду, што пачынала кружыцца, зацягвацца белай малочнай плеўкай,
+01_309.wav	і хоць не гаварылі ні слова дзіўна разумелі чулі адзін аднаго між іх	і хоць не гаварылі ні слова, дзіўна разумелі, чулі адно аднаго. Між іх
+01_310.wav	жыла незвычай��ая лагода і добрая згоднасць не ўмаўляючыся	жыла незвычайная лагода і добрая згоднасць. Не ўмаўляючыся,
+01_311.wav	узялі яны кожны сабе абавязак і глядзелі яго ганна здымала на кеп з вады сачыла за кацялком	узялі яны кожны сабе абавязак і глядзелі яго: Ганна здымала накіп з вады, сачыла за кацялком,
+01_312.wav	васіль падкладваў ламачча каб вогнішча не спадала пакуль варылася бульба ён з квечкам некалькі разоў схадзіў у лес падбавіў галля	Васіль падкладваў ламачча, каб вогнішча не спадала. Пакуль варылася бульба, ён з Хведзькам некалькі разоў схадзіў у лес, падбавіў галля
+01_313.wav	і толькі тады калі запас быў зроблены добры зноў сеў перад агнём каліганна зліваючы ваду папрасіла яго вячэраць	і толькі тады, калі запас быў зроблены добры, зноў сеў перад агнём. Калі Ганна, зліваючы ваду, папрасіла яго вячэраць,
+01_314.wav	васіль ад звычкі якой трымаліся амаль усе ў куранях ад прыроджанай схільнасці да адзіноты	Васіль, ад звычкі, якой трымаліся амаль усе ў Куранях, ад прыроджанай схільнасці да адзіноты,
+01_315.wav	усё ж хацеў бы адмовіцца я пад'еў ужо ну калі ты там еў як гаспадыня запярэчыла яна садзіся ну нядобра без гарачага	усё ж хацеў быў адмовіцца. Я пад'еў ужэ. Калі ты там еў! як гаспадыня, запярэчыла яна. Садзіся. Нядобра без гарачаго!..
+01_316.wav	васіль паслухаўся але без ахвоты ён прынёс ад свайго воза паўкаравае хлеба брусок сала і жменю зялёнай цыбулі	Васіль паслухаўся, але без ахвоты. Ён прынёс ад свайго воза паўкаравая хлеба, брусок сала і жменю зялёнай цыбулі,
+01_317.wav	паклаў перад ганны на хустку вячэры маўклівыя насцярожаныя	паклаў перад Ганнай на хустку. Вячэралі маўклівыя, насцярожаныя,
+01_318.wav	нязвыклыя да такой нібы сямейнай блізкасці абдзіраючы ліпкую шкурку з бульбін васіль хмурыў лоб і ўсім сваім выглядам паказваў	нязвыклыя да такой, нібы сямейнай, блізкасці. Абдзіраючы ліпкую шкурку з бульбін, Васіль хмурыў лоб і ўсім сваім выглядам паказваў,
+01_319.wav	што ён зусім не бянтэжыцца што яму ведама як належыць у такім разе трымацца мужчыну	што ён зусім не бянтэжыцца, што яму ведама, як належыць у такім разе трымацца мужчыну,
+01_320.wav	але вачэй нагану не падымаў і ў думках злаваў на свае асабліва непаслухмяныя пальцы	але вачэй на Ганну не падымаў і ў думках злаваў на свае асабліва непаслухмяныя пальцы.
+01_321.wav	толькі адзін хведзька мусіць не зважаў ні на што душачыся гарачай бульбай прыкусваючы з салам да цыбулію выбіраў з кацялка бульбіну за бульбінай	Толькі адзін Хведзька, мусіць, не зважаў ні на што: душачыся гарачай бульбай, прыкусваючы салам ды цыбуляю, выбіраў з кацялка бульбіну за бульбінай.
+01_322.wav	ён першы адступіўся ад кацёлка услед за ім выцерукі аб штаны і васіль	Ён першы адступіўся ад кацялка. Услед за ім выцер рукі аб штаны і Васіль.
+01_323.wav	шчыеш сказала ганна ты ж не паеў ды не хопіць нясмачная можа картопля	Шчэ еш, сказала Ганна. Ты ж не пад'еў. Не, хопіць... Нясмачная, можа, картопля?..
+01_324.wav	картопля картопля ён сапраўды не заўважыў смачная ці нясмачная была гэтая бульба не да таго было	Картопля як картопля... Ён сапраўды не заўважыў, смачная ці нясмачная была гэтая бульба. Не да таго было.
+01_325.wav	ён нават быў рады што гэта дзіўная цяжкая вячэра скончылася	Ён нават быў рады, што гэта дзіўная, цяжкая вячэра скончылася.
+01_326.wav	падумаў што сказаў напэўна нядобра што трэба было б пахваліць бульбу але хваліць бульбу гэта значыць хваліць і гану	Падумаў, што сказаў, напэўна, нядобра, што трэба было б пахваліць бульбу. Але хваліць бульбу гэта значыла хваліць і Ганну,
+01_327.wav	а ён ніколі ў жыцці нікога не хваліў тым больш дзяўчат гэтага ніхто з мужчын не рабіў	а ён ніколі ў жыцці нікога не хваліў, тым больш дзяўчат. Гэтага ніхто з мужчын не рабіў.
+01_328.wav	як мог стрымана паважна як належыць мужчыну васіль падзякаваў	Як мог стрымана, паважна, як і належыць мужчыну, Васіль падзякаваў.
+01_329.wav	няма за што адказала ганна васіль устаў паглядзеў на сіняватае глыбокае зорамі вышытае неба	Няма за што, адказала Ганна. Васіль устаў, паглядзеў на сіняватае, глыбокае, зорамі вышытае неба.
+01_330.wav	пагода павінна быць ён хацеў бы ўжо ісці да свайго воза але хведзька папрасіў дзядзечку	Пагода павінна буць!.. Ён хацеў быў ужо ісці да свайго воза, але Хведзька папрасіў: Дзядзечко,
+01_331.wav	вы з намі застаньцеся васіль нерашуча стаў ганна брала хустку маўчала	вы з намі застаньцеся! Васіль нерашуча стаў. Ганна брала хустку, маўчала.
+01_332.wav	васіль кінуў на яе насцярожаны позірк за гузам глядзець трэба ганна адгукнулася	Васіль кінуў на яе насцярожаны позірк. За Гузам глядзець трэба... Ганна адгукнулася:
+01_333.wav	ну яго і адсюль відаць ну адсюль жа не так ён намерыўся ісці але ганна зразумеўшы гэта	Яго і адсюль відаць... Адсюль не так. Ён намерыўся ісці, але Ганна, зразумеўшы гэта,
+01_334.wav	ускінула на яго вочы ціха спалохана прызналася мне страшна	ускінула на яго вочы, ціха, спалохана прызналася: Мне страшно...
+01_335.wav	чаго гэта абандзіты раптам аб'явяцца яе шчырае слова просьбы ўразілі яго адразу размякчылі ганарыстае мужчынскае сэрца	Чаго ето?.. Бандзіты раптам аб'явяцца... Яе шчырае слова, просьба ўразілі яго, адразу размякчылі ганарыстае мужчынскае сэрца.
+01_336.wav	такой просьбе ён не мог адмовіць сказаў што застанецца пайшоў толькі да каня паглядзеў як трымаюцца путы забраў з воза світку і зноў вярнуўся да вогнішча	Такой просьбе ён не мог адмовіць. Сказаў, што застанецца. Прайшоў толькі да каня, паглядзеў, як трымаюцца путы, забраў з воза світку і зноў вярнуўся да вогнішча.
+01_337.wav	васіль сказала раптам ганна дзіўна нясмела і вінавата ты мабыць сердзішся што я пасмяялася пра вочы і пра валасы розныя	Васіль, сказала раптам Ганна дзіўна, нясмела і вінавата, ты, мабуць, сердзішся... што я пасмяялася... Пра вочы і пра валасы розныя...
+01_338.wav	васіль нахмурыўся прамаўчаў ды нясердзіся я пашкадавал�� як што з за язык мяне цягне каб цябе зачапіць	Васіль нахмурыўся, прамаўчаў. Ты не сердзіся. Яна пашкадавала. Як што за язык цягне мяне каб цябе зачапіць!
+01_339.wav	але ты не сердзіся я не адзла на цябе неяк не хацелася верыць таму што чуў	Але ты не сердзіся! Я не ад зла на цябе... Неяк не хацелася верыць таму, што чуў.
+01_340.wav	усё чакаў што выкіне што небудзь зноў але не не зарагатала а пад канец дык проста збянтэжыла васіля аж пачырванеў	Усё чакаў, што выкіне што-небудзь зноў. Але не, не зарагатала. Пад канец дык проста збянтэжыла Васіля, аж пачырванеў.
+01_341.wav	а што вочы такія ў цябе дык мне гэта папраўдзе даспадобы	А што вочы такія ў цябе дак мне ето, папраўдзе, даспадобы!
+01_342.wav	такіх ні ў кога няма болей і сам ты харошы толькі што маўклівы ўнурысты усё адно як грэбаш дзеўкамі ці баішся	Такіх ні ў кога няма болей. І сам ты харошы, толькі што маўклівы, унурысты. Усё адно як грэбуеш дзеўкамі ці баішся!
+01_343.wav	ну я чаго пагарджаць ці баяцца ну так здаецца	Е чаго пагарджаць ці баяцца. Ну, а так здаецца!..
+01_344.wav	памаўчалі ганна стала ладзіць хведзьку сабе пасцелю хутка яна абняўшы адной рукой брата другой	Памаўчалі. Ганна стала ладзіць Хведзьку і сабе пасцелю. Хутка яна, абняўшы адной рукой брата, другой
+01_345.wav	адбіваючыся ад камрэчы ляжала каля вогнішча а васіль яшчэ сядзеў	адбіваючыся ад камарэчы, ляжала каля вогнішча, а Васіль яшчэ сядзеў,
+01_346.wav	праз меру ўважліва пазіраў на агонь было вельмі радасна ад таго што яна сказала пра кпіны свае	праз меру ўважліва пазіраў на агонь. Было вельмі радасна ад таго, што яна сказала пра кпіны свае
+01_347.wav	і пра яго вочы і ўжо як і не было злосцю на яе была толькі радасць і турбота якая мяшалася з гэтай радасцю	і пра яго вочы. І ўжо як і не было злосці на яе. Была толькі радасць і турбота, якая мяшалася з гэтай радасцю
+01_348.wav	і з якой невядома што было рабіць усё такі класціся тут каля ганнай хоць я найпрасіла было няпроста	і з якой невядома што было рабіць. Усё-такі класціся тут, каля Ганны, хоць яна і прасіла, было не проста,
+01_349.wav	няёмка дзядзечку а вы чаго седзіце не утрываў нарэшце кведзька	няёмка. Дзядзечко, а вы чаго седзіце? не ўтрываў нарэшце Хведзька.
+01_350.wav	ды не хочацца нешта спаць а ты ляш паспрабуй заснеш можа парай лаганна	Не хочацца нешто спаць... А ты ляж, паспрабуй... Заснеш, можа... параіла Ганна.
+01_351.wav	васіль стаў ладаваць світу на другі бок вогнішча але хведзь кануўшы з зараза папрасіў сюды ідзіце бліжай	Васіль стаў ладаваць світу на другі бок вогнішча, але Хведзька вось жа зараза! папрасіў: Сюды ідзіце, бліжай!
+01_352.wav	васіль каб не падумалі чаго небудзь непатрэбнага што ён баіцца ганна напрыклад	Васіль, каб не падумалі чаго-небудзь непатрэбнага што ён баіцца Ганны, напрыклад,
+01_353.wav	перанёс світку бліжэй доўга не спалася васілю ў гэту ноч такую звычайную	перанёс світу бліжэй. Доўга не спалася Васілю ў гэту ноч, такую звычайную
+01_354.wav	і незвы��айны укрыўшыся з галавою ад камароў ён толькі прыкідваўся што спіць але сон не ішоў да яго	і незвычайную. Укрыўшыся з галавою ад камароў, ён толькі прыкідваўся, што спіць, але сон не ішоў да яго.
+01_355.wav	расплюшчваючы вочы бачыў васіль з пад світы як ападаў газ агонь	Расплюшчваючы вочы, бачыў Васіль з-пад світы, як ападаў, гас агонь,
+01_356.wav	як сівелі вугольчыкі бачыў у парадзелай цемры воз і каня непадалёк яе час ад часу	як сівелі вугольчыкі, бачыў у парадзелай цемры воз і каня непадалёк, які час ад часу
+01_357.wav	пырхаў бачыў як пануе далей белым возерам туман і ўсё што ён бачыў	пырхаў, бачыў, як пануе далей белым возерам туман. І ўсё, што ён бачыў,
+01_358.wav	было дзіўна сагрэта ганенай блізкасцю яе стомленым дыханнем якое ён слухаў	было дзіўна сагрэта Ганнінай блізкасцю, яе стомленым дыханнем, якое ён слухаў,
+01_359.wav	нечым цёплым невыказным незразумелым што паявілася ў гэты вечар што бянтэжыла яго	нечым цёплым, невыказным, незразумелым, што паявілася ў гэты вечар, што бянтэжыла яго
+01_360.wav	і ад чаго аж млелі перапоўненыя радасным чаканнем грудзі але змора нарэшце ўзяла сваё	і ад чаго аж млелі перапоўненыя радасным чаканнем грудзі. Але змора нарэшце ўзяла сваё.
+01_361.wav	абудзіўшыся ў ранку ад штуршка васіль убачыў над сабою яўхіма карча які мусіць вяртаўся з начноюце	Абудзіўшыся ўранку ад штуршка, Васіль убачыў над сабою Яўхіма Карча, які, мусіць, вяртаўся з начной уцехі.
+01_362.wav	ат хітра прыладзіўся дзятлік падміргнуў яўхім такі небы варона як да дзеўкі няпромах	А хітра прыладзіўся, Дзятлік! падміргнуў Яўхім. Такі нібы варона, а як да дзеўкі не промах!
+01_363.wav	васіль спасцярожліва азірнуўся на гану яна ўжо не спала усё чула	Васіль спасцярожліва азірнуўся на Ганну яна ўжо не спала, усё чула,
+01_364.wav	і губы я задрыжалі ад гневу адыдзі ты я ў кім дабрадушна ўсміхнуўся не абойся не адаб'ю такога цвету па ўсяму свету	і губы яго задрыжалі ад гневу. Адыдзі ты!.. Яўхім дабрадушна ўсміхнуўся. Не бойся, не адаб'ю. Такога цвету па ўсяму свету!
+01_365.wav	ганна едка адгукнулася чаго не ясі таго ў рот не нясі шчасце якое патрэбен ты мне як хаты сабаку	Ганна едка адгукнулася: Чаго не ясі, таго ў рот не нясі! Шчасце якое! Патрэбен ты мне, як хата сабаку!
+01_366.wav	патрэбен не патрэбе на мабыць не адмовіла б малы жук ды вялікі гук	Патрэбен не патрэбен, а, мабуць, не адмовіла б! Малы жук, ды вялікі гук!
+01_367.wav	яна сказала гэта з такой абразлівай насмешкай што яўхім адразу не знайшоў што і сказаць	Яна сказала гэта з такой абразлівай насмешкай, што Яўхім адразу не знайшоў, што і сказаць.
+01_368.wav	не зважаючы на яго ганна папрасіла высяляла скавы я хутка паснедаць чаго зраблю прыходзь добра	Не зважаючы на яго, Ганна папрасіла Васіля ласкава: Я хутка паснедаць чаго зраблю. Прыходзь. Добра?
+01_369.wav	добра ну язык бог даў я ўхім сплюнуў павёў плячом і ляніва пацягнуўся да свайго табара	Добра... Ну, язык Бог даў! Яўхім плюнуў, павёў пл��чом і ляніва пацягнуўся да свайго табара.
+02_001.wav	раздзел другі усё лета перад хатай чарнушкаў ціха грэлася на сонцы	Раздзел другі Усё лета перад хатай Чарнушкаў ціха грэлася на сонцы
+02_002.wav	маладзенька з тонкім як дубец камлём рабін ніхто ў куранях бадай не заўважыў калі і хто пасадзіў яе	маладзенькая, з тонкім, як дубец, камлём рабіна. Ніхто ў Куранях, бадай, не заўважыў, калі і хто пасадзіў яе,
+02_003.wav	не бачылі як трэба яе і тады калі яна красавіцкай раніцай апранулася ў лёгкае празрыста зялёнае плацце	не бачылі як трэба яе і тады, калі яна красавіцкай раніцай апранулася ў лёгкае празрыста-зялёнае плацце з
+02_004.wav	з кволых рэзных лісточкаў дні за днямі цікаўна але нясмела	кволых, рэзных лісточкаў. Дні за днямі цікаўна, але нясмела
+02_005.wav	глядзела яна на вуліцу на ўсіх хто праходзіў міма сціплыя непрыкметныя	глядзела яна на вуліцу, на ўсіх, хто праходзіў міма, сціплая, непрыкметная,
+02_006.wav	за нязграбным плотам блізка ад вялікіх дрэў ніхто не даваў ёй ніякай увагі	за нязграбным плотам, блізка ад вялікіх дрэў. Ніхто не даваў ёй ніякай увагі,
+02_007.wav	мылі яе песцілі толькі цёплыя дажджы ды любілі шумець маладым лісцем вятры	мылі яе, песцілі толькі цёплыя дажджы ды любілі шумець маладым лісцем вятры.
+02_008.wav	людзі ж яе як бы не заўважалі спачатку таму што проста не прыкмецілі а потым таму што непрыкметна прывыклі	Людзі ж яе як бы не заўважалі, спачатку таму, што проста не прыкмецілі, а потым таму, што непрыкметна прывыклі.
+02_009.wav	і неспадзявана адбылося незвычайнае ціхае нявіднае	І неспадзявана адбылося незвычайнае: ціхая, нявідная,
+02_010.wav	у жнівеньскім росквіце рабіна заружавела зазырчэла яркім кідкім хараством	у жнівеньскім росквіце рабіна заружавела, зазырчэла яркім, кідкім хараством,
+02_011.wav	гарачым полымем агністы гронак і не адны вочы неабыякавыя не ачарсвелыя ў жыццёвых пакутах да хараства	гарачым полымем агністых гронак. І не адны вочы, не абыякавыя, не ачарсцвелыя ў жыццёвых пакутах да хараства,
+02_012.wav	глядзелі здзіўлена зачаравана глядзі ты як тая рабіна цвіла ў гэтае лета ганна	глядзелі здзіўлена, зачаравана: Глядзі ты!.. Як тая рабіна, цвіла ў гэтае лета Ганна.
+02_013.wav	яшчэ здаецца учора была грэза падлетак а вось ужо глядзіце у самай добрай пары дзяўчына у самай красе сваёй	Яшчэ, здаецца, учора была гарэза, падлетак, а вось ужо, глядзіце у самай добрай пары дзяўчына, у самай красе сваёй!
+02_014.wav	калі толькі вырасла глядзелі на гану разважалі і за малым выключэннем прыдзір з жанок	Калі толькі вырасла! Глядзелі на Ганну, разважалі і за малым выключэннем прыдзір з жанок
+02_015.wav	згаджаліся выспела нявеста нічога не скажаш часам пры гэтых гаворках асабліва жанкі ўспаміналі ганіну маці нябожчыцу	згаджаліся: выспела, нявеста, нічога не скажаш! Часам пры гэтых гаворках асабліва жанкі успаміналі Ганніну маці-нябожчыцу,
+02_016.wav	казалі што дачка ва ўсім выйшла ў матку заблічча дык як вылітыя	казалі, што дачка ва ўсім выйшла ў матку. З аблічча дык як вылітая:
+02_017.wav	і невялічкае ростам і не гладкае худая можна сказаць	і невялікая ростам, і не гладкая худая, можна сказаць,
+02_018.wav	і плечы як у маткі вузкія і рукі тонкія і косы чорныя густыя аж блішчаць бы намочаныя	і плечы, як у маткі, вузкія, і рукі тонкія. І косы чорныя, густыя, аж блішчаць, бы намочаныя,
+02_019.wav	і смугляватасць на твары такая ж і шчочкі таксама ж выпінаюцца іншы раз языкі жанок прыдзір ці зайздросніц	і смуглявасць на твары такая ж, і шчочкі таксама ж выпінаюцца. Іншы раз языкі жанок прыдзір ці зайздросніц
+02_020.wav	меркавалі што грудзі ў ганны малаватыя як кулачкі чым толькі дзіця карміць будзе калі давядзецца	меркавалі, што грудзі ў Ганны малаватыя, як кулачкі: чым толькі дзіця карміць будзе, калі давядзецца?
+02_021.wav	але пры ўсім тым нават прыдзіры і зайздросніцы не пярэчылі гану ніяк нельга было палічыць за кволую	Але пры ўсім тым нават прыдзіры і зайздросніцы не пярэчылі Ганну ніяк нельга было палічыць за кволую:
+02_022.wav	збоку з аднаго позірку відаць было крамяная уцімоха дзяўчына дужая сіла і ўся налілася	збоку, з аднаго позірку відаць было крамяная ў Цімоха дзяўчына, дужая, сілаю ўся налілася!
+02_023.wav	у нейкая пругкая ў хадзе спрытная якая ў рухах так і відаць маладосць сілаў кожнай жылачцы	Вунь якая пругкая ў хадзе, спрытная якая ў рухах, так і відаць маладосць, сіла ў кожнай жылачцы!
+02_024.wav	той каму быў час і ахвота прыглядацца хто лепш бачыў гану заўважаў што	Той, каму быў час і ахвота прыглядацца, хто лепш бачыў Ганну, заўважаў, што
+02_025.wav	перамянілася яна не толькі з аблічча багата што інакшае было і ў тым як яна хадзіла між людзей	перамянілася яна не толькі з аблічча. Багата што інакшае было і ў тым, як яна хадзіла між людзей,
+02_026.wav	стрымана і паважней як трымалася з хлопцамі стрыжэй і з нейкай кплівасцю	стрымана і паважней, як трымалася з хлопцамі, стражэй і з нейкай кплівасцю.
+02_027.wav	нават смяялася цяпер інакш як дасюль смех быў ужо не такі бесклапотны	Нават смяялася цяпер яна інакш, як дасюль, смех быў ужо не бесклапотны,
+02_028.wav	не пусты па дзіцячы у ім таксама звычайна чулася кплівасць	не пусты па-дзіцячы, у ім таксама звычайна чулася кплівасць
+02_029.wav	і штосьці як бы таілася ў гэтым смеху і глядзела яна інакш нядаўна адно дзікавата цікаўнымі вачыма	і штосьці як бы таілася ў гэтым смеху. І глядзела яна інакш, нядаўна адно дзікавата-цікаўнымі вачыма. Як
+02_030.wav	як і раней не было здавалася такой хвілінай каб вочы яе вільготна цёмныя падобныя наспелыя вішні былі абыякавыя нудлівыя	і раней, не было, здавалася, такой хвіліны, каб вочы яе, вільготна-цёмныя, падобныя на спелыя вішні, былі абыякавыя, нудлівыя,
+02_031.wav	увесь час блішчэла ззяла ў іх няўхіснае хваляванне але сачылі яны з пад шаўкавіста чорных смелых броваў цяпер з падсцярожлівай пільнай уважнасцю	увесь час блішчэла, ззяла ў іх няўціхнае хваляванне. Але сачылі яны з-пад шаўкавіста-чорных смелых броваў цяпер з падсцярожлівай, пільнай уважнасцю
+02_032.wav	і здавалася толькі й чакалі выпадку кпліва падсмяяцца іншы раз маглі яны як і раней	і, здавалася, толькі і чакалі выпадку кпліва падсмяяцца. Іншы раз маглі яны, як і раней,
+02_033.wav	бліснуць весялосцю але часта вельмі часта гарэлі ў іх недавер'е і насмешка	бліснуць весялосцю, але часта, вельмі часта гарэлі ў іх недавер'е і насмешка.
+02_034.wav	у іх таксама ж нешта таілася ў цудоўных вішнёва чорных вачах	У іх таксама ж нешта таілася, у цудоўных вішнёва-чорных вачах.
+02_035.wav	амаль усе куранёўскія цёткі і дзядзькі згодна лічылі што набыўшы паважнасці ганна разам з тым стала і больш неспакойнай і аж залішне задзірыстай	Амаль усе куранёўскія цёткі і дзядзькі згодна лічылі, што, набыўшы паважнасці, Ганна разам з тым стала і больш неспакойнай і аж залішне задзірыстай.
+02_036.wav	ні аднаму ў куранях не даспадобы была і яе ганарыстая ўпэўненасць	Не аднаму ў Куранях не даспадобы была і яе ганарыстая ўпэўненасць:
+02_037.wav	ледзь не кожным учынкам ганна здавалася паказвала што ў яе на ўсё сваё сталае меркаванне	ледзь не кожным учынкам Ганна, здавалася, паказвала, што ў яе на ўсё свае сталыя меркаванні,
+02_038.wav	свой цвёрды погляд хлопцы і гарнуліся да яе і нібы пабойваліся	свой цвёрды погляд... Хлопцы і гарнуліся да яе і нібы пабойваліся.
+02_039.wav	акрамя таго што стрымлівалі ганне на задзірыстасць і ганарлівасць	Акрамя таго, што стрымлівалі Ганніна задзірыстасць і ганарлівасць,
+02_040.wav	ім помнілася што не лішне асцерагацца і яе язычка ведалі яны і тое што ганна не дай бог увесці ў гнеў	ім помнілася, што не лішне асцерагацца і яе язычка. Ведалі яны і тое, што Ганну не дай Бог увесці ў гнеў:
+02_041.wav	тады яны ў момант страціць роўнасць сваю забудзецца на ўсё загарыцца адным	тады яна ўмомант страціць роўнасць сваю, забудзецца на ўсё, загарыцца адным.
+02_042.wav	гарачыя нястрымныя небяспечныя яна ганарліўка ганна	Гарачая, нястрымная, небяспечная яна, ганарліўка Ганна!..
+02_043.wav	васіль не прыглядаўся асабліва ні перабіраў не вымяркоўваў	Васіль не прыглядаўся асабліва, не перабіраў, не вымяркоўваў.
+02_044.wav	ён быў для гэтага вельмі ж здзіўлены зачараваны жылі побач бегалі з другімі на выгант пасвілі жывёлу	Ён быў для гэтага вельмі ж здзіўлены, зачараваны. Жылі побач, бегалі з другімі на выган, пасвілі жывёлу,
+02_045.wav	колькі гадоў бачыў між іншых і не ведаў не здагадваўся хто такая ганна	колькі гадоў бачыў між іншых і не ведаў, не здагадваўся, хто такая Ганна.
+02_046.wav	і нечакана пасля вечара на лузе адкрылася ўсё і ўбачыўшы адчуўшы такое збянтэжаны уражаны	І нечакана пасля вечара на лузе адкрылася ўсё, і, убачыўшы, адчуўшы такое, збянтэжаны, уражаны,
+02_047.wav	стаў як сам не свой свет як бы перайначыўся адразу	стаў як сам не свой. Свет як бы перайначыўся адразу.
+02_048.wav	ён быў цяпер поўны цудаў і радас��і незвычайны свет і ўсе цуды і радасцю ім тварыла	Ён быў цяпер поўны цудаў і радасці, незвычайны свет, і ўсе цуды і радасць у ім тварыла
+02_049.wav	ганна адны яе рукі пераплёўшыся пальцамі з васілёвымі маглі рабіць яго многія ночы шчаслівы	Ганна. Адны яе рукі, пераплёўшыся пальцамі з Васілёвымі, маглі рабіць яго многія ночы шчаслівым.
+02_050.wav	калі яна паслухмяна тулілася яго поўніла дзіўныя незразумелыя	Калі яна паслухмяна тулілася, яго поўніла дзіўнае, незразумелае
+02_051.wav	і нязвыкла харошае тамленне ў грудзях туман таямніча над балотам	і невыказна харошае тамленне ў грудзях. Туман таямнічы над балотам,
+02_052.wav	ціхі шэпт груш нават яны змяніліся сталі інакшыя дзівосныя	ціхі шэпт груш нават яны змяніліся, сталі інакшыя, дзівосныя
+02_053.wav	дзякуючы ёй калі яна была побач радасць шырокая бязмежная жыла ў ім ва ўсім	дзякуючы ёй. Калі яна была побач, радасць, шырокая, бязмежная, жыла ў ім, ва ўсім,
+02_054.wav	і акружала яго у гэтай радасці ночы не плылі аляцелі і світальныя зоры прыходзілі заўсёды вельмі рана	што акружала іх. У гэтай радасці ночы не плылі, а ляцелі, і світальныя зоры прыходзілі заўсёды вельмі рана.
+02_055.wav	цэлымі днямі што б ні рабіў васіль зачаравана ўспамінаў гану думаў прагану шукаў вачыма гану чакаў ночы спаткання	Цэлымі днямі, што б ні рабіў, Васіль зачаравана ўспамінаў Ганну, думаў пра Ганну, шукаў вачыма Ганну, чакаў ночы спаткання
+02_056.wav	зганны час быў не для кахання гарачы жнівеньскі час людзі ўставалі раней за сонца вярталіся ў сяло ўпоцемку	з Ганнай. Час быў не для кахання гарачы жнівеньскі час. Людзі ўставалі раней за сонца, вярталіся ў сяло ўпоцемку.
+02_057.wav	павячэраўшы куранёўцы адразу валіліся спаць кароткія яшчэ ў жніўні ночы	Павячэраўшы, куранёўцы адразу валіліся спаць. Кароткія яшчэ ў жніўні ночы,
+02_058.wav	вечар ледзь не сустракаецца са світаннем а трэба даць уціхнуць зморы ў руках у нагах	вечар ледзь не сустракаецца са світаннем, а трэба даць уціхнуць зморы ў руках, у нагах,
+02_059.wav	у чыгунелай спіне адпачыць целу ад едкага поту васіль жа ледзь толькі пачне гусцець поцемак	учыгунелай спіне, адпачыць целу ад едкага поту. Васіль жа, ледзь толькі пачне гусцець поцемак,
+02_060.wav	бачыў адно жардзяны плот каля чарнушкавага агарода дзе стаялі	бачыў адно жардзяны плот каля Чарнушкавага агарода, дзе стаялі
+02_061.wav	першы раз калі яшчэ не асмельваўся ўзяць гану за стан	першы раз, калі яшчэ не асмельваўся ўзяць Ганну за стан,
+02_062.wav	і дзе з таго вечара стаялі ўсе ночы як заўсёды спяшаўся і ў гэты вечар сербануў некалькі лыжык гурочнага расолу схапіў гурок	і дзе з таго вечара стаялі ўсе ночы. Як заўсёды, спяшаўся і ў гэты вечар. Сербануў некалькі лыжак гурочнага расолу, схапіў гурок,
+02_063.wav	каб даесці ў дарозе ускочыў з за стала маці амаль нявідная ў душным хатнім змроку з другога боку стала параіла	каб даесці ў дарозе, ускочыў з-за стала. Маці, амаль нявідная ў душным хатнім змроку, з другога боку стала параіла:
+02_064.wav	вазьмішчы цёця ў кусі наеўся ўжо васіль	Вазьмі шчэ. Ці от рэдзькі ўкусі... Наеўся ўжэ... Васіль
+02_065.wav	варухнуўся нібы адганяючы стому пачуў як напружаныя за дзень спіна	варухнуўся, нібы адганяючы стому, пачуў, як ные натруджаная за дзень спіна,
+02_066.wav	млосна падгінаюцца ногі не баўся вельмі неўтрывала папрасіла ўслед маці	млосна падгінаюцца ногі. Не баўся вельмі... не ўтрывала, папрасіла ўслед маці.
+02_067.wav	зачыняючы дзверы чуў як уздыхнула спачатку калі ўсё толькі пачалося і не ведала яшчэ што з сынам пыталася куды дзе	Зачыняючы дзверы, чуў, як уздыхнула. Спачатку, калі ўсё толькі пачалося і не ведала яшчэ, што з сынам, пыталася, куды ідзе,
+02_068.wav	раіла лепш дома астацца адпачыць потым па шчаслівым васілёвым твары па гаворках жанчын зразумела ўсё	раіла лепш дома астацца, адпачыць, потым па шчаслівым Васілёвым твары, па гаворках жанчын зразумела ўсё,
+02_069.wav	і адно ўздыхала ўслед васіль саскочыў з ганка і на момант стаў думаючы	адно ўздыхала ўслед... Васіль саскочыў з ганка і на момант стаў, думаючы,
+02_070.wav	дзесьці вуліцы ці гумнамі у іншыя дні хадзіў праз гумны каб не сустракаць нікога не бавіцца марна сёння прыпазніўся калі завёў каня на ўзболатак	дзе ісці, вуліцай ці гумнамі. У іншыя дні хадзіў паўз гумны, каб не сустракаць нікога, не бавіцца марна, сёння прыпазніўся, пакуль завёў каня на ўзболатак,
+02_071.wav	можна ісці вуліцу і на вуліцы цяпер нікога і ўсё ж падаўся на прыгуменне звыклаю сцежкай	можна ісці і вуліцаю. І на вуліцы цяпер нікога. Усё ж падаўся на прыгуменне, звыклаю сцежкай.
+02_072.wav	мінуўшы чорнае гуменцы што пахла старою гніллю і сухім свежым жытам	Мінуўшы чорнае гуменца, што пахла старою гніллю і сухім, свежым жытам,
+02_073.wav	па заменнай дарозе ўжо няўшоў аббег вясёлы нецярплівы да знаёмых	па загуменнай дарозе ўжо не ішоў, а бег, вясёлы і нецярплівы, да знаёмых,
+02_074.wav	цяпер такіх мілых груш ускрэсіла яшчэ зводдалек заўважыў што ганна ўжо чакае	цяпер такіх мілых груш ускрай сяла. Яшчэ зводдалек заўважыў, што Ганна ўжо чакае.
+02_075.wav	прытулілася дакала ціха стаіць каля плота у цемры постаць яе ледзь значыцца адвару і зусім не відаць	Прытулілася да кала, ціха стаіць каля плота. У цемры постаць яе ледзь значыцца, а твару і зусім не відаць,
+02_076.wav	але васіль ведае гэта яна хто ж яшчэ можа быць тут на іх запаветным месцы	але Васіль ведае: гэта яна. Хто ж яшчэ можа быць тут, на іх запаветным месцы?
+02_077.wav	яна адхінулася ад плота прамовіла вельмі ж ты хапаўся вельмі не адразу зразумеў ён	Яна адхінулася ад плота, прамовіла: Вельмі ж ты хапаўся! Вельмі, не адразу зразумеў ён.
+02_078.wav	яно і відно пеўні скора заспяваюць ды гузы наўсболак вадзіў	Яно і відно: пеўні скора заспяваюць! Гуза на ўзболатак вадзіў...
+02_079.wav	васіль разумее што апраўданне гэта ніяк не апраўдвае яго бачыць што вінаваты	Васіль разумее, што апраўданне гэтае ніяк не апраўдвае яго, бачыць, што вінаваты.
+02_080.wav	другі раз няхай прося гарбатыя цябе столькі чакае а я не буду васіль і не апраўдваецца і не просіць каб не злавала	Другі раз няхай Прося гарбатая цябе столькі чакае. А я не буду... Васіль і не апраўдваецца, і не просіць, каб не злавала.
+02_081.wav	ён не ўмее прасіць так яны стаяць спачатку блізкія і далёкія стаяць і маўчаць адзін вінаватыя другая пакрыўджаныя	Ён не ўмее прасіць. Так яны і стаяць спачатку, блізкія і далёкія, стаяць і маўчаць, адзін вінаваты, а другая пакрыўджаная. Васіль
+02_082.wav	васільняёмка корпае пальцам жэрдку адкалупвае кару ганна	няёмка корпае пальцам жэрдку, адкалупвае кару, Ганна
+02_083.wav	хоць бы зварухнулася недзе на другім канцы завялі сумную песню мусіць сабралася купка моладзі	хоць бы зварухнулася. Недзе на другім канцы завялі сумную песню, мусіць, сабралася купка моладзі.
+02_084.wav	песня хутка сціхла знянацку віскнула дзяўчына якую ўшчыкнуў ці паказытаў гарэзы хлопец	Песня хутка сціхла, знянацку віскнула дзяўчына, якую ўшчыкнуў ці паказытаў гарэза хлопец.
+02_085.wav	але на зайчык вам мабыць першыя гоніць цягучую маўклівасць ганна	Алена Зайчыкава, мабуць, першая гоніць цягучую маўклівасць Ганна.
+02_086.wav	мабыча лена ат любіць вішчаць шчакоткі страх як баіцца	Мабуць, Алена... От, любіць вішчаць... Шлакоткі страх як баіцца!..
+02_087.wav	яна раптам упікае а вы ўжо і рады ды я што ну трэба яна мне як за леташні снег	Яна раптам упікае: А вы ўжэ і рады! Я што?.. Трэба яна мне, як леташні снег!..
+02_088.wav	мабыць трэба дык калі яе ніколі блізку не сядзеў а не брэшаш	Мабуць, трэба. Ды я каля яе ніколі і блізко не сядзеў. Не брэшаш? От
+02_089.wav	тут чуй хрысціцца хіба васіль адчувае што ганна ад гэтых яго слоў мякчэе	шчэ!.. Хрысціцца хіба!.. Васіль адчувае, што Ганна ад гэтых яго слоў мякчэе.
+02_090.wav	ён праўда яшчэ з асцярогай бярэ ў сваю яе цёплую руку ганны не адбірае	Ён, праўда, яшчэ з асцярогай, бярэ ў сваю яе цёплую руку Ганна не адбірае.
+02_091.wav	і васілёцца радасна да яго зноў вяртаецца шчасце вялікае неабсяжнае здаецца шчасцем гэтым напоўнены не толькі васілёвыя грудзі а і ўся ноч	І Васілю становіцца радасна, да яго зноў вяртаецца шчасце, вялікае, неабсяжнае, здаецца, шчасцем гэтым напоўнены не толькі Васілёвы грудзі, а і ўся ноч,
+02_092.wav	уся цёмная духмяная цішыня што дрэмле над куранямі усё здаецца добрым радасным нават старыя патрэсканыя дзе нідзе аблезлыя без кары жэрдкі за плотам гарбузнік упарты хвост якога ў лес поблізу накол	уся цёмная, духмяная цішыня, што дрэмле над Куранямі. Усё здаецца добрым, радасным, нават старыя, патрэсканыя, дзе-нідзе аблезлыя, без кары жэрдкі, за плотам гарбузнік, упарты хвост якога ўзлез поблізу на кол.
+02_093.wav	далей на агародзе сярод гарбузніку градак з агурочнікам пахучым кропам і акіяхамі	Далей на агародзе сярод гарбузніку, градак з агурочнікам, пахучым кропам і кіяхамі
+02_094.wav	няпэўны ў змроку абрысы груш як варт��выя ў балахонах	няпэўныя ў змроку абрысы груш, як вартавыя ў балахонах.
+02_095.wav	грушы то маўчаць то шалясцяць шэпчуць між сабою як даверлівыя сяброўкі	Грушы то маўчаць, то шалясцяць, шэпчуць між сабою, як даверлівыя сяброўкі,
+02_096.wav	шэпчуць вядома аб шчасці згоды аб цеплыні рук дзявочых аб гарачых юнацкіх поціск	шэпчуць, вядома, аб шчасці згоды, аб цеплыні рук дзявочых, аб гарачых юнацкіх поцісках.
+02_097.wav	рукі якія ў цябе здзіўляецца васіль якія малыя а дужыя	Рукі якія ў цябе... здзіўляецца Васіль. Якія? Малыя. А дужыя...
+02_098.wav	шурпатыя ціха гавораць ганна ад граблі ды не далікатныя	Шурпатыя, ціха гаворыць Ганна. Як граблі... Не... Недалікатныя...
+02_099.wav	далікатныя тошу дзяцей у грэцкіх дзевак кажуць мяккія гладзенькія як падушчычкі	Далікатныя, то ж у дзяцей... У гарадскіх дзевак, кажуць, мяккія, гладзенькія. Як падушачкі.
+02_100.wav	ну ведама чыстая работа нязвіламі яны зноў маўчаць	Ведамо, чыстая работа... Не з віламі... Яны зноў маўчаць,
+02_101.wav	але маўчанне гэта радаснае чыстае ад яго весялосць у грудзях шырыцца	але маўчанне гэтае радаснае, чыстае, ад яго весялосць у грудзях шырыцца.
+02_102.wav	прыціскаючы да сябе ганіны рукі васіль нарэшце гаворыць ты мабыць б'ешся балюча	Прыціскаючы да сябе Ганніны рукі, Васіль нарэшце гаворыць: Ты, мабуць, б'ешся балюча...
+02_103.wav	баішся лагодна смяецца ганна і дадае я злая як што не па мне хведзька аж дзіва як баіцца	Баішся? лагодна смяецца Ганна і дадае: Я злая, як што не па мне! Хведзька аж дзіво як баіцца!
+02_104.wav	а я дык не баюся а глядзі ты які смелы стаў герой і цябе і языка твайго ўсё адно	А я дак не баюся... Глядзі, які смелы стаў! Герой! І цябе, і языка твайго... усё адно...
+02_105.wav	ага смелы жартам сваім васількавае дзіўнае жаданне якое даўно не дае спакою	Уга, смелы! Жартам сваім Васіль хавае дзіўнае жаданне, якое даўно не дае спакою:
+02_106.wav	чамусьці вельмі хочацца пацалаваць яе і разважыўшы быццам нічога асаблівага невялікі страх	чамусьці вельмі хочацца пацалаваць яе. І, разважыўшы, быццам нічога асаблівага, не вялікі страх,
+02_107.wav	а не можа васіль асмеліцца не было яшчэ ніколі такога маці то як помніць не цалаваў	а не можа Васіль асмеліцца. Не было яшчэ ніколі такога, маці і то, як помніць, не цалаваў.
+02_108.wav	калі толькі падумае што зараз пацалуе гану ніякавата робіцца адразу сорамна й трывожна	Калі толькі падумае, што зараз пацалуе Ганну, ніякавата робіцца, адразу сорамна і трывожна,
+02_109.wav	але нячэпа спакуса ліха на яе не адыходзіць нават часам мацнее	але неадчэпа-спакуса, ліха на яе, не адыходзіць, нават з часам мацнее.
+02_110.wav	у другіх хлопцаў гэта вельмі проста хоне гарэза той і на танцах пры людзях бывае пацалуе яму хоць бы што	У другіх хлопцаў гэта вельмі проста. Хоня-гарэза той і на танцах, пры людзях, бывае, пацалуе, і яму хоць бы
+02_111.wav	а васілю цяжка у яго ўсё выходзіць няпроста ой не цісне так пальцаў просіць ганна	што! А Васілю цяжка. У яго ўсё выходзіць няпроста. Ой, не цісні так пальцаў! просіць Ганна.
+02_112.wav	тыя ж не вельмі не вельмі атрымаць няможны вунь васіль адпускае яе рукі	Я ж не вельмі... Не вельмі! Аж трываць няможна!.. Васіль адпускае яе рукі.
+02_113.wav	доўга пасля гэтага стаіць ён моўчкі тоечы ў душы крыўду ну падумаеш якая далікатнае трошачкі аддушыш пальцы паціснуў энноў трываць не можа	Доўга пасля гэтага стаіць ён моўчкі, тоячы ў душы крыўду. Падумаеш, якая далікатная, трошачкі ад душы пальцы паціснуў, а яна ўжо трываць не можа! Не
+02_114.wav	не хоча ну не трэба ён зусім можа за рукі яе не браць і не возьме і так няўмеру для сябе пагаварыўшы перад гэтым адасоблены ў думках	хоча, ну і не трэба! Ён і зусім можа за рукі не браць! І не возьме. І так не ў меру для сябе пагаварыўшы перад гэтым, адасоблены ў думках,
+02_115.wav	ён маўчыць доўга маўчанне як і раней яго аднак не бянтэжыць васіль яго нібы і не заўважае	ён маўчыць доўга. Маўчанне, як і раней, яго, аднак, не бянтэжыць, Васіль яго нібы і не заўважае.
+02_116.wav	ён і то ж дзіва гаваркі з ганнай зрабіўся другія бывае з яго слова не выцягнуць	Ён і то аж дзіва гаваркі з Ганнай зрабіўся, другія, бывае, з яго слова не выцягнуць.
+02_117.wav	васіль не ахвочы да пустой гаворкі шумяць шапочуць грушы недзе зайшоўся брэхам сабака яму пад сабе ў другі сабакі хутка уціхаюць	Васіль не ахвочы да пустой гаворкі. Шумяць, шапочуць грушы. Недзе зайшоўся брэхам сабака, яму падсабіў другі. Сабакі хутка ўціхаюць,
+02_118.wav	і ўжо зноў толькі грушы шумяць васіль маўчыць не зважаючы на тое што ганна пачынае неспакойна варушыцца паглядае на яго з нецярплівасцю	і ўжо зноў толькі грушы шумяць... Васіль маўчыць, не зважаючы на тое, што Ганна пачынае неспакойна варушыцца, паглядвае на яго з нецярплівасцю.
+02_119.wav	гляджу я на цябе і думаю кажа ганна і знарок змаўкае што	Гляджу я на цябе і думаю... кажа Ганна і знарок змаўкае. Што?
+02_120.wav	кавалер з цябе вясёлы усё адно як вада ў роце васіль ужо гатовы зноў пакрыўдзіцца алеганна добра і шчыра просіць	Кавалер з цябе вясёлы!.. Усё адно як вада ў роце! Васіль ужо гатоў быў зноў пакрыўдзіцца, але Ганна добра, шчыра просіць:
+02_121.wav	скажы што небудзь і васяля ад гэтай яе добрай шчырасці	Скажы што-небудзь!.. І ў Васіля ад гэтай яе добрай шчырасці
+02_122.wav	гатовая ўзняцца крыўда ўраз ападае ён падвесялелы думае шукае што ёй сказаць	гатовая ўзняцца крыўда ўраз ападае. Ён, падвесялелы, думае, шукае, што ёй сказаць.
+02_123.wav	у карча вунь вараны жрабец нагу на цвік насадзіў кульгае	У Карча вараны жарабец нагу на цвік насадзіў... Кульгае...
+02_124.wav	корч ездзіў у мястэчка па доктара ах я яго бачыла ён вёз яго ўжо пад вечар	Корч ездзіў у мясцечко па дохтара... Аге, я яго бачыла. Ён вёз яго ўжэ пад вечар...
+02_125.wav	пад вечар ну то бачыла стары сам як грак сядзеў з пугай	Пад вечар... Ну, то бачыла. Стары сам, як грак, сядзеў з пугай...
+02_126.wav	ну і што будзем ён бегаць цяпер жарабец той ды кажуць будзе але маць папарваў на сабе валасы стары корч пакуль супакоілі	І што будзе ён бегаць, жарабец той? Кажуць, будзе. Але, мабуць, папарваў на сабе валасы стары Корч... пакуль супакоілі,
+02_127.wav	са злой радасцю дадаў васіль а ганна неспадзеўкі прамовіла ты бо зайздросціш	са злой радасцю дадаў Васіль. Ганна неспадзеўкі прамовіла: Ты бо зайздросціш?
+02_128.wav	я мне асекся васіль чон зноў змоўк і можа надоўга б	Я? Не... асекся Васіль. Е чаго! Ён зноў змоўк, і, можа, надоўга б,
+02_129.wav	але раптам успомніў важную навіну якую пачуў днём на полі кажуць зямлю нанава перарэзваць будуць	але раптам успомніў важную навіну, якую пачуў днём на полі. Кажуць, землю нанаво перарэзваць будуць!
+02_130.wav	але ж і я чула жанкі на выгане гаварылі добра б а то некаторыя ён расселіся як паны усё лепшае пахапалі	Аге ж, і я чула. Жанкі на выгане гаварылі... Добра б. А то некаторыя расселіся, як паны. Усё лепшае пахапалі!..
+02_131.wav	мабыць праўду кажуць парадкі цяпер такі што могуць перадзяліць па справядлівасці	Мабуць, праўду кажуць. Парадкі цяпер такія, што могуць перадзяліць па справядлівасці.
+02_132.wav	а корч які кавалак адхапіў каля цагельні а другім да кпясок ці балоту	Корч які кавалак адхапіў! Каля цагельні!.. А другім дак пясок ці балото!
+02_133.wav	зямлі мала душацца людзі васіль думаў узрушана недаверліва не дадуць яны перамераць гады такія	Зямлі мало, душацца людзі... Васіль думаў узрушана, недаверліва. Не дадуць яны перамераць! Гады такія!..
+02_134.wav	хто багацее але не вытрываў сказаў горача як мару	Хто? Багацеі! Але не вытрываў, сказаў горача, як мару:
+02_135.wav	ну што б мне у тым ражку што за цагельні я б паказаў	Штоб мне у тым ражку, што за цагельняй! Я б паказаў!
+02_136.wav	а ахвотнікаў багата на тое ош ухопіш за імі	Ахвотнікаў багато на тое... Аге, ухопіш за імі...
+02_137.wav	неспадзеўкі блізка прарэзліва кухарэкае певень і ганна азіраецца	Неспадзеўкі блізка прарэзліва кукарэкае певень, і Ганна азіраецца,
+02_138.wav	заўважае што неба наўзболатку ўжо вельмі пасвятлела нават крыху пачало брацца чырванню	заўважае, што неба на ўзболатку ўжо вельмі пасвятлела, нават крыху пачало брацца чырванню.
+02_139.wav	яна адхіляецца ад васіля заклапочана перавязвае хустку развідняе ўжо	Яна адхіляецца ад Васіля, заклапочана перавязвае хустку. Развідняе ўжэ.
+02_140.wav	ісці трэба ну шчэ трохі ды не мачыха хутка стане	Ісці трэба... Шчэ трохі... Не. Мачыха хутко ўстане...
+02_141.wav	абдымаючы яе на развітанне васіль з рашучасцю блізкай да чаю думае ці цяпер ці ніколі	Абдымаючы яе на развітанні, Васіль з рашучасцю, блізкай да адчаю, думае: ці цяпер, ці ніколі!
+02_142.wav	ён заплюшчвае вочы і прыкладвае губы даганенага твару	Ён заплюшчвае вочы і прыкладвае губы да Ганнінага твару,
+02_143.wav	пацалунак трапляе ў скронь учыніўшы гэта злачынства ён апускае галаву і чакае прысуду	пацалунак трапляе ў скронь. Учыніўшы гэта злачынства, ён апускае галаву і чакае прысуду.
+02_144.wav	аганна таксама стаіць апусціўшы галаву васіль ціха кажа яна як бы	Ганна таксама стаіць апусціўшы галаву. Васіль, ціха кажа яна, як бы
+02_145.wav	перасельваючы сябе ты мяне любіш а як жа і я	перасільваючы сябе. Ты мяне любіш? А як жа... І я...
+02_146.wav	яна змешвае галаву яшчэ ніжэй потым неспадзеўкі ўскідвае яе і васіль бачыць што вочы яе цёмныя глыбозныя у блеклым ранішнім святле	Яна звешвае галаву яшчэ ніжэй, потым неспадзеўкі ўскідвае яе, і Васіль бачыць, што вочы яе, цёмныя, глыбозныя ў блеклым ранішнім святле,
+02_147.wav	радасна блішчаць яна раптам абвіла васеля моцнымі рукамі прытулілася ўся і з нейкай урачыстасцю сур'ёзнасцю	радасна блішчаць. Яна раптам абвіла Васіля моцнымі рукамі, прытулілася ўся і з нейкай урачыстасцю, сур'ёзнасцю,
+02_148.wav	з выразам чалавека які ведае ўсю глыбіню безданяў якую кідаецца прыпала сваімі вуснамі	з выразам чалавека, які ведае ўсю глыбіню бездані, у якую кідаецца, прыпала сваімі вуснамі
+02_149.wav	да яго нібы праз туман даходзіла да васяля як жылі гэтымі днямі курані	да яго. Нібы праз туман, даходзіла да Васіля, як жылі гэтымі днямі Курані.
+02_150.wav	было найбольш звычнае як і летась і пазалетась і ўсе гады якія помніліся васілю	Было найбольш звычнае. Як і летась, і пазалетась, і ўсе гады, якія помніліся Васілю,
+02_151.wav	зарастала раскай цёплая здушным балотным смуродам нерухомая вада ў лужынах у сажалках у затоках	зарастала раскай цёплая, з душным балотным смуродам нерухомая вада ў лужынах, у сажалках, у затоках.
+02_152.wav	усюды было безліч жаб калі даводзілася ісці паўз балота ці сажалку яны разляталіся па мокрай траве пляскалі ў ваду амаль бесперапынна	Усюды было безліч жаб калі даводзілася ісці паўз балота ці сажалку, яны разляталіся па мокрай траве, пляскалі ў ваду амаль бесперапынна.
+02_153.wav	кваканне іх поўніла дзённую млоснасць вечарамі і ўночы дралі яны горлыя як асатанелыя на ўсе лады	Кваканне іх поўніла дзённую млоснасць, вечарам і ўночы дралі яны горла, як асатанелыя, на ўсе лады.
+02_154.wav	не было ад бою ад камароў пад вечар куранёўскай вуліца двары сады агароды	Не было адбою ад камароў. Пад вечар куранёўская вуліца, двары, сады, агароды
+02_155.wav	аж гулі ад камарэчы якая кіпела хмарамі бязлітасна кідалася на ўсё жывое	аж гулі ад камарэчы, якая кіпела хмарамі, бязлітасна кідалася на ўсё жывое.
+02_156.wav	пасядзець пагаманіць на вуліцы куранёўцам можна было толькі расклаўшы дымны з мокрай лазы цялесніку агонь	Пасядзець, пагаманіць на вуліцы куранёўцам можна было толькі расклаўшы дымны, з мокрай лазы ці алешніку, агонь.
+02_157.wav	у такі час скурані выглядалі як нейкі дзікі табар як бы вярталіся на тысячы гадоў назад	У такі час Курані выглядалі як нейкі дзікі табар, як бы вярталіся на тысячы гадоў назад
+02_158.wav	там і тут чадзелі агні і людзі туліліся да іх кашлялі і варушыліся адмахваліся	там і тут чадзелі агні, і людзі туліліся да іх, кашлялі, варушыліся, адмахваліся
+02_159.wav	у цьмяным невясёлым с��ятле яны вельмі нагадвалі дзікуноў агні спакваля тухлі намахаўшыся адна золыкамарэчы	у цьмяным, невясёлым святле яны вельмі нагадвалі дзікуноў. Агні спакваля тухлі. Намахаўшыся ад назолы-камарэчы,
+02_160.wav	наеўшыся да дурноты дыму людзі не вытрымлівалі хаваліся па хаты	наеўшыся да дурноты дыму, людзі не вытрымлівалі, хаваліся па хатах.
+02_161.wav	толькі васіль і ганна не ўцякалі туліліся адно да аднаго каля плота як бы і не заўважалі напасці	Толькі Васіль і Ганна не ўцякалі, туліліся адно да аднаго каля плота, як бы і не заўважалі напасці...
+02_162.wav	узбола так і балота не якія небудзь далёкія а зараснікі алешнікаў і лазы	Узболатак і балота не якія-небудзь далёкія, а зараснікі алешніку і лазы,
+02_163.wav	можа за сто крокаў ад ганенага агарода кішэлі гадаўём	можа, за сто крокаў ад Ганнінага агарода кішэлі гадаўём.
+02_164.wav	малыя як бы іх цягнуў хто як на забаву стараючыся не паказваць адзін аднаму што сэрца трымціць ад страху	Малыя, як бы іх цягнуў хто, як на забаву, стараючыся не паказваць адно аднаму, што сэрца трымціць ад страху,
+02_165.wav	хадзілі ў зараснікі цікавалі як варушыцца ў гушчыні кустоў слізкія клубкі	лазілі ў зараснікі, цікавалі, як варушацца ў гушчыні кустоў слізкія клубкі.
+02_166.wav	забавы не часта канчаліся адным цікаваннем куды больш было радасці хваляючыся	Забавы не часта канчаліся адным цікаваннем: куды больш было радасці, хвалячыся
+02_167.wav	адвагаю прыціснуць гадзюку дручком зашчаміць яе што грозна сычыць у распірку і вынесці на выган	адвагаю, прыціснуць гадзюку дручком, зашчаміць яе, што грозна сычыць, у распірку і вынесці на выган.
+02_168.wav	на выгане агулам учынялі расправу тут было завяршэнне відовішча	На выгане агулам учынялі расправу. Тут было завяршэнне відовішча:
+02_169.wav	глядзелі як доўга круціцца без галавы гадзючы хвост аднойчы маці дачулася што валодзька таксама ходзіць у гадзючнік	глядзелі, як доўга круціцца без галавы гадзючы хвост... Аднойчы маці дачулася, што Валодзька таксама ходзіць у гадзючнік,
+02_170.wav	увесь вечар жахалася палохала малога расказваючы розныя страхі прагадзюк васіль збіраючыся на спатканне памог ёй прыгразіў калі смаркач хоць раз сунецца туды яшчэ пабіць нешчадна	увесь вечар жахалася, палохала малога, расказваючы розныя страхі пра гадзюк. Васіль, збіраючыся на спатканне, памог ёй, прыгразіўся калі смаркач хоць раз сунецца туды яшчэ пабіць няшчадна!..
+02_171.wav	гадзюкі былі не толькі ў зарасніку яны запаўзалі на агароды нярэдка грэліся на выгрытэй з сонцам	Гадзюкі былі не толькі ў зарасніку. Яны запаўзалі на агароды, нярэдка грэліся на выгратай сонцам,
+02_172.wav	перамешанай сцёплым пясочкам кастрыцы прызбаў жартаўнік зайчык казаў што скора не будзе як сесці на прызву ад гэтай поскудзі	перамешанай з цёплым пясочкам кастрыцы прызбаў. Жартаўнік Зайчык казаў, што скора не будзе як сесці на прызбу ад гэтай поскудзі...
+02_173.wav	вужы жылі ледзь не на кожным селішчы пад падлогамі ў хлявах у прыгрэбніках	Вужы жылі ледзь не на кожным селішчы пад падлогамі, у хлявах, у прыгрэбніках.
+02_174.wav	ляснік міці гульта і свавольнік якому з выгоды лезла ў галаву рознае дурнота дык нават выносіў вужоў на вуліцу пазабаўляцца	Ляснік Міця, гультай і свавольнік, якому з выгоды лезла ў галаву розная дурнота, дык нават выносіў вужоў на вуліцу пазабаўляцца.
+02_175.wav	забаўкай было і хлопцам узяць вужа на вячэрнія пасядзелкі падпусціць у дзявочы гурток што адразу ушчыняў такі віскі лямант	Забаўкай было і хлопцам узяць вужа на вячэрнія пасядзелкі, падпусціць у дзявочы гурток, што адразу ўсчынаў віск, лямант.
+02_176.wav	віску было на ўсё сяло але больш з ахвоты абы пакрычаць вобоў у куранях не баяліся	Віску было на ўсё сяло, але больш з ахвоты, абы пакрычаць, вужоў у Куранях не баяліся.
+02_177.wav	матка казала весюлю што з суседа да меціка вуш які ўжыўся ў хляве серову	Матка казала Васілю, што ў суседа Дамеціка вуж, які ўжыўся ў хляве, ссе карову,
+02_178.wav	але дамецікава не гналі яго васіль не здзіўляўся гэтаму як і ўсе ў куранях лічыў ён вужа добрай істотай крыўдзіць якою грэх	але Дамецікавы не гналі яго. Васіль не здзіўляўся гэтаму: як і ўсе ў Куранях, лічыў ён вужа добрай істотай, крыўдзіць якую грэх...
+02_179.wav	у гэтым годзе багата бяды было ад ваўкоў летні парой асцярожныя можна сказаць памяркоўныя	У гэтым годзе багата бяды было ад ваўкоў. Летняй парой асцярожныя, можна сказаць, памяркоўныя
+02_180.wav	у іншыя гады калкастыя драпежнікі ў гэтае лета здавалася вачэй не зводзілі ссялаць з выганаў не толькі ўночы але і сярод дня выляталі з зараснікаў	ў іншыя гады, клыкастыя драпежнікі ў гэтае лета, здавалася, вачэй не зводзілі з сяла, з выганаў, не толькі ўночы, але і сярод дня выляталі з зараснікаў.
+02_181.wav	асабліва моцна воўчая племяць рабіла авечыя чароды ў куранях можа не было такога двара дзе б ні клялі драпежнікаў	Асабліва моцна воўчае племя церабіла авечыя чароды: у Куранях, можа, не было такога двара, дзе б не клялі драпежнікаў.
+02_182.wav	пастухі статак у лес не ганялі рэдка пасвілі каля лесу найбольш трываліся выганы бліжэй да хат да людзей	Пастухі статак у лес не ганялі, рэдка пасвілі і каля лесу, найбольш трымаліся выгану, бліжэй да хат, да людзей.
+02_183.wav	некалькі дзён курані хваляваліся пераказваючы адзін аднаму на розныя лады як на хаба воўк	Некалькі дзён Курані хваляваліся, пераказваючы адзін аднаму на розныя лады, як нахаба воўк
+02_184.wav	напаў на пракопавага каня меркавалі абураліся спачувалі	напаў на Пракопавага каня. Меркавалі, абураліся, спачувалі:
+02_185.wav	спутанаму каню давялося папаржаць папакруціцца адбіваючыся ад дзверы	спутанаму каню давялося папаржаць, папакруціцца, адбіваючыся ад звера.
+02_186.wav	не раз каціўся воўк ад конскіх капытоў але ўсё ж вырваў кавалак мяса са сцягна і невядома чым кончылася б каб не падбеглі людзі	Не раз каціўся воўк ад конскіх капытоў, але ўсё ж вырваў кавалак мяса са сцягна, і невядома, чым кончылася б, каб не падбеглі людзі...
+02_187.wav	але над усім былі клопаты спелі ягады засуніцамі чарніцы ад якіх аж чорны было міжрослага папаратніку	Але над усім былі клопаты. Спелі ягады. За суніцамі чарніцы, ад якіх аж чорна было між рослага папаратніку.
+02_188.wav	нядоўга было чакаць і малін што густа спелі ў гадзючых зарасніках малечы і старыя каго не бралі рабіць на сенажаці ў поле з дня ў дзень снавалі па лесе з лазовымі каробкамі і кошыкамі	Нядоўга было чакаць і малін, што густа спелі ў гадзючых зарасніках. Малеча і старыя, каго не бралі рабіць на сенажаць ці ў поле, з дня ў дзень снавалі па лесе з лазовымі каробкамі і кошыкамі.
+02_189.wav	кожны зручны момант хапаліся з лугу з поля ў лес і жанкі і мужчыны	Кожны зручны момант хапаліся з лугу, з поля ў лес і жанкі і мужчыны,
+02_190.wav	працаўнікі у лесе цяпер была важная праца ягады былі не якія там прысмакі як у другіх	працаўнікі у лесе цяпер была важная праца. Ягады былі не якія там прысмакі, як у другіх,
+02_191.wav	у каранях ягадамі карміліся ягады збіралі сушылі на продаж на грошы на чорна зімовы ці вясновы дзень	у Куранях ягадамі карміліся, ягады збіралі, сушылі на продаж, на грошы, на чорны зімовы ці веснавы дзень.
+02_192.wav	лес быў памочнік полю скупой ненадзейнай зямлі памагала полю і балота	Лес быў памочнік полю, скупой, ненадзейнай зямлі. Памагала полю балота,
+02_193.wav	ціхія цёплыя зарослыя асакою затокі зацягнутыя тванню канавы за склізлым ламаччам смярдзючыя лужыны сценай і разкай	ціхія, цёплыя, зарослыя асакою затокі, зацягнутыя тванню канавы з асклізлым ламаччам, смярдзючыя лужыны з цінай і раскай.
+02_194.wav	у каранях мабыць не было такой хаты якая не мела б рыбалоўнай прылады прылады гэтыя былі асобыя	У Куранях, мабыць, не было такой хаты, якая не мела б рыбалоўнай прылады. Прылады гэтыя былі асобыя:
+02_195.wav	ва ўсім сяле ні ў кога ніколі не вадзілася нерата васіль толькі чуў што напрыпеці ловяць рыбу	ва ўсім сяле ні ў кога ніколі не вадзілася нерата. Васіль толькі чуў, што на Прыпяці ловяць рыбу
+02_196.wav	нейкімі жалезнымі кручкамі у куранях ракі прастораў і глыбіні воднай не было і снасць тут у людзей трымалася свая балотная	нейкімі жалезнымі кручкамі. У Куранях ракі, прастору і глыбіні воднай не было, і снасць тут у людзей трымалася свая, балотная:
+02_197.wav	лазовыя баўтухі лазовыя таптухі венцяры сплеценыя з канапляных нітак кломлі	лазовыя баўтухі, лазовыя таптухі, венцеры, сплеценыя з канапляных нітак кломлі.
+02_198.wav	скломляй трэба было ісці ўдваіх утраіх а з таптухай і аднаму ўправіцца няцяжка	З кломляй трэба было ісці ўдваіх, утраіх, а з таптухай і аднаму ўправіцца няцяжка.
+02_199.wav	ускінуў на плячо занёс лёгкую амаль нячутную з белых высахлых дубцоў сонь у ваду і тупачы ань рыбу да яе	Ускінуў на плячо, занёс лёгкую, амаль не чутную, з белых высахлых дубцоў, сунь у ва��у і тупачы, гані рыбу да яе...
+02_200.wav	у васіля была і таптуха і кломля ўсё дзедавага вырабу снасць чужым вачам проста такі зайздросная	У Васіля была і таптуха, і кломля усё дзедавага вырабу снасць, чужым вачам проста-такі зайздросная. За
+02_201.wav	залета дзятлы можа разоў дваццаць выпраўляліся з двара з усёй гэтай зброяй	лета Дзятлы, можа, разоў дваццаць выпраўляліся з двара з усёй гэтай зброяй.
+02_202.wav	ішлі ў поўным складзе не толькі матка васіль ідзе дзяніс але і валодзька	Ішлі ў поўным складзе не толькі матка, Васіль і дзед Дзяніс, але і Валодзька.
+02_203.wav	памочнік з малога такі што каб сядзеў ён дома лепш было б але паспрабую трымаць дома гэту неадчэпу заразу	Памочнік з малога такі, што, каб сядзеў ён дома, лепш было б, але паспрабуй утрымаць дома гэту неадчэпу-заразу.
+02_204.wav	цягнеш яго па дрыгве цераз чорныя брады цераз канавы дзед у чорна рудых штанах якім было можа з паўсотні гадоў	Цягнеш яго па дрыгве, цераз чорныя брады, цераз канавы. Дзед, у чорна-рудых штанах, якім было, можа, з паўсотні гадоў,
+02_205.wav	сам выбіраў высюлю з маткую рыбную мясцінку але за гэтым адразу ж адасобліваўся	сам выбіраў Васілю з маткаю рыбную мясцінку, але за гэтым адразу ж адасобліваўся.
+02_206.wav	трымаючы валочку з руку з таптухай ён знікаў у зарасніках і вяртаўся толькі тады калі трэба было ісці дадому	Трымаючы Валодзьку за руку, з таптухай ён знікаў у зарасніках і вяртаўся толькі тады, калі трэба было ісці дадому.
+02_207.wav	усялякі яму лавілася і ўсё ж не раз было так што са сваёй таптугай ён прыносіў торбу паўнейшую і вашчэйшую чым тая што вісела на васілёвых плячах	Усяляк і яму лавілася, і ўсё ж не раз было так, што са сваёй таптухай ён прыносіў торбу, паўнейшую і важчэйшую, чым тая, што вісела на Васілёвых плячах.
+02_208.wav	валодзька стомлены чорны ад твані аж ззяў ад шчасця дзед рэдка радаваўся ў дачы васіль прывык ужо да дзедавага крактання	Валодзька, стомлены, чорны ад твані, аж ззяў ад шчасця. Дзед рэдка радаваўся ўдачы. Васіль прывык ужо да дзедавага крактання:
+02_209.wav	хіба гэтая рыба здрабнела перавялася сапраўдная рыба з дзедавы слоў выходзіла што цяпер ні звера вартага не засталося ў лесе ні рыбы ў балоце	хіба гэта рыба, здрабнела, перавялася сапраўдная рыба! З дзедавых слоў выходзіла, што цяпер ні звера вартага не засталося ў лесе, ні рыбы ў балоце.
+02_210.wav	хто яго ведае як там было раней а толькі цяпер а й праўда у кломлю больш трапляла зялёны мяккі ціны камякоўразкі чорнага ламачча як той рыбы	Хто яго ведае, як там было раней, а толькі цяпер, і праўда, у кломлю больш трапляла зялёнай, мяккай ціны, камякоў раскі, чорнага ламачча, як той рыбы.
+02_211.wav	серабрысты трапяткі бляск рыбы цешыў як невядома што калі васіль выкопваў сцены і разкі рыбіну з далонь	Серабрысты, трапяткі бляск рыбы цешыў, як невядома што. Калі Васіль выкопваў з ціны і раскі рыбіну з далонь,
+02_212.wav	сэрца заходзілася ад радасці а ўсё ткі гэта была нейкая падтрымка ядзе калі добра пахадзіць з лета да восені то ўсё ж нешта збіраецца перабіць нішчымніцу	сэрца заходзілася ад радасці. А ўсё-такі і гэта была нейкая падтрымка ядзе. Калі добра пахадзіць з лета да восені, то ўсё ж нешта збярэцца перабіць нішчымніцу.
+02_213.wav	ягады рыба грыбы усё адно да аднаго ўсё нейк паможа пратрымацца і з дробнай картоплюй з нікчэмным збожжам	Ягады, рыба ды грыбы усё адно да аднаго, усё неяк паможа пратрымацца і з дробнай картопляю і нікчэмным збожжам.
+02_214.wav	ну і да іх яшчэ мёд сем дзедавых вулляў якія што ні кажы а прывозяць жа нейкую капейчыну ў хату	Ну, а да іх яшчэ мёд, сем дзедавых вулляў, якія што ні кажы, а прыводзяць жа нейкую капейчыну ў хату...
+02_215.wav	адным словам старацца трэба лета год корміць нельга марнавацца ды маргаць усюды дзе можна трэба браць запасіць на зіму на год і ў полі і ў лесе і ў балоце	Адным словам старацца трэба. Лета год корміць: нельга марнавацца, маргаць. Усюды, дзе можна, трэба браць, запасіць на зіму, на год у полі, у лесе, у балоце...
+02_216.wav	што б ні рабіў васіль ганна была поруч з ім думаў аб ёй шукаў яе вачыма чакаў	Што б ні рабіў Васіль, Ганна быццам была поруч думаў аб ёй, шукаў яе вачыма, чакаў.
+02_217.wav	і мала было за лета такіх дзён каб не толькі ўвечары але і сярод дзённай мітусні не сышліся не пабачыліся не перакінуліся хоць некалькімі словамі	І мала было за лета такіх дзён, каб не толькі ўвечары, але і сярод дзённай мітусні не сышліся, не пабачыліся, не перакінуліся хоць некалькімі словамі.
+02_218.wav	сустракаліся часам выпадкам але найбольш так толькі паказвалі другім	Сустракаліся часам выпадкам, але найбольш так толькі паказвалі другім:
+02_219.wav	каб не плялі чаго лішняга языкастае цёткі выпраўляліся нібы кожнай будзённай сваёй сцежкай ні мы і думаць не думалі аб нейкім спатканні мілаванні	каб не плялі чаго лішняга языкастыя цёткі. Выпраўляліся нібы кожны будзённай сваёй сцежкай, нібы і думаць не думалі аб нейкім спатканні-мілаванні,
+02_220.wav	а самі яшчэ звечара ведалі дзе як пабачыцца і сустракаліся дзе толькі можна было на загуменні ў полі ў балоце пад ляснымі шатамі	а самі яшчэ звечара ведалі, дзе і як пабачацца. І сустракаліся дзе толькі можна было на загуменні, у полі, у балоце, пад ляснымі шатамі.
+02_221.wav	для другіх лета было як лета як ва ўсе іншыя гады для сонца для неба яно было такім як і тысячы і сотні тысяч гадоў усю тую спрадвечнасць часу калі млела тут навокал дрыгва і гнілі мокрыя лясы	Для другіх лета было як лета, як ва ўсе іншыя гады. Для сонца, для неба яно было такім, як і тысячы, сотні тысяч гадоў, усю тую спрадвечнасць часу, калі млела тут навокал дрыгва і гнілі мокрыя лясы.
+02_222.wav	для іх жа гэта было першае лета лета песня лета свята	Для іх жа гэта было першае лета, лета-песня, лета-свята.
+02_223.wav	з гэтага лета застаўся ў іх на ўсё жыццё ўспамін неабсяжнай бязмежнай	З гэтага лета застаўся ў іх ��а ўсё жыццё ўспамін неабсяжнай, бязмежнай,
+02_224.wav	бясконцай радасці шчасце гэтага лета было самае вялікае шчасце іх жыцця	бясконцай радасці. Шчасце гэтага лета было самае вялікае, шчасце іх жыцця.
+02_225.wav	але ўспамінаючы гэтыя сонечныя дні бязмежнасць і яснасць іх радасці	Але, успамінаючы гэтыя сонечныя дні, бязмежнасць і яснасць іх радасці,
+02_226.wav	ганна потым нязменна згадвала адно прыкрае выпадковае здарэнне	Ганна потым нязменна згадвала адно прыкрае, выпадковае здарэнне.
+02_227.wav	вылезлі з вады з кломлямі сядзелі каля лазловага куста няблізка адзін ад аднаго бо недалёка былі бацькі	Вылезлі з вады з кломлямі, сядзелі каля лазовага куста няблізка адзін ад аднаго, бо недалёка былі бацькі.
+02_228.wav	гаварылі тым спосабам калі пра ўсё кажуць адны закаханыя вочы	Гаварылі тым спосабам, калі пра ўсё кажуць адны закаханыя вочы.
+02_229.wav	шчасце поўніла грудзі шчасцем поўніўся бераг азярца трава асака ўвесь свет	Шчасце поўніла грудзі, шчасцем поўніўся бераг азярца, трава, асака, увесь свет.
+02_230.wav	і раптам ганна жахам крыкнула ўскочыла між іх паўзла	І раптам Ганна з жахам крыкнула, ускочыла: між іх паўзла
+02_231.wav	гадзюка пакуль васіль схапіў выламаў тручок гадзюка ўцякла	гадзюка... Пакуль Васіль схапіў, выламаў дручок, гадзюка ўцякла...
+02_232.wav	здарэнне гэтае праз некалькі дзён ганні забылася але потым калі мінуў ужо не адзін месяц выплыла зноў у памяці	Здарэнне гэта праз некалькі дзён Ганне забылася, але потым, калі мінуў ужо не адзін месяц, выплыла зноў у памяці.
+02_233.wav	выплыла а жыло як бы вырасла поўныя злавеснага сэнсу	Выплыла, ажыло, як бы вырасла, поўнае злавеснага сэнсу...
+02_234.wav	але гэта было потым пакуль жа цвіло іх лета лета песня лета свята	Але гэта было потым. Пакуль жа цвіло іх лета. Лета-песня, лета-свята... За
+02_235.wav	за летам было свята восень кончыўшы ўпоцемку малаціць васіль павесіў на шула цэп	летам была свята-восень... Кончыўшы ўпоцемку малаціць, Васіль павесіў на шула цэп
+02_236.wav	і выйшаў з гумна не зачыняючы варот ён некалькі хвілін стаяў нерухома	і выйшаў з гумна. Не зачыняючы варот, ён некалькі хвілін стаяў нерухома.
+02_237.wav	жыта было нікчэмнае малаціць яго адна пакута і васіль быў хіба	Жыта было нікчэмнае, малаціць яго адна пакута, і Васіль быў хіба
+02_238.wav	задаволены тым што адпрацаваў што сёння больш рабіць не трэба і можна вось так ціха стаяць не згінаючыся не махаючы цэпам	здаволены тым, што адпрацаваў, што сёння больш рабіць не трэба і можна вось так ціха стаяць, не згінаючыся, не махаючы цэпам,
+02_239.wav	выпрастаўшы спіну стаяць і чуць на твары халаднаваты пад вечар асенні вецер	выпрастаўшы спіну. Стаяць і чуць на твары халаднаваты пад вечар асенні вецер,
+02_240.wav	ад якога пачынаюць браць дрыжыкі пад лапаткамі слухаць мірныя гукі вячэрняга сяла	ад якога пачынаюць браць дрыжыкі пад лапаткамі, слухаць мірныя гукі вячэрняга сяла.
+02_241.wav	цапы па гумнах ужо няцупалі ляскаталі недзе ў поле калёсы поблізу мусіць на суседнім двары бэлька ля авечкі	Цапы па гумнах ужо не цупалі, ляскаталі недзе ў полі калёсы, поблізу, мусіць, на суседнім двары, бэлькалі авечкі.
+02_242.wav	васіль прыслухаўся што чуваць шчарнуўшкавага двара пачакаў ці не пачуе ганенага голасу але там было ціха	Васіль прыслухаўся, што чуваць з Чарнушкавага двара, пачакаў, ці не пачуе Ганнінага голасу, але там было ціха.
+02_243.wav	здалося што рытнула іх карова і васіль падумаў што ганна мусіць доіць у яго грудзях як заўсёды калі ён думаў цяпер пра гану	Здалося, што рыкнула іх карова, і Васіль падумаў, што Ганна, мусіць, доіць. У яго грудзях, як заўсёды, калі ён думаў цяпер пра Ганну,
+02_244.wav	пацяплела стала хораша і разам з тым узяла нецярплівасць каб хутчэй зноў пабачыцца	пацяплела, стала хораша, і разам з тым узяла нецярплівасць: каб хутчэй зноў пабачыцца!
+02_245.wav	ён замкнуў гумно і ўжо сабраўся ісці ў хату калі яго гукнулі васіль спыніўся на прыгуменні ішоў	Ён замкнуў гумно і ўжо сабраўся ісці ў хату, калі яго гукнулі. Васіль спыніўся: на прыгуменне ішоў
+02_246.wav	дробны кульгавы грыбок ахрэм жыту малаціў сказаў ён жыту	дробны, кульгавы Грыбок Ахрэм. Жыто малаціў? сказаў ён. Жыто...
+02_247.wav	добрыя да каляд на хлеб наладкі будзе ат паморшчыўся васіль няма нічога	Добрае? Да Каляд на хлеб і аладкі будзе? Ат... паморшчыўся Васіль. Няма нічога...
+02_248.wav	зямля туды яе маці вылаяўся грыбок зямля пясок адзін	Зямля, туды яе маць! вылаяўся Грыбок. Зямля... Пясок адзін...
+02_249.wav	у карча братку ўрадзіла каля цагельні аге зерне братку як боб што снопту мех	У Карча, братко, урадзіло... Каля цагельні? Аге. Зерне, братко, як боб. Што сноп, то мех.
+02_250.wav	от дзіва васіль ведаў што ўся гэта гаворка і грыбкова цікаўнасць толькі так для прыліку і чакаў далейшага гадаў што ж прывяло да яго ахрэма	Дзіво... Васіль ведаў, што ўся гэта гаворка і Грыбкова цікаўнасць толькі так, для прыліку, і чакаў далейшага, гадаў, што ж прывяло да яго Ахрэма.
+02_251.wav	і ні сябры грыбок бадайце не ў тры разы старэй і ні суседзі жыве грыбок наводдаль і не мог збочыць так сабе	І не сябры Грыбок бадай ці не ў тры разы старэй, і не суседзі жыве Грыбок наводдаль і не мог збочыць так сабе.
+02_252.wav	з нейкім клопатам прыйшоў а грыбок не спяшаўся як дзед дзяніс здароў	З нейкім клопатам прыйшоў... Грыбок не спяшаўся. Як дзед Дзяніс, як здароў?
+02_253.wav	здароў узяў што звулляў а пустое не кажы братку	Здароў... Узяў што з вулляў? Ат, пустое... Не кажы, братко.
+02_254.wav	мёду таго возьмеш у рот лыжку а чуеш ды толку з яго без хлеба	Мёду таго возьмеш у рот лыжку, а... чуеш! Толку з яго без хлеба...
+02_255.wav	мудры стары завяршыў з пашанай круцячы галавой грыбок пчалу тую лепш як чалавека якога разумее	Мудры стары, завяршыў, з пашанай круцячы галавой, Грыбок. Пчалу тую лепш як чалавека якога разумее!
+02_256.wav	і рыбу мудры мёду мабудзь хоча папрасіць чаю закрасіць скажаце яшчэ што выдумае насцяро��ана сачыў за хрэмавай гаворкай васіль	І рыбу!.. Мудры! Мёду, мабуць, хоча папрасіць! Чаю закрасіць, скажа, ці яшчэ што выдумае, насцярожана сачыў за Ахрэмавай гаворкай Васіль.
+02_257.wav	але той звярнуў на іншыя галоўнае мяркуючы па тым як сур'ёзна загаварыў	Але той звярнуў на іншае, галоўнае, мяркуючы па тым, як сур'ёзна загаварыў.
+02_258.wav	зямлю перадзельваць хочам мо чуў чуў што па людску было не так як дасюль	Землю перадзельваць хочам... Мо чуў? Чуў... Штоб па-людску було. А не так, як дасюль...
+02_259.wav	ды даўно параб а калі тое было сабрацца так от на нядзелю надумалі	Даўно б пара! А калі тое було, сабрацца?.. Дак от на нядзелю надумалі...
+02_260.wav	я так думаю што трэба табе прыйсці матка ўсё ж сказаць жанчына ці мо	Я так думаю, што трэба табе прыйсці. Матка ўсё ж, сказаць, жанчына. Ці мо
+02_261.wav	дзяніс няхай прыйдзе я прыйду цвёрда сказаў васіль ну от і добра	Дзяніс няхай прыйдзе?.. Я прыйду, цвёрда сказаў Васіль. Ну, от і добра.
+02_262.wav	грыбок ужо сабраўся ісці лес спыніўся яе то пачаў апавяшчаць шчэ пазаўчора цябе дык не бачыў	Грыбок ужо сабраўся ісці, але спыніўся. Я ето пачаў апавяшчаць шчэ пазаўчора. А цябе дак не
+02_263.wav	ну то ты ўжо не крыўду я ж я то так без хітрасці дык кажаш няма мёду	бачыў. То ты не крыўдуй, я ето так, без хітрасці... Дак, кажаш, няма мёду?
+02_264.wav	няма дзед нядаўна глядзеў а мо яе трохі хварэе малое ў мяне паласавацца б яму	Няма... Дзед нядаўна глядзеў. А мо е трохі? Хварэе малое ў мяне. Паласавацца б яму.
+02_265.wav	мо паправілася б хутчэй няма ну калі няма дык няма вінавата прамовіў грыбок і падаўся на дарогу за гумнамі	Мо паправілася б хутчэй... Няма... Ну, калі няма, то няма... вінавата прамовіў Грыбок і падаўся на дарогу за гумнамі.
+02_266.wav	а тласы на чужыя каўбасы мёду захацеў падумаў непрыхільна васіль ага чакай	Ласы на чужыя каўбасы! Мёду захацеў! падумаў непрыхільна Васіль. Аге ж, чакай!..
+02_267.wav	надаешся вам усім васіль тут жа разважыў што можа трохі й трэба было б занесці	Надаешся вам усім!.. Васіль тут жа разважыў, што, можа, трохі і трэба было б занесці,
+02_268.wav	бо што як грыбок пакрыўдзіцца за адмову і каб на яго немач абдзеліць наразаючы зямлю	бо што, як Грыбок пакрыўдзіцца за адмову і, каб на яго немач, абдзеліць, наразаючы зямлю.
+02_269.wav	як ніяк у камітэце ж гэтым з кім ты там гаманіў сустрэў дзед дзяніс калі васіль увайшоў на двор	Як-ніяк у камітэце ж гэтым... З кім там гаманіў? сустрэў дзед Дзяніс, калі Васіль увайшоў на двор.
+02_270.wav	а грыбок чаго ён сход кажа будзе зямлю дзяліць	Ат, Грыбок. Чаго ён? Сход, кажа, будзе пра землю...
+02_271.wav	і мёду прасіў для дзіцяці маўляў хворыя хворыя ну то трэба было б даць лыжку	І мёду прасіў. Для дзіцяці маўляў, хворае... Хворае? То трэба б даць лыжку.
+02_272.wav	ага даць надаешся кожнаму а што на кірмаш павязем хлеба купіць	Даць! Надаешся кожнаму! А што на кірмаш павязем, хлеба купіць!
+02_273.wav	дзед не стаў пярэчыць васіль у доме станавіўся як бы старэйшым пачынаў га��падаром забіраў уладу	Дзед не стаў пярэчыць: Васіль у доме станавіўся як бы старэйшым па чыну, гаспадаром, забіраў
+02_274.wav	калі васіль павячэраўшы ўстаў з за стала маці клапатліва параіла світу вазьмі на дожбу збіраецца	уладу. Калі Васіль, павячэраўшы, устаў з-за стала, маці клапатліва параіла: Світу вазьмі. На дождж бы збіраецца.
+02_275.wav	на холад бярэ дазваўся дзяніс дажджу не павінна але світу на дзень	На холад бярэ, азваўся Дзяніс. Дажджу не павінно... Але світу надзень...
+02_276.wav	вясельна кінуў світу на плечы выйшаў з хаты на дварэ было цямней хмурна і холадна	Васіль накінуў світу на плечы і выйшаў з хаты. На дварэ было цямней, хмурна і холадна,
+02_277.wav	з блізкага балота несла гнілой вільгаццю ганна прайшла на запаветную іх мясцінку каля плота	з блізкага балота несла гнілой вільгаццю. Ганна прыйшла на запаветную іх мясцінку каля плота
+02_278.wav	у акуратным з дамашняга сукна жакецюку васіль ужо не раз сам сабе азначаў што яна прыбіраецца ідучы на спатканне	ў акуратным, з дамашняга сукна жакеціку. Васіль ужо не раз сам сабе адзначаў, што яна прыбіраецца, ідучы на спатканне,
+02_279.wav	і яго гэта поўніла гонарам стараецца каб падабацца яму стараецца як перад сапраўдным кавалерам	і яго гэта поўніла гонарам. Стараецца, каб падабацца яму, стараецца, як перад сапраўдным кавалерам...
+02_280.wav	васіль хацеў прытуліць яе прыкрыць світаю але яна ўпёрлася рукамі адхінулася і доўга стаяла асобна	Васіль хацеў прытуліць яе, прыкрыць світаю, але яна ўперлася рукамі, адхінулася і доўга стаяла асобна.
+02_281.wav	вільготны вецер з балота варушыў яе валасы яна час ад часу іх папраўляла	Вільготны вецер з балота варушыў яе валасы, яна час ад часу іх папраўляла.
+02_282.wav	жакетка відаць грэла кепска ганна мёрзла але не прызнавалася яна моцна застыгла	Жакетка, відаць, грэла кепска. Ганна мерзла, але не прызнавалася. Яна моцна застыгла,
+02_283.wav	і калі васіль зноў прытуліў яе пад світу перастала дрыжаць не адразу	і калі Васіль зноў прытуліў яе пад світу, перастала дрыжаць не адразу.
+02_284.wav	разам было цёпла і хораж васілё было чутно як трапеча б'ецца каля яго рукі ганне на сэрца	Разам было цёпла і хораша. Васілю было чутно, як трапеча, б'ецца каля яго рукі Ганніна сэрца...
+02_285.wav	горнучы яе васіль марыў кеп з таго кавалка што каля цагельні дасталося то б надзел быў	Горнучы яе, Васіль марыў: Кеб з таго кавалка, што каля цагельні, дасталося. То б надзел буў!..
+02_286.wav	мёду парадаваў бы насенне б купіў адборнага пабачылі б	Мёду прадаў бы, насення б купіў адборнага... Пабачылі б!
+02_287.wav	любіш ты хваліцца а чаго ж мо не верыш да не можа і веру калі не хлучуш што мабыць праўда	Любіш ты хваліцца! А чаго ж! Мо не верыш? Да не, можа, і веру! Калі не хлусіш, то, мабуць, праўда.
+02_288.wav	праўда ён дадаў перакананы за мной не прападзеш ога	Праўда. Ён дадаў пераканана: За мной не прападзеш! Уга!
+02_289.wav	ты ж не казаў што хочаш узяць мяне ну чаго казаць і так відно а я думала ці не напросі гарбату і памяняць сабраўся ні слова не кажа пра ету	Ты ж не казаў, што хочаш узяць мяне! А чаго казаць. І так відно. А я думала, ці не на Просю гарбатую памяняць сабраўся! Ні слова не кажа пра ето!
+02_290.wav	васіль заклапочана па гаспадарску стала прызнаецца дзеліцца з ганнаю	Васіль заклапочана, па-гаспадарску стала прызнаецца, дзеліцца з Ганнаю:
+02_291.wav	у хаце холадна цесну сцены пагнілі нашчэнт няхата проста дамавіна	У хаце холадно, цесно. Сцены пагнілі нашчэнт... Не хата,
+02_292.wav	от што дамавіна то дамавіна хачу зімой трохі лесу купіць думаў куплю болей замёт думаў тут	а просто дамавіна... Што дамавіна, то дамавіна... Хачу зімой трохі лесу купіць. Думаў, куплю болей, за мёд, думаў. А тут
+02_293.wav	жыта пустое мёд трэба мяняць на хлеб ну але уе ты год трохі трохі у другі	жыто пустое. Мёд трэба мяняць на хлеб... Ну, але ў еты год трохі, трохі у другі...
+02_294.wav	недзе сумна доўга па воўчы завыў сабака ганна трывожна стаілася	Недзе сумна, доўга, па-воўчы завыў сабака. Ганна трывожна стаілася.
+02_295.wav	як скуголіць аж страшна бы на хаўтуры ну сказала яна доўга не магла супакоіцца	Як скуголіць... Аж страшно. Бы на хаўтуры... Сказала. Ганна доўга не магла супакоіцца.
+02_296.wav	васіль туліў яе да сябе нязграбнаю важкай рукою гладзіў пругкае плячо спіну	Васіль туліў яе да сябе, нязграбна, важкай рукою гладзіў пругкае плячо, спіну.
+02_297.wav	раптам слых яго ўлавіў непадалёку шарганні крокаў і ён не выпускаючы ганна азірнуўся	Раптам слых яго ўлавіў непадалёку шарганне крокаў, і ён, не выпускаючы Ганны, азірнуўся.
+02_298.wav	да іх ад могілак трымаючыся плота набліжалася панура ў змроку постаць	Да іх ад могілак, трымаючыся плота, набліжалася панурая ў змроку постаць.
+02_299.wav	за ёй васіль разгледзеў яшчэ дзве яны падышлі і сталі прыглядаючыся бач прылеплі	За ёй Васіль разгледзеў яшчэ дзве. Яны падышлі і сталі, прыглядаючыся. Бач, прыліплі!
+02_300.wav	нядобра сказаў першы другі груба нібы загадваючы кінуў хто такі а табе што у тон яму таксама груба адказаў васіль	нядобра сказаў першы. Другі груба, нібы загадваючы, кінуў: Хто такі? А табе што! у тон яму, таксама груба адказаў Васіль.
+02_301.wav	пагавары балда у гаворцы яго васіль улавіў ясную пагрозу як зваць	Пагавары, балда! У гаворцы яго Васіль улавіў ясную пагрозу. Як зваць?
+02_302.wav	ганна ўжо вызвалілася з падсвітай быстрым позіркам аглядала незнаёмых толькі тут васіль разабраў што рэч якую чалавек трымае пад пахай	Ганна ўжо вызвалілася з-пад світы і быстрым позіркам аглядвала незнаёмых. Толькі тут Васіль разабраў, што рэч, якую чалавек трымае пад пахай
+02_303.wav	якой васіль не даў раней увагі вінтовачны абрэз гэты абрэз пагрозна варухнуўся	і якой Васіль не даў раней увагі, вінтовачны абрэз. Гэты абрэз пагрозна варухнуўся.
+02_304.wav	адчуваючы як міжлапатак адразу пахаладзела васіль перавёў позірк на двух другіх яны таксама былі з абрэзамі	Адчуваючы, як між лапатак адразу пахаладзела, Васіль перавёў позірк на двух другіх яны таксама былі з абрэзамі.
+02_305.wav	далей цямнелі яшчэ дзве ці тры постаці васіль зваць	Далей цямнелі яшчэ дзве ці тры постаці. Васіль зваць...
+02_306.wav	да яго слыху дзіўна дайшло як густа цягуча шумяць грушы	Да яго слыху дзіўна дайшло, як густа, цягуча шумяць грушы,
+02_307.wav	і ён з трывогай зірнуў на гану яна здаецца спакойна чакала што будзе далей	ён з трывогай зірнуў на Ганну. Яна, здаецца, спакойна чакала, што будзе далей.
+02_308.wav	незнаёмы відаць заўважыў васілёў позірк твая дзеўка мая	Незнаёмы, відаць, заўважыў Васілёў позірк. Твая дзеўка? Мая.
+02_309.wav	другі раптам абхапіў гану за стан прылі брыдка здзекліва захіхікаў	Другі раптам абхапіў Ганну за стан, прыліп, брыдка, здзекліва захіхікаў:
+02_310.wav	цёплае ядры яе ганна гнеўна рванулася з усяе сілы кулаком таўханула яго ў грудзі	Цёплая, ядры яе!.. Ганна гнеўна рванулася, з усяе сілы кулаком таўханула яго ў грудзі.
+02_311.wav	адыдзе чорт слінявы я той ступіў крок раззлава нахапіў ганны за руку кротну	Адыдзі, чорт слінявы!.. Я? Той ступіў крок, раззлавана хапіў Ганну за руку, крутнуў.
+02_312.wav	вас зацягну зараз у поле але тут не помніча нічога як бясстрашны коршык	Вось зацягну зараз у поле... Але тут, не помнячы нічога, як бясстрашны коршак,
+02_313.wav	грозна рынуўся на яго васіль не лезь ён штурхнуў чорта тузануў за каўнер той адразу адпусціў ганну ствалом абрэза сунуў васілю ў жывот	грозна рынуўся на яго Васіль, Не лезь!.. Ён штурхнуў чорта, тузануў за каўнер. Той адразу адпусціў Ганну, ствалом абрэза сунуў Васілю ў жывот.
+02_314.wav	невядома чым бы ўсё гэта скончылася калі б адзін з іх еўры не крыкнуў пагрозны кінь	Невядома, чым бы ўсё гэта скончылася, калі б адзін з іх хэўры не крыкнуў пагрозна: Кінь!
+02_315.wav	чорт абвяў апусціў абрэз неахвотна адступіўся злосна праз зубы працадзіў шчасця тваё	Чорт абвяў, апусціў абрэз, неахвотна адступіўся. Злосна, праз зубы працадзіў: Шчасце тваё!
+02_316.wav	памаліся богу авечка той хто вырачыў у васілях хрыплавата запытаўся	Памаліся Богу, авечка!.. Той, хто выручыў Васіля, хрыпата запытаўся:
+02_317.wav	грыбкая храма ведаеш ну ведаю васіль гарэў перажытым	Грыбка Ахрэма ведаеш? Ну, ведаю... Васіль гарэў перажытым,
+02_318.wav	балам бойкі словы выходзілі важка хадзям пакажы у ганны вырвалася трывожнае патрабавальнае нашто	палам бойкі, словы выходзілі важка. Хадзем пакажы! У Ганны вырвалася трывожнае, патрабавальнае: Нашто?
+02_319.wav	у госці грозны незнаёмы раптам загадаў ледзь дахаты ды глядзі мне дзяржы язык за зубамі	У госці... Грозны незнаёмы раптам загадаў: Лезь дахаты. Ды глядзі, дзяржы язык за губою.
+02_320.wav	твая нара кінуў ён галавою ў бок ганенай хаты мая да от сядзі нядыш калі хочаш быць цэлаю ясно	Твая нара? кіўнуў ён галавою ў бок Ганнінай хаты. Мая. Дак от, сядзі не дыш, калі хочаш быць цэлаю, ясно?
+02_321.wav	і калі яму дабра хочаш ганна адказала спакойна дзёрзка чаго ж	І калі яму дабра хочаш! Ганна адказала спакойна, дзёрзка: Чаго ж,
+02_322.wav	зразумела ну так зматвайся а ўсім што не пайшла кіўнула на васіляганна	зразумела. Ну дак зматвайся. А з ім што? не пайшла, кіўнула на Васіля
+02_323.wav	дажджыў будзе не з'ядзім ну давай адсюль ужо злуючы загадаў ён ганне	Ганна. Жыў будзе! Не з'ядзім!.. Ну, давай адсюль! ужо злуючы, загадаў ён Ганне.
+02_324.wav	яна пайшла ціха не хапаючыся звычайнай сваёй сталай хадою	Яна пайшла ціха, не хапаючыся, звычайнай сваёй сталай хадою.
+02_325.wav	калі бразнула клямка за ёю хрыпаты скамандаваў аднаму глядзі ва ўсе бакі калі што якое страляй і з хаты вачэй не спускай каб не выходзіў ніхто	Калі бразнула клямка за ёю, хрыпаты скамандаваў аднаму: Глядзі ва ўсе бакі. Калі што якое страляй. І з хаты вачэй не спускай. Каб не выходзіў ніхто.
+02_326.wav	лячы што будзе хрыпаты варухнуў абрэзам давай па загуменні	Чысто будзе. Хрыпаты варухнуў абрэзам. Давай! Па загуменню!
+02_327.wav	васіль зразумеў што гэта яму загад і сумна зашаргаў лапцямі па сцежцы	Васіль зразумеў, што гэта яму загад, і сумна зашаргаў лапцямі па сцежцы.
+02_328.wav	не азіраючыся ён чуў што хэўра пацягнулася ўслед чуў шум іх крокаў смарканне важкае дыханне хрыпатага які ссунуўся адразу за ім	Не азіраючыся, ён чуў, што хэўра пацягнулася ўслед, чуў шум іх крокаў, смарканне, важкае дыханне хрыпатага, які сунуўся адразу за ім.
+02_329.wav	паўсагарод выбраліся на загуменную дарогу гумны стаялі ў цемры панурыя непрыветлівыя нізканасунуўшы на сябе важкія мокрыя кучомкі стрэх	Паўз агарод выбраліся на загуменную дарогу. Гумны стаялі ў цемры панурыя, непрыветлівыя, нізка насунуўшы на сябе важкія мокрыя кучомкі стрэх.
+02_330.wav	у васілёвых грудзях нешта сумна тужліва сціснулася нагам стала млосна ён мімаволі стаў	У Васілёвых грудзях нешта сумна, тужліва сціснулася, нагам стала млосна, і ён мімаволі
+02_331.wav	но ты варушыся падаў ззаду ствалом абрэза хрыпаты васіль неахвотна паплёўся далей	стаў. Ну, ты, варушыся! паддаў ззаду ствалом абрэза хрыпаты. Васіль неахвотна паплёўся далей.
+02_332.wav	адчуваючы халадок на патыліцы ён мімаволі трывожна пільна лавіў усё што было там за ім дзе ішла хэўра	Адчуваючы халадок на патыліцы, ён мімаволі трывожна, пільна лавіў усё, што было там, за ім, дзе ішла хэўра.
+02_333.wav	ён ужо не здагадваўся можна сказаць ведаў што ішлі ззаду бандыты з атрада маслака	Ён ужо не здагадваўся, а, можна сказаць, ведаў, што ішлі ззаду бандыты з атрада Маслака,
+02_334.wav	чуткі пры якіх ужо не адзін месяц страшылі людзей па ўсёй воласці яго поўніла разуменне вялікай неспадзяванай бяды	чуткі пра якіх ужо не адзін месяц страшылі людзей па ўсёй воласці. Яго поўніла разуменне вялікай, неспадзяванай бяды.
+02_335.wav	нядаўняя смеласць з якой ён абараняў ганны ўжо выветрылася у пацверазелай яго галаве прайшла ясная думка што не на дабро дапытваюцца яны ахрэма	Нядаўняя смеласць, з якой ён абараняў Ганну, ужо выветрылася. У пацверазелай яго галаве прайшла ясная думка, што не на дабро дапытваюцца яны Ахрэма,
+02_336.wav	што за нешта палічыцца хочуць можа нават і заб'юць і вось яму васілю выдалася няшчасце весці з сабой згубу	што за нешта палічыцца хочуць. Можа, нават і заб'юць!.. І вось яму, Васілю, выдалася няшчасце весці з сабой згубу.
+02_337.wav	і ён вядзе бо што рабіць няўжо ж самому на згубу аддацца	І ён вядзе. Бо што ж рабіць, няўжо ж самому на згубу аддацца?
+02_338.wav	хіба ж не праўда што свая сарочка бліжэй да цела хіба ж грыбок каб яму давялося не зрабіў бы таго што васіль	Хіба ж не праўда, што свая сарочка бліжэй да цела? Хіба ж Грыбок, каб яму давялося, не зрабіў бы таго ж, што Васіль, хіба
+02_339.wav	хіба палез б на наражон на смерць але думкі гэтыя не давалі спакою	ж палез бы на ражон, на смерць... Але думкі гэтыя не давалі спакою,
+02_340.wav	і больш за ўсё таму што трывожыла высяляць далейшае як там не ёсць а заўтра калі прыедзе з воласці міліцыя	і больш за ўсё таму, што трывожыла Васіля далейшае. Як там ні ёсць, а заўтра, калі прыедзе з воласці міліцыя,
+02_341.wav	васіль будзе ўсё ж вінаваты прыцягнуць на допыт паспрабуй тады апраўдайся перад імі	Васіль будзе ўсё ж вінаваты. Прыцягнуць на допыт, паспрабуй тады апраўдайся перад імі.
+02_342.wav	памагаў гэтым праводзіў зноў цягуча па воўчы завыў сабака	Памагаў гэтым, праводзіў... Зноў цягуча, па-воўчы завыў сабака.
+02_343.wav	праўду ганна казала бы на хаўтуры як чула ўсё роўна хоць бы душа на прыгуменнях хоць бы цэп дзе небудзь азваўся	Праўду Ганна казала. Бы на хаўтуры. Як чула ўсё роўна... Хоць бы душа на прыгуменнях. Хоць бы цэп дзе-небудзь азваўся.
+02_344.wav	усё ж было б не так самотна не так безнадзейна стукнуць баньюкі і людское вока не ўбачыць	Усё ж было б не так самотна, не так безнадзейна. Стукнуць бандзюкі, і людское вока не ўбачыць.
+02_345.wav	маўклівыя абыякавыя чарнеюць пустыя гумны пад панурымі кучомкамі стрэх	Маўклівыя, абыякавыя чарнеюць пустыя гумны пад панурымі кучомкамі стрэх...
+02_346.wav	а можа і лепш што яны пустыя не бачаць нічога ведаць ніхто не будзе правысілёвую сцежку	А можа, і лепш, што яны пустыя, не бачаць нічога, ведаць ніхто не будзе пра Васілёву сцежку...
+02_347.wav	і раптам поблізу заліўся брэхам нечы сабака злы няўціхлы вылузнуўся з пад варот	Раптам поблізу заліўся брэхам нечы сабака, злы, няўціхлы, вылузнуўся з-пад варот,
+02_348.wav	чорным камяком кінуўся пад ногі хрыпаваты мімаволі стаў адмахваючыся крутнуў абрэзам	чорным камяком кінуўся пад ногі. Хрыпаты мімаволі стаў, адмахваючыся, крутнуў абрэзам.
+02_349.wav	васіль адступіў крок насцярожана азірнуўся і ў той жа момант пачуў моцны ўдар па галаве нечым цвёрдым	Васіль адступіў крок, насцярожана азірнуўся і ў той жа момант пачуў моцны ўдар па галаве нечым цвёрдым.
+02_350.wav	улізнуць хочаш сволач сабака упарта не адставаў заліваўся брэхам абудзіў многіх іншых сабак што падмагалі яму на дварах	Улізнуць х��чаш, сволач! Сабака ўпарта не адставаў, заліваўся брэхам, абудзіў многіх іншых сабак, што падмагалі яму на дварах.
+02_351.wav	ён відаць не ўмеру асмялеў бо раптам енкнуў ад удару і захліпнуўся дзе нецярпліва запытаў хрыпаты высяляць далёка	Ён, відаць, не ў меру асмялеў, бо раптам енкнуў ад удару і захліпнуўся. Дзе? нецярпліва запытаў хрыпаты Васіля. Далёка?
+02_352.wav	зараз не даходзячы да грыбковага гумна спыніўся там	Зараз... Не даходзячы да Грыбковага гумна, спыніўся: Там...
+02_353.wav	селішча яго не брэшаш глядзі калі збрахаў яго	Селішча яго... Не брэшаш? Глядзі, калі збрахаў!.. Яго...
+02_354.wav	васіль папрасіўся цяпер пусціце управішся рэзка адказаў хрыпаду збіраючыся	Васіль папрасіўся: А цяпер пусціце!.. Управішся! рэзка адказаў хрыпаты, збіраючыся.
+02_355.wav	пачакаюць дома пакінуўшы аднаго на варце і васяля пры ім хрыпаты ляснуўшы за твораў рушыў з іншымі на грыбковы прыгумення	Пачакаюць дома!.. Пакінуўшы аднаго на варце і Васіля пры ім, хрыпаты, ляснуўшы затворам, рушыў з іншымі на Грыбкова прыгуменне.
+02_356.wav	першыя на стук у акно ў грыбковай хаце прачнулася жонка і на хвіліну слухала не разумела добра што стукаюць ім слухала і спала	Першая на стук у акно ў Грыбковай хаце прачнулася жонка. Яна хвіліну слухала, не разумела добра, што стукаюць ім, слухала і спала.
+02_357.wav	а хрэм устань нарэшце паварушыла яна мужа за плячо грыбок сапучыне ахвотна падняўся са смакам уголас пазяхнуў падшухаўся	Ахрэм, устань... нарэшце паварушыла яна мужа за плячо. Грыбок, сапучы, неахвотна падняўся, са смакам, уголас пазяхнуў, пачухаўся.
+02_358.wav	у хаце было душна і цёмна шоргаючы непаслухмянымі босымі нагамі па халаднаватай глінянай падлозе ён паплёўся да нізкага акенца	У хаце было душна і цёмна. Шоргаючы непаслухмянымі босымі нагамі па халаднаватай глінянай падлозе, ён паплёўся да нізкага акенца.
+02_359.wav	з прасонку выцягся аб рог вушака вылаяўся прыціснуўшыся тварам да шыбы пільна ўглядваўся ў постаць за акном	Спрасонку выцяўся аб рог вушака, вылаяўся. Прыціснуўшыся тварам да шыбы, пільна ўглядваўся ў постаць за акном,
+02_360.wav	але яна цьмяна расплывалася ў змроку хто там свой з воласці хто такі	але яна цьмяна расплывалася ў змроку. Хто там? Свой. З воласці. Хто такі?
+02_361.wav	ды па зямельнай справе я зямельнай мала вам дня грыбок сапеў думкі варушыліся неахвотна	Па зямельнай справе я... Па зямельнай... Мало вам дня!.. Грыбок сапеў, думкі варушыліся неахвотна.
+02_362.wav	а голас за шыбай тлумачыў бяда выйшла запазніцца давялося конь нагу вывіхнуў па доктара ездзілі	А голас за шыбай тлумачыў: Бяда выйшла. Запазніцца давялося... Конь нагу вывіхнуў... Па доктара ездзілі...
+02_363.wav	а неспакойна ў нас дык я ж свой з воласці	Неспакойна ў нас... Дак я ж свой... З воласці?
+02_364.wav	з воласцю ўпаўнаважаны жонканне ласкава папракнула ў лесу ед у бяду ноччу сну няма	З воласці. Упаўнаважаны... Жонка няласкава папракнула: Улез у ету бяду... Ноччу сну няма...
+02_365.wav	ды конь кажуць нагу папсаваў грыбоку поцемку намацаў конаўку зачэрпнуў вады	Конь, кажуць, нагу папсаваў... Грыбок упоцемку намацаў конаўку, зачэрпнуў вады.
+02_366.wav	нешта вельмі сушыла смага ён выпіў аж дзве конаўкі цішыні было добра чуваць як булькала ў яго горле вада	Нешта вельмі сушыла смага, ён выпіў аж дзве конаўкі, у цішыні было добра чуваць, як булькала ў яго горле вада:
+02_367.wav	адно з дзяцей спасонку штосьці часта замармытала ён паслухаў але не разабраў і бразнуўшы клямкаю выйшаў у сенцы	коўць, коўць. Адно з дзяцей спрасонку штосьці часта замармытала, ён паслухаў, але не разабраў і, бразнуўшы клямкаю, выйшаў у сенцы.
+02_368.wav	ледзь толькі грыбок звыкла адсунуў засаўку і шэры ў зрэбным споднем паявіўся ў расчыненых дзвярах	Ледзь толькі Грыбок звыкла адсунуў засаўку і, шэры, у зрэбным споднім, паявіўся ў расчыненых дзвярах,
+02_369.wav	постаць якая чакала на ганку тузанула за каўнер пікне толькі сволач	постаць, якая чакала на ганку, тузанула за каўнер. Пікні толькі, сволач!
+02_370.wav	ён пачуў як у грудзі ўпёрлося нешта цвёрдае халоднае і нічога не цямічы разгубленыя	Ён пачуў, як у грудзі ўперлася нешта цвёрдае, халоднае. Нічога не цямячы, разгублены
+02_371.wav	ад неспадзяванасці выціснуў братку што ты мы табе не браты юда	ад неспадзяванасці, выціснуў: Б-братко... ш-што ты?.. Мы табе не браты, юда!
+02_372.wav	таксама ціха злавесна хрыпаты прашыпеў пайшлі грыбок скамянелы ад страху пакорліва пацягнуўся ў бок хлява	Таксама ціха, злавесна хрыпаты прашыпеў: Пайшлі! Грыбок, скамянелы ад страху, пакорліва пацягнуўся ў бок хлява.
+02_373.wav	пастой тут пасцеражы каб з хаты дайшлі да яго словы кагосьці з бандытаў маслакі	Пастой тут, пасцеражы, каб з хаты... дайшлі да яго словы кагосьці з бандытаў. Маслакі!
+02_374.wav	як маланка ўспыхнула ў важкай быццам налітай вадой галаве думка гэтая адазвалася ў сэрцы смяротным сумам	як маланка, успыхнула ў важкай, быццам налітай вадой, галаве. Думка гэтая адазвалася ў сэрцы смяротным сумам:
+02_375.wav	канец давядуць да хлява прыставіць і канец як і не было яго ахрэма ім звесці чалавечае жыццё што плюнуць	Канец! Давядуць да хлява, паставяць і канец. Як і не было яго, Ахрэма. Ім звесці чалавечае жыццё што плюнуць.
+02_376.wav	ні аднаго ўжо камітэтчыка паклалі чужа ахрэм пра гэта ведаў што не прывядзе да дабра камітэта не ўтрымаўся чорт яго панёс	Не аднаго ўжо камітэтчыка паклалі... Чуў жа Ахрэм пра гэта, ведаў, што не прывядзе да дабра камітэт, а не, не ўтрымаўся. Чорт яго панёс...
+02_377.wav	дык ці ж ён сам набіваўся выбралі выбралі на яго галаву	Дык ці ж ён сам набіваўся! Выбралі выбралі на яго галаву!..
+02_378.wav	стой загадаў хрыпаты ён стаў кася словы заселі ў горле	Стой! загадаў хрыпаты. Ён стаў. Кайся! Словы заселі ў горле.
+02_379.wav	не хочаш браткі выціснуў грыбу пашкадуйце не нявінныя я не сам у камітэт неахвотаю	Не хочаш? Б-браткі, выціснуў Грыбок. П-пашкадуйце!.. Н-не... не в-вінны я... Я не сам у камітэт, н-не ахвотаю...
+02_380.wav	да чаго з ім важджацца нецярпліва адгукнуўся адзін які стаяў далей развідныя скора кокнуць і ўсё	Чаго з ім важдацца?! нецярпліва адгукнуўся адзін, які стаяў далей. Развідняе скора... Кокнуць і усё!
+02_381.wav	нявінныя браткі бандыт падняў абрэз ляснуў затворам памацаў пальцам ці ёсць патрон	Не в-вінны я... б-браткі!.. Бандыт падняў абрэз, ляснуў затворам, памацаў пальцам, ці ёсць патрон.
+02_382.wav	дзетак калі не мяне пашкадуйце бандыты былі няўмольныя	Дзетак, калі не мяне... пашкадуйце! Бандыты былі няўмольныя.
+02_383.wav	а самому трэба было шкадаваць ну за што ж мяне нагаварылі мабыць не верце	Самому трэба було шкадаваць! За што ж мяне?.. Нагаварылі, мабуць... Не верце... Не
+02_384.wav	нявінны кажаш а перадзел зямлі хто захацеў ну не я ж сход рашыў	вінны, кажаш? А перадзел зямлі, хто захацеў? Не я. Сход
+02_385.wav	сход апраўдваешся сволач ды сход вобчаство	рашыў... Сход. Апраўдваешся, сволач?! Сход. Вобчаство...
+02_386.wav	от як дампа мазгаў не будзе табе вобчарства слухай перадзел атаман маслак адмяняе	Вот як дам па мазгаўні! Будзе вобчаства! Слухай! Перадзел атаман Маслак адмяняе!..
+02_387.wav	запомні калі хочаш дзетак убачыць ясна дык ясна але ж сход	Запомні, калі хочаш дзетак бачыць! Ясна? Ясно... Але ж сход...
+02_388.wav	калі будзе перамер заказвай труну павысіў голас бандыт загадзя лажыся	Калі будзе перамер, заказвай труну! павысіў голас бандыт. Загадзя лажыся!
+02_389.wav	браткі дык хіба ж я адзін і другім перадай хай таксама калі жыць неахвота закажуць перадасі	Браткі, дак хіба ж я адзін... І другім перадай! Хай таксама, калі жыць неахвота, закажуць! Перадасі?
+02_390.wav	скажу на гэты раз усё ідзі грыбок нясмелы яшчэ як бы не верачы што ўсё гэта скончылася бачком азіраючыся на хрыпатага ступіў некалькі крокаў	Скажу... На еты раз усё. Ідзі! Грыбок нясмела, яшчэ як бы не верачы, што ўсё гэта скончылася, бачком, азіраючыся на хрыпатага, ступіў некалькі крокаў.
+02_391.wav	зараз крыкне верне зноў чакаў са страхам ахрэма легрыпаты крыкнуў іншыя	Зараз крыкне, верне зноў чакаў са страхам Ахрэм. Але хрыпаты крыкнуў іншае:
+02_392.wav	да раніцы шоб не рыпаўся грыбоку зрадаваў накіўнуўшы пайшоў хутчэй ён яшчэ трывожна азірнуўся калі бандыт свіснуў але свіст гэты быў нідэахрэма	Да раніцы штоб не рыпаўся! Грыбок, узрадавана кіўнуўшы, пайшоў хутчэй. Ён яшчэ раз трывожна азірнуўся, калі бандыт свіснуў, але свіст гэты быў не да Ахрэма.
+02_393.wav	хрыпаты напэўна клікаў другога як сцярог хату той адразу рушыў на яго свіст грыбок асцярожна прытуліўся да плота	Хрыпаты, напэўна, клікаў другога, які сцярог хату, той адразу рушыў на яго свіст. Грыбок асцярожна прытуліўся да плота,
+02_394.wav	даў дарогу толькі схаваўшыся за дзвярамі ў сенцах шаргануўшы засаўкаю	даў дарогу. Толькі схаваўшыся за дзвярамі ў сенцах, шаргануўшы засаўкаю,
+02_395.wav	ён адчуў сябе вальней але спакою не было і тут жонка драмала як бы нічога не здарыл��ся	ён адчуў сябе вальней. Але спакою не было і тут. Жонка драмала, як бы нічога і не здарылася.
+02_396.wav	кладучыся побач ледзь стрымліваючы дрыготку ён штурхнуў з папрокам спіш	Кладучыся побач, ледзь стрымліваючы дрыготку, ён штурхнуў з папрокам: Спіш!..
+02_397.wav	а што што табе грыбок увесь напоўнены нядаўна перажытым не адказаў	А?.. Што?.. Што табе?.. Грыбок, увесь напоўнены нядаўна перажытым, не адказаў.
+02_398.wav	накіраваў куды іх пазяхнула жонка накіраваў тут ледзь самога не накіравалі	Накіраваў куды іх? пазяхнула жонка. Накіраваў!.. Тут ледзь самога не накіравалі...
+02_399.wav	на той свет о што ты пляцеш а тое што чуеш прападзіты пропадам такая жытка	На той свет!.. Што ты пляцеш! Тое, што чуеш!.. Прападзі ты пропадам, такая ж-жытка!
+02_400.wav	чаго то ён упаўнаважаны еты а упаўнаважаны такі ж яны ўпаўнаважаны як я	Чаго ж ён?.. Упаўнаважаны еты? Упаўнаважаны. Такія ж яны ўпаўнаважаныя, як я...
+02_401.wav	кеп іх зямля не насіла хто што масы лакі	Кеб іх зямля не насіла! Хто ж то? Маслакі!
+02_402.wav	ой са страхам ускрыкнула жонка зачыніўшы дзверы	А! са страхам ускрыкнула жонка. Зачыніўшы дзверы,
+02_403.wav	ганна момант пастаяла ў сенцах прыслухоўваючыся да таго што адбываецца між бандытамі і васілём	Ганна момант пастаяла ў сенцах, прыслухоўваючыся да таго, што адбываецца між бандытамі і Васілём.
+02_404.wav	але гаворкі іх яна не магла разабраць паспрабавала ўгледзець іх у шчылінку каля дзвярэй	Але гаворкі іх яна не магла разабраць. Паспрабавала ўгледзець іх у шчылінку каля дзвярэй
+02_405.wav	не было відаць яна ўбегла ў хату зірнула ў акно у змроку ледзь разабрала васіля павялі наперадзе асамі драпежнымі ценямі панура пацягнуліся ўслед	не было відаць. Яна ўбегла ў хату, зірнула ў акно. У змроку ледзь разабрала Васіля павялі наперадзе, а самі драпежнымі ценямі панура пацягнуліся ўслед.
+02_406.wav	пайшлі не на вуліцу а кудысьці на прыгуменні божа ж ты мой што ж яны хочуць ім зрабіць	Пайшлі не на вуліцу, а кудысьці на прыгуменні. Божа мой, што яны хочуць з ім зрабіць!
+02_407.wav	яна тут жа апаліла сябе папрокам як яна магла паслухацца гэтай хэўры адысці пакінуць яго аднаго	Яна тут жа апаліла сябе папрокам: як яна магла паслухацца гэтай хэўры, адысці, пакінуць яго аднаго!
+02_408.wav	ганна кінулася ўжо да парога але спынілася у цёплай цішыні чулася роўнае лёгкае дыханне хвецкі	Ганна кінулася ўжо да парога, але спынілася. У цёплай цішыні чулася роўнае, лёгкае дыханне Хведзькі
+02_409.wav	ды стомлены бацькаў сон ганна нахілілася над ложкам та	ды стомлены бацькаў сон. Ганна нахілілася над ложкам. Тато... Тато...
+02_410.wav	мачыха нездаволена павярнулася чаго табе бандзі ты маслак сон ад бацькі ўраз зляцеў	Мачыха нездаволена павярнулася. Чаго табе? Бандзіты! Маслак! Сон ад бацькі ўраз зляцеў.
+02_411.wav	васіля на прыгуменне павялі а божа спалохана перахрысцілася мачыха	Васіля на прыгуменне павялі!.. А Божа! спалохана перахрысцілася мачыха.
+02_412.wav	хацела сказаць пра дзядзьку ахрэма але стрымалася ён быў братам нябожчыцы маці мачыха вельмі не любіла яго	Хацела сказаць пра дзядзьку Ахрэма, але стрымалася: ён быў братам нябожчыцы маці, мачыха вельмі не любіла яго.
+02_413.wav	калі бацька стаяў каля акна прыглядваючыся да постаці што тырчала зусім блізка за плотам	Калі бацька стаяў каля акна, прыглядаючыся да постаці, што тырчала зусім блізка за плотам,
+02_414.wav	ганармаль сачаем хапаючыся думала што рабіць чым памагчы яму любаму васільку	Ганна амаль з адчаем, хапаючыся, думала, што рабіць, чым памагчы яму, любаму Васільку.
+02_415.wav	з за трывогай прывасяля яна нейк мала думала пра дзядзьку іх тут мала усяго чалавек пяць	За трывогай пра Васіля яна неяк мала думала пра дзядзьку. Іх тут мало. Усяго чалавек пяць...
+02_416.wav	з вінтоўкамі запытаў бацька з абрэзамі ганутаміла яго павольнасць яго марудлівы маўклівы роздум	З вінтоўкамі? запытаў бацька. З абрэзамі... Ганну таміла яго павольнасць, яго марудлівы, маўклівы роздум.
+02_417.wav	людзей трэба апавясціць нецярпліва прамовіла яна бацька зноў азірнуўся на акно за якім цямнела поле	Людзей трэба апавясціць! нецярпліва прамовіла яна. Бацька зноў азірнуўся на акно, за якім цямнела поле.
+02_418.wav	як я сюды етым акном на агарод на вуліцу здурнела жахнулася мачыха	Як? Я сюды, етым акном на агарод... На вуліцу... Здурнела! жахнулася мачыха.
+02_419.wav	дык ён жа цябе з вінтоўкі ў мэнд ды не прыкмеціць ён загувець захацела ўсіх	Ды ён жа цябе з вінтоўкі ўмэнт!.. Не прыкмеціць ён. Загубіць захацела ўсіх!
+02_420.wav	калі сваёй галавы не шкода падумала б хоць пра бацькаву пра хвечку падумала б	Калі сваёй галавы не шкода, то падумала б хоць пра бацькаву! Пра Хведзьку падумала б!
+02_421.wav	а вы правасілля падумалі у голасе ганны захліпаўся плач	А вы б пра Васіля падумалі! у голасе Ганны захліпаў плач.
+02_422.wav	а нічога з ім не станецца з васілём тваім ганна ступіла крок да акна ля мачага кінулася наўперад яе раскінула рукі не апушчу	Нічога з ім не станецца, з Васілём тваім! Ганна ступіла крок да акна, але мачыха кінулася наўперад яе, раскінула рукі. Не пушчу!..
+02_423.wav	ці мог крыкнула яна бацьку на падмогу ты што ж ты стаіш акёлапе не бачыш	Цімох! крыкнула яна бацьку на падмогу. Ты, ты што ж стаіш як ёлапень! Не бачыш!
+02_424.wav	не трэба мякка сказаў ганні бацька не зробіць яму нічога	Не трэба! мякка сказаў Ганне бацька. Не зробяць яму нічога...
+02_425.wav	не зробяць ганна душачыся слязьмі крыўды і роспачы адышла ад мачкі апусцілася на лаўку	Не зробяць!.. Ганна, душачыся слязьмі крыўды і роспачы, адышла ад мачыхі, апусцілася на лаўку.
+02_426.wav	трывога за васіля за дзядзькое хрэмы аднак хутка высушыла яе слёзы яна востра ўслухоўвалася ў цішыню сяла чула зацяты сабачы брэх у баку прыгуменняў	Трывога за Васіля, за дзядзьку Ахрэма, аднак, хутка высушыла яе слёзы. Яна востра ўслухоўвалася ў цішыню сяла, чула зацяты сабачы брэх у баку прыгуменняў,
+02_427.wav	з даўкім неспакоем са страхам чакала што вось вось рук не стрэл	з даўкім неспакоем, са страхам чакала, што вось-вось грукне стрэл,
+02_428.wav	але і на прыгуменнях і ў сяле было ціха ні аднаго падазронага гуку не ўлавіла ганна	але і на прыгуменнях і ў сяле было ціха. Ні аднаго падазронага гуку не ўлавіла Ганна.
+02_429.wav	спяць скажытаўся як проса прадаўшы здзівіўся ўгос бацька хто спіць а хто сядзіць ды нядыша адгукнулася мачха яна з асцярогай ступіла да акна ў поле	Спяць, скажы ты, усе, як проса прадаўшы... здзівіўся ўголас бацька. Хто спіць, а хто сядзіць ды не дыша, адгукнулася мачыха. Яна з асцярогай ступіла да акна ў поле.
+02_430.wav	стаіць як тое пудзіла потым ганна пачула непадалёк ціхі свіст	Стаіць, як тое пудзіло!.. Потым Ганна пачула непадалёк ціхі свіст.
+02_431.wav	яна насцярожылася і ўзрадавалася цень пудзіла што тырчаў за плотам пацягнуўся ад хаты	Яна насцярожылася і ўзрадавалася цень-пудзіла, што тырчаў за плотам, пацягнуўся ад хаты.
+02_432.wav	пайшоў з палёгкай азначыў бацька постаць хутка знікла ў змроку поля	Пайшоў, з палёгкай адзначыў і бацька. Постаць хутка знікла ў змроку поля.
+02_433.wav	ганна ўстала моўчкі падалася ў сенцы ды куды пачула яна за сабою голас мачыхі	Ганна ўстала, моўчкі падалася ў сенцы. Ты куды? пачула яна за сабою голас мачыхі.
+02_434.wav	туды ж пагляджу пайду зноў сама на ражон лезе ды не чапай ты ўступіўся бацька	Туды ж!.. Пагляджу пайду. Зноў! Сама на ражон лезе!.. Не чапай! уступіўся бацька.
+02_435.wav	у сенцах ганна асцярожна адчыніла дзверы і выглянула навокал было ціха але цішыня гэта	У сенцах Ганна асцярожна адчыніла дзверы, выглянула. Навокал было ціха, але цішыня гэта
+02_436.wav	я толькі не супакойвала а нават як бы насцярожвала сыходзячы з ганка ганна мімаволі ўслухоўвалася баялася вокрыку	не толькі не супакойвала, а нават як бы насцярожвала. Сыходзячы з ганка, Ганна мімаволі ўслухоўвалася, баялася вокрыку.
+02_437.wav	тулячыся да сцяны хутка перабегла за рог хаты і толькі тут на міг агледзелася	Тулячыся да сцяны, хутка перабегла за рог хаты і толькі тут на міг агледзелася
+02_438.wav	ці не цямнее дзе небудзь постаць была па ранейшаму ціха ніхто не стаяў на дарозе	ці не цямнее дзе-небудзь постаць. Было па-ранейшаму ціха, ніхто не стаяў на дарозе.
+02_439.wav	яна ўжо не азіраючыся не слухаючы нікога пералазячы платы напрасткі цераз мокрыя па асенняму голыя агароды паляцела да васілёвага селішча	І яна, ужо не азіраючыся, не слухаючы нічога, пералазячы платы, напрасткі цераз мокрыя, па-асенняму голыя агароды паляцела да Васілёвага селішча.
+02_440.wav	на яго двары адпавеці што страшна чарнела пустатой яна пайшла цішэй у грудзях зашчымела ад нядобрага прадчування з васілём нешта здарылася	На яго двары ад павеці, што страшна чарнела пустатой, Ганна пайшла цішэй. У грудзях зашчымела ад нядобрага прадчування: з Васілём нешта здарылася!
+02_441.wav	яна баялася ўявіць сабе што з ім адганяла прыкрыя думкі няясныя няпэўныя нешта нядобрае сама спрачалася з сабою супакойвала але страх за васіля браў усё мацней	Яна баялася ўявіць сабе, што з ім, адганяла прыкрыя думкі, няясныя, няпэўныя нешта нядобрае, сама спрачалася з сабою, супакойвала, але страх за Васіля браў яе ўсё мацней.
+02_442.wav	з гэтым страхам яна зноў папракала сябе што адышла пакінула аднаго ў такі час	З гэтым страхам яна зноў папракала сябе, што адышла, пакінула аднаго ў такі час!..
+02_443.wav	дробна нецярпліва зазвінела шыба ад яе пальцаў цётку але яна чакаць прыйшлося цэлы век	Дробна, нецярпліва зазвінела шыбка пад яе пальцамі. Цётко Алена! Чакаць, здавалася, прыйшлося цэлы век.
+02_444.wav	яна прытулілася лбом да халоднага шкла старалася ўгледзець што там у хаце было цёмна не разабраць нічога нарэшце хтосьці падышоў да акна пачуўся голас старога дзяніца	Яна прытулілася лбом да халоднага шкла, старалася ўгледзець, што там у хаце. Было цёмна, не разабраць нічога. Нарэшце хтосьці падышоў да акна, пачуўся голас старога Дзяніса:
+02_445.wav	ды хто там ні свет ні зара і то я ханна ці махова	Хто там ні свет ні зара? Ето я. Ганна Цімахова.
+02_446.wav	ведала ўжо што васіля дома няма пахаладзела але выціснула васіля няма	Ведала ўжо, што Васіля дома няма, пахаладзела, але выціснула: Васіля няма?
+02_447.wav	за шывай мільгануў стрывожаны твар яго маці васіля праз момант адчыніліся дзверы	За шыбай мільгануў устрывожаны твар яго маці. Васіля?! Праз момант адчыніліся дзверы.
+02_448.wav	я ж думала ён жа да цябе мы стаялі каля нашай хаты толькі вы не бойцеся	Я ж думала!.. Ён жа да цябе... Мы стаялі каля нашай хаты... Толькі вы не бойцеся.
+02_449.wav	шчыж нічога невядома ой што ж ты кажаш гануля на ганак выйшаў стары дзяніс закашляў	Шчэ нічога не вядома... Ой, што ты кажаш, Гануля!.. На ганак выйшаў стары Дзяніс, закашляў.
+02_450.wav	мы стаялі як раптам падышлі два чалавекі з мыслакоў	Мы стаялі, як раптам падышлі два чалавекі. З маслакоў,
+02_451.wav	аказалася бандзіты павялі яго з сабою яны мяне прагналі а яго павялі	аказалася!.. Бандзіты?! Павялі яго з сабою. Мяне прагналі, а яго павялі...
+02_452.wav	божачка мой жахнулася маці яны нешта пра дзядзьку ахрэмы пыталіся дык ва сяля мабыць і пагналі каб паказаў	Божачко мой! жахнулася маці. Яны нешто пра дзядзьку Ахрэма пыталіся... Дак Васіля, мабуць, і пагналі, каб паказаў...
+02_453.wav	а хрэма кажаш адгукнуўся дзед нашто ім ахрэм спатрэбіўся	Ахрэма, кажаш? адгукнуўся дзед. Нашто ім Ахрэм спатрэбіўся?
+02_454.wav	не казалі не на добрае ведама з роздумам пра мовіў дзед	Не сказалі. Не на добрае, ведамо... з роздумам прамовіў дзед.
+02_455.wav	божачку ж паківала галавой цётка алена і невядома было аб кім цяпер гэты яе непакой	Божачко ж! паківала галавой цётка Алена, і невядома было, аб кім цяпер гэты яе непакой:
+02_456.wav	аб адным сыне ці аб ахрэме толькі тут раптам уразумела ганна ўсю прычыну такой трывогі	аб адным сыне ці і аб Ахрэме. Толькі тут раптам уразумела Ганна ўс�� прычыну такой трывогі.
+02_457.wav	не не аб адным жыцці яго яна непакоілася калі ён паслухаецца іх	Не, не аб адным жыцці яго яна непакоілася. Калі ён паслухаецца іх,
+02_458.wav	пакажа яго адпусцяць мусіць але няўжо ж ён пакажа прывядзе бяду к дзядзьку а хрэму	пакажа, яго адпусцяць, мусіць. Але няўжо ён пакажа, прывядзе бяду к дзядзьку Ахрэму?
+02_459.wav	калі ён пакажа ён усё роўна як стане заадно з імі памагаты іх	Калі ён пакажа, ён усё роўна як стане заадно з імі! Памагаты іх!
+02_460.wav	ці засудзіць яго ці не засудзіць яна пра гэта не думала ён пасудзіць	Ці засудзяць яго, ці не засудзяць яна пра гэта не думала, ён пасобіць,
+02_461.wav	можа загубіць чалавека злачынец будзе не не ён не зробіць гэтага не павінен зрабіць не стане ж ён іх хаўруснікам няхай і не з ахвоты	можа, загубіць чалавека! Злачынец будзе! Не-не! Ён не зробіць гэтага! Не павінен зрабіць! Не стане іх хаўруснікам, няхай і не з ахвоты!
+02_462.wav	ён жа смелы воньяк заступаўся за яе але ж тады яны могуць учыніць над ім бог ведае што	Ён смелы, вунь як заступаўся за яе... Але ж тады яны могуць учыніць над ім Бог ведае што!
+02_463.wav	ну няўчынець хутчэй за ўсё ён ці ўцячэце ашукае іх пакажа каго небудзь другога	Не ўчыняць!.. Хутчэй за ўсё ён ці ўцячэ, ці ашукае іх... Пакажа каго-небудзь другога...
+02_464.wav	васілёва маці збегала ў хату вярнулася завязваючы хустку ганна зразумела што яна хоча рабіць папрасіла	Васілёва маці збегала ў хату, вярнулася, завязваючы хустку. Ганна зразумела, што яна хоча рабіць, папрасіла:
+02_465.wav	не хадзіце вы я пайду пашукаю шчыгу добрага яны тырчаць дзе небудзь хэўра гетае	Не хадзіце вы!.. Я пайду пашукаю! Шчэ, чаго добраго, яны тырчаць дзе-небудзь, хэўра етая! Не,
+02_466.wav	не я пайду не магу я ды боязна нешта за яго дзе дзяніс патупаў на вуліцу а яны падаліся пад прыгуменне	я пайду! Не магу я!.. Боязно нешто за яго... Дзед Дзяніс патупаў на вуліцу, а яны падаліся пад прыгуменне.
+02_467.wav	ледзь толькі выйшлі за хлявы убачылі постаць што ціха ссунулася па разоры насустрач	Ледзь толькі выйшлі за хлявы, убачылі постаць, што ціха сунулася па разоры насустрач.
+02_468.wav	васіль узрадавана заспяшалася маці жывы ён адказаў не адразу неахвотна	Васіль?! узрадавана заспяшалася маці. Жывы! Ён адказаў не адразу, неахвотна:
+02_469.wav	цэлы ганна па яго насцярожанасці паголасу яго здагадалася што было з ім але яшчэ не хацелася верыць калі запыталася	Цэлы!.. Ганна па яго насцярожанасці, па голасу яго здагадалася, што было з ім. Але яшчэ не хацелася верыць, калі запыталася:
+02_470.wav	што там за хрэмам нябоў там жывы маць цяпер яна ўжо не сумнявалася завёў	Што там... з Ахрэмам? Не буў там... Жывы, мабуць... Цяпер яна ўжо не сумнявалася. Завёў.
+02_471.wav	паказаў памог ім бандытам і ганна пачула як спагада і пяшчота да васіля	Паказаў. Памог ім, бандытам. І Ганна пачула, як спагада і пяшчота да Васіля
+02_472.wav	быццам выветрыліся з яе здалося раптам нібы не васіль	быццам выветрыліся з яе. Здалося раптам, нібы не Васіль,
+02_473.wav	а нехта іншы незнаёмы чужы стаіць з крыўдай як няшчасная	а нехта іншы, незнаёмы, чужы стаіць. З крыўдай, як няшчасная,
+02_474.wav	не развітваючыся падалася цераз агародай у свой бок ён неўзабаве кінуўся за ёй здагнаў ухапіў за руку хацеў штосьці сказаць	не развітваючыся, падалася цераз агароды ў свой бок. Ён неўзабаве кінуўся за ёй, здагнаў, ухапіў за руку, хацеў штосьці сказаць.
+02_475.wav	ганна яна спакойна але рашуча вырвала руку прамовіла непрыхільна	Ганна!.. Яна спакойна, але рашуча вырвала руку, прамовіла непрыхільна:
+03_001.wav	раздзел трэці ісціна што няма нічога тайна якое не зрабілася п'яўным была вядома куранёўцам мусіць больш за ўсякую іншую	Раздзел трэці Ісціна, што няма нічога тайнага, якое не зрабілася б яўным, была вядома куранёўцам, мусіць, больш за ўсякую іншую.
+03_002.wav	яшчэ напалоханы грыбок нікому акрамя сваёй жонкі і слова не сказаў маўчалі ўсхваляваныя кожны па свойму ганны васіль	Яшчэ напалоханы Грыбок нікому, акрамя сваёй жонкі, і слова не сказаў, маўчалі ўсхваляваныя кожны па-свойму Ганна і Васіль,
+03_003.wav	а погаласка пра начную падзею плыла па вёсцы ад хаты да хаты	а погаласка пра начную падзею плыла па вёсцы ад хаты да хаты,
+03_004.wav	ад калодзежа да калодзежа чутка гэта пераходзячы ад чалавека да чалавека абрастала	ад калодзежа да калодзежа. Чутка гэта, пераходзячы ад чалавека да чалавека, абрастала
+03_005.wav	багатай найбольш жаночай куранёўскай фантазіі і пад вечар здарэнне разраслося так што сэрцы не толькі малых але і дарослых таміліся ў трывозе	багатай, найбольш жаночай, куранёўскай фантазіяй, і пад вечар здарэнне разраслося так, што сэрцы не толькі малых, але і дарослых таміліся ў трывозе.
+03_006.wav	казалі што бандытаў было не менш за сотню можа і болей і што быў там сам маслак і што масла казаў калі яны куранёўцы будуць перадзельваць зямлю не жыць ім не бачыць дабра	Казалі, што бандытаў было не менш за сотню, а можа, і болей, і што быў там сам Маслак, і што Маслак казаў: калі яны, куранёўцы, будуць перадзельваць зямлю не жыць ім, не бачыць дабра.
+03_007.wav	пасля гэтага звычайна ішлі здагадкі пра тое што ж могуць зрабіць мастакі	Пасля гэтага звычайна ішлі здагадкі пра тое, што ж могуць зрабіць маслакі.
+03_008.wav	былі вядомы сярод куранёўцаў і скептыкі якія смяяліся ж чутак даводзілі што ў іх дзевяноста дзевяць працэнтаў выдумкі	Былі, вядома, сярод куранёўцаў і скептыкі, якія смяяліся з чутак, даводзілі, што ў іх дзевяноста дзевяць працэнтаў выдумкі,
+03_009.wav	скептыкаў у сяле жыло таксама нямала як бы там ні было ў куранях панавалі непакой і насцярожанасць	скептыкаў у сяле жыло таксама нямала. Як бы там ні было, у Куранях панавалі непакой і насцярожанасць...
+03_010.wav	яшчэ ў той жа дзень а мужённа другі ў ранку чутка перабралася цераз гразкую дарогу да цэнтра сельскага савета	Яшчэ ў той жа дзень, а можа, на другі ўранку, чутка перабралася цер��з гразкую дарогу да цэнтра сельскага Савета,
+03_011.wav	бо назаўтра поўдні ў нязграбнай доўгай як хлеў у хаце куранёўскага грамацея андрэе дзятла	бо назаўтра апоўдні ў нязграбнай, доўгай, як хлеў, хаце куранёўскага грамацея Андрэя Дзятла,
+03_012.wav	ці як яго ўсе звалі ў сяле рудога сядзеў міліцыянер шабета і высвятляў усе акалічнасці прыходу бандытаў	ці, як яго ўсе звалі ў сяле, Рудога, сядзеў міліцыянер Шабета і высвятляў усе акалічнасці прыходу бандытаў.
+03_013.wav	шабеты быў выдатны амаль легендарны чалавек звычайны міліцыянер ён меў тут такі аўтарытэт якога мабыць не было ні ў аднаго не толькі валаснога але і павятовага кіраўніка	Шабета быў выдатны, амаль легендарны чалавек. Звычайны міліцыянер, ён меў тут такі аўтарытэт, якога, мабыць, не было ні ў аднаго не толькі валаснога, але і павятовага кіраўніка.
+03_014.wav	ён здзіўляў людзей у многіх вёсках рэдкай адвагай адданасцю справе	Ён здзіўляў людзей у многіх вёсках рэдкай адвагай, адданасцю справе.
+03_015.wav	не раз і не два гразіліся яму бандыты білі з абрэзаў прастрэлілі каля локця левую руку	Не раз і не два гразіліся яму бандыты, білі з абрэзаў, прастрэлілі каля локця левую руку,
+03_016.wav	а шабета бяшна нястомна гайсаў на цярплівым коніку ссяла ўсяловы святляў супакойваў наводзіў парадак	а Шабета бясстрашна, нястомна гайсаў на цярплівым коніку з сяла ў сяло, высвятляў, супакойваў, наводзіў парадак...
+03_017.wav	першым шабетай выклікаў грыбка а хрым паявіўся ў хаце не адзін а пад вартай сваёй сёння вельмі рашучай жонкі	Першым Шабета выклікаў Грыбка. Ахрэм паявіўся ў хаце не адзін, а пад вартай сваёй сёння вельмі рашучай жонкі.
+03_018.wav	адаслаўшы на двор пасыльнага плячысты паўнацелы здаровы як асілак шабета	Адаслаўшы на двор пасыльнага, плячысты, паўнацелы, здаровы, як асілак, Шабета,
+03_019.wav	які перад гэтым самым заклапочаным выглядам разбіраў нейкую паперку халоднымі вачыма зірнуў на грыбкову адарю і загадаў	які перад гэтым з самым заклапочаным выглядам разбіраў нейкую паперку, халоднымі вачыма зірнуў на Грыбкову Адар'ю і загадаў:
+03_020.wav	грамадзянка прашу выйсці чаму я то выйсці ці я чужая	Грамадзянка, прашу выйсці... Чаму ето, выйсці?.. Ці я чужая?
+03_021.wav	гарабчыха нават не варухнулася не паложану тут зараз будзе след	Грыбчыха нават не варухнулася. Не паложано. Тут зараз будзе следствіе.
+03_022.wav	ну няхай не паложана ясна ну ці ж ты не ведаеш мяне грыбчыха гатовы была абразіцца але раптам перамяніла тон відаць падумаўшы што так толькі ўзлуе яго	Ну і няхай!.. Не паложано, ясно? Ці ж ты не ведаеш мяне! Грыбчыха гатова была абразіцца, але раптам перамяніла тон, відаць, падумаўшы, што так толькі ўзлуе яго.
+03_023.wav	ну ведаеш жа антон а так гаворыш яна сказала ведаеш і мякка і з націскам мабыць напамінаючы пра тое што некалькі разоў карміла яго абедам і нават закрашанай самагонкай частавала пакляўшыся што на кірмашы купіла	Ведаеш жа, Антон, а так гаворыш!.. Яна сказала ведаеш і мякка, і з націскам, мабыць, напамінаючы пра тое, што некалькі разоў карміла яго абедам і нават закрашанай самагонкай частавала, пакляўшыся, што на кірмашы купіла.
+03_024.wav	не паложано я асно ну я ж хачу памагчы табе ў следстве я тым падступіла з другога боку ад'я	Не паложано, ясно? Я ж хачу памагці табе ў следстве етым, падступіла з другога боку Адар'я.
+03_025.wav	самі разбяромся не разберацеся бо ён без мяне нічога вам не скажа ужо ўпарта	Самі разбяромся. Не разберацеся. Бо ён без мяне нічога вам не скажа! ужо ўпарта,
+03_026.wav	загараючыся заявіла грыбчыха яна штурхнула мужа ну што ж ты маўчыш як язык прыкусіўшы	загараючыся, заявіла Грыбчыха. Яна штурхнула мужа. Што ж ты маўчыш, як язык прыкусіўшы!
+03_027.wav	ну яна праўду кажа кіўнуў маўклівы ўнураны грыбок шабета памаўчаў быццам паказваў што рашэнне гэтае неабы якое і дазволіў застацца	Яна праўду кажа... кінуў маўклівы, унураны Грыбок. Шабета памаўчаў, быццам паказваў, што рашэнне гэтае не абы-якое, і дазволіў застацца.
+03_028.wav	чорт з ёю з гэтай упартай бабай можа і вартая яна скажа і праўда грыбок напэўна нічога не сказаў бы	Чорт з ёю, з гэтай упартай бабай, можа, і вартае яна кажа. І праўда, Грыбок, напэўна, нічога не сказаў бы.
+03_029.wav	ён быў так прыгнечаны прыходам бандытаў і іх пагрозамі што адразу як толькі шабета пачаў допыт папрасіў братку	Ён быў так прыгнечаны прыходам бандытаў і іх пагрозамі, што адразу, як толькі Шабета пачаў допыт, папрасіў: Б-братко!
+03_030.wav	пусці ты мяне я нічога не ведаю як не знаеш прыходзілі яны да цябе	Пусці мяне... Я нічога не знаю... Як не знаеш? Прыходзілі яны да цябе?
+03_031.wav	прыходзілі колькі іх утраіх былі на дварэ адказала загрыбка жонка	Прыходзілі... Колькі іх? Утраіх булі на дварэ... адказала за Грыбка жонка.
+03_032.wav	былі між іх знаёмыя а пазналі вы каго небудзь не закруціў галавой грыбок	Былі між іх знаёмыя?.. Апазналі вы каго-небудзь? Не! закруціў галавой Грыбок.
+03_033.wav	не пазнаў ён пацвердзіла ад ар'е бо цёмна і два з тых бандытаў стаялі моўчкі	Не пазнаў ён, пацвердзіла Адар'я. Бо цёмно. І два з тых бандзітаў стаялі моўчкі...
+03_034.wav	толькі я думаю што без сваіх тут не абышлося я так думаю адкуль яны ўведалі што ў нас дзяліць зямлю хочуць	Толькі я думаю, што без сваіх тут не абышлося. Я так думаю адкуль яны ўведалі, што ў нас дзяліць землю хочуць?
+03_035.wav	само яно хіба дайшло да таго маслака данёс нехта ж прыйшоў і сказаў	Само яно хіба дайшло да таго Маслака? Данёс нехто ж. Прыйшоў і сказаў!
+03_036.wav	і скажы ты нядаўна штамбу бо пра дзяльбу і гаворка пачалася толькі таго часу	І, скажы ты, нядаўно ж там буў. Бо пра дзяльбу і гаворка пачалася колькі таго часу!..
+03_037.wav	і мусіць нехта ж з такіх які мне хочацца зямлёўпарадкавання дадаў шабета ну мусіць жа	І, мусіць, нехта ж з такіх, якім не хочацца землеўпарадкавання, дадаў Шабета. Ну, мусіць жа!..
+03_038.wav	на каго вы падазраеце мякка шчыра падступіўся шабета	На каго вы падазраваеце? мякка, шчыра падступіўся Шабета.
+03_039.wav	вочы грыбчыхі патухлі не буду бога гнявіць не знаю а калі не бачыла той казаць няма чаго не схапіўшы за рукі нязлодзей	Вочы Грыбчыхі патухлі. Не буду Бога гнявіць, не знаю. А калі не бачыла, то і казаць няма чаго. Не схапіўшы за рукі, не злодзей...
+03_040.wav	ну хтосьці ж звязаны з імі факт а хто не адступаў шабет не буду казаць	Хтосьці звязан з імі, факт. А хто? не адступаў Шабета. Не буду казаць,
+03_041.wav	не злавіла нікога кінуўшы спцярожлівы позірк на дзверы наблізіўшыся да шабеты ціха прамовіла	не злавіла нікого... Кінуўшы спасцярожлівы позірк на дзверы, наблізіўшы да Шабеты твар, ціха прамовіла:
+03_042.wav	пра дзятлікавы сяля каторы каля таго канца кажуць бы ён прывёў	Пра Дзятліка Васіля, каторы каля таго канца, кажуць бы ён прывёў!..
+03_043.wav	ён у той вечар сядзеў з чарнушкавай ганнай яна адразу ж адсунулася і на ўсякі выпадак голасна з'явіла не бачыла нічога не знаю	Ён у той вечар сядзеў з Чарнушкавай Ганнай!.. Яна адразу ж адсунулася і на ўсякі выпадак голасна заявіла: Не бачыла нічога, не знаю!..
+03_044.wav	даючы знак што сказала ўсё яна ўзнялася з услончыкай папрасіла толькі вы	Даючы знак, што сказала ўсё, яна ўзнялася з услончыка, папрасіла: Толькі вы
+03_045.wav	пра тое што я казала нікому ну добра паабяцаў шабета	пра тое, што я казала... нікому!.. Добра... паабяцаў Шабета.
+03_046.wav	можа ніколі не было уганны такой цяжкай поўнай супярэчлівых пачуццяў размовы як у гэты дзень з міліцыянерам	Можа, ніколі не было ў Ганны такой цяжкай, поўнай супярэчлівых пачуццяў размовы, як у гэты дзень з міліцыянерам.
+03_047.wav	яна не трывожылася за сябе сумленне ў яе было чыстае яна ведала што паклікалі сюды	Яна не трывожылася за сябе, сумленне ў яе было чыстае, яна ведала, што паклікалі сюды
+03_048.wav	за сведку за васяля трывожылася ганна і хоча гэта спачатку і словам не ўспамінаў васяля дапытваючыся якія былі бандыты іх прыкметы галасы паводзіны яна думала адно	за сведку. За Васіля трывожылася Ганна. І хоць Шабета спачатку і словам не ўспамінаў Васіля, дапытваючыся, якія былі бандыты, іх прыкметы, галасы, паводзіны, яна думала адно:
+03_049.wav	зараз павінен будзе рашацца лёс васіля што яна скажа міліцыянеру	зараз павінен будзе рашацца лёс Васіля. Што яна скажа міліцыянеру?
+03_050.wav	значыцца у той вечар вы сядзелі з дзятлым васілём падслухаўшы яе не запытаўся як бы	Значыцца, у той вечар вы сядзелі з Дзятлам Васілём... паслухаўшы яе, не запытаўся, а як бы
+03_051.wav	паўтарыў ганены словы шабет ганна кіўнула і вы нічога не чакалі ні пра якіх бандытаў не думалі	паўтарыў Ганніны словы Шабета. Ганна кіўнула. І вы нічога не чакалі, ні пра якіх бандытаў не думалі?..
+03_052.wav	а яны раптам падышлі і проста да вас бо так адразу і падышлі як і то яны так адразу	А яны раптам падышлі і проста да вас? Так адразу і падышлі! Як ето яны вас так адразу
+03_053.wav	знайшлі вас не знаю мы там ужо мног�� разоў былі дапусцім што вас бачылі там не раз	знайшлі? Не знаю... Мы там ужэ многа разоў булі... Дапусцім, што вас бачылі там не раз.
+03_054.wav	дапусцім што на вас накіраваў хто небудзь хто хацеў сам застацца ў ценю	Дапусцім, што на вас накіраваў хто-небудзь, хто хацеў сам застацца ў ценю...
+03_055.wav	ганна з палёгкай адгукнулася я і сама так думала хтосьці паказаў падвёў	Ганна з палёгкай адгукнулася: Я і сама так думала! Хтосьці паказаў, падвёў!..
+03_056.wav	чужымі рукамі хацеў за гарачае ўзяцца і хто ж я то мог быць не знаю	Чужымі рукамі хацеў за гарачае ўзяцца!.. Хто ето мог быць? Не знаю...
+03_057.wav	загадка туман задуменна прамовіў міліцыянер ён пільна глядзеў на гану	Загадка... Туман... задуменна прамовіў міліцыянер. Ён пільна паглядзеў на Ганну. Е
+03_058.wav	е адна загадкай вельмі простая што дзяцел васіль	адна здагадка, і вельмі простая. Што Дзяцел Васіль...
+03_059.wav	сам чакаў іх ён я то так выдумалі	сам... чакаў іх! Ён? Ето дак выдумалі!..
+03_060.wav	ён можа быць сам назначыў сустрэчу ім ганна ўскочыла ўражаны абураны ён	Ён, можа буць, сам назначыў сустрэчу ім! Ганна ўскочыла ўражаная, абураная. Ён...
+03_061.wav	яны яго кеп трохі прыстрэлілі б кеп яшчэ трохі канец быў бы яму вы кажаце	Яны яго кеб трохі прыстрэлілі б!.. Кеб яшчэ трохі, канец буў бы яму!.. А вы кажаце!..
+03_062.wav	але ж ён павёў іх ну я не знаю як і што патом было вы даўно ведаеце яго	Але ж ён павёў іх? Я... не знаю, як і што патом було... Вы даўно ведаеце яго?
+03_063.wav	аладкі зямлі разам ляпілі хаты ж рукой падаць ганна горача парывіста дадала няма ў яго нічога з тымі ж не людзям я знаю паверце нічога няма	Аладкі з зямлі разам ляпілі!.. Хаты ж рукой падаць!.. Ганна горача, парывіста дадала: Няма ў яго нічога з тымі, з нелюдзямі! Я знаю! Паверце!.. Нічога няма!
+03_064.wav	яна з непакоем з надзеяй зірнула на шабету чакала як прысуду яго слоў	Яна з непакоем, з надзеяй зірнула на Шабету, чакала, як прысуду, яго слоў.
+03_065.wav	у грудзях яе нягасла спадзяванне паверыць ёй паверыць вяселлю	У грудзях яе не гасла спадзяванне паверыць ёй, паверыць Васілю,
+03_066.wav	бачыць жа што не маніць яна ён нязлы добры ён усе добрыя недаверліва непрыхільна прамовіў у адказ шабета	бачыць жа, што не маніць яна... Ён нязлы... Добры ён... Усе добрыя, недаверліва, непрыхільна прамовіў у адказ Шабета.
+03_067.wav	з каго толькі й бандзіты выходзяць ён устаў сагнутымі пальцамі цвёрда пастукаў па стале пагрозна закончыў	З каго толькі бандыты выходзяць... Ён устаў, сагнутымі пальцамі цвёрда пастукаў па стале, пагрозна закончыў:
+03_068.wav	нічога адакапаюся выведу на чыстую ваду выходзячы ад шабеты поўныя вялікай трывогі заўсяля які зноў зрабіўся самым дарагім у свеце	Нічога, я дакапаюся! Выведу на чыстую воду! Выходзячы ад Шабеты, поўная вялікай трывогі за Васіля, які зноў зрабіўся самым дарагім у свеце,
+03_069.wav	яна раптам на ганку ўбачыла яго самога ён сядзеў нявесіла схіліўшы галаву мусіць чакаючы сваёй чаргі да міліцыянер��	яна раптам на ганку ўбачыла яго самога. Ён сядзеў, нявесела схіліўшы галаву, мусіць, чакаючы сваёй чаргі да міліцыянера.
+03_070.wav	у парыве пяшчоты спачуванне што ў момант залілі ўсю яе аддаўшыся гэтаму пачуццю	У парыве пяшчоты, спачування, што ў момант залілі ўсю яе, аддаўшыся гэтаму пачуццю,
+03_071.wav	не помнячы нічога ні аб чым не думаючы нібы падхопленае хваляй кінулася да васяля	не помнячы нічога, ні аб чым не думаючы, нібы падхопленая хваляй, кінулася да Васіля.
+03_072.wav	яна адразу ж абвяла так няласкава зірнуў насустрач васіль	Яна адразу ж абвяла, так няласкава зірнуў насустрач Васіль.
+03_073.wav	ён хутчэй адвярнуўся насцярожаным тварам і як чалавек гатовы на ўсё рашуча пайшоў у сенцы	Ён хутчэй адвярнуўся насцярожаным тварам і, як чалавек, гатовы на ўсё, рашуча пайшоў у сенцы.
+03_074.wav	са мной так жа сама прамовіў пасыльны рудыандрэй што курыў каля плота	Са мной так жа само, прамовіў пасыльны, Руды Андрэй, што курыў каля плота.
+03_075.wav	ішоў сядзеў таскаць усё маўчком думае нешта перажывае	Ішоў, сядзеў, та-скаць, усё маўчком... Думае нешто... Перажывае...
+03_076.wav	ганна ціха сышла з ганка падалася на вуліцу шабета сустрэлася ля стоячы за сталом пільна хутка аглядаючы	Ганна ціха сышла з ганка, падалася на вуліцу. Шабета сустрэў Васіля стоячы за сталом, пільна, хутка аглядваючы.
+03_077.wav	у важкім як бы непадным васілёвым позірку спадылба	У важкім, як бы непадступным Васілёвым позірку спадылба,
+03_078.wav	з пад калматых непаслухмяных пасмаў жорсткіх валасоў ва ўсёй панурай постаці ў расхрыстанай зрэбнай сарочцы і зрэбнай у рудых плямах твані штанах	з-пад калматых, непаслухмяных пасмаў шорсткіх валасоў, ва ўсёй панурай постаці ў расхрыстанай зрэбнай сарочцы і зрэбных, у рудых плямах твані, штанах
+03_079.wav	шабета ўлавіў штосьці нядобрае звіраватае зброя яе запытаўся шабета такім тонам які гаварыў што жартачкі з ім паганыя	Шабета ўлавіў штосьці нядобрае, звераватае. Зброя е? запытаўся Шабета такім тонам, які гаварыў, што жартачкі з ім паганыя.
+03_080.wav	чаго не дайшло зброя абрэсці нагане няма	Чаго? Не дайшло! Зброя абрэз ці наган е? Няма...
+03_081.wav	твар які чыста бандыцкі мімаволі прайшла ў галаве шабеты	Твар які, чысто бандыцкі... мімаволі прайшло ў галаве Шабеты.
+03_082.wav	вочы такіх нічога не ўбачыш як за хмараю і адно непадобна на другое зусім розныя як і не ў аднаго чалавека	Вочы у такіх нічога не ўбачыш! Як за хмараю... І адно не падобна на другое. Зусім розныя! Як не ў аднаго чалавека.
+03_083.wav	адно нібы трохі сірамяжнае другое кара звіраватая як у воўка	Адно нібы трохі серамяжае, а другое, карае, звераватае, як у воўка...
+03_084.wav	у яго дзіўна расло недавере да гэтага панурага куранёўца а што ў кішэні	У яго дзіўна расло недавер'е да гэтага панурага куранёўца. А што ў кішэні?
+03_085.wav	а сялок дастань пакажы стой там шабета пабачыў усяго за сваю службу усялякіх нечаканасцей	Асялок... Дастань. Пакажы... Стой там! Шаб��та пабачыў усяго за сваю службу, усялякіх нечаканасцей,
+03_086.wav	таму стаяў напагатове гэта была ўжо прывычка чалавека якія ездзяць адзін і адзін адказвае за ўсё за ўсе свае ўчынкі ў часам вельмі нечаканых абставінах асцярожнасць тут ніколі не лішняе	таму стаяў напагатове. Гэта была ўжо прывычка чалавека, які ездзіць адзін і адзін адказвае за ўсё, за ўсе свае ўчынкі ў часам вельмі нечаканых абставінах. Асцярожнасць тут ніколі не лішняя.
+03_087.wav	у руках у хлопца быў сапраўды звычайны асялок шабета загадаў падаць асялок	У руках у хлопца быў сапраўды звычайны асялок. Шабета загадаў падаць асялок,
+03_088.wav	паклаў яго каля сябе сеў нашто прынёс яго ды нож вастрыў забыўся пакласці	паклаў яго каля сябе, сеў. Нашто прынёс яго? Нож вастрыў... Забыўся пакласці...
+03_089.wav	шабета знянацку ўдарыў пытаннем даўно ў лесе быў у якім лесе	Шабета знянацку ўдарыў пытаннем: Даўно ў лесе буў? У якім лесе?
+03_090.wav	не прыдорвайся у бандзе такая нечаканасць грубаватасць была яго звычайным прыёмам калі ён дапытваў падазроных	Не прыдурвайся! У бандзе? Такая нечаканасць, грубаватасць была яго звычайным прыёмам, калі ён дапытваў падазроных.
+03_091.wav	у такія моманты пільным вачам яго нярэдка многае адкрывалася гэты шкуранёвец	У такія моманты пільным вачам яго нярэдка многае адкрывалася. Гэты ж куранёвец
+03_092.wav	і вокам не міргнуў толькі яшчэ больш набычыўся не быў я і не вадзіў іх па начах	вокам не міргнуў, толькі яшчэ больш набычыўся. Не буў я. І не вадзіў іх па начах?
+03_093.wav	васіль маўчаў чаго не адказваеш чаго ж знаюце ўжо знаем усё знаем і раю не круціць дарэмно	Васіль маўчаў. Чаго не адказуваеш? Чаго ж... Знаеце ўжэ... Знаем. Усё знаем. І я раю не круціць дарэмно.
+03_094.wav	усё роўна нічога не будзе даўно з імі звязана з кім но не паказвай дурня з маслакоўцамі	Усё роўна нічога не будзе... Даўно з імі звязан? З кім? Ну, не паказвай дурня! З маслакоўцамі?
+03_095.wav	не знаю я іх а як жа не знаеш калі вадзіў а табе прыставілі абрэз	Не знаю я іх... Як жа не знаеш, калі вадзіў?! Табе б прыставілі абрэз...
+03_096.wav	но но ты мяне не бяры рукамі я табе не прыцель не твайго дзясятка знаю я такіх	Ну-ну, ты мяне не бяры рукамі! Я табе не прыяцель, не твайго дзесятка!.. Знаю я такіх.
+03_097.wav	кожны як толькі ў пастку ўшчэміцца авечкай стаць хоча бач наставілі абрэз	Кажны, як толькі ў пастку ўшчэміцца, авечкай стаць хоча... Бач! наставілі абрэз!
+03_098.wav	вяселле пярэчыў чаго казаць попусту многа было іх пяць здаецца	Васіль не пярэчыў. Чаго казаць попусту. Многа було іх? Пяць, здаецца...
+03_099.wav	здаецца хто быў прозвішчы іх не нашы незнаёмыя	Здаецца!.. Хто буў, прозвішчы іх! Не нашы. Не знаёмыя...
+03_100.wav	скрыць хочаш думаеш нам якія не абвесці хто не нашы кажу	Скрыць хочаш? Думаеш на мякіне абвесці! Хто? Не нашы, кажу...
+03_101.wav	горай толькі сабе робіш круціць хочаш васіль не сказаў нічога шавета нездаволена пабарабаніў аб стол	Горай толькі сабе робіш! Круціць хочаш? Васіль не сказаў нічога. Шабета нездаволена пабарабаніў аб стол.
+03_102.wav	пра што яны гаварылі нічога загадалі наставілі абрэз і ўсё васількі ўну	Пра што яны гаварылі? Нічога... Загадалі?.. Наставілі абрэз і ўсё? Васіль кіўнуў.
+03_103.wav	шабета больш не пытаўся узяўшы аловак з нагруднай кішэні выгралай гімнасцёркі	Шабета больш не пытаўся. Узяўшы аловак з нагруднай кішэні выгаралай гімнасцёркі,
+03_104.wav	ён падсунуў да сябе кавалачак жоўтай абгортачнай паперы і паказваючы васілю што як раней сочыць за ім стаў штосьці пісаць	ён падсунуў да сябе кавалачак жоўтай абгортачнай паперы і, паказваючы Васілю, што, як і раней, сочыць за ім, стаў штосьці пісаць.
+03_105.wav	грамацеі ён відаць таксама быў невялікі бо літары паяўляліся цяжка крывыя нязграбныя	Грамацей ён, відаць, таксама быў невялікі, бо літары паяўляліся цяжка і крывыя, нязграбныя.
+03_106.wav	вось падпішы пратакол падсунуў шабета паперку васілю васілюзяў аловак паслінеў графіт нахіліўся	Вот, падпішы пратакол! падсунуў Шабета паперку Васілю. Васіль узяў аловак, паслініў графіт, нахіліўся.
+03_107.wav	тут паднізам ну чаго ж бярэшся падпісваць не чытаўшы строга зірнуў на яго шабеты	Тут, пад нізам? Чаго ж бярэшся падпісваць, не чытаўшы? строга зірнуў на яго Шабета.
+03_108.wav	а ўсё адно усё адно не разбяру не граматны дэ амаль што	Усё адно... Усё адно не разбяру... Няграматны? Амаль
+03_109.wav	як пратакол падпісваць так не граматны а як бандзіта ўвесці навукі хапіла	што... Як пратакол падпісуваць, дак няграматны, а як бандзітаў весці навукі хапіла...
+03_110.wav	пратакол ету следствія з разлажэннем маіх пытанняў і тваіх адказаў ясно	Пратакол ето следствія, з ізлажэннем маіх пытанняў і тваіх адказаў. Ясно?
+03_111.wav	ясна тут усё фактычна без круцяльні прачытаць мне можа	Ясно... Тут усё фактычно. Без круцяльні... Пачытаць мне, можа?
+03_112.wav	не трэба парадак такі ну ладна падпісвай падпісаўшы васіль з палёгкаю стаў	Не трэба. Парадак такі... Ну, ладно падпісувай! Падпісаўшы, Васіль з палёгкай устаў.
+03_113.wav	надакучыла яму гэта гаворка ды і спяшаўся ён дакончыць перарваную справу таму і задаволены быў што падпісаўшы нарэшце адбыў усё	Надакучыла яму гэта гаворка, ды і спяшаўся ён дакончыць перарваную справу, таму і задаволен быў, што, падпісаўшы, нарэшце адбыў усё.
+03_114.wav	куды спыніў яго шабета ён таксама ўстаў васіль не адразу зразумеў значэнне шабетавага пытання адказаў спакойна	Куды? спыніў яго Шабета. Ён таксама ўстаў. Васіль не адразу зразумеў значэнне Шабетавага пытання, адказаў спакойна:
+03_115.wav	дадому пачакай тон яго здзівіў васяля гэта быў ужо загад	Дадому. Пачакай. Тон яго здзівіў Васіля, гэта быў ужо загад.
+03_116.wav	шавета заступіў яму дарогу згінам пальцаў цвёрда пастукаў па аконнай раме	Шабета заступіў яму дарогу, згінам пальцаў цвёрда пастукаў па аконнай раме.
+03_117.wav	на гэты яго стух з двара неўзабаве павольна ўвайшоў андрэй руды давай зараз да яго	На гэты яго стук з двара неўзабаве павольна ўвайшоў Андрэй Руды. Давай зараз да яго,
+03_118.wav	шабета кіўнуў андрэй рудому на васіля і скажы хто там у яго дома	Шабета кіўнуў Андрэю Рудому на Васіля, і скажы... Хто там у яго дома?
+03_119.wav	і дзе п'е таскаць дзяніс матка скажы матцы яго жа прынесла адзенне	Дзед е, та-скаць, Дзяніс. Матка... Скажы матцы яго, штоб прынесла адзецца...
+03_120.wav	шавета зірнуў на босыя з попельнымі плямамі падсохлай гразівы селёвай ногі абутак які небудзь і харчоў торбу	Шабета зірнуў на босыя, з попельнымі плямамі падсохлай гразі Васілёвы ногі. Абутак які-небудзь. І харчоў торбу.
+03_121.wav	харчоў адгукнуўся андрэй руды і падтуліў губы воўнь яно што	Харчоў? адгукнуўся Андрэй Руды і падтуліў губы: вунь яно што!
+03_122.wav	ён нейкім дзіўным позіркам агледзеў у сяля харчоў і кепутку	Ён нейкім дзіўным позіркам агледзеў Васіля. Харчоў. І кеб хутко!
+03_123.wav	як умею эх руды нявесіла пачухаў патыліцу	Як умею... Эх, Руды нявесела пачухаў патыліцу.
+03_124.wav	калі ён выйшаў шавета не адыходзячы ад дзвярэй загадаў хлопцу сесці васіль не паслухаўся спадылба з ваўкаватай насцярожанасцю зірнуў на шабету	Калі ён выйшаў, Шабета, не адыходзячы ад дзвярэй, загадаў хлопцу сесці. Васіль не паслухаўся, спадылба з ваўкаватай насцярожанасцю зірнуў на Шабету.
+03_125.wav	у вачах яго яшчэ было сумнення а можа гэта ўсяго выдумка ну чаго ўпўся нядобра прамовіў шабета	У вачах яго яшчэ было сумненне а можа, гэта ўсяго выдумка? Ну, чаго ўпяўся? нядобра прамовіў Шабета.
+03_126.wav	бег ці можа думаеш ды не васіль раптам спалохана нейк бо дзіцячы запытаў	Бегці, можа, думаеш?! Не... Васіль раптам спалохана, неяк па-дзіцячы запытаў: Куды
+03_127.wav	куды ты мяне у юравічы пойдзеш уцюрмо пад стражу	ето мяне? У Юравічы пойдзеш. У... у цюрму? Пад стражу.
+03_128.wav	а касіль адразу патух сеў шабета пільна зірнуў на яго як бы вывучаючы	А... Васіль адразу патух, сеў. Шабета пільна зірнуў на яго, як бы вывучаючы.
+03_129.wav	але з таго як васіль трымаў сябе цяпер цяжка было вывесці што небудзь пэўнае такая скрытная была ў гэты момант душа яго	Але з таго, як Васіль трымаў сябе цяпер, цяжка было вывесці што-небудзь пэўнае, такая скрытная была ў гэты момант душа яго.
+03_130.wav	ні баязне ні шкадаванне ні якой небудзь надзея ці просьбы аб літасці	Ні баязні, ні шкадавання, ні якой-небудзь надзеі ці просьбы аб літасці
+03_131.wav	нічога не адбівалася на яго здавалася безуважным холадна застылым твары	нічога не адбівалася на яго, здавалася, безуважным, холадна застылым твары.
+03_132.wav	як скамянеў падумаў шабета вокам не міргненуй тып мабыць	Як скамянеў, падумаў Шабета. Вокам не міргне... Ну і тып, мабуць...
+03_133.wav	уцякаць няспробы калі жыць не надакучыла на ўсякі выпадак прыгразіўся ён ад мяне яшчэ ніхто не вылузваўся не было такіх здарэнняў	Уцякаць не спробуй, калі жыць не надакучыло, на ўсякі выпадак прыгразіўся ён. Ад мяне яшчэ ніхто не вылузваўся. Не было такіх здарэнняў!..
+03_134.wav	васіль не адказаў з той хвіліны калі ён даведаўся што дадому ўжо не вернецца калі развеяліся такія ўпартыя надзеі што шчасліва ўсё кончыцца ў душы яго сапраўды	Васіль не адказаў. З той хвіліны, калі ён даведаўся, што дадому ўжо не вярнуцца, калі развеяліся такія ўпартыя надзеі, што шчасліва ўсё кончыцца, у душы яго, сапраўды,
+03_135.wav	нібы ўсё звяла і скамянела у гэты цяжкі ў яго жыцці момант калі яму трэба было б здавалася	нібы ўсё звяла і скамянела. У гэты цяжкі ў яго жыцці момант, калі яму трэба было б, здавалася,
+03_136.wav	бедаваць аб няшчасці аб ганьбі якія так бязлітасна блыталі яго надзеі	бедаваць аб няшчасці, аб ганьбе, якія так бязлітасна блыталі яго надзеі,
+03_137.wav	ён дзіўна ні аб чым не думаў нічога не шкадаваў у анямелай душы яго была	ён, дзіўна, ні аб чым не думаў, нічога не шкадаваў, у анямелай душы яго была
+03_138.wav	важкая і жорсткая спусцеласць свет быў для яго цяпер напоўнены толькі	важкая і жорсткая спусцеласць. Свет быў для яго цяпер напоўнен толькі
+03_139.wav	чужымі абыякавымі людзьмі і ён сярод іх жыў адзінокі такі ж абыякавы як і яны	чужымі, абыякавымі людзьмі, і ён сярод іх жыў адзінокі, такі ж абыякавы, як і яны, і
+03_140.wav	яму не шкада было нікога з іх і ніхто з іх не хваляваў яго	яму не шкада было нікога з іх, і ніхто з іх не хваляваў яго.
+03_141.wav	нават тое што недзе там дома маці напэўна у слязах ніяк не абыходзіла яму	Нават тое, што недзе там дома маці, напэўна, у слязах, ніяк не абыходзіла яму.
+03_142.wav	нішто не выбівала васіля з цяперашняй жорсткай безуважнасці маці ўбегла задыханая перапалоханая	Нішто не выбівала Васіля з цяперашняй жорсткай безуважнасці. Маці ўбегла задыханая, перапалоханая.
+03_143.wav	васіль пазнаў у яе крокі яшчэ калі яна была ў сенцах але не варухнуўся	Васіль пазнаў яе крокі яшчэ калі яна была ў сенцах, але не варухнуўся,
+03_144.wav	хмурна унураны ў сябе сядзеў і тады калі матка выпусціўшы з рук мяшок і лапці з жаллівымі прыгаворкамі з лямантам кінулася да яго	хмурна, унураны ў сябе сядзеў і тады, калі матка, выпусціўшы з рук мяшок і лапці, з жаллівымі прыгаворкамі, з лямантам кінулася да яго,
+03_145.wav	прагна трывожна прытуліла васілёчак каласочак сынку мой ну куды ж цябе за што ж цябе за якія грахі дзяціначку маю	прагна, трывожна прытуліла: Васілёчак, каласочак, сынку мой... Куды ж цябе, за што ж цябе, за якія грахі, дзяціначку маю...
+03_146.wav	васіль холадна з ранейшым безуважным выглядам адвёў маці ад сябе	Васіль холадна, з ранейшым безуважным выглядам адвёў маці ад сябе.
+03_147.wav	за што яго бяром табе б маці лепей ведаць цвёрда адгукнуўся шабета ён дзелавіта запытаў усё прынесла	За што яго бяром, табе б, маці, лепей ведаць, цвёрда адгукнуўся Шабета. Ён дзелавіта запытаў: Усё прынеслі?
+03_148.wav	усё што загадану сказаў руды якія са світы цераз руку сумна стаяў каля дзвярэй	Усё, што загадано, адказаў Руды, які са світай цераз руку сумна стаяў каля дзвярэй.
+03_149.wav	усё кіўнула і маці стрымліваючы галашэнне дайце яму	Усё, кіўнула і маці, стрымліваючы галашэнне. Дайце яму.
+03_150.wav	яна падняла з падлогі лапцей мяшок калі васіль стаў накручваць парыжэлыя анучы	Яна падняла з падлогі лапці і мяшок. Калі Васіль стаў накручваць парыжэлыя анучы,
+03_151.wav	замотваць аборы ціха назірала толькі сутаргава хліпала выціраючы вочы вялікімі патрэсканымі пальцамі	замотваць аборы, ціха назірала і толькі сутаргава хліпала, выціраючы вочы вялікімі патрэсканымі пальцамі.
+03_152.wav	калі ён абуўся пачала гаварыць што паклала яму ў торбу булку хлеба агуркоў	Калі ён абуўся, пачала гаварыць, што паклала яму ў торбу: булку хлеба, гуркоў,
+03_153.wav	але васіль не даслухаўшы пайшоў да андрэй рудога узяў світу дыможна было б тую якой рабіў	але Васіль, не даслухаўшы, пайшоў да Андрэя Рудога, узяў світу. Можна було б тую, у якой рабіў,
+03_154.wav	прамовіў васіль надзяваючы світунапашкі няў сватай кібу новай гэта было ўсё што ён сказаў тут	прамовіў Васіль, надзяваючы світу напашкі. Не ў сваты, кеб у новай... Гэта было ўсё, што ён сказаў тут.
+03_155.wav	тая ж як сіту сыночак усяў дзірках васіль кінуў позірк на міліцыянера чакаючы каманды	Тая ж як сіто, сыночак. Уся ў дзірках... Васіль кінуў позірк на міліцыянера, чакаючы каманды.
+03_156.wav	калі шбета перакінуўшы сумку цераз плячо даў загад выходзіць і васіль спакойна рушыў	Калі ж Шабета, перакінуўшы сумку цераз плячо, даў загад выходзіць і Васіль спакойна рушыў,
+03_157.wav	маці зноў прыпала да сына і поўнае гора адчаю забедавала	маці зноў прыпала да сына, поўная гора, адчаю, забедавала: А
+03_158.wav	а мой жа ты дубочы месячы ты мой залаценькія як жа ты адзін	мой жа ты дубочак, месячык ты мой залаценькі!.. А як жа ты адзін!..
+03_159.wav	ну ат няможна ёй без я таго незадаволена нахмурыўся васіль	Ну, от, няможно ёй без етаго! нездаволена нахмурыўся Васіль.
+03_160.wav	маці заўважыла як бы прачытала гэты яго папрок і крыху прыціхла	Маці заўважыла, як бы прачытала гэты яго папрок і крыху прыціхла.
+03_161.wav	раней трэба было плакаць адгукнуўся шабета ўжо на двары як гадавала	Раней трэба було плакаць, адгукнуўся Шабета ўжо на двары. Як гадавала.
+03_162.wav	вучыць трэба было каб жыў чэрну шабета не выпускаючы з пад свае ўвагі васяля	Вучыць трэба було, каб жыў чэсно... Шабета, не выпускаючы з-пад свае ўвагі Васіля,
+03_163.wav	адвязваў ад ручковага плота гнядога коніка аж да сядла бляпанага грызёю	адвязаў ад дручковага плота гнядога коніка, аж да сядла абляпанага гразёю.
+03_164.wav	ну давай ідзі загадаў шабета васільна міг як бы прачнуўся зірнуў на маці	Ну, давай, ідзі! загадаў Шабета. Васіль на міг як бы прачнуўся, зірнуў на маці
+03_165.wav	пяшчотна са шкадаваннем як яна тут адна са старым ды малым апраўляцца будзе	пяшчотна, са шкадаваннем як яна тут адна са старым ды малым упраўляцца будзе!
+03_166.wav	адчуваючы як усярэдзіне нешта чула квола затрымцела сказаў ёй	Адчуваючы, як усярэдзіне нешта чула, квола ��атрымцела, сказаў ёй:
+03_167.wav	мама астаньцеся тут яна душачыся слязьмі кіўнула ідучы вуліцу і васіль бачыў людзі стаялі каля варот ліплі да вокан	Мамо, астаньцеся тут! Яна, душачыся слязьмі, кіўнула. Ідучы вуліцаю, Васіль бачыў: людзі стаялі каля варот, ліплі да вокан.
+03_168.wav	ішоў ён зноў абыякавы да ўсяго з нерухомым застылым тварам нікога нібы не пазнаючы не даючы нікому ўвагі	Ішоў ён зноў абыякавы да ўсяго, з нерухомым, застылым тварам, нікога нібы не пазнаючы, не даючы нікому ўвагі.
+03_169.wav	на вуліцы было гразка ногі глыбока ўлазілі ў гушчу трэба было брацца бліжэй да плота сцежачкаю але ён не бярогся ступаў напрасткі	На вуліцы было гразка, ногі глыбока ўлазілі ў гушчу. Трэба было брацца бліжэй да плота, сцежачкаю, але ён не бярогся, ступаў напрасткі.
+03_170.wav	праходзячы праз свой дом заўважыў дзе дадзяніца бясвіты без шапкі валодзьку які глядзеў цікаўна весела нават	Праходзячы паўз свой дом, заўважыў дзеда Дзяніса без світы, без шапкі, Валодзьку, які глядзеў цікаўна, весела нават,
+03_171.wav	але не падаў знаку усё было як у тумане як выдумка у якую самому яшчэ быццам не верылася	але не падаў знаку. Усё было як у тумане, як выдумка, у якую самому яшчэ быццам не верылася.
+03_172.wav	несапраўдным быццам было ўсё і гэта вуліца іграз і ён арыштант	Несапраўдным быццам было ўсё: і гэта вуліца, і гразь, і ён, арыштант,
+03_173.wav	і шабета які следам цярпліва цягнецца ведучы на повадзе каня і нават дзед	і Шабета, які следам цярпліва цягнецца, ведучы на повадзе каня, і нават дзед...
+03_174.wav	толькі адно жыло хвалявала васіля ганна як не быў прыгнечаны абыякавы здавалася да ўсяго яшчэ здалёк заўважыў неспакойную яе постаць	Толькі адно жыло, хвалявала Васіля Ганна. Як ні быў прыгнечаны, абыякавы, здавалася, да ўсяго, яшчэ здалёк заўважыў неспакойную яе постаць.
+03_175.wav	трымаючыся за слупок адчыненых веснічак ганна глядзела на васяля нецярпліва чакала	Трымаючыся за слупок адчыненых веснічак, Ганна глядзела на Васіля, нецярпліва чакала.
+03_176.wav	і дзіўнае сталася з васілём хоць і сам чакаў яе нібы на зло сабе	І дзіўнае сталася з Васілём хоць і сам чакаў яе, нібы назло сабе,
+03_177.wav	прагнуў апошні раз на развітанне зірнуць адчуў як падступіла да грудзей	прагнуў апошні раз, на развітанне, зірнуць, адчуў, як падступіла да грудзей
+03_178.wav	гаркота насцярожаная непрыхільнасць стаіць выйшла паглядзець знайшла дзіву мала што другія глядзяць	гаркота, насцярожаная непрыхільнасць. Стаіць, выйшла паглядзець знайшла дзіво!.. Мало, што другія глядзяць!
+03_179.wav	успомнілася яе непрыязныя адыдзі і бровы нядобра самалюбна ссунуліся	Успомнілася яе непрыязнае: Адыдзі! і бровы нядобра, самалюбна ссунуліся,
+03_180.wav	вочы адарваліся ад яе ўтаропіліся ў халодную гразь што паўзла пад ногі так і падыходзіў не зірнуўшы больш на яе поўнячыся ўпартай помслівай непрыхільнасцю	вочы адарваліся ад яе, утаропіліся ў халодную гразь, што паўзла пад ногі. Так і падыходзіў, не зірнуўшы больш на яе, поўнячыся ўпартай, помслівай непрыхільнасцю.
+03_181.wav	васіль адарвалася ганна ад веснічак насустрач ён толькі на момант прыпыніўся	Васіль!.. адарвалася Ганна ад веснічак насустрач. Ён толькі на момант прыпыніўся,
+03_182.wav	зірнуў на яе і адразу ж схамянуўся важка пацёкся далей	зірнуў на яе і адразу ж схамянуўся, важка пацёгся далей.
+03_183.wav	васіль невінавата я васіль не азірнуўся не адказаў быццам не чуў	Васіль... не вінавата я!.. Васіль не азірнуўся, не адказаў, быццам не чуў.
+03_184.wav	ганна прайшла трохі ўслед адстала моўчкі час ад часу асклізваючыся мясіў гразь ён	Ганна прайшла трохі ўслед, адстала. Моўчкі, час ад часу асклізваючыся, мясіў гразь ён,
+04_001.wav	раздзел чацвёрты адразу пасля таго як васіль прайшоў ганна падалася ў двор	Раздзел чацверты Адразу пасля таго як Васіль прайшоў, Ганна падалася ў двор.
+04_002.wav	ёй чужой дзяўчыне нядобра было не тое што ісці за хлопцам але і глядзець доўга ўслед яму	Ёй, чужой дзяўчыне, нядобра было не тое што ісці за хлопцам, але і глядзець доўга ўслед яму,
+04_003.wav	у куранях лічылася гэта за вялікі грэх для дзяўчыны амаль паловіла вёскі была на вуліцы сачыла за васілём і значыцца заганнаю	у Куранях лічылася гэта за вялікі грэх для дзяўчыны. Амаль палавіна вёскі была на вуліцы, сачыла за Васілём і, значыцца, за Ганнаю, і
+04_004.wav	іганне трэба было асабліва атрымацца няпісанага але неадменнага закону	Ганне трэба было асабліва трымацца няпісанага, але неадменнага закону.
+04_005.wav	яно ўжо і так парушыла гэты закон сама падышоўшы да васяля парушыла на столькіх людскіх вачах	Яна ўжо і так парушыла гэты закон, сама падышоўшы да Васіля, парушыла на столькіх людскіх вачах,
+04_006.wav	цяпер трэба было як бы павініцца перад людзьмі паказаць што яна не абы хто што яна шануе сваю славу людзей людскія звычаі	цяпер трэба было як бы павініцца перад людзьмі, паказаць, што яна не абы-хто, што яна шануе сваю славу, людзей і людскія звычаі. І
+04_007.wav	яна ішла дахаты з выгляду спакойная паважная што так як і належала ёй ісці	яна ішла дахаты, з выгляду спакойная, паважная, ішла так, як і належала ёй ісці.
+04_008.wav	ні разу не азірнулася нават не паглядзела куды яго павялі і трэба сказаць гання цяпер і не хацелася нісці за васілём	Ні разу не азірнулася, нават не паглядзела, куды яго павялі. І трэба сказаць, Ганне цяпер і не хацелася ні ісці за Васілём,
+04_009.wav	не глядзець услед ён так абышоўся з ёю так адказаў на яе шчырасць зняважыў перад усёй вёскай	ні глядзець услед. Ён так абышоўся з ёю, так адказаў на яе шчырасць зняважыў перад усёй вёскай.
+04_010.wav	ідучы дваром яна першы час несла ў сабе толькі крыўду мачыха была ў хаце замешвала парасятам і ганна падумала	Ідучы дваром, яна першы час несла ў сабе толькі крыўду. Мачыха была ў хаце, замешвала парасятам, і Ганна падумала:
+04_011.wav	добра што яна хоць на вуліцы не стаяла не бачыла мачыха сц��рла з паружавелых рук	добра, што яна хоць на вуліцы не стаяла, не бачыла. Мачыха сцерла з паружавелых рук
+04_012.wav	наліплыя бульбяныя камы выпрасталася кінула ганне як загад знясі от	наліплыя бульбяныя камы, выпрасталася, кінула Ганне як загад: Занясі от... Але
+04_013.wav	але каліганна ўзяла цэбар не ўтрывала неспадзеўкі папракнула і не сорам віснуць на хлопцы	калі Ганна ўзяла цэбар, не ўтрывала, неспадзеўкі папракнула: І не сорам!.. Віснуць на хлопцы,
+04_014.wav	пры людзях бачыла ўсё ткі ў акно ўгледзела каб яна ды прапусціла што	пры людзях! Бачыла ўсё-ткі. У акно ўгледзела!.. Кеб яна ды прапусціла што!..
+04_015.wav	хто вісні скажаце ды бачыла і ён а добры адвярнуўся гаварыць не стаў пан які ганарысты	Хто вісне? Скажаце!.. Бачыла!.. І ён, ён добры! Адвярнуўся, гаварыць не стаў!.. Пан які ганарысты!..
+04_016.wav	ганна хутчэй зачыніла дзверы за сабой і без таго маркотна хоць ты плач	Ганна хутчэй зачыніла дзверы за сабой і без таго маркотна, хоць ты плач.
+04_017.wav	накарміўшы парасят стала ў роздуме каля хлява не ведала куды ісці вяртацца ў хату не хацелася	Накарміўшы парасят, стала ў роздуме каля хлява, не ведала, куды ісці. Вяртацца ў хату не хацелася,
+04_018.wav	ведала што там зноў чакаюць мачашыны папрокі зірнула ў бок гумна	ведала, што там зноў чакаюць мачышыны папрокі. Зірнула ў бок гумна:
+04_019.wav	бацька быў ці ў гумне ці недзе поблізу бо вароты былі адчынены бачыла бацьку натаку	бацька быў ці ў гумне, ці недзе поблізу, бо вароты былі адчынены. Убачыла бацьку на таку
+04_020.wav	горбіўся наўколенцах у зрэбнай запатнелай сарочцы з асцюкамі урадкаватых пабітых ніткамі сівізных валасах	горбіўся наўколенцах у зрэбнай запатнелай сарочцы, з асцюкамі ў радкаватых, пабітых ніткамі сівізны валасах,
+04_021.wav	шырока мерна размахваючы лапаткай веяўжы мякінай пустое калоссе зляталіся на дол амаль каля яго кален зернеш ляцела вясёлым і пругкім залацістым струменем шорхатам асыпалася на даўгаватую раскідзістую горку	шырока, мерна размахваючы лапаткай, веяў жыта. Мякіна і пустое калоссе зляталі на дол амаль каля яго кален, зерне ж ляцела вясёлым і пругкім залацістым струменем, з шорхатам асыпалася на даўгаватую, раскідзістую горку.
+04_022.wav	бацька быў стомлены зірнуў на гану моўчкі абыякава ні на момант не прыпыніўся чэрпаў і чэрпаў лапаткай мерна кідаў ёю на горку пасярэдзіне тока	Бацька быў стомлены, зірнуў на Ганну моўчкі, абыякава, ні на момант не прыпыніўся чэрпаў і чэрпаў лапаткай, мерна кідаў ёю на горку пасярэдзіне тока.
+04_023.wav	нічога не пытаючыся ганна ўзялася памагаць яму ад грабла к з астаронку мякіну акуратна прыбрала акалот падмяла дзе можна было ток	Нічога не пытаючыся, Ганна ўзялася памагаць яму адграбла к застаронку мякіну, акуратна прыбрала акалот, падмяла, дзе можна было, ток.
+04_024.wav	у клопаце гэтым у халаднаватай цішыні гумна угары якога толькі раз пораз цвіркалі вераб'і яна на нейкі час	У клопаце гэты��, у халаднаватай цішыні гумна, угары якога толькі раз-пораз цвіркалі вераб'і, яна на нейкі час
+04_025.wav	забыла пра сваю крыўду і скруху бацька добры ціхі бацька	забыла пра сваю крыўду і скруху. Бацька, добры, ціхі бацька,
+04_026.wav	ён таксама здаецца супакойваў яе сваёй стомленай як бы непадуладнай ніякаму смутку постаццю	ён таксама, здаецца, супакойваў яе сваёй стомленай, як бы непадуладнай ніякаму смутку постаццю.
+04_027.wav	у гэтыя хвіліны супакаення ганне падумалася што і яе крыўда і нават васілёвая бяда не такія ўжо і страшныя як ёй здалося	У гэтыя хвіліны супакаення Ганне падумалася, што і яе крыўда, і нават Васілёва бяда не такія ўжо страшныя, як ёй здалося.
+04_028.wav	у сяля вядома не забяруць давядуць да алешнікаў так абы пастрашыць што аб іншым была навука дый пусцяць	Васіля, вядома, не забяруць. Давядуць да Алешнікаў, так, абы пастрашыць, штоб іншым була навука, ды і пусцяць...
+04_029.wav	ну можа прыгрозяць кеп другі раз не вадзіў мо возьмуць слова што не вінаваты ён сам па сабе	Ну, можа, прыгрозяць, кеб другі раз не вадзіў, мо возьмуць слова, што ніколі з бандзюкамі знацца не будзе... Разбяруцца, што не вінаваты ён сам па сабе.
+04_030.wav	пусцяць а тады няхай толькі вернецца яна яму пакажа	Пусцяць!.. А тады няхай толькі вернецца, яна яму пакажа!
+04_031.wav	ой як пакажа як напомніць зло прыйдзецца яму папахадзіць за ёй	Ой, як пакажа, як папомніць зло прыйдзецца яму папахадзіць за ёй,
+04_032.wav	папамаліць каб забыла ды даравала крыўду не даруе яна знявагі так проста век напамінаць будзе аж закаяцца ён	папамаліць, каб забыла ды даравала крыўду. Не даруе яна знявагі так проста, век напамінаць будзе, аж закаецца ён...
+04_033.wav	непрыкметна у гумно паўзлі поцемкі але бацька не ўставаў стока	Непрыкметна ў гумно ўпаўзлі поцемкі, але бацька не ўставаў з тока,
+04_034.wav	хацеў мусіць давеяць усё толькі крыху недавеяўкі хуткае пагусцелі	хацеў, мусіць, давеяць усё. Толькі крыху не давеяў, поцемкі хутка пагусцелі,
+04_035.wav	і ён паслухаў ганны паклаў лапатку неахвотна падняўся мала ж і не ўправіўся грэць яму жменя якая	і ён паслухаў Ганну, паклаў лапатку, неахвотна падняўся. Мало ж і не ўправіўся, грэц яму... Жменя якая...
+04_036.wav	прамовіў ён са шкадаваннем заўтра кончыце ні ўцячэ яно супакойла вянна	прамовіў ён са шкадаваннем. Заўтра кончыце... Не ўцячэ яно... супакоіла Ганна. Не
+04_037.wav	не ўцячэ лінейк шкода кідаць не кончыўшы ён адчыніў вароты шырэй	ўцячэ. Але неяк шкода кідаць, не кончыўшы... Ён адчыніў шырэй вароты,
+04_038.wav	каб у гумне пасвятлела і дастаў мяшок у змроку яны сыпалі што было павена	каб у гумне пасвятлела, і дастаў мяшок. У змроку яны ссыпалі, што было павеяна.
+04_039.wav	бацька хацеў яшчэ наўздагад падмесці ток калі прыбег ведзька і аб'явіў	Бацька хацеў яшчэ наўздагад падмесці ток, калі прыбег Хведзька і аб'явіў:
+04_040.wav	трэба есці зараз маму кажа картопля прастыне зараз ідзём бацька стаў моўчкі збірацца ўзяў з за стар��нка шапку світу выйшаў на прыгуменне зарыпеў варотамі	Трэба есці зараз! Мамо кажа, картопля прастыне! Зараз ідзем! Бацька стаў моўчкі збірацца узяў з застаронка шапку, світу, выйшаў на прыгуменне, зарыпеў варотамі.
+04_041.wav	вячэруючы ганна спасцярожліва паглядала на мачуху чакала што тая вось вось зноў пачне гаворку пра васяля	Вячэраючы, Ганна спасцярожліва паглядвала на мачыху, чакала, што тая вось-вось зноў пачне гаворку пра Васіля.
+04_042.wav	і праўда матчка нядоўга маўчала як бы між іншым паведаміла у селядзятліка забралі	І праўда, мачыха нядоўга маўчала як бы між іншым, паведаміла: Васіля Дзятліка забралі...
+04_043.wav	бацька толькі скоса зірнуў на ганную не сказаў нічога шабет павёў алешнікі	Бацька толькі скоса зірнуў на Ганну. І не сказаў нічога. Шабета павёў. У Алешнікі...
+04_044.wav	паспрабавала зноў завязаць гаворку мачыха але і на гэты раз чарнушка прамаўчаў і яна змоўкла	паспрабавала зноў завязаць гаворку мачыха, але і на гэты раз Чарнушка прамаўчаў, і яна змоўкла.
+04_045.wav	ганне на момант стала лягчэй усё ж яна не была ўпэўнена што мачыха зноў не вернецца да горкай падзеі	Ганне на момант стала лягчэй. Усё ж яна не была ўпэўнена, што мачыха зноў не вернецца да горкай падзеі,
+04_046.wav	сядзець за сталом ганне было неспакойна хутчэй павячэраўшы яна хапаючыся перахрысцілася на абразы устала	сядзець за сталом Ганне было неспакойна. Хутчэй павячэраўшы, яна, хапаючыся, перахрысцілася на абразы, устала,
+04_047.wav	не пераадзяваючыся падалася да дзвярэй ты куды перапыніла яе мачыха	не пераадзяваючыся, падалася да дзвярэй. Ты куды? перапыніла яе мачыха.
+04_048.wav	нікуды на вуліцу пагляджу не прыйшоў ён а я не да яго	Нікуды. На вуліцу, пагляджу... Не прыйшоў ён. А я не да яго.
+04_049.wav	бразнула клямкаю выскачыла на двор і чуйнае пільнае з такім адчуваннем быццам за ёй сочаць	Бразнула клямкаю, выскачыла на двор і, чуйная, пільная, з такім адчуваннем, быццам за ёй сочаць,
+04_050.wav	пайшла на вуліцу знарок старалася не глядзець у той бок дзе іх плот	пайшла на вуліцу. Знарок старалася не глядзець у той бок, дзе іх плот,
+04_051.wav	дзяўчора стаялі гнала ад сябе неадступную думку а можа ён там можа прыйшоў	дзе ўчора стаялі, гнала ад сябе неадступную думку: а можа, ён там, можа, прыйшоў?
+04_052.wav	у ёй невядома чаму жыла не адступалася упартая упэўненасць ён там	У ёй невядома чаму жыла, не адступалася ўпартая ўпэўненасць: ён там,
+04_053.wav	ён прыйшоў выглядае яна мімаволі чакала яго воклічу і думала рыхтавала яму адплату за крыўдную знявагу перад людзьмі	ён прыйшоў, выглядае. Яна мімаволі чакала яго воклічу і думала, рыхтавала яму адплату за крыўдную знявагу перад людзьмі.
+04_054.wav	як ні прымушала сябе не азірацца на плот ні ўтрывала глянула там нікога не было	Як ні прымушала сябе не азірацца на плот не ўтрывала, глянула. Там нікога не было!
+04_055.wav	яна аднак прагнала трывогу гэта яшчэ нічога не значыць васіль мог проста не ўправіцца прыйсці ён і ў іншыя дні бывала пазніўся а тут жа такая прыгода коньнякормлены гаспадарка не дагледжана	Яна, аднак, прагнала трывогу: гэта яшчэ нічога не значыць. Васіль мог проста не ўправіцца прыйсці. Ён і ў іншыя дні, бывала, пазніўся, а тут жа такая прыгода конь не кормлены, гаспадарка не дагледжана.
+04_056.wav	калі выйшла на вуліцу падумала к хадосцы пайду падумала хочучы пабачыць не хадоску а выселеў двор выселе ў хату	Калі выйшла на вуліцу, падумала: К Хадосьцы пайду, падумала, хочучы пабачыць не Хадоську, а Васілёў двор, Васілёву хату,
+04_057.wav	васяля ёй здавалася што пабачыць васяля ёй хочацца не таму што сумуе трывожыцца па ім а проста каб пераканацца што ён дома	Васіля. Ёй здавалася, што пабачыць Васіля ёй хочацца не таму, што сумуе, трывожыцца па ім, а проста каб пераканацца, што ён дома.
+04_058.wav	на васілёвым двары было ціха пуста сумна сумнай выглядала іх хата што маўкліва чарнела ў змроку ні гаворкі ў ёй ні святла ў вокнах	На Васілёвым двары было ціха, пуста, сумна. Сумнай выглядала і хата, што маўкліва чарнела ў змроку, ні гаворкі ў ёй, ні святла ў вокнах.
+04_059.wav	хоць не бачыла што там у хаце яна здалася нежылою нібы не душыў ёй	Хоць не бачыла, што там у хаце, яна здалася нежылою, нібы ні душы ў ёй.
+04_060.wav	яна ўспомніла валодзьку вось хто мог бы памагчы пабачыць бы зараз яго даведацца пра васіля	Ганна ўспомніла Валодзьку: вось хто мог бы памагчы. Пабачыць бы зараз яго, даведацца пра Васіля.
+04_061.wav	звычайна калі не трэба валодзька многа разоў на дзень трапляўся на вочы цэлымі днямі ў іх чарнушкаў у хаце або на двары свецем гуляў	Звычайна, калі не трэба, Валодзька многа разоў на дзень трапляўся на вочы, цэлымі днямі ў іх, Чарнушкаў, у хаце або на двары з Хведзькам гуляў.
+04_062.wav	цяпер жа нібы знарок не відаць і не чуваць яго можа хіба кведзьку пайсці папрасіць каб паклікаў	Цяпер жа нібы знарок не відаць, не чуваць яго. Можа, хіба Хведзьку пайсці папрасіць, каб паклікаў?
+04_063.wav	яна ўжо намерылася вярнуцца дамоў пабачыць хведзьку але адразу ж адагнала гэту думку	Яна ўжо намерылася вярнуцца дамоў, пабачыць Хведзьку, але адразу ж адагнала гэту думку:
+04_064.wav	зноў трэба будзе бачыцца з матчыхаю да таго ж мачыха наўрад ці дазволіць кведзьку ў такі час пайсці куды небудзь а калі дазволіць той не інакш будзе дапытвацца дазнаецца адхведзькі аб чым яна просіць	зноў трэба будзе бачыцца з мачыхаю. Да таго ж мачыха наўрад ці дазволіць Хведзьку ў такі час пайсці куды-небудзь. А калі і дазволіць, то, не інакш, будзе дапытвацца, дазнаецца ад Хведзькі, аб чым яна просіць.
+04_065.wav	а гэтага ганна баялася больш за ўсё усё што было ў ганнай з васілём іх начныя гамонкі каля плота думкі мары і думкі трывогі	Гэтага Ганна баялася больш за ўсё. Усё, што было ў Ганны з Васілём, іх начныя гамонкі каля плота, думкі-мары і думкі-трывогі
+04_066.wav	усё сарамліва насцярожана берагла яна ў сабе як дарагую чыстую тая��ніцу	усё сарамліва, насцярожана берагла яна ў сабе як дарагую, чыстую таямніцу.
+04_067.wav	гэтую таямніцу не павінен быў ведаць ніхто тым больш мачыха	Гэтую таямніцу не павінен быў ведаць ніхто, тым больш мачыха.
+04_068.wav	тое што адбылося ў дзень калі яна знянацку выказала таямніцу ўсяму сялу яшчэ больш насцярожвала яе	Тое, што адбылося ўдзень, калі яна знянацку выказала таямніцу ўсяму сялу, яшчэ больш насцярожвала яе.
+04_069.wav	успамін пра апошнія злы выселіў позірк зноў затушыў агеньчык у сэрцы	Успамін пра апошні, злы Васілёў позірк зноў затушыў агеньчык у сэрцы,
+04_070.wav	вярнуў ёй горыч не перажытай крыўды з крыўдай гэта і з важкай	вярнуў ёй горыч неперажытай крыўды. З крыўдай гэтай і з важкай,
+04_071.wav	поўнай нядобрага прадчування трывогай яна пайшла да хадоскі у хадошчынай хаце на шыбе варушыліся глянцавітыя водсветы ад агню што палаў у печы	поўнай нядобрага прадчування трывогай яна пайшла да Хадоські. У Хадосьчынай хаце на шыбе варушыліся глянцавітыя водсветы ад агню, што палаў у печы.
+04_072.wav	ганна прытулілася тварам да шыбы стараючыся ўбачыць сяброўку гукнула хадоська	Ганна прытулілася тварам да шыбы, стараючыся ўбачыць сяброўку, гукнула: Хадоська! На
+04_073.wav	наголас яе ад печы насунуўся цень пачуўся матчын адказ няма яе хто ето ганна	голас яе ад печы насунуўся цень, пачуўся матчын адказ: Няма яе... Хто ето? Ганна?
+04_074.wav	а ге я а дзе яна а хто ж бы яе знае гуляць кудысь падалася	Аге, я... А дзе яна? Хто ж бо яе знае! Гуляць кудысь падалася...
+04_075.wav	ісці шукаць хадосію ў вясёлых дзявочых гуртах што там і тут гаманілі смяяліся на прызбых	Ісці шукаць Хадосю ў вясёлых дзявочых гуртах, што там і тут гаманілі, смяяліся на прызбах,
+04_076.wav	на калодах каля платоў ганне не хацелася апошнімі днямі яны з васілём мала былі на зборах дзяўчат і хлопцаў і яе прыходу напэўна вельмі здзівяцца	на калодах каля платоў, Ганне не хацелася апошнімі днямі яны з Васілём мала былі на зборах дзяўчат і хлопцаў, і яе прыходу, напэўна, вельмі здзівяцца.
+04_077.wav	пачнуць мабыць шаптацца між сабой гаварыць пра васіля калі ж ён не вярнуўся злыя языкі бязлітасці асудзяць	Пачнуць, мабыць, шаптацца між сабой, гаварыць пра Васіля. Калі ж ён не вярнуўся, злыя языкі без літасці асудзяць:
+04_078.wav	не ўправіліся хлопцы звесці сяла і яна ўжо ў гурт з'явілася а няхай гавораць што хочуць чалавеку рота не залепіш калі язык свярбіць	не ўправіліся хлопца звесці з сяла, як яна ўжо ў гурт з'явілася! Ат, няхай гавораць што хочуць, чалавеку рота не залепіш, калі язык свярбіць.
+04_079.wav	толькі ж хіба ёй абавязкова слухаць іх мала што каму прыйдзе на язык	Толькі ж хіба ёй абавязкова слухаць усіх, мала што каму прыйдзе на язык!
+04_080.wav	ці ж ёй так і марнець адной таміцца невядомасцю гадаць па зорках што там з васілём	Ці ж ёй так і марнець адной, таміцца невядомасцю, гадаць па зорках, што там з Васілём?
+04_081.wav	адной быць з трывогай аб ім і крыўдай ганьбай якой незабыць ні задушыць	Адной быць з трывогай аб ім і крыўдай-ганьбай, якую ні забыць, ні задушыць?
+04_082.wav	што ж калі праўду казаць то і ідзе яна не да хлопца якога каторыя ёй цяпер проста ненавісныя а да сяброўкі сваёй	Што ж, калі праўду казаць, то і ідзе яна не да хлопца якога, каторыя ёй цяпер проста ненавісныя, а да сяброўкі сваёй.
+04_083.wav	адразу як знойдзе хадочка яна пакліча яе з сабою і абедзве пойдуць з гурту тут можна будзе і даведацца аб усім што непакоіць	Адразу, як знойдзе Хадоську, яна пакліча яе з сабою, і абедзве пойдуць з гурту тут можна будзе і даведацца аб усім, што непакоіць...
+04_084.wav	хлопцы і дзяўчаты гаманілі ў цемры зусім недалёка на бярвеннях складзеных перад грыбковай хатай	Хлопцы і дзяўчаты гаманілі ў цемры зусім недалёка на бярвеннях, складзеных перад Грыбковай хатай.
+04_085.wav	ганна сказала добры вечар знарок абыякавы і як бы загадзя папярэджваючы непатрэбную гамонку з такім выглядам нібы зайшла не так сабе нібы спяшаецца заклапочана запыталася	Ганна сказала добры вечар знарок абыякава і, як бы загадзя папярэджваючы непатрэбную гамонку, з такім выглядам, нібы зайшла не так сабе, нібы спяшаецца, заклапочана запыталася:
+04_086.wav	хадоські тут няма ў куранях было некалькі дзяўчат хадось	Хадоські тут няма? У Куранях было некалькі дзяўчат Хадось,
+04_087.wav	але хадоськай звалі адну яе быццам выдзялялі з усіх гэтым лагодным ласкавым імем	але Хадоськай звалі адну. Яе быццам выдзялялі з усіх гэтым лагодным, ласкавым імем.
+04_088.wav	хадочка замест адказу радасна падазлала ой гануля хадзі сюды хадзі ты штось скажу табе	Хадоська замест адказу радасна пазвала: Ой, Гануля! Хадзі сюды! Хадзі ты! Штось скажу табе!..
+04_089.wav	дык ты тут ціху хадзі хтосьці дзяўчат крыкнуў добразычліва пасядзі ну нягрэбы кампаніі	Дак ты тут, ціхо! Хадзі! Хтосьці з дзяўчат крыкнуў добразычліва: Пасядзі! Не грэбуй кампаніяй!..
+04_090.wav	от сказала ці ж я калі грэбавала ну так пасядзі ў гурце часу няма няцвёрда прамовіла ганна матка чакае	От, сказала: ці ж я калі грэбувала!.. Ну дак пасядзі ў гурце!.. Часу няма... няцвёрда прамовіла Ганна. Матка чакае...
+04_091.wav	гарэзлівы хлапеч голас засмяяўся ўсіх на сматкі чакаюць дзяўчаты зарагаталі	Гарэзны хлапечы голас засмяяўся: Усіх нас маткі чакаюць! Дзяўчаты зарагаталі.
+04_092.wav	пад гэты добры рогат ганна падышла да хадоць кісе села побач дзяўчаты і хлопцы што хвіліну назад бачылі і слухалі адну яе	Пад гэты добры рогат Ганна падышла да Хадоські, села побач. Дзяўчаты і хлопцы, што хвіліну назад бачылі і слухалі адну яе,
+04_093.wav	цяпер ураз як бы забылі аб ёй загаманілі кожны пра сваё ганна адчуўшы што за ёй ніхто асабліва не сочыць ужо хацела прытуліцца да хадочкі запытацца аб тым што трывожыла	цяпер ураз як бы забылі аб ёй, загаманілі кожны пра сваё. Ганна, адчуўшы, што за ёй ніхто асабліва не сочыць, ужо хацела прытуліцца да Хадоські, запытацца аб тым, што трывожы��а,
+04_094.wav	калі хадочка раптам горача абняла яе голасам поўным бязмежнага спачування і жалю абпаліла	калі Хадоська раптам горача абняла яе, голасам, поўным бязмежнага спачування і жалю, абпаліла:
+04_095.wav	бедная бедная ты мая вянулечка няшчасная значыць няма	Бедная... Бедная ты мая, Ганулечка... Няшчасная... Значыцца, няма,
+04_096.wav	не вярнуўся васіль здагадалася ганна і раптам зноў успомніла як ён ішоў па вуліцы нягледзячы ні на кога дзікаваты злоснамясіў гразь	не вярнуўся Васіль, здагадалася Ганна і раптам зноў успомніла, як ён ішоў па вуліцы, не гледзячы ні на кога, дзікаваты, злосна мясіў гразь...
+04_097.wav	шабета ўспомніла з канём на повадзе твары людзей якія ўсё бачылі васілёву і яе ганьбу	Шабету ўспомніла з канём на повадзе, твары людзей, якія ўсё бачылі Васілёву і яе ганьбу.
+04_098.wav	прыкрасць і жаль сорам і боль зноў ажылі ў ёй замуцілі свет	Прыкрасць і жаль, сорам і боль зноў ажылі ў ёй, замуцілі свет...
+04_099.wav	чаму ёй так сплялося забралі яго як бы не паверыла ціха прашаптала хадосці	Чаму ўсё так сплялося? Забралі яго? як бы не паверыла, ціха прашаптала Хадосьцы.
+04_100.wav	павезлі у юравічы кажуць ганна нічога больш не пыталася нічога не гаварыла	Павезлі. У Юравічы, кажуць... Ганна нічога больш не пыталася, нічога не гаварыла.
+04_101.wav	ёй не хацелася і думаць нічога усё было такое незразумелае блытанае доўгі час яна і не заўважала нічога навокал не магла слухаць як бы праз туман прайшлі праз яе смутную прыгнечанасць першыя словы	Ёй не хацелася і думаць нічога усё было такое незразумелае, блытанае. Доўгі час яна і не заўважала нічога навокал, не магла слухаць. Як бы праз туман, прайшлі праз яе смутную прыгнечанасць першыя словы,
+04_102.wav	якія нечым кранулі ўвагу прымусілі яе адгукнуцца о і цяпер калачуся як успомніў пачула ганна	якія нечым кранулі ўвагу, прымусілі яе адгукнуцца. І цяпер калачуся, як успомню!.. пачула Ганна.
+04_103.wav	яна мімаволі нявесіла стала слухаць бацьку сам едзе ніжывы ні мёртвы хрысціцца сам сабе губы сашчапіў ніварухне губамі кеп той крый божа не пазнаў што малітву бацьку робіць не ўгнявіўся	Яна мімаволі, нявесела стала слухаць. Бацько сам едзе ні жывы ні мёртвы... Хрысціцца сам сабе... Губы сашчапіў, не варухне губамі... кеб той, крый Божа, не пазнаў, што малітву бацько робіць... не ўгнявіўся...
+04_104.wav	аб чым я то яна незразумела ганна ды відзьмака сустрэлі ціха з асцярогай прашаптала хадуська неспакойна азірнулася ў цемру быццам баялася што іх слухаюць яна перахрысцілася не дай бог пачуе	Аб чым ето яна? не зразумела Ганна. Ведзьмака сустрэлі, ціха, з асцярогай прашаптала Хадоська, неспакойна азірнулася ў цемру, быццам баялася, што іх слухаюць. Яна перахрысцілася. Не дай Бог, пачуе!..
+04_105.wav	ганна зразумела яе страх ведала што ведзьмакі не любяць калі іх так завуць помсціць за гэта	Ганна зразумела яе страх, ведала, што ведзьмакі не любяць, калі іх так завуць, помсцяць за гэта.
+04_106.wav	ведзьмакі хочуць каб іх звалі чараўнікамі чараўніка з'явілася гана якога што ў хвоянцы	Ведзьмакі хочуць, каб іх звалі чараўнікамі. Чараўніка?! здзівілася Ганна. Якога? Што ў Хвоенцы? Аге
+04_107.wav	аеш усю дарогу калаціліся апавядала гарбатая просі як скажыце жывыя з лесу выбраліся	ж. Усю дарогу калаціліся, апавядала гарбатая Прося. Як, скажыце, жывыя з лесу выбраліся!..
+04_108.wav	лес той то быў ціхі то зрабіўся страшны гудзе скуголіць як на хаўтуры а ў тым гудзе чую як бы	Лес той то буў ціхі, а то зрабіўся страшны гудзе, скуголіць, як на хаўтуры... А ў тым гудзе чую як бы
+04_109.wav	костачкамі стукае мярцвяк ідзе за намі блізеньку так рукой дастаць і стукае так стук стук	костачкамі стукае мярцвяк... Ідзе, ідзе за намі, блізенько, рукой дастаць, і стукае... Стук-стук...
+04_110.wav	стук стук страхо якое жахнулася адна з дзяўчат	Стук-стук... Страхоцце якое! жахнулася адна з дзяўчат.
+04_111.wav	мабыць пачуў што бацьку моліцца ён і раней мабыць чуў таму і злаваў пужаў і стукаў так костачкамі а падысці баяўся ці малітва можа не давала	Мабуць, пачуў, што бацько моліцца... Ён і раней, мабуць, чуў, таму і злаваў, пужаў, стукаў костачкамі... А падысці баяўся, ці малітва не давала...
+04_112.wav	я такія малітвы што як пачуе ён дык як ліст затрасецца	Е такія малітвы, што як пачуе ён, дак як ліст затрасецца,
+04_113.wav	сказаў нехта тонам знаўцы толькі трызнаць яе то ў малітву і казаць не пужацца хоць што бо ён хоць і пужае баіцца яе не любіць страх	сказаў нехта тонам знаўцы. Толькі трэ знаць яе, тую малітву... І казаць, не пужацца хоць што! Бо ён, хоць і пужае, а баіцца яе... Не любіць страх!..
+04_114.wav	а конь што перабілі знаўцу ідзе сабе агекнулася просім і дзе	А конь што?! перабілі знаўцу. Ідзе сабе? Аге, ідзе! адгукнулася Прося. Ідзе!..
+04_115.wav	і ён сам не свой хістаецца як п'яны як не падае вушы наставіў грыву натапырыў і вачміўся так зірк зірк	І ён сам не свой! Хістаецца, як п'яны, як не падае. Вушы наставіў, грыву натапырыў і вачмі ўсё зірк, зірк.
+04_116.wav	а вочы круглыя перапуджаныя але дзякуй богу хоць хістаецца адзе ідзе	А вочы круглыя, перапуджаныя!.. Але, дзякуй Богу, хоць хістаецца, а ідзе
+04_117.wav	толькі ён і выратаваў а то там і канец наш добрашчы што памараку на каня не нагнаў зноў загаварыў знаўца а то бывае як нагоніць чараўнік памаруку	і ідзе! Толькі ён і выратаваў!.. А то б там і канец наш! Добра шчэ, што пбмараку на каня не нагнаў, зноў загаварыў знаўца. А то, бувае, як нагоніць чараўнік памараку,
+04_118.wav	то конь ідзе ды толькі не туды куды трэба а то і так бывае здаецца ідзе ідзе ідзе ён	то конь ідзе і ідзе, ды толькі не туды, куды трэба. А то і так бувае: здаецца, ідзе, ідзе ён,
+04_119.wav	а сам на месцы дзякуй богу што пачуў малітву пачуў і заступіўся сказала хадоська	а сам на месцы!.. Дзякуй Богу, што пачуў малітву! Пачуў і заступіўся!.. сказала Хадоська.
+04_120.wav	чысты хлапечы голас у якім чуўся прытоены смех раптам уварваўся ў ціхую гаворку дзіўна весела і звонка	Чысты хлапечы голас, у якім чуўся прытоены смех, раптам уварваўся ў ціхую гаворку дзіўна весела і звонка:
+04_121.wav	бог а знайце дзе ён цяпер ганна пазнала пытаўся коня	Бог? А знаеце, дзе ён цяпер? Ганна пазнала: пытаўся Хоня,
+04_122.wav	па вулічнаму бацьку і матка хадучка даверліва пацікавілася дзе	па-вулічнаму Бацько і матка. Хадоська даверліва пацікавілася: Дзе?
+04_123.wav	у нароўлю воласці за сакратара кеп табе язык адсок за такія твае словы	У Нароўлі ў воласці! За сакратара! Кеб табе язык адсох! За такія твае словы...
+04_124.wav	праўда нароўлі бачылі яго ён праўда не прызнаецца баіцца каб не прагналі з работы бо не пралетар сам	Праўда у Нароўлі! Бачылі яго! Ён, праўда, не прызнаецца, баіцца, кеб не прагналі з работы!.. Бо не пралетар сам!..
+04_125.wav	хлопцы не далі дагаварыць мусіць нехта закрыў рот дзяўчаты абурана гаманілі клялет ступнікаў ад бога ад якіх казаліўся няшчасці ў сяле	Хлопцу не далі дагаварыць мусіць, нехта закрыў рот. Дзяўчаты абурана гаманілі, клялі адступнікаў ад Бога, ад якіх, казалі, усе няшчасці ў
+04_126.wav	у гэтым гоме і просе якая расказвала пра сустрэчу з ведзьмаком не адразу зноў заваявала ўвагу	сяле. У гэтым гомане і Прося, якая расказвала пра сустрэчу з ведзьмаком, не адразу зноў заваявала ўвагу.
+04_127.wav	прыехалі паклаліся спаць бацька ўсё жагнаецца ніяк не супакоіцца	Прыехалі... Паклаліся спаць... Бацько ўсё жагнаецца, ніяк супакоіцца не можа. І
+04_128.wav	і я як глянуў цемру усё бачу яго вочы як тыя вугалі зарчаць агнём страх	я як гляну ў цемру усё бачу яго: вочы, як тыя вугалі, зырчаць! Агнём!.. Страх!
+04_129.wav	прыйшла б да мяне ў павець я супакоіў бы зноў уварваўся хоні ўгос хлопцы зарагаталі	Прыйшла б да мяне ў павець, я супакоіў бы! зноў уварваўся Хонеў голас. Хлопцы зарагаталі.
+04_130.wav	зарагаталі куды больш дружна чым тады калі іх таварыш асмеліўся зачапіць бога дзяўчаты бясконца зняважаныя недалікатнай па радыё іхняй прыцельцы заступіліся за яе	Зарагаталі куды больш дружна, чым тады, калі іх таварыш асмеліўся зачапіць Бога. Дзяўчаты, бясконца зняважаныя недалікатнай парадаю іхняй прыяцельцы, заступіліся за яе,
+04_131.wav	пачалася вясёлая валтузня з няшчырымі пагрозамі з нязлоснымі дакорамі між якіх былі чутны мяккія ўдары дзявочых рук па хлапечых спінах	пачалася вясёлая валтузня з няшчырымі пагрозамі, з нязлоснымі дакорамі, між якіх былі чутны мяккія ўдары дзявочых рук па хлапечых спінах.
+04_132.wav	добры які аб'явіўся сказала прося дзяўчаты падтрымалі просіў кпінамі з хлопцаў і смехам	Добры які аб'явіўся! сказала Прося. Дзяўчаты падтрымалі Просю кпінамі з хлопцаў і смехам.
+04_133.wav	але не апаў яшчэ гэты смех як яго працяў такі прарэзлівы віск дзяўчыны	Але не апаў яшчэ гэты смех, як яго працяў такі прарэзлівы віск дзяўчыны,
+04_134.wav	быццам ёй пусцілі за пазуху вужа ой дзе навачкі за гэтым пачуўся часты пляскатрук па твары	быццам ёй пусцілі за пазуху вужа. А-ай! Дзевачкі! За гэтым пачуўся часты пляскат рук па
+04_135.wav	но но кабулка не брыкайся ой памажайце	твары. Ну, ну, кабулка! Не брыкайся!.. Ай!.. Памажыце!..
+04_136.wav	але на зайчыкава аж заходзілася ад рогату не шчакачы чорт паганы ой ну чуеш не лезь	Алена Зайчыкава аж заходзілася ад рогату. Не шлакачы... чорт... паганы!.. Ой! Чуеш? Не лезь!..
+04_137.wav	пятро дзе ты ёсць чакаецца пацікавіўся адзін з хлопцаў	Пятро! Дзе ты ёй шлакочаш, што яна так смяецца?.. пацікавіўся адзін з хлопцаў.
+04_138.wav	у якім месцы бо мы не знаем а ты што не знайшоў такое	У якім месцы? Бо мы не знаем! А ты ж знайшоў такое!
+04_139.wav	ганна слухала гэтыя гарэзлівыя смешкі спрэчкі але ні разу ніводным словам не адгукнулася на іх	Ганна слухала гэтыя гарэзныя смешкі, спрэчкі, але ні разу, ніводным словам не адгукнулася на іх.
+04_140.wav	яна звычайнай самаахвочая да кпін спрэчак задзірыстая слухала цяпер сачыла за ўсім так як сочаць дарослыя	Яна, звычайна і сама ахвочая да кпін-спрэчак, задзірыстая, слухала цяпер, сачыла за ўсім так, як сочаць дарослыя
+04_141.wav	за дзіцячай гульнёй бесклапотны смех як бы не даходзіў да яе не кранаў душы	за дзіцячай гульнёй. Бесклапотны смех як бы не даходзіў да яе, не кранаў душы.
+04_142.wav	ганна была задаволена калі ў хвіліну зацішку які прыйшоў на змену рогату хадочка завяла	Ганна была здаволена, калі ў хвіліну зацішку, які прыйшоў на змену рогату, Хадоська завяла:
+04_143.wav	шумяць вербы ў канцы грэблі што я пасадзіла галасок у яе быў нясмелы кволы	Шумяць вербы ў канцы грэблі, Што я пасадзіла... Галасок яе быў нясмелы, кволы
+04_144.wav	здавалася ён лагодны задуменна журботны з недарэчнай скардай крыўды і вось вось патоні ў выбуху рогату	здавалася, ён, лагодны, задуменна-журботны, з недарэчнай скаргай.крыўдай, вось-вось патоне ў выбуху рогату,
+04_145.wav	але хвілі за хвілій ішлі а ён не тануў ён праўда і не мацнеў	але хвіля за хвіляй ішлі, а ён не тануў. Ён, праўда, і не мацнеў,
+04_146.wav	нейкі час усе маўчалі як бы слухалі чакалі як бы не ведалі не здагадваліся пра што шумелі жаліліся вербы	нейкі час усе маўчалі, як бы слухалі-чакалі, як бы не ведалі, не здагадваліся, пра што шумелі-жаліліся вербы.
+04_147.wav	раптам скарга якая на момант сціхла прапала ў вячэрнім змроку загучала зноў але ўжо мацней	Раптам скарга, якая на момант сціхла, прапала ў вячэрнім змроку, загучала зноў, але ўжо мацней,
+04_148.wav	балючай на многія галасы няма таго міленькага што я палюбіла	балючай, на многія галасы: Няма таго міленького, Што я палюбіла...
+04_149.wav	ганна заспявала разам з усімі заспявала звыкла не думаючы асабліва пра словы песні	Ганна заспявала разам з усімі, заспявала звыкла, не думаючы асабліва пра словы песні,
+04_150.wav	даўно даўно была знаёмыя ганні гэтыя песні але не даспявала дзяўчынай першых слоў	даўно-даўно была знаёмая Ганне гэтая песня. Але не даспявала дзяўчына і першых слоў,
+04_151.wav	як я знянацку ўразіў новы нязнаны сэнс іх такі блізкі	як яе знянацку ��разіў новы, нязнаны сэнс іх, такі блізкі,
+04_152.wav	такі балючы няма таго міленькага абуджаныя гэтымі словамі сум крыўда зноў ажылі горкай хваляй падступіліся к горлу	такі балючы: Няма таго міленького! Абуджаныя гэтымі словамі сум, крыўда зноў ажылі, горкай хваляй падступіліся к горлу...
+04_153.wav	няма яго дай не будзе паехаў у адэсу паехаў павялі ў еўравічы	Няма яго, дай не будзе, Паехаў у Адэсу... Паехаў... Павялі ў Юравічы...
+04_154.wav	гэта ў вялікім наплыве журботы змоўкла сціснула губы слухала так як бы гэта была і не песня	Ганна ў вялікім наплыве журботы змоўкла, сціснула губы, слухала так, як бы гэта была і не песня,
+04_155.wav	даўняя чужая а яе скруха яе бяда калі яна маркотна далучалася да ўсіх здалося што не спявае яна як раней	даўняя, чужая, а яе скруха, яе бяда. Калі яна маркотна далучылася да ўсіх, здалося, што не спявае яна, як раней,
+04_156.wav	як усе а нібы думае ўголас гамоніць з сабою плачце вочы плачце кары	як усе, а нібы думае ўголас, гамоніць з сабою: Плачце, вочы, плачце, кары,
+04_157.wav	такая ваша доля палюбіла казачэньку пры месяцы стоя у гэты час перад гуртам дзяўчат і хлопцаў	Така ваша доля. Палюбіла казачэньку, Пры месяцы стоя... У гэты час перад гуртам дзяўчат і хлопцаў
+04_158.wav	зацямнела некалькі постацей і зухаваты неўмеру радасны голас убіўся ў песню перарваў яе	зацямнела некалькі постацей, і зухаваты, не ў меру радасны голас убіўся ў песню, перарваў яе.
+04_159.wav	хто тут каго палюбіў корч прыпёрся пазнала ганна і раптам пачула як усхвалявана трапеча прытуленая да яе хадошчына плячо	Хто тут каго палюбіў? Корч прыпёрся, пазнала Ганна і раптам пачула, як усхвалявана трапеча прытуленае да яе Хадосьчына плячо.
+04_160.wav	я ўхім шчаслівая прашаптала хадоська другая постаць паздароўкалася далікатна ветліва	Яўхім! шчаслівая, прашаптала Хадоська. Другая постаць паздароўкалася далікатна, ветліва,
+04_161.wav	іганна пазнала яўхімавага брата сцяпана які вучыўся ў юравічах у школе сцяпан сціпла прысеў на бервяно а яўхім схіліўшыся стаў узірацца ў твары дзяўчат	і Ганна пазнала Яўхімавага брата Сцяпана, які вучыўся ў Юравічах у школе. Сцяпан сціпла прысеў на бервяно, а Яўхім, схіліўшыся, стаў узірацца ў твары дзяўчат.
+04_162.wav	паказытаў адну жартам звонка цмокнуў перад другой абышоў абгледзеў хто сядзеў тут спыніўся перад хадоськай	Паказытаў адну, жартам звонка цмокнуў перад другой, абышоў, абгледзеў, хто сядзеў тут, спыніўся перад Хадоськай.
+04_163.wav	а хадзіля канаплянка прамовіў ён весела падсмейваючыся з яе твару абсеянага як канапляным насеннем рабацінкамі	А, Хадзюля! Канаплянка! прамовіў ён весела, падсмейваючыся з яе твару, абсеянага, як канапляным насеннем, рабацінкамі.
+04_164.wav	якая я знарок недаступна строга адказала хадочка млеючы ад чакання	Якая е! знарок непадступна строга адказала Хадоська, млеючы ад чакання.
+04_165.wav	я кім спакойна ўпэўнена абняў яе за плечы і тады заўважыў побач гану	Яўхім спакойна, упэўнена абняў яе за плечы і тады заўважыў побач Ганну.
+04_166.wav	ён выпусціў хадочку прамовіў стрымана а і чарнушка тут прыйшла	Ён выпусціў Хадоську, прамовіў стрымана: А, і Чарнушка тут! Прыйшла!
+04_167.wav	можа папытацца трэ было апытацца няма чаго месца хапае не цеснуць даўно нешта не было відаць	Можа, папытацца трэ було? Пытацца няма чаго, месца хапае! Не цесно!.. Толькі ж даўно нешта не было відаць!
+04_168.wav	а табе што карцелу па праўдзе сказаць не дужа ён зарагатаў	А табе што, карцело? Па праўдзе сказаць, не дужа. Ён зарагатаў.
+04_169.wav	ганна якое зачапіў гэта здалося нядобры рогат заўважыла што дзяўчаты і хлопцы прыціхлі	Ганна, якую зачапіў гэты, здалося, нядобры рогат, заўважыла, што дзяўчаты і хлопцы прыціхлі
+04_170.wav	і прыслухоўваюцца да іх як ім усюды выклікаў да сябе ўвагу відны быў хлопец з норавам	і прыслухоўваюцца да іх. Яўхім усюды выклікаў да сябе ўвагу: відны быў хлопец, з норавам,
+04_171.wav	паважалі і пабойваліся яго мала хто з дзяўчат адважваўся пярэчыць	паважалі і пабойваліся яго мала хто з дзяўчат адважваўся пярэчыць.
+04_172.wav	ведалі ўсе што і ў ганны характар не саступіць маўчалі чакалі што будзе	Ведалі ўсе, што і ў Ганны характар, не саступіць. Маўчалі, чакалі, што будзе.
+04_173.wav	а я цябе дык зранку да вечара выглядала лагодна з прытоенай яхіднасцю сказала ганна	А я цябе дак з ранку да вечара выглядала! лагодна, з прытоенай яхіднасцю сказала Ганна.
+04_174.wav	ну от не знаў у тон ёй здзівіўся яўхім шкада	Ну? Вот не знаў! у тон ёй здзівіўся Яўхім. Шкада!
+04_175.wav	вельмі ж бо трэба было а няўжо а нашто вераб'і насядалі на жыток аб на іх немач пужаць не было каму	Вельмі ж бо трэба було!.. Няўжэ? Нашто? Вераб'і насядалі на жыто, кеб на іх немач! Пужаць не було каму!
+04_176.wav	а дзятлік хіба не мог падчапіў я кім не баяліся яго чуп не такі	А Дзятлік хіба не мог? падчапіў Яўхім. Не баяліся яго! Чуб не такі!
+04_177.wav	хтосьці з дзяўчат прыдушыў смех у цэлела ганна лепш і нельга было цэліць я ўхім сваім чубам ганарыўся фарсіў ім	Хтосьці з дзяўчат прыдушыў смех. Уцэліла Ганна! Лепш нельга было ўцэліць: Яўхім сваім чубам ганарыўся, фарсіў ім,
+04_178.wav	чуб быў яму святой мужчынскай красою і вось скрасы гэтай	чуб быў яму святой мужчынскай красою. І вось з красы
+04_179.wav	такі здзек я ў хім на момант як бы анямеў ад гэтай абразы усе чакалі што ён выбухне злоснай лаянкай можа ўдарыць гану	гэтай такі здзек! Яўхім на момант як бы анямеў ад гэтай абразы. Усе чакалі, што ён выбухне злоснай лаянкай, можа, ударыць Ганну,
+04_180.wav	але ён нават не варухнуўся часу пэўнеў дзядзьліка не было сказаў ён як мог спакойна	але ён нават не варухнуўся. Часу, пэўне, у Дзятліка не було, сказаў ён як мог спакойна.
+04_181.wav	ён жа ўсё па начах то з дзеўкай то шчэ з кім тут ужо ганна не адразу знайшла што сказаць	Ён жа ўсё па начах... То з дзеўкай, то шчэ з кім! Тут ужо Ганна не адразу знайшла, што адказаць.
+04_182.wav	шчэ невядома тызкім пачулі ўсе як бы пагрозу а я з такімі як ён не вяджуся я з людзьмі	Шчэ невядома, ты з кім... пачулі ўсе як бы пагрозу. Я з такімі, як ён, не ваджуся. Я з людзьмі.
+04_183.wav	людзі розныя бываюць па загуменнях не хаджу я ўхім кінуў апошнія словы так што ўсе адчулі яму надакучыла гэтая нудная і непатрэбная гаворка	Людзі розныя буваюць!.. Па загуменнях не хаджу! Яўхім кінуў апошнія словы так, што ўсе адчулі: яму надакучыла гэтая нудная, непатрэбная гаворка.
+04_184.wav	ён зноў весела абхапіў рукамі іх адочку канаплянка мяккая ты як булкаёселевая я ў кім зарагатаў	Ён зноў весела абхапіў рукамі Хадоську. Канаплянка! Мяккая ты, як булка Ёселева! Яўхім зарагатаў.
+04_185.wav	ну шчы што скажаш задаволены запярэчала хадочка а магу яшчэ сказаць хочаш скажу	Шчэ што скажаш! задаволена запярэчыла Хадоська. Магу і шчэ сказаць! Хочаш скажу?
+04_186.wav	а што ахадзім ка мне ў свіран чаго я то сказаў проса таўкці	А што? Хадзем ка мне ў свіран! Чаго ето? Сказаў! Просо таўкці!
+04_187.wav	хлопцы засмяяліся хадочка паспрабавала вырвацца але я ў хім не адпусціў яе з лагодным дакорам сказаў што не трэба ж быць такою ганарліваю пасмяяцца ўжо нельга ён жа я не думаў крыўдзіць яе проста язык з нуды пачаць захацелася	Хлопцы засмяяліся. Хадоська паспрабавала вырвацца, але Яўхім не адпусціў яе, з лагодным дакорам сказаў, што не трэба ж быць такою ганарліваю. І пасмяяцца нельга ён жа і не думаў крыўдзіць яе, проста язык з нуды пачасаць хацелася.
+04_188.wav	слухаючы яго добры вінаваты шэп хадоська перастала рвацца пакорліва схіліла галаву	Слухаючы яго добры, вінаваты шэпт, Хадоська перастала рвацца, пакорліва схіліла галаву.
+04_189.wav	я страх як не люблю калі вы чэшыце языкамі ціха прамовіла яна	Я страх як не люблю, калі вы... чэшаце языкі... ціха прамовіла яна.
+04_190.wav	ахвота вам паскудства ўсякае казаць далікатнае вельмі ты	Ахвота вам... паскудство ўсякае... казаць. Далікатная вельмі ты...
+04_191.wav	якая яе хадочка зняла яго руку з плеч але мякка так для прыліку	Якая е!.. Хадоська зняла яго руку з плеч, але мякка, так, для прыліку,
+04_192.wav	таму што так трэба было на людзях такі быў звычай ганна адчувала што хадоська ўжо супакоілася зноў сядзіць шчаслівыя	таму што так трэба было на людзях, такі быў звычай. Ганна адчувала, што Хадоська ўжо супакоілася, зноў сядзіць шчаслівая.
+04_193.wav	мімаволі са здзіўленнем з прыкрасцю думала што яна добрая ласкавая канаплянка знайшла ў карчу гэтым	Мімаволі са здзіўленнем, з прыкрасцю думала: што яна, добрая, ласкавая канаплянка, знайшла ў Карчу гэтым
+04_194.wav	а шмлее калі ён сядзіць побач ну ён жа нічога прывабнага багаццю хіба што бацькам нажытае боты хромавыя з рыпам ды чуб	аж млее, калі ён сядзіць побач! У ім жа нічога прывабнага, багацце хіба адно, бацькам нажытае, боты хромавыя з рыпам ды чуб!
+04_195.wav	у гэты вечар пасля спрэчкі з яўхімам ганне нават яго хараство ўпэўненасць дасціпнасць здаваліся агіднымі	У гэты вечар, пасля спрэчкі з Яўхімам, Ганне нават яго хараство, упэўненасць, дасціпнасць здаваліся агіднымі.
+04_196.wav	пасядзеўшы яшчэ колькі трэба было каб злыя языкі не казалі што яна паддалася уцякланоў стала	Пасядзеўшы яшчэ, колькі трэба было, каб злыя языкі не сказалі, што яна паддалася, уцякла ад Яўхіма, Ганна ўстала.
+04_197.wav	успомніла што гаварыла калі прыходзіла гурт спакойна прамовіла да хадочкі мабыць ужо заўтра пагаворым я прыйду ўвечары	Успомніла, што гаварыла, калі прыходзіла ў гурт, спакойна прамовіла да Хадоські: Мабуць, ужэ заўтра пагаворым. Я прыйду ўвечары...
+04_198.wav	але прыходзь ганулі ганна хоць і не глядзела ў той бок дзе сядзелі прыяцелька і агідны корч заўважыла раптам як я ўхім выпусціў хадочку з абдымкаў варухнуўся з нейкім намерам	Аге. Прыходзь, Гануля... Ганна, хоць і не глядзела ў той бок, дзе сядзелі прыяцелька і агідны Корч, заўважыла раптам, як Яўхім выпусціў Хадоську з абдымку, варухнуўся з нейкім намерам.
+04_199.wav	а ты чаго ж адна а мне і адной не пагану яна знарок павольна паважна пайшла з гурту ужо адышоўшы пачула ўслед як ён сказаў	Ты чаго ж адна? А мне і адной не пагано! Яна знарок павольна, паважна пайшла з гурту. Ужо адышоўшы, пачула ўслед, як ён сказаў:
+04_200.wav	хлопцы на няўжо ніхто не хоча правесці ёй здалася ў словах яго	Хлопцы, няўжэ ніхто не хоча правесці?.. Ёй здалася ў словах яго
+04_201.wav	насмешка хоць прамовіў ён здзіўлены неспакойна за гэтым ганна пачула за сабой паспешлівы хлюпат ботаў па гразі які ў момант нагнаў яе	насмешка, хоць прамовіў ён здзіўлена і неспакойна. За гэтым Ганна пачула за сабой паспешлівы хлюпат ботаў па гразі, які ўмомант нагнаў яе.
+04_202.wav	хоць па ранейшаму не глядзела на таго хто ішоў побач ведала адчувала гэта я ўхім	Хоць па-ранейшаму не глядзела на таго, хто ішоў побач, ведала, адчувала: гэта Яўхім.
+04_203.wav	ганна насцярожылася падрыхтавалася да абразы да любой неспадзеўкі а ён ішоў ішоў маўклівы ціхі	Ганна насцярожылася, падрыхтавалася да абароны, да любой неспадзеўкі, а ён ішоў і ішоў, маўклівы, ціхі,
+04_204.wav	не дабіваўся нічога не гаварыў яе аднак гэта не супакойвала яна чакала што ён тоіць	не дабіваўся нічога, нічога не гаварыў. Яе, аднак, гэта не супакойвала, яна чакала, што ён тоіць
+04_205.wav	нешта незразумелае хітрае гарачае ты яй прамое ўяўхім раптам	нешта незразумелае, хітрае... Гарачая ты, ей-бо! прамовіў Яўхім раптам лагодна.
+04_206.wav	наравістае слова табе не скажы супроць ганна не адказала ішла строгае непадступнае	Наравістая! Слово табе не скажы супроць!.. Ганна не адказала, ішла строгая, непадступная,
+04_207.wav	паказвала гонар свой але мацней за клопат аб гонары з'явілася цяпер у яе здзіўленне	паказвала гонар свой, але мацней за клопат аб гонары з'явілася цяпер у яе здзіўленне:
+04_208.wav	гэта я ўхім так гаворыць з ёй так мякка нават вінавата так ён	гэта Яўхім так гаворыць з ёй? Так мякка, нават вінавата?.. Так ён
+04_209.wav	і хадосці гаварыў знарок нагадала яна сабе гаворыць прыкідваецца а сам ужо смяецца	і Хадосьцы гаварыў! знарок нагадала яна сабе. Гаворыць, прыкідваецца, а сам, можа, смяецца...
+04_210.wav	але нагадала яна гэта дарэмна адчувала бачыла я ў хім не прыкідваўся	Але нагадвала яна гэта дарэмна, адчувала, бачыла: Яўхім не прыкідваўся.
+04_211.wav	каса на камень найшла усміхнуўся ён па сяброўску а я і сам як жарабец неаб'езджаны мне кеп хто пярэчыў ды яшчэ дзеўка	Каса на камень найшла! усміхнуўся ён па-сяброўску. Я і сам як жарабец неаб'езджаны! Мне кеб хто пярэчыў?! Ды шчэ дзеўка!..
+04_212.wav	ну і акрамя таго ну не магу ж я на людзях паказаць што я перад дзеўкай разумееш	Ну, і акрамя таго: не магу ж я на людзях паказаць, што я перад дзеўкай... разумееш?..
+04_213.wav	ну ніц значыць перад дзеўкай ну нішто нуль уцяміла ён шчыра ад душы зарагатаў	Ну, ніц, значыць, перад дзеўкай! Нішто, нуль! Уцяміла?.. Ён шчыра, ад душы зарагатаў:
+04_214.wav	смяяцца з мяне будуць усе сабакі па завуголлю і тыя дайшло яна паслізнулася і ўпала б напэўна але я ўхім спрытна падхапіў яе за локаць	Смяяцца з мяне будуць усе! Сабакі па завуголлю, і тыя!.. Дайшло? Яна паслізнулася і ўпала б, напэўна, але Яўхім спрытна падхапіў яе за локаць.
+04_215.wav	непадай гразь халоднае пажартаваў ён і паслухмяна выпусціў ганену руку	Не падай! Гразь халодная! пажартаваў ён і паслухмяна выпусціў Ганніну руку.
+04_216.wav	неўзабаве прыйшлося ісці адзін за адным паўз самыя платы бо пасярэдзіне былі глыбокія поўныя гразі ямы	Неўзабаве прыйшлося ісці адно за адным, паўз самыя платы, бо пасярэдзіне былі глыбокія, поўныя гразі ямы.
+04_217.wav	скарэй бы замерзла прамою ўяўхім хоць бы хадзіць па вуліцы можна было ён сказаў адчувала ганна толькі для таго каб завязаць гаворку але яна прамаўчала	Скарэй бы замерзло, прамовіў Яўхім, хоць бы хадзіць па вуліцах можна було!.. Ён сказаў, адчувала Ганна, толькі для таго, каб завязаць гаворку, але яна прамаўчала.
+04_218.wav	калі нарэшце стала можна ісці побач я ўхім нагнаў яе ну нязлуй яй ну не злуй	Калі нарэшце стала можна ісці побач, Яўхім нагнаў яе. Ну, не злуй. Ей-бо, не злуй!..
+04_219.wav	ты ж сама варонім пудзілам мяне паставіла я бач смяюся ну	Ты ж сама варонім пудзілам мяне паставіла, а я, бач, смяюся!..
+04_220.wav	наміравую а я ў кім сам узяў яе далонь паціснуў здзіўленыя ўсім сяброўскім ладам яго гаворкі нечаканай добрай шчырасцю	Ну, на міравую, а? Яўхім сам узяў яе далонь, паціснуў. Здзіўленая ўсім сяброўскім ладам яго гаворкі, нечаканай добрай шчырасцю,
+04_221.wav	яна цяпер не вырвала руку калі дайшлі да ганняных варот еўхім папрасіў яе пастаяць трохі	яна цяпер не вырвала руку. Калі дайшлі да Ганніных варот, Яўхім папрасіў яе пастаяць трохі,
+04_222.wav	але ганна ў адказ адступіла ад яго узяла руку яе здзівіла што і тут ён не стаў дабівацца свайго сказаў спакойны ночы	але Ганна ў адказ адступіла ад яго, узяла руку. Яе здзівіла, што і тут ён не стаў дабівацца свайго, сказаў спакойнай ночы
+04_223.wav	і ц��ха пасвістваючы пайшоў у змрок гразскай вуліцы ступаючы па двары ганна хвіліну думала пра яго думала здзіўлена як пра загадку	і, ціха пасвістваючы, пайшоў у змрок гразкай вуліцы. Ступаючы па двары, Ганна хвіліну думала пра яго, думала здзіўлена, як пра загадку.
+04_224.wav	і ў той жа час калі ў галаве варушыліся гэтыя думкі вочы яе	У той жа час калі ў галаве варушыліся гэтыя думкі, вочы яе
+04_225.wav	выбралі з цемры абрысы плота калоў там было пуста	выбралі з цемры абрысы плота, калоў. Там было пуста,
+04_226.wav	сумна як каля свежай магілы грудзі яе апаліў боль васіль	сумна, як каля свежай магілы. Грудзі яе апаліў боль: Васіль,
+04_227.wav	васіль вечарам памыўшыся над сябрам выціраючыся бацька сказаў мачыся	Васіль... Вечарам, памыўшыся над цэбрам, выціраючыся, бацька сказаў мачысе:
+04_228.wav	бо ў яўхім карчоў малаціць абіраюцца казаў кеп за просу адрабілі	Буў Яўхім Карчоў... Малаціць сабіраюцца... Казаў, кеб за просо адрабілі...
+04_229.wav	то ўжо ж адрабілі на касавіцу адгукнулася матчыха тры дні адрабілі ад вас што засталося	Ужэ ж адрабілі. На касавіцу, адгукнулася мачыха. Тры дні адрабілі. А два шчэ засталося...
+04_230.wav	бацька пагладзіў парэпанай рукой рэдкія ад сівізны ўжо зямлістыя валасы	Бацька пагладзіў парэпанай рукой рэдкія, ад сівізны ўжо зямлістыя валасы,
+04_231.wav	зморана згорбіўшыся сеў на лаўку мачыха выцягваючы з печы чыгун не ўтрывала ат корч стары	зморана згорбіўшыся, сеў на лаўку. Мачыха, выцягваючы з печы чыгун, не ўтрывала: От, Корч стары!
+04_232.wav	і то ж пяць дзён за жменю жмені не жменя бацька разважліва зазначыў	Ето ж пяць дзён за жменю! Жменя не жменя! Бацька разважліва зазначыў:
+04_233.wav	не хацела дык не брала б ён жа не набіваўся не набіваўся кеп жа не трэба было	Не хацела, дак не брала б! Ён не набіваўся! Не набіваўся! Кеб жа не трэба було!
+04_234.wav	о то ж дык жа гараваць за жменю колькі а думаеш другі дзе шавей даў бы а ге вазьмі	От то-та ж! Дак жа гараваць за жменю колькі! Думаеш, другі дзешавей даў бы! Аге, вазьмі!
+04_235.wav	бацька ўзяў скібу хлеба стаў нецярпліва жаваць прагаладаўся вельмі але матчыся ўжо не так лёгка было забыцца пра карча	Бацька ўзяў скібу хлеба, стаў нецярпліва жаваць: прагаладаўся вельмі. Але мачысе ўжо не так лёгка было забыцца пра Карча.
+04_236.wav	думала яна марудна і была заядла упартая так што калі што ўбівалася ў галаву яе выходзіла адтуль няхутка вось і цяпер	Думала яна марудна і была заядлая, упартая, так што, калі што ўбівалася ў галаву яе, выходзіла адтуль не хутка. Вось і цяпер,
+04_237.wav	наліваючы боршч з чыгуна ў вялікую гліняную міску яна бы падумала ўгос пра старога глушака	наліваючы боршч з чыгуна ў вялікую гліняную міску, як бы падумала ўголас пра старога Глушака:
+04_238.wav	не намалаціўшча свайго малатар не маючы ну сваё ж нікуды не дзенецца зарабіць хацеў	Не памалаціў шчэ свайго. Малатарню маючы!.. Сваё нікуды не дзенецца. Зарабіць хацеў.
+04_239.wav	у алешніках траім памалаці�� крываротам у кажуць дзень стараўся ўспомніла ганна кладучы на прыпек на коланую лучыну	У Алешніках траім памалаціў... Крываротаму, кажуць, дзень стараўся! успомніла Ганна, кладучы на прыпек наколаную лучыну.
+04_240.wav	агонь што ледзь асвятляў хату чырвоным мігатлівым святлом гатоў быў вось вось згаснуць	Агонь, што ледзь асвятляў хату чырвоным, мігатлівым святлом, гатоў быў вось-вось згаснуць,
+04_241.wav	і яна падлажыла ў яго смалісты сук якому крываротаму зацікавіўся нібы не паверыў бацька	і яна падлажыла ў яго смалісты сук. Якому Крываротаму? зацікавіўся, нібы не паверыў бацька.
+04_242.wav	а таму што ў сельсавеце за старшыню ну на якім не вельмі пажывіцца	Таму, што ў сельсавеце за старшыню... Ну, на етым не вельмі пажывіцца!
+04_243.wav	не пажывіцца едка адгукнулася мачха стаў бы ён задарам старацца	Не пажывіцца? едка адгукнулася мачыха. Аге! Стаў бы ён задарам старацца!
+04_244.wav	а чаму ж ты так думаеш што задарым табе што казаў што задарым бацька паглядзеў на ганду як бы чакаў што яна пацвердзіць яго словы	Чаму ты думаеш, што задарам! Табе хто казаў, што задарам? бацька паглядзеў на Ганну, як бы чакаў, што яна пацвердзіць яго словы.
+04_245.wav	а хоць бы і ніхто не казаў што за дарам мачыха кінула ў парты позірк	А хоць бы ніхто й не казаў, што задарам мачыха кінула ўпарты позірк, я
+04_246.wav	а ўсё адно знаю што не ўзяў ён грошай гэты корч не ўзяў хай мне хоць руку адсякуць	ўсё адно знаю, што не ўзяў ён грошай, Корч! Не ўзяў, хай мне хоць руку адсякуць!..
+04_247.wav	яна паставіла на чорны без абруса вышчарблены ад старасці драўляны стол міску	Яна паставіла на чорны, без абруса, вышчарблены ад старасці драўляны стол міску,
+04_248.wav	адно на ўсіх села побач з бацькам бацька ўзяў шчарбатую драўляную лыжку такую ж чорную як і стол	адну на ўсіх, села побач з бацькам. Бацька ўзяў шчарбатую драўляную лыжку, такую ж чорную, як і стол,
+04_249.wav	прамовіў прымірэнч ну не ўзяў дык не ўзяў ахвота табе пляскаць грэцца яго	прамовіў прымірэнча: Не ўзяў, не ўзяў... Ахвота табе пляскаць, грэц яго...
+04_250.wav	бо знаю што няўяў ад пабачыш тут свая выгада начальство я табе ты мне	Бо знаю, што не ўзяў! От пабачыш!.. Тут свая выгада! Начальство!.. Я табе, ты мне.
+04_251.wav	я табе памалачу а ты мне аддзячыш сваёй ласкай падатак там збавіш цішчэ што	Я табе памалачу, а ты мне аддзячыш сваёй ласкай. Падатак там збавіш ці шчэ
+04_252.wav	я табе ты мне цяпер я то не так проста сельсавеце не пры цары	што... Я табе, ты мне! Цяпер ето не так просто у сельсавеце... не пры цары...
+04_253.wav	калі пры цары было яно то і цяпер і казаць няма чаго хітры тхор сказала ганна адчуваючы што мачыха напэўна не памыляецца ў здагадках пра старога глушака	Калі пры цары було яно, то цяпер і казаць няма чаго! Хітры, тхор! сказала Ганна, адчуваючы, што мачыха, напэўна, не памыляецца ў здагадках пра старога Глушака.
+04_254.wav	а не адразу адгукнулася мачыха і як звычайна не ўтрывала каб разам не ўпікнуць і свайго чалавека е ты свайго не ўпусціць	Аге! адразу адгукнулася мачыха і, як звычайна, не ўтрывала, каб разам не ўпікнуць і свайго чалавека. Еты свайго не ўпусціць. За
+04_255.wav	затым што яна сказала яшчэ як бы чулася не тое што ты бацька прамаўчаў на гэты яўны ўпік	тым, што яна сказала, яшчэ як бы чулася: Не тое што ты. Бацька прамаўчаў на гэты яўны ўпік,
+04_256.wav	і гаворка абарвалася цяпер было чуваць толькі дружнае працавітае сёрбанне трэск і шыпенне смаляка ад якога ў хату ішоў пах дыму і смалы што перамешваўся з пахам грыбнога баршчу	і гаворка абарвалася. Цяпер было чуваць толькі дружнае, працавітае сёрбанне, трэск і шыпенне смаляка, ад якога ў хату ішоў пах дыму і смалы, што перамешваўся з пахам грыбнога баршчу.
+04_257.wav	святло ад прыпечка не магло тут ніяк саўладаць з чырванаватым прыцемкам	Святло ад прыпечка не магло тут ніяк саўладаць з чырванаватым прыцемкам,
+04_258.wav	які то крыху слабеў адступаў то зноў насоўваўся так што трэба было напружваць вочы каб бачыць што бярэш у місцы што ў лыжцы нясеш	які то крыху слабеў, адступаў, то зноў насоўваўся так, што трэба было напружваць вочы, каб бачыць, што бярэш у місцы, што ў лыжцы нясеш.
+04_259.wav	можа таму такія сур'ёзныя заклапочаныя былі твары ва ўсіх чатырох чарнушкаў нават ухведзькі які седзячы між бацькам і ганнай ледзь даставаў лыжкай да міскі	Можа, таму такія сур'ёзныя, заклапочаныя былі твары ва ўсіх чатырох Чарнушкаў, нават у Хведзькі, які, седзячы між бацькам і Ганнай, ледзь даставаў лыжкай да міскі.
+04_260.wav	разам з заклапочанасцю на тварах была відна ўтома нейкая пакорлівасць абавязку	Разам з заклапочанасцю на тварах была відна ўтома, нейкая пакорлівасць абавязку
+04_261.wav	як бы вячэра была нярадасцю няўзнагароды а таксама абавязкам працай	як бы вячэра была не радасцю, не ўзнагародай, а таксама абавязкам, працай.
+04_262.wav	з усіх толькі хвечка сядзеў неспакойна еў хапаючыся усё выцягваў шыю стараўся зазірнуць што там у місцы ці няможна падчапіць грыбка	З усіх толькі Хведзька сядзеў неспакойна, еў хапаючыся, усё выцягваў шыю, стараўся зазірнуць, што там у місцы, ці няможна падчапіць грыбка,
+04_263.wav	але навучаны немалым вопытам тут жа спасцярожліва паглядаў на маці і пад яе строгім позіркам прыціхаў	але, навучаны немалым вопытам, тут жа спасцярожліва паглядваў на маці і пад яе строгім позіркам прыціхаў.
+04_264.wav	ад цьмянага і сумнага святла ўсё ў хаце здавалася сумным суровым нават святыя з абразоў у кутку глядзелі з падручнікоў так быццам	Ад цьмянага, сумнага святла ўсё ў хаце здавалася сумным, суровым, нават святыя з абразоў у кутку глядзелі з-пад ручнікоў так, быццам
+04_265.wav	гразіліся за смех страшным судом выцягнуўшы з міскі лыжку хведзька ўжо намерыўся паднесці яе кроту калі ў вачах яго мільганула цікаўнасць	гразіліся за смех страшным судом... Выцягнуўшы з міскі лыжку, Хведзька ўжо намерыўся паднесці яе к роту, калі ў вачах яго ��ільганула цікаўнасць.
+04_266.wav	ён момант разглядаў лыжку потым сказаў задаволена прусакцы з за сталом крыкнула былоганна думаючы што ён жартуе	Ён момант разглядаў лыжку, потым сказаў здаволена: Прусак!.. Цыц ты за сталом! крыкнула была Ганна, думаючы, што ён жартуе:
+04_267.wav	кведзька ўжо неаднойчы пацяшаўся з яе гідлівасці але сёння ён не смяяўся	Хведзька ўжо неаднойчы пацяшаўся з яе гідлівасці. Але сёння ён не смяяўся:
+04_268.wav	у лыжцы сапраўды быў вараны прус уваліўся спакойна прамовіла мачыха і загадала хвечку вынесі выліў цэбар	у лыжцы сапраўды быў вараны прус. Уваліўся, спакойна прамовіла мачыха і загадала Хведзьку: Вынесі, вылі ў
+04_269.wav	калі хведзька вылез з за стала знарок трымаючы лыжку з прусаком бліжэй перад ганнай мачка сказала безнадзейна	цэбар! Калі Хведзька вылез з-за стала, знарок трымаючы лыжку з прусаком бліжэй перад Ганнай, мачыха сказала безнадзейна:
+04_270.wav	развялося пошасці геты над іх ноччу ўстала падчапіла лучынку дык яны на прыпеку шась ой як войска якое	Развялося пошасці етай! Надысь ноччу ўстала, падпаліла лучынку, дак яны па падпрыпеку шась, як войска якое!.. То-та
+04_271.wav	то ты я гляджу боршч сягоння смачны паспрабаваў бацька перавесці гаворку на жарт	я гляджу боршч сягоння смачны, паспрабаваў бацька перавесці гаворку на жарт.
+04_272.wav	як бы салам ну скажыце яе богу папракнула ганна ў стаючы з за стала яна ўжо не магла есці	Як бы з салам! Скажаце, ей-богу! папракнула Ганна, устаючы з-за стала. Яна ўжо не магла есці.
+04_273.wav	бацьку гэта павесяліла хранцузы тыя жаб ядзяць жывых не тое што вараных ядзяць ды яшчэ дзякуюць ім жаба што качка	Бацьку гэта павесяліла. Хранцузы тыя жаб ядзяць! Жывых, не тое што вараных!.. Ядзяць дай шчэ дзякуюць! Ім жаба што качка!
+04_274.wav	жаб цьфу тыдліва скрывілася мачага нехрысці пэўне нехрысці	Жаб? Цьфу ты! гідліва скрывілася мачыха. Нехрысці, пэўне? Нехрысці...
+04_275.wav	ганна ўжо надзела жакетку сабралася ісці калі бацька скручваючы цыгарку напомніў пра пачатак гаворкі	Ганна ўжо надзела жакетку, сабралася ісці, калі бацька, скручваючы цыгарку, напомніў пра пачатак гаворкі:
+04_276.wav	дык корч прасіў кеп з жанчын хто прыйшоў ці ты стараеце моганна	Дак Корч прасіў, кеб з жанчын хто прыйшоў. Ці ты, старая, ці мо Ганна.
+04_277.wav	няхай ганна мачыха забрала са стала міску падалася ў куток дзе стаяў посуд бацька згодна кіўнуў лічачы што гаворка скончана	Няхай Ганна... Мачыха забрала са стала міску, падалася ў куток, дзе стаяў посуд. Бацька згодна кіўнуў, лічачы, што гаворка скончана.
+04_278.wav	але ганна стаяла каля парога а мо б лепей мне тут пры хаце астацца	Але Ганна стаяла каля парога. А мо б лепей мне тут, пры хаце астацца?
+04_279.wav	чаму я то ну так нядобры мне карчам яна заўважыла што бацька чакае каб яна растлумачыла чаму ёй нядобра ісці і адчула	Чаму ето? Так... Нядобра мне к Карчам... Яна заўважыла, што бацька чакае, каб яна растлумачыла, чаму ёй нядобра ісці, і адчула
+04_280.wav	цяжка дагаварыць усё як тут раскажаш прымачыся пра ўчорашняе заляцанне яўхіма ад якога засталіся ў душы асцярога да яго ды віна перад васілём	цяжка дагаварыць усё. Як тут раскажаш пры мачысе пра ўчорашняе заляцанне Яўхіма, ад якога засталіся ў душы асцярога да яго ды віна перад Васілём.
+04_281.wav	яна дала яму гэтаму карчу ісці з сабой дала трымаць руку нібы абнадзеіла	Яна дала яму, гэтаму Карчу, ісці з сабой, дала трымаць руку, нібы абнадзеіла...
+04_282.wav	мачыха абурана паглядзела на гану потым на бацьку як бы чакаючы падтрымкі сабе	Мачыха абурана паглядзела на Ганну, потым на бацьку, як бы чакаючы падтрымкі сабе.
+04_283.wav	унь бач яна не пойдзе не вытрымала старая не дачакаўшыся ці могвай падтрымкі	Унь бач! Яна не пойдзе, не вытрывала старая, не дачакаўшыся Цімохавай падтрымкі.
+04_284.wav	хай матка старая лепей ёй нядобра бачыце неда ўпадобы ёй чарнучка паморшчыўся на гэтыя словы і лагодна спачувальна сказаў	Хай матка старая лепей! Ёй нядобра, бачыце, не даўпадобы ёй! Чарнушка паморшчыўся на гэтыя словы, лагодна, спачувальна сказаў:
+04_285.wav	трэба сціганулі і так я ты доўг як скула а ці ж яна разумее	Трэба ісці, Гануля... І так еты доўг як скула... Ці ж яна разумее!
+04_286.wav	ганна ведала што працівіцца больш няма сэнсу мачка ўсё роўна не адступіцца	Ганна ведала, што працівіцца больш няма сэнсу: мачыха ўсё роўна не адступіцца.
+04_287.wav	каб скончыць гаворку прамовіла мякчэй ну хай ужо пайду калі вам так страшна	Каб скончыць гаворку, прамовіла мякчэй: Ну, хай ужэ! Пайду, калі вам так страшно...
+04_288.wav	на дварэ ціха цярусіў нявідны дождж ён ішоў з мінулай ночы амаль безупынку то драбнеючы то зноў спарнеючы	На дварэ ціха церусіў нявідны дождж. Ён ішоў з мінулай ночы амаль безупынку, то драбнеючы, то зноў спарнеючы,
+04_289.wav	і на вуліцы яшчэ дзень было столькі страшнай ліпкай гразі што ніводзін куранёвец	і на вуліцы яшчэ ўдзень было столькі страшнай, ліпкай гразі, што ніводзін куранёвец
+04_290.wav	не наважваўся вылазіць людзі хадзілі цяпер толькі праз мокрыя слізкія гароды ці па загуменню	не наважваўся вылазіць. Людзі хадзілі цяпер толькі праз мокрыя слізкія гароды ці па загуменню.
+04_291.wav	два рады хат былі адарваны адзін ад аднаго дык можна сказаць што адасобленыя былі	Два рады хат былі адарваны адзін ад аднаго, ды можна сказаць, што адасоблены былі і
+04_292.wav	многія хаты каму ахвота была лезці ў такую макрату без вялікай патрэбы цяпер у цемры гэтая макрата была страшнейшая	многія хаты: каму ахвота была лезці ў такую макрату без вялікай патрэбы?.. Цяпер, у цемры, гэтая макрата была страшнейшая.
+04_293.wav	уся вёска вялікія і малыя жанкі мужчыны туліліся бліжэй да цёплых чараноў да дымных агнёў на прыпечках	Уся вёска, вялікія і малыя, жанкі і мужчыны туліліся бліжэй да цёплых чараноў, да дымных агнёў на прыпечках,
+04_294.wav	хаваліся драмалі па цёмных задушных сваіх норах маўчалі каровы няблылькалі нідзе авечкі	хаваліся, драмалі па цёмных, задушных сваіх норах. Маўчалі каровы, не бэлькалі нідзе авечкі,
+04_295.wav	не перагаўкваліся сабакі хоць бы адзін гук дайшоў ад блізкага лесу	не перагаўкваліся сабакі, хоць бы адзін гук дайшоў ад блізкага лесу,
+04_296.wav	з балот цішыня важкая чорная з тыла ў нячутнай сяўбе дажджу над сялом	з балот цішыня, важкая, чорная, стыла ў нячутнай сяўбе дажджу над сялом,
+04_297.wav	над звадзянелымі дрыгвянымі абшарамі над светам ной чарнечыш	над звадзянелымі дрыгвянымі абшарамі, над светам... Ну і чарнеча ж! Хоць
+04_298.wav	хоць вока выкалі падумала падымаючы каўнерык ганна чыста сусветны патоп	вока выкалі! падумала Ганна, падымаючы каўнерык жакеткі. Чысто сусветны патоп!
+04_299.wav	яна асцярожна каб не паслізнуцца саступіла з ганка і пайшла ў цемру	Яна асцярожна, каб не паслізнуцца, саступіла з ганка і пайшла ў цемру.
+04_300.wav	неўзабаве ганна ўжо сядзела каля хадочкі перад комінкам на якім палала чадзела лучына	Неўзабаве Ганна ўжо сядзела каля Хадоські перад комінкам, на якім палала, чадзела лучына.
+04_301.wav	канапляначка схіліўшы галоўку з залацістым пушком над ілбом і каля вуха	Канапляначка, схіліўшы галоўку з залацістым пушком над ілбом і каля вуха,
+04_302.wav	па дзіцячы выпінаючы добрыя губы старанна вязала рукавіцу тут жа каля комінка	па-дзіцячы выпінаючы добрыя губы, старанна вязала рукавіцу. Тут жа, каля комінка,
+04_303.wav	падсунуўшы да агню ў слон на якім тырчала прасніца з барадой кужалю сядзела і маці цётка аўдоцці	падсунуўшы да агню ўслон, на якім тырчала прасніца з барадой кужалю, сядзела і маці, цётка Аўдоцця.
+04_304.wav	маці прала адставіўшы руку цягнула і цягнула пальцамі з барады на прасніцы кужаль спрытна звівала яго ў нітку	Маці прала адставіўшы руку, цягнула і цягнула пальцамі з барады на прасніцы кужаль, спрытна звівала яго ў нітку.
+04_305.wav	нітка ўсё даўжэла бегла і бегла на верацяно што круцілася скакала ў яе руках як бы ў цудоўнай полечцы	Нітка ўсё даўжэла, бегла і бегла на верацяно, што круцілася, скакала ў яе руках, як бы ў цудоўнай полечцы.
+04_306.wav	хадойшчын бацька ігнат чарнявы сіваваты ускудлачаны	Хадосьчын бацька Ігнат, чарнявы, сіваваты, ускудлачаны,
+04_307.wav	гнуўся трохі ў баку час ад часу пакрыкваў на жонку што мяняла паставу засланяла святло каб адхілілася	гнуўся трохі ўбаку, час ад часу пакрыкваў на жонку, што мяняла паставу, засланяла святло, каб адхілілася.
+04_308.wav	ціхое верацяно зазлаваў ён нарэшце жонка адхілілася прымірэньча сказала ну што ты ўсё бурчэш стары лапаць ну як скажы ты іголкі збірае	Ціхо бо ты, старое верацяно! зазлаваў ён нарэшце. Жонка адхілілася, прымірэнча сказала: Што ты ўсё бурчыш, стары лапаць? Як, скажы ты, іголкі збірае.
+04_309.wav	іголкі не іголкі айна лапаць нібыта святла трэба ён корпаўся з выслізганым вастрадзюбым подплеткам і лазоваю дзяжкаю	Іголкі не іголкі, а і на лапаць нібыто святла трэба... Ён корпаўся з выслізганым вастрадзюбым подплеткам і лазоваю дзяжкаю
+04_310.wav	плёў лапаць дзеці дзве хадошчыны сястрычкі і брат сядзелі на печы то гаманілі аб нечым то спрачаліся	плёў лапаць. Дзеці, дзве Хадосьчыны сястрычкі і брат, сядзелі на печы, то гаманілі аб нечым, то спрачаліся,
+04_311.wav	але як толькі ў спрэчку ўмешваўся знізу грозны бацькаў голас адразу ж уціхалі	але як толькі ў спрэчку ўмешваўся знізу грозны бацькаў голас, адразу ўціхалі...
+04_312.wav	можна сказаць ганна адна тут была без справы яна шкадавала што не ўзяла нітак магла б таксама не марнаваць часу павязаць	Можна сказаць, Ганна адна тут была без справы, і яна шкадавала, што не ўзяла нітак: магла б таксама не марнаваць часу, павязаць.
+04_313.wav	ганныя хадойка гаварылі мала навін ні важных ні дробных не было гаварыць тут пра сардэчныя клопаты пра выселя нельга было і яны найбольш маўчалі	Ганна і Хадоська гаварылі мала, навін ні важных, ні дробных не было, гаварыць тут пра сардэчныя клопаты, пра Васіля нельга было, і яны найбольш маўчалі.
+04_314.wav	і ганна то сачыла за тым як хадочка вяжа як цётка ўдоцце прадзе то спрабавала пражу хваліла то глядзела на іх саміх параўноўвала	Ганна то сачыла за тым, як Хадоська вяжа, як цётка Аўдоцця прадзе, то спрабавала пражу, хваліла, то глядзела на іх саміх, параўноўвала.
+04_315.wav	яны былі вельмі падобныя адна на адну канапляначкай матка абедзве нізкарослыя з кароткімі спрытнымі рукамі	Яны былі вельмі падобныя адна на адну, канапляначка і матка. Абедзве нізкарослыя, з кароткімі спрытнымі рукамі,
+04_316.wav	абедзве як бы гладкія мяккія як булкі успомнілася раптам што сказаў хадосцы яўхім	абедзве як бы гладкія, мяккія. Як булкі, успомнілася раптам, што сказаў Хадосьцы Яўхім.
+04_317.wav	у абедзвюх на тварах таксама мяккіх светла бровых быў адзін добры лагодны выраз	У абедзвюх на тварах, таксама мяккіх, светлабровых, быў адзін добры, лагодны выраз,
+04_318.wav	толькі ў хадось кім быў ён больш ясны чысцейшы і давер яе было больш у яе вачах	толькі ў Хадоські быў ён больш ясны, чысцейшы. І давер'я больш было ў яе вачах,
+04_319.wav	і каса была гусцейшая цудоўная русявая з водбліскам золата каса што ляжала на плячы	і каса была гусцейшая, цудоўная, русявая, з водбліскам золата каса, што ляжала на плячы...
+04_320.wav	і нейкая радасць патаемнае шырокае якую ёй цяжка трымаць	І нейкая радасць, патаемная, шырокая, якую ёй цяжка трымаць.
+04_321.wav	што за радасць ойгануля кеп ты знала схілілася раптам даганянага вуха хадоська ціха ціха прашаптала	Што за радасць?.. Ой, Гануля, кеб ты знала!.. схілілася раптам да Ганнінага вуха Хадоська, ціха-ціха прашаптала: Я
+04_322.wav	я заўтра іду к яму малаціць ганна прытулілася да сяброўкі але невясёлыя здзіўленыя	заўтра іду к яму!.. Малаціць!.. Ганна прытулілася да сяброўкі, але не вясёлая, а здзіўленая.
+04_323.wav	я ж таксама адрабіць доўг трэба ну і нам доўг але гэта ўсё адно ён хацеў што прыйшла я	Я ж таксамо!.. Адрабіць д��ўг трэба! Ну, і нам доўг. Але ето ўсё адно! Ён хацеў, штоб прыйшла я!..
+04_324.wav	так і сказаў ну ты добра будзем у дзюх спакойна адказала ганна	Так і сказаў!.. От і добра! Будзем удзвюх! спакойна адказала Ганна.
+04_325.wav	што то вы там шэпчыцеся благодна бяскрыўды папракнула цётка ўдоцці ой чую пра кавалераў няш пра кавалераў тон мая такая вясёлая вочы як тыя вугалёчкі	Што ето вы там шэпчацеся? лагодна, без крыўды папракнула цётка Аўдоцця. Ой, чую, пра кавалераў! Не інакш, пра кавалераў: то-та унь мая такая вясёлая, вочы як тыя вугалькі...
+04_326.wav	ой скажаце вы маму нашто ж дзеўка нібыта ў саку азваўся бацька	Скажаце вы, мамо! А што ж, дзеўка нібыто ў саку, азваўся бацька.
+04_327.wav	толькі жаніхоў нешта няма ды будуць дай выраўняцца я блукаш яшчэ горкае зялёнае вырасце ад бою не будзе чую	Толькі от жаніхоў нешто няма. Будуць! Дай выраўняцца! Яблуко ж яшчэ горкае, зялёнае. Вырасце адбою не будзе, чую!
+04_328.wav	скажыце хадочка пяшчотна тузанула маці за руку загадала маўчаць	Скажаце! Хадоська пяшчотна тузанула маці за руку, загадала маўчаць...
+04_329.wav	вярталася ганна дамоў тою ж слізкаю дарожкаю цераз мокрае агароды і платы	Вярталася Ганна дамоў тою ж слізкаю дарожкай цераз мокрыя агароды і платы,
+04_330.wav	пад тым жа бясконцым дажджом у чарнаце ночы думала пра хадошчану радасць пра заляцанні да абедзвюх	пад тым жа бясконцым дажджом. У чарнаце ночы думала пра Хадосьчыну радасць, пра заляцанні да абедзвюх.
+04_331.wav	глядзі ты корч які спрытны адразу ў дзвюх меціць мімаволі падумалася ёй	Глядзі ты, Корч які спрытны: адразу ў дзвюх меціць!.. мімаволі падумалася ёй,
+04_332.wav	але думку гэту тут жа змяніла развага а з чаго яна ўзяла што корчмеціць і ў яе	але думку гэтую тут жа змяніла развага: з чаго яна ўзяла, што Корч меціць і ў яе?
+04_333.wav	паплёўся адзін раз услед паглядзець не інакш хацеў якая яна бліжэй ці такая за якую ўдае сябе	Паплёўся адзін раз услед паглядзець, не інакш, хацеў, якая яна бліжэй, ці такая, за якую ўдае сябе.
+04_334.wav	паступіцца паспрабаваў як бы па добраму каб пасмяяцца потым а яна недарэка паверыла што ён напраўду ўсё кажа	Падступіцца паспрабаваў, як бы па-добраму, каб пасмяяцца потым, а яна, недарэка, паверыла, што ён напраўду ўсё кажа.
+04_335.wav	разгубілася як малая руку вырваць з яго рукі забыла язык прыкусіла	Разгубілася, як малая, руку вырваць з яго рукі забыла, язык прыкусіла!
+04_336.wav	а ён можа вярнуўся ды смяяцца стаў з яе даверлівай дурніцы і заўтра смяяцца будзе	А ён, можа, вярнуўся ды смяяцца стаў з яе, даверлівай дурніцы. І заўтра смяяцца будзе!..
+04_337.wav	і ўсё ж не зважаючы на гэтыя думкі яна глядзела цяпер на працу сваю ў карчоў без асаблівай трывогі	І ўсё ж, не зважаючы на гэтыя думкі, яна глядзела цяпер на працу сваю ў Карчоў без асаблівай трывогі.
+04_338.wav	ну што ёсць таго што здарылася ў той вечар хіба ж яна не можа трымацца з карчом так як бы ў іх і ніякай гаворкі не было	Што ёй з таго, што здарылася ў той вечар, хіба ж яна не можа трымацца з Карчом так, як бы ў іх ніякай гаворкі і не было!
+04_339.wav	нібы яна яго не ведае ведаць не хоча ну але калі трэба будзе калі ён абсмяяць захоча хіба яна не знойдзе што сказаць не паглядзіць што карчоў сынок	Нібы яна яго не ведае і ведаць не хоча! А калі трэба будзе, калі ён абсмяяць захоча, хіба яна не знойдзе, што сказаць! Не паглядзіць, што Карчоў сынок!
+04_340.wav	да таго ж яна будзе не адна з хадочкай гэта ўжо само па сабе мяняе многае дзівачка як яна радуецца што будзе рабіць у свайго яўхіма	Да таго ж яна будзе не адна, а з Хадоськай гэта ўжо само па сабе мяняе многае. Дзівачка, як яна радуецца, што будзе рабіць у свайго Яўхіма,
+04_341.wav	як бы ні на працу на свята збіраецца падумала ганна пералазячы цераз мокры халодны плод з якім быў ужо родны двор	як бы не на працу, а на свята збіраецца! падумала Ганна, пералазячы цераз мокры, халодны плот, за якім быў ужо родны двор.
+04_342.wav	дома ўсе даўно спалі на яе прыход ніхто не азваўся яна вобмацкам асцярожлівая выставіўшы ўперад рукі дайшла на цыпках да свайго ложка ў куце каля акна	Дома ўсе даўно спалі, на яе прыход ніхто не азваўся. Яна вобмацкам, асцярожліва выставіўшы ўперад рукі, дайшла на цыпках да свайго ложка ў куце каля акна,
+04_343.wav	дзе чутно было бесклапотнае сапенне квецікі хутка скінула кофту спадніцу і нырнула пад коўдру	дзе чутно было бесклапотнае сапенне Хведзькі, хутка скінула кофту, спадніцу і нырнула пад коўдру...
+04_344.wav	на другі дзень хадочка забегла даганы як было яшчэ цёмна ганна якая акурат уставала з за стала хутка надзела старую даматканую паддзёўку і праз момант яны ўжо ішлі па двары	На другі дзень Хадоська забегла да Ганны, як было яшчэ цёмна. Ганна, якая акурат уставала з-за стала, хутка надзела старую даматканую паддзёўку, і праз момант яны ўжо ішлі па двары.
+04_345.wav	вакол было даволі відно у халаднаватай шэрыне добра акрэсліваліся дрэвы наводдалі хлявы гумны	Вакол было даволі відно, у халаднаватай шэрані добра акрэсліваліся дрэвы наводдаль, хлявы, гумны.
+04_346.wav	дажджу ўжо не было толькі мутнае кроплі на жэрдках на скручаным лісці напаміналі аб ім	Дажджу ўжо не было, толькі мутныя кроплі на жэрдках, на скручаным лісці напаміналі аб ім.
+04_347.wav	у каляінах на загуменні якім яны ішлі усюды холадна бялела вада там і тут разліваліся лужыны	У каляінах на загуменні, якім яны ішлі, усюды холадна бялела вада, там і тут разліваліся лужыны.
+04_348.wav	вада ў ранішні шэры не здавалася густой і важкай як волава вялікае толькі летась пабудаванае гумно	Вада ў ранішняй шэрані здавалася густой і важкай, як волава. Вялікае, толькі летась пабудаванае гумно,
+04_349.wav	строгае роўная страха якога яшчэ нідзе не зелянела мохам а сцены толькі пачалі цямнець	строгая, роўная страха якога яшчэ нідзе не зелянела мохам, а сцены толькі пачалі цямнець,
+04_350.wav	была адчынена дзяўчатам абедзвюм падумалася што корч напэўна іх даўно чакае і яны мімаволі заспяшаліся	было адчынена. Дзяўчатам абедзвюм падумалася, што Корч, напэўна, іх даўно чакае, і яны мімаволі заспяшаліся.
+04_351.wav	у той час калі яны падышлі да гумна адтуль якраз паявіўся халімон глушак маленькі сухенькі такі дробны ў параўнанні са сваёй шырокай самай вялікай у куранях будынінай	У той час калі яны падышлі да гумна, адтуль якраз паявіўся Халімон Глушак, маленькі, сухенькі, такі дробны ў параўнанні са сваёй шырокай, самай вялікай у Куранях будынінай.
+04_352.wav	ён кінуў на дзяўчат востры позірк ткаровых вачэй	Ён кінуў на дзяўчат востры позірк тхарыных вачэй,
+04_353.wav	адказаў на прывітанне й дробнай пастарэча асцярожнай хадой цягнучы ногі падаўся к прываду	адказаў на прывітанне і дробнай, па-старэчы асцярожнай хадой, цягнучы ногі, падаўся к прываду.
+04_354.wav	пляцецца як бы ледзьве кеўлія падумала ганна пазіраючы ўслед яму дзьмухні вецер і здаецца паляціць як пясчынка тая рассыпіцца бы трухля	Пляцецца, як бы ледзьве кеўляе, падумала Ганна, пазіраючы ўслед яму. Дзьмухне вецер і, здаецца, паляціць, як пясчынка тая, рассыплецца, бы трухля...
+04_355.wav	яна глядзела ўслед хоць не першы раз бачыла дзівілася ведала што пэўна ветру такога ў свеце няма які б мог не тое што сарваць з зямлі яго хоць бы з ног збіць	Яна глядзела ўслед, хоць не першы раз бачыла, дзівілася: ведала, што, пэўна, ветру такога ў свеце няма, які б мог не тое што сарваць з зямлі яго, хоць бы з ног збіць!..
+04_356.wav	у карч у руцэ была маслёнка ён нахіліўся з ёй над прывадам там дзе быў кулачок каля прывадной шасцярні уткнуўся носам амаль у прытык агледзеў падліў масла нахіліўся над шасцярнёй	У Карча ў руцэ была маслёнка. Ён нахіліўся з ёй над прывадам, там, дзе быў кулачок каля прывадной шасцярні, уткнуўся носам амаль упрытык, агледзеў, падліў масла, нахіліўся над шасцярнёй.
+04_357.wav	рабіў ён усё не хапаючыся паважна нават урачыста з нейкім набожным выглядам з якім мабыць і ў царкве на малітве стаяў	Рабіў ён усё не хапаючыся, паважна, нават урачыста, з нейкім набожным выглядам, з якім, мабыць, і ў царкве на малітве стаяў.
+04_358.wav	калі хэлімон наўколенцах згорбіўшыся штосьці разглядаў у шасцярні падышоў яго сын сцяпан папрасіў тату дайце я абгледжу	Калі Халімон, наўколенцах, згорбіўшыся, штосьці разглядаў у шасцярні, падышоў яго сын Сцяпан, папрасіў: Тато, дайце я абгледжу!..
+04_359.wav	стары нават не паварухнуўся не сказаў слова такая звычка была нічога важнага нікому не давяраў сынам нават	Стары нават не паварухнуўся, не сказаў слова. Такая звычка была: нічога важнага нікому не давяраў, сынам нават,
+04_360.wav	рабіў сам тут жа было нешта якое не драбяза тут было яго багацце яго гонар	рабіў сам. Тут жа было не што якое, не драбяза, тут было яго багацце, яго гонар
+04_361.wav	конная малатарня ганна чула што з усяго свайго набытку хлен найбольш даражыў новым гумном і купленую ў музыры малатарняю	конна�� малатарня. Ганна чула, што з усяго свайго набытку Халімон найбольш даражыў новым гумном і купленаю ў Мазыры малатарняю.
+04_362.wav	але гумно ўсё ж было гумно і ў другіх ёсць гумны няхай горшыя а малатарня рэч якая тут у аднаго яго на ўсю акругу	Але гумно ўсё ж было гумно, і ў другіх ёсць гумны, няхай горшыя, а малатарня рэч, якая тут у аднаго яго на ўсю акругу.
+04_363.wav	ні ў каго тут прайдзі сёлы на дзясяткі вёрст між гэтых балот і хмызнякоў не знойдзеш яшчэ такога	Ні ў каго тут, прайдзі сёлы на дзесяткі вёрст між гэтых балот і хмызнякоў, не знойдзеш яшчэ такога.
+04_364.wav	такое калісьці не ў кожнага і памешчыка вадзілася а гэта ж трапіла ў гумно к яму	Такое калісьці не ў кожнага і памешчыка вадзілася, а гэта ж трапіла ў гумно к яму...
+04_365.wav	сцяпан хвіліну для прыліку пастаяў пры бацьку паглядзеў на яго працу падышоў да дзяўчат	Сцяпан хвіліну для прыліку пастаяў пры бацьку, паглядзеў на яго працу, падышоў да дзяўчат.
+04_366.wav	усё яму самому хочацца сказаў ён ветліва абы не маўчаць бы я горай зрабіў бы	Усё яму самому хочацца... сказаў ён ветліва, абы не маўчаць. Бы я горай зрабіў бы.
+04_367.wav	сцяпан выглядаў бледным хваравітым з навукі пэўне падумала ганна	Сцяпан выглядаў бледным, хваравітым. З навукі, пэўне, падумала Ганна.
+04_368.wav	ён было відаць хацеў трымацца з імі як дарослы кавалер не толькі хадосці айганне гэта падабалася	Ён, было відаць, хацеў трымацца з імі, як дарослы кавалер. Не толькі Хадосьцы, а і Ганне гэта падабалася.
+04_369.wav	не грэбуе значыцца як ніяк ён быў у сяле самы вучоны можна лічыць гарадскі чалавек	Не грэбуе, значыцца... Як-ніяк ён быў у сяле самы вучоны, можна лічыць, гарадскі чалавек.
+04_370.wav	надоўга да нас запытала ганна адказваючы далікатнасцю на далікатнасць	Надоўга да нас? запытала Ганна, адказваючы далікатнасцю на далікатнасць.
+04_371.wav	дык от бацька сказаў пакуль не ўправімся яно канешне недавучэнне калі дома няўпраўка	Дак от бацько сказаў пакуль не ўправімся... Яно, канешне, не да вучэння, калі дома няўпраўка...
+04_372.wav	канешне падтрымала гаворку і хадочка якая ўвесь час паглядала то на вароты ў гумно то на двор	Канешне, падтрымала гаворку і Хадоська, якая ўвесь час паглядвала то на вароты ў гумно, то на двор.
+04_373.wav	ты казалі уеселе жывеш каторы булкамі таргуе уёселя заронам яго ўдваіх там закутак я такі што як паставілі ложкі дык размінуцца няма як	Ты, казалі, у Ёселя жывеш, каторы булкамі таргуе? У Ёселя. З Аронам яго ўдваіх. Там закутак е такі, што як паставілі ложкі, дак і размінуцца няма як...
+04_374.wav	а які ён да цябе ёсель не крыўдзіць не бацька ж плоціць за мяне	А які ён да цябе, Ёсель? Не крыўдзіць? Не-а. Бацько ж плоціць за мяне.
+04_375.wav	ён ёсіль засмяяўся сцяпан добры да ўсіх хто дае зарабіць мех пшаніцы завезлі	Ён, Ёсель, засмяяўся Сцяпан, добры да ўсіх, хто дае зарабіць... Надысь мех пшаніцы завезлі...
+04_376.wav	а нянудна там на чужы не аднаму бясматкі цяпер не а спачатку калі мен��ы быў і без прывычкі нудзіўся	А не нудно там, на чужыне? Аднаму, без маткі? Цяпер не-а. А спачатку, калі меншы буў, і без прывычкі, нудзіўся.
+04_377.wav	проста з суботы дачакацца нямог каб дадому бегчы ну і цяпер прывык ганна зірнула на яго хваравіта бледны твар	Проста суботы дачакацца не мог, кеб дадому бегці... А цяпер прывык... Ганна зірнула на яго хваравіта-бледны твар,
+04_378.wav	прамовіла спачувальна трудна мабыць вучыцца сухота адна не мне нятрудна мне лёгка даецца асабліва пісьмо	прамовіла спачувальна: Трудно, мабуць, вучыцца? Сухота адна. Не-а. Мне не трудно. Мне лёгко даецца. Асабліва пісьмо.
+04_379.wav	бо пісьмо я самы першы ў класе толькі арыхмеціка падводзіць якая	Па пісьму я самы першы ў класе... Толькі арыхмеціка падводзіць... Якая
+04_380.wav	карыг меціка адарвала позірк ад двара хадочка ну задачы складанне дзяленне	карых... меціка? адарвала позірк ад двара Хадоська. Ну, задачы. Складанне, дзяленне.
+04_381.wav	паўз іх назад у гумно прашаргаў ботамі стары з маслёнкай хутка але востра пільна зірнуў на сына і ўсе прымоўклі	Паўз іх назад у гумно прашаргаў ботамі стары з маслёнкай, хутка, але востра, пільна зірнуў на сына, і ўсе прымоўклі.
+04_382.wav	значыцца жыць там не пагану і не можна жыць толькі адно што коса глядзяць каторыя	Значыцца, жыць там непагано? Не-а. Можно жыць. Толькі адно, што коса глядзяць каторыя...
+04_383.wav	чаму збагацеяў ён пачырванеў дадаў жорстка кулацкі сынок	Чаму? З багацеяў. Ён пачырванеў, дадаў жорстка: Кулацкі сынок!
+04_384.wav	хадочка спачувальна ўздыхнула але сказаць нічога суцяшальнага не паспела бо ўбачыла што на дарозе ад хлявоў паявіўся яўхім	Хадоська спачувальна ўздыхнула, але сказаць нічога суцяшальнага не паспела, бо ўбачыла, што на дарозе ад хлявоў паявіўся Яўхім,
+04_385.wav	а за ім рабаваты хлопец іван які парабкаваў у глушаку	а за ім рабаваты хлопец Іван, які парабкаваў у Глушакоў,
+04_386.wav	яны вялі коней еўхім ішоў першы трымаючы гладкага агністага колеру каня над кароткім повадзе сам такі ж гладкі дужы як конь	вялі коней. Яўхім ішоў першы, трымаючы гладкага, агністага колеру каня на кароткім повадзе, сам такі ж гладкі, дужы, як конь....
+04_387.wav	а што мне трэба ён етае багацце усхвалявана з нечаканай крыўдай прамовіў сцяпан што я яго нажываў ды па мне што яно е што яго няма	А што мне, трэба яно, етае багацце? усхвалявана, з нечаканай крыўдай прамовіў Сцяпан. Што, я яго нажываў? Ды па мне што яно е, што яго няма...
+04_388.wav	ну скажыце бо я ў хім быў ужо зусім блізка ганна і не пазіраючы ў яго бок чула як ён падыходзіць чула яго крокі фырканне каня	Скажаце бо! Яўхім быў ужо зусім блізка. Ганна, і не пазіраючы ў яго бок, чула, як ён падыходзіць, чула яго крокі, фырканне каня
+04_389.wav	і ўсё больш насцярожвалася зноў успомніўся той вечар яго праводзіны але няёмкасці такой як раней ужо не было мацней за ўсё брала насцярожанасць	і ўсё больш насцярожвалася. Зноў успомніўся той вечар, яго праводзіны, але няёмкасці такой, як раней, ужо не было, мацней за ўсё брала насцярожанасць...
+04_390.wav	яўхім дайшоўшы да іх дужай рукой прыпыніў неслухмянага каня весела паздароўкаўся	Яўхім, дайшоўшы да іх, дужай рукой прыпыніў неслухмянага каня, весела паздароўкаўся.
+04_391.wav	вольную руку падаў з пачатку хадосці якая пры гэтым адразу паружавела потым ганне	Вольную руку падаў спачатку Хадосьцы, якая пры гэтым адразу паружавела, потым Ганне.
+04_392.wav	ён і знаку не паказаў што між імі ганнаю было штосьці асаблівае яўхім стаў толькі на хвіліну	Ён і знаку не паказаў, што між ім і Ганнаю было штосьці асаблівае. Яўхім стаў толькі на хвіліну,
+04_393.wav	адразу ж павёў каня к прываду калі ён запрагаў гнядога зварот выйшаў стары	адразу ж павёў каня к прываду. Калі ён запрагаў гнядога, з варот выйшаў стары,
+04_394.wav	павёў вочкамі па хмурым небе матка калі ж будзе ты сабіраліся ўжо	павёў вочкамі па хмурным небе: Матка калі ж будзе? Сабіраліся ўжэ...
+04_395.wav	абедаць трэба будзе пакуль заберацеся галімон гаварыў ціха роўна але ганна пачула што ён вельмі незадаволены	Абедаць трэба будзе, пакуль саберацеся!.. Халімон гаварыў ціха, роўна, але Ганна пачула, што ён вельмі недавольны.
+04_396.wav	стары глушак усе ў куранях ведалі любіў парадак дысцыпліну і ўмеў стрымлівацца ніколі не ўзвышаў голасу	Стары Глушак, усе ў Куранях ведалі, любіў парадак, дысцыпліну і ўмеў стрымлівацца. Ніколі не ўзвышаў голасу.
+04_397.wav	пазаві ціха кінуў стары сцяпану але маці ўжо ішла сама убачыўшы старога што стаяў і глядзеў на яе здагадалася напэўна што запазнілася адразу заспяшалася пайшла ў подбег	Пазаві! ціха кінуў стары Сцяпану. Але маці ўжо ішла сама. Убачыўшы старога, што стаяў і глядзеў на яе, здагадалася, напэўна, што запазнілася, адразу заспяшалася, пайшла ўподбег.
+04_398.wav	корч жа як стаяў так і стаяў глядзеў ёй насустрач чакаў ж пакуль яна не падышла	Корч жа як стаяў, так і стаяў, глядзеў ёй насустрач, чакаў, аж пакуль яна не падышла.
+04_399.wav	будзеш са сцяпанам коней ганяць сказаў калімон загадным тонам ён мелькам зірнуў на сцяпана і не чакаючы ні ў сына ні ў жонкі згоды павярнуўся да хадоскі ганны	Будзеш са Сцяпанам коней ганяць, сказаў Халімон загадным тонам. Ён мелькам зірнуў на Сцяпана і, не чакаючы ні ў сына, ні ў жонкі згоды, павярнуўся да Хадоські і Ганны.
+04_400.wav	а вы к малатарні у гумно дзяўчаты пакорліва пайшлі за ім глушакова гумно здалося ім не ў меру светлым і ток вельмі гладкі чысценька падмецены і смалістыя новыя плашкі як бы вымытыя	А вы к малатарні. У гумно. Дзяўчаты пакорліва пайшлі за ім. Глушакова гумно здалося ім не ў меру светлым і ток вельмі гладкі, чысценька падмецены, і смалістыя новыя плашкі як бы вымытыя.
+04_401.wav	акуратна абкорканыя дубовыя сохі аж паблісквалі а страха знізу нібы ззяла	Акуратна абкораныя дубовыя сохі аж паблісквалі, а страха знізу нібы ззяла:
+04_402.wav	жоўценькі паплёт жоўценькая салома палавіна гумна была прасторная пустая ў застаронку каля сцяны ляжала толькі купа саломы	жоўценькі паплёт, жоўценькая салома. Палавіна гумна была прасторная, пустая, у застаронку каля сцяны ляжала толькі купа саломы
+04_403.wav	другую старану цесна ледзь не да самага вільчыка поўнілі роўныя рады снапоў	другую старану цесна, ледзь не да самага вільчыка, поўнілі роўныя рады снапоў.
+04_404.wav	але самым важным што асабліва прыцягвала ўвагу што можа быць і надавала гумну святочнасці	Але самым важным, што асабліва прыцягвала ўвагу, што, можа быць, і надавала гумну святочнасці,
+04_405.wav	было маленькае ярка чырвонае дзіва натаку малатарня чырвоная як тая скула нарываючы	было маленькае ярка-чырвонае дзіва на таку малатарня... Чырвоная, як тая скула, нарываючы...
+04_406.wav	прыйшло раптам ганне стары ўзяў з кутка ля варот вілы падаў у хадосці сказаў што яна будзе зываным адграбаць салому а ганне кіўнуў галавой наверх палезеш туды і падаваць снапы	прыйшло раптам Ганне. Стары ўзяў з кутка ля варот вілы, падаў Хадосьцы, сказаў, што яна будзе з Іванам адграбаць салому, а Ганне кіўнуў галавой наверх: Палезеш туды!.. Падаваць снапы...
+04_407.wav	не баішся спачуваль назваўся яўхім чаго ды высока галава кіб не закружылася	Не баішся? спачувальна азваўся Яўхім. Чаго? Высоко! Галава кеб не закружылася!
+04_408.wav	ён зарагатаў і ўраз абарваў смех перахапіўшы строгі позірк што кінуў бацька	Ён зарагатаў і ўраз абарваў смех, перахапіўшы строгі позірк, што кінуў бацька.
+04_409.wav	ненавячоркі пазваны прамовіў халімон яўхім паслухмяна прамаўчаў паказваючы сыноўскую пакору	Не на вячоркі пазваны... прамовіў Халімон. Яўхім паслухмяна прамаўчаў, паказваючы сыноўнюю пакору.
+04_410.wav	драбіну прынясі яўхім кінуўся на двор стаўляючы драбіну к снапам павёў вокам да бацькі калі ўбачыў што той адвярнуўся па прыяцельску падміргнуў ганне ня бойся няма чаго	Драбіну прынясі! Яўхім кінуўся на двор. Стаўляючы драбіну к снапам, павёў вокам да бацькі, і калі ўбачыў, што той адвярнуўся, па-прыяцельску падміргнуў Ганне: не бойся, няма чаго!..
+04_411.wav	падтрымай трохі папрасіла ганна сяброўку беручыся за драбіну кіб'я часам не забілася	Патрымай трохі, папрасіла Ганна сяброўку, беручыся за драбіну. Кеб я часам не забілася!
+04_412.wav	драбіна ледзь даставала даверху і стаяла крута здавалася вось вось адарвіцца ад снапоў стане на момант роўна і паляціць назад і ганна паляціць спіной на застаронак на вострую яго агароджу з плашы	Драбіна ледзь даставала да верху і стаяла крута. Здавалася вось-вось адарвецца ад снапоў, стане на момант роўна і паляціць назад, і Ганна паляціць спіной на застаронак, на вострую яго агароджу з плашак.
+04_413.wav	у яе халадзела ўсярэдзіне але трэба было лезці і лезці не марудзіць бо там унізе стаяў чакаў стары корч	У яе халадзела ўсярэдзіне, але трэба было лезці і лезці, не марудзіць, бо там, унізе, чакаў стары Корч.
+04_414.wav	ледзь яна з палёгкай стала на снапы каля сахі рабаваты парабак падаў ёй вілы схіліў набок узваліў на плечы драбіну	Ледзь яна з палёгкай стала на снапы каля сахі, рабаваты парабак падаў ёй вілы, схіліў набок, узваліў на плечы драбіну,
+04_415.wav	глуша крыкнуў к прываду пачынаць і малатарня лёгка і звонка загаманіла	Глушак крыкнуў к прываду пачынаць, і малатарня лёгка і звонка загаманіла.
+04_416.wav	аназаспяшалася падчапіла пад перавясла першы сноп напружыўшы рукі узняла спусціла ўніз мастку дзе стаяў побач з бацькам еўхім	Ганна заспяшалася, падчапіла пад перавясла першы сноп, напружыўшы рукі, узняла і спусціла ўніз к мастку, дзе стаяў побач з бацькам Яўхім.
+04_417.wav	вілы аднак не даставалі да мастка і зноў прыйшлося скінуць яўхіму на рукі	Вілы, аднак, не даставалі да мастка, і сноп прыйшлося скінуць Яўхіму на рукі.
+04_418.wav	яўхім ухапіўшы сноп мігам развязаў яго падсунуў па мастку да бацькі які ўзяў звыкла раздраўняў і пасмы пусціў на барабан	Яўхім, ухапіўшы сноп, мігам развязаў яго, падсунуў па мастку да бацькі, які ўзяў, звыкла разраўняў і пасмай пусціў на барабан.
+04_419.wav	барабан што ашалела круціўся прагна ўхапіў жыта замалаціў па ім здаволена ж надрываючыся засвістаў завыў	Барабан, што ашалела круціўся, прагна ўхапіў жыта, замалаціў па ім, задаволена, аж надрываючыся, засвістаў, завыў.
+04_420.wav	з гэтага часу глушакова гумно было поўна гулу ляскату пылу што разыходзіўся да сцен падымаўся даганны да вільчыка вырываўся недзе ў расчыненыя вароты ў шчыліны	З гэтага часу Глушакова гумно было поўна гулу, ляскату, пылу, што разыходзіўся да сцен, падымаўся да Ганны, да вільчыка, вырываўся недзе ў расчыненыя вароты, у шчыліны.
+04_421.wav	ганна сноп за снопам падчапляла навілы узважвала кідала еўхіму які спрытна хапаў на ляту клаў на масток	Ганна сноп за снопам падхапляла на вілы, узважвала, кідала Яўхіму, які спрытна хапаў на ляту, клаў на масток.
+04_422.wav	позіркі іх час ад часу сустракаліся я ўхім лавіў яе вачыма ад якіх цяжка немагчыма было ўцячы было ў яго вачах штосьці такое што напамінала той вечар	Позіркі іх час ад часу сустракаліся, Яўхім лавіў яе вачыма, ад якіх цяжка, немагчыма было ўцячы. Было ў яго вачах штосьці такое, што напамінала пра той вечар,
+04_423.wav	ад чаго ён зноў станавілася неяк няёмка трывожна яна старалася б паказваць што не заўважае і не разумее гэтага позірку	ад чаго ёй зноў станавілася няёмка, трывожна. Яна старалася паказваць, што не заўважае і не разумее гэтага позірку,
+04_424.wav	помніць цяпер толькі адно хто яны для чаго тут работніца парабчанка	помніць цяпер толькі адно, хто яна і для чаго тут работніца, парабчанка.
+04_425.wav	барабан што выў і выў шалёна ненасытна як бы напамінаў ганне пра яе абавязак	Барабан, што выў і выў шалёна, ненасытна, як бы напамінаў Ганне пра яе абавязак,
+04_426.wav	ён не даваў марнавацца не да дома клішніх было не да разваг трэба было выбіраць снапы падчэпліваць так каб не спадалі звіл кідаць удала ўніз	ён не даваў марнавацца. Не да думак лішніх было, не да разваг, трэба было выбіраць снапы, падчэпліваць так, каб не спадалі з віл, кідаць удала ўніз.
+04_427.wav	вось адзін сноп ледзь узняла яна на сваіх вілах стаў разлазіцца аб'язджаць пэўна перавясла было нямоцнае ці адкруцілася яна хутчэй апусціла сноп узялася перавязваць яго зірнуўшы ўніз каб скінуць сноп заўважыла што стары ўжо чакае нецярпліва нездаволена	Вось адзін сноп, ледзь узняла яго на вілах, стаў разлазіцца, аб'язджаць, пэўна, перавясла было нямоцнае ці адкруцілася. Яна хутчэй апусціла сноп, узялася перавязваць яго. Зірнуўшы ўніз, каб кінуць сноп, заўважыла, што стары ўжо чакае, нецярпліва, нездаволена...
+04_428.wav	калі брала снапы блізка пад рукамі то можна было і не спяшацца асабліва перадыхнуць хвіліну	Калі брала снапы блізка, пад рукамі, то можна было і не спяшацца асабліва, перадыхнуць хвіліну.
+04_429.wav	снапы ж аднак ляжалі не толькі блізка былі і далей можна сказаць далёка дзе небудзь у дальнім кутку	Снапы ж, аднак, ляжалі не толькі блізка. Былі і далей, і, можна сказаць, далёка, дзе-небудзь у дальнім кутку,
+04_430.wav	тут ужо нельга было не хапацца не гнацца пакуль данясеш трымаючы на вілах стараючыся не паслізнуцца не спаткнуцца не вывіхнуць нагі хадзіць па снапах	тут ужо нельга было не хапацца, не гнацца. Пакуль данясеш, трымаючы на вілах, стараючыся не паслізнуцца, не спаткнуцца, не вывіхнуць нагі, хадзіць па снапах
+04_431.wav	гэта не па зямлі ледзь управіцься ў пару пахадзіла пабегала так дыхаць пачала часта засаплася рукі ногі і спіна наліліся цяжарам у томы але яна як бы і не заўважала ўтомы	гэта не па зямлі, ледзь управішся ў пару. Пахадзіла, пабегала так дыхаць пачала часта, засаплася, рукі, ногі, спіна наліліся цяжарам утомы... Але яна як бы і не заўважала ўтомы:
+04_432.wav	не ў навіну гэта усе клопаты ўсе думкі былі аб адным не пазніцца ўпраўляцца яе ўзялі рабіць а рабіць гэта не цешыцца не радавацца рабіць гэта пот плыве на вочы на шыю спіна чыгунее рукі ломіць ад натугі	не ў навіну гэта. Усе клопаты, усе думкі былі аб адным: не пазніцца, упраўляцца яе ўзялі рабіць, а рабіць гэта не цешыцца, не радавацца. Рабіць гэта: пот плыве на вочы, шыю, спіна чыгунее, рукі ломіць ад натугі,
+04_433.wav	а ты не зважай ні на што падчэплівай сно пад перавясла кідай на масток	а ты не зважай ні на што, падчэплівай сноп пад перавясла, кідай на масток.
+04_434.wav	на тое корч і пазваў а корч не любіць каб рабілі абы як абы адбыць	На тое Корч і пазваў, а Корч не любіць, каб рабілі абы-як, абы адбыць.
+04_435.wav	рабіць гэта рабіць пакутаваць у гэтай пакуце адно жыве цярплівае тупое салодкае як мара жаданне	Рабіць гэта рабіць, пакутаваць. У гэтай пакуце адно жыве цярплівае, тупое, салодкае, як мара, жаданне:
+04_436.wav	некалі ж павінна гэта спыніцца гэты ляскаты гул гэты гон і можна будзе разагнуцца добра і пастаяць	некалі ж павінна гэта спыніцца, гэты ляскат, гул, гэты гон, і можна будзе разагнуцца добра і пастаяць,
+04_437.wav	і аддацца радасці спачыну толькі калі будзе гэта невядома	і аддацца радасці спачыну. Толькі калі будзе гэта невядома,
+04_438.wav	адно ведае няскора няскора гудзе грыміць гумно пыл круціцца ў стае да вільчыка сноп яшчэ адзін яшчэ адзін яшчэ калі стары махнуў ёй што падаваць ужо не трэба	адно ведае няскора, няскора... Гудзе, грыміць гумно, пыл круціцца, устае да вільчыка. Сноп, яшчэ адзін... Яшчэ адзін... Яшчэ... Калі стары махнуў ёй, што падаваць ужо не трэба,
+04_439.wav	ганны ледзь магла стаяць ногі падгіналіся рукі зняможа на дрыжалі	Ганна ледзь магла стаяць. Ногі падгіналіся, рукі зняможана дрыжалі,
+04_440.wav	хацелася паваліцца і нічога не бачыць і не чуць як праз сон дайшло да яе што барабан	хацелася паваліцца і нічога не бачыць, не чуць. Як праз сон, дайшло да яе, што барабан
+04_441.wav	гудзеў ужо зноў звонка пуста не малоціць неўзабаве ён і зусім змоўк	гудзе ўжо зноў звонка, пуста не малоціць. Неўзабаве ён і зусім змоўк,
+04_442.wav	гумно як бы амярцвела адно чуліся галасы за сцяной пакармі коней сказаў стары глушак сваім роўным цеплаватым галаском еўхіму	гумно як бы амярцвела, адно чуліся галасы за сцяной... Пакармі коней! сказаў стары Глушак сваім роўным, сіплаватым галаском Яўхіму,
+04_443.wav	потым падняў вочы на гану а ты злазды пакуль тое саломы ад грабі памажы	потым падняў вочы на Ганну. А ты злазь ды, пакуль тое, саломы адграбці памажы...
+04_444.wav	на дварэ было ўжо не так хмурнай як раніцай праз хмары гатова было вось вось прарвацца сонца	На дварэ было ўжо не так хмурна, як раніцай, праз хмары гатова было вось-вось прарвацца сонца
+04_445.wav	пасля змроку і пылу ў гумне ганна аж зажмурылася ад яркага здалося святла	пасля змроку і пылу ў гумне Ганна аж зажмурылася ад яркага, здалося, святла.
+04_446.wav	густы ля нямоцны вецер крануў спатнелы твар свежасцю пагнаў па спіне па руках халадок ёй стала лягчэй	Густы, але нямоцны вецер крануў спатнелы твар свежасцю, пагнаў па спіне, па руках халадок, і ёй стала лягчэй.
+04_447.wav	амаль адразу ж услед выйшаў стары глушак запылены з саломінкай у шырокай коратка падстрыжанай рудой барадзе	Амаль адразу ж услед выйшаў і стары Глушак. Запылены, з саломінкай у шырокай, коратка падстрыжанай рудой барадзе,
+04_448.wav	паглядзеў на стог саломы паморшчыўся рэпа расселася	паглядзеў на стог саломы, паморшчыўся: Рэпа, расселася...
+04_449.wav	утаптаць трэба ён заўважыў што хадочка хацела штосьці сказаць напэўна апраўдацца апярэдзіў	Утаптаць трэба! Ён заўважыў, што Хадоська хацела штосьці сказаць, напэўна, апраўдацца, апярэдзіў:
+04_450.wav	пакуль іван вернецца іван павёў з яўхімам карміць коней хадочка заспяшалася пакорліва супакойваючы зараз дзядзечку	Пакуль Іван вернецца!.. Іван павёў з Яўхімам карміць коней. Хадоська заспяшалася пакорліва, супакойваючы: Зараз, зараз, дзядзечко!..
+04_451.wav	халімон не сказаў бол��ш нічога ціхай дробнай хадой падаўся да прывада нахіліўся над прывадным колам штосьці стаў разглядаць	Халімон не сказаў больш нічога, ціхай, дробнай хадой падаўся да прывада, нахіліўся над прывадным колам, штосьці стаў разглядаць...
+04_452.wav	утоптваючы стог з хадоськай ганна бачыла як вярнуліся ад хаты старая глушачыха што несла чыгун накрыты латкай	Утоптваючы стог з Хадоськай, Ганна бачыла, як вярнуліся ад хаты старая Глушачыха, што несла чыгун, накрыты латкай,
+04_453.wav	і сцяпан з лазоваю каробкай за плячыма калі гумна ляжала тоўстая учарнелае шула	і Сцяпан з лазоваю каробкай за плячыма. Каля гумна ляжала тоўстае ўчарнелае шула,
+04_454.wav	старая паставіла чыгун пры ім узяла ад сцяпа на каробку пачала выкладваць на шулы хлеб нож лыжкі	старая паставіла чыгун пры ім, узяла ад Сцяпана каробку, пачала выкладваць на шула хлеб, нож, лыжкі.
+04_455.wav	калі ўсё падрыхтавала зірнула на чалавека што важдаўся каля прывада але не пазвала села на шула стала чакаць	Калі ўсё падрыхтавала, зірнула на чалавека, што важдаўся каля прывада, але не пазвала, села на шула, стала чакаць.
+04_456.wav	толькі як хлен падышоў сам узяўся рэзаць хлеб замітусілася сцяпанку дзе ты падзеўся абедаць ідзі бацьку сядзіць чакае дзеўкі і вы залаце бо пасёрбайце боршчыку	Толькі як Халімон падышоў сам, узяўся рэзаць хлеб, замітусілася: Сцяпанко!.. Дзе ты падзеўся?.. Абедаць ідзі! Бацько сядзіць, чакае!.. Дзеўкі! І вы злазьце бо!.. Пасёрбайце боршчыку!..
+04_457.wav	калі ўсе сышліся паселі дзе каму ўдалося не толькі ганная хадоська чужыя але сцяпаны старая з асцярогай чынна	Калі ўсе сышліся, паселі, дзе каму ўдалося, не толькі Ганна і Хадоська, чужыя, але і Сцяпан, і старая, з асцярогай, чынна,
+04_458.wav	старых глушак пачакаў як бы даючы ўсім адчуць важнасць моманту	стары Глушак пачакаў, як бы даючы ўсім адчуць важнасць моманту,
+04_459.wav	перахрысціўся дай божа ён узяў лыжку зачэрпнуў з чыгу на абаршчу	перахрысціўся. Дай Божа!.. Ён узяў лыжку, зачэрпнуў з чыгуна баршчу,
+04_460.wav	тхарынымі вачыма павёў па ўсіх хто сядзеў усе хрысціліся браліся за лыжкі	тхарынымі вачыма павёў па ўсіх, хто сядзеў. Усе хрысціліся, браліся за лыжкі,
+04_461.wav	такія ж стрыманыя паважныя як старых глушак нібы стараліся быць падобнымі да яго	такія ж стрыманыя, паважныя, як стары Глушак, нібы стараліся быць падобнымі да яго.
+04_462.wav	на хадошчаным твары ганна заўважыла зачараванне і страх усё адно як не корч стары	На Хадосьчыным твары Ганна заўважыла зачараванне і страх. Усё адно як не Корч стары,
+04_463.wav	ад цар перад ёй мімаволі ўсміхнулася ганна але ўсмешка адразу ж і згасла стары так зірнуў нібы пачуў яе	а цар перад ёй! мімаволі ўсміхнулася Ганна, але ўсмешка адразу ж і згасла: стары так зірнуў, нібы пачуў яе.
+04_464.wav	як скажы ты чытае ўсярэдзіне мільганула ў яе галаве абед здаўся ён нясмачным і доўгім яна ўзрадавалася калі глушак падняўся дзякуй богу	Як, скажы ты, чытае ўсярэ��зіне! мільганула ў яе галаве. Абед здаўся ёй нясмачным і доўгім, і яна ўзрадавалася, калі Глушак падняўся: дзякуй Богу,
+04_465.wav	кончылася адышоўшы крыху з хадочкай і пачула як глушачыха збіраючы лыжкі пажалілася старому	кончылася! Адышоўшы крыху з Хадоськай, пачула, як Глушачыха, збіраючы лыжкі, пажалілася старому:
+04_466.wav	нацягалася я за канём у голасе яе пачулася пакорлівая просьба хай мо б хто маладзейшы	Нацягалася я за канём!.. У голасе яе пачулася пакорлівая просьба: Хай мо б хто маладзейшы?..
+04_467.wav	ля малатар няўвішнасць патрэбна прамовіў хлямон строга ён памаўчаў ну няхай	Ля малатарні ўвішнасць патрэбна! прамовіў Халімон строга. Ён памаўчаў. Ну, няхай...
+04_468.wav	будзеш салому адкідваць глушак пазваў хадоську загадаў станавіцца коням	Будзеш салому адкідаць... Глушак пазваў Хадоську, загадаў станавіцца к коням.
+04_469.wav	іх акурат прывялі з двара і стары сам пайшоў да іх ганна чула як ён запытаўся ці добра накармілі напаілі бачыла як ён узняў нагу ў гнядога памацаў пад капытом	Іх акурат прывялі з двара, і стары сам пайшоў да іх. Ганна чула, як ён запытаўся, ці добра накармілі, напаілі, бачыла, як ён узяў нагу ў гнядога, памацаў пад капытом.
+04_470.wav	за гэтым ён павёў парабка кулу падсунуў яму чыгун даў хлеб моўчкі стаяў калі той хапаючыся жаваў і сёрбаў	За гэтым ён павёў парабка к шулу, падсунуў яму чыгун, даў хлеб, моўчкі стаяў, калі той, хапаючыся, жаваў і сёрбаў.
+04_471.wav	ганна не стала чакаць глушаковай каманды пайшла сама ў гумно хацела паляжаць нас на паху зацішку	Ганна не стала чакаць Глушаковай каманды, пайшла сама ў гумно, хацела паляжаць на снапах у зацішку.
+04_472.wav	але як толькі ўвайшла заўважыла што следам хтосьці ідзе гэта быў яўхім утамілася	Але як толькі ўвайшла, заўважыла, што следам хтосьці ідзе. Гэта быў Яўхім. Утамілася?
+04_473.wav	можа будзь я сам запарыўся бацька можа запарыць усякага і ў хім	Можа буць... Я сам запарыўся... Бацько, можа, запарыць усякаго... Яўхім
+04_474.wav	кіўнуў на снапы з за якіх ужо выглядвалі верхнія два рады бярвенняў	кіўнуў на снапы, з-за якіх ужо выглядвалі верхнія два рады бярвенняў:
+04_475.wav	палезеш хочаш пасаблю абыдуся яна чакала што ён адыдзе але яе ў хім	Палезеш? Хочаш пасаблю? Абыдуся!.. Яна чакала, што ён адыдзе, але Яўхім
+04_476.wav	як бы не разумеў ці знарок хацеў збянтэжыць падсмяяцца ганна пастаяла і раптам узлавалася	як бы не разумеў ці знарок хацеў збянтэжыць, падсмяяцца. Ганна пастаяла і раптам узлавалася:
+04_477.wav	ну што ж няхай стаіць няхай глядзіць ухапілася адной рукой у шчыліну за бервяно другой засноп	што ж, няхай стаіць, няхай глядзіць! Ухапілася адной рукой у шчыліну за бервяно, другой за сноп,
+04_478.wav	абаперлася на скамі аб бярвенні і снапы стараючыся прытульваць спадніцу падзерлася наверх	абаперлася наскамі аб бярвенні і снапы, стараючыся прытульваць спадніцу, падзерлася наверх.
+04_479.wav	ужо на снапах азірнулася перахапіла яго гарачы пр��гны позірк але сказаць нічога не ўправілася у гумно ўваходзіў стары	Ужо на снапах азірнулася, перахапіла яго гарачы, прагны позірк. Але сказаць нічога не ўправілася: у гумно ўваходзіў стары...
+04_480.wav	да вечара змалацілі ўсё што значыць малатарня столькі жыта за адзін дзень увабраць	Да вечара змалацілі ўсё: што значыць малатарня столькі жыта за адзін дзень увабраць!
+04_481.wav	на другі дзень да самага вечара круцілі веелку ссыпалі чыстае збожжа ў мяхі адграбалі мякіну	На другі дзень да самага вечара круцілі веялку, ссыпалі чыстае збожжа ў мяхі, адграбалі мякіну.
+04_482.wav	стары корч рабіў усё разам з іншымі і сам хвіліны не пастаяў і другім стаяць не даў	Стары Корч рабіў усё разам з іншымі, і сам хвіліны не пастаяў, і другім стаяць не даў.
+04_483.wav	яўхім рабіў тут жа каля веелкі быў ён здавалася такі ж як заўсёды і рабіў як усе	Яўхім рабіў тут жа, каля веялкі. Быў ён, здавалася, такі ж, як заўсёды, і рабіў, як усе.
+04_484.wav	але калі б хто мог зазірнуць у яго душу то пабачыў бы што няжыта нявейлка іншыя зусім цікавіць і трывожыць яго	Але калі б хто мог зазірнуць у яго душу, то пабачыў бы, што не жыта, не веялка, іншае зусім цікавіць і трывожыць яго.
+04_485.wav	дзе б ён мне быў што б ні рабіў ён адчуваў бачыў адну гану	Дзе б ён ні быў, што б ні рабіў, ён адчуваў, бачыў адну Ганну.
+04_486.wav	ён добра ведаў што не закаханы еў хім нават з пагардай думаў пра яе было аб чым думаць па чым сохнуць	Ён добра ведаў, што не закаханы. Яўхім нават з пагардай думаў пра яе. Було б аб чым думаць, па чым сохнуць!
+04_487.wav	дзеўка была б якая асаблівая а то ж грудзі як грудзі ногі як ногі грудзі нават	Дзеўка б була якая асаблівая. А то ж грудзі як грудзі, ногі як ногі... Грудзі нават
+04_488.wav	дробныя як яблыкі і ногі тынкаватыя кволыя і прыкра было думаць што з за гэтых дурных ног	дробныя, як яблукі. І ногі танкаватыя, кволыя... І прыкра было думаць, што з-за гэтых дурных ног
+04_489.wav	заснуць нямог паўночы бачыў усё іх смуглую пругкую лытку голае калена	заснуць не мог паўночы, бачыў усё іх, смуглую пругкую лытку, голае калена.
+04_490.wav	лепш бы не глядзеў калі яна лезла на снапы і так сабой не асабліва відны ну драбната	Лепш бы не глядзеў, калі яна лезла на снапы. І так сабой не асабліва відная драбната.
+04_491.wav	паглядзець няма на што і твар худы косткі на шчаках выпінаюць толькі і красы што язык як брытва	Паглядзець няма на што. І твар худы, косткі на шчаках выпінаюць... Толькі і красы, што язык як брытва!..
+04_492.wav	але колькі не абгаворваў яе сам сабе колькі ніхаеў не памагала ўсё ж нібы апоены зеллем думаў і думаў пра яе сачыў за ёй неспакойным позіркам	Але колькі ні абгаворваў яе сам сабе, колькі ні хаяў, не памагала ўсё ж нібы апоены зеллем, думаў і думаў пра яе, сачыў за ёй неспакойным позіркам.
+04_493.wav	а чаго дзела маладое наша дзела неражаць засмяяўся ён задаволены такім простым ясным тлумачэннем	А чаго дзело маладое! Наша дзело не раджаць! засмяяўся ён, задаволены такім простым, ясным тлумачэннем.
+04_494.wav	яўхім быў грубы па натуры схільны да цынізму які ён лічыў абавязковай адзнакаю сапраўднага мужчынскага характару	Яўхім быў грубы па натуры, схільны да цынізму, які ён лічыў абавязковай адзнакаю сапраўднага мужчынскага характару.
+04_495.wav	пры ўсім гэтым вывад яго быў блізкі да праўды я ўхім тады і сам не верыў у сур'ёзнасць сваёй прыхільнасці да ганнай	Пры ўсім гэтым вывад яго быў блізкі да праўды: Яўхім тады і сам не верыў у сур'ёзнасць сваёй прыхільнасці да Ганны...
+04_496.wav	стары глушак хутка заўважыў яго позіркі асцярожаныя нібы незнарок	Стары Глушак хутка заўважыў яго позіркі, асцярожныя, нібы незнарок,
+04_497.wav	гэтае заляцанне даган адвёў я ў хіба зарок гумна і стукнуў па галаве лапаткай	заляцанні да Ганны, адвёў Яўхіма за рог гумна і стукнуў па галаве лапаткай.
+04_498.wav	за што кіб ні рабіў чаго не трэба ж жарабец дурны то ўжо і пасмяяцца з дзеўкамі няможна	За што? Кеб не рабіў, чаго не трэба. Жарабец дурны! Ужэ і пасмяяцца з дзеўкамі няможно!..
+04_499.wav	не для таго пазваны адрэзаў бацька і дадаў з папрокам знайшоў у каго	Не для таго пазваны! адрэзаў бацька і дадаў з папрокам: Знайшоў каго!
+04_500.wav	глушак адаслаў сына з гумна далей ад дзяўчат і ўхім тут за ўвесь дзень больш не паяўляўся	Глушак адаслаў сына з гумна, далей ад дзяўчат, і Яўхім тут за ўвесь дзень больш не паяўляўся.
+04_501.wav	але калі вечарам стары павёз у свіран апошні мех калі на гумнішчы засталіся толькі хадось кайганы якім калімон загадаў падгрэбсці прыбраць усё	Але калі вечарам стары павёз у свіран апошні мех, калі на гумнішчы засталіся толькі Хадоська і Ганна, якім Халімон загадаў падгрэбці, прыбраць усё,
+04_502.wav	я ўхім паявіўся зноў ой убачыўшы ўпоцемку яго ўзрадавалася хадочка	Яўхім паявіўся зноў. Ой! убачыўшы ўпоцемку яго, узрадавалася Хадоська.
+04_503.wav	ганна сустрэла едкаватай усмешкай дзе я то прападаў так доўга работку даў стары адказаў няпэўна яўхім	Ганна сустрэла едкаватай усмешкай: Дзе ето прападаў так доўго? Работку даў стары, адказаў няпэўна Яўхім.
+04_504.wav	і каб змяніць небяспечны кірунак размовы непрыемны роспыт і запытаў ну а вы як тут	І каб змяніць небяспечны кірунак размовы, непрыемныя роспыты, запытаў: Ну, а вы як тут?
+04_505.wav	дзякуй богу адказала гана не сумавалі адны хадушка ціха з дакорам шмарганула яе за рукаў	Дзякуй Богу, адказала Ганна, не сумавалі адны! Хадоська ціха, з дакорам шмарганула яе за рукаў.
+04_506.wav	яўхім жа як бы не пачуў не зразумеў кпіны пастаяў павёў вачыма па гумнішчы	Яўхім жа як бы не пачуў, не зразумеў кпіны, пастаяў, павёў вачыма па гумнішчы,
+04_507.wav	прамовіў спакойна цёмна ўжо можна і канчаць ён раптам папрасіў	прамовіў спакойна: Цёмно ўжэ!.. Можно і канчаць!.. Ён раптам папрасіў:
+04_508.wav	знайшту хадоська ідзі ў свіран мо там бацьку трэба што памагчы а ты кіўнуў яўхім ганні	Знаеш што, Хадоська, ідзі ў свіран, мо там бацьку трэба што ��амагці. А ты, кіўнуў Яўхім Ганне,
+04_509.wav	даграбі да сто гады дадому але як толькі хадоська знікла ён падышоў да ганы стаў перад ёю	даграбі да стога, ды і дадому... Але як толькі Хадоська знікла, ён падышоў да Ганны, стаў перад ёю.
+04_510.wav	злаеш ты і ў хім памаўчаў чакаў што яна скажа ганна не сказала нічога	Злая ж ты! Яўхім памаўчаў, чакаў, што яна скажа. Ганна не сказала нічога.
+04_511.wav	ты век такая ён гаварыў весела хацяў добрай гаворкі а табе не ўсё адно	Ты век такая? Ён гаварыў весела, хацеў добрай гаворкі. А табе не ўсё адно?
+04_512.wav	ганна варухнула граблямі як бы прасіла адысці не замінаць грэбці ну кеб усё адно не пытаўся б	Ганна варухнула граблямі, як бы прасіла адысці, не замінаць грэбці. Кеб усё адно, то не пытаўся
+04_513.wav	дык не скажу гарачыя ты мабыць ён узяў ганену руку як у той вечар але яна спакойна цвёрда забрала яе	б. Дак не скажу! Гарачая ты, мабуць? Ён узяў Ганніну руку, як у той вечар, але яна спакойна, цвёрда забрала яе.
+04_514.wav	мабыць ды адышоў бы ты грэбці не даеш управішся гарачае значыцца	Мабуць... Ды адышоў бы ты, грэбці не даеш... Управішся!.. Гарачая, значыцца!..
+04_515.wav	а для каго як для каго як печка для каго лёд угадаў здагадлівы	Для каго як! Для каго як печка, а для каго лёд? Угадаў. Здагадлівы!..
+04_516.wav	а для мяне як для цябе папраўдзе не думала ніколі пэўна для цябе ніяк	А для мяне як? Для цябе? Папраўдзе, не думала ніколі... Пэўне, для цябе ніяк!
+04_517.wav	ну як гэта не тое не сёе сярэдне а так ты для мяне як кукальна разоры ты што е што няма цябе адно	Як ето? Ні тое ні сёе? Сярэдне? А так. Ты для мяне як кукаль на разоры. Што ты е, што цябе няма адно.
+04_518.wav	бо не знаеш ты ўсё пра дзятліка свайго думаеш таксама кавалера знайшла	Бо не знаеш!.. Ты ўсё пра Дзятліка свайго думаеш. Таксамо кавалера знайшла!
+04_519.wav	а якія абы па душы попусту сохнеш цяпер ён няхутка выберацца	Які е, абы да душы. Попусту сохнеш! Цяпер ён не хутка выберацца!
+04_520.wav	за такія штучкі мала не даюць бань дзяцізам за гэта так запраторыць што свету белага не ўбачыш ад птушка	За такія штучкі мало не даюць! Бандзіцізм! За ето так запратораць, што і свету белаго не ўбачыць!.. От птушка:
+04_521.wav	такі з выгляду рахманы цішэй вады ніжэй травыя глядзіты з бандзюкамі знюхаўся	такі з выгляду рахманы, цішэй вады, ніжэй травы, а глядзі з бандзюкамі знюхаўся!
+04_522.wav	ганна абарвала дадзеў усё ж ёй не радуся чужой бядзе я ў хем зразумеў што перахапіў схібіў паспрабаваў паправіцца дык я не радуюся шкода проста цябе	Ганна абарвала дадзеў усё ж ёй: Не радуйся чужой бядзе!.. Яўхім зразумеў, што перахапіў, схібіў, паспрабаваў паправіцца: Я і не радуюся. Шкода проста цябе!..
+04_523.wav	а ты не шкадуй няма чаго ды я чалавек нязлы спагадлівы асабліва да дзевак ён жартам стараўся як можна загладзіць памылку растапіць яе непрыхільнасць якая стала такой калючай	А ты не шкадуй! Няма чаго! Я чалавек не злы. Спагадлівы... Асабліва да дзевак!.. Ён жартам стараўся як можна загладзіць памылку, растапіць яе непрыхільнасць, якая стала такой калючай.
+04_524.wav	тут час такі збыту матка не дае жаніся ды жаніся нот я і прыглядаюся	Тут час такі збыту матка не дае! Жаніся ды жаніся!.. От я і прыглядаюся!
+04_525.wav	ну калі так то не туды глядзіш не выглядзіш тут нічога у другі бок глядзеў бы хадоськаў ночы не спіць	Калі так, то не туды глядзіш. Не выгледзіш тут нічога... У другі бок глядзеў бы. Хадоська вунь ночы не спіць!
+04_526.wav	хадоська любіць дурная за што толькі даўмець не магу хадоська што хадоська	Хадоська... Любіць, дурная! За што толькі, даўмець не магу? Хадоська... Што Хадоська?
+04_527.wav	вада смаку не якога о ты па мойму са смакам	Вада смаку ніякаго!.. От ты, ты па-мойму, са смакам!
+04_528.wav	ды я наш у сто разоў лепей з за цябе ты па мойму не слухаў яе яўхім як самагонка пяршак	Дак яна ж у сто разоў лепей за цябе! Ты, па-мойму, не слухаў яе Яўхім, як самагонка! Пяршак!
+04_529.wav	я ўхім раптам схапіў яе за руку ганна паспрабавала вырвацца не вырывайся	Яўхім раптам схапіў яе за руку, Ганна паспрабавала вырвацца. Не вырывайся!..
+04_530.wav	о мабыць такі гарачая пусці ганрэзка крутанула руку вырвалася але ў той жа момант адкінуўшы яе руку з граблямі якія яна трымала між сабой і ім я ўхім абхапіў гану аберуч сціснуў так што ёй зацяло дыханне	У, а, мабуць, такі гарачая! Пусці! Ганна рэзка крутанула руку і вырвалася. Але ў той жа момант, адкінуўшы яе руку з граблямі, якія яна трымала між сабой і ім, Яўхім абхапіў Ганну аберуч, сціснуў так, што ёй зацяло дыханне.
+04_531.wav	ад валасоў яе ад твару пахла еў хіму ветрам саломай нечым такім завабным жаночым што ў галаве яго муцілася ён адчуў тугія грудзі яе жывот цвёрдае калені ўсё цела яго поўнілася нецярплівай гарачай прагай якая ап'яняла паліла туманіла развагу	Ад валасоў яе, ад твару пахла Яўхіму ветрам, саломай, нечым такім завабным, жаночым, што ў галаве яго муцілася. Ён адчуваў тугія грудзі яе, жывот, цвёрдыя калені, усё цела яго поўнілася нецярплівай, гарачай прагай, якая ап'яняла, паліла, туманіла развагу.
+04_532.wav	пусці чуеш ды балюча не цісні і рвалася яна непрыхільная гнеўная усё яшчэ трымаючы граблі	Пусці! Чуеш?! Ой, балюча!.. Не цісні, ой... ірвалася яна, непрыхільная, гнеўная, усё яшчэ трымаючы граблі.
+04_533.wav	яе вочы былі блізка былі добра відны ўпоцемку непакорныя дзікаватыя як у птушкі што б'ецца з сілка	Яе вочы былі блізка, былі добра відны ў поцемках непакорныя, дзікаватыя, як у птушкі, што б'ецца з сілка.
+04_534.wav	і плечы і рукі і ногі яе уся яна была наліта непакорай	І плечы, і рукі, і ногі яе уся яна была наліта непакорай,
+04_535.wav	але ён не зважаў на гэта пусці чуеш адыдзі ад нецярпліва я паспрабаваў ён пажартаваць ну патрывай патрохі	але ён не зважаў на гэта. Пусці, чуеш?.. Адыдзі!.. От, нецярплівая!.. паспрабаваў ён пажартаваць. Патрывай бо... трохі...
+04_536.wav	пусці закрычу яй бо закрычу ён мне адказваў не мог гаварыць лаві улавіў яе рот а яна не давалася адварочвалася перад ім была то скроня то раскудлачаная галава з хусткай ссунутай назад	Пусці! Закрычу!.. Ей-богу, закрычу!.. Ён не адказаў. Не мог гаварыць, лавіў, лавіў яе рот, а яна не давалася, адварочвалася: перад ім была то скроня, то раскудлачаная галава з хусткай, ссунутай назад.
+04_537.wav	яўхім аднак не адступаўся ўсё дужэй сціскаў дзяўчыну і не было здавалася такой сілай якая б разарвала гэты абдымак	Яўхім, аднак, не адступаўся, усё дужэй сціскаў дзяўчыну, і не было, здавалася, такой сілы, якая б разарвала гэты абдымак.
+04_538.wav	і раптам уганны вырвалася спалоханае як маланка ўдарыла бацьку	І раптам у Ганны вырвалася спалоханае, як маланка ўдарыла: Бацько!!!
+04_539.wav	еўхім адразу выпусціў яе адскочыў трывожна азірнуўся спачатку на дарогу к свірну туды адкуль ён мог паявіцца але там не было нікога тады кінуў позірк у бок суседняму гумну на загуменне не відаць нікога	Яўхім адразу выпусціў яе, адскочыў. Трывожна азірнуўся: спачатку на дарогу к свірну, туды, адкуль ён мог паявіцца, але там не было нікога, тады кінуў позірк убок, к суседскаму гумну, на загуменне. Не відаць нікога...
+04_540.wav	еўхі мімаволі глянуў на яе як бы просячы яе памагчы убачыў яна ўжо стаіць наводдаль папраўляе валасы і хустку	Яўхім мімаволі глянуў на яе, як бы просячы яе памагчы, убачыў яна ўжо стаіць наводдаль, папраўляе валасы і хустку.
+04_541.wav	ды не шукай няма яго кліва прамовіла яна ён са злосці аж вылаяўся	Не шукай! Няма яго!.. кпліва прамовіла яна. Ён са злосці аж вылаяўся:
+04_542.wav	ты шчорт ён тут жа адчуў што паказваць злосць сваю значыць страціць зусім мужчынскую годнасць стаць проста нікчэнным	Т-ты, чорт! Але тут жа адчуў, што паказваць злосць сваю значыць, страціць зусім мужчынскую годнасць, стаць проста нікчэмным.
+04_543.wav	паспрабаваў засмяяцца я паверу лока ты выдумляеш так каб дурыла так у лужыну пляснула подлае	Паспрабаваў засмяяцца: А я паверыў! Лоўко ты... выдумляеш!.. Так абдурыла! Так у лужыну пляснула, подлая!..
+04_544.wav	дурань палахліў што аказваецца ад гэтага здзеку ён гатовы быў рынуцца да яе як разгневаны звер але яна наставіла граблі пагрозна папярэдзіла падыдзе толькі	Дурань! Палахлівы ж ты, аказваецца! Ад гэтага здзеку ён гатовы быў рынуцца да яе, як разгневаны звер, але яна наставіла граблі, пагрозна папярэдзіла: Падыдзі толькі!
+04_545.wav	яўхім прыпыніўся як бы разважаючы а думаць было цяжка сэрца шалёна калацілася ў скроне біла кроў	Яўхім прыпыніўся, як бы разважаючы. А думаць было цяжка: сэрца шалёна калацілася, у скроні біла кроў,
+04_546.wav	у галаве стаяў важкі туман яна ж хітрая не траціла часу марна	у галаве стаяў важкі туман. Яна ж, хітрая, не траціла часу марна,
+04_547.wav	скарыстала замінку заўважыла постаць што праходзіла непадалёк па загуменні крыкнула цётка але на товы	скарыстала замінку: заўважыла постаць, што праходзіла непадалёк па загуменні, крыкнула: Цётка Алена, то вы?
+04_548.wav	постаць стала прыгледзелася да іх а то я аўдоцце пазналі абое голас удавы сарокі а то ты ганна	Постаць стала, прыгледзелася да іх. Ето я, Аўдоцця, пазналі абое голас удавы Сарокі. А то ты, Ганна?
+04_549.wav	аге пераказаць мо што алені ды не сама ўжо скажу я ўхім слухаючы гаворку аж кіпеў і гэта ўсё было здзекам з яго	Аге... Пераказаць мо што Алене? Не-е. Сама ўжэ скажу... Яўхім, слухаючы гаворку, аж кіпеў: і гэта ўсё было здзекам з яго.
+04_550.wav	знарок спыніла жанчыну смяецца кожным словам пачакай няхай адыдзе толькі	Знарок спыніла жанчыну, смяецца кожным словам. Пачакай, няхай адыдзе толькі...
+04_551.wav	і трэба ж знарок каб чула жанчына ганна лагодна прамовіла так я ўжо зрабіла ўсё пайду ўжо	І трэба ж, знарок, каб чула жанчына, Ганна лагодна прамовіла: Дак я ўжэ зрабіла ўсё... Пайду ўжэ?
+04_552.wav	ён прасіпеў ідзі я ў хім не глядзеў у ёй услед але чуў яе крокі чуў здаецца смех які яна неслаў сабе	Ён прасіпеў: Ідзі... Яўхім не глядзеў ёй услед, але чуў яе крокі, чуў, здаецца, смех, які яна несла ў сабе.
+04_553.wav	і трэба ж даць так абдурыць не мог ніяк супакоіцца ён яму было так прыкра што хацелася лаяцца але ён разам з тым адчуваў што прыкрасць гэта не толькі на тое што даў ашукаць сябе	І трэба ж даць так абдурыць! не мог ніяк супакоіцца ён. Яму было так прыкра, што хацелася лаяцца. Але ён разам з тым адчуваў, што прыкрасць гэта не толькі на тое, што даў ашукаць сябе,
+04_554.wav	але таго што яна так працівіцца яму такая недаступная	але і ад таго, што яна так працівіцца яму, такая непадступная.
+04_555.wav	як прынцэса каралева зрэбная галадранка плынь яго думак пра куранёўскую прынцэсу аднак тут жа абарвалася	Як прынцэса! Каралева зрэбная! Галадранка!.. Плынь яго думак пра куранёўскую прынцэсу, аднак, тут жа абарвалася,
+04_556.wav	бо на сцежцы ад дому паявілася постаць ён пазнаў хадоську падумаў мімаволі	бо на сцежцы ад дому паявілася постаць. Ён пазнаў Хадоську, падумаў мімаволі:
+04_557.wav	а мо яна тут паблізу была не захацела падыходзіць калі я з ганны бачыла як ганна адшыла мяне ну няхай калі яна тое пляваць мне на ўсё	А мо яна тут паблізу была, не захацела падыходзіць, калі я з Ганнай... Бачыла, як Ганна адшыла мяне... Ну і хай, калі на тое, пляваць мне на ўсё!..
+04_558.wav	хадоська падышоўшы да яўхіма азірнулася дзе ж ганна пайшла ўжо	Хадоська, падышоўшы да Яўхіма, азірнулася: А дзе Ганна? Пайшла ўжэ...
+04_559.wav	не бачыла значыцца кеп трохі наляцела б але не бачыла я ў хіміхадойка нейкі час стаялі моўчкі	Не бачыла, значыцца. Кеб трохі, наляцела б, але не бачыла... Яўхім і Хадоська нейкі час стаялі моўчкі,
+04_560.wav	яму проста не хацелася гаварыць яго яшчэ хвалявала перажытая прыкрасць а яна як бы чакала чагосьці што ён павінен быў абавязкова сказаць	яму проста не хацелася гаварыць, яго яшчэ хвалявала перажытая прыкрасць, а яна як бы чакала чагосьці, што ён павінен быў абавязкова сказаць.
+04_561.wav	можа ёй тады было дастаткова аднаго добрага ну і ты дзе ўжо канапляначка яна пайшла тоячы радасную надзею	Можа, ёй тады было дастаткова аднаго добрага: Ну, і ты ідзі ўжо, Канапляначка! і яна б пайшла, тоячы радасную надзею.
+04_562.wav	але ён не гаварыў нічога і яна стаяла адчуваючы як цесна робіцца ў грудзях сэрцу	Але ён не гаварыў нічога, і яна стаяла, адчуваючы, як цесна робіцца ў грудзях сэрцу,
+04_563.wav	узрушана круцячы пальцам ражок хусткі я ў хім заўважыў як яна круціць мне ражок	узрушана круцячы пальцам ражок хусткі. Яўхім заўважыў, як яна круціць, мне ражок,
+04_564.wav	як бы прачнуўся акінуў вачыма ўсю яе хадочка стаяла апусціўшы галаву добрыя пакорлівыя	і як бы прачнуўся. Акінуў вачыма ўсю яе Хадоська стаяла, апусціўшы галаву, добрая, пакорлівая,
+04_565.wav	і раптам падумаў чаго ён тут тломіць попусту галаву сабе чаго шукае дабіваецца нашто яму здалася ганарыстае чарнушкава каралева	і раптам падумаў: чаго ён тлуміць попусту галаву сабе, чаго шукае, дабіваецца? Нашто яму здалася ганарыстая Чарнушкава каралева?
+04_566.wav	я ўхім абняў хадоську адчуў як яна радасна аддана прытулілася	Яўхім абняў Хадоську, адчуў, як яна радасна, аддана прытулілася,
+04_567.wav	аж затрапятала ад шчасця канапляначка ён пацалаваў і яна не адвярнулася	аж затрапятала ад шчасця. Канапляначка... Ён пацалаваў, і яна не адвярнулася,
+04_568.wav	адказала доўгім доўгім пацалункам такім што ён ледзь не задыхнуўся	адказала доўгім-доўгім пацалункам, такім, што ён ледзь не задыхнуўся.
+04_569.wav	утаміўся я сказаў ён нібы адкрыўся другу ў бядзе пасядзім давай	Утаміўся я... сказаў ён, нібы адкрыўся другу ў бядзе. Пасядзім давай.
+04_570.wav	пяшчотна трымаючы яе за стан яўхім павёў хадочку к стогу яна ішла спачатку лёгка з той жа добрай пакорлівасцю	Пяшчотна трымаючы яе за стан, Яўхім павёў Хадоську к стогу. Яна ішла спачатку лёгка, з той жа добрай пакорлівасцю,
+04_571.wav	але раптам заўпарцілася не трэба я не хочу ну пасядзім трохі ногі баляць пасядзім і толькі	але раптам заўпарцілася. Не трэба!.. Я не хочу!.. Ну, пасядзім трохі! Ногі баляць... Пасядзім, і толькі!..
+04_572.wav	ён гаварыў ціха ласкава нібы прасіў пашкадаваць голас яго пераконваў нічога баяцца не трэба	Ён гаварыў ціха, ласкава, нібы прасіў пашкадаваць. Голас яго пераконваў: нічога баяцца не трэба,
+04_573.wav	нічога кепскага не будзе ну глядзіш кеп бязглупства хадось каб паслухалася села каля яго	нічога кепскага не будзе. Глядзі ж, кеб... без глупства!.. Хадоська паслухалася, села каля яго.
+04_574.wav	ён абняў яе прыцягнуў стаў задыхаючыся цалаваць шаптаць штосьці гарачае бязладнае разарванае	Ён абняў яе, прыцягнуў, стаў, задыхаючыся, цалаваць, шаптаць штосьці гарачае, бязладнае, разарванае.
+04_575.wav	яна спачатку хоць і стрымана адказвала на яго пацалункі потым стала трывожна кідацца стараючыся вырвацца з яго абдымкаў	Яна спачатку, хоць і стрымана, адказвала на яго пацалункі, потым стала трывожна кідацца, стараючыся вырвацца з яго абдымкаў.
+04_576.wav	ой не трэба не хочу дурная ну чаго ты ну чаго ну няўжо я так не падабаюся табе такі паганы	Ой, не трэба! Не хочу!.. Дурная!.. Ну, чаго ты? Ну, чаго?.. Няўжэ я так не падабаюся табе?.. Такі паганы?
+04_577.wav	ды не ну дык чаго ж ты баюся я ў станем лепей не любіш значыцца	Не... Ну, дак чаго ж ты? Баюся я! Устанем лепей!.. Не любіш, значыцца?
+04_578.wav	у станем давай не любіш люблю а калі любіш дурная канапляначка канапляначка мая	Устанем давай!.. Не любіш? Люблю... А калі любіш... Дурная!.. Канапляначка!.. Канапляначка мая!..
+04_579.wav	ён не чуў сваіх слоў ён адчуваў толькі яе маладую жаданую непадатную	Ён не чуў сваіх слоў, ён адчуваў толькі яе, маладую, жаданую, непадатную.
+04_580.wav	хто б мог падумаць што і яна такая добрая мяккая здаецца закаханая без памяці	Хто б мог падумаць, што і яна, такая добрая, мяккая, здаецца, закаханая без памяці,
+04_581.wav	будзе так працівіцца ён злаваў ад гэтага непаслушэнства ад упартасці яе нецярпліва гарэў яўхімку мілы не трэба	будзе так працівіцца! Ён злаваў ад гэтага непаслушэнства, ад упартасці яе, нецярпліва гарэў. Яўхімко, мілы!.. Не трэба!.. Чаму?
+04_582.wav	от выдумала баязліўка ты яўхімка не жаніўшыся грэх	От выдумала! Баязліўка ты! Яўхімко! Не жаніўшыся!.. Грэх!..
+04_583.wav	граху цяпер няма грэху выдумалі ўсе грашаць пабойся бога яўхімку	Граху цяпер няма! Грэх выдумалі... Усе грашаць... Пабойся Бога, Яўхімко!
+04_584.wav	бог не асудзіць татачку як дазнаюцца ўсе ды ніхто не дазнаецца яму нясцерпна надакучылі яе трывогі надакучыла ўгаворваць і каб скончыць гэта ён сказаў жанюся я з табою	Бог не асудзіць! Татачко!.. Як дазнаюцца ўсе!.. Ніхто не дазнаецца! Яму нясцерпна надакучылі яе трывогі, надакучыла ўгаворваць, і, каб скончыць гэта, ён сказаў: Жанюся ж з табою...
+04_585.wav	жэнішся жанюся сказаў дык пачакай да вяселля	Жэнішся? Жанюся, сказаў!.. Дак пачакай!.. Пасля
+04_586.wav	я ўхім ашалеў яна гэта адчула і прысмярнела	вяселля!.. Яўхім ашалеў. Яна гэта адчула і прысмірнела.
+04_587.wav	яна яшчэ з адчаем змагалася і з яўхімым і з сабою са сваім каханнем змагалася чуючы пад сабою страшную бездань	Яна яшчэ з адчаем змагалася і з Яўхімам, і з сабою, са сваім каханнем, змагалася, чуючы пад сабой страшную бездань,
+04_588.wav	але змагацца станавілася ўсё цяжэй яна ўсё слабела яна адчувала што не ўтрымацца	але змагацца станавілася ўсё цяжэй. Яна ўсё слабела, яна адчувала, што не ўтрымаецца...
+04_589.wav	я ўхімку мілы пасля адразу ну заныла	Яўхімко... мілы!.. Пасля... Адразу... Ну, заныла!
+04_590.wav	калі ты зараз божачкош гэта быў апошні вокліч	Калі ты зараз!.. Божачко ж!.. Гэта быў апошні вокліч,
+04_591.wav	апошняя надзея мальба аб літасці калі я ў хім праводзіў яе па загуменні спадылба зладзейкавата сочачы ці не падглядвае хто небудзь за імі	апошняя надзея, мальба аб літасці... Калі Яўхім праводзіў яе па загуменні, спадылба, зладзейкавата сочачы, ці не падглядвае хто-небудзь за імі,
+04_592.wav	хадочка была ўжо ціхая ласкавая пакорлівая развіталіся каля яе гумна	Хадоська была ўжо ціхая, ласкавая, пакорлівая. Развіталіся каля яе гумна.
+04_593.wav	я ўхім шкадуючы вінаваты абняў яе за плечы хадочка сама паднялася на пальчыках дасягнулася да яго губ пацалавала	Яўхім, шкадуючы, вінавата абняў яе за плечы, Хадоська сама паднялася на пальчыках, дацягнулася да яго губ, пацалавала.
+04_594.wav	я ўхімк што ж голас яе кволы пакутлівы задрыжаў што ж мы нарабілі	Яўхімко! Што ж... голас яе, кволы, пакутлівы, задрыжаў. Што ж мы... нарабілі!
+04_595.wav	до дурнае нібы што такое грэх які ён хацеў сказаць што небудзь бесклапотна жартаўлівы	От, дурная, нібы што такое! Грэх які! Ён хацеў сказаць што-небудзь бесклапотна-жартаўлівае,
+04_596.wav	але хадочка раптам прыпала да яго грудзей горка з глухім поўным трывогі адчаю стогнам зарыдала	але Хадоська раптам прыпала да яго грудзей, горка, з глухім, поўным трывогі, адчаю стогнам зарыдала.
+04_597.wav	еўхімазірнуўся плакса як у дамавіну жывая кладзецца яшчэ пачуе хто ўгледзіць бацькам на пляце будзе гаворкі	Яўхім азірнуўся: От, плакса! Як у дамавіну жывая кладзецца!.. Яшчэ пачуе хто, угледзіць... Бацькам напляце... Будзе гаворкі!.. Ну,
+04_598.wav	ну ці хоць ты прамовіў як мог лагодна і строга людзі ходзяць	ціхо ты! прамовіў, як мог, лагодна і строга. Людзі ходзяць!
+04_599.wav	яна сціхла адступілася выцерла слёзы дык не падманеш я ўхімку	Яна сціхла, адступілася, выцерла слёзы. Дак не... падманіш?.. Яўхімко?..
+04_600.wav	не сказаў жа не кінеш от бо зноў ён ужо амаль злосна павярнуўся і пайшоў назад	Не... Сказаў... Не кінеш?.. От бо! Зноў! Ён ужо амаль злосна павярнуўся і пайшоў назад.
+04_601.wav	трэ было гетай звязаўся з дурною ад душы пашкадаваў ён цяпер мала было клопату	Трэба було етае, звязаўся з дурною, ад душы пашкадаваў ён цяпер. Мало було клопату!
+04_602.wav	але адышоўшы крыху супакоіўшыся разважліва падумаў але калі на тое ну чым я вінаваты на тое і лавец кебры не драмала	Але, адышоўшы крыху, супакоіўшыся, разважліва падумаў: А калі на тое, чым я вінаваты! На тое і лавец, кеб рыба не драмала.
+04_603.wav	хіба ж лепей было кепусціў такі кавалак ён са здзіўленнем і разам з тым ужо спрыемнасцю успомніў	Хіба б лепей було, кеб упусціў такі кавалак!.. Ён са здзіўленнем і разам з тым ужо з прыемнасцю ўспомніў: А
+04_604.wav	атрымалася ж я хто б падумаў і ўсё ткі не аббераглася дабіўся	трымалася ж як! Хто б падумаў!.. А ўсё-такі не абераглася, дабіўся!..
+04_605.wav	падымаючы на гумнішчы кінутыя граблі ён помніў другую	Падымаючы на гумнішчы кінутыя граблі, ён успомніў другую,
+04_606.wav	успомніў як непрыхільна рвалася як пасмяялася і радасць астыла	успомніў, як непрыхільна рвалася, як пасмяялася, і радасць астыла.
+05_001.wav	раздзел пяты у алешніках шабета ўзяў фурманку і далей да юравіч васіля везлі	Раздзел пяты У Алешніках Шабета ўзяў фурманку, і далей, да Юравіч, Васіля везлі.
+05_002.wav	конь быў няспорсткі хвошчык не спяшаўся шабеты не падганяў таксама і пакуль дапляліся да мястэчка на зямлю л��г добры вячэрні поцемак	Конь быў не з порсткіх, возчык не спяшаўся, Шабета не падганяў таксама, і пакуль дапляліся да мястэчка, на зямлю лёг добры вячэрні поцемак.
+05_003.wav	з гары спускаліся і ехалі па прыцішэлых местачковых вуліцах ужо ў цемры якую там і тут адно прарэзвала жоўтае святло з вокан	З гары спускаліся і ехалі па прыцішэлых местачковых вуліцах ужо ў цемры, якую там і тут адно прарэзвала жоўтае святло з вокан.
+05_004.wav	усю гэтую дарогу васіль перабыў у затоенай маўклівасці маўкліва сышоў ён і ў пакойчык унізе дома які з гэтага вечара павінен быў стаць яму нямелым вымушаным прыстанкам	Усю гэтую дарогу Васіль перабыў у затоенай маўклівасці. Маўкліва сышоў ён і ў пакойчык унізе дома, які з гэтага вечара павінен быў стаць яму нямілым, вымушаным прыстанкам.
+05_005.wav	у пакойчыку было яшчэ цямней чым на вуліцы толькі святло з адчыненых дзвярэй на час рассунула цемру	У пакойчыку было яшчэ цямней, чым на вуліцы, толькі святло з адчыненых дзвярэй на час рассунула цемру,
+05_006.wav	і васіль убачыў нечыя ногі абутыя ў лакце з прысохлай гразззю бачыў край світы	і Васіль убачыў нечыя ногі, абутыя ў лапці з прысохлай гразёю, убачыў край світы,
+05_007.wav	умятую з бэрсаную салому адкуль сам запытаўся з цемры голас калі дзверы зачыніліся	умятую, збэрсаную салому. Адкуль сам? запытаўся з цемры голас, калі дзверы зачыніліся.
+05_008.wav	скуранёў а я са слабады хоць васіль сваім маўчаннем ясна паказаў што не хоча гаварыць голас спацікавіўся	З Куранёў... А-а... А я са Слабады... Хоць Васіль сваім маўчаннем ясна паказаў, што не хоча гаварыць, голас пацікавіўся:
+05_009.wav	за што васіль адмахнуўся незнаёмы паварушыўся пашамацеў саломаю і больш ужо не пытаўся	За што? Васіль адмахнуўся: Ат... Незнаёмы паварушыўся, пашамацеў саломаю і больш ужо не пытаўся.
+05_010.wav	доўгай і думная была гэтая ноч васілю а думкі ўсё круціліся вакол таго што было неадступнай	Доўгая і думная была гэтая ноч Васілю. А думкі ўсе круціліся вакол таго, што было неадступнай,
+05_011.wav	злыгонны ноччу згадвалі ўсё перабіралі з'яву за з'яваю і ноч і наступны дзень	злыгоднай ноччу, згадвалі ўсё, перабіралі з'яву за з'яваю і ноч, і наступны дзень,
+05_012.wav	і бачыў зноў васіль перад сабою то ганна то маці то шабету	і бачыў зноў Васіль перад сабой то Ганну, то маці, то Шабету,
+05_013.wav	і камень цяжкі ціснуў на сэрца крыўда і злосць апаноўвалі яго	і камень цяжкі ціснуў на сэрца, крыўда і злосць апаноўвалі яго.
+05_014.wav	крыўда гэтая расла шырылася і была ўжо не на аднаго шабету а на ўвесь свет	Крыўда гэта расла, шырылася і была ўжо не на аднаго Шабету, а на ўвесь свет,
+05_015.wav	у якім як васіль быў цяпер перакананы няма ніякай справядлівасці і не было ніколі і не будзе	у якім, як Васіль быў цяпер перакананы, няма ніякай справядлівасці, не было ніколі і не будзе.
+05_016.wav	справядлівасць дзе і калі яна была беднаму цёмнаму чалавеку дзе яе шукаць яму адзінокаму безабароннаму які можна сказаць і свету не бачыў далей куранёўскіх балот які ў алешніках	Справядлівасць! Дзе і калі яна была беднаму, цёмнаму чалавеку! Дзе яе шукаць яму, адзінокаму, безабароннаму, які, можна сказаць, і свету не бачыў далей куранёўскіх балот, які і ў Алешніках
+05_017.wav	нясмела азіраецца поўны важкіх дом ён задрамаў толькі пад досвітак	нясмела азіраецца. Поўны важкіх дум, ён задрамаў толькі пад досвітак,
+05_018.wav	але цяпер спаў нядоўга бо разбудзіла гаворка хтосьці прасіў выпусціць да ветру	але і цяпер спаў нядоўга, бо разбудзіла гаворка: хтосьці прасіў выпусціць да ветру.
+05_019.wav	за акном пачынала зелянець неба на яго зеленіве ўжо добра акрэслівалася нязвычнае жорсткае перакрыжаванне крат	За акном пачынала зелянець неба, на яго зеляніве ўжо добра акрэслівалася нязвычнае, жорсткае перакрыжаванне крат,
+05_020.wav	і іх выгляд ураз адагнаў дрымотную супакоенасць вярнуў да горкай рэальнасці	і іх выгляд ураз адагнаў дрымотную супакоенасць, вярнуў да горкай рэальнасці.
+05_021.wav	але васілю не хацелася не бачыць гэтую рэальнасць не думаць пра яе падаткнуўшы пад бок світу схаваўшы пад ёй галаву што ляжала на торбе з харчамі ён зноў задрамаў	Але Васілю не хацелася ні бачыць гэту рэальнасць, ні думаць пра яе. Падаткнуўшы пад бок світу, схаваўшы пад ёй галаву, што ляжала на торбе з харчамі, ён зноў задрамаў.
+05_022.wav	цераз дрымоту адчуваў ён што ўжо настала раніца чуў як хтосьці з тых што былі тут учора ўпоцемках сказаў	Цераз дрымоту адчуваў ён, што ўжо настала раніца, чуў, як хтосьці з тых, што былі тут учора ў поцемках, сказаў:
+05_023.wav	а любіць мабудзь я тыя жарабяхнуць але не падымаўся і стаў толькі калі пачалі будзіць прынеслі снедаць	А любіць, мабуць, етае жарабя дрыхнуць! але не падымаўся. Устаў толькі, калі пачалі будзіць: прынеслі снедаць.
+05_024.wav	цяпер ён хмурным заспаным позіркам дзікавата агледзеўся іх тут з ім было трое	Цяпер ён хмурным, заспаным позіркам дзікавата агледзеўся: іх тут з ім было трое:
+05_025.wav	адзін з закарэлымі ранкамі і сінякамі такі худы што невядома у чым і трымалася душа а другі плячысты здаровы з густой барадой зарослы амаль да вачэй	адзін, з закарэлымі ранкамі і сінякамі, такі худы, што невядома, у чым і трымалася душа, а другі плячысты, здаровы, з густой барадой, зарослы амаль да вачэй.
+05_026.wav	заўважыўшы як васіль азірае катух худы з сінякамі дробна хіхікаў кубелца жыць можна не глядзі што нізенькае жыць можна	Заўважыўшы, як Васіль азірае катух, худы з сінякамі дробна хіхікнуў: Кубелца жыць можна! Не глядзі, што нізенькае. Жыць можна,
+05_027.wav	ён падміргнуў барадатаму борстка падсунуўся да васяля ты здаецца ядры цябе паўнотром	хі-хі!.. Ён падміргнуў барадатаму, борзда падсунуўся да Васіля: Ты, здаецца, ядры цябе, паў нутром?
+05_028.wav	а гечу ядры адразу бачу зірнуў і ўсё відно мне не тапіся раней часу і жыць тут можна жывём дзякую богу	Аге ж, паў, бачу! Я, ядры, адразу бач��, зірну і ўсё відно мне! Не тапіся раней часу! І тут жыць можна. Жывём, дзякуй Богу!
+05_029.wav	жэсць са злосцю плюнуў барадаты а што негняві бога мітрыхван жывём хлеб жуём корміць пойдзе на работу не вельмі	Жысць! са злосцю плюнуў барадаты. А што ж! Не гняві Бога, Мітрыхван. Жывём, хлеб жуём кормяць, пояць і на работу не вельмі...
+05_030.wav	і па панску жывём я адрэагу як твак рады што трапіў то ж каб не гэта ў зямлі даўно тухба	Хі-хі, па-панску жывём, ядры яго. Як хто, а я дак рады, што трапіў. То ж, каб не гэта, у зямлі даўно тух бы.
+05_031.wav	як пазвярэлі людзі наляцелі бо з ланцуга сарваліся жывога месца не пакінуць будзеш другі раз знаць як на чужое квапіцца	Як пазвярэлі людзі, наляцелі, бы з ланцуга сарваліся, жывога месца не пакінуць... Будзеш другі раз знаць, як на чужое квапіцца!
+05_032.wav	саграшыў каюся ядры яго метрахван нячысты ўбіўся ён паясніў васілю	Саграшыў. Каюся, ядры яго, Мітрыхван, нячысты ўбіўся. Ён паясніў Васілю:
+05_033.wav	каня хлопчы я чужога ўзяў на кірмаш дыму цыганам ну саграшыў	Каня, хлопча, я чужога ўзяў, на кірмаш думаў, цыганам... Саграшыў!
+05_034.wav	заграшыў жарабятнік паганы перадушыць вас гадаў мала на і маўчы душа губ знайшоўся звер	Саграшыў! Жарабятнік паганы! Перадушыць вас, гадаў, мало! Ты маўчы. Душагуб знайшоўся! Звер!..
+05_035.wav	от як упякаюць на салаўкі і будзеш ведаць перадушыць бы уездцы табе ў пяшонкі міліцыянерак гэты	От, як упякаюць на Салаўкі, будзеш ведаць перадушыць бы! Уесца табе ў пячонкі міліцынерык гэты!
+05_036.wav	мітрахван пачырванеў раўкну маўчы зверты проста звер прымірэнча лагодна прамовіў саступаючы злодзей	Мітрахван пачырванеў, раўнуў: Маўчы! Звер ты!.. Проста звер! прымірэнча, лагодна прамовіў, саступаючы, злодзей.
+05_037.wav	мяне таксама міліцыянер шабета уступіў у гаворку васіль я бы паказваючы гэтым што прырастае да кампаніі	Мяне таксамо міліцынер, Шабета, уступіў у гаворку Васіль, як бы паказваючы гэтым, што прыстае да кампаніі.
+05_038.wav	насіў смалое і ўсё падпішы і ў кутуску у яго ядры не тое	Насеў смалою і ўсё... Падпішы!.. І у кутузку! У яго, ядры, не тое...
+05_039.wav	маўчыне лезь ну сам раскажы барада і важка зашамацеў саломаю сеў	Маўчы! Не лезь! Сам раскажы! Барадаты важка зашамацеў саломаю, сеў. Ну,
+05_040.wav	нушчапіўся ён са мною міліцыянер гэты радзівон з нашых самгавіцкі	счапіўся ён са мною, міліцынер гэты, Радзівон. З нашых сам, тульгавіцкі. Без
+05_041.wav	бештаноў нядаўна па вуліцы гайсаў а тут улась не кране яго	штаноў нядаўна па вуліцы гайсаў. А тут улась, не крані яго.
+05_042.wav	а сам зажміевік ды пад ногі таптаць самагонку гнаў восень і накрылі	А сам за змеявік ды пад ногі, таптаць! Самагонку гнаў у восеці! Накрылі!
+05_043.wav	маўчы кепсмеявік быў мой то я можа б і сцярпеў а то шпіліпчыкаў	Маўчы! Кеб змеявік буў мой, то я, можа б, і сцярпеў, а то ж Піліпчыкаў.
+05_044.wav	кінь крычу радзівона ён хоць бы што ну я і ашалеў загрудзі яго а ён у крык уласць крычыць не слухайся пакажу	Кінь, к��ычу, Радзівон, а ён хоць бы што! Ну, я і ашалеў, за грудзі яго! А ён у крык: улась, крычыць, не слухаешся, пакажу!..
+05_045.wav	і паказаў праўда дзверы да якіх ішлі ўгару прыступкі адчыніліся і загарэлы абветраны хлопец у зашмальцаванай паддзёўцы	І паказаў, праўда!.. Дзверы, да якіх ішлі ўгару прыступкі, адчыніліся, і загарэлы, абветраны хлопец у зашмальцаванай паддзёўцы
+05_046.wav	загадаў абодвум збірацца куды не ўтрываў злодзей на лесапілку хлопец трох адрэзаў даведаешся	загадаў абодвум збірацца. Куды? не ўтрываў злодзей. На лесапілку? Хлопец строга адрэзаў: Даведаешся!
+05_047.wav	васіль здагадаўся што іх павядуць працаваць і ў ім на момант паявілася спакуслівае жаданне	Васіль здагадаўся, што іх павядуць працаваць, і ў ім на момант паявілася спакуслівае жаданне
+05_048.wav	папрасіцца з імі самому але ён прамаўчаў адчуў што прасіцца дарэмна не тое месца каб выбіраць што лепей	папрасіцца з імі і самому, але ён прамаўчаў. Адчуў, што прасіцца дарэмна: не тое месца, каб выбіраць, што лепей,
+05_049.wav	дзе воля калі дзверы за імі зачыніліся ён загарнуўся ў світу і паспрабаваў зноў заснуць	не воля. Калі дзверы за імі зачыніліся, ён загарнуўся ў світу і паспрабаваў зноў заснуць,
+05_050.wav	аднак сон ужо не ішоў нудзячыся без занятку не ведаючы як запоўніць час	аднак сон ужо не ішоў. Нудзячыся без занятку, не ведаючы, як запоўніць час,
+05_051.wav	стаў пераабувацца перацёр закарэлыя анучы перавязаў парваныя аборы на лапцях	стаў пераабувацца: перацёр закарэлыя анучы, перавязаў парваныя аборы на лапцях.
+05_052.wav	абуўшыся падышоў да акна спахмурнеў убачыўшы за рогам хлява наводдаль сіняваты ельнічак	Абуўшыся, падышоў да акна, прабег позіркам па асеннім згалелым і пажоўклым агародзе. Спахмурнеў, убачыўшы за рогам хлява наводдаль сіняваты ельнічак,
+05_053.wav	бурштыновую рыску пяску угадаў там нявідную дасюль красу прыпець	бурштыновую рыску пяску, угадаў там нявідную дасюль красу Прыпяці.
+05_054.wav	увесь дзень то стаяў ля акенца то сланяўся з кутка ў куток не мог звыкнуцца з думкаю што цяпер	Увесь дзень то стаяў каля акенца, то сланяўся з кутка ў куток. Не мог звыкнуцца з думкаю, што цяпер
+05_055.wav	не такі як быў заўсёды арыштан што няблізка цяпер за гэтымі сценамі і вартавымі курані	не такі, які быў заўсёды, арыштант, што няблізка цяпер за гэтымі сценамі і вартавым Курані,
+05_056.wav	хата свая маці ганна усё тое чым жыў дасюль з акенцам роскрывы ўжо амаль да нізу сохлы будыль сланечніку	хата свая, маці, Ганна, усё тое, чым жыў дасюль. За акенцам рос крывы, ужо амаль данізу ссохлы будыль сланечніку.
+05_057.wav	першы раз васіль яго і не заўважыў але з часам адзінокі закінуты гэты будыль	Першы раз Васіль яго і не заўважыў, але з часам адзінокі, закінуты гэты будыль
+05_058.wav	выклікаў ужо неадступны смутак не выжывая істота адзін як я	выклікаў ужо неадступны смутак, нібы жывая істота. Адзін, як я,
+05_059.wav	падумаў раптам васіль і адчуў як у горл�� зашчымела абвыкся прыцярпеўся б васіль у турме калі б балела яму толькі тое што арыштан	падумаў раптам Васіль і адчуў, як у горле зашчымела. Абвыкся, прыцярпеўся б Васіль у турме, калі б балела яму толькі тое, што арыштант,
+05_060.wav	прызвычаіўся б і да таго што з цяперашняга часу ён чалавек з плямай да думак аб чалавечай нячуласці несправядлівасці	прызвычаіўся б і да таго, што з цяперашняга часу ён чалавек з плямай. Да думак аб чалавечай нячуласці і несправядлівасці
+05_061.wav	ён звык з малых год з чужых гаворак і з свайго вопыту і хоць яны на час зрабіліся вастрэйшыя хутка прыглухлі б і прыцьмелі б таксама	ён звык з малых год, з чужых гаворак і з свайго вопыту, і хоць яны на час зрабіліся вастрэйшыя, хутка прыглухлі б і прыцьмелі б таксама.
+05_062.wav	горш за ўсё самай вялікай пакутай было тут проста сядзенне сядзенне без звычайных клопатаў без працы і доўгімі днямі яшчэ даўжэйшымі ў крыўднай бессане начамі думаў балеў душою па дамоўцы	Горш за ўсё, самай вялікай пакутай было тут проста сядзенне, сядзенне без звычайных клопатаў, без працы. І доўгімі днямі і яшчэ даўжэйшымі ў крыўднай бессані начамі думаў, балеў душою па дамоўцы,
+05_063.wav	па недамалочаным жыце па небараку гузу які можа стаіць недагледжаны як след	па недамалочаным жыце, па небараку Гузу, які, можа, стаіць не дагледжаны як след,
+05_064.wav	па хаце для якой ён не прывёз дроў і якая можа выстава нядрэмлючы трызнеў гумном	па хаце, для якой ён не прывёз дроў і якая, можа, выстыла. Не дрэмлючы, трызніў гумном,
+05_065.wav	цэпам з выслізганым далонямі цабільным бачыў пусты ток убіраў ноздрамі пах даўняй трухі з застаронкаў	цэпам з выслізганым далонямі цапільнам, бачыў пусты ток, убіраў ноздрамі пах даўняй трухі з застаронкаў,
+05_066.wav	чуў як шамаціць сена ў мяккіх маршчыністых губах каня рукі душа яго прагнулі працы	чуў, як шамаціць сена ў мяккіх маршчыністых губах каня. Рукі, душа яго прагнулі працы.
+05_067.wav	але працы не давалі хоць звычайна не меў схільнасці прасіць усё ж аднойчы не вытрываў	Але працы не давалі. Хоць звычайна не меў схільнасці прасіць, усё ж аднойчы не вытрываў,
+05_068.wav	заікнуўся перад вартавым што паклікаў барадатага славацкага канакрада каб дазволілі і яму	заікнуўся перад вартавым, што паклікаў барадатага і слабадскога канакрада, каб дазволілі і яму.
+05_069.wav	вартавы русявы хлопец у доўгім кавалерыйскім шыняле нядаўна дэмабілізаваны	Вартавы, русявы хлопец у доўгім кавалерыйскім шынялі, нядаўна дэмабілізаваны,
+05_070.wav	адрэзаў па вайсковаму адно слова незагадана з таго разу васіль ужо не прасіўся паслухмяна і абыякава цягнуў нуду	адрэзаў па-вайсковаму, адным словам: не загадана. З таго разу Васіль ужо не прасіўся, паслухмяна і абыякава цягнуў нуду
+05_071.wav	на прыгорбленых плячах адзінае што абнадзейвала свяціла яму наперадзе	на прыгорбленых плячах. Адзінае, што абнадзейліва свяцілася яму наперадзе,
+05_072.wav	была думка пра сустрэчу з маці ён чакаў яе як ніколі дагэтуль з дня на дзень і асабліва ў нядзелю калі местачковая вуліца нявідная але добра чутная адсюль стала поўніцца жвавым кірмашовым гулам ляскатам колаў па бруку гоманам	была думка пра сустрэчу з маці. Ён чакаў яе, як ніколі дагэтуль, з дня на дзень, і асабліва ў нядзелю, калі местачковая вуліца, нявідная, але добра чутная адсюль, стала поўніцца жвавым кірмашовым гулам, ляскатам колаў па бруку, гоманам.
+05_073.wav	ён не памыліўся маці прыйшла калі яго ўвялі ў пакой дзе сустракаліся маці якая асцярожна сядзела ўскраю слончыка нязводзячы добрых вачэй з яго	Ён не памыліўся: маці прыйшла. Калі яго ўвялі ў пакой, дзе сустракаліся, маці, якая асцярожна сядзела ўскрай услончыка, не зводзячы добрых вачэй з яго,
+05_074.wav	хапаючыся ўзнялася стала ў замяшанні так і стаяла маўклівыя і толькі вочы насцярожаныя чулыя павільгатнелыя	хапаючыся, узнялася, стала ў замяшанні. Так і стаяла маўклівая, і толькі вочы, насцярожаныя, чулыя, павільгатнелыя,
+05_075.wav	поўныя вялікага шкадавання казалі што робіцца ў яе душы у гэты час васіль пашкадаваў што не пагаліўся што рэдкая яшчэ маладая барада якая выбілася тут	поўныя вялікага шкадавання, казалі, што робіцца ў яе душы. У гэты час Васіль пашкадаваў, што не пагаліўся, што рэдкая, яшчэ маладая барада, якая выбілася тут,
+05_076.wav	мусіць робіць яго твар пастарэлым горшым ён заўважыў як у маці жалліва смыкнуліся куточкі губ	мусіць, робіць яго твар пастарэлым, горшым. Ён заўважыў, як у маці жалліва смыкнуліся куточкі губ,
+05_077.wav	і падумаў што яна вось вось заплача але яна стрымалася звыкла правяла рашком паркалёвай хусткі па роце	і падумаў, што яна вось-вось заплача. Але яна стрымалася, звыкла правяла ражком паркалёвай хусткі па роце,
+05_078.wav	стаяла заклапочаная падаючы торбу загаварыла я тут хлеба дзве куліткі паклала учора спякла мятку дзед расстараўся у конаўцы да расцяны кеп не выліўся глядзі	стала заклапочаная. Падаючы торбу, загаварыла: Я тут хлеба дзве кулідкі паклала. Учора спякла... Мядку дзед расстараўся. У конаўцы берасцянай, кеб не выліўся, глядзі...
+05_079.wav	у ён поўна сушылае з дзясятачак цыбулькі гуркоў прынесла ну мёд лепей было б на продаж строга зазначыў васіль	Уюнкоў насушыла з дзесятачак... Цыбулькі, гуркоў прынесла... Мёд лепей було б на продаж, строга зазначыў Васіль.
+05_080.wav	яечык дзясятак прадам солі траіць запалак васіль не сказаў нічога на гэта пацікавіўся іншым як там гуз не кульгае	Яечак дзесятак прадам... Солі трэ і запалак... Васіль не сказаў нічога на гэта. Пацікавіўся іншым: Як там Гуз? Не кульгае?
+05_081.wav	ды не папраўляецца жыта немалочаныя давалочваем дзе ты я стары дужы кеўлія значыцца	Не-а. Папраўляецца. Жыто немалочанае? Дамалочуваем. Дзед і я... Стары дужы, кеўляе, значыцца?..
+05_082.wav	кеўляе дужы за кожным пытаннем і адказам ішла важкая поўная матчынага смутку цішыня	Кеўляе. Дужы. За кожным пытаннем і адказам ішла важкая, поўная матчынага смутку, цішыня.
+05_083.wav	валочка не дурэе не от на дысь на балота хадзіў у іно прынёс кажа васілю браціку	Валодзька не дурэе? Не-а. От надысь на балото хадзіў. Уюноў прынёс. Кажа: Васілю, браціку...
+05_084.wav	глядзі за ім небалой а гузу паранку зіма падыходзіць у лес трэба будзе	Глядзі за ім, не балувай... А Гузу паранку. Зіма падыходзіць у лес трэба будзе...
+05_085.wav	дыжэш буду рабіць распытваў васіль раіў наказваў а сам не раз не два думкаю падыходзіў да ганы як яна	Ды ўжэ ж, буду рабіць... Распытваў Васіль, раіў, наказваў, а сам не раз, не два думкаю падыходзіў да Ганны: як яна,
+05_086.wav	ці помніць пра яго ці не злуе за крыўду усё чакаў што маці загаворыць пра яе	ці помніць пра яго, ці не злуе за крыўду? Усё чакаў, што маці загаворыць пра яе.
+05_087.wav	маці нібы прачытала яго думкі ганна чарнушка ўбачыла сягоння тутака	Маці нібы прачытала яго думкі. Ганну Чарнушкаву бачыла сягоння... Тутака?
+05_088.wav	ты невядома калі калодзежа кланяцца табе сказала а васілю стала добра хораша	Не-а. Дома, каля калодзезя. Кланяцца табе сказала. А... Васілю стала добра, хораша. І
+05_089.wav	ну і ты ёй перадай што кланяюся перадам ён перахапіў з асцярожлівым адчам позірк і здагадаўся што яна штосьці тоіць не наважваецца адкрыць	ты ёй перадай што кланяюся... Перадам... Ён перахапіў спасцярожлівы матчын позірк і здагадаўся, што яна штосьці тоіць, не наважваецца адкрыць.
+05_090.wav	ну як яна там вясёлая маркотная бы з крыўдай якою васіль адвёў вочы ў бок прамаўчаў	Як яна, вясёлая? Маркотная... Бы з крыўдай якою... Васіль адвёў вочы ўбок, прамаўчаў.
+05_091.wav	але таіла яна не гэтае большае разважыўшы прызналася з непакоем	Але таіла яна не гэтае, большае. Разважыўшы, прызналася з непакоем:
+05_092.wav	я ўхім карчоў кажуць нешта стаў каля яе круціцца я ўхім	Яўхім Карчоў, кажуць, нешто стаў каля яе... круціцца... Яўхім?
+05_093.wav	ну гаворка такая была толькі ганна кажуць не хіліцца да яго паспрабавала супакоіць маці	Гаворка такая була... Толькі Ганна, кажуць, не хіліцца да яго... паспрабавала супакоіць маці.
+05_094.wav	яна перавяла тут жа гаворку на іншыя але вестка што неспадзёўкі дайшла да васяля ўжо не адступалася ад яго	Яна перавяла тут жа гаворку на іншае, але вестка, што неспадзеўкі дайшла да Васіля, ужо не адступалася ад яго.
+05_095.wav	з усяго што васіль пачуў тут ад маці яна найбольш хвалявала яго ныла ў ім	З усяго, што Васіль пачуў тут ад маці, яна найбольш хвалявала яго, ныла ў ім.
+05_096.wav	нельга сказаць каб вестка гэтай вельмі занепакоіла адразу васіль быў такі што паддаваўся настроем няхутка	Нельга сказаць, каб вестка гэтая вельмі занепакоіла адразу Васіль быў такі, што паддаваўся настроям няхутка,
+05_097.wav	новыя і радасці бяда валодвалі ім спакваля ўсё мацней і глыбей з часам	новыя і радасць, і бяда авалодвалі ім спакваля, усё мацней, глыбей з часам.
+05_098.wav	і ўсё ж пачутая нядобрая навіна прагану ўжо тут у гаворцы з маці захмарыла яго	Усё ж пачутая нядобрая навіна пра Ганну ўжо тут, у гаворцы з маці, захмарыла яго.
+05_099.wav	у дамеціка карова цялілася і гаварыла маці цялушка такая добрая гадаваць сабе будзе але падумаў па звычцы абыякава	У Дамеціка карова ацялілася... гаварыла маці. Цялушка такая добрая... Гадаваць сабе будзе? Не-а. Абы, кажа, падрасла, прадам... Грошы трэ, падумаў Васіль, але падумаў па звычцы, абыякава
+05_100.wav	думкі ўсё ішлі да ганны дае хіма хорч крывы жа тут ваду муціць мала леснікоўны	думкі ўсё ішлі да Ганны, да Яўхіма. Корч крывы, ужэ тут ваду муціць! Мало леснікоўны!..
+05_101.wav	хваліўся да мець іх сын яго са службы прыйсці павінен скора ўжо а адпускаюць	Хваліўся Дамецік: сын яго са службы прыйсці павінен... Скора... А... адпускаюць...
+05_102.wav	міканор мабыць жа помніш но чаго ж вучыцца хацелі там аставіць а ён сказаў дадому	Міканор. Мабуць жа, помніш?.. А чаго ж... Вучыцца хацелі там аставіць... А ён сказаў: дадому.
+05_103.wav	у балота пацягнула ну ведама ж дамоўка маці зразумела што дарэмна стараецца суцешыць змоўкла зусім адно не зводзіла вачэй з сына добрых і сумных	У балото... пацягнуло. Ведамо дамоўка!.. Маці зразумела, што дарэмна стараецца суцешыць, змоўкла зусім, адно не зводзіла вачэй з сына, добрых і сумных.
+05_104.wav	маўчаў і васіль так у маўчанні і сышоў канец іх спаткання толькі калі вартавы падняўся маці што раптам вельмі заспяшалася не ўтрывала выказала тое што хацела чуць	Маўчаў і Васіль, так у маўчанні і сышоў канец іх спаткання. Толькі калі вартавы падняўся, маці, што раптам вельмі заспяшалася, не ўтрывала выказала тое, што хацела чуць:
+05_105.wav	ці скора хоць сыночак выпусціць васіль адвёў вочы ў бок хіба ж скажуць	Ці скора хоць, сыночак, выпусцяць? Васіль адвёў вочы ўбок. Хіба скажуць...
+05_106.wav	на другі дзень высяляў першыню выклікалі працаваць калі ён накінуўшы на плечы світу выйшаў з барадатам іканакрадам на звонкі ў мёрзлы дворык	На другі дзень Васіля ўпершыню выклікалі працаваць. Калі ён, накінуўшы на плечы світу, выйшаў з барадатым і канакрадам на звонкі, умерзлы дворык,
+05_107.wav	грудзі яго зайшліся ад бадзёрай чысціні радаснага ранішняга марозцу халодны вецер што абмыў твар абхапіў шыю залез пад велікаваты каўнер зрэбнай сарочкі адразу пагнаў па спіне дробныя прыемныя дрыжыкі	грудзі яго зайшліся ад бадзёрай чысціні радаснага ранішняга марозцу. Халодны вецер, што абмыў твар, абхапіў шыю, залез пад велікаваты каўнер зрэбнай сарочкі, адразу пагнаў па спіне дробныя прыемныя дрыжыкі.
+05_108.wav	васіль павесялеў гарэзна павёў плячамі нібы стараючыся загрэцца ён тут жа заўважыў на сабе строгі позірк мітрахвана	Васіль павесялеў, гарэзна павёў плячамі, нібы стараючыся сагрэцца. Ён тут жа заўважыў на сабе строгі позірк Мітрахвана
+05_109.wav	і схамянуўся нагнаў вырас сталасці іх павялі па вуліцы потым загадалі звярнуць у вулачку вузкаю крывою што вяла ў той бок дзе была прыпець	і сх��мянуўся, нагнаў выраз сталасці. Іх павялі па вуліцы, потым загадалі звярнуць у вулачку, вузкую, крывую, што вяла ў той бок, дзе была Прыпяць,
+05_110.wav	і васіль які сам сабе гадаў куды іх вядуць падумаў мусіць на рэчку грузіць баржу ці параход	і Васіль, які сам сабе гадаў, куды іх вядуць, падумаў: мусіць, на рэчку, грузіць баржу ці параход...
+05_111.wav	але да прыпеці іх не давялі неўзабаве ўсіх трох спынілі каля паравога млына	Але да Прыпяці іх не давялі. Неўзабаве ўсіх трох спынілі каля паравога млына,
+05_112.wav	перад гарой абы як скінутых дроў якая займала летні палавіну шырокага двара	перад гарой абы-як скінутых дроў, якая займала ледзь не палавіну шырокага двара.
+05_113.wav	на вокліч вартавога з цёмных дзвярэй млына выйшаў зацярушаны мукой чалавек прынёс пілую сякеру	На вокліч вартавога з цёмных дзвярэй млына выйшаў зацярушаны мукой чалавек, прынёс пілу і сякеру.
+05_114.wav	вось сказаў ён і зірнуў на вартавога як бы пытаўся каму аддаць сякеру і пілу канакрат не пытаючыся дазволу ўзяў пілую сякеру яго з рук	Вось, сказаў ён і зірнуў на вартавога, як бы пытаўся, каму аддаць сякеру і пілу. Вусы яго, каротка падстрыжаныя, былі белыя ад мукі. Канакрад, не пытаючыся дазволу, узяў пілу і сякеру ў яго з рук.
+05_115.wav	козлы вунь пад плотам прамовіў млынар і падаўся зноў да дзвярэй ну за работу спакойна кінуў вартавы адыходзячы ў бок нібы не хацеў замінаць	Козлы вунь пад плотам, прамовіў млынар і падаўся зноў да дзвярэй. Ну, за работу! спакойна кінуў вартавы, адыходзячы ўбок, нібы не хацеў замінаць.
+05_116.wav	ціхі курносы ў вялікай не па свайму драбнаватаму росту ватоўцы прытуліўшыся да слупка ён больш нічога не загадваў і ні ў чым не папраўляў адно моўчкі назіраў	Ціхі, курносы, у вялікай, не па свайму драбнаватаму росту, ватоўцы, прытуліўшыся да слупка, ён больш нічога не загадваў, ні ў чым не папраўляў, адно моўчкі назіраў.
+05_117.wav	барадаты метрахван выцягнуў з пад плота старыя козлы узяўшыся за бервяно гукнуў васяля	Барадаты Мітрахван выцягнуў з-пад плота старыя козлы, узяўшыся за бервяно, гукнуў Васіля.
+05_118.wav	не цябе раўнуў ён на канакрабей таксама памкнуўся да яго	Не цябе! раўнуў ён на канакрада, які таксама памкнуўся да яго.
+05_119.wav	толку з цябе лезе цыркнуў з пагардаю сліну барадатай калі паклаў з васілём бервяно	Толку з цябе! Лезе! цыркнуў з пагардаю сліну барадаты, калі паклаў з Васілём бервяно.
+05_120.wav	пацягнуўшы некалькі разоў піломе трахван загадаў спыніцца вырваў у канакрада сякеру стаў хутка са злосцю папраўляць разварот	Пацягнуўшы некалькі разоў пілу, Мітрахван загадаў спыніцца, вырваў у канакрада сякеру, стаў хутка, са злосцю папраўляць разварот.
+05_121.wav	так жа хутка нездаволена вярнуўся да козлаў бяры строга загадаў васілю	Так жа хутка, нездаволена вярнуўся да козлаў. Бяры! строга загадаў Васілю.
+05_122.wav	з гэтай пары гадзіну другую гаварыла толькі піла мерна роўна шархала яна ўядалася ў крамя��ую белую моц дрэва сеяла на слізкую схаладнелую траву чыстае як мука пілавінне	З гэтай пары гадзіну-другую гаварыла толькі піла. Мерна, роўна шархала яна, уядалася ў крамяную белую моц дрэва, сеяла на слізкую, схаладнелую траву чыстае, як мука, пілавінне.
+05_123.wav	неўзабаве васіль пачуў што робіцца горача зняў світ у кінуў на дровы потым расшпілівы сарочку	Неўзабаве Васіль пачуў, што робіцца горача, зняў світу, кінуў на дровы, потым расшпіліў і сарочку.
+05_124.wav	забыўшыся на становішча сваё ён пілаваў з тою заўзятасцю і ахвотай з якімі робіць чалавек што ўзяўся за жаданы занятак	Забыўшыся на становішча сваё, ён пілаваў з тою заўзятасцю і ахвотай, з якімі робіць чалавек, што ўзяўся за жаданы занятак.
+05_125.wav	у гэты час на яго радасна было глядзець ён нібы пахарашэў стаў жвавейшы паружавеў	У гэты час на яго радасна было глядзець, ён нібы пахарашэў: стаў жвавейшы, паружавеў
+05_126.wav	і падабрэў стома ўсё больш абцяжарвала рукі тулава але ён не паддаваўся	і падабрэў. Стома ўсё больш абцяжарвала рукі, тулава, але ён не паддаваўся.
+05_127.wav	душ ты пахваліў метрахван затрымліваючы пілу аддыхваючыся як к лешч	Дуж ты! пахваліў Мітрахван, затрымліваючы пілу, аддыхваючыся. Як клешч!
+05_128.wav	ён павярнуўся да канваіра пакурыць трэба курыць мітрахвансеў на цурбак зморана расставіўшы ногі і выняў капшук узяў двума пальцамі тытуню	Ён павярнуўся да канваіра: Пакурыць трэба! Курыце!.. Мітрахван сеў на цурбак, зморана расставіўшы ногі, выняў капшук. Узяў двума пальцамі тытуню,
+05_129.wav	працягнуў капшук васілю падаў не так сабе а як знак павагі і васіль узяў гэта як знак павагі стала з годнасцю	працягнуў капшук Васілю падаў не так сабе, а як знак павагі. І Васіль узяў гэта як знак павагі, стала, з годнасцю.
+05_130.wav	курылі павольна з доўгімі зацяжкамі астывалі на холадзе канакрад падсеў з боку змораны згорблены	Курылі павольна, з доўгімі зацяжкамі, астывалі на холадзе. Канакрад падсеў збоку, змораны, згорблены.
+05_131.wav	калодкі ядры іх адны сукі ніяк не даюцца ты яе так і сяка яна хоць бы што	Калодкі, ядры іх! Адны сукі ніяк не даюцца! Ты яе і так, і сяк, а яна хоць што!
+05_132.wav	мітрахваны васіль прамаўчалі калі васіль заўважыў на сабе зайздросны позірк канакрада які прасіў акурачак	Мітрахван і Васіль прамаўчалі. Васіль заўважыў на сабе зайздросны позірк канакрада, які прасіў акурачак,
+05_133.wav	але зрабіў выгляд што не здагадваецца дасмактаў цыгарку сам	але зрабіў выгляд, што не здагадваецца, дасмактаў цыгарку сам.
+05_134.wav	кінуўшы дакораную цыгарку мітрахван падняўся першы возьмемся васіль ужо зноў угрэўся калі хтосьці па прыцельску ляпнуў яго па плячы васіль здзіўлена азірнуўся	Кінуўшы дакураную цыгарку, Мітрахван падняўся першы. Возьмемся. Васіль ужо зноў угрэўся, калі хтосьці па-прыяцельску ляпнуў яго па плячы. Васіль здзіўлена азірнуўся:
+05_135.wav	побач стаяў прыцярушаны мукою косцік хвошч якую карысці дра��нілі косцік хвосцік	побач стаяў прыцярушаны мукою Косцік Хвошч, якога калісьці дражнілі Косцік-Хвошчык.
+05_136.wav	мабыць цэлы год не бачыліся косцік жыў і рабіў у мястэчку і раптам такая сустрэча	Мабыць, цэлы год не бачыліся Косцік жыў і рабіў у мястэчку і раптам такая сустрэча!
+05_137.wav	а я гляджу ён ці не ён засмяяўся косцік васіль таксама ўсміхнуўся я	А я гляджу ён ці не ён? засмяяўся Косцік. Васіль таксама ўсміхнуўся. Я...
+05_138.wav	як ты сюды трапіў васіль нізне якавеў не паказаў крыўды	Як ты сюды трапіў?! Васіль не зніякавеў, не паказаў крыўды,
+05_139.wav	пліва па маладзецку варухнуў плячыма як арыштант за што	кпліва, па-маладзецку варухнуў плячыма. Як? Рыштант. За што?!
+05_140.wav	доўгі расказ але косцік быў не такі каб пры такіх акалічнасцях мог лёгка адступіцца	Доўгі расказ!.. Але Косцік быў не такі, каб пры такіх акалічнасцях мог лёгка адступіцца.
+05_141.wav	і нецікаўнасць простае брала яго справа датычылася прыяцеля прычым прыяцеля як ён лічыў ва ўсім слабейшага	І не цікаўнасць простая брала яго: справа датычылася прыяцеля, прычым прыяцеля, як ён лічыў, ва ўсім слабейшага.
+05_142.wav	косціку не трэба было вялікай здагадлівасці каб зразумець што прыяцель гэты да таго ж адчувае сябе не так весела як хоча паказаць	Косціку не трэба было вялікай здагадлівасці, каб зразумець, што прыяцель гэты да таго ж адчувае сябе не так весела, як хоча паказаць.
+05_143.wav	і прыйшлося вусілю хочаш не хочаш адкрываць закрытыя на моцны замок	І прыйшлося Васілю хочаш не хочаш адкрываць закрытае на моцны замок,
+05_144.wav	недаверлівае сэрца пачаў спачатку так абы адкаснуцца суха неахвотна а потым неспадзеўкі разгарачыўся стаў выкладваць усё з крыўды і са злосцю	недаверлівае сэрца. Пачаў спачатку так, абы адкаснуцца, суха, неахвотна, а потым неспадзеўкі разгарачыўся, стаў выкладваць усё з крыўдай, са злосцю.
+05_145.wav	і ты павёў іх ну што мне было рабіць аднаму я хацеў спярша дык адзін з наганам як трэсне	І ты павёў іх? А што мне було зрабіць? Аднаму? Я хацеў спярша дак адзін наганам як трэсне...
+05_146.wav	ну ўсё адно людзей як небудзь пазваў бы а пазваў бы калі спяць усе	Усё адно... Людзей як-небудзь пазваў бы!.. Пазваў бы! Калі спяць усе!..
+05_147.wav	эга ды не перадушыць іх ніяк пашкадаваў косцік і васіль пачуў у яго словах як бы спачування сабе	Эх, гады, не перадушаць іх ніяк! пашкадаваў Косцік, і Васіль пачуў у яго словах як бы спачуванне сабе.
+05_148.wav	расчулі навасель паскардзіўся ды тут мяне самога бандзіты прапісалі ну ляпнуў які ты бандзіт	Расчулены, Васіль паскардзіўся: Тут мяне самога ў бандзіты прыпісалі!.. Ляпнуў!.. Які ж ты бандзіт?
+05_149.wav	а такі рыштантам жа зрабілі косці загарэўся памагчы я пагавару каб праверылі як усё было і сам скажу хто ты такі скажу што ніякі ж ты не бандзіт	Такі... Рыштантам от зрабілі! Косцік загарэўся памагчы. Я пагавару, каб праверылі, як усё было! І сам скажу, хто ты такі! Скажу, што ніякі ты не бандзіт!
+05_150.wav	што ты такі для якіх рэвалюцыю зрабілі от што ну хай за тое што вінаваты нагрэюць а за што невінаваты адпусцяць	Што ты такі, для якіх рэвалюцыю зрабілі, от што!.. Хай за тое, што вінаваты, нагрэюць, а за што не вінаваты адпусцяць!
+05_151.wav	не павераць мне я ў камсамольцах важна прамовіў косцік я самім апейкам знаёмы	Не павераць... Мне? Я у камсамольцах, важна прамовіў Косцік. Я з самім Апейкам
+05_152.wav	э стане цябе апейка слухаць будзе і каб зусім пераканаць упартага недаверлівага прыяцеля дадаў	знаёмы! Стане цябе Апейка слухаць! Будзе! І каб зусім пераканаць упартага, недаверлівага прыяцеля, дадаў:
+05_153.wav	знаеш для чаго ету ён павёў позіркам пагары дроў і цурбакоў для млына	Знаеш, для чаго ето? Ён павёў позіркам па гары дроў і цурбакоў. Для млына.
+05_154.wav	а ў млыне муку ўмелі для каго васіль маўчаў не ведаў для горада для мазыра	А ў млыне муку мелем. Для каго? Васіль маўчаў, не ведаў. Для горада! Для Мазыра!
+05_155.wav	няхватка дзецям чырвонаармейцам іншым мяне прыслалі сюды ў млын як камсамольца на выручку	Няхватка дзецям, чырвонаармейцам і іншым. Мяне прыслалі сюды, у млын! Як камсамольца, на выручку!
+05_156.wav	косцікавыя вочы пыталіся ясна васіль моўчкі кіўнуў галавою	Косцікавы вочы пыталіся: Ясна? Васіль моўчкі кіўнуў галавою.
+05_157.wav	канвар'ір які мусіць ведаў косціка што дазволіў такую доўгую гаворку з арыштаваным	Канваір, які, мусіць, ведаў Косціка, што дазволіў такую доўгую гаворку з арыштаваным,
+05_158.wav	урэшце ўсё ж не так тонам загаду як просьбы сказаў каб канчалі гаварыць	урэшце ўсё ж, не так тонам загаду, як просьбы, сказаў, каб канчалі гаварыць.
+05_159.wav	косцік падаў руку і хадою гаспадара пайшоў у млын а васіль узяўся	Косцік падаў руку і хадою гаспадара пайшоў у млын, а Васіль узяўся
+05_160.wav	запелу позна ўвечары вяртаючыся дамоў старшыня валвыканкама апекам	за пілу. Позна ўвечары, вяртаючыся дамоў, старшыня валвыканкома Апейка
+05_161.wav	рашыў зайсці да начальніка міліцыі у пакоі начальніка было цёмна свяцілася толькі акно ў дзяжурцы	рашыў зайсці да начальніка міліцыі. У пакоі начальніка было цёмна, свяцілася толькі акно ў дзяжурцы,
+05_162.wav	і апека падаўся адразу на кватэру харчава начальнік міліцыі жыў тут жа ў гэтым доме у двух пакойчыках з двара	і Апейка падаўся адразу на кватэру Харчава: начальнік міліцыі жыў тут жа, у гэтым доме, у двух пакойчыках з двара.
+05_163.wav	харч сядзеў каля слона босы у галіфе з леямі і прапаленай на локці сарочцы	Харчаў сядзеў каля ўслона босы, у галіфэ з леямі і прапаленай на локці сарочцы.
+05_164.wav	мокрымі рукамі аблепленымі лозгой што серабрыста паблісквала ў святле лямпы чысціў рыбу	Мокрымі рукамі, аблепленымі луской, што серабрыста паблісквала ў святле лямпы, чысціў рыбу.
+05_165.wav	якраз у пару прыйшоў адказаў ён весела на прывітанне апекі як чуў	Якраз у пару прыйшоў, адказаў ён весела на прывітанне Апейкі. Як чуў...
+05_166.wav	дзе налавіў ці мо падарылі э пад��рылі так яе вазьму плёткі потым на цэлы павет знайшоў дурня	Дзе налавіў? Ці мо падарылі? Эге, падарылі! Так я і вазьму! Плёткі потым на цэлы павет!.. Знайшоў дурня!..
+05_167.wav	апейку яго словы не здзівілі ён ведаў харчу ў гэтым непадступны не возьме падарунка	Апейку яго словы не здзівілі, ён ведаў: Харчаў у гэтым непадступны, не возьме падарунка.
+05_168.wav	начальнік міліцыі дадаў ужо інакш разважліва удораны яно сказаць й смаку ніякага як лаза	Начальнік міліцыі дадаў ужо інакш, разважліва: У доранай яно, сказаць, і смаку ніякага. Як лаза. Еш,
+05_169.wav	еш калі хочаш але прасмак нядумай другое калі сам палазіш памокнеш па дрыжыш на холадзе о тады рыба ясі яе як прорва	калі хочаш, але пра смак не думай... Другое, калі сам палазіш, памокнеш, падрыжыш на холадзе, тады рыба о! Ясі яе, як прорва!..
+05_170.wav	у ламачах быў ночку недаспаўваць бачыш і гэта было падобна на харчыва пахадзіць палазіць усюды здабыць усё самому	У Ламачах быў. Ночку недаспаў і вось бачыш! І гэта было падобна на Харчава: пахадзіць, палазіць усюды, здабыць усё самому.
+05_171.wav	харчу ўкінуў недачышчанага ляшча устаў гукнуў жонку пачакай сказаў яму апейка	Харчаў кінуў недачышчанага ляшча, устаў, гукнуў жонку. Пачакай, сказаў яму Апейка.
+05_172.wav	справа ў мяне адзінся падзём пагаворым харчыў па сваёй з ваенных часоў звычцы не пытаючыся пра што будзе гаворка выцер ручніком рукі хутка ўсцягнуў боты праз хвіліну ён выйшаў з суседняга пакойчыка ўжо ў гімнасцёрцы моцна падпяразаны ўсім выглядам паказваючы што гатовы да любой справы	Справа ў мяне. Адзенься. Пойдзем пагаворым. Харчаў, па сваёй з ваенных часоў звычцы, не пытаючыся, пра што будзе гаворка, выцер ручніком рукі, хутка ўсцягнуў боты. Праз хвіліну ён выйшаў з суседняга пакойчыка ўжо ў гімнасцёрцы, моцна падпяразаны, усім выглядам паказваючы, што гатовы да любой справы.
+05_173.wav	ён быў шырокі ў плячах шырокі тварам з чырвоны загарэлай дублёнай скурай прысадзісты падобны на каржакаваты палескі дуб што моцна ўрос у зямлю	Ён быў шырокі ў плячах, шырокі тварам, з чырвона загарэлай, дублёнай скурай, прысадзісты, падобны на каржакаваты палескі дуб, што моцна ўрос у зямлю.
+05_174.wav	баявы кавалерыст душа якога яшчэ жыла паходамі атакамі сніла ўкраінскі стэп ён хоць і моцна зацягваў папругу	Баявы кавалерыст, душа якога яшчэ жыла паходамі, атакамі, сніла ўкраінскі стэп, ён, хоць і моцна зацягваў папругу,
+05_175.wav	быў ужо не такі стройны як паўтара года назад калі апейка ўбачыў яго ўпершыню	быў ужо не такі стройны, як паўтара года назад, калі Апейка ўбачыў яго ўпершыню.
+05_176.wav	папаўнеў і неяк падабрэў тварам падумаў апейка ідучы побач з ім па двары	Папаўнеў і неяк падабрэў тварам, падумаў Апейка, ідучы поруч з ім па двары.
+05_177.wav	і на цябе брат мірнае жыццё адбітак кладзе кавалерыст заўзяты гімнасцёрка малаватае робіцца	І на цябе, брат, мірнае жыццё адбітак кладзе, кавалерыст заўзяты!.. Гімнасцёр��а малаватая робіцца...
+05_178.wav	ён тут жа запярэчыў сабе што харчу ўсё ж перамяніўся мала што папаўнець і ад гэтага нібы падабрыць тварам ён мог бы і на фронце старэеш	Ён тут жа запярэчыў сабе, што Харчаў усё ж перамяніўся мала, што папаўнець і ад гэтага нібы падабрэць тварам ён мог бы і на фронце старэе
+05_179.wav	як ніяк ды якое яму мірнае жыццё калі ў лесе я маслакоўцы калі таго і глядзі	ж, як-ніяк ды і якое яму мірнае жыццё, калі ў лесе маслакоўцы, калі таго і глядзі
+05_180.wav	кулю ў цэліць дзе небудзь і на дарозе апейка з нейкай зайздрасцю падумаў што хоць ён на пасадзе і вышэй за харчыва	кулю ўцэляць дзе-небудзь на дарозе. Апейка з нейкай зайздрасцю падумаў, што, хоць ён на пасадзе і вышэй за Харчава,
+05_181.wav	той у людскім уяўленні мае больш увагі і пашаны ціхі я непрыкметны як быў настаўнікам так і застаўся ім	той у людскім уяўленні мае больш увагі і пашаны: Ціхі я, непрыкметны, як быў настаўнікам, так і застаўся ім.
+05_182.wav	харчу жа адвага надзея герой ёсць скарга сказаў апейка калі начальнік міліцыі запаліў лямпу	Харчаў жа адвага, надзея, герой... Ёсць скарга, сказаў Апейка, калі начальнік міліцыі запаліў лямпу.
+05_183.wav	а пеказнарок памаўчаў ён быў амаль што таго ж росту што і харчаў	Апейка знарок памаўчаў. Ён быў амаль таго ж росту, што і Харчаў,
+05_184.wav	быў таксама ў вайсковай форме праўда не ў гімнасцёрцы а ў фрэнчы з грубага сукна з вялікімі нашыўнымі кішэнямі на грудзях і пабаках са стаячым каўняром які падпіраў іцёр падбародак	быў таксама ў вайсковай форме. Праўда, не ў гімнасцёрцы, а ў фрэнчы з грубага сукна, з вялікімі нашыўнымі кішэнямі на грудзях і па баках, са стаячым каўняром, які падпіраў і цёр падбародак.
+05_185.wav	але і ў сваёй форме ён выглядаў вельмі сціплым дробным фрэнч быў яўна велекаваты яму ад гэтага яго дробная сутулая постаць	Але і ў сваёй форме ён выглядаў вельмі сціплым, дробным. Фрэнч быў яўна велікаваты яму, ад гэтага яго дробная, сутулая постаць
+05_186.wav	выдавала драбнейшы як была сапраўды якая скарга запытаў харчу трымаеш чалавека без дастатковых падстаў можна сказаць не віноўнага	выдавала драбнейшай, як была сапраўды. Якая скарга? запытаўся Харчаў. Трымаеш чалавека без дастатковых падстаў. Можна сказаць, невіноўнага. Каго
+05_187.wav	каго гэта дзятлавы сялян скуранёў на гімнасцёрцы на пятай на шырокіх грудзях зазырчэў ордзен чырвонага сцяга акружанай выгарлай паркалёвай зборкай	гэта? Дзятла Васіля. З Куранёў... На гімнасцёрцы, напятай на шырокіх грудзях, зазырчэў ордэн Чырвонага Сцяга, акружаны выгаралай паркалёвай зборкай.
+05_188.wav	а усе яны невіноўныя прамове ў харчу цвёрдай перакананы ну што значыць усе	А-а... Усе яны невіноўныя, прамовіў Харчаў цвёрда, пераканана. Што значыць усе? Усе...
+05_189.wav	ды і ўсе каторыя трапляюцца гэта не доказ ціха мякка запярэчыў апей катонам старэйшага які абавязан паправіць растлумачыць	Каторыя трапляюцца!.. Гэта не доказ, ціха, мякк�� запярэчыў Апейка тонам старэйшага, які абавязан паправіць, растлумачыць.
+05_190.wav	трэба разбіраць канкрэтна кожны выпадак ды разбіралі ёсць факты канкрэтныя	Трэба разбіраць канкрэтно. Кожны выпадак... Разбіралі. Ёсць факты? Канкрэтныя?
+05_191.wav	ёсць і ён прызнае іх знайшоў дурня прызнаецца ён чакай	Ёсць. І ён прызнае іх? Знайшоў дурня! Прызнаецца ён, чакай!
+05_192.wav	павінны быць канкрэтныя факты ціха алеўпарта прамовіў апейка старшыня валвыканкама папрасіў пратаколы допытаў	Павінны быць канкрэтныя факты, ціха, але ўпарта прамовіў Апейка. Старшыня валвыканкома папрасіў пратаколы допытаў.
+05_193.wav	стоячы пры лямпе якая асвятляла бугрысты з за лысінамі лоб	Стоячы пры лямпе, якая асвятляла бугрысты, з залысінамі лоб,
+05_194.wav	рэдкую павітуху чарнявых валасоў моўчкі перагледзеў некалькі лісткоў	рэдкую павітуху чарнявых валасоў, моўчкі перагледзеў некалькі лісткоў.
+05_195.wav	усё падняў вочы на харчыва усё і больш нічога другіх фактаў віны яго няма	Усё? падняў вочы на Харчава. Усё. Больш нічога? Другіх фактаў віны яго няма?
+05_196.wav	другіх мы проста не ведаем значыць і спасылацца на іх не будзем чаму гэта калі я ўпэўнены	Другіх мы проста не ведаем. Значыць, і спасылацца на іх не будзем... Чаму гэта? А калі я ўпэўнен!
+05_197.wav	калі сэрца маё падказвае сэрца дружа можа часам і ашукаць і шабета за тое што птушка падазроная	Калі сэрца маё падказвае! Сэрца, дружа, можа часам і ашукаць... І Шабета за тое, што птушка падазроная...
+05_198.wav	даруй але шабета нядаўне аднаго доказу што дзяцел бандыт ёсць толькі факт які паказвае што яго прымусілі правесці	Даруй, але Шабета не даў ні аднаго доказу, што Дзяцел бандыт. Ёсць толькі факт, які паказвае, што яго прымусілі правесці.
+05_199.wav	і аднаго гэтага факта калі на тое досыць а я думаю мала апейка заўважыў як харчу рэзка з упартым выразам правёў рукой па папрузе абцягваючы гімнасцёрку начальнік міліцыі быў нязгодны	І аднаго гэтага факта, калі на тое, досыць. А я думаю мала. Апейка заўважыў, як Харчаў рэзка, з упартым выразам правёў рукой па папрузе, абцягваючы гімнасцёрку. Начальнік міліцыі быў нязгодны.
+05_200.wav	апекам мяккім голасам пастараўся растлумачыць мала не таму што факт адзін	Апейка мяккім голасам пастараўся растлумачыць: Мала не таму, што факт адзін,
+05_201.wav	а таму што ён недастатковы для тваіх вывадаў як гэта недастатковы	а таму, што ён... недастатковы для тваіх вывадаў... Як гэта недастатковы!
+05_202.wav	ён паўтараю не гаворыць што дзяцел бандыт або нават іх асобнік	Ён, паўтараю, не гаворыць, што Дзяцел бандыт. Або нават іх пасобнік.
+05_203.wav	дык пасабляў жа сам прызнаўся правёў пад абрэзамі адзін раз	Дык пасабляў жа! Сам прызнаўся! Правёў пад абрэзамі! Адзін раз!
+05_204.wav	дазнайся ідзі харчу неспакойна захадзіў адзін ці не адзін раз	Дазнайся ідзі! Харчаў неспакойна захадзіў. Адзін ці не адзін раз.
+05_205.wav	пад абрэзамі ці не падабрэзамі ўсе яны калі пападуцца пад а��рэзамі памагалі усе чэсныя ангелы	Пад абрэзамі ці не пад абрэзамі. Усе яны, калі пападуцца, пад абрэзамі памагалі! Усе чэсныя, ангелы!
+05_206.wav	а маслакі арудаюць хто толькі іх корміць ды наводзіць ён стаў перад апейкам па свойску але цвёрда ўзяў яго за руку я лічу	А маслакі арудуюць! Хто толькі іх корміць ды наводзіць! Ён стаў перад Апейкам, па-свойску, але цвёрда ўзяў яго за руку. Я лічу
+05_207.wav	калі хочам кончыць маслака няма чаго міндальнічаць памог маслакам памог значыць таксама ўдзельнік ну і пасядзі папарце аднаго пасадзі ж другі баяцца будзе	калі хочам кончыць Маслака, няма чаго міндальнічаць. Памог маслакам? Памог. Значыць, таксама ўдзельнік! Ну і пасядзі, папарся! Аднаго пасадзіш другі баяцца будзе!
+05_208.wav	баяцца будуць згадзіўся апейка ён зблізку гледзячы ў вочы харчу уздыхнуў	Баяцца будуць, згадзіўся Апейка. Ён, зблізку гледзячы ў вочы Харчаву, уздыхнуў:
+05_209.wav	але што ж мы за такая савецкая ўлада калі нас свае баяцца павінны а нічога шкоды вялікай не будзе з той парадак будзе дысцыпліна знаць кожны будзе як след што спуску нікому не дадзім што б не рабіў па ўсёй строгасці як у рэвалюцыю	Але што мы за такая савецкая ўлада, калі нас свае баяцца павінны? Нічога, шкоды вялікай не будзе. Затое парадак будзе, дысцыпліна!.. Знаць кожны будзе як след, што спуску нікому не дадзім! Што б ні зрабіў па ўсёй строгасці! Як у рэвалюцыю!..
+05_210.wav	а то ж да чаго дайшло карчаў загарачыўся усюды ціша спакоі дзяцей бандытамі забылі палохаць	А то ж да чаго дайшло, Харчаў загарачыўся, усюды ціша, спакой, і дзяцей бандытамі забылі палохаць!
+05_211.wav	а тут у нашай воласці пад бокам у нас лазяць абрэзы настаўляюць грозяцца а мы сядзім як цільпукі	А тут у нашай воласці, пад бокам у нас лазяць, абрэзы настаўляюць, грозяцца! А мы сядзім, як цельпукі!
+05_212.wav	зрабіць нічога не ўмеем міндальнічым міндальнічыць споганню канечне нельга	Зрабіць нічога не ўмеем. Міндальнічаем! Міндальнічаць з поганню, канешне,
+05_213.wav	але з метро зразумей не можам мы трымаць у турме чалавека без дастатковай віны	нельга!.. Але, Змітро, зразумей, не можам мы трымаць у турме чалавека без дастатковай віны!
+05_214.wav	без віны мы з табой як у казцы пра белага бычка я адно кажу а ты сваё гнеш	Без віны? Мы з табой як у казцы пра белага бычка. Я адно кажу, а ты сваё гнеш!
+05_215.wav	харч зноў кінуўся ў контра наступ ды што знаёмы што так упэўнены ў ім	Харчаў зноў кінуўся ў контрнаступ: Ты што, знаёмы, што так упэўнены ў ім?
+05_216.wav	ты ўсёш мяне што фактаў мала а ў цябе яны ёсць а пікка адказаў мне адразу нібы і даваў харчвы час супакоіцца	Ты вось упікаеш мяне, што фактаў мала, а ў цябе яны ёсць? Апейка адказаў не адразу, нібы даваў Харчаву час супакоіцца.
+05_217.wav	многа нямнога а ёсць паручыцельства чалавека які яго добра ведае і якому я веру	Многа не многа, а ёсць. Ёсць паручыцельства чалавека, які яго добра ведае і якому я веру.
+05_218.wav	ён апярэдзіў пярэчан��е начальніка міліцыі калі хочаш скажу каб ён заўтра зайшоў да цябе пагавары наш чалавек надзейны	Ён апярэдзіў пярэчанне начальніка міліцыі. Калі хочаш, скажу, каб ён заўтра зайшоў да цябе. Пагавары наш чалавек, надзейны...
+05_219.wav	апейка раптам папрасіў ведаеш а цяпер загадай каб прывялі твайго злачынца давай паглядзім папытаемся разам	Апейка раптам папрасіў: Ведаеш, а цяпер загадай, каб прывялі твайго злачынца. Давай паглядзім, папытаемся разам.
+05_220.wav	харчу неахвотна паслухаўся выйшаў у калідор гукнуў дзяжурнага вярнуўшыся ён сеў за стол дзелавіта заклапочаны строгі нібы загадзя гатовы да размовы з арыштантам	Харчаў неахвотна паслухаўся, выйшаў у калідор, гукнуў дзяжурнага. Вярнуўшыся, ён сеў за стол, дзелавіта заклапочаны, строгі, нібы загадзя гатовы да размовы з арыштаваным.
+05_221.wav	моцныя чырвоныя з набухлымі венамі рукі яго сплёўшыся пальцамі важка ляжалі на стале перад ім	Моцныя, чырвоныя, з набухлымі венамі рукі яго, сплёўшыся пальцамі, важка ляжалі на стале перад ім.
+05_222.wav	апейка які сядзеў збоку стала падсунуў да сябе газету дастаў аловак што тырчаў з кішэні фрэнча стаў выводзіць за вітушкі подпісаў	Апейка, які сядзеў збоку стала, падсунуў да сябе газету, дастаў аловак, што тырчаў з кішэні фрэнча, стаў выводзіць завітушкі подпісаў.
+05_223.wav	увайшоўшы васіль прыжмурыў вочы ад святла мелькам без якой небудзь з цікавасці прабег позіркам па апейку спадылба ўтаропіўся ў харчыва	Увайшоўшы, Васіль прыжмурыў вочы ад святла, мелькам, без якой-небудзь цікавасці прабег позіркам па Апейку, спадылба ўтаропіўся ў Харчава.
+05_224.wav	у яго быў такі выраз на твар які здавалася апейку гаварыў ведаю навошта паклікалі пра што пытацца будзеце дабра не чакаю	У яго быў такі выраз на твары, які, здавалася Апейку, гаварыў: Ведаю, навошта паклікалі, пра што пытацца будзеце, дабра не чакаю.
+05_225.wav	харчу расшчапіў рукі зварухнуўся ты што ж гэта друк не прызнаешся выразна аддзяляючы кожнае слова прамовіў ён	Харчаў расшчапіў рукі, зварухнуўся. Ты што ж гэта, друг, не прызнаешся? выразна, аддзяляючы кожнае слова, прамовіў ён.
+05_226.wav	не прызнаешся што памагаў маслаку васіль адвёў позірк убок пераступіў з нагі на нагу	Не прызнаешся, што памагаў Маслаку? Васіль адвёў позірк убок, пераступіў з нагі на нагу.
+05_227.wav	не памагаў я а як жа не памагаў васіль прамаўчаў апейка ўбачыў на яго твары з затоеным насцярожаным	Не памагаў я... Як жа не памагаў? Васіль прамаўчаў. Апейка ўбачыў на яго твары, затоеным, насцярожаным:
+05_228.wav	так і ведаў гэтага і чакаў скарыстаўшы момант цішыні старшыня валвыканкама загаварыў сам запытаўся пра тое што здавалася не мела ніякага дачынення да гаворкі	Так я і ведаў, гэтага і чакаў... Скарыстаўшы момант цішыні, старшыня валвыканкома загаварыў сам, запытаўся пра такое, што, здавалася, не мела ніякага дачынення да гаворкі:
+05_229.wav	які надзел у цябе васіль абыякава адказаў зя��ля добрыя ат якая зямля	Які надзел у цябе? Васіль абыякава адказаў. Зямля добрая? Ат, якая зямля...
+05_230.wav	у нас у куранях зямля ну ёсць і добрыя ды не для нас	У нас, у Куранях, зямля... Ёсць і добрая! Е. Ды не для
+05_231.wav	а для каго ж варухнуўся харчаў васіль не адказаў ну а чаму ж ты супроць земляўпарадкавання	нас... Для каго ж? варухнуўся Харчаў. Васіль не адказаў. Чаму ж ты супроць землеўпарадкавання?
+05_232.wav	я супроць яўна не згадзіўся васіль ну а як жа не ты навёў маслакоўцаў каб сарвалі перадзел умяшаўся харчаў	Я супроць? яўна не згадзіўся Васіль. А як жа. Не ты навёў маслакоўцаў, каб сарвалі перадзел? умяшаўся Харчаў.
+05_233.wav	васіль не знайшоў што сказаць а пейка заўважыў як хлопец зноў стуліўся безнадзейна ну што тут скажаш людзям якія ведаюць адно вадзіў памагаў разумець нічога не хочуць	Васіль не знайшоў што сказаць. Апейка заўважыў, як хлопец зноў стуліўся безнадзейна: што тут скажаш людзям, якія ведаюць адно: вадзіў, памагаў, разумець нічога не хочуць.
+05_234.wav	я ведаю што ты не бандыт прамовіў раптам апейка васіль ляжаў ён тут жа схамянуўся	Я ведаю, ты не бандыт, прамовіў раптам Апейка. Васіль ажыў, але тут жа схамянуўся,
+05_235.wav	стрымаўся кінуў насцярожаны позірк ты не бандыт паўтарыў апейка больш цвёрды	стрымаўся, кінуў насцярожаны позірк. Ты не бандыт! паўтарыў Апейка больш цвёрда.
+05_236.wav	ты проста баязлівец трус а пейка сказаў гэта нядобра з асуджэннем	Ты проста баязлівец! Трус! Апейка сказаў гэта нядобра, з асуджэннем,
+05_237.wav	але васяляне яго словы не тон гаворкі было відаць не пакрыўдзілі ён глядзеў ужо на апейку не толькі з насцярожанасцю з надзеяй праўда недаверлівай	але Васіля ні яго словы, ні тон гаворкі, было відаць, не пакрыўдзілі. Ён глядзеў ужо на Апейку не толькі з насцярожанасцю з надзеяй, праўда, недаверлівай.
+05_238.wav	апейка неспадзеўкі стаў злавацца чорт васпабяры нават злуючыся ён гаварыў роўна ціха	Апейка неспадзеўкі стаў злавацца. Чорт вас пабяры! Нават злуючыся, ён гаварыў роўна, ціха.
+05_239.wav	для вас для вашага шчасця стараюцца людзі гінуць а вы	Для вас, для вашага шчасця стараюцца, гінуць людзі. А вы,
+05_240.wav	вы за сябе пастаяць не ўмееце ты не бандыт ты крот які капаецца ў сваёй нары і толькі адну сваю шкуру беражэ а там хоць трава не расці хай другія прынясуць табе шчасце на талерацы	вы за сябе пастаяць не ўмееце!.. Ты не бандыт, ты крот, які капаецца ў сваёй нары. І толькі адну сваю шкуру беражэ. А там хоць трава не расці! Хай другія прынясуць табе шчасце на талерачцы!..
+05_241.wav	ты канешне зямлі добрай узяць не адмовішся васіль пры гэтых словах кіўнуў галавою хто ад такога адмовіцца канешне	Ты, канешне, зямлі добрай узяць не адмовішся! Васіль пры гэтых словах кіўнуў галавою: хто ад такога адмовіцца? Канешне,
+05_242.wav	ты не супроцьемлеўпарадкаванне і сам жа памог сарваць яго	ты не супроць землеўпарадкавання! І сам жа памог сарваць яго!
+05_243.wav	апейка заўважыў што х��опец хацеў штосьці запярэчыць яму але стрымаўся пабаяўся відаць угнявіць	Апейка заўважыў, што хлопец хацеў штосьці запярэчыць яму, але стрымаўся, пабаяўся, відаць, угнявіць.
+05_244.wav	а разгаварыўся суддзя падумаў зодумам аб сабе старшыня а ён стаіць хоць бы што ў галаве адно пусціць ці не	Эх, разгаварыўся, суддзя! падумаў з одумам аб сабе старшыня. А ён стаіць хоць бы што, у галаве адно: пусцяць ці не?..
+05_245.wav	я ўсё я пагаварыў сказаў ён начальніку міліцыі калі дзяжурны што ўвайшоў на голас харчава паказаў хлопцу на выхад васіль нечакана	Я усё, я пагаварыў, сказаў ён начальніку міліцыі. Калі дзяжурны, што ўвайшоў на голас Харчава, паказаў хлопцу на выхад, Васіль нечакана
+05_246.wav	пакланіўся апейка не памыліўся васіль слухаючы яго і праўда думаў аб адным пусцяць ці не пусціць	пакланіўся... Апейка не памыліўся, Васіль, слухаючы яго, і праўда думаў аб адным: пусцяць ці не пусцяць?
+05_247.wav	у ім як ніколі за апошнія дні забруілася затрапятала надзеі можа пусціць	У ім, як ніколі за апошнія дні, забруілася, затрапятала надзея: Можа, пусцяць?
+05_248.wav	усю ноч слова за словам думка за думкаю успамінаў перабіраў ён гаворку ў кабінеце харчыва нібы нанава перажываў яе	Усю ноч, слова за словам, думка за думкаю, успамінаў, перабіраў ён гаворку ў кабінеце Харчава, нібы нанава перажываў яе.
+05_249.wav	гадаючы пра свой лёс ён адчуваў што трымаўся не так як трэба маўчаў не апраўдваўся і цяпер лаяў сябе за маўклівасць такі зручны момант упусціў недарэка	Гадаючы пра свой лёс, ён адчуваў, што трымаўся не так, як трэба, маўчаў, не апраўдваўся, і цяпер лаяў сябе за маўклівасць: такі зручны момант упусціў, недарэка!
+05_250.wav	адно толькі што пакланіўся добра знак пашаны канешне даспадобы начальства	Адно толькі, што пакланіўся, добра: знак пашаны, канешне, даспадобы начальству...
+05_251.wav	спраўдзіў такі хвошчык сваё абяцанне пайшоў да валаснога начальніка значыцца не брахаў што самім апейкам знаёмы як сваяк той	Спраўдзіў-такі Хвошчык сваё абяцанне, пайшоў да валаснога начальніка. Значыцца, не брахаў, што з самім Апейкам знаёмы як сваяк той.
+05_252.wav	ледзьве як ссігнуў і што ў камсамольцы запісаўся таксама відаць праўды чыстая	Глядзі, як сігануў! І што ў камсамольцы запісаўся, таксама, відаць, праўда чыстая...
+05_253.wav	дзякуючы ў думках таварышу мімаволі пазайздросціў выскачыў хвошчык хітры	Дзякуючы ў думках таварышу, мімаволі пазайздросціў: Выскачыў Хвошчык, хітры!..
+05_254.wav	усе хвашчы хітрыя пазайздросціў ні са злосцю ні забурэ няма добрай хітрасці як тыя грошы як удачы шчасці	Усе Хвашчы хітрыя! Пазайздросціў не са злосцю, не з абурэннем, а добра: хітрасць як тыя грошы, як удача, шчасце...
+05_255.wav	думкі ад косціка непрыкметна перабеглі да апейкі згадаў дробную ціхую постаць старшыні здзівіўся такі нявідныя столькі ўлады ў руках трымае начальнік усёй воласці	Думкі ад Косціка непрыкметна перабеглі да Апейкі. Згадаў дробн��ю, ціхую постаць старшыні, здзівіўся: такі нявідны, а столькі ўлады ў руках трымае, начальнік усёй воласці!
+05_256.wav	і што асабліва ўражвала маючы такую ўладу разам з тым просты і абыходлівы	І што асабліва ўражвала: маючы такую ўладу, разам з тым просты і абыходлівы!
+05_257.wav	як толькі падумаў пра апейку а жыло зноў затрывожыла неадступнае жаданае можа адпусцяць	Як толькі падумаў пра Апейку, ажыло зноў, затрывожыла неадступнае, жаданае: Можа, пусцяць?..
+05_258.wav	сказаў жа ты не бандыт не бандыт знаю ён жа няхай начальнік воласці ўлада	Сказаў жа: Ты не бандыт!.. Не бандыт, знаю, сказаў... Ён жа не хто сабе, а начальнік воласці, улада,
+05_259.wav	слова яго штосьці значыць не бандыт а калі не бандыт то не павінны трымаць няма такога закону	слова яго штосьці значыць... Не бандыт! А калі не бандыт, то не павінны трымаць. Няма такога закону...
+05_260.wav	але думкі гэтыя добрыя спадзяванні тут жа мяшаліся з халодным звыклым сумненнем наўрад	Але думкі гэтыя, добрыя спадзяванні тут жа мяшаліся з халодным, звыклым сумненнем: Наўрад...
+05_261.wav	так цябе і пусцяць чакай харчаў маўчаў нязгодны канечне ды і гэты ж таксама лаяў злаваўся	Так цябе і пусцяць, чакай!.. Харчаў маўчаў, не згодны, канешне... Ды і гэты ж таксамо лаяў, злаваўся...
+05_262.wav	васіль успомніў як сярдзіты непрыязна кінуў яму апейка папрок крот баязлівец	Васіль успомніў, як сярдзіта, непрыязна кінуў яму Апейка папрок: Крот, баязлівец,
+05_263.wav	і на змену трывозе аб тым пусціць ці не прыйшла ўпартая злосць прыставілі б табе абрэз да грудзей паглядзеў бы я што б ты запяяў	і на змену трывозе аб тым, пусцяць ці не, прыйшла ўпартая злосць: Прыставілі б табе абрэз да грудзей, паглядзеў бы я, што б ты запяяў!
+05_264.wav	у мястэчку у кабінета за спінамі міліцыянераў усе высмелыя о як яно ўсё павярнулася як знарок усё супроць яго	У мясцечку, у кабінетах, за спінамі міліцынераў усе вы смелыя! Вунь як яно ўсё павярнулася, як знарок, усё супроць яго.
+05_265.wav	нават перадзел зямлі і той нібы ад яго залежаў нібы ён не за перадзел дабра сабе не хоча	Нават перадзел зямлі і той нібы ад яго залежаў, нібы ён не за перадзел, дабра сабе не хоча!
+05_266.wav	ад шчасця свайго ад зямлі адмаўляецца і вось жа паспрабуй дакажы тут што не вораг сабе учапіліся ведаюць адно вадзіў памагаў і ведаць здаецца іншага не жадаюць	Ад шчасця свайго, ад зямлі адмаўляецца! І вось жа паспрабуй, дакажы тут, што не вораг сабе. Учапіліся, ведаюць адно: вадзіў, памагаў і ведаць, здаецца, іншага не жадаюць...
+05_267.wav	мастакі праклятыя зела іншы кірунак думкава сяля трэба ж было налезці ім якраз на мяне везці ў такую бяду	Маслакі праклятыя, узяла іншы кірунак думка Васіля. Трэба ж було налезці ім якраз на мяне, увесці ў такую бяду!
+05_268.wav	ён думаў пра маслакоўцу апошнімі днямі не ўпершыню думаў з непрыхільнасцю стайнай неадступнай надзеяй адплаты помсты	Ён думаў пра маслакоўцаў апошнімі днямі не ўпершыню, думаў з непрыхіл��насцю, з тайнай, неадступнай надзеяй адплаты, помсты.
+05_269.wav	сёння аднак да яго думак прамяшалася іншае ад чаго ім перадзел я ты не даспадобы	Сёння, аднак, да яго думак прымяшалася і іншая: А чаго ім перадзел еты не даспадобы?
+05_270.wav	чаго яны свой нос сунуць а мо яны не самі мо папрасілі іх	Чаго яны свой нос сунуць? А мо яны не самі?.. Мо папрасілі іх?
+05_271.wav	уразіла васяля адкрыцці і тут жа прыйшла загадка якая потым жыла ў ім многа дзён	уразіла Васіля адкрыцце. І тут жа прыйшла загадка, якая потым жыла ў ім многа дзён:
+05_272.wav	а калі папрасілі то хто на гэта ў яго не было адказу ён не ведаў мог адно рабіць здагадкі але здагадкі для васяля былі нішто ён цаніў толькі тое што ведаў што бачыў	А калі папрасілі, то хто? На гэта ў яго не было адказу. Ён не ведаў, мог адно рабіць здагадкі. Але здагадкі для Васіля былі нішто, ён цаніў толькі тое, што ведаў, што бачыў...
+05_273.wav	гэтыя васілёвыя развагі перамешваліся з гарачымі трывожнымі згадкамі праганну ён нібы зноў стаяў каля плота	Гэтыя Васілёвы развагі перамешваліся з гарачымі і трывожнымі згадкамі пра Ганну ён нібы зноў стаяў каля плота,
+05_274.wav	чуў шум на чарнушкавым агародзе брэх сабак бачыў цьмяную шэрань туману над балотам	чуў шум груш на Чарнушкавым агародзе, брэх сабак, бачыў цьмяную шэрань туману над балотам.
+05_275.wav	калі ў мары ў яве браў яе рукі ў свае гарнуў да сябе пытанне якое так трывожыла пачынала	Калі ў мары-ўяве браў яе рукі ў свае, гарнуў да сябе, пытанне, якое так трывожыла, пачынала
+05_276.wav	паліць неспакойна і нясцерпна пусцяць ці не пытанне гэтае жыло ў ім і ўвесь наступны дзень у які ён зноў пілаваў дровы каля млына	паліць неспакойна, нясцерпна. Пусцяць ці не? Пытанне гэтае жыло ў ім і ўвесь наступны дзень, у які ён зноў пілаваў дровы каля млына.
+05_277.wav	шоргаючы пілой з самага ранку васіль быў асабліва маўклівы рабіў з нейкай рэдкай лютасцю да знямогі	Шоргаючы пілой, з самага ранку Васіль быў асабліва маўклівы, рабіў з нейкай рэдкай лютасцю, да знямогі.
+05_278.wav	нават мітрахвання вытраву пад вечар паскардзіўся замучыў ты мяне хлопец нашчэнт	Нават Мітрахван не вытрываў, пад вечар паскардзіўся: Замучыў ты мяне, хлопец. Нашчэнт...
+05_279.wav	дзень быў няроўны то пасвятлее то зноў насунуцца нізкія кужэльныя хмары абложаць усё неба так што стане цёмна як вечарам	Дзень быў няроўны: то пасвятлее, то зноў насунуцца нізкія кужэльныя хмары, абложаць усё неба так, што стане цёмна, як вечарам.
+05_280.wav	адзін раз парывісты вецер шалёна круцячы кінуў на двор хмару снежных высілак	Адзін раз парывісты вецер, шалёна круцячы, кінуў на двор хмару снежных высевак,
+05_281.wav	абсыпаў траву дровы дыхнуў халадэчай так і няроўны як гэты дзень быў і настрой увасяляў якім мяняліся добрыя спадзяванні і злыя сумненні	абсыпаў траву, дровы, дыхнуў халадэчай. Такі няроўны, як гэты дзень, быў і настрой у Васіля, у якім мяняліся добрыя спадзяванні і злыя сумненні.
+05_282.wav	не пусцяць рашыў ён вяртаючыся з маленства прызвычаны да крыўды да злога	Не пусцяць, рашыў ён, вяртаючыся. З маленства прызвычаены да крыўды, да злога,
+05_283.wav	ён знарок рыхтаваў сябе на горшае трымаў у душы недавер'я да таго што можа адбыцца жаданае	ён знарок рыхтаваў сябе на горшае, трымаў у душы недавер'е да таго, што можа адбыцца жаданае.
+05_284.wav	і калі пасля звароту хлопец вартавы загадаў яму збірацца васіль прымусіў сябе не паверыць што гэта і ёсць тая чаканая хвіліна	І калі пасля звароту хлопец-вартавы загадаў яму збірацца, Васіль прымусіў сябе не паверыць, што гэта і ёсць тая чаканая хвіліна.
+05_285.wav	ён спакойна надзеў світу як звычайна хмурна сутуліўся чакаючы загаду толькі калі вартавы сказаў каб узяў і рэчы	Ён спакойна надзеў світу і, як звычайна, хмурна ссутуліўся, чакаючы загаду. Толькі калі вартавы сказаў, каб узяў і рэчы,
+05_286.wav	сэрца выселяць дробна соладка з затрымцела і торбу перапытаў ён баючыся што памыляецца	сэрца Васіля дробна, соладка затрымцела. І торбу? перапытаў ён, баючыся, што памыляецца.
+05_287.wav	усё сказаў вартавы васіль беручы торбу заўважыў што рукі дрыжаць	Усё, адказаў вартавы. Васіль, беручы торбу, заўважыў, што рукі дрыжаць.
+05_288.wav	ну ядры яго бывай залапатаў канакрад адлежаў ад быў мазалёў не нажыўшы лёгка бывай ядры яго не памінай ліхам	Ну, ядры яго, бувай! залапатаў канакрад. Адлежаў! Адбыў, мазалёў не нажыўшы! Лёгка!.. Бувай, ядры яго! Не памінай ліхам!
+05_289.wav	барадаты мітрахван прабурчаў толькі на мароз бярэ на ганку васіль знянацку натрапіў не на каго іншага на самога харчыва	Барадаты Мітрахван прабурчаў толькі: На мароз бярэ!.. На ганку Васіль знянацку натрапіў не на каго іншага на самога Харчава.
+05_290.wav	грозны начальнік міліцыі не зважаючы на моцны халодны вецер стаяў у гімнасцёрцы на якой як заўсёды быў ордэн	Грозны начальнік міліцыі, не зважаючы на моцны, халодны вецер, стаяў у гімнасцёрцы, на якой, як заўсёды, быў ордэн.
+05_291.wav	убачыўшы яго васіль мімаволі насцярожыўся ну дадому ды не кажуць куды	Убачыўшы яго, Васіль мімаволі насцярожыўся. Ну? Дадому? Ды... не кажуць куды...
+05_292.wav	дадому адпушчаем толькі глядзі другі раз будзь разумнейшы зноў зробіш так не спадзявайся на ласку так і ведай	Дадому! Адпушчаем!.. Толькі глядзі, другі раз будзь разумнейшы! Зноў зробіш так не спадзявайся на ласку! Так і ведай!
+05_293.wav	ведаю харчаў памаўчаў адхіліўшы галаву ад моцнага напору ветру у вас там хто шахер махер маслаку робіць пасабляе	Ведаю... Харчаў памаўчаў, адхіліўшы галаву ад моцнага напору ветру. У вас там хтось шахер-махер Маслаку робіць, пасабляе!
+05_294.wav	можа і пасабляе ды няможа аточна скажы там у сяле што маслаку і ўсёй яго хэўры хутка труба будзе	Можа, пасабляе... Не можа, а точна. Скажы там у сяле, што Маслаку і ўсёй яго хэўры хутка труба будзе!
+05_295.wav	скажы што я харчыў паабяцаў так і перадай перадам харчу павярнуўся і важка моцна ступаючы па��аўся ў пакой	Скажы, што я, Харчаў, паабяцаў! Так і перадай! Перадам! Харчаў павярнуўся і, важка, моцна ступаючы, падаўся ў пакой.
+05_296.wav	нават калі васіль адзін пайшоў па вуліцы галоўнай местачковай вуліцы яму яшчэ добра не верылася што ўся тая недарэчная прыкрая гісторыя скончылася	Нават калі Васіль адзін пайшоў па вуліцы, галоўнай местачковай вуліцы, яму яшчэ добра не верылася, што ўся тая недарэчная, прыкрая гісторыя скончылася,
+05_297.wav	што ён ужо не пад прыглядам варты не арыштант а вольны казак што можа ісці туды куды хоча куды вядзе сэрца	што ён ужо не пад прыглядам варты, не арыштант, а вольны казак, што можа ісці туды, куды хоча, куды вядзе сэрца.
+05_298.wav	ён і не агледзеўся як прайшоў вуліцу з радамі дробных крамак з разнастайнымі шыльдамі і шыльдачкамі як павярнуў к гары і паўз двухпавярховы дом воласці пачаў борзда ўздымацца па чырвона глінянай каляіністай дарозе	Ён і не агледзеўся, як прайшоў вуліцу з радамі дробных крамак, з разнастайнымі шыльдамі і шыльдачкамі, як павярнуў к гары і паўз двухпавярховы дом воласці пачаў борзда ўздымацца па чырвонаглінянай каляіністай дарозе. І
+05_299.wav	і гару увесь немалы круты ўздым адалеў ён ураз не прыпыняючыся не аддыхваючыся поўны незвычайным адчуваннем нецярплівай крылатай лёгкасці ў сабе	гару, увесь немалы, круты ўздым, адалеў ён ураз, не прыпыняючыся, не аддыхваючыся, поўны незвычайным адчуваннем нецярплівай, крылатай лёгкасці ў сабе.
+05_300.wav	узляцеўшы нагару ўбачыў перад сабою знаёмую дарогу з пабурэлым курганам справа з голымі дубкамі наводдаль у цемнаватай хмурай далечы нізкую роўнядзь палёў што ішлі пад самыя глінішчы	Узляцеўшы на гару, убачыў перад сабой знаёмую дарогу з пабурэлым курганам справа, з голымі дубкамі, наводдаль, у цемнаватай хмурнай далечы нізкую роўнядзь палёў, што ішлі пад самыя Глінішчы,
+05_301.wav	пад хмызнякі і балоты за якімі таіліся родныя жаданыя курані і стаў як бы больш верыць у рэальнасць таго радаснага якое толькі што адбылося	пад хмызнякі і балоты, за якімі таіліся родныя, жаданыя Курані, і стаў як бы больш верыць у рэальнасць таго радаснага, якое толькі што адбылося.
+05_302.wav	мітрахван казаў праўду брала на мароз удзень гэта амаль не адчувалася а цяпер з надвячоркам мароз вельмі прыкметна мацнеў	Мітрахван казаў праўду: брала на мароз. Удзень гэта амаль не адчувалася, а цяпер, з надвячоркам, мароз вельмі прыкметна мацнеў.
+05_303.wav	па гары спераду наўкася кідаўся густы вецер сек дробным снегавым крупіннем абцінаў холадам	Па гары спераду наўкася кідаўся густы вецер, сек дробным снегавым крупіннем, абцінаў холадам,
+05_304.wav	быў такі пранізлівы і дужы што зрэбныя васілёвыя штаны і нават рудая світа якая ліпла да ног амаль не бераглі	быў такі пранізлівы і дужы, што зрэбныя Васілёвы штаны і нават рудая світа, якая ліпла да ног, амаль не бераглі.
+05_305.wav	але васілёў настрой ад гэтага не ападаў васіль ��к бы і не заўважаў холаду борздатупаў прадранымі лапцямі па ўкамянелай камякаватай храпе што біла ў падэшваю ў пяткі грэўся добрымі вясёлымі думкамі	Але Васілёў настрой ад гэтага не ападаў. Васіль як бы і не заўважаў холаду, борзда тупаў прадранымі лапцямі па ўкамянелай камякаватай храпе, што біла ў падэшвы, у пяткі, грэўся добрымі, вясёлымі думкамі.
+05_306.wav	думаў пра косціка які так удала налучыўся і хто б мог сказаць загадзя так памог	Думаў пра Косціка, які так удала налучыўся і хто б мог сказаць загадзя? так памог!
+05_307.wav	думаў пра маці як яна там адна як спаткае згадваў валодзьку што робіць гарэза	Думаў пра маці: як яна там адна, як спаткае? Згадваў Валодзьку: што робіць, гарэза?
+05_308.wav	вельмі хацелася хутчэй пабачыць гуза ці спраўны ці добра даглядалі гэты час без гаспадара	Вельмі хацелася хутчэй пабачыць Гуза ці спраўны, ці добра даглядалі гэты час, без гаспадара?
+05_309.wav	ці навезлі з балота сена трэба заўтра ж праверыць стагі можа не дай бог расцягаюць іх злодзеі	Ці навезлі з балота сена трэба заўтра ж праверыць стагі, можа, не дай Бог, расцягваюць іх злодзеі...
+05_310.wav	а над усім гэтым над неспакойнаю бязладнаю мітусянінай думак была радасць спаткання зганнай	А над усім гэтым, над неспакойнаю, бязладнаю мітусянінай думак, была радасць спаткання з Ганнай.
+05_311.wav	калі думаў пра яе ногі самі сабою паддавалі хады брала моцная нецярплівасць а каб хутчэй пабачыць сустрэцца памірыцца	Калі думаў пра яе, ногі самі сабой паддавалі хады, брала моцная нецярплівасць: ах, каб хутчэй пабачыць, сустрэцца, памірыцца!
+05_312.wav	ён быў так акрылены радаснай пераменай што насуперак сваёй звычайнай насцярожанасці мог думаць толькі пра шчасце	Ён быў так акрылены радаснай пераменай, што, насуперак сваёй звычайнай насцярожанасці, мог думаць толькі пра шчасце.
+05_313.wav	трывога да яго амаль не даходзіла праз заляцанне яўхіма думаў спакойна нават бесклапотна што яму той яўхім	Трывога да яго амаль не даходзіла, пра заляцанні Яўхіма думаў спакойна, нават бесклапотна. Што яму той Яўхім!
+05_314.wav	пакуль падышоў давадавіч насунуліся поцемкі мусіць каб не снег навокал была б густая чарната але снег адганяў цемру бяліў усё	Пакуль падышоў да Вадавіч, насунуліся поцемкі. Мусіць, каб не снег, навокал была б густая чарната, але снег адганяў цемру, бяліў усё.
+05_315.wav	ён ужо як соллю поўніў ямкі у храпе каляіны канаўкі і дарога выглядала нібы па святочнаму падбеленай	Ён ужо, як соллю, поўніў ямкі ў храпе, каляіны, канаўкі, і дарога выглядала нібы па-святочнаму падбеленай.
+05_316.wav	маляр які фарбаваў дарогу беллю зрабіў не ўсё але і так і ў бела цёмным роспісе радавала яна вочы	Маляр, які фарбаваў дарогу беллю, зрабіў не ўсё, але і так, і ў бела-цёмным роспісе, радавала яна вочы.
+05_317.wav	рэчка заваддавічамі што перарэзвала балота і падкову грэблі з берагоў ужо была забрана лёдам снег які лёг на яго бялеў роўна чыста	Р��чка за Вадавічамі, што перарэзвала балота і падкову грэблі, з берагоў ужо была забрана лёдам, снег, які лёг на яго, бялеў роўна, чыста.
+05_318.wav	між гэтай некранутай белі вада пасярэдзіне здавалася густой чорнай як дзёгаць	Між гэтай некранутай белі вада пасярэдзіне здавалася густой і чорнай, як дзёгаць.
+05_319.wav	калі васіль паглядзеў на яе зрабілася нібы яшчэ халадней хоць ішоў хутка ветраны холад абцінаў усё мацней усё злее асабліва ногі ў каленях	Калі Васіль паглядзеў на яе, зрабілася нібы яшчэ халадней. Хоць ішоў хутка, ветраны холад абцінаў усё мацней, усё злей, асабліва ногі ў каленях.
+05_320.wav	хлопец стаў пацёр калені далонямі потым каб сагрэцца пабег знарок пазаечы падкідваючы нагамі і прытупваючы	Хлопец стаў, пацёр калені далонямі, потым, каб сагрэцца, пабег, знарок па-заечы падкідваючы нагамі і прытупваючы.
+05_321.wav	перамяніўся на хаду толькі за балотам можа праз вярсту неўзабаве каля глінішчаў сышоў са шляху узяўся проста на курані	Перамяніўся на хаду толькі за балотам, можа, праз вярсту. Неўзабаве, каля Глінішчаў, сышоў са шляху, узяўся проста на Курані.
+05_322.wav	хоць мог ісці сялом знарок абмінаў яго каб не сустрэцца з людзьмі падаўся сцежкаю па полі паўз могілкі	Хоць мог ісці і сялом, знарок абмінуў яго, каб не сустракацца з людзьмі, падаўся сцежкаю па полі, паўз могілкі.
+05_323.wav	абышоў падмёрзлым узболаткам і алешнікі зрэзаў вялікі круг снег ужо начыста выбельваў сцежкаю дарогу на якую выбраўся за ўзболаткам хмызнякі па балотах цямнелі незвычайна рэзка	Абышоў падмерзлым узболаткам і Алешнікі, зрэзаў вялікі круг. Снег ужо начыста выбельваў сцежку і дарогу, на якую выбраўся за ўзболаткам, хмызнякі па баках цямнелі незвычайна рэзка.
+05_324.wav	тут ветру не было стала цяплей вакол панавалі цішыня і чысціня	Тут ветру не было, стала цяплей. Вакол панавалі цішыня і чысціня,
+05_325.wav	хараство першых зазімкаў якія асабліва хвалююць і радуюць і васіль паддаўся ўладзе гэтага хараства недаверлівае насцярожанае сэрца больш і больш поўнілася шчасцем	хараство першых зазімкаў, якія асабліва хвалююць і радуюць, і Васіль паддаваўся ўладзе гэтага хараства: недаверлівае, насцярожанае сэрца больш і больш поўнілася шчасцем.
+05_326.wav	ганна маці гус стагі ўсё было ў гэтым шчасці калі наблізіўся даганнянага селішча	Ганна, маці, Гуз, стагі усё было ў гэтым шчасці. Калі наблізіўся да Ганнінага селішча,
+05_327.wav	прыпыніў гон пайшоў цішэй гулка калацілася сэрца вунь плот той тыя грушы	прыпыніў гон, пайшоў цішэй, гулка закалацілася сэрца: вунь плот той, тыя грушы!
+05_328.wav	у хаце свяціліся вокны праз шыбы ўбачыў мачыву каля печы і хвечку які корпаўся на ўслоне	У хаце свяціліся вокны праз шыбу ўбачыў мачыху каля печы і Хведзьку, які корпаўся на ўслоне.
+05_329.wav	ганны не было мабыць к дзеўкам пайшла адарваўся ад шыбы падаўся ў сяло	Ганны не было. Мабуць, к дзеўкам пайшла... Адарваўся ад шыбы, падаўся ў сяло.
+05_330.wav	яшчэ амаль усюды свяціліся жоўтыя варухлівыя агні водсветай лучыны сярод іх асабліва блізкі родны вылучыў агеньчык сваёй хаты	Яшчэ амаль усюды свяціліся жоўтыя, варухлівыя агні водсветы лучыны. Сярод іх асабліва блізкі, родны вылучыў агеньчык сваёй хаты.
+05_331.wav	гарыць лучына значыцца маці дома не спіць можа думае пра яго сумуе і не ведаю што ён каля парога	Гарыць лучына значыцца, маці дома, не спіць. Можа, думае пра яго, сумуе і не ведае, што ён каля парога...
+05_332.wav	васіль ужо быў блізка ад хаты калі пачуў наперадзе ганін голас мяккі шоргат ад крокаў	Васіль ужо быў блізка ад хаты, калі пачуў наперадзе Ганнін голас, мяккі шорхат крокаў.
+05_333.wav	ён памкнуўся падацца да яе і адразу ж убачыў яна не адна	Ён памкнуўся падацца да яе і адразу ж убачыў: яна не адна.
+05_334.wav	здалёк праз прыцемак адчуў хто гэты другі яшчэ не думаючы нічога хутка ступіў да ясакары што быў побач стаяў за ім	Здалёк, праз прыцемак адчуў, хто гэты другі. Яшчэ не думаючы нічога, хутка ступіў да ясакара, што быў побач, стаяў за ім,
+05_335.wav	разгублена сачыў за постацямі гэта была такая неспадзяванасць для яго нядаўняй радаснай бесклапотнасці	разгублена сачыў за постацямі. Гэта была такая неспадзяванасць для яго нядаўняй радаснай бесклапотнасці.
+05_336.wav	яны ішлі па другі бок вуліцы ішлі асобна не вельмі блізка адно ад аднаго я ўхім не хапаў яе нават за руку ішлі проста як знаёмыя	Яны ішлі па другі бок вуліцы. Ішлі асобна, не вельмі блізка адно ад аднаго, Яўхім не хапаў яе нават за руку, ішлі проста як знаёмыя.
+05_337.wav	і ўсё ж і гэта апаліла васяля гарачай рэўнасцю пякучай крыўдай	І ўсё ж і гэта апаліла Васіля гарачай рэўнасцю, пякучай крыўдай:
+05_338.wav	яна ідзе з яго супернікам яго непрыяцелем у такі дзень калі ён так ірваўся да яе	яна ідзе з яго супернікам, яго непрыяцелем, у такі дзень, калі ён так ірваўся да яе.
+05_339.wav	яна так сустракае еўхіны ганабліжаліся ганна ішла апусціўшы галаву ці то хавала твар ад марозы ці то глядзела на дарогу на снег	Яна так сустракае! Яўхім і Ганна набліжаліся. Ганна ішла, апусціўшы галаву, ці то хавала твар ад марозу, ці то глядзела на дарогу, на снег.
+05_340.wav	яўхім ступаў разваліста засунуўшы рукі ў кішэні паддзёўкі збіваючы калі нікалі наском бота мёрзлыя камякі	Яўхім ступаў разваліста, засунуўшы рукі ў кішэні паддзёўкі, збіваючы калі-нікалі наском бота мёрзлыя камякі.
+05_341.wav	упоцемку чырвоным вочкам зырчэла цыгарка нават у тым як ішла ганна абыякавая да ўсяго	Упоцемку чырвоным вочкам зырчэла цыгарка. Нават у тым, як ішла Ганна, абыякавая да ўсяго
+05_342.wav	і здавалася таксама да яго да васілля у тым што на яго хваляванне яна нават брывом не варухнула	і, здавалася, таксама да яго, да Васіля, у тым, што на яго хваляванне яна нават брывом не варухнула,
+05_343.wav	ішла нібы нічога не было вартага якой небудзь яе ўвагі бачылася васілю вялікая крыўда	ішла, нібы нічога не было, вартага якой-небудзь яе ўвагі, бачылася Васілю вялікая крыўда.
+05_344.wav	тое ж як спакойна прывыкла трымаўся каля яе яўхім яго ўпэўнены развалістая паходачка нібы ўсё на зямлі належыць яму	Тое ж, як спакойна, прывыкла трымаўся каля яе Яўхім, яго ўпэўненая, развалістая паходачка нібы ўсё на зямлі належыць яму,
+05_345.wav	яго ганарлівая цыгарачка ўскінула ў хлопцы буру нянавісці	яго ганарлівая цыгарачка, ускінула ў хлопцу буру нянавісці.
+05_346.wav	корч задавака думае як багацце ў яго дык і ўсё	Корч... задавака... Думае, як багацце ў яго, дак і ўсё...
+05_347.wav	яго нянавісць была тым больш моцная што ён лічыў ведаў што багацце сапраўды ўсё	Яго нянавісць была тым большая, што ён лічыў, ведаў, што багацце сапраўды ўсё,
+05_348.wav	што ён нішто перад я ўхімам ён адчуваў што яўхіму калі захоча проста як чхнуць адбіць у яго гану	што ён нішто перад Яўхімам. Ён адчуваў, што Яўхіму, калі захоча, проста як чхнуць адбіць у яго Ганну.
+05_349.wav	усё дзеўкі на багацце падкія калі праходзілі каля ясакара я ў ім заўважу	Усе дзеўкі на багацце падкія... Калі праходзілі каля ясакара, Яўхім заўважыў
+05_350.wav	васіля ён вырваў з кішэні руку і ўхапіў цыгарку так здзівіўся пазнаўшы	Васіля. Ён вырваў з кішэні руку і ўхапіў цыгарку, так здзівіўся, пазнаўшы.
+05_351.wav	але гэтае здзіўленне было толькі момант спрытны корч тут жа знарок заступіў васіля схаваўшы ад ганны	Але гэтае здзіўленне было толькі момант, спрытны Корч тут жа знарок заступіў Васіля, схаваў ад Ганны.
+05_352.wav	адышоўшы некалькі крокаў нахіліўся на яе сказаў штосьці	Адышоўшы некалькі крокаў, нахіліўся да яе, сказаў штосьці.
+05_353.wav	ідзі не брашы пачуў васіль яе адказ ганна раптам засмяялася	Ідзі!.. Не брашы! пачуў Васіль яе адказ. Ганна раптам засмяялася.
+05_354.wav	смех гэты пранізаў сэрца васіль недарэчна разгублена паправіў торбу	Смех гэты пранізаў сэрца. Васіль недарэчна, разгублена паправіў торбу
+06_001.wav	частка другая раздзел першы калі васіль прачнуўся ў хаце яшчэ ўсе спалі	ЧАСТКА ДРУГАЯ Раздзел першы Калі Васіль прачнуўся, у хаце яшчэ ўсе спалі.
+06_002.wav	але як толькі ён стаў сыў сцягваць адзежу маці ўсхапілася пачала завіхацца каля комінка	Але як толькі ён стаў, сапучы, усцягваць адзежу, маці ўсхапілася, пачала завіхацца каля комінка.
+06_003.wav	лучынка ад вугольчыка выкапанага ў печы разгаралася неахвотна і васіль выправіўся на двор не дачакаўшыся каля агонь асветліць хату	Лучынка ад вугольчыка, выкапанага ў печы, разгаралася неахвотна, і Васіль выправіўся на двор, не дачакаўшыся, калі агонь асветліць хату.
+06_004.wav	на ганку ён аж захлынуўся ад халоднага нейкага прасторнага паветра	На ганку ён аж захлынуўся ад халоднага, нейкага прасторнага паветра.
+06_005.wav	было не цёмна не так як мінулымі начамі а шаравата і ў гэтай шэрыні кідалася ў вочы	Было не цёмна, не так, як мінулымі начамі, а шаравата, і ў гэтай шэрані кідалася ў вочы,
+06_006.wav	якое ўсё навокал белае чыстае як бы прыбранае на свята гэтая ��ысціня весяліла як бы і сама абяцала радасць	якое ўсё навокал белае, чыстае, як бы прыбранае на свята. Гэтая чысціня весяліла, як бы сама абяцала радасць:
+06_007.wav	васіль пачуў прыліў незвычайнай бесклапотнай бадзёрасці ён гатоў быў ужо молада як вылушчаны на волю жарэбчык скочыць з ганка	Васіль пачуў прыліў незвычайнай, бесклапотнай бадзёрасці. Ён гатоў быў ужо молада, як выпушчаны на волю жарэбчык, скочыць з ганка,
+06_008.wav	калі ўсярэдзіне заныў такі жывы неспакой замутніў чысціню святочнасць напамінкам	калі ўсярэдзіне заныў такі жывы неспакой, замутніў чысціню, святочнасць напамінкам:
+06_009.wav	ганна ідзе з глушаковым яўхімам еўхім нахіліўся да яе штосьці сказаў	Ганна ідзе з Глушаковым Яўхімам... Яўхім нахіліўся да яе, штосьці сказаў
+06_010.wav	засмяялася ён васіль за ясакарам з торбай васіль ціха сышоў на снег	засмяялася... Ён, Васіль, за ясакарам з торбай... Васіль ціха сышоў на снег,
+06_011.wav	паволі важка патупаў к хляву густ пачуўшы яго крокі з надзеяй заржаў дзьмухнуў у твар цеплынёю	паволі, важка патупаў к хляву. Гуз, пачуўшы яго крокі, з надзеяй заржаў, дзьмухнуў у твар цеплынёю.
+06_012.wav	васіль пачухаў яму за вухам вобмацкам прабраўся ў закутак прынёс у абярэмку сена	Васіль пачухаў яму за вухам, вобмацкам прабраўся ў закутак, прынёс у абярэмку сена.
+06_013.wav	калі густ пацягнуўся к сену захрумстаў васіль памякчэлы лагодны пастаяў побач слухаючы мілае хрупасценне цешачыся родным пахам хлява	Калі Гуз пацягнуўся к сену, захрумстаў, Васіль, памякчэлы, лагодны, пастаяў побач, слухаючы мілае хрупасценне, цешачыся родным пахам хлява.
+06_014.wav	гэтыя дарагія праявы глушылі сум пагання вярталі хоць і небесклапотныя ўжо	Гэтыя дарагія праявы глушылі сум па Ганне, вярталі, хоць і не бесклапотную ўжо,
+06_015.wav	асцярожную радасць хіба ж можна было ніяк не адгукнуцца на тое што збылося такі жаданне	асцярожную, радасць. Хіба ж можна было ніяк не адгукнуцца на тое, што збылося-такі жаданне:
+06_016.wav	зноў бач тут у родным цяпле ў сваім хляве сваёй гаспадарцы на волі	зноў, бач, тут, у родным цяпле, сваім хляве, сваёй гаспадарцы, на волі.
+06_017.wav	учора калі заходзіў сюды усё гэта здавалася яшчэ нібы непраўдзівым цяпер жа радасць была яснейшай	Учора, калі заходзіў сюды, усё гэта здавалася яшчэ нібы непраўдзівым, цяпер жа радасць была яснейшай
+06_018.wav	як бы больш трывалыя пад павеццю снегу амаль не было бо вецер дзьмуў з другога боку і зямля тут цямнела як на балоце	і як бы больш трывалая... Пад павеццю снегу амаль не было, бо вецер дзьмуў з другога боку, і зямля тут цямнела, як на балоце.
+06_019.wav	ён перацягнуў калёсы кенцы і высунуў з кутка сані	Ён перацягнуў калёсы к сценцы і высунуў з кутка сані,
+06_020.wav	уставіў у завертні аглоблі калі закручваў аглоблі заверт не так трашчалі што здавалася вось вось лопнуць	уставіў у завертні аглоблі. Калі закручваў аглоблі, завертні так трашчалі, што здавалася вось-вось лопн��ць. Саўсім
+06_021.wav	за ўсім рассохліся за лету рыпяць усё адно як не хочуць служыць	рассохліся за лето. Рыпяць, усё адно як не хочуць служыць...
+06_022.wav	ён успомніў учарашнюю матчыну скаргу што няма чым паліць у печы і зірнуў у куток дзе складвалі дровы	Ён успомніў учарашнюю матчыну скаргу, што няма чым паліць у печы, і зірнуў у куток, дзе складвалі дровы:
+06_023.wav	там і праўда ляжала толькі некалькі галінак ды тоўсты сукаваты смаляк абшчапаны з бакоў	там і праўда ляжала толькі некалькі галінак ды тоўсты, сукаваты смаляк, абшчапаны з бакоў.
+06_024.wav	на смаляку было многа знакаў ад сякеры відаць маці або дзед спрабавалі пасекчы але	На смаляку было многа знакаў ад сякеры відаць, маці або дзед спрабавалі пасекчы, але
+06_025.wav	не маглі саўладаць трэба будзе па дровы з'ездзіць варухнулася клопатная думка	не маглі саўладаць. Трэба будзе па дровы з'ездзіць, варухнулася клопатная думка.
+06_026.wav	васільнамерыўся ўжо вярнуцца ў хату ўзяць сякеру як паявілася перамагло іншае жаданне	Васіль намерыўся ўжо вярнуцца ў хату, узяць сякеру, як паявілася, перамагло іншае жаданне:
+06_027.wav	паглядзець гумно адчыніў варотцы і лёгка нецярпліва пайшоў белай сцежкай к прыгуменню	паглядзець гумно. Адчыніў варотцы, лёгка, нецярпліва пайшоў белай сцежкай к прыгуменню.
+06_028.wav	калі ўбачыў цёмныя абрысы гумен што цягнуліся ў ранішнія шэрані маўклівым панурым радам	Калі ўбачыў цёмныя абрысы гумен, што цягнуліся ў ранішняй шэрані маўклівым, панурым радам,
+06_029.wav	зноў ажыла трывожнасць страшная ноч нібы зноў наблізілася на момант аж затаіўся ці не чутно крокаў ззаду дотыку абрэза	зноў ажыла трывожнасць, страшная ноч нібы зноў наблізілася. На момант аж затаіўся, ці не чутно крокаў ззаду, дотыку абрэза.
+06_030.wav	усё ж халаднаваты нейкі асабліва свежы пах саломы з гумна зычны рыб паслухмяных гуменных варот	Усё ж халаднаваты, нейкі асабліва свежы пах саломы з гумна, зычны рып паслухмяных гуменных варот
+06_031.wav	не прыйшлі мімы ўвагі устрывожаная душа адгукнулася на гэтыя родныя праявы ціхай затоенай радасцю	не прайшлі міма ўвагі, устрывожаная душа адгукнулася на гэтыя родныя праявы ціхай, затоенай радасцю.
+06_032.wav	ён не зачыніў варот і шэрань знадворку азначыла падмецены ток	Ён не зачыніў варот, і шэрань знадворку азначыла падмецены ток
+06_033.wav	з горкай мякіны ў кутку ладунак снапоў у адным з астаронку і салому ў другім	з горкай мякіны ў кутку, ладунак снапоў у адным застаронку і салому ў другім.
+06_034.wav	з напоўне малочаных было ўжо менш як тады калі ён малаціў апошні раз ён ведаў што матка і дзед дзяніс рабілі тут без яго	Снапоў немалочаных было ўжо менш, як тады, калі ён малаціў апошні раз. Ён ведаў, што матка і дзед Дзяніс рабілі тут без яго.
+06_035.wav	васіль скінуў разасла ў некалькі снапоў намацаў павешаны на сук цэп	Васіль скінуў, разаслаў некалькі снапоў, намацаў павешаны на сук сахі цэп,
+06_036.wav	размахнуўся весела выц��ў бічом па калоссі даўно даўно не чуў ён у руках	размахнуўся, весела выцяў бічом па калоссі. Даўно-даўно не чуў ён у руках,
+06_037.wav	ва ўсім целе такой радаснай сілы канца меры здавалася не было ёй	ва ўсім целе такой радаснай сілы канца, меры, здавалася, не было ёй,
+06_038.wav	аж дзіва колькі накапілася яе затое дурное абібоцтва ў юравіцкай міліцэйскай баковацы	аж дзіва, колькі накапілася яе за тое дурное абібоцтва ў юравіцкай міліцэйскай баковачцы.
+06_039.wav	як згаладалы заакрайчык хлеба ўчапіўся васіль у выслізганае дубовая цапільна дзівячыся з лёгкасці бічарыў яшчэ раз другі стаў махаць махаць біць і біць	Як згаладалы за акрайчык хлеба, учапіўся Васіль у выслізганае дубовае цапільна, дзівячыся з лёгкасці біча, ударыў яшчэ раз, другі, стаў махаць, махаць, біць і біць.
+06_040.wav	адно было нядобра цемнавата ў гумне біць даводзілася наўздагад	Адно было нядобра: цемнавата ў гумне, біць даводзілася наўздагад.
+06_041.wav	як не шкада хочаш не хочаш трэба вешыць цэп зноў на саху да таго ж успомнілася што пад павеццю	Як ні шкада, а хочаш не хочаш, трэба вешаць цэп зноў на саху. Да таго ж успомнілася, што пад павеццю
+06_042.wav	непасечаны смаляк маці мабыць няма чаго запаліць у печы на астатак не ўтрываў	непасечаны смаляк: маці, мабыць, няма чаго запаліць у печы... На астатак не ўтрываў,
+06_043.wav	памахаў цэпам як пастух пугаю проста так для забавы зноў выйшаў на белую сцежку чуючы моц у целе павесялелы	памахаў цэпам, як пастух пугаю, проста так, для забавы. Зноў выйшаў на белую сцежку, чуючы моц у целе, павесялелы.
+06_044.wav	пад павеццю люта накінуўся з сякераю на смаляны корч лупіў па карчы і карчом аб калодку так што аж у жар кідала самога	Пад павеццю люта накінуўся з сякераю на смаляны корч, лупіў па карчы і карчом аб калодку так, што аж у жар кідала самога.
+06_045.wav	кінуў світу на сані ў белай сародцы біў разламву корч датуль пакуль не засталіся ад яго крывулі ды трэскі	Кінуў світу на сані, у белай сарочцы біў, разламваў корч датуль, пакуль не засталіся ад яго крывулі ды трэскі.
+06_046.wav	неўзабаве ён ужо ішоў з драўляным вядром да калодзежа які быў на мяжы яго і дзядзькі дамеціка сяліб	Неўзабаве ён ужо ішоў з драўляным вядром да калодзежа, які быў на мяжы яго і дзядзькі Дамеціка сяліб.
+06_047.wav	трэба было напаіць каня вядроны кручок вочы па васіль не павесіў а кінуў кручок	Трэба было напаіць каня. Вядро на кручок вочапа Васіль не павесіў, а кінуў, кручок
+06_048.wav	не стаў зашчапляць і так ні сарвецца ні па тоне ва ўсім тым што не рабіў цяпер як бы хваліўся хвацкасцю сваёй спрытам	не стаў зашчапляць і так не сарвецца, не патоне. Ва ўсім тым, што ні рабіў цяпер, як бы хваліўся хвацкасцю сваёй, спрытам.
+06_049.wav	выцягваючы вочы п калодзежы з якога знаёмы пахла мохам старым мокрым дрэвам і вадою	Выцягваючы вочап з калодзежа, з якога знаёма пахла мохам, старым мокрым дрэвам і вадою,
+06_050.wav	ён пачуў што з суседняга двара нехта падыходзіць і азірнуўся гэта быў недамецік	ён пачуў, што з суседняга двара нехта падыходзіць, і азірнуўся. Гэта быў не Дамецік,
+06_051.wav	ішоў плячысты з васпаватым тварам малады мужчына ў вайсковай вопратцы зімовай шапцы з вострым верхам	ішоў плячысты, з васпаватым тварам малады мужчына ў вайсковай вопратцы і зімовай шапцы з вострым верхам.
+06_052.wav	а арыштан з'явіўся павітаўся мужчына здалося васілёз з насмешачкай	А, арыштант заявіўся! павітаўся мужчына, здалося Васілю, з насмешачкай.
+06_053.wav	васіль мельнікам заўважыў у таго што падыходзіў ад чаравікаў да самых калень	Васіль мелькам заўважыў: у таго, што падыходзіў, ад чаравікаў да самых калень
+06_054.wav	былі накручаны чорныя анучы і ногі ў іх былі падобны на вялізныя граковыя	былі накручаны чорныя анучы, і ногі ў іх былі падобны на вялізныя граковыя.
+06_055.wav	надзеў чаравікі іх варсіць з асуджэннем падумаў васіль ён не так пазнаў як здагадаўся што васпаваты вайсковы	Надзеў чаравікі і хварсіць! з асуджэннем падумаў Васіль. Ён не так пазнаў, як здагадаўся, што васпаваты вайсковы
+06_056.wav	меканор дамецікаў сын які вярнуўся са службы маці учора між іншых вясковых навін па мінулай гэту	Міканор, Дамецікаў сын, які вярнуўся са службы. Маці ўчора між іншых вясковых навін памянула і гэту.
+06_057.wav	арыштант ну і арыштант а табе які сабачы клопет дае таго адгукнуўся думкаю на суседавае прывітанне пакрыўджанага сель меканор жа нібы нічога не сказаў такога здзівіўся	Арыштант! Ну і арыштант! А табе які сабачы клопат да етаго! адгукнуўся думкаю на суседава прывітанне пакрыўджаны Васіль. Міканор жа, нібы нічога і не сказаў такога, здзівіўся:
+06_058.wav	ты чаго ваўкаваты такі а таго лепей будзь ваўкаватым як авечкаю каб не кусала ўсякае	Ты чаго ваўкаваты такі? А таго... Лепей буць ваўкаватым, як авечкаю... Кеб не кусало ўсякае...
+06_059.wav	васіль узяўся за дужку вядра нягледзячы сунуў вочы у бок меканора намерыўся ісці	Васіль узяўся за дужку вядра, не гледзячы, сунуў вочап у бок Міканора, намерыўся ісці.
+06_060.wav	ды пастой паспрабаваў затрымаць васялямі канор нядобра ж так ні па суседску шчыі двума словамі не перакінуліся ужо грызціся сабраўся	Пастой! паспрабаваў затрымаць Васіля Міканор. Нядобра так, не па-суседску. Шчэ і двума словамі не перакінуліся, а ўжо грызціся сабраўся...
+06_061.wav	а я так да другіх як яны да мяне і васіль паказваючы што гаварыць больш не хоча падаўся з вядром да хлява	А я так да другіх, як яны да мяне... І Васіль, паказваючы, што гаварыць больш не хоча, падаўся з вядром да хлява.
+06_062.wav	не па суседску бач а ты са мной па сусвецку думае як чаравікі ды шапку ваенную надзеў дык і абзываць усякім словам вольна яму	Не па-суседску, бач! А ты са мной па-суседску?.. Думае як чаравікі ды шапку ваенную надзеў, дак і абзываць усякім словам вольна яму!
+06_063.wav	думае калі чалавек зараз што прыйшоў то і пляваць на яго можна васіль пагразіўся скажы яшчэ раз такое	Д��мае калі чалавек з арышту прыйшоў, то і пляваць на яго можно!.. Васіль пагразіўся: Скажы шчэ раз такое,
+06_064.wav	плюнь пабачыш так васіль і затаіў бы злосць на суседа адрэзаў бы яго ад сябе	плюнь! Пабачыш! Так Васіль і затаіў бы злосць на суседа, адрэзаў бы сябе ад яго,
+06_065.wav	калі б гэтай сустрэчаю цяперашняе знаёмства іх і закончылася але пад вечар калі васіль прыцягнуўся з лесу з возам дроў	калі б гэтай сустрэчаю цяперашняе знаёмства іх і закончылася. Але пад вечар, калі Васіль прыцягнуўся з лесу з возам дроў,
+06_066.wav	маці пераказала яму што прыходзіў міканор і прасіў зайсці пагаманіць	маці пераказала яму, што прыходзіў Міканор і прасіў зайсці пагаманіць.
+06_067.wav	васільна гэта запрашэнне не сказаў нічога але па тым як нездаволена матнуў ён галавою маці здагадалася што яно не спадабалася сыну	Васіль на гэта запрашэнне не сказаў нічога, але па тым, як нездаволена матнуў ён галавою, маці здагадалася, што яно не спадабалася сыну.
+06_068.wav	маці не стала дапытвацца што ж такое учынілася між сынам і суседам ведала што васіль усё роўна не скажа	Маці не стала дапытвацца, што ж такое ўчынілася між сынам і суседам, ведала, што Васіль усё роўна не скажа,
+06_069.wav	але не ўтрывала каб і раз у другі не перадаць міканорава запрашэнне знарок дадаючы ад сябе розныя выдумкі якія маглі пусцешыць сынавае сэрца	але не ўтрывала, каб і раз, і другі не перадаць Міканорава запрашэнне, знарок дадаючы ад сябе розныя выдумкі, якія маглі б усцешыць сынава сэрца.
+06_070.wav	сказала што вельмі хваліў васяля за гаспадарлівасць і прасіў каб ён за нешта не злаваў	Сказала, што вельмі хваліў Васіля за гаспадарлівасць і прасіў, каб ён за нешта не злаваў...
+06_071.wav	дзедзяніц падтрымаў яе не адведаць суседа няўважыць ласкай такой радасці ад прыходса службы ну не можа	Дзед Дзяніс падтрымаў яе: не адведаць суседа, не ўважыць ласкай такую радасць, як прыход са службы, нягожа... Усё
+06_072.wav	усё ж пайшоў васількамі канору неахвотна так абы не пакрыўдзіць маткі і не паказаць не пашаны да суседа	ж пайшоў Васіль к Міканору неахвотна: так, абы не пакрыўдзіць маткі і не паказаць непашаны да суседа.
+06_073.wav	рашыў пасядзець трохі для прыліку пагаворыць пра тое сёе споўніць матчы на каз і вернецца сабе	Рашыў пасядзіць трохі для прыліку, пагаворыць пра тое-сёе, споўніць матчын наказ і вернецца сабе...
+06_074.wav	васіль спаткаў міканора на двары той нёс сенцаў ражку	Васіль спаткаў Міканора на двары той нёс з сенцаў
+06_075.wav	ты заходзь зараз прыйду сказаў міканор ідучы ён вярнуўся ў хату атрэсваючы чырвоныя мусіць толькі што памытыя рукі	ражку. Заходзь. Зараз прыйду... сказаў Міканор, ідучы. Ён вярнуўся ў хату, атрэсваючы чырвоныя, мусіць, толькі што памытыя, рукі.
+06_076.wav	от брат за гаспадарку бяруся міканор выцер рукі ручніком засмяяўся забыў усё што ўмеў спачатку вучыцца трэба	От, брат, за гаспадарку бяруся... Міканор выцер рукі ручніком, засмяяўся. Забуў усё, што ўмеў. Спачатку вучыцца трэба!
+06_077.wav	ні кажы запярэчыла дамецяга што порылася каля печы чалавек падумае што і праўда не слухае яго васільку смяецца ён	Не кажы! запярэчыла Дамеціха, што поралася каля печы. Чалавек падумае, што і праўда! Не слухай яго, Васілько, смяецца ён...
+06_078.wav	агія смяюся добрыя смешкі паранку рабіць ужо не знаю як не слухаю яго васількаў мее ўсё мее	Аге, смяюся! Добрыя смешкі! Паранку рабіць ужэ не знаю як!.. Не слухай яго, Васілько. Умее, усё ўмее...
+06_079.wav	дамеціха стала збіраць вячэру перад тым як сесці за стол міканор запрасіў і васіля але той адмовіўся	Дамеціха стала збіраць вячэру. Перад тым як сесці за стол, Міканор запрасіў і Васіля, але той адмовіўся.
+06_080.wav	некалькі хвілін потым угаворвала далучыцца да ўсіх і дамеціха аднак васіль і на гэты раз цвёрда ўстаяў даводзячы што толькі што вячэраў дома наеўся аж лішне	Некалькі хвілін потым угаворвала далучыцца да ўсіх і Дамеціха, аднак Васіль і на гэты раз цвёрда ўстаяў, даводзячы, што толькі што вячэраў дома, наеўся, аж лішне.
+06_081.wav	дамеціка віселі адны тады надышла цішыня дамашнія вячэрылі а васіль з выгляду важнай сталы стараючыся трымацца ўпэўнена	Дамецікавы селі адны. Тады надышла цішыня: дамашнія вячэралі, а Васіль, з выгляду важны, сталы, стараючыся трымацца ўпэўнена,
+06_082.wav	з вельмі ж пільнаю ўвагаю разглядаў карткі на сцяне акрамя той пажоўклай адданасці карткі на якой дамецік малады і хвацкі у страшнай калматай як стог шапцы цягнуўся побач з нейкім незнаёмым	з вельмі ж пільнаю ўвагаю разглядваў карткі на сцяне. Акрамя той пажоўклай ад даўнасці карткі, на якой Дамецік, малады і хвацкі, у страшнай, калматай, як стог, шапцы цягнуўся побач з нейкім незнаёмым,
+06_083.wav	картку гэтую казалі стары дамецік прывёз яшчэ з японскай вайны было тут і некалькі міканоравых здымкаў	картку гэту, казалі, стары Дамецік прывёз яшчэ з японскай вайны, было тут і некалькі Міканоравых здымкаў.
+06_084.wav	з іх васіль раней бачыў толькі адзін міканор стрыжаны ў гімнасцёрцы з шыракаватым каўняром нечым як бы напалоханы	З іх Васіль раней бачыў толькі адзін Міканор, стрыжаны, у гімнасцёрцы з шыракаватым каўняром, нечым як бы напалоханы.
+06_085.wav	васіль калі пабачыў гэты здымак першы раз аж здзівіўся што ж гэта так магло напужаць хлопца	Васіль, калі пабачыў гэты здымак першы раз, аж здзівіўся: што гэта магло так напужаць хлопца?
+06_086.wav	цяпер побач з гэтымі здымкамі было некалькі новых на кожным міканор з невядомымі таварышамі ўсе апяразаныя рамянямі ў блішчастых ботах з шашкамі	Цяпер побач з гэтымі здымкамі было некалькі новых на кожным Міканор з невядомымі таварышамі, усе апяразаныя рамянямі, у блішчастых ботах, з шашкамі.
+06_087.wav	гето маё аддзяленне сказаў міканор сёрбаючы боршч васіль усё ж чуў сябе ніякавата чужым	Ето маё аддзяленне... сказаў Міканор, сёрбаючы боршч. Васіль усё ж чуў сябе ніякавата, чужым,
+06_088.wav	і разглядаючы карткі чакаў адно той пары калі можна будзе не рызыкуючай прыстойнасцю	і, разглядаючы карткі, чакаў адно той пары, калі можна будзе, не рызыкуючы прыстойнасцю,
+06_089.wav	вырвацца сабе на волю агледзеўшы карткі раз і другі ён ужо намерыўся сказаць дамецікавым што трэба падацца дадому зрабіць яшчэ сёе тое	вырвацца сабе на волю. Агледзеўшы карткі і раз, і другі, ён ужо намерыўся сказаць Дамецікавым, што трэба падацца дадому, зрабіць яшчэ сёе-тое,
+06_090.wav	калі на дварэ пачулася гамонка крокі першы ўвайшоў шумліва і весела коня бацьку і матку	калі на двары пачулася гамонка, крокі. Першы ўвайшоў, шумліва і весела, Хоня Бацько і матка.
+06_091.wav	ён быў у падранай свіцею падранай шапцы але і ў гэтым звычайным сваім убранстве ўдаваў проста такі фарсуном так спрытна вісела напашкі світа так смела ліпла да макаўкі шапка	Ён быў у падранай свіце і ў падранай шапцы, але і ў гэтым звычайным сваім убранстве ўдаваў проста-такі фарсуном: так спрытна вісела напашкі світа, так смела ліпла да макаўкі шапка.
+06_092.wav	вечар добры ў хату кілося кім вялося сказаў ён звонка і цвёрда і табе васіль добры вечар дадаў ён такім тонам нібы толькі ўчора бачыліся	Вечар добры ў хату! Кеб жылося і кеб вялося! сказаў ён звонка і цвёрда. І табе, Васіль, добры вечар! дадаў ён такім тонам, нібы толькі ўчора бачыліся.
+06_093.wav	за конім паявіліся яго прыцелі чорны пануры як бацька пятро пракопаў і куранёўскі гарманіст алёша губаты	За Хонем паявіліся яго прыяцелі чорны, пануры, як бацька, Пятро Пракопаў і куранёўскі гарманіст Алёша Губаты.
+06_094.wav	пятро толькі штосьці буркнуў пад нос і стаў у парозе шырокай спінаю амаль зусім затуліў а лёшу	Пятро толькі штосьці буркнуў пад нос і стаў у парозе шырокай спіною амаль зусім затуліў Алёшу. От
+06_095.wav	от у самы час бы скажы ты чулі на вячэру акурат прамовіў усё з той жа весялосцю хоне і не чакаючы запрашэння як дома падаўся да лаўкі сеў шырока вольна	у самы час! Бы, скажы ты, чулі на вячэру акурат! прамовіў усё з той жа вясёласцю Хоня і, не чакаючы запрашэння, як дома, падаўся да лаўкі, сеў шырока, вольна.
+06_096.wav	дамеціх і дамецік як трэба было па звычаю запрасілі хлопцаў к сталу але хоне за ўсіх адказаў дзякуем не спадзяваліся што так добра прыбудзем дык дома натапталіся картоплі	Дамеціха і Дамецік, як трэба было па звычаю, запрасілі хлопцаў к сталу, але Хоня за ўсіх адказаў: Дзякуем! Не спадзяваліся, што так добра прыбудзем, дак дома натапталіся картоплі!..
+06_097.wav	пад'елі пацвердзіў а лёша прымошчваючыся каля коні пад'елі ці не пад'елі а пасядзелі пад разам паспробавалі б	Пад'елі, пацвердзіў Алёша, прымошчваючыся каля Хоні. Пад'елі ці не пад'елі, а пасядзелі б от разам, паспробувалі б,
+06_098.wav	чаго бог паслаў пачала было да мецьха але чалавек перабіў яе разважліва	чаго Бог паслаў... пачала было Дамеціха, але чалавек перабіў яе разважліва:
+06_099.wav	было б спробаваць чаго дык нябось угаварылі б як небудзь а то от расол адзін ды картопле	Було б спробуваць чаго, дак, нябось, угаварылі б як-небудзь! А то от расол адзін да картопля!
+06_100.wav	чарк хоць бы дзе завалялася а пазнііліся засмяяўся меканор што было выпілі	Чарка хоць бы дзе завалялася! Апазніліся! засмяяўся Міканор. Што було выпілі!..
+06_101.wav	а й багата таго й было сказала дамеціха дзве пляшкі якіх	Багато там таго і було! сказала Дамеціха. Дзве пляшкі якіх!..
+06_102.wav	дык мы знаем што ахвотнікаў на гарэлку знайшлося дык ад яе таго мы не вельмі то адразу і ляцелі	Ды мы знаем, што ахвотнікаў на гарэлку знайшлося! Дак ад етаго мы не вельмі-то зразу і ляцелі!
+06_103.wav	коня хітра зірнуў на міканоры павёў гутарку на іншыя хочам от міканора з дзеўкамі нашымі пазнаёміць бо ён жа мабыць забыўся	Хоня хітра зірнуў на Міканора, павёў гутарку на іншае: Хочам от Міканора з дзеўкамі нашымі пазнаёміць, бо ён жа, мабуць, забуўся!
+06_104.wav	дай дзеўкі сказаць з буту проста не даюць прывядзі ды прывядзі агі вазьмі ці яго хартонка ўхапілася ахвотна дамеціх а няхай пагуляе	Дай дзеўкі, сказаць, збуту просто не даюць: прывядзі ды прывядзі! Аге, вазьміце яго, Хартонко! ухапілася ахвотна Дамеціха. Няхай пагуляе! Толькі
+06_105.wav	от толькі баімся што ён можа цяпер да гарадскіх болей прывучаны сказаў алёшы губаты адольваючы нясмеласць відаць стараючыся патрапіць коню	баімся, што ён можа цяпер да гарадскіх болей прывучаны! сказаў Алёша Губаты, адольваючы нясмеласць, відаць, стараючыся патрапіць Хоню.
+06_106.wav	ды не было калі прывыкаць там заявіў міканор а ўсё такі пэўне завёў якую небудзь мармазелю учапіўся коні	Не було калі прывыкаць там! заявіў Міканор. А ўсё-такі, пэўне, завёў якую-небудзь мармазелю? учапіўся Хоня. Да
+06_107.wav	ды не ну так праўда гуляў столькі разоў паберуць у парку і то з хлопцамі там з марозам з кісялём	не. Так, праўда, гуляў сколькі разоў па берагу ці ў парку. І то з хлопцамі, з Марозам, з Кісялём...
+06_108.wav	аге ж з марозум кажы і кажы так табе і паверым з кісялём кажа гуляў	Аге, з Марозам! Кажы! Так табе і паверым! З Кісялём, кажа, гуляў!
+06_109.wav	пабачыць бы нам таго кісяля васіль з гэтай гамонкай і смешкамі стаў чуць сябе ў дамецікаў ямчэй	Пабачыць бы нам таго Кісяля! Васіль з гэтай гамонкай і смешкамі стаў чуць сябе ў Дамецікаў ямчэй.
+06_110.wav	ужо не хацелася асабліва ісці дадому можна было і тут пасядзець паслухаць	Ужо не хацелася асабліва ісці дадому, можна было і тут пасядзець, паслухаць
+06_111.wav	ужо амаль супакоіўся гатовы забыцца на ўсе страхі калі дзверы адчыніліся і ў пройме іх як злы напамінак як пагроза	ужо амаль супакоіўся, гатоў быў забыцца на ўсе страхі, калі дзверы адчыніліся і ў пройме іх як злы напамінак, як пагроза
+06_112.wav	баявілася постаць грыбка васіль ад неспадзеўкі аж пахаладзеў	паявілася постаць Грыбка. Васіль ад неспадзеўкі аж пахаладзеў:
+06_113.wav	больш за ўсё не хацеў баяўся сустрэцца з грыбком і на табе твар у твар	больш за ўсё не хацеў, баяўся сустрэцца з Грыбком, і нб табе твар у твар!
+06_114.wav	васіль увесь сціснуўся насцярожыўся чакаючы самага паганага	Васіль увесь сціснуўся, насцярожыўся, чакаючы самага паганага.
+06_115.wav	на момант з'явілася падазрэнне ці не знарок ці не для гэтай сустрэчы запрасіў міканор	На момант з'явілася падазрэнне ці не знарок, ці не для гэтай сустрэчы запрасіў Міканор?
+06_116.wav	няўжо ж знарок падстроіў але паглядзець на міканора хоць бы	Няўжо знарок падстроіў? Але паглядзець на Міканора, хоць бы
+06_117.wav	вачыма праверыць падазрэнне не мог нязгодна сачыў за грыбком	вачыма праверыць падазрэнне, не мог, нязводна сачыў за Грыбком.
+06_118.wav	нічога страшнага як бы і не было грыбок толькі зірнуў на высялянне добра	Нічога страшнага як бы і не было: Грыбок толькі зірнуў на Васіля нядобра
+06_119.wav	і сеў на другую лаўку ні слова не сказаў васілю але ў маўчанне яго хлопца яшчэ больш чулася непрыхільнасцей дакору	і сеў на другую лаўку. Ні слова не сказаў Васілю, але ў маўчанні яго хлопцу яшчэ больш чулася непрыхільнасці і дакору.
+06_120.wav	цяпер васіль быў нібы прыкаваны да сцяны каб і паспрабаваў не мог бы здаецца адарвацца	Цяпер Васіль быў нібы прыкаваны да сцяны: каб і паспрабаваў, не змог бы, здаецца, адарвацца.
+06_121.wav	ён папракнуў сябе моўчкі даў жа зарок ні хадзіць ні да кога не бачыцца ні з кім	Ён папракнуў сябе моўчкі: даў жа зарок не хадзіць ні да кога, не бачыцца ні з кім,
+06_122.wav	дзень цэлы перабыў без якіх небудзь прыкрых сустрэч і трэба ж было прыперціся сюды	дзень цэлы перабыў без якіх-небудзь прыкрых сустрэч. І трэба ж было прыперціся сюды!
+06_123.wav	ён зноў пачуў у сенцах крокі павёў вачыма к дзвярам каго там яшчэ нясе	Ён зноў пачуў у сенцах крокі, павёў вачыма к дзвярам: каго там яшчэ нясе?
+06_124.wav	увайшоў чарнушка гэтага толькі не хапала тут васіль здавалася уліп вачыма ў картку але не бачыў яе чакаў адно што ж далей будзе	Увайшоў Чарнушка. Гэтага толькі і не хапала тут! Васіль, здавалася, уліп вачыма ў картку, але не бачыў яе, чакаў адно: што ж далей будзе?
+06_125.wav	васіль заўважыў павітаўшыся чарнушка адразу ўгледзеў вылучыў з усіх яго	Васіль заўважыў: павітаўшыся, Чарнушка адразу ўгледзеў, вылучыў з усіх яго.
+06_126.wav	і васіль тут прамовіў ён як бы давольны але вось гэтага не стала вальней дамець іх адгукнулася зайшоў па суседску к таварышу дзякуй яму	І Васіль тут! прамовіў ён як бы давольны, але Васілю ад гэтага не стала вальней. Дамеціха адгукнулася: Зайшоў па-суседску к таварышу, дзякуй яму!
+06_127.wav	ты ці не ўчора ўвечары прыбыў не хацеў адступацца ад васяля чарнушка учора	Ты ці не ўчора ўвечары прыбуў? не хацеў адступіцца ад Васіля Чарнушка. Учора...
+06_128.wav	увечары уцямнела ўжо добра як прыбу нуцямнела дык што	Увечары? Уцямнело ўжэ добра, як прыбуў? Уцямнело... Дак што?
+06_129.wav	ды нічога бачыў я нехта ўчора поцемкам падыходзіў з за хаты сказаў чарнушка як бы падобны на цябе я ліхлява акурат ішоў а сягоння чую праўда прыбу	Да нічого. Бачыў я нехта ўчора поцемкам падыходзіў да хаты, сказаў Чарнушка. Як бы падобны на цябе, я ля хлява акурат ішоў. А сягоння чую: і праўда, прыбуў...
+06_130.wav	ну так я і думаў што ты васіль прамаўчаў так зайшоў бы няхай я ж я то не сказаў тады нічога бо не пазнаў добра не паверыў грэцца яго	Дак я і падумаў, што ты... Васіль прамаўчаў. Дак зайшоў бы няхай. Я ето не сказаў тады нічого, бо не пазнаў добра. Не паверыў, грэц яго.
+06_131.wav	а то ж такі мабыць ты быў васіль варухнуў плячом як бы хацеў адчапіцца	А то ж такі, мабуць, ты буў! Васіль варухнуў плячом, як бы хацеў адчапіцца.
+06_132.wav	ды не гаворка на шчасце пайшла пра міканора грыбок сказаў што меканор неўрокам кажучы спраўны вельмі з выгляду не пагана мабыць на службе было	Не-а... Гаворка, на шчасце, пайшла пра Міканора. Грыбок сказаў, што Міканор, няўрокам кажучы, спраўны вельмі з выгляду непагана, мабыць, на службе было.
+06_133.wav	міканор засмяяўся дасказаць што пагану грэях адкарміўся як бугай выгуліўся пахваліў міканора	Міканор засмяяўся: Да сказаць, што пагано, грэх... Адкарміўся, як бугай. Выгуляўся, пахваліў Міканора
+06_134.wav	дык кеп гуляў вельмі то не сказаць было так не сакрэт што пасля паходу іншы раз і самы конь пад табою як у мыле	Хоня. Да кеб гуляў вельмі, не сказаць. Було так, не сакрэт, што пасля паходу іншы раз і сам, і конь пад табою як у мыле.
+06_135.wav	калі ідзеш ногі адна за адну чапляюцца з зарагатаў хоня за імалёш і пятро ой ледзь дацягнешся бувалу	Калі ідзеш, ногі адна за адну чапляюцца? зарагатаў Хоня, за ім Алёша і Пятро. Ледзь дацягнешся, бувало.
+06_136.wav	зноў жа наварці стоячы мароз на ветры як пакалееш дык аж здаецца душа заходзіцца	Зноў жа на варце стоячы. У мароз, на ветры як папакалееш дак аж, здаецца, душа заходзіцца.
+06_137.wav	кажух такі да пяту луб давалі як на варту ісці дык і то луб я ты не паможа усё адно халадача дабярэцца	Кажух такі да пят тулуп давалі, як на варту ісці. Дак і тулуп еты не паможа усё адно халадзеча дабярэцца!..
+06_138.wav	ога да пячонкі дабярэцца стары дамецік толькі пачаў быў казаць	Уга, да пячонкі дабярэцца! Стары Дамецік толькі пачаў быў казаць:
+06_139.wav	гэта што маньчжуры мароз дык мароз наляту ўсё жывое нішчыць	гэта што, от у Маньчжурыі мароз дык мароз, на ляту ўсё жывое нішчыць,
+06_140.wav	як у хату ўвалілася яшчэ некалькі дзядзькоў між іх быў і руды андрэй	як у хату ўвалілася яшчэ некалькі дзядзькоў. Між іх быў і Руды Андрэй,
+06_141.wav	акуратна паголены з далікатнымі тоненькімі вусікамі крылцамі агністага колеру у фасоністай і гарадской шапцы	акуратна паголены, з далікатнымі тоненькімі вусікамі-крылцамі агністага колеру, у фасоністай гарадской шапцы, першы
+06_142.wav	першы ў куранях палітыкі прамоўца руды падышоў апошні паздароўкаўся з міканорам не так як усе нязграбна і сарамяжна	ў Куранях палітык і прамоўца. Руды падышоў апошні, паздароўкаўся з Міканорам не так, як усе, ��язграбна і сарамяжа,
+06_143.wav	а зняўшы фасоністую сваю шапку адмыслова пакланіўся ціснуўшы руку павіншаваў	а, зняўшы фасоністую сваю шапку, адмыслова пакланіўся. Ціснучы руку, павіншаваў:
+06_144.wav	са шчаслівым вазрашчэннем міканордамецевіч рады усё вас так сказаць бачыць зноў жа на нашай куранёўскай почве	Са шчаслівым вазврашчэннем, Міканор Дамецевіч!.. Рады ўсе вас, та-скаць, бачыць зноў на нашай куранёўскай почве...
+06_145.wav	дзядзькі не першы раз здзівіліся з далікацтва яго абыходжання але ніхто не спрабаваў рабіць як ён не кожнаму спрыт такі дадзены	Дзядзькі не першы раз дзівіліся з далікацтва яго абыходжання, але ніхто не спрабаваў рабіць, як ён: не кожнаму спрыт такі дадзен!
+06_146.wav	уньцер у нас на батарэі быў успомніў грыбок ну і уньцер кулакі папуду як дасць каму той зразу з капытом вобзем	Унцер у нас на батарэі буў, успомніў Грыбок. Ну і унцер: кулакі па пуду! Як дасць каму той зразу з капытоў вобзем!..
+06_147.wav	о цяпер праўда не бывае кеп каго білі ага няхай бы ўдарыў хоць які камандзір дык яго так бы ўдарылі што навек закаяўся	А цяпер, праўда, не бувае, кеб каго білі? Няхай бы ўдарыў, хоць які камандзір. Дак яго так бы ўдарылі, што навек закаяўся
+06_148.wav	ну а калі ж бывае што каторы не слухаецца ўбіўся коні камандзір яму адно загадваю яму што небудзь рабіць а ён не буду і не буду	б! А калі ж бувае, што каторы не слухаецца? убіўся Хоня. Камандзір яму адно, загадвае яму што-небудзь зрабіць, а ён не буду і не буду!
+06_149.wav	не бывае хіба такіх ды бывае ўсякае толькі ўсё адно не б'юць нікога другім бяруць метадам	Не бувае хіба такіх? Бувае ўсякае. Толькі ўсё адно не б'юць нікога. Другім бяруць метадам.
+06_150.wav	тлумачыць найбольш што да чаго што такое значыць служба ў чырвонай арміі каму мы служым	Тлумачаць найбольш, што да чаго. Што такое значыць служба ў Чырвонай Арміі, і каму мы
+06_151.wav	ну а калі ён не слухаецца ўсё адно не адступае ў коні не судзяць судзіць а толькі болей на свядомасць б'юць	служым... А калі ён не слухаецца ўсё адно? не адступаў Хоня. Не судзяць? Судзяць. А толькі болей на свядомасць б'юць.
+06_152.wav	чуў я што аж пад мінскам на манеўрах быць даводзілася апярэдзіў нейкае новае пытанне надакучлівага грыбкандра і руды	Чуў я, што аж пад Менскам на манеўрах быць даводзілася? апярэдзіў нейкае новае пытанне надакучлівага Грыбка Андрэй Руды.
+06_153.wav	быў на акружных вучэннях андрэй руды хацеў распытацца пра гэтыя вучэнні але тут умяшаўся чарнушка пераблытаў усё	Буў. На акружных вучэннях. Андрэй Руды хацеў распытацца пра гэтыя вучэнні, але тут умяшаўся Чарнушка, пераблытаў усё.
+06_154.wav	як там зямля пад мінскам зямля як зямля паспрабаваў быў вярнуць міканорак вучэннем руды аднак міканор запярэчу	Як там зямля, пад Менскам? Зямля як зямля, паспрабаваў быў вярнуць Міканора к вучэнням Руды, аднак Міканор запярэчыў:
+06_155.wav	ну не сказаць кіп такая як наша сушэй багата балот да крэдку можна сказаць болей палі от палі ды лес ну і лес можна сказаць інакшы без канца чысты сасняк	Да і не сказаць, кеб такая, як наша. Сушэй багато... Балот дак рэдко, можно сказаць, болей палі, палі ды лес. І лес, можно сказаць, інакшы без канца чысты сасняк...
+06_156.wav	багата вельмі горак бывае так от як глянеш з каторы дык толькі і бачыш горкі і горкі з полем ды з лесам аж пакуль відно	Багато вельмі горак. Бувае так, што як глянеш з каторай, дак толькі і бачыш: горкі і горкі, з полем ды з лесам. Аж пакуль відно...
+06_157.wav	коня запытаў мо такія як у мозры меншыя такіх як у мозры няма	Хоня запытаў: Мо такія, як у Мозыры? Меншыя. Такіх, як у Мозыры, няма!
+06_158.wav	міканор сказаў гэта як бы з гонарам ён служыў у мозры гаворка цяпер ужо зацікавіла васіля ніколі за ўсё жыццё не быў далей хвойнага толькі раз	Міканор сказаў гэта як бы з гонарам: ён служыў у Мазыры. Гаворка цяпер ужо зацікавіла Васіля. Ніколі за ўсё жыццё не быў далей Хвойнага, толькі раз
+06_159.wav	папаў у мазыр які здаўся такой далечу быццам там адразу канец свету	дапаў аж да Мазыра, які здаўся такой далеччу, быццам там адразу канец свету.
+06_160.wav	а людзей ён і далей заносіць і аж дзіва і там зямля і там жывуць	А людзей унь і далей заносіць, і аж дзіва і там зямля, і там жывуць!..
+06_161.wav	і як я то яно зямля без балота нібы не паверыла да мечаха	І як ето яно: зямля без балота! нібы не паверыла Дамеціха. Як
+06_162.wav	як і то яно можа будзь што без балота ад баба у маньчжурыі дык не то што балота а і кусточка на сто вярстоў не пабачыш гола як падлога	ето яно можа буць, штоб без балота! От, баба! У Маньжурыі, дак не то што балота, а і кусточка на сто вярстоў не пабачыш. Гола, як падлога...
+06_163.wav	ой у нас у міхайўцы таксама зямля была як масло грэць яе вазьмі на хлеб дамаш пахваліўся чарнушка паўзабытай чарнігаўшчыны	У нас, у Міхайлаўцы, таксама зямля була! Як масло, грэц яе! Вазьмі на хлеб ды маж, пахваліўся Чарнушка паўзабытай Чарнігаўшчынай.
+06_164.wav	а тут куды някінь дык балота і балота пашкадаваў губатыя алёшы купіны ды жабы	А тут куды ні кінь дак балото ды балото! пашкадаваў Губаты Алёша. Купіны ды жабы!
+06_165.wav	без жаптам мабыць сумно коні а за ім алёшай пятро зарагаталі без такіх песень	Без жаб там, мабуць, сумно! Хоня, а за ім Алёша і Пятро зарагаталі. Без такіх песень!
+06_166.wav	чуў я прамовіў міканор адзін вучоны ў мозыры казаў да нас прыязджаў з дакладам	Чуў я, прамовіў Міканор, адзін вучоны ў Мозыры казаў, да нас прыязджаў з дакладам:
+06_167.wav	на балоце зямля казаў першы сорт бязгною радзіць можа	на балоце зямля, казаў, першы сорт. Без гною радзіць
+06_168.wav	толькі асушы сей падтрымаў андрэй руды асабліва любяць яго зямлю авёс каноплі і усялякая цягнічая культура	можа!.. Толькі асушы і сей, падтрымаў Андрэй Руды. Асабліва любяць ету зямлю авёс, каноплі, усякая цехнічаская культура.
+06_169.wav	а сушы калітай твані канца краю няма генерал тут колісь быў нібыта а прыгадаў ігнат хадошчан бацька ��кога зазвычку да месца і не да месца ўстаўляць нібы то празвалі нібы то ігнат	Асушы! Калі етай твані канца-краю няма. Генерал тут колісь буў нібыто, прыгадаў Ігнат, Хадосьчын бацька, якога за звычку да месца і не да месца ўстаўляць нібыто празвалі Нібыто-Ігнат.
+06_170.wav	андрэй руды пацвердзіў і старэчаскі хвакт інхванцеры генерал жылінскі лічны друг цара	Андрэй Руды пацвердзіў: Істарычаскі хвакт. Інхванцерыі генерал Жылінскі. Лічны друг цара...
+06_171.wav	ну друг ён ці нядрух не знаю а толькі нібы то вучоны дужа інжынер	Друг ён ці не друг, не знаю. А толькі нібыто вучоны дужа, інжынер. Ды
+06_172.wav	дый то сказаць хоць цара і скінулі генералаў разам з ім а ўсё ж такі генерал не наш цёмны лапаць усе навукі прайшоў	і то сказаць: хоць цара і скінулі, і генералаў разам з ім, а ўсё ж такі генерал не наш цёмны лапаць... Усе навукі прайшоў!..
+06_173.wav	а навукі тыя яго былі не пралетарскія запярэчыў руды якія яны там ні былі ўсё такі навукі сказаў нібы той гнат	Навукі тыя яго булі не пралетарскія! запярэчыў Руды. Якія яны там ні булі, а ўсё-такі навукі, сказаў Нібыто-Ігнат.
+06_174.wav	дык ён нібыта дваццаць гадоў біўся з балотам сівеў сох як трэска	Дак ён нібыто дваццаць гадоў біўся з балотам, ссівеў, ссох, як трэска,
+06_175.wav	а чаго дабіўся капае капае ну не ён канешне а людзі прывезеныя	а чаго дабіўся? Капае, капае, не ён, канешне, а людзі прыведзеныя,
+06_176.wav	а яно балоту пакуль у адным месцы выкапаюць у другім жа расказ зарасло	а яно, балото, пакуль у адным месцы выкапаюць, у другім ужэ раскай зарасло.
+06_177.wav	то гэта ж пад загаллем пакапалі тады прамовіў дамецюк там мабыць і знаку няма	Ето ж пад Загаллем пакапалі тады, прамовіў Дамецік. Там, мабуць, і знаку няма...
+06_178.wav	дамець іх і падтрымала ой што бог даў той адзін бог я перамяніць можа а не чалавек казяўка	Дамеціха падтрымала: Што Бог даў, тое адзін Бог і перамяніць можа! А не чалавек, казяўка.
+06_179.wav	ну я тут і дарэмно халімонаў перадавыя вучоныя яшчэ пры царскім рэжыме таскаць	Ето вы дарэмно, Халімонаўна. Перадавыя вучоныя яшчэ пры царскім рэжыме, та-скаць,
+06_180.wav	пра чалавека другое вучылі ну не кажучы пра цяперашнія там пра бальшавікоў	пра чалавека другое вучылі. Не кажучы пра цяперашняе, пра бальшавікоў,
+06_181.wav	вучылі так чалавек не казяўка ой не знаю чаму там вучылі а толькі казяўка быў казяўка йе	вучылі: чалавек не казяўка! Не знаю, чаму там вучылі, а толькі казяўка буў, казяўка і
+06_182.wav	ну гэта гледзячы які чалавек запярэчыў хонь адзін бывае казяў кагі герой	е... Ето гледзячы які чалавек! запярэчыў Хоня. Адзін, бувае, казяўка, а другі герой!
+06_183.wav	чалавек сушчаство так сказаць ён і мошка і ён валадар цар прыроды	Чалавек сушчаство. Так сказаць, ён і мошка, і ён валадар, цар прыроды!
+06_184.wav	я яшчэ вучыў паэт не красу а так жа талстой к леўмікалавіч	Ето шчэ вучыў паэт Някрасаў, а такжа Талстой, Леў Мікалаевіч!
+06_185.wav	чалавек мошка і валадар як то праўда падхапіў а лёшы міканор сказаў	Чалавек мошка і валадар, ето праўда, падхапіў Алёша. Міканор сказаў:
+06_186.wav	калі ён адзін як той каласок што забуліў поле ён канешне не сакрэт усё адно што мошка ці казяўка	Калі ён адзін, як той каласок, што забулі ў полі, ён, канешне, не сакрэт усё адно што мошка ці казяўка.
+06_187.wav	а калі я тых мошак полк сабярэцца ці дывізі то гетая мошка ці казяўка свет перавярнуць можа	А калі етых мошак полк сабярэцца ці дзівізія, то етая мошка ці казяўка свет перавярнуць можа...
+06_188.wav	ну дык то дывізія а то мужыкі падумаў уголасгоне ну няхай сабе мужыкі калі сарганізавацца усім дружна ўзяцца будзе ўсё адно што тая дывізія што хочаш а далей	Дак то дзівізія, а то мужыкі, падумаў уголас Хоня. Няхай сабе і мужыкі. Калі сарганізавацца ўсім, дружно ўзяцца, будзе ўсё адно што тая дзівізія. Што хочаш, адалее.
+06_189.wav	дружна ўзяцца дзе жа то было што вось асалоды дружна што небудзь рабіло	Дружно ўзяцца! Дак дзе ж ето було, штоб усё сяло ды дружно што-небудзь рабіло?
+06_190.wav	тут хто ўлез хто па дровы як бы пашкадаваў коня дзядзькі згодна падтрымалі яго заківалі галовамі	Тут хто ў лес, а хто па дровы! як бы пашкадаваў Хоня. Дзядзькі згодна падтрымалі яго, заківалі галовамі.
+06_191.wav	калі ўсе змоўклі адно смалячы цыгаркі чарнушка прамовіў раздумліва	Калі ўсе змоўклі, адно смалячы цыгаркі, Чарнушка прамовіў раздумліва:
+06_192.wav	ды яно сказаць тут і так грэць яго сіла няхватка кепс тым што ў гаспадарцы ўправіцца	Дый яно, сказаць, тут і так, грэц яго, сілы няхватка. Кеб з тым, што ў гаспадарцы, управіцца.
+06_193.wav	на ў другіх жа не меней як у нас клопату нібы не спрачаючыся а таксама разважаючы шануючы старэйшы сказаў міканор	У другіх не меней, як у нас, клопату, нібы не спрачаючыся, а таксама разважаючы, шануючы старэйшых, сказаў Міканор.
+06_194.wav	а от жа нейк робіць і іншыя сабе на дабро міканор дастаў з кута газету разгарнуў	А от жа неяк робяць і іншае, сабе на дабро!.. Міканор дастаў з кута газету, разгарнуў:
+06_195.wav	от пішуць балота асушылі луг зрабілі і далёка ета	От пішуць: балота асушылі луг зрабілі. Далёко ето?
+06_196.wav	ды не сказаць каб вельмі вярстоў пятнаццаць мозанароўлю там блізка нашы лагеры стаялі дык я можна сказаць ведаю тыя мясціны	Ды не сказаць, каб вельмі. Вярстоў пятнаццаць мо за Нароўлю. Там блізко нашы лагеры стаялі, дык я, можно сказаць, ведаю тыя мясціны.
+06_197.wav	усё такое як і ў нас а хіба ж у нас спаганую сенажаць можна было б зацерамоцкім зрабіць	Усё такое, як і ў нас. А хіба б у нас паганую сенажаць можно було б за Церамоскім зрабіць?
+06_198.wav	можна то б можна дот пас пробы сказаў коня усё адно як не знаеш нашых павучальна прамовіў грыбок	Можно б то можно, да от паспробуй! сказаў Хоня. Усё адно як не знаеш нашых! павучальна прамовіў Грыбок.
+06_199.wav	міканорка не кажы чаго не трэба лагодна але цвёрда сказала і маці пустое ўсё	Міканорко, не кажы чаго не трэба! лагодна, але цвёрда сказала і маці. Пустое ўсё!
+06_200.wav	ну чаму я то пустое загарачыўся міканор ну другі я ж робіць а мы што горай за іх	Чаму ето пустое? загарачыўся Міканор. Другія ж робяць, а мы што горай за ўсіх?
+06_201.wav	невядома як пайшла б гаворка далей калі б чарнушка які страх не любіў спрэчак знарок не пажартаваў	Невядома, як пайшла б гаворка далей, калі б Чарнушка, які страх не любіў спрэчак, знарок не пажартаваў:
+06_202.wav	жаніць цябе міканом будзь сыграцца яго трэба падхапіў ужо й жаніць зразу даць хлопцу пакуль тое на дзе вы паглядзець выгуляцца	Жаніць цябе, Міканор, мабуць, грэц яго, трэба!.. Хоня весела падхапіў: Ужэ і жаніць зразу! Дайце хоць хлопцу, пакуль тое на дзевак паглядзець, выгуляцца!
+06_203.wav	ахвоту хлапечую сагнаць падтрымаў лёша хоня тут жа спрытна не трацячы зручнага моманту пазваў міканора на вуліцу пабачу дзе што робіцца навячорках	Ахвоту хлапечую сагнаць! падтрымаў Алёша. Хоня тут жа спрытна, не трацячы зручнага моманту, пазваў Міканора на вуліцу пабачыць, дзе што робіцца на вячорках.
+06_204.wav	і мусіць міканор у ахвоту падаўся б з ім калі б дамеціха не запярэчыла	І, мусіць, Міканор у ахвоту падаўся б з ім, калі б Дамеціха не запярэчыла:
+06_205.wav	нягожа ету яму хартунку тут госця ён шэсць з хаты бы яны не ў даўпадобы у другі раз няхай ужо	Нягожа ето яму, Хартонко! Тут госці, а ён шась з хаты, бы яны не даўпадобы!.. У другі раз няхай ужэ!
+06_206.wav	яна нібы чакаючы ўхвалы зірнула на сына міканор па прыцельску кіўнуў хлопцам	Яна, нібы чакаючы ўхвалы, зірнула на сына. Міканор па-прыяцельску кіўнуў хлопцам:
+06_207.wav	пэўне такі ў другі раз паглядзім ну другі так у другі холяпіў да макаўкі шапку падміргнуў таварышам сваім	Пэўне-такі, у другі раз паглядзім... У другі дак у другі! Хоня ўстаў, прыляпіў да макаўкі шапку, падмігнуў таварышам сваім:
+06_208.wav	а мы павалім бо кіб дзевак нашых не пахваталі там якія ды што б не пасохлі без нас з нуды сказаў лёшы	А мы павалім! Бо кеб дзевак нашых не пахваталі якія! Дай штоб не пасохлі без нас з нуды! сказаў Алёша.
+06_209.wav	калі ўсе трое выйшлі у хаце маўчалі здавалася слухалі жвавую гамонку спачатку са двара потым з вуліцы	Калі ўсе трое выйшлі, у хаце маўчалі, здавалася, слухалі жвавую гамонку спачатку са двара, потым з вуліцы.
+06_210.wav	калі гамонка прыціхла дамеціха чутна ўздыхнула загаварыла з журботнасцю з замілаваннем	Калі гамонка прыціхла, Дамеціха чутна ўздыхнула, загаварыла з журботнасцю, з замілаваннем:
+06_211.wav	от хлопец хоць яна не сказала імя хоні ўсе зразумелі кім захапляецца і па кім журыцца	От хлопец! Хоць яна не сказала імя Хоні, усе зразумелі, кім захапляецца і па кім журыцца.
+06_212.wav	гэта ж трэба бяда такая матку як дзерава зрэзаная з ложку не ўстае дзяцей чарада на яго руках накармі ўсіх дагледзь	Ето ж трэба бяда такая! Матка як дзераво зрэзанае, з ложку не ўстае, дзяцей чарада на яго руках, накармі ўсіх, дагледзь!..
+06_213.wav	за бацьку і заматку адзінету праўда грэцца яго а от нібыта і не бядуе	І за бацька і за матку адзін ето праўда, грэц яго! А от нібыто і не бядуе!
+06_214.wav	нібыта і горы мала ды не паказуе усярэдзіне следаваць ільно хавае	Нібыто і гора мало! Не паказуе! Усярэдзіне, следавацельно, хавае!..
+06_215.wav	зноў памаўчалі потым гаворка пайшла пра тое што цяпер асабліва турбавала кожнага	Зноў памаўчалі, потым гаворка пайшла пра тое, што цяпер асабліва турбавала кожнага,
+06_216.wav	прамы слаўцаў і адкуль яны грэц яго павылезлі то ўжо сюды чутно ціху стала а тут сычаць і сычаць	пра маслакоўцаў. Адкуль яны, грэц яго, прылезлі! То ж усюды, чутно, ціхо стало, а тут сычаць і сычаць...
+06_217.wav	балоту ведаму адгукнуўся дамецік гаду ўсякаму ў балоце рай можа і самі таго не заўважаючы гаварылі цяпер цішэй як бы асцерагаліся каб не пачуў той каму не трэба	Балото, ведамо, адгукнуўся Дамецік. Гаду ўсякаму ў балоце рай! Можа, і самі таго не заўважаючы, гаварылі цяпер цішэй, як бы асцерагаліся, каб не пачуў той, каму не трэба.
+06_218.wav	грыбок слова нявыціснуў сядзеў неспакойна мімаволі прыслухоўваўся да гукаў на вуліцы на якой недзе дурэла гаманіла моладзь	Грыбок слова не выціснуў, сядзеў неспакойна, мімаволі прыслухоўваўся да гукаў на вуліцы, на якой недзе дурэла, гаманіла моладзь.
+06_219.wav	васіль таксама маўчаў ледзь толькі загаварылі прамыслака чакаў што не абмінуць яго ўпікнуць	Васіль таксама маўчаў, ледзь толькі загаварылі пра Маслака, чакаў, што не абмінуць, упікнуць яго.
+06_220.wav	падрыхтаваўся каб адрэзаць як належыць калі што небудзь зачэпіць з за граніцы перакідаюць з польшчы	Падрыхтаваўся, каб адрэзаць як належыць, калі хто-небудзь зачэпіць. З-за граніцы перакідаюць, з Польшчы.
+06_221.wav	руды як тайну даверыў так сказаць агентура нібыта балахоўшчыкі усялякія	Руды, як тайну, даверыў: Так сказаць, агентура. Нібыто, балахоўшчыкі ўсялякія...
+06_222.wav	ну балахоўшчыкі ці не от жа грэц яго і цераз граніцу прашываюцца	Балахоўшчыкі ці не, а от жа, грэц яго, і цераз граніцу прашываюцца.
+06_223.wav	і мала таго жчэй тут хэўру знаходзяць не ў нас жа з некім зналіся	І мало таго шчэ і тут хэўру знаходзяць! І ў нас жа з некім зналіся...
+06_224.wav	зналіся дымілі цыгаркамі думалі аб нечым сваім але гаворкі пра маслака ўжо не вялі ні ў ахвоту гаворка гэта рызыкоўная	Зналіся... Дымілі цыгаркамі, думалі аб нечым сваім, але гаворкі пра Маслака ўжо не вялі: не ў ахвоту гаворка гэта, рызыкоўная,
+06_225.wav	лепш я з іх за зубамі патрымаць а жылі загаманілі на перабой калі пайшлі ўспаміны меркаванні пра вайну пра вайсковую службу	лепш язык за зубамі патрымаць. Ажылі, загаманілі наперабой, калі пайшлі ўспаміны, меркаванні пра вайну, пра вайсковую службу...
+06_226.wav	разыходзіліся познім вечарам ціхі мяккі снег казытаў шчокі ляпіўся на шапкі на кажухі і ісвіты	Разыходзіліся познім вечарам. Ціхі, мяккі снег казытаў шчокі, ляпіўся на шапкі, на кажухі і світы,
+06_227.wav	здавалася і спяшаўся хутчэй забяліць усё не толькі ўзбо��атак агароды за хлявамі былі схаваныя замеццю	здавалася, спяшаўся хутчэй забяліць усё. Не толькі ўзболатак, агароды за хлявамі былі схаваны замеццю.
+06_228.wav	нібы тужы зіма зазначыў хадошчан бацька зіма толькі гразі лішні грэц яго наробіць	Нібыто ўжэ і зіма, зазначыў Хадосьчын бацька. Зіма! Толькі гразі лішняй, грэц яго, наробіць!..
+06_229.wav	папрадсказанню таіць не павінна дайшло да міканой васяля ўжо з вуліцы	Па прэдсказанію таяць не павінно... дайшло да Міканора і Васіля ўжо з вуліцы. Міканор
+06_230.wav	міканор стаяў на ганку расхрыстанай гімнасцёрцы падаўшы васілю руку згадаў весела	стаяў на ганку ў расхрыстанай гімнасцёрцы. Падаўшы Васілю руку, згадаў весела:
+06_231.wav	думаў я што ты сказаў каля калодзежы лепей маўляць будзь воўкам як авечкай	Думаў я, што ты сказаў каля калодзежа. Лепей, маўляў, буць воўкам, як авечкай.
+06_232.wav	а па мойму дык лепей будзь чалавекам толькі канечне выканар засмяяўся чалавекам зубамі	А па-мойму дак лепей буць чалавекам. Толькі, канешне, Міканор засмяяўся, чалавекам з зубамі!
+06_233.wav	васіль прамаўчаў але лежачы ўжо ўспомніў міканоравы словы і падумаў	Васіль прамаўчаў. Але лежачы ўжо, успомніў Міканоравы словы, падумаў:
+06_234.wav	чалавекам ці не чалавекам усё адно зубы канечне трэба мець	Чалавекам ці не чалавекам усё адно, а зубы, канешне, трэба мець! Без
+06_235.wav	бяззуп не ўцалееш цяперашнім часам з'ядзяць і не агледзішся ён згадаў міканоровую гаворку пра балота	зуб не ўцалееш цяперашнім часам. З'ядзяць, і не агледзішся... Ён згадаў Міканораву гаворку пра балота,
+06_236.wav	падумаў як старэйшы дзівак асушыць кажа сенажаць зрабіць	падумаў, як старэйшы: дзівак асушыць, кажа, сенажаць зрабіць!
+06_237.wav	такое і ў снеў куранях каб і хацеў не сасніш думкі перабеглі дагаворак прамыслакоўцаў і ўсярэдзіне закіпела	Такое і ў сне ў Куранях, каб і хацеў, не сасніш! Думкі перабеглі да гаворак пра маслакоўцаў, і ўсярэдзіне
+06_238.wav	кеп знаў хто я такіх навёў задушыў бы гада а дазнацца можна ж	закіпела: Кеб знаў, хто ето іх навёў, задушыў бы гада!.. А дазнацца можно ж.
+06_239.wav	курані не горад які адна вуліца хата кожнае можна сказаць на віду толькі прыгледзь усё дык заўважыш нешта як бы той ні круціў	Курані не горад які, адна вуліца, хата кожная, можно сказаць, на віду. Толькі прыгледзься, дак заўважыш нешта, як бы той ні круціў.
+06_240.wav	а там толькі не пашкадуй часу ды не пабойся і да большага да ўсяго дойдзеш не ўхаваецца	А там, толькі не пашкадуй часу ды не пабойся, і да большага, да ўсяго дойдзеш! Не ўхаваецца!..
+06_241.wav	толькі прысачыць добра сінім снежным адвячоркам грыбок хадзіў ад акна да акна па сяле загадваў ісці ў ігнатаву хату	Толькі б прысачыць добра!.. Сінім снежным адвячоркам Грыбок хадзіў ад акна да акна па сяле, загадваў ісці ў Ігнатаву хату
+06_242.wav	на сход збіраліся доўга нядружна то валіцца некалькі чалавек адразу адзін за адным	на сход. Збіраліся доўга, нядружна: то ўваліцца ��екалькі чалавек амаль адразу адзін за адным,
+06_243.wav	то за цэлыя паўгадзіны хоць бы хто пастукаў ботамі ў сенцах бразну клямкаю	то за цэлыя паўгадзіны хоць бы хто пастукаў ботамі ў сенцах, бразнуў клямкаю.
+06_244.wav	праўда тыя хто быў ужо ў хаце такім непарадкам не толькі не абураліся але нібы не лічылі яго вартым увагі	Праўда, тыя, хто быў ужо ў хаце, такім непарадкам не толькі не абураліся, але нібы і не лічылі яго вартым увагі:
+06_245.wav	сышоўшыся ў купкі дзядзькі хлопцы смалілі цыгаркі гаманілі	сышоўшыся ў купкі, дзядзькі і хлопцы смалілі цыгаркі, гаманілі.
+06_246.wav	гамонка і рухі былі найбольш павольныя мірныя і прычынай гэтаму была зіма	Гамонка, ды і рухі былі найбольш павольныя, мірныя, і прычынай гэтаму была зіма:
+06_247.wav	калі і пасядзець пагаманіць у волю як не зімой ды яшчэ перад сходам дым плыў угару хмаркую віс вакол лямпы якая ціха сіпела і хліпала	калі і пасядзець, пагаманіць уволю, як не зімой, ды яшчэ перад сходам. Дым плыў угару, хмаркаю віс вакол лямпы, якая ціха сіпела і хліпала.
+06_248.wav	у кожнай купцы бавілася свая гамонка іншы раз гамонка ў гэты вечар спадала да ледзь чутнага нават блізкім шэпту	У кожнай купцы бавілася свая гамонка. Іншы раз гамонка ў гэты вечар спадала да ледзь чутнага нават блізкім шэпту:
+06_249.wav	пераказвалі няпэўную чутку пра тое нібы маслакова гайня нарэшце далазілася распетрылі ў пух каго пабілі каго арыштавалі	пераказвалі няпэўную чутку пра тое, нібы Маслакова гайня нарэшце далазілася. Распетрылі ў пух, каго пабілі, каго арыштавалі,
+06_250.wav	адзін маслаг здаецца і выкруціўся другія гаварылі што маслака таксама ці то схапілі ці то застрэлілі але больш веры давалі таму што гаду і на гэты раз удалося выкаўзнуць	адзін Маслак, здаецца, і выкруціўся. Другія гаварылі, што Маслака таксама ці то схапілі, ці то застрэлілі, але больш веры давалі таму, што гаду і на гэты раз удалося выкаўзнуць.
+06_251.wav	няпэўнасць пра лёс маслака як бы павялічвала няпэўнасць саміх чутак	Няпэўнасць пра лёс Маслака як бы павялічвала няпэўнасць саміх чутак:
+06_252.wav	дзедзі ў куранях добра ведалі цану чуткам таму гаварылі пра банду ўсё ж	дзе-дзе, а ў Куранях добра ведалі цану чуткам! Таму гаварылі пра банду ўсё ж
+06_253.wav	з недавер'ем з асцярогай як звычайна хутка змаўкалі ці пераходзілі на розныя дамашнія навіны ці меркаванні	з недавер'ем, з асцярогай і, як звычайна, хутка змаўкалі ці пераходзілі на розныя дамашнія навіны ці меркаванні.
+06_254.wav	барадаты пракоп у сваёй купцы дзе сядзеў і гаспадар хаты хадойшчын бацька і глушак	Барадаты Пракоп у сваёй купцы, дзе сядзеў і гаспадар хаты, Хадосьчын бацька, і Глушак,
+06_255.wav	важна басавіта бухаў пра тое што хтосьці абадраў стог сена ў галі больш за паўвоза на цягаў ворат	важка, басавіта бухаў пра тое, што хтосьці абадраў стог сена ў гале. Болей за паўвоза нацягаў, вурад!.. Пракоп да
+06_256.wav	пракоп дагаворак ахвотнік невялікі гаворыць так ніб�� воз сена падымае	гаворак ахвотнік не вялікі, гаворыць так, нібы воз сена падымае.
+06_257.wav	тым каму даводзіцца слухаць яго хочацца аж памагчы чалавеку ён і цяпер бухнуў некалькі важкіх слоў і змоўк	Тым, каму даводзіцца слухаць яго, хочацца аж памагчы чалавеку. Ён і цяпер бухнуў некалькі важкіх слоў і змоўк
+06_258.wav	толькі па тым як панура выглядваюць вочы з пад зарослых броў відаць што злуе вельмі	толькі па тым, як панура выглядваюць вочы з-пад зарослых броў, відаць, што злуе вельмі.
+06_259.wav	судзіць такіх трэ было б заявіў ігнат усімір ссыладзь к ахвоты не было на чужое	Судзіць такіх трэ було б, заявіў Ігнат. У Сібір ссылаць, кеб ахвоты не було на чужое.
+06_260.wav	строгасці мала бога забылі разбалваліся ўсё ад ятага павучальна адгукнуўся стары глушак	Строгасці мало. Бога забылі. Разбалуваліся. Усё ад етаго, павучальна адгукнуўся стары Глушак.
+06_261.wav	у кутку пад абразамі андрэй руды насядаў на лысага ціхага настаўніка залечнікаў	У кутку пад абразамі Андрэй Руды насядаў на лысага, ціхага настаўніка з Алешнікаў:
+06_262.wav	а я чуў што ў кітаі таскаць рэвалюцыянеры бяруць верх і б'юць генералаў аж пух ляціць	А я чуў, што ў Кітаі та-скаць рэвалюцыянеры бяруць верх і б'юць генералаў аж пух ляціць.
+06_263.wav	можа будзь чутак усялякіх багату настаўнік азіраецца як у пастцы	Можа буць. Чутак усялякіх... багато... Настаўнік азіраецца, як у пастцы.
+06_264.wav	яму відаць нялёгка скуранёўскім палітыкам сам ён хоць яго часам і вылічаюць па імю і па бацьку сцяпану ласавіч амаль нічым не адрозніваецца ад іншых дзядзькоў ні гаспадаркай ні адзеннем	Яму, відаць, нялёгка з куранёўскім палітыкам. Сам ён, хоць яго часам і велічаюць па імю і па бацьку, Сцяпан Уласавіч, амаль нічым не розніцца ад іншых дзядзькоў ні гаспадаркай, ні адзеннем.
+06_265.wav	у алешніках у яго свая хата карова нават конь свой і плуг арэй косіць сам	У Алешніках у яго свая хата, карова, нават конь свой і плуг. Арэ і косіць сам.
+06_266.wav	рукі ў яго шурпатыя чорныя прывыклыя капацца ў зямлі ён тут свой сярод сваіх	Рукі ў яго шурпатыя, чорныя, прывыклыя капацца ў зямлі. Ён тут свой сярод сваіх,
+06_267.wav	хоць гэта камунікаму не даспадобы хіба ж гэта настаўнік от бярозаў ці пан	хоць гэта каму-нікаму не даспадобы: хіба ж гэта настаўнік? От у Бярозаўцы пан,
+06_268.wav	а не дзядзька нейкі а ёсць досыць і звісце не адстае руды	а не дзядзька нейкі!.. А ёсць, та-скаць, ізвесція, не адстае Руды,
+06_269.wav	што гоніць іх генералаў гетых да мора і як дагоніць следаваць ільну патопяць усіх да аднаго	што гоняць іх, генералаў етых, да мора, і як дагоняць, следавацельно патопяць усіх да аднаго...
+06_270.wav	патопець сцяпан уласавіч расшпільвае замурза на кажух з пад якога выглядае зрэбная пафарбаваная сарочка	Патопяць... Сцяпан Уласавіч расшпільвае замурзаны кажух, з-пад якога выглядае зрэбная пафарбаваная сарочка,
+06_271.wav	горача ад куранёўскага палітыка і няхай топяць весела ўрываецца ў гаво��ку меканор	горача ад куранёўскага палітыка! І няхай топяць! весела ўрываецца ў гаворку Міканор.
+06_272.wav	табе хіба шкода смяецца ён рудому відаць хоча памагчы настаўніку але андрэй жартаваць не збіраецца глядзець у адказ холадна не лезь куды не просіць	Табе хіба шкода? смяецца ён Рудому, відаць, хоча памагчы настаўніку. Але Андрэй жартаваць не збіраецца, глядзіць у адказ холадна: не лезь, куды не просяць.
+06_273.wav	аднак тут у гаворку ўступае чарножка дай ты чалавеку перад іх прыстаўся там сваім кітаем кітай ды кітай	Аднак тут у гаворку ўступае Чарнушка: Дай ты чалавеку перадых! Прыстаў з етым сваім Кітаем! Кітай ды Кітай!
+06_274.wav	тут і са сваім не то што скітаем няма як разабрацца от дай радасця пан сажа ярыну аж губіць праўда што б кеп сінім каменем патравіць дык можна б выбавіцца	Тут і са сваім, не то што з Кітаем, няма як разабрацца. От, дай рады, Сцяпан, сажа ярыну аж губіць. Праўда, што кеб сінім каменем пратравіць, дак можно б выбавіцца?
+06_275.wav	можна сінім каменем ажывае настаўніка можна і фармалінам памагае добра	Можно сінім каменем, ажывае настаўнік, а можно фармалінам. Памагае добра...
+06_276.wav	у купцы жанчын што ціснуліся каля ложка гамонка ішла такая ціхая што збоку амаль нічога не было чуваць	У купцы жанчын, што ціснуліся каля ложка, гамонка ішла такая ціхая, што збоку амаль нічога не было чуваць.
+06_277.wav	з гэтага неразборлівага гуду час ад часу вырываўся задзёрысты галасок гаварлівай удавы сарокі	З гэтага неразборлівага гуду час ад часу вырываўся задзёрысты галасок гаварлівай удавы Сарокі,
+06_278.wav	дужай вяртлявай жанчыны якая перамаўляючыся кідала вострыя позіркі на мужчынскія купкі на ўсё што ні рабілася ў хаце вочы яе проста бегалі лавілі праглі чаго небудзь цікавага	дужай, вяртлявай жанчыны, якая, перамаўляючыся, кідала вострыя позіркі на мужчынскія купкі, на ўсё, што ні рабілася ў хаце. Вочы яе проста бегалі, лавілі, праглі чаго-небудзь цікавага!
+06_279.wav	такая ўвага да навакольнага зусім не замінала ўдаве сачыць за жаночым шчабятаннем разам удзельнічаць у гаворцы і трэба сказаць што ўдзел гэты не быў абы які фармальны	Такая ўвага да навакольнага зусім не замінала ўдаве сачыць за жаночым шапятаннем, разам удзельнічаць у гаворцы. І трэба сказаць, што ўдзел гэты не быў абы-які, фармальны.
+06_280.wav	часта цётка сарока забівала сваёй гаворкай астатніх чатырох якія не мелі ад патоку дасціпных прымавак і жартаў	Часта цётка Сарока забівала сваёй гаворкай астатніх чатырох, якія нямелі ад патоку дасціпных прымавак і жартаў.
+06_281.wav	прымаўкі вязала яна лёгка спрытна без утомы адкуль толькі і браліся	Прымаўкі вязала яна лёгка, спрытна, без утомы, адкуль толькі і браліся!
+06_282.wav	таму хто пазіраў за імі збоку гаворка ў жанок магла б здацца	Таму, хто пазіраў за імі збоку, гаворка ў жанок магла б здацца
+06_283.wav	такой як бы там рыхтавалі нейкую змову ці па крайняй меры давяралі адна адной сакрэты надзвычайнай важнасці	такой, як бы там рыхтавалі нейкую змову ці, па крайняй меры, давяралі адна адной сакрэты надзвычайнай важнасці.
+06_284.wav	а сакрэты былі такія што ў грыбка цяліцу нехта ўракнуў і яна ні есці ні піць не бярэ	А сакрэты былі такія, што ў Грыбка цяліцу нехта ўракнуў і яна ні есці, ні піць не бярэ
+06_285.wav	што міканорык да мецікаў з пошты прынёс газету а ў той газеце прапісана цераз тыдзень будзе зноў вайна з палякамі	што Міканорык Дамецікаў з пошты прынёс газету, а ў той газеце прапісана цераз тыдзень будзе зноў вайна з палякамі
+06_286.wav	што ганка чарнушкава ўжо і глядзець на дзятлікавага васяля не хоча картоплю з гуркамі топча а ўжо не хоча якога хлопца	што Ганна Чарнушкава ўжо і глядзець на Дзятлікавага Васіля не хоча... Картоплю з гуркамі топча, а ўжэ не хоча якога хлопца!
+06_287.wav	давай караля з заморскага карабля завіткі на дабро глушакоўскае ўзялі мачыха пэўна падгаворвае	Давай караля з заморскага карабля! Завідкі на дабро глушакоўскае ўзялі! Мачыха, пэўна, падгаворвае!
+06_288.wav	ды нямачыха пасварыліся яны васілі ганна запярэчыла хадошча на маці аге	Не мачыха! Пасварыліся яны, Васіль і Ганна! запярэчыла Хадосьчына маці. Аге,
+06_289.wav	пасварыліся а чаго цётка сарока толькі сабралася выказаць прычыну	пасварыліся! А чаго? Цётка Сарока толькі сабралася выказаць прычыну,
+06_290.wav	як у купку ўбіўся гарэзны зайчык закруціўся чапляючыся да кожнай быццам лезучы цалавацца дзевачкі мае кветачкі занудзіліся мабыць без кавалера аеш трэба ты нам стары пень як учарашні дзень	як у купку ўбіўся гарэзны Зайчык, закруціўся, чапляючыся да кожнай, быццам лезучы цалавацца. Дзевачкі мае, кветачкі! Занудзіліся, мабуць, без кавалера! Аге ж! Трэба ты нам, стары пень, як учарашні дзень!
+06_291.wav	а не не трэба сарока велабока а чаму ж ты як на людзях дык стары пень а як адны пабачымся дык і кветачка і ягадка	А не, не трэба, Сарока-белабока? А чаго ж ты, як на людзях, дак стары пень, а як адны пабачымся, дак і кветачка і ягадка!
+06_292.wav	зайчык перабіў сароку шчэ і ўвосень нанач звала	Зайчык перабіў Сароку. Шчэ і ў восець нанач звала!
+06_293.wav	мужчыны хлопцы ўсе ў хаце глядзелі цяпер на зайчыка смяяліся падначвалі яго сароку цётка ўпікнула	Мужчыны, хлопцы, усе ў хаце глядзелі цяпер на Зайчыка, смяяліся, падначвалі яго і Сароку. Цётка ўпікнула:
+06_294.wav	дзяцей поўны хорам а сам як малы і не сорам табе у зайчыка і праўда дзяцей поўныя хаты голыя галодныя і сам ён хваравіты худы аж чокі ўваліліся кажух такі што і латаць няма чаго дзірка на дзірцы на спіне на рукавах усюды тырчыць поўсць	Дзяцей поўны хорам, а сам, як малы і не сорам! У Зайчыка дзяцей і праўда поўная хата, голыя, галодныя, і сам ён хваравіты, худы, аж шчокі ўваліліся, кажух такі, што і латаць няма чаго дзірка на дзірцы, на спіне, на рукавах, усюды тырчыць поўсць.
+06_295.wav	але нішто як бы і не турбуе яго скінуў з лысы галавы шапку лезе дабіваецца ад сарокі чаго ж запрашала ўвосень	Але нішто як бы і не турбуе скінуў з лысай галавы шапку, лезе, дабіваецца ад Сарокі: чаго ж запрашала ў восець?
+06_296.wav	падурэўшы з сарокай уваліўся раптам у гурток дзяўчат адно абняў другую цмокнуў шчаку некага ўшчыкнуў	Падурэўшы з Сарокай, уваліўся раптам у гурток дзяўчат адну абняў, другую цмокнуў у шчаку, некага ўшчыкнуў.
+06_297.wav	сярод дзяўчат ускінуліся крыкі па зайчыкавым кажусе запляскалі кулакі	Сярод дзяўчат ускінуліся крыкі, па Зайчыкавым кажусе запляскалі кулакі.
+06_298.wav	пад крыкі гэтыя выбраўся на волю крывічыся паказваючы як баліць вельмі ж пабілі пяскухі	Пад крыкі гэтыя выбраўся на волю, крывячыся, паказваючы, як баліць: вельмі ж пабілі, піскухі!
+06_299.wav	прыстаў да хлапечага гурту які тут дурань будзе браць сабе такую пагібель у хату	Прыстаў да хлапечага гурту: Які ето дурань будзе браць сабе такую пагібель у хату?
+06_300.wav	то мы не возьмем не будзем жаніцца заявіў весела коня не жаніцеся хлопчыкі ды не будзем цвёрдае слова сказалі	А мы і не возьмем! Не будзем жаніцца! заявіў весела Хоня. Не жаніцеся, хлопчыкі! Не будзем! Цвёрдае слово сказалі!
+06_301.wav	бацька і матка ты глядзіце пойдзешкай каторае ў твой кагал такую чараду глядзець	Бацько і матка! Ты глядзі, ці пойдзе шчэ каторая ў твой кагал! Такую чараду глядзець!
+06_302.wav	а я і сам дагледжу васіль сядзеў між хлопцаў каля дзвярэй але амаль не слухаў ні таго пра што яны гаварылі раней ні таго аб чым жартавалі цяпер з зайчыкамі нават дружны іх рогат не выводзіў яго з таго стану насцярожанасці	Сам дагледжу! Васіль сядзеў між хлопцаў каля дзвярэй, але амаль не слухаў ні таго, пра што яны гаварылі раней, ні таго, аб чым жартаваў цяпер з імі Зайчык. Нават дружны іх рогат не выводзіў яго з таго стану насцярожанасці,
+06_303.wav	з якім ён увайшоў сюды васіль упершыню пасля турмы быў на такім вялікім зборышчы	з якім ён увайшоў сюды. Васіль упершыню пасля турмы быў на такім вялікім зборышчы,
+06_304.wav	лавіў на сабе цікаўныя позіркі бачыў як жанчыны нядобра перашэптваюцца аб ім	лавіў на сабе цікаўныя позіркі, бачыў, як жанчыны нядобра перашэптваюцца аб ім.
+06_305.wav	да таго ж да яго дайшло што сёння будзе гаворка і пра перадзел зямлі гэта павінна было як бы напомніць людзям пра яго віну	Да таго ж да яго дайшло, што сёння будзе гаворка і пра перадзел зямлі. Гэта павінна было як бы напомніць людзям пра яго віну,
+06_306.wav	ён баяўся магло пры перадзеле пашкодзіць яму гэты неспакой яго мяшаўся з неадступным насцярожаным чаканнем што вось вось можа ўвайсці ў хату ганна	і ён баяўся, магло пры перадзеле пашкодзіць яму. Гэты неспакой яго мяшаўся з неадступным, насцярожаным чаканнем, што вось-вось можа ўвайсці ў хату Ганна.
+06_307.wav	ён чакаў яе трывожыўся даўно ледзь не адразу ж тады як пабачыў што няма ганны заўважыў што няма не толькі яе але і карчаяў хіма	Ён чакаў яе, трывожыўся. Даўно, ледзь не адразу ж тады, як паба��ыў, што няма Ганны, заўважыў, што няма не толькі яе, але і Карча Яўхіма!
+06_308.wav	ці можна было яму не думаць што яны недзе разам ужо было ледзь няпоўна ў хаце калі ў купку каля дзвярэй уціснуўся з сянец	Ці можна было яму не думаць, што яны недзе разам! Ужо было ледзь не поўна ў хаце, калі ў купку каля дзвярэй уціснуўся з сянец
+06_309.wav	першы еўхімаў прыяцель здравенны дурнаваты ларывон і лейкі ахвотнік выпіць а выпіўшы пабіцца	першы Яўхімаў прыяцель, здаравенны і дурнаваты Ларывон, вялікі ахвотнік выпіць, а выпіўшы, пабіцца.
+06_310.wav	зларывонам васіль адразу ж убачыў яўхіма ледзь толькі ўбачыў	За Ларывонам Васіль адразу ж убачыў Яўхіма. Ледзь толькі ўбачыў
+06_311.wav	пачуў як раптам сталы горача аж млосна хутчэй адвёў позірк убок	пачуў, як раптам стала горача, аж млосна, хутчэй адвёў позірк убок.
+06_312.wav	не мог глядзець на ненавісны твар але не пазіраючы бачыў як ён вясёлы задаволены	Не мог глядзець на ненавісны твар. Але і не пазіраючы, бачыў, які ён вясёлы, задаволены,
+06_313.wav	і ад гэтага ў грудзях ныла раздайся машкара загадваў ларавон рассоўваючы ў бакі хлопцаў	і ад гэтага ў грудзях ныла. Раздайся, машкара! загадваў Ларывон, рассоўваючы ў бакі хлопцаў.
+06_314.wav	плячыстай з чырвонай шыяй па бугаінаму выгнутай галавой ён цяпер вельмі апраўдваў сваю мянушку якой яго паціху хрысцілі людзі бугай	Плячысты, з чырвонай шыяй, па-бугаінаму выгнутай галавой, ён цяпер вельмі апраўдваў сваю мянушку, якой яго паціху хрысцілі людзі: Бугай.
+06_315.wav	казаў я без нас не пачнуць прамовіў весела яўхім можна было б яшчэ пасядзець	Казаў я, без нас не пачнуць, прамовіў весела Яўхім. Можно було б шчэ пасядзець!..
+06_316.wav	а толькі вас і чакалі закрыўляўся зайчык ён крыкнуў грыбку	Аге, толькі вас і чакалі! закрыўляўся Зайчык. Ён крыкнуў Грыбку:
+06_317.wav	ужо можна пачынаць а й праўда падхапіла зайчыкавы словы сарока	Ужэ можно пачынаць! І праўда, падхапіла Зайчыкавы словы Сарока,
+06_318.wav	няўжо ж да пеўняў ж даць будзем пакуль прыцягнуцца ўсе як бы абуджаныя крыкам сарокі ўсе заварушыліся загаманілі	няўжэ ж да пеўняў ждаць будзем, пакуль прыцягнуцца ўсе?! Як бы абуджаныя крыкам Сарокі, усе заварушыліся, загаманілі:
+06_319.wav	час пачынаць грыбок пашаптаўся з крываротам ад чырвонага рубца што прарэзаў шчаку і падбародак старшынёй сельсавета дубадзелам сказаў да ўсіх просячы	час пачынаць! Грыбок пашаптаўся з крываротым ад чырвонага рубца, што прарэзаў шчаку і падбародак, старшынёй сельсавета Дубадзелам, сказаў да ўсіх, просячы:
+06_320.wav	дык можа давайце памаўчым трохі і паслухаем што скажа нам начальству з сельсавета	Дак, можа, давайце памаўчым трохі? І паслухаем, што скажа нам начальство з сельсавета?
+06_321.wav	а можна памаўчаць няхай кажа ціхо бы вы пайшлі галасы па хаце	Можно і памаўчаць... Няхай кажа!.. Ціхо ж бо вы!.. пайшлі галасы па хаце.
+06_322.wav	гоман стаў ападаць начальства маладое з хваравіта касцістым бледным тварам вост��ымі плячыма	Гоман стаў ападаць. Начальства маладое, з хваравіта касцістым, бледным тварам, вострымі плячыма,
+06_323.wav	з гарачым адважным позіркам устала абцягнула велікаватую гімнасцёрку	з гарачым, адважным позіркам устала, абцягнула велікаватую гімнасцёрку
+06_324.wav	і пачало з таго што па першае ад алешніцкага сельскага савета юравіцкай воласці перадало прывітанне ўсім працоўным сяла курані	і пачало з таго, што, па-першае, ад Алешніцкага сельскага Савета Юравіцкай воласці перадало прывітанне ўсім працоўным сяла Курані.
+06_325.wav	дубадзел перачакаў пакуль сціхлі шум і воплескі пачатыя андрэем рудым аб'явіў	Дубадзел перачакаў, пакуль сціхлі шум і воплескі, пачатыя Андрэем Рудым, аб'явіў:
+06_326.wav	па другое мы прыехалі кеп пагаварыць з вамі падзелу рознае	Па-другое, мы прыехалі, кеб пагаварыць з вамі пра дзело рознае.
+06_327.wav	пра школу нашу ён кіўнуў да настаўніка пра падатак канечне	Пра школу нашу, ён кіўнуў да настаўніка, пра падатак, канешне.
+06_328.wav	а таксама і прагрэблю прагрэблю тут павінен быў гаварыць з воласці але па той прычыне што ён не прыехаў зноў буду гаварыць я	А таксамо і пра грэблю. Пра грэблю тут павінен буў гаварыць з воласці, але па той прычыне, што ён не прыехаў, зноў буду гаварыць я...
+06_329.wav	прапаную спачатку выслухаць міжнароднае становішча падняў руку андрэй руды	Прапаную спачатку выслухаць міжнароднае становішча, падняў руку Андрэй Руды.
+06_330.wav	дубадзел абвёў людзей вачыма непахісна сказаў міжнароднае становішча яна малюе калі буду гаварыць пра падатак і прагрэблю ясна	Дубадзел абвёў людзей вачыма, непахісна сказаў: Міжнароднае становішча я намалюю, калі буду гаварыць пра падатак і пра грэблю!
+06_331.wav	руды кіўнуў ясну але тут гайнёю накінуліся апанавалі дубадзелы іншыя галасы прыдзірлівыя злыя	Ясно? Руды кіўнуў: Ясно. Але тут гайнёю накінуліся, апанавалі Дубадзела іншыя галасы, прыдзірлівыя, злыя:
+06_332.wav	а пра зямлю пра дзяленне нічога дзяліць калі ды перадзялілі ўжо	А пра землю, пра дзяленне нічого? Дзяліць калі? Перадзялілі ўжэ!
+06_333.wav	гаварылі дурылі абяцанка цацанка дык якое ж цяпер дзяленне крыкнуў коне	Гаварылі, дурылі!.. Абяцанка цацанка!.. Дак якое ж цяпер дзяленне?! крыкнуў Хоня.
+06_334.wav	па такому снегу даждаліся дарэмна грыбок спалохана спрабаваў сцішыць людзей гоман крыкі абурэння злосць смех віравалі ў хаце	Па такому снегу? Даждаліся! Дарэмна Грыбок спалохана спрабаваў сцішыць людзей гоман, крыкі, абурэнне, злосць, смех віравалі ў хаце.
+06_335.wav	уціхла на хвіліну толькі тады калі дубадзел цвёрдым тонам заявіў што землеўпарадкаванне будзе зроблена вясною	Уціхла на хвіліну толькі тады, калі Дубадзел цвёрдым тонам заявіў, што землеўпарадкаванне будзе зроблена вясною.
+06_336.wav	але не ўправіўся ён сесці як шум зноў закіпеў настаўніку жалудку давялося пачынаць у гэтым гомане	Але не ўправіўся ён сесці, як шум зноў закіпеў. Настаўніку Жалудку дав��лося пачынаць у гэтым гомане.
+06_337.wav	гаварыў ён нясмела ціха і спачатку нават зблізу мала што чулі з яго гаворкі	Гаварыў ён нясмела, ціха, і спачатку нават зблізу мала што чулі з яго гаворкі.
+06_338.wav	на тых якія шумелі пачалі шыкаць ціха ж бо вы дайце сказаць чалавеку бухнуў нарэшце пракоп	На тых, якія шумелі, пачалі шыкаць. Ціхо ж бо вы! Дайце сказаць чалавеку! бухнуў нарэшце Пракоп.
+06_339.wav	ужо месяц як у школе ідуць заняткі стала вальней гаварыць настаўніку аходзяць у школу скуранёў толькі двое дзяцел соне і глушак сцяпан	Ужэ месяц, як у школе ідуць заняткі, стала вальней гаварыць настаўніку, а ходзяць у школы з Куранёў толькі двое Дзяцел Соня і Глушак
+06_340.wav	ну добра хадзіць яму бацьку такога маючы перабіў коня жалудка і згодны гоман зноў прыцішыў настаўніка	Сцяпан. Добра хадзіць яму, бацьку такога маючы! перабіў Хоня Жалудка, і згодны гоман зноў прыцішыў настаўніка.
+06_341.wav	усяля вельмі мала цікавіла тое што казаў жа лудок куды з большай увагай сачыў хлопец за тым	Васіля вельмі мала цікавіла тое, што казаў Жалудок, куды з большай увагай сачыў хлопец за тым,
+06_342.wav	хто паяўляецца з сянец ганны не было і не было нечакана позірк яго наткнуўся на іншую постаць	хто паяўляецца з сянец. Ганны не было і не было. Нечакана позірк яго наткнуўся на іншую постаць,
+06_343.wav	якая ўраз захвалявала хлопца васіль не паверыў прыгледзеўся не памылкі тут не было	якая ўраз захвалявала хлопца. Васіль не паверыў, прыгледзеўся: не, памылкі тут не было,
+06_344.wav	у дзвярах стаяў ён васіль мімаволі насцярожыўся вось хто аказваецца павінен быць з воласці	у дзвярах стаяў ён! Васіль мімаволі насцярожыўся: вось хто, аказваецца, павінен быць з воласці!
+06_345.wav	але чаго ён стаіць за другімі ўпоцемку недзен за стол перарываць сходу не хоча	Але чаго ён стаіць за другімі, упоцемку, не ідзе за стол? Перарываць сходу не хоча
+06_346.wav	ці ахвота паслухаць адсюль неўпрыкметку ну няхай сцяпан з багатай сям'і пярэчыў настаўнік	ці ахвота паслухаць адсюль, неўпрыкметку? Няхай Сцяпан з багатай сям'і, пярэчыў настаўнік.
+06_347.wav	але ж у школу ходзяць і бяднейшыя нот дзяцел соне з вашых	Але ж у школу ходзяць і бяднейшыя. Ну, от Дзяцел Соня з вашых,
+06_348.wav	жалудок кіўну на андрэй рудога соненага бацьку багата бедных дзяцей ходзіць з богуслаўцаў з глінішчаў я ўжо не кажу пра алешнікі	Жалудок кіўнуў на Андрэя Рудога, Сонінага бацьку. Багато бедных дзяцей ходзіць з Багуслаўца, з Глінішчаў. Я ўжэ не кажу пра Алешнікі.
+06_349.wav	у куранях болей за ўсіх такіх якія не ходзяць у школу а змоку ці багата ходзіць	У Куранях болей за ўсё такіх, якія не ходзяць у школу... А з Мокуці богато ходзіць?
+06_350.wav	змоку ці таксама прызнаўся жалудок а з хвойнага і з хвойнага	З Мокуці таксамо, прызнаўся Жалудок. А з Хвойнаго? І з Хвойнаго.
+06_351.wav	ім няма як дабрацца а нам е як адзін чор што скуранёў што змок уці	Ім няма як дабрацца... А нам е як? Адзін чорт, што з Куранёў, што з Мокуці!
+06_352.wav	як мокра дык лягчэй на той сведчаму алешнікі вашы людзей зноў як прарвала жалудку не давалі слова сказаць гаварылі крычалі не слухаючы нічога і нікога	Як мокро, дак лягчэй на той свет, чым у Алешнікі вашы! Людзей зноў як прарвала. Жалудку не давалі слова сказаць: гаварылі, крычалі, не слухаючы нічога і нікога.
+06_353.wav	хай бы сам настаўнік сюды хадзіў калі ўжо так трэба а хто мне за дзіця маё рабіць будзе ёсць ільёравіцкі	Хай бы сам настаўнік сюды хадзіў, калі ўжэ так трэба... А хто мне за дзіця маё рабіць будзе? Ёсель юравіцкі?
+06_354.wav	сказаў лепцкія ходзічкі бо нас была школа марабіць хто школу тую будзе плаціць за яе	Сказаў: алешніцкія ходзяць! Кеб у нас була школа!.. А рабіць хто школу тую будзе? Плаціць за яе?
+06_355.wav	а ў чым жа яно пойдзе ў макрэчу даў холад голым свецячы добра казаць яму на казённай палучцы	У чым жа яно пойдзе ў макрэчу да ў холад голым свецячы! Добра казаць яму на казённай палучцы!
+06_356.wav	а мой дак меншы глядзіць усю зіму жалудок слухаў гоман моўчкі цярпліва спрачайся не спрачайся усё роўна не пераможаш	Мой дак меншых глядзіць усю зіму!.. Жалудок слухаў гоман моўчкі, цярпліва: спрачайся не спрачайся, усё роўна не пераможаш.
+06_357.wav	у дубадзела на гэта было іншае меркаванне ён ускочыў з замахаў рукамі грамадзяне куранёўцы парашу заклікаю ўсіх	У Дубадзела на гэта было іншае меркаванне ён ускочыў, замахаў рукамі: Грамадзяне куранёўцы!.. Прашу!.. Заклікаю ўсіх!
+06_358.wav	але куранёўцы не хацелі слухацца ніякіх просьб і заклікаў ні яго ні тым больш грыбка які памагаў вяла аб і для выгляду	Але куранёўцы не хацелі слухацца ніякіх просьб і заклікаў ні яго, ні тым больш Грыбка, які памагаў вяла, абы для выгляду:
+06_359.wav	дзядзькі цёткі ну яй бо як малыя калі шум нарэшце апаў жа лудок выняў з кішэні згорнутую паперку	Дзядзькі, цёткі!.. Ей-бо, як малыя!.. Калі шум нарэшце апаў, Жалудок выняў з кішэні згорнутую паперку. Я
+06_360.wav	я зараз прачытаю спісы княцей каторым трэба хадзіць у школу а яны не ходзяць	от зараз пачытаю спісак дзяцей, каторым трэба хадзіць у школу, і яны не ходзяць.
+06_361.wav	у хаце зноў захадзіў гул але ўжо не дружны з перапынкамі настаўнік чытаў прозвішча за прозвішчам выбіраючы цішэйшыя хвіліны	У хаце зноў захадзіў гул, але ўжо не дружны, з перапынкамі. Настаўнік чытаў прозвішча за прозвішчам, выбіраючы цішэйшыя хвіліны.
+06_362.wav	калі ён скончыў чытаць дубадзел строга то нам у якім таілася нейкая рашучая пагроза загадаў	Калі ён скончыў чытаць, Дубадзел строга, тонам, у якім таілася нейкая рашучая пагроза, загадаў:
+06_363.wav	дай мне спіс аккеты ён моўчкі перачытаў паперку згарнуў і з той жа незразумелай пагрозлівай затоенасцю паклаў у кішэню гімнасцёркі	Дай мне спісак еты! Ён моўчкі перачытаў паперку, згарнуў і з той жа незразумелай, пагрозлівай затоенасцю паклаў у кішэню гімнасцёркі.
+06_364.wav	гэты загадкавы манеўр прыкаваў да яго ўвагу прымусіў усіх	��эты загадкавы манеўр прыкаваў да яго ўвагу, прымусіў усіх
+06_365.wav	прыціхнуць тут папрасіў слова незвычайна голасна палымяна загаварыў руды	прыціхнуць. Тут папрасіў слова, незвычайна голасна, палымяна загаварыў Руды:
+06_366.wav	куранёўцы усё што тут тазаць і злажыў наш настаўнік і інцылігент сцяпану ласавіч	Куранёўцы, усё, што тут, та-скаць, ізлажыў наш настаўнік і інцілігент Сцяпан Уласавіч,
+06_367.wav	трэба кожнаму запомніць і ўзяць назаметку ён уцэліў правільну дзядзькі а таксама і жанчыны маткі	трэба кожнаму запомніць і ўзяць на заметку. Ён уцэліў правільно. Дзядзькі, а таксамо і жанчыны, маткі,
+06_368.wav	падумайце што скажуць нам нашы дзеці калі вы растуць цёмнымі то сказаць невукамі	падумайце, што скажуць нам нашы дзеці, калі вырастуць цёмнымі, так сказаць, невукамі.
+06_369.wav	не скажуць яны нам свайго дзякуй бо як пісаў вялікі рускі паэт мікалаяляксевіч як красаў невукам у будучым жыць будзе багата цяжэй чым усім нам	Не скажуць яны нам свайго дзякуй. Бо, як пісаў вялікі расейскі паэт Мікалай Аляксеевіч Някрасаў, невукам у будушчым жыць будзе багато цяжэй, чым усім нам,
+06_370.wav	таму што тасаць наступіць новая эпоха і невучоным не будзе дарогі ні туды ні сюды	таму што, та-скаць, наступіць новая епоха. І невучоным не будзе дарогі ні туды ні сюды!..
+06_371.wav	куранёўцы слухалі яго без цікавасці дзе нідзе пасмейваліся ведалі рудога хлебам не кармі дай слова сказаць	Куранёўцы слухалі яго без цікавасці, дзе-нідзе пасмейваліся: ведалі Рудога хлебам не кармі, а дай слова сказаць.
+06_372.wav	у гэты час і пайшла па дзядзьках і цётках навіна пра ціхага госця	У гэты час і пайшла па дзядзьках і цётках навіна пра ціхага госця
+06_373.wav	усё больш і больш аглядвалася іх на сенцы шукалі позіркам чужой постаці ў прыцемку каля дзвярэй	усё больш і больш аглядвалася іх на сенцы, шукалі позіркам чужой постаці ў прыцемку каля дзвярэй.
+06_374.wav	перасталі аглядвацца прыціхлі калі руды сеў і азваўся сіплым скрыпучым голасам старых глушак	Перасталі аглядвацца, прыціхлі, калі Руды сеў і азваўся сіплым, скрыпучым голасам стары Глушак:
+06_375.wav	канечне дзяцей трымаць дома ў цяперашні час невялікая патрэба	Канешне, дзяцей трымаць дома ў цяперашні час не вялікая патрэба.
+06_376.wav	не так тае карысці з іх і памогі як шкоды а ў школе праўду кажуць тут маглі б набрацца розуму	Не так тае карысці з іх і памогі, як шкоды. А ў школе праўду кажуць тут маглі б набрацца розуму...
+06_377.wav	глушак не той што на сходах але дзе небудзь на прызбе гаварыць попусту не любіў	Глушак не тое што на сходах, а і дзе-небудзь на прызбе гаварыць попусту не любіў
+06_378.wav	словы як грошы выпускаў неахвотна і слухалі яго так уважліва	словы, як грошы, выпускаў неахвотна, і слухалі яго так уважліва,
+06_379.wav	як бы ён даваў гэтыя лічаныя грошы васіль ды мабыць і не адзін ён падумаў	як бы ён даваў гэтыя лічаныя грошы. Васіль, ды, мабыць, і не адзін ён, падумаў
+06_380.wav	што ж гэта магло ўцягнуць старога ў такую трату хоча мабыць кебначальства пачула падобцца хоча	што ж гэта магло ўцягнуць старога ў такую трату? Хоча, мабуць, кеб начальство пачула. Паддобрыцца хоча...
+06_381.wav	дык так і пастановім сказаў да падзел што б дзеці каторыя тут вычытаныя былі	Дак так і пастановім, сказаў Дубадзел, штоб дзеці, каторыя тут вычытаныя булі,
+06_382.wav	з заўтрага пайшлі ў школу а каторых бацькі не выправяць то няхай дабра не чакаюць і зае то прашу ўсіх падняць рукі	з заўтрага пайшлі ў школу. А каторых бацькі не выправяць дзяцей, то няхай дабра не чакаюць. І за ето прашу ўсіх падняць рукі.
+06_383.wav	ён сачыў позіркам які не даваў ніякай надзеі на літасць	Ён сачыў позіркам, які не даваў ніякай надзеі на літасць,
+06_384.wav	рукі куранёўцаў уздымаліся нялёгка але ўсё ж уздымаліся толькі пасля гэтага галасавання дайшла да яго вестка што апейка ў хаце	рукі куранёўцаў уздымаліся нялёгка, але ўсё ж уздымаліся. Толькі пасля гэтага галасавання дайшла да яго вестка, што Апейка ў хаце, і
+06_385.wav	ён запрасіў госця з юравіч к сталу а цяпер грамадзяне вёскі курані	ён запрасіў госця з Юравіч к сталу. А цяпер, грамадзяне вёскі Курані,
+06_386.wav	мімаволі аглядваючыся на старшыню валаснога выканкама прыкметна памякчэла загаварыў дубадзел	мімаволі аглядваючыся на старшыню валаснога выканкома, прыкметна памякчэла загаварыў Дубадзел,
+06_387.wav	пяройдзем да другога пытання аб тым якое ў нас на сённяшні дзень міжнароднае становішча	пяройдзем да другога пытання аб тым, якое ў нас на сённяшні дзень міжнароднае становішча,
+06_388.wav	і пра падатак становішча наша на сённяшні дзень украпляецца	і пра падатак... Становішча наша на сённяшні дзень украпляецца.
+06_389.wav	рабочыя ўсе гарадскія людзі сільней украпляюць змычку з сялом а сяляне па ўсёй краіне ахвотна выконваюць падатак і ўсе іншыя абавязацельствы	Рабочыя, усе гарадскія людзі сільней украпляюць змычку з сялом, а сяляне па ўсёй краіне ахвотна выконуюць падатак і ўсе іншыя абавязацельствы.
+06_390.wav	зноў жа нашы ворагі скрыгочуць зубамі але баяцца паткнуцца да нас бо помняць грамадзянскую вайну	Зноў жа нашы ворагі скрыгочуць зубамі, але баяцца паткнуцца да нас, бо помняць грамадзянскую вайну.
+06_391.wav	толькі адно пагану на сённяшні дзень што наш народ браты нашы і сёстры каторых аддзялілі ад нас граніцаю паны гібеюць пад прыгнётам і церпяць ад гэтых паноў пяты год усялякія здзекі	Толькі адно пагано на сённяшні дзень, што наш народ браты нашы і сёстры, каторых аддзялілі ад нас граніцаю паны, гібеюць пад прыгнётам і церпяць ад етых паноў пяты год усякія здзекі...
+06_392.wav	васіль толькі падрыхтаваўся слухаць гаворку пра самае важнае якое з усіх спраў на сходзе адно і турбавала пра падатак	Васіль толькі падрыхтаваўся слухаць гаворку пра самае важнае, якое з усіх спраў на сходзе адно і турбавала, пра падатак,
+06_393.wav	калі раптам не ўбачыў а адчуў увайшла ганн�� увесь вечар што б не бачыў	калі раптам не ўбачыў, а адчуў увайшла Ганна. Увесь вечар, што б ні бачыў,
+06_394.wav	аб чым бы не думаў чакаў яе таму заўважыў адразу як толькі паявілася яно ўслед з хадоскаю	аб чым бы ні думаў, чакаў яе, таму заўважыў адразу, як толькі паявілася яна ўслед за Хадоськаю.
+06_395.wav	штосьці гарачае як пара заліло васяля з гэтага моманту ён амаль	Штосьці гарачае, як пара, заліло Васіля. З гэтага моманту ён амаль
+06_396.wav	нічога не чуў амаль нікога акрамя яе не бачыў ні дубадзела ні апекі нікога іншага як і не было цяпер у хаце	нічога не чуў, амаль нікога, акрамя яе, не бачыў. Ні Дубадзела, ні Апейкі, нікога іншага як і не было цяпер у хаце.
+06_397.wav	але калі ён сам не хочаш таго насуперак усяму што казаў розум як апантаны лавіў кожны яе рух	Але калі ён, сам не хочучы таго, насуперак усяму, што казаў розум, як апантаны лавіў кожны яе рух,
+06_398.wav	яна хоць не магла не думаць што ён тут нават вокам не кінула	яна хоць не магла не думаць, што ён тут, нават вокам не кінула.
+06_399.wav	так не тое што без увагі але без хоць бы якой звычайнай цікаўнасці да васіля	Так, не тое што без увагі, але без хоць бы якой звычайнай цікаўнасці да Васіля,
+06_400.wav	ганарлівая непадступная праціснулася яна між людзей паў самага хлопца	ганарлівая, непадступная, праціснулася яна між людзей паўз самага хлопца,
+06_401.wav	дабралася да ложка села побач з хадоськай штосьці сказала хадосці	дабралася да ложка, села побач з Хадоськай. Штосьці сказала Хадосьцы,
+06_402.wav	кпліва ўсміхнулася стала з тым жа ганарлівым выглядам пазіраць на дубадзела слухаць	кпліва ўсміхнулася, стала з тым жа ганарлівым выглядам пазіраць на Дубадзела, слухаць.
+06_403.wav	да васяля як праз ваду дайшло матчына прозвішча імя	Да Васіля, як праз ваду, дайшло матчына прозвішча, імя,
+06_404.wav	прачытанае дубадзелам сем рублёў трыццаць дзве капейкі нядоімкі	прачытаныя Дубадзелам, сем рублёў трыццаць дзве капейкі нядоімкі...
+06_405.wav	дубадзелы ўвесь час перабівалі перапытвалі здзіўляліся тлумачылі а потым калі ён нарэшце дацерабіўся да канца кружылі загаманілі перабіваючы адзін аднаго	Дубадзела ўвесь час перабівалі, перапытвалі, здзіўляліся, тлумачылі, а потым, калі ён нарэшце дацерабіўся да канца, акружылі, загаманілі, перабіваючы адзін аднаго.
+06_406.wav	цяпер часта гаварылі і да апейкі ён слухаў глядзеў квіткі пытаўся то ў грыбка то ў дубадзела нешта адказваў запісваў	Цяпер часта гаварылі і да Апейкі, ён слухаў, глядзеў квіткі, пытаўся то ў Грыбка, то ў Дубадзела, нешта адказваў, запісваў.
+06_407.wav	да стала ціснуліся і жанкі не толькі такія як удава сарока гаспадыні але і такія мужчыны якіх былі каля апекі ці дубадзела	Да стала ціснуліся і жанкі, не толькі такія, як удава Сарока, гаспадыня, але і такія, мужчыны якіх былі каля Апейкі ці Дубадзела:
+06_408.wav	ціснуліся нібы чакалі што іх паклічуць на помач хлопцы амаль усе стаялі каля дзвярэй ці ў сенцах	ціснуліся, ��ібы чакалі, што іх паклічуць на помач. Хлопцы амаль усе стаялі каля дзвярэй ці ў сенцах,
+06_409.wav	з якіх часам чуўся дзявочы піск і рогат васіль быў там дзе і раней	з якіх часам чуўся дзявочы піск і рогат. Васіль быў там, дзе і раней
+06_410.wav	паспрабаваў падысці да стала але прабіцца не было як і ён вярнуўся	паспрабаваў падысці да стала, але прабіцца не было як, і ён вярнуўся.
+06_411.wav	іншы раз ён мусіць не адступіўся б так проста хоць бы таму каб не пусціць цень на свой мужчынскі гонар	Іншы раз ён, мусіць, не адступіўся б так проста, хоць бы таму, каб не пусціць цень на свой мужчынскі гонар,
+06_412.wav	але цяпер не да нейкіх клопатаў аб гонары было яму і не да нядоімкі	але цяпер не да нейкіх клопатаў аб гонары было яму. І не да нядоімкі.
+06_413.wav	з той жа нядольнае пантанасцю у якой усе трывогі і надзеі былі зганнаю	З той жа неадольнай апантанасцю, у якой усе трывогі і надзеі былі з
+06_414.wav	ён стаў раз пораз спаглядваць туды дзе аб нечым гаварыла з хадочкаю гэтая ганарліўка	Ганнаю, ён стаў раз-пораз паглядваць туды, дзе аб нечым гаварыла з Хадоськаю гэтая ганарліўка.
+06_415.wav	у нейкі момант іх позіркі сустрэліся але яна адразу ж адвяла вочы	У нейкі момант іх позіркі сустрэліся, але яна адразу ж адвяла вочы...
+06_416.wav	дым цыгарак вісеў так густа што лямпа пачала хліпаць калі грыбока аб'явіў што ад воласці	Дым цыгарак вісеў так густа, што лямпа пачала хліпаць, калі Грыбок аб'явіў, што ад воласці
+06_417.wav	пра грэблю скажа таварышапейка але апейкай слова не ўправіўся прамовіць як хоне крыкнуў	пра грэблю скажа таварыш Апейка. Але Апейка і слова не ўправіўся прамовіць, як Хоня крыкнуў:
+06_418.wav	грэблі грэблі і няхай бы сказаў хто што з маслаком а то гаворыць гаворыць грэцца яму толкам ніхто не ведае	Грэбля грэбляю, няхай бы сказаў хто што з Маслаком? А то гавораць, гавораць, грэц яму, а толкам ніхто не ведае...
+06_419.wav	а што гаварыць ухапіўся апенька ну нібыта яго пацерабілі нібыта няўпэўнена адказаў ігнат	А што гавораць? ухапіўся Апейка. Ну, нібыто яго... пацерабілі нібыто... няўпэўнена адказаў Ігнат.
+06_420.wav	пабілі знарок спакойна кіўнуў апейка добра пабілі трох палажылі а пяцярых жывымі ўзялі арыштавалі	Пабілі, знарок спакойна кіўнуў Апейка. Добра пабілі. Трох палажылі, а пяцярых жывымі ўзялі, арыштавалі...
+06_421.wav	я таму і запазніўся сягоння на допыце быў васіль аж перастаў дыхаць	Я таму і запазніўся сягоння на допыце быў... Васіль аж перастаў дыхаць:
+06_422.wav	вось дык навіна вестку гэтую чуў ён упершыню чуткі неяк абышлі яго	вось дык навіна! Вестку гэтую чуў ён упершыню, чуткі неяк абышлі яго,
+06_423.wav	і навіна ўразіла хлопца незвычайна і як яна магла не ўразіць калі столькі папакутаваў з за гэтай поскудзі з абрэзамі	і навіна ўразіла хлопца незвычайна. І як яна магла не ўразіць, калі столькі папакутаваў з-за гэтай поскудзі з абрэзамі,
+06_424.wav	калі яна можна сказаць свет яму закрыла даскакаліся значыцца гады	калі яна, можна сказаць, свет яму закрыла! Даскакаліся, значыцца, гады!
+06_425.wav	атрымалі сваё тут жа ўслед за радасцю паявілася клопатнае а можа яны пракурані пра яго што гаварылі	Атрымалі сваё! Тут жа ўслед за радасцю паявілася клопатнае: а можа, яны і пра Курані, пра яго што гаварылі?
+06_426.wav	мы праўда насціглі не ўсю зграю а некалькім пашанцавала пакуль	Мы, праўда, насціглі не ўсю зграю. Некалькім пашанцавала пакуль у
+06_427.wav	яны ў другім месцы былі а з маслаком што зноў крыкнуў коне маслака забілі адказаў апейка	другім месцы былі... А з Маслаком што? зноў крыкнуў Хоня. Маслака забілі, адказаў Апейка.
+06_428.wav	у хаце загаманілі з палёгкай коня перабіў гоман а ты хто вылузнуліся багату	У хаце загаманілі з палёгкай. Хоня перабіў гоман: А тых, што вылузнуліся, багато?
+06_429.wav	ды чалавек сем яшчэ але іх чарга недалёка ім нядоўга бегаць паволі	Чалавек сем яшчэ. Але і іх чарга недалёка. І ім нядоўга бегаць па волі.
+06_430.wav	даўно трэ было голасна папракнуў коні трэба было	Даўно трэба було! голасна папракнуў Хоня. Трэба было.
+06_431.wav	апейка памаўчаў момант з усімі скора кончым нам трэба жыць	Апейка памаўчаў момант. З усімі скора кончым. Нам трэба жыць.
+06_432.wav	і думаць пра тое каб жыць лепей як вясна ці восень ці мокрае лета да вашых куранёў не дайсці не даехаць	І думаць пра тое, каб жыць лепей. Як вясна, ці восень, ці мокрае лета да вашых Куранёў ні дайсці ні даехаць.
+06_433.wav	і з куранёў таксама нікуды свет канчаецца за ўзбалоткам свету не відаць праўду я кажу	І з Куранёў таксамо нікуды. Свет канчаецца за ўзбалоткам. Свету не відаць. Праўду я кажу?
+06_434.wav	ісціную праўду так сказаць пацвердзіў руды андрэй большасць людзей маўчала чакалі што будзе далей	Ісцінную праўду, так сказаць! пацвердзіў Руды Андрэй. Большасць людзей маўчала, чакалі, што будзе далей.
+06_435.wav	апейка пайшоў у наступ небудзь а з такога ж балота	Апейка пайшоў у наступ: Праўду. Сам не адкуль-небудзь, а з такога ж балота...
+06_436.wav	соліце запалак трэба дык лезь грабіся па твані пакуль да кааперацыі дападзеш	Солі ці запалак трэба дык лезь, грабіся па твані, пакуль да кааперацыі дападзеш!..
+06_437.wav	краму дастаць таксама грабіся калі не запасся зімой ці летам або от тут пра школу казалі	Краму дастаць таксама грабіся, калі не запасся зімой ці летам... Або от тут пра школу казалі.
+06_438.wav	канешне якая ж тут школа дзецям калі цэлымі месяцамі ні праехаць ні прайсці	Канешне, якая ж тут школа дзецям, калі цэлымі месяцамі ні праехаць ні прайсці!
+06_439.wav	ды хто шкадуючы сваё дзіця пусціць яго можа быць на пагібель апейка пачуў гоман згоды	Ды і хто, шкадуючы сваё дзіця, пусціць яго, можа быць, на пагібель... Апейка пачуў гоман згоды:
+06_440.wav	дайшло слова да людзей загаварыў гарачэй гэта не ваша віна	дайшло слова да людзей. Загаварыў гарачэй: Гэта не наша віна,
+06_441.wav	а наша бяда што лёс занёс нас на балоты што твань адарвала нас ад другіх сёл ад гарадоў ад свету	а наша бяда, ��то лёс занёс нас на балоты. Што твань адарвала нас ад другіх сёл, ад гарадоў, ад свету.
+06_442.wav	мы жывём як звяры але і звяры ходзяць з лесу ў лес а чалавек жа нязвер	Мы жывём, як звяры. Але і звяры ходзяць з лесу ў лес. А чалавек не звер,
+06_443.wav	чалавек не можа жыць без людзей чалавеку патрэбен свет цэлы	чалавек не можа жыць без людзей. Чалавеку патрэбен свет цэлы.
+06_444.wav	і таму нам трэба змагацца з бядою нашаю трэба прарваць балотнае акружэнне	І таму нам трэба змагацца з бядой нашаю! Трэба прарваць балотнае акружэнне,
+06_445.wav	звязацца з другімі сёламі трэба каб у любы час днём і ноччу вясною ўвосень	звязацца з другімі сёламі! Трэба, каб у любы час, днём і ноччу, вясной і ўвосень,
+06_446.wav	можна было ісці ехаць куды хочаш у краму у школу к сваякам адным словам	можна было ісці і ехаць куды хочаш: у краму, у школу, к сваякам!.. Адным словам,
+06_447.wav	трэба каб чалавек жыў як чалавек а не як звер вось чаму	трэба, каб чалавек жыў як чалавек, а не як звер!.. Вось чаму
+06_448.wav	наш урад аб'явіў вайну бездарожжу і заклікае каб вы таксама ўступілі ў яе	наш урад аб'явіў вайну бездарожжу і заклікае, каб вы таксама ўступілі ў яе.
+06_449.wav	апейка акінуў позіркам некалькі твараў як бы чакаючы ухвалы чакаючы добраахвотнікаў для гэтай вайны	Апейка акінуў позіркам некалькі твараў, як бы чакаючы ўхвалы, чакаючы добраахвотнікаў для гэтай вайны,
+06_450.wav	але куранёўцы адно адводзілі вочы хоць і ведаў што гэта значыла закончыў упэўнена з надзеяй	але куранёўцы адно адводзілі вочы. Хоць і ведаў, што гэта значыла, дакончыў упэўнена, з надзеяй:
+06_451.wav	я прапаную між куранямі і алешнікамі збудаваць	Я прапаную між Куранямі і Алешнікамі збудаваць
+06_452.wav	грэблю як і думаў хвіліну было ціха потым сарока пацікавілася	грэблю! Як і думаў, хвіліну было ціха. Потым Сарока пацікавілася:
+06_453.wav	а хто ж яе будзе будаваць як хто самі а	А хто яе будзе будаваць? Хто?! Самі! Аге!
+06_454.wav	лёгка сказаць ды далёка дыбаць па хаце пайшоў гоман а тут і без таго куды ні кінь клін я таго яшчэ толькі не хапала	Лёгко сказаць, ды далёка дыбаць! Па хаце пайшоў гоман: Тут і без таго: куды ні кінь клін!.. Етаго шчэ толькі і не
+06_455.wav	і без таго якой ён круцішся не мела грэцца яго баба клопату	хапало!.. І без таго, як уюн, круцішся! Не мела, грэц яго, баба клопату!..
+06_456.wav	столькі сілаў пяць перарвацца коней замучыць ды мароз сам зробіць грэблю як то к нібыта замуруе хоць малаці	Столькі сілы ўпяць! Перарвацца! Коней замучыць! Мароз сам зробіць грэблю! Як ток, нібыто замуруе! Хоць малаці!
+06_457.wav	а няхай той робіць яе каму трэба не мужыцкая гэта справа уласці трэба няхай і будуе	Няхай той робіць яе, каму трэба! Не мужыцкая ето справа! Уласці трэба, няхай і будуе!
+06_458.wav	а вунь жылі тым часам і так і нічога бацькі і дзяды звекавалі дай мы нягорай не прападзём	Жылі, тым часам, і так! І нічого! Бацькі і дзяды звекавалі! І мы не горай! Не прападзем!
+06_459.wav	недарэмна адклаў апейка ўсе свае справы ў валвыканкаме дабраўся ў гэтую глухаман	Недарэмна адклаў Апейка ўсе свае справы ў валвыканкоме, дабраўся ў гэтую глухамань:
+06_460.wav	узросшы сярод такіх жа як гэтыя людзей загадзя прадчуваў як яны могуць	узросшы сярод такіх жа, як гэтыя, людзей, загадзя прадчуваў, як яны могуць
+06_461.wav	прыняць здавалася б такую добрую і такую патрэбную ім прапанову дубадзел махаў рукамі уціхамірваў	прыняць, здавалася б, такую добрую і такую патрэбную ім прапанову. Дубадзел махаў рукамі, уціхамірваў:
+06_462.wav	грамадзяне куранёўцы грамадзяне я то ж не базар грамадзяне прашу дзядзькі цёткі й бо перад чужым чалавекам	Грамадзяне куранёўцы!.. Грамадзяне!.. Ето ж не базар!.. Грамадзяне, прашу!.. Дзядзькі! І цёткі! Ей-бо, перад чужым чалавекам!
+06_463.wav	памагаў яму грыбок ціхо дайце сказаць уламіўся дужы рашучы хоніў голас	памагаў яму Грыбок. Ціхо! Дайце сказаць! уламіўся дужы, рашучы Хонеў голас.
+06_464.wav	а чаго тут маўчаў тут хавацца праўду трэба казаць не трэба яны гэтыя грэблі ўсё як пятае калясо абыдземся	А чаго тут маўчаць! Чаго тут хавацца! Праўду трэба казаць! Не трэба яна, етая грэбля! І ўсё! Як пятае калясо! Абыдземся!
+06_465.wav	дайце сказаць чалавеку не першы раз бачыў апейка на добрую карысную для сябе справу людзі не хацелі даваць згоды	Дайце сказаць чалавеку! Не першы раз бачыў Апейка на добрую, карысную для сябе справу людзі не хацелі даваць згоды.
+06_466.wav	не хацелі ён ведаў часткова таму што яна парушала спакой звыклы надзейны	Не хацелі, ён ведаў, часткова таму, што яна парушала спакой, звыклы, надзейны,
+06_467.wav	цягнула лішнія клопаты невядомасць але гэтаму нехаценню была і іншая прычына	цягнула лішнія клопаты і невядомасць. Але гэтаму нехаценню была і іншая прычына:
+06_468.wav	так ужо вялося усялякая новая справа выклікала тайнае ці яўныя недавер'і	так ужо вялося усякая новая справа выклікала тайнае ці яўнае недавер'е.
+06_469.wav	нібы загадзя вядома было што нехта на гэтым добрым неяк выйграць мяркуе нехта іншы а не яны	Нібы загадзя вядома было, што нехта на гэтым добрым неяк выйграць мяркуе, нехта іншы, а не яны...
+06_470.wav	апейка ведаў адкуль гэта недавер'е заскарузлае учэпістае як балотныя карэнні	Апейка ведаў, адкуль гэтае недавер'е, заскарузлае, учэпістае, як балотнае карэнне.
+06_471.wav	ён не цешыў сябе надзеямі падманкамі ні за дзень ні за год ураслаў людскія душы гэтыя падазронасць	Ён не цешыў сябе надзеямі-падманкамі: не за дзень, не за год урасла ў людскія душы гэтая падазронасць
+06_472.wav	ні за дзень і ні за год выкараніш яе таму ён тут на сходзе не толькі не паддаваўся якому небудзь расчараванню	не за дзень і не за год выкараніш яе. Таму ён тут, на сходзе, не толькі не паддаваўся якому-небудзь расчараванню,
+06_473.wav	але нават і не здзіўляўся не здзіўляла яго і тое што ім так шкада было затхлага спакою	але нават і не здзіўляўся. Не здзіўляла яго і тое, што ім так шкада было затхлага спакою:
+06_474.wav	т��й хто век жыве на балоце не мог не прывыкнуць да ядавіта зялёнага хараства раскі	той, хто век жыве на балоце, не мог не прывыкнуць да ядавіта-зялёнага хараства раскі...
+06_475.wav	апейка стаяў моўчкі слухаў гамонку чакаў няхай пагавораць адвядуць душу астынуць	Апейка стаяў, моўчкі слухаў гамонку, чакаў: няхай пагавораць, адвядуць душу, астынуць.
+06_476.wav	астынуць будуць слухаць разважна да таго шапейка пачуў і два тры галасы якія ўхвалялі думку прагрэблю	Астынуць будуць слухаць разважна. Да таго ж Апейка пачуў і два-тры галасы, якія ўхвалялі думку пра грэблю.
+06_477.wav	канешне можна і так пакінуць як было загаварыў ён калі гоман сціх	Канешне, можна і так пакінуць, як было, загаварыў ён, калі гоман аціх,
+06_478.wav	можна не рабіць грэблі можна абысціся як тут хтосьці казаў бацькі і дзяды жылі без яе праўда сядзелі ў балоце у твані не было запалак карасіны абыходзіліся без іх	можна не рабіць грэблі. Можна абысціся, як тут хтосьці казаў. Бацькі і дзяды жылі без яе, праўда. Сядзелі ў балоце, у твані, не было запалак, карасіны абыходзіліся без іх.
+06_479.wav	не было хлеба абыходзіліся без хлеба кары жалудоў дзякуй богу досталі а не хаткі жылі бацькі і дзяды як паны жылі	Не было хлеба абыходзіліся і без хлеба. Кары, жалудоў, дзякуй Богу, удосталь. Анігадкі жылі бацькі і дзяды, як паны жылі!
+06_480.wav	душыліся дымам пухлі з голаду мёрлі без помачы калі ж вельмі прыпякала прабіваліся і цераз гэтую душагуку ламалі калёсы коней тапілі	Душыліся дымам, пухлі з голаду, мерлі без помачы. Калі ж вельмі прыпякала, прабіваліся і цераз гэту душагубку. Ламалі калёсы, коней тапілі,
+06_481.wav	самі мусіць тапіліся бувалу коняўнь матрунчын перад калядамі ўжо	самі, мусіць, тапіліся?! Бувало... Хоня Матруньчын... Перад Калядамі ўжэ...
+06_482.wav	коня а васіль кніж з канём а сахвее петрыкавай праўда і восенню ў лета як арыштанты якія ні адсюль не сюды	Хоня! А Васіль Кныш? З канём... Сахвея Петрыкава?.. Яно, праўда, і ўвосень, і ўлето, як арыштанты якія. Ні адсюль, ні сюды...
+06_483.wav	от да свата нібы то госці і то не выберышся ну што да свата да дзеўкі чужое і то заржаў ларавон	Да свата нібыто у госці, і то не выберашся! Што да свата, да дзеўкі чужой і то! заржаў Ларывон.
+06_484.wav	бо табе дзеўкі толькі й наўме ну што каму каму ўдовыя каму і дзеўкі	Табе дзеўкі толькі і наўме! Што каму? Каму удовы, а каму дзеўкі!
+06_485.wav	апейка перачакаў гоман зноў рушыў у наступ от я і кажу	Апейка перачакаў гоман, зноў рушыў у наступ: От я і кажу:
+06_486.wav	трэба каб чалавек жыў як чалавека неяк звер каб не душыўся дымам і няпух з голаду	трэба, каб чалавек жыў як чалавек, а не як звер. Каб не душыўся дымам і не пух з голаду.
+06_487.wav	каб не гібеў век у цемры не баяўся нікога і нічога от вам тут спакойна не давала дыхнуць бандыцкая шайка	Каб не гібеў век у цемры і не баяўся нікога і нічога. От вам тут спакойна не давала дыхнуць бандыцкая шайка.
+06_488.wav	поўзала тут гразілася рабавала без т��ывогі ні ў лес не пойдзеш ні дома ні паспіш	Поўзала тут, гразілася, рабавала. Без трывогі ні ў лес не пойдзеш, ні дома не паспіш.
+06_489.wav	мабыць ні адзін з вас лаяў уладу за тое што так доўга з шайкай гэтай справіцца не можа	Мабыць, не адзін з вас лаяў уладу за тое, што так доўга з шайкай гэтай справіцца не можа!
+06_490.wav	а як жа справіцца з імі памагчы вам калі тут паспрабую дабярыся да вас з міліцыяй ці чырвонаармейцамі	А як жа справіцца з імі, памагчы вам, калі тут паспрабуй, дабярыся да вас з міліцыяй ці чырвонаармейцамі!..
+06_491.wav	цяпер вы наракаеце што землеўпарадкаванне дасюль не праведзена правільна наракаеце	Цяпер от вы наракаеце, што землеўпарадкаванне дасюль не праведзена! Правільна наракаеце,
+06_492.wav	але падумайце добра чаму так здарылася дык мы хіба супроць	але падумайце добра, чаму так здарылася?.. Дак хіба мы супроць?
+06_493.wav	мы ж толькі пра тое што нам п'етую не пад сілу перарвёмся а не зробім коней замучым і толькі	Мы ж толькі пра тое, што нам ето не пад сілу! Перарвемся, а не зробім.. Коней замучым, і толькі!
+06_494.wav	дый самі замучымся ну аб сабе гаварыць няма чаго а тойдзеш сама без каня як патом па гаспадарцы	І самі замучымся! Ды аб сабе гаварыць няма чаго! Атойдзеш сам, а без каня як патом, па гаспадарцы?
+06_495.wav	от я б уласць узялася тут раптам ускочыў міканор які дасюль за ўвесь вечар не сказаў слова	От кеб уласць узялася! Тут раптам ускочыў Міканор, які дасюль за ўвесь вечар не сказаў слова:
+06_496.wav	от не люблю я то наша плаканне ну проста слухаць неахвота шэсць за сякеру не ўзяліся а ўжо стогнем ужо спіна баліць	От не люблю ето наша плаканне! Ну, просто слухаць неахвота! Шчэ і за сякеру не ўзяліся, а ўжэ стогнем спіна баліць!
+06_497.wav	а не баліць табе добра выгуліўшыся выгуліўся я ці не выгуліўся ні аб тым гаворка	А не баліць? Табе добра, выгуляўшыся. Выгуляўся я ці не выгуляўся не аб тым гаворка.
+06_498.wav	як выгульваюцца на службе ўсе мужчыны знаюць а хто з хлопцаў ці жанок не знае дык папытайцеся	Як выгульваюцца на службе, усе мужчыны знаюць. А хто з хлопцаў ці жанок не знае, дак папытайцеся.
+06_499.wav	ні аб тым гаворка плакацца і стагнаць не цюкнуўшы сякерай не паклаўшы галіну на грэблю от што пагана	Не аб тым гаворка. Плакацца і стагнаць, не цюкнуўшы сякерай, не паклаўшы галіну на грэблю, от што пагано!
+06_500.wav	і сабака яго знае дакуль жа мы будзем самі ад дабра свайго адварочвацца нас яй богу як цяля ад дурных тыкаюць што б карове а мы як бы нас зарэзаць сабіраюцца	І сабака яго знае, дакуль жа мы будзем самі ад дабра свайго адварочвацца?! Нас, ей-богу, як цялят дурных, тыкаюць, штоб к карове, а мы як бы нас зарэзаць сабіраюцца.
+06_501.wav	як бы дабра сабе не хочам о тут таварышапейка казаў пра калёсы пра зямлю пра бандзітаў ну правільна сказаў яй бо	Як бы дабра сабе не хочам... От тут таварыш Апейка казаў пра калёсы, пра зямлю, пра бандзітаў. Правільно ж казаў, ей-бо!
+06_502.wav	а то як мучымся мы са сваімі жорнамі бо ветракі ж у алешніках не дабярэшся	А от як мучымся мы са сваімі жорнамі! Бо ветракі ж у Алешніках, не дабярэшся.
+06_503.wav	а шкода глядзець на бедных нашых жанок ды малых як яны мучуюцца а то шча і старая матка не сакрэт часта бывае перарываецца кіпзмалоць чаго	Аж шкода глядзець на бедных нашых жанок ды малых, як яны мучаюцца! А то ж шчэ і старая матка не сакрэт часто, бувае, перарываецца, кеб змалоць
+06_504.wav	той сёй з мужчын мацней задыміў цыгаркай жанчыны за ўздыхалі забедавалі праўду кажа пакута без ветракоў	чаго! Той-сёй з мужчын мацней задыміў цыгаркай, жанчыны ж заўздыхалі, забедавалі: праўду кажа, пакута без ветракоў!
+06_505.wav	а ў алешніках іх аж два і так хутка так добра мелюць ды не аб тым байка	А ў Алешніках іх аж два, і так хутка, добра мелюць! Дак не аб тым байка.
+06_506.wav	грэбля канешне не пагану хто супроць ну а калі не супроць дык не трэба я бы плакаць дастагнаць	Грэбля канешне, непагано хто супроць? А калі не супроць, дак не трэба, ей-бо, плакаць ды стагнаць!
+06_507.wav	і не надзеецца на каго другога брацца за яе дык ці ж табе міканорка казаць калі ўвесь год як чорт лысыкруцішся	І не надзеяцца на каго другога, а брацца за яе! Дак ці ж табе, Міканорко, казаць, калі ўвесь год як чорт лысы круцішся!
+06_508.wav	то ж нявольнага няма можна знайсці калі захацець а дык зімой жа не будзеш снег	То ж дня вольнаго няма!.. Можна знайсці! Калі захацець. Зімой жа не будзеш. Снег... Зімой
+06_509.wav	зімой несакрэт можна нарыхтаваць звесці ўсё а летамацеяўшыся можна ўхапіць які тыдзень	не сакрэт можна нарыхтаваць, звезці ўсё. А летам, адсеяўшыся, можна ўхапіць які тыдзень!
+06_510.wav	ой ухопіш ты другі возьмецца а іншыя цыгарку зубы ды паплёўваць будуць о канешне адзін будзе надрывацца а другі на мураве качацца	Ухопіш ты. Другі возьмецца, а іншыя цыгарку ў губы ды паплёўваць! Адзін будзе надрывацца, а другі на мураве качацца!
+06_511.wav	ніхто не будзе качацца калі пастановім што п сялом усім дык і загад такі будзе ўсім ісці	Ніхто не будзе качацца! Калі пастановім, штоб сялом усім, дак і загад такі будзе: усім ісці!
+06_512.wav	ну а калі хто грэць яго не пойдзе возьме так і не пойдзе то дык няўжо ж мы не зможам усім сялом аднаго такога прымусіць каб не збіваў строй	А калі хто, грэц яго, не пойдзе? Возьме да і не пойдзе! Дак няўжо ж мы не можам усім сялом аднаго такога прымусіць, кеб не збіваў строй!
+06_513.wav	у сельсавет перадайце заявіў дубадзел мы знойдзем што з такім зрабіць	У сельсавет перадайце, заявіў Дубадзел. Мы знойдзем, што з такім зрабіць!
+06_514.wav	ой столькі страху я бо за ты грэблі як скажаш ты нягрэбля сабака яго знаеш што	Столькі страху, ей-бо, з етай грэбляй! Як, скажы ты, не грэбля, а сабака яго знае што!
+06_515.wav	у другіх сёлах не сакрэт у ўжо даўно за балоты ўзяліся сушаць пачалі нячэшуць патыліцу капаюць канавы робяць лугі і каноплі ўсякія іншыя культуры сеюць а ў нас як бы няма балота	У другіх сёлах, не сакрэт ��нь ужэ даўно за балоты ўзяліся, асушаць пачалі. Не чэшуць патыліцу, а капаюць канавы і робяць лугі. І каноплі і ўсякія іншыя культуры сеюць! А ў нас як бы і няма балота?
+06_516.wav	як бы ў нас тут лішнія зямлі ну і вазьмі яе калі такі смелы мала грэблі дык яшчэ і балоту	Як бы ў нас лішне зямлі? Вазьмі яе, калі такі смелы! Мало грэблі, дак шчэ і балото!
+06_517.wav	дзела і злагае пустое васіль таксама думаў от жаўлезла чалавеку ў галаву дурасці не дае збыту	Дзело ізлагае! Пустое! Васіль таксама падумаў: От жа ўлезла чалавеку ў галаву дурасць, не дае збыту.
+06_518.wav	як бы то проста так пайшоў і асушыў немаведама з чым і з кім такую прорву бесканечную навокал	Як бы ето проста так пайшоў і асушыў, немаведамо з чым і кім, такую прорву бесканечную навокал!
+06_519.wav	ды нашто асушыў што б на другі от усё зноў зацягнула тванню ды раскай ужо здаецца чуў ад дзядзьку адказ разумны дык жане усё адно лезе на ражон	Дай нашто асушыў штоб на другі год усё зноў зацягнула тванню ды раскай! Ужэ ж, здаецца, чуў ад дзядзькоў адказ разумны, дак жа не, усё адно лезе на ражон!..
+06_520.wav	у другіх сёалах кажа у другіх усюды рай сам хлеб сеецца сам меліцца самі булкі ў рот ляцяць а мы бясхляба да зімы	У другіх сёлах, кажа... У другіх усюды рай, сам хлеб сеецца, сам мелецца, самі булкі ў рот ляцяць, а мы без хлеба ад зімы!
+06_521.wav	балбочу як бы рабіць няма чаго васіль больш мірна думаў прагрэблю але лічыў як і многія другія што гэта справы казённыя	Балбоча, як бы рабіць няма чаго! Васіль больш мірна думаў пра грэблю, але лічыў, як і многія другія, што гэта справа казённая.
+06_522.wav	калі б казна ўзялася даплаціла якую капейчыну то можна было б і ўзяцца вольным часам зарабіць можна было б што нішто	Калі б казна ўзялася да плаціла якую капейчыну, то можно було б і ўзяцца вольным часам. Зарабіць можно було б што-нішто...
+06_523.wav	міканор зачапіўшы гаворкай асушку балот і сам адразу ж пачуў што схібіў	Міканор, зачапіўшы гаворкай асушку балот, і сам адразу ж пачуў, што схібіў,
+06_524.wav	усё роўна ніхто не падтрымае але разгарачыны спыніцца ўжо не мог	усё роўна ніхто не падтрымае, але, разгарачаны, спыніцца ўжо не мог.
+06_525.wav	ну канешне сушыць балота не тое што грэблю зрабіць з ім адразу не справісці не сакрэт сіла трэба вялікае і часу багата дык от калі б узяць ісрганізаваць	Канешне, асушыць балота не тое, што грэблю зрабіць. З ім адразу не справішся. Не сакрэт сіла трэба вялікая. І часу багато! Дак от калі б узяць і сарганізаваць
+06_526.wav	міліраціўнае таварыства са арганізавалі ўжо адно патушылі ўсе пажары прывезлі пажарную	міліраціўнае таварыства!.. Сарганізавалі ўжэ адно! Патушылі ўсе пажары! Прывезлі пажарную!..
+06_527.wav	андрэй руды крыкнуў дубадзелу каб далі яму слова сказаць ноту на гэты паклёп	Андрэй Руды крыкнуў Дубадзелу, каб далі яму слова, сказаць ноту на гэты паклёп.
+06_528.wav	не чакаючы згоды з абурэннем накінуўся на насмешнікаў пажарную то ён абяцаў прывесці але ж грошай сабралі мала хапіла толькі купіць два багры сякеру тры вядры	Не чакаючы згоды, з абурэннем накінуўся на насмешнікаў: пажарную-то ён абяцаў прывезці, але ж грошай сабралі мала, хапіла толькі купіць два багры, сякеру, тры вядры.
+06_529.wav	хтосьці перабіў яго пытаннем куды гэта ўсё знікла але дубацел не даў рудому апраўдацца заявіўшы што пытання гэтага няма ў парадку дня	Хтосьці перабіў яго пытаннем, куды гэта ўсё знікла, але Дубадзел не даў Рудому апраўдацца, заявіўшы, што пытання гэтага няма ў парадку дня.
+06_530.wav	руды стаў спрачацца з ім і гаворка танула ў гомане гаварылі ўсе не аддаючы здаецца ніякай увагі не меканору які яшчэ хацеў гаварыць штосьці ні прэзідыуму	Руды стаў спрачацца з ім. Іх гаворка танула ў гомане: гаварылі ўсе, не аддаючы, здаецца, ніякай увагі ні Міканору, які яшчэ хацеў гаварыць штосьці, ні прэзідыуму.
+06_531.wav	міканор пастаяў пачакаў і пакрыўджаны такой няўвагаю сеў васіль заўважыў што апейка які зноў пачаў гаварыць калі ў хаце прыціхла ні слова не сказаў пра меліярацыйнае таварыства	Міканор пастаяў, пачакаў і, пакрыўджаны такой няўвагаю, сеў. Васіль заўважыў, што Апейка, які зноў пачаў гаварыць, калі ў хаце прыціхла, ні слова не сказаў пра меліярацыйнае таварыства,
+06_532.wav	а ўсё прагрэблю толькі прагрэблю пасля яго хто б ні адгукаўся усе гаварылі супроцьмеканоравай прапановы	а ўсё пра грэблю, толькі пра грэблю. Пасля яго хто б ні адгукаўся, усе гаварылі супроць Міканоравай прапановы
+06_533.wav	аб асушцы балота аб меліярацыйным таварыстве апейка ўсё слухаў моўчкі здавалася нібы падтрымліваў такія думкі	аб асушцы балота, аб меліярацыйным таварыстве. Апейка ўсё слухаў моўчкі і, здавалася, нібы падтрымліваў такія думкі.
+06_534.wav	васіля амаль не здзіўляла тое што большасць ужо згаджалася з апейкавай прапановай грэблю трэба рабіць	Васіля амаль не здзіўляла тое, што большасць ужо згаджалася з Апейкавай прапановай грэблю трэба рабіць.
+06_535.wav	напужаліся што шэсць за балота загадаюць брацца ўсё ткі з грэблі меней клопату	Напужаліся, што шчэ і за балота загадаюць брацца. Усё-такі з грэбляй меней клопату...
+06_536.wav	ён і сам баючыся каб не пачалі ўгаворваць калі не адразу лезці было так апаць канавы то ўступіць у таварыства плаціць пай	Ён і сам, баючыся, каб не пачалі ўгаворваць, калі не адразу лезці ў балота капаць канавы, то ўступіць у таварыства, плаціць пай,
+06_537.wav	з лёгкай душой прагаласаваў рабіць грэблю ну застаецца толькі выбраць старшага задаволена прамовіў апейка калі рукі апусціліся я думаю што на гэтую пасаду	з лёгкай душой прагаласаваў рабіць грэблю. Застаецца толькі выбраць старшага, задаволена прамовіў Апейка, калі рукі апусціліся. Я думаю, што на гэту пасаду
+06_538.wav	не знайсці лепшага чалавека як міканор у многіх з тых хто сядзеў на сходзе была відаць іншая думка	не знайсці лепшага чалавека, як Міканор! У многіх з тых, хто сядзеў на сходзе, была, відаць, іншая думка:
+06_539.wav	адзін андрэй руды адразу сказаў што згодны і нават запляску ў далоні яго падтрымалі толькі некалькі чалавек	адзін Андрэй Руды адразу сказаў, шго згодны, нават запляскаў у далоні. Яго падтрымалі толькі некалькі чалавек.
+06_540.wav	другія ж параду апейкі прынялі без радасці у хаце стала нядобра ціха	Другія ж параду Апейкі прынялі без радасці, у хаце стала нядобра ціха.
+06_541.wav	каб не выбраць халеру гарача не ў меру крыкнула сарока яна мусіць сказала тое што думалі многія але апейка апярэдзіў гаворкі што маглі б пашкодзіць міканору	Кеб не выбраць халеру гарачы не ў меру! крыкнула Сарока. Яна, мусіць, сказала тое, што думалі многія. Але Апейка апярэдзіў гаворкі, што маглі б пашкодзіць Міканору:
+06_542.wav	гарачы не бяда не быў бы халодны гарачы значыць дабра людзям хоча неабыякавы значыць справу павядзе добра	Гарачы не бяда! Не быў бы халодны! Гарачы значыць, дабра людзям хоча, неабыякавы! Значыць, справу павядзе добра.
+06_543.wav	яго паслухаліся міканора дык міканора адчувалася што людзі ўжо стомленыя	Яго паслухаліся: Міканора дык Міканора. Адчувалася, што людзі ўжо стомлены
+06_544.wav	і з сходам і познім часам і цяпер калі галоўны клопат рабіць грэблю узялі на душу і нічога важнага не будзе больш чакалі адно каб хутчэй разысціся	і сходам і познім часам, і цяпер, калі галоўны клопат, рабіць грэблю, узялі на душу і нічога важнага не будзе больш, чакалі адно, каб хутчэй разысціся.
+06_545.wav	выбраўшы міканора яны і павалілі шумна з хаты адзін можа васіль пайшоў у гурце хлопцаў на двор неахвотна як бы пакідаючы ў хаце надзею	Выбраўшы Міканора, яны і павалілі шумліва з хаты. Адзін, можа, Васіль пайшоў у гурце хлопцаў на двор неахвотна, як бы пакідаючы ў хаце надзею.
+06_546.wav	ён прайшоў трохі па белай вуліцы адстаў ад хлопцаў ісці дамой не хацелася як бы прывяззю цягнула назад	Ён прайшоў трохі па белай вуліцы, адстаў ад хлопцаў. Ісці дамоў не хацелася. Як бы прывяззю цягнула назад
+06_547.wav	да хадошчанай хаты дзе была яшчэ ганна вось прайшоў паўз яго чорны пракоп сарока якая ўраніла словы мабыць абмеканору	да Хадосьчынай хаты, дзе была яшчэ Ганна. Вось прайшоў паўз яго чорны Пракоп, Сарока, якая ўраніла словы, мабыць, аб Міканору:
+06_548.wav	ад службы дурасць пажыве розуму нажыве нажыве будзь не можа калі на штогожы	Ад службы дурасць. Пажыве розуму нажыве!.. Нажыве, буць не можа, калі на што
+06_549.wav	ціха задуменна працё яе ганнян бацька не заўважыў нават васяля	гожы!.. Ціха, задуменна працёгся яе, Ганнін, бацька, не заўважыў нават Васіля.
+06_550.wav	зайчык падляцеў сунуў бародкаю квасялёваму твару аты чаго тут забыўся дзе свая хата	Зайчык падляцеў, сунуў бародку к Васілёваму твару: А ты чаго тут? Забуўся, дзе свая хата?
+06_551.wav	хіхікаючы подскакам пабег дахаты яшчэ прайшло некалькі постацей гаманкіх маўклівых	Хіхікаючы, подскакам пабег дахаты. Яшчэ прайшло некалькі постацей, г��манкіх, маўклівых.
+06_552.wav	і вось спынілася анямела сэрца ганны ідзе з нейкім страхам і баязлівай надзеяй	І вось спынілася, анямела сэрца: Ганна ідзе. З нейкім страхам і баязлівай надзеяй,
+06_553.wav	перасельваючы нявер я ступіў насустрач добры вечар ноч ужо	перасільваючы нявер'е, ступіў насустрач: Добры вечар!.. Ноч ужэ,
+06_554.wav	няласкавае калюча сказала яна пайшлі моўчкі хацеў гаварыць прымушаў сябе гаварыць каб не было гэтай цякучай маўклівасці	няласкава, калюча сказала яна. Пайшлі моўчкі. Хацеў гаварыць, прымушаў сябе гаварыць, каб не было гэтай пякучай маўклівасці,
+06_555.wav	і не мог расшчапіць губ а потым было позна пачуў ззаду крокі азірнуўся даганяў яўхім	і не мог расшчапіць губ. А потым было позна: пачуў ззаду крокі, азірнуўся даганяў Яўхім.
+06_556.wav	дагнаў пайшоў з другога боку засмяяўся па прыцельску да сядзела такі да канца цярплівая	Дагнаў, пайшоў з другога боку. Засмяяўся па-прыяцельску: Дасядзела да канца! Цярплівая!..
+06_557.wav	васіль пачуў сябе лішнім праз некалькі дзён васіль ехаў з возам галля па лесе	Васіль пачуў сябе лішнім...... Праз некалькі дзён Васіль ехаў з возам галля па лесе:
+06_558.wav	куранёўцы вазілі галлё крэблі нарыхтоўвалі летам сюды дабрацца не было б як лес быў на балоце	куранёўцы вазілі галлё к грэблі, нарыхтоўвалі. Летам сюды дабрацца не было б як лес быў на балоце.
+06_559.wav	выязджаючы сцэліку на дарогу васіль раптам сышоўся шчарнушкам які таксама ехаў па дарозе	Выязджаючы з цаліку на дарогу, Васіль раптам сышоўся з Чарнушкам, які таксама ехаў па дарозе.
+06_560.wav	чарножка адстаў ад свайго воза пачакаў васяля закурыў з ім пайшлі разам	Чарнушка адстаў ад свайго воза, пачакаў Васіля, закурыў з ім. Пайшлі разам.
+06_561.wav	ты чаму я то ўсім паказвацца ка мне перастаў запытаў неба як чарнушка	Ты чаму ето саўсім паказвацца ка мне перастаў? запытаў не абы-як Чарнушка.
+06_562.wav	васіль адвярнуў твар а так чарножка не адступіўся ты мо праганна што грэцца яго думаеш	Васіль адвярнуў твар: А так... Чарнушка не адступіўся: Ты мо пра Ганну што, грэц яго, думаеш?
+06_563.wav	дык не думай чакае яна цябе дык коса зірнуў васіль яўхім жа корч капылы падбівае	Дак не думай. Чакае яна цябе. Дак, коса зірнуў Васіль, Яўхім жа, Корч... капылы падбівае...
+06_564.wav	ліпне грэць яго але то ўсё пустое ты заходзь не думай нічога	Ліпне, грэц яго! Але то ўсё пустое. Заходзь, не думай нічого.
+07_001.wav	раздзел другі зіма дужэла патроху то ціснулі зямлю халады і чыстай беллю аж адбірала вочы	Раздзел другі Зіма дужэла патроху. То ціснулі зямлю халады і чыстай беллю аж адбірала вочы
+07_002.wav	шырыліся палі то мокла ад ліга снег цямнеў і нудны беспрасветны цярусіў дождж	шырыліся палі, то мокла адліга снег цямнеў, і, нудны, беспрасветны, церусіў дождж.
+07_003.wav	толькі пад самы новы год маразы скавалі зямлю як след і зіма стала ўладарыць адна	Толькі пад самы Новы год маразы скавалі зямлю як след і зіма стала ўладарыць адна:
+07_004.wav	з��сцілала абшары новымі і новымі выбеленымі палотнамі абложвала хаты і хлявы гурбамі	засцілала абшары новымі і новымі выбеленымі палотнамі, абложвала хаты і хлявы гурбамі,
+07_005.wav	праразала вуліцы белымі гарамі з дня на дзень метанор усё больш абвыкаўся зноў з колішняю сваёй дамоўкай	пераразала вуліцы белымі гарамі... З дня на дзень Міканор усе больш абвыкаўся зноў з колішняю сваёй дамоўкай,
+07_006.wav	з новымі клопатамі і абавязкамі з дня ў дзень трэба было памагаць дома бацьку і маці напаіць накарміць жывёлу прывесці сена дастаць нарэзаць дроў	з новымі клопатамі і абавязкамі. З дня ў дзень трэба было памагаць дома бацьку і матцы напаіць, накарміць жывёлу, прывезці сена, дастаць, нарэзаць дроў.
+07_007.wav	а больш турботай было па за домам з грэбляю па цвёрдых санных дарогах вазілі ку зболакаю каля цагельні дручкі галлё бярвенні	А больш турботы было па-за домам, з грэбляю. Па цвёрдых санных дарогах вазілі к узболатку каля цагельні дручкі, галлё, бярвенні.
+07_008.wav	кожны дзень калі хто небудзь ехаў у лес дзеля грэблі міканор выбіраўся ці разам у лес ці да цагельні	Кожны дзень, калі хто-небудзь ехаў у лес дзеля грэблі, Міканор выбіраўся ці разам у лес, ці да цагельні
+07_009.wav	сустракаў возчыкаў памагаў складваць прывезеныя запісваў у блакнот хто што зрабіў	сустракаў возчыкаў, памагаў складваць прывезенае, запісваў у блакнот, хто што зрабіў.
+07_010.wav	ледзь не кожны вечар хадзіў міканор па куранёўскіх хатах дамаўляўся пра падводы на грэблю	Ледзь не кожны вечар хадзіў Міканор па куранёўскіх хатах, дамаўляўся пра падводы на грэблю.
+07_011.wav	і для дамоўкі і для грэблі рабіў міканор усё з ахвотаю асабліва тады калі ўсталяваліся звонкія маразы калі так весела зіхцелі пад чырвоным сонцам палі	І для дамоўкі, і для грэблі рабіў Міканор усё з ахвотаю асабліва тады, калі ўсталяваліся звонкія маразы, калі так весела зіхцелі пад чырвоным сонцам палі,
+07_012.wav	калі лес поўніўся такой вусцішнасцю што хацелася як малому дурасліва паваліцца ў снег ці закрычаць на ўвесь свет	калі лес поўніўся такой вусцішнасцю, што хацелася, як малому, дурасліва паваліцца ў снег ці закрычаць на ўвесь свет!
+07_013.wav	у такія дні ў лесе за вярсту было чуваць як недзе падае рассыпаючыся на ляту белы камяк з патрывожанай галіны	У такія дні ў лесе за вярсту было чуваць, як недзе падае, рассыпаючыся на ляту, белы камяк з патрывожанай галіны...
+07_014.wav	ці ішоў па лясному цаліку правальваючыся часам да пояса ці абтопваў снег вакол дрэўца ці памагаў пілаваць і лажыць на воз	Ці ішоў па лясному цаліку, правальваючыся часам да пояса, ці абтоптваў снег вакол дрэўца, ці памагаў пілаваць і лажыць на воз
+07_015.wav	радасна было чуць як хораша молада поўніць цела дужая гарачыня	радасна было чуць, як хораша, молада поўніць цела дужая гарачыня.
+07_016.wav	дрэўцы галлё танулі ў снезе калі абсякаў галлё цягнуў іх	Дрэўцы, галлё танулі ў снезе калі абсякаў ��аллё, цягнуў іх
+07_017.wav	мокрыя рукі пякло як крапіваю абцірэй рукі аб палусвіты хукаў грэў і зноў з вясёлай ахвотаю пілаваў абсякаў валок да саней	мокрыя рукі пякло, як крапівою. Абціраў рукі аб палу світы, хукаў грэў і зноў з вясёлай ахвотаю пілаваў, абсякаў, валок да саней.
+07_018.wav	а якое шчасце было потым ехаць назад чуць як тонка пяюць палазы на выслізганых жоўтых каляінах	А якое шчасце было потым ехаць назад, чуць, як тонка пяюць палазы на выслізганых, жоўтых каляінах,
+07_019.wav	як прыгожа звонка рыпіць пад намёрзлымі па сталамі ры	як прыгожа, звонка рыпіць пад намерзлымі пасталамі:
+07_020.wav	ры а якое шчасце было бачыць што растуць і растуць аснежаныя горкі галля і дрэў каля цагельні	рып-рып. А якое шчасце было бачыць, што растуць і растуць аснежаныя горкі галля і дрэў каля цагельні,
+07_021.wav	ехаць на лёгкіх санях дахаты з лагодным дружбацкім настроеным дзядзькам	ехаць на лёгкіх санях дахаты, з лагодным, дружбацкі настроеным дзядзькам!..
+07_022.wav	шчасце было калоць дровы дома пад павеццю адной гімнасцёрцы з расшпіленым каўняром	Шчасце было і калоць дровы дома пад павеццю, у адной гімнасцёрцы з расшпіленым каўняром
+07_023.wav	унесці парыпучым ганку ў хату звонка кінуць у кутку чуць як маці глядзіць з удзячнасцю і замілаваннем	унесці па рыпучым ганку ў хату, звонка кінуць у кутку, чуць, як маці глядзіць з удзячнасцю і замілаваннем...
+07_024.wav	сваё хараство было на лузе змёрзлае сена адрывалася ад стажка лажылася ў сані з сухім ломкім шамаценнем сярэдзіны патыхала цеплынёй густым казытлівым настоем з ляжала і травы здавалася было такое смачнае што і сам быццам з'еў бы	Сваё хараство было на лузе. Змерзлае сена адрывалася ад стажка, лажылася ў сані з сухім, ломкім шамаценнем, з сярэдзіны патыхала цеплынёй, густым, казытлівым настоем зляжалай травы, здавалася, было такое смачнае, што і сам быццам з'еў бы!..
+07_025.wav	пасля марозу дзённых дарог добра было чуць цяпло хаты	Пасля марозу дзённых дарог добра было чуць цяпло хаты,
+07_026.wav	бавіць вечары навячорках з дзяўчатамі у гаворка з таварышамі з дзядзькамі што часта сыходзіліся ў дымную адлучыны бацькаву хату	бавіць вечары на вячорках з дзяўчатамі, у гаворках з таварышамі, з дзядзькамі, што часта сыходзіліся ў дымную ад лучыны бацькаву хату.
+07_027.wav	вячоркі амаль заўсёды былі вясёлыя з бесклапотным смехам сумнымі і гарэзнымі песнямі жартачкімі дзявочым віскам	Вячоркі амаль заўсёды былі вясёлыя, з бесклапотным смехам, з сумнымі і гарэзнымі песнямі, з жартачкамі і дзявочым віскам.
+07_028.wav	круціліся шарахцелі коламі самапраткі здавалася таксама то весела то сумна то задуменна	Круціліся, шархацелі коламі самапрадкі здавалася, таксама то весела, то сумна, то задуменна.
+07_029.wav	пад спевы самапрадак пад жартачкі і песні міканор які па прыкладу хоне насіўшы нельзухавата напашкі	Пад спевы самапрадак, пад жартачкі і песні Міканор, які па прыкладу Хо��і насіў шынель зухавата напашкі,
+07_030.wav	прыглядаўся да падрослых куранёўскіх дзяўчат прыглядаўся з цікавасцю	прыглядаўся да падрослых куранёўскіх дзяўчат прыглядаўся з цікавасцю,
+07_031.wav	стамлівым прадчуваннем нязнанага шчасця вочы яго вельмі хутка выбралі з усіх хто рупіўся каля прасніц	з тамлівым прадчуваннем нязнанага шчасця. Вочы яго вельмі хутка выбралі з усіх, хто рупіўся каля прасніц,
+07_032.wav	бялявую канапляначку хадоську і чарнушкаву гану	бялявую канапляначку Хадоську і Чарнушкаву Ганну.
+07_033.wav	хоць адзеты былі не так як мазырскія якія гулялі па прыпецкаму берагу	Хоць адзеты былі не так, як мазырскія, якія гулялі па прыпяцкаму берагу, у
+07_034.wav	узрэб'е ды вясковыя андаракі былі адзеты нават у гэтым адзенне з любой мазырскай хараство маглі паспрачацца	зрэб'е ды вясковыя андаракі былі адзеты, нават у гэтым адзенні з любой мазырскай хараством маглі б паспрачацца!
+07_035.wav	асабліва ўпадабалася міканору хадоська але міканор не кінуўся са сваімі заляцаннямі адразу	Асабліва ўпадабалася Міканору Хадоська. Але Міканор не кінуўся са сваімі заляцаннямі адразу,
+07_036.wav	толькі глядзеў прыхільна здалёк ды ўздыхаў на адзіноце нават у сваім вайсковым адзенні якое вельмі выгадна вылучала яго сярод хлопцаў	толькі глядзеў прыхільна здалёк ды ўздыхаў на адзіноце. Нават у сваім вайсковым адзенні, якое вельмі выгадна вылучала яго сярод хлопцаў,
+07_037.wav	помніў міканор праз свой васпаваты твар прабілаватыя бровы і блеклыя нібы выцвілыя вочы	помніў Міканор пра свой васпаваты твар, пра белаватыя бровы і блеклыя, нібы выцвілыя, вочы,
+07_038.wav	але была тут і іншая прычына хадоська падабалася коню і хоць конь і сам прызнаўся з нейкім вясёлым адчаннем шкадаваннем што душа хадоскі не ляжыць да яго	але была тут і іншая прычына: Хадоська падабалася Хоню. І хоць Хоня сам прызнаўся з нейкім вясёлым, адчайным шкадаваннем, што душа Хадоські не ляжыць да яго
+07_039.wav	і нічога людскага ў іх відаць не выйдзе міканор пэўна ўсё ж не стаў бы на дарозе таварышу	і нічога людскага ў іх, відаць, не выйдзе, Міканор, пэўна, усё ж не стаў бы на дарозе таварышу.
+07_040.wav	хострым вострым позіркам сам улавіў як глядзець міканорнага дочку прыгледзеўся праверыў	Хоня быстрым вострым позіркам сам улавіў, як глядзіць Міканор на Хадоську, прыгледзеўся, праверыў і,
+07_041.wav	і калі ішлі ўдвух звячорак бесклапотна павёў плячыма зарагатаў параіў ідзі паспрабуй мо да цябе весялейшае будзе не прападаць жа ёй адной праз мяне	калі ішлі ўдвух з вячорак, бесклапотна павёў плячыма, зарагатаў, параіў: Ідзі, паспрабуй, мо да цябе весялейшая будзе! Не прападаць жа ёй адной цераз мяне!..
+07_042.wav	на другі вечар ён сам выйшаў звячорак разам з хадойскай іміканорам	На другі вечар ён сам выйшаў з вячорак разам з Хадоськай і Міканорам,
+07_043.wav	нёс самапратку лёгка зухавата пасвістваў пасмейваўся правёў трохі	нёс самапрадку лёгка, зухавата пасвістваў, пасмейваўся правёў трохі,
+07_044.wav	раптам сунуў самапратку міканору сказаў што трэба дахаты табар дамашні мабыць чакае	раптам сунуў самапрадку Міканору, сказаў, што трэба дахаты: табар дамашні, мабыць, чакае!
+07_045.wav	на развітанне падбадзёрліва стукнуў міканора па плячы ідзі брат	На развітанне падбадзёрліва стукнуў Міканора па плячы: ідзі, брат,
+07_046.wav	жадаю шчасця але з меканорам канапляначка не павесялела ішла ў кароценькім кажушку з чорным барановым каўнерыкам	жадаю шчасця!.. Але і з Міканорам Канапляначка не павесялела: ішла ў кароценькім кажушку з чорным барановым каўнерыкам,
+07_047.wav	у акаратных лапціках і белых анучках амаль да кален апяразаных аборкамі	у акуратных лапціках і белых анучках, амаль да кален аперазаных аборкамі
+07_048.wav	быццам бы і слухала міканорую гаворку а сама чулася была далёкая ад гаворкі гэтай	быццам бы і слухала Міканораву гаворку, а сама чулася была далёкая ад гаворкі гэтай,
+07_049.wav	абыякавая была як дайшлі да яе хаты міканор вольнай рукой узяў за хадойшчыну дробную ручку хацеў затрымаць каля варот	абыякавая была. Як дайшлі да яе хаты, Міканор вольнай рукой узяў за Хадосьчыну дробную ручку, хацеў затрымаць каля варот
+07_050.wav	такая лагодная цішыня ляжала над сялом так мякка кружыўся снег таіў на твары бяліў яе каўнерык	такая лагодная цішыня ляжала над сялом, так мякка кружыўся снег, таяў на твары, бяліў яе каўнерык!
+07_051.wav	алекана пляначка ўзяла руку пакруціла галавою не	але Канапляначка ўзяла руку, пакруціла галавою: не,
+07_052.wav	няма чаго стаяць нічога не змянілася і ў другі вечар ішла побач а нібы не бачыла і не чула яго была недзе далёка	няма чаго стаяць! Нічога не змянілася і ў другі вечар: ішла побач, а нібы не бачыла і не чула яго, была недзе далёка,
+07_053.wav	з некім другім яшчэ да таго як дайшлі да хадошчанай хаты міканор перастаў жартаваць забаўляць	з нейкім другім. Яшчэ да таго, як дайшлі да Хадосьчынай хаты, Міканор перастаў жартаваць, забаўляць:
+07_054.wav	чаго гаварыць глухой яму стала нудна у трэці раз ён сам не пайшоў з ёю	чаго гаварыць глухой! Яму стала нудна. У трэці раз ён сам не пайшоў з ёю...
+07_055.wav	цікавей было ісці шчарнушкавай ганнай якая хоць і кпіла то з яго армейскага хараства то з яго заляцанняў дыхадоскі	Цікавей было ісці з Чарнушкавай Ганнай, якая хоць і кпіла то з яго армейскага хараства, то з яго заляцанняў да Хадоські,
+07_056.wav	але ж чула бачыла яго была дасцітная вясёлае было б з ёй зусім добра калі б па абодва бакі ганны не ішлі хмурна насцярожаны сусед васіль што амаль увесь час цяжка маўчаў ды з падазронасцю прыслухоўваўся	але ж чула, бачыла яго, была дасціпная, вясёлая. Было б з ёй зусім добра, калі б па абодва бакі Ганны не ішлі хмурны, насцярожаны сусед Васіль, што амаль увесь час цяжка маўчаў ды з падазронасцю прыслухоўваўся,
+07_057.wav	і ганарлівы ўпэўнены нахабны яўхі малушак яны тапталі снег побач і міканор чуў ув��сь час чуў што гану хоць яна і гаворыць больш з ім	і гаварлівы, упэўнены, нахабны Яўхім Глушак. Яны тапталі снег побач, і Міканор чуў, увесь час чуў, што Ганну, хоць яна і гаворыць больш з ім,
+07_058.wav	хвалююць папраўдзе толькі яны да васіляганна ласкавейшая не тоіць	хвалююць папраўдзе толькі яны. Да Васіля Ганна ласкавейшая, не тоіць,
+07_059.wav	нават нібы знарок паказвае што горнецца да яго аднак глушака гэта нічога не бянтэжыць не збівае яго	нават нібы знарок паказвае, што горнецца да яго, аднак Глушака гэта ні трохі не бянтэжыць, не збівае яго
+07_060.wav	той ліслівы то нахабнай упэўненасці ён нібы цвёрда ведае загадзя што як бы там ні было ўдачы дастанецца яму	то ліслівай, то нахабнай упэўненасці. Ён нібы цвёрда ведае загадзя, што, як бы там ні было, удача дастанецца яму...
+07_061.wav	ну й задавак а ну і нахаба падзівіўся зазлаваў меканор дзержыцца як бы роўнага яму нікога няма багацей паганы	Ну і задавака, ну і нахаба! падзівіўся, зазлаваў Міканор. Дзержыцца, як бы роўнаго яму нікого няма, багацей паганы!..
+07_062.wav	ён пагразіўся думкаю пахадзі па хадзішчы прыгнём тваю пысу к зямлі	Ён пагразіўся думкаю: Пахадзі, пахадзі шчэ прыгнем пысу тваю к зямлі,
+07_063.wav	рот увесь ваш паганы к зямлі прагнём карчоўскае насенне але хочаш не хочаш трэба было прызнацца што і тут калі ганны	род увесь ваш паганы к зямлі прыгнем, карчоўскае насенне!.. Але хочаш не хочаш трэба было прызнацца, што і тут, каля Ганны,
+07_064.wav	хадзіць яму няма чаго ён тут ужо не той што трэці а чацвёрты лішні не шанцуе мне не сакрэт па гэтай часці вывеў нібы падсмейваючы сябе меканор	хадзіць яму няма чаго. Ён тут ужо не тое што трэці, а чацверты лішні! Не шанцуе мне не сакрэт па етай часці! вывеў, нібы падсмейваючыся з сябе, Міканор.
+07_065.wav	па ўсяму відаць перамяніць цэль трэба аднак хоць і цяпер хадзіў навячоркі як і раней	Па ўсяму відаць, перамяніць цэль трэба!.. Аднак, хоць і цяпер хадзіў на вячоркі, як і раней,
+07_066.wav	амаль кожны вольны вечар праводзіў ужо каго давядзецца у іншыя вечары і вольныя дні бавіўся ў гурце прыяцеляў найчасцей схонім і алёшым губатым	амаль кожны вольны вечар, праводзіў ужо каго давядзецца... У іншыя вечары і вольныя дні бавіўся ў гурце прыяцеляў найчасцей з Хонем і Алёшам Губатым. Калі
+07_067.wav	калі сыходзіліся ў цёмнай такой нізенькай што верхмі каб норавай будзёнаўкі чапляў столь	сыходзіліся ў цёмнай і такой нізенькай, што верх Міканоравай будзёнаўкі чапляў столь,
+07_068.wav	хаця адзінага куранёўскага гарманіста алеша звычайна выцягваў са скрыні беражліва загорнуты ў матчыну хустку гармонік	хаце адзікага куранёўскага гарманіста, Алёша звычайна выцягваў са скрыні беражліва загорнуты ў матчыну хустку гармонік.
+07_069.wav	садзіўся ён заўсёды на адзін і той жа ўслончык між сталом і скрыняю	Садзіўся ён заўсёды на адзін і той жа ўслончык, між сталом і скрыняю,
+07_070.wav	заўсёды пачынаючы іграць прыкладваў галаву вухам да ��армоніка пачынаў алёшы часцей за ўсё з песень	заўсёды, пачынаючы іграць, прыкладваў галаву вухам да гармоніка. Пачынаў Алёша часцей за ўсё з песень,
+07_071.wav	і песні любіў найбольш сумныя жаллівыя асабліва шчыра журботна і граў і спяваў алешы песню пра бедака салдата	і песні любіў найбольш сумныя, жаллівыя. Асабліва шчыра, журботна іграў і спяваў Алёша песню пра бедака-салдата.
+07_072.wav	вялікаю тугою бралі не вельмі чулае міканоравае сэрца словы скаргі	Вялікай тугою бралі не вельмі чулае Міканорава сэрца словы-скаргі:
+07_073.wav	і змучаны скалечаны крывавай той вайной з адной нагой аторванай гранатай праклятой	Ізмучаны, скалечаны Крывавай той вайной, З адной нагой аторваной Гранатай праклятой...
+07_074.wav	да ціхага хрыплаватага спеву далучыўся звонкі і чысты коніў галасок і скарга боль як бы стала шырыцца мацнець	Да ціхага хрыплаватага спеву далучыўся звонкі і чысты Хонеў галасок, і скарга-боль як бы стала шырыцца, мацнець,
+07_075.wav	ірвацца з хаты ў свет ідзе ад бядняк дай думае кружыцца ў галаве	ірвацца з хаты, у свет: Ідзёт бядняк дай думае, Кружыцца ў галаве.
+07_076.wav	за чым за чым я ўбіт не быў у крывавай той вайне за чым прыйду калекаю ўрадзіцельскі свой дом	Зачым, зачым я ўбіт не буў Ў крывавай той вайне... Зачым прыйду калекаю Ў радзіцельскі свой
+07_077.wav	а там сям'я галодная а я лішон трудом міканор бачыў як мабыць не ў першы раз	дом, А там сям'я галодная, А я лішон трудом... Міканор бачыў, як мабыць, не ў першы раз
+07_078.wav	каля печы алёшавай маці выцірае слёзы як сумныя ціснецца да падаконніка немаладая алёшавая сястра	каля печы Алёшава маці выцірае слёзы, як сумная ціснецца да падаконніка немаладая Алёшава сястра,
+07_079.wav	як дыміць люлькаю спусціўшы ногі з печы яго бацька ды і сам міканор чуў сябе растрывожана	як дыміць люлькаю, спусціўшы ногі з печы, яго бацька. Ды і сам Міканор чуў сябе растрывожана,
+07_080.wav	спачуваў бедако калеку якіх столькі перабачыў і ў куранях	спачуваў бедаку-калеку, якіх столькі перабачыў і ў Куранях,
+07_081.wav	і ў мазыры давай што небудзь весялейшае не вытраву смутку першы крыкнуў а лёш у коня	і ў Мазыры... Давай што весялейшае! не вытрываў смутку першы, крыкнуў Алёшу Хоня.
+07_082.wav	міканор і рота не паспеў адкрыць каб падтрымаць таварышы калюша спрытна пабег пальцамі па гузіках на гармоніку даў барыню	Міканор і рота не паспеў адкрыць, каб падтрымаць таварыша, як Алёша спрытна пабег пальцамі па гузіках на гармоніку, даў барыню.
+07_083.wav	хоне толькі гэтага й чакаў ускочыў з услона ссунуў шапку яшчэ далей на макаўку тупнуў лаццем эшкада падлога была земляная	Хоня гэтага толькі і чакаў ускочыў з услона, ссунуў шапку яшчэ далей на макаўку, тупнуў лапцем, эх, шкада, падлога была земляная,
+07_084.wav	крыкнуў гарэзна зазыўнай і дробнай чачоткай пакіраваў на сярэдзіну хаты	крыкнуў гарэзна, зазыўна і дробнай чачоткай пакіраваў на сярэдзіну хаты.
+07_085.wav	тупаў лапцямі ківаўся ў прысятку скокваў круціўся падганяў давай давай ні шкаду і гармоніка ён вярнуўся куслону кміканору змораны нашчэнт соп важка выціраў шапкаю замакрэлы учырванелы шчаслівы твар	Тупаў лапцямі, ківаўся ўпрысядку, ускокваў, круціўся, падганяў: Давай, давай! Не шкадуй гармоніка! Ён вярнуўся к услону, к Міканору, змораны нашчэнт, соп важка, выціраў шапкаю змакрэлы, учырванелы, шчаслівы твар.
+07_086.wav	і алюшыла маці ад прыпека і бацька з печы хвалілі яго ён і сам ведаў што хваліць ёсць за што	І Алёшава маці ад прыпека, і бацька з печы хвалілі яго, ён і сам ведаў, што хваліць ёсць за што,
+07_087.wav	але сядзеў сціпла сціпла ж пасміхваючыся з сябе сказаў	але сядзеў сціпла. Сціпла ж, пасміхваючыся з сябе, сказаў:
+07_088.wav	было б нашто добрая такая ахвота от я прабіў так ты на работу ж нязломак запярэчыла лёшавая сястра	Було б на што добрае такая ахвота!.. От кеб рабіў так! І на работу ж не зломак! запярэчыла Алёшава сястра.
+07_089.wav	зломак не зломак а пагуляць люблю болей як трэба згадваючы потым на адзіноце песню пра калеку салдата	Зломак не зломак, а пагуляць люблю. Болей як трэба!.. Згадваючы потым, на адзіноце, песню пра калеку-салдата,
+07_090.wav	міканор раптам пачуў што яна ўжо як бы і не падабаецца	Міканор раптам пачуў, што яна ўжо як бы і не падабаецца.
+07_091.wav	не такая яна і добрая вельмі ж багата ў ёй плач у слёз шуныя йныя бы выстарцаваць скарынку хлеба хоча	Не такая яна і добрая: вельмі ж багата ў ёй плачу, слёз. Усё ные і ные, бы выстарцаваць скарынку хлеба хоча.
+07_092.wav	ні савецкая песня царскага рэжыму яшчэ відно не перадае песні ні сакрэт	Не савецкая песня, царскага рэжыму шчэ, відно. Не перадавая песня, не сакрэт...
+07_093.wav	пачуўшы песню ў другі раз міканор хоць і ведаў што алеша можа пакрыўдзіцца не прамаўчаў бязлітасна ўрэзаў праўду матку пра песню	Пачуўшы песню ў другі раз, Міканор, хоць і ведаў, што Алёша можа пакрыўдзіцца, не прамаўчаў, бязлітасна ўрэзаў праўду-матку пра песню. Алёша,
+07_094.wav	але ж як і чакаў меканор пачырванеў пакрыўдзіўся было відаць моцна	як і чакаў Міканор, пачырванеў, пакрыўдзіўся, было відаць, моцна
+07_095.wav	адразу ж з выглядам чалавека якога вельмі абразілі сабраў зняў гармонік з пляча	адразу ж з выглядам чалавека, якога вельмі абразілі, сабраў, зняў гармонік з пляча,
+07_096.wav	стаў загортваць хустку хоне першы кінуўся ратаваць над ламаную дружбу нядобрае	стаў загортваць у хустку. Хоня першы кінуўся ратаваць надламаную дружбу. Нядобрая, ну
+07_097.wav	ну няхай табе нядобрае мне дык спадабаецца задушу бярэ але ж яшчэ так грае так спявае лепшай здаецца век не чуў	няхай табе нядобрая! А мне дак падабаецца, за душу бярэ! Алёша шчэ так грае, так спявае лепшай, здаецца, век не чуў!
+07_098.wav	коня пайшоў у наступ наміканора мы ў цябе лепшае е давай сваю лепшую як не падабаецца етае пабачым	Хоня пайшоў у наступ на Міканора: А мо ў цябе лепшая е? Давай сваю лепшую, як не падабаецца етая! Пабачым!
+07_099.wav	а магу й даць не саступаў міканор давай давай пабачым дык знаеш жа	А магу і даць! не саступіў Міканор. Давай, давай! Пабачым! Дак знаеш жа,
+07_100.wav	як я спяваю а мы ўсё адно разбяромся давай міканор тым голасам якім ён спяваў з аддзяленнем ці ўзводам калі ішоў у страі мазырскімі вуліцамі пачаў марш будзённага	як я спяваю... А мы ўсё адно разбяромся! Давай! Міканор тым голасам, якім ён спяваў з аддзяленнем ці ўзводам, калі ішоў у страі мазырскімі вуліцамі, пачаў Марш Будзённага.
+07_101.wav	узяў трохі высакавата і вельмі звонка сарваўся і абараняючы песню сказаў	Узяў трохі высакавата і вельмі звонка, сарваўся і, абараняючы песню, сказаў:
+07_102.wav	аднаму яе трудна яна вельмі добры выходзіць калі строй спявае	Аднаму яе трудно! Яна вельмі добра выходзіць, калі строй спявае!..
+07_103.wav	дай спяваць умее хоне стрымаў усмешку а песня ну і праўда нічога	Дай спяваць умее! Хоня стрымаў усмешку. А песня, дак і праўда, нічого,
+07_104.wav	алёшы алёшы прамаўчаў толькі канечне не таму спеваку дасталася от я б хто з людскім голасам узяўся за яе	а, Алёша? Алёша прамаўчаў. Толькі, канешне, не таму спеваку дасталася! От кеб хто з людскім голасам узяўся за яе!
+07_105.wav	коня не адразу ўгаварыў а лёшу але ўсё ж угаварыў не быў бы тоня	Хоня не адразу ўгаварыў Алёшу, але ўсё ж угаварыў: не быў бы то
+07_106.wav	калі алёша падабраў улады калі зайграў як трэба калі ўтрох заміканорам сталі падпяваць дык і алёша крыўдаваць перастаў песняй праўда была добрая разам з конем і меканорам разоў дзесяць падрад ахвотна вялі паўтаралі	Хоня! Калі Алёша падабраў лады, калі заіграў як трэба, калі ўтрох за Міканорам сталі падпяваць, дык і Алёша крыўдаваць перастаў: песня і праўда была добрая. Разам з Хонем і Міканорам разоў дзесяць падрад ахвотна вялі, паўтаралі:
+07_107.wav	з неба палудзённага жара не падступі конніца будзённага раскінулася ў сцяпі	З неба палудзённага жара не падступі, Конніца Будзённаго раскінулась ў сцепі...
+07_108.wav	нібы самі імчаліся на быстрых конях цераз вецер нязнаных казачных стэпаў дружна нецярпліва звалі кар'ерам кар'ерам давай давай давай рота кулямётнаю баю не адставай	Нібы самі імчаліся на быстрых конях цераз вецер нязнаных казачных стэпаў, дружна, нецярпліва звалі: Кар'ерам, кар'ерам давай, давай, давай! Рота кулямётная, ў баю не адставай!
+07_109.wav	харошае песні пахваліў і алюшыў бацька які сам некалі на вайне састаяў пры конях	Харошая песня! пахваліў і Алёшаў бацька, які сам некалі на вайне састаяў пры конях.
+07_110.wav	алешавыя бацькі былі на ўсе курані беднякі з беднякоў алеша памагаючы ім ахвотна хадзіў з гармонікам на ігрышчы і ў алешнікі і ўмокуць	Алёшавы бацькі былі на ўсе Курані беднякі з беднякоў: Алёша, памагаючы ім, ахвотна хадзіў з гармонікам на ігрышчы і ў Алешнікі, і ў Мокуць,
+07_111.wav	і разам з ім цяпер хадзіў усюды марш будзённага міканорава песня скора разышлася па цэлай балотнай акрузе	і разам з ім цяпер ха��зіў усюды Марш Будзённага. Міканорава песня скора разышлася па цэлай балотнай акрузе...
+07_112.wav	калі збіраліся ў міканоравай хаце дзядзькі гаворкі ішлі найбольш разважныя сур'ёзныя	Калі збіраліся ў Міканоравай хаце дзядзькі, гаворкі ішлі найбольш разважныя, сур'ёзныя:
+07_113.wav	аб важных падзеях у дамашнім быцці аб падзеях у жыцці суседзяў аб навінах ці чутках цэлага куранёўскага маштабу	аб важных падзеях у дамашнім быцці, аб падзеях у жыцці суседзяў, аб навінах ці чутках цэлага куранёўскага маштабу.
+07_114.wav	перамешваючыся з успамінамі і рознымі павучальнымі гісторыямі да якіх пажылыя куранёўцы былі заўсёды ахвочыя якія пераканаўча паказвалі што і таму хто іх казаў давялося нямала пабачыць і зазнаць на вяку	Перамешваючыся з успамінамі і рознымі павучальнымі гісторыямі, да якіх пажылыя куранёўцы былі заўсёды ахвочыя і якія пераканаўча паказвалі, што і таму, хто іх казаў, давялося нямала пабачыць і зазнаць на вяку,
+07_115.wav	чуткі і навіны смела пераходзілі межы куранёўскай рэспублікі звязвалі дзядзькоў з мокуццю з алешнікамі з валасной сталіцаю	чуткі і навіны смела пераходзілі межы Куранёўскай рэспублікі, звязвалі дзядзькоў з Мокуццю, з Алешнікамі, з валасной сталіцаю.
+07_116.wav	гаворкі падобныя на тыя што карова ела нешта паганае нейкае млявае што ўмеці ляснік прывалокся зноў у дом п'яны	Гаворкі, падобныя на тыя, што карова ела нешта пагана і нейкая млявая, што Міця-ляснік прывалокся зноў у дым п'яны,
+07_117.wav	змяняліся паведамленнем аб тым якую новую паперу з воласці атрымаў сельсавецкі дубадзел усебаковым грунтоўным абмеркаваннем яе	змяняліся паведамленнем аб тым, якую новую паперу з воласці атрымаў сельсавецкі Дубадзел, усебаковым, грунтоўным абмеркаваннем яе.
+07_118.wav	чуткі пра тое што дзеецца ў сельсавеце няўхільна вялі дзядзькоў у воласць уводзілі ў гаворкі меркаванні юравічы апейку харчыва	Чуткі пра тое, што дзеецца ў сельсавеце, няўхільна вялі дзядзькоў у воласць, уводзілі ў гаворкі-меркаванні Юравічы, Апейку, Харчава...
+07_119.wav	няхай не так часта і не ўсе найбольш андрэй руды міканораў бацька	Няхай не так часта і не ўсе, найбольш Андрэй Руды і Міканораў бацька,
+07_120.wav	зазіралі разважныя куранёўскія палітыкі і ў мінск і ў маскву к самому калініну	зазіралі разважныя куранёўскія палітыкі і ў Менск, і ў Маскву, к самому Калініну,
+07_121.wav	выбраліся ў шырокі неспакойны свет было гэта амаль заўсёды калі міканор падсеўшы бліжэй да комінка на якім трашчала ў агні лучына	выбраліся ў шырокі, неспакойны свет. Было гэта амаль заўсёды, калі Міканор, падсеўшы бліжэй да комінка, на якім трашчала ў агні лучына,
+07_122.wav	павольна і цяжка чытаў газету беларуская вёска што прыходзіла з мінска	павольна і цяжка чытаў газету Беларуская вёска, што прыходзіла з Менска.
+07_123.wav	з усіх навін якія вычытваў меканор асабліва хвалявала тое што робіцца за мяжой	З усіх навін, якія вычытваў Міка��ор, асабліва хвалявала тое, што робіцца за мяжой.
+07_124.wav	сваё было добрае прыемнае слухаючы яго цешыліся ад яго спакайнелі	Сваё было добрае, прыемнае слухаючы яго, цешыліся, ад яго спакайнелі,
+07_125.wav	адтуль жа з за мяжы часта ішло трывожнае пагрозныя страшныя	адтуль жа, з-за мяжы, часта ішло трывожнае, пагрознае, страшнае
+07_126.wav	вайна дакуль жа гэта яно грэцца яго будзе не ўтрываў наслухаўшыся такіх вестак чарножка	вайна. Дакуль жа ето яно, грэц яго, будзе! не ўтрываў, наслухаўшыся такіх вестак, Чарнушка.
+07_127.wav	сычыць усе ды сычаць капітал буржуазея	Сычаць усе ды сычаць! Капітал, буржуазея!
+07_128.wav	без вайны следаваць ільна жыць не можа паясні ў руды з вайны то сказаць сіла ўся ў іх як у каня заўса	Без вайны, следавацельно, жыць не можа! паясніў Руды. З вайны, та-сказаць, сіла ўся ў іх, як у каня з аўса!
+07_129.wav	сіла то сіла ды адзін аднаго не вельмі ездзяць апярэдзіў міканора гоня	Сіла-то сіла, ды адзін аднаго не вельмі ядзяць! апярэдзіў Міканора Хоня.
+07_130.wav	чарнушкай яшчэ некалькі дзядзькоў згодна заківалі і падтрымалі конь гоманам	Чарнушка і яшчэ некалькі дзядзькоў згодна заківалі, падтрымалі Хоню гоманам. Гад,
+07_131.wav	гата са зацьгады не любіць есці руды пусціў з ноздры далікатны тоненькі струменьчык дыму	та-сказаць, гада не любіць есці! Руды пусціў з ноздры далікатны, тоненькі струменьчык дыму.
+07_132.wav	класавая барба як вучыў карл маркс і фрыдрых ангельс няўжо ж так браткі і будзе ўвесь век	Класавая барба, як вучыў Карл Маркс і Фрыдрых Энгельс. Няўжэ ж так, браткі, і будзе ўвесь век?
+07_133.wav	я шыда вайны недалёка не таіў трывогі грыбок недалёка тут ужо ўмяшаўся міканор яснасць поўную ў праблеме вайны і міру	Ето ж і да вайны недалеко! не таіў трывогі Грыбок. Недалеко! Тут ужо ўмяшаўся Міканор: яснасць поўную ў праблеме вайны і міру
+07_134.wav	можна было зрабіць толькі нагадаўшы моц савецкіх ваенных і марскіх сіл якія ён цяпер нібы прадстаўляў у куранях	можна было зрабіць, толькі нагадаўшы моц савецкіх ваенных і марскіх сіл, якія ён цяпер нібы прадстаўляў у Куранях.
+07_135.wav	не адзін раз уступаў ці ўрываўся міканор у гаворкі якія ўсё ж часцей высвятлялі не праблемы свету	Не адзін раз уступаў ці ўрываўся Міканор у гаворкі, якія ўсё ж часцей высвятлялі не праблемы свету,
+07_136.wav	а калі можна так сказаць праблемы куранёў праблемы гэтыя хвалявалі і здаваліся	а, калі можна сказаць, праблемы Куранёў. Праблемы гэтыя хвалявалі і здаваліся
+07_137.wav	не толькі не меншым важныя чым праблемы свету яны проста лезлі ў душу	ніколькі не менш важныя, чым праблемы свету, яны проста лезлі ў душу.
+07_138.wav	багата багата што ў куранях тачыла сумам і клопатам міканора	Батата, багата што ў Куранях тачыла сумам і клопатам Міканора,
+07_139.wav	непакоіла трывожыла абурала багата што бачылася не такім як трэба як павінна быць	непакоіла, трывожыла, абурала. Багата, багата што бачылася не такім, як трэба, як павінна быць.
+07_140.wav	пачалося ўсё яшчэ тады калі з грыбком і яго калёсамі якіх знайшоў у юравічах вяртаючыся са службай	Пачалося ўсё яшчэ тады, калі з Грыбком і яго калёсамі, якія знайшоў у Юравічах, вяртаючыся са службы,
+07_141.wav	прабіваўся дадому калі лес тануў у халоднай тване перад недалёкімі ўжо куранямі	прабіваўся дадому. Калі лез, тануў у халоднай твані перад недалёкімі ўжо Куранямі,
+07_142.wav	радасць вяртання блізкай сустрэчы з роднай дамоўкай перамяшалася з няўчасным сумам	радасць вяртання, блізкай сустрэчы з роднай дамоўкай перамяшалася з няўчасным сумам.
+07_143.wav	сум гэтых гнёў калі ўгледзеў куцы і слепаватыя хаткі пад чорнымі саламянымі чаратовымі стрэхамі	Сум гэты гнёў, калі ўгледзеў куцыя, слепаватыя хаткі пад чорнымі саламянымі і чаратовымі стрэхамі,
+07_144.wav	калі зноў улез у амаль забытую гразь куранёўскай вуліцы пасля мазырскага бруку	калі зноў улез у амаль забытую гразь куранёўскай вуліцы. Пасля мазырскага бруку,
+07_145.wav	жывой люднасці на вуліцах прыпецкага вясёлага прастору як бы сплюшчаным з затопленым гразёю дрымотным і балюча бедным убачылася дарагое сяло	жывой люднасці на вуліцах, прыпяцкага вясёлага прастору як бы сплюшчаным, затопленым гразёю, дрымотным і балюча бедным убачылася дарагое сяло.
+07_146.wav	сум зашчымеў яшчэ горш калі ўступіў на свой ганак у сенцы	Сум зашчымеў яшчэ горш, калі ступіў на свой ганак, у сенцы
+07_147.wav	якая ж яна крывая і гнілая і бацькава хата і цесная і цёмная якая	якая ж яна крывая і гнілая, бацькава хата! І цесная, і цёмная якая!..
+07_148.wav	так было ледзь не ўвесь час амаль усюды побач з радасцю ішлі смутак клопат нязгода	Так было ледзь не ўвесь час: амаль усюды побач з радасцю ішлі смутак, клопат, нязгода.
+07_149.wav	ішлі дома ішлі ў лесе прабіваліся на вячорках дзе таксама ж як і ва ўсіх хатах	Ішлі дома, ішлі ў лесе, прабіваліся на вячорках, дзе таксама ж, як і ва ўсіх хатах,
+07_150.wav	сляпіліся прычаднай лучыне ледзь не ўсе прыбраныя ў зрэб'і	сляпіліся пры чаднай лучыне, ледзь не ўсе прыбраныя ў зрэб'е.
+07_151.wav	асабліва ж вярэдзілі душу незадавальненне і турботы доўгімі начамі калі лажыўся на палацці ля замаляванага марозам з пабялелымі рамамі акна з якога лобшы і ў плечы студзіла холадам	Асабліва ж вярэдзілі душу незадавальненне і турботы доўгімі начамі, калі лажыўся на палаці ля замаляванага марозам, з пабялелымі рамамі акна, з якога лоб, шыю, плечы студзіла холадам.
+07_152.wav	трэба было нешта рабіць з хаты бацька казаў што добра было б падвесці падваліны перабраць сцены замяніць некаторыя бярвенні здаровымі і жыве яшчэ хоць пяцьдзясят гадоў	Трэба было нешта рабіць з хатай. Бацька казаў, што добра было б падвесці падваліны, перабраць сцены замяніць некаторыя бярвенні здаровымі, і жыві яшчэ хоць пяцьдзесят гадоў!
+07_153.wav	але мяняць падваліны перабіраць сцены было справай такой няпростай што міканору думалася	Але мяняць падваліны, перабіраць сцены было справай такой няпростай, што Міканору думалася,
+07_154.wav	ці не лепей ужо новую пастарацца гораць хату дый папраўдзе кажучы вельмі ж не дадушы чорная і цёмная цяперашняя дамоўка каб старацца пяцца для яе каб яшчэ век векаваць у ёй	ці не лепей ужо новую пастарацца агораць хату. Ды і, па праўдзе кажучы, вельмі ж не дадушы чорная і цёмная цяперашняя дамоўка, каб старацца, пяцца для яе, каб яшчэ век векаваць у ёй!
+07_155.wav	але ж з гэтым не лічыцца нельга як ты агораеш новыя харомы з дашчанай падлогай з добрай печчу	Але ж і з тым не лічыцца нельга: як ты агораеш новыя харомы з дашчанай падлогай, з добрай печчу,
+07_156.wav	хоць бы з аднаго пакоя калі дастатку ніякага калі лес узяць невядома за што	хоць бы з аднаго пакоя, калі дастатку ніякага, калі лес узяць невядома за што,
+07_157.wav	невядома за што зруб скласці няхай зруб і самому налаўчыцца скласці можна і кроквы прыляпіць і накрыць чаротам	невядома за што зруб скласці. Няхай зруб і самому налаўчыцца, скласці можна, і кроквы прыляпіць, і накрыць чаротам,
+07_158.wav	але ж столера хочаш не хочаш наняць трэба дзверы дырамы сам не зробіш і печ не злепіш	але ж столяра хочаш не хочаш наняць трэба! Дзверы ды рамы сам не зробіш! І печ не злепіш!
+07_159.wav	і без шкла не абыдзешся шыбы як ніяк трэба зрабіць большыя ой багата чаго трэба і на ўсё трэба дастатак	І без шкла не абыдзешся! Шыбы як-ніяк трэба зрабіць большыя!.. Багата чаго трэба! І на ўсё трэба дастатак!
+07_160.wav	а тут і конь такі што гадайце адужыя прывалакчы столькі лесу і каровы няма	А тут і конь такі, што гадай, ці адужае прывалакчы столькі лесу. І каровы няма
+07_161.wav	без каровы без малака жыццё не жыццё перш чым за хату брацца хоць бы цялушку якую прыдбаць	без каровы, без малака жыццё не жыццё перш чым за хату брацца, хоць бы цялушку якую прыдбаць!
+07_162.wav	і збожжыў з застаронку на дне да канца зімыце ўдасца перабіц і картоўплі наўрад ці хопіць да новай	І збожжа ў застаронку на дне: да канца зімы ці ўдасца перабіцца! І картоплі наўрад ці хопіць да новай!
+07_163.wav	а трэба ж будзе яшчэ ўзяць яе каб пасадзіць і хлеў дзіва як стаіць яшчэ страха на ім чорная замшэлая уся ў дзірках у ладка з саломы цячэ	А трэба ж будзе яшчэ ўзяць з яе, каб пасадзіць!.. І хлеў дзіва як стаіць яшчэ страха на ім, чорная, замшэлая, уся ў дзірках, у латках з саломы, цячэ!
+07_164.wav	і з рук у калодзежы зялёны збуцвелы зямля ўжо дзе нідзе сыплецца ў ваду усё куды здаецца незірні просіць рук забівае галаву клопатам	І зруб у калодзежы зялёны, збуцвелы, зямля ўжо дзе-нідзе сыплецца ў ваду! Усё, усё куды, здаецца, ні зірні, просіць рук, забівае галаву клопатам!
+07_165.wav	але ж хіба гэта адно вярэдзіць душу перайначваць мяняць багата што трэба ў заведзеным адвеку парадку от што асабліва точыць	Але хіба гэта адно вярэдзіць душу? Перайначваць, мяняць багата што трэба ў заведзеным ад веку парадку от што асабліва точыць.
+07_166.wav	нядобра думаць што паганае прыродны к��т але ж у сенцы зайсці брыдка такім смуродам б'е там дзе чвякаюць вішчаць парасяты	Нядобра думаць што паганае пра родны кут, але ж у сенцы зайсці брыдка, такім смуродам б'е там, дзе чвякаюць, вішчаць парасяты.
+07_167.wav	нібы нельга трымаць парасяту ў закутку ў хляве цвілы кіслы нейкі пах не выходзіць з хаты	Нібы нельга трымаць парасят у закутку ў хляве! Цвілы, кіслы нейкі пах не выходзіць з хаты:
+07_168.wav	можа тых жа парасят якіх іншы раз парадак жа кармілі ў хаце	можа, ад тых жа парасят, якіх іншы раз от парадак жа кармілі ў хаце!
+07_169.wav	спрабаваў як калісьці казарму праветрываць хату але толку мала пах не выходзіць	Спрабаваў як калісьці казарму праветрываць хату, але толку мала пах не выходзіць.
+07_170.wav	і невядома як выжыць яго ды і як тут выжывіш калі бацька і матка прывыклі як бы не чуюць яго	І невядома, як выжыць яго! Ды і як тут выжывеш, калі бацька і матка прывыклі, як бы і не чуюць яго.
+07_171.wav	заікнуўся раз міканор пра гэты пах дык матка зірнула так нібы ён гаворыць абы што	Заікнуўся раз Міканор пра гэты пах, дык матка зірнула так, нібы ён гаворыць абы-што. Ето
+07_172.wav	я то табе здаецца міканорку сказала спакойна ўпэўнена здаецца што нядобра пахне як помню так пахла і ў другіх так жа ж	табе здаецца, Міканорко, сказала спакойна, упэўнена. Здаецца, што нядобра пахне. Як помню, так пахло. І ў другіх так жа ж...
+07_173.wav	от жа адказ у другіх таргіх нядобра робяць дык і ўсім так трэба	От жа адказ у другіх так! А калі ў другіх нядобра робяць, дык і ўсім так трэба?
+07_174.wav	гэта ж праўда нядаўна заходзіў да зайчыка дык парасяты ў хаце можна сказаць побач з дзецьмі дзеці лазяць гуляюць каля іх між іх у разлітай парасячай	Гэта ж праўда: нядаўна заходзіў да Зайчыка дык парасяты ў хаце, можна сказаць, побач з дзецьмі. Дзеці лазяць, гуляюць каля іх, між іх, у разлітай парасячай
+07_175.wav	паліўцы а зайчыкам хоць бы што як бы так і трэба калі сказаў ім дык зайчык пажартаваў што невядома каго яшчэ даглядаць лепей трэба дзяцей маўляў унс колькі апарасяць двое	паліўцы, а Зайчыкам хоць бы што, як бы так і трэба. Калі сказаў ім, дык Зайчык пажартаваў, што невядома каго яшчэ даглядаць лепей трэба! Дзяцей, маўляў, вунь сколькі, а парасят двое!
+07_176.wav	з айчыха на яго міканора як на дзівака пазірала ну проста бяда ніякай санітарыі	Зайчыха на яго, Міканора, як на дзівака пазірала! Проста бяда ніякай санітарыі!
+07_177.wav	гэта ж калі б у казарме ў палку хоць бы адна дзясятая ды што там дзясятыя сотая частка такога непарадку была дык камандзіра палка мятло і вымелі б з арміі судом судзілі б як злачынцу	Гэта ж калі б у казарме ў палку хоць бы адна дзесятая, ды што дзесятая сотая частка такога непарадку была, дык камандзіра палка мятлой вымелі б з арміі, судом судзілі б, як злачынца!
+07_178.wav	а тут жывуць так і нічога як бы так і трэба мала культуры можна сказаць што багата ў каго так культуры за ўсім няма	А тут жывуць так і нічога! Як бы так і трэба! Мало культуры! Можно сказаць, што багато ў каго дак культуры саўсім
+07_179.wav	а ў некаторых відаў культуры дык ні сакрэт не хапае ўсяму сялу прывык у палку кожныя дзесяць дзён са скруткам бялізны з ручніком з кавалкам добрага мыла крочаць у мазырскую лазню папарыцца пасцябаць сябе венікам прывык	няма! А некаторых відаў культуры дак не сакрэт не хапае ўсяму сялу... Прывык у палку кожныя дзесяць дзён са скруткам бялізны, з ручніком, з кавалкам добрага мыла крочыць у мазырскую лазню. Папарыцца, пасцябаць сябе венікам прывык,
+07_180.wav	а тут ліха яго ведае як нам за ўсю зіму памыцца летам то любая сажалка копанка кожная прыняць можа а зімой я	а тут ліха яго ведае як за ўсю зіму памыцца! Летам то любая сажалка, копанка кожная прыняць можа, а зімой як?
+07_181.wav	калі меншы быў маці ў начоўкі цэпар саджала а цяпер вельмі ты вымаешся ў начоўках	Калі меншы быў маці ў начоўкі, у цэбар саджала, а цяпер вельмі ты вымыешся ў начоўках!
+07_182.wav	і сесці толкам няма дзе ў іх не тое што ў цэбры лазню лазню будаваць трэба не адступае дужэя думка	І сесці толкам няма дзе ў іх, не тое што ў цэбары! Лазню, лазню будаваць трэба! не адступае, дужэе думка.
+07_183.wav	не такой няхай як у мозры ці ў юравічах стопку якую небудзь злажыць а толькі каб была лазня як лазня з печкаю сполкамі з параю	Не такую няхай, як у Мозыры ці ў Юравічах стопку якую-небудзь злажыць. А толькі каб была лазня як лазня з печкаю, з полкамі, з параю!
+07_184.wav	і каб усё сяло карысталася і старыя і малыя можна як у мозры адзін дзень для мужчын назначаць другі для жанчын ну можна і так да абеду мужчын і пасля абеду жанкі	І каб усё сяло карысталася і старыя, і малыя! Можно як у Мозыры адзін дзень для мужчын назначаць, другі для жанчын. А можно і так: да абеду мужчыны, пасля абеду жанкі.
+07_185.wav	а толькі каб была лазня на ўсё сяло на ўсіх і лазні няма і школы няма і чытальні	А толькі каб была лазня! На ўсё сяло, на ўсіх!.. І лазні няма, і школы няма. І чытальні.
+07_186.wav	і ўсё трэба і трэба а як зрабіць усё калі тут згрэбля і столькі клопат	І ўсё трэба, трэба, а як зрабіць усё, калі тут з грэбляй столькі клопату?
+07_187.wav	чым больш думаеш тым больш бачыш што з іншым трэба чакаць і з малочным таварыствам	Чым больш думаеш, тым больш бачыш, што з іншым трэба чакаць: і з малочным таварыствам,
+07_188.wav	і з меліярацыі чаго не зробіш адразу сілаю трэба лічыцца людской	і з меліярацыяй. Усяго не зробіш адразу, з сілаю трэба лічыцца людской
+07_189.wav	грэблі адной пакуль хопіць і на грэблю адну сілы колькі трэба і вінаваціць вельмі людзей нельга	грэблі і адной пакуль хопіць. І на грэблю адну сілы колькі трэба! І вінаваціць вельмі людзей нельга
+07_190.wav	беднасць нішчымніца і без таго кожны часта ні дня ні ночы не бачыць з турботы б'юцца як рыба аб лёт	беднасць, нішчымніца. І без таго кожны часта ні дня, ні ночы не бачыць з турботы: б'юцца як рыба аб лёд,
+07_191.wav	каб скарынку хлеба расоў мець каб п��абавіцца неяк ад лета да лета але ж і сядзець склаўшы рукі ды слухаць скаргі дэбедаваць таксама нямета	каб скарынку хлеба, расол мець, каб прабавіцца неяк ад лета да лета... Але і сядзець склаўшы рукі, ды слухаць скаргі, ды бедаваць таксама не метад.
+07_192.wav	варушыць трэба соннае гіблае гэтае балота самому варушыць ніхто другі не сакрэт рабіць за цябе не будзе	Варушыць трэба соннае, гіблае гэта балота, самому варушыць: ніхто другі не сакрэт рабіць за цябе не будзе.
+07_193.wav	камісар палка курбацкі што казаў калі сабраліся ў палкавым клубе перад раз'ездам па хатах	Камісар палка Курбацкі што казаў, калі сабраліся ў палкавым клубе перад раз'ездам па хатах,
+07_194.wav	калі кожнаму як прэмію за службу і для кіраўніцтва далі падпіску на беларускую вёску	калі кожнаму, як прэмію за службу і для кіраўніцтва на будучае, далі падпіску на Беларускую вёску?
+07_195.wav	вы прайшлі добрую армейскую школу казаў камісар навучыліся грамаце палітычна выраслі набылі культуры	Вы прайшлі добрую армейскую школу, казаў камісар, навучыліся грамаце, палітычна выраслі, набылі культуры
+07_196.wav	вы будзеце самая культурная перадавая сіла на сяле нясіце ж туды ўсё перадавое	вы будзеце самая культурная, перадавая сіла на сяле. Нясіце ж туды ўсё перадавое,
+07_197.wav	будзьце і там байцамі байцамі за новы лад за новае жыццё за камуну	будзьце і там байцамі, байцамі за новы лад, за новае жыццё, за камуну!..
+07_198.wav	каму каму а яму міканору дык калі толкам разабрацца ў двайне рабіць трэба	Каму-каму, а яму, Міканору, дык, калі толкам разабрацца, удвайне рабіць трэба:
+07_199.wav	не радавы ж чырвонаармеец і не толькі малодшы чырвоны камандзір ай камсамолец жа	не радавы ж чырвонаармеец, і не толькі малодшы чырвоны камандзір, а і камсамолец
+07_200.wav	адзін на ўсе курані адзін у тым не сакрэты бяда што адзін не вельмі разгорнешся адзін без супольнікаў калі столькі работы і так цяжка ўгаворваць людзей	жа, адзін на ўсе Курані. Адзін у тым не сакрэт і бяда, што адзін. Не вельмі разгорнешся адзін, без супольнікаў, калі столькі работы і так цяжка ўгаворваць людзей.
+07_201.wav	камсамольскую ячэйку срганізаваць не сакрэт трэба б ёсць з каго тут і сляпомы відна толькі падрыхтавацца	Камсамольскую ячэйку сарганізаваць не сакрэт трэба б. Ёсць з каго, тут і сляпому відна, толькі б падрыхтаваць,
+07_202.wav	свядомымі для камсамола зрабіць каб ведалі што такое камуна і наштое на мужыку і што такое бог	свядомымі для камсамола зрабіць, каб ведалі, што такое камуна, і нашто яна мужыку, і што такое Бог.
+07_203.wav	і што такое сусветны інтэрнацыянал і гідра імперыялізм хо няможна загадзя сказаць падыходзіць і а лёша	І што такое сусветны Інтэрнацыянал і гідра-імперыялізм. Хоня, можна загадзя сказаць, падыходзіць. І Алёша,
+07_204.wav	ды і калі пагаварыць добра растлумачыць усё пэўна іх адоська ёсць з каго арганізаваць калі прасвятліць	ды і, калі пагаварыць добра, растлумачыць усё пэўна, і Хадоська. Ёсць з каго арганізаваць, калі прасвятліць,
+07_205.wav	пачысціць папярэдне успаміналася нядаўняя спрэчка з конем аб грэблі	пачысціць папярэдне... Успаміналася нядаўняя спрэчка з Хонем аб грэблі.
+07_206.wav	як ты а я брат так думаю не вельмі то багата току з гэтай тваёй грэблі будзе	Як ты, а я, брат, дак думаю не вельмі-то багато толку з етай тваёй грэблі будзе!
+07_207.wav	чаму я тут а таму што начальнік мала чаго яна пераменіць каму добра было і так таму і патом добра будзе а хто як сядзеў без хлеба так і сядзець будзе	Чаму ето? А таму, што, начальнік, мала чаго яна пераменіць! Каму добра було і так, таму і патом добра будзе, а хто як сядзеў без хлеба, так і сядзець будзе!..
+07_208.wav	міканор тады спрачаўся даказваў карысць грэблі але коняўся гнуў сваё	Міканор тады спрачаўся, даказваў карысць грэблі, але Хоня ўсё гнуў сваё.
+07_209.wav	горш было што ён міканор і сам чуў у хоневых словах праўду і ўсё ткі не дарэмна думаў меканор у цішыні ночы	Горш было, што ён, Міканор, і сам чуў у Хоневых словах праўду. І ўсё-такі недарэмно, думаў Міканор у цішыні ночы,
+07_210.wav	падняўхісны гул завірухі ў коміне меней дзікасці будзе святла болей	пад няўціхны гул завірухі ў коміне. Меней дзікасці будзе, святла болей.
+07_211.wav	і няхай людзі вучацца разам рабіць у каму няхай гатовіцца а што да багацеяў то не сакрэты за іх возьмемся дай толькі час падраўняем	І няхай людзі вучацца разам рабіць. У камуну няхай гатовяцца... А што да багацеяў, то не сакрэт і за іх возьмемся! Дай толькі час падраўняем!..
+07_212.wav	чым далей жыў міканор у куранях тым больш чуў што чакаць ціха трываць няхай сабе і да часу нельга	Чым далей жыў Міканор у Куранях, тым больш чуў, што чакаць ціха, трываць няхай сабе і да часу нельга.
+07_213.wav	з дня на дзень усё больш нецярплівай станавілася нязгода з цемраю з неразумнасцю з прывыкласцю людской да дурных звычаяў	З дня на дзень усё больш нецярплівай станавілася нязгода з цемраю, з неразумнасцю, з прывыкласцю людской да дурных звычаяў.
+07_214.wav	звычаі даўнія адвечныя бачыліся міканору нібытая горкая ні на што добрая няздатная балотная расліннасць што зелянела буяла летам усюды на куп'істых куранёўскіх узболатках і балотах	Звычаі, даўнія, адвечныя, бачыліся Міканору нібы тая горкая, ні на што добрае няздатная балотная расліннасць, што зелянела, буяла летам усюды на куп'істых куранёўскіх узболатках і балотах.
+07_215.wav	як тая непатрэбная расліннасць што ўчэплівалася глыбока ў торф жылі моцна ў людзях пусціўшы ўсюды свае нявідныя карэнні	Як тая непатрэбная расліннасць, што ўчэплівалася глыбока ў торф, жылі моцна ў людзях, пусціўшы ўсюды сваё нявіднае карэнне,
+07_216.wav	даўнія дурныя звычаі як і балотнай непатрэбшчыне ім ніхто і не дзівіўся нібы няможна было і ўявіць што магло расці на балоце нішто іншае карыснае	даўнія, дурныя звычаі. Як і балотнай непатрэбшчыне, ім ніхто і не дзівіўся, нібы няможна было і ўявіць, што магло расці на балоце тым нешта іншае, карыснае! Нібы
+07_217.wav	нібы бязвычаяў тых без забабонаў і жыць няможна было б трэба было чуў міканор ірваць гэтае шкоднае пустазелле ірваць не чакаючы не спадзеючыся на грэблю	без звычаяў тых, без забабонаў і жыць няможна было б! Трэба было, чуў Міканор, ірваць гэтае шкоднае пустазелле, ірваць, не чакаючы, не спадзяваючыся на грэблю:
+07_218.wav	грэбля пакуль яшчэ будзе не сядзець жа да таго часу склаўшы рукі дый сама па сабе грэбля мала што тут пераменіць і прыгрэблі работы рукам будзе не на год	грэбля пакуль яшчэ будзе, не сядзець жа да таго часу склаўшы рукі! Ды і сама па сабе грэбля мала што тут пераменіць, і пры грэблі работы рукам будзе не на год
+07_219.wav	пакуль выпаліш шкоду гэтую дэпасееш культурныя расліны адным словам сядзець няма чаго трэба брацца за праполку зараз жа	пакуль выпалеш шкоду гэту ды пасееш культурныя расліны! Адным словам, сядзець няма чаго, трэба брацца за праполку зараз жа!
+07_220.wav	але ж задача якая палоць перайначваць звычаі трэба не сакрэт	Але ж задача якая палоць, перайначваць звычаі трэба не сакрэт
+07_221.wav	не толькі дзе небудзь у другіх хатах а і ў сваёй і нават калі падумаць толкам то перш за ўсё ў сваёй хаце у сваёй сям'і бо кожны ж	не толькі дзе-небудзь у другіх хатах, а і ў сваёй. І нават, калі падумаць толкам, то перш за ўсё ў сваёй хаце, у сваёй сям'і бо кожны ж,
+07_222.wav	толькі заікнешся са сваёй крытыкай адразу ж на тваю хату і пакажа	толькі заікнешся са сваёй крытыкай, адразу ж на тваю хату пакажа
+07_223.wav	а які ў самога парадак ясны дзіцяці калі хочаш хоць што небудзь дабіцца	а які ў самога парадак? Ясна і дзіцяці: калі хочаш хоць чаго-небудзь дабіцца,
+07_224.wav	трэба паказваць перш за ўсё прыклад самому а тут як назло ў сваёй хаце парадку таго каб прыклад іншым паказаць ані знаку	трэба паказваць перш за ўсё прыклад самому. А тут, як назло, у сваёй хаце парадку такога, каб прыклад іншым паказваць, ані знаку.
+07_225.wav	і не таму што не хацеў не спрабаваў парадак гэтай устанавіць спрабаваў і нават не раз але што ты зробіш калі матка ды можна сказаць і бацька і разумець толкам нічога не хочуць	І не таму, што не хацеў, не спрабаваў парадак гэты ўстанавіць. Спрабаваў, і нават не раз, але што ж ты зробіш, калі матка ды, можна сказаць, і бацька і разумець толкам нічога не хочуць.
+07_226.wav	матка дык ледзь возьмешся рабіць што не па заведзенаму адразу ад страху бялее хрысціцца і божкай	Матка, дык ледзь возьмешся рабіць што не па-заведзенаму, адразу ад страху бялее, хрысціцца, божкае.
+07_227.wav	ледзь толькі ўзяўся калосць дровы ў нядзелю дык прыбегла слёзна прасіць маліць пачала каб не гнявіў бога	Ледзь толькі ўзяўся калоць дровы ў нядзелю, дык прыбегла, слёзна прасіць, маліць пачала, каб не гнявіў Бога.
+07_228.wav	тады ён заявіў ясна што бога няма але яна слухаць не стала кінулася да яго як да нейкага злачынца ці вар'ята міканорка	Тады ё�� заявіў ясна, што Бога няма, але яна слухаць не стала, кінулася да яго, як да нейкага злачынца ці да вар'ята. Міканорко!
+07_229.wav	ты сам не знаеш што кажаш не знаеш божачка не думай нічога	Ты сам не знаеш, што кажаш! Не знаеш!.. Божачко! Не думай нічого!..
+07_230.wav	ды не бойся маму не думай ён нічога бо няма яго не сакрэт святы божа святы бяссмертны не слухай яго не слухае ён маму няма каму слухаць выдумка ўсё ету міканорку міканорка богам прашу	Не бойся, мамо! Не думае ён нічого, бо няма яго, не сакрэт! Святы Божа! Святы бяссмертны!.. Не слухай яго!.. Не слухае ён, мамо! Няма каму слухаць! Выдумка ўсё ето!.. Міканорко! Міканорко! Богам прашу!
+07_231.wav	яна тулілася да яго грудзей заходзілася плачам проста стагнала ад страху імі канор як не ваяўнічы быў настроены прыціх пашкадаваў старую	Яна тулілася да яго грудзей, заходзілася плачам, проста стагнала ад страху, і Міканор, як ні ваяўніча быў настроены, прыціх, пашкадаваў старую.
+07_232.wav	маці ж калі супакоілася трохі выціраючы ражком хусткі твар паглядзела на яго пільна	Маці ж, калі супакоілася трохі, выціраючы ражком хусткі твар, паглядзела на яго пільна,
+07_233.wav	і сказала неспакойна нагаворвае ята нехта табе набога	сказала неспакойна: Нагаворвае ето нехто табе на
+07_234.wav	ань ціхрыстаў нейкі голас ды ніхто не нагаворвае маму я сам знаю	Бога, анціхрыстаў нейкі голас! Ніхто не нагаворвае, мамо! Сам знаю!
+07_235.wav	от толькі на вас дзіўлюся нагаворвае чую міканорку яна запытала з трывогай	От толькі на вас дзіўлюся!.. Нагаворвае! Чую, Міканорко!.. Яна запытала з трывогай:
+07_236.wav	ці не занядужаў ты здаровы у ты мой асновы што здаровы	Ці не занядужаў ты? Здаровы. У тым і аснова, што здаровы,
+07_237.wav	і бачыць такое што іншыя не сакрэт не бачыць і сярод іх свая матка якую і шкода за яе страхі	і бачыць такое, што іншыя не сакрэт не бачаць і сярод іх свая матка, якую і шкода за яе страхі
+07_238.wav	і за якую не тое што сорамна але балюч бо баіцца яна ўсяго што супраць рэлігіі ад свае цемнаты ад несвядомасці	і за якую не тое што сорамна, але балюча. Бо баіцца яна ўсяго, што супраць рэлігіі, ад свае цемнаты, ад несвядомасці,
+07_239.wav	так што калі меркаваць па ўсіх правілах сама па сабе яна не вінаватая і саромецца за яе ясна няма чаго	так што, калі меркаваць па ўсіх правілах, сама па сабе яна не вінавата і саромецца за яе ясна няма чаго.
+07_240.wav	але ж хоць і шкода яе і нялёгка бачыць як яна перажывае сядзець як на прывале склаўшы рукі таксама нямета трэба ісці ўперад і ўперад і па ленінскаму маршруту	Але ж, хоць і шкода яе і нялёгка бачыць, як яна перажывае, сядзець, як на прывале, склаўшы рукі, таксама не метад. Трэба ісці ўперад і ўперад, па ленінскаму маршруту.
+07_241.wav	канешне тут няможна не ўлічваць што матка ёсць матка не вораг які свой чалавек	Канешне, тут няможна не ўлічваць, што матка ёсць матка, не вораг які, а свой чалавек,
+07_242.wav	толькі што несвядома трэба неяк лічыцца з ёю тлумачыць і тлумачыць наступаць разумна	толькі што несвядомы трэба неяк лічыцца з ёю, тлумачыць і тлумачыць, наступаць разумна,
+07_243.wav	можна сказаць з тактыкай з манеўрам з усякім подступам абходам і таму падобным	можна сказаць, з тактыкай, з манеўрам, з усякім подступам, абходам і таму падобным.
+07_244.wav	але наступаць канешне трэба бо інакш ніколі нічога не даб'ешся хай прывыкае яна і бацька таксама што не такія цвёрдыя і старыя парадкі і што багі не такія ўжо паны пры якіх і падумаць не тое што сказаць няможна нічога непасцівага	Але наступаць, канешне, трэба бо інакш ніколі нічога не даб'ешся. Няхай прывыкае і яна, і бацька таксама, што не такія цвёрдыя іх старыя парадкі і што багі не такія паны, пра якіх і падумаць, не тое што сказаць, няможна нічога непачцівага...
+07_245.wav	багі усялякія святыя от чым ваяваць трэба у кожнай куранёўскай хаце ў кутку пад ручнікамі як прусакі якія ў золаце	Багі і ўсялякія святыя от з чым ваяваць трэба. У кожнай куранёўскай хаце ў кутку, пад ручнікамі як прусакі якія ў золаце!
+07_246.wav	усюды куды не зірнуў у хаце зрэб'е цвіль беднасць а тут бляск раскошы як у царскіх палацах мабыць	Усюды, куды ні зірну ў хаце, зрэб'е, цвіль, беднасць, а тут бляск, раскоша. Як у царскіх палацах, мабыць!
+07_247.wav	зараз кінулі косці даўно згнілі а гэтыя жывуць людской цёмнасцю карыстаючыся жывуць а негадкія	Цара скінулі, косці даўно згнілі яго, а гэтыя жывуць, людской цёмнасцю карыстаючыся! Жывуць, і анігадкі!
+07_248.wav	з самага пачатку як вярнуўся са службы знелюбіў міканор гэтую плойму што як нейкія вартавыя строга сцерагла чалавечую бяду	З самага пачатку, як вярнуўся са службы, знелюбіў Міканор гэту плойму, што, як нейкія вартавыя, строга сцерагла чалавечую бяду,
+07_249.wav	ні разу не ўзнялася рука каб перахрысціцца да іх з часам не любоў яго яшчэ памацнела спакойна зірнуць не мог на ашуканства гэта так і хацелася сказаць пра іх што небудзь насмешлівае едкае	ні разу не ўзнялася рука, каб перахрысціцца да іх. З часам нелюбоў яго яшчэ памацнела, спакойна зірнуць не мог на ашуканства гэта, так і хацелася сказаць пра іх што-небудзь насмешлівае, едкае.
+07_250.wav	доўга стрымліваўся шануючы матку але ж трэба было нарэшце пайсці наперад не век жа цярпець мірыцца з матчынаю цемнатою	Доўга стрымліваўся, шануючы матку, але ж трэба было нарэшце пайсці наперад. Не век жа цярпець, мірыцца з матчынай цемнатою.
+07_251.wav	стаў пасля абеду з за стала тады як трэба было б перахрысціцца падступіўся бліжэй да абразоў	Устаў пасля абеду з-за стала, тады, як трэба было б перахрысціцца, падступіўся бліжэй да абразоў,
+07_252.wav	прыгледзеўся і запытаў самым сур'ёзным тварам а хто і тот верхні бог	прыгледзеўся, запытаў з самым сур'ёзным тварам: Хто ето верхні Бог,
+07_253.wav	бы на старога глушака падобны маці ледзь не выпусціла міску якую ўзяла са стала міканорку	бы на старого Глушака падобны? Маці ледзь не выпусціла міску, якую ўзяла са стала. Міканорко!
+07_254.wav	ён заўважыў у матчыных вачах былі трывога роспач ну нашто табе ету ну нашто табе чапаць яго	Ён заўважыў: у матчыных вачах былі трывога, роспач. Нашто табе ето? Нашто чапаць табе яго?
+07_255.wav	ці ж ён паганае табе што зрабіў не зрабіў бы і не мог зрабіць чаго не было таго не было	Ці ж ён паганае табе што зрабіў? Не, не зрабіў, бо і не мог зрабіць! Чаго не было, таго не было!
+07_256.wav	толькі ж чыстай глуша як скажы ты скарча намалявалі ой пакарае ён цябе за такія твае словы мі канорка	Толькі ж чысты Глушак! Як, скажы ты, з Карча малявалі! Пакарае ён цябе за такія твае словы, Міканорко!
+07_257.wav	ой не сцерпіць ёй баліць мая душа дошка маляваная мама ўсё сцерпіць	Ой, не сцерпіць ён, баліць мая душа! Дошка маляваная, мамо, усё сцерпіць!
+07_258.wav	глуша ну праўда чысты глушак не чапай матку перахрысціўшыся	Глушак, ну праўда ж, чысты Глушак!.. Не чапай матку! перахрысціўшыся,
+07_259.wav	пазяхнуў санліва заступіўся за старою бацька не падабаецца ні глядзе не чапай	пазяхнуўшы санліва, заступіўся за старую бацька. Не падабаецца, дак не глядзі, а не чапай.
+07_260.wav	ён яшчэ пазяхнуў са смачным крэктам пачухаў за спінаю мірна прамою да жонкі дый ты ўжо не трасіся вельмі	Ён яшчэ пазяхнуў, са смачным крэктам пачухаў за спіною, мірна прамовіў да жонкі: І ты не трасіся вельмі!
+07_261.wav	мо яна як той казаў і праўда не даказаў ніхто не бачыў на свае вочы дык можна думаць і так і так	Мо яно, як той казаў, і праўда... Не даказаў ніхто, не бачыў на свае вочы... Дак можно думаць і так і так...
+07_262.wav	як я той так і так сумелася матка як у цябе язык паварочваецца няхай ён малады а ты жыццё ўжо пражыў пабачыў усяго бацька пакрактаў пачухаўся	Як ето так і так? сумелася матка. Як у цябе язык паварочваецца! Няхай ён малады, а ты ж жыццё ўжэ пражыў, пабачыў усяго!... Бацька пакрактаў, пачухаўся.
+07_263.wav	от у ты мы соль што пабачыў па рознаму пабачыў распісваюць усе святых і бога	У тым і соль, што пабачыў. Па-рознаму пабачыў распісуюць усе святых і Бога...
+07_264.wav	о так быў маньчжуры і дык там зусім іначы бог жоўты такі касавокі хітры паглядам	Як буў у Маньжурыі, дак там саўсім іначы Бог. Жоўты, касавокі, хітры такі паглядам...
+07_265.wav	усё адно як іх некалькі тых багоў са ўсім здурнеў на старасці з адчаем сказала матка	Усё адно як іх некалькі, багоў... Саўсім здурнеў на старасці! з адчаем сказала матка.
+07_266.wav	бацька зноў пачухаўся і святыя ўва ўсіх розныя белы ўвесь у сваіх зрэбных сподніках і доўгай ледзь не да кален сародцы	Бацька зноў пачухаўся. І святыя ва ўсіх розныя... Белы ўвесь, у сваіх зрэбных сподніках і доўгай, ледзь не да кален сарочцы,
+07_267.wav	ён пасунуўся к палацем сеў на край сказаў міканору ты не вельмі на абразы	ён пасунуўся к палацям, калі сеў на край, сказаў Міканору: І ты не вельмі на абразы!..
+07_268.wav	не намі заведзена ну дык што як нямі вочы заплюшчыць ну канешне не заплюшчваць бацька соладка пазягнуў	Не намі за��едзено... Дак што, як не намі! Вочы заплюшчыць? Не канешне заплюшчуваць... Бацька салодка
+07_269.wav	ну а што ж калі душа проста не трывае яе таго глупства усякага глупства багата	пазяхнуў. А што ж? Калі душа просто не трывае етаго глупства?! Усякаго глупства багато...
+07_270.wav	ну дык што ж цярпець век а што наступнае бацькавае слова разадраў позях	Дак што ж, цярпець век? А што... Наступнае бацькава слова разадраў позех.
+07_271.wav	бацька як бы паказваючы што гаворка гэта нецікавая яму а адвярнуўся лёг на рыззё	Бацька, як бы паказваючы, што гаворка гэта нецікавая яму, адвярнуўся, лёг на рыззё,
+07_272.wav	пацягнуў на плечы коўдру і амаль адразу захроп міканор пастаяў хвіліну з прыкрасцю нібы чакаў што бацька заварушыцца зноў загаворыць нельга ж так недарэчна перарваць іх спрэчку	пацягнуў на плечы коўдру, амаль адразу ж захроп. Міканор пастаяў хвіліну з прыкрасцю: нібы чакаў, што бацька заварушыцца, зноў загаворыць нельга ж так недарэчна перарываць іх спрэчку!
+07_273.wav	але з ложка чулася адно мірнае з тонкім як аб павуціну посвістам храпення	Але з ложка чулася адно мірнае, з тонкім, як аб павуціну, подсвістам храпенне
+07_274.wav	тады міканор павёў вачыма на маці тая стаяла перад абразамі з паніклай галавою сумная строгае	тады Міканор павёў вачыма на маці тая стаяла перад абразамі з паніклай галавой, сумная, строгая,
+07_275.wav	ціха мармытала нейкую малітву міканор сарваў з цвіка абудзёнаўку накінуў на плечы шынель	ціха мармытала нейкую малітву... Міканор сарваў з цвіка будзёнаўку, накінуў на плечы шынель
+07_276.wav	і хуткім парывістым крокам выйшаў на скрыпу чыганак о дзе ён цяжкі рубеж сваёй жахаць	і хуткім, парывістым крокам выйшаў на скрыпучы ганак. От дзе ён цяжкі рубеж, у сваёй жа хаце.
+07_277.wav	і каб жа на гэтым рубяжы быў хто чужы праціўнік які то тут задача была простая	І каб жа на гэтым рубяжы быў хто чужы, праціўнік які, то тут задача была б простая,
+07_278.wav	абучаны не сакрэт таму як браць такія рубяжы дзе праціўнік сядзіць дык жа свае людзі там свая матка свой бацька	абучаны не сакрэт таму, як браць такія рубяжы, дзе праціўнік сядзіць дык жа свае людзі там, свая матка, свой бацька!
+07_279.wav	ад таго і тактыка цяжкая самому маркотна ад такой тактыкі ад матчыных страхаў і ад пякучых яе слёз	Ад таго і тактыка цяжкая. Самому маркотна ад такой тактыкі, ад матчыных страхаў, ад пякучых яе слёз.
+07_280.wav	але нічога няхай паперажывае нічога не зробіш інакш калі небудзь дзякаваць можа будзе а не будзе ну і не трэба	Але нічога няхай паперажывае, нічога не зробіш інакш калі-небудзь дзякаваць, можа, будзе, а не будзе і не трэба!
+07_281.wav	ні за тое ні за падзяку змагаемся за гэтым рубяжом бачыўся міканора другі багата большы	Не за тое, не за падзяку змагаемся!.. За гэтым рубяжом бачыўся Міканору другі, багата большы,
+07_282.wav	можна сказаць цэлая лінія аднак пазіцыя гэтай лініі прайшла ў баку мокуці з якой бацьку прывезлі такога п'янага што давялося несці яго ў хату нібы мех	можна сказаць, цэлая лінія. Адна пазіцыя гэтай лініі прайшла ўбаку, у Мокуці, з якой бацьку прывезлі такога п'янага, што давялося несці яго ў хату, нібы мех.
+07_283.wav	таксама сп'янелая матка і міканор ужо на палацях знялі з яго халодную світу	Таксама сп'янелая матка і Міканор ужо на палацях знялі з яго халодную світу,
+07_284.wav	узяліся церці снегам белай рукі і вуха доўга давялося церці пакуль старэчыя крывыя пальцы не наліліся жывой ружовасцю	узяліся церці снегам белыя рукі і вуха. Доўга, доўга давялося церці, пакуль старэчыя крывыя пальцы не наліліся жывой ружовасцю.
+07_285.wav	ён жа то стагнаў нібы ў сне то скрыпеў зубамі і нешта мармытаў без складу бязладу	Ён жа то стагнаў, нібы ў сне, то скрыпеў зубамі і нешта мармытаў без складу, без ладу.
+07_286.wav	балюча і прыкра было бачыць сівую к святу падстрыжаную бараду з камякамі нейкай яды	Балюча і прыкра было бачыць сівую, к святу падстрыжаную бараду з камякамі нейкай яды,
+07_287.wav	з падмёрзлай слінай разушы цвёрдыя лапці маці накрыла бацьку коўдры потым світай	з падмерзлай слінай. Разуўшы цвёрдыя лапці, маці накрыла бацьку коўдрай, потым світай,
+07_288.wav	аб'ехала на падлогу і прытуліўшы раскудлачаную галаву сасунутай хусткай да краю палацю	аб'ехала на падлогу і, прытуліўшы раскудлачаную галаву са ссунутай хусткай да краю палацяў,
+07_289.wav	нядобра нейк не па людску завыла і яе было шкода і прыкра было за яе	нядобра, неяк не па-людску завыла. І яе было шкода, і прыкра было за яе
+07_290.wav	у шчырым поўным тугі плачы чулася п'яная брыдкая атупеласць	у шчырым, поўным тугі плачы чулася п'яная, брыдкая атупеласць...
+07_291.wav	на другі дзень бацькаў стаў позна пазелянелы пастарэлы нібы вымачаны доўга чухаўся на палацях	На другі дзень бацька ўстаў позна, пазелянелы, пастарэлы, нібы вымачаны, доўга чухаўся на палацях,
+07_292.wav	глядзеў з пад ілба хмурна пакутліва босы пацёхся да вядра каля парога доўга піў ледзяную ваду нямог здаволіцца	глядзеў спадылба хмурна, пакутліва. Босы пацёгся да вядра каля парога, доўга піў ледзяную ваду, не мог здаволіцца.
+07_293.wav	маці не ўтрывала папракнула ад печы ах добры быў дамечка налізаўсяе	Маці не ўтрывала, папракнула ад печы: Добры буў, Дамецько! Налізаўся як...
+07_294.wav	чуць давезла ўсё з саней каціўся бацька прамаўчаў на яе дакор зірнуў з пад ілбанамі канора і хутчэй адвярнуўся	Чуць давезла!.. Усё з саней каціўся! Бацька прамаўчаў на яе дакор, зірнуў спадылба на Міканора і хутчэй адвярнуўся.
+07_295.wav	усё ж не ўтрываў прыхрыпеў да старой ці не знайшла б чаго пахмяліцца	Усё ж не ўтрываў, прахрыпеў да старой, ці не знайшла б чаго апахмяліцца.
+07_296.wav	матка пашкадавала прынесла з каморкі ў корчыку самагонкі ставячы перад ім на стол зноў пікнула	Матка пашкадавала прынесла з каморкі ў корчыку самагонкі. Ставячы перад ім на стол, зноў упікнула:
+07_297.wav	кебне чарнушка не знаю як давезла скоціцца са��ей ляжыць як палену	Кеб не Чарнушка, не знаю, як давезла б! Скоціцца з саней і ляжыць, як палено!..
+07_298.wav	выпіўшы бацьку павесялеў сказаў раптам здаволена нібы хвалішся	Выпіўшы, бацька павесялеў. Сказаў раптам здаволены, нібы хвалячыся:
+07_299.wav	пагуляў добра не пашкадаваў узяць гарэлкі ды і вас не пашкадаваў мабыць адгукнуўся сумнамі канор	Пагуляў добра! Не пашкадаваў зяць гарэлкі!.. І вас не пашкадаваў, мабуць! адгукнуўся сумна Міканор.
+07_300.wav	а я што ну чаго мяне шкадаваць от што ты сястру не ўважыў	Я што? Чаго мяне шкадаваць?.. От што ты сястру не ўважыў,
+07_301.wav	вольга шкадавала і чалавек яе пакрыўдзіўся нічога уважу	Вольга шкадавала!.. І чалавек яе пакрыўдзіўся... Нічога, уважу!
+07_302.wav	не канешне на вашаму п'янага мікалая сказаў міканор і от зноў ішло як нейкая рэлігійная эстафета	Не канешне на вашаго п'янаго Мікалая! сказаў Міканор. І от зноў ішло. Як нейкая рэлігійная эстафета:
+07_303.wav	ці даўно мінуўся той святы мікалая ўжо блізка былі каляды з кожным днём набліжаліся ўсё больш поўнілі курані сваім клопатам	ці даўно мінуўся той святы Мікалай, а ўжо блізка былі Каляды з кожным днём набліжаліся, усё больш поўнілі Курані сваім клопатам.
+07_304.wav	чым бліжэй падступалі тым больш брала курані як бы ліхаманка	Чым бліжэй падступалі, тым больш брала Курані як бы ліхаманка.
+07_305.wav	як ні злаваў міканор а бачыў ліхаманку гэтую не толькі не гналі як хваробу паганую проста так і рады былі ёй	Як ні злаваў Міканор, а бачыў ліхаманку гэтую не толькі не гналі, як хваробу паганую, а проста-такі рады былі ёй
+07_306.wav	к дурной папоўскай выдумцы калядам не ішлі ціха сабе з пакорай перад папом царквою аспяшаліся з ахвотай з нейкай вясёлай нецярплівасцю	к дурной папоўскай выдумцы Калядам не ішлі ціха сабе, з пакоры перад папом, царквою, а спяшаліся, з ахвотай, з нейкай вясёлай нецярплівасцю!
+07_307.wav	як бы там і праўда свята сапраўднае было нібы на выперадкі адзін перад адным хапаліся дарабіць усё па гаспадарцы запасаліся на святы	Як бы там і праўда свята сапраўднае было! Нібы навыперадкі адзін перад адным, хапаліся дарабіць усё па гаспадарцы, запасаліся на святы:
+07_308.wav	везлі складвалі ў хлявы сенакалолі дровы запасаліся ні на дзень на два на ўсе каляды на два тыдні у каляды па папоўскаму закону нічога рабіць няможна грэх	везлі, складвалі ў хлявы сена, калолі дровы. Запасаліся не на дзень, на два на ўсе Каляды, на два тыдні: у Каляды, па папоўскаму закону, нічога рабіць няможна, грэх!..
+07_309.wav	зіма нібы спрыяла калядам халады дала ядраныя дужыя раніцы ўставалі ружовыя з ружовым снегам і ружовым ініем якога багата пушылася на сценах у падстрэшшах на галлі дрэў	Зіма нібы прыяла Калядам. Халады дала ядраныя, дужыя. Раніцы ўставалі ружовыя, з ружовым снегам і ружовым інеем, якога багата пушылася на сценах, у падстрэшшах, на галлі дрэваў.
+07_310.wav	куранёўскія двары ўся вуліца поўніліся звонкасцю звонкімі галас��мі звонкім іржаннем і рыкам звонкім крэктам варот	Куранёўскія двары, уся вуліца поўніліся звонкасцю: звонкімі галасамі, звонкім іржаннем і рыкам, звонкім крэктам варот.
+07_311.wav	ды мы над куранёўскімі хатамі стаялі ў ружовым небе як лес	Дымы над куранёўскімі хатамі стаялі ў ружовым небе, як лес...
+07_312.wav	сонца амаль не меншыла холаду твар шчыпала калола тысячамі дробных іголак	Сонца амаль не меншыла холаду: твар шчыпала, калола тысячамі дробных іголак.
+07_313.wav	у полі грудзі аж захлыналіся ад чысціні ад холаду не тое што цераз світу але і цераз добрую чуйку мароз неўзабаве сцяна ўсё цела	У полі грудзі аж захлыналіся ад чысціні, ад холаду не тое што цераз світу, але і цераз добрую чуйку мароз неўзабаве сцінаў усё цела.
+07_314.wav	толькі ратункай было саслізнуць саней ды патрухаць услед прытокваючы быў скока	Толькі і ратунку было саслізнуць з саней ды патрухаць услед, прытоптваючы, бы ў скоках.
+07_315.wav	і ў лесе і каля стагоў рабілі але пакуль вярталіся ўстывалі так што потым як казаў чарнушка	І ў лесе, і каля стагоў рабілі, але пакуль вярталіся, устывалі так, што потым, як казаў Чарнушка,
+07_316.wav	студзіла і на гарачым чэране ночы былі светлыя такія ціхія што калі міканор прыходзіў звячорак	студзіла і на гарачым чаране. Ночы былі светлыя, такія ціхія, што, калі Міканор прыходзіў з вячорак,
+07_317.wav	душу таміла самота самота чулася мацней калі пракідваўся сярод ночы і спачатку ў дрымотнай няцямнасці	душу таміла самота. Самота чулася мацней, калі пракідваўся сярод ночы і спачатку ў дрымотнай няцямнасці
+07_318.wav	слухаў як цераз цьмяны марозны роспіс шы прасочваецца	слухаў, як цераз цьмяны, марозны роспіс шыб прасочваецца
+07_319.wav	галоднае выццё ваўкоў што кружылі ў халодным полі і ў голых зарасніках вакол куранёў	галоднае выццё ваўкоў, што кружылі ў халодным полі і ў голых зарасніках вакол Куранёў.
+07_320.wav	неспакойны сон ноччу не раз перабівалі гулкія ўдары абухом мароз скалоў бярвенні	Неспакойны сон ноччу не раз перабівалі гулкія ўдары абухом мароз калоў бярвенні...
+07_321.wav	мусіць не было ў каранях такой хаты дзе б не думалі не дбалі пра каляды хочаш не хочаш	Мусіць, не было ў Куранях такой хаты, дзе б не думалі, не дбалі пра Каляды. Хочаш не хочаш,
+07_322.wav	давялося думаць пра іх дбаць і міканору але дбаў міканор аб калядах так як напэўна не адзін другі куранёвец за ўсе гады як стаяць тут гэтыя старыя хаты	давялося думаць пра іх, дбаць і Міканору але дбаў Міканор аб Калядах так, як, напэўна, ні адзін другі куранёвец за ўсе гады, як стаяць тут гэтыя старыя хаты.
+07_323.wav	не было мабыць такой гаворкі такой сустрэчы дзе пры зручнай нагодзе той без такой нагоды	Не было, мабыць, такой гаворкі, такой сустрэчы, дзе б пры зручнай нагодзе, а то і без такой нагоды
+07_324.wav	па вайсковаму без далікацтва не біў міканор па калядах дзе толькі мог вучыў людзей рэзаў праўду каляды гэтыя забабоны сцемнаты опіум папоўск�� рэлігійная выдумка	па-вайсковаму, без далікацтва не біў Міканор па Калядах. Дзе толькі мог, вучыў людзей, рэзаў праўду: Каляды гэтыя забабоны з цемнаты, опіум папоўскі, рэлігійная выдумка.
+07_325.wav	васіль сусед з якім міканор такую гаворку зачапіў каля калодзежы толькі коса спадылба паглядзеў	Васіль-сусед, з якім Міканор такую гаворку зачапіў каля калодзежа, толькі коса, спадылба паглядзеў
+07_326.wav	ды з вядром хутчэй парыпаў лапцямі да хлябаж калі ўрэзаў такое міканор у валёшыў і хаце	ды з вядром хутчэй парыпаў лапцямі да хлява. Хоня ж, калі ўрэзаў такое Міканор у Алёшавай хаце,
+07_327.wav	не толькі не набычыўся але нібы ўзрадаваўся ну вядома выдумка глупства выгадная папам	не толькі не набычыўся, але нібы ўзрадаваўся: вядома выдумка, глупства, выгаднае папам.
+07_328.wav	у хаце акрамя іх траіх не было нікога і загонем лёгка згадзіўся з міканора малюшы	У хаце, акрамя іх траіх, не было нікога, і за Хонем лёгка згадзіўся з Міканорам Алёша...
+07_329.wav	іншыя хлопцы і дзядзькі хто спрачаўся хто хоць і не вельмі пэўна ківаў галавою	Іншыя хлопцы і дзядзькі хто спрачаўся, хто, хоць і не вельмі пэўна, ківаў галавою,
+07_330.wav	хто такіх было найбольш перамоўчваў вельмі часта міканор у гэтых гаворках спатыкаў абыякавасць	хто такіх было найбольш перамоўчваў. Вельмі, вельмі часта Міканор у гэтых гаворках спатыкаў абыякавасць:
+07_331.wav	чаго тут гаварыць чаго мудрагеліць як бы чуў ён таму гаворкі такія хутка вельмі гаслі танулі між іншых жыццёвых меркаванняў і разваг	чаго тут гаварыць, чаго мудрагеліць, як бы чуў ён! Таму гаворкі такія хутка ж вельмі гаслі, танулі між іншых жыццёвых меркаванняў і разваг.
+07_332.wav	гарачэй на размову пра каляды адгукаліся дзяўчаты і жанкі але тыя ледзь не ўсе люты кідаліся на міканорый строга судзілі	Гарачэй на размову пра Каляды адгукаліся дзяўчаты і жанкі, але тыя ледзь не ўсе люта кідаліся на Міканора, строга судзілі.
+07_333.wav	думаць не хацелі як бы баяліся што думаць ужо грэх толькі ганна чарнушкава запомнілася міканору	Думаць не хацелі, як бы баяліся, што думаць ужо грэх! Толькі Ганна Чарнушкава запомнілася Міканору не
+07_334.wav	нябожкала не пужалася не пужалася слухала але з якім недавер'ем з усмешачкай якой	божкала, не пужалася не пужалася, слухала, але з якім недавер'ем, з усмешачкай якой!
+07_335.wav	усё ж і тое добра што слухала паслухала можа калі і падумае	Усё ж і тое добра, што слухала: паслухала, можа, калі і падумае!
+07_336.wav	неспакойныя разумныя ў вачах яе заўсёды бачыў от што цешыла і радавала меканоры асабліва ў гэтыя дні	Неспакойнае, разумнае ў вачах яе заўсёды бачыў, от што цешыла і радавала Міканора, асабліва ў гэтыя дні,
+07_337.wav	калі так расчаравала яго хадоська хадоська пра якую ён нядаўна думаў што ёй скора і ў камсамол дарогу можна будзе даць	калі так расчаравала яго Хадоська. Хадоська, пра якую ён нядаўна думаў, што ёй скора і ў камсамол дарогу можна будзе даць,
+07_338.wav	аказалася яна ні трохі ні лепшай за васяляць дзятла гаварыць не дала не толькі пра бога	аказалася ні трохі не лепшай за Васіля Дзятла. Гаварыць не дала не толькі пра Бога,
+07_339.wav	а і пра папоў ясна стала міканору што такому чалавеку не тое што ўперадзе	а і пра папоў, пра папоўскія хітрасці. Ясна стала Міканору, што такому чалавку не тое што ўперадзе,
+07_340.wav	у першых радах але і ў тыле невядома як плесціся давядзецца мала калі выпадала міканору столькі расчараванняў як у гэтыя дні	у першых радах, а ў і тыле невядома як плесціся давядзецца!.. Мала калі выпадала Міканору столькі расчаравання, як у гэтыя дні.
+07_341.wav	колькі ні стараўся а перадсвяточная вясёлая ліхаманка ў куранях не толькі не ападала	Колькі ні стараўся, а перадсвяточная вясёлая ліхаманка ў Куранях не толькі не ападала,
+07_342.wav	а было чутна ўсё мацнела у гэтую ліхаманку усё часцей упляталі свае роспачныя перадсмяротныя галасы парасяты свінні авечкі якіх калолі рэзалі каму можна было і каму няможна	а было чутна усё мацнела. У гэтую ліхаманку ўсё часцей упляталі свае роспачныя, перадсмяротныя галасы парасяты, свінні, авечкі, якіх калолі і рэзалі каму можна было і каму няможна.
+07_343.wav	не было такога дня каб не чулася ці з аднаго ці з другога хлява спалоханага бэлькання ці пранізлівага віску	Не было такога дня, каб не чулася ці з аднаго, ці з другога хлява спалоханага бэлькання ці пранізлівага віску,
+07_344.wav	каб не чырванеў ці на адным ці на другім агародзе за хлявом вясёлы агеньчык не плыў угару дым	каб не чырванеў ці на адным, ці на другім агародзе за хлявом вясёлы агеньчык, не плыў угару дым.
+07_345.wav	цэлымі днямі яшчэ нядаўна марозна чыстае паветра поўнілася пахамі дымнага смуроду	Цэлымі днямі яшчэ нядаўна марозна-чыстае паветра поўнілася пахамі дымнага смуроду,
+07_346.wav	паленай шчацінай падсмажанай свінячай скуры ат жа дзікасць злаваў меканор	паленай шчаціны, падсмажанай свінячай скуры. От жа дзікасць! злаваў Міканор.
+07_347.wav	зубы заўтра ні адзін на паліцу пакладзе а не думае не беражэць усё пад нож пусціць гатоў для дурнога свята	Зубы заўтра не адзін на паліцу пакладзе, а не думае, не беражэцца! Усё пад нож пусціць гатоў для дурного свята!..
+07_348.wav	учора дакараў суседавы сяля які свіжаваў авечку а сёння як ні стараўся абберагчыся пошасць улезла ў хату к самому	Учора дакараў суседа Васіля, які свежаваў авечку, а сёння, як ні стараўся аберагчыся, пошасць улезла ў хату к самому.
+07_349.wav	вярнуўшыся ад грэбка з якім хацеў пагаварыць каб падвесці яшчэ галля на грэблю	Вярнуўшыся ад Грыбка, з якім хацеў пагаварыць, каб падвезці яшчэ галля на грэблю,
+07_350.wav	убачыў раптам што бацька каля прыпека точыць аб цэглу шыла нават каб не бачыў як нахмурыўся бацька як адвёў вочы ў бок здагадаўся б адразу на што рыхтуе ён шыла	убачыў раптам, што бацька каля прыпека точыць аб цэглу шыла. Нават каб не бачыў, як нахмурыўся бацька, як адвёў вочы ўбок, здагадаўся б адразу, нашто рыхтуе ён шыла.
+07_351.wav	але з гэтай бацькавай хмурасці і ніякаватасці зразумеў міканор яшчэ і тое што без яго бацькі была з маткай нядобрая гаворка	Але з гэтай бацькавай хмурнасці і ніякаватасці зразумеў Міканор яшчэ і тое, што без яго ў бацькі была з маткай нядобрая гаворка
+07_352.wav	і што бацька саступіў усё адкірашылі пакланіцца богу ні ўтрываў міканор пасля нярэдка ўжо ў хаце няёмкага маўчання	і што бацька саступіў... Усё-такі рашылі пакланіцца Богу? не ўтрываў Міканор пасля нярэдкага ўжо ў хаце няёмкага маўчання.
+07_353.wav	і кажы міканорка адразу адгукнулася маці нібы толькі чакала гэтай гаворкі трэба	Не кажы, Міканорко! адразу адгукнулася маці, нібы толькі і чакала гэтай гаворкі. Трэба!
+07_354.wav	ты як хочаш думае а каляды ед у каляды па людску трэба з імі дык што па людску свіней канечне рэзаць	Ты як хочаш думай, а Коляды ето Коляды! Па-людску трэба з імі! Дак штоб па-людску свіней канешне рэзаць?
+07_355.wav	трэба міканорка добрыя будуць каляды дык і ўраджай будзе добры іх у добе пры плот добры сабірае шпатом нешта	Трэба, Міканорко! Добрыя будуць Коляды, дак і ўраджай добры будзе, і худобе прыплод добры! Сабярэш патом нешто!
+07_356.wav	само расце ўсё будзе чакайце толькі тут ужо выціраючы нізам сарочкі шыла нібы апраўдваючыся загаварыў бацька	Само расці ўсё будзе! Чакайце толькі!.. Тут ужо, выціраючы нізам сарочкі шыла, нібы апраўдваючыся, загаварыў бацька:
+07_357.wav	насця з сямёнам і вольга са сваім будзь павінны частаваць жа нечым трэба будзе	Насця з Сяменам і Вольга са сваім буць павінны! Частаваць нечым трэба будзе!..
+07_358.wav	ды дзяцей прывязуць столькі ж б дзеду і бабе падхапіла маці у вольгі ўжо пятым нешта гукае	Ды дзяцей прывязуць сколькі к дзеду і бабе! падхапіла маці. У Вольгі ўжэ пятае нешто агукае!
+07_359.wav	ну дык канешне сёлета ў святы дзень рабіць ну а калі ж міканор толькі рукой махнуў пусты занятак спрэчкі гэтае весці	Дак канешне ўсё ето ў святы дзень рабіць! А калі ж? Міканор толькі рукой махнуў: пусты занятак спрэчкі гэтыя весці!
+07_360.wav	мала толку з гэтых спрэчак падумаў сумна як усё пераблыталася сплялося	Мала толку з гэтых спрэчак! Падумаў сумна як усё пераблыталася, сплялося:
+07_361.wav	тут каб каторы не хацеў святкаваць дык нібы ўжо абавязаны госці дзеці зяці сваты прыедуць трэба старацца для іх не зняславіцца	тут каб каторы і не хацеў святкаваць, дак нібы ўжо абавязаны госці ж, дзеці, зяці, сваты прыедуць! Трэба старацца для іх, не зняславіцца!
+07_362.wav	хітра блытала людзей папоўская гайня дома не сядзелася і міканор выйшаў на вуліцу пакрочыў дахоні хацелася б пагаманіць па шчырасці з тым хто цябе разумее да каго дойдзе твая трывога журба	Хітра аблытала людзей папоўская гайня!.. Дома не сядзелася, і Міканор выйшаў на вуліцу, пакрочыў да Хоні: хацелася пагаманіць па шчырасці з тым, хто цябе разумее, да каго дойдзе твая трывога-журба.
+07_363.wav	��двесці душу добрага таварыша хацелася задуменны паглыблены ў сябе не бачыў калі ўвайшоў на коні ў двор	Адвесці душу ў добрага таварыша хацелася! Задуменны, паглыблены ў сябе, не бачыў, калі ўвайшоў на Хонеў двор,
+07_364.wav	узяўся за халодную сянечную клямку схамянуўся толькі тады калі забыўшыся нагнуць галаву стукнуўся аб верхні вушак дзвярэй	узяўся за халодную сянечную клямку. Схамянуўся толькі тады, калі, забыўшыся нагнуць галаву, стукнуўся аб верхні вушак дзвярэй.
+07_365.wav	трымаючы ў руцэ будзёнаўку мацаючы ніякавата гузак што ўраз пачаў шчымець пад валасамі	Трымаючы ў руцэ будзёнаўку, мацаючы ніякавата гузак, што ўраз пачаў шчымець пад валасамі,
+07_366.wav	агледзеўся ў змроку у хаце толькі была нерухома глядзела на яго з палаце ў хонева маці	агледзеўся ў змроку: у хаце толькі была, нерухома глядзела на яго з палацяў Хонева маці.
+07_367.wav	страшэнна худая нібыўся высахлае у хатняй цемры яна здавалася меканору	Страшэнна худая, нібы ўся высахлая, у хатняй цемры яна здалася Міканору
+07_368.wav	нежывой і хата маўклівая няўтульная без звычайнай дзіцячыя валтузні гоману	нежывой. І хата маўклівая, няўтульная без звычайнай дзіцячай валтузні і гоману
+07_369.wav	здалося як склеп міканору няёмка было чуць на сабе нерухомы нібы мёртвы позірк	здалася як склеп... Міканору няёмка было чуць на сабе нерухомы, нібы мёртвы позірк,
+07_370.wav	але ён стаіў гэта спакойна прывітаўся спытаў дзе коня на агародзе коня	але ён стаіў гэта, спакойна прывітаўся, спытаў, дзе Хоня. На агародзе Хоня,
+07_371.wav	не так пачуў як здагадаўся меканор толькі калі выйшаў на двор заўважыў што з за хлява паўзе ўгару дымок	не так пачуў, як здагадаўся Міканор. Толькі калі выйшаў цяпер на двор, заўважыў, што з-за хлява паўзе ўгару дымок,
+07_372.wav	чорны дымок ад згарэлай саломы адразу ж за гэтым улавіў з захліва вясёлыя дзіцячыя галасы	чорны дымок ад згарэлай саломы. Адразу ж за гэтым улавіў з-за хлява вясёлыя дзіцячыя галасы:
+07_373.wav	одзі ўсе былі цяпер і мімаволі закрочыў хутчэй ледзь высунуўся на агарод убачыў чародку малых якія гаманілі штурхалі адзін аднаго завіхаліся а дзе тыя як жабракі але шчаслівыя	от дзе ўсе былі цяпер! мімаволі закрочыў хутчэй. Ледзь высунуўся на агарод, убачыў чародку малых, якія гаманілі, штурхалі адзін аднаго, завіхаліся, адзетыя, як жабракі, але шчаслівыя.
+07_374.wav	у сярэдзіне гэтага акружэння стаяў на кокішках такі ж як і ўсе вясёлы	Усярэдзіне гэтага акружэння стаяў на кукішках такі ж, як і ўсе, вясёлы
+07_375.wav	коня кульком падпаленай саломы вадзіў па спіне ўжо амаль абсмаленага худога падсвінка	Хоня, кульком падпаленай саломы вадзіў па спіне ўжо амаль абсмаленага худога падсвінка...
+07_376.wav	заўважыўшы міканоры ён кінуў недагарэлы кулёк саломы выпраміўся	Заўважыўшы Міканора, ён кінуў недагарэлы кулёк саломы, выпраміўся,
+07_377.wav	расчырванелы пры агні з плямай сажа на шчацэ весела крыкнуў у дзятве каб прымоўклі па дружбацку падаў руку	расчырванелы пры агні, з плямай сажы на шчацэ, весела крыкнуў дзятве, каб прымоўклі, па-дружбацку падаў руку.
+07_378.wav	усё такі паддаўся агульнай пошасці ды не пошасці а жывату засмяяўся хоне	Усё-такі паддаўся агульнай пошасці? Не пошасці, а жывату! засмяяўся Хоня.
+07_379.wav	куды ні павярніся носам адусюль так смачна пахне што кішкі стогнуць ну хіба ўдзержышся	Куды ні павярніся носам, адусюль так смашно пахне, што кішкі стогнуць! Хіба ўдзержышся?
+07_380.wav	і ўсё такі не сакрэт як бы богу кланяешся ды нябогу міканор жывату свайму	Усё-такі не сакрэт як бы Богу кланяешся! Не Богу, Міканор, а жывату свайму!
+07_381.wav	ці мой жывот бог так са ён перастаў смяяцца матка занудзілася вельмі	Ці мо і жывот бог таксамо?.. Ён перастаў смяяцца. Матка занудзілася вельмі,
+07_382.wav	папрасіла каб закалоў на каляды ды дзе тваны бачыш сам пастаялі пакурылі пагаманілі абы пра што пра зіму што нарэшце ўзялася як трэба пра дзяўчат што нібы пашалелі перад калядамі	папрасіла, штоб закалоў на Коляды... Ды і дзятва бачыш сам!.. Пастаялі, пакурылі, пагаманілі абы пра што пра зіму, што нарэшце ўзялася як трэба, пра дзяўчат, што нібы пашалелі перад Калядамі,
+07_383.wav	памеркавалі куды навячоркі падацца непрыкметна зноў вярнулася шчырая таварыскасць і міканор сумна пасміхваючыся	памеркавалі, куды на вячоркі падацца. Непрыкметна зноў вярнулася шчырая таварыскасць, і Міканор, сумна пасміхваючыся,
+07_384.wav	расказаў пра спрэчку сваю з бацькамі хоні нібы толькі чакаў гэтага	расказаў пра спрэчку сваю з бацькамі. Хоня нібы толькі і чакаў гэтага,
+07_385.wav	вельмі ж весела ўхапіўся ну адбачыш міканор але ты не бядуй нялёгкае дрэвы гнуцца не тое што людзі ды яшчэ і старыя	вельмі ж весела ўхапіўся: от бачыш, Міканор але ты не бядуй, не лёгка і дрэвы гнуцца! Не тое што людзі, ды яшчэ старыя!..
+07_386.wav	пасля гаворкі з гонім заўсёды весялей на душы робіцца але бесклапотнасць гэтая была нядоўгая	Пасля гаворкі з Хонем заўсёды весялей на душы робіцца. Але бесклапотнасць гэта была нядоўгая:
+07_387.wav	ідучы адхоні ўбачыў каля алёшавай хаты купку дзяўчат што вельмі ж ласкава гаманілі з гарманістам	ідучы ад Хоні, убачыў каля Алёшавай хаты купку дзяўчат, што вельмі ж ласкава гаманілі з гарманістам.
+07_388.wav	дык глядзіш што помню ўгавор крыкнула яму ўжо трохі адышоўшы з іншымі ганна чарножкавы	Дак глядзі ж, штоб помніў угавор! крыкнула яму, ужо трохі адышоўшы з іншымі, Чарнушкава Ганна.
+07_389.wav	алёшай з годнасцю прамаўчаў ён сабраўся ўжо вяртацца ў хату але заўважыў міканор і стаў	Алёша з годнасцю прамаўчаў. Ён сабраўся ўжо вяртацца ў хату, але заўважыў Міканора і стаў.
+07_390.wav	пайграць мабыць прасілі падаў руку меканор а то чаго ж але ж у шмаргнуў чырвоным носам для пэўнасці правёў пад носам яшчэ рукавом сарочкі	Пайграць, мабуць, прасілі? падаў руку Міканор. А то чаго ж! Алёша шмаргануў чырвоным носам, для пэўнасці правёў пад носам ��шчэ рукавом сарочкі.
+07_391.wav	нос у яго як помніў міканор у сцюш заўсёды быў чырвоны аж сіняваты і заўсёды алёша верашчаў ім	Нос у яго, як помніў Міканор, у сцюжу заўсёды быў чырвоны, аж сіняваты, і заўсёды Алёша верашчаў ім
+07_392.wav	але стаяў цяпер на такім марозе хлопец у адным белым зрэб'і на каляды не сакрэт дагаварваліся	але стаяў цяпер, на такім марозе, хлопец у адным белым зрэб'і. На Коляды не сакрэт дагаварваліся?
+07_393.wav	ае валюш яшчэ чуўся гонар з сабою адзіным на ўсё сяло гарманістам	Аге... У Алёшы яшчэ чуўся гонар сабою, адзіным на ўсё сяло гарманістам.
+07_394.wav	пойдзеш сказаў ну чаго ж у папоўскае свята дык жа заплату	Пойдзеш, сказаў? А чаго ж. У папоўскае свято? Дак жа за плату. А
+07_395.wav	а як заплату дык усё можна алешы зноў завяршчаў чырвоным носам зарабіць трэба	як за плату дак усё можно? Алёша зноў заверашчаў чырвоным носам. Зарабіць трэба.
+07_396.wav	не пазіраючы на яго меканор разгладзіў склад кішэняля пад папругай	Не пазіраючы на яго, Міканор разгладзіў складкі шыняля пад папругай.
+07_397.wav	усякі з заработак бывае як і ў гаворцы схонім а яшчэ часцей з бацькамі	Усякі заработак бувае! Як і ў гаворцы з Хонем, а яшчэ часцей з бацькамі,
+07_398.wav	хоць і паказваў сябе за чалавека непахіснага зноў пачуў міканор з тугою што не можа судзіць	хоць і паказваў сябе за чалавека непахіснага, зноў пачуў Міканор з тугою, што не можа судзіць
+07_399.wav	па ўсяму закону няпрошаныя непатрэбныя проста такі шкоднае ўзяло спачуванне	па ўсяму закону. Няпрошанае, непатрэбнае, проста-такі шкоднае ўзяло спачуванне: праўду
+07_400.wav	праўду а лёша кажа зарабіць трэба яму ад гэтай кволасці	Алёша кажа, зарабіць трэба яму!.. Ад гэтай кволасці,
+07_401.wav	ад таго што бачыў кволасць несакрэт была на шкоду справе ад таго што ўсё навокал было такое пераблытанае ішло насуперак	ад таго, што бачыў кволасць не сакрэт, была на шкоду справе ад таго, што ўсё навокал было такое пераблытанае, ішло насуперак,
+07_402.wav	міканор зноў апанавала маркота маркотны з нейкай тужлівай няпэўнасцю	Міканора зноў апанавала маркота. Маркотны, з нейкай тужлівай няпэўнасцю,
+07_403.wav	цвёрдым камандзірскім крокам вяртаўся ён вясёлай марознай вуліцай дахаты	цвёрдым камандзірскім крокам вяртаўся ён вясёлай, марознай вуліцай дахаты.
+07_404.wav	увесь дзень перад святым вечарам маці ж крабла нажом стол лавы мыла ўсё	Увесь дзень перад святым вечарам маці шкрабла нажом стол, лавы, мыла ўсё.
+07_405.wav	ад ранку ледзь не да самага вечара не туху печы агонь варыла і варыла пякла	Ад ранку ледзь не да самага вечара не тух у печы агонь, варыла, варыла, пякла.
+07_406.wav	вячэра мусіла быць поснай але ж трэба было згатаваць нямала нямнога дванаццаць страў	Вячэра мусіла быць посная, але ж трэба было згатаваць ні мала ні многа: дванаццаць страў!
+07_407.wav	маці не ела ўвесь дзень і другім мне давала міканор адрэзаў з скібу хлеба сам дастаў агуркоў і тым перабіў голад	Маці не ела ўвесь дзень і другім не давала. Міканор адрэзаў скібу хлеба, сам дастаў гуркоў і тым перабіў голад.
+07_408.wav	яна бачыла гэта але не сказала нічога толькі перахрысцілася на абразы і маці і сын	Яна бачыла гэта, але не сказала нічога, толькі перахрысцілася на абразы: і маці, і сын
+07_409.wav	нібы загадзя бачылі марнасць спрэччыкі не вельмі стараліся ўшчынаць іх	нібы загадзя бачылі марнасць спрэчак і не вельмі стараліся ўсчынаць іх.
+07_410.wav	толькі як добра сцямнела ў хаце унесла рэшата з сенам паклала на покуце	Толькі як добра сцямнела ў хаце, унесла рэшата з сенам, паклала на покуце
+07_411.wav	паставіла наверх гаршчок з куццёю выперлася яе ты год цераз край сказала пракуццю што распарылася ў печы	паставіла наверх гаршчок з куццёю. Выперлася еты год цераз край! сказала пра куццю, што распарылася ў печы.
+07_412.wav	добры ўраджай на збожжа павінен быць дай бог сказаў бацька	Добры ўраджай на збожжа павінен буць! Дай Бог! сказаў бацька. З
+07_413.wav	з пашанай нейкай урачыстасцю сачыў бацька як матка слала на вымытым стале сена	пашанай і нейкай урачыстасцю сачыў бацька, як матка слала на вымытым стале сена,
+07_414.wav	як накрывала яго чыстым настольнікам як клала бохан хлеба нож лыжкі ставіла конаўку соллю	як накрывала яго чыстым настольнікам, як клала бохан хлеба, нож, лыжкі, ставіла конаўку з соллю.
+07_415.wav	памыўшы ў кутку над цэбрам рукі ён белы у лапцях у зрэбных штанах	Памыўшы ў кутку над цэбрам рукі, ён, белы, у лапцях, у зрэбных штанах,
+07_416.wav	у доўгай дэкален сародцы падпяразанай святочным паяском пачакаў калі падыдзе маці	у доўгай, да кален, сарочцы, падпяразанай святочным паяском, пачакаў, калі падыдзе маці,
+07_417.wav	і не глянуўшы на міканора першы момант няёмка стаў голасна маліцца	і, не глянуўшы на Міканора, першы момант няёмка, стаў голасна маліцца.
+07_418.wav	міканор слухаў яго малітву спачатку як усякую малітву толькі болей шкадаваў тых хто верыў у цуд і моц малення	Міканор слухаў яго малітву спачатку, як усякую малітву, толькі болей шкадаваў тых, хто верыў у цуд і моц малення,
+07_419.wav	бо цёмнымі людзьмі былі яго матка і бацька але калі бацька раптам з журбою памянуў дзеда амяляна	бо цёмнымі людзьмі гэтымі былі яго матка і бацька але калі бацька раптам з журбою памянуў дзеда Амяляна,
+07_420.wav	калі ў голасе яго нешта нібы напялася задрыжала міканор неспадзеўкі пачуў што і ў ім затлела туга	калі ў голасе яго нешта нібы напялася, задрыжала, Міканор неспадзеўкі пачуў, што і ў ім затлела туга.
+07_421.wav	дзед амялян які памёр перад самай міканоравай службай ідучы з гумна	Дзед Амялян, які памёр перад самай Міканоравай службай, ідучы з гумна!
+07_422.wav	дзед які столькі ведаў казы з якім столькі вечароў грэліся калі міканор малы быў на чаране	Дзед, які столькі ведаў казак, з якім столькі вечароў грэліся, калі Міканор малы быў, на чаране.
+07_423.wav	дзед які зрабіў яму калісьці санкі пра якога столькі добрага помнілася	Дзед, які зра��іў яму калісьці санкі, пра якога столькі добрага помнілася!..
+07_424.wav	а бацька называў ужо імёны нябожчыкаў дзяцей сваіх міканоравых братоў і сясцёр	А бацька называў ужо імёны нябожчыкаў дзяцей сваіх, Міканоравых братоў і сясцёр
+07_425.wav	памінаў і люшу манію матрону петрыка мотрыка і люшу і манію міканор	памінаў Ілюшу, Маню, Матруну, Петрыка, Мотрыка. Ілюшу і Маню Міканор
+07_426.wav	не бачыў ніколі а матронаш і петрык на вачах яго задушыліся ад гарлавой	не бачыў ніколі, а Матруна ж і Петрык на вачах яго задушыліся ад гарлавой
+07_427.wav	ледзь не ў адзін дзень памёрлі ён помніць ветрык задыхнуўся калі матрунку яшчэ не занеслі на могілкі	ледзь не ў адзін дзень памерлі. Ён помніць, Петрык задыхнуўся, калі Матрунку яшчэ не занеслі на могілкі,
+07_428.wav	калі яшчэ ляжала ў труне іх павезлі разам палажылі ў адну яму а мотрык	калі яшчэ ляжала ў труне. Іх павезлі разам, палажылі ў адну яму... А Мотрык
+07_429.wav	утапіўся калі пасціў канянаў зболатку хацеў пакупацца ды як нырнуў у балотнае азярцо дык там і астаўся	утапіўся, калі пасціў каня на ўзболатку. Хацеў пакупацца, ды як нырнуў у балотнае азярцо, дык там і астаўся.
+07_430.wav	выцяглі з пад карча толькі на другі дзень сёння маглі знайсці сіні быў ён страшны	Выцяглі з-пад карча толькі на другі дзень, усё не маглі знайсці. Сіні быў ён, страшны.
+07_431.wav	бедная матка як яна білася гаравала тады над мотрыкам над неспадзяванай бядою што ўзяла дарослае ўжо сына	Бедная матка, як яна білася, гаравала тады над Мотрыкам, над неспадзяванай бядою, што ўзяла дарослага ўжо сына.
+07_432.wav	і колькі ж ёй калі падумаць давялося перажыць за ўсё жыццё пабедаваць над дарагімі магіламі	І колькі ж ёй, калі падумаць, давялося перажыць за ўсё жыццё, пабедаваць над дарагімі магіламі!..
+07_433.wav	у гэты момант міканор пачуў сябе нібы вінаватым перад маткай	У гэты момант Міканор пачуў сябе нібы вінаватым перад маткаю,
+07_434.wav	не зазлаваў за тое што ўткнула ў гаршчок з куцёю запаліла свечачку	не зазлаваў за тое, што ўткнула ў гаршчок з куццёю, запаліла свечачку.
+07_435.wav	як было калі разабрацца злаваць на яе цёмную сагнутую такімі бядотамі	Як было, калі разабрацца, злаваць на яе, цёмную, сагнутую такімі бядотамі,
+07_436.wav	поўныя такой любові да тых каго адабралі ад яе хваробы ды неспадзяваныя няшчасці	поўную такой любові да тых, каго адабралі ад яе хваробы ды неспадзяваныя няшчасці!..
+07_437.wav	але ж як хітра прыплялася да чалавечага гора рэлігія і тут немінула пакарыстацца	Але ж як хітра прыплялася да чалавечага гора рэлігія, і тут не мінула пакарыстацца! За
+07_438.wav	за сталом маткай бацька сядзелі вячэралі як ніколі маўкліва нібы чулі за сабою цені тых хто даўно ўжо не прасіў яды	сталом матка і бацька сядзелі, вячэралі як ніколі маўкліва, нібы чулі за сабою цені тых, хто даўно ўжо не прасіў яды.
+07_439.wav	абое было відаць думалі ўспаміналі бацька перш чым браць якой стравы самому адліваў лыжку яе ў місу пастаўленую на акне	Абое, было відаць, думалі, успаміналі бацька, перш чым браць якой стравы самому, адліваў лыжку яе ў місу, пастаўленую на акне,
+07_440.wav	дзядам нябожчыка маці сядзела за сталом толькі перастаўляла міскі	дзядам, нябожчыкам. Маці сядзела за сталом, толькі перастаўляла міскі,
+07_441.wav	нічога не прыбірала вечара здалася міканору вельмі доўгаю і сумнаю ён ледзь дачакаўся калі бацька нарэшце паставіць на стол гаршчок з куццёю	нічога не прыбірала. Вячэра здалася Міканору вельмі доўгаю і сумнаю ён ледзь дачакаўся, калі бацька нарэшце паставіць на стол гаршчок з куццёю,
+07_442.wav	на лье салодкай вадзіцы сыты смаку і мёду паспытаўшы якія можна не крыўдзячы старых густаць	налье салодкай вадзіцы-сыты з маку і мёду, паспытаўшы якія, можна, не крыўдзячы старых, устаць...
+07_443.wav	калі адзяваўся каб пахадзіць па марознаму вячэрняму двару заўважыў не пустыя міскі пасля вячэры так і асталіся на стале	Калі адзяваўся, каб пахадзіць па марознаму вячэрняму двару, заўважыў: непустыя міскі пасля вячэры так і асталіся на стале
+07_444.wav	каб дзядам было чаго пад'есці стаяў на ганку думаў вечную думку сваю працемнату людскую	каб дзядам было чаго пад'есці! Стаяў на ганку, думаў вечную думку сваю пра цемнату людскую,
+07_445.wav	пра тое як цяпер мабыць хораша на замёрзлай прыпе ці лёгка весела бягуць лыжы	пра тое, як цяпер, мабыць, хораша на замерзлай Прыпяці лёгка, весела бягуць лыжы!
+07_446.wav	нехта не сакрэт як і ён ляціць з гарэш ду зацінае згадаў вясёлага таварыша свайго івана мароза што паехаў аж у мінск на курсы	Нехта, не сакрэт, як і ён, ляціць з гары, аж дух зацінае! Згадаў вясёлага таварыша свайго Івана Мароза, што паехаў аж у Менск на курсы,
+07_447.wav	раптам зашчымела скруха пабачыцца паштурхацца пакпіць адзін з аднаго	раптам зашчымела скруха: пабачыцца б, паштурхацца, пакпіць адзін з аднаго!..
+07_448.wav	абяцаў лісты пісаць а няма ўсё чамусьці як і не чуў гамонкі смеху на вуліцы	Абяцаў лісты пісаць, а няма ўсё чамусьці!.. Як і не чуў гамонкі, смеху на вуліцы,
+07_449.wav	нікуды ў гэты вечар не хацелася ісці стаяў нібы на нявіднай варце прайшло некалькі постацей дзве тры вясёлыя купкі	нікуды ў гэты вечар не хацелася ісці. Стаяў, нібы на нявіднай варце. Прайшло некалькі постацей, дзве-тры вясёлыя купкі.
+07_450.wav	дзве постаці ўжо ледзь не абмінуўшы раптам спыніліся прыгледзеліся ці не меканоре то сказала тое чысмех адна	Дзве постаці, ужо ледзь не абмінуўшы, раптам спыніліся, прыгледзеліся. Ці не Міканор ето? сказала, тоячы смех, адна.
+07_451.wav	міканор пазнаў чарнушкавуганны і ахвот нападаўся да яе зганай блахадоська	Міканор пазнаў Чарнушкаву Ганну і ахвотна падаўся да яе. З Ганнай была Хадоська.
+07_452.wav	ён прывітаўся а я думала ці ні акалеў часам пакпіла ганна стаіць як слуп пры шляху	Ён прывітаўся. А я думала, ці не акалеў часам! пакпіла Ганна. Стаіць, як слуп пры шляху!
+07_453.wav	замёрз не пашкодзіла б і пагрэць што �� было каму прыкметна павесялеў меканор	Замерз! Не шкодзіло б і пагрэць, штоб було каму! прыкметна павесялеў Міканор.
+07_454.wav	дык жа чэрвен мабуць е ці заняты можа бацькам ды не але мне болей дападобы жывы	Дак жа чарэн, мабуць, е? Ці заняты, можа, бацькам? Ды не. Але мне болей даўпадобы жывы!
+07_455.wav	о дык пашукаў бы можа і знайшоў бы калі не вельмі пераборлівы	Унё! Дак пашукаў бы! Можа, і знайшоў бы, калі не вельмі пераборлівы!
+07_456.wav	пераборлівы адны мне не падабаюцца а другім я нідаў падобны ну а трэція дык занятыя	Пераборлівы! Адны мне не падабаюцца, а другім я не даўпадобы. А трэція дак занятыя!
+07_457.wav	адразу ж па два кавалеры як стража па баках падступіцца няма як от найшлі пра што гаварыць умяшалася хадоська тупаючы акуратнымі лапцікамі	Адразу па два кавалеры, як стража па баках! Падступіцца няма як! От найшлі пра што гаварыць! умяшалася Хадоська, тупаючы акуратнымі лапцікамі.
+07_458.wav	лепей скажы што табе суджана гадаўне бо й так знаю у халасцяках хадзіць буду пакуль не надаесць вельмі	Лепей скажы, што табе суджано? Гадаў жа, пэўне? Не-а. Бо і так знаю: у халасцяках хадзіць буду, пакуль не надаесць вельмі.
+07_459.wav	і мне нічога добрага не выйшла сказала ганна знарок журачыся гадалі мы з хадоськай цягнулі саломіны	І мне нічого добраго не выйшло! сказала Ганна, знарок журачыся. Гадалі мы з Хадоськай, цягнулі саломіны.
+07_460.wav	дык ёй выцягнулася доўгая саломіна і з коласам скора замуж пойдзе і за багатага хлопца	Дак ёй выцягнулася доўгая саломіна і з коласам! Скора замуж пойдзе і за багатого хлопца.
+07_461.wav	от скажаш засаромелася хадоська та можаш я выдумляю но не выдумляеш але	От скажаш! засаромелася Хадоська. А можа ж, я выдумляю? Не выдумляеш, але...
+07_462.wav	хадоська чутным было ўся поўнілася радасцю але не трэба казаць	Хадоська, чутна было, уся поўнілася радасцю. Але не трэба казаць!..
+07_463.wav	а мне пакпіла на сваёй няўдачай ганна нічога добрага не выйшла кароценечкая саломінка і пустая і вось няскора і ўдавец стары будзе от шчасце якое	А мне, пакпіла над сваёй няўдачай Ганна, нічого добраго не выйшло! Кароценечкая саломінка і пустая! І возьмуць не скоро і удавец стары будзе! От шчасце якое!
+07_464.wav	удавец раптам засмяяўся міканор дык гэта ж добра гэта ж ты мабыць выцягнула мяне	Удавец! раптам засмяяўся Міканор. Дак ето ж добра! Ето ж ты, мабуць, выцягнула мяне!
+07_465.wav	я ж можна сказаць удавец бо мяне ж была жонка была ў старца торба	Я ж, можно сказаць, удавец. Бо ў мяне ж була... жонка! Була ў старца торба!
+07_466.wav	тыдня праўда была ў мозры на службе чорненькая такая стройненькая красівая	Не, праўда, була! У Мозыры, на службе! Чорненькая, стройненькая, красівая!
+07_467.wav	вінтовачка трохлінейная от я і кажу была торба хадоська якая ўвесь час паглядала на вуліцу заўважыла непадалёк дзве постаці	Вінтовачка трохлінейная!.. Я ж і кажу: була торба!.. Хадоська, якая ўвесь час паглядвала на вуліцу, заўважыла непадалёк дзве постаці,
+07_468.wav	нецярпліва пацягнула гану за рукаў хадзім ганна таксама ўбачыла тых што рыпелі снегам падыходзілі але адразу адвярнулася папрасіла міканора правядзі нас	нецярпліва пацягнула Ганну за рукаў: Хадзем! Ганна таксама ўбачыла тых, што рыпелі снегам, падыходзілі, але адразу адвярнулася, папрасіла Міканора: Правядзі нас...
+07_469.wav	па варожаму сарокі штосьці было ў яе голасе такое шчырае давернае што прымусіла міканора на момант завагацца	Паварожым у Сарокі... Штосьці было ў яе голасе такое шчырае, давернае, што прымусіла Міканора на момант завагацца.
+07_470.wav	меканор вытрымаў характар таварыце ўжо адны яна было відаць пакрыўдзілася трохі	Міканор вытрымаў характар. Варажыце ўжэ адны... Яна, было відаць, пакрыўдзілася трохі,
+07_471.wav	але не сказала нічога падышлі я ўхім зларвонам я ўхім паздароўкуўся зухавата пацікавіўся да каб чым жа тут у сакрэты	але не сказала нічога: падышлі Яўхім з Ларывонам. Яўхім паздароўкаўся, зухавата пацікавіўся: Дак аб чым жа тут сакрэты?
+07_472.wav	а аб тым сказала знарок пазяхаючы ганна часціне час ісці спаць міканор кажа што час	А аб тым, сказала, знарок пазяхаючы, Ганна: Час ці не час ісці спаць?.. Міканор кажа, што час...
+07_473.wav	ну дык няхай ідзе і мяне нешта на дрымоту хіліць у такі вечар здарагатаў хацеў перавесці гаворку ў жарт еўхім	Дак няхай і ідзе... І мяне нешто на дрымоту хіліць... У такі вечар! зарагатаў, хацеў перавесці гаворку ў жарт Яўхім.
+07_474.wav	але яна жартаваць не захацела невядома чым і закончылася б гэта гаворка калі б хадоська не пацягнула ганна за рукаў	Але яна жартаваць не захацела невядома, чым і закончылася б гэта гаворка, калі б Хадоська не пацягнула Ганну за рукаў.
+07_475.wav	ну што ты я то выдумала хадзім хадоська ледзь не сілком павяла з сабой яе	Што ты ето выдумала! Хадзем! Хадоська ледзь не сілком павяла з сабой яе.
+07_476.wav	пеканорастаўся адзін і ўжо на сваім двары пачуў ён здалёк яўхімаў рогат падумаў	Міканор астаўся адзін. Ужо на сваім двары пачуў ён здалёк Яўхімаў рогат, падумаў:
+07_477.wav	а не вельмі ж яна да цябе хіліцца глушачок ні цябе не сакрэт пабачыць хацела б ні цябе	а не вельмі ж яна да цябе хіліцца, Глушачок! Не цябе, не сакрэт, пабачыць хацела б не цябе
+07_478.wav	і не мяне канешне толькі ж учэплівы ты ўсё думаеш тваім павінна быць	і не мяне, канешне. Толькі ж учэплівы ты, усё думаеш тваім быць павінна!..
+07_479.wav	вёску нібы апанавала дрымота цэлымі днямі цяпер ніхто нікуды не спяшаўся	Вёску нібы апанавала дрымота. Цэлымі днямі цяпер ніхто нікуды не спяшаўся,
+07_480.wav	усе хадзілі павольныя паважныя бесклапотныя маладзейшыя бавілі час у гаворках старэйшыя цэлымі днямі грэліся спалі на чаранах	усе хадзілі павольныя, паважныя, бесклапотныя маладзейшыя бавілі час у гаворках, старэйшыя цэлымі днямі грэліся, спалі на чаранах.
+07_481.wav	драмалі ў хлявах коні стаялі ўмярзалі ў снег сані нават вароты і жураўлі над калодзежамі рыпелі неяк санліва і нудна	Драмалі ў хлявах коні, стаялі, умярзалі ў снег сані, нават вароты і жураўлі над калодзежамі рыпелі неяк санліва, нудна...
+07_482.wav	мабыць ніколі не паўзлі так марудна нецікава дні ў міканоравым жыцці як у гэты калядны тыдзень	Мабыць, ніколі не паўзлі так марудна, нецікава дні ў Міканоравым жыцці, як у гэты калядны тыдзень.
+07_483.wav	маці тое сёрабіла па гаспадарцы а бацька ледзь не цэлымі суткамі пасвістваў носам на печы	Маці тое-сёе рабіла па гаспадарцы, а бацька ледзь не цэлымі суткамі пасвістваў носам на печы.
+07_484.wav	злезе крэхчучы чухаючыся пашаргае па сталамі па падлозе пад'ез ды зноў начарэн і хоць бы што	Злезе, крэкчучы, чухаючыся, пашаргае пасталамі па падлозе, пад'есць ды зноў на чарэн, і хоць бы што.
+07_485.wav	міканор жа чым толькі не спрабаваў запоўніць нудную калядную пустэч	Міканор жа чым толькі ні спрабаваў запоўніць нудную калядную пустэчу
+07_486.wav	і па гаспадарцы рабіў усё за сябе за бацьку і газеты чытаў перачытваў аж цямнела ў вачах і ўсё чуў	і па гаспадарцы рабіў усё за сябе і за бацьку, і газеты чытаў, перачытваў, аж цямнела ў вачах, і ўсё чуў:
+07_487.wav	нуда пустэча не адступаецца мала цешылі яго вечары калі моладзь доўга снавала па вуліцах галёкала будзіла марозную цішыню смехам	нуда, пустэча не адступаецца... Мала цешылі яго і вечары, калі моладзь доўга снавала па вуліцы, галёкала, будзіла марозную цішыню смехам.
+07_488.wav	маці раіла пайсці не нудзіцца коні і алёшы прыходзілі некалькі разоў звалі не згадзіўся ні яго гэта свята ні яму радасці	Маці раіла пайсці, не нудзіцца, Хоня і Алёша прыходзілі некалькі разоў, звалі не згадзіўся: не яго гэта свята, не яму радасць!..
+07_489.wav	к канцу тыдня курані зноў заварушыліся з самага ранку перад шчодрым вечарам пацягнуліся ў неба дружныя дымы	К канцу тыдня Курані зноў заварушыліся. З самага ранку перад шчодрым вечарам пацягнуліся ў неба дружныя дымы,
+07_490.wav	пацягнуліся і не ападалі ўжо ўвесь дзень не ўціхаў агонь і ў печы ў міканоравай хаце кіпела варыва ў чыгунах і чыгунках	пацягнуліся і не ападалі ўжо ўвесь дзень. Не ўціхаў агонь і ў печы ў Міканоравай хаце: кіпела варыва ў чыгунах і чыгунках,
+07_491.wav	цяпер ужо няпосныя скварчэлі салыя каўбасы на скаварадзе	цяпер ужо не поснае! скварчэлі сала і каўбасы на скаварадзе.
+07_492.wav	не дарэмна мёрз у каморцы разрэзаны разабраны дачасна загублены кабанч	Недарэмна мёрз у каморцы разрэзаны, разабраны, дачасна загублены кабанчык!
+07_493.wav	недарэмна загублена было і жыта набрагу чуў міканор бацька толькі й чакае каб ён сышоў куды небудзь каб разліць гарэлку збарыла што ў склепе па пляшках	Недарэмна загублена было і жыта на брагу: чуў Міканор, бацька толькі і чакае, каб ён сышоў куды-небудзь, каб разліць гарэлку з барыла, што ў склепе, па пляшках.
+07_494.wav	пляшкі вымытыя маткаю стаялі напагатове пад услонам яшчэ добра не ўцямнела за акном як непадалёк пачулася песняшчароўка	Пляшкі, вымытыя маткаю, стаялі напагатове пад услонам. Яшчэ добра і не ўцямнела за акном, як непадалёк пачулася песня-шчадроўка.
+07_495.wav	неўзабаве танклявыя дзіцячыя галасы пішчалі ўжо каля яго вокан на новае лето няхай родзіцца жыто святы вечар	Неўзабаве танклявыя дзіцячыя галасы пішчалі ўжо каля яго вокан: На новае лето Нехай родзіцца жыто!.. Святы вечар!
+07_496.wav	пажадаўшы міканораваму бацьку гаспадару каб радзіла не толькі жыта але і пшаніца і ўсякая пачніца	Пажадаўшы Міканораваму бацьку гаспадару, каб радзіла не толькі жыта, але і пшаніца, і ўсякая пашніца,
+07_497.wav	галасы пад вокнамі на момант перапыніўшы спеў аб нечым паспрачаўшыся нядружна запішчалі зазычылі	галасы пад вокнамі, на момант перапыніўшы спеў, аб нечым паспрачаўшыся, нядружна запішчалі-зазычылі:
+07_498.wav	піва варыць міканора жаніць святы вечар бацька на гэтае пажаданне ахвотна засмяяўся і весела зірнуў на міканора маці ўсцешанае прытулілася тварам да незамёрзлага ражочка акна ўгледзелася	Піво варыць, Міканора жаніць. Святы вечар! Бацька на гэтае пажаданне ахвотна засмяяўся, весела зірнуў на Міканора, маці, усцешаная, прытулілася тварам да незамерзлага ражочка акна, угледзелася:
+07_499.wav	зайчыкавы ай маладцы як дарослыя разумныя сам зайчык не сакрэтна вучыў розуму пасылаючы	Зайчыкавы! От малайцы! Як дарослыя разумныя! Сам Зайчык, не сакрэт, навучыў розуму, пасылаючы!
+07_500.wav	ну хоць і зайчы дык што усё адно малайцы дзеці з за акна ўжо раілі міканоравым бацьку ці матцы	А хоць і Зайчык, дак што! Усё адно малайцы! Дзеці з-за акна ўжо раілі Міканоравым бацьку ці матцы:
+07_501.wav	залезь на баляску дастань каўбаску святы вечар стань на драбінку дастань саланінку святы вечар	Залезь на баляску, Дастань каўбаску! Святы вечар! Стань на драбінку, Дастань саланінку! Святы вечар!
+07_502.wav	інструктаж спалучэлі па ўсіх правілах пахваліў па свойму меканор але не засмяяўся ведаў	Інструктаж палучылі па ўсіх правілах! пахваліў па-свойму Міканор, але не засмяяўся, ведаў:
+07_503.wav	не з выгоды выпер да цямна сваіх зайчык як старцаваць прыслаў калядамі карыстаючыся	не з выгоды выпер дацямна сваіх Зайчык! Як старцаваць прыслаў, Калядамі карыстаючыся!..
+07_504.wav	расчуленая маці не апранаючыся вынесла раннім спевакам добры кавалак каўбасы акраец свежага хлеба	Расчуленая маці, не апранаючыся, вынесла раннім спевакам добры кавалак каўбасы, акраец свежага хлеба.
+07_505.wav	але не ўправілася яна вярнуцца не паспелі зайчыка і мабыць выйсці на вуліцу як пад вокнамі зноў запішчалі	Але не ўправілася яна вярнуцца, не паспелі Зайчыкавы, мабыць, выйсці на вуліцу, як пад вокнамі зноў запішчалі:
+07_506.wav	на гэты раз ужо суседскі малы валодзька шчарнужкавым хведзькам запішчалі няцвёрда баязліва з няпэўнай надзеяй мусіць першы раз у жыцці	на гэты раз ужо суседскі малы Валодзька з Чарнушкавым Хведзькам, запішчалі няцвёрда, баязліва, з няпэўнай надзеяй, мусіць, першы раз у жыцці!
+07_507.wav	яны хутка збіліся збянтэжыліся зусім і змоўклі дачасна	Яны хутка збіліся, збянтэжыліся зусім і змоўклі дачасна.
+07_508.wav	за імі таксама амаль бесперапынку нібы толькі й чакалі калі гэтыя скончаць азвалася пад вокнамі новая чародка	За імі, таксама амаль без перапынку, нібы толькі і чакалі, калі гэтыя скончаць, азвалася пад вокнамі новая чародка.
+07_509.wav	летуш коневы аб'явіла радасна матка вярнуўшыся з двара песні пад вокнамі цяпер амаль не змаўкалі за дзецьмі неўзабаве пацягнуліся кубка за купкай падлеткі нават дарослыя	Ето ж Хоневы! аб'явіла радасна матка, вярнуўшыся з двара. Песні пад вокнамі цяпер амаль не змаўкалі, за дзецьмі неўзабаве пацягнуліся купка за купкай падлеткі, нават дарослыя,
+07_510.wav	гэты ўжо часта не з пустымі рукамі а са звяздою што чырвонае варухліва адбівалася на марозных узорах	гэтыя ўжо часта не з пустымі рукамі, а са звяздою, што чырвона, варухліва адбівалася на марозных узорах,
+07_511.wav	выглядала ўражок чыстай шыбы потым некалькі хлопцаў гаманліва ўваліліся ў хату разам з клубамі халоднай пары і казою	выглядвала ў ражок чыстай шыбы. Потым некалькі хлопцаў гаманліва ўваліліся ў хату разам з клубамі халоднай пары і казою.
+07_512.wav	каза нехта ў перавернутым кажусе сагнулася закруцілася затупала так смешна падкідвала нагамі так пацешна мэкнула тоненька так жаласна што бацька зачухаўся ад уцехі	Каза нехта ў перавернутым кажусе сагнулася, закруцілася, затупала, так смешна падкідвала нагамі, так пацешна мэкнула, тоненька, жаласна, што бацька зачухаўся ад уцехі:
+07_513.wav	ну чыста еўравіцкія козы што пагарэ лазяць з уцехай глядзела і маці якая адно пахвальна ківала галавой от жа майстар	Чысто юравіцкія козы! Што па гарэ лазяць!.. З уцехай глядзела і маці, якая адно пахвальна ківала галавой от жа майстар!
+07_514.wav	міканор які таксама не мог не прызнаць талент у казы падумаў пра бацьку	Міканор, які таксама не мог не прызнаць таленту казы, падумаў пра бацькоў:
+07_515.wav	уліплі вачыма як бы ім спектакль кіно прывезлі і тут жа сам з сабою разважыў	уліплі вачыма, як бы ім спектакль, кіно прывезлі! Тут жа сам з сабою разважыў:
+07_516.wav	а ці жні спектакль для іх гэта не кіно калі пра тое кіно да яго міканора гаворак яны і чуць не чулі нічога	а ці ж не спектакль для іх гэта, не кіно, калі пра тое кіно да яго, Міканора, гаворак яны і чуць не чулі нічога!
+07_517.wav	і спектаклі от яны куранёўскія спектаклі толькі ж і тут рэлігія цемнатою людской пакарысталася	І спектаклі от яны куранёўскія спектаклі! Толькі ж і тут рэлігія цемнатою людской пакарысталася!..
+07_518.wav	якая няўдалая была каза але без прыхільнасці слухаў міканор святую песню што заспявалі хлопцы над ёю	Якая ні ўдалая была каза, але без прыхільнасці слухаў Міканор святую песню, што заспявалі хлопцы над ёю.
+07_519.wav	не ўтрываў каб не пакпіць нічога ваш баран толькі што б на базар завезлі дык	Не ўтрываў, каб не пакпіць: Нічого ваш баран! Толькі штоб на базар завезці, дак
+07_520.wav	падкарміць трэба было б міканорка перапыніла яго маці яна больш як каго шчодра надзяліла хлопцаў	падкарміць трэба було б!.. Міканорко! перапыніла яго маці. Яна больш як каго шчодра надзяліла хлопцаў,
+07_521.wav	укінула ў торбу і большы кавалак каўбас і падсмажанага мяса і хлеба	укінула ў торбу і большы кавалак каўбас, і падсмажанага мяса, і хлеба
+07_522.wav	як ні з кім была ласкавая як магла старалася каб хлопцы не дай бог не панеслі з хаты адмеканоравай кпіны якой крыўды	як ні з кім была ласкавая, як магла, старалася, каб хлопцы, не дай Бог, не панеслі з хаты ад Міканоравай кпіны якой крыўды...
+07_523.wav	на другі дзень ледзь не з самага ранку хата гаманіла гасцямі першыя прыбылі на санях вольга са сваім чалавекам з цэлай чарадою адзетых у світкі абкручаных перавязаных хусткамі змерзлых дзікаватых дзяцей	На другі дзень ледзь не з самага ранку хата гаманіла гасцямі. Першыя прыбылі на санях Вольга са сваім чалавекам, з цэлай чарадою адзетых у світкі, абкручаных, перавязаных хусткамі, змерзлых, дзікаватых дзяцей.
+07_524.wav	прывезла самыя дробныя паклала на палаці няўціхлі аханне радасныя крыкі сустрэчы папрокі міканору што не прыехаў быў умокуць як вольга з чалавекам з бацькам і маткаю сталі выпраўляцца зноў на вуліцу ехаць у алешнікі на абедню	Прывезла і самае дробнае, паклала на палаці. Не ўціхлі аханне, радасныя крыкі сустрэчы, папрокі Міканору, што не прыехаў быў у Мокуць, як Вольга з чалавекам, з бацькам і маткаю сталі выпраўляцца зноў на вуліцу, ехаць у Алешнікі на абедню.
+07_525.wav	вольга пазвала нават міканора але бацька сказаў коратка значна не прызнае	Вольга пазвала нават Міканора, але бацька сказаў коратка, значна: Не прызнае!
+07_526.wav	камсамолец маці кіўнула дачцэ ўздыхнула малыя госці бяссвіт без хустак адны бялявыя кірпатыя ў матку другія з чорнымі непаслухмянымі хібамі як дзікія кабаняты абліччам на бацьку	Кансамолец!.. Маці кіўнула дачцэ, уздыхнула. Малыя госці, без світ, без хустак, адны бялявыя, кірпатыя, у матку, другія з чорнымі неслухмянымі хібамі, як дзікія кабаняты, абліччам на бацьку
+07_527.wav	спачатку ў чужой хаце перад чужым дзядзькам ніякавелі ціснуліся адзін да аднаго ды азіраліся	спачатку ў чужой хаце, перад чужым дзядзькам ніякавелі, ціснуліся адно да аднаго ды азіраліся.
+07_528.wav	нібы ў палоне былі міканор пасарамаціў іх за нясмеласць сказаў што хлопцам	Нібы ў палоне былі. Міканор пасарамаціў іх за нясмеласць, сказаў, што хлопцам
+07_529.wav	асаблівага пагана але ад жарта ў яго ўсе надзьмуліся яшчэ больш заўважыўшы што адзін са старэйшых вельмі ж глядзіць на яго будзёнаўку зняў шапку з цвіка надзеў яму на галаву дадаў ты самы смелы	гэта ды асабліва пагана, але ад жартаў яго ўсе надзьмуліся яшчэ больш. Заўважыўшы, што адзін са старэйшых вельмі ж глядзіць на яго будзёнаўку, зняў шапк�� з цвіка, надзеў яму на галаву, дадаў: Ты самы смелы!
+07_530.wav	малы ад уцехі аж вылупіў чарніцы воч так надзьмуўся	Малы ад уцехі аж вылупіў чарніцы воч, так надзьмуўся.
+07_531.wav	не мінулай хвіліны як надзець шапку захацелася другому хлопцу алесь той схаваў паўгавы ў будзёнаўцы і абедзве дзяўчынкі таксама загарэліся і нам дай дзядзьку і мы смелыя	Не мінула і хвіліны, як надзець шапку захацелася другому хлопцу, а ледзь той схаваў паўгалавы ў будзёнаўцы, і абедзве дзяўчынкі таксама загарэліся і нам дай, дзядзько, і мы смелыя.
+07_532.wav	першы ж наравісты кабанчык з хібам мірыцца з гэтым не захацеў	Першы ж наравісты кабанчык з хібам мірыцца з гэтым не захацеў,
+07_533.wav	нецярпліва тузануў шапку на сябе але бялявая малая толькі мацней учапілася за яе	нецярпліва тузануў шапку да сябе. Але бялявая малая толькі мацней учапілася за яе,
+07_534.wav	быццам бы і бою быць каб не ўмяшаўся міканор дастаў дзяўчаткам з чамадана кніжку з малюнкамі	быць бы бою, каб не ўмяшаўся Міканор. Дастаў дзяўчатам з чамадана кніжку з малюнкамі...
+07_535.wav	неўзабаве вольча на чарада асабліва кабанчыкі рассхадзілася так што скакалі па печы на палацях і пад палацямі лазілі	Неўзабаве Вольчына чарада асабліва кабанчыкі расхадзілася так, што скакалі і на печы, і на палацях, і пад палацямі лазілі.
+07_536.wav	міканору ўжо стрымліваць іх давялося адабраць шынель які сталі валачыць па падлозе	Міканору ўжо стрымліваць іх давялося, адабраць шынель, які сталі валачыць па падлозе.
+07_537.wav	давялося за старэйшую бялянку на якую больш спадзявалася вольга гушкаць карміць малаком з пляшкі тую катораю была на палаце	Давялося, за старэйшую бялянку, на якую больш спадзявалася Вольга, гушкаць, карміць малаком з пляшкі тую, каторая была на палацях...
+07_538.wav	вясёлы гэта быў час поўны гоману добрых уражанняў дзейнасці і нажартаваўся меканор і насмяяўся гледзячы на малых	Вясёлы гэта быў час, поўны гоману, добрых уражанняў, дзейнасці. І нажартаваўся Міканор, і насмяяўся, гледзячы на малых,
+07_539.wav	і нарабіўся пакуль вярнулася з царквы вольга з бацькамі і чалавека хутка пасля таго як яны вярнуліся гасцей у хаце стала большасць	і нарабіўся, пакуль вярнулася з царквы Вольга з бацькамі і чалавекам. Хутка пасля таго як яны вярнуліся, гасцей у хаце стала большаць.
+07_540.wav	прыехала з алешніка ў двое дзядзькоў з маладзіцамі прыбіўся нейкі матчын сваяк з хвоянкі барадаты шапялявы	Прыехала з Алешнікаў двое дзядзькоў з маладзіцамі, прыбіўся нейкі матчын сваяк з Хвоенкі, барадаты, шапялявы
+07_541.wav	нарэшце прыдыбаў з другога канца куранёў кульгавы сямён з насцей меканоравай сястрой	нарэшце, прыдыбаў з другога канца Куранёў кульгавы Сямен з Насцяй, Міканоравай сястрой.
+07_542.wav	пакуль дзядзькі гаварылі з меканорам а жанкі растарэквалі каля прыпека матка з вольгай і насцей а потым і з бацькам узяліся клапаціцца каля стала	Пакуль дзядзькі гаварылі з Міканорам, а жанкі растарэквалі каля прыпека, матка з Вольгай і Насцяй, а потым і з бацькам узяліся клапаціцца каля стала.
+07_543.wav	дык можа ўжо сядзем сказала ласкава маці папробуем чым бог надзяліў	Дак, можа, ужэ сядзем, сказала ласкава маці. Папробуем, чым Бог надзяліў...
+07_544.wav	пасадзіўшы жанок дзядзькоў тады як бацька стаў наліваць гарэлку адазвала міканора ў дальні кут занепакоена зашаптала	Пасадзіўшы жанок, дзядзькоў, тады, як бацька стаў наліваць гарэлку, адазвала Міканора ў дальні кут, занепакоена зашаптала:
+07_545.wav	памаўчы пра богай пра святых гасцей хоць не трывож пастараюся ўжо калісь цярплю	Памаўчы бо пра Бога і пра святых... Гасцей хоць не трывож... Пастараюся, калі сцерплю...
+07_546.wav	ці то з жартам ці то зусім сур'ёзна паабяцаў ёй меканор ён не трывожыў ні гасцей ні маці	не то з жартам, не то зусім сур'ёзна паабяцаў ёй Міканор. Ён не трывожыў ні гасцей, ні маці:
+07_547.wav	тут трэба было лічыцца законамі гасціннасці законамі якія ён не меў ніякага права не шанаваць	тут трэба было лічыцца з законамі гасціннасці, законамі, якія ён не меў ніякага права не шанаваць
+07_548.wav	нельга ж было наганяць нядобры цень на бацькоў еў і піў асабліва спачатку ўсё ж без ахвоты	нельга ж было наганяць нядобры цень на бацькоў. Еў і піў, асабліва спачатку, усё ж без ахвоты:
+07_549.wav	чуў што нібы робіць саступку бацькам у спрэчцы за кабанчыкай брагі	чуў, што нібы робіць саступку бацькам у спрэчцы з-за кабанчыка і брагі
+07_550.wav	але чым больш п'янеў пад пільным праглядам гасцей што насядалі кожны раз калі спрабаваў паставіць шклянку недапітай	але чым больш п'янеў пад пільным прыглядам гасцей, што насядалі кожны раз, калі спрабаваў паставіць шклянку недапітай,
+07_551.wav	тым слабей чуў свой папрок сабе потым і зусім забыў ніякавасць і піў і жартаваў і галёкаў якаслі	тым слабей чуў свой папрок сабе. Потым і зусім забыў ніякавасць: і піў, і жартаваў, і галёкаў, як усе.
+07_552.wav	сп'янелы не адразу стаў і тады калі маці якая ўнесла сенцы ў халадзец сказала што на вуліцы нейкія крыкі	Сп'янелы, не адразу ўстаў і тады, калі маці, якая ўнесла з сенцаў халадзец, сказала, што на вуліцы нейкія крыкі.
+07_553.wav	толькі калі насце і бацька выйшлі на ганак паслухалі ды вярнуўшыся сказалі што крычаць не на жарт б'юцца здаецца каламі	Толькі калі Насця і бацька выйшлі на ганак, паслухалі ды, вярнуўшыся, сказалі, што крычаць не на жарт, б'юцца, здаецца, каламі,
+07_554.wav	калі прыціхлі ўсе за сталом устаў ён не апранаючыся пацягнуўся з хаты	калі прыціхлі ўсе за сталом, устаў ён, не апранаючыся, пацягнуўся з хаты.
+07_555.wav	маці выбегла ўслед вынесла шынель хацела накінуць на плечы але ён не ўзяў	Маці выбегла ўслед, вынесла шынель, хацела накінуць на плечы, але ён не ўзяў.
+07_556.wav	надзеў толькі шапку трохі стаяў каля варот з гасцямі слухаў паволі нібы прытомнеў	Надзеў толькі шапку. Трохі стаяў каля варот з гасцямі, слухаў, паволі нібы прытомнеў.
+07_557.wav	ад сярэдзіны сяла наляталі злыя воклічы крыкі болю мацюкі якія часам шчапляліся ў дзікі люты роў	Ад сярэдзіны сяла наляталі злыя воклічы, крыкі болю, мацюкі, якія часам счапляліся ў дзікі, люты роў...
+07_558.wav	паламаюць камусьці рэбра сказаў доўгі алешнікавец кульгавы насцен сямён жвава адгукнуўся	Паламаюць камусьці рэбра!.. сказаў доўгі алешнікавец. Кульгавы Насцін Сямен жвава адгукнуўся:
+07_559.wav	тут і на той свет нядоўгу ад дурасць вольгу здаецца аж закалаціла ад абурэння абы выпілі трохі да кроў пушчаць адзін аднаму	Тут і на той свет нядоўго! От дурасць, Вольгу, здаецца, аж закалаціла ад абурэння, абы выпілі трохі дак кроў пушчаць адзін аднаму!..
+07_560.wav	міканор толькі варухнуўся нібы скідаючы рэшткі п'янай няцямнасці	Міканор толькі варухнуўся, нібы скідаючы рэшткі п'янай няцямнасці,
+07_561.wav	толькі ступіў крок рашуча к галасам як маці кінулася наперад не ідзі міканорка прашу	толькі ступіў крок рашуча к галасам, як маці кінулася наперад: Не ідзі! Міканорко, прашу!
+07_562.wav	ён узяў яе за плечы мякка але цвёрда адарваў ад сябе маму	Ён узяў яе за плечы, мякка, але цвёрда адарваў ад сябе: Мамо!
+07_563.wav	не мяшайце і не бойцеся біцца не буду разбараню толькі чуеце маму	Не мяшайце! І не бойцеся!.. Біцца не буду! Разбараню толькі!.. Чуеце, мамо?
+07_564.wav	адыдзі нічога яму не будзе памог міканору бацька затрымаў старую	Адыдзі! Нічого яму не будзе! памог Міканору бацька. Затрымаў старую.
+07_565.wav	ужо набліжаючыся да тых што біліся меканор нібы аглядваючы сваё войска ўбачыў што з ім ідуць даўгіялечнікавец вольчан пятро і борзда падскоквае са сваім касталём сямён	Ужо набліжаючыся да тых, што біліся, Міканор, нібы аглядваючы сваё войска, убачыў, што з ім ідуць даўгі алешнікавец, Вольчын Пятро і борзда падскоквае са сваім кастылём Сямен.
+07_566.wav	за мужчынамі як верная падмога смела рушыла вольга і маладзіца алешнікаўца	За мужчынамі, як верная падмога, смела рушыла Вольга і маладзіца алешнікаўца...
+07_567.wav	галава ў міканора была цяпер зусім ясная мароз што сцянаў рэбры пад гімнасцёркаю добра цверазіў даваў дужасці	Галава ў Міканора была цяпер зусім ясная: мароз, што сцінаў рэбры пад гімнасцёркаю, добра цверазіў, даваў дужасці.
+07_568.wav	ішоў міканор цвёрды і рашучы але не дайшлі як шум бойкі пачаў хутка ападаць постаці якія толькі што бегалі круціліся крычалі	Ішоў Міканор цвёрда і рашуча. Яшчэ не дайшлі, як шум бойкі пачаў хутка ападаць постаці, якія толькі што бегалі, круціліся, крычалі,
+07_569.wav	чамусьці дзіўна прыціхлі сталі расступацца усе адыходзілі к платам к хатам	чамусьці дзіўна прыціхлі, сталі расступацца. Усе адыходзілі к платам, к хатам.
+07_570.wav	міканор не разумеючы яшчэ нічога мімаволена сцеражыўся тады халодную вуліцу з цёмнымі постацямі	Міканор, не разумеючы яшчэ нічога, мімаволі насцеражыўся. Тады халодную вуліцу з цёмнымі постацямі
+07_571.wav	і цёмнымі стрэхамі абапал пранізаў тонкі жахлівы жаночы к��ык забілі	і цёмнымі стрэхамі абапал пранізаў тонкі, жахлівы жаночы крык: Забілі!!!
+07_572.wav	міканоруглеў на шэрым ад цемры снезе пасярод вуліцы	Міканор угледзеў на шэрым ад цемры снезе, пасярод вуліцы,
+07_573.wav	чарнее нерухомая постаць подбегам кінуўся да яе нахіліўся над чалавекам	чарнее нерухомая постаць, подбегам кінуўся да яе. Нахіліўся над чалавекам
+07_574.wav	бядак быў як нежывы вочы заплюшчаны губы сціснуты	бядак быў як нежывы, вочы заплюшчаны, губы сціснуты,
+07_575.wav	выбіты лапцямі і ботамі снег чарнеў крывёю недзе глыбока і далёка ў галаве прайшла думка хлопец не куранёўскі незнаёмы	выбіты лапцямі і ботамі снег чарнеў крывёю. Недзе глыбока і далёка ў галаве прайшла думка: хлопец не куранёўскі, незнаёмы,
+07_576.wav	і ў той жа час помнячы вайсковую навуку ухапіўшы кісць хлапечай рукі мацаў пальцамі шукаў пульс знак надзеі нязгаслага жыцця	у той жа час, помнячы вайсковую навуку, ухапіўшы кісць хлапечай рукі, мацаў пальцамі, шукаў пульс знак надзеі, нязгаслага жыцця.
+07_577.wav	знайшоў не адразу ад хвалявання ці зне прывычкі аж горача стала пакуль пачуў што пульс б'ецца	Знайшоў не адразу: ад хвалявання ці з непрывычкі аж горача стала, пакуль пачуў, што пульс б'ецца.
+07_578.wav	жывы па тры снегам твар шыю сказаў сястры а сам стаў мацаць галаву хлопца	Жывы!.. Патры снегам твар, шыю! сказаў сястры, а сам стаў мацаць галаву хлопца.
+07_579.wav	хтосьці падышоў некалькі чалавек хтосьці нахіліўся каля вольгі над хлопцам першы момант усе маўчалі не маглі вымавіць слова	Хтосьці падышоў некалькі чалавек, хтосьці нахіліўся каля Вольгі над хлопцам. Першы момант усе маўчалі, не маглі вымавіць слова.
+07_580.wav	вакол усё больш мацнеў шум цяпер ужо трывожны шум у якім часта можна было чуць страшнае	Вакол усё больш мацнеў шум, цяпер ужо трывожны, шум, у якім часта можна было б чуць страшнае:
+07_581.wav	забілі хтосьці жанок залямантаваў народу ўсё прыбывала а можа	забілі. Хтосьці з жанок залямантаваў... Народу ўсё прыбывала... А можа,
+07_582.wav	не са ўсім яго пачуў міканор нясмелае хадошча на пытанні гэта яна значыцца была каля вольгі	не саўсім яго?.. пачуў Міканор нясмелае Хадосьчына пытанне гэта яна, значыцца, была каля Вольгі.
+07_583.wav	галава здаецца цэлая натоўп абступаў з усіх бакоў усё цясней усё гаманлівей	Галава, здаецца, цэлая... Натоўп абступаў з усіх бакоў усё цясней, усё гаманлівей.
+07_584.wav	але ў гэтым гомане міканор пачуў хрыпаты стогн хлопец на снезе цяжка варухнуўся	Але і ў гэтым гомане Міканор пачуў хрыпаты стогн хлопец на снезе цяжка варухнуўся.
+07_585.wav	косцічак дзякуй богу вырваўся ў хадоскі ўзрадаваны шэп вольга сказала параіламі канору трэба ў хату занесці яго	Косцічак! Дзякуй Богу!.. вырваўся ў Хадоські ўзрадаваны шэпт. Вольга сказала, параіла Міканору: Трэба ў хату занесці яго...
+07_586.wav	к нам яго у нас у гасцях ён быў папрасіла хадочка і зноў забедавала божачка ж божа ета ж трэба	К нам яго! У нас у гасцях ён ��уў! папрасіла Хадоська і зноў забедавала: Божачко ж, Божа! Ето ж трэба!..
+07_587.wav	утрох міканор коня і нібы той гнат узялі хлопца пад пахі за ногі паднялі	Утрох Міканор, Хоня і Нібыто-Ігнат узялі хлопца пад пахі, за ногі, паднялі.
+07_588.wav	калі неслі коні пакрыкваў на людзей каб расступіліся людзі прапускалі іх але не адставалі гаманліва цягнуліся ўслед да самай гнатавай хаты	Калі неслі, Хоня пакрыкваў на людзей, каб расступіліся, людзі прапускалі іх, але не адставалі, гаманліва цягнуліся ўслед да самай Ігнатавай хаты.
+07_589.wav	у гомане міканор чуў адны вінавацілі ларывоны	У гомане, Міканор чуў, адны вінавацілі Ларывона
+07_590.wav	ён казалі пачаў усё другія вінавацілі ўсіх усе былі добрыя	ён, казалі, пачаў усё, другія вінавацілі ўсіх: усе былі добрыя,
+07_591.wav	трэці нехта з жанок калялі гарэлку дзіўна сярод гэтай гамонкі	трэція нехта з жанок клялі гарэлку. Дзіўна, сярод гэтай гамонкі
+07_592.wav	разы два згадвалі ганна багата хто з натоўпу пацягнуўся і ў ігнатаву хату набілася столькі што цяжка было павярнуцца глядзелі гаманілі чакалі	разы два згадвалі Ганну... Багата хто з натоўпу пацягнуўся і ў Ігнатаву хату. Набілася столькі, што цяжка было павярнуцца, глядзелі, гаманілі, чакалі.
+07_593.wav	ігнаціхаць ціха стрымана галасіла хадоська дастаючы паміканораваму загаду чыстую латку бошкала	Ігнаціха ціха, стрымана галасіла, Хадоська, дастаючы па Міканораваму загаду чыстую латку, божкала.
+07_594.wav	міканор яшчэ раз агледзеў галаву хлопца папрасіў чыстай гарэлкі ўзяўся прамываць рану	Міканор агледзеў яшчэ раз галаву хлопца, папрасіў чыстай гарэлкі узяўся прамываць рану.
+07_595.wav	але толькі пачаў як хлопец скрывіўся ад болю расплюшчыў вочы	Але толькі пачаў, як хлопец скрывіўся ад болю, расплюшчыў вочы.
+07_596.wav	момант ён глядзеў нібы не цямічы нічога нібы стараючыся зразумець павёў позіркам паміканору па тых хто стаяў побач	Момант ён глядзеў, нібы не цямячы нічога, нібы стараючыся зразумець, павёў позіркам па Міканору, па тых, хто стаяў побач.
+07_597.wav	ігнаціха хадоська радасна загаманілі весялейшы гоман пайшоў па ўсёй хаце	Ігнаціха, Хадоська радасна загаманілі, весялейшы гоман пайшоў і па ўсёй хаце...
+07_598.wav	калі міканор перавязаў рану хадошчанай латкай коне параіў даць хлопцу гарэлкі	Калі Міканор перавязаў рану Хадосьчынай латкай, Хоня параіў даць хлопцу гарэлкі.
+07_599.wav	ён сам наліў падаў міканору але толькі міканор паднёс шклянку да рота хлопца	Ён сам наліў, падаў Міканору але толькі Міканор паднёс шклянку да рота хлопца,
+07_600.wav	той моцна сціснуў губы міканор глянуў здзіўлена ў вочы хлопца й сумеўся	той моцна сціснуў губы. Міканор здзіўлена глянуў у вочы хлопца і сумеўся
+07_601.wav	такая крыўда і такая нянавісць была на твары ў таго сволачы	такая крыўда і такая нянавісць была на твары ў таго. С-сволачы!..
+07_602.wav	пачулі раптам усе хто быў блізка га ды вы ужо вяртаючыся дамоў міканор даведаўся адхоні што хлопец	пачулі раптам усе, хто быў блізка. Гады вы!.. Ужо вяртаючыся дамоў, Міканор даведаўся ад Хоні, што хлопец
+07_603.wav	з глінішчыў што яму вельмі даспадобы ганна з за яе яго мабыць і пабілі яўхім тут пастараўся няш	з Глінішчаў, што яму вельмі даспадобы Ганна, з-за яе яго, мабыць, і пабілі Яўхім тут пастараўся, не
+07_604.wav	іх тут трое з глінішчаў дык дуранье ты ларывон адзін не палеса падгаварыў шчэ на помач ну п'яныя ўсе рады старацца папробаваць сілу на чужым чалавеку	інакш. Іх тут трое, з Глінішчаў. Дак дурань еты, Ларывон, адзін не палез, а падгаварыў шчэ на помач. Ну, а п'яныя ўсе, рады старацца!.. Папробуваць сілу на чужом чалавеку!..
+07_605.wav	а як пачалі дыяк падурнелі раз'ятрула яшчэ болей я хацеў памакці проціў ларвону сунуўся таксама ну далі болей	А як пачалі, дак як падурнелі раз'ятрыло шчэ болей! Я хацеў памагці проціў Ларывона, сунуўся таксамо!.. Ну, далей-болей!..
+07_606.wav	коня сказаў раптам весела усё ткі я пераламаў дручок на яго галаве маца мабыць бугай добры гузак	Хоня сказаў раптам весела: Усё-такі я пераламаў дручок на яго галаве! Мацае, мабуць, Бугай, добры гузак!..
+07_607.wav	доўга не спаў міканору гэтую ноч круціўся шамацеў з саломаю пасланай на падлозе	Доўга не спаў Міканор у гэту ноч. Круціўся, шамацеў саломаю, пасланай на падлозе,
+07_608.wav	побач звольчаным чалавекам з хвоянцам з адным з алешнікаўцам чуе калёшы з гармонікам прайшоў абарваўшы полечку ўдары ў маршбудзённага	побач з Вольчыным чалавекам, з хвоенцам, з адным алешнікаўцам. Чуў, як Алёша з гармонікам прайшоў: абарваўшы полечку, ударыў Марш Будзённага,
+07_609.wav	некалькі маладых галасоў хвацка падхапілі кар'ерам кар'ерам давай давай давай рота кулямётнаю баю не адставай	некалькі маладых галасоў хвацкі падхапілі: Кар'ерам, кар'ерам давай, давай, давай! Рота кулямётная, ў баю не адставай!..
+07_610.wav	радасць прайшла ў душы калі пачуў дарагі марш	Радасць прайшла ў душы, калі пачуў дарагі марш,
+07_611.wav	спадабалася палюбілася кураням песня але радасць сышла скора думкі апаноўвалі клопатныя неспакойныя	спадабалася, палюбілася Кураням песня! Але радасць сышла скора: думкі апаноўвалі клопатныя, неспакойныя.
+07_612.wav	зноў і зноў згадвалася як хлопец з ігнатавай хаты сказаў сволачы гады	Зноў і зноў згадвалася, як хлопец у Ігнатавай хаце сказаў: Сволачы! Гады!..,
+07_613.wav	не цярпелася пагаварыць пра ўсё шабетам дубадзелам перадаць у суд каб прыпаялі каму ні каму	не цярпелася пагаварыць пра ўсё з Шабетам і Дубадзелам перадаць у суд, каб прыпаялі каму-нікаму!
+07_614.wav	каб другія каламі махаць закаяліся б каб кончыць дзікасць гэтай бойкі о дзе яно балота другое яшчэ мабыць горшае за тое	Каб другія каламі махаць закаяліся, каб кончыць дзікасць гэту бойкі! От дзе яно, балото другое, шчэ, мабуць, горшае за тое,
+07_615.wav	паплыла невясёлая развага тут мелірацыю сваю рабіць можай цяжэй	паплыла невясёлая развага. Тут мілірацыю сваю рабіць, можа, шч�� цяжэй!..
+07_616.wav	пад п'яныя храпенні і мармытанне дзядзькоў побач не першы раз за гэтыя дні	Пад п'янае храпенне і мармытанне дзядзькоў побач не першы раз за гэтыя дні
+07_617.wav	падумаў памарыў асветы газет паболей бы кіно б сюды іншы звон бубы	падумаў-памарыў: Асветы, газет паболей бы! Кіно б сюды!.. Іншы звон буў бы!..
+07_618.wav	тачылі думкі пра сваю вінаватасць няма ў яго цвёрдасці жаллівыя ж вельмі ўвесь у матку	Тачылі думкі пра сваю вінаватасць: няма ў яго цвёрдасці, жаллівы аж вельмі увесь у матку!
+07_619.wav	але гэтым думкам пярэчылі іншыя жаллівы нежаллівы а і напралом лезці няметад	Але гэтым думкам пярэчылі іншыя: жаллівы не жаллівы, а і напралом лезці не метад,
+07_620.wav	калі ўсё так пераблыталася сплялося урасло строгі суддзя ўсярэдзіне што ніяк не хацеў спаць	калі ўсё так пераблыталася, сплялося, урасло!.. Строгі суддзя ўсярэдзіне, што ніяк не хацеў спаць,
+07_621.wav	не мог утрываць каб не ўпікнуць сплялося то сплялося а характар усё ткі мякаваты	не мог утрываць, каб не ўпікнуць: сплялося-то сплялося, а характар усё-ткі мяккаваты!
+07_622.wav	не сакрэт піць на рэлігійныя святы ў другі раз не трэба пабачыў бы камісар курбацкі як ты за сталом сядзеў які быў як ты надзеяў яго на цябе спраўдзіў	Не сакрэт, піць на рэлігійныя святы ў другі раз не трэба!.. Пабачыў бы камісар Курбацкі, як ты за сталом сядзеў, які быў! Як ты надзею яго на цябе спраўдзіў!..
+07_623.wav	ад гэтага напэўна найбольш і пякла вінаватасць як бы камісары хлопцы марозскі сель усе таварышы па службе былі поруч	Ад гэтага, напэўна, найбольш і пякла вінаватасць. Як бы камісар, хлопцы Мароз, Кісель, усе таварышы па службе былі поруч,
+07_624.wav	чулі кляўся усё ткі вы не думаеце нічога паганага хоць і саступлю я дзе нідзе з за тактыкі па другіх прычынах	чулі, кляўся: усё-такі вы не думайце нічога паганага! Хоць і саступаю я дзе-нідзе з-за тактыкі і па другіх прычынах
+08_001.wav	раздзел трэці глядзелі як асядае чарнее вадзяніца снег як цурчаць пераліваюцца сонечнымі зайчыкамі ручаіны	Раздзел трэці Глядзелі, як асядае, чарнее, вадзяніцца снег, як цурчаць, пераліваюцца сонечнымі зайчыкамі ручаіны,
+08_002.wav	як паруе сохне пахучая красавіцкая зямля хадзілі да знямогі за плугам чуючы пад босымі нагамі сыраватую мяккасць растрывожанай зямлі	як паруе, сохне пахучая красавіцкая зямля. Хадзілі да знямогі за плугам, чуючы пад босымі нагамі сыраватую мяккасць растрывожанай зямлі.
+08_003.wav	аралі баранілі сеялі як і ўсе зранку да вечара быў у полімеканор ара сеяў як усе	Аралі, баранавалі, сеялі... Як і ўсе, з ранку да вечара быў у полі Міканор. Араў, сеяў, як усе, але
+08_004.wav	але думка прагрэблю не давала спакою яму нават у гэтыя дні	думка пра грэблю не давала спакою яму нават у гэтыя дні.
+08_005.wav	чакаў міканор калі падступіць тая часінка у якую можна будзе адарваць куранёўцу ад поля прывесці на грэблю	Чакаў Міканор, калі падступіць тая часінка, у якую можна будзе адарва��ь куранёўцаў ад поля, прывесці на грэблю,
+08_006.wav	часінка зацішку пасля таго як пасеюць і да таго як пачнецца сенакос чакаў нецярпліва	часінка зацішку пасля таго, як пасеюць, і да таго, як пачнецца сенакос. Чакаў нецярпліва.
+08_007.wav	не раз не два хадзіў на ўзбола так ад якога павінна была пачынацца грэбля стаяў узіраўся ў халоднае шырокае разводдзе з якога адно вылазілі чорныя дзеркачы кустоў чэзлых бярозак і алешанак	Не раз, не два хадзіў на ўзболатак, ад якога павінна была пачынацца грэбля, стаяў, узіраўся ў халоднае шырокае разводдзе, з якога адно вылазілі чорныя дзеркачы кустоў, чэзлых бярозак і алешынак.
+08_008.wav	вада што разлівалася аж да самай выспы на якой віднеліся з за хмызняку некалькі крайніх алешніцкіх хат	Вада, што разлівалася аж да самай выспы, на якой віднеліся з-за хмызняку некалькі крайніх алешніцкіх хат,
+08_009.wav	хавала не толькі балота але і амаль усю дарогу разам з мастком першымі днямі здавалася што разводдзе не спадае з усімі можа быць	хавала не толькі балота, але і амаль усю дарогу разам з мастком. Першымі днямі здавалася, што разводдзе не спадае зусім і, можа быць,
+08_010.wav	утрымаецца не толькі ўвесну але як бывала іншы год дастаіць да сярэдзіны лета	утрымаецца не толькі ўвесну, але, як бывала іншы год, дастаіць да сярэдзіны лета.
+08_011.wav	многа дзён сышло пакуль не ўбачыў як пачалі выглядваць на пацяплелай поўнай сонца люстранасці першыя купіны вясёлыя сакавіта зялёныя грыўкі травіцы на іх	Многа дзён сышло, пакуль не ўбачыў, як пачалі выглядваць на пацяплелай, поўнай сонца, люстранасці першыя купіны, вясёлыя, сакавіта-зялёныя грыўкі травіцы на іх.
+08_012.wav	дзень за днём на сонечнай вадзе купін вылазіла больш то тут то там выбіраліся грэцца на паверхню ўжо цэлыя астраўкі	Дзень за днём на сонечнай вадзе купін вылазіла больш. То тут, то там выбіраліся грэцца на паверхню ўжо цэлыя астраўкі.
+08_013.wav	і ўсюды на кожнай купінцы на кожным астраўку проста на вадзе	І ўсюды, на кожнай купінцы, на кожным астраўку, проста на вадзе
+08_014.wav	зялёная радасць зелянела асака зелянела лаза ўсё гусце зелянелі алешнікі	зялёная радасць. Зелянела асака, зелянела лаза, усё гусцей зелянелі алешнікі.
+08_015.wav	сыходзіла вада і з дарогі але адступала неахвотна пакідала ўсюды равы і ямы з лужынамі чорную ліпучую гразь што ніяк не хацела падсыхаць	Сыходзіла вада і з дарогі, але адступала неахвотна пакідала ўсюды равы і ямы з лужынамі, чорную ліпучую гразь, што ніяк не хацела падсыхаць.
+08_016.wav	нельга было і думаць каб пераехаць і нават перабрацца пешкі са смуткам і нецярплівасцю пазіраў міканор	Нельга было і думаць, каб пераехаць ці нават перабрацца пешкі. Са смуткам і нецярплівасцю пазіраў Міканор
+08_017.wav	на такую нібы недалёкую але недасяжную выспу на якой былі алешнікі	на такую нібы недалёкую, але недасяжную выспу, на якой былі Алешнікі.
+08_018.wav	ужо трэці месяц ні адтуль не прыходзіў ніхто ні туды ніхто не дабіраўся	Ужо трэці месяц ні адтуль не прыходзіў ніхто, ні туды ніхто не дабіраўся.
+08_019.wav	трэці месяц не чутно было нічога з сельсавета з воласці не было газет	Трэці месяц не чутно было нічога з сельсавета, з воласці, не было газет...
+08_020.wav	пасля паўдня цёплым майскім днём міканорна важыўся дабрацца да жаданай выспы	Пасля паўдня цёплым майскім днём Міканор наважыўся дабрацца да жаданай выспы.
+08_021.wav	выпраўляючыся з хаты ўзяў даўно ўжо няношаныя салдацкія чаравікі з абмоткамі	Выпраўляючыся з хаты, узяў даўно ўжо не ношаныя салдацкія чаравікі з абмоткамі:
+08_022.wav	нядображ было паказвацца ў чужым сяле як дома ў лапцях чаравікаў аднак не надзеў звязаўшы шнуркі перакінуў цераз плячо	нядобра ж было паказвацца ў чужым сяле, як дома, у лапцях. Чаравікаў, аднак, не надзеў, звязаўшы шнуркі, перакінуў цераз плячо,
+08_023.wav	праз свае курані па даволі падсохлай дарозе пайшоў басанож ішоў весела і лёгка толькі перад балотам спыніўся	праз свае Курані, па даволі падсохлай дарозе пайшоў басанож. Ішоў весела і лёгка, толькі перад балотам спыніўся,
+08_024.wav	выбраў з кучы галля складзенага зімой знайшоў добры моцны тручок зламаў верх і абламаў сучкі	выбраў з кучы галля, складзенага зімой, добры, моцны дручок, зламаў верх і абламаў сучкі.
+08_025.wav	удвух з гэтым спадарожнікам які павінен быў памагаць мацаць глыбіню гразі і лужын а дзе трэба і стаць апірышчам	Удваіх з гэтым спадарожнікам, які павінен быў памагаць мацаць глыбіню гразі і лужын, а дзе трэба, і стаць апірышчам,
+08_026.wav	міканор смела рушыў на балота гразь дзе было яе неглыбока ўжо ўгрэлася але калі ногі ўязджалі па калені ці глыбей	Міканор смела рушыў на балота. Гразь, дзе было яе неглыбока, ужо ўгрэлася, але калі ногі ўязджалі па калені ці глыбей,
+08_027.wav	костачкі нылі ад холаду міканор як бы і не заўважаў гэтага холаду душа была поўная клопату	костачкі нылі ад холаду. Міканор як бы і не заўважаў гэтага холаду душа была поўная клопату:
+08_028.wav	дарога ўвесь час запыняла ашуквала што ні крок то загадка сачы мерай выбірай няхіб	дарога ўвесь час запыняла, ашуквала. Што ні крок, то загадка сачы, мерай, выбірай, не хіб.
+08_029.wav	у некалькіх месцах дарога была ў поравень з дрыгвою твань і рудая вада	У некалькіх месцах дарога была ўпоравень з дрыгвою, твань і рудая вада
+08_030.wav	паступалі так высока пад грудзі што ўсярэдзіне халадзела вымак і ўтаміўся пакуль дабраўся да мастка	падступалі так высока пад грудзі, што ўсярэдзіне халадзела. Вымак і ўтаміўся, пакуль дабраўся да мастка.
+08_031.wav	калі стаў на мастку аддыхацца здзіўлена азірнуўся столькі фарбаў было ў гэтым бліскучым дні	Калі стаў на мастку аддыхацца, здзіўлена азірнуўся столькі фарбаў было ў гэтым бліскучым дні:
+08_032.wav	у бляску азёрцаў на балоце у зеляніне травы і асакі ў россыпе красак	у бляску азёрцаў на балоце, у зеляніне травы і асакі, у россыпе красак.
+08_033.wav	колькі ж іх красак жаўцела ўсюды аж вочы сляпіла як ад сонца	Колькі ж іх, красак, жаўцела ўсюды, аж вочы сляпіла, як ад сонца.
+08_034.wav	бярвенні на мастку былі цёплыя гразь на іх падсохла і зямля сыпалася ў шчыліны	Бярвенні на мастку былі цёплыя, гразь на іх падсохла, і зямля сыпалася ў шчыліны.
+08_035.wav	ужо напалову струхнелыя дрэвы ляжалі нетрывала ездзілі пад нагамі	Ужо напалову струхлелыя дрэвы ляжалі нетрывала, ездзілі пад нагамі.
+08_036.wav	адно бервяно было праламана і край яго вісеў над вадою міканор бачыў	Адно бервяно было праламана, і край яго вісеў над вадою. Міканор бачыў:
+08_037.wav	вада не цурчала стаяла цячы не было куды разводдзе даўно ўсталявалася роўна	вада не цурчала, стаяла цячы не было куды. Разводдзе даўно ўсталявалася роўна...
+08_038.wav	ён агледзеў сваю вопратку штаны і нават нізкім насцёркі былі аблеплены тванню	Ён агледзеў сваю вопратку: штаны і нават ніз гімнасцёркі былі аблеплены тванню.
+08_039.wav	мыць трэба будзе сушыцца заклапочана падумаў ён і зноў па лесу балота	Мыць трэба будзе і сушыцца, заклапочана падумаў ён і зноў палез у балота.
+08_040.wav	перабраўшыся на другі бок міканор падступіўся к лужын і змыў гразь выціснуў ваду сеў абсушыцца	Перабраўшыся на другі бок, Міканор падступіўся к лужыне, змыў гразь, выціснуў ваду, сеў абсушыцца.
+08_041.wav	але сядзеў нядоўга карцела хутчэй пайсці ў сяло не абсохшы як след стаў абуваць чаравікі накручваць абмоткі	Але сядзеў нядоўга, карцела хутчэй пайсці ў сяло. Не абсохшы як след, стаў абуваць чаравікі, накручваць абмоткі.
+08_042.wav	пакуль дайду якраз высахну спачатку зайшоў у хату дзе жыў гайліс сакратар ячэйкі	Пакуль дайду, якраз высахну!.. Спачатку зайшоў у хату, дзе жыў Гайліс, сакратар ячэйкі.
+08_043.wav	не застаў на двары адно грэлачая слепаватая старая якая злосна буркнула ў полі	Не застаў на двары адно грэлася слепаватая старая, якая злосна буркнула: У полі.
+08_044.wav	міканор і без слоў ведаў чаму яна злуе нядзеля божы дзень грэх рабіць	Міканор і без слоў ведаў, чаму яна злуе: нядзеля, божы дзень, грэх рабіць.
+08_045.wav	міканор пайшоў к сельсавету сельсавет размяшчаўся ў былым папоўскім доме што стаяў сярод ладнага садку	Міканор пайшоў к сельсавету. Сельсавет размяшчаўся ў былым папоўскім доме, што стаяў сярод ладнага садку.
+08_046.wav	побач з сельсаветам была крама а з асадам акружаная бярозкамі і клёнамі	Побач з сельсаветам была крама, а за садам, акружаная бярозкамі і клёнамі,
+08_047.wav	алешніцкая цэркаўка прысады за цэркаўкай ішлі паўса цяперашні сельсавецкі дом які стаяў як бы	алешніцкая цэркаўка. Прысады да цэркаўкі ішлі паўз самы цяперашні сельсавецкі дом, які стаяў як бы
+08_048.wav	на дарозе веруючых што густ ацяклі ў царкву святочнымі днямі	на дарозе веруючых, што густа цяклі ў царкву святочнымі днямі.
+08_049.wav	па другі бок вуліцы таксама сярод саду стаяў яшчэ будынак накрыты гонтай з пабеленымі аканіцамі школа	Па другі бок вуліцы, таксама сярод саду, стаяў яшчэ будынак, накрыты гонтай, з пабеленымі аканіцамі школа.
+08_050.wav	калі дадаць што ў сельсавецкім доме акрамя самога сельсавета які займаў два пакоі у бакоўцы мясцілася такая важная ўстанова як пошта	Калі дадаць, што ў сельсавецкім доме, акрамя самога сельсавета, які займаў два пакоі, у бакоўцы мясцілася такая важная ўстанова, як пошта,
+08_051.wav	то можна сказаць што тут быў самы цэнтр і сяла і ўсіх сёл якія падпарадкоўваліся сельсавету	то можна сказаць, што тут быў самы цэнтр і сяла і ўсіх сёл, якія падпарадкоўваліся сельсавету.
+08_052.wav	дружны лад новых устаноў што сабраліся тут на невялікім пляцы зямлі вядома псавала старая цэркаўка	Дружны лад новых устаноў, што сабраліся тут на невялікім пляцы зямлі, вядома, псавала старая цэркаўка,
+08_053.wav	але з яе суседствам даводзілася мірыцца як знежаданай але неадхільнай спадчынай	але з яе суседствам даводзілася мірыцца як з нежаданай, але неадхільнай спадчынай... У
+08_054.wav	у гэтым цэнтры неўзабаве ішоў меканор крама на якой яшчэ чырванеў першамайскі лозунг была адчынена	гэтым цэнтры неўзабаве і ішоў Міканор. Крама, на якой яшчэ чырванеў першамайскі лозунг, была адчынена.
+08_055.wav	каля крамы як звычайна ў нядзелю тоўпілася нямала святочнага народу людзі стаялі гаманілі каля сельсавета	Каля крамы, як звычайна ў нядзелю, тоўпілася нямала святочнага народу. Людзі стаялі, гаманілі і каля сельсавета.
+08_056.wav	пазнаўшы куранёўца спынілі сталі распытваць якая дарога ў курані што ў іх чуваць як жывуць сваякі знаёмыя	Пазнаўшы куранёўца, спынілі, сталі распытваць, якая дарога ў Курані, што ў іх чуваць, як жывуць сваякі, знаёмыя.
+08_057.wav	у будынку сакратар сельсавета і старшы паштар ігралі ў шашкі абодва былі так гэтым захопленыя што адказаўшы на прывітанне не зірнулі на міканора	У будынку сакратар сельсавета і стары паштар ігралі ў шашкі. Абодва так былі гэтым захоплены, што, адказаўшы на прывітанне, і не зірнулі на Міканора.
+08_058.wav	толькі дагуляўшы партыю і пасадзіўшы сакратара ў адхожае месца без меры шчаслівы ўрачысты стары дастаў міканоравай газеты цэлы стуз беларускай вёскі	Толькі дагуляўшы партыю і пасадзіўшы сакратара ў адхожае месца, без меры шчаслівы, урачысты стары дастаў Міканоравы газеты цэлы стус Беларускай вёскі.
+08_059.wav	многія лісты газеты аж пажоўкля ад даўнасці стары намерыўся быў пайсці да сакратара што зноў расставіў шашкі	Многія лісты газеты аж пажоўклі ад даўнасці. Стары намерыўся быў пайсці да сакратара, што зноў расставіў шашкі,
+08_060.wav	але ўспомніў пакорпаўся ў століку падаў міканору пісьмо два месяцы з гакам чакалас сказаў ён з асалодай кіруючы да шашак	але ўспомніў, пакорпаўся ў століку, падаў Міканору пісьмо. Два месяцы з гакам чакала-с, сказаў ён, з асалодай кіруючы да шашак.
+08_061.wav	міканор паклаў газеты на канапу разгарнуў трохкутнік пісьмо ад былога твайго суседа па ложку і ад зялёнага	Міканор па��лаў газеты на канапу, разгарнуў трохкутнік. Пісьмо ад былога твайго суседа па ложку і аддзялённага, а
+08_062.wav	а цяпер курсанта і ванна мароза не прачытаў а пачуў здаецца ён вясёлы голас свайго таварыша	цяпер курсанта Івана Мароза, не прачытаў, а пачуў, здаецца, ён вясёлы голас свайго таварыша.
+08_063.wav	і нібы зноў вярнуўся ў казарму дзе побач галава к галаве спалі на нарахіх аддзяленне дзе столькі разоў разам ускоквалі завіхаліся на знак начной трывогі	І нібы зноў вярнуўся ў казарму, дзе побач галава к галаве спалі на нарах іх аддзяленні, дзе столькі разоў разам ускоквалі, завіхаліся на знак начной трывогі.
+08_064.wav	зноў нібы пачуў павеў вольнага ветру на мазырскіх кручах рып дошак на мосце пад нястройным крокам аддзялення	Зноў нібы пачуў павеў вольнага ветру на мазырскіх кручах, рып дошак на мосце пад нястройным крокам аддзялення,
+08_065.wav	цурчанне пяску што асыпаўся ў мелкія акопчыкі між лазняку ля прыпеці	цурчанне пяску, што асыпаўся ў мелкія акопчыкі між лазняку ля Прыпяці...
+08_066.wav	у першых радках майго пісьма гаварыў іван спяшаюся паведаміць табе што я не сакрэт канчаю курсы і скора паеду на новую сваю работу а куды гэта ўжо сакрэт	У першых радках майго пісьма, гаварыў Іван, спяшаюся паведаміць табе, што я, не сакрэт, канчаю курсы і скора паеду на новую сваю работу, а куды гэта ўжо сакрэт...
+08_067.wav	міканор нібы пабачыў гарэзную іванавую смешачку і тут прычэпа не ўтрываў каб не пакпіць з любімага слоўца	Міканор нібы пабачыў гарэзную Іванаву ўсмешачку і тут, прычэпа, не ўтрываў, каб не пакпіць з любімага Міканоравага слоўца!
+08_068.wav	і не забыў пра гэта слоўцы помніць з радасцю сустрэчы з таварышам	І не забыў пра гэта слоўца, помніць! З радасцю сустрэчы з таварышам
+08_069.wav	няпрошаная кволая заныла зайздрасць цікавая праца будзе ў івана	няпрошаная, кволая заныла зайздрасць: цікавая праца будзе ў Івана.
+08_070.wav	некалькімі радкамі ніжэй таварыш як бы незнарок намякнуў што будзе служыць на граніцы	Некалькімі радкамі ніжэй таварыш, як бы незнарок, намякнуў, што будзе служыць на граніцы.
+08_071.wav	і ён меканор мог бы з ім быць і яму ж казалі ісці на тыя курсы а ён не згадзіўся снілася звала дамоўкай	І ён, Міканор, мог бы з ім быць, і яму ж казалі ісці на тыя курсы. Ды ён не згадзіўся снілася, звала дамоўка...
+08_072.wav	яшчэ раз сум і зайздрасць варухнуліся калі ў канцы кароценькага пісьма прачытаў ледзь не забыў прывітанне табе ад кісяля нядаўна прыслаў вестку таксама дома заварочвае камуну арганізаваў от табе і кісель	Яшчэ раз сум і зайздрасць варухнуліся, калі ў канцы кароценькага пісьма прачытаў: Ледзь не забыў! Прывітанне табе ад Кісяля! Нядаўна прыслаў вестку таксама дома заварочвае. Камуну арганізаваў!.. От табе і Кісель!
+08_073.wav	камуну а тут і згрэблі ніяк не дасі рады папракнула міканора думка	Камуну... А тут і з грэбляй ніяк не дасі рады! папракнула Міканора думка.
+08_074.wav	вуліца пачала стракацець белымі чырвонымі блакітнымі кофтамі і хусткамі хлапечымі сарочкамі і світкамі людзі ўсё выходзілі выходзілі з за хаты	Вуліца пачала стракацець белымі, чырвонымі, блакітнымі кофтамі і хусткамі, хлапечымі сарочкамі і світкамі. Людзі ўсё выходзілі і выходзілі з-за хаты.
+08_075.wav	лізалася мірная гамонка старых гаспадароў вясёлых гаварок моладзі ва ўсім чуўся спакой святочнага дня і радасць волі мабыць кончылася царкоўная служба	Нізалася мірная гамонка старых, гаспадароў, вясёлы гаварок моладзі. Ва ўсім чуўся спакой святочнага дня і радасць волі: мабыць, кончылася царкоўная служба.
+08_076.wav	міканор успомніў бацькаў на каз паглядзець ці не прадаюць коз і ўжо намерыўся падацца ў краму калі к дому ціха падкаціла тачанка з апейкам	Міканор успомніў бацькаў наказ паглядзець, ці не прадаюць кос, і ўжо намерыўся падацца ў краму, калі к дому ціха падкаціла тачанка з Апейкам.
+08_077.wav	а пейка кіраваў сам вітаўся з людзьмі што здароўкаліся з імі кланяліся каля плота калі ён стаў прывязваць каня некалькі чалавек акружылі яго пачалі аб нечым раіцца распытваць	Апейка кіраваў сам, вітаўся з людзьмі, што здароўкаліся з ім і кланяліся. Каля плота, калі ён стаў прывязваць каня, некалькі чалавек акружылі яго, пачалі аб нечым раіцца, распытваць.
+08_078.wav	міканор пастаяў паблізу але апейку было не да яго і ён сеў на парозе пачакаць калі старшыню адпусцяць	Міканор пастаяў поблізу, але Апейку было не да яго, і ён сеў на парозе пачакаць, калі старшыню адпусцяць.
+08_079.wav	а якраз дарэчы узрадаваўся апейка ўбачыўшы міканора успамінаў ужо думаў як бы дабрацца	А! Якраз дарэчы! узрадаваўся Апейка, убачыўшы Міканора. Успамінаў ужо, думаў, як бы дабрацца!
+08_080.wav	толькі ж як дабярэшся да вас аэрапланам хіба дык не далі ён загаварыў клопатна	Толькі як дабярэшся? Аэрапланам хіба, дык не далі! Ён загаварыў клопатна:
+08_081.wav	болей з за паўволасці адарвана кіраванне называецца ну што вас сяўбу скончылі	Болей за паўволасці адарвана. Кіраванне, называецца!.. Ну, што ў вас? Сяўбу скончылі?
+08_082.wav	пасеялі настрой які ў людзей чутак ніякіх не ходзіць страшны пра вайну там пра чарцей балотны	Пасеялі. Настрой які ў людзей? Чутак ніякіх не ходзіць, страшных? Пра вайну, пра чарцей балотных? Ды
+08_083.wav	ды не ціхо раз хіба маслака прыпомніць матка якая сына пастрашыся так ціхо	не, ціхо. Іншы раз хіба Маслака прыпомняць, матка якая сына пастрашыць. А так
+08_084.wav	спакойна гэта добра парай вашаму спакою прывыкнуць загрэблю калі возьмешся	ціхо. Спакойна. Гэта добра. Пара і вашым к спакою прывыкнуць. За грэблю калі возьмешся?
+08_085.wav	дык от думаю цяпер самы час бярыся невалаводся попусту упусціш момант не сабярэш нікога	Дак от думаю цяпер. Самы час. Бярыся, не валаводзься попусту. Упусціш момант не сабярэш нікога.
+08_086.wav	дык от кібалечнікі не запазніліся кібань зразу з абодвух бакоў	Дак от, кеб Алешнікі не запазніліся. Кеб у адзін дзень. Зразу з абодвух бакоў.
+08_087.wav	абяцалі што не падвядуць ну але калі такі неспакой у цябе я сам прасачу каб не спазніліся	Абяцалі, што не падвядуць. Ну, але калі такі неспакой у цябе, сам пасачу, каб не спазніліся...
+08_088.wav	жалезнікі сякеры атрымаў ды дзе ж там першы раз чуе што яны я нікога шчэ не бачыў	Жалезнякі і сякеры атрымаў? Дак дзе там! Першы раз чую, што яны е. Нікога ж шчэ не бачыў...
+08_089.wav	было відаць што міканора вельмі ўзрадавала гэта навіна рабочыя зрэчыцы прыслалі трэба будзе падмога якая ад мяне ты прыязджае ў любы час чым магу памагу	Было відаць, што Міканора вельмі ўзрадавала гэта навіна. Рабочыя з Рэчыцы прыслалі... Трэба будзе падмога якая ад мяне прыязджай у любы час! Чым магу памагу!
+08_090.wav	ну хіба калі папужаць каго трэба будзе налегчы а ты не сілаю	Хіба, калі папужаць каго трэба будзе, налегці. А ты не сілаю,
+08_091.wav	ды свядомасцю старайся браць актывістаў арганізуе каб памаглі падбяры групу талковых сумленных пагавары шчыра	а свядомасцю старайся браць. Актывістаў арганізуй, каб памаглі. Падбяры групу талковых, сумленных, пагавары шчыра.
+08_092.wav	падніме іх над балотнай тванню выведзе з царства задкласці пакажы што навокал робіцца што наперадзе будзе	Паднімі іх над балотнай тванню, выведзі з царства затхласці, пакажы што навокал робіцца, што наперадзе будзе!
+08_093.wav	ты ж бачыў сам многа ды ведаеш нямала зацікаў другіх запалі іх	Ты ж бачыў многа сам, ведаеш нямала! Зацікаў жа другіх, запалі
+08_094.wav	спробаваў я ну і што не паддаюцца вочы апекі кальнулі	іх! Спробуваў. І што? Не паддаюцца? вочы Апейкі кальнулі.
+08_095.wav	ды тугань нецікаўны нейкі народ у нас цёмныя ведама усе цёмныя пакуль не стануць светлымі працаваць нам трэба з імі па ленінску цярпліва з верай у іх з любоўю	Туго. Нецікаўны нейкі народ у нас. Цёмны, ведамо... Усе цёмныя, пакуль не стануць светлымі. Працаваць нам трэба з імі, па-ленінску цярпліва, з верай у іх, з любоўю!
+08_096.wav	не адчайвацца зразу працы тут ні надзенне ні на год падбег зачырванелы дубадзел апейка загаварыў да яго от тут меканож збіраецца брацца за грэблю і непакоіцца каб не падвялі алешнікі	З ленінскай любоўю! Не адчайвацца зразу, працы тут не на дзень і не на год! Падбег зачырванелы Дубадзел. Апейка загаварыў да яго: От тут Міканор збіраецца брацца за грэблю і непакоіцца, каб не падвялі Алешнікі.
+08_097.wav	ды выйдуць усе як адзін пакляўся дубадзел зірнуўшы на меканора так нібы той абразіў яго	Выйдуць усе. Як адзін, пакляўся Дубадзел, зірнуўшы на Міканора так, нібы той абразіў яго.
+08_098.wav	неўзабаве апейка з дубадзелам падаліся ў сельсавета міканор развітаўшыся з абодвума пайшоў у краму	Неўзабаве Апейка з Дубадзелам падаліся ў сельсавет, а Міканор, развітаўшыся з абодвума, пайшоў у краму.
+08_099.wav	яшчэ перад крамай яго зноў спынілі падступілі з роспытамі пра дарогу пра куранёўскія навіны	Яшчэ перад крамай яго зноў спынілі, падступілі з роспытамі пра дарогу, пра куранёўскія навіны.
+08_100.wav	у краму ледзь уціснуўся у духаце перамешанай з пахамі дзёгцю газы поту	У краму ледзь уціснуўся. У духаце, перамешанай з пахамі дзёгцю, газы, поту,
+08_101.wav	калыхалася святочная гамонка вісеў тытунёвы дым пакуль міканор праціскаўся к прылаўку і сам у замакрэў хоць выкруці сарочку	калыхалася святочная гамонка, вісеў тытунёвы дым. Пакуль Міканор праціснуўся к прылаўку, і сам узмакрэў, хоць выкруці сарочку.
+08_102.wav	коз не было дзядзькі падхапіўшы міканоравы пытанні сталі лаяць кааперацыю ну што за крама калі ў ёй касы перад касавіцай не дастаць	Кос не было. Дзядзькі, падхапіўшы Міканорава пытанне, сталі лаяць кааперацыю што за крама, калі ў ёй касы перад касавіцай не дастаць,
+08_103.wav	здзіўляцца нохіму у якога заўсёды ўсё ёсць няхай сабе даражэлі затое без спаў	здзіўляцца Нохіму, у якога заўсёды ўсё ёсць, няхай сабе даражэй, але затое без паю.
+08_104.wav	крамнік дробны касавокі дзядзька відаць даўно прывыкла да такіх размоў толькі галавой весела пакруціў от атахвоты часаць языкі да столку	Крамнік, дробны, касавокі дзядзька, відаць, даўно прывыклы да такіх размоў, толькі галавой весела пакруціў: от ахвота часаць языкі без толку...
+08_105.wav	купіўшы запалак кніжачку што трэба зрабіць каб добра расслужыта	Купіўшы запалак, кніжачку Што трэба зрабіць, каб добра расло жыта,
+08_106.wav	міканор зноў выбраўся на волю на сонца зноў пакіраваў к дому дзе жыў гайліс	Міканор зноў выбраўся на волю, на сонца. Зноў пакіраваў к дому, дзе жыў Гайліс
+08_107.wav	нельга ж было пайсці сяла не пабачыўшыся з ім калі ён і цяпер у полі то прыйдзецца папытацца ў старой з люкі дарогу і падацца туды	нельга ж было пайсці з сяла, не пабачыўшыся з ім. Калі ён і цяпер у полі, то прыйдзецца папытацца ў старой злюкі дарогу і падацца туды...
+08_108.wav	але гайліс быў ужо дома толькі што выпраг каня з калёс на якіх ляжаў плуг	Але Гайліс быў ужо дома, толькі што выпраг каня з калёс, на якіх ляжаў плуг.
+08_109.wav	хударлявы доўгі з сухім вузлаватым тварам і чубком жоўтых валасоў	Хударлявы, доўгі, з сухім, вуглаватым тварам і чубком жоўтых валасоў,
+08_110.wav	ён адразу пайшоў насустрач трохі пакульваючы але разам з тым па вайсковаму зграбна	ён адразу пайшоў насустрач, трохі пакульгваючы, але разам з тым па-вайсковаму зграбна.
+08_111.wav	сінія вочы глядзелі мякка і нават нібы сарамяжа а поціск рукі быў дужы рашучы	Сінія вочы глядзелі мякка і нават нібы сарамяжа, а поціск рукі быў дужы, рашучы.
+08_112.wav	даўно ўжо не было засмяяўся ён вачыма гаварыў гайлес з акцэнтам словы якія ён толькі што казаў міканору выйшлі ў яго так	Даўно ўжэ не было! засмяяўся ён вачыма. Гаварыў Гайліс з акцэнтам. Словы, якія ён толькі што сказаў Міканору, выйшлі ў яго так:
+08_113.wav	тафнофша не было куранёвіц ведаў што з гайлісавай гаворкі нямала хто пасмейваўся	Тафно фжэ не было. Куранёвец ведаў, што з Гайлісавай гаворкі нямала хто падс��ейваўся,
+08_114.wav	але міканор нібы і не заўважыў акцэнту такую павагу ў яго выклікаў дзіўны латыш які браў мяцежны кранштат	але Міканор нібы і не заўважыў акцэнту, такую павагу ў яго выклікаў дзіўны латыш, які браў мяцежны Кранштат
+08_115.wav	і бачыў блізка леніна сядай запрасіў гайліс яны селі на бервяно каля хлява і гайліс зноў пяшчотна засмяяўся	і бачыў блізка Леніна... Сядай, запрасіў Гайліс. Яны селі на бервяно каля хлява. Гайліс зноў пяшчотна засмяяўся:
+08_116.wav	даўно ўжо не было тры месяцы тры даўно берук у лесе а мы тут брат такія справы заварочваем па першае у алешніках у глінішчах	Даўно ўжэ не былё! Тры месяцы? Тры... Даўно. Бірук у лесе! А мы тут, брат, такія справы заварочваем! Па-першае, у Алешніках і Глінішчах
+08_117.wav	машынныя таварыствы у алешніках яшчэ і малочныя дзіцячай радасцю сінелі добрыя вочы	машынныя товарыствы. У Алешніках яшчэ і малочнае! Дзіцячай радасцю сінелі добрыя вочы.
+08_118.wav	міканора гэта таксама радавала але як і тады калі ў марозавым пісьме чытаў пра кісялёвую дачу	Міканора гэта таксама радавала. Але, як і тады, калі ў Марозавым пісьме чытаў пра Кісялёву ўдачу,
+08_119.wav	да радасці прымяшалася зайздрасць смутак зноў нібы пачуў дакор сабе	да радасці прымяшалася зайздрасць, смутак: зноў нібы пачуў дакор сабе.
+08_120.wav	клуб стаў клубам кожны вечар адчынены бібліятэка гурткі агранамічны антырэлігійны драматычны	Клуб стаў клубам. Кожны вечар адчынены. Бібліятэка. Гурткі: агранамічны, антырэлігійны, драматычны.
+08_121.wav	падрыхтавалі смешны спектакль называецца пры макі а напісаў янка купала	Падрыхтавалі смешны спектакль. Называецца Прымакі. Напісаў Янка Купала.
+08_122.wav	вельмі смешная штука людзі жываты папарвалі мы от спектакль вазілі паказваць у глінішчы і ў княжацу таксама смеху было	Вельмі смешная штука людзі жываты папарвалі! Мы этот спектакль вазілі паказваць у Глінішчы і Княжыцу. Таксама смеху было!
+08_123.wav	к нам бы прыехалі прыехалі дык д'ябал яго знае ты як дабрацца	К нам бы прыехалі!.. Прыехалі б. Дык, д'ябал яго знает, як дабрацца!
+08_124.wav	артысты могуць патапіцца наогул брат твае курані мне як зуб баліць вельмі баліць як скула	Артысты могуць патапіцца! Наогул, брат, твае Курані мне як зуб баліць. Вельмі баліць. Як скула.
+08_125.wav	у кааперацыю палавіны не ўступіла калі гаворка пайшла пра грэблю з хаты выйшла дужая лагодная маладзіца з поўнымі голымі рукамі паклікала абедаць	У кааперацыю палавіна не ўступіла! Калі гаворка пайшла пра грэблю, з хаты выйшла дужая, лагодная маладзіца з поўнымі голымі рукамі, паклікала абедаць.
+08_126.wav	міканор хоць бачыў яе не ўпершыню чуў сябе трохі няёмка не ведаў добра дасюль кім яна была гайлісу гэтае прынаднае ўдавіцы салдатка што прытуліла бяздомнага добрага латыша	Міканор, хоць бачыў яе не ўпершыню, чуў сябе трохі няёмка: не ведаў добра дасюль, кім яна была Гайлісу, гэтая прынадная ўдавіца-салдатка, што прытуліла бязд��мнага, добрага латыша.
+08_127.wav	жонка не жонка усе навокал гаварылі што вяселле не гулялі а можа цяжарныя праз месяц другі народзіць	Жонка не жонка, усе навокал гаварылі, што вяселля не гулялі, а вось жа цяжарная, праз месяц-другі народзіць...
+08_128.wav	дзіўнае было ў іх жыццё дзіўнае знаёмства толькі адзін вечар пабыў у любы харытоніх і ўзводны гайліс калі гналі запрыпець банду балаховіча	Дзіўнае было іх жыццё, дзіўнае і знаёмства. Толькі адзін вечар пабыў у Любы-Харытоніхі ўзводны Гайліс, калі гналі за Прыпяць банду Балаховіча, але
+08_129.wav	але праз год сярод усіх сваіх ваенных дарог не забыў сцежкі да яе хаты вярнуўся	і праз год сярод усіх сваіх ваенных дарог не забыў сцежкі да яе хаты. Вярнуўся,
+08_130.wav	асеў каля ўдавіцы хаця куды ж падацца было яму маладому адзінокаму калі родны кут застаўся недзе там па другі бок мяжы	асеў каля ўдавіцы... Хаця куды ж падацца было яму, маладому, адзінокаму, калі родны кут застаўся недзе там, па другі бок мяжы...
+08_131.wav	галіс запрасіў і міканоры паабедаць але меканор сказаў што няма калі трэба дабірацца назад пакуль светла	Гайліс запрасіў і Міканора паабедаць. Але Міканор сказаў, што няма калі, трэба дабірацца назад, пакуль светла.
+08_132.wav	дамовіўшыся аб усім што датычыла пачатку работы прыгрэблі ён ускінуў на плечы дзве важкія нізкі сякер і жалезнякоў якія гаілі слыне з сенцаў	Дамовіўшыся аб усім, што датычыла пачатку работы пры грэблі, ён ускінуў на плечы дзве важкія нізкі сякер і жалезнякоў, якія Гайліс вынес з сенцаў.
+08_133.wav	і то груз як пакаў знессіў ваду зразу на дно засмяяўся міканор	Ето груз! Як пакаўзнешся ў воду зразу на дно! засмяяўся Міканор.
+08_134.wav	праз хвіліну згорблены ён тупаў ужо к балоту заходзіў на двары у хаты у хлявы на прыгуменні дзе каго мог бачыць загадваў заўтра ісці рабіць грэблю	Праз хвіліну, згорблены, ён тупаў ужо к балоту. Заходзіў на двары, у хаты, у хлявы, на прыгуменні дзе каго мог пабачыць, загадваў заўтра ісці рабіць грэблю.
+08_135.wav	побач пакорліва цягнуўся грыбок то падтрымліваў нясмелым аге то зусім маўчаў	Побач пакорліва цягнуўся Грыбок, то падтрымліваў нясмелым аге, то зусім маўчаў.
+08_136.wav	прыйшлося зноў міканору ні аднаго ўгаворваць не з адным нават лаецца	Прыйшлося зноў Міканору не аднаго ўгаворваць, не з адным нават лаяцца.
+08_137.wav	нібы не было ніякага сходу ніякай пастановы хоць ты пачынае ўсё спачатку праўда чарнушка да якога міканор з грыбком збочылі найперш сам слова не сказаў супроць але затое жонка яго так накінулася клінучы і балоты і грэблю і сход дурны што міканор выйшаў з хаты не даслухаўшы ўсяго	Нібы і не было ніякага сходу, ніякай пастановы хоць ты пачынай усё спачатку. Праўда, Чарнушка, да якога Міканор з Грыбком збочылі найперш, сам слова не сказаў супроць, але затое жонка яго так накінулася, кленучы і балота, і грэблю, і сход дурны, што Міканор выйшаў з хаты, не даслухаўшы ўсяго.
+08_138.wav	васіль дзяцел наміканорыў загад незадаволена засоп адвёў вочы ўбок	Васіль Дзяцел на Міканораў загад нездаволена засоп, адвёў вочы ўбок:
+08_139.wav	тут са сваім няўпраўка і без таго як шкурат круцішся ну пазней жа гор і будзе адарвацца на грэблю	Тут са сваім няўпраўка... І без таго, як шкурат, круцішся... Пазней горай будзе адарвацца на грэблю.
+08_140.wav	ну горай тогорый дый цяпер і ён зайчык сустрэў весела ахвотна сказаў што прыйдзе калі толькі міканор з грыбком пачастуюць гарэлкай	Горай-то горай... Да і цяпер... Іван Зайчык сустрэў весела, ахвотна сказаў, што прыйдзе, калі толькі Міканор з Грыбком пачастуюць гарэлкай.
+08_141.wav	пастаў міканорку бочку гарэлкі дык не тое што я ўсе прыпусцяць на выперадкі я і богу міканорка прыляцяць от пабачыш толькі скажы і прыляцяць ну можна канешне тую гарэлку не весці а толькі паабяцаць будзе маўляў ну потым як савароцца скажаш няма осмеху будзе	Пастаў, Міканорко, бочку гарэлкі, дак не тое што я усе прыпусцяць навыперадкі! Ей-богу, Міканорко, прыляцяць, от пабачыш! Толькі скажы, і прыляцяць!.. Можно, канешне, тую гарэлку і не везці, а толькі паабяцаць будзе, маўляў! А потым, як сабяруцца, скажаш няма!.. Вот смеху будзе!
+08_142.wav	ларывон якому трэба было прыехаць з канём заявіў наадрэз што гарбаты	Ларывон, якому трэба было прыехаць з канём, заявіў наадрэз: Што я гарбаты?
+08_143.wav	другія бясконія мне дык каня губіць ну прыходзь без каня ўскі пеў міканор	Другія без коней, а мне дак каня губіць!.. Прыходзь без каня! ускіпеў Міканор.
+08_144.wav	у балота палезеш канаву капаць здавалася пасля ўсіх гэтых спрэчак усёй прыкрасці	У балото палезеш, канаву капаць! Здавалася, пасля ўсіх гэтых спрэчак, усёй прыкрасці
+08_145.wav	такім прыемным павінна было прыйсці сё ветлівае абыходжанне глушака	такім прыемным павінна было б прыйсціся ветлівае абыходжанне Глушака,
+08_146.wav	ён не толькі сказаў адразу што абавязкова прышле яўхіма з канём але нават пахваліў што добрую справу ўзяліся рабіць	які не толькі сказаў адразу, што абавязкова прышле Яўхіма з канём, але нават пахваліў, што добрую справу ўзяліся рабіць.
+08_147.wav	хоць таксама шветліва без лішняй гаворкі правёў глушак іх завароты	Хоць таксама ж ветліва, без лішняй гаворкі, правёў Глушак іх за вароты,
+08_148.wav	у міканоры было такое адчуванне як бы даткнуўся да чагосьці слізкага халоднага	у Міканора было такое адчуванне, як бы даткнуўся да чагосьці слізкага, халоднага.
+08_149.wav	усё сяло абышоў меканор ні аднаго двара не мінуў вяртаўся дахаты ўжо ў добрых поцемках стомлена ўзрушана думаў зноў столькі прыйшлося ўгаворваць упрошваць дакараць нібы гэтыя грэблі не ўсім а яму аднаму трэба	Усё сяло абышоў Міканор, ні аднаго двара не мінуў. Вяртаўся дахаты ўжо ў добрых поцемках, стомлена, узрушана думаў: зноў столькі прыйшлося ўгаворваць, упрошваць, дакараць нібы гэта грэбля не ўсім, а яму аднаму трэба.
+08_150.wav	вось жа людзі што б ні сказаў зрабіць усё насуперак як бы бяду якую ім рыхтуеш	Вот жа людзі! Што б ні сказаў зрабіць усё насуперак. Як бы бяду якую ім рыхтуеш...
+08_151.wav	раніцай ледзь толькі ў расхрыстанай зрэбнай сародцы басаногі выйшаў на ганак	Раніцай, ледзь у расхрыстанай зрэбнай сарочцы, басаногі, выйшаў на ганак,
+08_152.wav	кінуў вачыма навокал прыслухаўся збіраюцца на грэблю ці не збіраюцца	кінуў вачыма навокал, прыслухаўся: збіраюцца на грэблю ці не збіраюцца?
+08_153.wav	убачыў за плотам васіля які паіў з жолаба каня па халаднаватай роснай траве падышоў да хлопца паздароўкаўся	Убачыў за плотам Васіля, які паіў з жолаба каня, па халаднаватай, роснай траве падышоў да хлопца, паздароўкаўся.
+08_154.wav	нагрэблю сабіраешся васіль адвёў вочы ўбок буркнуў як адмахнуўся і пойдзе нехта	На грэблю сабіраешся? Васіль адвёў вочы ўбок, буркнуў, як адмахнуўся: Пойдзе нехто... Чаго
+08_155.wav	чаго ты нехта ну мабыць дзед пойдзе то чаму ж дзе та ты а мне і тут работы пагорло	ето нехто? Ну, мабуць, дзед пойдзе. Чаму дзед? А ты? А мне тут работы па горло.
+08_156.wav	ды ўсім дома работы багату гэта ж не сакрэт дык калі кожны будзе дзядоў дба пасылаць а сам дома сядзець о то мы грэблю зробім	Усім дома работы багато. Не сакрэт. Дак калі кожны будзе дзядоў ды баб пасылаць, а сам дома сядзець вот грэблю зробім!
+08_157.wav	а тут ты за мяне рабіць будзеш і тут і там ніхто за цябе рабіць не будзе	А тут ты за мяне рабіць будзеш? І тут, і там ніхто за цябе рабіць не будзе!
+08_158.wav	міканор загаварыў грозна загадна тут як сабе хочаш рабі хоць дзеду хоць валодзьку паручай а на грэблі кеб быў сам	Міканор загаварыў грозна, загадна: Тут як сабе хочаш рабі: хоць дзеду, хоць Валодзьку паручай, а на грэблі кеб буў сам!
+08_159.wav	міканор павярнуўся і злосна цвёрда пакрочыў дахаты от жа натура так і глядзіць кеп збоку пераседзець ледзь не лаяўся ён думаючы аж калоціцца каб не перарабіць за другога мала кошчы матчыны не абсохла на губах а ўжо за ўсіх хітрэйбуць хоча	Міканор павярнуўся і злосна, цвёрда пакрочыў дахаты. От жа натура: так і глядзіць, кеб збоку пераседзець! ледзь не лаяўся ён, думаючы. Аж калоціцца, кеб не перарабіць за другога! Малако шчэ матчынае не абсохло на губах, а ўжэ за ўсіх хітрэй буць хоча!
+08_160.wav	не першы раз успомніў вайсковую службу папаўся ты мне там такі я б цябе не сакрэт тунд чалавекам зрабіў бы	Не першы раз успомніў вайсковую службу: Папаўся б ты мне там такі! Я цябе б не сакрэт умэнт чалавекам зрабіў бы!
+08_161.wav	нічога дайце час ён міканор і тут каго ні каго па людску рабіць навучыць	Нічога, нічога, дайце час ён, Міканор, і тут каго-нікаго па-людску рабіць навучыць!
+08_162.wav	на грэблю выехаў удвух з бацькам не вельмі рана каб адразу ўслед пацягнуліся іншыя	На грэблю выехаў удвух з бацькам не вельмі рана, каб адразу ўслед пацягнуліся і
+08_163.wav	але праз тыя паўсяла што ехаў вуліцаю давялося ехаць адным	іншыя. Але праз тыя паўсяла, што ехаў вуліцаю, давялося ехаць адным,
+08_164.wav	ніхто не далучыўся ні на калёсах ні пешкі так адны выехалі ў поле і ўсё ж не трывожыўся бачыў што людзі збіраюцца раней ці пазней падыдуць	ніхто не далучыўся ні на калёсах, ні пешкі. Так адны і выехалі ў поле. Усё ж не трывожыўся бачыў, што людзі збіраюцца, раней ці пазней падыдуць.
+08_165.wav	душу поўніла святочная радасць вось ён той даўно чаканы дзень	Душу поўніла святочная радасць: вось ён, той даўно чаканы дзень!
+08_166.wav	а дзень выдаўся як на заказ на лагодным агромністым прасторы неба не было ні адной хмурынкі толькі зіхацела вясёлае іскрыстае сонца	Дзень выдаўся як на заказ. На лагодным, агромністым прасторы неба не было ні адной хмурынкі, толькі зіхацела вясёлае, іскрыстае сонца.
+08_167.wav	агароды і куп'есты выган на якім чарнужкавых хведзь касцярог аблавухую свінню ціхія зараснікі за сажалкаю поле што выходзіла з за зараснікаў усё радасна святочна праменілася нібы таксама ведала які сёння раны	Агароды, куп'істы выган, на якім Чарнушкавых Хведзька сцярог аблавухую свінню, ціхія зараснікі за сажалкаю, поле, што выходзіла з-за зараснікаў, усё радасна, святочна праменілася, нібы таксама ведала, які сёння ранак.
+08_168.wav	усё ткі чым бліжэй пад'язджаў да грэблі чым далей азіраючыся на хаты не бачыў нікога следам	Усё-ткі чым бліжэй пад'язджаў да грэблі, чым далей, азіраючыся на хаты, не бачыў нікога следам,
+08_169.wav	настрой хмурнеў калі ж прыехаў цагельню і спыніў каня наў зболатку пачуў сябе зусім ніякавата камандзір бяз войска	настрой хмурнеў. Калі ж праехаў цагельню і спыніў каня на ўзболатку, пачуў сябе зусім ніякавата. Камандзір без войска!
+08_170.wav	праўда на другім баку дзе віднеліся на выспе алешніцкія стрэхі таксама не было ні душы	Праўда, на другім баку, дзе віднеліся на выспе алешніцкія стрэхі, таксама не было ні душы.
+08_171.wav	нават гайлес яшчэ недзе збіраўся міканор заўважыў што над тванню над іржавай балотнай вадзіцы яшчэ дыміцца пара	Нават Гайліс яшчэ недзе збіраўся. Міканор заўважыў, што над тванню, над іржавай балотнай вадзіцай яшчэ дыміцца пара.
+08_172.wav	паспрабаваў супакоіць сябе рана выкаціўся каб не траціць час попусту ён паслаў бацьку вазіць пясок а сам стаў размячаць пачатак грэблі	Паспрабаваў супакоіць сябе: рана выкаціўся... Каб не траціць попусту час, ён паслаў бацьку вазіць пясок, а сам стаў размячаць пачатак грэблі.
+08_173.wav	паставіў некалькі вешак пралажыў канаўкі згадаўшы што такія канаўкі рабіў летась калі паказваў як капаць акопы	Паставіў некалькі вешак, пралажыў канаўкі, згадаўшы, што такія канаўкі рабіў летась, калі паказваў, як капаць акопы.
+08_174.wav	за гэтым заняткам ён і ўбачыў дзве постаці што ішлі к грэблі аб нечым гамонячы	За гэтым заняткам ён і ўбачыў дзве постаці, што ішлі к грэблі, аб нечым гамонячы.
+08_175.wav	зводдалек пазнаў сароку і зайчыка каля міканора сарока як бы схамянулася агледзелася	Зводдалек пазнаў Сароку і Зайчыка. Каля Міканора С��рока як бы схамянулася, агледзелася.
+08_176.wav	а бегла баялася каб не спазніца а прыбегла адна мая спадніца ну спадніца адна штаноў трое паспрабаваў падтрымаць яе жарт зайчык	Бегла, баялася кеб не спазніцца, а прыбегла адна мая спадніца! Спадніца адна, а штаноў трое! паспрабаваў падтрымаць яе жарт Зайчык.
+08_177.wav	і спадніца адна і штаноў мала нешта курані заспалі слухаючы яе вясёлую гамонку з прымаўкамі міканор заўважыў каля цагельні паявіліся яшчэ калёсы	І спадніца адна, і штаноў мала нешта Курані заспалі! Слухаючы яе вясёлую гамонку з прымаўкамі, Міканор заўважыў: каля цагельні паявіліся яшчэ калёсы.
+08_178.wav	ужо калі яны былі блізкая і міканор добра бачыў што едзе чарнушка з дачкою з за цагельні выплішчылася яшчэ постаць з жалезняком	Ужо калі яны былі блізка і Міканор добра бачыў, што едзе Чарнушка з дачкою, з-за цагельні выплішчылася яшчэ постаць з жалезняком.
+08_179.wav	міканор яшчэ здалёк разгледзеў коней ідзе пакуль парадак у табары сваім навёў загаварыў коня як заўсёды жвава бадзёра думаў спазнюся са ўсім	Міканор яшчэ здалёк разгледзеў: Хоня ідзе. Пакуль парадак у табары сваім навёў, загаварыў Хоня, як заўсёды жвава, бадзёра, думаў, спазнюся саўсім!
+08_180.wav	вочы пазычаць баяўся прыйдзецца аж не хоць ты задавацца пачні ледзь не першы	Вочы пазычаць, баяўся, прыйдзецца! Аж не хоць ты задавацца пачні, ледзь не першы!
+08_181.wav	каб так у арміі цягнуліся дык камандзір так ба нацца гондар узяў бы што не рады былі б сказаў міканор	Калі б так у арміі цягнуліся, дак камандзір так на цыгундар узяў бы, што не рады булі б! сказаў Міканор.
+08_182.wav	а ты б і тут узяў бы а параіў зайчык ды аднаму штраб другому кутуску забегалі б не бойся	А ты б і тут ўзяў бы, а! параіў Зайчык. Даў аднаму штрап, другога у кутузку! Забегалі б, нябойся! Хто
+08_183.wav	хто забегаў бы каго не вельмі той падагнаў бы разважліва прамовіў коні учоныя ўсе воля знаюць	забегаў бы, а каго не вельмі-то і падагнаў бы! разважліва прамовіў Хоня. Вучоныя ўсе! Воля, знаюць!
+08_184.wav	дысцыпліны трохі не пагануў ні сакрэт сказаў міканор курылі гаманілі то пазіралі ў бок цагельні ад якой паўзлі яшчэ калёсы ды ішлі хісталіся ў хадзе некалькі постацей дзядзькоў	Дзісцыпліны трохі непагано б, не сакрэт, сказаў Міканор. Курылі, гаманілі, то пазіралі ў бок цагельні, ад якой паўзлі яшчэ калёсы ды ішлі, хісталіся ў хадзе некалькі постацей дзядзькоў,
+08_185.wav	то аглядваліся на той бераг дзе збіраліся алешнікаўцы там таксама людзей было нягуста	то аглядваліся на той бераг, дзе збіраліся алешнікаўцы: там таксама людзей было нягуста.
+08_186.wav	а сонца бач ты прыпякае высока ўлезлу хто мяне выпер са дваране свет нізара пашкадавала сарока шчэб магла і свінням зварыць і тое сёе другое зрабіць	А сонца, бач ты, прыпякае! Высоко ж узлезло! Хто мяне выпер са двара ні свет ні зара! пашкадавала Сарока. Шчэ б магла і свінням зварыць, і тое-сёе другое зрабіць! Усяго
+08_187.wav	о ��сяго не пераробіце цётка ўдоцце ну то а ўсё яшчэ і ўхапіла б чым тут тырчаць не міла	не пераробіце, цётка Аўдоцця! Тое-сёе шчэ б ухапіла, чым тут тырчаць няміла! А
+08_188.wav	а вы падрамалі як каторыя адазвалася са смехам ганна зірнуўшы на некалькіх дзядзькоў што разлегліся ў траве	вы б падрамалі, як каторыя, адазвалася са смехам Ганна, зірнуўшы на некалькіх дзядзькоў, што разлегліся ў траве.
+08_189.wav	хоць сабралася людзей пакуль небагата міканор адчуў нельга болей марнавацца хто прыйшоў з тым і пачынаць трэба	Хоць сабралася людзей пакуль небагата, Міканор адчуў: нельга болей марнавацца. Хто прыйшоў, з тым і пачынаць трэба.
+08_190.wav	няхай прывыкаюць да парадку і тыя хто тут ужо і тыя якія прыйдуць будуць ведаць як пазніцца	Няхай прывыкаюць да парадку: і тыя, хто тут ужо, і тыя, якія прыйдуць. Будуць ведаць, як пазніцца.
+08_191.wav	ну што ж валаводзіцца няма калі як бы я жыў міканор нуда чакання адразу адступіла	Ну што ж, валаводзіцца няма калі! як бы ажыў Міканор. Нуда чакання адразу адступіла.
+08_192.wav	пачнём ён зірнуў на чарнушку на бацьку які прывёз і сыпа ў воз зямлі	Пачнём! Ён зірнуў на Чарнушку і на бацьку, які прывёз і ссыпаў воз зямлі: Вы,
+08_193.wav	вы дзядзьку і вы тату будзеце вазіць зямлю цётка ўдочце вам капаць зямлю і накідаць на вазы	дзядзько, і вы, тато, будзеце вазіць землю... Цётка Аўдоцця, вам капаць землю і накідаць на вазы.
+08_194.wav	міканор не даў ёй слова сказаць павярнуўся кандрэй уру дому выдзяць кандрэй міканор глянуў на барадатага пракопа	Міканор не даў ёй слова сказаць, павярнуўся к Андрэю Рудому. Вы, дзядзько Андрэй, Міканор глянуў на барадатага Пракопа,
+08_195.wav	будзеце з дзядзькам пракопам дзядзькам іванам і васілём масціць грэблю	будзеце з дзядзькам Пракопам, дзядзькам Іванам і Васілём масціць грэблю.
+08_196.wav	міканор спаткаўся вачыма зганны улавіў кпінку бачэк расдаваўся	Міканор спаткаўся вачыма з Ганнай, улавіў кпінку: бач, як раскамандаваўся!
+08_197.wav	выгляду не падаў што знейкавеў трохі прамовіў цвёрдаганнай хадочка будуць вам памагаць	Выгляду не падаў, што зніякавеў трохі, прамовіў цвёрда: Ганна і Хадоська будуць вам памагаць!
+08_198.wav	міканор мелькам заўважыў што бацька не едзе раўніва сочыць за ім як бы баіцца што ён меканор у чым небудзь памыліцца	Міканор мелькам заўважыў, што бацька не едзе, раўніва сочыць за ім, як бы баіцца, што ён, Міканор, у чым-небудзь памыліцца,
+08_199.wav	ці не ўпэўнены што паслухаюцца яго і разам з тым збоку відаць ззяе шчасцем	ці не ўпэўнен, што паслухаюцца яго. І разам з тым збоку відаць ззяе шчасцем:
+08_200.wav	бачыць сына на чале столькіх людзей усіх ключы куранёў міканор паказаў на дзве вялікія вехі пастаўленыя яшчэ зімой на радкі дробных вешак якія ўткнуў толькі што	бачыць сына на чале столькіх людзей усіх, лічы, Куранёў! Міканор паказаў на дзве вялікія вехі, пастаўленыя яшчэ зімой, на радкі дробных вешак, якія ўткнуў толькі што.
+08_201.wav	о так ушыркі тут пасярэдзіне грэбля а тут па баках канавы што б вада сцякала	От так, ушыркі. Тут пасярэдзіне грэбля. Тут па баках канавы, штоб вада сцякала...
+08_202.wav	ён угледзеўся ў другі бераг там на тым баку відно вечкі відно там канец грэблі туды трэба весці грэблю роўна як штык ясна	Ён угледзеўся ў другі бераг. Там, на тым баку, відно вешкі. Відно? Там канец грэблі. Туды трэба весці грэблю. Роўна, як штык! Ясно?
+08_203.wav	міканоры сам адчуў што на долі яго выпала неабы якая роля гэтае адчуванне было ў ім не ўпершыню было яно і на сходзе калі яго назначылі і потым калі думаў прагрэблю	Міканор і сам адчуў, што на долю яго выпала не абы-якая роля. Гэтае адчуванне было ў ім не ўпершыню, было яно і на сходзе, калі яго назначылі, і потым, калі думаў пра грэблю
+08_204.wav	але цяпер справа якую раней толькі ўяўляў станавілася ўжо дзеяннем не аднаго яго а многіх людзей	але цяпер справа, якую раней толькі ўяўляў, станавілася ўжо дзеяннем не аднаго яго, а многіх людзей,
+08_205.wav	і важнасць гэтай ролі як бы вырастала ні на каго іншага на яго меканора глядзелі людзі чакалі загаду куды ісці што рабіць	і важнасць гэтай ролі як бы вырастала. Не на каго іншага, а на яго, Міканора, глядзелі людзі, чакалі загаду, куды ісці, што рабіць
+08_206.wav	ад яго залежала размеркаваць паставіць усіх так каб работа пайшла добра суладна	ад яго залежала размеркаваць, паставіць усіх так, каб работа пайшла добра, суладна.
+08_207.wav	і няхай тут небагата сабралася але ж не адзін тут такі што бацькі яму годны гадамі і камандаваць усімі што ні кажы цяжэй чым аддзяленнем якое б яно ні было	І няхай тут небагата сабралася, але ж не адзін тут такі, што ў бацькі яму годны гадамі, і камандаваць усімі, што ні кажы, цяжэй, чым аддзяленнем, якое б яно ні было...
+08_208.wav	за службу пабачыў меканор што свет навокал вялікі але ў гэтым свеце не было для яго нічога большага як гэтая купка людзей	За службу пабачыў Міканор, што свет навокал вялікі, але ў гэтым свеце не было для яго нічога большага, як гэтая купка людзей,
+08_209.wav	як грэбля якую яму належала пракласці цераз балота нот сказаў ён строга як бы паказваючы што загады якія ён толькі што даў ёсць не што іншае як загады	як грэбля, якую яму належала пракласці цераз балота. Ну от, сказаў ён строга, як бы паказваючы, што загады, якія ён толькі што даў, ёсць не што іншае, як загады.
+08_210.wav	астатнім капаць канавы ён адміраў кожнаму дзялянку не вагаючыся не закасваючы штаноў як бы кідаючыся ў атаку рынуўся ў рудую спрозеленню твань уехаў аж па грудзі	Астатнім капаць канавы! Ён адмераў кожнаму дзялянку, не вагаючыся, не закасваючы штаноў, як бы кідаючыся ў атаку, рынуўся ў рудую з прозеленню твань уехаў аж па грудзі.
+08_211.wav	чуючы як мяккае цёплае ахінула цела балотнае гушча міканор амаль без націску ўсадзіў у тване рыдлёўку	Чуючы, як мякка і цёпла ахінула цела балотная гушча, Міканор амаль без націску ўсадзіў у твань рыдлёўку,
+08_212.wav	узняў на ёй бліскучую аладку з якой весела цурчала вада шмякнуў наводмаж у ямцы толькі што зробленай рыдлёўкай	узняў на ёй бліскучую аладку, з якой весела цурчала вада, шмякнуў наводмаш. У ямцы, толькі што зробленай рыдлёўкай,
+08_213.wav	было ўжо ледзь не даверху вады міканор зноў уваткнуў рыдлёўку побач ямкі зноў узяў аладку тва не кінуў цераз плячо	было ўжо ледзь не даверху вады. Міканор зноў уваткнуў рыдлёўку, побач ямкі, зноў узняў аладку твані, кінуў цераз плячо.
+08_214.wav	хутка ўжо не адна а дзясятак рыдлёва кускідваліся пляскалі мокрым цестам твані	Хутка ўжо не адна, а дзесятак рыдлёвак ускідваліся, пляскалі мокрым цестам твані.
+08_215.wav	міканор чуў гэты пляскат лавіў позіркам у з макі рыдлёвак і яго брала весялосць	Міканор чуў гэты пляскат, лавіў позіркам узмахі рыдлёвак, і яго брала весялосць.
+08_216.wav	быў неяк асабліва дужы хацелася спрачацца з другімі сілаю спрытам гнацца на выперадкі браў і браў балотнае цеста кідаў і кідаў на водмаж	Быў неяк асабліва дужы. Хацелася спрачацца з другімі сілаю, спрытам гнацца навыперадкі. Браў і браў балотнае цеста, кідаў і кідаў наводмаш.
+08_217.wav	успаміналася вось так жа капаў акопы толькі што яны былі ці ў сухіх хвойніках над прыпецкай грады ці ў пяску між вербалозу там на градзе ладная вайсковая рыдлёўка часта скрыятала аб каменні а тут	Успаміналася: вось так жа капаў акопы, толькі што яны былі ці ў сухіх хвойніках надпрыпяцкай грады, ці ў пяску між вербалозу. Там, на градзе, ладная вайсковая рыдлёўка часта скрыгатала аб каменне. А тут
+08_218.wav	багнаватая мякаць і не чуеш як улазіць жалеза багнае з беражка	багнаватая мяккасць, і не чуеш, як улазіць жалеза... Багна аплывае з беражка.
+08_219.wav	пясок таксама аб'язджаў як не заўзята кідаў рыдлёўкай на дарогу ад цагельні ўсё ж паглядваў цягнулася яшчэ купка куранёўцаў	Пясок таксама аб'язджаў... Як ні заўзята кідаў рыдлёўкай, на дарогу ад цагельні ўсё ж паглядваў цягнулася яшчэ купка куранёўцаў.
+08_220.wav	у ёй ларывон і яўхім глушак як звычайна ўжо ўбачыўшы іх пачуў прыкрасць не дабіўся суда над ларывонам і яўхімам за калядную бойку	У ёй Ларывон і Яўхім Глушак. Як звычайна ўжо, убачыўшы іх, пачуў прыкрасць: не дабіўся суда над Ларывонам і Яўхімам за калядную бойку!
+08_221.wav	вы і круціліся неяк гадочка казалі памагла кінулася выручаць свайго яўхімку	Выкруціліся неяк Хадоська, казалі, памагла: кінулася выручаць свайго Яўхімку,
+08_222.wav	падгаварыла глінішчанскага бедака той сам стаў за іх старацца ну нічога	падгаварыла глінішчанскага бедака той сам стаў за іх старацца!.. Ну, нічога,
+08_223.wav	цяпер і без таго думаць будуць перш чым у бойку лезці а ўлезуць другі раз ужо не выкруціцца	цяпер і без таго думаць будуць, перш чым у бойку лезці! А ўлезуць другі раз не выкруцяцца!..
+08_224.wav	пазнава то героі сустрэў іх коні нічога паспеем варывон магутнай рукой лёгка пакруціў рыдлёўку не вельмі то нарабіў ты без нас што раз'яўляешся	Пазнавато, героі! сустрэў іх Хоня. Нічога, паспеем! Ларывон магутнай рукой лёгка пакруціў рыдлёўку. Не вельмі-то нарабіў ты без нас, што разяўляешся!
+08_225.wav	ну зрабіў трохі еўхім кінуў позіркам нагану буркнуў строга ларывону	Зрабіў трохі! Яўхім кінуў позіркам на Ганну, буркнуў строга Ларывону:
+08_226.wav	дый ты языком не пляскай ён папрасіў міканора ветліва паслухмяна	І ты языком не пляскай! Ён папрасіў Міканора ветліва, паслухмяна:
+08_227.wav	дык які загад будзе міканор уткнуў у твань рыдлёўку ў мокрым зарудзелым адзенні вылез на дарогу пайшоў мераць дзялянку ларавону страх як не хацелася перціся ў твань гэта было добра відно па яго гладкім панурым твары я ўхім жа пабачыўшы сваю дзялянку зарагатаў і а то работка і наробішся і накупаешся	Дак які загад будзе? Міканор уткнуў у твань рыдлёўку, у мокрым, зарудзелым адзенні вылез на дарогу, пайшоў мераць дзялянку. Ларывону страх як не хацелася перціся ў твань: гэта было добра відно па яго гладкім, панурым твары. Яўхім жа, пабачыўшы сваю дзялянку, зарагатаў: Ето работка! І наробішся, і накупаешся!
+08_228.wav	з тым жа вясёлым бесклапотным рагадком ён шухнуў у твань гарэзна пазваў ларывона лес нямніся каяцца не будзеш нулеч жа хутчэй а товаць колькі другія ўрабілі не дагоніш	З тым жа вясёлым, бесклапотным рагатком ён шухнуў у твань, гарэзна пазваў Ларывона: Лезь, не мніся! Каяцца не будзеш!.. Ну лезь жа хутчэй! А то, бач, колькі другія ўрабілі! Не дагоніш!..
+08_229.wav	злараваны пачалі пасмейвацца ён злосна мацюкнуўся схіліўся закасваць штаны	З Ларывона пачалі пасмейвацца. Ён злосна мацюкнуўся, схіліўся закасваць штаны...
+08_230.wav	марудна нядружна хто сам сабою хто з канём і калёсамі куранёўцы ўсё ж сыходзіліся міканору не раз і не два даводзілася вылазіць з балота ад пракапанай канаўкі мераць дзялянкі паказваць дзе што рабіць	Марудна, нядружна, хто сам сабою, хто з канём і калёсамі, куранёўцы ўсё ж сыходзіліся. Міканору не раз і не два даводзілася вылазіць з балота ад пракапанай канаўкі, мераць дзялянкі, паказваць, дзе што рабіць.
+08_231.wav	э начальнік адстаеш сказаў яму хонь які капаў побач другія падтрымалі няма з каго прыклад браць няма	Э, начальнік, адстаеш! сказаў яму Хоня, які капаў побач. Другія падтрымалі: Няма з каго прыклад браць! Няма!
+08_232.wav	аеташча пабачым задзірыстае крыкнуў меканор беручыся за рыдлёўку	Ето шчэ пабачым! задзірыста крыкнуў Міканор, беручыся за рыдлёўку.
+08_233.wav	але толькі пракапаў з паўтараметра як зноў давялося вылазіць прыцягнуліся яшчэ трое	Але толькі пракапаў з паўтара метра, як зноў давялося вылазіць: прыцягнулася яшчэ трое.
+08_234.wav	акурат уз'ехаў на грэблю з возам зямлі чарнушка воз з падрыгваў на бярвеннях і на галлі што трашчала пад коламі чарнушка абмінуў некалькі горак якія свежа жаўцелі на грэблі спыніў каня і выцягнуў з за ручак воза дошкі	Акурат уз'ехаў на грэблю з возам зямлі Чарнушка. В��з падрыгваў на бярвеннях і на галлі, што трашчала пад коламі. Чарнушка абмінуў некалькі горак, якія свежа жаўцелі на грэблі, спыніў каня і выцягнуў з-за ручак воза дошкі.
+08_235.wav	трохі зямлі абвалілася ён узяў з воза рыдлёўку і стаў скідаць астатнія пачала расці яшчэ адна горка	Трохі зямлі абвалілася. Ён узяў з воза рыдлёўку і стаў скідаць астатняе пачала расці яшчэ адна горка.
+08_236.wav	міканор назначыў тых што падышлі цяпер раскідаць горкі разраўняць і ўтаптаць	Міканор назначыў тых, што падышлі цяпер, раскідаць горкі, раўняць, утоптваць.
+08_237.wav	ён ужо хацеў быў узяць зноў рыдлёўку калі коні які вылез з канавы запыніў яго пастой	Ён ужо хацеў быў узяць зноў рыдлёўку, калі Хоня, які вылез з канавы, запыніў яго: Пастой!
+08_238.wav	знайшту я падумаў ні да чаго я дабраць што ты за жалязняк бярэшся табе б увесь час людзей бачыць знаць хто што робіць кеп кожны чуў што пад кіраўніцтвам пад наглядам значыць а не сам па сабе як авечка якая	Знаеш, што я падумаў. Ні да чого ето, брат, што ты за жалязняк бярэшся! Табе б увесь час людзей бачыць, знаць, хто што робіць. Кеб кожны чуў, што пад кіраўніцтвам, пад наглядам, значыць. А не сам па сабе, як авечка якая.
+08_239.wav	а то ты рышся там як крот а не крыўдуй таго не бачыш як другія капаюць ці глыбока ці па лініі	А то ты рыешся там, як крот, а не крыўдуй таго не бачыш, як другія капаюць ці глыбоко, ці па лініі.
+08_240.wav	гэта не сакрэт я і сам думаў прызнаўся міканор дык гаварыць жа будуць гуляю маўляў	Ето не сакрэт я і сам думаў, прызнаўся Міканор. Дак гаварыць будуць: гуляю, маўляў.
+08_241.wav	няхай пляскаюць каму хочацца а калі ўжо ўзяўся кіраваць дык кіруй яшчэ раней такую параду даваў яму руды андрэй але міканорый слухаць яго не стаў	Няхай пляскаюць, каму хочацца. А калі ўжэ ўзяўся кіраваць, дак кіруй! Яшчэ раней такую параду даваў яму Руды Андрэй, але Міканор і слухаць яго не стаў.
+08_242.wav	хацелася ўзяцца за самае цяжкае каб бачылі як рабіць трэба думаў што ўсюды ўправіцца цяпер жа слова не сказаў супроць парады бачыў яны мелі рацыю	Хацелася ўзяцца за самае цяжкае, каб бачылі, як рабіць трэба. Думаў, што ўсюды ўправіцца. Цяпер слова не сказаў супроць парады, бачыў яны мелі рацыю.
+08_243.wav	не сачыў амаль за другімі не кіраваў дакапай тут дзядзька сказаў лесніку міццю бо я толькі раблю што лезаў канаву ды вылажу	Не сачыў амаль за другімі, не кіраваў. Дакапай тут, дзядзько, сказаў лесніку Міцю, бо я толькі і раблю, што лезу ў канаву да вылажу...
+08_244.wav	а здаўся падчапіў дзядзька ігнат здаўся і хто б мог падумаць	А здаўся! падчапіў дзядзька Ігнат. Здаўся... І хто б мог падумаць:
+08_245.wav	калі тое пачале ўжо столькі рабілася не так як трэба адзін аказалася звужае канаву другі ўзяў мелка трэці бераг павёў няроўна	калі тое пачалі, а ўжо столькі рабілася не так як трэба. Адзін, аказалася, звужае канаву, другі ўзяў мелка, трэці бераг павёў няроўна.
+08_246.wav	не вельмі прыемна папраўляць дзядзькоў але нічога не зробіш трэба парадак павінен быць	Не вельмі прыемна папраўляць дзядзькоў, але нічога не зробіш, трэба: парадак павінен быць.
+08_247.wav	дзядзькі мабыць такі бачылі ў ім начальства амаль не спрачаліся паслухмяна рабілі тое што ён казаў толькі іншы раз апраўдваліся вінавата але слухаліся папраўлялі	Дзядзькі, мабыць-такі, бачылі ў ім начальства, амаль не спрачаліся, паслухмяна рабілі тое, што ён казаў. Толькі іншы раз апраўдваліся вінавата, але слухаліся, папраўлялі.
+08_248.wav	мелку сказаў міканор ларывону той нібы не бачыў унячу ляніва шмякнуў пад ногі міканору тванню	Мелко! сказаў Міканор Ларывону. Той нібы не бачыў, не чуў, ляніва шмякнуў пад ногі Міканору тванню.
+08_249.wav	глыбей трэба не меней як паўтара аршыны і так добра лывон зноў кінуў гразі	Глыбей трэба! Не меней як паўтара аршыны... І так добра!.. Ларывон зноў кінуў гразі.
+08_250.wav	паўтара аршына не меней рэальна капай капайла рвон не лянуўся зарагатаў яўхім	Паўтара аршыны, не меней. Правільно! Капай, капай, Ларывон! Не лянуйся! зарагатаў Яўхім.
+08_251.wav	ларвон адрэзаў і таго хопіць а я кажу мелка не саступаў міканор	Ларывон адрэзаў: І етаго хопіць! А я кажу мелко! не саступаў Міканор.
+08_252.wav	ларывон уткнуў рыдлёўку ў твань нязграбна рашуча палез з канавы сам капай калі мелка	Ларывон уткнуў рыдлёўку ў твань, нязграбна, рашуча палез з канавы. Сам капай, калі мелко!
+08_253.wav	я за цябе капаць не буду а ты прыйшоў да крабі як трэба ну не хочаш ты каціся адсюль падтрымаў хоне ён падчапіў весела ды матку за цябе прыйшлі	Я за цябе капаць не буду! А ты прыйшоў, дак рабі! Як трэба! А не хочаш, дак каціся адсюль! падтрымаў Хоня. Ён падчапіў весела: Ды матку за сябе прышлі!
+08_254.wav	меканор бачыў як злосна пачырванеў ларывон дапякло ўсё ткі толькі знайшоў бугай у адказ што мацюкнуўся але меканор ужо кончыў спрэчку ішоў далей пачуў яшчэ ўслед за сабой вясёлы рагаток яўхімы	Міканор бачыў, як злосна пачырванеў Ларывон: дапякло ўсё-такі! Толькі знайшоў Бугай у адказ, што мацюкнуўся, але Міканор ужо кончыў спрэчку, ішоў далей. Пачуў яшчэ ўслед за сабой вясёлы рагаток Яўхіма.
+08_255.wav	спыніўся між тых якія масцілі грэблю іх цяпер было багата больш як спачатку	Спыніўся між тых, якія масцілі грэблю. Іх цяпер было багата больш, як спачатку.
+08_256.wav	міканор знарок не назначыў тут старшага бо ведаў што і без прызначэння кіраваць у хопіць цындрэй руды	Міканор знарок не назначыў тут старшага, бо ведаў, што і без прызначэння кіраваць ухопіцца Андрэй Руды.
+08_257.wav	і праўда яшчэ з канавы ўбачыў міканор як руды завіхаўся бедаваў	І праўда, яшчэ з канавы бачыў Міканор, як Руды завіхаўся, бегаў, камандаваў...
+08_258.wav	вось і цяпер пануры пракоп абсякаў сякерай залешанкі галлё а руды мітусліва горача штосьці даводзіў яму	Вось і цяпер пануры Пракоп абсякаў сякерай з алешынкі галлё, а Руды мітусліва, горача штосьці даводзіў яму.
+08_259.wav	але пракоп здавалася і слух��ць не хацеў адвярнуўся андрэй забег на другі бок наперад	Але Пракоп, здалося, слухаць не хацеў, адвярнуўся. Андрэй забег на другі бок, наперад.
+08_260.wav	аб чым спрэчка ды от так скаць галіны не ўмела адсякае кінуўся з надзеік меканору руды тыя каторыя тырчаць унізці ўверх сячэ яны тысасмяшаюць пакласці дзерава на зямлю тырчаць ён следаваць іль насцякае направільна што сцякае	Аб чым спрэчка? Да от, та-скаць, галіны не ўсе адсякае, кінуўся з надзеяй к Міканору Руды. Тыя, каторыя тырчаць уніз ці ўверх, сячэ. Яны, та-скаць, мяшаюць пакласці дзераво на землю, тырчаць. Ён, следавацельно, ссякае, і правільно, што ссякае.
+08_261.wav	пракоп ужо стаяў панура сціскаў валасатай рукой сякеру маўчаў міканор перабіў рудога	Пракоп ужо стаяў, панура сціскаў валасатай рукой сякеру, маўчаў. Міканор перабіў Рудога:
+08_262.wav	дык аб чым жа спрэчка а аб тым што шчышчае галлё ён не ўсё ты каторыя зверху знізу а тыя каторыя па баках тэскаць абсякаць не хоча думае следаваць ільну можна масціць на іх другія друкі і паплецены што тэскаць зусім няправільна	Дак аб чым жа спрэчка? А аб тым, што счышчае галлё ён не ўсё. Тыя, каторыя зверху і знізу, ссякае, а тыя, каторыя па баках, та-скаць, абсякаць не хоча! Думае, следавацельно, можно масціць на іх другія друкі і паплеціны. Што, та-скаць, саўсім няправільно!
+08_263.wav	чаму няправільна дык па іх жа апатом будзеш ехаць як па спружынах падкідваць будзе	Чаму няправільно? Дак па іх патом будзеш ехаць, як на спружынах! Падкідваць будзе!
+08_264.wav	пракоп з пагардай плюнуў было відаць тое што казаў руды ён лічыў такім глупствам што і гаварыць не хацеў	Пракоп з пагардай плюнуў. Было відаць: тое, што казаў Руды, ён лічыў такім глупствам, што і гаварыць не хацеў.
+08_265.wav	міканор стаяў між іх і адчуваў што абодва чакаюць яго словы абодва упэўненыя ў сваёй перамозе	Міканор стаяў між іх і адчуваў, што абодва чакаюць яго слова, абодва ўпэўнены ў сваёй перамозе.
+08_266.wav	яму ніколі не даводзілася масціць грэблю але тое што казаў руды здалося яму	Яму ніколі не даводзілася масціць грэблю, але тое, што казаў Руды, здалося яму
+08_267.wav	выдумкай чаму нельга пакідаць галля калі з ім дрэвы толькі будуць лепш чапляць адно за адно	выдумкай. Чаму нельга пакідаць галля, калі з ім дрэвы толькі будуць лепш чапляць адно за адно?
+08_268.wav	от жыць не можа каб не вымудрыць чаго небудзь падумаў пра рудога я думаю што вы дзядзьканрэй дарэмна баі цёся	Жыць не можа, кеб не вымудрыць чаго-небудзь! падумаў пра Рудога. Я думаю, што вы, дзядзько Андрэй, дарэмно баіцеся!
+08_269.wav	цвёрда заявіў меканор руды загарэўся я дарэмна уся новая навука так сказацьетай думкі трымаецца	цвёрда заявіў Міканор. Руды загарэўся: Я дарэмно? Уся новая навука, та-скаць, етай думкі трымаецца!
+08_270.wav	а тое што робіць пракоп і то шкоднае заблуждзенне міканор нейкі час рабіў з імі тое што ён быў побач стрымлівала абодвух але меканор адчуваў што як толькі ��н надыдзе спрэчкі і нелады пачнуцца зноў	А тое, што робіць Пракоп, ето шкоднае заблуждзеніе! Міканор нейкі час рабіў з імі. Тое, што ён быў побач, стрымлівала абодвух, але Міканор адчуваў, што як толькі ён адыдзе, спрэчкі і нелады пачнуцца зноў.
+08_271.wav	трэба было паставіць некага тут за старшага да андрэя як да чалавека ў міканора было больш веры робіць шчыра ад усёй душы	Трэба было паставіць некага тут за старшага. Да Андрэя як да чалавека ў Міканора было больш веры: робіць шчыра, ад усёй душы,
+08_272.wav	пракоп жа ў вочы ніколі проста так не зірне тоець нешта здаецца	Пракоп жа ў вочы ніколі проста не зірне, тоіць нешта, здаецца.
+08_273.wav	і ўсё ж міканор выбраў за старшага пракопа гэтага будуць слухацца у гэтага будзе лад	І ўсё ж Міканор выбраў за старшага Пракопа: гэтага будуць слухацца! У гэтага будзе лад.
+08_274.wav	яшчэ раней заўважыў міканор што зямля з бакоў грэблі асыпаецца ў канаву	Яшчэ раней заўважыў Міканор, што зямля з бакоў грэблі асыпаецца ў канаву,
+08_275.wav	і падумаў што трэба сплесці пляценьчык работа еў мяне для вас дзядзьку андрэй сказаў рудому важнецкая акуратная	і падумаў, што трэба сплесці пляценьчык. Работа е ў мяне для вас, дзядзько Андрэй, сказаў Рудому. Важнецкая, акуратная!..
+08_276.wav	васіль быў між тых якія масцілі грэблю ён трымаўся пракопа	Васіль быў між тых, якія масцілі грэблю. Ён трымаўся Пракопа
+08_277.wav	і было відаць стараўся дагадзіць яму люба было бачыць міканоры як хлопец стараўся нібы не ён хацеў бы адкруціцца паслаць дзеда	і, было відаць, стараўся дагадзіць яму. Люба было бачыць Міканору, як хлопец стараўся. Нібы і не ён хацеў быў адкруціцца, паслаць дзеда.
+08_278.wav	але хутка меканору кінулася што пракоп злосна зіркнуў на свайго памочніка	Але хутка Міканору кінулася, што Пракоп злосна зіркнуў на свайго памочніка
+08_279.wav	дзятлік нібы не бачыў таго што рабіў тады міканоры заўважыў што хоць васіль увіхаўся каля старога з усёй нібыта душой	Дзятлік нібы не бачыў таго, што рабіў. Тады Міканор і заўважыў, што хоць Васіль увіхаўся каля старога са ўсёй нібы душой,
+08_280.wav	ён не так памагаў як замінаў куды больш чым за пракопам васілёвыя вочы сачылі заганнай чарнушкавай	ён не так памагаў, як замінаў. Куды больш, чым за Пракопам, Васілёвы вочы сачылі за Ганнай Чарнушкавай.
+08_281.wav	іншы раз мусіць адну яе і бачыў хітрава ўтаіўся і тут глядзеў з пад ілба зладзейкавата як бы асцерагаўся што хто небудзь паквапіцца аб крадзе яго	Іншы раз, мусіць, адну яе і бачыў. Хітраваў, таіўся і тут: глядзеў спадылба, зладзейкавата, як бы асцерагаўся, што хто-небудзь паквапіцца, абкрадзе яго.
+08_282.wav	няпроста было хаваць гэта увесь аж гарэў то нястрыманай цікаўнасцю то нецярплівым чаканнем	Няпроста было хаваць гэта: увесь аж гарэў то нястрымнай цікаўнасцю, то нецярплівым чаканнем.
+08_283.wav	чакаў не дарэмна нярэдка яна сустракалася з ім вачыма вясёлымі прыхільнымі	Чакаў недарэмна, нярэдка яна сустракалася з ім вачыма, вясёлымі, прыхільнымі,
+08_284.wav	і васіль хораша радасна яснеў толькі мех відно было гэтае шчасце бо тут жа галава асцярожліва схілялася	і Васіль хораша, радасна яснеў. Толькі міг відно было гэтае шчасце, бо тут жа галава асцярожліва схілялася...
+08_285.wav	міканор бачыў як насцярожыўся спахмурнеў васілёў твар калідаганны фарсіста водзячы плячыма з папяроскай на губе падышоў я ўхім глушак	Міканор бачыў, як насцярожыўся, спахмурнеў Васілёў твар, калі да Ганны, фарсіста водзячы плячыма, з папяроскай на губе, падышоў Яўхім Глушак,
+08_286.wav	стаў смешкам штосьці гаварыць памагаць цягнуць алешану а на хацела была адабраць алешану але ён не аддаў з гуллівай усмешачкай ішоў разам пакуль	стаў смешкам штосьці гаварыць, памагаць цягнуць алешыну. Ганна хацела была адабраць алешыну, але ён не аддаў, з гуллівай усмешачкай ішоў разам, пакуль
+08_287.wav	не данеслі да пракопа да васілля які нават вачэй не падняў	не данеслі да Пракопа, да Васіля, які нават вачэй не падняў.
+08_288.wav	са смехам пайшоў яўхім зганны і назад а васіль разгублены ваўчкаваты	Са смехам пайшоў Яўхім з Ганнай назад, а Васіль, разгублены, ваўчкаваты,
+08_289.wav	стаў памагаць так няўдала што пракопа прарвала аслепты ці што	стаў памагаць так няўдала, што Пракопа прарвала: Аслеп ты, ці што!
+08_290.wav	васіль з словам не павінаваціўся не захапаўся толькі яшчэ больш затаіўся	Васіль словам не павінаваціўся, не захапаўся, толькі яшчэ больш затаіўся.
+08_291.wav	раўнівы нож раўнівы падумаў міканор ён з увагай зірнуў на ганны як бы шукаючы адгадкі чаму да яе так ліпнуць і я ўхім чапляецца і васіль сохне	Раўнівы! Ну ж, раўнівы! падумаў Міканор. Ён з увагай зірнуў на Ганну, як бы шукаючы адгадкі, чаму да яе так ліпнуць: і Яўхім чапляецца, і Васіль сохне.
+08_292.wav	зайчык і той не пройдзе блізка каб не падурэць хадось кашце	Зайчык і той не пройдзе блізка, каб не падурэць. Хадоська ж чамусьці
+08_293.wav	надзьмулася столькі неспакою ад адной чарнушкі перавезці трэба куды небудзь далей як сароцы каб ад зямлю ці што падумаў міканор	надзьмулася... Столькі неспакою ад адной Чарнушкі! Перавесці трэба, куды-небудзь далей. К Сароцы, капаць зямлю, ці што... падумаў Міканор.
+08_294.wav	ён больш не тлуміў сабе галавы гэтым жыў іншым вялікай шырокай уцехай работа ішла ўсё раўней і дружней	Ён больш не тлуміў сабе галавы гэтым. Жыў іншым вялікай, шырокай уцехай. Работа ішла ўсё раўней і дружней.
+08_295.wav	ужо ледзь не ўсе курані завіхаліся на грэблі і каля яе ускідваліся і ускідваліся рыдлёўкі чвякала й чвякала падаючы мокрая твань з шоргатам мітучы торф цягнуліся за людзьмі дрэвы і галлё парыпвалі калёсы са свежай зямлёю хораж у жаўцелі ўсё новыя горкі якія неўзабаве прападалі рассыпаліся ў роўнядзі чыстай паласы што ўсё даўжэла і даўжэла	Ужо ледзь не ўсе Курані завіхаліся на грэблі і каля яе. Ускідваліся і ўскідваліся рыдлёўкі, чвякала і чвякала, падаючы, мок��ая твань з шорхатам, метучы торф, цягнуліся за людзьмі дрэвы і галлё парыпвалі калёсы са свежай зямлёю, хораша жаўцелі ўсё новыя горкі, якія неўзабаве прападалі, рассыпаліся ў роўнядзі чыстай паласы, што ўсё даўжэла і даўжэла.
+08_296.wav	тут пад нагамі была ўжо непадатная багна не клятая пераклятая чорная гразь а цвёрды надзейны грунт	Тут пад нагамі была ўжо не падатная багна, не клятая-пераклятая чорная гразь, а цвёрды, надзейны грунт,
+08_297.wav	пад якім чулася прыемная моц дрэваў перамяшаная з пяском зямля на паверх жа ў цела весела святочна	пад якім чулася прыемная моц дрэваў. Перамяшаная з пяском зямля напаверх жаўцела весела, святочна...
+08_298.wav	маладыя і пажылыя мужчыны і жанкі белыя фарбаваныя зрэбныя сарочкі кофты паркалёвыя хусткі	Маладыя і пажылыя, мужчыны і жанкі, белыя і фарбаваныя зрэбныя сарочкі, кофты, паркалёвыя хусткі
+08_299.wav	калі яшчэ было каб столькі людзей у каранях сышліся разам адзін к аднаму на адзін клопат на адно дабро	калі яшчэ было, каб столькі людзей у Куранях сышліся разам, адзін к аднаму, на адзін клопат, на адно дабро.
+08_300.wav	міканор бачыў на другім баку такія ж постаці такія ж сарочкі і хусткі	Міканор бачыў на другім баку такія ж постаці, такія ж сарочкі і хусткі.
+08_301.wav	от каб сабраць усіх так і на балота ды каб не толькі з куранёў і алешнікаў каб яшчэ з глінішчаў змоку ці з хвойнага	От, каб сабраць усіх так і на балота. Ды каб не толькі з Куранёў і Алешнікаў, каб яшчэ з Глінішчаў, з Мокуці, з Хвойнага.
+08_302.wav	от бы лугоўна рабілі от бы зямлі прыдбалі і ўраз бы лягчэй стала дыхаць	От бы лугоў нарабілі, от бы зямлі прыдбалі ураз бы лягчэй стала дыхаць.
+08_303.wav	толькі ж цемната якая ты іх як той казаў тварам у малако ты калі ўсё роўна не дадуць веры як бы не хочуць бачыць дабра свайго	Толькі ж цемната якая: ты іх, як той казаў, тварам у малако тыкай, усё роўна не дадуць веры. Як бы не хочуць бачыць дабра свайго!..
+08_304.wav	сонца ўгравала ўсё мацней было душна і парна твары заплывалі потам сарочкі не высыхалі усе праглі піць	Сонца ўгравала ўсё мацней, было душна і парна. Твары заплывалі потам, сарочкі не высыхалі. Усе праглі піць
+08_305.wav	міканору прыйшлося паслаць падводу прывесці бочку вады яшчэ да таго як падвода вярнулася ляснік міце вылез з канавы аб'явіў неяк просьба як патрабаванне	Міканору прыйшлося паслаць падводу прывезці бочку вады. Яшчэ да таго, як падвода вярнулася, ляснік Міця вылез з канавы, аб'явіў не як просьбу, а як патрабаванне:
+08_306.wav	трэба перадыхнуць некалькі галасоў дружна падтрымалі яго замецем пачалі выбірацца сканаў абціраць твань з рук з твараў другія і меканор даў каманду зрабіць перадышку	Трэба перадыхнуць! Некалькі галасоў дружна падтрымалі яго. За Міцем пачалі выбірацца з канаў, абціраць твань з рук, з твараў другія, і Міканор даў каманду зрабіць перадышку.
+08_307.wav	усе сыходзіліся на грэблі большасць мокрая вышэй пояса з запляпанымі тванню сарочкамі з тварамі бруднымі чорна рудымі хто стаяў курыў хто садзіўся на мяккую яшчэ не раскіданую горку хто разлягаўся проста на зямлі гаманілі жартавалі зайчык нібы незнарок прытуліўся даганы раптам ушчыкнуў яе за бок	Усе сыходзіліся на грэблі: большасць мокрыя вышэй пояса, з абляпанымі тванню сарочкамі, з тварамі, бруднымі, чорна-рудымі, хто стаяў, курыў, хто садзіўся на мяккую, яшчэ не раскіданую горку, хто разлягаўся проста на зямлі. Гаманілі, жартавалі. Зайчык нібы незнарок прытуліўся да Ганны, раптам ушчыкнуў яе за бок.
+08_308.wav	дзяўчына няласкавая штурханула зайчыка але строгага жартаўніка гэта толькі павесялела	Дзяўчына няласкава штурханула Зайчыка, але старога жартаўніка гэта толькі павесяліла.
+08_309.wav	вы б дзядзьку гэтай штучкі з якой равесніцай сваёй цёткай сарокай бы ахвота мне з сарокай зетым старым дзеркачом	Вы б, дзядзько, етыя штучкі з якой равесніцай сваёй! З цёткай Сарокай бы! Ахвота мне з Сарокай! З етым старым дзеркачом!
+08_310.wav	дык і мы ж здаецца не кавалер малады ну малады ці не малады а на маладое цягні	Дак і вы ж, здаецца, не кавалер малады! Малады ці не малады, а на маладое цягне!
+08_311.wav	да вас ужо напеч цягнуць павінна цягні і на печ і надзевак страх	Вас ужэ на печ цягнуць павінно! Цягне і на печ. І да дзевак! Страх!
+08_312.wav	падахвочанай агульнай увагай усмешкамі ён зноў намерыўся ўшчыкнуць ганную але яна пагразіла дзядзьку	Падахвочаны агульнай увагай і смешкамі, ён зноў памерыўся ўшчыкнуць Ганну, але яна пагразіла: Дзядзько?
+08_313.wav	таўханук у балота паліціце але зайчыкухмыльнуўся а ўсё ж адступіў	Таўхану дык у балото палеціце! Аге? Зайчык ухмыльнуўся, а ўсё ж адступіў.
+08_314.wav	злаеш ліху на яе таўханей праўда у балоце выкупаешся ледзь толькі ён крыўляючыся адышоў ад ганны да яе рушылі яўхім зларывонам	Злая ж, ліхо на яе! Таўхане і праўда, у балоце выкупаешся! Ледзь толькі ён, крыўляючыся, адышоў ад Ганны, да яе рушылі Яўхім з Ларывонам. Але
+08_315.wav	але тут насцярожаны строгі падступіў і васіль от кумедзе паківаў галавой андрэй руды	тут, насцярожаны і строгі, падступіў і Васіль. От, кумедзія! паківаў галавой Андрэй Руды.
+08_316.wav	як каршакі таскаць удваіх каля адной хто ўдваіх не зразумеў міканор	Як каршакі, та-сказаць, удваіх каля адной! Хто удваіх? не зразумеў Міканор.
+08_317.wav	ды дзятлікай глушак я ты удваіх як каршакі следавацельна каля адной	Дзятлік і Глушак еты! Удваіх, як каршакі, следавацельно. Каля адной!
+08_318.wav	дарэмна ён круціцца глушак не выйдзе ў яго нічога як яшчэ так сказаць віламі на вадзе пісану	Дарэмна ён круціцца, Глушак... Не выйдзе ў яго нічого! Ето шчэ, та-скаць, віламі на вадзе пісано!..
+08_319.wav	міканор толькі мелькам зірнуў на васяляе гану яму не здалося гэта такім цікавым як рудому	Міканор толькі мелькам зірнуў на Васіля і Ганну, яму не здалося гэта такім цікавым, як Рудому.
+08_320.wav	уся ўвага міканора была з пракопам які ўткнуўшы бараду ў шырокія расхрыстаныя грудзі	Уся ўвага Міканора была з Пракопам, які, уткнуўшы бараду ў шырокія расхрыстаныя грудзі,
+08_321.wav	важка сунуўся ў сцяж канавы панура аглядаў штосьці думаў	важка сунуўся ўсцяж канавы, панура аглядаў, штосьці думаў.
+08_322.wav	дзіўны звераваты чалавек заўсёды здаецца штосьці тоець нядобрыя а сам жа нібы не злы не паганы	Дзіўны, звераваты чалавек заўсёды, здаецца, штосьці тоіць нядобрае. А сам жа нібы і не злы, і не паганы...
+08_323.wav	чаго гледзіце не вытрымаў міканор але сон схаваў вочкі пад густой чарнатой броў	Чаго глядзіце? не вытрываў Міканор. Лясун схаваў вочкі пад густой чарнатой броў.
+08_324.wav	так нічога глядзіцца не лепей на канаву перабрацца падчапіў зайчык работа там зайздра збярэ	Так... Нічого... Глядзіць, ці не лепей на канаву перабрацца! падчапіў Зайчык. Работа там зайздрасць бярэ!
+08_325.wav	каб яе рукі не чапалі работу такую вылаяўся нібы той гнат што сядзеў на капцы зямлі рыйся ў гразі нібы чорт лазаты	Каб яе рукі не чапалі, работу такую! вылаяўся Нібыто-Ігнат, што сядзеў на капцы зямлі. Рыешся ў гразі, нібыто чорт лазаты!
+08_326.wav	лета сказаць не зіма і ў балоце следаваць ільно не так як зімой цёплу мякку	Лето, та-сказаць, не зіма. І ў балоце, следавацельно, не так, як зімой. Цёпло, мякко, хацеў
+08_327.wav	хацеў пажартаваць руды от пакапайся ў якім мяккім а нашто яму яму і тут не пагану	пажартаваць Руды. А от пакапайся ў етым мяккім! А нашто яму! Яму і тут непагано.
+08_328.wav	я там раблю куды следаваць пастаўлены не здаўся андрэй	Я там раблю, куды, следавацельно, пастаўлены! не здаўся Андрэй.
+08_329.wav	от заўтра ідзі а я нібыта на тваё месца правільна па чарзе	Заўтра і ідзі! А я нібыто на сваё месца! Правільно! Па чарзе!.. Але
+08_330.wav	але ж вы перарабіліся загарэўся аміканор толькі можна сказаць улезлі ў балота намачылі па сталы	ж і вы перарабіліся, загарэўся Міканор. Толькі, можно сказаць, улезлі ў балото, намачылі пасталы...
+08_331.wav	а ты ж і таго не пабуў чаго ён не астаўся там і дурань знае заступіўся за міканорагоня	А ты ж і таго не пабуў!.. Чаго ён не астаўся там і дурань знае! заступіўся за Міканора Хоня.
+08_332.wav	коню ніхто не запярэчыў і міканор пачуў што чалавек сказаў крыўдна яму ад таго што самога пакрыўдзілі	Хоню ніхто не запярэчыў, і Міканор пачуў, што чалавек сказаў крыўднае яму ад таго, што самога пакрыўдзілі.
+08_333.wav	не трэба было так кідацца мякчэй трэба было папракнуў сам сябе меканор	Не трэба было так кідацца, мякчэй трэба было, папракнуў сам сябе Міканор.
+08_334.wav	ён загаварыў нібы апраўдваючыся бо канечне не сакрэт у твані нясоладка ніхто не кажа што рай	Ён загаварыў, нібы апраўдваючыся: Канешне, не сакрэт у твані не соладко! Ніхто не скажа, што рай!
+08_335.wav	дык хіба ж мы не ўтваніе ты з дняў дзень то ты яно і без етага ачарцелу	Дак хіба ж мы не ў твані етай з дня ў дзень! То-та і яно! І без етаго ачарцело!
+08_336.wav	ігнат дадаў грэблі я то нам нібы то белая булка калі чорнага глеба не бачыш як хто а я так і ад гетай бяды ад белай булкі не адмовіўся б	Ігнат дадаў: Грэбля ета нам нібыто белая булка, калі і чорнага хлеба не бачыш! Як хто, а я дак і ад етай бяды ад белай булкі не адмовіўся б,
+08_337.wav	калі ўжо няма хлеба сказаў весела хоне якога падтрымалі дружныя смешкі калі смешкі аціхлі ён прамовіў задуменна сур'ёзна	калі ўжэ няма хлеба! сказаў весела Хоня, якога падтрымалі дружныя смешкі. Калі смешкі аціхлі, ён прамовіў задуменна, сур'ёзна:
+08_338.wav	кален не памачыўшы мабыць нічога не дабудзеш ні булкі ні хлеба чорнага	Кален не памачыўшы, мабуць, нічога не дабудзеш! Ні булкі, ні хлеба чорнаго!
+08_339.wav	і то праўда ніхто ў рот не пакладзе падтрымаў алёша губаты цёткі грэц яго нешта ўрабілі ўжо чарножка глядзеў на жаўтаватую паласу грэблі	Ето праўда! Ніхто ў рот не пакладзе! падтрымаў Алёша Губаты. Усё-такі, грэц яго, нешта ўрабілі ўжэ, Чарнушка глядзеў на жаўтлявую паласу грэблі.
+08_340.wav	небагата бабулі а ўжо сказаць у відно трохі не вельмі нібыта відно і так жменька скошанага на вялікім лузе	Небагато пабулі, а ўжэ сказаць відно трохі! Не вельмі нібыто і відно. Ето як жменька скошанаго на вялікім лузе...
+08_341.wav	работы не сакрэт багату згадзіўся меканор а толькі ж не попусту яна на карысць і людзям і сабе от што па мойму галоўнае	Работы не сакрэт багато, згадзіўся Міканор. А толькі ж не попусту яна, на карысць і людзям, і сабе! От што, па-мойму, галоўнае...
+08_342.wav	патом канешне нічога не скажаш ані гаткі будзем абыўтагорыць усё але шагубаты заклапочана задыміў цыгаркаю	Патом, канешне, нічого не скажаш анігадкі будзем! Абы от агораць усё! Алёша Губаты заклапочана задыміў цыгаркаю.
+08_343.wav	у тым і солі ўся што пагораць а патом патом канешне маючы сваю грэблю а не гадкі	У тым-то і соль уся штоб агораць! А патом патом, канешне, маючы сваю грэблю,
+08_344.wav	а гораем конь разлёўся на горцы пяску пацягнуўся дужа жмурачыся ад сонца сказаў весела гэта толькі пачынаць страшна	анігадкі!.. Агораем! Хоня разлёгся на горцы пяску, пацягнуўся дужа. Жмурачыся ад сонца, сказаў весела: Ето толькі пачынаць страшно!
+08_345.wav	на мурзатым ад твані твары зубы бліснулі белаярка ўсё выканаем калі людзей з арганізуем	На мурзатым ад твані твары зубы бліснулі бела, ярка. Усё выканаем, калі людзей сарганізуем!
+08_346.wav	трэба міканордамецевіч перапісаць усіх каторыя не явіліся і то сказаць заставіць у абавязковым парадку	Трэба, Міканор Дамецевіч, перапісаць усіх, каторыя не явіліся, і, та-сказаць, заставіць у абавязковым парадку!
+08_347.wav	я то правільна прабубнеў пракоп лясон што б усе рабілі міканор паабяцаў што сёння ж з грыбком як членам сельсавета абыдзе людзей якія не прыйшлі на грэблю і даведаецца чаму каго не было і калі трэба будзе перадаць прозвішчы іх у сельсавет	Ето правільно! прабубнеў Пракоп Лясун. Штоб усе рабілі! Міканор паабяцаў, што сёння ж з Грыбком, як членам сельсавета, абыдзе людзей, якія не прыйшлі на грэблю, і даведаецца, чаму каго не было, і калі трэба будзе перадасць прозвішчы іх у сельсавет.
+08_348.wav	як і то ў другіх сёлагаў камуны паўступалі падумаў уголас коні што зажмурыўся на сонцы	Як ето ў другіх сёлах у камуны паўступалі! падумаў уголас Хоня, што жмурыўся на сонца.
+08_349.wav	і робяць і жывуць разам дружба не ядзяць адзін аднаго а ўсяляк мабыць і там хартунку бывае сказаў зайчык не людзі хіба там	І робяць, і жывуць разам, дружно, не ядзяць адзін аднаго! Усяляк, мабуць, і там, Хартонко, бувае, сказаў Зайчык. Не людзі хіба там?
+08_350.wav	людзі то людзі даў нечым можа не такія там тая сказаць як сям'я каторая дружна жыве кінуўся тлумачыць андрэй руды ўсё следаваць на як браты дружныя	Людзі-то людзі. Да ў нечым, можа, і не такія... Там та-сказаць як сям'я, каторая дружно жыве! кінуўся тлумачыць Андрэй Руды. Усе, следавацельно, як браты дружныя!..
+08_351.wav	міканор перабіў яго там галоўныя не сакрэт сумленна робяць і сумленна жывуць адзін з адным	Міканор перабіў яго: Там галоўнае не сакрэт сумленно робяць і сумленно жывуць адзін з адным!
+08_352.wav	на свядомасці ўсё то я ж і кажу як дружная сям'я андрэй што атрымаў цыгарку далікатна кончыкамі пальцаў адмыслова ж тоненькім струменьчыкам выпусціў дымок цераз ноздры	На свядомасці ўсё! Я ж і кажу як дружная сям'я! Андрэй, што трымаў цыгарку далікатна, кончыкамі пальцаў, адмыслова ж, тоненькім струменьчыкам выпусціў дымок цераз ноздры,
+08_353.wav	прамовіў філасофскі павучальна у балоце між лесу гібеем та як звяры якія	прамовіў філасофскі, павучальна: У балоце, між лесу гібеем. Та-сказаць, як звяры якія.
+08_354.wav	а ты дзікасць да таго следавацельна гэта праўда грэцца яго як ваўкі якія толькі розніцы што ў ваўка бярлога	От і дзікасць ад таго, следавацельно!.. Ето праўда, грэц яго, як ваўкі якія. Толькі і розніцы што ў ваўка бярлога...
+08_355.wav	а ў цябе дак палац горы ўсё людской нястача уздыхнуў грыбок збяды і людзі крыўдуюць адзін на аднаго з'есці адзін аднаго гатовыя	А ў цябе дак палац? Гора ўсё людское, нястача, уздыхнуў Грыбок. З бяды людзі крывуюць адзін на аднаго, з'есці адзін аднаго гатовы...
+08_356.wav	а па мойму адціснуты ўсё чулася што коні перакананы ў гэтым да канца куды ні кінься лес пясок балота разгарнуцца дыхнуць няма як	А па-мойму ад цеснаты ўсё! Чулася, што Хоня перакананы ў гэтым да канца. Куды ні кінься лес, пясок, балото. Разгарнуцца, дыхнуць няма як!
+08_357.wav	жытка маці яе жытка жытка ды самі вінаватыя курылі моўчкі думалі кожны пра сваё	Жытка, маць яе... Жытка-то жытка, ды і самі вінаватыя! Курылі, моўчкі думалі кожны пра сваё,
+08_358.wav	той сёй з дзядзькоў драмаў зайчык першы разбіў думную маўчанку	той-сёй з дзядзькоў драмаў. Зайчык першы разбіў думную маўчанку:
+08_359.wav	ну то ж матча ніколі і не было што б столькі сыходзілася на якую работу разам	То ж, мабуць, шчэ ніколі не було, штоб столькі сыходзілася на якую работу разам!
+08_360.wav	якуюруючы на добры вазар дзетачкі праўду казалі галава і ты апейку і алешніцкіх на помач	Як у Юравічы на добры базар, дзетачкі! Праўду казалі галава еты Апейко! І алешніцкіх на помач!
+08_361.wav	ое тым грэцца яго ўся рацыя што б народ падняць а як народ паднімецца дык усё зробіць	У етым, грэц яго, уся рацыя, штоб народ падняць! А як народ паднімецца, дак усё зробіць!
+08_362.wav	от жа кеп можна было тое што міканор на сходзе казаў з юначым захапленнем загаварыў алёшы	От жа, кеб можно було тое, што Міканор на сходзе казаў, з юначым захапленнем загаварыў Алёша.
+08_363.wav	кіба сушыць балота ды жыта авёс і ўсё другое пасеець	Кеб асушыць балото. Ды жыто і авёс і ўсё другое пасеяць!
+08_364.wav	гэта ж зямлі было сказаў вазьмі яе залёшу адгукнуўся коні	Ето ж зямлі було б! Сказаў! Вазьмі яе! За Алёшу адгукнуўся Хоня: Бяруць
+08_365.wav	бяручы некаторыя людзі не вельмі спрачаліся чулася гарачыня і стомленасць	жа некаторыя! Людзі не вельмі спрачаліся чулася гарачыня і стомленасць.
+08_366.wav	міканорай самога хіліла на дрымоту ён падумаў ці не на дождж санлівасць гэта паказвае але неба было пакуль чыстае з рэдкімі белымі хмаркамі што здавалася таксама драмалі ў нерухомай гарачай высі	Міканора і самога хіліла на дрымоту, і ён падумаў, ці не на дождж санлівасць гэта паказвае але неба было пакуль чыстае, з рэдкімі белымі хмаркамі, што, здавалася, таксама драмалі ў нерухомай, гарачай высі.
+08_367.wav	не вельмі думалася ў спякотнай дрымотнасці але цераз яе міканор чуў настрой у людзей змяніўся	Не вельмі думалася ў спякотнай дрымотнасці, але і цераз яе Міканор чуў: настрой у людзей змяніўся,
+08_368.wav	як бы самі людзі змяніліся адарваліся ад стаянкі крануліся і вось ідуць ідуць і хоць чорныя адтванні	як бы і самі людзі змяніліся. Адарваліся ад стаянкі, крануліся і вось ідуць і ідуць і хоць чорныя ад твані,
+08_369.wav	хоць млеюць ад спёкі дарога ўжо не такая непрыемная нібы не палохае ўжо цікавая нават дарога	хоць млеюць ад спёкі, дарога ўжо не такая непрыемная нібы, не палохае ўжо. Цікавая нават дарога
+08_370.wav	вабіць бадзёрыць весяліць людзей кліча зазірнуць што там далей на ёй	вабіць, бадзёрыць, весяліць людзей, кліча зазірнуць, што там далей на ёй...
+08_371.wav	іначай куранёўцы не горай за другіх плылі паволі думкі ў міканора і з нашымі можна рабіць абы толькі падняць ды павесці а так яны пойдуць людзі як людзі	І нашы куранёўцы не горай за другіх, плылі паволі думкі ў Міканора. І з нашымі можно рабіць... Абы толькі падняць ды павесці... А так яны пойдуць... Людзі як людзі...
+08_372.wav	нічога мы яшчэ пакажам з'етымі людзьмі ён весела адагнаў млоснасць устаў першы	Нічого, мы шчэ пакажам з етымі людзьмі!.. Ён весела адагнаў млоснасць, устаў першы.
+08_373.wav	так можа перадыхнулі ўжо перадыхнулі ўставы чарнушка можна ехаць	Дак, можа, перадыхнулі ўжэ? Перадыхнулі, устаў і Чарнушка. Можно ехаць.
+08_374.wav	за імі пачалі ўставаць і другія амаль два тыдні дзень у дзень збі��аліся куранёўцы нагрэблі капалі канавы цягалі галлё вазілі раскідалі зямлю	За імі пачалі ўставаць і другія... Амаль два тыдні дзень у дзень збіраліся куранёўцы на грэблі, капалі канавы, цягалі галлё, вазілі, раскідалі зямлю.
+08_375.wav	пад канец другога тыдня грэбля вымяралася ўжо не дзясяткам другім крокаў	Пад канец другога тыдня грэбля вымяралася ўжо не дзесяткам-другім крокаў:
+08_376.wav	без малога на вярсту між балотных алешнікаў бярэзняку шызых купчастых лазнякоў напрасткі ішла жаўтлявая цвёрдая паласа па якой так лёгка так радасна было ісці і ехаць возам	без малога на вярсту між балотных алешнікаў, беразняку, шызых купчастых лазнякоў напрасткі ішла жаўтлявая цвёрдая паласа, па якой так лёгка, так радасна было і ісці і ехаць возам.
+08_377.wav	дні гэтыя былі не самыя турботныя мусіць самыя шчаслівыя ў міканоравым жыцці	Дні гэтыя былі ці не самыя турботныя і, мусіць, самыя шчаслівыя ў Міканоравым жыцці.
+08_378.wav	яшчэ б які тыдзень другі і абодва канцы грэблі маглі б сысціся яны былі ўжо як дзве рукі што вось вось павінны былі злучыцца	Яшчэ б які тыдзень-другі і абодва канцы грэблі маглі б сысціся, яны былі ўжо як дзве рукі, што вось-вось павінны былі злучыцца.
+08_379.wav	але акурат у гэты час жыццё на грэблі стала хутка ўціхаць што нідзень людская ў вішнасць тут спадала і спадала усё менш і менш прыходзіла на грэблю людзі жылі іншым клопатам і як ні шкада было меканору	Але акурат у гэты час жыццё на грэблі стала хутка ўціхаць. Што ні дзень людская ўвішнасць тут спадала і спадала, усё менш і менш прыходзіла на грэблю. Людзі жылі іншым клопатам. І як ні шкада было Міканору,
+08_380.wav	гэтага ніяк няможна было змяніць падступіла касавіца а за касавіцай блізілася жніво значыцца сціхала на грэблі	гэтага ніяк няможна было змяніць: падступіла касавіца. А за касавіцай блізілася жніво: значыцца, сціхала на грэблі
+08_381.wav	не на дзень не на два на доўга сціхала і нічога няможна было зрабіць	не на дзень, не на два надоўга. Сціхала, і нічога няможна было зрабіць,
+08_382.wav	трэба было і самому ісці касіць касіць і чакаць калі зноў прыйдзе час для грэблі чакаць доўга	трэба было і самому ісці касіць. Касіць і чакаць, калі зноў прыйдзе час для грэблі, чакаць доўга.
+09_001.wav	раздзел чацвёрты ішоў жнівень дні плылі спякотнае неба глыбілася нязмерна высокае неабсяжнае сонца зіхацела нясцерпнайскрыстым кругам	Раздзел чацверты Ішоў жнівень. Дні плылі спякотныя, неба глыбілася нязмерна высокае, неабсяжнае, сонца зіхацела нясцерпна іскрыстым кругам.
+09_002.wav	трава на вільготных узлессях купы і купкі хмызняку на падсохлых узболатках	Трава на вільготных узлессях, купы і купкі хмызняку на падсохлых узболатках,
+09_003.wav	асіны каля цагельні буялі былі ў пары самага росквіту узлессі палянкі поўніў неаўтай моўны руплівы гул звон незлічоных дробных насельнікаў добра ўвагрэтай зямлі	асіны каля цагельні буялі, былі ў пары самага росквіту. Узлессі, палянкі поўніў неўтаймоўны, руплівы гул, звон незлічоных дробных насельнікаў добра ўвагрэтай зямлі.
+09_004.wav	звон гэты і шматгалосны птушыны спеў у шчодрых пранізаных сонцам зарасніках сплеценага галля і лісця	Звон гэты і шматгалосы птушыны спеў у шчодрых, пранізаных сонцам зарасніках сплеценага галля і лісця
+09_005.wav	чуліся тут цудоўнай песняй жніўня поле жыло ўжо іншым настроем ціхай шчымлівай журбою	чуліся тут цудоўнай песняй жніўня. Поле жыло ўжо іншым настроем, ціхай, шчымлівай журбою.
+09_006.wav	журба гэтая ішла не толькі ад таго што поле галела што ў ім адчуваўся нядобры пагібельны подых недалёкай восені	Журба гэтая ішла не толькі ад таго, што поле галела, што ў ім адчуваўся нядобры, пагібельны подых недалёкай восені.
+09_007.wav	знакі з'ядання там і тут прыкметна прабіваліся ўжо і ў лесе чэзлыя рэдкія бабкі што нядружна ўставалі	Знакі звядання там і тут прыкметна прабіваліся ўжо і ў лесе. Чэзлыя, рэдкія бабкі, што нядружна ўставалі
+09_008.wav	пад сумныя падобныя на ціхае галашэнне песні жанок жней былі як страшныя знакі марнасці няспраўджанасці чалавечых надзей	пад сумныя, падобныя на ціхае галошанне песні жанок-жней, былі як страшныя знакі марнасці, няспраўджанасці чалавечых надзей.
+09_009.wav	сіратлівыя бабкі гэтыя выглядам сваім як бы казалі вось і ўсё на большае неспадзявайся большага не будзе	Сіратлівыя бабкі гэтыя выглядам сваім як бы казалі: вось усё, на большае не спадзявайся, большага не будзе,
+09_010.wav	гэта ўсё чым магла адплаціць за працу няшчодрыя на аддарункі тутэйшая зямля	гэта ўсё, чым магла адплаціць за працу няшчодрая на аддарункі тутэйшая зямля...
+09_011.wav	спявала да жанаючы паласу і ганна якой час ад часу памагала падгалошвала мачыха	Спявала, дажынаючы паласу, і Ганна, якой час ад часу памагала, падгалошвала мачыха.
+09_012.wav	ды перастаньце вы ўжо не вытрымаў нарэшце чарнушка усё роўна як на могілкі сабраліся весці	Да перастаньце вы ўжэ, не вытрываў нарэшце Чарнушка. Усё роўна як на могілкі сабраліся везці!..
+09_013.wav	а не падабаецца дык не слухаў бы адказала аціраючы з гарачага твару пот мачыха грошы не просім жа	А не падабаецца, дак не слухаў бы, адказала, аціраючы з гарачага твару пот, мачыха. Грошай не просім жа!..
+09_014.wav	грошы дык каб былі тыя грошы дык не пашкадаваў бы заплаціў што б не гулі памаўчалі і так маркота тут ну як на хаўтуры	Грошай... Да кеб булі грошы, дак не пашкадаваў бы, заплаціў, штоб не гулі, памаўчалі... І так маркота, а тут як на хаўтуры!..
+09_015.wav	бачачы што мачыха не жне ганна паклала жжатую жменю белаватых чэзлых сцяблоў на разгорнутыя на пожні перавяслы і таксама разагнулася	Бачачы, што мачыха не жне, Ганна паклала зжатую жменю белаватых чэзлых сцяблоў на разгорнутае на пожні перавясла і таксама разагнулася.
+09_016.wav	хвіліну стаяла так выпрастанае нерухомае ў выцвілым зрэб'і з падаткнутым фартухом	Хвіліну стаяла так, вып��астаная, нерухомая, у выцвілым зрэб'і, з падаткнутым фартухом,
+09_017.wav	з хустачкай казырочкам насунутай на бровы чакала калі перастанне ныць памякчэе здранцелая спіна	з хустачкай, казырочкам насунутай на бровы, чакала, калі перастане ныць, памякчэе здранцвелая спіна.
+09_018.wav	стаяла нічога не бачыла нічога не думала жыла ціхай радасцю можна трохі перадыхнуць	Стаяла, нічога не бачыла, нічога не думала, жыла ціхай радасцю: можна трохі перадыхнуць.
+09_019.wav	потым калі села на сноп пачула як шчыміць уколатае апошнюю нага каля костачкі	Потым, калі села на сноп, пачула, як шчыміць уколатая аб пожню нага каля костачкі,
+09_020.wav	выставіла яе смугла да чарнаты загарэлаю распісанаю да кален белаватымі пісягамі і закарэлымі плямкамі крыві паслінела палец і прыклала да паколіны	выставіла яе, смугла, да чарнаты загарэлую, распісаную да кален белаватымі пісягамі і закарэлымі плямкамі крыві, паслініла палец і прыклала да паколіны.
+09_021.wav	паглядзела на рукі яны таксама былі чорныя з белаватымі пісягамі знакамі сляпнёвых укусаў	Паглядзела на рукі яны таксама былі чорныя, з белаватымі пісягамі і знакамі сляпнёвых укусаў.
+09_022.wav	у галаве яшчэ стаяў шоргат жытнёвых сцяблоў мернае жыканне сярпа	У галаве яшчэ стаяў шорхат жытнёвых сцяблоў, мернае жыканне сярпа.
+09_023.wav	стомлена жмурыўшыся ад дзітнага сонца яна перавяла позірк на полі	Стомлена жмурачыся ад зіхотнага сонца, яна перавяла позірк на поле:
+09_024.wav	нібы ўпершыню заўважыла як сумна спусцела навокал апошнімі днямі рэдкія бабкі тырчаць дзе нідзе віднеюцца вазы	нібы ўпершыню заўважыла, як сумна спусцела навокал апошнімі днямі. Рэдкія бабкі тырчаць, дзе-нідзе віднеюцца вазы.
+09_025.wav	на адны з іх складваюць снапы другія перавальваючыся з боку на бок як жоўтыя жукі цягнуцца кураням	На адны з іх складваюць снапы, другія, перавальваючыся з боку на бок, як жоўтыя жукі, цягнуцца к Кураням.
+09_026.wav	нямала палос ужо зжата зусім на другіх жыта яшчэ млее маленькімі і большымі купамі	Нямала палос ужо зжата зусім, на другіх жыта яшчэ млее маленькімі і большымі купамі.
+09_027.wav	на кожнай паласедзе толькі стаяць бабкі ці расце жыта варушацца людзі	На кожнай паласе, дзе толькі стаяць бабкі ці расце жыта, варушацца людзі:
+09_028.wav	хлопцы жанкі дзяўчаты мужчыны дзеці шарэюць бялеюць сарочкі хусткі усе курані здаецца перабраліся ў полі	хлопцы, жанкі, дзяўчаты, мужчыны, дзеці шарэюць, бялеюць сарочкі, хусткі усе Курані, здаецца, перабраліся ў поле.
+09_029.wav	у каторых дзеці малыя тыя прыехалі з калыскамі уньхадора падышла да калыскі што вісіць на састаўленых тручках	У каторых дзеці малыя, тыя прыехалі з калыскамі. Унь Хадора падышла да калыскі, што вісіць на састаўленых дручках,
+09_030.wav	узяла малое расшпіліла кофту нясеўшы прытуліла дзіця да грудзей	узяла малое, расшпіліла кофту, не садзячыся, прытуліла дзіця да грудзей...
+09_031.wav	карчы ладуюць у воз яўхім чапля�� перадок рубля за вяроўку	Карчы ладуюць воз. Яўхім чапляе перадок рубля за вяроўку...
+09_032.wav	хадось кажнеў траіх з бацькамі маткаю хутка ўжо кончыць стараюцца з самага рання ідуць не разгінаючыся руплівыя	Хадоська жне ўтраіх, з бацькам і маткаю. Хутка ўжо кончаць стараюцца, з самага рання ідуць не разгінаючыся, руплівыя.
+09_033.wav	ім сёлета пашанцавала жыта ў іх не такое паганае як у іншых будзе хоць што змалаціць	Ім сёлета пашанцавала: жыта ў іх не такое паганае, як у іншых, будзе хоць што змалаціць.
+09_034.wav	а ў дзятлікаў у васяля яе жыта таксама нікчэмныя мэндлікаў столькі й такія што і глядзець горка як і ў іх учарнужкаў	А ў Дзятлікаў, у Васіля яе, жыта таксама нікчэмнае, мэндлікаў столькі і такія, што і глядзець горка. Як і ў іх, у Чарнушкаў...
+09_035.wav	васіль ужо таксама блізка да канца паласы жнуць удваіх маці з сынам	Васіль ужо таксама блізка да канца паласы. Жнуць удваіх, маці з сынам. Жне і
+09_036.wav	жне азірнецца сагнуўся утаропіўся ў зямлю бачыць толькі жытнёвыя сцяблы ды перавясла	не азірнецца, сагнуўся, утаропіўся ў зямлю, бачыць толькі жытнёвыя сцяблы ды перавясла
+09_037.wav	хоць бы раз кінуў вокам на яе нагану дык неш няўжо ж такі не павернецца да яе не гляне	хоць бы раз кінуў вокам на яе, на Ганну. Дык не ж... Няўжо ж такі і не павернецца да яе, не гляне?
+09_038.wav	ужо раўніва думае ганна не сярдзіта больш лагодна цікаўна і не зводзіць вачэй з васіля	ужо раўніва думае Ганна, не сярдзіта, а больш лагодна, цікаўна, і не зводзіць вачэй з Васіля.
+09_039.wav	ну калі не азірнецца не адкажа позіркам няхай дабра не чакае	Ну, калі не азірнецца, не адкажа позіркам, няхай дабра не чакае!..
+09_040.wav	ганна думае ўжо чым адпомсціць яму за такую няўвагу але ў гэты момант васіль што звязаў сноп	Ганна думае ўжо, чым адпомсціць яму на такую няўвагу, але ў гэты момант Васіль, што звязаў сноп,
+09_041.wav	як бы пачуў яе думкі пагрозы зірнуў на яе ага спужаўся	як бы пачуў яе думкі, пагрозы зірнуў на яе. Ага, спужаўся!
+09_042.wav	не хоча значыцца каб злавала ганна сочыць цікаўна васіль не толькі азірнуўся а стаіць ужо	Не хоча, значыцца, каб злавала!.. Ганна сочыць цікаўна: Васіль не толькі азірнуўся, а стаіць ужо,
+09_043.wav	думае штосьці як на раздарожжы паклаў серп шоргаючы нагамі па пожні з усмешкай	думае штосьці, як на раздарожжы. Паклаў серп, шоргаючы нагамі па пожні, з усмешкай
+09_044.wav	і радасны як заўсёды перад яе бацькам вінавата сярмяжны ідзе да іх	і радаснай і, як заўсёды перад яе бацькам, вінавата-сарамяжай ідзе да іх.
+09_045.wav	васілёвая маці таксама перастала жаць глядзіць у селяд сыну такі як бы сарамяжы рахманы	Васілёва маці таксама перастала жаць, глядзіць услед сыну... Такі як бы сарамяжы, рахманы,
+09_046.wav	а колькі гонару строгасці колькі ў ім гань успомнілася як хмурна глядзеў васіль на яе зімою вярнуўшыся з юравіч калі спаткаліся першы раз адны	а колькі гонару, строгасці колькі ў ім! Ганне ўспомнілася, як хмурна глядзеў Вас��ль на яе зімою, вярнуўшыся з Юравіч, калі спаткаліся першы раз адны.
+09_047.wav	як раўнаваў дзявак да карча і хоць бы слова сказаў стаяў	Як раўнаваў, дзівак, да Карча! І хоць бы слова сказаў стаяў,
+09_048.wav	апусціў недаступны жорсткія вочы капаў лапцем снег толькі губы ад крыўды крывяцца дрыжаць	апусціў непадступна жорсткія вочы, капаў лапцем снег... Толькі губы ад крыўды крывяцца, дрыжаць...
+09_049.wav	аб чым яна тады гаварыла помніцца толькі што спачатку было няёмка як бы грэшная перад ім была	Аб чым яна тады гаварыла?.. Помніцца толькі, што спачатку было няёмка, як бы грэшная перад ім была,
+09_050.wav	а потым неспадзеўкі стала смешна ледзь стрымалася каб не засмяяцца баялася што зазлуе пойдзе ад яе	а потым неспадзеўкі стала смешна. Ледзь стрымалася, каб не засмяяцца: баялася, што зазлуе, пойдзе ад яе!
+09_051.wav	не дарэмна хацелася смяяцца з той раніцы колькі вечароў начэй былі разам грэліся ў маразы у завірухі тулячыся да вугла яе хаты	Недарэмна хацелася смяяцца: з той раніцы колькі вечароў, начэй былі разам, грэліся ў маразы, у завірухі, тулячыся да вугла яе хаты.
+09_052.wav	а вясна голадна было кару муку падмешвалі другім свет не мілы здавалася ці да кахання а ні аднаго вечара мусіць не ўседзелі асобна	А вясна голадна было, кару ў муку падмешвалі. Другім свет нямілы, здавалася, ці да кахання, а ні аднаго вечара, мусіць, не ўседзелі асобна!..
+09_053.wav	толькі корч часам прыб'ецца пры стане нагоніць хмурнасць на васяля	Толькі Корч часам прыб'ецца, прыстане, нагоніць хмурнасць на Васіля,
+09_054.wav	але ганна ўмее ўжо разганяць гэтую хмурнасць не ўгаворымі а смешкамі	але Ганна ўмее ўжо разганяць гэту хмурнасць. Не ўгаворамі, а смешкамі
+09_055.wav	кплівая ўсмешка ўраз нішчыць васілёвую падазронасць вось і цяпер ганна ловіць яўхімаў позірк	кплівая ўсмешка ўраз нішчыць Васілёву падазронасць. Вось і цяпер Ганна ловіць Яўхімаў позірк
+09_056.wav	на хвіліну перастаў увязваць воз глядзіць як васіль падыходзіць да яе як сустрэнецца	на хвіліну перастаў увязваць воз, глядзіць, як Васіль падыходзіць да яе, як сустрэнуцца.
+09_057.wav	і да чаго ж у партыі гэты корч усё роўна як прыліп чым больш гоніш яго тым здаецца больш ліпні	І да чаго ж упарты гэты Корч! Усё роўна як прыліп! Чым больш гоніш яго, тым, здаецца, больш ліпне.
+09_058.wav	ды яшчэ злуе праўда не паказвае усмешачкай хавае злосць але ганна ўсё чуе	Ды яшчэ злуе праўда, не паказвае, усмешачкай хавае злосць. Але Ганна ўсё чуе:
+09_059.wav	думаў кожная абы толькі зірнуў растане адразу а тут раптам дуля	думаў, кожная, абы толькі зірнуў, растане адразу, а тут раптам дуля.
+09_060.wav	ну цяпер ужо мусіць адчэпіцца паспрабаваў апёкся нездарма ж да новы леснікоўны зазіраць стаў	Ну, цяпер ужо, мусіць, адчэпіцца, паспрабаваў, апёкся... Недарма ж да новай леснікоўны зазіраць стаў.
+09_061.wav	ну што гэта вы дзядзьку паселіў усе сказаў васіль абы сказаць сама пара рабіце а вы як на свята	Што ето вы, дзядзько, паселі ўсе? сказаў Васіль, абы сказаць. Сама пара рабіць, а вы як на свято.
+09_062.wav	дык ты ж здаецца не робіш а я гледзячы на вас і што ты грэцца яго знайшоў ва мне што ўсё глядзіш даглядзіш як бы жартаваў бацька але прамовіў сур'ёзна	Дак і ты ж, здаецца, не робіш? А я, гледзячы на вас!.. І што ты, грэц яго, знайшоў ва мне, што ўсё глядзіш да глядзіш, як бы пажартаваў бацька, але прамовіў сур'ёзна:
+09_063.wav	упадабаўся я табе ці што а то не думаеце васіль падміргнуў ганне і разам з ёй засмяяўся	Упадабаўся я табе, ці што? А то не, думаеце? Васіль падміргнуў Ганне і разам з ёй засмяяўся.
+09_064.wav	пажаніць бы іх падышла вяселлёва маці а то ж сказаць дня днюе не начуе дома схуднеў	Пажаніць бы іх! падышла Васілёва маці. А то ж, сказаць, не днюе, не начуе дома. Схуднеў
+09_065.wav	адны шчэлі патырчаць маму што гэта вы нас усё жэніце толькі падыдзеце пажаніць ды пажаніць	адны шчэлепы тырчаць! Мамо, што ето вы нас усё жэніце? Толькі падыдзеце пажаніць ды пажаніць!..
+09_066.wav	пажаніць можна і пажаніць сказаў чарнушка дык ты ж мабыць не аддасі высяляў прымы	Пажаніць, можно і пажаніць, сказаў Чарнушка. Дык ты ж, мабуць, не аддасі Васіля ў прымы?
+09_067.wav	ён зірнуў на маці хітра але ўсё ж з той жа панурасцю а нашто прымы ці ў мяне хата поўна дзяцей	Ён зірнуў на маці хітра, але ўсё з той жа панурасцю. А нашто ў прымы? Ці ў мяне хата поўна дзяцей?
+09_068.wav	поўна няпоўна ай мне бязганны не выходзіць бязганны я як без рук	Поўна не поўна, а і мне без Ганны не выходзіць. Без Ганны я як без рук...
+09_069.wav	дык то ж хіба далёка пойдзе спрачаецца не на жарт маці як трэба будзе дык яна тут як тут зробіць вам усё што трэба	Дак то ж хіба далёко пойдзе? спрачаецца не на жарт маці. Як трэба будзе, дак яна ж тут як тут. Зробіць вам усё, што трэба!..
+09_070.wav	гэта як той казаў пакуль косю косюду аглоблі чарнушка не даў сказаць васілёвай маці прамовіў панура	Ето, як той казаў, пакуль: косю, косю да ў аглоблі. Чарнушка не даў сказаць Васілёвай маці, прамовіў панура:
+09_071.wav	есць цёт што яны будуць што мы будзем ён не той што замуж ісці а можа кеп з торбай па хаты не прыйшлося	Есці от што яны будуць? Што мы будзем? Ёй не тое што замуж ісці, а, можа, кеб з торбай па хатах не прыйшлося!
+09_072.wav	што ты кажаш суседку перажывём мне перагораем быць не можа прывыклыя	Што ты кажаш, суседко! Перажывем неяк. Перагораем, буць не можа. Прывыклыя...
+09_073.wav	і то такая прывычка што і здохнуць нядоўга калі ўсё яно кончыцца	Ето такая прывычка, што здохнуць нядоўга... І калі яно ўсё кончыцца!
+09_074.wav	усё думаеш о то тут узаб'ешся на хлеб жылы рвеш і на табе	Усё думаеш: от-от узаб'ешся на хлеб, жылы рвеш, і нб табе!
+09_075.wav	чарнушка плюнуў кіб усім зямлі пароўну адзінакавай то маглі б і перабіцца	Чарнушка плюнуў. Кеб усім зямлі пораўну, адзінакавай, то маглі б і перабіцца.
+09_076.wav	а то ж аднаму густа другому пуста адгукнулася мачыха савецкая ўласць называецца	А то ж аднаму густо, а другому пусто, адгукнулася мачыха. Савецкая ўласць, называецца...
+09_077.wav	упарадкаванне абяцалі нешта носу не паказваюць а хто табе яго будзе рабіць адказвае васіль у чарнушка ўлада што яна дае закон а закон той як дыйшло	Упарадкаванне абяцалі, а нешто і носу не паказуваюць... А хто табе яго будзе рабіць? адказвае Васілю Чарнушка. Улада што? Яна дае закон, а закон той як дышло...
+09_078.wav	закон той людзі прымерваюць як людзі людзьмі той закон закон а як маўчаць кожны будзе дасядзець склаўшы рукі дык і ўлада не паможа	Закон той людзі прымерваюць. Як людзі людзьмі, то і закон закон. А як маўчаць кожны будзе ды сядзець склаўшы рукі, дак і ўлада не паможа!
+09_079.wav	дык а чаго ж крычаць бястолку чаго бястоўку трэба столкам тадзеш той толк	Дак а чаго ж крычаць без толку? Чаго без толку? Трэба з толкам! Дак дзе ж той толк?
+09_080.wav	жалавуцца трэба у воласць у другіх ці парабілі ўпарадкаванне зямлі ці робяць а ў нас ні слыху ні дыху жалувацца няхай прыязджаюць	Жалувацца трэба ў воласць! У другіх ці парабілі ўпарадкаванне зямлі ці робяць, а ў нас ні слыху ні дыху! Жалувацца! Няхай прыязджаюць!
+09_081.wav	у тым годзе бандзіты папужалі ну а цяпер жа дзякуй богу ціха кажуць умоку ці былі ўжо зноў	У тым годзе бандзіты папужалі, а цяпер жа, дзякуй Богу, ціхо! Кажуць, у Мокуці булі ўжэ зноў.
+09_082.wav	кажуць кажуць брахні ўсякай ходзіць чарножка раптам сказаў непрыхільна	Кажуць, кажуць! Брахні ўсякай ходзіць!.. Чарнушка раптам сказаў непрыхільна:
+09_083.wav	і што за зямля тут то балота гразіўка такая што канца краю не відно	І што за зямля тут: то балото, гразюка такая, што канца-краю не відно,
+09_084.wav	то пясок што ў самога чорта нічога не вырасло б праклятае якое з месца	то пясок, што ў самого чорта нічога не вурасло б! Праклятае якоесь месца!
+09_085.wav	ну не падабаецца дык паехаў бы на ў краіну сваю хвалёную не вытрывала раўніва прамовіла мачыха не дзе жыць ніхто	Не падабаецца, дак паехаў бы на Ўкраіну сваю хвалёную! не вытрывала, раўніва прамовіла мачыха. Не дзержыць ніхто. Не
+09_086.wav	недзе кебне дзяржаву ён сказаў задуменна загадкаю	дзержыць... Кеб не дзяржало!.. Ён сказаў задуменна, загадкаю:
+09_087.wav	балота як возьме ногу зассе зацягне ўсяго душу зацягне	Балото як возьме ногу, зассе, зацягне ўсяго. Душу зацягне...
+09_088.wav	то хто ж цябе дзяржыць хто мо хто мо і што тут нутром разумець трэба а не расказваць	Хто ж цябе дзержыць? Хто? Мо хто, а мо і што! Тут нутром разумець трэба, а не расказуваць...
+09_089.wav	не малая сама то не малая а не знаю кепне дзяржава ну хто цябе дзержыць	Не малая сама... Не малая, а не знаю. Кеб не дзяржало! Ну, хто цябе дзержыць?
+09_090.wav	ты прамовіў чарнушка такім голасам у якім амаль не было чутна жарту	Ты! прамовіў Чарнушка такім голасам, у якім амаль не было чутна жарту.
+09_091.wav	як жа я з табой выпраўлюся ў такую далёкую дарогу а пакінуць адвагі не хапае	Як жа я з табой выпраўлюся ў такую далёкую дарогу? А пакінуць адвагі не хапае.
+09_092.wav	там жа другой такой мабыць не знойдзеш ну дык і маўчаў бы ніяка ў попусту як старэйшае разумнейшае сказала мачыха	Там жа другой такой, мабуць, не знойдзеш!.. Ну дак і маўчаў бы, не вякаў попусту, як старэйшая, разумнейшая, сказала мачыха.
+09_093.wav	васіль перахапіўшы змоўніцкі ганян позірк вось бачыш які ў нас гаворкі бываюць	Васіль, перахапіўшы змоўніцкі Ганнін позірк вось бачыш, якія ў нас гаворкі бываюць,
+09_094.wav	паспрабаваў разагнаць нядобрую маўклівасць а і ўсюды кажуць добра дзе нас няма нічога пераб'ёмся пакуль як небудзь а там зімой у лес на нарыхтоўкі	паспрабаваў разагнаць нядобрую маўклівасць. Усюды, кажуць, добра, дзе нас няма... Нічого! Пераб'ёмся пакуль як-небудзь. А там зімой у лес, на нарыхтоўкі.
+09_095.wav	глядзець завядзецца капейчына нейкая ну як трэба будзе яшчэ той вясной на сплаў можна	Глядзі, і завядзецца капейка. А як трэба будзе яшчэ, то вясной і на сплаў
+09_096.wav	з плаўшчыкам гаворыць плаціць добра гавораць благодны чарнушка сёння яўна быў не ў настроі	можно!.. Сплаўшчыкам, гавораць, плацяць добра... Гавораць... Лагодны Чарнушка сёння яўна быў не ў настроі,
+09_097.wav	і каб не ўлазіць у непатрэбныя спрэчкі ніхто не стаў яму пярэчыць памаўчалі трохі для прыліку і сталі разыходзіцца	і, каб не ўлазіць у непатрэбныя спрэчкі, ніхто не стаў яму пярэчыць. Памаўчалі трохі для прыліку і сталі разыходзіцца.
+09_098.wav	толькі чарнушка сядзеў яшчэ нейкі час унурыўшыся думаў пра штосьці сваё	Толькі Чарнушка сядзеў яшчэ нейкі час, унурыўшыся, думаў пра штосьці сваё
+09_099.wav	пражыта можа ці пра амаль забытую чарнігаўшчыну ці пра жонку якая не разумее што яго тут трымае	пра жыта, можа, ці пра амаль забытую Чарнігаўшчыну, ці пра жонку, якая не разумее, што яго тут трымае.
+09_100.wav	а можа пра дзіўную пакрыўджаную богам зямлю гэтую якая выратавала некалі ў галодны год	А можа, пра дзіўную, пакрыўджаную Богам зямлю гэту, якая выратавала некалі ў галодны год,
+09_101.wav	назаўсёды забрала сабе душу яго зямля зямля бяскрайні разлівы гнілой твані ў нізінах	назаўсёды забрала сабе душу яго. Зямля, зямля бяскрайнія разлівы гнілой твані ў нізінах,
+09_102.wav	зыбучая пясчаныя хвалі на ўзгорк яркай шчодрай залатая з выгляду зменлівыя	зыбучыя пясчаныя хвалі на ўзгорках! Яркая, шчодрая і залатая з выгляду, зманлівая,
+09_103.wav	няласкавыя да дзяцей сваіх красуня колькі жніўня ў такіх бачыш ты гэтыя рэдкія бедныя бабкі на сваіх палосах	няласкавая да дзяцей сваіх красуня, колькі жніўняў такіх бачыш ты гэтыя рэдкія, бедныя бабкі на сваіх палосах,
+09_104.wav	слухаеш страшныя думкі куранёўскіх жанцоў і жней колькі жніўняў яшчэ будзеш слухаць	слухаеш страшныя думкі куранёўскіх жанцоў і жней! Колькі жніўняў яшчэ слухаць будзеш?..
+09_105.wav	ідучы побач з возам які важка ўціскаў колішнюю раллю і пожню крактаў небяспечна калыхаўся	Ідучы побач з возам, які важка ўціскаў колішнюю раллю і пожню, крактаў, небяспечна калыхаўся,
+09_106.wav	яўхім увесь час сачыў за ім то падтрымліваў рукой то падпіраў плячом	Яўхім увесь час сачыў за ім: то падтрымліваў рукой, то падпіраў плячом.
+09_107.wav	толькі выбраўшыся на дарогу на выезджаныя каляіны адступіў ад воза пайшоў спакайней лягчэй	Толькі выбраўшыся на дарогу, на выезджаныя каляіны, адступіў ад воза, пайшоў спакайней, лягчэй.
+09_108.wav	калі воз пад'ехаў да чарнушкавай паласы я ўхім скоса зірнуў туды дзе сядзелі купка й гаманілі аб нечым чарнушкі дзятла і падумаў	Калі воз пад'ехаў да Чарнушкавай паласы, Яўхім скоса зірнуў туды, дзе сядзелі купай, гаманілі аб нечым Чарнушкі і Дзятлы, падумаў:
+09_109.wav	інлятаецца усё адно як сваякі воз жаваў коламі пясок і пыл каляін шастаў добра змазанай воссю	Іч, злятаюцца!.. Усё адно як сваякі!.. Воз жаваў коламі пясок і пыл каляін, шастаў добра змазанай воссю,
+09_110.wav	конь рыпеў гужамі а я ўхім як бы не бачыў нічога не чуў разварушана думаў ужо каторы раз пра сваю прыкрасць хваробу	конь рыпеў гужамі, а Яўхім як бы не бачыў нічога, не чуў, разварушана думаў ужо каторы раз пра сваю прыкрасць-хваробу.
+09_111.wav	то б мог падумаць што так звяжацца лічыў спачатку глупства драбніца пад урэю з ёй саб'ю ахвоту кіну	Хто б мог падумаць, што так завяжацца. Лічыў спачатку: глупства, драбніца, падурэю з ёй, саб'ю ахвоту і кіну.
+09_112.wav	і спачатку ж ішло быццам так як хацеў хіліцца быццам да яго пачала	І спачатку ж ішло быццам бы так, як хацеў: хіліцца быццам бы да яго пачала.
+09_113.wav	калі вярнуўся з турмы дзятлік думаў паглядзець хай недарэк а пазайздросціць яму я ў хіму што адбіў каханаю	Калі вярнуўся з турмы Дзятлік, думаў: паглядзіць хай, недарэка, пазайздросціць яму, Яўхіму, што адбіў каханую.
+09_114.wav	я ў кім быў упэўнены што ганна не дурнае ж бачыць жа хто такі ён і хто дзятлік	Яўхім быў упэўнен, што Ганна не дурная ж, бачыць жа, хто такі ён і хто Дзятлік,
+09_115.wav	прытуліцца да яго яўхіма самага віднага самага разумнага першага на ўсе курані хлопца	прытуліцца да яго, Яўхіма, самага віднага, самага разумнага, першага на ўсе Курані хлопца.
+09_116.wav	ён тады нават часам думаў з асцярогай каб хоць не прыліпла вельмі не звязала	Ён тады нават часам думаў з асцярогай: каб хоць не прыліпла вельмі, не звязала...
+09_117.wav	і вось жа на табе я ўхім дасюль не можа спакойна ўспомніць як толькі ўбачыла дзятліка зноў хітнулася да гэтага няўклюды галяка гэтага	І вось жа нб табе, Яўхім дасюль не можа спакойна ўспомніць: як толькі ўбачыла Дзятліка зноў хітнулася да гэтага няўклюды, галяка гэтага!
+09_118.wav	ад яго ад яўхіма гэта здалося такім недарэчным дурным што яўхім спачатку проста не паверыў	Ад яго, ад Яўхіма! Гэта здалося такім недарэчным, дурным, што Яўхім спачатку проста не паверыў,
+09_119.wav	што яно моцна надоўга малайкая дурасць можа ўляцець раптам у дзявочую галаву міне дзень другі адумаецца	што яно моцна, надоўга: мала якая дурасць можа ўляцець раптам у дзявочую галаву, міне дзень-другі адумаецца. Але
+09_120.wav	але ганна не думалася тады я ў хім не вытрываў яўна паступаючыся мужчынскай годнасцю	Ганна не адумвалася. Тады Яўхім не вытрываў, яўна паступаючыся мужчынскай годнасцю,
+09_121.wav	сам пайшоў да яе паспрабаваў перахапіць зноў вярнуць і так падступаўся і так чаго толькі не нагаварыў праводзячы дахаты трымаючы сілком каля ганка	сам пайшоў да яе, паспрабаваў перахапіць зноў, вярнуць. І так падступаўся, і так, чаго толькі ні нагаварыў, праводзячы дахаты, трымаючы сілком каля ганка,
+09_122.wav	хоць бы трошкі змянілася каля ганка ледзь пойдзеш у яе толькі клопату хутчэй нырнуць у сенцы спаць заўсёды спяшаецца	хоць бы трошкі змянілася. Каля ганка ледзь дойдзеш у яе толькі і клопату: хутчэй нырнуць у сенцы, спаць заўсёды спяшаецца...
+09_123.wav	абняць за плечы нават не далася самае крыўднае бачыць усё разумее ды яшчэ і пасмыхваецца	Абняць за плечы нават не далася!.. Самае крыўднае бачыць усё, разумее ды яшчэ пасміхваецца,
+09_124.wav	гуляю з яўхімам як кот змышчу нібы і не гоніць зусім нібы і надзеі трохі пакідае	гуляе з Яўхімам, як кот з мышшу! Нібы і не гоніць зусім, нібы надзеі трохі пакідае:
+09_125.wav	хадзі дуранье ў кім валачыся за ёй зайздросць як яна да дзятлі катулец	хадзі, дурань Яўхім, валачыся за ёй, зайздросць, як яна да Дзятліка туліцца.
+09_126.wav	не я ў хім не зусім страціў у гонар хадзіў хадзіў за ёю злаваў	Не, Яўхім не зусім страціў гонар хадзіў, хадзіў за ёй, злаваў,
+09_127.wav	ды ўрэшце рашыў усё канец гэтаму глупству гэтаму здзеку адзін раз і назаўсёды	ды, урэшце, рашыў: усё, канец гэтаму глупству, гэтаму здзеку, адзін раз і назаўсёды.
+09_128.wav	я крашыў так і зрабіў выкінуў з душы з памяці нібы і не ведаў ніколі такой	Як рашыў, так і зрабіў выкінуў з душы, з памяці, нібы і не ведаў ніколі такой...
+09_129.wav	як на шчасце паявілася леснікоўна вясёлая гаваркая прынадная дзяўчына як з неба звалілася разам з бацькам сваім новапрызначаным лесніком	Як на шчасце, паявілася леснікоўна. Вясёлая, гаваркая, прынадная дзяўчына як з неба звалілася разам з бацькам сваім, новапрызначаным лесніком.
+09_130.wav	праўда звалілася трохі далекавата вёрст пяць згакам у адзін бок але што я ў хімы былі гэтыя пяць вёрст	Праўда, звалілася трохі далекавата вёрст пяць з гакам у адзін бок, але што Яўхіму былі гэтыя пяць вёрст!
+09_131.wav	была ахвота верыць іх ахвота гэтая тады поўніла яго як ашалелы ляцеў лесам балотнай сцежкай даверачкі	Была б ахвота мераць іх, а ахвота гэтая тады поўніла яго: як ашалелы, ляцеў лесам, балотнай сцежкай да Верачкі.
+09_132.wav	верачка была зусім іншая праўда не кідалася радасна даеў хімы удавала сябе нават абыякавай але я ўхім бачыў рада яму падабаецца ёй	Верачка была зусім іншая. Праўда, не кідалася радасна да Яўхіма, удавала сябе нават абыякавай, але Яўхім бачыў: рада яму, падабаецца ёй.
+09_133.wav	за лесніковай пасадай так пахнуў смалою млеў бор у бары без бацькі і маткі што вельмі ж прыглядваліся да яў��іма	За лесніковай пасадай так пахнуў смалою, млеў бор у бары, без бацькі і маткі, што вельмі ж прыглядваліся да Яўхіма,
+09_134.wav	верачка неяк асабліва ружавела і чамусьці ўздыхала і ўздыхала калі я ўхім прытуліў яе да сасны і абняў	Верачка неяк асабліва ружавела і чамусьці ўздыхала, уздыхала. Калі Яўхім прытуліў яе да сасны і абняў,
+09_135.wav	яна не адштурхнула сінія вочы верачкі былі цёмныя як вада перад навальніцай	яна не адштурхнула сінія вочы Верачкі былі цёмныя, як вада перад навальніцай,
+09_136.wav	губы прагныя здавалася усё перамянілася няма больш хваробы гэтай ганны ёсць толькі верачка адна лагодная пяшчотная радая яму	губы прагныя... Здавалася, усё перамянілася. Няма больш хваробы гэтай, Ганны, ёсць толькі Верачка, адна лагодная, пяшчотная, радая яму.
+09_137.wav	і вось жа аказалася раптам што ўсё гэта мана нішто аказалася не перамянілася хвароба як была так і асталася	І вось жа аказалася раптам, што ўсё гэта мана нішто, аказалася, не перамянілася. Хвароба як была, так і асталася.
+09_138.wav	і адкрылася неспадзявана у момант у добрую ясную раніцу	І ўсё гэта адкрылася неспадзявана, умомант, у добрую ясную раніцу.
+09_139.wav	колькі разоў успаміналася яўхіму гэтая раніцы гэта сустрэч выпусціўшы з пад шапкі з блішчастым казырком ссунутай на бок хвацкі чуб	Колькі разоў успаміналася Яўхіму гэтая раніца, гэта сустрэча... Выпусціўшы з-пад шапкі з блішчастым казырком, ссунутай набок, хвацкі чуб,
+09_140.wav	ішоў яўхім па вуліцы ішоў к верытцы не глядзеў ні на кога рукі ў кішэнях сініх фарсістых галіфэ папяроскаў ганарліва аб прыкрыўленым роце	ішоў Яўхім па вуліцы. Ішоў к Верачцы. Не глядзеў ні на кога, рукі ў кішэнях сініх фарсістых галіфэ, папяроска ў ганарліва прыкрыўленым роце,
+09_141.wav	нёс на казырку на глянцы ссунуты гармонікам шыкоўных хромавых ботаў адзіных у куранях сляпучы зырк сонца быццам сам зарчэў	нёс на казырку, на глянцы ссунутых гармонікам шыкоўных хромавых ботаў, адзіных у Куранях, сляпучы зырк сонца быццам сам зырчэў.
+09_142.wav	ішоў першы жаніх на ўсё сяло ззяла залітае святочным сонцам вуліцай ззяла і душа поўнае адчуванне маладосці хараства свайго сілы	Ішоў першы жаніх на ўсё сяло. Ззяла залітая святочным сонцам вуліца, ззяла і душа, поўная адчування маладосці, хараства свайго, сілы.
+09_143.wav	добра было ведаць што блізка сустрэча на ганку лесніковай хаты гарачы бор верачка якая ружавее і ўздыхае	Добра было ведаць, што блізка сустрэча на ганку лесніковай хаты, гарачы бор, Верачка, якая ружавее і ўздыхае...
+09_144.wav	і раптам усё знікла ў міг як і ні было і бесклапотна салодкае прадчуванне ўцехі	І раптам усё знікла. Уміг. Як і не было. І бесклапотна-салодкае прадчуванне ўцехі,
+09_145.wav	і леснікоўна і ганарлівая сіла і было пад чаго убачыў проста яму на дарозе стаіць ганна	і леснікоўна, і ганарлівая сіла. І было б ад чаго: убачыў проста яму на дарозе стаіць Ганна,
+09_146.wav	таксама па святочнаму ��ясёлай у святочнай і паркалёвай кофці з кветачкамі стаіць жмурычы вочы ад сонца лузгае семкі кагосьці мусіць чакае	таксама па-святочнаму вясёлая, у святочнай паркалёвай кофце з кветачкамі. Стаіць, жмурачы вочы ад сонца, лузгае семкі. Кагосьці, мусіць, чакае.
+09_147.wav	добры дзень павіталася з усмешачкай гулліва і хітра якая заўсёды дзіўна яго калола	Добры дзень! павіталася з усмешачкай, гуллівай і хітрай, якая заўсёды дзіўна яго калола.
+09_148.wav	яўхім нібы незнаёмы абыякава адказаў намеры ўсё прайсці і куды ж я то такі наваксаваны	Яўхім, нібы незнаёмай, абыякава адказаў, намерыўся прайсці. Куды ето такі... наваксаваны?
+09_149.wav	я ўхім хацеў зрэзаць мабыць не к табе ога я так і думала яна засмяялася задзіраста глядзі ты ўсё адна як згаварыліся і я не цябе чакаю	Яўхім хацеў зрэзаць: Мабуць, не к табе! Уга! Я так і думала! Яна засмяялася задзірыста. Глядзі ты, усё адно як згаварыліся! І я не цябе чакаю!..
+09_150.wav	да леснікоўны прытвор не лагодна пацікавілася яна можа і да яе табе што зайздрасць бярэ	Да леснікоўны? прытворна лагодна пацікавілася яна. Можа, да яе. А табе што? Зайздрасць бярэ?
+09_151.wav	ну канешне такі кавалер толькі вочы ў яе кажуць у розныя бакі глядзяць гэта праўда	Канешне!.. Такі кавалер!.. Толькі вочы ў яе, кажуць, у розныя бакі глядзяць. Праўда?
+09_152.wav	я ўхім зірнуў на яе як мог пагардліва і ўбачыў яна задаволена смяялася	Яўхім зірнуў на яе як мог пагардліва і ўбачыў: яна задаволена смяялася
+09_153.wav	дадзела раззлавала не ўправіўся я ўхім сказаць што небудзь каб яна прыкусіла язык	дадзела, раззлавала! Не ўправіўся Яўхім сказаць што-небудзь, каб яна прыкусіла язык,
+09_154.wav	адвыкла назаўсёды кпіць з яго як ганна азірнуўшыся весела войкнула спрытна і лёгка подбегам падалася прэч на вуліцы паявіўся дзятлік	адвыкла назаўсёды кпіць з яго, як Ганна, азірнуўшыся, весела войкнула, спрытна і лёгка подбегам падалася прэч. На вуліцы паявіўся Дзятлік.
+09_155.wav	я ў хім плюнуў і як бы нічога не здарылася пайшоў сваёй дарогай ішоў здавалася як і дасюль весела і бесклапотна	Яўхім плюнуў і, як бы нічога не здарылася, пайшоў сваёй дарогай. Ішоў, здавалася, як і дасюль, весела і бесклапотна,
+09_156.wav	усё так жа пасмоктваваў куплёную папяроску думаў што гэта яе балбатня пустое і сама яна нішто яму цяпер	усё так жа пасмоктваў куплёную папяроску, думаў, што гэтая яе балбатня пустое і сама яна нішто яму цяпер.
+09_157.wav	і ўсё ж падыходзячы да могілак не вытрываў азірнуўся яна стаяла з дзятлікамі чагосьці смяялася	І ўсё ж, падыходзячы да могілак, не вытрываў, азірнуўся яна стаяла з Дзятлікам і чагосьці смяялася.
+09_158.wav	з чаго з каго зайшоўшы за могілкі за якімі яго нікому ў сяле не было відаць	З чаго, з каго? Зайшоўшы за могілкі, за якімі яго нікому ў сяле не было відаць,
+09_159.wav	як ім спыніўся сеў на траву ісці да леснікоўны раптам расхацелася круцёлка языка тая не першы раз падумаў цяпер яўхім ступаючы побач з во��ам	Яўхім спыніўся, сеў на траву. Ісці да леснікоўны раптам расхацелася... Круцёлка языкатая! не першы раз падумаў цяпер Яўхім, ступаючы побач з возам,
+09_160.wav	што важка закалыхаўся і рыпеў вужамі ходзіць у зрэб'і пад раным адзежыцца як пані тая	што важка пакалыхваўся і рыпеў гужамі. Ходзіць у зрэб'і падраным, а дзержыцца як пані якая!
+09_161.wav	адсюль думкі яўхімы пайшлі іншым кірункам думаў як гэта недарэчна бязглузда бывае часам у жыцці	Адсюль думкі Яўхіма пайшлі іншым кірункам. Думаў як гэта недарэчна, бязглузда бывае часам у жыцці:
+09_162.wav	адзін чалавек усёй душой табе прыя любіць бы яго ды любіць а ты не любіш	адзін чалавек усёй душой табе прыяе, любіць бы яго ды любіць, а не любіш,
+09_163.wav	ён дабрадзе хіліцца да цябе а ты абыходзіш уцякаеш ад яго а на другога й глядзець бы не трэба не тое што блізка быць з ім а ты і глядзіш	ён, дабрадзей, хіліцца да цябе, а ты абыходзіш, уцякаеш ад яго. А на другога і глядзець бы не трэба, не тое што блізка быць з ім, а ты і глядзіш,
+09_164.wav	і сам ліпне ж душой да яго і дзіўна і прыкра было ўспамінаць калі ганна было ў полі хоць і стараўся не глядзець у той бок вочы як бы самі сабою сачылі за ёй	і сам ліпнеш душой да яго. І дзіўна, і прыкра было ўспамінаць: калі Ганна была ў полі, хоць і стараўся не глядзець у той бок, вочы як бы самі сабою сачылі за ёй.
+09_165.wav	бачыў як жне хутка спрытна як разагнуўшыся зморана ўзняўшы рукі перавязвае хустку	Бачыў, як жне, хутка, спрытна, як, разагнуўшыся, зморана ўзняўшы рукі, перавязвае хустку,
+09_166.wav	як ідзе памалу але ганарліва да біклашкі п'е не мог глядзець абы як	як ідзе памалу, але ганарліва да біклажкі, п'е. Не мог глядзець абы-як
+09_167.wav	быццам абдымаў яе ўсю увішныя голыя рукі гнуткі як у вужакі стан усё яе спрытнае жаданае цела	быццам абдымаў яе ўсю: увішныя голыя рукі, гнуткі, як у вужакі, стан, усё яе спрытнае, жаданае цела.
+09_168.wav	хоць няблізка была чуў як асабліва горача пачынае біцца кроў як сохне ў роце	Хоць не блізка была чуў, як асабліва, горача пачынае біцца кроў, як сохне ў роце.
+09_169.wav	трэба ж было дайсці да такога з за гэтай задзірлівай ганарліўкі вечарамі не садзіцца ў хаце начамі не спіцца	Трэба ж было дайсці да такога з-за гэтай задзірлівай ганарліўкі вечарамі не сядзіцца ў хаце, начамі не спіцца.
+09_170.wav	выходзіш вечарам з адной думкай як бы штосьці асобае пабачыць пачуць яе і шкадуеш злуешся што яны рэдка ў гуртах дзяўчаты хлопцаў паяўляецца	Выходзіш вечарам з адной думкай як бы штосьці асобае пабачыць, пачуць яе, і шкадуеш, злуешся, што яна рэдка ў гуртах дзяўчат і хлопцаў паяўляецца.
+09_171.wav	без яе як бы вечар нявечар і ноч ня ноч калі ляжыш адзін у душнай хаце сэрца аж гарыць як падумаеш што яна гэтым часам	Без яе як бы і вечар не вечар, і ноч не ноч. Калі ляжыш адзін у душнай хаце, сэрца аж гарыць, як падумаеш, што яна гэтым часам,
+09_172.wav	можа дзе небудзь з дзятлікам грэецца і трэба ж было каб усё так павярнулас��	можа, дзе-небудзь з Дзятлікам грэецца... І трэба ж было, каб так усё павярнулася.
+09_173.wav	калі так далей пойдзе то наяў хіба чаго добрага пальцамі паказваць стануць смяяцца	Калі так далей пойдзе, то на Яўхіма, чаго добрага, пальцамі паказваць стануць, смяяцца...
+09_174.wav	і сама яна можа найпершая разам з гэтым недарэкам дзятлікам няхай толькі паспрабуюць ці яна ці хто небудзь	І сама яна, можа, найпершая, разам з гэтым недарэкам Дзятлікам... Не, хай толькі паспрабуюць ці яна, ці хто-небудзь
+09_175.wav	пабачаць ён і так даволі цацкаўся з ёй хопіць далікацтва трэба нарэшце ўзяцца рашуча каб пачула з кім жартуе	пабачаць!.. Ён і так даволі цацкаўся з ёй, хопіць далікацтва, трэба нарэшце ўзяцца рашуча, каб пачула, з кім жартуе.
+09_176.wav	узяцца так каб дух ёй зацяло моцна як мужчына прыціхне адразу памякчэе будзь не можа што не памякчэе падумаў я ў хім	Узяцца так, каб дух ёй зацяло. Моцна, як мужчына! Прыціхне адразу. Памякчэе... Буць не можа, што не памякчэе!.. падумаў Яўхім,
+09_177.wav	раптам заўважыўшы што пад'ехаў ужо к свайму гумну сцяпан адчыніў вароты і грузны воз пачаў асцярожна ўцісквацца ў зяпу гумна	раптам заўважыўшы, што пад'ехаў ужо к свайму гумну. Сцяпан адчыніў вароты, і грузны воз пачаў асцярожна ўцісквацца ў зяпу гумна.
+09_178.wav	я ўхім ішоў цяпер наперадзе воза з боч каня паглядваў як уціскваецца воз і на момант на вочы яго насунулася цемра воз закрыў святло што біла з двара	Яўхім ішоў цяпер наперадзе воза, збоч каня, паглядваў, як уціскваецца воз, і на момант на вочы яго насунулася цемра: воз закрыў святло, што біла з двара.
+09_179.wav	калі воз стаў сярод гумна цемра ўжо як бы япала святло зноў ішло ў вароты	Калі воз стаў сярод гумна, цемра ўжо як бы апала святло зноў ішло ў вароты.
+09_180.wav	пасля гарачага пяску і пылу дарогі нагам прыемна было чуць гладкі цвёрды як лёд халадок току свежую прапахлаю зямлёю і збажыною прахалоду гумна што хутка сушыла пот на целе і адзенне	Пасля гарачага пяску і пылу дарогі нагам прыемна было чуць гладкі і цвёрды, як лёд, халадок току, свежую, прапахлую зямлёю і збажыною прахалоду гумна, што хутка сушыла пот на целе і адзенні.
+09_181.wav	яўхім адматаў вяроўкі што завязвалі рубель ззаду кінуў іх на ток зняў рубель і стаў падаваць віламі снапы сцяпану які стаяў цяпер ускрай сцірты што стромка падымалася ў застаронку	Яўхім адматаў вяроўкі, што завязвалі рубель ззаду, кінуў іх на ток, зняў рубель і стаў падаваць віламі снапы Сцяпану, які стаяў цяпер ускрай сцірты, што стромка падымалася ў застаронку.
+09_182.wav	снапы ляжалі роўнымі радамі ўжо да палавіны страхі а яшчэ не ўсё было звезена	Снапы ляжалі роўнымі радамі ўжо да палавіны страхі, а яшчэ не ўсё было звезена.
+09_183.wav	яўхім з радасцю падумаў што поле каля цагельні і ў гэты год не падманула урадзіла ўсім кураням на зайздрасць	Яўхім з радасцю падумаў, што поле каля цагельні і ў гэты год не падманула, урадзіла ўсім Кураням на зайздрасць.
+09_184.wav	палавіну на продаж пусціць можна у гэты год мабыць у цане будзе нават у алешніках не вельмі ўрадзіла	Палавіну на продаж пусціць можно... У еты год, мабуць, у цане будзе нават у Алешніках не вельмі ўрадзіло... Як
+09_185.wav	экспрытна прадаць то разжыцца можна не пагану каня купіць у юрыючых да дрэннага можна	спрытно прадаць, то разжыцца можно непагано! Каня купіць у Юравічах дабрэннага можно,
+09_186.wav	цяліцу ашчэ і на лес адлажыць грошай бо як ні кажы абудавацца прыйдзецца	цяліцу і шчэ й на лес адлажыць грошай... Бо як ні кажы, а будавацца прыйдзецца...
+09_187.wav	калі жаніцца то і будавацца няш на сваю волю на сваю гаспадарку што б там ні было	Калі жаніцца, то і будавацца, не інакш... На сваю волю, на сваю гаспадарку, што б там ні было!..
+09_188.wav	а жаніцца пара даволі пагайсаў пагуляў не да сівых жа валасоў жарабцом бегаць	А жаніцца б пара! Даволі пагайсаў, пагуляў не да сівых жа валасоў жарабцом бегаць...
+09_189.wav	мо тады заразаетае ганна з галавы выйдзе ды выйдзе канешне у пустым полі ўсялякае трасца расце	Мо тады і зараза етая Ганна з галавы выйдзе... Выйдзе, канешне, у пустом полі ўсякая трасца расце!..
+09_190.wav	калі ехалі са сцяпанам назад пад порсткі ляскат драбінак еўхім уявіў як прыедзе з жонкай маладой багатай якую ён прывязе аднекуль можа саміх юравіч	Калі ехалі са Сцяпанам назад, пад порсткі ляскат драбінак Яўхім уявіў, як прыедзе з жонкай, маладой, багатай, якую ён прывязе аднекуль можа, з саміх Юравіч,
+09_191.wav	бо ў куранях пад пару яму вядома нікога няма як павядзе яе на свой ганак пад зайздрасць куранёўскіх нявест	бо ў Куранях пад пару яму, вядома, нікога няма, як павядзе яе на свой ганак пад зайздрослівыя позіркі куранёўскіх нявест...
+09_192.wav	і каб яна канешне была прыятым бачыла маю радасць маю перамогу зноў згадаў я ўхім гану	І кеб яна, канешне, була пры етым, бачыла маю радасць, маю перамогу! зноў згадаў Яўхім Ганну.
+09_193.wav	але радасці ён і тут не пачуў нешта не было ахвоты ўводзіць у хату гэтую невядомаю жонку	Але радасці ён і тут не пачуў нешта не было ахвоты ўводзіць у хату гэту невядомую жонку.
+09_194.wav	не радасць а сум нейкі лажыўся на душу шкадаванне нібы з гэтым вяселлем не набываў атраціў	Не радасць, а сум нейкі лажыўся на душу, шкадаванне нібы з гэтым вяселлем не набываў, а
+09_195.wav	як не хацеў не мог уявіць гэтую сваю будучую жонку чуў і бачыў адну гану	траціў. Як ні хацеў, не мог уявіць гэтую сваю будучую жонку, чуў, бачыў адну Ганну...
+09_196.wav	плынь думак ураз абарвалася калі конь выкаціў калёсы к павароту дарогі за якім можна было ўбачыць чарнушкавую паласу	Плынь думак ураз абарвалася, калі конь выкаціў калёсы к павароту дарогі, за якім можна было ўбачыць Чарнушкаву паласу.
+09_197.wav	яўхім з нецярплівасцю з хваляваннем зірнуў і актам ганна яшчэ з дзятлікам	Яўхім з нецярплівасцю, з хваляваннем зірнуў як там Ганна, яшчэ з Дзятлікам?
+09_198.wav	дзятлікаў ужо не было на чарнушкавай паласе а чарнушкі ўсё жалі я ўхім убачыў ганны што вязала сноп і паспакайнеў	Дзятліка ўжо не было на Чарнушкавай паласе, а Чарнушкі ўсе жалі. Яўхім убачыў Ганну, што вязала сноп, і паспакайнеў.
+09_199.wav	калодучы снапы на воз яўхім заўважыў што ганна адышла ад сваіх узмешкам падалася да лесу	Кладучы снапы на воз, Яўхім заўважыў, што Ганна адышла ад сваіх, узмежкам падалася да лесу.
+09_200.wav	адна куды яна мільганула ў ім цікаўнасць памаліны ці што я ўхім хвіліну сачыў за ёй як бы чакаў адгадкі	Адна!.. Куды яна? мільганула ў ім цікаўнасць. Па маліны, ці што?.. Яўхім хвіліну сачыў за ёй, як бы чакаў адгадкі.
+09_201.wav	ён пачаў хвалявацца ты што слеп не бачыш крыкнуў яўхім у стары корч трымаючы на вілах сноп	Ён пачаў хвалявацца. Ты што? Аслеп? Не бачыш? крыкнуў Яўхіму стары Корч, трымаючы на вілах сноп.
+09_202.wav	еўхім схамянуўся але думка пра тое куды пайшла ганна ўжо не адыходзіла стараючыся класці снапы ў час ловячы тыя моманты калі стары адварочваўся каб узяць сноп	Яўхім схамянуўся, але думка пра тое, куды пайшла Ганна, ужо не адыходзіла. Стараючыся класці снапы ў час, ловячы тыя моманты, калі стары адварочваўся, каб узяць сноп,
+09_203.wav	я ўхім падсачыў куды пайшла ганна думаў як бы хутчэй далажыць воз як адчапіцца ад бацькі вырвацца туды услед за ёю	Яўхім падсачыў, куды пайшла Ганна, думаў, як бы хутчэй далажыць воз, як адчапіцца ад бацькі, вырвацца туды, услед за ёю.
+09_204.wav	ну хопіць нарэшце сказаў глушак стары і яўхім зачапіўшы рубель які яму падаў сцяпан з радасцю саскочыў на пожню стаў борстка ўціскваць воз	Ну, хопіць! нарэшце сказаў Глушак-стары, і Яўхім, зачапіўшы рубель, які яму падаў Сцяпан, з радасцю саскочыў на пожню, стаў борзда ўціскаць воз.
+09_205.wav	яшчэ разок яшчэ камандаваў яўхім сцяпану цягнучы вяроўку так што аж гарэлі рукі	Яшчэ разок! Яшчэ!.. Г-гах!.. камандаваў Яўхім Сцяпану, цягнучы вяроўку так, што аж гарэлі рукі.
+09_206.wav	тузануўшы вяроўку апошні раз яўхім каб не развязалася некалькі разоў спрытна зашмаргануў канец яе на выцертым да бляску рублі пляснуў брата па плячы	Тузануўшы вяроўку апошні раз, Яўхім, каб не развязалася, некалькі разоў спрытна зашмаргнуў канец яе на выцертым да бляску рублі, пляснуў брата па плячы.
+09_207.wav	той да самога мозыра можна весці ён тут жа нагнаў на сябе выгляд паслухмянасці і пакоры насцярожана зірнуў на старога	Да самаго Мозыра можно везці!.. Ён тут жа нагнаў на сябе выгляд паслухмянасці і пакоры, насцярожана зірнуў на старога.
+09_208.wav	арэшынькі нагледзеў на дысь на абручы акурат я ўхім чуў як маці ў ранку прасіла старога набіць новыя абручы на бочку	Арэшынкі нагледзеў надысь... На абручы акурат... Яўхім чуў, як маці ўранку прасіла старога набіць новыя абручы на бочку.
+09_209.wav	рэшынкі знайшоў час нязгодны прабурчаў стары ну час не час ды ненарокам ссякуць	Арэшынкі! Знайшоў час... нязгодна прабурчаў стары. Час не час да ненарокам ссякуць!..
+09_210.wav	удалыя ве��ьмі стары памаўчаў і ўхім зразумеў хітрасць удалася можна пайсці	Удалыя вельмі!.. Стары памаўчаў, і Яўхім зразумеў: хітрасць удалася! Можна пайсці!
+09_211.wav	бяры лейцы сказаў ён сцяпану ўсё з той жа паслухмянасцю нібы перадаваў бацькаў загад	Бяры лейцы! сказаў ён Сцяпану ўсё з той жа паслухмянасцю, нібы перадаваў бацькаў загад.
+09_212.wav	не адвыкаюць навукі мужыцкай на ўсякі выпадак нагадаў ён брату звыклую бацькаву параду	Не адвыкай ад навукі мужыцкай! на ўсякі выпадак нагадаў ён брату звыклую бацькаву параду.
+09_213.wav	старэнне адгукнуўся на гэты сыў хітрык каб не бадзяўся там вельмі вернешся абгледзь тут мо калося дзе небудзь засталося падбяры	Стары не адгукнуўся на гэты сынаў хітрык. Кеб не бадзяўся там вельмі! Вернешся, абгледзь тут мо калоссе дзе-небудзь засталося, падбяры!
+09_214.wav	добра я ўхім пачакаў калі бацька загадае ехаць упёршыся ззаду ў снапы памог каню крануць воз пасля таго як воз крактануў хітнуўся рушыў яшчэ некалькі крокаў прайшоў услед	Добра... Яўхім пачакаў, калі бацька загадае ехаць, упёршыся ззаду ў снапы, памог каню крануць воз, пасля таго як воз крактануў, хітнуўся, рушыў, яшчэ некалькі крокаў прайшоў услед,
+09_215.wav	усё памагаючы плячом калі ж адстаў якім кінуў на бацьку зладзейкаваты позірк і ледзь стрымліваючы вялікі прыліў нецярплівасці хутка пайшоў к лесу	усё памагаючы плячом. Калі ж адстаў, Яўхім кінуў на бацьку зладзейкаваты позірк і, ледзь стрымліваючы вялікі прыліў нецярплівасці, хутка пайшоў к лесу.
+09_216.wav	ішоў ён не проста туды дзе хавалася ганна а бліжэй к сваёй паласе асцерагаючыся лішне цікаўных людскіх вачэй	Ішоў ён не проста туды, дзе схавалася Ганна, а бліжэй к сваёй паласе асцерагаючыся лішне цікаўных людскіх вачэй,
+09_217.wav	чым бліжэй падыходзіў да лесу тым мацнелі ў яго гарачае хваляванне неспакой і нецярплівасць якія гналі яго хутчэй хутчэй	думаў падабрацца к Ганне нявідна, лесам. Чым бліжэй падыходзіў да лесу, тым мацнелі ў яго гарачае хваляванне, неспакой і нецярплівасць, якія гналі яго хутчэй, хутчэй!
+09_218.wav	у яго ледзь хапіла развагі каб не пабегчы хутчэй пакуль не адышла далёка не прапала ў зарасніку зойдзе залезе ў гушчар век не знойдзеш	У яго ледзь хапіла развагі, каб не пабегчы. Хутчэй, пакуль не адышла далёка, не прапала ў зарасніку: зойдзе, залезе ў гушчар век не знойдзеш!..
+09_219.wav	ледзь дапаў да лесу парывіста нырнуў у жаданую засень нарэшце можна пабегчы не асцерагацца людскіх вачэй	Ледзь дапаў да лесу, парывіста нырнуў у жаданую засень: нарэшце можна пабегчы, не асцерагацца людскіх вачэй.
+09_220.wav	хацеў быў адразу ж кінуцца ў зараснікі і раптам хіснуўся назад як бы наткнуўся на дрэва	Хацеў быў адразу ж кінуцца ў зараснікі і раптам хіснуўся назад, як бы наткнуўся на дрэва:
+09_221.wav	насустрач трэба ж каб так не ў час выскачыла хадосі	насустрач трэба ж, каб так не ў час! выскачыла Хадося.
+09_222.wav	яўхімку кінулася хадось каб яму гэ��а было так неспадзявана і недарэчна	Яўхімко! кінулася Хадоська к яму. Гэта было так неспадзявана і недарэчна,
+09_223.wav	што я ў хім момант як бы нічога не цяміў а ты чаго тут	што Яўхім момант як бы нічога не цяміў. А-а!.. Ты... чаго тут?..
+09_224.wav	так зайшла от захацелася от сама незнаю чаму я і зайшла нібы чула сэрца	Так, зайшла от! Захацелася от, сама не знаю чаму! Я і зайшла! Нібы чуло сэрца!..
+09_225.wav	яна гаварыла з радасцю але я ўхіму чуўся ў яе голасе нейкі затоены сум	Яна гаварыла з радасцю, але Яўхіму чуўся ў яе голасе нейкі затоены сум.
+09_226.wav	і праўду яна паскардзілася ўслед я ўжо так нудзіцца пачала губы хадоскі вінавата скрывіліся	І праўда, яна паскардзілася ўслед: Я ўжэ так нудзіцца пачала! Губы Хадоські вінавата скрывіліся.
+09_227.wav	з гэтай журботнай дзіўна застылай усмешкай яна ступіла да яўхіма хацела відаць прытуліцца да яго	З гэтай журботнай, дзіўна застылай усмешкай яна ступіла да Яўхіма, хацела, відаць, прытуліцца да яго,
+09_228.wav	але я ў хім адкаў вачыма ўбок ды чаго людзей не сорам	але Яўхім адкаснуўся, павёў вачыма ўбок: Т-ты чаго?!. Людзей не сорам? А
+09_229.wav	нашто мне людзі адказала яна раптам з адчаем і нейкай рашучасцю якая насцярожыла яго	што мне людзі!.. адказала яна раптам з адчаем і нейкай рашучасцю, якая насцярожыла яго.
+09_230.wav	ну калі табе ўсё адно то мне не ўсё адно я ўхім заўважыў што твар яе блеклы нездаровы	Калі табе ўсё адно, то мне не ўсё адно!.. Яўхім заўважыў, што твар яе блеклы, нездаровы,
+09_231.wav	вочы запалі шчокі адвіслі нібы не дзяўчына яблыка на ліўное а адчэзлая падалка	вочы запалі, шчокі адвіслі нібы не дзяўчына, яблыка наліўное, а чэзлая падалка.
+09_232.wav	і ўся яна як ён дасюль не бачыў была нейкай зморшчаная як бы хворая без надзеі як бы без крыві	І ўся яна як ён дасюль не бачыў? была нейкая зморшчаная, як бы хворая без надзеі, як бы без крыві
+09_233.wav	непрывабнае непрыемнае нават агіднае ну і на што ён звязаўся з ёю	непрывабная, непрыемная. Нават агідная. Нашто ён звязаўся з ёю,
+09_234.wav	даў ёй хадзіць з ім ліпнуць ну што было тады ў саломе тое было бедаваць няма чаго але чаму ён пасля яшчэ важдаўся з ёю	даў ёй хадзіць з ім, ліпнуць? Ну, што было тады ў саломе, тое было, бедаваць няма чаго. Але чаму ён пасля яшчэ важдаўся з ёю,
+09_235.wav	плаціў зарэдкія ўцехі з ёй такой вялікай цярплівасцю слухаў яе бясконцыя страхі папрокі напамінкі суцішаў слёзы	плаціў за рэдкія ўцехі з ёю такой вялікай цярплівасцю, слухаў яе бясконцыя страхі, папрокі, напамінкі, суцішаў слёзы.
+09_236.wav	замест каб адразу адрэзаць ад шыць ну бачыў жа як ліпне дык неш вясной трэба было яшчэ і ў свіран ноччу прывесці	Замест таго каб адразу адрэзаць, адшыць. Бачыў жа, як ліпне!.. Дык не ж, вясной трэба было яшчэ і ў свіран ноччу прывесці!
+09_237.wav	добра што не падгледзеў ніхто дурань дурань не хадзі за мной сказаў ёй строга хопіць	Добра, што не падгледзеў ніхто!.. Дурань, дурань!.. Не хадзі за мной! сказаў Яўхім строга. ��опіць!
+09_238.wav	а ці я ж хаджу і так жанкі языкі чэшуць і ніхто не чэшы выдумляеш ты	А ці ж я хаджу!.. І так жанкі языкі чэшуць!.. І ніхто не чэша!.. Выдумляеш ты!..
+09_239.wav	здаецца табе ніхто нічога не кажа не хадзі даўно б здаецца час зразумець што не пара яму што кончана ўсё дыкнеш бегай як сабака і глядзі як сабака	Здаецца табе! Ніхто нічога не кажа! Не хадзі! Даўно б, здаецца, час зразумець, што не пара яму, што кончана ўсё, дык не ж бегае, як сабака! І глядзіць, як сабака!
+09_240.wav	забудзь ён хацеў пайсці далей але яна ўхапілася за руку спалохала крыкнула яўхімку	Забудзь! Ён хацеў пайсці далей. Але яна ўхапілася за руку, спалохана крыкнула: Яўхімко-о!
+09_241.wav	а адыдзі сказаў я ўхім хацеў узяць ад яе руку яна не пусціла ухапілася другой за пінжак я ўхімку я	Адыдзі, сказаў! Яўхім хацеў узяць ад яе руку, яна не пусціла. Ухапілася другой за пінжак. Яўхімко, я...
+09_242.wav	хадоська захліпвалася ад слёз ды пусці я ўхімку я	я... Хадоська захліпвалася ад слёз. Пусці! Яўхімко! Я... Я грубая!
+09_243.wav	грубая як ні быў рашучы настроены яўхім ён на момант абмяк	Цяжарная. Як ні быў рашуча настроен Яўхім, ён на момант абмяк.
+09_244.wav	што я ў хім паглядзеў на яе зразумеў кажа праўду	Што? Яўхім паглядзеў на яе, зразумеў: кажа праўду.
+09_245.wav	вочы пачырванелыя ад слёз скрыўлены болем рот мокрыя дрыготкія як студзіна шчокі ўва ўсім было відаць вялікае гора	Вочы пачырванелыя ад слёз, скрыўлены болем рот, мокрыя, дрыготкія, як студзіна, шчокі ва ўсім было відаць вялікае гора.
+09_246.wav	яна ўся курчылася дрыжала ад бяды ад пакуты вось значыцца чаму яна такая хваравітая	Яна ўся курчылася, дрыжала ад бяды, ад пакуты. Вось, значыцца, чаму яна такая хваравітая!
+09_247.wav	дабегаўся дагуляўся дакруціўся так што далей ужо няма куды	Дабегаўся, дагуляўся! Дакруціўся так, што далей ужо няма куды!
+09_248.wav	як выкруціцца невядома добра што хоць ніхто не бачыў як у свіран хадзілі	Як і выкруціцца, невядома! Добра, што ніхто не бачыў, як у свіран хадзілі!
+09_249.wav	убачыць усе ўбачыць не адышоў свой час дурань	Убачаць, усе ўбачаць!.. Не адышоў у свой час, дурань!
+09_250.wav	як жа цяпер быць што рабіць нагуляла значыцца цяпер шукаеш хто вінаваты	Як жа цяпер быць? Што рабіць?.. Нагуляла, значыцца?.. Цяпер шукаеш, хто вінаваты?..
+09_251.wav	я ўхім ко застагнала хадоська бойся бога ці ж яшчэ з кім акрамя цябе	Яўхімко! застагнала Хадоська. Бойся Бога! Ці ж я шчэ з кім, акрамя цябе?
+09_252.wav	ну а хто знае толькі ад мяне не магло я ўхімко але я ўхім не хацеў ужо слухаць	А хто знае! Толькі ад мяне не магло! Яўхімко! Але Яўхім не хацеў ужо слухаць.
+09_253.wav	кіўнуўшы яе ззаду ён аднак неўзабаве прыпыніўся вярнуўся да яе што ляжала ўткнуўшы галаву ў траву захліпаючыся ад адчаю	Кінуўшы яе ззаду, ён, аднак, неўзабаве прыпыніўся, вярнуўся да яе, што ляжала, уткнуўшы галаву ў траву, захліпаючыся ад адчаю,
+09_254.wav	прамовіў мякчэй ну от што вазьміся за розум калі не хочаш каб людзі смяяліся	прамовіў мя��чэй: От што! Вазьміся за розум, калі не хочаш, кеб людзі смяяліся!
+09_255.wav	ён пачакаў калі хадочка сціхне але зразумеў што не дачакаецца азірнуўся сказаў нецярпліва	Ён пачакаў, калі Хадоська сціхне, але зразумеў, што не дачакаецца, азірнуўся, сказаў нецярпліва:
+09_256.wav	у глінішчах е знахарыха хадучка як бы слухаць не хацела яго шчырай парады	У Глінішчах е знахарыха... Хадоська як бы і слухаць не хацела яго шчырай парады.
+09_257.wav	о ты жадай ты дабра ёй спрабуй дапамагчы гэтай слязліўцы ўсё ж са злосцю дагаварыў	От і жадай ты дабра ёй, спрабуй памагчы гэтай слязліўцы! Усё ж са злосцю дагаварыў:
+09_258.wav	яна этумент выкіне чуеш кадочку ў адказ толькі прастагнала	Яна ето ўмэнт!.. Выкіне!.. Чуеш? Хадоська ў адказ толькі прастагнала.
+09_259.wav	яўхім пастаяў трохі потым як бы пабачыўшы што ваш дацца больш няма ніякай карысці пайшоў сваёй дарогай	Яўхім пастаяў трохі, потым, як бы пабачыўшы, што важдацца больш няма ніякай карысці, пайшоў сваёй дарогай.
+09_260.wav	а чорт думаў ён прадзіраючыся праз хмызняк трэба ж так выйшло	От чорт! думаў ён, прадзіраючыся праз хмызняк. Трэба ж, кеб так выйшло!
+09_261.wav	было ж кеп што асаблівае кіб любоў там якая ці што кеп хоць сох так як паета і паганне	Було ж кеб што асаблівае, кеб любоў там якая, ці што. Кеб хоць сох так, як па етай, па Ганне!
+09_262.wav	дык неш балаўство адно а цяпер от думай чакай чым кончыцца	Дак не ж, балаўство адно... А цяпер от думай! Чакай, чым кончыцца!..
+09_263.wav	настрой быў цяпер зусім не такі як да сустрэчы з хадочкай сапсаваны быў настрой	Настрой быў цяпер зусім не такі, як да сустрэчы з Хадоськай, сапсаваны быў настрой.
+09_264.wav	яўхім ад гэтага неўзабаве нават стаў у зарасніку задумаўся ісці ці не ісці цяпер шукаць гану	Яўхім ад гэтага неўзабаве нават стаў у зарасніку, задумаўся: ісці ці не ісці цяпер шукаць Ганну?
+09_265.wav	ужо як і не было нядаўняй нецярплівасці і лёгкасці да ўсяго прыйшла неспакойная думка	Ужо як і не было нядаўняй нецярплівасці і лёгкасці да ўсяго прыйшла неспакойная думка:
+09_266.wav	кеп хоць не расплакалася я тая слязліўка перад ганай яны ж як ніяк прыяцелькі	Кеб хоць не расплакалася етая слязліўка перад Ганнай... Яны ж як-ніяк прыяцелькі... Але
+09_267.wav	але думаў трывожыўся я ў хім нядоўга хадоська то адно аганна зусім іншае	думаў, трывожыўся Яўхім нядоўга. Хадоська то адно, а Ганна зусім іншае.
+09_268.wav	што ж яму цяпер і глядзець ні на кога няможна манахам стаць у маладыя свае гады ад таго што нейкая дурніца прыліпла	Што ж яму цяпер і глядзець ні на кога няможна? Манахам стаць у маладыя свае гады? Ад таго, што нейкая дурніца прыліпла?
+09_269.wav	і наогул хіба гэта мужчынская справа за дзеўку думаць сама прыдбала сама няхай думае як збыць	І наогул, хіба гэта мужчынская справа за дзеўку думаць? Сама прыдбала, сама няхай і думае, як
+09_270.wav	я ў хім палез далей праз зарасніка азірнуўся прыслухаўся дзе яна	збыць!.. Яўхім палез далей праз зараснік азірнуўся, прыслухаўся, дзе яна,
+09_271.wav	нячэпнае чарнушка ганна ўбачыўшы яго не здзівілася не занепакоілася	неадчэпная Чарнушка? Ганна, убачыўшы яго, не здзівілася, не занепакоілася
+09_272.wav	зірнула абыякава і зноў стала выглядаць і выбіраць маліны кусты былі цёмныя густыя яна разводзіла лісце даставала ягаду за ягады і клала ў жменю	зірнула абыякава і зноў стала выглядваць, выбіраць маліны. Кусты былі цёмныя, густыя яна разводзіла лісце, даставала ягаду за ягадай, клала ў жменю.
+09_273.wav	еўхін пастаяў чуючы ў сабе недарэчную нясмеласць падышоў даганы сказаў лагодны	Яўхім пастаяў, чуючы ў сабе недарэчную нясмеласць, падышоў да Ганны, сказаў
+09_274.wav	памагчы можа а мне самой не атрудна адказала яна разумеючы яго няхітры подступ	лагодна: Памагці, можа? А мне і самой не трудно! адказала яна, разумеючы яго няхітры подступ.
+09_275.wav	яна нават не зірнула на яго як і раней выглядвала выбірала маліны я ў хім побач з ёй таксама пацягнуўся за ягадай	Яна нават не зірнула на яго як і раней, выглядвала, выбірала маліны. Яўхім побач з ёй таксама пацягнуўся за ягадай.
+09_276.wav	усё такі з памочнікам спарней ну гледзячы які памочнік ну хіба павяны паспрабаваў ён пажартаваць	Усё-такі з памочнікам спарней! Гледзячы які памочнік!.. А хіба паганы? паспрабаваў ён пажартаваць.
+09_277.wav	добры значыцца любіць аржаная каша сама сябе хваліць ну чаго ж і не пахваліць цябе калі другія не хваліць можаш е за што	Добры, значыцца?.. Любіць аржаная каша сама сябе хваліць! А чаго і не пахваліць сябе, калі другія не хваляць. Можа ж, і е за што! Уга!
+09_278.wav	ога толькі сказала яна з насмешкай я ўхіму кінулася ў вочы пад парванай ніжэй пляча зрэбнай кофтай	толькі і сказала яна з насмешкай. Яўхіму кінулася ў вочы, пад парванай ніжэй пляча зрэбнай кофтай,
+09_279.wav	паска смуглай скуры і горла перахапіла гарачая рэўнасць	паска смуглай скуры, і горла перахапіла гарачая рэўнасць.
+09_280.wav	дзятлік твой можа лепей ганна адказала спакойна як для каго назагарэлай аж чорнай шыі яе	Дзятлік твой, можа, лепей? Ганна адказала спакойна: Як для каго... На загарэлай, аж чорнай шыі яе
+09_281.wav	пад зборам павязаных паркалёвай хустачкай чорнай з бляскам валасоў віўся лёгкі дзіўны светлы пушок	пад зборам павязаных паркалёвай хустачкай чорных, з бляскам валасоў віўся лёгкі, дзіўна светлы пушок.
+09_282.wav	ні да чаго ўсё ето прамовіў ён як мог весела бесклапотна што не да чаго	Ні да чаго ўсё ето! прамовіў ён як мог весела, бесклапотна. Што ні да чаго?
+09_283.wav	ты выдубляеш сама не знаеш што усё адно не выкруцішся а цябе ад мяне	Выдумляеш, сама не знаеш што! Усё адно не выкруцішся! Ад цябе? Ад мяне.
+09_284.wav	ога спужаў ганна засмяялася смех гэты распаліў упартасцю ім а што ты такое асобае	Уга! Спужаў! Ганна засмяялася, і смех гэты распаліў упартасць у ім. А што ты такое асобае?
+09_285.wav	не дзеўка хіба дзеўка то дзеўка ды і куры кажуць не ўсе рабыя не адзінакія	Не дзеўка хіба? Дзеўка-то дзеўка. Ды і куры, кажуць, не ўсе рабыя. Не адзінакія...
+09_286.wav	не адзінакія можа і дзеўкі не ўсе шмуць як хадоська я ў хім ад нечаканасці ажаня меў	Не адзінакія, можа, і дзеўкі?.. Не ўсе ж, мабуць, як... Хадоська?! Яўхім ад нечаканасці аж анямеў.
+09_287.wav	нае знае ўжо чаму ж яна ўспомніла выказала ята слязліўка	Знае? Знае ўжэ! Чаму яна ўспомніла? Выказала ета слязліўка?
+09_288.wav	трэба было ўсё ж нешта рабіць выбірацца з пасткі можа яна гэта проста так незнарок сказала	Трэба было ўсё ж нешта рабіць, выбірацца з пасткі. Можа, яна гэта проста так, незнарок сказала?
+09_289.wav	можа яна і не ведае ўсяго ночка што прамовіў ён насцярожаны	Можа, яна і не ведае ўсяго? Хадоська што? прамовіў ён насцярожана.
+09_290.wav	адоскае канечне дзеўка не паганая не супроць толькі не дадушы	Хадоська, канешне... дзеўка... непаганая... Не супроць... Толькі не да
+09_291.wav	ужо не да душы ну а калі яна была да душы так толькі што хілілася каб мне крыўдзіць шкода было ну не гнаў няхай хіліцца мне што	душы... Ужэ не да душы? А калі яна була да душы?.. Так толькі, што хілілася ка мне, а крыўдзіць шкода було... Не гнаў... Няхай хіліцца, мне што?..
+09_292.wav	ганна зірнула на яго як бы хацела пабачыць праўду ці няпраўду кажа але не прамовіла ні слова	Ганна зірнула на яго, як бы хацела пабачыць праўду ці няпраўду кажа, але не прамовіла ні слова,
+09_293.wav	і яўхім паспакайнеў не знае колькі часу рвалі маліны моўчкі	і Яўхім паспакайнеў: не знае. Колькі часу рвалі маліны моўчкі.
+09_294.wav	як і ганна ён набіраў поўную жменю ссыпаў у гладышку што стаяла каля яе ў траве	Як і Ганна, ён набіраў поўную жменю, ссыпаў у гладышку, што стаяла каля яе ў траве.
+09_295.wav	яна не хваліла яго не пярэчыла як бы не заўважала калі нікалі было так што рукі сутыкаліся і хоць яна адразу ж адхіляла свае як бы дакрануўшыся да чагосьці непрыемнага	Яна не хваліла яго, не пярэчыла, як бы і не заўважала. Калі-нікалі было так, што рукі іх сутыкаліся, і, хоць яна адразу ж адхіляла свае, як бы дакрануўшыся да чагосьці непрыемнага,
+09_296.wav	я ўхім чуў як у ім горача нецярпліва дрыжыць усярэдзіне сохне ў горле	Яўхім чуў, як у ім горача, нецярпліва дрыжыць усярэдзіне, сохне ў горле.
+09_297.wav	яна была так блізка такая завабная такая жаданая нават у сваім	Яна была так блізка, такая завабная, такая жаданая нават у сваім
+09_298.wav	аб шматтаным зрэб'і чым больш яўхім кратком глядзеў на яе тым больш ссохла ў горле цяжэй было зноў завязаць гаворку	абшматаным зрэб'і. Чым больш Яўхім крадком глядзеў на яе, тым больш сохла ў горле, цяжэй было зноў завязаць гаворку.
+09_299.wav	тут не такая другая выціснуў ён стараючыся гаварыць як бы жартам	Ты от не такая... Другая!.. выціснуў ён, стараючыся гаварыць як бы жартам.
+09_300.wav	і што ў цябе такое кеп знаць чым то мяне прысушыла	І што ў цябе такое, кеб знаць? Чым ты мяне прысушыла?
+09_301.wav	відаць што высах адны шчэлепы а хіба не ты мабыць у глінішчанскай знахаркі зелле такое ўзяла	Відаць, што в��сах! Адны шчэлепы! А хіба не?.. Ты, мабуць, у глінішчанскай знахаркі зелле такое ўзяла!
+09_302.wav	пляцешней вам ведама што я пляту сказала я ўхім раптам абхапіў яе адной рукой за плечы другой за шыю неспадзеўкі горача зашаптаў ганна	Пляцеш немаведамо што! Я пляту? Сказала!.. Яўхім раптам абхапіў яе, адной рукой за плечы, другой за шыю, неспадзеўкі горача зашаптаў: Ганна!..
+09_303.wav	гануля ён хацеў прытуліць да сябе алеганна ўпёрлася яму локцем у грудзі	Гануля!.. Ён хацеў прытуліць да сябе, але Ганна ўперлася яму локцем у грудзі.
+09_304.wav	ты чаго я то пастой не цяпер ужо не абдурыш ён паспрабаваў усміхнуцца але ўсмешка выйшла невясёлае крывае	Ты чаго ето?!. Пастой! Не, цяпер ужэ не абдурыш! Ён паспрабаваў усміхнуцца, але ўсмешка выйшла невясёлая, крывая.
+09_305.wav	а нашто мне абдурваць яна паморшчылася як ад болю ды не цісне дыхнуць няма і адчуеш	А нашто мне абдурваць? Яна паморшчылася, як ад болю. Не цісні!.. Дыхнуць няма як!.. Чуеш?!.
+09_306.wav	усё адно не пушчу дурны ты гляджу як прамовіла яна цяжка дыхаючы дзей богу	Усё адно не пушчу... Дурны ты, гляджу я... прамовіла яна, цяжка дыхаючы. Ей-богу...
+09_307.wav	от так з выгляду галава ні качан а розуму як у дзіцяці пазычаць не стану хопіць на мяне	Так з выгляду галава, не качан... а розуму як у дзіцяці... Пазычаць не стану... Хопіць на мяне...
+09_308.wav	яна адразу ўхапілася за яго словы малавату не пашкодзіла б і пазычыць вырас да неба а як да каторыя дзеўкі падысці не знаеш думаеш сілы ўсё можна	Яна адразу ўхапілася за яго словы: Малавато... Не шкодзіла б і пазычыць... Вырас да неба, а як да каторай дзеўкі падысці не знаеш... Думаеш, сілаю ўсё можно...
+09_309.wav	ад чаго ж калі сілае еўхім пацягнуўся пацалаваць яе але яна адкінула галаву не дастаць	А чаго ж калі сіла е... Яўхім пацягнуўся пацалаваць яе, але яна адкінула галаву не дастаць.
+09_310.wav	чаго з насмешкай як старэйшая прамовіла яна то ты відаць што розуму аж лішне	Чаго, чаго! з насмешкай, як старэйшая, прамовіла яна. То-та і відно, што розуму аж лішне...
+09_311.wav	як няцяжка было думаць я ў хіму ён заўважыў што гаворыць яна не таму што і хочацца гаварыць гэта	Як ні цяжка было думаць Яўхіму, ён заўважыў, што гаворыць яна не таму, што ёй хочацца гаварыць гэта,
+09_312.wav	што за насмешліва павучальнай гаворкай яе тоіцца незразумелая хітрасць	што за насмешліва-павучальнай гаворкай яе тоіцца незразумелая хітрасць.
+09_313.wav	з панталыку збіць хоча ці што но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но но хопіць позна вучыць	З панталыку збіць хоча, ці што? Ну, ну, хопіць! Позно вучыць!..
+09_314.wav	а не шкодзела б зноў падхапіла яна укалола бо мабыць другія не навучылі хочаш навучу	А не шкодзіло б! зноў падхапіла яна. Укалола: Бо, мабуць, другія не навучылі?.. Хочаш, навучу?..
+09_315.wav	дарэмна стараешся сказаў ён тонам пераможцы які добра бачыць чужыя хітрыкі	Дарэмно стараешся! сказаў ён тонам пераможцы, які добра бачыць ч��жыя хітрыкі.
+09_316.wav	хочаш скажу як да мяне падступіцца да цябе хоць я ўхіму здалося што і тут тоіцца нейкі разлік	Хочаш, скажу, як... да мяне падступіцца?.. Да цябе? Хоць Яўхіму здалося, што і тут тоіцца нейкі разлік,
+09_317.wav	словы гэтыя ўсё ж зацікавілі яго сказаць вянна паварухнулася папрасіла ты пусці то так няёмка	словы гэтыя ўсё ж зацікавілі яго. Сказаць? Ганна паварухнулася, папрасіла: Ты пусці, а то так няёмка...
+09_318.wav	і не думай ну дык што трэба кеп ты палюбіла што скажу	І не думай!.. Ну, дак што трэба, кеб ты палюбіла? Што? Скажу!.. Яна
+09_319.wav	яна цвёрда зірнула яму вочы адно дабрата па добраму кеп	цвёрда зірнула яму ў вочы. Адно дабрата! Па-добраму кеб! А-а...
+09_320.wav	а я думаў чорт знае што засмяяўся яўхім ён моцнай сваёй далоні прыціснуў да сябе яе галаву хацеў пацалаваць	А я думаў, чорт знае што! засмяяўся Яўхім. Ён моцнай сваёй далоняй прыціснуў да сябе яе галаву, хацеў пацалаваць.
+09_321.wav	людзі жахнулася яна як бы кагосьці заўважыўшы але я ў хім і не азірнуўся	Людзі!.. жахнулася яна, як бы кагосьці заўважыўшы. Але Яўхім і не азірнуўся:
+09_322.wav	вочаны не абдурыш ён сілком пацалаваў яе ў шчаку і ў той жа момант ганна так ірванулася	Вучаны! Не абдурыш! Ён сілком пацалаваў яе ў шчаку. У той жа момант Ганна так ірванулася,
+09_323.wav	што яўхім ледзь утрымаў яе але ўсё ж утрымаў бачачы як пацямнеў ад натугі і злосці смуглы твар яе	што Яўхім ледзь утрымаў яе, але ўсё ж утрымаў. Бачачы, як пацямнеў ад натугі і злосці смуглы твар яе,
+09_324.wav	ён з гордасцю ўхмыльнуўся ну што паспрабавала падужацца	ён з гордасцю ўхмыльнуўся: што, паспрабавала падужацца? Пусці!..
+09_325.wav	пусці глянула яна наўхіма гарачымі поўнымі нянавісці вачыма калі ён убачыў гэты яе позірк	глянула яна на Яўхіма гарачымі, поўнымі нянавісці вачыма. Калі ён убачыў гэты яе позірк,
+09_326.wav	у яго раптам як бы паслабелі рукі можа і праўда пусціць можа лепей па добраму з ёй	у яго раптам як бы паслабелі рукі: можа, і праўда пусціць? Можа, лепей па-добраму з ёй?
+09_327.wav	але хто гэта ў каранях з добрых сапраўдных хлопцаў саступаў дзяўчатам рабіў як яны хочуць	Але хто гэта ў Куранях з добрых, сапраўдных хлопцаў саступаў дзяўчатам, рабіў, як яны хочуць?
+09_328.wav	мужчына ёсць мужчына я ўхім бачыў як б'ецца часта жылка ў яе на шыі	Мужчына ёсць мужчына... Яўхім бачыў, як б'ецца часта-часта жылка ў яе на шыі,
+09_329.wav	адчуваў плечы грудзі усё яе пругкае дужае жаданае цела што столькі часу нядольна трывожыла не давала ні ўдзення ў ночы спакою	адчуваў плечы, грудзі, усё яе пругкае, дужае, жаданае цела, што столькі часу неадольна трывожыла, не давала ні ўдзень, ні ўночы спакою.
+09_330.wav	ён столькі трызніў аб гэтай хвіліне і вось нарэшце ганна не ў сне а ўявіў яго руках	Ён столькі трызніў аб гэтай хвіліне, і вось нарэшце Ганна не ў сне, а ў яве у яго руках!..
+09_331.wav	не хай хоць што ён не пусціць яе хай знае што такое яўхім яго абдымкі	Не, хай хоць што, ён не пусціць яе! Хай знае, ш��о такое Яўхім, яго абдымкі,
+09_332.wav	другі раз можа будзе мякчэйшыя шанаваць больш стане ап'янелы ад яе блізкасці	другі раз, можа, будзе мякчэйшая, шанаваць больш стане. Ап'янелы ад яе блізкасці,
+09_333.wav	я ўхім жыў цяпер нейкім дзікім шалам дзікай радасцю сваёй сілы ўлады над здабычай сваёй	Яўхім жыў цяпер нейкім дзікім шалам, дзікай радасцю сваёй сілы, улады над здабычай сваёй...
+09_334.wav	пусці плюнуў што яна магла яшчэ зрабіць чым заступіцца за сябе бяссільнаю перад ім	Пусці!.. Плюну!.. Што яна магла яшчэ зрабіць, чым заступіцца за сябе, бяссільную перад ім?
+09_335.wav	бачачы што ён як і раней не паслабляе рук поўнае крыўды злосці на сваю бездапаможнасць на яго перавагу ганна з роспаччу і нянавісцю плюнула яму ў твар проста ўтхарыныя вочы	Бачачы, што ён, як і раней, не паслабляе рук, поўная крыўды, злосці на сваю бездапаможнасць, на яго перавагу, Ганна з роспаччу і нянавісцю плюнула яму ў твар, проста ў тхарыныя вочы!
+09_336.wav	я ўхім як бы яго ўдарылі тузануўся гнеў на прахрыпеў	Яўхім, як бы яго ўдарылі, тузануўся, гнеўна прахрыпеў: А,
+09_337.wav	ах дык ты за ўсёй сілай з ярасцю сагнуў яе ў стане кінуў на траву	дак ты!.. са ўсёй сілы, з ярасцю сагнуў яе ў стане, кінуў на траву.
+09_338.wav	яны ўпалі разам ганна горача дыхаючы задыхаючыся спрабавала вырваць з яго абдымкаў рукі упіралася як магла ў грудзі яму збіраючы ўсю сваю сілу білася	Яны ўпалі разам Ганна, горача дыхаючы, задыхаючыся, спрабавала вырваць з яго абдымкаў рукі, упіралася, як магла, у грудзі яму, збіраючы ўсю сваю сілу, білася
+09_339.wav	адкінуць хто б мог падумаць што яна такая дужая гэткая ганарлівая чарнушка	адкінуць. Хто б мог падумаць, што яна такая дужая, гэтая ганарлівая Чарнушка,
+09_340.wav	распалены злосцю яе гарачай блізкасцю яўхім ледзь ледзь мог утрымаць яе	распалены злосцю, яе гарачай блізкасцю, Яўхім ледзь-ледзь мог утрымаць яе.
+09_341.wav	ён усё больш шалеў ад яе блізкасці ад барацьбы з ёю ужо ні аб чым не думаў у галаве быў нейкі гарачы важкі туман было толькі адно тупое жаданне не даць ёй вырвацца не выпусціць адужаць	Ён усё больш шалеў ад яе блізкасці, ад барацьбы з ёю. Ужо ні аб чым не думаў, у галаве быў нейкі гарачы, важкі туман. Было толькі адно тупое жаданне не даць ёй вырвацца, не выпусціць, адужаць...
+09_342.wav	у шалі барацьбы сам не ведаў як гэта здарылася на момант узняў руку каб выцерці вочы	У шале барацьбы сам не ведаў, як гэта здарылася, на момант узняў руку, каб выцерці вочы:
+09_343.wav	чаму тады захацелася зрабіць гэта ён і потым зразумець не мог можа быць што вочы туманіў пот а можа нават пасмачуба ўпала на іх не мог прыпомніць	чаму тады захацелася зрабіць гэта, ён і потым зразумець не мог. Можа быць, што вочы туманіў пот. А можа, нават пасма чуба ўпала на іх, не мог прыпомніць.
+09_344.wav	усё было як у трызненні ды як тут успомняць калі ў наступны момант здарылася такое што ўраз забылася ўсё на свеце	Усё было як у трызненні. Ды і як тут успом��іць, калі ў наступны момант здарылася такое, што ўраз забылася ўсё на свеце.
+09_345.wav	ён управіўся яшчэ заўважыць як яна спрытна выхапіла руку з пад яго але апярэдзіць яе не змог	Ён управіўся яшчэ заўважыць, як яна спрытна выхапіла руку з-пад яго, але апярэдзіць яе не змог.
+09_346.wav	не змог уцяміць нічога як нос хруснуў ад болю аж зацяло дыханне	Не змог уцяміць нічога, як нос хруснуў. Ад болю аж зацяло дыханне.
+09_347.wav	я ўхім мімаволі адхіснуўся боль сляпіў ламаў пераносіцу лоб	Яўхім мімаволі адхіснуўся боль сляпіў, ламаў пераносіцу, лоб.
+09_348.wav	хапіўся рукамі спалохана памацаў нос думаў пераламала не нос быў цэлы але ж боль які ішоў	Хапіўся рукамі, спалохана памацаў нос думаў, пераламала. Не, нос быў цэлы, але ж боль, боль які ішоў!..
+09_349.wav	трывожна мацаючы твар як бы шукаючы я ўхім знайшоў над губамі штосьці ліпкае	Трывожна мацаючы твар, як бы шукаючы, Яўхім знайшоў над губамі штосьці ліпкае
+09_350.wav	ішла кроў кепт трохі твар пакалечыла б гадаўка падумаў яўхім кідаючы на ганны люты позірк	ішла кроў. Кеб трохі, твар пакалечыла б, гадаўка! падумаў Яўхім, кідаючы на Ганну люты позірк.
+09_351.wav	яна была ўжо наводдаль сядзела наўколінцах трымала напагатове сук глядзела насцярожыла непадступна гатовая ўскочыць адбівацца гатовая на ўсё	Яна была ўжо наводдаль, сядзела наўколенцах, трымала напагатове сук. Глядзела насцярожана, непадступна, гатовая ўскочыць, адбівацца, гатовая на ўсё.
+09_352.wav	кофта ад пляча грудзей была разадрана яна перахапіўшы яўхімаў позірк прыклала да смуглай голай паскі руку	Кофта ад пляча да грудзей была разадрана, і яна, перахапіўшы Яўхімаў позірк, прыклала да смуглай голай паскі руку.
+09_353.wav	ледзь толькі я ўхім варухнуўся ганна прыпаднялася ўскінула сук падыдзі толькі	Ледзь толькі Яўхім варухнуўся, Ганна прыпаднялася, ускінула сук. Падыдзі толькі!
+09_354.wav	я ўхім абыякава сеў трэба ты мне ён не маніў яму і праўду не хацелася ўжо зноў пачынаць валтузню з ёю	Яўхім абыякава сеў. Трэба ты мне!.. Ён не маніў: яму і праўда не хацелася ўжо зноў пачынаць валтузню з ёю.
+09_355.wav	раптам прапала ўсякая цікавасць да ганны экбаку пятая нага так і мне трэба	Раптам прапала ўсякая цікавасць да Ганны. Як сабаку пятая нага, так ты мне трэба!..
+09_356.wav	рукі ледзь не папераломваў кныр паганы засляпіў вочы і лезе жрабец дурны думае ўсё яму можна	Рукі ледзь не папераломваў, кныр паганы!.. Засляпіў вочы і лезе, жарабец дурны!.. Думае, усё яму можно!..
+09_357.wav	захацелася дык пашукай кабылу а ка мне не лезь я ўхім і нягледзячы на яе адчуў на сабе пагрозлівы позірк	Захацелася, дак пашукай кабылу, а ка мне не лезь!.. Яўхім, і не гледзячы на яе, адчуў на сабе пагрозлівы позірк.
+09_358.wav	прамаўчаў о хто ён парваў усю у сяло хоць не паказвайся ке б трохі вока магла б выбіць	Прамаўчаў. Кохту парваў усю!.. У сяло хоць не паказувайся!.. Кеб трохі, вока магла б выбіць!
+09_359.wav	магла б не лезь чым яна ўдарыла прайшло ў яўхіма��ай галаве сукаў яе не было сук яна потым узяла локцем мабыць	Магла б! Не лезь!.. Чым яна ўдарыла? прайшло ў Яўхімавай галаве. Сука ў яе не было, сук яна потым узяла. Локцем, мабуць...
+09_360.wav	ніколі не думаў што так можна ўдарыць локцем як шворрнем усё адно яўхім падняўся стаў абтрэсваць зямлю травінкі са штаноў з рукавоў	Ніколі не думаў, што так можна ўдарыць локцем. Як шворнем усё адно!.. Яўхім падняўся, стаў абтрэсваць зямлю, травінкі са штаноў, з рукавоў.
+09_361.wav	ганна таксама ўжо стаяла як раней наводдаль усё з тым жа сукам не ледзь пагардліва скрывіўся яўкім	Ганна таксама ўжо стаяла, як і раней, наводдаль, усё з тым жа сукам. Не лезь! пагардліва скрывіўся Яўхім.
+09_362.wav	за вярсту не падыходзь падумыш каралева каралева не каралева а не лезь	За вярсту не падыходзь!.. Падумаеш каралева! Каралева не каралева, а не лезь!
+09_363.wav	яе такіх бачыў дык ідзі дае тых да лепшых чаго ж ты лезеш і пайду па табе думаеш сохнуць буду аге чакай дачакаешся можа на тым свеце	Не етакіх бачыў... Дак і ідзі да етых, да лепшых! Чаго ж лезеш? І пайду! Па табе, думаеш, сохнуць буду! Аге, чакай! Дачакаешся, можа, на том свеце!
+09_364.wav	о ты добра хоць раз штось разумныя сказаў яўхіма здаецца мала ўзрадавала гэтая пахвала	От і добра! Хоць раз штось разумнае сказаў! Яўхіма, здаецца, мала ўзрадавала гэтая пахвала.
+09_365.wav	ён кінуў абтрэсвацца выцершы кроў з пад носа сказаў злуючыся	Ён кінуў абтрэсвацца, выцершы кроў з-пад носа, сказаў, злуючыся: Ну,
+09_366.wav	нот што вы такое чарнушкі што нос дзераце нот што вы перад намі нішто ноль можна сказаць галота дзіравая	от што вы такое, Чарнушкі, што нос дзярэце? Ну, от што вы перад намі? Нішто, ноль, можна сказаць! Галота дзіравая...
+09_367.wav	ну от ідзі да багатых можа і знойдзеш каралеву і пайду дазволу не папытаюся	От і ідзі да багатых! Можа, і знойдзеш каралеву! І пайду! Дазволу не папытаюся!
+09_368.wav	у глінішчы у юравічы пайду куды заходжу такога цвету па ўсяму свету і не такія як ты любая на багацце як муха на агонь ідзі выбірае бы толькі ахвота была	У Глінішчы, у Юравічы пайду, куды захочу! Такога цвету па ўсяму свету, і не такіх, як ты! Любая на багацце як муха на агонь! Ідзі, выбірай, абы толькі ахвота була!
+09_369.wav	ганна не ўтрывала падчапіла кліва ахвота ж здаецца я	Ганна не ўтрывала, падчапіла кпліва: Ахвота ж, здаецца,
+09_370.wav	я ўхім прамаўчаў як бы паказваючы што на ўсякае глупства не хоча звяртаць увагі	е! Яўхім прамаўчаў, як бы паказваючы, што на ўсякае глупства не хоча звяртаць увагі.
+09_371.wav	і ўсё ж кончыць гаворку тым што ён толькі што сказаў здалося яму мала няхай не пасміхаецца не думае што ўзяла верх што ён паддаўся ёй адступаецца зусім	І ўсё ж кончыць гаворку тым, што ён толькі што сказаў, здалося яму мала няхай не пасміхваецца, не думае, што ўзяла верх, што ён паддаўся ёй, адступаецца зусім.
+09_372.wav	захочу будзеш маёй усё адно не выкруцішся ага спужалася засмяялася ганна але адразу ж змоўкла заўважыўшы як грозна зірнуў яўхім	Захочу будзеш маёй! Усё адно не выкруцішся! Уга! Спужалася! засмяялася Ганна, але адразу ж змоўкла, заўважыўшы, як грозна зірнуў Яўхім.
+09_373.wav	глядзі папярэдзіў ён і пайшоў ад яе важка топчучы траву пад вечар мачыхаў бегла ў гумно задыханае раскудлачанае яшчэ зварот кінула ўзрушана чуў	Глядзі! папярэдзіў ён і пайшоў ад яе, важка топчучы траву. Пад вечар мачыха ўбегла ў гумно, задыханая, раскудлачаная, яшчэ з варот кінула ўзрушана: Чуў?
+09_374.wav	чарнушка што падмятаў ток азірнуўся спакойна запытаўся што пытаешся усё сяло гудзе адзін ты не знаеш нічога сеціш тут як сляпае сава	Чарнушка, што падмятаў ток, азірнуўся, спакойна запытаўся: Што? Што?! Пытаешся!.. Усё сяло гудзе! Адзін ты не знаеш нічога! Сядзіш тут, як сляпая сава!..
+09_375.wav	ды што такое скажы ты толкам што а табе б самому знаць трэба ды мне расказаць не мая дачка твая бацьку глядзеў бы лепей дык не пытаўся б	Дык што такое? Скажы толкам! Што? А табе б самому знаць трэба! Ды мне расказаць не мая дачка, твая!.. Бацько!.. Глядзеў бы лепей, дак не пытаўся б!
+09_376.wav	ды можаш ты сказаць па людску па людску ай божаш язык проста не паварочваецца	Ды можаш ты сказаць па-людску? Па-людску? Ой, Божа ж! Язык просто не паварочваецца!..
+09_377.wav	мачыха ледзь не залямантавала я ўхім карчому гану	Мачыха ледзь не залямантавала: Яўхім Карчоў Ганну...
+09_378.wav	чаго пляцеш пляцеш кінь мятлуды выйдзе на вуліцу паслухай хто дзе стаіць каля плота каля калодзежы ва ўсіх толькі і гаворкі адзін ты як цецярук	Чаго пляцеш? Пляцеш? Кінь мятлу ды выйдзі на вуліцу, паслухай!.. Хто дзе стаіць каля плота, каля калодзезя ва ўсіх толькі і гаворкі!.. Адзін ты як цецярук!
+09_379.wav	чарнушка адразу спахмурнеў згорбіўся калі ў лес памаліны хадзіла паясніла мачыха	Чарнушка адразу спахмурнеў, згорбіўся. Калі ў лес па маліны хадзіла... паясніла мачыха.
+09_380.wav	бачыў якая прыйшла кохта якая была чарнушка слухаў як нямы	Бачыў, якая прыйшла?.. Кохта якая була?.. Чарнушка слухаў, як нямы.
+09_381.wav	як у тумане згадалася яму які дзіўны выгляд быў ганны калі вярнулася з лесу	Як у тумане, згадалася яму, які дзіўны выгляд быў у Ганны, калі вярнулася з лесу.
+09_382.wav	твар узрушаны вочы неспакойныя чамусьці адвозіла іх убок старалася трымацца асобна	Твар узрушаны, вочы неспакойныя, чамусьці адводзіла іх убок, старалася трымацца асобна.
+09_383.wav	калі вязала сноп рукі як бы не слухаліся і звязала пагана ён сказаў ёй каб перавязала	Калі вязала сноп, рукі як бы не слухаліся, і звязала пагана: ён сказаў ёй, каб перавязала...
+09_384.wav	і кофта кофта была падраная ён сам бачыў праўда яна сказала што за сук знянацку зачапілася	І кофта, кофта была падраная, ён сам бачыў. Праўда, яна сказала, што за сук знянацку зачапілася,
+09_385.wav	але хіба яна не магла заманіць горачка ж горачка замантавала ціха каб не чулі злыя людзі чарнуўшчыха	але хіба яна не магла зманіць?.. Горачко ж, гора, залямантавала ціха, каб не чулі злыя людзі, Чарнушчыха.
+09_386.wav	яна аднак тут жа перайшла на іншы рашучыла але хай ён не радуецца корч руды хай не думае што як ён багаты то яму ўсё можна	Яна, аднак, тут жа перайшла на іншы, рашучы лад: Але хай ён не радуецца, Корч руды! Хай не думае, што як ён багацей, то яму і ўсё можно!
+09_387.wav	мора яму па калену закаяцца закаяцца ён жыць я не буду ў сутнае ўцюрму яго кныра рудога уцюрму у сібір	Мора яму па калено! Закаецца! Закаецца ён жыць я не буду! У суд, у суд на яго! У цюрму яго, кныра рудога! У цюрму! У
+09_388.wav	ці мог нарэшце нібы ачнуўся запытаў дзе ганна ганна пайшла па картоплю накапаць	Сібер! Цімох нарэшце нібы ачнуўся, запытаў: Дзе Ганна?.. Ганна?.. Пайшла па картоплю... накапаць...
+09_389.wav	чарножка кінуў у куток мятлу выйшаў з гумна хутка з неўласцівай яму паспешлівасцю рушыў на загуменне	Чарнушка кінуў у куток мятлу, выйшаў з гумна хутка, з не ўласцівай яму паспешлівасцю рушыў на загуменне
+09_390.wav	так што мачыха ледзь упраўлялася за ім вышыўшы за гумно за пустую за гуменную дарогу	так што мачыха ледзь упраўлялася за ім. Выйшаўшы за гумно, за пустую загуменную дарогу,
+09_391.wav	ён на другім баку агарода каля самага жардзянога плота ў першым цёмным поцемку	ён на другім баку агарода каля самага жардзянога плота ў першым цёплым поцемку
+09_392.wav	убачыў дзве постаці што корпаліся на бульбянішчы ганна была не адна побач стаяла хадоська але чарножка быццам і не заўважыў яе	ўбачыў дзве постаці, што корпаліся на бульбянішчы. Ганна была не адна, побач стаяла Хадоська, але Чарнушка быццам і не заўважыў яе.
+09_393.wav	усё адно нашто шкаваць калі ўсе курані гавораць ды калі б было і так што ў сяле ніхто не ведаў бы чарнушка відаць усё роўна не спыніўся пад таго што побач хтосьці чужы	Усё адно, нашто хаваць, калі ўсе Курані гавораць... Ды калі б было і так, што ў сяле ніхто не ведаў бы, Чарнушка, відаць, усё роўна не спыніўся б ад таго, што побач хтосьці чужы,
+09_394.wav	ён не мог чакаць ні хвіліны праўда я то грозна стаў ён перад дачкой якая здзіўлена трымала	ён не мог чакаць ні хвіліны. Праўда ето? грозна стаў ён перад дачкой, якая здзіўлена трымала
+09_395.wav	корч бульбы пра што вы тату пра што чарнушка неспадзявана аднак жаласна скрывіўся губы яго пакрыўджанай бездапаможна задрыжалі пра што	корч бульбы. Пра што вы, тато?.. Пра што? Чарнушка неспадзявана абмяк, жаласна скрывіўся. Губы яго пакрыўджана і бездапаможна задрыжалі пра што?
+09_396.wav	хацеў сказаць і не мог замест слоў адно пачулося ў горле пакутнае бульканне	Хацеў сказаць і не мог, замест слоў адно пачулася ў горле пакутнае бульканне.
+09_397.wav	на падмогу прыйшла матчыха сяло ўсё кажа што я ў хем карчоў цябе схільнічаў	На падмогу прыйшла мачыха: Сяло ўсё кажа, што Яўхім Карчоў цябе... ссільнічаў...
+09_398.wav	бульбяны корч выпаў з ганеных рук яна збянтэжана зірнула на хадочку якая раптам стала белая як нежывая	Бульбяны корч выпаў з Ганніных рук. Яна збянтэжана зірнула на Хадоську, якая раптам стала белая, як нежывая.
+09_399.wav	усе знаюць усё сяло кажа паплыло ў галаве ў ганны с	Усе знаюць! Усё сяло кажа... праплыло ў галаве ў Ганны. Ссільнічаў!..
+09_400.wav	але як яна пабялела хадоська схільнічаў кажуць няпраўда	Але як яна пабялела, Хадоська!.. Ссільнічаў, кажуць!.. Няпраўда.
+09_401.wav	плёткі ўсё нарэшце ціха прамовілаганна бацька нібы не паверыў плёткі	Плёткі ўсё, нарэшце ціха прамовіла Ганна. Бацька нібы не паверыў. Плёткі?
+09_402.wav	плёткі брэшуць бацькава губы перасталі дрыжаць ён паспакайнеў	Плёткі. Брэшуць. Бацькавы губы перасталі дрыжаць. Ён паспакайнеў.
+09_403.wav	ну калі так ако хто хто парваў не паверыла мачыха хто не парваў толькі не было таго брэшуць	Ну, калі так... А кохту хто парваў? не паверыла мачыха. Хто ні парваў толькі не було таго. Брэшуць.
+09_404.wav	не было значыць прахня кажу а можа ты баішся не здалася як бы пашкадавала што ўсё аказалася толькі плёткай мачыха мо ён пастрашыў то ты нябойся цяпер не тое што колісь цяпер парушыў дзеўку дык жаніся не адкручвайся а не дык перададзім у суд	Не було, значыць? Брахня, кажу. А можа, ты баішся? не здалася, як бы пашкадавала, што ўсё аказалася толькі плёткай, мачыха. Мо ён пастрашыў?.. То ты не бойся! Цяпер не тое, што колісь, цяпер парушыў дзеўку, дак жаніся, не адкручвайся! А не дак перададзім у суд.
+09_405.wav	так прыпаяюць што на тым свеце каяцца будзе не было кажу не было	Так прыпаяюць, што на том свеце каяцца будзе! Не було, кажу! Не було?..
+09_406.wav	от бо ну што ж мне бажыцца трэба калі не было то не было адказаў прымірэнча з палёгкай бацька	От бо! Што ж мне, бажыцца трэба! Калі не було, то не було! адказаў прымірэнча, з палёгкай бацька.
+09_407.wav	гэтыя словы больш адносіліся ўжо не даганныя да мачхі бацька канчаў прыкрую гаворку	Гэтыя словы больш адносіліся ўжо не да Ганны, а да мачыхі: бацька канчаў прыкрую гаворку.
+09_408.wav	от табе ўсё сяло гаворыць а што выдумаюць калі я з іх засвярбіць хадзім	От табе і ўсё сяло гаворыць! Мало што выдумаюць, калі язык засвярбіць!.. Хадзем!
+09_409.wav	ён пайшоў па сцежцы к гумну ўжо ціха спакойна мачыха ж брыла без ахвоты як бы не высветліўшы ўсяго	Ён пайшоў па сцежцы к гумну ўжо ціха, спакойна. Мачыха ж брыла без ахвоты, як бы не высветліўшы ўсяго...
+09_410.wav	пасля таго як яны адышлі ганна іх адозка трохі стаялі моўчкі ганна ўспамінала размову з бацькам з мачыха і не магла супакоіцца трэба ж	Пасля таго як яны адышлі, Ганна і Хадоська трохі стаялі моўчкі. Ганна ўспамінала размову з бацькам, з мачыхай, не магла супакоіцца трэба ж,
+09_411.wav	каб нагаварылі на яе такога схільнічаў ахвота ж людзям языкамі плясці	каб нагаварылі на яе такога! Ссільнічаў! ахвота ж людзям языкамі плясці!..
+09_412.wav	хацеў спрабаваў ды мусіць і цяпер нос свой мацыі і ўсё ж хоць і невінавата была	Хацеў, спрабаваў, ды, мусіць, і цяпер нос свой мацае... І ўсё ж хоць і не вінавата была,
+09_413.wav	думаць што ідзе паўзе па ��яле такая слава пра яе было крыўдна	думаць, што ідзе, паўзе па сяле такая слава пра яе, было крыўдна:
+09_414.wav	нібы гразёю ні за што ні пра што абпэцкалі яна раптам заўважыла што твар у хадоскі вельмі ўзрушаны няшчасны	нібы гразёю ні за што ні пра што абпэцкалі! Яна раптам заўважыла, што твар у Хадоські вельмі ўзрушаны, няшчасны, і
+09_415.wav	ёй стала шкада канаплянкі не было нічога праўду сказала	ёй стала шкада канаплянкі. Не було нічога. Праўду сказала.
+09_416.wav	а я думала мо бацькі баішся вінавата сказала хадочка	А я думала мо... бацькі баішся?.. вінавата сказала Хадоська.
+09_417.wav	яна выціснула а хто ж кохту парваў ды ён корч яты	Яна выціснула: А хто ж... кохту парваў?.. Ён Корч еты...
+09_418.wav	такі чапляўся чапляўся толькі не дабіўся нічога чапляўся	Такі... чапляўся?.. Чапляўся. Толькі не дабіўся нічога. Чапляўся!..
+09_419.wav	хадочка неспадзеўкі адвярнулася закрыла твар далонямі затрэслася ну чаго ты не было аж нічога няйкога не было	Хадоська неспадзеўкі адвярнулася, закрыла твар далонямі, затрэслася. Ну, чаго, чаго ты! Не було ж нічога... Ей-богу, не було...
+09_420.wav	раўнуеш додзівачка ды не трэба ён мне падумаеш дабро якога бяры яго сабе	Раўнуеш? От, дзівачка!.. Не трэба ён мне! Падумаеш, дабро якое!.. Бяры яго сабе!..
+09_421.wav	я на ўжо не ведала што і сказаць хадоська не слухала аж заходзілася ад плачу	Яна ўжо не ведала, што сказаць: Хадоська не слухала, аж заходзілася ад плачу.
+09_422.wav	са слязьмі яна раптам і пайшла адганны не выбіраючы сцежкі спатукаючыся на бульбоўніку	Са слязьмі яна раптам і пайшла ад Ганны, не выбіраючы сцежкі, спатыкаючыся на бульбоўніку,
+09_423.wav	пералезла цераз плот і ценем пасунулася па полі і трэба было мне вякнуць што чапляўся ён пашкадавала ганна з трывогай сочачы за яе постаццю	пералезла цераз плот і ценем пасунулася па полі. І трэба було мне вякнуць, што чапляўся ён! пашкадавала Ганна, з трывогай сочачы за яе постаццю...
+09_424.wav	абтрэсваючы зямлю абабіраючы бульбіны з нітак карэнняў яна думала то аб тым якое недарэчнае гэта хадошча на каханне	Абтрэсваючы зямлю, абабіраючы бульбіны з нітак-карэнняў, яна думала то аб тым, якое недарэчнае гэта Хадосьчына каханне,
+09_425.wav	то найбольш пра непрыемную плётку было ці не было аграз гэтай плёткі чула яна надоўга прыліпней не хутка і не ўсе павераць што нічога не было што я ў хім ды не дабіўся	то найбольш пра непрыемную плётку. Было ці не было, а гразь гэтай плёткі, чула яна, надоўга прыліпне, не хутка і не ўсе павераць, што нічога не было, што Яўхім ды не дабіўся.
+09_426.wav	паспрабуй дакажы што няпраўда будуць гадка пасміхвацца абзываць будуць глядзець як напэцканую	Паспрабуй дакажы, што няпраўда, будуць гадка пасміхвацца, абзываць будуць, глядзець, як на
+09_427.wav	і не сама запэцкалася дык другія запэцкалі а гразь усё ж на табе і будзеш з ёю і не змыеш	абпэцканую. Не сама запэцкалася, дык другія запэцкалі, а гразь усё ж на табе. І будзеш з ёю. І не змы��ш.
+09_428.wav	хто паверыць той паверыць ці а хто не той не ну няхай не верыць хто не хоча што яна жыць не будзе калі хто будзе думаць пагана што ёй жыць не жыць ад дурной плёткі	Хто паверыць, той паверыць, а хто не, той не!.. І няхай не верыць, хто не хоча! Што яна жыць не будзе, калі хто будзе думаць пагана! Што ёй жыць не жыць ад дурной плёткі?
+09_429.wav	як людзі да яе так і яна да іх добра дык добра а не дык і не у яе свой гонар ёсць	Як людзі да яе, так і яна да іх! Добра дык добра, а не дык не! У яе свой гонар ёсць!..
+09_430.wav	ганна ўзяла лазовую каробку закінула за плечы і цвёрда пайшла сцежкай к загуменнай дарозе к гумну хаце	Ганна ўзяла лазовую каробку, закінула за плечы і цвёрда пайшла сцежкай к загуменнай дарозе, к гумну, к хаце.
+09_431.wav	так бедаваць попусту яна не будзе не будзе гараваць без віны не дурная а людзі як хто да яе так і яна да іх сумная яна не будзе не з такіх	Так, бедаваць попусту яна не будзе! Не будзе гараваць без віны, не дурная! А людзі як хто да яе, так і яна да іх! Сумная яна не будзе. Не з такіх!
+09_432.wav	і ўсё ж як яна ні хацела трывога не пакідала яе прымушала глядзець наперад з неспакоем	Усё ж, як яна ні хацела, трывога не пакідала яе, прымушала глядзець наперад з непакоем
+09_433.wav	з за беражлівай насцярожанасцю ужо не так проста як дагэтуль нялёгка не бесклапотна думалася пра тое што вось раптам хто небудзь сустрэнецца	і аберажлівай насцярожанасцю. Ужо не так проста, як дагэтуль, не лёгка і не бесклапотна думалася пра тое, што вось раптам хто-небудзь сустрэнецца,
+09_434.wav	як паглядзіць на яе як яна на яго раней пра гэта яна наогул не думала а цяпер падыходзячы к дарозе за гумнамі нават прыцішыла хаду пачула хтосьці едзе на кані	як паглядзіць на яе, як яна на яго? Раней пра гэта яна наогул не думала, а цяпер, падыходзячы к дарозе за гумнамі, нават прыцішыла хаду пачула, хтосьці едзе на кані.
+09_435.wav	зводдалек пазнала трэба ж так здарыцца ехаў на гузе васіль хвалюючыся выйшла на дарогу пачакала пакуль не пад'едзе	Зводдалек пазнала трэба ж так здарыцца ехаў на Гузе Васіль. Хвалюючыся, выйшла на дарогу, пачакала, пакуль не пад'едзе.
+09_436.wav	сустрэча з васілём і чакала і баялася ведала як іраўнівыя асабліва ды яўхіма	Сустрэчы з Васілём і чакала і баялася: ведала, які раўнівы, асабліва да Яўхіма.
+09_437.wav	і вось звесіўшы босыя ногі бялеючы адзежы васіле курат і ехаў чуў ці не чуў ён	І вось, звесіўшы босыя ногі, бялеючы адзежай, Васіль акурат ехаў. Чуў ці не чуў ён?
+09_438.wav	а калі чуў ці паверыў я ўжо ж мог паверыць мог раўніва недаверлівы прайшло ў галаве	А калі чуў ці паверыў? Няўжо мог паверыць?.. Мог раўнівы, недаверлівы!.. прайшла ў галаве
+09_439.wav	але другая ж думка адразу запярэчыла не нямог не павінен верыць другім	ў Ганны неспакойная думка. Але другая адразу ж запярэчыла: Не, не мог, не павінен верыць другім.
+09_440.wav	ёй адной верыць павінен калі не паверыць не супакоіць яе хто ж ён тады	Ёй адной верыць павінен! Калі не паверыць, не супакоіць яе ён, хто ж тады? Бачыла,
+09_441.wav	бачыла што ён ужо заўважыў яе занепакоіўся першы момант знянацку нават каня прыпыніў потым строга шпургнуў каню ў бок нагою панура нягледзячы на яе стаў набліжацца ганна насцярожылася	што і ён ужо заўважыў яе, занепакоіўся, першы момант знянацку нават каня прыпыніў. Потым строга штурхнуў каню ў бок нагою, панура, не гледзячы на яе, стаў набліжацца. Ганна насцярожылася.
+09_442.wav	калі васіль пад'ехаў ганна раптам убачыла што ён не збіраецца спыняць каня гаварыць нават не хоча	Калі Васіль пад'ехаў, Ганна раптам убачыла, што ён не збіраецца спыняць каня гаварыць нават не хоча!
+09_443.wav	яна ступіла наперад каню спыніла васіль як і раней не глядзеў на яе маўчаў	Яна ступіла наперад каню, спыніла. Васіль, як і раней, не глядзеў на яе. Маўчаў.
+09_444.wav	маўчала трохі і яна пакрыўджаная абражаная чуў сказала нарэшце з выклікам	Маўчала трохі і яна, пакрыўджаная, абражаная. Чуў? сказала нарэшце з выклікам.
+09_445.wav	чуў знаеш усё значыцца паверыў гаворыць дык што се дыму без агню не бывае	Чуў... Знаеш усё, значыцца?.. Паверыў? Гавораць дак штось е... Дыму без агню не бувае...
+09_446.wav	а значыць было ўсё а можа не ён не пытаўся ён быў упэўнены	Аге, значыць, було ўсё? А можа, не? ён не пытаўся, ён быў упэўнен.
+09_447.wav	дык ты ж лепей знаеш лепей не лепей другія бачылі сказалі хто другія	Дак ты лепей знаеш! Лепей не лепей. Другія бачылі, сказалі... Хто другія?
+09_448.wav	хто бачыў а не ўсё адно хто бачыў той бачыў ганна не знайшла што й сказаць	Хто бачыў?! А не ўсё адно? Хто бачыў, той бачыў. Ганна не знайшла што і сказаць.
+09_449.wav	ад крыўды ад злосці на яго у грудзях паліла думкі блыталіся дык можа ўжо і не прыйдзеш сказала яна як бы з насмешкай	Ад крыўды, ад злосці на яго ў грудзях паліла, думкі блыталіся. Дак, можа, ужэ і не прыйдзеш? сказала як бы з насмешкай.
+09_450.wav	ён трошкі памаўчаў ад чаго хадзіць няхай другія цяпер ходзяць	Ён трохі памаўчаў. А чаго хадзіць?.. Няхай другія цяпер ходзяць!..
+09_451.wav	ён скрывіўся з крыўдай і заўважыла яна з гідлівасцю	Ён скрывіўся з крыўдай і, заўважыла яна, з гідлівасцю.
+09_452.wav	багацейка карчыха дурань канешне дурны	Багацейка! Карчыха!.. Дурань!!! Канешне. Дурны.
+09_453.wav	усе бедныя дурныя корч разумны разумнейшы ў стол у тысячу разоў	Усе бедныя дурныя. Корч разумны!.. Разумнейшы! У сто, у тысячу разоў!
+09_454.wav	о то й круціся каля яго от і дакруцілася а не твой клопат не твая бяда а мне можа ані гадкі я можа і рада	То-та і круцілася ля яго! І дакруцілася! Не твой клопат! Не твая бяда! А мне, можа, анігадкі! Я, можа, і рада?!
+09_455.wav	яна ўзрадавалася калі ўбачыла так і ўкалола аж засоп важка ад крыўды так яму і трэба	Яна ўзрадавалася, калі ўбачыла: такі ўкалола. Аж засоп важка ад крыўды. Так яму і трэба!
+09_456.wav	а то гавораць прамовіў ён нібы спрачаючыся з некім можа не па сваёй ахвоце можа ён сілаю	А то гавораць, прамовіў ён, нібы спрачаючыся з некім. Можа, не па сваёй ахвоце? Можа, ён сілаю?..
+09_457.wav	васіль хмыкнуў з сілаю па добраму пазгодзе ўсё было	Васіль хмыкнуў. Сілаю!.. Па-добраму, па згодзе ўсё було!
+09_458.wav	пацвердзіла яна і раптам не вытрывала сказала шчыра з болем з пагрозай	пацвердзіла яна. І раптам не вытрывала, сказала шчыра, з болем, з пагрозай:
+09_459.wav	я е то габе не забуду прыпомню калі небудзь	Я етаго табе не забуду! Прыпомню калі-небудзь!
+09_460.wav	яна адразу адвярнулася і пайшла з дарогі на гумнішча васіль і не зірнуў ткнуўшы босай нагой у бок гуза падумаў са злосцю бач яшчэ грозіцца не збуду	Яна адразу адвярнулася і пайшла з дарогі на гумнішча. Васіль і не зірнуў, ткнуўшы босай нагой у бок Гуза, падумаў са злосцю: Бач, шчэ грозіцца: Не забуду!
+09_461.wav	пакрыўдзілася яшчэ сама такое вытварыла яшчэ і крыўдзіцца ён не заўважыў як конь прайшоў за гуменнаю дарогу як звярнуў на ўзбола так	Пакрыўдзілася шчэ!.. Сама такое вытварыла, а шчэ крыўдзіцца!.. Ён не заўважыў, як конь прайшоў загуменную дарогу, як завярнуў на ўзболатак.
+09_462.wav	успамінаў слова за словам яе гаворку тое што казаў зайчык іван зазірнуўшы к яму ў гумно	Успамінаў слова за словам яе гаворку, тое, што казаў Зайчык Іван, зазірнуўшы к яму ў гумно:
+09_463.wav	не першы раз свету даўно ўжо склешчыліся толькі што не бачыў ніхто	Не першы раз ето! Даўно ўжэ склешчыліся, толькі што не бачыў ніхто...
+09_464.wav	шчэ я куюраючых сядзеў пачалося атхі трэ ўспаміналіся зайчыкавай развагі	Шчэ як у Юравічах сядзеў, пачалося!.. От, хітрая! успаміналіся Зайчыкавы развагі.
+09_465.wav	і з ім круцілася й табе галаву дурыла думала пэўне як не той да кеты	І з ім круцілася, і табе галаву дурыла. Думала, пэўне, як не той, дак еты!..
+09_466.wav	калі згадваў гэта сэрца пякло крыўднае брыдкае а ён верыў ёй верым усяму што гаварыла	Калі згадваў гэта, сэрца пякло крыўднае, брыдкае: а ён верыў ёй, верыў усяму, што гаварыла!
+09_467.wav	казала паганы корч насміхаялася нават а сама тым часам меціла на карча круціла з ім	Казала паганы Корч, насміхалася нават, а сама тым часам меціла на Карча, круціла з ім.
+09_468.wav	замужня інакш забіралася па добраму па згодзе ўсё было прыйшлі яму на згадку ганены словы ён аж плюнуў з ім	Замуж не інакш сабіралася... Па-добраму, па згодзе ўсё було! прыйшлі яму на згадку Ганніны словы, і ён аж плюнуў: і з ім,
+09_469.wav	з васілём абдымалася дацалавалася і з другім таксама па добраму па згодзе	з Васілём, абдымалася ды цалавалася, і з другім таксама па-добраму, па згодзе! І
+09_470.wav	яшчэ крыўдзіцца што гродзецца сучка ты сапраўдная сучка не што іншае	шчэ крыўдзіцца! Шчэ грозіцца!.. Сучка ты, сапраўдная сучка не што іншае!..
+09_471.wav	спуціўшы гуза на куп'істым узболатку васіль махнуў аброццю на каня адагнаў яго трохі	Спутаўшы Гуза на куп'істым узболатку, Васіль махнуў аброццю на каня, адагнаў яго трохі
+09_472.wav	і ўжо звыклай хадою накіраваўся ў сяло калі прыкры цвярозы одум запыніў яго	і ўжо звыклай хуткай хадою нак��раваўся ў сяло, калі прыкры, цвярозы одум запыніў яго:
+09_473.wav	спяшацца сёння не было куды спяшаўся ён другія вечары да яе	спяшацца сёння не было куды. Спяшаўся ён другія вечары да яе.
+09_474.wav	ён пастаяў падумаў што лепш было б каб у курані можна было не ісці зусім застацца тут наўзбуладку	Ён пастаяў, падумаў, што лепш было б, каб у Курані можна было і не ісці зусім. Застацца тут, на ўзболатку,
+09_475.wav	накрыцца світай і заснуць забыць пра ўсё на свеце ён панура павёў вачыма па знаёмых цёмных стрэхах	накрыцца світай і заснуць, забыць пра ўсё на свеце. Ён панура павёў вачыма па знаёмых цёмных стрэхах,
+09_476.wav	неспадзяўкі спыніў позірк на вострых абрысах дрэў ускрай селатаў былі чарнушкавы грушы	неспадзеўкі спыніў позірк на вострых абрысах дрэваў ускрай сяла то былі Чарнушкавы грушы, і
+09_477.wav	і ўжо не гнеў нязлосць а шкадаванне цёплы боль ляглі знянацку на душу	ўжо не гнеў, не злосць, а шкадаванне, цёплы боль ляглі знянацку на душу.
+09_478.wav	больш страты яна ўжо не яго яна чужая ён страціў яе ён адзін зусім адзін	Боль страты. Яна ўжо не яго, яна чужая. Ён страціў яе. Ён адзін, зусім адзін.
+09_479.wav	ну і няхай як бы запярэчыў ён сабе свайму шкадаванню я аб чым бедаваць хто яна мне такая пагуляў пастаяў калі плот і ўсё мала з кім пастаяць можна дзе выкусялі вунь колькі	Ну і няхай! як бы запярэчыў ён сабе, свайму шкадаванню. Е аб чым бедаваць! Хто яна мне такая? Пагуляў, пастаяў каля плота і ўсё. Мало з кім пастаяць можно дзевак у сяле вунь колькі!
+09_480.wav	усё адно ніякага толку не было б з'етага стаяння не пара яна мне ўсё адно	Усё адно ніякаго толку не було б ад етаго стаяння... Не пара яна мне, усё адно.
+09_481.wav	толькі й дабра таго што краса хіба што і красы жыць будзеш пабагацееш я аб чым гараваць захачу заўтра хоць з верай пракопавай загуляю не ёй не ганне раўня нешта прывязе ў хату	Толькі і дабра таго, што краса, а хіба з той красы жыць будзеш, пабагацееш!.. Е аб чым гараваць захачу, заўтра хоць з Верай Пракопавай загуляю. Не ёй, не Ганне, раўня: нешто прывязе ў хату.
+09_482.wav	зямля каля цагельні мо перападзе трохі так шкадаваць не было чаго я тавасіль ведаў	Зямля каля цагельні, мо перападзе трохі... Так, шкадаваць не было чаго, гэта Васіль ведаў.
+09_483.wav	і ўсё ж гора страты як ні дзіўна не прападала і хоць дзяўчат было многа і нават лепшыя	І ўсё ж гора страты як ні дзіўна не прападала. І хоць дзяўчат многа было, і нават лепшыя,
+09_484.wav	не знікала адзінота і было прыкра глядзець на цёмныя знаёмыя стрэхі	не знікала адзінота. І было прыкра глядзець на цёмныя знаёмыя стрэхі,
+09_485.wav	і не хацелася ісці ў сяло і не пайшоў бы але помніў там выглядае чакае маці дзе аддзяніц прыслухоўваецца ці нячутныя яго крокі	і не хацелася ісці ў сяло. І не пайшоў бы. Але помніў: там выглядае, чакае маці, дзед Дзяніс прыслухоўваецца, ці не чутны яго крокі.
+09_486.wav	і васільня весела пацягнуўся к сялу стары глушак затоены надзьмуты	І Васіль нявесела пацягнуўся к сялу. Стары Глушак, затоены, надзьмуты,
+09_487.wav	маўчаў праз усю вячэру толькі скончыўшы есці памаліўшыся на абразы	маўчаў праз усю вячэру толькі скончыўшы есці, памаліўшыся на абразы,
+09_488.wav	кінуў наяўхі магрозны позірк доўга яшчэ будзе ето што	кінуў на Яўхіма грозны позірк: Доўго шчэ будзе ето? Што?
+09_489.wav	па дзеўках доўга гайсаць будзеш то хіба ўжо і падысці няможна падысці	Па дзеўках доўго гайсаць будзеш? Хіба ўжэ і падысці няможно? Падысці!
+09_490.wav	блізка вельмі падыходзіш жарабец гуляючы еўхім прамаўчаў на гэту абразу каб не гнявіць старога які больш за ўсё не цярпеў пярэчанняў	Блізко вельмі падыходзіш, жарабец гуляшчы! Яўхім прамаўчаў на гэту абразу, каб не гнявіць старога, які больш за ўсё не цярпеў пярэчанняў,
+09_491.wav	але глушака маўчанне сынаў злавала здаецца не менш стары аж прасіпеў ад злосці	але Глушака маўчанне сына ўзлавала, здаецца, не менш. Стары аж прасіпеў ад злосці:
+09_492.wav	гайсаеш пакуль не прынясе ў пялёнках байструка на пацеху бацьку і матцы	Гайсаеш, пакуль не прынясе ў пялёнках байструка! На пацеху бацьку і матцы!
+09_493.wav	уяў хемы ўсярэдзіне пахаладзела дазнаўся пра хадочку няш	У Яўхіма ўсярэдзіне пахаладзела. Дазнаўся пра Хадоську! Не інакш!..
+09_494.wav	выказаў хто небудзь ці сама можа расплакалася тоячы пільны позірк чакаючы што будзе далей я ўхім прамовіў стрымана	Выказаў хто-небудзь ці сама, можа, расплакалася!.. Тоячы пільны позірк, чакаючы, што будзе далей, Яўхім прамовіў стрымана: А
+09_495.wav	а вы не слухайце мала хто чаго напляце праўду кажуць абрэзаў яго стары глушак сам знаю	вы не слухайце ўсяго мало хто чаго напляце... Праўду кажуць! абрэзаў яго стары Глушак. Сам знаю!
+09_496.wav	яго грубы тон як з парабкам гаворыць запаліў яўхіма дык можа вы болей за мяне самога знаеце	Яго грубы тон: Як з парабкам гаворыць! запаліў Яўхіма. Дак, можа, вы болей за мяне самога знаеце?
+09_497.wav	глушак дзіўна сударгай каўтнуў як бы хацеў і не мог пракаўтнуць штосьці аж маршчыністы сухі кадык напружыўся	Глушак дзіўна, з сутаргай каўтнуў, як бы хацеў і не мог пракаўтнуць штосьці, аж маршчыністы сухі кадык напружыўся.
+09_498.wav	грозна крыкнуў нарэшце жаню я ўхім пачуў як у ім расце злая упартасць	Грозна крыкнуў: Жаню!!! Яўхім пачуў, як у ім расце злая ўпартасць.
+09_499.wav	можаце жаніць толькі не крычыце як на парабка зараз жа	Можаце жаніць. Толькі не крычыце, як на парабка! Зараз жа!
+09_500.wav	а можа і зараз мне ўсё адно я і сам думаў ужо маці якая прыбіраючы пасля вячэры посуд сачыла за іх гаворкай з трывогай	Можно і зараз. Мне ўсё адно... Я і сам думаў ужэ... Маці, якая, прыбіраючы пасля вячэры посуд, сачыла за іх гаворкай з трывогай,
+09_501.wav	адразу зрадавана адгукнулася пара дзякуй богу узяўся за розум было відаць што ёй вельмі хочацца патушыць спрэчку пахваліўшы сына	адразу ўзрадавана адгукнулася: Пара! Дзякуй Богу, узяўся за розум! Было відаць, што ёй вельмі хочацца патушыць спрэчку пахваліўшы сына,
+09_502.wav	яна тут жа лагодна падтрымала старога а то і праўда дакуль слухаць бацьку гаворкі е што я ўхім тое ды я ўхім другое	яна тут жа лагодна падтрымала старога: А то і праўда, дакуль слухаць бацьку гаворкі етыя, што Яўхім тое ды Яўхім другое?
+09_503.wav	думаць ды перажываць за цябе на старасці яна тут жа параіла матруну хвількаў узалешнікаў	Думаць ды перажываць за цябе на старасці!.. Яна тут жа параіла: Матруну Хвелькаву з Алешнікаў!
+09_504.wav	прыдання скрыня поўнае карову даюць хвілічка сама казала а стой раскудахталася спыніў яе глушак	Прыдання скрыня поўная! Карову даюць! Хвельчыха сама казала!.. Пастой! Раскудахталася! спыніў яе Глушак.
+09_505.wav	ён наставіў пранізлівыя адхарыныя вочы наяўхіма значыць надумаў надумаў	Ён наставіў пранізлівыя тхарыныя вочы на Яўхіма. Значыць, надумаў? Надумаў...
+09_506.wav	глушак быў ужо гатовы памірыцца з сынам але я ў хім як бы стараючыся ўхіліцца дачаснага прымірэння папярэдзіў	Глушак быў ужо гатоў памірыцца з сынам, але Яўхім, як бы стараючыся ўхіліцца дачаснага прымірэння, папярэдзіў:
+09_507.wav	жанюся толькі адно што толькі кепс тым з кім хочу	Жанюся. Толькі адно... Што? Толькі кеб з тым, з кім хочу!
+09_508.wav	глушак насцярожыўся дык можа і выбраў ужо выбраў а хаце стала вельмі ціха глушачыха	Глушак насцярожыўся: Дак, можа, і выбраў ужэ? Выбраў... Аге. У хаце стала вельмі ціха, Глушачыха
+09_509.wav	каля прыпечка сцяпан за сталом глядзелі то на аднаго то на другога	каля прыпечка, Сцяпан за сталом глядзелі то на аднаго, то на другога.
+09_510.wav	цяпер такія парадкі што слухаць бацькоў не трэба лішнія слухаць бацькоў	Цяпер такія парадкі, што слухаць бацькоў не трэба! Лішняе слухаць бацькоў!..
+09_511.wav	каго ж выбраў бацькаў позірк чакаў патрабаваў і разам з тым загадзя асуджаў	Каго ж выбраў? Бацькаў позірк чакаў, патрабаваў і разам з тым загадзя асуджаў,
+09_512.wav	і я ў хім хоць у думках гатовы да гэтай размовы нечакана адчуў што баіцца	і Яўхім, хоць у думках гатоў быў да гэтай размовы, нечакана адчуў, што баіцца.
+09_513.wav	ён аднак адагнаў боязь як рабіў звычайна цяжкі вузел рассек адразу	Ён, аднак, адагнаў боязь як рабіў звычайна, цяжкі вузел рассек адразу:
+09_514.wav	гану якую чарнушкаву глушак не паверыў чарнушкаву	Ганну!.. Якую? Чарнушкаву... Глушак не паверыў: Чарнушкаву?!
+09_515.wav	яе глушак глянуў на сына як на звар'яцелага рука само сабой перахрысцілася на абразы	Яе. Глушак глянуў на сына, як на звар'яцелага. Рука сама сабой перахрысцілася на абразы.
+09_516.wav	е тут глушак каўтнуў кадыком хацеў знайсці слова каб назваць яе як трэба і не знайшоў быццам не было такіх слоў	Ету?.. Глушак каўтнуў кадыком, хацеў знайсці слова, каб назваць яе, як трэба, і не знайшоў, быццам не было такіх слоў.
+09_517.wav	у цябе усе капылы запытаў у сына не згубіў па тым як сказаў я ўхім было відаць што ён будзе цвёрда трымацца свайго	У цябе... усе капылы? запытаўся ў сына. Не згубіў. Па тым, як сказаў Яўхім, было відаць, што ён будзе цвёрда трымацца свайго.
+09_518.wav	і доўга думаў доўга адну яе хачу адну яе	Ты доўго думаў? Доўго. Адну яе хачу. Адну яе!
+09_519.wav	глушаль загарэўся закіпеў разарыць захацеў пусціць пасвету з торбай	Глушак загарэўся, закіпеў: Разарыць захацеў! Пусціць па свету! З торбай!..
+09_520.wav	та хацеў супакоіць яго яўхім але старога глушака гэта толькі ўзлавала	Тато! хацеў супакоіць яго Яўхім, але старога Глушака гэта толькі ўзлавала.
+09_521.wav	пасвету з торбай дранай дайце людзі скарыначку на старасці	Па свету! З торбай дранай! Дайце, людзі!.. Скарыначку! На старасці!..
+09_522.wav	не кажыце чаго не трэба маўчы ўказ знайшоўся рана ўказваць стаў шчаня	Не кажыце, чаго не трэба! Маўчы! Указ знайшоўся! Рано ўказваць стаў! Шчаня!..
+09_523.wav	глушак так зірнуў што я ў хім міжволі прамаўчаў дажыў выгадаваў гадаваў ж даў падмогі выгадаваў даждаўся	Глушак так зірнуў, што Яўхім мімаволі прамаўчаў. Дажыў! Выгадаваў! Гадаваў, ждаў падмогі! І выгадаваў! Даждаўся!
+09_524.wav	злосць яго наяўхіма змянілася здзіўленнем і крыўдай абкруціла	Злосць яго на Яўхіма змянілася здзіўленнем і крыўдай. Абкруціла!
+09_525.wav	узяла галадранка круціла як і рукі ногі звязала бейбусу такому	Узяла! Галадранка, а абкруціла як!.. І рукі, і ногі звязала! Бейбусу такому!
+09_526.wav	я сам выбраў яна шчэй не знае нязнае круціла прыбрала ды не знае	Я сам выбраў. Яна шчэ і не знае. Не знае. Абкруціла, прыбрала! Дый не знае!
+09_527.wav	не знае з чым ужо і не пойдзе не пойдзе даўно пэўна не спіць глядзіць калі на чужое дабро ўсе	Не знае. Шчэ, можа, і не пойдзе. Не пойдзе! Даўно, пэўне, не спіць, глядзіць! Калі на чужое дабро ўссесці!..
+09_528.wav	толькі ж не дажджэчцы аддзяліце калі хочаце але адну яе	Толькі ж не дажджэцца! Аддзяліце, калі хочаце. Але адну яе.
+09_529.wav	я то круцёлку зноў прарвала глушака ету пакідуху к сабе ў хату на сваё дабро блудніцуе тут	Ету круцёлку!.. зноў прарвала Глушака. Ету пакідуху! К сабе ў хату! На сваё дабро!.. Блудніцу ету!
+09_530.wav	яна неблудніца заступіўся загану яўхім сцяпан сказаў горача непахісна яна бедная праўда але лепей за яе ў сяле няма	Яна не блудніца! заступіўся за Ганну Яўхім. Сцяпан сказаў горача, непахісна: Яна бедная, праўда. Але лепей за яе ў сяле няма!
+09_531.wav	няма маўчы ты смаркач узеўся глушак ужо насця пана	Няма! Маўчы ты, смаркач! уз'еўся Глушак ужо на Сцяпана.
+09_532.wav	хоць ты ні ўтыкай нос куды не просяць бо вы тату ні за што нагаворваеце	Не ўтыкай нос, куды не просяць! Бо вы, тато, нізашто нагаворваеце!
+09_533.wav	ні за што я ні за што чулі глушак паправіўся кінуў позірк на старую	Нізашто! Я нізашто? Чулі? Глушак паправіўся, кінуў позірк на старую. Чула?! Ціхо ты, Халімонко! паспрабавала адно супакоіць жонка. Людзі пачуюць!.. І няхай чуюць! Няхай усе знаюць, якія дзеці ў Глушака Халімона!.. Каго выгадаваў на сваім хлебе! На радасць сабе! Ніхто нічога не адказаў. І ад таго, што ўсе ўжо
+09_534.wav	ты чула ціху ты хлямонку паспрабавал�� адно супакоіць жонкай людзі пачуюць і няхай чуюць няхай усе знаюць якія дзеці ў глушаках але мона каго выгадаваў на сваім хлебе на радасць сабе	
+09_535.wav	ніхто нічога не адказаў і ад таго што ўсе ўжо маўчалі спрачацца не было з кім	Ніхто нічога не адказаў. І ад таго, што ўсе ўжо маўчалі і спрачацца не было з кім,
+09_536.wav	стары таксама прыціх але спакой з якім сказаў ён апошнія словы толькі лепш выдаваў цвёрдасць яго адказу еўхіму	стары таксама прыціх. Але спакой, з якім сказаў ён апошнія словы, толькі лепш выдаваў цвёрдасць яго адказу Яўхіму:
+09_537.wav	аб'етай кеп і не думаў нае то дазволу майго бацькавага	Аб етай кеб і не думаў! На ету дазволу майго, бацькаваго,
+10_001.wav	раздзел пяты маўклівая вайна ў глушаковай хаце якая пачалася з таго вечара	Раздзел пяты Маўклівая вайна ў Глушаковай хаце, якая пачалася з таго вечара,
+10_002.wav	калі я ўхім аб'явіў што хоча жаніцца з ганнаю ішла без перамір'я некалькі тыдняў	калі Яўхім аб'явіў, што хоча жаніцца з Ганнаю, ішла без перамір'я некалькі тыдняў.
+10_003.wav	ні стары глушак ні яўхім ні хто іншы не заводзілі больш спрэчак але маўклівасць якая цяпер заўсёды была ў хаце	Ні стары Глушак, ні Яўхім, ні хто іншы не заводзілі больш спрэчак, але маўклівасць, якая цяпер заўсёды была ў хаце,
+10_004.wav	нядобрыя маўклівасць і ўпартыя цвёрдыя позіркі якімі часам перакідваліся бацька і сыны	нядобрая маўклівасць і ўпартыя цвёрдыя позіркі, якімі часам перакідваліся бацька і сыны,
+10_005.wav	лепш за ўсё гаварылі аб непрымірымым размежаванні ў сям'і вайна якой вялі глушакі была вайной нерваў вайной цярплівасці	лепш за ўсё гаварылі аб непрымірымым размежаванні ў сям'і. Вайна, якую вялі Глушакі, была вайной нерваў, вайной цярплівасці.
+10_006.wav	і трэба сказаць што абодва бакі і яўхім якога горача падтрымліваў брат і бацька	І трэба сказаць, што абодва бакі і Яўхім, якога горача падтрымліваў брат, і бацька
+10_007.wav	вялі яе са ўсёй упартасцю з усіх сіл верачы што другі бок адумаецца нарэшце здасца	вялі яе са ўсёй упартасцю, з усіх сіл, верачы, што другі бок адумаецца нарэшце, здасца.
+10_008.wav	гэтая маўклівая упартасць усё ж найбольш адбівалася на маці якая то схілялася да старога то да дзяцей	Гэтая маўклівая ўпартасць усё ж найбольш адбівалася на маці, якая то схілялася да старога, то да дзяцей,
+10_009.wav	хацела і не магла прымірыць іх і часта плакала ўпотай здавалася што міру ў хаце ніколі ўжо не будзе але неспадзявана упарты стары нявытрываў	хацела і не магла прымірыць іх і часта плакала ўпотай. Здавалася, што міру ў хаце ніколі ўжо не будзе, але неспадзявана ўпарты стары не вытрываў,
+10_010.wav	скарыўся хай будзе па твойму памаліўшыся адышоўшы ад абразоў сказаў ён еўхіму	скарыўся. Хай будзе па-твойму, памаліўшыся, адышоўшы ад абразоў, сказаў ён Яўхіму.
+10_011.wav	не мне табе жыць з ёю жонка пачуўшы гэта ўзрадавана павяла вачыма на сына як бы хацела парадавацца разам з ім	Не мне, а табе жыць з ёю!.. Жонка, пачуўшы гэта, узрадавана павяла вачыма на сына, як бы хацела парадавацца разам з ім.
+10_012.wav	але яўхім нават не варухнуўся як стаяў каля люстэрка прычэсваючы чуб	Але Яўхім нават не варухнуўся як стаяў каля люстэрка, прычэсваючы чуб,
+10_013.wav	так і застаўся стаяць маці перахрысцілася на абразы дзякуй богу	так і застаўся стаяць. Маці перахрысцілася на абразы: Дзякуй Богу!..
+10_014.wav	яна не наважылася сказаць больш ні слова і нават пайшла з посудам к печы нясмела	Яна не наважылася сказаць больш ні слова і нават пайшла з посудам к печы нясмела,
+10_015.wav	асцярожна баялася лішнім словам няўдалым рухам узлаваць затоенага старога	асцярожна, баялася лішнім словам, няўдалым рухам узлаваць затоенага старога.
+10_016.wav	чаго маўчыш кінуў глушак сыну а чаго гаварыць аж сказаў ужо	Чаго маўчыш? кінуў Глушак сыну. А чаго гаварыць. Я ж казаў ужэ.
+10_017.wav	казаў глушак не ўтрываў каб не папракнуць няма таго кеб як у людзей у хату дабро несці дык з хаты	Казаў! Глушак не ўтрываў, каб не папракнуць: Няма таго, кеб як у людзей у хату дабро несці!.. Дак з
+10_018.wav	а нічога з хаты не пойдзе не пойдзе пусці толькі адну галячку дык адразу наляціць цэлая гайня	хаты!.. Нічога з хаты не пойдзе. Не пойдзе! Пусці толькі адну галячку, дак адразу наляціць цэлая гайня!
+10_019.wav	і не агледзіся як расшматаюць усё распетраць у мэнд не распетраць не мог узяць як людзі не хацеў ніяк супакоіцца бацька каб з дабром якую	І не агледзішся, як расшматаюць усё! Распетраць умэнт! Не распетраць!.. Не мог узяць, як людзі, не хацеў ніяк супакоіцца бацька, каб з дабром якую!
+10_020.wav	слухаючы бацькавай скаргі і папрокі яўхім адчуваў што бацька саступіў яму здаўся зусім што сіла і права цяпер на яго яўхімавым баку	Слухаючы бацькавы скаргі і папрокі, Яўхім адчуваў, што бацька саступіў яму, здаўся зусім, што сіла і права цяпер на яго, Яўхімавым, баку.
+10_021.wav	нараканні старога толькі больш выяўлялі яго слабасць разумеючы гэтую сваю сілу яўхім тонам загаду перарваў старога хопіць ужо	Нараканні старога толькі больш выяўлялі яго слабасць. Разумеючы гэту сваю сілу, Яўхім тонам загаду перарваў старога: Хопіць ужэ!
+10_022.wav	лепей падумайце каго за сватоў узяць а ге і праўда нясмела але ахвотна падтрымала еўхіма маці	Лепей падумайце каго за сватоў узяць! Аге, праўда! нясмела, але ахвотна падтрымала Яўхіма маці.
+10_023.wav	святоў я то а дабра знойдзецца а ўсё ж абы каго ўзяць не гонар	Сватоў етаго дабра знойдзецца!.. А ўсё ж абы-каго ўзяць не
+10_024.wav	возьмем неабы і каго за свято будуць пракоп і ўдоцце сказаў бацька як гаворыць пра тое што ўжо вырашана	гонар! Возьмем не абы-каго!.. За сватоў будуць Пракоп і Аўдоцця, сказаў бацька, як гавораць пра тое, што ўжо вырашана,
+10_025.wav	якім адзначыў сам сабе стары загадзя аб усім падумаў а калі ў сваты	і Яўхім адзначыў сам сабе: стары загадзя аб усім падумаў. А калі у сваты?
+10_026.wav	запытаў яўхім усё тым жа патрабавальным тонам ��е церпіцца дужа перахопіць можа	запытаў Яўхім усё тым жа патрабавальным тонам. Не церпіцца дужа? Перахопяць, можа?
+10_027.wav	перахопіць не перахопяць адкладваць не рацыя а ўсё адно хоць уед у суботу	Перахопяць не перахопяць. Адкладуваць не рацыя! А, усё адно! Хоць у ету суботу!
+10_028.wav	стары надзеў шапку злосна патупаў у кутку каля лаўкі чагосьці шукаючы не знайшоў	Стары надзеў шапку, злосна патупаў у кутку каля лаўкі, чагосьці шукаючы, не знайшоў,
+10_029.wav	памкнуўся пайсці на двор каля дзвярэй затрымаўся мо так і трэба цяпер усё не па людску	памкнуўся пайсці на двор. Каля дзвярэй затрымаўся: Мо так і трэба. Цяпер усё не па-людску!..
+10_030.wav	выходзячы ён моцна стукнуў дзвярыма ганна ўбачыла глушакоў з агароды на якім брала буракі яна выпрасталася трымаючы бурак у руцэ так і засталася стаяць не зводзячы здзіўленых вачэй з двара	Выходзячы, ён моцна стукнуў дзвярыма. Ганна ўбачыла Глушакоў з агарода, на якім брала буракі, як выпрасталася, трымаючы бурак у руцэ, так і засталася стаяць, не зводзячы здзіўленых вачэй з двара.
+10_031.wav	хоць і не пыталася з аднаго позірку здагадалася зразумела чаго прыйшлі неспадзяваныя госці	Хоць не пыталася, з аднаго позірку здагадалася, зразумела, чаго прыйшлі неспадзяваныя госці.
+10_032.wav	ды як жа было не зразумець глушакі ішлі ўдвух бацька сын я ўхім красаваўся святочнай паддзёўкай	Ды і як жа было не зразумець: Глушакі ішлі ўдвух, бацька і сын, Яўхім красаваўся святочнай паддзёўкай,
+10_033.wav	блішчаў прылізаным чубам стары трымаўся так важна што здалёк было відаць чалавек ідзе не па абы якой справе	блішчаў прылізаным чубам, стары трымаўся так важна, што здалёк было відаць чалавек ідзе не па абы-якой справе.
+10_034.wav	і пры іх пануры барадаты маўчу пракоп і сарокаў дочце	І пры іх пануры барадаты маўчун Пракоп і Сарока Аўдоцця
+10_035.wav	сваты няш ганна бачыла як на ганку сарока штосьці сказала старому глушаку але той толькі кіўнуў	сваты, не інакш! Ганна бачыла, як на ганку Сарока штосьці сказала старому Глушаку, але той толькі кіўнуў,
+10_036.wav	каб не затрымлівалася заходзіла хутчэй і яна нагнаўшы на сябе выгляд чалавека бывалага і сур'ёзнага можаце маўляў не сумнявацца справа сваё ведаю і ўпэўнена падалася ў хату за ёй увайшлі іншыя	каб не затрымлівалася, заходзіла хутчэй, і яна, нагнаўшы на сябе выгляд чалавека бывалага і сур'ёзнага, можаце, маўляў, не сумнявацца, справу сваю ведаю, упэўнена падалася ў хату. За ёй увайшлі і іншыя.
+10_037.wav	здзіўленне прыходу глушакоў у сваты было для ганны першы момант такое вялікае што яна як бы	Здзіўленне прыходу Глушакоў у сваты было для Ганны першы момант такое вялікае, што яна як бы
+10_038.wav	забылася на ўсё не было нават заклапочанасці ці неспакою але за гэтым яна заўважыла на вуліцы некалькі маладзіц што мігам зляцеліся к яе хаце паглядвалі на вокны перагаворваліся ўражана	забылася на ўсё, не было нават заклапочанасці ці неспа��ою. Але за гэтым яна заўважыла на вуліцы некалькі маладзіц, што мігам зляцеліся к яе хаце, паглядвалі на вокны, перагаворваліся ўражана,
+10_039.wav	убачыла сябе як бы збоку пад чужымі позіркамі і ёй стала неспакойна	убачыла сябе як бы збоку, пад чужымі позіркамі, і ёй стала неспакойна.
+10_040.wav	прыцягнуліся нешта трэба рабіць з гэтым нешта сказаць трэба будзе ў хату ісці паказвацца стаяць перад імі	Прыцягнуліся нешта трэба рабіць з гэтым, нешта сказаць... Трэба будзе ў хату ісці, паказвацца, стаяць перад імі...
+10_041.wav	перад сватамі перад старым карчом перад яўхімам стаяць чакаць што надумаюць бацька мачыха	Перад сватамі, перад старым Карчом, перад Яўхімам!.. Стаяць, чакаць, што надумаюць бацька, мачыха,
+10_042.wav	якую долю вызначыць ёй чым лепш даходзіў даганны сэнс таго што звалілася на яе	якую долю вызначаць ёй!.. Чым лепш даходзіў да Ганны сэнс таго, што звалілася на яе,
+10_043.wav	тым трывожней станавілася на яе душы клопат здаваўся ўсё больш важкім усё больш грозным	тым трывожней станавілася на яе душы клопат здаваўся ўсё больш важкім, усё больш грозным.
+10_044.wav	яна не толькі не хацела гэтага неспадзяванага сватаўства ёй цяпер было страшна падумаць пра замужжа з яўхімам якога яна пасля здарэння ў лесе хоць ні за што не паказала б яму дзіўна баялася	Яна не толькі не хацела гэтага неспадзяванага сватаўства, ёй цяпер было страшна падумаць пра замужжа з Яўхімам, якога яна пасля здарэння ў лесе хоць нізашто не паказала б яму дзіўна баялася!
+10_045.wav	яе асабліва трывожыла тое што глушакі сваты былі небы якія	Яе асабліва трывожыла тое, што Глушакі сваты былі не абы-якія,
+10_046.wav	і мне так проста даць гарбуз паказаць як ісці туды адкуль прыйшлі ні з чым	ім не так проста даць гарбуз, паказаць, як ісці туды, адкуль прыйшлі, ні з чым,
+10_047.wav	з карчамі ў куранях усе лічыліся й бацька матчыха таксама як жа адступіцца ад гэтых сватоў ад бяды гэтай каб бацька зразумеў ухваліў яе каб мачыха не асудзіла	з Карчамі ў Куранях усе лічыліся, і бацька і мачыха таксама... Як жа адступіцца ад гэтых сватоў, ад бяды гэтай, каб бацька зразумеў, ухваліў яе, каб мачыха не асудзіла?
+10_048.wav	захопленая думкамі трывогамі узрушанай невядомасцю якая прыйшла к ёй разам з карчамі	Захопленая думкамі-трывогамі, узрушаная невядомасцю, якая прыйшла к ёй разам з Карчамі,
+10_049.wav	ганна ўсё стаяла на агародзе апусціўшы рукі з закасанымі рукавамі не выпускаючы бурака	Ганна ўсё стаяла на агародзе, апусціўшы рукі з закасанымі рукавамі, не выпускаючы бурака.
+10_050.wav	яна бачыла што з хаты выйшаў ідзе да яе бацька мімаволі азірнулася ў той бок дзе жыў васіль	Яна ўбачыла, што з хаты выйшаў, ідзе да яе бацька, мімаволі азірнулася ў той бок, дзе жыў Васіль.
+10_051.wav	на той час здалося забыла абразлівую спрэчку гатова была дараваць усё	На той час, здалося, забыла абразлівую спрэчку, гатова была дараваць усё,
+10_052.wav	такім любым пабачыла раптам бераг ��д якога адрывала несла яе кудысьці злая плынь	такім любым пабачыла раптам бераг, ад якога адрывала, несла яе кудысьці злая плынь.
+10_053.wav	вечары з туманам на балоце вільготны плот нецярплівыя цяпло яго абдымкаў	Вечары з туманам на балоце, вільготны плот, нецярплівае цяпло яго абдымку!..
+10_054.wav	але на васілёвым селішчы нікога не было бацька падышоў ціхі разгублены хвіліну маўчаў	Але на Васілёвым селішчы нікога не было. Бацька падышоў ціхі, разгублены, хвіліну маўчаў,
+10_055.wav	не ведаў як пачаць кінь буракідай прыбярыся сваты там ён не адразу дадаў	не ведаў, як пачаць. Кінь буракі ды прыбярыся... Сваты там... Ён не адразу дадаў:
+10_056.wav	корч яго яўхім ганна не адказала бацька паглядзеў на яе з любоўю са шкадаваннем	Корч і яго Яўхім... Ганна не адказала. Бацька паглядзеў на яе з любоўю, са шкадаваннем,
+10_057.wav	уздыхнуў сядзяць за сталом цябе ждуць ён гаварыў так што было чуваць шкадуе яе і спачувае але не ведае што параіць як памагчы	уздыхнуў: Сядзяць за сталом... Цябе ждуць... Ён гаварыў так, што было чуваць шкадуе яе і спачувае, але не ведае, што параіць, як памагчы.
+10_058.wav	ліха ж яго ведае што прынясе дачцэ гэтае багацейскае сваяцтва пра якое не думалі і ні гадалі як яно там будзе ў іх карчоўскіх хлопцаў	Ліха ж яго ведае, што прынясе дачцэ гэтае багацейскае сваяцтва, пра якое і не думалася і не гадалася, як яно там будзе ў іх з карчоўскім хлопцам?
+10_059.wav	на дабро на шчасце ці напаганае не хачу я шчыра сказала ганна	На дабро, на шчасце ці на паганае? Не хачу я... шчыра сказала Ганна.
+10_060.wav	баішся не хачу не хачу ісці от прыпёрлася яно як бы сам сабе раздумліва прамовіў бацька	Баішся? Не хачу... Не хачу ісці... От прыперлася яно!.. як бы сам сабе, раздумліва прамовіў бацька.
+10_061.wav	і каб хто другі а то шкарчы ганна якая заўсёды так добра чула бацькаў настрой заўважыла за клопатным роздумам пра яе	І кеб хто другі, а то ж Карчы!.. Ганна, якая заўсёды так добра чула бацькаў настрой, заўважыла: за клопатным роздумам пра яе
+10_062.wav	таілася ў бацьку ганарліва задаволеная думка завіталі кланяюцца просяць багацеі	таілася ў бацьку ганарліва-задаволеная думка завіталі, кланяюцца, просяць, багацеі!
+10_063.wav	ёй значыцца і ў яго скарбы не горшыя за кублы карчовы дык што ж рабіць нібы папрасіў парады ён што сказаць	Ёсць, значыцца, і ў яго скарбы, не горшыя за кублы Карчовы! Дак што ж рабіць? нібы папрасіў парады ён. Што сказаць!
+10_064.wav	а тое і скажы што думаю нязгодны значыць але ён нават не крануўся ісці пераказваць яе словы сватам	Тое і скажыце, што думаю. Не згодна, значыць? Але ён нават не крануўся ісці пераказваць яе словы сватам,
+10_065.wav	вялікі клопатны роздум па ранейшаму панаваў ім а можа яно й нічога а	вялікі клопатны роздум па-ранейшаму панаваў у ім. А можа, яно... і нічога?
+10_066.wav	можа мы дарэмна гета як хім хлопец такі любая б за яго	А?.. Можа, мы дарэмно ето?.. Яўхім хлопец такі... любая б за яго...
+10_067.wav	ён не так раіў ц�� казаў пра свае думкі як пытаўся чарножка ўбачыў ганна нязгодна нецярпліва кінула позіркам на яго	Ён не так раіў ці казаў пра свае думкі, як пытаўся. Чарнушка ўбачыў Ганна нязгодна, нецярпліва кінула позіркам на яго,
+10_068.wav	зразумеў што яна слухаць не хоча і ўраз абарваў развагі няёмка як бы вінавацячыся ўздыхнуў	зразумеў, што яна слухаць не хоча, і ўраз абарваў развагі. Няёмка, як бы вінавацячыся, уздыхнуў:
+10_069.wav	эх кеп знаць як яно потым бывае ганна нічога не сказала яна заўважыла з хаты выбегла мачыха подбегам рашуча рушыла да іх яшчэ зводдалі відаць было матчыха ўгневана	Эх, кеб знаць, як яно потым бувае!.. Ганна нічога не сказала, яна заўважыла: з хаты выбегла мачыха, подбегам, рашуча рушыла да іх. Яшчэ зводдалі было відаць: мачыха ўгневана.
+10_070.wav	ды што ж ету кінуў гасцей не слыху нядыху зваць пайшоў называецца	Ты што ж ето! Кінуў гасцей і ні слыху ні дыху! Зваць пайшоў, называецца!
+10_071.wav	яна перавяла дыханне напала нага ну і ты добрае такіх сватоў чакаць застаўляеш	Яна перавяла дыханне, напала на Ганну: І ты добрая! Такіх сватоў чакаць застаўляеш!
+10_072.wav	дык можа бегце трэ было насустрач бегчы не бегце айстроіць з сябе няма чаго радавацца трэба такое шчасце	Можа, бегці трэ было насустрач? Бегці не бегці, а і строіць з сябе няма чаго!.. Радавацца б трэба! Такое шчасце!
+10_073.wav	ога шчасце шчасце першыя гаспадары на сяле няхай цяпер пішу што галадранцы ўлада няхай пішуць а багацеі былі і будуць першыя	Уга, шчасце! Шчасце! Першыя гаспадары на сяле!.. Няхай цяпер і пішуць, што галадранцы улада! Няхай пішуць! А багацеі булі і будуць першыя!
+10_074.wav	ну а мне што з таго першыя ці апошнія былі б да сэрца да сэрца старцам жыць з перцам есці захацела ды ці ўхі мне да сэрца ды ці е ў куранях хоць адна кіб не сохла па ім	А мне што з таго? Першыя ці апошнія?.. Булі б да сэрца... Да сэрца! Старцам жыць, з перцам есці! Захацела!.. Ды ці Яўхім не да сэрца? Да ці е ў Куранях хоць адна, кеб не сохла па ім!
+10_075.wav	што б не захацела каб да яе прыйшоў мабыць такія а калі я то дурная бо ніхто другі не раўня яму і ў алешніках няма такога і ў глінішчах нідзе	Штоб не хацела, кеб да яе прыйшоў! Мабуць-такі, е. А калі е, то дурная! Бо ніхто другі не раўня яму! І ў Алешніках няма такога! І ў Глінішчах! Нідзе!..
+10_076.wav	пражывеш век гора не паспытаеш у малацэ ды ў масле купацца будзеш ганна адчувала як гарачы шэпт мачыхі	Пражывеш век, гора не паспытаеш! У малацэ ды ў масле купацца будзеш! Ганна адчувала, як гарачы шэпт мачыхі
+10_077.wav	гоніць бацькава нерашучасці сумненні старая добра ведала што трэба рабіць цяпер ведала нават што і як будзе заўтра	гоніць бацькавы нерашучасці, сумненні, старая добра ведала, што трэба рабіць цяпер, ведала нават, што і як будзе заўтра.
+10_078.wav	ты от не любіш калі я пра дзятліка кажу дык я не буду толькі от скажу калі на тое выйдзе калі ён і прывядзе сватоў і ты пойдзеш за яго ўсё адно шчасця не бачыць табе ��е будзе яго	Ты от не любіш, калі я пра Дзятліка кажу. Дак я і не буду! Толькі от скажу калі на тое выйдзе, калі ён і прывядзе сватоў і ты пойдзеш за яго, усё адно шчасця не бачыць табе! Не будзе яго!
+10_079.wav	а вы ўсё напераднай не будзе от памянеш маё слова і сама абзнаць павінна наступала мачыха не перадухаючы і не даючы запярэчыць ганні	Вы ўсё наперад знаеце! Не будзе! От памянеш маё слова! І сама б знаць павінна! наступала мачыха, не перадыхаючы і не даючы запярэчыць Ганне.
+10_080.wav	што яму беднаце горкай трэба найперш красы можа тваёй каб глядзець як нікому не раўнуюч ае вельмі рады будзе красе калі згаладаешся	Што яму, беднаце горкай, трэба найперш? Красы, можа, тваёй? Кеб глядзець, як на ікону, не раўнуючы? Аге! Вельмі рады будзеш красе, калі згаладаешся!..
+10_081.wav	скрыню добрую от і ўся краса якая трэба яму і ўсё вы знаеце сказала ганна з пагардай стараючыся не паддавацца ўгавору матчыхі ведала як многа ў яе словах праўды	Скрыню добрую от і ўся краса, якая трэба яму! І ўсё вы знаеце! сказала Ганна з пагардай, стараючыся не паддавацца ўгавору мачыхі: ведала, як многа ў яе словах праўды.
+10_082.wav	а то можа не адразу рынулася зноў у наступ мачаха можа не можа пакрысе тваёй сохне чаго ж ён тады круціць пачаў	А то, можа, не?! адразу рынулася зноў у наступ мачыха. Можа не?!. Мо па красе тваёй сохне!.. Чаго ж ён тады круціць пачаў?
+10_083.wav	то ад двара нашага не адыходзіў воч не спушчэў а то й глядзець ужо не глядзець за вярсту апягае	То ад двара нашаго не адыходзіў, воч не спушчаў, а то і глядзець не глядзіць! За вярсту аббягае!..
+10_084.wav	мачыха заўважыла як пры гэтых словах нядобра пацямнеў ганен твар	Мачыха заўважыла, як пры гэтых словах нядобра пацямнеў Ганнін твар
+10_085.wav	дайшло такі ў самае сэрца трапіла спалохана баючыся лішне раззлаваць перамяніла гаворку прамовіла супакойліва ну добра ну не буду калі не даспадобы	дайшло-такі, у самае сэрца трапіла!, спалохана, баючыся лішне раззлаваць, перамяніла гаворку, прамовіла супакойліва: Ну, добра, добра! Не буду, калі не даспадобы!..
+10_086.wav	пра нас пра бацьку падумала б як яму дажываць веку нішчымніцы не малады ўжо не тыя часы калі рабіць мог ні дня ні ночы не чуючы	Пра нас, пра бацьку падумала б!.. Як яму дажываць век, у нішчымніцы?.. Не малады ўжэ, не тыя часы, калі рабіць мог, ні дня, ні ночы не чуючы.
+10_087.wav	пакосіць сена да паўдня дык спіна крукам тыдзень потым стогне сноп навілы пад імі рукі як галінкі сухія дрыжаць скурыжы і са ўсім на печ ляжы хто скарынку падаць старому	Пакосіць сена да паўдня, дак спіна крукам, тыдзень потым стогне. Сноп на вілы падыме рукі, як галінкі сухія, дрыжаць. Скора ўжэ і саўсім на печ ляжа хто скарынку падасць, старому?..
+10_088.wav	бацька адгукнуўся з папрокам нот бо завяла завяла праўду кажу	Бацька адгукнуўся з папрокам: Ну, от бо, завяла! Завяла! Праўду кажу!..
+10_089.wav	і пра браціка пра хвечку не грэх падумаць усё ж такі не чужы табе бацькава кроў родныя	І пра браціка, пра Хведзьку, не грэх падумаць! Усё ж такі не чужы табе бацькава кроў, родная!..
+10_090.wav	дзяліць калі што якое прымак там ці хто прыстане няма з чаго зямелькі далонька ды тая	Дзяліць калі што якое, прымак там ці хто прыстане няма чаго!.. Зямелькі далонька... Ды і тая...
+10_091.wav	не табе казаць мачыха не дакончыла губы яе горка скрывіліся а што гаварыць з гэтай каменнай дзяўчыне ў якое не шкадаванне нікому	Не табе... казаць!.. Мачыха не дакончыла, губы яе горка скрывіліся: ах, што гаварыць гэтай каменнай дзяўчыне, у якой ні шкадавання ні к каму,
+10_092.wav	не нават клопату аб сабе яна адвярнулася закрыла вочы ражком хусткі худыя плечы яе задрыжалі	ні нават клопату аб сабе! Яна адвярнулася, закрыла вочы ражком хусткі, худыя плечы яе задрыжалі...
+10_093.wav	ну от й таго шчэ не было паморшчыўся бацька які трываць не мог слёз	Ну, от, етаго шчэ не було! паморшчыўся бацька, які трываць не мог слёз.
+10_094.wav	ён хмурна і лагодна крануў гану за локаць хадзе можа пакажыся	Ён хмурна і лагодна крануў Ганну за локаць: Хадзем ужэ! Пакажыся!
+10_095.wav	ганна кінула бурак выцерла рукі аб спадніцу яна потым багата разоў успамінала гэты момант успамінала з болем і шчымлівым шкадаваннем	Ганна кінула бурак, выцерла рукі аб спадніцу. Яна потым багата разоў успамінала гэты момант, успамінала з болем і шчымлівым шкадаваннем.
+10_096.wav	думала балела душой як багата бяды выпадае чалавеку за іншы адзін крок	Думала, балела душой: як багата бяды выпадае чалавеку за іншы адзін крок.
+10_097.wav	і як чалавек робіць гэты крок пакорлівай нібы сляпы не бачачы ўсяго што будзе яму з гэтым крокам	І як чалавек робіць гэты крок пакорліва, нібы сляпы, не бачачы ўсяго, што будзе яму з гэтым крокам.
+10_098.wav	ступае на купіну і не чакае не гадае што яна не ўтрымае дрыгва разарвецца	Ступае на купіну і не чакае не гадае, што яна не ўтрымае, дрыгва разарвецца
+10_099.wav	і чалавека праглыне багна цвёрдасць ціжуганы звычайна не было яе	і чалавека праглыне багна... Цвёрдасць ці ж у Ганны звычайна не было яе?
+10_100.wav	але якая тут цвёрдасць магла быць калі не ведаеш нашто яна цвёрдасць тады гаворыць у чалавека калі ён ведае што хоць нягода прымушае нечага не трэба рабіць тады цвёрдасць дужэе ірве путы нягоды	Але якая тут цвёрдасць магла быць, калі не ведаеш, нашто яна? Цвёрдасц тады гаворыць у чалавеку, калі ён ведае, што, хоць нягода прымушае, нечага не трэба рабіць. Тады цвёрдасць дужэе, ірве путы нягоды.
+10_101.wav	а якая цвёрдасць магла быць калі здавалася што хоць усё і нядобра але	А якая цвёрдасць магла быць, калі здавалася, што хоць усё і нядобра, але
+10_102.wav	лепш не будзе такое ўжо шчасце выпала ці ж не так было і ў яе ўганны тады	лепш не будзе, такое ўжо шчасце выпала! Ці ж не так было ў яе, у Ганны, тады?
+10_103.wav	ці ж была ў яе пэўная надзея спадзявання якое трэба было б глядзець за якое трэба было б трымацца да якой ісці трэба было б наперакор усяму	Ці ж была ў яе пэўная надзея-спадзяванне, якую трэба было б глядзець, за якую трэба было б трымацца, да якой ісці трэба было б наперакор усяму?
+10_104.wav	васіль дык ці ж не бачылася тады ёй што ўсё з ім не моцнае і ненадзейнае	Васіль... Дык ці ж не бачылася тады ёй, што ўсё з ім нямоцнае і ненадзейнае,
+10_105.wav	не толькі таму што адвярнуўся а і таму што чула ж сама сэрца само добра чула	не толькі таму, што адвярнуўся, а і таму, што чула ж сама, сэрца само добра чула
+10_106.wav	не такую трэба яму як яна са скрыняй з набыткам трэба	не такую трэба яму, як яна, са скрыняй, з набыткам трэба!
+10_107.wav	і сам ён хіба ж не ведала лепш за мачыху іншую хацеў бы не без пасажніцу	І сам ён хіба ж не ведала лепш за мачыху іншую хацеў бы, не беспасажніцу!
+10_108.wav	праўду мачыха чула самыя важныя самыя трывожныя ўцэлілы а хіба ж усё іншае	Праўду мачыха чула у самае важнае, самае трывожнае ўцэліла!.. А хіба ж усё іншае
+10_109.wav	не за тое было што так і трэба што лёсам богам так пэўна прызначана хіба ж праўда не час было ад бацькавага хлеба адыходзіць	не за тое было, што так і трэба, што лёсам, Богам так, пэўна, прызначана? Хіба ж праўда не час было ад бацькавага хлеба адыходзіць,
+10_110.wav	хіба ж праўда лішне было пра бацьку падумаць можа праўда лягчэй будзе яму і хведзьку калі яна да багатых пярой	хіба ж праўда лішне было пра бацьку падумаць? Мо ж праўда лягчэй будзе яму і Хведзьку, калі яна да багатых пяройдзе?..
+10_111.wav	не вельмі дадушы ёй еўхім але хіба ж праўда не першы жаніх на сяле	Не вельмі да душы ёй Яўхім, але хіба ж праўда не першы жаніх на сяле?
+10_112.wav	хіба шукае другая і праўда адмовілася б чаму было не паверыць у векавечнай мудрасці сцерпіцца злюбіцца	Хіба ж якая другая праўда адмовілася б? Чаму было не паверыць векавечнай мудрасці: сцерпіцца злюбіцца,
+10_113.wav	мілым будзе ўсё ж бачыла не любоўю ў сям'і сходзяцца любоў то ўцеха не бядняцкая і не жаноцкая	мілым будзе? Усе ж бачыла не любоўю ў сем'і сходзяцца, любоў то ўцеха не бядняцкая і не жаноцкая!
+10_114.wav	кветка дзявочая пустая любоў неда кветак каму хлеба трэба смеласць цвёрдасць свая	Кветка дзявочая, пустая любоў! Не да кветак, каму хлеба трэба!.. Смеласць, цвёрдасць свая,
+10_115.wav	якія могуць быць смеласць цвёрдасць калі свет звязаны калі хочаш не хочаш мусіш ісці куды лёсвеці	якія могуць быць смеласць, цвёрдасць, калі свет завязаны, калі, хочаш не хочаш, мусіш ісці, куды лёс вядзе,
+10_116.wav	калі не ведаеш куды падацца тады смеласці і цвёрдасці хапіла каб спыніць пустое думанне жылкаванне з годнасцю нібы з ганарлівасцю заўсёднай	калі не ведаеш, куды падацца? Тады смеласці, цвёрдасці хапіла, каб спыніць пустое думанне, жалкаванне, з годнасцю, нібы з ганарлівасцю заўсёднай,
+10_117.wav	пайсці насустрач долі можа багата што з гэтага думалася потым так для сваёй суцехі	пайсці насустрач долі... Можа, багата што з гэтага думалася потым так для сваёй суцехі,
+10_118.wav	для таго каб не так ��алела душа але ва ўсіх гэтых думках было і багата праўды	для таго, каб не так балела душа але ва ўсіх гэтых думках было і багата праўды.
+10_119.wav	можа нават усё тое было праўдай горкай супярэчлівай думага было потым тады ж калі нападала матч калі бацька прытоена спадзяваўся на яе ўдачу	Можа, нават усё тое было праўдай, горкай, супярэчлівай... Думання многа было потым. Тады ж, калі нападала мачыха, калі бацька прытоена спадзяваўся на яе ўдачу,
+10_120.wav	думала сяганне цяжка цьмяна больш за ўсё вастрэй важчэй чулася непазбежнасць слёсу	думалася Ганне цяжка, цьмяна. Больш за ўсё, вастрэй, важчэй чулася непазбежнасць лёсу,
+10_121.wav	няўхільнасць таго што надышло век ведала што красадзя вочы нябровы нявочы не рукі умельстваў працы	няўхільнасць таго, што надышло. Век ведала, што краса дзявочая не бровы, не вочы, а рукі, умельства ў працы,
+10_122.wav	што не дзеўка чалавека сабе выбірае а чалавек яе што доля дзеўкі маўчаць чакаць слухацца бацькоў	што не дзеўка чалавека сабе выбірае, а чалавек яе, што доля дзеўкі маўчаць, чакаць, слухацца бацькоў.
+10_123.wav	як няўхільны закон жыцця ведала спрадвеку так заведзена ў людзей воля бацькоў для дзеўкі	Як няўхільны закон жыцця, ведала спрадвеку так заведзена ў людзей: воля бацькоў для дзеўкі
+10_124.wav	божая воля так было за ўсімі так будзе з ёй і няма чаго рвацца трэба слухацца іх бацькоў	божая воля. Так было са ўсімі, так будзе і з ёй. І няма чаго рвацца, трэба слухацца іх, бацькоў
+10_125.wav	і бога і яна слухалася не бедавала не пярэчыла ішла побач іх паслухмяна так было заведзена так рабілі ўсе	і Бога... І яна слухалася. Не бедавала, не пярэчыла, ішла побач іх паслухмяна. Так было заведзена, так рабілі ўсе.
+10_126.wav	была турбота пра тое каб не спаткнуцца ў чым небудзь на агледзінах усё зрабіць так як трэба не паказаць сябе недарэкаю	Была турбота пра тое, каб не спаткнуцца ў чым-небудзь на агледзінах, усё зрабіць так, як трэба, не паказаць сябе недарэкаю.
+10_127.wav	праходзячы паўз хату к ганку ганна заўважыла як за шыбаю мільганулі цікаўныя вострыя вочкі сарокі	Праходзячы паўз хату к ганку, Ганна заўважыла, як за шыбаю мільганулі цікаўныя, вострыя вочкі Сарокі,
+10_128.wav	і турбота гэта ўзяла яе мацней яна ўзышла на ганак пругка ганарліва трымаючы галаву так як ішла заўсёды калі ведала што за ёй сочаць падсцярожлівыя вочы	і турбота гэта ўзяла яе мацней. Яна ўзышла на ганак пругка, ганарліва трымаючы галаву, так, як ішла заўсёды, калі ведала, што за ёй сочаць падсцярожлівыя вочы.
+10_129.wav	у сенцах мачка заікнулася ёй каб памыла рукі прыбралася але адразу ж змоўкла сустрэўшы позірк які нібы гаварыў сама ведаю што трэба	У сенцах мачыха заікнулася ёй, каб памыла рукі, прыбралася, але адразу ж змоўкла, сустрэўшы позірк, які нібы гаварыў: сама ведаю, што трэба.
+10_130.wav	прынясіце спадніцу каторую клетку кохтух фабрычную чаравікі і хварту белы ганна прамовіла гэта стрыманай так строга	Прынясіце спадніцу, каторая ў клетку, кохту хвабрычную, чаравікі і хвартух белы! Ганна прамовіла гэта так стрымана і так строга,
+10_131.wav	што мачыха пачула сябе быццам нямачыхаю а малодшаю сястрой добра зараз а ты хіба ў каморку	што мачыха пачула сябе быццам не мачыхаю, а малодшаю сястрой. Добра, добра. Зараз... А ты хіба у каморку?
+10_132.wav	ганна не сказала нічога ўзяла конаўку і лінула з яе на рукі і матчка заспяшалася ў хату	Ганна не сказала нічога узяла конаўку, лінула з яе на рукі, і мачыха заспяшалася ў хату.
+10_133.wav	бацька стаяў увесь час моўчкі назіраў заганна і так як бы траціў яе назаўсёды	Бацька стаяў увесь час моўчкі, назіраў за Ганнай так, як бы траціў яе назаўсёды.
+10_134.wav	глядзеў і не мог наглядзецца калі яна перадзеўшыся ў каморцы выйшла ў чырвонай сацінавай кофце што пералівалася агнём на яе плячах на грудзях	Глядзеў і не мог наглядзецца. Калі яна, пераадзеўшыся ў каморцы, выйшла ў чырвонай сацінавай кофце, што пералівалася агнём на яе плячах, на грудзях,
+10_135.wav	у белым фартуху высока зашнураваных хромавых чаравіках у якіх хадзіла нябожчыца маці калі чарножка ўбачыў яе	у белым фартуху, у высока зашнураваных хромавых чаравіках, у якіх хадзіла нябожчыца маці, калі Чарнушка ўбачыў яе,
+10_136.wav	прыбраную стройную дужую чарнабровую красуню сумны твар яго мімаволі асвятліўся з захапленнем	прыбраную, стройную, дужую чарнабровую красуню, сумны твар яго мімаволі асвятліўся захапленнем.
+10_137.wav	рыхтуючыся развітацца страціць ён нібы ўпершыню бачыў яе ва ўсім харастве	Рыхтуючыся развітвацца, страціць, ён нібы ўпершыню ўбачыў яе ва ўсім харастве,
+10_138.wav	і захапленне і гордасць за яе на момант запоўнілі яго душу і выгналі ўсе іншыя пачуцці	і захапленне і гордасць за яе на момант запоўнілі яго душу, выгналі ўсе іншыя пачуцці. Як
+10_139.wav	як мак як макаў цвет чыстая матка падумаў ён радасна	мак! Як макаў цвет! Чыстая матка! падумаў ён радасна.
+10_140.wav	губы яго раптам таргануліся болем вочы заморгалі ён успомніў нябожчыцу маладую іх сустрэчу	Губы яго раптам таргануліся болем, вочы заморгалі ён успомніў нябожчыцу, маладую іх сустрэчу,
+10_141.wav	незабыўны да скону вішаннік чарножка абняў дачку і квола хліпнуўшы сказаў	незабыўны да скону вішаннік. Чарнушка абняў дачку і, квола хліпнуўшы, сказаў:
+10_142.wav	дай божа табе след за ім расчулена хліпнула мачыха шмарганула носам ідзі чакаюць	Дай Божа табе!.. Услед за ім расчулена хліпнула мачыха, шмарганула носам. Ідзі, чакаюць!..
+10_143.wav	ледзь яны ўвайшлі ў хату сарока ўскочыла закруцілася засакатала а прыйшла гуска даждаўся гусачок малады час залаты круціў галоўкай густачку выглядаў баяцца пачаў няма і няма а яна от і паявілася і хата засвяцілася	Ледзь яны ўвайшлі ў хату, Сарока ўскочыла, закруцілася, засакатала: А, прыйшла гуска! Даждаўся гусачок малады час залаты! Круціў галоўкай, гусачку выглядаў, баяцца пачаў няма і няма! А яна от, паявілася хата засвяцілася! Не
+10_144.wav	няшдалі сказала матч а ганначка акурат буракі брала сарока абышла агледзела абмацала вочкамі гану з усіх бакоў падалася к сталуза якім сядзелі яўхім стары глушак і чорны зарослы як лясон прако	ждалі, сказала мачыха. Ганначка акурат буракі брала... Сарока абышла, абгледзела, абмацала вочкамі Ганну з усіх бакоў, падалася к сталу, за якім сядзелі Яўхім, стары Глушак і чорны, зарослы, як лясун, Пракоп.
+10_145.wav	не ж далі значыць не зналі не гадалі з якога боку гусачок прыйдзе па гуску дружку	Не ждалі, значыць? Не зналі, не гадалі, з якога боку гусачок прыйдзе па гуску-дружку! З
+10_146.wav	з якога боку прыплыве шчасце багацце а яно от не з за поля далёкага не з за лесу высокага ад свайго сяла	якога боку прыплыве шчасце-багацце! А яно от не з-за поля далёкаго, не з-за лесу высокаго, са свайго сяла.
+10_147.wav	прыйшоў малады хлапец добры купец сарока сыплючы словамі страляла вочкамі	Прыйшоў малады хлапец добры купец!.. Сарока, сыплючы словамі, страляла вочкамі
+10_148.wav	то на аднаго то на другога а найчасцей на старога глушака як бы чакала ўхвалы свайму красамоўству	то на аднаго, то на другога, а найчасцей на старога Глушака, як бы чакала ўхвалы свайму красамоўству,
+10_149.wav	свайму спрыту але глушак здавалася не чуў і не бачыў яе маўклівы затоены	свайму спрыту. Але Глушак, здавалася, не чуў і не бачыў яе маўклівы, затоены,
+10_150.wav	стары корч праз акуляры з вяровачкай зачэпленай завуха замест дужкі важка разглядваў гану	стары Корч праз акуляры з вяровачкай, зачэпленай за вуха замест дужкі, важка разглядваў Ганну.
+10_151.wav	ганне ад яго партага незразумелага позірку было няёмка ваш тавар наш купец прабурчаў пракоп аводзячы панурымі вачыма з пад чорна навіслаю брову пірог і пляшку якія былі ўжо на стале	Ганне ад яго ўпартага, незразумелага позірку было няёмка. Ваш тавар, наш купец! прабурчаў Пракоп, абводзячы панурымі вачыма з-пад чорна навіслых броў пірог і пляшку, якія ўжо былі на стале.
+10_152.wav	купец усім купцам купец сам малады чуб залаты дабра поўныя клеці лепшы на ўсім свеце	Купец усім купцам купец! Сам малады, чуб залаты, дабра поўныя клеці лепшы на ўсім свеце.
+10_153.wav	купца не ганім сказаў бацька толькі дзеўка гадамі яшчэ не ў пары пагуляць бы яшчэ трэба	Купца не ганім, сказаў бацька. Толькі дзеўка гадамі шчэ не ў пары!.. Пагуляць бы шчэ трэба!..
+10_154.wav	а што з той гульбы ад гульбы конь псуецца так і дзеўка сямнаццаць гадкоў усяго	Э, што з той гульбы!.. Ад гульбы конь псуецца, так і дзеўка!.. Семнаццаць гадкоў усяго!..
+10_155.wav	самы час самы лепшы квас а то пераспее закішне стане ўсім ненавісна стане як тая макуха будзе векавуха шкадаваць будзе бацьку матку клясі што не далі замуж пайсці жаніх бо які што ў родай што славай што красой што справай	Самы час, самы лепшы квас! А то пераспее, закісне, стане ўсім ненавісна! Стане, як тая макуха, будзе векавуха! Шкадаваць будзе бацьку, матку клясц��, што не далі замуж пайсці! Жаніх бо які: што ўродай, што славай, што красой, што справай!..
+10_156.wav	ну нашу таксама дзякуй богу уступіўся заганны бацька і старанныя і разумныя слухмяныя адразу падтрымала яго мачаха і з твару другую такую пашукаць хай хоць хто скажа нічым не абдзяліў божа	Наша таксама дзякуй Богу! уступіўся за Ганну бацька. І старанная, і разумная, і слухмяная, адразу падтрымала. яго мачыха. І з твару другую такую пашукаць! Хай хоць хто скажа: нічым не абдзяліў Божа!
+10_157.wav	а я ўхім хіба сказаць не першы хлопец на ўсе курані і да ўсяго да статак пойдзе каторэй не нахваліцца на долю і паесці пап'е ў волю	А Яўхім хіба, сказаць, не першы хлопец на ўсе Курані? І да ўсяго дастатак! Пойдзе каторая не нахваліцца на долю, і паесць, і пап'е ўволю!
+10_158.wav	наша канешне небагатае адгукнуўся быў бацька але мачыха не дала яму дагаварыць кінулася сама ў наступ	Наша, канешне, не багатая... адгукнуўся быў бацька, але мачыха не дала яму дагаварыць, кінулася сама ў наступ:
+10_159.wav	небагатыя затое з рукамі лішнім ротам не будзе як каторае з поўнай скрыні і зварыць і спячэ і сарочку чалавеку па шые і свінча і дзіця дагледзіць вішчаць ад голаду не будуць	Небагатая, затое з рукамі! Лішнім ротам не будзе! Як каторая з поўнай скрыняй! І зварыць, і спячэ, і сарочку чалавеку пашые! І свінча, і дзіця дагледзіць! Вішчаць ад голаду не будуць!..
+10_160.wav	дай бог быў нашага купца дабра без канца і свінні парасятыя авечкі ягняты і гумно і клецябы паспець	Дай Бог, бо ў нашага купца дабра без канца! І свінні, і парасяты, і авечкі, і ягняты, і гумно, і клець абы паспець!..
+10_161.wav	чаго тут мянціць посту уступіў стары глушак нецярпліва скрыпуча	Чаго тут мянціць попусту! уступіў стары Глушак, нецярпліва, скрыпуча.
+10_162.wav	знаем усё і мы і яны недалёкія адным словам пірог	Знаем усё, і мы, і яны, не далёкія... Адным словам пірог
+10_163.wav	бярэце стары павёў акулярамі на матчыху на бацьку ганны не запытаўся	бярэце? Стары павёў акулярамі на мачыху, на бацьку, Ганны не запытаўся.
+10_164.wav	мачыха памаўчала для прыліку трохі як бы разважаюць ды мы што ж	Мачыха памаўчала для прыліку трохі, як бы разважаючы. Ды мы што ж?..
+10_165.wav	мы не супроціў калі яно ўжо на тое ганначка ну пакланіся ўжо сватам	Мы не супроціў, калі яно ўжэ на тое... Ганначко, пакланіся ўжэ сватам,
+10_166.wav	вазьмі пірага да заўтра ў нядзелю былі змовіны глушакі дзядзькі цёткі глушакоў пілі ў цеснай чарнушкай хаце самагонку елі так упраўна што наганялі на мачыху страх бязладнай голасна гаманілі	вазьмі пірага... Назаўтра, у нядзелю, былі змовіны. Глушакі, дзядзькі, цёткі Глушакоў пілі ў цеснай Чарнушкавай хаце самагонку, елі так упраўна, што наганялі на мачыху страх, бязладна і голасна гаманілі.
+10_167.wav	за шыбамі і вокан плюшчачы насыціснуліся дзеці туліліся цікаўныя дарослыя	За шыбамі вокан, плюшчачы насы, ціснуліся дзеці, туліліся цікаўныя дарослыя.
+10_168.wav	ганна раз пораз азіралася на іх ёй было неўахвоту гэтае здавалася доўгае гулянне яна мімаволі чакала калі ўсё гэта скончыцца увесь гэты невясёлы цягучы тлум	Ганна раз-пораз азіралася на іх. Ёй было не ў ахвоту гэтае, здавалася, доўгае гулянне, яна мімаволі чакала, калі ўсё гэта скончыцца, увесь гэты невясёлы, цягучы тлум.
+10_169.wav	калі ў хаце нарэшце стала цішэй і шырэй і засталіся толькі сватыя бацькі пачалі дамаўляцца цераз які час гуляць вяселле	Калі ў хаце нарэшце стала цішэй і шырэй і засталіся толькі сваты і бацькі, пачалі дамаўляцца, цераз які час гуляць вяселле.
+10_170.wav	ганін бацька казаў не спяшацца прасіў адкласці тыдні на два тры а сваты глушакоў даводзілі што адклад недзе ўлад дабіваліся каб зрабіць вяселле адразу ў наступную нядзелю	Ганнін бацька казаў не спяшацца, прасіў адкласці тыдні на два-тры, а сваты Глушакоў даводзілі, што адклад не ідзе ў лад, дабіваліся, каб зрабіць вяселле адразу, у наступную нядзелю.
+10_171.wav	стары глушак пры гэтым амаль увесь час маўчаў ён таксама быў за тое каб не спяшацца асабліва але нічым не паказваў чарнушкам сваю волю	Стары Глушак пры гэтым амаль увесь час маўчаў ён таксама быў за тое, каб не спяшацца асабліва, але нічым не паказваў Чарнушкам сваю волю:
+10_172.wav	гуляць вясенне не адкладваючы настойваў яўхім слухаючы спрэчкі назіраючы за ўсім збоку ганна бачыла што стары глушак з затоенай злараднасцю здагадваецца чаму яе бацька просіць адкласці	гуляць вяселле не адкладваючы настойваў Яўхім. Слухаючы спрэчкі, назіраючы за ўсім збоку, Ганна бачыла, што стары Глушак з затоенай злараднасцю здагадваецца, чаму яе бацька просіць адкласці:
+10_173.wav	добра добра давядзецца папяцца бедняку каб назбіраць наладаваць усяго што трэба да вяселля	добра, добра давядзецца папяцца бедняку, каб назбіраць, наладаваць усяго, што трэба да вяселля!..
+10_174.wav	дамовіліся гуляць праз два тыдні у той момант калі ўсе згодна змоўклі мачха дала знак ганне і тая дастала са скрыні ручнік падала сватам глушаку старому іўхіму	Дамовіліся гуляць праз два тыдні. У той момант, калі ўсе згодна замоўклі, мачыха дала знак Ганне, і тая дастала са скрыні ручнік, падала сватам, Глушаку старому і
+10_175.wav	выпіўшы на развітанне сваты глушакі з галосным гоманам сталі выбірацца з хаты	Яўхіму. Выпіўшы на развітанне, сваты і Глушакі з галосным гоманам сталі выбірацца з хаты.
+10_176.wav	расчырванелая з п'янай усмешкай сарока якое вадзіла з боку ў бок у варота зачапілася плячом за слуп прарэзліва завяршчала	Расчырванелая, з п'янай усмешкай Сарока, якую вадзіла з боку ў бок, у варотах зачапілася плячом за слуп, прарэзліва заверашчала:
+10_177.wav	ой п'яны я дай хілюся іду дадому дай баюся калі сваты падаліся па вуліцы бацька пашаргаў у хату	Ой, п'яна я дай хілюся-а, Іду дадому дай баюся-а!.. Калі сваты падаліся па вуліцы, а бацька пашаргаў у хату,
+10_178.wav	мачыха сказала ганне якая стаяла на ганку і табе б спаць пара ўставаць скора	мачыха сказала Ганне, якая стаяла на ганку: І табе б спаць пара. Уставаць скора...
+10_179.wav	устану амаль адразу пасля таго як дзверы за мачкай зачыніліся святло ў акенцы згасла у хаце стала зусім ціха	Устану... Амаль адразу пасля таго, як дзверы за мачыхай зачыніліся, святло ў акенцы згасла. У хаце стала зусім ціха.
+10_180.wav	ціха было б і на вуліцы але ў цемры віхляўся п'яны сарочан голас і дуй дадому дай баюся паганага мужа маю будзе біць і добра знаю	Ціха было б і на вуліцы, але ў цемры віхляўся п'яны Сарочын голас: Іду дадому дай баюся-а... Паганаго мужа маю-у... Будзе біці... добра знаю...
+10_181.wav	спеў неўзабаве сціх цяпер ляжала ў каранях вялікая халодная цішыня	Спеў неўзабаве сціх. Цяпер ляжала ў Куранях вялікая, халодная цішыня.
+10_182.wav	усё навокал было знаёмае і звычайнае даверліва шапацелі грушы дрымотна чарнелі на могілках купы вербаў і акацый	Усё навокал было знаёмае і звычайнае: даверліва шапацелі грушы, дрымотна чарнелі на могілках купы вербаў і акацый,
+10_183.wav	шарэў ледзь відны ў цемры туман на балоце ад туману ад балота павявала зябкай тарфяной сырасцю	шарэў ледзь відна ў цемры туман на балоце. Ад туману, ад балота павявала зябкай тарфянай сырасцю...
+10_184.wav	але ганна раптам убачыла ўсё гэта нанова такім дарагім якім не было дасюль ніколі	Але Ганна раптам убачыла ўсё гэта нанова, такім дарагім, якім не было дасюль ніколі.
+10_185.wav	грудзі напоўніў жаль неспадзяваны і палючы шкада было ігруш	Грудзі напоўніў жаль, неспадзяваны і палючы, шкада было і груш,
+10_186.wav	і сырога павеву з балота ўсяго з чым жыла ўвесь час як бы не заўважаючы	і сырога павеву з балота, усяго, з чым жыла ўвесь час, як бы і не заўважаючы!
+10_187.wav	васіль васіль уварвалася пранізала ўсё яе неяк асабліва да болю дарагое	Васіль... Васіль... уварвалася, пранізала ўсю яе, неяк асабліва, да болю дарагое
+10_188.wav	у горле аж зашчымела ад горнасці кончылася нясуджана значыцца	у горле аж зашчымела ад горнасці. Кончылася. Не суджано, значыцца...
+10_189.wav	бывай бывайце грушы шыпаткія вербы ціхія маладыя вольныя вечары	Бувай!.. Бывайце, грушы шапаткія, вербы ціхія, маладыя, вольныя вечары!
+10_190.wav	не прыйсці ўжо больш да вас як было ні стаяць да ранку кончылася воля дзявочае спатканне мілавання развітанне	Не прыйсці ўжо больш да вас, як было, не стаяць да ранку! Кончылася воля дзявочая спатканні, мілаванні, развітанні!
+10_191.wav	ганна расчуленае наплывам жалю аб страчаным ледзь не заплакала з вялікім намаганнем стрымала сябе	Ганна, расчуленая наплывам жалю аб страчаным, ледзь не заплакала. З вялікім намаганнем стрымала сябе,
+10_192.wav	паспрабавала супакоіць нашто шкадаваць попусту што з воза ўпалу то прапала	паспрабавала супакоіць: Нашто шкадаваць попусту!.. Што з воза ўпало, тое прапало...
+10_193.wav	у яго цяпер свая дарога ў мяне свая у мяне я ўхім яшчэ два тыдні а там яно ўвойдзе ў яўхімаву хату	У яго цяпер свая дарога, у мяне свая... У мяне Яўхім... Яшчэ два тыдні, а там яна ўвойдзе ў Яўхімаву хату.
+10_194.wav	любіць яго слухацца служыць яму што ж доля жаночая такая як у людзей так і ў яе	Любіць яго, слухацца, служыць яму. Што ж, доля жаночая такая, як у людзей, так і ў яе,
+10_195.wav	не вечна ж гуляць выгульвацца адно страшыць як са старым са свякруха і жыць давядзецца	не вечна ж гуляць, выгульвацца!.. Адно страшыць: як са старым, са свякрухай жыць давядзецца
+10_196.wav	шкадаваць будуць ці есці калі ж можна было б знаць загадзя каб не гадаць не трывожыцца дарэмна	шкадаваць будуць ці есці? Калі б можна было знаць загадзя, каб не гадаць, не трывожыцца дарэмна!..
+10_197.wav	а я ў хіму што ж не сама выбірала яе выбралі ды і сам ён бачыла ж не думаў аб гэтым шукаў якуюсьці другую	А Яўхім што ж? Не сама выбірала, яе выбралі!.. Ды і сам ён, бачыла ж, не думаў аб гэтым. Шукаў якуюсьці другую,
+10_198.wav	а яго прыцягнула прыбіла да яе хаты ну што ж можа лёсам гэта прызначана богам	а яго прыцягнула, прыбіла да яе хаты... Што ж, можа, лёсам гэта прызначана, Богам?..
+10_199.wav	і няхай не даспадобы ён мусіць неяк зжывуцца любіць жа ён што ні кажы	І няхай не даспадобы ён, мусіць, неяк зжывуцца. Любіць жа ён, што ні кажы...
+10_200.wav	ну яна сцерпіцца злюбіцца ганна неспадзеўкі здрыганулася паўз плот хтосьці ішоў	І яна сцерпіцца, злюбіцца!.. Ганна неспадзеўкі здрыганулася: паўз плот хтосьці ішоў!
+10_201.wav	тоячыся стрымліваючы хваляванні яна пачакала пасачыла	Тоячыся, стрымліваючы хваляванне, яна пачакала, пасачыла:
+10_202.wav	стаў там дзе яны калісьці стаялі з васілём хвіліну чарнеў нерухома і здалося глядзець у яе бок бачыць яе	стаў там, дзе яны калісьці стаялі з Васілём. Хвіліну чарнеў нерухома. Ёй здалося: глядзіць у яе бок, бачыць яе...
+10_203.wav	яна чула як часта шалёна б'ецца сэрца васіль што рабіць выйсце пагаварыць памірыцца	Яна чула, як часта, шалёна б'ецца сэрца. Васіль!.. Што рабіць? Выйсці, пагаварыць, памірыцца?
+10_204.wav	сказаць што даруе яму ён з гарача нагаварыў тады сам шкадуе выйсці апошні раз	Сказаць, што даруе яму?.. Ён згарача нагаварыў тады. Сам шкадуе... Выйсці! Апошні раз!..
+10_205.wav	выйсці замоўленай чужой другому аддадзенай не	Выйсці?! Замоўленай! Чужой, другому аддадзенай!.. Не, не!
+10_206.wav	што з воза ўпала тое прапала не яго цяпер нявольнае каб сустракацца	Што з воза ўпала, тое прапала! Не яго цяпер! Не вольная каб сустракацца!
+10_207.wav	грэх і што ім з таго прымірэння пасля змовін і развітання што ім	Грэх... І што ім з таго прымірэння? Пасля змовін! І развітанне што ім?
+10_208.wav	развіталіся ўжо можна лічыць чужыя ён пастаяў моўчкі	Развіталіся ўжо, можна лічыць. Чужыя!.. Ён пастаяў моўчкі
+10_209.wav	мусіць усё ж не пабачыў як прывід паплёўся назад у той вечар калі ў чарнушкаў былі змоны	мусіць, усё ж не пабачыў. Як прывід, паплёўся назад... У той вечар, калі ў Чарнушкаў былі змовіны,
+10_210.wav	у хаце дзятлу было ціха і журбот на нібы пасля пахавання нябожчыка сынку сынку	у хаце Дзятлаў было ціха і журботна, нібы пасля пахавання нябожчыка. Сынку, сынку,
+10_211.wav	як жа цяпер не вытрывала сказала маці з другога канца стала за якім васіль вячэрыў	як жа цяпер? не вытрывала, сказала маці з другога канца стала, за якім Васіль вячэраў.
+10_212.wav	як было тым часам так і будзе разважліва адгукнуўся дзед дзяніс у хаце гусцеў змрок дзеда які сядзеў на палацях каля печы ужо амаль не было відаць	Як було, тым часам, так і будзе, разважліва адгукнуўся дзед Дзяніс. У хаце гусцеў змрок. Дзеда, які сядзеў на палацях каля печы, ужо амаль не было відаць,
+10_213.wav	матчын твар таксама ледзь шарэў каб і хацеў васіль не змог бы ўбачыць на ім нічога і ўсё ж пад тым як перагаворваліся яны	матчын твар таксама ледзь шарэў каб і хацеў, Васіль не змог бы ўбачыць на ім нічога і ўсё ж, па тым, як перагаворваліся яны,
+10_214.wav	якраз пораз маці ўздыхала чуў што і іх вельмі гняце яго бяда але ад іх спачування не толькі не было палёгкі а яшчэ горш паліла жальба	як раз-пораз маці ўздыхала, чуў, што і іх вельмі гняце яго бяда. Але ад іх спачування не толькі не было палёгкі, а яшчэ горш паліла жальба.
+10_215.wav	хоць нарабіўся згаладаўся не чуў ні стом і ні смаку ў вячэры хацелася адно хутчэй перабыць абавязак і выйсці	Хоць нарабіўся, згаладаўся, не чуў ні стомы, ні смаку ў вячэры. Хацелася адно хутчэй перабыць абавязак і выйсці...
+10_216.wav	багацей тым часам ведама прамовіў дзед дзяніс у цішыні нагаварылі на яе усё тое што дамогся я ўхім як бы падумала маці казала я не такая яе на што б дапусціць	Багацей, тым часам, ведамо... прамовіў дзед Дзяніс у цішыні. Нагаварылі на яе ўсё тое, што дамогся Яўхім!.. як бы падумала маці. Казала я: не такая яна, штоб дапусціць!..
+10_217.wav	не было нічога бо кеп дамогся не пайшоў бы кланяцца ў сваты да бяднячкі	Не було нічога! Бо кеб дамогся, не пайшоў бы кланяцца, у сваты. Да бяднячкі...
+10_218.wav	васіль стараўся не слухаць не хацеў нічога чуць прагану кожнае слова пра яе кранала вярэдзіла штосьці вельмі чулае ў ім балючае вельмі	Васіль стараўся не слухаць: не хацеў нічога чуць пра Ганну. Кожнае слова пра яе кранала, вярэдзіла штосьці вельмі чулае ў ім, вельмі балючае.
+10_219.wav	ледзь стрымліваўся і ахвота ж гаварыць пра яе калі ўсё ні да чаго	Ледзь стрымліваўся: і ахвота ж гаварыць пра яе, калі ўсё ні да чаго!
+10_220.wav	не дапусціла не дамогся як бы сам ён не знае такая нявестка была б уздыхнула маці	Не дапусціла, не дамогся! Як бы і сам ён не знае!.. Такая нявестка була б! уздыхнула маці.
+10_221.wav	лепшай здаецца кеп цэлы свет агледзеў не знайшоў бы ну хопіць ну чаго тут	Лепшай, здаецца, кеб цэлы свет абгледзеў, не знайшоў бы!.. Ну, хопіць! Ну, чаго тут!..
+10_222.wav	васіль кінуў лыжку ўскочыў от бо не хапала шчэ і праўда алена хлопцы і так маркота	Васіль кінуў лыжку, ускочыў. От бо, не хапало шчэ!.. І праўда, Алена! Хлопцу і так маркота!..
+10_223.wav	васіль не даслухаў дзедавых слоў выбег на ганак але стаяць на ганку на двары дзе сама цішыня ��ечара змрок напаміналі гану цяпло спатканняў было яшчэ горш	Васіль не даслухаў дзедавых слоў, выбег на ганак. Але стаяць на ганку, на двары, дзе сама цішыня вечара, змрок напаміналі Ганну, цяпло спатканняў, было яшчэ горш.
+10_224.wav	каб не сумаваць адагнаць балючую жальбу ён стаў тупаць па двары выдумляць справы	Каб не сумаваць, адагнаць палючую жальбу, ён стаў тупаць па двары, выдумляць справы.
+10_225.wav	зайшоў у хлеў у якім без каня што яшчэ пасвіўся наўзболатку было нуднай пуста	Зайшоў у хлеў, у якім без каня, што яшчэ пасвіўся на ўзболатку, было нудна і пуста,
+10_226.wav	кінуў куток сена падаўся ў павець перавесіў з кручка на кручок дугу стаў корпацца з калёсамі рабіў аднак усё як у сне	кінуў у куток сена, падаўся ў павець, перавесіў з кручка на кручок дугу, стаў корпацца з калёсамі. Рабіў, аднак, усё як у сне,
+10_227.wav	усё было нецікавае у галаву неадчэпна лезлі пяклі душу згадкі думкі развагі усё пра адно усё праганна пра змовіны	усё было нецікавае. У галаву неадчэпна лезлі, пяклі душу згадкі, думкі, развагі усё пра адно, пра Ганну, пра змовіны.
+10_228.wav	багацей ведама успаміналіся яму словы дзеда прыеўхіма і думкі крыўдна згаджаліся дадавалі	Багацей, ведамо!.. успаміналіся яму словы дзеда пра Яўхіма. І думкі крыўдна згаджаліся, дадавалі:
+10_229.wav	дзеўкі кажныя на багацце хіліцца думаеш што дзе багацце там лёгка будзе жыць	Дзеўкі кажная на багацце хіліцца! Думае, што дзе багацце, там лёгко будзе жыць!..
+10_230.wav	думай як корч багаты так і ўсё прыпяваючы думай жыць будзе агерачаўся васіль у думках так нібы ганна была перад ім	Думае, як Корч багаты, дак і ўсё, прыпяваючы, думае, жыць будзе! Аге! спрачаўся Васіль у думках так, нібы Ганна была перад ім.
+10_231.wav	вельмі надзеся дужа ты ў карчоў расжывешся пажывеш з імі побач што за карчы такія ўбачыш якое шчасце сабе выбрала	Вельмі надзейся! Дужа ты ў Карчоў разжывешся!.. Пажывеш з імі, пабачыш, што за Карчы такія! Якое шчасце сабе выбрала!
+10_232.wav	смяяцца весела ўмела плакаць навучся паплачаш горка як нагаруйшся а што нагаруйся дык нагаруешся і то задзе сказаць можна дабра не чакай усе карчы такія	Смяяцца весела ўмела, плакаць навучышся! Паплачаш горко, як нагаруешся! А што нагаруешся, дак нагаруешся, ето загадзя сказаць можно! Дабра не чакай! Усе Карчы такія!..
+10_233.wav	але як ні чарніў карчоў не першы раз ужо расла гарэла ў ім пераплеценая са злосцю важкая зайздрасць	Але як ні чарніў Карчоў, не першы раз ужо расла, гарэла ў ім пераплеценая са злосцю важкая зайздрасць:
+10_234.wav	усюды першае усё лепшае ім багацее ну і няхай скарчом яна	усюды першыя, усё лепшае ім!.. Багацеі!.. Ну, і няхай з Карчом яна!..
+10_235.wav	няхай карчоўская будзе стараўся супакоіцца васіль усё адно яна мне не пара	Няхай карчоўская будзе!.. стараўся супакоіцца Васіль. Усё адно яна мне не пара!..
+10_236.wav	ну толькі й дабра таго што як прытулішча бывала сэрца соладка на яе гатоўна ўсё забыцца	Толькі і дабра таго, што як прытулішся, бувало, сэрца соладко ные і гатоў на ўсё забыцца!..
+10_237.wav	а хіба ж будучы сам насам цвярозы не думаў я што не пара яна што толку з яе мала	А хіба ж, будучы сам-насам, цвярозы, не думаў я, што не пара яна, што толку з яе мало?
+10_238.wav	хіба ж не думаў што лепей бы была багацейшая якая толькі сілы кебадарвацца не было як прываражыла як бы зеллем апаіла якім	Хіба ж не думаў, што лепей бы да багацейшай якой! Толькі сілы, кеб адарвацца, не було. Як прываражыла, як бы зеллем апаіла якім!..
+10_239.wav	а цяпер от само павярнулася як трэба нібы бог памагчы хацеў само зрабілася як трэба дзякаваць богу	А цяпер от само павярнулася як трэба. Нібы Бог памагці захацеў... Само зрабілася як трэба, дзякуваць Богу!..
+10_240.wav	усё чым ён жыў у гэты вечар было поўнай супярэчнасці думкі перабівалі адна адну спрачаліся	Усё, чым ён жыў у гэты вечар, было поўна супярэчнасці. Думкі перабівалі адна адну, спрачаліся,
+10_241.wav	жаданні таксама змяняліся непаслядоўна супярэчліва учынкі не хацелі слухацца разваг	жаданні таксама змяняліся непаслядоўна, супярэчліва, учынкі не хацелі слухацца разваг.
+10_242.wav	у той самы час калі ён ужо амаль пераканаў сябе што шкадаваць абганне няма чаго што трэба толькі дзякаваць богу за тое што так разумна зрабілася	У той самы час, калі ён ужо амаль пераканаў сябе, што шкадаваць аб Ганне няма чаго, што трэба толькі дзякаваць Богу за тое, што так разумна зрабілася,
+10_243.wav	васіль сам не ведаючы чаму і як забрыў к чарнушкаму селішчу	Васіль, сам не ведаючы, чаму і як, забрыў к Чарнушкаваму селішчу,
+10_244.wav	к таму плоту дзе столькі вечароў і начэй стаяў мілаваўся з ганнай як ні гнаў ні адыходзіла неадольныя заваблівыя надзея	к таму плоту, дзе столькі вечароў і начэй стаяў, мілаваўся з Ганнай. Як ні гнаў, не адыходзіла неадольная заваблівая надзея:
+10_245.wav	а можа яна там чакай але яе не было ля знаёмага плота здалося было так пуста і так сумна	а можа, яна там, чакае?.. Але яе не было. Ля знаёмага плота, здалося, было так пуста і так сумна,
+10_246.wav	што крыўда і горы ў момант затапілі ўсе развагі ён аж разгубіўся ад наплыву гэтых бязлітасных пякучых бясконцых і бязмерных крыўдый горы	што крыўда і гора ўмомант затапілі ўсе развагі. Ён аж разгубіўся ад наплыву гэтых бязлітасных, пякучых, бясконцых і бязмерных крыўды і гора.
+10_247.wav	іх ён і панёс з сабою ад плота той сцежкаю якой столькі разоў насіў радасць	Іх ён і панёс з сабою ад плота, той сцежкаю, якой столькі разоў насіў радасць.
+10_248.wav	ніколі яшчэ не чуў ён сябе такім няшчасным не тады калі роўна ваў ганну ды яўхімы	Ніколі яшчэ не чуў ён сябе такім няшчасным ні тады, калі раўнаваў Ганну да Яўхіма, ні
+10_249.wav	не тады калі паверыў плётку пра яе тады ён мог ненавідзець яе пагарджаць ёю	тады, калі паверыў у плётку пра яе. Тады ён мог ненавідзець яе, пагарджаць ёю,
+10_250.wav	цяпер было яму толькі шкадаваць цяпер яго пякла няплётка	цяпер было яму т��лькі шкадаваць! Цяпер яго пякла не плётка.
+10_251.wav	у яго не было нават надзеі што ўсё гэта няпраўда змовены былі яна чужая	У яго не было нават надзеі, што ўсё гэта няпраўда. Змовіны былі. Яна чужая.
+10_252.wav	усё кончана калі наплыў гора апаў прыціх ён як бы шукаючы прасветлены	Усё кончана!.. Калі наплыў гора апаў, прыціх, ён, як бы шукаючы прасветліны,
+10_253.wav	стараючыся стаць мацней на зямлі пачаў думаць аб дарагім запаветным	стараючыся стаць мацней на зямлі, пачаў думаць аб дарагім, запаветным.
+10_254.wav	не не ўсё яшчэ кончана усё яшчэ будзе пачакайце прыйдзе час пабачыць і хто ён такі дзяцел васіль	Не, не ўсё яшчэ кончана! Усё яшчэ будзе!.. Пачакайце, прыйдзе час пабачыце, хто такі ён, Дзяцел Васіль!
+10_255.wav	пабачыце усе пабачыце будзе гэта будзе яго пара ён узнімецца пабачыце	Пабачыце, усе пабачыце! Будзе гэта! Будзе яго пара!.. Ён узнімецца, пабачыце!..
+10_256.wav	гумно снапамі на б'е кароў завядзе не адну тры пяць стаенніка завядзе такога што корч пазелянее ад злосці	Гумно снапамі наб'е! Кароў завядзе! Не адну тры, пяць! Стаенніка завядзе! Такога, што Корч пазелянее ад злосці!..
+10_257.wav	толькі перадзел зрабілі каб зямлі каторыя ля цагельні тады ўсе пабачаць васяля і яна ганна пабачыць	Толькі б перадзел зрабілі! Каб зямлі, каторая ля цагельні!.. Тады усе пабачаць Васіля! І яна, Ганна, пабачыць!
+10_258.wav	але добры строй гэтых думак зноў і зноў ірваўся раўнівая памяць	Але добры строй гэтых думак зноў і зноў ірваўся, раўнівая памяць
+10_259.wav	калола пякла карчова нявеста змовіны адгулялі	калола, пякла: Карчова нявеста!.. Змовіны адгулялі!..
+10_260.wav	вяселле скора ці хадзіў ці стаяў каля ганка ці ляжаў у хаце злыя думкі не зважаючы ні на што лезлі ў душу тачылі	Вяселле скора!.. Ці хадзіў, ці стаяў каля ганка, ці ляжаў у хаце, злыя думкі, не зважаючы ні на што, лезлі ў душу, тачылі:
+11_001.wav	частка трэці раздзел першы калі паснедалі мачыха не загадала ганне як звычайна прыбраць са стала не ўсхапілася і сама	ЧАСТКА ТРЭЦЯЯ Раздзел першы Калі паснедалі, мачыха не загадала Ганне, як звычайна, прыбраць са стала, не ўсхапілася і сама.
+11_002.wav	сядзела заклапочанае нават нібы больш як заўсёды важнае чагосьці чакала	Сядзела заклапочаная, нават нібы больш, як заўсёды, важная, чагосьці чакала.
+11_003.wav	але бацька маўчаў глядзеў на край стала нябачачы ні стала ні мачыхі нікога бацька заклапочана думаў	Але бацька маўчаў, глядзеў на край стала, не бачачы ні стала, ні мачыхі, нікога. Бацька заклапочана думаў.
+11_004.wav	заклапочанасць і нейкая асаблівая сур'ёзнасць важнасць была на тварах усіх дарослых чарнушкаў	Заклапочанасць і нейкая асаблівая сур'ёзнасць, важнасць была на тварах усіх дарослых Чарнушкаў.
+11_005.wav	яна кінулася ў вочы нават хвечку які вылез з за стала надзіва ціха знік з хаты так што яго ніхто і не заўважыў	Яна кінулася ў вочы нават Хведзьку, які вылез з-за стала надзіва ціха, знік з хаты так, што яго ніхто і не заўважыў.
+11_006.wav	уюнуў сушаных нізак дзесяць будзе падумаў нарэшце ўголас бацька	Уюноў сушаных нізак дзесяць будзе... падумаў нарэшце ўголас бацька.
+11_007.wav	хунт і трэці набярэцца сказала мачыха усё такі грошы чарнушка пашкадаваў	Хунты тры ці набярэцца... сказала мачыха. Усё-такі грошы... Чарнушка пашкадаваў: Грыбы
+11_008.wav	грыбы і сушаныя геты год кажуць не ў цане чарніць можна прося гаварыла той раз іх вельмі куплялі два нейкія купцы самога мозра прыязджалі	сушаныя еты год, кажуць, не ў цане... Чарніц можно. Прося гаварыла, той раз іх вельмі куплялі. Два нейкія купцы з самога Мозыра прыязджалі...
+11_009.wav	картоплю на бровары бяруць толькі што грэць яго дзе чаго трасцу ім лепею нароўлю з'ездзі	Картоплю на бровары бяруць. Толькі што, грэц яго, дзешаво... Трасцу ім! Лепей у Нароўлю з'ездзі!
+11_010.wav	а ў нароўлі не тое там дык грошай насыплюць ну насыпаць не насыплюць а болей дадуць а ге дадуць спадзявайся	А ў Нароўлі не тое там дак грошай насыплюць?.. Насыпаць не насыплюць, а болей дадуць. Аге! Дадуць, спадзявайся!..
+11_011.wav	бацька пашкадаваў кабанчык малаваты шчэ месяцы пчэ тры пакарміць	Бацька пашкадаваў: Кабанчык малаваты шчэ. Месяцы б шчэ тры пакарміць...
+11_012.wav	і цяліца ой на адзін дзень не хопіць у мэнт змелюць усё як да стала дападуць	і цяліца... На адзін дзень не хопіць... Умэнт змелюць усё, як да стала дападуць!..
+11_013.wav	у голасе мачыхі чуўся страх карова добрая была б па тым як гаварылі яны пра б кабанчыка і цялушку ганна здагадалася што рэзаць іх дамовіліся ўжо раней	У голасе мачыхі чуўся страх. Карова добрая була б... Па тым, як гаварылі яны пра кабанчыка і цялушку, Ганна здагадалася, што рэзаць іх дамовіліся ўжо раней,
+11_014.wav	можа учора ўночы калі яна была на двары цяпер бацька проста адгукваўся на ранейшую гаворку	можа, учора ўночы, калі яна была на двары, цяпер бацька проста адгукнуўся на ранейшую гаворку.
+11_015.wav	як у прорву ядзяць не магла стрымацца мачыха то ж на змовінах адных з колькі расходу далі	Як у прорву, ядзяць! не магла стрымацца мачыха. То ж на змовінах адных сколькі расходу далі! Куды
+11_016.wav	куды толькі здаецца падзелася ну ведама ж чужое а ўсе ласы на чужыя каўбасы	толькі, здаецца, падзелася! Ведамо, чужое! Усе ласы на чужыя каўбасы...
+11_017.wav	разворыць нас вяселле гетае толькі ж і паддавацца вельмі сарамата	Разорыць нас вяселле етае! Толькі ж і паддавацца вельмі сарамата!
+11_018.wav	зяць такі бацька не адгукнуўся на гэта думаў аб нечым затоена заклапочаны	Зяць такі!.. Бацька не адгукнуўся на гэта, думаў аб нечым затоена, заклапочана.
+11_019.wav	ужо сабраўшыся выходзіць сказаў мачыся ты масла збік нядзелі колькі можна	Ужо сабраўшыся выходзіць, сказаў мачысе: Ты масла збі к нядзелі, колькі
+11_020.wav	мо з яго тол будзе саб'ю гаворка аб тым як узбіцца на капейку што трэба зрабіць к вяселлю зноў пайшла калі сышліся абедаць	можно. Мо з яго толк будзе... Саб'ю... Гаворка аб тым, як узбіцца на капейку, што трэба зрабіць к вяселлю, зноў пайшла, калі сышліся абедаць.
+11_021.wav	цяпер у чарнушку здавалася усё толькі і думалі меркавалі што аб недалёкім вяселлі якое ўнесла ў хату столькі рознага клопату	Цяпер у Чарнушкаў, здавалася, усе толькі і думалі і меркавалі, што аб недалёкім вяселлі, якое ўнесла ў хату столькі рознага клопату.
+11_022.wav	прыбіраючы са стала посуд ганна чула як матчыха бедавала колькі трэба ўсяго смажанага прэжанага мяса сала яечнік аржоў коржыкаў аладак	Прыбіраючы са стала посуд, Ганна чула, як мачыха бедавала: колькі трэба ўсяго смажанага, прэжанага, мяса, сала, яечні, каржоў, коржыкаў, аладак.
+11_023.wav	гарэлкі кепна гнаць завод цэлы трэба гарэлкі будзе і я таго дабра на раблю	Гарэлкі кеб нагнаць завод цэлы трэба! Гарэлкі будзе. Етаго дабра нараблю...
+11_024.wav	наробіш глядзекі аб міліцыянер не нарабіў табе як наскочыць шабета будзе табе гарэлка	Наробіш! Глядзі, кеб міліцынер не нарабіў табе! Як наскочыць Шабета, будзе табе гарэлка!
+11_025.wav	не наскочыць не дурны ён будзе цяпер каля тваёй восі ацірацца	Не наскочыць!.. Не дурны ён будзе цяпер каля тваёй восеці ацірацца.
+11_026.wav	ну ён не дурны той я ж таксама у такую глышыную апарат за пратору што сам меце ляснік грэцца яго не знойдзе	Ён не дурны, і я таксамо. У такую глушыну апарат запратору, што сам Міця-ляснік, грэц яго, не знойдзе.
+11_027.wav	міце ляснік горкі куранёўскі п'яніца ведаў усе патаемныя схованкі самагоншчыкаў	Міця-ляснік горкі куранёўскі п'яніца ведаў усе патаемныя схованкі самагоншчыкаў:
+11_028.wav	дзе б хто не гнаў міце знаходзіў заяўляўся глынуць першаку	дзе б хто ні гнаў, Міця знаходзіў, заяўляўся глынуць першаку.
+11_029.wav	на сто вёрст чую дзе самагонкаю пахне выхваляўся ляснік не кажы гоп не пераскочыўшы сказала мачыха бацьку а потым параіла	На сто вёрст чую, дзе самагонкаю пахне, выхваляўся ляснік. Не кажы гоп, не пераскочыўшы! сказала мачыха бацьку. Потым параіла: Трэ
+11_030.wav	трэшкі дзве гарадской калі хто чужы бывае прыткнецца	пляшкі дзве гарадской. Калі хто чужы, бувае, прыткнецца.
+11_031.wav	вып'е іначай цяпер паноў няма а што самагонка хто яе не гоніць	Вып'е і нашай! Цяпер паноў няма! А што самагонка хто яе не гоніць!
+11_032.wav	бацька не даў мачыць супярэчыць трэба падумаць як маладую нашу прыбраць ён паглядзеў на ганны якая пры гэтых словах	Бацька не даў мачысе пярэчыць. Трэ от падумаць, як маладую нашу прыбраць! Ён паглядзеў на Ганну, якая пры гэтых словах
+11_033.wav	перастала выціраць стол чаго тут думаць адзеннем перад жаніхом сорам не будзе	перастала выціраць стол. Чаго тут думаць? Адзенем... Перад жаніхом сорам не будзе!
+11_034.wav	жаніх жаніхом айке перад самімі сорам не было і перад людзьмі	Жаніх жаніхом, а і кеб перад самімі сорам не було. І перад людзьмі...
+11_035.wav	кебе адзета і абута была як трэба што акупіць пашыць трэба падумаць	Кеб і адзета, і абута була як трэба. Што купіць, пашыць, трэба падумаць.
+11_036.wav	спадніцу новую справіць трэба паддзёўку пашыць ну паддзёўку можна з таго што я летась наткала са свайго можна	Спадніцу новую справіць трэба, паддзёўку пашыць... Паддзёўку можно з таго, што я летась наткала. Са свайго можно...
+11_037.wav	і на спадніцу нешта ўзяць не купляючы спадніцу няхай са свайго	І на спадніцу е што ўзяць. Не купляючы... Спадніцу няхай са свайго,
+11_038.wav	а на кохту купіць трэба горача абазвалася ганна ч кохта чырвонае ж заглядзецца	а на кохту купіць трэба! горача абазвалася Ганна. Е ж кохта чырвоная, аж заглядзецца!
+11_039.wav	дык працерлася ж на локці латаная самі жнаеце кох то трэба новую крамную	Дак працерлася на локці! Латаная! Самі ж знаеце! Кохту трэба новую. Крамную.
+11_040.wav	ну няхай трэба дык трэба я што я хіба супроць	Ну, няхай! Трэба дак трэба! Я што, я хіба супроць?
+11_041.wav	хіба я не хоча кіб як найлепей яна ж таксама сказаць маё дзіця я толькі кеп прасходу меней	Хіба я не хочу, кеб як найлепей! Яна ж таксамо, сказаць, маё дзіця. Я толькі кеб расходу меней...
+11_042.wav	расход расходам а кохту трэба новую трэба дык трэба можна і чаравікі новыя справяць і хустку	Расход расходам, а кохту трэба новую... Трэба дак трэба! Можно і чаравікі новыя справіць, і хустку!
+11_043.wav	хустку ды канечне купіць трэба нібы якую кашаміравую з кветкамі хустку трэба чаравікі добрыя тыя што ад маткі засталіся шчэ і дзецям будзе якіх народзіць	Хустку дак канешне купіць трэба! І не абы-якую, а кашаміравую, з кветкамі! Хустку трэба. А чаравікі добрыя і тыя, што ад маткі засталіся. Шчэ і дзецям будзе, якіх народзіць!
+11_044.wav	чаравікі добрыя лепшых не трэба ганна кінула позірк на бацьку у нохім над перкаль бачыла белы дзяшовы	Чаравікі добрыя, лепшых і не трэба. Ганна кінула позірк на бацьку. У Нохіма надысь перкаль бачыла белы... Дзяшовы...
+11_045.wav	ну дык от і купім яго і кгодлі занясем пашыць от толькі картоплі прадаць ды на кірмаш з'ездзіць кепкапе яйка была	Ну, дак і купім яго. І к Годлі занясем пашыць!.. От толькі картоплі б прадаць ды на кірмаш з'ездзіць. Кеб капейка була.
+11_046.wav	гэтым спрэчка пра кофту і скончылася праз дзень чарнушка завёз воз бульбы аж запрыпяцю нароўлю	Гэтым спрэчка пра кофту і скончылася. Праз дзень Чарнушка завёз воз бульбы аж за Прыпяць, у Нароўлю,
+11_047.wav	а ў нядзелю стаў выпраўляцца ўжо ў юравічы на кірмаш ён устаў яшчэ да ўсходу позняга ў гэтую пару сонца запрог каля павеці каня	а ў нядзелю стаў выпраўляцца ўжо ў Юравічы, на кірмаш. Ён устаў яшчэ да ўсходу позняга ў гэту пару сонца, запрог каля павеці каня,
+11_048.wav	вынес адну за адной у дзве звязаныя авечкі прывязаў узадку воза да ручак	вынес адну за адною дзве звязаныя авечкі, прывязаў у задку воза да ручак. Калі
+11_049.wav	калі пад'ехаў дахаты жонка пачала зганы зносіць іладаваць у возе тое што было падрыхтавана на кірмаш	пад'ехаў да хаты, жонка пачала з Ганнай зносіць і ладаваць у возе тое, што было падрыхтавана на кірмаш.
+11_050.wav	нізкі сушаных грыбоў уюны густа начапляныя на дубцы лутавая каробачка з сухімі чарніцамі гаршчок з маслам	Нізкі сушаных грыбоў, уюны, густа начапляныя на дубцы, лутавая каробачка з сухімі чарніцамі, гаршчок з маслам
+11_051.wav	усё клалі ў сена заторгвалі рыхтавалі к дарозе чарнушка ўнёс з прыгрэбніка мех бульбы уладкаваў у затку	усё клалі ў сена, загортвалі, рыхтавалі к дарозе. Чарнушка ўнёс з прыгрэбніка мех бульбы, уладаваў у задку. Ну,
+11_052.wav	нот можна і выпраўляцца сказаў бацька і стаў адвязваць лейцы мачыха павярнулася квечку які хмурна сачыў з ганка за ладункам к дарозе	от можно і выпраўляцца, сказаў бацька і стаў адвязваць лейцы. Мачыха павярнулася к Хведзьку, які хмурна сачыў з ганка за ладункам к дарозе,
+11_053.wav	яго не хацелі браць пакідалі дома аднаго за вартаўніка і гаспадара дык глядзіш кеп з хаты нікуды і ў хату нікога чужога зачыніся не пускай і барані бог з вугольчыкамі баловацца	яго не хацелі браць, пакідалі дома аднаго, за вартаўніка і гаспадара: Дак глядзі ж, кеб з хаты нікуды! І ў хату нікога чужога зачыніся і не пускай! І барані Бог з вугольчыкамі балувацца!
+11_054.wav	не буду хведзь калі стрымліваюся каб не заплакаць дазнаюся дабра не чакай шкуру спушчу	Не б-буду!.. Хведзька ледзь стрымліваўся, каб не заплакаць. Дазнаюся, дабра не чакай! Шкуру спушчу!..
+11_055.wav	мачыха загадала напаследак ідзі ў хату і зачыніся хведзька неахвотна расчаравана падаўся ў сенцы	Мачыха загадала напаследак: Ідзі ў хату і зачыніся! Хведзька неахвотна, расчаравана падаўся ў сенцы...
+11_056.wav	ехалі ў траіх ззаду на коўдры бацька і мачыха спераду звесіўшы ногі цераз драбінку ганна	Ехалі ўтраіх: ззаду на коўдры бацька і мачыха, спераду, звесіўшы ногі цераз драбінку, Ганна.
+11_057.wav	конь церассяло бег трушком па рыпу гужамі калёсы часта дробна сакаталі па мёрзлай зямлі	Конь цераз сяло бег трушком, парыпваў гужамі, калёсы часта і дробна сакаталі на мёрзлай зямлі.
+11_058.wav	на вуліцы было цёмна толькі дзе нідзе цьмяна варухліва выглядалі вокны гэта былі водсветы ад агню печых	На вуліцы было цёмна, толькі дзе-нідзе цьмяна, варухліва выглядвалі вокны. Гэта былі водсветы ад агню ў печах.
+11_059.wav	з асялом абхапіў іх з усіх бакоў адзін змрок цёмная дарога цёмнае поле чорныя паскі лесу якія каля балота разышліся ў сутыч	За сялом абхапіў іх з усіх бакоў адзін змрок цёмная дарога, цёмнае поле, чорныя паскі лесу, якія каля балота падышлі ўсутыч,
+11_060.wav	сціснулі з двух бакоў і не выпускалі да самых алешнікаў дажджоў яшчэ не было	сціснулі з двух бакоў і не выпускалі да самых Алешнікаў. Дажджоў яшчэ не было,
+11_061.wav	і цераз падсохлую за лета дарогу за няскончаныя грэблі перабраліся без асаблівага страху	і цераз падсохлую за лета дарогу за няскончанай грэбляй перабраліся без асаблівага страху.
+11_062.wav	на алешніцкім полі змрок стаў паволі радзець і адыходзіць а калі выбраліся на шлях пакацілі між радоў згалелых рослых бяроз	На алешніцкім полі змрок стаў паволі радзець, адыходзіць, а калі выбраліся на шлях, пакацілі між радоў згалелых рослых бяроз,
+11_063.wav	няяркае не гарачае сонца зачырванела ўжо ў дымным як бы туманным небе	няяркае і негарачае сонца зачырванела ўжо ў дымным, як бы туманным небе.
+11_064.wav	базар мабудзь будзе непаганы прамовіў бацька бачачы што калёсы наюраючы цягнуцца і наперадзе і ззаду	Базар, мабуць, будзе непаганы... прамовіў бацька, бачачы, што калёсы на Юравічы цягнуцца і наперадзе і ззаду.
+11_065.wav	паганы ці непаганы будзе відно калі паедзем дадому асцярожна зазначыла жонка	Паганы ці непаганы будзе відно, калі паедзем дадому, асцярожна зазначыла жонка.
+11_066.wav	неўзабаве ўехалі ў лес невялічкі і голы але цудоўна прыгожа нават у гэтую пару	Неўзабаве ўехалі ў лес, невялічкі і голы, але цудоўна прыгожы нават у гэтую пару:
+11_067.wav	нібы спрачаючыся адзін з адным уздымалі высокае ў неба магутна раскідвалі ў бакі крывое голле асілкі дубы і вязы	нібы спрачаючыся адзін з адным, уздымалі высока ў неба, магутна раскідвалі ў бакі крывое голле асілкі-дубы і вязы. Унь
+11_068.wav	о там наша поле было за перавельскімі кругамі сказала мачыха	там наша поле було. За Перавельскімі кругамі, сказала мачыха.
+11_069.wav	ад лесу пачыналася ўжо глінішчанскае поле зямля тут мабыць не тое што ў нас параўня ў такой у каранях і каля цагельні няма	Ад лесу пачыналася ўжо глінішчанскае поле. Зямля тут, мабуць, не тое што ў нас... Параўняў! Такой у Куранях і каля цагельні няма!
+11_070.wav	ганна бачыла што ў лесе там і тут тырчалі шырокія жылістыя пні круглыя вярхі якіх былі чорныя шэрыя белаватыя і зусім белыя свежыя	Ганна бачыла, што ў лесе там і тут тырчалі шырокія жылістыя пні, круглыя вярхі якіх былі чорныя, шэрыя, белаватыя і зусім белыя, свежыя, і
+11_071.wav	ёй стала шкада столькі тут высечаны ўжо гэтых дубоў і вязаў лес быў рэдкі	ёй стала шкада: столькі тут высечана ўжо гэтых дубоў і вязаў. Лес быў рэдкі
+11_072.wav	між дрэваў за недалёкім узлескам добра віднелася куп'істае балота за ляском зноў ціха задуменна шумелі бясконцыя рады і бяроз	між дрэваў за недалёкім узлескам добра віднелася куп'істае балота. За ляском зноў ціха, задуменна шумелі бясконцыя рады бяроз,
+11_073.wav	тужліва загадкава гаманілі правады яны гулі ўвесь час і калі збоку адыходзіла дарога на глінішчы і калі мяняліся вузенькія шэрыя дзе нідзе весела	тужліва, загадкава гаманілі правады. Яны гулі ўвесь час і калі збоку адыходзіла дарога на Глінішчы, і калі мяняліся вузенькія, шэрыя, дзе-нідзе весела
+11_074.wav	падзелянёнай рунню палоскі мусіць ад гэтай загадкавасці і тужлівасці гулу правадоў	падзелянёныя рунню палоскі. Мусіць, ад гэтай загадкавасці і тужлівасці гулу правадоў
+11_075.wav	гань не рабілася таксама тужліва станавілася шкада чагосьці вельмі добрага дарагога	Ганне рабілася таксама тужліва, станавілася шкада чагосьці вельмі добрага, дарагога,
+11_076.wav	што здавалася назаўжды ад��ходзіла з дарогай калі праехалі рудую грэбельку над вадавіцкім балотам	што, здавалася, назаўжды адыходзіла з дарогай. Калі праехалі рудую грэбельку над вадавіцкім балотам,
+11_077.wav	шлях пачаў паволі ўздымацца і неўзабаве не так ужо і далёка забялела юрывіцкая цэркаўка	шлях пачаў паволі ўздымацца, і неўзабаве не так ужо і далёка забялела юравіцкая цэркаўка.
+11_078.wav	цэркаўка гэтая як звычайна абудзіла ўганне чулую бесклапотную згадку пра маленства	Цэркаўка гэта, як звычайна, абудзіла ў Ганне чулую, бесклапотную згадку пра маленства.
+11_079.wav	даўно даўно дробненька дзяўчынкаю ўбачыла яна ўпершыню бачыла быццам незвычайная недасяжная дзівосная	Даўно-даўно, дробненькай дзяўчынкаю ўбачыла яе ўпершыню убачыла быццам незвычайнае, недасяжнае, дзівоснае.
+11_080.wav	і з той пары хоць ужо вырасла пасталела кожны раз як убачыць зноў той дзіўна чулы ўспамін нібы зноў вяртае чароўнасць маленства	І з той пары, хоць ужо вырасла, пасталела, кожны раз, як убачыць зноў, той дзіўна чулы ўспамін нібы зноў вяртае чароўнасць маленства.
+11_081.wav	тады першы раз таксама ехалі на кірмаш які цудоўны быў ён	Тады, першы раз, таксама ехалі на кірмаш. Які цудоўны быў ён
+11_082.wav	той кірмаш царква спуск з юравіцкай гары якая здавалася высачэзнай страхотнай	ёй, той кірмаш! Царква, спуск з юравіцкай гары, якая здавалася высачэзнай, страхотнай,
+11_083.wav	радасць што нарэшце спусціліся што конь не панёс вір столькіх людзей на плошчы салодкая боязь застацца адной без бацькоў згубіцца	радасць, што нарэшце спусціліся, што конь не панёс, вір столькіх людзей на плошчы, салодкая боязь застацца адной без бацькоў, згубіцца.
+11_084.wav	а вакол цуды цудныя хусткі адна за другою прыгажэйшыя каснікі белыя прабелыя булкі пернікі абаранкі	А вакол цуды цудныя: хусткі адна за другую прыгажэйшыя, каснікі, белыя-прабелыя булкі, пернікі, абаранкі.
+11_085.wav	адзін абаранак прынёс ёй бацька яна толькі трошкі паспытала і схавала за пазуху шкада было адразу застацца без такое дзіва	Адзін абаранак прынёс ёй бацька яна толькі трошкі паспытала і схавала за пазуху: шкада было адразу застацца без такога дзіва!..
+11_086.wav	царква ўсё набліжалася вось падышла ўжо горка гарбок курган з бурай някошанай травой і маладымі дубкамі	Царква ўсё набліжалася. Вось падышла ўжо горка-гарбок, курган з бурай някошанай травой і маладымі дубкамі.
+11_087.wav	бацька прыязджаючы паўз курган які раней кожны раз сказаў разбойнік ляжыць асілак	Бацька, праязджаючы паўз курган, як і раней кожны раз, казаў: Разбойнік ляжыць... Асілак.
+11_088.wav	першы на ўвесь свет быў казалі людзей перавёў мільён мачка трывожна перахрысцілася	Першы на ўвесь свет буў, казалі... Людзей перавёў мільён!.. Мачыха трывожна перахрысцілася.
+11_089.wav	у дарозе далёка ад дома яна заўсёды прыкметна гублялася мякчэла і ціха лёгка прызнавала бацькаву сілу і ўладу	У дарозе, далёка ад дому, яна заўсёды прыкметна гу��лялася, мякчэла і ціха, лёгка прызнавала бацькаву сілу і ўладу.
+11_090.wav	з курганам за полем перарэзаным крывымі маршчынамі яроў абчэпленым там і тут кучарамі кустоў кубкамі дрэў	За курганам, за полем, перарэзаным крывымі маршчынамі яроў, абчэпленым там і тут кучарамі кустоў, купкамі дрэваў,
+11_091.wav	узвышша адчувалася спадала ў нявідную шырозную лагчыну	узвышша, адчувалася, спадала ў нявідную шырозную лагчыну.
+11_092.wav	сіняя града з чорнай істужкай лесу ўздымалася за лагчынай у далёкай прытуманенай смугою далечы	Сіняя града з чорнай істужкай лесу ўздымалася за лагчынай у далёкай, прытуманенай смугою далечы.
+11_093.wav	ганна стала ўзірацца ў сіняватую смугу перад градою выглядваць жаданую ясную паску якая іншы раз на момант выблісквала з за ўзвышшы	Ганна стала ўзірацца ў сіняватую смугу перад градою, выглядваць жаданую ясную паску, якая іншы раз на момант выблісквала з-за ўзвышша.
+11_094.wav	яна ўбачыла гэты цуд у той далёкі дзень калі першы раз ехала тут што я то здзіўлена шмарганула яна бацьку за рукаў	Яна ўбачыла гэты цуд у той далёкі дзень, калі першы раз ехала тут. Што ето? здзіўлена шмарганула яна бацьку за рукаў.
+11_095.wav	бацька абыякава павёў позіркам а рэчка прыпяць ганна ж ускочыла прыпяць	Бацька абыякава павёў позіркам: А, рэчка... Прыпяць... Ганна аж ускочыла: Прыпяць?
+11_096.wav	прыпіць рака казка легенда яна ў той раз і засталася легендаю загадкавыя прыпіць	Прыпяць рака-казка, легенда! Яна той раз і засталася легендаю, загадкавая Прыпяць,
+11_097.wav	бліснула на міг прамяністаю паскай і знікла колькі ні ўглядалася ганна	бліснула на міг прамяністаю паскай і знікла, колькі ні ўглядалася Ганна,
+11_098.wav	яна не паказвалася зноў як тады ганне цяпер захацелася зноў убачыць знаёмую вясёлую паску	не паказалася зноў... Як тады, Ганне цяпер захацелася зноў убачыць знаёмую вясёлую паску,
+11_099.wav	але ракі не было відаць затуманеныя далеч хавала яе каля царквы бацька суняў каня і ўсе злезлі з воза пачынаўся той самы калісьці такі страшны спуск у мястэчка	але ракі не было відаць: затуманеная далеч хавала яе. Каля царквы бацька суняў каня, і ўсе злезлі з воза. Пачынаўся той самы, калісьці такі страшны, спуск у мястэчка.
+11_100.wav	як заўсёды бацька адчапіў вяроўку з затка калёс прывязаў кола за спіцу да галаважкі каб яно не круцілася	Як заўсёды, бацька адчапіў вяроўку з задка калёс, прывязаў кола за спіцу да галавашкі, каб яно не круцілася.
+11_101.wav	беручы каня за аброць загадаў жанчынам паддзержувайце калёсы ён пайшоў наперадзе трымаючы закілзанага каня за аброць так што конь як моў зазіраў галаву шэрыўся жоўтымі зубамі і аж прысядаў на заднія ногі прыпыняючы калёсы што наязджалі на яго	Беручы каня за аброць, загадаў жанчынам: Паддзержувайце калёсы! Ён пайшоў наперадзе, трымаючы закілзанага каня за аброць так, што конь як мог задзіраў галаву, шчэрыўся жоўтымі зубамі і аж прысядаў на заднія ногі, п��ыпыняючы калёсы, што наязджалі на яго.
+11_102.wav	дарога была мёрзлая гліняная са жвірам і нерухомы жалезны вобад кола які цёрся аб яе ажвішчаў	Дарога была мёрзлая, гліняная са жвірам, і нерухомы жалезны вобад кола, які цёрся аб яе, аж вішчаў.
+11_103.wav	ён пакідаў за сабой роўную бліскучую стужку з белымі меткамі на каменьчыка	Ён пакідаў за сабой роўную бліскучую стужку з белымі меткамі на каменьчыках.
+11_104.wav	ціха ціха ціха пру супакоіў бацька каня што гэта была за дарога незвычайная дзіўная	Чш! Тпру! Тпру-у... супакойваў бацька каня. Што гэта была за дарога незвычайная, дзіўная,
+11_105.wav	не падобныя на ўсе іншыя дарогі ў балотнай старане паволі паварочваючы яна ішла ўніз і ўніз абрэзаныя з бакоў двума глыбокімі раўчукамі	не падобная на ўсе іншыя дарогі ў балотнай старане! Паволі паварочваючы, яна ішла ўніз і ўніз, абрэзаная з бакоў двума глыбокімі раўчукамі,
+11_106.wav	па якім дажджлівымі днямі раўлі патокі вады разам з тым як дарога спадала глыбей і глыбей абапал яе раслі і раслі горы з размытымі дажджом берагамі	па якіх дажджлівымі днямі раўлі патокі вады. Разам з тым як дарога спадала глыбей і глыбей, абапал яе раслі і раслі горы з размытымі дажджом берагамі,
+11_107.wav	з дрэвамі што віслі выстаўляючы карэнне уздымаючыся горы ўсё больш і больш затулялі неба	з дрэвамі, што віслі, выстаўляючы карэнне. Уздымаючыся, горы ўсё больш і больш затулялі неба,
+11_108.wav	здавалася падпіралі яго і кусты і дрэвы што раскідвалі галіны свае як крылы як бы збіраючыся паляцець былі ўжо не на зямлі	здавалася, падпіралі яго і кусты, і дрэвы, што раскідвалі галіны свае, як крылы, як бы збіраючыся паляцець, былі ўжо не на зямлі,
+11_109.wav	а на небе над самай высокай стромай гары тырчаў з пяску вялікі аблізаны камень гатовы кожны момант рынуцца ўніз і ганне стала жудасна што калі ён цяпер	а на небе. Над самай высокай стромай гары тырчаў з пяску вялікі аблізаны камень, гатовы кожны момант рынуцца ўніз, і Ганне стала жудасна: а што, калі ён цяпер? Але
+11_110.wav	але камені на гэты раз не зваліўся як толькі праехалі пад ім выглянула ў росту і гор крывая чарада местачковых хат што сыходзілі з прыгорка абступалі вуліцу	камень і на гэты раз не зваліўся. Як толькі праехалі пад ім, выглянула ў росступе гор крывая чарада местачковых хат, што сыходзілі з прыгорка, абступалі вуліцу.
+11_111.wav	дапаўшы да ранейшага месца непадалёк ад драўлянага дома на два паверхі у якім была воласць	Дапаўшы да раўнейшага месца, непадалёк ад драўлянага дома на два паверхі, у якім была воласць,
+11_112.wav	бацька зноў спыніў канявязаў кола і далей паехалі ўжо на возе з выгляду строгія важныя а ўдушы нясмелыя занепакоеныя	бацька зноў спыніў каня, адвязаў кола, і далей паехалі ўжо на возе, з выгляду строгія, важныя, а ў душы нясмелыя, занепакоеныя:
+11_113.wav	не сваё сяло горад вялікі чужына як і належыць каня бацька сцебануў пагнаў трушком уз'ехаўшы на брук галоўна�� вуліцы калёсы пакаціліся са страшэнным грукадам і ляскатам пакуль не ўткнуліся ў чаргу вазоў што цягнуліся крыначнай плошчы	не сваё сяло, горад вялікі, чужына. Як і належыць, каня бацька сцебануў, пагнаў трушком, уз'ехаўшы на брук галоўнай вуліцы, калёсы пакаціліся са страшэнным грукатам і ляскатам, пакуль не ўткнуліся ў чаргу вазоў, што цягнуліся к рыначнай плошчы.
+11_114.wav	на плошчы акружаны драўлянымі і каменнымі будынкамі крамамі крамкамі юрывіцкіх гандляроў і кааперацыі	На плошчы, акружанай драўлянымі і каменнымі будынкамі крамамі і крамкамі юравіцкіх гандляроў і кааперацыі,
+11_115.wav	было ўжо даволі густа вазоў і людзей людзі варушыліся хадзілі і вазы ў гэтым людскім возеры здавалася танулі паказваючы адно дзе нідзе задраныя аглоблі ды конскія галовы	было ўжо даволі густа вазоў і людзей. Людзі варушыліся, хадзілі, і вазы ў гэтым людскім возеры, здавалася, танулі, паказваючы адно дзе-нідзе задраныя аглоблі ды конскія галовы.
+11_116.wav	чарножкі ўехалі ў гэтую мітусню як у неспакойнае шырокае разводдзе	Чарнушкі ўехалі ў гэтую мітусню, як у неспакойнае, шырокае разводдзе.
+11_117.wav	справа злева наперадзе іх былі цяпер людзі і людзі маладыя пажылыя зусім старыя жанчыны і мужчыны	Справа, злева, наперадзе іх былі цяпер людзі, людзі маладыя, пажылыя, зусім старыя, жанчыны і мужчыны
+11_118.wav	адусюль абкружалі іх світы кажухі каптаны шапкі апаноўваў шматгалосы гоман бэлька нявечак парасячы віск	адусюль абкружалі іх світы, кажухі, каптаны, шапкі, апаноўваў шматгалосы гоман, бэльканне авечак, парасячы віск.
+11_119.wav	чарнушка ўзняўшыся на коленцы выглядзеўшы вольнае зручнае месца	Чарнушка, узняўшыся на коленцы, выгледзеўшы вольнае, зручнае месца,
+11_120.wav	пакрыкваючы на тых хто лес пад каня стаў паволі праціскацца з ганнай з мачыхай з авечкамі зусім сваім скарбам на возе да прыпынку	пакрыкваючы на тых, хто лез пад каня, стаў паволі праціскацца з Ганнай, з мачыхай, з авечкамі, з усім сваім скарбам на возе да прыпынку.
+11_121.wav	калі воз спыніўся мачыха сказала што стаяць тут нядобра не на віду сюды мала хто і падыдзе але чарнушка заявіў пра гэта	Калі воз спыніўся, мачыха сказала, што стаяць тут нядобра: не на віду, сюды мала хто і падыдзе, але Чарнушка заявіў на гэта:
+11_122.wav	каму трэба той і ў чорта за пазухай знойдзе і не раздумваючы пачаў распрагаць каня	Каму трэба, той і ў чорта за пазухай знойдзе, і, не раздумваючы, пачаў распрагаць каня.
+11_123.wav	от скажы ты саранча людзі не стала спрачацца мірна паскардзілася матчыха	От, скажы ты, саранча-людзі! не стала спрачацца, мірна паскардзілася мачыха.
+11_124.wav	усюды захопіць дзе лепей ніколі не ўправішся за імі яна зірнула на авечак тыя ціха ляжалі сабе ў задку воза ўжо даўно звыкшыся з прывязкаю страціўшы якую небудзь надзею вырвацца на волю толькі вушамі ўздрыгвалі пры блізкіх воклічах	Усюды захопяць дзе лепей! Ніколі не ўправішся за імі! Яна зірнула на авечак тыя ціха ляжалі сабе ў задку воза, ужо даўно звыкшыся з прывязкаю, страціўшы якую-небудзь надзею вырвацца на волю, толькі вушамі ўздрыгвалі пры блізкіх воклічах.
+11_125.wav	вукапай усё што ў сене да раскладзіна коўдрай сказала матчу каганне абтрэсваючы з андара катравінкі а я пайду колькі што каштуе пазнаюся	Вукапай усё, што ў сене, да раскладзі на коўдры!.. сказала мачыха Ганне, абтрэсваючы з андарака травінкі. А я пайду, колькі што каштуе, дазнаюся...
+11_126.wav	пакуль ганна ладавала на коўдры гаршчок з маслам нізкіх грыбоў сушаныя ўюны	Пакуль Ганна ладавала на коўдры гаршчок з маслам, нізкі грыбоў, сушаныя ўюны,
+11_127.wav	мачыха вярнулася расчараванае дзе жыва ўсё дзешава дарам можна сказаць хочуць	мачыха вярнулася расчараваная: Дзешаво ўсё, дзешаво!.. Дарам, можна сказаць, хочуць!..
+11_128.wav	нейкі час усе ў траіх стаялі моўчкі сачылі за тымі хто падыходзіў блізка глядзеў на іх дабро	Нейкі час усе ўтраіх стаялі моўчкі, сачылі за тымі, хто падыходзіў блізка, глядзеў на іх дабро.
+11_129.wav	сачылі па рознаму ганна амаль абыякава сумна затоена бацька спакойна час ад часу папраўляючы сена якое цягнуў мяккімі губамі конь	Сачылі па-рознаму: Ганна амаль абыякава, сумна-затоена бацька спакойна, час ад часу папраўляючы сена, якое цягнуў мяккімі губамі конь
+11_130.wav	мачыха ж проста лавіла позіркі нецярпліва маліла вось гэты вось гэты	мачыха ж проста лавіла позіркі, нецярпліва маліла вось гэты, вось гэты.
+11_131.wav	але як на злосць падышоўшы амаль ніхто нават не пытаўся пра цану прабяжыць вачыма па коўдры і адыдзе	Але, як на злосць, падышоўшы, амаль ніхто нават не пытаўся пра цану прабяжыць вачыма па коўдры і адыдзе,
+11_132.wav	як бы багацей які як бы яму нічога і не трэба а калі запытаецца то толькі так для прыліку бо сам нават і не прыгледзецца добра а кідае позіркам ужо далей	як бы багацей які, як бы яму нічога не трэба. А калі запытаецца, то толькі так, для прыліку, бо сам нават не прыгледзіцца добра, а кідае позіркам ужо далей.
+11_133.wav	от табе добры базар не ўтрывала мачыха яна каб не тырчаць попусту стала прыбіраць каля авечак	От табе і добры базар! не ўтрывала мачыха. Яна, каб не тырчаць попусту, стала прыбіраць каля авечак.
+11_134.wav	я тошчэні базар перакананы прамовіў чарнушка базар шчэ будзе купцы сама яшчэ чай дома п'юць	Ето шчэ не базар, пераканана прамовіў Чарнушка. Базар шчэ будзе!.. Купцы самыя шчэ чай дома п'юць...
+11_135.wav	народу і праўда прыбывала плошча запаўнялася вазамі усё гусцей і гусцей станавілася людзей	Народу, і праўда, прыбывала: плошча запаўнялася вазамі, людзьмі ўсё гусцей і гусцей, станавілася ўсё
+11_136.wav	усё цясней было рос шум гоман крыкі зусім блізка каля суседняга воза сталі таргаваць карову жанчына звязаная зрэбным шмаццём замест хусткі і мужчына ў абношанай абадранай свіце напэўна муж і жонка	цясней, рос шум, гоман, крыкі. Зусім блізка, каля суседняга воза, сталі тарга��аць карову жанчына, завязаная зрэбным шмаццём замест хусткі, і мужчына ў абношанай, абадранай свіце, напэўна, муж і жонка.
+11_137.wav	нясмела неяк падазрона аглядвалі абгладжвалі мацалі рудую рагулю недаверліва слухалі другіх жанчыны і мужчыны якія расхвальвалі свой скар	Нясмела, неяк падазрона аглядвалі, абгладжвалі, мацалі рудую рагулю, недаверліва слухалі другіх жанчыну і мужчыну, якія расхвальвалі свой скарб.
+11_138.wav	хваленне гэтае было відаць не толькі не ўладжвала купцоў але нават павялічвала іх недавер'е	Хваленне гэтае, было відаць, не толькі не ўлагоджвала купцоў, але нават павялічвала іх недавер'е
+11_139.wav	яны слухалі і прыглядваліся да каровы ўсё з большай падазронасцю а неўзабаве адступілі і зусім прабраліся паміж людзей пра нешта шэпчучыся	яны слухалі і прыглядваліся да каровы ўсё з большай падазронасцю, а неўзабаве адступілі і зусім, пабраліся між людзей, пра нешта шэпчучыся...
+11_140.wav	неўзабаве яны з той жа недаверлівасцю прыдзірлівасцю разглядвалі мацалі другую карову	Неўзабаве яны, з той жа недаверлівасцю, прыдзірлівасцю, разглядвалі, мацалі другую карову.
+11_141.wav	купцоў снавала ўсё больш і больш шукалі пыталіся таргаваліся ішлі далей	Купцоў снавала ўсё больш і больш шукалі, пыталіся, таргаваліся, ішлі далей
+11_142.wav	руху гоману было хоць адбаўляй але гандаль ішоў вельмі скупа ва ўсякім разе тут дзе стаялі чарножкі са сваім возам	руху, гоману было хоць адбаўляй, але гандаль ішоў вельмі скупа, ва ўсякім разе, тут, дзе стаялі Чарнушкі са сваім возам.
+11_143.wav	усе прыглядаліся пыталіся амаль ніхто не купляў ні гану ні бацьку	Усе прыглядаліся, пыталіся, і амаль ніхто не купляў. Ні Ганну, ні бацьку
+11_144.wav	яе такое становішча ніколі не здзіўляла яны былі самі такія ж людзі як людзі што існавалі перад імі	яе такое становішча ніколькі не здзіўляла яны былі самі такія ж, як людзі, што снавалі перад імі,
+11_145.wav	някідкі разважлівыя пылешукі ледзь не кожны з якіх сто разоў прыцэніцца перш чым купіць	някідкія, разважлівыя палешукі, ледзь не кожны з якіх сто разоў прыцэніцца, перш чым купіць.
+11_146.wav	і чаго тут было здзіўляцца калі прадаўцоў так многа грошаў у купцоў лічаныя капейкі	І чаго тут было здзіўляцца, калі прадаўцоў так многа, а грошай у купцоў лічаныя капейкі...
+11_147.wav	не здзіўлялася і матчыка толькі ж вельмі сумна было стаяць ёй дачакаць попусту	Не здзіўлялася і мачыха, толькі ж вельмі сумна было стаяць ёй ды чакаць попусту.
+11_148.wav	і нудзячыся пакутуючы злуючыся яна як бы не магла ўжо бачыць што чакае попусту марнее не адна што так жа марнеюць амаль усе	І, нудзячыся, пакутуючы, злуючыся, яна як бы не магла ўжо бачыць, што чакае попусту, марнее не адна, што так жа марнеюць амаль усе.
+11_149.wav	бачыла добра яна толькі воз які нібы знарок тырчаў перад вачыма і на якім завабліва чарнелі гаршкі мака тры міскі ёй так трэба добры гаршчок і хоць бы дзве міскі	Бачыла добра яна тол��кі воз, які, нібы знарок, тырчаў перад вачыма і на якім завабліва чырванелі гаршкі, макатры, міскі ёй так трэба добры гаршчок і хоць бы дзве міскі!
+11_150.wav	трэба акупіць не купіш не бяруць нічога пакуль тут прадасі што небудзь ніво аднаго не застанецца	Трэба, а купіць не купіш! Не бяруць нічога! Пакуль тут прадасі што-небудзь, ніводнаго не застанецца!
+11_151.wav	трэба ж такое там як на ліха ціснуцца жанкі круцяць перад ёй недаступную чырвань гаршкоў быццам дражніць	Трэба ж такое: там, як на ліха, ціснуцца жанкі, круцяць перад ёй недаступную чырвань гаршкоў, быццам дражняць.
+11_152.wav	застануцца абыякава сказаў чарнушка не етае дык другія мачыха не магла ўтрымацца	Застануцца! абыякава сказаў Чарнушка. Не етыя, дак другія! Мачыха не магла ўтрымацца:
+11_153.wav	швэндыюцца швэндаюцца разявы толькі з панталыку збіваюць з другіх тут хіба дабрацца за іх купцу	Швэндаюцца, швэндаюцца разявы! Толькі з панталыку збіваюць другіх! Тут хіба дабрацца з-за іх купцу!..
+11_154.wav	дабярэцца калі паявіцца дабярэцца аге мачыха не верыла	Дабярэцца, калі паявіцца... Дабярэцца! Аге!.. Мачыха не верыла.
+11_155.wav	не верыла яна і тады калі купец гэты нарэшце падышоў хоць чула што ён	Не верыла яна і тады, калі купец гэты нарэшце падышоў, хоць чула, што ён
+11_156.wav	неразявака што пытаецца па чым уюны не так сабе купіць хоча яна ведала ўюну блізка не прадаюць заламала паўрубля за міску купец здзівіўся паўрубля	не разявака, што пытаецца, пачым уюны, не так сабе, купіць хоча. Яна ведала: уюноў блізка не прадаюць, заламала паўрубля за нізку. Купец здзівіўся: Паўрубля?!
+11_157.wav	а што ж дорага можа яна прамовіла так нібы гаварыла ды ці павернецца язык у каго небудзь сказаць такое	А што ж? Дораго, можа?! Яна прамовіла так, нібы гаварыла, ды ці павернецца язык у каго-небудзь сказаць такое,
+11_158.wav	а сама са страхам сачыла ці хоць не напалохаўся ці не збіраецца адступіцца	а сама са страхам сачыла, ці хоць не напалохаўся, не збіраецца адступіцца.
+11_159.wav	стараючыся не выпусціць заспяшалася мякка і лагодна на вы ж паглядзець	Стараючыся не выпусціць, заспяшалася мякка і лагодна: Вы ж паглядзіце,
+11_160.wav	колькі іх тут у адной нізцы вы ж паглядзіце колькі я і палічыць не палічу столькі за цэлы дзень не набярэш яны ж як забярэцца ў твань каторы капай пакапай пакуль неву капаеш	колькі іх тут, у адной нізцы! Бачыце, колькі! Я і палічыць не палічу! Столькі за цэлы дзень не набярэш! Яны ж, як забярэцца ў твань каторы, капай, капай, пакуль вукапаеш!..
+11_161.wav	тут жа мяса таго толькі што яны сушаныя а мяса якое	Тут жа мяса таго толькі што яны сушаныя! А мяса якое
+11_162.wav	а то ніякая там смярдзючая рыба у ён то ў ён	ето не якая там смярдзючая рыба! Уюн! Уюн-то ўюн...
+11_163.wav	купец яўна збіраўся адыходзіць мачыха бачыла гэта надзея гатовы была вось вось прапасці чарнуўшчыха з адчаем падалася да купца ну добра	Купец яўна збіраўся адыходзіць. Мачыха бачыла гэта: надзея га��ова была вось-вось прапасці. Чарнушчыха з адчаем падалася да купца: Ну, добра!
+11_164.wav	дорагу а вы скажыце сваю цану па дзевятнаццаць па дзевятнаццаць	Дораго! А вы скажыце сваю цану! Па дзевятнаццаць... Па дзевятнаццаць?!
+11_165.wav	дык гета ж я ж вам і так можна сказаць за нішто аддавала мачыся зноў трапіўся на вочы воз з гаршкамі	Дык ето ж!.. Я ж вам і так, можно сказаць, за нішто аддавала! Мачысе зноў трапіўся на вочы воз з гаршкамі.
+11_166.wav	ну няхай бярыце колькі штук ён браў усе дзесяць нізак хопіць мабыць і на гаршчокі на дзве міскі павінна хапіць	Ну, няхай! Бярыце!.. Колькі штук? Ён браў усе дзесяць нізак: хопіць, мабыць, і на гаршчок, і на дзве міскі! Павінна хапіць!
+11_167.wav	ешце на здароўечку ледзь чалавек адышоў затульваючы нізкі рукавом паліто мачыха сціснуўшы грошы ў кулаку хутчэй заспяшалася да воза з гаршкамі міскамі	Ешце на здароўе! Ледзь чалавек адышоў, затульваючы нізкі рукавом паліто, мачыха, сціснуўшы грошы ў кулаку, хутчэй заспяшалася да воза з гаршкамі і міскамі.
+11_168.wav	яшчэ здаецца не позна не ўсё прададзена толькі хутчэй трэба ўжо зусім мала астаецца а жанчыны ідуць і ідуць	Яшчэ, здаецца, не позна, не ўсё прададзена. Толькі хутчэй трэба, ужо зусім мала астаецца! А жанчыны ідуць і ідуць!..
+11_169.wav	яна вярнулася назад паспакайнелыя шчаслівыя от прыдбала	Яна вярнулася назад паспакайнелая, шчаслівая. От, прыдбала!
+11_170.wav	матчыка пазваніла па гаршку сухімі костачкамі пальцаў паслухала гамоніць як званы	Мачыха пазваніла па гаршку сухімі костачкамі пальцаў, паслухала. Гамоняць, як званы!
+11_171.wav	посуд дабрэнны толькі што дарагавізна абгарнуўшы міскі гаршчок сенам	Посуд дабрэнны, толькі што дарагавізна!.. Абгарнуўшы міскі і гаршчок сенам,
+11_172.wav	укладвала іх увозе так каб барані бог не разбіліся ці каб не ўкраў які хто небудзь лайдак злодзей якіх тут бадзяецца процьмы	укладвала іх у возе так, каб, барані Бог, не разбіліся ці каб не ўкраў які-небудзь лайдак-злодзей, якіх тут бадзяецца процьма.
+11_173.wav	калі зноў пачала выглядваць купцоў заўважаны неспадзявана ў натоўпе паявіўся яўхім	Калі зноў пачала выглядваць купцоў, заўважыла неспадзявана у натоўпе паявіўся Яўхім.
+11_174.wav	ён ішоў з ларывонам павольна штурхаючыся з папяроскай на губе паглядваў на ўсіх задаволены і задзірліваю усмешачкай эхвы людзі мурашкі мітуслівыя драбяза	Ён ішоў з Ларывонам, павольна, штурхаючыся, з папяроскай на губе, паглядваў на ўсіх з задаволенай і задзірлівай усмешачкай эх вы, людзі, мурашкі мітуслівыя, драбяза!
+11_175.wav	п'яны ці так проста схмялеў малады багаты ўлады	П'яны? Ці так проста схмялеў? Малады, багаты... Удалы...
+11_176.wav	усё ўдаецца бы захацеў зачапіць мабыць хочацца каго небудзь каб паказаць які ён	Усё ўдаецца, абы захацеў... Зачапіць, мабуць, хочацца каго-небудзь, кеб паказаць... які ён?
+11_177.wav	мачыха замахала рукой я ўхімку ён заўважыў чарнушкаў падышоў да іх	Мачыха замахала яму рукой: Яўхімко-о! Ён заўважыў Чарнушкаў, пайшоў да іх.
+11_178.wav	ну і актор голасна зухавата запытаўся яўхім акідваючы позіркам тое што ляжала на возе	Ну, як торг? голасна, зухавата запытаўся Яўхім, акідваючы позіркам тое, што ляжала на возе.
+11_179.wav	э ды вы тут з авечка мяне ўрокам баіцеся разлучыцца ён зарагатаў	Э, ды вы тут з авечкамі, няўрокам, баіцеся разлучыцца? Ён зарагатаў.
+11_180.wav	не бяруць авечак грэц яго спакойна сказаў чарнушка і не глядзяць яўхімку	Не бяруць авечак, грэц яго, спакойна сказаў Чарнушка. І не глядзяць, Яўхімко!..
+11_181.wav	а мы думалі што разлучыцца баіцеся падтрымаў яўхі маларывон ён як бы чакаў што і ганна засмяецца на жарт	А мы думалі, што разлучыцца баіцеся! падтрымаў Яўхіма Ларывон. Ён як бы чакаў, што і Ганна засмяецца на жарт,
+11_182.wav	але ў той нават кончыкі губ не варухнуліся як ім стрымаў рогат глядзеў усё ж весела	але ў той нават кончыкі губ не варухнуліся. Яўхім стрымаў рогат. Глядзеў усё ж весела.
+11_183.wav	да кажыце авечкі прадайце дык чаго ж іх не купляюць купцоў унь колькі	Дак, кажаце, авечкі прадаяце? Дак чаго ж іх не купляюць? Купцоў унь колькі!
+11_184.wav	а купцы сказаў раздзявакі е то яўхім кане купцы яе раздзявакі а яе купцы трэба толькі ўмець знайсці іх ды зачапіць на кручок	Ат! Купцы сказаў!.. Разявакі ето, Яўхімко, а не купцы! Е разявакі. А е і купцы! Трэба толькі ўмець знайсці іх! Ды зачапіць на кручок!
+11_185.wav	зачэпіш іх раптам адарваў праклееную цыгарку кінуў пад ногі рашуча сказаў прыцелю	Зачэпіш іх! Яўхім раптам адарваў прыклееную цыгарку, кінуў пад ногі, рашуча сказаў прыяцелю:
+11_186.wav	ларыбон трэба купцоў знайсці на авечак ну калі трэба дык хадзім	Ларывон, трэба купцоў знайсці на авечак! Ну, калі трэба, дак... Хадзем!
+11_187.wav	зірнуўшы на ганны яўгем спрытна павярнуўся і ўрэзаўся ў натоўп каршуковым позіркам азірнуўся пашукаў штурхаючыся адціскаючы ў бок тых хто трапляўся на дарогі рушыў з ларывонам які верна дыў услед у мітусню між вазоў	Зірнуўшы на Ганну, Яўхім спрытна павярнуўся і ўрэзаўся ў натоўп. Каршуковым позіркам азірнуўся, пашукаў, штурхаючыся, адціскаючы ўбок тых, хто трапляўся на дарозе, рушыў з Ларывонам, які верна дыбаў услед, у мітусню між вазоў.
+11_188.wav	на іх абарочваліся лаялі іх а яны не азіраліся вось прысталі да адной групкі людзей паслухалі да другой прыблізіліся	На іх адварочваліся, лаялі іх, а яны і не азіраліся вось прысталі да адной групкі людзей, паслухалі, да другой прыблізіліся...
+11_189.wav	вярнуліся з гарадскім чалавекам у кароткай паддзёватцы з заечым каўняром і ў пальчатках	Вярнуліся з гарадскім чалавекам у кароткай паддзёвачцы з заечым каўняром і ў пальчатках
+11_190.wav	спачатку удвух купец і ларывон яўхім падышоў толькі пасля таго як чалавек паглядзеў авечак і стаў прыцэньваецца	спачатку ўдваіх: купец і Ларывон. Яўхім падышоў толькі пасля таго, як чалавек паглядзеў авечак і стаў прыцэньвацца.
+11_191.wav	падышоў нібы незнаёмы падміргнуўшы чарнушкам каб маўчалі сур'ёзна голасна запытаўся чые авечкі	Падышоў, нібы незнаёмы, падміргнуўшы Чарнушкам, каб маўчалі, сур'ёзна, голасна запытаўся: Чые авечкі?
+11_192.wav	лывон адказаў ды тут ужо еў а купец як ім грубавата адштурхнуў чалавека як бы адціскаючы яго і мала што я	Ларывон адказаў: Ды тут ужэ е купец... Яўхім грубавата штурхнуў чалавека, як бы адціскаючы яго: Мало што е!
+11_193.wav	мы паглядзім шчэ хто лепшы купец ён зірнуў на чарнужку вашы авечкі мае	Мы паглядзім шчэ, хто лепшы купец!.. Ён зірнуў на Чарнушку. Вашы авечкі? Мае.
+11_194.wav	не лезь як бы зазлаваў ларывон тут ужо як купец ён першы прыйшоў яго чарга першая нясунься чуеш не замінай	Не лезь! як бы зазлаваў Ларывон. Тут ужэ е купец! Ён першы прыйшоў! Яго чарга першая! Не сунься, чуеш! Не замінай!
+11_195.wav	першы ды горшы ён год таргавацца будзе і ў кім здавалася хацеў што б ні было перахапіць авечак	Першы ды горшы! Ён год таргавацца будзе! Яўхім, здавалася, хацеў што б ні было перахапіць авечак.
+11_196.wav	ён нават палез рукой і падпаддзёўку як бы хочучы дастаць грошы але калі скоса зірнуў на купца	Ён нават палез рукой пад паддзёўку, як бы хочучы дастаць грошы. Але калі скоса зірнуў на купца,
+11_197.wav	убачыў расчаравана той і не думаў хапацца браць авечак аддаваў сваё права яўхіму не спрачаючыся нават ахвотна	убачыў расчаравана той і не думаў хапацца браць авечак! Аддаваў сваё права Яўхіму не спрачаючыся, нават ахвотна!
+11_198.wav	не зачапілі падумаў яўхім не ўдалося гэта выдумкай з другім купцом якога прывёў ларвон і толькі трэці задзірысты кірпаносы вясковы хлопец у расшпіленым шынялі	Не зачапілі! падумаў Яўхім. Не ўдалася гэтая выдумка і з другім купцом, якога прывёў Ларывон, і толькі трэці задзірысты кірпаносы вясковы хлопец у расшпіленым шынялі,
+11_199.wav	калі яўхін нахабна ўлез у яго гаворку з чарнушкам абурана загарэўся авечак я напытаў	калі Яўхім нахабна ўлез у яго гаворку з Чарнушкам, абурана загарэўся: Авечак я напытаў!
+11_200.wav	мала хто напытаў напытаў нікупіў яўхім палес к чарнушку па чым прадаяце	Мало што напытаў! Напытаў не купіў... Яўхім палез к Чарнушку. Пачым прадаяце?
+11_201.wav	хлопец раззлаваны адрэзаў я бяру авечак ён ашалела выхапіў з кішэні гімнасцёркі кашалёк стаў адлічваць акуратна згорнутыя рублі важкія медзякі	Хлопец, раззлаваны, адрэзаў: Я бяру авечак! Ён ашалела выхапіў з кішэні гімнасцёркі кашалёк, стаў адлічваць акуратна згорнутыя рублі, важкія медзякі.
+11_202.wav	рукі яго з крывымі неспакойнымі пальцамі непаслухмяна дрыжалі эх дзева прадалі пашкадаваў яўхім голас	Рукі яго, з крывымі, неспакойнымі пальцамі, непаслухмяна дрыжалі... Эх, дзешаво прадалі! пашкадаваў Яўхім уголас.
+11_203.wav	я болей даў бы ён падміргнуў ганне якая сачыла за ўсім дзіўна сумна	Я болей даў бы! Ён падміргнуў Ганне, якая сачыла за ўсім дзіўна сумна,
+11_204.wav	і адышоў быццам бы незадаволены аднак як толькі хлопец ушынялі ведучы ўжо сваіх авечак адышоў ад чарножкі	і адышоў, быццам бы незадаволены. Аднак, як толькі хлопец у шынялі, ведучы ўжо сваіх авечак, адышоў ад Чарнушкі,
+11_205.wav	ён вярнуўся да воза гарэзна голасна зарагатаў садкі адзін папаўся	ён вярнуўся да воза, гарэзна, голасна зарагатаў. Усё-такі адзін папаўся!
+11_206.wav	мачыха павесялела амаль шчаслівая глянула на яго з захапленнем аж жа малайчына зух	Мачыха, павесялелая, амаль шчаслівая, глянула на яго з захапленнем: вось жа малайчына, зух!
+11_207.wav	ой дзякуй табе я ўхімку выручыў ты нас ну выратаваў проста бо мы тут да вечара пратырчалі і то ці збылі б	От дзякуй табе, Яўхімко! Выручыў ты нас, выратаваў просто! Бо мы тут да вечара пратырчалі б! І то ці збылі б!
+11_208.wav	глядзець ніхто не хацеў згодна адгукнуўся ганнян бацька я ў хім адказаў сціпла а чаго тут дзякаваць	Глядзець ніхто не хацеў! згодна адгукнуўся Ганнін бацька. Яўхім адказаў сціпла: Ат, чаго тут дзякуваць!
+11_209.wav	як чужому ўсё адно свае ж цяпер сказаць адна сям'я свае праўда я ўхінку	Як чужому ўсё адно!.. Свае ж цяпер, сказаць, адна сям'я!.. Свае. Праўда, Яўхімко!
+11_210.wav	я ўхім закаханымі вачыма зірнуў на гану дык мы пойдзем паглядзім дзе што робіцца	Яўхім закаханымі вачыма зірнуў на Ганну. Дак мо пройдзем, паглядзім, дзе што робіцца?
+11_211.wav	а ге ідзіце ідзі ці ахвотна падтрымала яго мачыха ганна не пярэчыла не толькі таму што нявесці нядобра было б пярэчыць жаніху свайму будучаму гаспадароў і таму што даўно хацелася ёй у людскую мітусню якая здавалася таіла ў сабе столькі цікавага	Аге! Ідзіце, ідзіце! ахвотна падтрымала яго мачыха. Ганна не пярэчыла: не толькі таму, што нявесце нядобра было б пярэчыць жаніху, свайму будучаму гаспадару, але і таму, што даўно хацелася ёй у людскую мітусню, якая, здавалася, таіла ў сабе столькі цікавага.
+11_212.wav	стоячы каля воза яна бачыла так мала ды й стаянне гэтае надакучыла да ліха	Стоячы каля воза, яна бачыла так мала, ды і стаянне гэта надакучыла да ліха!
+11_213.wav	гануля бацька адазваў яе ў бок цішком як вялікі дарунак даў скамечаны потны рубель	Гануля!.. Бацька адазваў яе ўбок, цішком, як вялікі дарунак, даў скамечаны, потны рубель.
+11_214.wav	можа захочаш купіць што небудзь ганна падзякавала загарнула паперку ў насоўку	Можа, захочаш купіць што-небудзь. Ганна падзякавала, загарнула паперку ў насоўку,
+11_215.wav	пад аховай двух дужых хлопцаў рушыла к другім вазам у мітусню і гоман людскіх натоўпаў	пад аховай двух дужых хлопцаў рушыла к другім вазам, у мітусню і гоман людскіх натоўпаў.
+11_216.wav	першы час побач з яўхімам чула яна сябе няёмка як бы не дзяўчына ўжо нявольная	Першы час побач з Яўхімам чула яна сябе няёмка: як бы не дзяўчына ўжо, не вольная,
+11_217.wav	жонка яго але няёмкасць гэта неўзабаве прыціхла адышла увагу думкі яе захапілі відовішча кірмашу	жонка яго. Але няёмкасць гэта неўзабаве прыціхла, адышла, увагу, думкі яе захапілі відовішчы кірмашу.
+11_218.wav	вось дзед стаіць абапёршыся на ��оз мабыць чужы стаіць нібы дрэмле	Вось дзед стаіць, абапёршыся на воз, мабыць, чужы, стаіць, нібы дрэмле.
+11_219.wav	на плячах дзеда вісне нізка звычайных лазовых лапцяў здаецца не прадаў ні аднаго а колькі корпаўся з імі	На плячах дзеда вісне нізка звычайных лазовых лапцяў здаецца, не прадаў ні аднаго, а колькі корпаўся з імі,
+11_220.wav	як пэўна натаміўся цягнучы сюды старымі нагамі жанчына таксама не маладая хваравітая трымае на руках ношаную пафарбаваную лушпайкамі цыбулі зрэбную сарочку	як, пэўна, натаміўся, цягнучыся сюды старымі нагамі? Жанчына, таксама немаладая, хваравітая, трымае на руках ношаную, пафарбаваную лушпайкамі цыбулі, зрэбную сарочку,
+11_221.wav	яшчэ адна завозам са скруткам палатна хлапчанё бялявае з насцярожанымі дзікаватымі вачыма прадае шапку кубанку скураны верх яе вышмураваны да белага	яшчэ адна за возам са скруткам палатна... Хлапчанё, бялявае, з насцярожанымі дзікаватымі вачыма, прадае шапку-кубанку скураны верх яе вышмараваны да белага...
+11_222.wav	украў падскочыў раптам да яго яўхім сам ты ўкраў а от зараз праверым от зараз сумеліцыю	Украў? падскочыў раптам да яго Яўхім. Сам ты ўкраў! А от зараз праверым! От зараз у
+11_223.wav	ззаві сказаў хлопчык адважна потым неспадзеўкі яны варухнуцца не ўправіліся міг і знік міжвазовых людзей	міліцыю! Заві! Хлапчук глядзеў адважна. Потым неспадзеўкі, яны і варухнуцца не ўправіліся: мільг і знік між вазоў і людзей!
+11_224.wav	ат пана пакруціў галавою яўхім рагоча з адабрэннем як верабей	От шпана! пакруціў галавою Яўхім, рагочучы з адабрэннем. Як верабей!..
+11_225.wav	з дзядома мабыць я ў хімі цяпер ішоў штурхаючыся весела задзірыста прыкрыкваючы каб расчысціць дарогу там і тут спыняўся каля вазоў каля людзей якія прадавалі разглядаў жывёлу і тавар быццам прыцэньваўся	З дзетдома, мабуць!.. Яўхім і цяпер ішоў штурхаючыся, весела, задзірыста пакрыкваючы, каб расчысціць дарогу, там і тут спыняўся каля вазоў, каля людзей, якія прадавалі, разглядаў жывёлу і тавар, быццам прыцэньваўся.
+11_226.wav	цётка пачом шкілета яе таго прадаеш запытаўся ён паказваючы на карову што задуменна жавала сена	Цётка, пачом шкілета етаго прадаеш? запытаўся ён, паказваючы на карову, што задуменна жавала сена.
+11_227.wav	карова была як карова не вельмі і худая і цётка пакрыўдзілася сам ты шкілет байструк салдацкі	Карова была як карова, не вельмі і худая, і цётка пакрыўдзілася: Сам ты шкілет! Байструк салдацкі!
+11_228.wav	я не байструк цётка мне і тату і матка ед яны знаюць і ўхіюм кіўнуў наганную ларывона	Я не байструк, цётка! У мяне і тато і матка е! От яны знаюць!.. Яўхім кіўнуў на Ганну і Ларывона.
+11_229.wav	ларывон пацвердзіў геа адчуеце а пры шкілет я так смешкамі а ўжо ругацы	Ларывон пацвердзіў: Е. От, чуеце! А пра шкілет я так, смешкамі! А вы ўжэ і ругацца!
+11_230.wav	хіба ж я не бачу што карову ў вас хоць на выстаўку малака марусць дае заліцца жанчына глянула недаверліва прамаўчала але я ў хім не адступіўся вельмі сур'ёзна дзелавіта запытаў	Хіба ж я не бачу, што карова ў вас хоць на выстаўку! Малака, мабуць, дае заліцца!.. Жанчына глянула недаверліва, прамаўчала. Але Яўхім не адступіўся, вельмі сур'ёзна, дзелавіта запытаў:
+11_231.wav	дык па чым жа прадаяце жанчына завагалася трыццаць як аддаць	Дак пачым жа прадаяце? Жанчына завагалася. Трыццаць як аддаць!
+11_232.wav	дораго я ўхім аж губы паціснуў столькі заламала а ты сколькі б даў	Дораго! Яўхім аж губы падціснуў: столькі заламала! А ты сколькі б даў?
+11_233.wav	і бясплатную не ўзяў бы такую уздыхляціну ён зарагатаў проста ў вочы ашалелай жанчыне і пайшоў сабе далей	І бясплатно не ўзяў бы! Такую здыхляціну! Ён зарагатаў проста ў вочы ашалелай жанчыне і пайшоў сабе далей.
+11_234.wav	ларывон падаўся ўслед таксама душачыся рогатам о тупёк цёк да купёк	Ларывон падаўся ўслед, таксама душачыся рогатам: От упёк! Упёк дак упёк!..
+11_235.wav	толькі ганна не смяялася ёй было нават шкада жанчыны нашто табе гета сказала яна і ў хіба з дакорам	Толькі Ганна не смяялася ёй было нават шкада жанчыны. Нашто табе ето? сказала яна Яўхіму з дакорам.
+11_236.wav	ну чаго ж не пасмяяцца дзе і пасмяяцца як не тут дурэючы ціха заспяваў	А чаго ж не пасмяяцца? Дзе і пасмяяцца, як не тут!.. Дурэючы, ён ціха заспяваў:
+11_237.wav	мы на горы ўсім буржуем міравы пажар раздуем міравы пажар у крыві госпадзі благаславі	Мы на гора ўсім буржуям Міравы пажар раздуем!.. Міравы пажар ў крыві... Госпадзі, благаславі!..
+11_238.wav	яму відаць гэтая песенька здавалася пацешнаю як і ларывону які гудзеў за ім ганна ж быццам і не чула іх гарэзнага спеву	Яму, відаць, гэтая песенька здавалася пацешнаю, як і Ларывону, які гудзеў за ім. Ганна ж быццам і не чула іх гарэзнага спеву,
+11_239.wav	поўнячыся ўся адчуваннем вялізнага чалавечага віру сябры сябры каму сябры новыя сінавыя сасновыя дзешкі бочкі дзешкі дзешкі	поўнячыся ўся адчуваннем вялікага чалавечага віру. Цабры, цабры каму?! Цабры новыя, асінавыя, сасновыя! Дзежкі, бочкі!! Дзеж-кі, дзеж-кі!..
+11_240.wav	а бады каму а бады на сто гадоў ездзіць дзеці мы ўнукам хопяць	Абады, абады каму? На сто гадоў ездзіць! Дзецям і ўнукам хопіць!..
+11_241.wav	пацвінка прадаю нядорага пацвінка можна карміць можна забіць рыба свежае сягоння з рэчкі толькі што вылавілі дзёгаць дзёгаць дзёгаць ры па рыба рыба	Падсвінка прадаю! Нядораго! Падсвінка!.. Можна карміць, можна забіць!.. Рыба свежая! Сягоння з рэчкі! Толькі што вылавілі!.. Дзёгаць! Дзёгаць! Дзёгаць! Рыба! Рыба! Рыба!
+11_242.wav	усё было дзіўна перамешана вазы каля якіх драмалі пакорлівай сумна пад ласай і рагулі	Усё было дзіўна перамешана: вазы, каля якіх драмалі пакорліва і сумна падласыя і рагулі,
+11_243.wav	ціснуліся з вазамі на якіх бялелі сябры бочкі наравістыя бараны неспакойныя свінні варушыліся між вазоў	ціснуліся з вазамі, на якіх бялелі цабры, бочкі наравістыя бараны і неспакойныя свінні варушыліся між вазоў
+11_244.wav	з лазовымі каробкамі кашамі кошыкамі коламі абадамі мяшаліся галасы беднае жывёльнае зборышча ўпляталі ў людскі гоман рэканне іржанне бэльканне рохканне прарэзлівы віск	з лазовымі каробкамі, кашамі і кошыкамі, коламі, абадамі. Мяшаліся галасы беднае жывёльнае зборышча ўплятала ў людскі гоман рыканне, іржанне, бэльканне, рохканне, прарэзлівы віск.
+11_245.wav	казу казу прадаю казу каму трэба крычаў нехта а дзеўкі няма зарагатаў ларывон мне б дзеўку	Казу! Казу прадаю! Каму казу трэба? крычаў нехта. А дзеўкі няма? зарагатаў Ларывон. Мне б дзеўку!
+11_246.wav	венікі венікі бярозавыя вейнікі хоць хату па змесце хоць папарыцца	Венікі! Венікі! Бярозавыя венікі! Хоць хату падмесці, хоць памыцца!..
+11_247.wav	чаго тут толькі няма і граблі зубы ў граблі і нават лаза верчыкі лазы на лапці	Чаго тут толькі няма і граблі, і зубы ў граблі, і нават лаза, верчыкі лазы на лапці!
+11_248.wav	усё што можна і няможна цягнулі людзі сюды каб прадаць агораць капейку памяняць на нешта	Усё, што можна і няможна, сцягнулі людзі сюды, каб прадаць, агораць капейку, памяняць на нешта.
+11_249.wav	і колькі ж іх гэтых людзей колькі клопатаў жаданне у надзей ходзіць гамоніць кліча	І колькі ж іх, гэтых людзей, колькі клопатаў, жаданняў, надзей ходзіць, гамоніць, кліча
+11_250.wav	і з гэтага боку прыпяці і з другога зарэчнага тым якія заракое цераз вялікую ваду перабірацца прыйшлося	і з гэтага боку Прыпяці, і з другога, зарэчнага! Тым, якія за ракой, цераз вялікую ваду перабірацца прыйшлося,
+11_251.wav	перад паромам выстойваць лодкі шукаць і ўсё ж пабіліся сышліся з гэтым берагам зліліся ў адным гаманлівым разліве на юравіцкай плошчы	перад паромам выстойваць, лодкі шукаць, а ўсё ж прабіліся, сышліся з гэтым берагам, зліліся ў адным гаманлівым разліве на юравіцкай плошчы!..
+11_252.wav	ёмкія качэргі не трэба таямніча запытаўся дзядзька з абсмаленым вусам мусіць каваль	Ёмкі, качэргі не трэба? таямніча запытаўся дзядзька з абсмаленым вусам, мусіць, каваль.
+11_253.wav	не трэба не жаніўся яшчэ адмахнуўся яўхім за кавалёвым возам ціснуліся цікаўныя чародка гарачых цыганоў абкружыла дзядзьку які трымаў порсткага жарэбчыка	Не трэба! Не жаніўся шчэ! адмахнуўся Яўхім. За кавалёвым возам ціснуліся цікаўныя: чародка гарачых цыганоў абкружыла дзядзьку, які трымаў порсткага жарэбчыка.
+11_254.wav	цыганы на перабой аглядвалі і абмацвалі каня так жа наперабой лаялі яго пардліва паказвалі на яго калені тыцкалі пальцамі ў капыты	Цыганы наперабой аглядвалі і абмацвалі каня, так жа наперабой лаялі яго, пагардліва паказвалі на яго калені, тыцкалі пальцамі ў капыты.
+11_255.wav	яны крычалі так дружнасць то цяжка было зразумець словы гаспадар вялізны нязграбны слухаў іх моўчкі як бы і не чуў і цыганоў гэта злавала яны насядалі яшчэ гарачэй	Яны крычалі так дружна, што цяжка было зразумець словы. Гаспадар, вялізны, нязграбны, слухаў іх моўчкі, як бы і не чуў, і цыганоў гэта злавала, яны насядалі яшчэ гарачэй.
+11_256.wav	дробны цагляны чырвоны старэйшы відаць між іх і раз і другі хвацка працягнуў руку	Дробны, цагляна-чырвоны, старэйшы, відаць, між іх, і раз, і другі хвацка працягваў руку,
+11_257.wav	чакаў што той падасць сваю на згоду але селянін усё стаяў як глухі з натоўпу вакол сыпаліся падчэпістыя воклічы чуўся рогат цыганы ж не заўважалі нікога толькі старэйшы азірнуўся тыцнуў пагардліва пальцам на селяніна просячы ў людзей падтрымкі сабе потым плюнуў і рушыў прэч ведучы і ўсю хэўру	чакаў, што той падасць сваю на згоду, але селянін усё стаяў, як глухі. З натоўпу вакол сыпаліся падчэпістыя воклічы, чуўся рогат, цыганы ж не заўважалі нікога, толькі старэйшы азірнуўся, тыцнуў пагардліва пальцам на селяніна, просячы ў людзей падтрымкі сабе, потым плюнуў і рушыў прэч, ведучы і ўсю хэўру...
+11_258.wav	вазьмі мяне крыкнуў ларывон і цыган не разумеючы спыніўся з за жарабца вазьмі да сваёй да цыганкі	Вазьмі мяне! крыкнуў Ларывон, і цыган, не разумеючы, спыніўся. За жарабца вазьмі! Да сваёй! Да цыганкі!..
+11_259.wav	цыган штосьці сказаў па свойму і пайшоў далей пад крыкі і рогат натоўпу мінуўшы натоўп падышлі да вазоў над адным з якіх тырчала фанерная шыльда каму на росквіт жыцця	Цыган штосьці сказаў па-свойму і пайшоў далей пад крыкі, рогат натоўпу. Мінуўшы натоўп, падышлі да вазоў, над адным з якіх тырчала фанерная шыльда Камуна Росквіт жыцця.
+11_260.wav	хоць прадавалі тут бульбу капусту і яблыкі пабадзяліся між разоў паглядзелі ўсё з асаблівай цікавасцю	Хоць прадавалі тут бульбу, капусту і яблыкі, пабадзяліся між вазоў, паглядзелі ўсё з асаблівай цікавасцю
+11_261.wav	пра камуну хадзіла столькі гаворак капуста ўрадзіла сказала здзіўлена ганна любуючыся вялізным лабастым качаном	пра камуну хадзіла столькі гаворак! Капуста ўрадзіла! сказала здзіўлена Ганна, любуючыся вялізным лабастым качаном.
+11_262.wav	зямля ў іх не наша панскую забралі як масла зямля растлумачыў яўхім	Зямля ў іх не наша! Панскую забралі! Як масло зямля!.. растлумачыў Яўхім.
+11_263.wav	чалавек у ватоўцы абветраны заплупленым носам ухмыльнуўся з завоза зямля панскае да капусты такой у пана не было	Чалавек у ватоўцы, абветраны, з аблупленым носам, ухмыльнуўся з-за воза: Зямля панская, ды капусты такой у пана не було!
+11_264.wav	такой можа і не было згадзіўся здавалася яго хім дык была не такая лепшая	Такой, можа, і не було, згадзіўся, здавалася, Яўхім. Дак була не такая, лепшая!
+11_265.wav	не было ні лепшай ні такой зной ухмыльнуўся чалавек у ватоўцы еў хіму ўсмешка гэтая чамусьці ўзлавала	Не було ні лепшай, ні такой! зноў ухмыльнуўся чалавек у ватоўцы. Яўхіма ўсмешка гэта чамусьці ўзлавала.
+11_266.wav	канешне не было пан ваш быў дурны як лапаць абы разумныя і вам бог камунаўскі памагаў	Канешне! Не було! Пан ваш буў дурны як лапаць! А вы разумныя! І вам бог камунаўскі памагаў!
+11_267.wav	кажуць у камунаўцаў таксама бог яе яму кожны дзен�� моляцца лывон зарагатаў ганна таксама засмяялася гледзячымі на магуля на капусту нуй качаны	Кажуць, у камунаўцаў таксама бог е і яму кожны дзень моляцца? Ларывон зарагатаў. Ганна таксама засмяялася, гледзячы мімаволі на капусту: ну і качаны
+11_268.wav	я канечне бог а як жа не без бога усё кажуць ад бога ага ўзрадаваўся лавон а як завуць вашага бога па партыйнаму карломаркс	ж! Е, канешне, Бог! А як жа! Не без Бога! Усё, кажуць, ад Бога! А! узрадаваўся Ларывон. А як яго завуць, вашаго бога? Па-парцейнаму! Карло Маркс?
+11_269.wav	навука яго завуць агратэхніка хацехніка	Навука завуць яго. Агратэхніка. Ха-ха! Абрацехніка!
+11_270.wav	як жанчыну ці што ларавон хацеў яшчэ штосьці сказаць гарэзнае але зірнуўшы наяў хімы	Як жанчыну, ці што?!. Ларывон хацеў яшчэ штосьці сказаць гарэзнае, але, зірнуўшы на Яўхіма,
+11_271.wav	які не думаў смяяцца перамаўчаў герунда а гратэхніка ваша ята зямля от што бог я зямля добрая дык і ўсё будзе	які не думаў смяяцца, перамаўчаў. Ерунда! Агратэхніка ваша ета! Зямля от што бог! Е зямля добрая, дак і ўсё будзе!..
+11_272.wav	а качаны гэтыя выраслі ў нас між іншым сказаць і не на зямлі чалавекухмыльнуўся яшчэ хітрэй	А качаны етыя выраслі ў нас, між іншым сказаць, і не на зямлі. Чалавек ухмыльнуўся яшчэ хітрэй.
+11_273.wav	на балоце ганна не паверыла на яком балоце а на звычайным на дрыгве у якой коні тапіліся асушылі от калі ласка качаны	На балоце! Ганна не паверыла: На яком балоце? На звычайным. На дрыгве, у якой коні тапіліся... Асушылі і от, калі ласка, качаны!..
+11_274.wav	ганна зірнула на чалавека смяяцца напэўна байкі гавораць але той не смяяўся трымаўся так нібы ўсё праўда	Ганна зірнула на чалавека смяецца, напэўна, байкі гаворыць. Але той не смяяўся, трымаўся так, нібы ўсё праўда.
+11_275.wav	як бы хочучы дазнацца праўду ці няпраўду сказаў чалавек у ватоўцы узяла на рукі качан узважыла	Як бы хочучы дазнацца, праўду ці няпраўду сказаў чалавек у ватоўцы, узяла на рукі качан, узважыла
+11_276.wav	важкі ж які памацала не качан дзіва і на балоце падумаць	важкі ж які! памацала. Не качан, а дзіва! І на балоце, падумаць!
+11_277.wav	еўхім узяў яе за локаць пазваў адыходзячы кінуў чалавеку прыязджаць як нам капусту садзіць у нас балота вялікае	Яўхім узяў яе за локаць, пазваў. Адыходзячы, кінуў чалавеку: Прыязджайце к нам капусту садзіць! У нас балото вялікае!
+11_278.wav	вырвон засмяяўся за камунаўскімі вазамі яны наткнуліся на будачку збітую з дошчачак	Ларывон засмяяўся. За камунаўскімі вазамі яны наткнуліся на будачку, збітую з дошчак,
+11_279.wav	над якой на чырвоным палатне былі намаляваныя дзве рукі ў поціску і надпіс горад і вёска злучымся	над якой на чырвоным палатне былі намаляваны дзве рукі ў поціску і надпіс: Горад і вёска злучымся!
+11_280.wav	ніжэй палатна была прыбіта шыльдачка саўгас шлях да камунізма уларку прадавалі мяса	Ніжэй палатна была прыбіта шыльдачка: Саўгас Шлях да камунізма. У ларку прадавалі мяса.
+11_281.wav	��ек і важыў мяса малады хордарлявы хлопец у белым халаце усе трое убачыўшы гэты халат сталі	Сек і важыў мяса малады хударлявы хлопец у белым халаце. Усе трое, убачыўшы гэты халат, сталі.
+11_282.wav	як доктар не ўтрываў ларывон як усё адно ў бальніцы якой	Як дохтар! не ўтрываў Ларывон. Як усё адно ў бальніцы якой!
+11_283.wav	яўхім коса зірнуў на гану працадзіў культура шлях да камунізма	Яўхім коса зірнуў на Ганну, працадзіў: К-культура!.. Шлях да камунізма!..
+11_284.wav	яны былі ўжо скраю плошчы каля будынкаў у якіх мясціліся крамы і яўхім успомніў як бацька даваў ганні грошы запытаў	Яны былі ўжо з краю плошчы, каля будынкаў, у якіх мясціліся крамы. Яўхім успомніў, як бацька даваў Ганне грошы, запытаў:
+11_285.wav	табе здаецца купіць нешта трэба а дробязь розную я потым змачыхаю ёй не хацелася каб я ў хім стаяў убачыў як яна будзе	Табе, здаецца, купіць нешта трэба? Ат, дробязь розную... Я потым, з мачыхаю... Ёй не хацелася, каб Яўхім стаяў, бачыў, як яна будзе
+11_286.wav	выбіраць гузікі аплічкі інтымныя дзявочыя драбніцы ну дык можа сюды зайдзем	выбіраць гузікі, аплічкі, інтымныя дзявочыя драбніцы. Ну, дак, можа, сюды зайдзем?
+11_287.wav	яўхім кіўнуў ёй іларывонаў на дзверы па баках якіх на высокіх і вузкіх шыльдах былі намаляваныя міскі лыжкі бутэлькі і чаркі	Яўхім кіўнуў ёй і Ларывону на дзверы, па баках якіх на высокіх і вузкіх шыльдах былі намаляваны міскі, лыжкі, бутэлькі і чаркі.
+11_288.wav	шыльды былі вельмі падобныя на тыя што віселі на дзвярах у шаўцоў і краўцоў толькі што тут замест ботаў ды шэпа красаваліся міскі і бутэлькі	Шыльды былі вельмі падобны на тыя, што віселі на дзвярах у шаўцоў і краўцоў, толькі што тут замест ботаў ды шапак красаваліся міскі і бутэлькі.
+11_289.wav	на далезла сінімі міскамі клубіліся шэрыя воблакі чаркі таксама былі поўныя нечым шэрым	Над аблезла-сінімі міскамі клубіліся шэрыя воблакі, чаркі таксама былі поўныя нечым шэрым.
+11_290.wav	а што там рабіць нам запярэчыла ганна ну што тое што і другія	А што там рабіць нам?! запярэчыла Ганна. Ну, што!.. Тое, што і другія!
+11_291.wav	еўхім падміргнула рывону ну б морсу вып'ем сушыць нешта ў горле	Яўхім падміргнуў Ларывону. Ну, морсу вып'ем!.. Сушыць нешта ў горле!..
+11_292.wav	еўхім амаль сілком увёў ганны ў памяшканні у якім за столікамі сядзела нямала людзей што пілі елі гаманілі	Яўхім амаль сілком увёў Ганну ў памяшканне, у якім за столікамі сядзела нямала людзей, што пілі, елі, гаманілі.
+11_293.wav	яўхім знайшоў каля століка ў кутку два вольныя зашмальцаваныя табурэты прынёс сабе яшчэ адзін і пайшоў к буфету	Яўхім знайшоў каля століка ў кутку два вольныя зашмальцаваныя табурэты, прынёс сабе яшчэ адзін і пайшоў к буфету.
+11_294.wav	пралезшы цераз чародку людзей якія таўкліся там ён пагаварыў аб нечым з тоўстым паголеным чалавечкам	Пралезшы цераз чародку людзей, якія таўкліся там, ён пагаварыў аб нечым з тоўстым паголеным чалавечкам,
+11_295.wav	гаспадаром сталоўкі ёселем і вярнуўся да стала з трымалітымі шклянкамі	гаспадаром сталоўкі Ёселем, і вярнуўся да стала з трыма налітымі шклянкамі.
+11_296.wav	е то нам паставіў ён шклянкі з гарэлкаю сабе і варвону потым урачыста паднёс шклянку з віном ганні ае то табе	Ето нам, паставіў ён шклянкі з гарэлкаю сабе і Ларывону, потым урачыста паднёс шклянку з віном Ганне. А ето табе!
+11_297.wav	ганна сказала што піць ёй не хочацца хочацца не хочацца а трэба выпіць калі ўгашчаюць	Ганна сказала, што піць ёй не хочацца. Хочацца не хочацца, а трэба выпіць, калі ўгашчаюць!
+11_298.wav	ад угашчэнне адказвацца няможна ён засмяяўся прывыкай прыйдзецца яшчэ папіць	Ад угашчэння адказувацца няможно! Ён засмяяўся. Прывыкай! Прыйдзецца шчэ папіць!
+11_299.wav	хлапчук ёселеў сын прынёс хлеба закускі гуркоў катлеты з патоўчанаю бульбай сам ёсель рухавы ўвішны з чорнымі вясёлымі вачыма	Хлапчук, Ёселеў сын, прынёс хлеба, закускі: гуркоў, катлеты з патоўчанаю бульбай. Сам Ёсель, рухавы, увішны, з чорнымі вясёлымі вачыма,
+11_300.wav	падбег з талерачка на якой быў ружовы брусок нейкага печыва міргнуў яўхіму як знаёмаму	падбег з талерачкай, на якой быў ружовы брусок нейкага печыва, міргнуў Яўхіму, як знаёмаму.
+11_301.wav	калі ласка для дамы вам па заяўцы вашага кавалера ёсць ён паставіў талерачку я ў хім можа яшчэ чаго трэба	Калі ласка! Для дамы!.. Вам, па заяўцы вашаго кавалера! Ёсель паставіў талерачку. Яўхім, можа, яшчэ чаго трэба?
+11_302.wav	я ўхім па сяброўску ляпнуў ёселя па плячы пакуль хопіць я таго калі ясель адбег буфету я ўхім задаволены што можа уразіць гану такою навінкай прамовіў	Яўхім па-сяброўску ляпнуў Ёселя па плячы. Пакуль хопіць етаго! Калі Ёсель адбег к буфету, Яўхім, задаволены, што можа ўразіць Ганну такою навінкай, прамовіў:
+11_303.wav	пірожнае для жанчын шляхетных робіцца спецыяльна ганна паглядзела на нявіданы брусочак зацікаўленыя	Пірожнае! Для жанчын шляхетных робіцца спіцыяльна! Ганна паглядзела на нявіданы брусочак, зацікаўленая:
+11_304.wav	як ён на смак з чаго яго зрабілі чаму толькі для жанчын але запытацца стрымалася гэта яе магло б прынізіць перад ім	які ён на смак? З чаго яго зрабілі, чаму толькі для жанчын? Але запытацца стрымалася: гэта яе магло б прынізіць перад ім!..
+11_305.wav	яхім узняў шклянку паднёс да ганіны вып'ем каб усё добра было	Яўхім узняў шклянку, паднёс да Ганнінай. Вып'ем, кеб усё добра було!
+11_306.wav	ганна паспытала віно было прыемнае салодкай не тое што куранёўская самагонка ўсё да дна напаў на яе яўхім калі яна намерылася паставіць шклянку не пакідаць зла	Ганна паспытала віно было прыемнае, салодкае, не тое што куранёўская самагонка. Усё, да дна! напаў на яе Яўхім, калі яна намерылася паставіць шклянку. Не пакідаць зла!
+11_307.wav	каб не спрачацца дарэмна не выклікаць лішняй увагі да сябе паслухалася выпіла ўсё	Каб не спрачацца дарэмна, не выклікаць лішне ўвагі да сябе тых, хто сядзеў побач, паслухалася, выпіла ўсё.
+11_308.wav	а цяпер от вазьмі каклету ці гурка еўхім выдаваў сябе за гасціннага клапатлівага гаспадара	А цяпер от вазьмі каклету ці гурка! Яўхім выдаваў сябе за гасціннага, клапатлівага гаспадара.
+11_309.wav	ад віна хутка стала цёплай лёгка хмарныя думкі зніклі не было ўжо ні шкадавання аб дарагім што назаўсёды траціла ні трывогі пра тое як будзе далей	Ад віна хутка стала цёпла і лёгка, хмарныя думкі зніклі: не было ўжо ні шкадавання аб дарагім, што назаўсёды траціла, ні трывогі пра тое, як будзе далей.
+11_310.wav	жыла пірожная паспытала аказваецца салодкае само нібы ў роце растае	Узяла пірожнае, паспытала аказваецца, салодкае, само нібы ў роце растае!
+11_311.wav	мабыць з белай марымонскай мукі з яйкамі і цукрам мо шчэвы п'ем нахіліўся яўхім	Мабыць, з белай, марымонскай мукі, з яйкамі і цукрам! Мо шчэ вып'ем? нахіліўся Яўхім.
+11_312.wav	яна рашуча захітала галавой не заспяшалася ўстаць калі выйшлі разам з ветлівым ёселем які правёў на ганак прасіў незабываць дарогі к яму	Яна рашуча захітала галавой: не, заспяшалася ўстаць. Калі выйшлі разам з ветлівым Ёселем, які правёў на ганак, прасіў не забываць дарогі к яму,
+11_313.wav	кірмаш здаўся вясёлым святам і ўсё навокал выглядала бесклапотным бясхмарным святочным і верылася	кірмаш здаўся вясёлым святам, і ўсё навокал выглядала бесклапотным, бясхмарным, святочным, і верылася:
+11_314.wav	ёй будзе добра будзе добра зноў патаўкліся трохі ў людской мітусні каля вазоў гледзячы на дабро раскладзенае на сене	ёй будзе добра, будзе добра! Зноў патаўкліся трохі ў людской мітусні каля вазоў, гледзячы на дабро, раскладзенае на сене,
+11_315.wav	зайшлі ў адну другую краму у якіх таксама ціснулася багата народу больш за ўсё відаць раздзявак	зайшлі ў адну, другую краму, у якіх таксама ціснулася багата народу, больш за ўсё, відаць, разявак.
+11_316.wav	скажы што табе хочацца купіць такое кіб даўно хацелася сказаў я ўхім акідваючы вачыма палічкі на якіх было раскладзена развешана мноства ўсякіх прынат	Скажы, што табе хочацца купіць такое, кеб даўно хацелася! сказаў Яўхім, акідваючы вачыма палічкі, на якіх было раскладзена і развешана мноства ўсякіх
+11_317.wav	вядома яўхім не быў бы яўхімам каб у яго словах не пачулася пахвальбы	прынад. Вядома, Яўхім не быў бы Яўхімам, каб у яго словах не пачула яна пахвальбы
+11_318.wav	магу што хочаш купіць але ганна больш заўважыла цяпер тое што яму хочацца зрабіць ёй добры падарунак	магу што хочаш купіць, але Ганна больш заўважыла цяпер тое, што яму хочацца зрабіць ёй добры дарунак.
+11_319.wav	яна бачыла што яму вельмі хацелася каб яна папрасіла ганна на міг завагалася	Яна бачыла, што яму вельмі хацелася, каб яна папрасіла. Ганна на міг завагалася.
+11_320.wav	і ўсё штосьці стрымала яе нічога ганна адразу ж сабралася ісці з крамы але ён не пусціў пастой	І ўсё ж штосьці стрымала яе. Нічога. Ганна адразу ж сабралася ісці з крамы, але ён не пусціў. Пастой!
+11_321.wav	ну няма чаго выдумляць не чужыеш ты не нагледзела дык я нагледзеў я ўхім крыкнуў прадаўцу	Няма чаго выдумляць! Не чужыя ж!.. Ты не нагледзела, дак я нагледзеў!.. Яўхім крыкнуў прадаўцу:
+11_322.wav	падайце хустку тую ён сам накінуў ёй хустку на плечы падвёў клюстру прыбітаму да сцяны	Падайце хустку тую! Ён сам накінуў ёй хустку на плечы, падвёў к люстру, прыбітаму да
+11_323.wav	якой неспакойнай здавалася ганна хвіліну назад але калі зірнула ў люстра	сцяны. Якой ні спакойнай здавалася Ганна хвіліну назад, але калі зірнула ў люстра,
+11_324.wav	твар яе смуглявыя крыху выпнутыя шчокі заяснелі зачаравана ах якая квяцістая	твар яе, смуглявыя, крыху выпнутыя шчокі заяснелі зачаравана: ах, якая квяцістая,
+11_325.wav	якая вогненнаяркая цудоўная век такой хусткі не насіла акурат да твару узрадаваны таксама зачараваны сказаў яўхі	якая вогненна-яркая, цудоўная, век такой хусткі не насіла! Акурат да твару! узрадаваны, таксама зачараваны, сказаў Яўхім.
+11_326.wav	ён задаволена пайшоў к прадаўцу жанчыны якія стаялі за ёй глядзелі з зайздрасцю гаманілі хвалілі добрае хустка да твару нічога не скажаш	Ён, задаволены, пайшоў к прадаўцу. Жанчыны, якія стаялі за ёй, глядзелі з зайздрасцю, гаманілі, хвалілі: добрая хустка, да твару, нічога не скажаш.
+11_327.wav	ганна ж не магла вішнёвых воч сваіх адарваць ад люстра ашчасліўленыя замілаваныя	Ганна ж не магла вішнёвых воч сваіх адарваць ад люстра, ашчасліўленая, замілаваная:
+11_328.wav	ці яна гэта такая незнаёмая такая паглядная такая штосьці раптам занепакоіла штосьці нібы	ці яна гэта, такая незнаёмая, такая паглядная, такая... Штосьці раптам занепакоіла, штосьці нібы
+11_329.wav	дакранулася да чулай шыі дзіўна халодная і гарачая яна не разумеючы мімаволі	дакранулася да чулай шыі, дзіўна халоднае і гарачае. Яна, не разумеючы, мімаволі
+11_330.wav	павяла няцямным позіркам і гарачая чырвань у момант заліла яе твар	павяла няцямным позіркам, і гарачая чырвань умомант заліла яе твар.
+11_331.wav	васіль калі ён увайшоў ці можа быў ужо між людзей тады калі яны з яўхімам паявіліся	Васіль! Калі ён увайшоў ці, можа, быў ужо між людзей тады, калі яны з Яўхімам паявіліся,
+11_332.wav	яна не ведала і не думала пра гэта яе ўсё поўніла неспадзяванае відовішча васіль	Ганна не ведала і не думала пра гэта яе ўсё поўніла неспадзяванае відовішча Васіль!
+11_333.wav	яны глядзелі адзін на аднаго позіркі іх у люстры скрыжоўваліся толькі момант было гэта	Яны глядзелі адно на аднаго, позіркі іх у люстры скрыжоўваліся. Толькі момант было гэта
+11_334.wav	васіль знік з люстра гэтак раптоўна як і паявіўся але хоць яго не было відно	Васіль знік з люстра гэтак раптоўна, як і паявіўся. Але хоць яго не было відно,
+11_335.wav	яна не магла варухнуцца ён нібы скаваў яе і не бачачы яго яна чула дзікаваты важкі	яна не магла варухнуцца. Ён нібы скаваў яе. І не бачачы яго, яна чула дзікаваты, важкі
+11_336.wav	і разам з тым разгублены позірк спадылба крыўду �� роспач на яго самалюбных губах	і разам з тым разгублены позірк спадылба, крыўду і роспач на яго самалюбных губах.
+11_337.wav	гарачынь чырвань з сораму ўсё не сыходзілі з яе твару якое недарэчнае было тое што сказаў вярнуўшыся яўхім	Гарачынь, чырвань сораму ўсё не сыходзілі з яе твару. І якое недарэчнае было тое, што сказаў, вярнуўшыся, Яўхім:
+11_338.wav	нават і канцы з канцамі відно што нявеста яе абразіў яго смех	Ну, от і канцы з канцамі! Відно, што нявеста! Яе абразіў яго смех.
+11_339.wav	падарыў а ўсё адно як сабе не з хаты а ў хату ад гэтага смеху	Падарыў, а ўсё адно як сабе! Не з хаты, а ў хату!.. Ад гэтага смеху
+11_340.wav	ганне захацелася плакаць выходзячы з яўхімам яна падумала пра васяля	Ганне захацелася плакаць. Выходзячы з Яўхімам, яна падумала пра Васіля
+11_341.wav	тут ён яшчэ ці пайшоў але поўнае неперажытага хвалявання азірнуцца не пасмела	тут ён яшчэ ці пайшоў, але, поўная неперажытага хвалявання, азірнуцца не пасмела.
+11_342.wav	быў васіль ці не быў у краме а ёй здавалася што ён каля яе сочыць за ёй	Быў Васіль ці не быў у краме, а ёй здавалася, што ён каля яе, сочыць за ёй.
+11_343.wav	на ганку стараючыся не сустракацца позіркам з яўхімам яна сказала што трэба ісці назад бацька і матчыха даўно зачакаліся	На ганку, стараючыся не сустракацца позіркам з Яўхімам, яна сказала, што трэба ісці назад: бацька і мачыха даўно зачакаліся.
+11_344.wav	хай прывыкаюць не столькі ж чакаць прыйдзецца ён заўважыў што яна спахмурнела	Хай прывыкаюць! Не столькі шчэ чакаць прыйдзецца! Ён заўважыў, што яна спахмурнела,
+11_345.wav	незразумела перайначылася але распытваць не стаў яго быў па ранейшаму бесклапотны настрой	незразумела перайначылася, але распытваць не стаў. У яго быў па-ранейшаму бесклапотны настрой,
+11_346.wav	непадатны для падазрэнняў ці якіх небудзь непрыкметных думак я дай дужа адна сказала ганна калі ён трохі правёў яе	непадатны для падазрэнняў ці якіх-небудзь непрыемных думак... Я дайду ўжэ адна, сказала Ганна, калі ён трохі правёў яе.
+11_347.wav	я ў хім не пярэчыў не здзівіўся ці зрабіў выгляд што не здзіўляецца моўчкі адышоў	Яўхім не запярэчыў, не здзівіўся ці зрабіў выгляд, што не здзіўляецца, моўчкі адышоў.
+11_348.wav	яна была рада што ён лёгка адстаў увесь час пакуль стаяла з бацькамі каля воза не сціхаў у ёй успамін пра васяля пра яго паяўленне пра яго позірк	Яна была рада, што ён лёгка адстаў. Увесь час, пакуль стаяла з бацькамі каля воза, не сціхаў у ёй успамін пра Васіля, пра яго паяўленне, пра яго позірк
+11_349.wav	трэба ж каб так здарылася думала ўсё з ім кончана застаецца толькі забыць	трэба ж, каб так здарылася! Думала, усё з ім кончана, застаецца толькі забыць,
+11_350.wav	і вось жа сустрэча гэтая як зачырванелася не згарэла ледзь нібы скрадзеным злавілі	і вось жа сустрэча гэтая! Як зачырванелася, не згарэла ледзь! Нібы з крадзеным
+11_351.wav	застаўшыся адна без яўхімай васяля яна старалася абдумаць усё вярнуць сабе разваж��івую яснасць	злавілі!.. Застаўшыся адна, без Яўхіма і Васіля, яна старалася абдумаць усё, вярнуць сабе разважлівую яснасць:
+11_352.wav	не не ён не пачаў саромецца усё што было з васілём кончана проста не прывыкла яшчэ але прывыкне	не-не, ёй няма чаго саромецца! Усё, што было з Васілём, кончана. Проста не прывыкла яшчэ. Але прывыкне!
+11_353.wav	з задумак сваіх яна амаль не чула ні зайздрослівага мачашанага войкання ой якая хустка ні бацькавага неспакою аб тым што людзі ўжо раз'язджаюцца а мех бульбы так і ляжыць	З-за думак сваіх яна амаль не чула ні зайздрослівага мачышынага войкання вой, якая хустка! ні бацькавага неспакою аб тым, што людзі ўжо раз'язджаюцца, а мех бульбы так і ляжыць.
+11_354.wav	бацька запрог канек аб'ехаць дамоў калі кім падышла чарнявенькая кволая дзяўчына	Бацька запрог каня, каб ехаць дамоў, калі к ім падышла чарнявенькая кволая дзяўчына
+11_355.wav	у кароценькім гарадскім паліто і шапачцы запыталася ці не маюць яны бульбу бацька так узрадаваўся гэтаму што не стаў таргавацца	ў кароценькім гарадскім паліто і шапачцы, запыталася, ці не маюць яны бульбы. Бацька так узрадаваўся гэтаму, што не стаў і таргавацца. Ужэ
+11_356.wav	ужо не думаў што купец знойдзецца як бог паслаў на шчасце дык хай і вам карысць будзе	і не думаў, што купец знойдзецца! Як Бог паслаў, на шчасце! Дак хай і вам карысць будзе!..
+11_357.wav	богам пасланы купец папрасіў каб бульбу завезлі на кватэру калі ехалі мачыха з вясковай гаварлівасцю паведаміла	Богам пасланы купец папрасіў, каб бульбу завезлі на кватэру. Калі ехалі, мачыха з вясковай гаварлівасцю паведаміла:
+11_358.wav	грошы вельмі трэба дачку замуж аддаём белы нездаровы тварак дзяўчыны павярнуўся да ганы	Грошы вельмі трэба. Дачку от замуж аддаём... Белы, нездаровы тварык дзяўчыны павярнуўся да Ганны.
+11_359.wav	віншую добры хлопец мусіць да як сказаць не гарбаты не кульгавы	Віншую!.. Добры хлопец, мусіць?.. Да як сказаць. Не гарбаты, не кульгавы.
+11_360.wav	не горшы за другі здаецца добры красівы багаты мяшалася мачка я ў хім глушакоў	Не горшы за другіх, здаецца. Добры. Красівы, багаты, умяшалася мачыха. Яўхім Глушакоў!
+11_361.wav	а прамовіла дзяўчына далікатна азірнула на гану пільнымі дзіўна строгімі вачыма	А! прамовіла дзяўчына далікатна. Зірнула на Ганну пільнымі, дзіўна строгімі вачыма.
+11_362.wav	вы любіце яго ганна не адразу адказала падумала худзенькая якая	Вы любіце яго? Ганна не адразу адказала, падумала: Худзенькая якая,
+11_363.wav	нібы нядужы вецер здаецца падніме панясе як пушынку а вочы такія строгія	нібы нядужая. Вецер, здаецца, падніме і панясе, як пушынку... А вочы такія строгія!..
+11_364.wav	люблю ці не люблю ці ўсім канешне любіць выходзячы	Люблю ці не люблю?! Ці ўсім канешне любіць, выходзячы?..
+11_365.wav	каб усе ішлі толькі тыя што любяць дык болей запалавіну ў дзеўках век сядзела б і ўсё ж такі як жа жыць без кахання	Кеб усе ішлі толькі тыя, што любяць, дак болей за палавіну ў дзеўках век сядзела б! І ўсё-такі як жа жыць без кахання?
+11_366.wav	а так і жывуць серпіцца злюбіцца кажуць дзяўчына прамовіла любуючыся дзіўна спачуваючы вы такая прыгожая	А так і жывуць... Сцерпіцца злюбіцца, кажуць... Дзяўчына прамовіла, любуючыся і дзіўна спачуваючы: Вы такая прыгожая!
+11_367.wav	заяўхімам пражыве прыпяваючы зноў умяшалася мачка само шчасце сказаць у рукі ёй прыйшло	За Яўхімам пражыве прыпяваючы! зноў умяшалася мачыха. Само шчасце, сказаць, у рукі ёй прыйшло!..
+11_368.wav	дзяўчына не адказала на гэта запытала з той жа строгасцю харошая сяло ў вас нічога	Дзяўчына не адказала на гэта, запытала з той жа строгасцю: Харошае сяло ў вас? Нічого.
+11_369.wav	грыбоў процьма маліна ягады ўсякія канешне не тое што глінішчы а ўсё такі нічога	Грыбоў процьма. Маліны, ягады ўсякай. Канешне, не тое што Глінішчы, а ўсё-такі нічого...
+11_370.wav	мачка пацікавілася а вы хто ж самі будзеце нешта не бачылі мы вас ніколі	Мачыха пацікавілася: А вы хто самі будзеце? Нешто не бачылі мы вас ніколі!..
+11_371.wav	я мозары жыву вучуся а тут у дзядзькі ў гасцях строгія вочы памякчэлі настаўнічаць квамат прыеду	Я ў Мозыры жыву. Вучуся. А тут у дзядзькі ў гасцях. Строгія вочы памякчэлі. Настаўнічаць к вам от прыеду.
+11_372.wav	на той год канчаю у яе аказалася такая мілая ўсмешка пяшчотная з ямачкамі і рот прыгожы маленькі добры	На той год канчаю. У яе аказалася такая мілая ўсмешка, пяшчотная, з ямачкамі. І рот прыгожы, маленькі, добры.
+11_373.wav	прыязджайце толькі школы ў нас няма а пашкадаваў добры раток	Прыязджайце... Толькі школы ў нас няма... А-а... пашкадаваў добры раток.
+11_374.wav	дзяўчына мачыха дазналася ўжо што яе завуць параска прывяла воз на двор воласці сказала што яна жыве тут на першым паверсе з боку двара	Дзяўчына мачыха дазналася ўжо, што яе завуць Параска, прывяла воз на двор воласці, сказала, што яна жыве тут, на першым паверсе, з боку двара.
+11_375.wav	ледзь толькі ўехалі як на ганак выйшаў апейка і дзяўчына радасна крыкнула яму ну от я купіла	Ледзь толькі ўехалі, як на ганак выйшаў Апейка, і дзяўчына радасна крыкнула яму: Ну, от я купіла!
+11_376.wav	яна гарэзліва пахвалілася і нядорага пакуль чарнушка наматваў лейцы на ручку а пейка паставіў мех	Яна гарэзліва пахвалілася: І нядораго!.. Пакуль Чарнушка наматваў лейцы на ручку, Апейка паставіў мех
+11_377.wav	і прысеўшы пачаў прыладжвацца плячыма каб лапчэй узяць на сябе чарнучка не чакаў такога як неяк валасное начальства няхай сабе з простых людзей	і, прысеўшы, пачаў прыладжвацца плячыма, каб лаўчэй узяць на сябе. Чарнушка не чакаў такога: як-ніяк валасное начальства, няхай сабе і з простых людзей,
+11_378.wav	паспрабаваў быў паправіць становішча давайце ўжо я каб не падарваліся з непрывычкі	паспрабаваў быў паправіць становішча: Дайце ўжэ я!.. Кеб не падарваліся з непрывычкі!..
+11_379.wav	не падарвуся адказаў апейка з натугай падымаючы мех чарножка памог яму нейкавата паглядзеў услед падтрымліваючы мех ззаду	Не падарвуся! адказаў Апейка, з натугай падымаючы мех. Чарнушка памог яму, ніякава пайшоў услед, падтрымліваючы мех ззаду.
+11_380.wav	калі яны вярнуліся на га на капейка гаварыў дык вы скуранёў то то твар мне знаёмы	Калі яны вярнуліся на ганак, Апейка гаварыў: Дак вы з Куранёў! То-та твар знаёмы...
+11_381.wav	картопле добра ўрадзіла картопля не пагану а жыта можна сказаць няма	Картопля добра ўрадзіла? Картопля непагано. А жыта, можна сказаць, няма... З
+11_382.wav	жытам з пшаніцай пагана і ў нас і ў многіх сёлых цяжкая зімка будзе і вясна	жытам, з пшаніцай пагана ў нас у многіх сёлах. Цяжкая зімка будзе. І вясна...
+11_383.wav	ага успомню апейка тут у нас быў пад арыштам скуранёў дрост здаецца не дзяцела яго прозвішча	Ага, успомніў Апейка, тут у нас быў пад арыштам з Куранёў... Дрозд, здаецца... Не, Дзяцел яго прозвішча.
+11_384.wav	ганна замёрла стала ўслухоўвацца як ён жыве а што нічога жыве сабе	Ганна замерла, стала ўслухоўвацца. Як ён жыве? А што? Нічого. Жыве сабе...
+11_385.wav	добра сумленна жыве ды нічога як усе ганна яшчэ не сцішыла хваляванне якое выклікаў раптоўны напамінак права сяля	Добра, сумленна жыве? Нічого. Як усе... Ганна яшчэ не сцішыла хвалявання, якое выклікаў раптоўны напамінак пра Васіля,
+11_386.wav	як з дому выбегла параска строга і сур'ёзна падала штосьці загорнутае ў газету	як з дому выбегла Параска, строга і сур'ёзна падала штосьці загорнутае ў газету:
+11_387.wav	гэта вам ад мяне к вяселлю нічога другога няма студэнтка кніжка добрая	Гэта вам ад мяне. К вяселлю... Нічога другога няма. Студэнтка!.. Кніжка добрая!..
+11_388.wav	яна схамянулася чытаць вы ўмееце ды можна сказаць не	Яна схамянулася: Чытаць вы ўмееце? Можно сказаць не...
+11_389.wav	парастка задумалася што ж рабіць памог чарножка сказаў гані бяры да дзякуй едучы назад ганна атрымала ў руцэ кнігу	Параска задумалася: што ж рабіць? Памог Чарнушка, сказаў Ганне: Бяры да дзякуй! Едучы назад, Ганна трымала ў руцэ кнігу,
+11_390.wav	везла ў памяці апошні строгі і жаллівы дзявочы позірк вы любіце яго як жа можна жыць не любячы	везла ў памяці апошні строгі і жаллівы дзявочы позірк. Вы любіце яго? Як жа можна жыць не любячы!..
+11_391.wav	а так і жывуць многія жывуць быццам спрачалася яна са строгай наіўнай дзяўчынай	А так і жывуць! Многія жывуць!.. быццам спрачалася яна са строгай, наіўнай дзяўчынай.
+11_392.wav	яна ведала гэта была пераканана што так было і будзе але калі згадвала як хадзіла з яўхімам	Яна ведала гэта, была пераканана, што так было і будзе, але калі згадвала, як хадзіла з Яўхімам,
+11_393.wav	васілёвае паяўленне на душу важка лажылася трывога клопаты і клопаты	Васілёва паяўленне, на душу важка лажылася трывога... Клопаты, клопаты.
+11_394.wav	на другую раніцу чарнушка зноў выправіўся ў дарогу цяпер ужо купляць ганне на кофту дарога была недалёкая хоць і даводзілася яшчэ ехаць у аб'езд	На другую раніцу Чарнушка зноў выправіўся ў дарогу цяпер ужо купля��ь Ганне на кофту. Дарога была недалёкая, хоць і даводзілася яшчэ ехаць у аб'езд,
+11_395.wav	напрасткі пакуль толькі хадзілі і гадзіны праз паўтары чарножкавыя калёсы круціліся ўжо ў глінішчанскую вуліцу	напрасткі пакуль толькі хадзілі, і гадзіны праз паўтары Чарнушкавы калёсы круціліся ўжо ў глінішчанскую вуліцу.
+11_396.wav	дом нохіма стаяў каля краю сяла на самым людным месцы якое чамусьці называлася коварат	Дом Нохіма стаяў каля краю сяла, на самым людным месцы, якое чамусьці называлася коварат
+11_397.wav	і у якім сыходзіліся канец вуліцы дарога залежнікаў і дарога на юравіцкі шлях крама была ўжо ў прыбудоўцы да вялікага старога дома і чарнушка прывязваючы каняк штакетніку мімаволі азначыў	і ў якім сыходзіліся канец вуліцы, дарога з Алешнікаў і дарога на юравіцкі шлях. Крама была ўжо ў прыбудоўцы да вялікага старога дома, і Чарнушка, прывязваючы каня к штакеціне, мімаволі
+11_398.wav	перабраўся ўжо багацее нохім едучы нядаўна у юравічы чарнушка бачыў як клалі зруб прыбудоўкі а вось ужо на табе і крама	адзначыў: Перабраўся ўжэ!.. Багацее Нохім!.. Едучы нядаўна ў Юравічы, Чарнушка бачыў, як клалі зруб прыбудоўкі, а вось ужо нб табе крама.
+11_399.wav	ды і сам дом ці даўно з часоў польскай навалы стаяў пусты і бязвоканы сад за ім недагледжаны абшарпаны ці даўно туліўся а вось на табе як ні глянь дык навіна то крама ў доме то паравік то прыбудоўка яблыні новыя маладыя ў садзе	Ды і сам дом ці даўно з часоў польскай навалы стаяў пусты, без вокан, і сад за ім недагледжаны, абшарпаны, ці даўно туліўся. А вось нб табе як ні глянь, дык навіна: то крама ў доме, то паравік, то прыбудоўка... Яблыні новыя, маладыя ў садзе...
+11_400.wav	багацее хітры сабака у краме што пахла ў сярэдзіне свежым дрэвам селядцамі і газаю	Багацее, хітры сабака... У краме, што пахла ўсярэдзіне свежым дрэвам, селядцамі і газаю,
+11_401.wav	стаяў за прылаўкам старэйшы нохімаў сын іцка акрамя яго былі толькі двое глінішчанцаў якія прыйшлі мабыць пагаманіць бо купляць нічога не збіраліся	стаяў за прылаўкам старэйшы Нохімаў сын Іцка. Акрамя яго было толькі двое глінішчанцаў, якія прыйшлі, мабыць, пагаманіць, бо купляць нічога не збіраліся.
+11_402.wav	ііцка адразу навастрыўся позіркам наганны чарнушку чарнушка па даўней сваёй звычцы спярша пачаў браць розную драбязу што дзе шавей	І Іцка адразу навастрыўся позіркам на Ганну і Чарнушку. Чарнушка па даўняй сваёй звычцы спярша пачаў браць розную драбязу, што дзешавей:
+11_403.wav	тры карабкі запалак пяць фунтаў солі два фунты мокрых з едкім пахам селядцоў	тры карабкі запалак, пяць фунтаў солі, два фунты мокрых, з едкім пахам селядцоў.
+11_404.wav	ён ужо намерыўся падступіцца да самага важнага і цяжкага да самай вялікай траты як паявіўся і са многім	Ён ужо намерыўся падступіцца да самага важнага і цяжкага, да самай вялікай траты, калі паявіўся і сам Нохім.
+11_405.wav	а чарнушка здаровы радасна як добрага знаёмага прывітаў ён многім ведаў амаль кожнага не толькі ў глінішчах але і ў бліжэйшых вёсках	А, Чарнушка! Здароў быў! радасна, як добрага знаёмага, прывітаў ён. Нохім ведаў амаль кожнага не толькі ў Глінішчах, але і ў бліжэйшых вёсках.
+11_406.wav	здаробу ты багаты будзеш чуў я дачку аддаеш замуж аддаю	Здароў буў і ты. Багаты будзеш, чуў я! Дачку аддаеш замуж? Аддаю...
+11_407.wav	нохім умомант абмацаў гандлю такім пільным позіркам што яна пачырванела красуня я ўхім толку баба знае	Нохім умомант абмацаў Ганну такім пільным позіркам, што яна пачырванела. Красуня! Яўхім толк у бабах знае!
+11_408.wav	сам бы жаніўся на такой каб маладзейшы быў і не жыт бо ты ж не аддаў за жыду а	Сам бы жаніўся на такой, каб маладзейшы быў. І не жыд. Бо ты б не аддаў за жыда, а?
+11_409.wav	стары ты нохім грэх такое гаварыць стары я стары	Стары ты, Нохім. Грэх такое гаварыць. Стары? Я стары?
+11_410.wav	нохім зірнуў на нізку які весела засмяяўся потым на сялян адзін з іх падтрымаў самы сок акурат жаніцца	Нохім зірнуў на Іцку, які весела засмяяўся, потым на сялян. Адзін з іх падтрымаў: Самы сок! Акурат жаніцца!
+11_411.wav	о чуеш чарнушка а ты кажаш нохім стары ён адразу ж амаль тым жа тонам прамовіў	О, чуеш, Чарнушка! А ты кажаш: Нохім стары!.. Ён адразу ж, амаль тым жа тонам прамовіў:
+11_412.wav	але мабыць прыехаў ты ка мне не толькі для таго каб паказаць дачку купіць што хочаш перакаль кажуць у цябе на кохтуе наважыўся бацька	Але ты, мабыць, прыехаў ка мне не толькі для таго, каб паказаць дачку? Купіць што хочаш? Перкаль, кажуць, у цябе на кохту е... наважыўся бацька.
+11_413.wav	дзеўка на дысь бачыла е трохі яшчэ засталося о твая дзеўка ці мог	Дзеўка надысь бачыла... Е. Трохі яшчэ засталося. О, твая дзеўка, Цімох,
+11_414.wav	бачыў ведае што добра што дрэнна нохім падаў невялікі скрутак калі чарнуўшка мяў паркаль	бачу, ведае, што добра, а што дрэнна... Нохім падаў невялікі скрутак. Калі Чарнушка мяў паркаль
+11_415.wav	кручкаватымі як сухое алехавае карэнне чорнымі пальцамі чамусьці разглядваў на святло	кручкаватымі, як сухое алехавае карэнне, чорнымі пальцамі, чамусьці разглядваў на святло,
+11_416.wav	нохім параіў ведаеш ці мог што я табе скажу калі ў цябе ўжо такое свята то я дам чаго нікому не даваў	Нохім параіў: Ведаеш, Цімох, што я табе скажу. Калі ў цябе ўжо такое свята, то я дам, чаго нікому не даваў.
+11_417.wav	саціна ў мяне е атласная скіева самога блішчыць пераліваецца як шоўк	Саціна ў мяне е атласная. З Кіева самога. Блішчыць, пераліваецца, як шоўк.
+11_418.wav	прыбраўшыся ў яе дзеўка твая будзе чыста каралева на каралеўскае нохім	Прыбраўшыся ў яе, дзеўка твая будзе чыстая каралева! На каралеўскае, Нохім,
+11_419.wav	мяне грэцца яго кішэня малая э у яго на саціну кішэні малая саромеўся б ці мог казаць такое	у мяне, грэц яго, кішэня малая... Эге! У яго на саціну кішэня малая! Саромеўся б, Цімох, казаць такое!
+11_420.wav	ну добра як хочаш бяры не бяры я не набіваюся паглядзі хоць што яно такое ды што ��лядзець калі ўсё адно не вазьму	Ну, добра, як хочаш: бяры не бяры я не набіваюся. Паглядзі хоць, што яно такое! Да што глядзець, калі ўсё адно не вазьму...
+11_421.wav	а ты паглядзі я за разгляд грошай не бяру ну што глядзець калі яно дорага	А ты паглядзі! Я за разгляд грошай не бяру! А што глядзець, калі яно дораго.
+11_422.wav	дорага вы чуеце ён кажа дорага ён яшчэ не бачыў крам ён не знае колькі каштуе ўжо кажа дорага	Дорага? Вы чуеце, ён кажа дорага! Ён яшчэ не бачыў крам, не знае, колькі каштуе, а ўжо кажа дорага!
+11_423.wav	яго яшчэ ніхто не рэжа ён крычыць ратуйце нохім спрытна падкаціўся да ганны далікатна схіліўся перад ёй	Яго яшчэ ніхто не рэжа, а ён крычыць ратуйце! Нохім спрытна падкаціўся да Ганны, далікатна схіліўся перад ёй:
+11_424.wav	прашу прабачыць грамадзяначка але трэба прыраўняць крам да вашага твару каб ваш бацька пабачыў усё натуральна бо мужык такі што не паверыць пакуль не пабачыць сам	Прашу прабачыць, грамадзяначка, але трэба прыраўняць крам да вашага твару, каб ваш бацька пабачыў усё натуральна! Бо мужык такі, што не паверыць, пакуль не пабачыць сам!
+11_425.wav	нохім прыклаў разгорнуты край белага саціну даганеных плеч і шыі	Нохім прыклаў разгорнуты край белага саціну да Ганніных плеч і
+11_426.wav	глядзець і мог калі е вочы і калі ты дабра хочаш дачцэ калі ты хочаш каб яна была першай як рассунне на вяселлі а не даруй задрыпанка якая	шыі. Глядзі, Цімох, калі е вочы! І калі ты дабра хочаш дачцэ! Калі ты хочаш, каб яна была першая красуня на вяселлі! А не, даруй, задрыпанка якая!
+11_427.wav	бацька пачухаў патыліцу і праўда ж крам ліха яго матары цудоўны так і пераліваецца як вада на сонцы	Бацька пачухаў патыліцу: і праўда ж, крам, ліха яго матары, цудоўны, так і пераліваецца, як вада на сонцы,
+11_428.wav	ганна ў ім нібы ўжо няганна красуня з казкі і ёй відаць крам даспадобы вельмі	Ганна ў ім нібы ўжо і не Ганна красуня з казкі! І ёй, відаць, крам даспадобы вельмі:
+11_429.wav	бачы як вочы зігцяць хочуць просяць але ж капейкі ўсе лічаны	бач, як вочы зіхцяць, хочуць, просяць. Але ж капейкі ўсе лічаны.
+11_430.wav	нядорага кажаш у колькі ж яно не бойся у цябе застанецца яшчэ капа грошай	Не дораго, кажаш? Колькі ж яно?.. Не бойся. У цябе застанецца яшчэ капа грошай!
+11_431.wav	смяешся ўсё нохім каб хоць хапіла хопіць кажу нохім перастаў смяяцца	Смяешся ты ўсё, Нохім. Кеб хоць хапіло! Хопіць, кажу. Нохім перастаў смяяцца.
+11_432.wav	я знаю ці мог што ў цябе зараз няпраўка сам жаніўся і знаю што такое вяселле	Я знаю, Цімох, што ў цябе зараз няўпраўка. Сам жаніўся і знаю, што такое вяселле!
+11_433.wav	і хоць ты не пазавеш мяне я табе дам палёгку вялікую палёгку можаш цяпер ці мог не плаціць усяго заплоціш толькі рублёў якіх тры	І хоць ты не пазавеш мяне, я табе дам палёгку! Вялікую палёгку! Можаш цяпер, Цімох, не плаціць усяго. Заплоціш толькі рублёў якіх тры,
+11_434.wav	а астатняе мужычы зусім не плаціць ну дробіш якой небудзь дробяззю зездзіш зімою мозр па краме адзін раз у юравічы	а астатняе можаш і зусім не плаціць. Адробіш якой-небудзь дробяззю. З'ездзіш зімою ў Мозыр па крам і адзін раз у Юравічы...
+11_435.wav	чарнушка пачухаў патыліцу тры рублі грошы такія пакласці ды яшчэ і потым у мозры юравічы халадэча ў перціся	Чарнушка пачухаў патыліцу: тры рублі, грошы такія пакласці, ды яшчэ потым у Мозыр і Юравічы халадэчаю перціся!
+11_436.wav	і ўсё ж пэўна трэба ўзяць вельмі жганне да твару але ж дорага страх	І ўсё ж, пэўна, трэба ўзяць вельмі ж Ганне да твару! Але ж дораго, страх.
+11_437.wav	столькі грошай язды жартачкі сказаць ой які ты скупы ці мог ну добры яшчэ капеек дваццаць скінуў	Столькі і грошай і язды жартачкі сказаць! Ой, які ты скупы, Цімох! Ну, добра, яшчэ капеек дваццаць скіну!
+11_438.wav	калі ўжо ў цябе расход такі вяселле ну што ні кажы не ўсё плаціць адразу якая ні ёсць я палёгка а там бог бацька пакуль дай бог вяселля агораць	Калі ўжо ў цябе расход такі вяселле! Што ні кажы, не ўсё плаціць адразу, якая ні ёсць, палёгка. А там Бог бацька. Пакуль, дай Бог, вяселле агораць.
+11_439.wav	чарнушка выняў з за пазухі і латку раскруціў яе стаў лічыць грошы ну	Чарнушка выняў з-за пазухі латку, раскруціў яе, стаў лічыць грошы. Ну,
+11_440.wav	мяра ўжо нохім спрытна крутнуў пак разгарнуў адмераў драўляным аршынам адрэзаў	мерай ужэ. Нохім спрытна крутнуў пак, разгарнуў, адмераў драўляным аршынам, адрэзаў.
+11_441.wav	перш чым злажыць адрэзанае ён правёў яго на сваёй далоні каб усе бачылі як зірчыць пераліваецца тканіна акуратна загарнуў у паперу	Перш чым злажыць адрэзанае, ён правёў яго па сваёй далоні, каб усе бачылі, як зырчыць-пераліваецца тканіна, акуратна загарнуў у паперу.
+11_442.wav	насіце на здароўе мадамазэль дзяўчынай будзьце шчаслівай у гэтай кофце зноў і мам ужо загаварыў другі пакупнік	Насіце на здароўе, мадамазель-дзяўчына! І будзьце шчаслівая ў гэтай кофце! З Нохімам ужо загаварыў другі пакупнік,
+11_443.wav	але калі чарнушка пайшоў да дзвярэй гандляр перапыніў гаворку пацікавіўся а дзе ты ці мог шыць будзеш такі крам сапсаваць няштука	але калі Чарнушка пайшоў да дзвярэй, гандляр перапыніў гаворку, пацікавіўся: А дзе ты, Цімох, шыць будзеш? Такі крам сапсаваць не
+11_444.wav	даў думаю кгодлі ідзі кгодлі што аб ёй на тым свеце сто трыццаць тры разы перавярнуцца за кожны дзень	штука! Да от, думаю, к Годлі... Ідзі к Годлі. Штоб ёй на тым свеце сто трыццаць тры разы перавярнуцца кожны дзень! За
+11_445.wav	з за яе паганы язык які мянець усякую несусвеціцу на нохім але нохім не злы не помсціць ён прадае крамы сам пасылае людзей каб падтрымаць гэтую дурную бабу якая гатовая ні за што ўтапіць свайго чалавека	яе паганы язык, якім яна менціць усякую несусвеціцу на Нохіма. Але Нохім не злы, не помсціць. Ён прадае крам і сам пасылае людзей, каб падтрымаць гэту дурную бабу, якая гатова нізашто ўтапіць свайго чалавека...
+11_446.wav	так і скажы што паслаў сам нохім годля жыла блізка ў ��орнай паточанай шашалем хатцы з чорнай саламянай страхой і дробнымі акенцамі	Так і скажы, што паслаў сам Нохім! Годля жыла блізка, у чорнай, паточанай шашалем хатцы з чорнай саламянай страхой і дробнымі акенцамі.
+11_447.wav	чарножка ведаў што хата гэтая дасталася ёй ад глінішчанскага бедняка які падаўся ў прыме	Чарнушка ведаў, што хата гэта дасталася ёй ад глінішчанскага бедняка, які падаўся ў прымы.
+11_448.wav	купіла хату яна гады праз два пасля вайны сама казалі напытала сама старгавалася сама прывезла здароўі галодных дзяцей разам з ціхім нявідным чалавекам сваім элем	Купіла хату яна гады праз два пасля вайны, сама, казалі, напытала, сама старгавалася, сама прывезла з Нароўлі галодных дзяцей разам з ціхім, нявідным чалавекам сваім Элем.
+11_449.wav	але найбольш выклікала людской цікавасці чуў чарнушка дзіва якое ўнесла ў хату	Але найбольш выклікала людской цікавасці, чуў Чарнушка, дзіва, якое ўнесла ў хату:
+11_450.wav	дзіўны столік на жалезных ножках з бліскучым колцам і мудрымі шпянькамі	дзіўны столік на жалезных ножках, з бліскучым колцам і мудрымі шпянькамі.
+11_451.wav	дзіва гэтае якое звалася нажной швейнай машынай і падобнага якому не было нічога не тое што ў глінішчых але і ў другіх сёлых куды дасягалі глінішчанцы	Дзіва гэтае, якое звалася нажной швейнай машынай і падобнага якому не было нічога не тое што ў Глінішчах, але і ў другіх сёлах, куды дасягалі глінішчанцы,
+11_452.wav	ужо само па сабе паставіла годлю напаважаныя месцамі ж людзей і яшчэ больш павага гэта вырасла	ужо само па сабе паставіла Годлю на паважанае месца між людзей. Яшчэ больш павага гэта вырасла,
+11_453.wav	калі пабачылі як хітра годна ўпраўляецца з мудрай сваёй машынай якія ўдалыя аддае дзяўчатам і хлопцам спадніцы і сарочкі	калі пабачылі, як хітра Годля ўпраўляецца з мудрай сваёй машынай, якія ўдалыя аддае дзяўчатам і хлопцам спадніцы і сарочкі.
+11_454.wav	чарнучку шыць угодлі не даводзілася абыходзіліся дзякуй богу самі і пралі і ткалі і шылі	Чарнушку шыць у Годлі не даводзілася: абыходзіліся, дзякуй Богу, самі самі і пралі, і ткалі, і шылі,
+11_455.wav	але годлю ён добра ведаў вельмі ж асаблівая была яна сярод вясковых жанок	але Годлю ён добра ведаў. Вельмі ж асаблівая была яна сярод вясковых жанок:
+11_456.wav	хуткае мітуслівае ніколі не пройдзе ціха ўсё бегам бегам адзінае вока яе таксама хуткае жвавае усё заўважае ўсё разумее	хуткая, мітуслівая, ніколі не пройдзе ціха, а ўсё бегам, бегам. Адзінае вока яе таксама хуткае, жвавае, усё заўважае, усё разумее.
+11_457.wav	і да ўсяго яшчэ такая дзіўнасць пра якую было гаворкі па ўсёй акрузе ўсю зіму і ў мароз і ў мяцеліцу	І да ўсяго яшчэ такая дзіўнасць, пра якую было гаворкі па ўсёй акрузе: усю зіму і ў мароз, і ў мяцеліцу
+11_458.wav	бясхсткі толькі гуга тырчыць на патыліцы іх хоць бы калі прастудзілася	без хусткі, толькі гуга тырчыць на патыліцы, і хоць бы калі прастудзілася!
+11_459.wav	уваходзячы ў сенцы у цемры якіх залапаталі куры чарнушка ўвагнуў галаву ў дзверы ніскаватыя нядоўга і гузак на лоб паставіць	Уваходзячы ў сенцы, у цемры якіх залапаталі куры, Чарнушка ўвагнуў галаву: дзверы нізкаватыя, нядоўга і гузак на лоб паставіць.
+11_460.wav	год ля цэлічыў печ з якой варушыліся водсветы агню падграбала пад чыгун жар	Годля, цэлячыся ў печ, з якой варушыліся водсветы агню, падграбала пад чыгун жар.
+11_461.wav	паставіўшы качаргу ў кут яна адказала на чарнушковае прывітанне хутка акінула адзіным вокам бацьку і ганну	Паставіўшы качаргу ў кут, яна адказала на Чарнушкава прывітанне, хутка акінула адзіным вокам бацьку і Ганну,
+11_462.wav	скамандавала соня дай госць у табурэтку а вы яна кінула позірк наганны раптам крыкнула фаня вазьмі свае ладкі заслона	скамандавала: Соня, дай госцю табурэтку! А вы... Яна кінула позірк на Ганну і раптам крыкнула: Фаня, вазьмі свае латкі з услона!
+11_463.wav	чарнушка зняў шапку але сесці не захацеў не расседжвацца прыйшоў ды нічога пастаем я тут з дачкой па справе	Чарнушка зняў шапку, але сесці не захацеў: не расседжвацца прыйшоў. Нічога, пастаім... Я тут з дачкой па справе...
+11_464.wav	кгодлі ўсе прыходзяць не гуляць кохту пашыці спадніцу чарнушка падаў ёй свой пакунак успомніў пра нака снохіма	К Годлі ўсе прыходзяць не гуляць. Кохту пашыць ці спадніцу? Чарнушка падаў ёй свой пакунак, успомніў пра наказ Нохіма.
+11_465.wav	нохім сам прыслаў ой які ён добры прамовіла кпліва годля сам паслаў годлі вы чулі бліснула яна вокам напеч дзе сядзелі дзеці сам паслаў ка мне	Нохім сам паслаў. Ой, які ён добры, прамовіла кпліва Годля. Сам паслаў к Годлі! Вы чулі? бліснула яна вокам на печ, дзе сядзелі дзеці. Сам паслаў ка мне!
+11_466.wav	а да каго ж яшчэ ён пашле калі тут аднаго для шые яна звыкла і спрытна паглядзела на сацін запытала колькі заплацілі нохіму	А да каго ж яшчэ ён пашле, калі тут адна Годля і шые? Яна звыкла і спрытна паглядзела на сацін, запытала, колькі заплацілі Нохіму.
+11_467.wav	абдзірала ой абдзірала пакруціла яна галавою з гугаю	Абдзірала, ой абдзірала! пакруціла яна галавой з гугаю.
+11_468.wav	абдзірэ чалавека голым бесарочкі даруйце адпусціць ды яшчэ дзякуй яму скажыце	Абдзярэ чалавека, голым, без сарочкі, даруйце, адпусціць, ды яшчэ дзякуй яму скажыце!
+11_469.wav	і такім круцялям савецкая ўлада волю дала такім паганым нэпманам трэба было рэвалюцыю рабіць кроў праліваць каб нохім абдзіраў людзей	І такім круцялям савецкая ўлада волю дала, такім паганым нэпманам! Трэба было рэвалюцыю рабіць, кроў праліваць, каб Нохім абдзіраў людзей!
+11_470.wav	яна кінула позірк да печы крыкнула эля там малако выходзіць эля падбег к печы стаў завіхацца з вілкамі каля агню	Яна кінула позірк да печы, крыкнула: Эля, там малако выходзіць! Эля падбег к печы, стаў завіхацца з вілкамі каля агню.
+11_471.wav	годле дастала са скрыначкі ў машыне мерку але толькі запыталася які гальны фасон хочацца	Годля дастала са скрыначкі ў машыне мерку, але толькі запыталася, які Ганне фасон хочацца,
+11_472.wav	як чарнуўшка перахапіўшы ганне на адказ прадбачліва завёў гаворку пра плату	як Чарнушка, перахапіўшы Ганнін адказ, прадбачліва завёў гаворку пра плату.
+11_473.wav	можа яшчэ і не старгуемся чаго ж тады агарод гарадзіць баяўся штогодля заломіць і многа грашыма	Можа, яшчэ і не старгуемся, чаго ж тады агарод гарадзіць! Баяўся, што Годля заломіць і многа і грашыма. Ён
+11_474.wav	ён прыкметна памякчэў калігодля сказала што можа ўзяць мукою ці бульбаю	прыкметна памякчэў, калі Годля сказала, што можа ўзяць мукою ці бульбаю.
+11_475.wav	але хоць год для брала і нядорага як мы і казалі тыя у каго ён выведаў загадзя	Але, хоць Годля брала і нядорага, як яму і казалі тыя, у каго ён выведваў загадзя,
+11_476.wav	чарнушка ўсё ж патаргаваўся не таму што чуў у гэтым неабходнасць а таму што так было заведзена ва ўсіх усе так рабілі	Чарнушка ўсё ж патаргаваўся. Не таму, што чуў у гэтым неабходнасць, а таму, што так было заведзена ва ўсіх. Усе так рабілі.
+11_477.wav	годлю таксама не злавала спрэчка торг не першы раз такія гаворкі вяла як толькі згода была ўстаноўлена яна быццам і не спрачалася зусім спакойна дзелавіта пачала хадзіць вакол дзяўчыны з меркай	Годлю таксама не злавала спрэчка-торг, не першы раз такія гаворкі вяла. Як толькі згода была ўстаноўлена, яна, быццам і не спрачалася зусім, спакойна і дзелавіта пачала хадзіць вакол дзяўчыны з меркай.
+11_478.wav	хоць меранне яе выглядала збоку вельмі проста у тым як яна рабіла яго маўкліва і сур'ёзна як памерыўшы прыплюшчваючы вока ўглядалася ў лічбы меркі	Хоць меранне яе выглядала збоку вельмі проста, у тым, як яна рабіла яго, маўкліва і сур'ёзна, як, памераўшы, прыплюшчваючы вока, углядалася ў лічбы меркі,
+11_479.wav	было штосьці таямнічае недаступнае гэта мімаволі прымушала сачыць за ёй з увагай пашанай	было штосьці таямнічае, недаступнае. Гэта мімаволі прымушала сачыць за ёй з увагай і пашанай.
+11_480.wav	уражанне незвычайнасці дапаўнялася самой абстаноўкай у хаце якая рабіла хату ўсярэдзіне не падобнай на вясковыя	Уражанне незвычайнасці дапаўнялася самой абстаноўкаю ў хаце, якая рабіла хату ўсярэдзіне непадобнай на вясковыя.
+11_481.wav	праўда і ўгодлі стол і ўслоны былі такія як ва ўсіх самаробныя нефарбаваныя нават	Праўда, і ў Годлі стол і ўслоны былі такія, як ва ўсіх, самаробныя, не фарбаваныя нават,
+11_482.wav	але затое ля сцяны стаяла няхай абадраная абабітая а ўсё ж гарадская чырвоная камода	але затое ля сцяны стаяла няхай абадраная, абабітая, а ўсё ж гарадская чырвоная камода.
+11_483.wav	і ложкі былі і на ложках ні рыззё ня коўдры дамашнія апярыны з чырвоным сподам	І ложкі былі, і на ложках не рыззё, не коўдры дамашнія, а пярыны з чырвоным
+11_484.wav	пярыны таксама старыя абшарпаныя і нават карціны на сценах віселі старыя заседжаныя мухамі	сподам. Пярыны таксама старыя, абшмараваныя. І на��ат карціны на сценах віселі старыя, заседжаныя мухамі...
+11_485.wav	небагату ж грэць сягоння ты жывеш годля год для якраз смерла адказала не адразу	Небагато ж, грэц яго, і ты жывеш, Годля! Годля якраз мерала, адказала не адразу.
+11_486.wav	а з чаго мне быць багатай машына свая шыць умееш многа толку з той машыны адгукнулася соне старэйшая дачка	А з чаго мне быць багатай? Машына свая. Шыць умееш... Многа толку з той машыны! адгукнулася Соня, старэйшая дачка.
+11_487.wav	калі ў месяц прыедзе з паволасці тры чалавекі той рада соня памаўчы няпухнем як у нароўні з голаду	Калі ў месяц прыедзе з паўволасці тры чалавекі, то яна і рада! Соня, памаўчы! Не пухнем, як у Нароўлі, з голаду!
+11_488.wav	не пухнем бо гарод свой куры каровы соня ты стала вельмі разумная	Не пухнем, бо агарод свой, куры, карова! Соня, ты стала вельмі разумная!
+11_489.wav	кончыўшы мераць года агледзела ганна заклапочаным вокам нібы праверыла ці не памылілася абміраючы	Кончыўшы мераць, Годля агледзела Ганну заклапочаным вокам, нібы праверыла, ці не памылілася, абмяраючы,
+11_490.wav	і нечакана сказала у горадзе жанчыны ліфчыкі на грудзях носяць а ў вас не для мужчын кажучы	у чым-небудзь, нечакана сказала: У горадзе жанчыны ліфчыкі на грудзях носяць. А ў вас, не для мужчын кажучы,
+11_491.wav	лепей як у каторы іх з ліпчыкам ганна пачырванела але не ўтрывала няўпэўнена запыталася	лепей, як у каторай з ліфчыкам... Ганна пачырванела, але не ўтрывала, няўпэўнена запыталася:
+11_492.wav	якія лігчыкі якія канешне адкуль вам знаць	Якія... ліхчыкі? Якія?!. Канешне, адкуль вам знаць!
+11_493.wav	ліфчык я то тут такі як лепей сказаць о такія от кошыкі з краму на пасках	Ліфчык ета от тут такія, як лепей сказаць... такія кошыкі з краму, на пасках...
+11_494.wav	а незразумела ганна яны каб грудзі былі прыгожыя як у дзяўчат каб не віселі а то бывае ў каторай грудзей са ўсім няма дык яна напхае ў ліфчык ваты і ходзіць як з сапраўднымі грудзямі	А-а... не зразумела Ганна. Яны, каб грудзі былі прыгожыя, як у дзяўчат, каб не віселі. А то, бывае, у каторай грудзей і саўсім няма, дык яна напхае ў ліфчык ваты. І ходзіць, як з сапраўднымі грудзямі!..
+11_495.wav	то чуў я салдата грэбліва прамовіў чарнушка ён плюнуў з агідай раз пуста	Ето чуў я ў салдатах, грэбліва прамовіў Чарнушка. Ён плюнуў з агідай: Распуста!..
+11_496.wav	ён коса зірнуў на гану няёмка было слухаць такую гаворку з дачкою але годна заўважаць нічога не хацела	Ён коса зірнуў на Ганну: няёмка было слухаць такую гаворку з дачкою, але Годля заўважаць нічога не хацела.
+11_497.wav	канешне у нас не дзіва што жанчына прабачце дзяўчына пытаецца што такое ліфчык	Канешне, у нас не дзіва, што жанчына, прабачце, дзяўчына пытаецца, што такое ліфчык.
+11_498.wav	у нас і глінішчах ці куранях можа мала хто знае што такой райтузы да крайтузы жаночыя штаны	У нас у Глінішчах ці Куранях, можа, мала хто знае і што такое райтузы. Дак райтузы жаночыя штаны.
+11_499.wav	а іх не знаюць бо ніхто іх не для мужчыны кажучы не носіць ну чаго не хапала каб жанкі ў штанах хадзілі	А іх не знаюць, бо ніхто іх, не для мужчын кажучы, не носіць! Чаго не хапала, каб жанкі ў штанах хадзілі.
+11_500.wav	канешне нашым глінішчанскім ці куранёўскім жанкам і так добра нібы ім заўсёды холадна як гарадскім	Канешне, нашым глінішчанскім ці куранёўскім жанкам і так добра! Нібы ім саўсім не холадна, як гарадскім!
+11_501.wav	атра спусты прыдумалі я тагарадскія запярэчыў чарнушка о не кажыце дзядзька чарнушка бо я тады забуду што тут ваша дачка і скажу вам такое	З распусты прыдумалі ето гарадскія! пярэчыў Чарнушка. Ой, не кажыце, дзядзька Чарнушка! Бо я тады забуду, што тут ваша дачка, і скажу вам такое!..
+11_502.wav	эля які моўчкі сачыў за гаворкай весела засмяяўся год для дзелавіта запыталася ў ганны	Эля, які моўчкі сачыў за гаворкай, весела засмяяўся. Годля дзелавіта запыталася ў Ганны:
+11_503.wav	вам канешне трэба скора пашыць да суботы кепся просіць каб я спяшалася як на пажар усім трэба хутчэй ну добра няхай будзе як вы хочаце да суботы дык да суботы пятніцу можаце забраць	Вам, канешне, трэба скора пашыць? Да суботы кеб... Усе просяць, каб я спяшалася як на пажар. Усім трэба хутчэй! Ну, добра, няхай будзе, як вы хочаце! Да суботы дак да суботы! У пятніцу можаце забраць!
+11_504.wav	калі выйшлі на вуліцу і сталі ладавацца на возе чарнушка сказаў задаволена нот будзе ў цябе кохта не сорам будзе перад людзьмі паказацца	Калі выйшлі на вуліцу і сталі ладавацца на возе, Чарнушка сказаў задаволена: Ну от, будзе ў цябе кохта! Не сорам будзе перад людзьмі паказацца!
+12_001.wav	раздзел другі перад самым вяселлем прыйшла ў дом глушака яшчэ адна непрыемнасць	Раздзел другі Перад самым вяселлем прыйшла ў дом Глушака яшчэ непрыемнасць:
+12_002.wav	чутка што будуць рабіць перадзел зямлі хоць даўно ведаў што землеўпарадкаванне павінна быць	чутка, што будуць рабіць перадзел зямлі. Хоць даўно ведаў, што землеўпарадкаванне павінна быць,
+12_003.wav	усё ж спадзяваўся можа неяк абыдзецца мініцца і цяпер калі спадзяванню гэтаму прыходзіў канец вельмі затрывожыўся	усё ж спадзяваўся: можа, неяк абыдзе, мінецца. І цяпер, калі спадзяванню гэтаму прыходзіў канец, вельмі затрывожыўся.
+12_004.wav	праз гэтыя думкі пра вяселлі прыціхлі не балела ўжо так душа аб баламутнаму ўчынку сына бяда іншыя куды большая насоўвалася як хмара з градам гразілася яго дабрабыту	Праз гэта думкі пра вяселле прыціхлі, не балела ўжо так душа ад баламутнага ўчынку сына бяда іншая, куды большая, насоўвалася, як хмара з градам, гразілася яго дабрабыту.
+12_005.wav	ад таго што бяда гэтая была такая вялікая ён чалавек цвярозага погляду хоць і чуў небяспечную блізкасць яе усё ж неяк не хацеў паверыць	Ад таго, што бяда гэтая была такая вялікая, ён, чалавек цвярозага погляду, хоць і чуў небяспечную блізкасць яе, усё ж неяк не хацеў паверыць.
+12_006.wav	не хацеў траціць надзею на добрыя ціхі лагодны ��острым позіркам і слыхам	Не хацеў траціць надзею на добрае. Ціхі, лагодны, востры позіркам і слыхам,
+12_007.wav	снаваў ён у дзіравым кажучку па сяле прыліпаў да людскіх купак прыслухоўваўся	снаваў ён у дзіравым кажушку па сяле, прыліпаў да людскіх купак, прыслухоўваўся:
+12_008.wav	амаль усюды толькі было гаворкі што праўдапарадкаванне зямлі усё такі зробіць дзетачкі казаў у купцы куранёўцаў што курылі на прызбе зайчык	амаль усюды толькі і было гаворкі што пра ўпарадкаванне зямлі. Усё-такі зробяць, дзетачкі? казаў у купцы куранёўцаў, што курылі на прызбе, Зайчык.
+12_009.wav	дома лідуля на табе і праўда каморнікаў жа назначылі прамовіў грыбок	Думалі дуля, а нб табе праўда! Каморніка ўжэ назначылі, прамовіў Грыбок.
+12_010.wav	толькі што ён другім пакуль робіць а як толькі закончыць там дык адразу і да нас дык можа пакуль ён там убярэцца тым часам тут і снег ужо ляжа	Толькі што ён другім пакуль робіць. А як толькі закончыць там, дак зразу да нас. Дак, можа, пакуль ён там убярэцца, тым часам тут снег ляжа?..
+12_011.wav	міканор тое ж казаў лепей катаскаць аўтары цетну заявіў скора умяшаўся андрэй руды	Міканор тое ж казаў, але Апейка, та-скаць, аўтарыцетно заявіў: скора, умяшаўся Андрэй Руды.
+12_012.wav	вы наказаў куранёўскае грамадзяны толькі ў праўдзеся падрыхтавацца а яго следацельна не зачакаецеся	Вы, наказаў, куранёўскія грамадзяны, толькі ўпраўцеся падрыхтавацца! А яго, следавацельно, не зачакаецеся.
+12_013.wav	апейка так перапытаў дзятліку васіль апейка апейка цана капейка дуразліва уставіў зайчык але ніхто не засмяяўся	Апейка так? перапытаў Дзятлікаў Васіль. Апейка. Апейка цана капейка! дурасліва ўставіў Зайчык, але ніхто не засмяяўся.
+12_014.wav	коня з павагай сказаў тут не тое што капейкі але рубля мала а якая тут падрыхтоўка трэба не так запытаў іх запярэчыў васіль чаго тут рыхтавацца	Хоня з павагай сказаў: Тут не тое што капейкі, а і рубля мало. А якая тут падрыхтоўка трэба? не так запытаўся, як запярэчыў Васіль. Чаго тут рыхтавацца!
+12_015.wav	а таго ахвотнай павучальна адгукнуўся руды андрэй стары глушак бачачы з якой важнасцю сабраўся руды тлумачыць	А таго, ахвотна і павучальна адгукнуўся Руды Андрэй. Стары Глушак, бачачы, з якой важнасцю сабраўся Руды тлумачыць,
+12_016.wav	падумаў са злосцю хлебам не кармі пустабрэга дай яму слова ўтэркнуць стары насцярожыўся	падумаў са злосцю: хлебам не кармі пустабрэха, дай яму слова ўтыркнуць! Стары насцярожыўся,
+12_017.wav	здагадка падказала пачуе нешта непрыемнае а таго тут такое дзелу абыякнаў касяк не зробіш	здагадка падказвала пачуе нешта непрыемнае. А таго! Тут такое дзело, абы-як, наўскасяк не зробіш!
+12_018.wav	народ увесь закранае яно следаваць ільно з навучным падыходам зрабіць трэба	Народ увесь закранае яно следавацельно, з навучным падыходам зрабіць трэба.
+12_019.wav	што б камар носу не падтачыў найперш перапісаць трэ ўсіх колькі ў каго зямлі колькі і душ рабочы�� і дзяцей	Штоб камар носу не падтачыў. Найперш перапісаць трэ ўсіх: колькі ў каго зямлі і колькі душ, і рабочых, і дзяцей.
+12_020.wav	потым узяць на ўлік усю агулам зямлю і ўсіх людзей і такскаць паглядзець колькі ў каго народ прыпадае	Потым узяць на ўлік усю агулам землю і ўсіх людзей. І, та-скаць, паглядзець колькі ў каго на рот прыпадае!..
+12_021.wav	са ўсіх бакоў праверыць памог рудому грыбок са ўсіх то са ўсіх бакоў да толькі ж	Са ўсіх бакоў праверыць! памог Рудому Грыбок. Са ўсіх-то са ўсіх бакоў! Да толькі ж
+12_022.wav	зямля не ўва ўсіх адзінкавыя накінуўся на іх васіль я то правільна згадзіўся ігнат	зямля не ва ўсіх адзінакая! накінуўся на іх Васіль. Ето правільно, згадзіўся Ігнат. У
+12_023.wav	у каго зямля нібы то зямля у каго такі пясок што ніякі чорт і расці не хоча	каго зямля нібыто зямля, а ў каго такі пясок, што ніякі чорт расці не хоча!
+12_024.wav	трэба што б яны разабраліся якая дзе зямля а гетману разбяруцца запэўні ў хоне	Трэба, штоб яны разабраліся, якая дзе зямля! Аге, без падману! Разбяруцца! запэўніў Хоня.
+12_025.wav	разбяруцца як прыедзе каморнік дык яму і заслепіць вочы гарэлкай сказаў васіль але ўжо губаты паспрабаваў супакоіць меканор сам правяраць будзе	Разбяруцца! Як прыедзе каморнік, дак яму і заслепіць вочы гарэлкай! сказаў Васіль. Алёша Губаты паспрабаваў супакоіць: Міканор сам правяраць будзе.
+12_026.wav	трэба кебміканор таго міканора каморнік сорак разоў абкруціць вакол пальца такога грамацее як міканор	Трэба, кеб Міканор!.. Таго Міканора каморнік сорак разоў абкруціць вакол пальца! Такога грамацея, як Міканор!..
+12_027.wav	не абкруціць ляснік мець які прыблукаў сюды са сваёй заўсёднай стрэльбай засмяяўся	Не абкруціць! Ляснік Міця, які прыблукаўся сюды са сваёй заўсёднай стрэльбай, засмяяўся:
+12_028.wav	яшчэ дзе льба не пачалася а ўжо гатовы загрудкі ўчапіцца от добра табе адзін у лесе як цар пазайздросціў грыбоў	Яшчэ і дзяльба не пачалася, а ўжэ гатовы збгрудкі ўчапіцца! Добра табе адзін у лесе, як цар, пазайздросціў Грыбок.
+12_029.wav	а жыву не плачу пачакай можа і паплачаш адгукнуўся зайчык а лёша ўпэўнена напрарочыў дабяруцца й да цябе	Жыву. Не плачу. Пачакай, мо і паплачаш, адгукнуўся Зайчык. Алёша ўпэўнена напрарочыў: Дабяруцца і да цябе!
+12_030.wav	няхай дабіраюцца дабраліся ўжо толькі ў мяне ўсё чыста як у царкве дакуль я то ты будзеш гайсаць тасы заць сек бяздомны	Няхай дабіраюцца! Дабраліся ўжэ. Толькі ў мяне ўсё чысто, як у царкве. Дакуль ето ты будзеш гайсаць, та-скаць, як бяздомны!
+12_031.wav	жонка ўся звялася з гаспадаркаю з дзецьмі шкілета сказаць адзін застаўся а ён хоць бы што яшчэ і хваліцца	Жонка ўся звялася з гаспадаркаю, з дзецьмі, шкілет, та-скаць, адзін застаўся, а ён хоць бы што! Яшчэ хваліцца!
+12_032.wav	аб маёй бабе не твой клопат ды от пастарайшся другі раз у лесе не пападацца бо як	Аб маёй бабе не твой клопат!.. Ты от пастарайся другі раз у лесе не пападацца, бо як
+12_033.wav	за парву на ��кодзе у пяку штрапу паенчыш а ён спаў літрам падчапіў коні	запарву на шкодзе, упяку штрапу! Паенчыш... А ён з паўлітрам! падчапіў Хоня.
+12_034.wav	плюю я на яго паўлітра і даўно то мужчыны зарагаталі падрогат гэтай глушак устаў і ціха патупаў да сваёй хаты	Плюю я на таго паўлітра! Даўно ето? Мужчыны зарагаталі. Пад рогат гэты Глушак устаў і ціха патупаў да сваёй хаты.
+12_035.wav	з выгляду нібы спакойны ён увесь поўніўся трывогаю адчуваннем бяды што ссунулася ўсё больш блізка	З выгляду нібы спакойны, ён увесь поўніўся трывогаю, адчуваннем бяды, што сунулася ўсё больш блізка,
+12_036.wav	неадхільна паразяўляліся аж дрыжала штосьці ўсярэдзіне ад бездапаможнасці лютасці	неадхільна. Паразяўляліся! аж дрыжала штосьці ўсярэдзіне ад бездапаможнасці і
+12_037.wav	не ва ўсіх пароўну народ прыпадае не пароўну толькі й знаюць што разяўляць рот на чужое	лютасці. Не ва ўсіх пароўну на рот прыпадае! Не пароўну!.. Толькі і знаюць, што разяўляць рот на чужое!
+12_038.wav	прымелі б з'елі ўраз усяго з'елі б дай крычалі яшчэ не пароўну	Прымелі б з'елі ўраз усяго. З'елі б дай крычалі шчэ: не пароўну!
+12_039.wav	не пароўну галадранцы вашывыя трасцы вам а не зямлі старанча не нажарныя	Не пароўну! Галадранцы вашывыя! Трасцы вам, а не зямлі, саранча ненажэрная!..
+12_040.wav	ён успомніў што сказаў малады дзятлік зямля не ўва ўсіх адзінакавыя не адзінакае бо людзі не адзінакія	Ён успомніў, што сказаў малады Дзятлік: Зямля не ва ўсіх адзінакая! Не адзінакая, бо і людзі не адзінакія.
+12_041.wav	адзін гнецца дзень пры дні абрабляе кожную лапінку а другі вылежваецца да і хоча кеп дабро было а потым разяўляецца што зямля не адзінокая	Адзін гнецца дзень пры дні, абрабляе кожную лапінку, а другі вылежваецца, да і хоча, кеб дабро було! А потым разяўляецца, што зямля не адзінакая!..
+12_042.wav	злосць была на ўсіх усе чуў гатовы накінуцца расцягаць яго зямлю	Злосць была на ўсіх: усе, чуў, гатовы накінуцца, расцягаць яго зямлю.
+12_043.wav	але асабліва кіпела ўсярэдзіне калі ўспамінаў дзятліка які ўсё пачаў ты і купіў яе урабіў я то зямлю што ўчапіцца хочаш удот ты смярдзючы	Але асабліва кіпела ўсярэдзіне, калі ўспамінаў Дзятліка, які ўсё пачаў. Ты купіў яе, урабіў ету зямлю, што ўчапіцца хочаш, удод ты смярдзючы?
+12_044.wav	такое малое такое заўластае шчэй мог і той на барадзе расці мабыць не хоча а яно вон куды сягае	Такое малое, а такое зяўластае! Шчэ мох і той на барадзе расці, мабуць, не хоча, а яно вунь куды сягае!
+12_045.wav	ці даўно здаецца як рыба нямы туліўся пад маслаковым абрэзам нябось і рота разявіць тады баяўся дыхаць і то можа не асмельваўся не тое каб падумаць што небудзь насуперак	Ці даўно ж, здаецца, як рыба, нямы туліўся пад Маслаковым абрэзам. Нябойся, і рота разявіць тады баяўся, дыхаць і то, можа, не асмельваўся, не тое каб падумаць што-небудзь насуперак...
+12_046.wav	забыў пасмялеў як пабілі маслака і ўсе пасмялелі	Забыў! Пасмялеў, як пабілі Маслака! І ўсе пасмялелі!
+12_047.wav	хіба ж бывала наважыўся б хто разявіць так ротна чужое на яго глушаковае жылі ціха па божаму жылі баяліся	Хіба ж, бывала, наважыўся б хто разявіць так рот на чужое, на яго, Глушаковае? Жылі ціха, па-божаму жылі, баяліся.
+12_048.wav	цяпер жа грыбок і той галаву падымаць стаў а гэты руды пустабрэх	Цяпер жа Грыбок і той галаву падымаць стаў. А гэты Руды, пустабрэх, дык
+12_049.wav	балбоча смела бы як юравіцкі камісар стары глушак пашкадаваў аке быў цяпер маслак жывы	балбоча смела, бы які юравіцкі камісар. Стары Глушак пашкадаваў: Эх, кеб буў цяпер Маслак жывы,
+12_050.wav	кіпчулі яго дух з лесу увесь дзень стары нездаволена бурчаў	кеб чулі яго дух з лесу!.. Увесь дзень стары нездаволена бурчаў
+12_051.wav	сам сабе крычаў на спалоханую жонку на дзяцей бяды давялося чакаць нядоўга	сам сабе, крычаў на спалоханую жонку, на дзяцей. Бяды давялося чакаць нядоўга.
+12_052.wav	ужо на другі дзень склікалі сход і выбралі камісію якая павінна была праверыць нанава ці правільна запісаны ў спісах сем'і	Ужо на другі дзень склікалі сход і выбралі камісію, якая павінна была праверыць нанава, ці правільна запісаны ў спісах сем'і,
+12_053.wav	колькасць працаздольных дзяцей а таксама колькі ў кожнай гаспадарцы запісана зямлі	колькасць працаздольных, дзяцей, а таксама колькі ў кожнай гаспадарцы запісана зямлі.
+12_054.wav	гэтай камісіяй даручылі ўсю зямлю абмерыць дзе б яна не была заарана на агародзе ў полі ці на якой небудзь паляне аб усім наказалі далажыць на наступным сходзе	Гэтай камісіі даручылі ўсю зямлю абмераць дзе б яна ні была заарана: на агародзе, у полі ці на якой-небудзь паляне. Аб усім наказалі далажыць на наступным сходзе.
+12_055.wav	апоўдні камісія ўвалілася ў хату глушакоў дзядзькі на лапцях уцяглі з вуліцы ў хату ліпучай чорнай гразі	Апоўдні камісія ўвалілася ў хату Глушакоў. Дзядзькі на лапцях уцяглі з вуліцы ў хату ліпучай чорнай гразі,
+12_056.wav	але толькі глушачыха заікнулася буркнуць як глушак грозна абарваў яе	але толькі Глушачыха заікнулася буркнуць, як Глушак грозна абарваў яе.
+12_057.wav	лагодна запрасіў няпрошаных гасцей сесці на канапу падсунуў табурэт	Лагодна запрасіў няпрошаных гасцей сесці на канапу, падсунуў табурэт.
+12_058.wav	ніхто нясеў нават лічыў жа сваяк чарнушкай няёмка туліўся ззаду ўсіх каля дзвярэй	Ніхто не сеў нават, лічы ўжо сваяк, Чарнушка, які няёмка туліўся ззаду ўсіх, каля дзвярэй.
+12_059.wav	нельга сказаць каб вельмі смела трымаліся і некаторыя іншыя затое міканоры які ўвайшоў першы і стаяў наперадзе	Нельга сказаць, каб вельмі смела трымаліся і некаторыя іншыя. Затое Міканор, які ўвайшоў першы і стаяў наперадзе,
+12_060.wav	паводзіў сябе так быццам бы ў сваёй хаце у вас усё правільна запісана	паводзіў сябе так, быццам быў у сваёй хаце. У вас усё правільно запісано?
+12_061.wav	сказаў ён строга бязлітаснымі блакітнымі вачыма гледзячы на глушака а што там запісана	сказаў ён строга, бязлітаснымі блакітнымі вачыма гледзячы на Глушака. А што там запісано?
+12_062.wav	глушак міканор павёў парэпаным пальцам па паперы нібы не помніў	Глушак... Міканор павёў парэпаным пальцам па паперы: нібы не помніў:
+12_063.wav	едакоў семера якія ету ў вас семеры едакоў семеры	Едакоў семера... Якія ето ў вас семера едакоў? Семера?
+12_064.wav	усе мерае калі запісаната значыць е я куліна жонка значыць сын яўхім сцяпан дачка антося	Семера і е. Калі запісано, то, значыць, е... Я, Куліна, жонка, значыць, сын Яўхім, Сцяпан, дачка Антося...
+12_065.wav	якая антося якая дачка адна ў мяне дачка антося дык яна ж ужо замужам замужам жа не лічыцца	Якая Антося? Якая? Дачка. Адна ў мяне дачка, Антося. Дак яна ж ужэ замужам. Замужам не лічыцца.
+12_066.wav	чаму я то не лічыцца як усё адно ўжо і не мая бола ж дасюль мая	Чаму ето не лічыцца? Як усё адно ўжэ не мая. Була ж дасюль мая.
+12_067.wav	глушак не тоячы крыўды нават знарок паказваючы прасіпеў	Глушак, не тоячы крыўды, нават знарок паказваючы яе,
+12_068.wav	адну аддаў а другаю тот прыйдзе ў хату глушак кінуў на чарнужку	прасіпеў: Адну аддаў, а другая от-от прыйдзе ў хату. Глушак кіўнуў на Чарнушку,
+12_069.wav	які ціха адгукнуўся змолі а спіскі дзядзьку улавіў глушак у коневым голасе кпінку	які ціха адгукнуўся: Змовіны булі... А спіскі, дзядзько, улавіў Глушак у Хоневым голасе кпінку,
+12_070.wav	складваліся шчэ ўвесну як атовы захадзе вымеркавалі міканор зірнуў строга ну няхай	складалі шчэ ўвесну. Як ето вы загадзя вымеркавалі?.. Міканор зірнуў строга: Ну, няхай
+12_071.wav	пяць ужые а дзе шчэ два шостая казаў у жэнтосе глушак ледзь стрымліваў лютасць	пяць ужэ е, а дзе шчэ два? Шостая, казаў ужэ, Антося. Глушак ледзь стрымліваў лютасць.
+12_072.wav	як бы яно ўжо адно і не дзіця маё як бы не я ўжо выгадаваў яе	Як бы яна ўсё адно і не дзіця маё. Як бы не я выгадаваў яе...
+12_073.wav	ён жаласна заморгаў вачыма ледзь не заплакаў уздыхнуў а астатні	Ён жаласна заморгаў вачыма, ледзь не заплакаў. Уздыхнуў. А астатні
+12_074.wav	і вам і вам не ваш і вам парабак мне бацька яго	Іван... Іван не ваш. Іван парабак. Мне бацько яго,
+12_075.wav	зноў цвёрда загаварыў глушак прыпаручыў як сына значыць ён мне ўсё адно як сын	зноў цвёрда загаварыў Глушак, прыпаручыў як сына! Значыць, ён мне ўсё адно як сын!
+12_076.wav	што сцяпан што ён адзінакія дзеці памагла глушачыха вы цётка не кажыце	Што Сцяпан, што ён адзінакія дзеці, памагла Глушачыха. Вы, цётко, не кажыце!
+12_077.wav	міканор заявіў як канчатковыя іван а не сакрэт мы запішам за парабка	Міканор заявіў, як канчатковае: Івана, не сакрэт, мы запішам за парабка!
+12_078.wav	які ж ён от то бок парабак а мо ён не робіць на вас каго вы абдурыць хочаце	Які ж ён, от бо, парабак? А мо ён не робіць на вас?! Каго вы абдурыць хочаце?
+12_079.wav	я не абдурваю а як ён корміцца пры мне тое і робіць нейкую драбніцу	Я не абдурваю. А як ён корміцца пры мне, то і рабіць нейкую драбніцу
+12_080.wav	як і ўсе дзеці робяць на вас на чужога чалавека значыцца парабак	мусіць! Як і ўсе дзеці! Робіць на вас, на чужога чалавека. Значыцца, парабак.
+12_081.wav	міканор не даў сказаць глушаку а вы знаеце які закон аб парабках	Міканор не даў сказаць Глушаку. А вы знаеце, які закон аб парабках?
+12_082.wav	глушака прарвала дык калі вы гаворыце што ён парабак то мне яго не трэба	Глушака прарвала: Дак калі вы гаворыце, што ён парабак, то мне яго не трэба!
+12_083.wav	няхай год сёння бяжыць дадому сам абыдуся дык тады павінны разлічыцца за ўсе дні што ён рабіў на вас па закону	Няхай хоць сягоння бяжыць дадому. Сам абыдуся! Дык тады павінны разлічыцца за ўсе дні, што ён рабіў на вас. Па закону.
+12_084.wav	а я ўжо разлічыўся а можа не са ўсім зноў кальнуў коня	Я ўжэ разлічыўся. А можа, не саўсім? зноў кальнуў Хоня.
+12_085.wav	за ўсім шчэй лішне глушак забедаваў колькі я скарміў на яго да колькі па перавёз яго бацьку могуць то ён і палавіны не зарабіў	Саўсім. Шчэ і лішне. Глушак забедаваў: Колькі я скарміў на яго да колькі паперавёз яго бацьку ў Мокуць, то ён і палавіны таго не зарабіў!..
+12_086.wav	нічога дзядзьку мы не сакрэт усё праверым зробім па закону міканор строга запытаў	Нічога, дзядзько. Мы, не сакрэт, усё праверым і зробім па закону! Міканор строга запытаў:
+12_087.wav	а зямля правільна ў вас запісана зямля зямля уласць надзяляла уласць і запісвала сказаў абыякава а сам падумаў са злосцю з трывогай	А зямля правільно ў вас запісана? Зямля? Зямля. Уласць надзяляла, уласць і запісвала. Сказаў абыякава, а сам падумаў са злосцю, з трывогай:
+12_088.wav	от яна бяда вы на ўладу не ківайце вы скажыце праму	От яна, бяда!.. Вы на ўладу не ківайце. Вы кажыце прамо.
+12_089.wav	а я і кажу налову налічылі процьму дыхнуць няма як капейку ніколі не аголеш на корт які	Я і кажу. Налогу налічылі процьму. Дыхнуць няма як. Капейку ніколі не агораеш на корт які...
+12_090.wav	ужо збяднелі не ўтрываў хоне я не збяднеў я падбачэйшы быў так да начальства падаўся б дабіўся б няхай бы знялі хоць частку па справядлівасці далі	Ужо ж збяднелі!.. не ўтрываў Хоня. Я не збяднеў! Кеб от байчэйшы буў, дак да начальства падаўся б, дабіўся б няхай бы знялі хоць частку. Па справядлівасці далі...
+12_091.wav	значыцца уся зямля запісана ну што ты ёй бо прыліп як ліст уся уся	Значыцца, уся зямля запісана? Што ты, ей-бо, прыліп, як ліст: уся, уся?
+12_092.wav	была б шчэ там зямля як зямля што столькі крыўды цераз яе ой дзядзьку грэх вам жалувацца	Була б шчэ там зямля як зямля, што столькі крыўды цераз яе. Вам, дзядзько, грэх жалувацца.
+12_093.wav	кеп ва ўсіх была такая у другіх была б лепей што б другія гнуліся на ёй столькі ні дня ні ночы не бачачы а то з людской крывоты здаецца што мне лепшае папалася з зайздрасці людское вока прывотлівае	Кеб ва ўсіх була такая! У другіх була б лепей, штоб другія гнуліся на ёй столькі, ні дня, ні ночы не бачачы. Ето з людской крывоты здаецца, што мне лепшая папалася. З зайздрасці. Людское вока крывотлівае!..
+12_094.wav	а ўсё такі вы дзядзьку глушак так і не сказалі прама усё ці не ўсё запісана сказаў ужо	А ўсё-такі вы, дзядзько Глушак, так і не сказалі прамо: усё ці не ўсё запісано? Сказаў ужэ...
+12_095.wav	значыць усё мы праверым правярайце глушак пачырванеў ад злосці	Значыць усё? Усё. Мы праверым! Правярайце! Глушак пачырванеў ад злосці.
+12_096.wav	але ўсё ж утрымаўся перамог сябе нават нагнаў на твар лагоднасць	Але ўсё ж утрымаўся, перамог сябе, нават нагнаў на твар лагоднасць.
+12_097.wav	от бо недаверлівыя сталі ўсе хоць яно сказаць так і трэба верыць цяперашнім часам асабліва нельга усялякага цяпер напладзілася	От бо недаверлівыя сталі ўсе. Хоць яно, сказаць, так і трэба верыць цяперашнім часам асабліво нельга. Усякаго цяпер напладзілася... Ну,
+12_098.wav	ну дай сказаць выбраныя людзі каміці а я стары вінавата пакруціў галавою папаракнуў сябе гнілы пень так рассіпеўся ды яшчэ перад сваім сватам і міканор сказаць першы раз у хату глянуў	да і сказаць выбраныя людзі, камісія!.. Стары вінавата пакруціў галавою, папракнуў сябе: А я, гнілы пень, так рассіпеўся. Да й шчэ перад сваім сватам. І Міканор, сказаць, першы раз у хату глянуў!
+12_099.wav	глушак затупаў каля стала пасядзіму трохі дзе каму з пасобней той там няхай садзіцца уважце сватоў ды маладых перад вяселлем не грэбудзь сказаць	Глушак затупаў каля стала. Пасядзім от трохі! Дзе каму спадобней, той там няхай і садзіцца! Уважце сватоў ды маладых перад вяселлем! Не пагрэбуйце, сказаць!..
+12_100.wav	ён хацеў ужо бегчы па пачастунак але міканорні пахіснуць заявіў не трэба не час	Ён хацеў ужо бегчы па пачастунак, але Міканор непахісна заявіў: Не трэба! Не час!
+12_101.wav	час міканорка самы час вяселле скора змовіны згулялі пакаштуй што мы тут гасцям рыхтуем замітусілася глушачыха і ўсе няхай пакаштуюць	Час, Міканорко. Самы час. Вяселле скоро, змовіны згулялі. Пакаштуй, што мы тут гасцям рыхтуем, замітусілася Глушачыха. І ўсе няхай пакаштуюць!
+12_102.wav	будзеш патом мяркуючы знаць ісці ці несці к нам у госці глушак заўважыў некаторыя дзядзькі былі не супроць таго каб пасядзець пажваеў а часу заўсягды будзе мала ўправіць іх яшчэ клопат нявок	Будзеш патом, мяркуючы, знаць, ісці ці не ісці к нам у госці. Глушак заўважыў: некаторыя дзядзькі былі не супроць таго, каб пасядзець. Пажвавеў: А часу заўсягды будзе мало. Управіцеся шчэ. Клопат не воўк... Воўк
+12_103.wav	воўк нябок няма калі дзядзьку дык жа дзеля вяселля дзеля маладых шануючы свата майго выбранага ў камісію	не воўк. Няма калі, дзядзько! Дак жа дзеля вяселля, дзеля маладых. Шануючы свата майго, выбранаго ў камісію!..
+12_104.wav	усё адно не сказаўшы і слова глушако на развітанне міканор скамандаў усім пайшлі і сам першы рашуча затупаў чаравікамі ў сенцы	Усё адно! Не сказаўшы і слова Глушаку на развітанне, Міканор скамандаваў усім: Пайшлі! і сам першы рашуча затупаў чаравікамі ў сенцы.
+12_105.wav	чарнушка які ад самага прыходу ліп да дзвярэй прапусціў усіх памыліўся хвіліну ніякава ў руках шапку	Чарнушка, які ад самага прыходу ліп да дзвярэй, прапусціў усіх, памуляўся хвіліну ніякава, мнучы ў руках
+12_106.wav	вінавата падаў руку ну і мне тым часам трэба калі ён выйшаў услед заміканорам глушак стаў тупаць у кутку корпацца ў прыпеку але рабіў усё бязладу без мэты	шапку. Вінавата падаў руку: І мне, тым часам, трэба... Калі ён выйшаў услед за Міканорам, Глушак стаў тупаць у кутку, корпацца ў прыпеку, але рабіў усё без ладу, без мэты:
+12_107.wav	перастаўляе з месца на месца кідаў сам не ведаў што робіць у грудзях кіпелі крыўды лютая злосць намецікавага смаркача што ўзяў сабе сілу на ўсіх якія памагалі яму на тое што гнуўся перад ім як парабак	перастаўляў з месца на месца, кідаў. Сам не ведаў, што робіць, у грудзях кіпелі крыўда і лютая злосць на Дамецікавага смаркача, што ўзяў сабе сілу, на ўсіх, якія памагалі яму, на тое, што гнуўся перад імі, як парабак,
+12_108.wav	на бездапаможнасць сваю перад імі праверым праверым гняла душу страшная пагроза	на бездапаможнасць сваю перад імі. Праверым!.. Праверым!.. гняла душу страшная пагроза...
+12_109.wav	жонка што збірала са стала не ўшанаваны пачастунак ці то пашкадавала ці то папракнула	Жонка, што збірала са стала неўшанаваны пачастунак, не то пашкадавала, не то папракнула:
+12_110.wav	трэ было зразу пасадзіць як увайшлі глуша кінуў з раздражненнем	Трэ було зразу пасадзіць, як увайшлі... Глушак кінуў з раздражненнем:
+12_111.wav	зразу ці не зразу адзін чорт як узялі б гарэлкі чарку ды сальца дык памячэлі б	Зразу ці не зразу адзін чорт! Як узялі б гарэлкі чарку ды сальца, дак памякчэлі б,
+12_112.wav	будзь не можа памякчэлі б гэта зараза памякчэе ну ўсё ж такі людзі і дамецікаў я ты чалавек	буць не можа!.. Памякчэлі б! Ета зараза памякчэе! Усё-такі ж людзі! І Дамецікаў еты чалавек...
+12_113.wav	знайшла чалавека глушак не мог больш трываць крыкнуў лютай ні ўтыкай носа куды не трэба	Знайшла чалавека! Глушак не мог больш трываць, крыкнуў люта: Не ўтыкай носа, куды не трэба!
+12_114.wav	тут здарылася такое чаго глушак ніяк не чакаў далікатны няхай сабе няўдалы няздатны да гаспадаркі але ж ціхі паслухмяны сын сцяпан	Тут здарылася такое, чаго Глушак ніяк не чакаў. Далікатны, няхай сабе няўдалы, няздатны да гаспадаркі, але ж ціхі, паслухмяны сын Сцяпан,
+12_115.wav	які пакуль не пайшлі нязваныя госці не абазваўся і адным словам неспадзявана ускочыў ад акна	які, пакуль не пайшлі нязваныя госці, не абазваўся і адным словам, неспадзявана ўскочыў ад акна,
+12_116.wav	стаў каля маткі загадаў старому не крычыце глушак заморгаў вачыма што	стаў каля маткі, загадаў старому: Не крычыце! Глушак заморгаў вачыма. Ш-што?
+12_117.wav	не крычыць я кажу на матку паўтарыў ціха строга сцяпан	Не крычыце, кажу! На матку! паўтарыў ціха, строга Сцяпан.
+12_118.wav	ты мне ты мне ўказ самі вінаватыя дык не спаганяйце на другіх	Т-ты ето мне? Т-ты м-не указ?!! Самі вінаватыя! Дак... не спаганяйце на другіх!.. Я
+12_119.wav	я ві��аваты я і ты я то бацьку а калі праўда	вінаваты!!! Я!!! Ты ето бацьку? А калі праўда!
+12_120.wav	праўда глушак наліўся крывёю маўчы шчаня	Праўда?!! Глушак наліўся крывёю. Маўчы! Шчаня!!!
+12_121.wav	няхай шчаня а толькі трэба вам тая зямля што пад лесам усё мала усё мала	Няхай шчаня!.. А толькі трэба вам тая зямля, што пад лесам? Усё мало! Усё мало!
+12_122.wav	ды знаеш колькі мне трэба зямлі ды калі б не тая зямля	Ты знаеш колькі мне трэба зямлі!.. Ды калі б не тая зямля,
+12_123.wav	калі бацьку не паперарываў на ёй жылы ты даўно з голаду апух	калі б бацько не паперарываў на ёй жылы, ты б даўно з голаду апух!
+12_124.wav	хваціла б і без яе а калі ўжо прыбралі сабе дык няхай бы прызналіся што не ўся запісана	Хваціло б і без яе... А калі ўжэ прыбралі сабе, дак няхай бы прызналіся, што не ўся запісана.
+12_125.wav	сцяпан зачапіў балючае усё адно знойдуць глушак затросся ад гневу	Сцяпан зачапіў самае балючае. Усё адно знойдуць! Глушак затросся ад гневу:
+12_126.wav	замаўчы во ж гніда можаце як ахвота зваць я толькі	Замаўчы ты! Вош! Гніда! Можаце як ахвота зваць. А толькі...
+12_127.wav	глушак не ўтрываў не помнічы сябе ад шаленства што напоўніла ўсяго гарачай лютасцю даў сыну па твары	Глушак не ўтрываў не помнячы сябе ад шаленства, што напоўніла ўсяго гарачай лютасцю, даў сыну па твары.
+12_128.wav	той не варухнуўся слова не сказаў толькі штосьці нядобрае	Той не зварухнуўся, слова не сказаў, толькі штосьці нядобрае,
+12_129.wav	непрымірымае ўспыхнула ў незнаёмым дарослым і самастойным позірку	непрымірымае ўспыхнула ў незнаёмым дарослым і самастойным позірку.
+12_130.wav	але глушак не хацеў бачыць гэтага шалёная злосць лютасць на сына што асмеліўся пярэчыць папракаць вучыць яго нясцерп на праглі патолі	Але Глушак не хацеў бачыць гэтага: шалёная злосць, лютасць на сына, што асмеліўся пярэчыць, папракаць, вучыць яго, нясцерпна праглі патолі.
+12_131.wav	гніда смаркач вывучыўся вывучыўся на бацькаў хлеб	Гніда! Смаркач! Вывучыўся!.. Вывучыўся на бацькаў хлеб!
+12_132.wav	вывучыўся ды і падзякуваў чорта хваціць гной будзеш вазіць скаціну даглядаць мо трохі паменшае розуму	Вывучыўся дый падзякуваў!.. Чорта! Хваціць! Гной будзеш вазіць! Скаціну даглядаць! Мо трохі паменшае розуму!
+12_133.wav	ніякія пагрозы нібы не даходзілі да сцяпана ён не толькі не паўніц але й выгляду не падаў што шкадуе аб тым што адразу страціў	Ніякія пагрозы нібы і не даходзілі да Сцяпана. Ён не толькі не паў ніц, але і выгляду не падаў, што шкадуе аб тым, што адразу страціў.
+12_134.wav	глушаку не давялося спазнаць палёгкі гневу не было патолі	Глушаку не давялося спазнаць палёгкі. Гневу не было патолі.
+12_135.wav	за парабка будзеш рабіць ён паедзе дадому ты за яго гной вазіць свіней карміць	За парабка будзеш рабіць! Ён паедзе дадому, а ты за яго. Гной вазіць! Карміць свіней!..
+12_136.wav	глушак стары яшчэ доўга ссіпаў гразіўся злоснасную чыстку тка ў куток аж пакуль неахрып не знямогся зусім	Глушак стары яшчэ доўга сіпаў, гразіўся, злосна снуючы з кутка ў куток, аж пакуль не ахрып, не знямогся зусім.
+12_137.wav	тады зваліўся на калені узняў дробны бледны твар з пакутнымі вачыма насустрач богу што глядзеў ззалочанага абраза	Тады зваліўся на калені, узняў дробны, бледны твар з пакутнымі вачыма насустрач Богу, што глядзеў з залочанага абраза.
+12_138.wav	з надзеяй замыліў сухімі губамі зашаптаў але пасля малення спакою на душы не было	З надзеяй замыляў сухімі губамі, зашаптаў... Але і пасля малення спакою на душы не было.
+12_139.wav	дзе б не хадзіў што б ні рабіў помніў ні на міг не забываў там на яго полі ходзяць мераюць як гаспадары топчуць яго поле яго дабро	Дзе б ні хадзіў, што б ні рабіў помніў, ні на міг не забываў: там, на яго полі, ходзяць, мераюць. Як гаспадары, топчуць яго поле, яго дабро.
+12_140.wav	распараджаюцца не пытаючыся злосць спякла асабліва калі ўспамінаў сутычку з сынам маўклівую постаць жонкі якая слова не сказала гэтаму смаркачу	Распараджаюцца, не пытаючыся. Злосць пякла асабліва, калі ўспамінаў сутычку з сынам, маўклівую постаць жонкі, якая слова не сказала гэтаму смаркачу!..
+12_141.wav	калі вячэры я ўхім сказаў перамералі ўсё наша хай ім на тым свеце засіпеў стары глушак але не дакончыў пільна зірнуў на яўхіма	Калі вячэралі, Яўхім сказаў: Перамералі ўсё наша... Хай ім на тым свеце!.. засіпеў стары Глушак, але не дакончыў, пільна зірнуў на Яўхіма.
+12_142.wav	гаварыў з кім з цесцем шчарнушкам тры дзесяціны найшлі кажа няўпісаныя	Гаварыў з кім? З цесцем. З Чарнушкам. Тры дзесяціны найшлі, кажа, няўпісаныя...
+12_143.wav	найшлі як ляжала зямля век вечны без карысці дык ахвоты не было нікому да яе як узяў абрабіў аб сеяў дык	Найшлі! Як ляжала зямля век вечны без карысці, дак ахвоты не було нікому да яе! А як узяў, абрабіў, абсеяў дак...
+12_144.wav	ну што выражыць цяпер выражыць дай мабыць не тры дзесяці на ўсе пяць пяць	Выражуць цяпер? Выражуць. Дай, мабуць, не тры дзесяціны, а ўсе пяць.
+12_145.wav	я то чаму калі там усяго тры было ну і без таго найшлі лішак у нас быў	Пяць?! Ето чаму? Калі там усяго тры було?! І без таго, найшлі, лішак у нас буў.
+12_146.wav	лішак лішак усё лішак мой сам я ўжо лішак што б ім на тым свеце на гарачым вуголлі	Лішак! Лішак! Усё лішак! Мо і сам я ўжэ лішак!.. Штоб ім на тым свеце! На гарачым вуголлі!..
+12_147.wav	злосць змянялася крыўдаю лютасць кволасцю тады чуў сябе няшчасным адзінокім бездапаможным ледзь утрымліваўся каб не паскардзіцца	Злосць змянялася крыўдаю, лютасць кволасцю. Тады чуў сябе няшчасным, адзінокім, бездапаможным, ледзь утрымліваўся, каб не паскардзіцца.
+12_148.wav	ды перад кім было кволіцца перад дурною старою перад гэтым смаркачом які стаяў супроць бацькі	Ды і перад кім было кволіцца: перад дурною старою, перад гэтым смаркачом, які стаў супроць бацькі?
+12_149.wav	пасля вячэры калі сцяпан падаўся гуляць а старая выйшла ў клеў сказаў я ў хіму паразяўляліся	Пасля вячэры, калі Сцяпан падаўся гуляць, а старая выйшла ў хлеў, сказаў Яўхіму: Паразяўляліся...
+12_150.wav	кеп прымелі з'елі б з'есці не з'ядзяць спакойна з разважнасцю прамове ўяўхім	Кеб прымелі, з'елі б... З'есці не з'ядзяць, спакойна, з разважнасцю прамовіў Яўхім,
+12_151.wav	а кавалак сцягна мабыць уварвуць жывое рвуць калыкамі бога ім няма	а кавалак сцягна, мабуць, уварвуць... Жывое рвуць клыкамі... Бога ім
+12_152.wav	я ўхім зноў сказаў разважна як бы старэйшы нічога не зробіце ім тату	няма. Яўхім зноў сказаў разважна, як бы старэйшы: Нічога не зробіце ім, тато...
+12_153.wav	волі багата ім далі уласціем пры яе пасмялелі зноў брала старога лютасць раздзімала грудзі і пасмялелі як масла ад прапаў	Волі багато далі ім! Уласць ім прыяе... Пасмялелі. Зноў брала старога лютасць, раздзімала грудзі. Пасмялелі, як Маслак прапаў! Жыў
+12_154.wav	жыў бы нябось сядзелі б як жабы ў карчах шчыра горка ўздыхнуў эх прапаў чалавек да пары як і не было	бы буў нябось сядзелі б, як жабы ў карчах!.. Шчыра, горка ўздыхнуў: Эх, прапаў чалавек да пары!.. Як і не було!..
+12_155.wav	маўчалі а потым я ўсім дзіўна сказаў а мо ён і не прапаў	Маўчалі. Потым Яўхім дзіўна сказаў: А мо ён і не прапаў?
+12_156.wav	хто ён маслак глушак аж тузануўся насустрач дыхнуў горача ў яўхімаў твар	Хто? Ён, Маслак... Глушак аж тузануўся насустрач, дыхнуў горача ў Яўхімаў твар:
+12_157.wav	чутно што будзе чутно як а то будзе чутно а так	Чутно што? Будзе чутно... Як ето будзе чутно? А так
+12_158.wav	возьме ды зноў баявіцца дык ету няпраўда глушаль быў так расчараваны што гатовы забзлаваць	возьме ды зноў паявіцца! Дак ето няпраўда? Глушак быў так расчараваны, што гатоў быў зазлаваць.
+12_159.wav	а як няпраўда дык што не было праўды дык няпраўда паможа абы памагла	А як няпраўда дак што? Не було праўды, дак няпраўда паможа. Абы памагла...
+12_160.wav	разумна гаворыць прыкрасць адразу прапала глушака занепакоіў клопат	Разумна гаворыць! Прыкрасць адразу прапала, Глушака занепакоіў клопат:
+12_161.wav	а як не павераць паверыць адзін не паверыць другія а багата хто і паверыць	А як не павераць? Павераць... Адзін не паверыць, другі, а багато хто і паверыць...
+12_162.wav	дай бог кеп паверылі прыціхлі б трохі глушак падумаў уголасы а то праўда я ён маслак	Дай Бог, кеб паверылі. Прыціхлі б трохі!.. Глушак падумаў уголас. Ето праўда: е ён, Маслак,
+12_163.wav	ці няма абы пра яго чулі зналі як будуць знаць ён і будзе ўсё адно што жывы	ці няма, абы пра яго чулі, зналі. Як будуць знаць, ён і будзе ўсё адно што жывы...
+12_164.wav	я ўхім сказаў яго і цень пужаць будзе абы ён варушыўся	Яўхім сказаў: Яго і цень пужаць будзе. Абы ён варушыўся!..
+12_165.wav	а то ўсё праўда ноччу глушак доўга не мог заснуць	Аге. Ето ўсё праўда. Ноччу Глушак доўга не мог заснуць.
+12_166.wav	апаноўвалі ўспаміны як год за годам можна сказаць усё жыццё гнуўся выжыльваўся дзеля сваёй зямлі якою прагавітае галота зані што хоча парэзаць	Апаноўвалі ўспаміны як год за годам, можна сказаць, усё жыццё гнуўся, выжыльваўся дзеля св��ёй зямлі, якую прагавітая галота за нішто хоча парэзаць.
+12_167.wav	колькі ўведаў гора увабраў пакуты каб адно прыдбаць тую лапіну што каля цагельні	Колькі ўведаў гора, увабраў пакуты, каб адно прыдбаць тую лапіну, што каля цагельні.
+12_168.wav	усё адабро сваю пасаг увесь жончын перавёз на кірмаш збіраючы грошы	Усё дабро сваё, пасаг увесь жончын перавёз на кірмаш, збіраючы грошы...
+12_169.wav	долю сваю можна сказаць знявечыў праз гэта з за пасагу ж пабраўся з няўдаліцай лантуховай кулінай	Долю сваю, можна сказаць, знявечыў праз гэта: з-за пасагу ж пабраўся з няўдаліцай Лантуховай Кулінай.
+12_170.wav	гнілова лантуха бацьку яе усцёг сабе на шыю каб прылічыць да сваіх блішчастыя лантухоўскія залатоўкі	Гнілога Лантуха, бацьку яе, усцёг сабе на шыю, каб прылічыць да сваіх блішчастыя лантухоўскія залатоўкі.
+12_171.wav	яго ашукалі залатовак аказалася многа менш чым думалася толькі ўдала прадаўшы лантухоўскую палоску змог нарэшце купіць тую прываблівую лапіну што каля цагельні	Яго ашукалі залатовак аказалася многа менш, чым думалася. Толькі ўдала прадаўшы лантухоўскую палоску, змог нарэшце купіць тую прываблівую лапіну, што каля цагельні.
+12_172.wav	усё рабіў жыў можна сказаць дзеля тае зямелькі што каля цагельні потым крывёю рабіў усю	Усё рабіў, жыў, можна сказаць, дзеля тае зямелькі, што каля цагельні, потам, крывёю ўрабіў усю!..
+12_173.wav	а тая што каля сажалкі ці лёгка дасталася адзін бог ведае колькі паперадаў дабра таму свістуну аднаногаму пакуль не стаў гаспадаром на яго палосцы	А тая, што каля сажалкі, ці лёгка дасталася! Адзін Бог ведае, колькі паперадаў дабра таму Свістуну аднаногаму, пакуль не стаў гаспадаром на яго палосцы.
+12_174.wav	колькі потым яшчэ плётак перанёс колькі людской крывоты перанёс за нішто	Колькі потым яшчэ плётак перанёс, колькі людской крывоты перанёс за нішто!..
+12_175.wav	усё такі што не было тады на бога грэскардзіцца не пага найшло ўсё тады ў пачатку вайны з германцамі	Усё-такі, што ні было тады, на Бога грэх скардзіцца: непагана ішло ўсё тады, у пачатку вайны з германцамі.
+12_176.wav	і ад службы бог паспрыяў уратавацца правая рука не служыла як мае быць	І ад службы Бог паспрыяў уратавацца. Правая рука не служыла як мае быць,
+12_177.wav	але пэўна не паглядзелі б на яе каб няўдалы кадоўбчык масла доктару не як каму а яму ў тую вайну бог прыяў самы час быў жыць	але, пэўна, не паглядзелі б на яе, каб не ўдалы кадоўбчык масла доктару. Не, як каму, а яму ў тую вайну Бог прыяў, самы час быў жыць!
+12_178.wav	у другіх няўпраўка а яму ўдача сама ў рукі ішла неўзабаве пасля таго як прылучыў зямельку ад аднаногага	У другіх няўпраўка, а яму ўдача сама ў рукі ішла! Неўзабаве пасля таго, як прылучыў зямельку ад аднаногага,
+12_179.wav	прыдбаў яшчэ трохі ў дзятлікавай удавы дзятліха не вельмі таргавалася ёй усё адно ні на што была тая зямля без чалавека без працаўніка	прыдбаў яшчэ трохі ў Дзятлікавай удавы. Дзятліх�� не вельмі таргавалася: ёй усё адно нінашто была тая зямля, без чалавека, без працаўніка...
+12_180.wav	тады зяў ласты яе смаркач васіль толькі знаў што цягнуць за падол дыныць дай есці	Тады зяўласты яе смаркач, Васіль, толькі знаў, што цягнуць за падол ды ныць: дай есці!
+12_181.wav	ён даў смаркатам у ледзь падрасло трохі хлеба заробак даў жаўнібы за пастушка хоць які там з яго пастух быў	Ён даў смаркатаму, ледзь падрасло трохі, хлеба, заробак даў узяў нібы за пастушка, хоць які там з яго пастух быў!..
+12_182.wav	выратаву можна сказаць а янобраўшыся ў сілу як аддзячыла усё потым пайшло на глум	Выратаваў, можна сказаць, а яно, убраўшыся ў сілу, як аддзячыла?.. Усё потым пайшло на глум,
+12_183.wav	усё што датуль быццам бы зычыла шчасць за што за якія грахі ўсе магутны божа пусціў на зямлю гэтую страшную кару навалу	усё, што датуль быццам бы зычыла шчасце. За што, за якія грахі ўсёмагутны Божа пусціў на зямлю гэту страшную кару, навалу,
+12_184.wav	пошасць гэтую рэвалюцыю якая ўсё перакруціла пераблытала дала волю рознай галадранай ненажэры	пошасць рэвалюцыю, якая ўсё перакруціла, пераблытала, дала волю рознай галадранай ненажэры!
+12_185.wav	як не было прапаў цвёрды грунт з пад ног знікла трываласць у жыцці	Як і не было, прапаў цвёрды грунт з-пад ног, знікла трываласць у жыцці!
+12_186.wav	то бойся як бы пасля пана ашалелыя на цябе не накінуліся як бы не ўчапіліся клыкамі	То бойся, як бы пасля пана, ашалелыя, і на цябе не накінуліся, як бы не ўчапіліся клыкамі,
+12_187.wav	то бойся немцы прыблуды то дурня паляка асцерагайся немец ста яшчэ сюды туды з немцам ужыцца можна было б	то бойся немца-прыблуды, то дурня-паляка асцерагайся. Немец-то яшчэ сюды-туды, з немцам ужыцца можна было б,
+12_188.wav	а вось балахоўшчыкі тыя як прыпяклі іх бальшавікі самі шледзь не ўкоцалі яго калі хацеў берагчы ад абозу каня	а вось балахоўшчыкі тыя, як прыпяклі іх бальшавікі, самі ж ледзь не ўкоцалі яго, калі хацеў уберагчы ад абозу каня.
+12_189.wav	не паглядзелі што не галадраніца гаспадар зямля пад нагамі была як дрыгва	Не паглядзелі, што не галадранец, а гаспадар... Зямля пад нагамі была як дрыгва,
+12_190.wav	вагалася гатова была кожны момант прарвацца праглынуць яго разам з усім дабром	вагалася, гатова была кожны момант прарвацца, праглынуць яго разам з усім дабром.
+12_191.wav	набачыўшыся ўсяго ўсякага натрошшыся ужо не вельмі давяраўся калі стала патрохі аціхаць і наладжвацца	Набачыўшыся ўсяго-ўсякага, натросшыся, ужо не вельмі давяраўся, калі стала патрохі аціхаць, наладжвацца.
+12_192.wav	але год ад году ішло раўней і дыхнуць ужо лягчэй можна было стаў зноў здаецца папраўляцца убірацца ў сілу весялей глядзець навокал як на табе	Але год ад году ішло раўней, і дыхнуць ужо лягчэй можна было, стаў зноў, здаецца, папраўляцца, убірацца ў сілу, весялей глядзець навокал, як нб табе
+12_193.wav	на якое зло божа гэтае бяда новы перадзел зямлі зноў успомніўся прыход камісіі як трымаўся і што гаварыў міканор	на якое зло, Божа! гэтая бяда, новы перадзел зямлі! Зноў успомніўся прыход камісіі як трымаўся і што гаварыў Міканор,
+12_194.wav	і злосць закіпела гарачэй зямлю набываць нясмей нават да той якая ляжыць без ужытку	і злосць закіпела гарачэй. Землю набываць не смей, нават да той, якая ляжыць без ужытку,
+12_195.wav	пад хмызняком і травою то не датыкайся бо лішак будзе бо ў другіх меней бо ў другім галечы гуляшчы вочы колер	пад хмызняком і травою, не датыкайся! Бо лішак будзе! Бо ў другіх меней! Бо другім, галечы гуляшчай, вочы коле!..
+12_196.wav	мала таго што да зямлі да к шыі да парабка прычапіцца трэба парабка ім шкода	Мала таго, што да зямлі, дак шчэ й да парабка прычапіцца трэба! Парабка ім шкода!
+12_197.wav	парабку плаці як пану а мошча і рабіць за яго за парабка загадаюць	Парабку плаці, як пану! А мо шчэ і рабіць за яго, за парабка, загадаюць!..
+12_198.wav	усё вочы колер ва ўсё ўлезці гатовы з капытамі нібы не ты а яны на тваім двары на тваёй зямлі гаспадары валадары галадранцы вашывыя	Усё вочы коле, ва ўсё ўлезці гатовы з капытамі! Нібы не ты, а яны на тваім двары, на тваёй зямлі гаспадары-валадары, галадранцы вашывыя!..
+12_199.wav	асабліва ж гэта зараза васпаватая дамецікаў прыблуда без яго мой ціха было б	Асабліва ж гэта зараза васпаватая, Дамецікаў прыблуда! Без яго мо і ціха было
+12_200.wav	дык неш прынесла зразу прыпёрла гада падкалоднага каб яму на тым і на гэтым свеце як гадзюцы наражне круціцца	б, дык не ж, прынесла заразу, прыперла гада падкалоднага! Каб яму на тым і на гэтым свеце, як гадзюцы на ражне, круціцца!..
+12_201.wav	думкі аб зямлі аб меканору мяшаліся з думкамі пра сыноў пра жонку	Думкі аб зямлі, аб Міканору мяшаліся з думкамі пра сыноў, пра жонку,
+12_202.wav	і тады зноў ажывалі крыўдай і гнеў на сцяпана даўно прыкмеціў што надзеі вялікай на малодшага мець не трэба нязграбнай	і тады зноў ажывалі крыўда і гнеў на Сцяпана. Даўно прыкмеціў, што надзеі вялікай на малодшага мець не трэба, нязграбны,
+12_203.wav	няўдалы да гаспадаркі але думаў цешыў сябе што можа навукай карысны будзе	няўдалы да гаспадаркі, але думаў, цешыў сябе, што, можа, навукай карысны будзе.
+12_204.wav	аж вось табе дачакаўся карысці вывучыўся сынок няма чаго сказаць	Аж вось табе, дачакаўся карысці! Вывучыўся сынок, няма чаго сказаць!
+12_205.wav	выадукаваўся на бацьку гурчыць і то падумаць вельмі трэба было верыць цяперашнім настаўнікам якія адно на бальшавікоў стараюцца і з богам не лічыцца	Выадукаваўся на бацьку гырчаць!.. І то падумаць: вельмі трэба было верыць цяперашнім настаўнікам, якія адно на бальшавікоў стараюцца і з Богам не лічацца.
+12_206.wav	трэба было спадзявацца што яны чаму добраму вывучаць але не толькі іх тут віна	Трэба было спадзявацца, што яны чаму добраму вывучаць!.. Але не толькі іх тут віна.
+12_207.wav	нямала мусіць і жонка вінавата шкадавала песціла няньчыла да няньчылася	Нямала, мусіць, і жонка вінавата шкадавала, песціла, няньчыла. І даняньчылася
+12_208.wav	выгадавала яблычка а я ў хім дзякуй богу здаецца за розум узяўся от каб не звязаўся з гэтай галадранкай дык можна было б адно радавацца гледзячы на такое дзіця	выгадавала яблычка! А Яўхім, дзякуй Богу, здаецца, за розум узяўся. Каб не звязаўся з гэтай галадранкай, дык можна было б адно радавацца, гледзячы на такое дзіця.
+12_209.wav	але можа і так яшчэ выправіць можа гэта хвароба любоў не высушыць усе мазгі	Але, можа, і так яшчэ выправіцца можа, гэта хвароба, любоў, не высушыць усе мазгі...
+12_210.wav	глушак падумаў што хвароба любоў перадалася сыну някматкі у той з моладу і пазней у галаве многа глупства ўсякага вадзілася	Глушак падумаў, што хвароба-любоў перадалася сыну не інакш ад маткі у той змоладу і пазней у галаве многа глупства ўсякага вадзілася.
+12_211.wav	думаў пра глупствы гэтыя не так горача як раней новыя бятоты глушылі даўнейшую крыўду	Думаў пра глупствы гэтыя не так горача, як раней, новыя бядоты глушылі даўнейшую крыўду,
+12_212.wav	да таго ж ад гаворкі з яўхімам у гэты вечар была ў душы нейкая прасветлена яўхім адзін разумеў яго	да таго ж ад гаворкі з Яўхімам у гэты вечар была ў душы нейкая прасветліна. Яўхім адзін разумеў яго,
+12_213.wav	адзін быў надзейны супольнік з маслаком ету не пагана прыдуману	адзін быў надзейны супольнік... З Маслаком ето непагано прыдумано.
+12_214.wav	як прыстрашыць добра дык мо ўся круцельня васпавату вось сыдзе на нішто	Як прыстрашыць добра, дак мо ўся круцельня васпаватого і сыдзе на нішто...
+12_215.wav	а злосць на міканора ўсё ж не спадала паліла няўціх нага ну і гад	Злосць на Міканора ўсё ж не спадала, паліла няўціхна: Гад, ну і гад!..
+12_216.wav	і ўсе гады галеча ненажэрныя еўхім так спрытна пусціў чутку што пад поўдзень у каранях	І ўсе гады галеча ненажэрная!.. Яўхім так спрытна пусціў чутку, што пад поўдзень у Куранях
+12_217.wav	не было такога чалавека які б не ведаў што маслак жывы і дужы аб'явіўся зноў і што ў любы зручны момант	не было такога чалавека, які б не ведаў, што Маслак жывы і дужы аб'явіўся зноў і што ў любы зручны момант
+12_218.wav	можа апынуцца тварам у твар ведалі ў куранях што маслак зноў не адзін а з бандаю апсілі якой хадзілі самыя розныя чуткі	можа апынуцца тварам у твар. Ведалі ў Куранях, што Маслак зноў не адзін, а з бандаю, аб сіле якой хадзілі самыя розныя чуткі.
+12_219.wav	адны казалі што ў ёй паўтара дзясятка другія што больш за сотню бандытаў у тым што маслак і праўда аб'явіўся амаль ніхто не сумняваўся вельмі ж добра помніўся ён усім з нядаўняга калі яго таксама не ўсе бачылі але ўсе адчувалі	Адны казалі, што ў ёй паўтара дзесятка, другія што больш за сотню бандытаў. У тым, што Маслак і праўда аб'явіўся, амаль ніхто не сумняваўся, вельмі ж добра помніўся ён усім з нядаўняга, калі яго таксама не ўсе бачылі, але ўсе адчувалі.
+12_220.wav	да таго ж цяпер называлі сёлы каля якіх ён быў і людзей якія напатыкаліся на яго	Да таго ж цяпер называлі сёлы, каля якіх ён быў, і людзей, якія натыкаліся на яго,
+12_221.wav	прычым расказвалі да драбніц аб акалічнасці гэтых сустрэч задоўга да паўдня чутка з сарокаю вярнулася назад у глушаковую хату	прычым расказвалі да драбніц аб акалічнасцях гэтых сустрэч. Задоўга да паўдня чутка з Сарокаю вярнулася назад у Глушакову хату.
+12_222.wav	жывы сказала са здзіўленнем загадкавага сарока ні бярэ ні хвароба ні згуба не зламала яму хоць бы зуба	Жывы! сказала са здзіўленнем, загадкава Сарока. Не бярэ ні хвароба, ні згуба! Не зламала яму хоць бы зуба!
+12_223.wav	глушак прасіпеў абыякава пра што я то ты век не ўгадаць не знаюць	Глушак прасіпеў абыякава: Пра што ето ты? Век не ўгадаць, не знаючы! Цьфу!
+12_224.wav	глушак нават пакрыўдзіўся знайшла з кім дурэць я табе смаркач які ці што што бусгадкі гуляць	Глушак нават пакрыўдзіўся. Знайшла з кім дурэць! Я табе смаркач які, штоб у загадкі гуляць?
+12_225.wav	век не ўгадаў бы кеп і хацеў угадаў бы не ўгадаў а не для мяне тае глупствы	Век не ўгадаў бы! Кеб і хацеў! Угадаў бы не ўгадаў, а не для мяне етае глупство!
+12_226.wav	глупства гэта ён глупства сарока таямніча важна памаўчала	Глупство! Ето ён глупство! Сарока таямніча, важна памаўчала.
+12_227.wav	масла што ў глушака вочы палезлі на лоб так уразіўся чалавек	Маслак?! Што?! У Глушака вочы палезлі на лоб, так уразіўся чалавек.
+12_228.wav	перахрысціўся ад страху не паверыў ты што пляцеш от як перад богам паклялася сарока	Перахрысціўся ад страху. Не паверыў. Т-ты што пляцеш? От, як перад Богам! паклялася Сарока.
+12_229.wav	брэшаш праўда чыстая глушак аж аб'ехаў на канапу так разгубіўся	Брэшаш? Праўда чыстая! Глушак аж аб'ехаў на канапу, так разгубіўся.
+12_230.wav	пашкадаваў адушы выкруціўся ваўкарэзіна кінуўшы вострым вокам на сароку падумаў што скора паўсяла будзе ведаць як ён уразіўся і напалохаўся	Пашкадаваў ад душы: Выкруціўся, ваўкарэзіна! Кінуўшы вострым вокам на Сароку, падумаў, што скора паўсяла будзе ведаць, як ён уразіўся і напалохаўся.
+12_231.wav	злосна папракнуў чаго ж звоніш так галава шчасмешкі строіць	Злосна папракнуў: Чаго ж звоніш так, галава! Шчэ смешкі строіць!..
+12_232.wav	а табе чаго баяцца лісліва супакоіла сарока ты ў чым небудзь перад ім вінаваты	А табе чаго баяцца? лісліва супакоіла Сарока. Ты ў чым-небудзь перад ім вінаваты?
+12_233.wav	а то не не кляў яго гада дык я б не вінаваты быў хіба ён пытацца стане вінаваты ці не	А то не? Не кляў яго, гада?.. Дык кеб не вінаваты буў, хіба ён пытацца стане вінаваты ці не?
+12_234.wav	пытацца не будзе сам знае які ігнат вінават чуў кажуць пра меканорчыка і пра другіх наказуваў кепш далі	Пытацца не будзе. Сам знае, які Ігнат вінават! Чуў, кажуць, пра Міканорчыка і пра другіх, наказуваў, кеб ждалі!
+12_235.wav	от мабыць грыбок трасецца ён масла я ты калі сказаў што прыйдзе то няхай хоць зямля прываліцца а ён аб'явіцца	От, мабуць, Грыбок трасецца! Ён, Маслак еты, калі сказаў, што прыйдзе, то няхай ��оць зямля праваліцца, а ён аб'явіцца!
+12_236.wav	зноў гайсаць стане поцемку пад вокнамі ваўкарэзіна глушас схамянуўся трывожна агледзеўся	Зноў гайсаць стане поцемку пад вокнамі, ваўкарэзіна! Глушак схамянуўся, трывожна агледзеўся.
+12_237.wav	трэба ж такую хваробу на нашу галаву і не кажы падтрымала сарока	Трэба ж такую хваробу на нашу галаву! І не кажы! падтрымала Сарока.
+12_238.wav	сапсаваўся настрой у глушака так сапсаваўся што не мог з сабой саўладаць нездаволена папракнуў сароку от жа прыпёрла навіну як нябожчыка прыцягла	Сапсаваўся настрой у Глушака. Так сапсаваўся, што не мог з сабой саўладаць, нездаволена папракнуў Сароку: От жа, прыперла навіну! Як нябожчыка прыцягла!..
+12_239.wav	хмурны нездаволены і развітаўся нават і не памкнуўся пачаставаць чым небудзь	Хмурны, нездаволены і развітаўся, нават і не памкнуўся пачаставаць чым-небудзь.
+12_240.wav	па ўсім было відаць збіла з тропу устрывожала чалавека толькі калі сарока сышла з вачэй глушак даў волю радасці цешыўся яўхімам маладзец адно слова маладзец бацькава насенне	Па ўсім было відаць: збіла з тропу, устрывожыла чалавека! Толькі калі Сарока сышла з вачэй, Глушак даў волю радасці, цешыўся Яўхімам: Маладзец, адно слова маладзец! Бацькаво насенне!..
+12_241.wav	у радасці зацяплела надзея цяпер можа астынуць тыя ўпарадкава целі	У радасці зацеплела надзея: Цяпер, можа, астынуць тыя упарадкавацелі!
+12_242.wav	з такім настроем весялей было порацца ў гумне на прыгуменні трывога праўды не прападала не мог не бачыць што ўсё ўперадзе тоне яшчэ ў няпэўнасці якая невядома як павернецца	З такім настроем весялей было порацца ў гумне, на прыгуменні. Трывога, праўда, не прападала: не мог не бачыць, што ўсё ўперадзе тоне яшчэ ў няпэўнасці, якая невядома як павернецца.
+12_243.wav	усярэдзіне нядобра ныла але хоць спакою і не было не было і ранейшай бездапаможнасці	Усярэдзіне нядобра ныла. Але хоць спакою і не было, не было і ранейшай бездапаможнасці.
+12_244.wav	жыла падбадзёрвала душу прасветленка надзея чуючы пра маслака можа не асмеляцца	Жыла, падбадзёрвала душу прасветлінка-надзея: чуючы пра Маслака, можа, не асмеляцца,
+12_245.wav	пабаяцца на ражон перціся можа і васпаваты гэтай абвяне адумаецца як ніяк нікому няма ахвоты лішне рызыкаваць галавою	пабаяцца на ражон перціся. Можа, і васпаваты гэты абвяне, адумаецца: як-ніяк, нікому няма ахвоты лішне рызыкаваць галавою.
+12_246.wav	але не думаецца ён дык другія асцерагуцца ўсё роўна яму аднаму разгарнуцца не будзе як	А не адумаецца ён, дык другія асцерагуцца усё роўна яму аднаму разгарнуцца не будзе як...
+12_247.wav	усё ж трывожнасць тачыла душу хацелася штосьці рабіць чыніць штосьці такое каб пагроза бяды адышла прапала зусім	Усё ж трывожнасць тачыла душу. Хацелася штосьці рабіць, чыніць штосьці такое, каб пагроза бяды адышла, прапала зусім.
+12_248.wav	пачуў як цупае за двума гумнамі цэп у зайчыкавым гумне пацягнуўся на гэтае цупанне	Пачуў, як цупае за двума гумнамі цэп у Зайчыкавым гумне, пацягнуўся на гэтае цупанне.
+12_249.wav	малаціў сам зайчык пад латанай сарочкай хадзілі худыя рухавыя лапаткі	Малаціў сам Зайчык: пад латанай сарочкай хадзілі худыя рухавыя лапаткі,
+12_250.wav	біцэпа то пабліскваючы лёгка ўскідваўся то лажыўся на снапы	біч цэпа то, пабліскваючы, лёгка ўскідваўся, то лажыўся на снапы.
+12_251.wav	глушак тхарынымі вострымі вочкамі акінуў амаль пустыя застаронкі азначыў на ўсякі выпадак	Глушак тхарынымі вострымі вочкамі акінуў амаль пустыя застаронкі, адзначыў на ўсякі выпадак:
+12_252.wav	канчае малаціць мігам успомніў колькі зайчык звёз вазоў падумаў больш як да каляд на сваім яму не пратрымацца	канчае малаціць. Мігам успомніў, колькі Зайчык звёз вазоў, падумаў: больш, як да Каляд, на сваім яму не пратрымацца!..
+12_253.wav	памагай бог прасіпеў улучыўшы момант зайчык апусціў цэп азірнуўся	Памагай Бог! прасіпеў, улучыўшы момант. Зайчык апусціў цэп, азірнуўся.
+12_254.wav	і вам таго ж ён павісіў цэп на сучок сахі пачухаў за спінаю	І вам таго ж! Ён павесіў цэп на сучок сахі, пачухаў за спінаю,
+12_255.wav	сеў на сценку застаронка памагае ён ліха яму не ў папад няма таго што жытам памахці так ён адно дзяцей падбаўляе	сеў на сценку застаронка. Памагае ён, ліхо яму, неўпапад. Няма таго, штоб жытам памагці, дак ён адно дзяцей падбаўляе...
+12_256.wav	глушак перахрысціўся папракнуў строга грэх казаць такое а калі што праўда	Глушак перахрысціўся, папракнуў строга: Грэх казаць такое! А калі ж праўда? У
+12_257.wav	зайчыка была як казалі поўная хата дзяцей сам зайчык калі пыталіся колькі іх у яго жартаваў што ніяк падлічыць не можа	Зайчыка была, як казалі, поўная хата дзяцей, сам Зайчык, калі пыталіся, колькі ў яго іх, жартаваў, што ніяк падлічыць не можа.
+12_258.wav	лічыў лічыў ды збіўся адны на свет паяўляюцца другі бок забірае глушак жа і праўда добра не ведаў колькі ў зайчыка дзяцей ці то восем ці то дзевяць	Лічыў-лічыў, ды і збіўся адны на свет паяўляюцца, другіх Бог забірае. Глушак жа, і праўда, добра не ведаў, колькі ў Зайчыка дзяцей: не то восем, не то дзевяць,
+12_259.wav	ды чацвёра ці пяцёра на могілках чутно жонка зноў скора рассыплецца сказаў вушак які даўно прыкмеціў што з айчыха цяжарныя	ды чацвера ці пяцёра на могілках... Чутно, жонка зноў скора рассыплецца? сказаў Глушак, які даўно прыкмеціў, што Зайчыха цяжарная.
+12_260.wav	скора дык кеп чорт талысага зразу двумя не стрэліла нешта ж тоўстае як дзянісава калода	Скора. Да кеб, чорта лысаго, зразу двума не стрэліла! Нешто ж тоўстая, як Дзянісава калода!
+12_261.wav	двума дык двума нясхаты у хату прыбутак паспрабаваў пажартаваць глушак	Двума дак двума. Не з хаты, а ў хату. Прыбутак! паспрабаваў пажартаваць Глушак.
+12_262.wav	прыбутак я то такі прыбутак што ўсё дай ды дай з гэтым прыбуткам бяры торбу ды ў старт сыдзі	Прыбутак! Ето такі прыбутак, што ўсё дай ды дай! З етым прыбуткам бяры торбу ды ў старцы ідзі!
+12_263.wav	пачухаўся зноў папракнуў няма таго кеп хлебам урадзіць дык падкінуўшы аднаго	Пачухаўся зноў, папракнуў: Няма таго, кеб хлебам урадзіць, дак падкінуў шчэ аднаго!..
+12_264.wav	слепаваты ён на старасці мабыць не бачыць што трэба рабіць глушак строга пакруціў галавою	Слепаваты ён на старасці, мабуць, не бачыць, што трэба рабіць!.. Глушак строга пакруціў галавою:
+12_265.wav	от ён і карае пэўна цябе за такія твае гаворкі ён бог таксама не любіць калі не шануюць	От ён і карае, пэўна, цябе за такія твае гаворкі! Ён, Бог, таксамо не любіць, калі не шануюць!
+12_266.wav	ну сам стварыў такога мяне самі не любіць зайчыку відаць захацелася падражніцца з лушаком	Сам сатварыў такога мяне, сам і не любіць? Зайчыку, відаць, хацелася падражніцца з Глушаком.
+12_267.wav	я хіба вінаваты што ён такі язык мне ўдзяліў язык языкома на што галаву ён на плечы даў	Я хіба вінаваты, што ён такі язык мне ўдзяліў? Язык языком, а нашто галаву ён на плечы даў?
+12_268.wav	кеп думаць што да чаго не мянціць ён тым языком усялякае глупства глушак добра помніў што прыйшоў сюды не лаецца сказаў мірна	Кеб думаць, што да чаго! А не мянціць етым языком усякае глупство! Глушак добра помніў, што прыйшоў сюды не лаяцца, сказаў мірна:
+12_269.wav	на хрысціны пазавеш як ахвота едак хоць хросным зайчык засмяяўся думаў падкалоў старога але той прасіпеў проста як роўны	На хрысціны пазавеш? Як ахвота е, дак хоць хросным! Зайчык засмяяўся. Думаў падкалоў старога, але той прасіпеў проста, як роўны:
+12_270.wav	можна іх росным зайчык жвава зірнуў у глушак не жартаваў гарэзаў лавіў што гэтай нечаканай згодзе нешта тоецца але й выгляду не падаў схаваў здагадку за жартам	Можна і хросным... Зайчык жвава зірнуў: Глушак не жартаваў. Гарэза ўлавіў, што ў гэтай нечаканай згодзе нешта тоіцца, але і выгляду не падаў. Схаваў здагадку за жартам:
+12_271.wav	а хросную падпару папрашу маладую ядраную старыя для маладой	А хросную пад пару папрашу маладую, ядраную! Стары я для
+12_272.wav	этушчэ як паглядзець глушак перавёў гаворку на іншы лад забыў ты нешта дарогу ў маю хату	маладой. Э, ето шчэ паглядзець трэба!.. Глушак перавёў гаворку на іншы лад: Забуў ты нешто дарогу ў маю хату.
+12_273.wav	забыў зайчык падумаў не памыліўся штосьці плясці намерыўся стары павук сказаў весела у сваю хату і той іншы раз дарогу забываю як вып'ю	Забуў. Зайчык падумаў: не памыліўся штосьці плясці намерыўся стары павук. Сказаў весела: У сваю хату і то іншы раз дарогу забуваю, як вып'ю...
+12_274.wav	зайчык як і многія куранёўцы выпіць пагуляць любіў глушак весела ўлад зайчыку папрасіў заходзь пасядзім сказаць	Зайчык, як і многія куранёўцы, выпіць, пагуляць любіў. Глушак весела, у лад Зайчыку, папрасіў: Заходзь, пасядзім, сказаць.
+12_275.wav	пагамонім дык можна і пагаманіць калі будзе на што паглядзець ды можа выкапаю якую слязіну	Пагамонім... Ды можно і пагаманіць, калі будзе на што паглядзець! Можа, выкапаю якую сляз��ну!
+12_276.wav	увечары зайчык сядзеў упоцемку ў глушаковай хаце пад выпілы чвякаў салёнымі агуркамі	Увечары Зайчык сядзеў упоцемку ў Глушаковай хаце падвыпілы, чвякаў салёнымі гуркамі, усё
+12_277.wav	сёння як не мог даўмецца на што спатрэбіўся хітраму старому глушак таксама не вельмі цвярозы скардзіўся	ніяк не мог даўмецца, нашто спатрэбіўся хітраму старому. Глушак, таксама не вельмі цвярозы, скардзіўся:
+12_278.wav	і ў мяне як і год сказаць няўрода пустое вырасла так толькі салома на выгляд акалоссе пустое	І ў мяне еты год, сказаць, няўрода. Пустое вырасло. Так, толькі салома на выгляд, а калоссе пустое.
+12_279.wav	не кажыце дзядзьку хлямонкі аб у мяне такое вырасла як у вас дык я б і ўвуз няду быў бы самому каралюку	Не кажыце, дзядзько Халімон. Кеб у мяне такое вырасло, як у вас, дак я і ў вус бы не дуў! Буў бы самому каралю кум!
+12_280.wav	няўда пустое як перад богам кажу глушак падсунуўся бліжэй да зайчыка паклаў руку на плячо яму	Няўрода, пустое. Як перад Богам кажу... Глушак падсунуўся бліжэй да Зайчыка, паклаў руку на плячо яму.
+12_281.wav	але калі на тое і ты вам сказаць не вельмі бядуй калі што якое чым небудзь пад дзяржу	Але, калі на тое, і ты, Іван, сказаць, не вельмі бядуй. Калі што якое, чым-небудзь паддзержу!..
+12_282.wav	ну не знаю як вам і дзякаваць за вашу ласку а няма чаго дзякаваць	Не знаю, як вам і дзякуваць за вашу ласку... А няма чаго дзякуваць.
+12_283.wav	я ад добрай душы падзержую калі ты мяне падзержуеш дык і я цябе падзержую	Я ад добрай душы паддзержую. Калі ты мяне паддзержуеш, дак і я цябе паддзержую!
+12_284.wav	хто мне прыяе таму я ўсёй душой змушаны беднасцю хітраваць кемлівы ад прыроды зайчык адразу пачуў што размову вось вось падыдзе да той мясцінкі	Хто мне прыяе, таму і я усёй душой!.. Змушаны беднасцю хітраваць, кемлівы ад прыроды, Зайчык адразу пачуў, што размова вось-вось падыдзе да той мясцінкі,
+12_285.wav	дзе схавана тайна ён насцярожыўся падрыхтаваўся каб не схіліць не пралічыцца	дзе схавана тайна. Ён насцярожыўся, падрыхтаваўся, каб не схібіць, не пралічыцца.
+12_286.wav	як вам дзядзьку і сам заўсёды можна сказаць дарагой і душой от жа я іванк	Я к вам, дзядзько, і сам заўсёды, можно сказаць, з дарагою душой!.. От жа і я, Іванко!
+12_287.wav	пад калі на тое хоць цяпер вазьмі кавалкі два сала ке борш ці булён які закрасіць а то ж мабыць няма ўжо свайго	От, калі на тое, хоць цяпер вазьмі кавалкі два сала! Кеб боршч ці булён які закрасіць. А то ж, мабуць, няма ўжэ свайго?
+12_288.wav	ды дзе там закалоў вясной парася з кацяня ростам дык і агледзецца не ўправіўся з пад рук маіх пахапалі як гайне якая ірвалі	Дзе там! Закалоў вясной парася з кацяня ростам, дак і агледзецца не ўправіўся. З-пад рук маіх пахапалі. Як гайня якая, ірвалі!
+12_289.wav	ведама сказаць галодная дзятва глушак патупаў у камору вынес сала паклаў перад зайчыкам на стол	Ведамо, сказаць, галодная дзятва. Глушак патупаў у каморку, вынес сала, паклаў перад Зайчыкам н�� стол.
+12_290.wav	вазьмі от пакуль што а там будзем бачыць як вам і дзякуйваць не знаю каб я багаты быў кароль які то аддаў бы за вашу дабратуўся царства	Вазьмі от пакуль што. А там будзем бачыць... Як вам і дзякуваць, не знаю. Кеб я багаты буў, кароль які, то аддаў бы за вашу дабрату усё царства!..
+12_291.wav	не трэба мне нічога ужо не таіўся паскардзіўся і тое што я некаторым вочы колі	Не трэба мне нічого. Ужо не таіўся, паскардзіўся: І тое, што е, некаторым вочы коле.
+12_292.wav	прымелі б сказаць з'елі б е такія што б далі волю горла папера грызалі б адзін аднаму	Прымелі б, сказаць, з'елі б... Е такія. Штоб далі волю, горло паперагрызалі б адзін аднаму.
+12_293.wav	зайчык ужо ведаў што трывожыла старога то ж я той ліха яму земляное ўпарадкаванне выдумалі	Зайчык ужо ведаў, што трывожыла старога. То ж етае, ліхо яму, земляное ўпарадкаванне выдумалі!
+12_294.wav	ён з пагардай плюнуў трэба яно тут як сабаку рогі ці карове чобыты от няма чаго рабіць некаму	Ён з пагардай плюнуў. Трэба яно тут, як сабаку рогі ці карове чобаты! От няма чаго рабіць некаму!
+12_295.wav	выгулецца на гарадской волі з якой вымаляванай пытляванай маладзіцай пад руку	Выгуляецца на гарадской волі з якой вымаляванай пытляванай маладзіцай пад руку,
+12_296.wav	пад'есць булак колькі хоча дык ён і выдумляе а цёмнае наша балота і рада нам бы абы злосць спагнаць на кім небудзь	пад'есць булак колькі хоча, дак ён і выдумляе. А цёмнае наша балото і рада! Нашым абы злосць спагнаць на кім-небудзь! Ён
+12_297.wav	ён гаварыў амаль шчыра салыш было проста перад вачыма паддавала ахвоты	гаварыў амаль шчыра: сала ж было проста перад вачыма, паддавала ахвоты.
+12_298.wav	а што гаварыў не тое што нядаўна думаў ні сваё то гэта не толькі не турбавала але нібы і не заўважалася самому хіба ж першы раз рабіў ён другому наспадобу	А што гаварыў не тое, што нядаўна думаў, не сваё, то гэта не толькі не турбавала, але нібы і не заўважалася самому. Хіба ж першы раз рабіў ён другому наспадобу!
+12_299.wav	глушак ухапіўся за зачэпку ету ж кажуць ужо абмерылі ўсіх і сход сабіраюцца сазваць	Глушак ухапіўся за зачэпку: Ето ж, кажуць, ужэ абмералі ўсіх і сход сабіраюцца сазваць.
+12_300.wav	а толку дзядзьку з гэтага сходу не кажы і ванку начальства нібыта будзе нейкае	Ат, толку, дзядзько, з етаго сходу! Не кажы, Іванко! Начальство нібыто будзе нейкае. І
+12_301.wav	і як усе выступяць даскажуць рабіць перадзел так і зробіць перарэжуць усю зямлю зноў	як усе выступяць да скажуць рабіць перадзел, дак і зробяць. Перарэжуць усю зямлю зноў...
+12_302.wav	я тошча дзядзьку віламі на вадзе пісану чуць маслак аб'явіўся не вельмі то кожнае смеліца вылазіць бо як масла к возьме дый заявіцца	Ето шчэ, дзядзько, віламі па вадзе пісано! Чуў, можа, што кажуць, Маслак аб'явіўся! Не вельмі-то кожны і асмеліцца вылазіць! Бо як Маслак возьме ды заявіцца!..
+12_303.wav	баяцца цяпер таго маслака як я сказаць вужа якога цяперашнім часам е такі што не бог не ч��рт яму не пачом	Баяцца цяпер таго Маслака! Як я, сказаць, вужа якога! Цяперашнім часам е такія, што ні Бог, ні чорт яму ніпачом...
+12_304.wav	зайчык скеміў да чаго хіліць стары а калі на тое дзядзьку дык я самы першы выйду к сталук самаму начальству і заяўлю проста ў вочы не муціце ваду не трывожце людзей і едзьце сабе назад па добраму пакуль	Зайчык скеміў, да чаго хіліць стары. А калі на тое, дзядзько, дак я самы першы выйду к сталу, к самому начальству, і заяўлю проста ў вочы: не муціце ваду, не трывожце людзей! І едзьце сабе назад, па-добраму пакуль!..
+12_305.wav	смела яму ўсе іванку па за вуголлю а як прыйдзецца да дзела дык і язык нібыта прысыхае	Смелыя мы ўсе, Іванко, пазавуголлю! А як прыйдзецца да дзела, дак і язык нібыто прысыхае!
+12_306.wav	у каго прысыхае у каго і не у мяне дзядзьку такога шчэ не было а не тое што крываротуму каму хочаш не пабаюся праўду ўрэзаць	У каго прысыхае, а ў каго і не! У мяне, дзядзько, такога шчэ не було! Я не тое што Крываротаму каму хочаш не пабаюся праўду ўрэзаць!
+12_307.wav	па тым як ахмялелы гарачы зайчык гаварыў было відно не попусту хваліцца не пабаецца ні перад кім	Па тым, як ахмялелы, гарачы Зайчык гаварыў, было відно: не попусту хваліцца, не пабаіцца ні перад кім,
+12_308.wav	але глушак не паверыў наліваючы чарку сказаў як хвальку дай бог чутыя пабачыць	але Глушак не паверыў. Наліваючы чарку, сказаў, як хвальку: Дай Бог чутае бачыць!..
+12_309.wav	зайчык загарэўся яшчэ больш а і ўбачыце калі на тое пайшло ён рашуча перакуліў чарку	Зайчык загарэўся яшчэ больш: А і ўбачыце, калі на тое пайшло! Ён рашуча перакуліў чарку.
+12_310.wav	калі зайчык трымаючы пад пахай загорнутаю латку сала зачапіўшыся плячом за слуп выбраўся са двара	Калі Зайчык, трымаючы пад пахай загорнутае ў латку сала, зачапіўшыся плячом за слуп, выбраўся са двара,
+12_311.wav	глушак яшчэ доўга не лажыўся спаць чуючы як і яго трохі водзіць ад гарэлкі стаў перад абразамі глядзеў у цёмны куст шаптаў малітвы	Глушак яшчэ доўга не лажыўся спаць. Чуючы, як і яго трохі водзіць ад гарэлкі, стаяў перад абразамі, глядзеў у цёмны кут, шаптаў малітвы.
+12_312.wav	шэпт яго не ў час перабіла сабачае выццё ён пазнаў што вые	Шэпт яго не ў час перабіла сабачае выццё. Ён пазнаў, што вые
+12_313.wav	сляпы і падумаў што мусіць пачуў ваўкоў на балоце сабака быў амаль безупынку	сляпы, падумаў, што, мусіць, пачуў ваўкоў на балоце. Сабака выў амаль безупынку,
+12_314.wav	і глушак збіваўся выццё спляталася з малітвай наганяла сум гэты сум застаўся і пасля малітвы	і Глушак збіваўся выццё спляталася з малітвай, наганяла сум. Гэты сум застаўся і пасля малітвы,
+12_315.wav	калі накінуўшы кажушок выцягнуўся на холад к свірну сабака перастаў выць пачаў з куголячы бразгаючы ланцугом церціся аб ногі	калі, накінуўшы кажушок, выцягнуўся на холад к свірну. Сабака перастаў выць, пачаў, скуголячы, бразгаючы ланцугом, церціся аб ногі.
+12_316.wav	ні тут каля свірна нізганка глушак не ўбачыў ні ўчу у цемры нічога падазронага ціха	Ні тут, каля свірна, ні з ганка Глушак не ўбачыў, не ўчуў у цемры нічога падазронага. Ціха,
+12_317.wav	пуста было і ў баку балота і стары падумаў пра сабаку з нуды мабыць вы	пуста было і ў баку балота, і стары падумаў пра сабаку: З нуды, мабуць, выў...
+12_318.wav	глушак вярнуўся ў хату лёг побач з жонкай але пачуў што засненне хутка сон не браў	Глушак вярнуўся ў хату, лёг побач з жонкай, але пачуў, што засне не хутка. Сон не браў.
+12_319.wav	было клопатна а тут яшчэ ў цемры на двары зноў цягуча як па нябожчыку завыў сабака	Было клопатна. А тут яшчэ ў цемры на двары зноў цягуча, як па нябожчыку, завыў сабака.
+12_320.wav	як ашалеў ваўкарэзіна пад гэтае выццё ішлі круціліся ў неспакойнай глушаковай галаве думкі	Як ашалеў, ваўкарэзіна! Пад гэтае выццё і ішлі, круціліся ў неспакойнай Глушаковай галаве думкі.
+12_321.wav	хоць і верыў што зайчык можа спраўдзіць абяцанне трывога ўсё ж не адыходзіла	Хоць і верыў, што Зайчык можа спраўдзіць абяцанне, трывога ўсё ж не адыходзіла:
+12_322.wav	небагата толку ад той зайчыкавай падмогі пралетарыята пралетарыятета зайчык аткеп начальства пад дзяржала то са ўсім іначай павярнулася б усё	небагата толку ад той Зайчыкавай падмогі. Пралентарыят-то пралентарыят еты Зайчык. А от кеб начальство паддзержало, то саўсім іначай павярнулася б усё...
+12_323.wav	думка пра тое каб дабіцца заступніцтва начальства упарта зарчала ў сярэдзіне вярэдзіла душу	Думка пра тое, каб дабіцца заступніцтва начальства, упарта зырчала ўсярэдзіне, вярэдзіла душу.
+12_324.wav	даўно думаў пра гэта але стрымлівала звыклая асцярожлівасць з начальствам не тое што з зайчыкам	Даўно думаў пра гэта, але стрымлівала звыклая асцярожлівасць. З начальствам не тое, што з Зайчыкам,
+12_325.wav	там паспяшаўшыся не толькі насмяшыць людзей але і загубіць усё нядоўга ды прыкрасці якой набыць	там, паспяшаўшыся, не толькі насмяшыць людзей, але і загубіць усё нядоўга. Ды і прыкрасці якой набыць...
+12_326.wav	таму я кружыў як коршчык што выбраў небяспечную здабычу і так і гэтак выглядваў вылічваў вымяркоўваў	Таму і кружыў, як коршак, што выбраў небяспечную здабычу, і так, і гэтак выглядваў, вылічваў, вымяркоўваў.
+12_327.wav	даўно падвучыў яўхіма каб пазнаёміўся бліжэй убіўся ў прыцелі крываротам у сельсавета	Даўно падвучыў Яўхіма, каб пазнаёміўся бліжэй, убіўся ў прыяцелі Крываротаму з сельсавета,
+12_328.wav	сам можна сказаць амаль што ў лез у кампанію ужо тры разы як крывароты заходзіў спрабаваў моц яго глушакоўскай гарэлкі	сам, можна сказаць, амаль што ўлез у кампанію. Ужо тры разы, як Крывароты заходзіў, спрабаваў моц яго, глушакоўскай, гарэлкі,
+12_329.wav	пад весялелы ляпаў як таварышы яўхіма па плячы ды з ім са старым глушаком трымаўся нібы са сваім чалавекам	падвесялелы, ляпаў, як таварыша, Яўхіма па плячы, ды і з ім, са старым Глушаком, трымаўся, нібы са сваім чалавекам.
+12_330.wav	нават з п'яну абняў адзін раз змалацілі яму за нішто жыта цягалі малатарні чорт ведае куды цераз такую пагібель па багне можна сказаць	Нават сп'яну абняў адзін раз. Змалацілі яму занішто жыта цягалі малатарню чорт ведае куды, цераз такую пагібель, па багне, можна сказаць.
+12_331.wav	і сала тарбіну жонцы ўручылі ён сам праўда зрабіў выгляд нібы ведаць не ведае але ж быць не можа каб жанчына ўцярпела не перасказала	І сала тарбіну жонцы ўручылі. Ён сам, праўда, зрабіў выгляд, нібы ведаць не ведае, але ж быць не можа, каб жанчына ўцярпела, не пераказала...
+12_332.wav	і ўсё такі пэўнасці цвёрдай на яго падтрымку няма і не толькі пэўнасці такой няма але чорт яго ведае што ён потым яшчэ можа выкінуць	І ўсё-такі пэўнасці цвёрдай на яго падтрымку няма. І не толькі пэўнасці такой няма, але і чорт яго ведае што ён потым яшчэ можа выкінуць!
+12_333.wav	нават як падступіцца да яго каб намякнуць закінуць слова і то думаць гадаць трэба	Нават як падступіцца да яго, каб намякнуць, закінуць слова, і то думаць-гадаць трэба.
+12_334.wav	старога ўспомнілася як крывароты п'яны ў дым хваліўся я ў хіму ты глушак не думай што калі я п'ю той розум прапіваю	Старому ўспаміналася, як Крывароты, п'яны ў дым, хваліўся Яўхіму: Ты, Глушак, не думай, што калі я п'ю, то і розум прапіваю.
+12_335.wav	ужо зні такога не было каб я прапіваў галаву з заетай паскуды не было	У жызні такога не було, штоб я прапіваў галаву з-за етай паскуды! Не було!
+12_336.wav	я галушак п'ю п'ю а сам увесь час кумякаю што да чаго ўвесь час	Я, Глушак, п'ю, п'ю, а сам увесь час кумекаю што да чаго! Увесь час!
+12_337.wav	не страчваю розуму на маёй рабоце розуму страчваць няможна	Не страчваю розуму! На маёй рабоце розуму страчваць няможно!
+12_338.wav	мне не тое што другому выпіў ну і выпіў можаш хоць пад плотам валяцца	Мне не тое, што другому: выпіў, ну, і выпіў, можаш хоць пад плотам валяцца!
+12_339.wav	я ж выбраны чалавек уласць галаву павінен дзяржаць праму і чуць увесь час што да чаго	Я выбраны чалавек, уласць, голаву павінен дзяржаць прамо і чуць увесь час, што да чаго!
+12_340.wav	кварот і ўзяў еўхіма за сарочку падсунуў да яго чырвоны твар яджу з табою тут глушак п'ю	Крывароты ўзяў Яўхіма за сарочку, падсунуў да яго чырвоны твар. Я от сяджу з табою тут, Глушак, п'ю,
+12_341.wav	і ты мне таварыш першы таварыш а калі я на рабоце ты мне ўсё адно што незнаёмы я цябе знаць не знаю	і ты мне таварыш, першы таварыш! А калі я на рабоце, ты мне усё адно што незнаёмы! Я цябе знаць не знаю,
+12_342.wav	ты мне такі самы як кожны другі што ты глушак што другі мне ўсё адно бо я	ты мне такі самы, як кожны другі! Што ты, Глушак, што другі мне ўсё адно! Бо я выбраны,
+12_343.wav	уласць а ўласць савецкая да ўсіх роўная ета не тое што пры цары было	уласць, а ўласць савецкая да ўсіх роўная! Ето не тое, што пры цары було:
+12_344.wav	цяпер што багаты што бедны што брат што сват усё аднакія	цяпер што багаты, што бедны, што брат, што сват усе аднакія!
+12_345.wav	і я для ўсіх адзнакі па закону да ўсі�� і праўда чуў ад людзей старых лушак ні свату ні брату палёгкі ніякай крывароты не даваў	І я да ўсіх аднакі, да ўсіх па закону!.. І праўда, чуў ад людзей стары Глушак: ні свату, ні брату палёгкі ніякай Крывароты не даваў.
+12_346.wav	гэта і непакоіла старога стрымлівала дабівацца якой небудзь падтрымкі ад непадступнага знаёмага	Гэта і непакоіла старога, стрымлівала дабівацца якой-небудзь падтрымкі ад непадступнага знаёмага.
+12_347.wav	але выбару не было ісці больш не было да каго а тут надзеі хоць і няпэўная а ўсё ж жыла	Але выбару не было, ісці больш не было да каго. А тут надзея хоць і няпэўная, а ўсё ж жыла,
+12_348.wav	звала паспрабаваць чуў душою што самому і патыкацца да крываротага няма чаго калі можна хоць драбніца якой дабіцца то толькі аднаму яўхіму папросту па прыяцельску	звала паспрабаваць. Чуў душою, што самому і патыкацца да Крываротага няма чаго. Калі і можна хоць драбніцы якой дабіцца, то толькі аднаму Яўхіму, папросту, па-прыяцельску.
+12_349.wav	таму і не лажыўся чакаў сына калі я ўхім згаладалы прагавіты накінуўся на хлеб на халодны боршч прасіпеў	Таму і не лажыўся, чакаў сына. Калі Яўхім, згаладалы, прагавіты, накінуўся на хлеб, на халодны боршч, прасіпеў:
+12_350.wav	ты ўжо прасіў крэваротага на вяселле еўхім жуючы выціснуў не	Ты ўжэ прасіў Крываротаго на вяселле? Яўхім, жуючы, выціснуў: Не.
+12_351.wav	дык можа б заўтра схадзіў ды сказаў упраўлюся ці заўтра ці паслязаўтра ўсё адно	Дак, можа б, заўтра схадзіў ды сказаў... Упраўлюся. Ці заўтра, ці паслязаўтра усё адно.
+12_352.wav	лепей заўтра стары памаўчаў перш чым прыступіць да галоўнага як будзеш гаварыць	Лепей заўтра. Стары памаўчаў, перш чым прыступіць да галоўнага. Як будзеш гаварыць,
+12_353.wav	то можа б закінуў слова пра зямлю еўхі мне адказаў жаваў па ранейшаму але стары чуў што слова яго не прапусціў міма ўвагі думае	то, можа б, закінуў слова пра землю... Яўхім не адказаў, жаваў па-ранейшаму, але стары чуў, што словы яго не прапусціў міма ўвагі, думае.
+12_354.wav	скажы яму як і што пра абмер і што чутно абрэзаць хочуць і вы ведаеце не памог бы ён	Скажы яму, як і што: пра абмер і што, чутно, абрэзаць хочуць. І выведай, ці не памог бы ён...
+12_355.wav	чорта лысага адаб'ешся ад яго ну ўсё адно папробаваць трэба а то ж ад'етай васпаватай заразай ратунку ні якога	Чорта лысаго даб'ешся ў яго. Усё адно папробуваць трэба. А то ж ад етай васпаватай заразы ратунку ніякаго.
+12_356.wav	з'есці як маўчаць будзем сягоння з'есць укусіць можа ўкусіць ну а там падавіцца	З'есць, як маўчаць будзем! Усяго не з'есць. Укусіць, можа, укусіць, а там падавіцца. Можа
+12_357.wav	можа і з'есці ў гэтага зубы здаровыя зяпа шырокае абламаць можна калі вельмі яшчэрацца	і з'есці! У етаго зубы здаровыя і зяпа шырокая. Абламаць можно, калі вельмі ашчэрыцца.
+12_358.wav	не вельмі ты абломіш не на тое ідзе а абломім запэўніў яўхім	Не вельмі-то абломіш. Не на тое ідзе. Абломім! запэўніў Яўхім,
+12_359.wav	і старому трохі п��лягчэла на душы хоць ведаў цану сынавым словам як бы паверыў ухапіўся за падмогу	і старому трохі палягчэла на душы: хоць ведаў цану сынавым словам, як бы паверыў, ухапіўся за падмогу.
+12_360.wav	а ты ўсё ткі схадзі дае таго сказаў напаследак залазячы пад коўдру схаджу як і абяцаў у глушах малодшы на другі дзень выправіўся ў сельсавет	А ты ўсё-такі схадзі да етаго, сказаў напаследак, залазячы пад коўдру. Схаджу. Як і абяцаў, Глушак-малодшы на другі дзень выправіўся ў сельсавет.
+12_361.wav	стары ледзь дачакаўся калі ён вернецца што б ні рабіў думкі кружылі каля яўхімы то няпэўна недаверліва спадзяваўся то ўвесь аддаваўся неспакою	Стары ледзь дачакаўся, калі ён вернецца: што б ні рабіў, думкі кружылі каля Яўхіма то няпэўна, недаверліва спадзяваўся, то ўвесь аддаваўся неспакою.
+12_362.wav	ну што кінуў яўхіму ледзь той ступіў на двор прыйдзе сказаў пад тым як прамовіў сын як нядобра павёў позіркам стараючыся не сустракацца з яго вачыма	Ну, што? кінуў Яўхіму, ледзь той ступіў на двор. Прыйдзе, сказаў... Па тым, як прамовіў сын, як нядобра павёў позіркам, стараючыся не сустракацца з яго вачыма,
+12_363.wav	стары глушак усё зразумеў але такая вялікая неадольная была трывога за зямлю што не вытрымаў	стары Глушак усё зразумеў. Але такая вялікая, неадольная была трывога за зямлю, што не вытрываў:
+12_364.wav	што пра абрэзку нічога ну ўсё ткі сказаў што небудзь сказаў што	Што пра абрэзку? Нічого. Усё-такі сказаў што-небудзь? Сказаў. Што?
+12_365.wav	што трэба тое зробім і пасля на вяселле прысунецца прыйдзе папрасілі ж	Што трэба, тое і зробім. І пасля на вяселле прысунецца?! Прыйдзе. Папрасілі ж!..
+12_366.wav	папрасілі стары корч мацюкнуўся даўно глушак не чуў сябе так пагана як у той вечар калі выпраўляўся на сход ад перадзеле зямлі	Папрасілі!.. Стары Корч мацюкнуўся. Даўно Глушак не чуў сябе так пагана, як у той вечар, калі выпраўляўся на сход аб перадзеле зямлі.
+12_367.wav	мусіць лепш спакойней для душы было б не ісці на сход каб не мець лішняй прыкрасці	Мусіць, лепш, спакайней для душы было б не ісці на сход, каб не мець лішняй прыкрасці,
+12_368.wav	але як ты не пойдзеш калі ні каго іншага а цябе самога рэзаць павінны	але як ты не пойдзеш, калі не каго іншага, а цябе самога рэзаць павінны.
+12_369.wav	а можа трэба будзе сказаць што небудзь заступіцца за сябе абараніцца хоць радасці якой чакаць на сходзе не прыходзіцца	А можа, трэба будзе сказаць што-небудзь, заступіцца за сябе, абараніцца? Хоць радасці якой чакаць на сходзе не прыходзіцца,
+12_370.wav	а ўсё ткі калі ты будзеш перад вачыма ўсіх то пэўна не такія смелыя будуць не так будуць плясці языкамі	а ўсё-такі калі ты будзеш перад вачыма ўсіх, то, пэўна, не такія смелыя будуць, не так будуць плясці языкамі.
+12_371.wav	калі туліцца ў хаце сваёй будзеш дрыжаць чаго добрага і зусім утапіць могуць	Калі туліцца ў хаце сваёй будзеш, дрыжаць чаго добрага, і зусім утапіць могуць.
+12_372.wav	хочаш не хоча асці трэба глушак перахрысціўся ў сцёк лаплены кажушок	Хочаш не хочаш, а ісці трэба. Глушак перахрысціўся, усцёг лаплены кажушок,
+12_373.wav	насунуў пабітую моллю старую шапку накрысе кажуха заўважыў закарэлыя белыя языкі картаплянай мешанінай для свіней але сціраць не стаў ні ў царкву ні ў госці збіраецца	насунуў пабітую моллю старую шапку. На крысе кажуха заўважыў закарэлыя белыя языкі картаплянай мешаніны для свіней, але сціраць не стаў: не ў царкву, не ў госці збіраецца.
+12_374.wav	дый то падумаць цяпер такія знакі ў пашане як дакумент што свой чалавек не гуляшчы	Ды і то падумаць: цяпер такія знакі ў пашане, як дакумент, што свой чалавек, не гуляшчы...
+12_375.wav	з картаплянымі языкамі на кажусе з троххой на каўняры на шапцы і патупаў пастарэчы з хаты	З картаплянымі языкамі на кажусе, з трухой на каўняры і на шапцы і патупаў па-старэчы з хаты.
+12_376.wav	так вымеркаваў выйсці каб не быць на сходзе не першым не апошнім прыпрэсе першы кінецца ўсім што баішся пасмялеюць а апошні прыпаўзеш каб позна не было	Так вымеркаваў выйсці, каб не быць на сходзе ні першым, ні апошнім. Прыпрэшся першы кінецца ўсім, што баішся, пасмялеюць апошні прыпаўзеш каб позна не было.
+12_377.wav	абнюхаюцца сваімі згаворацца народу яшчэ з двара адзначыў сабралася ўжо нямала трывога і непрыхільнасць варухнуліся ў душы	Абнюхаюцца са сваімі, згаворацца. Народу, яшчэ з двара адзначыў, сабралася ўжо нямала. Трывога і непрыхільнасць варухнуліся ў душы,
+12_378.wav	прымусілі сціснуцца нарыхтавацца да небяспекі збегліся навастрыліся клыкамі на чужое дабро толькі каманды чакаюць	прымусілі сціснуцца, нарыхтавацца да небяспекі. Збегліся! Навастрыліся клыкамі на чужое дабро! Толькі каманды чакаюць!..
+12_379.wav	многа тоўпілася куранёўцаў і ў сенцах праўда больш не гаспадароў нават не хлопцаў і дзяўчат дарослых	Многа тоўпілася куранёўцаў і ў сенцах праўда, больш не гаспадароў, нават не хлопцаў і дзяўчат дарослых,
+12_380.wav	якім сваё кубло віць недалёка а драбязы рознай смаркаты дзятвы спектакль знайшлі	якім сваё кубло віць недалёка, а драбязы рознай, смаркатай дзятвы. Шпіктакль знайшлі!
+12_381.wav	дручком бы поскуць каб не смярдзела у хату нашылася таксама нямала маладых але багата было і гаспадароў	Дручком бы, поскудзь! Кеб не смярдзела! У хату нашылася таксама нямала маладых, але багата было і гаспадароў.
+12_382.wav	каля прыпечка пракоп барадаты разважліва гаманіў з чарнушкам сарока уселася на палаце таўхала ў грудзі зайчыка які весела рагатаў	Каля прыпечка Пракоп барадаты разважліва гаманіў з Чарнушкам, Сарока ўселася на палаці, таўхала ў грудзі Зайчыка, які весела рагатаў.
+12_383.wav	прыпёрся вядомым андрэй руды прыляпіў сексама масталу к начальству глушак падумаў быў прабіцца да пракопа і чарножкі але яны былі лішне на віду і яму	Прыпёрся, вядома, Андрэй Руды, прыляпіўся к самаму сталу, к начальству. Глушак падумаў быў прабіцца да Пракоп�� і Чарнушкі, але яны былі лішне на віду, а яму,
+12_384.wav	можа і не да чаго было выпірацца на людскія вочы хто яго ведае як там яно пойдзе як там	можа, і ні да чаго было выпірацца на людскія вочы. Хто яго ведае, як там яно пойдзе, як там
+12_385.wav	будзе сядзець на віду мо а калі на тое то і так усе прыкмецілі ўжо што ён недзе небудзь а тут жа чуе ўсё і бачыць	будзе сядзець на віду. А калі на тое, то і так усе прыкмецілі ўжо, што ён не дзе-небудзь, а тут жа, чуе ўсё і бачыць.
+12_386.wav	так што можна і тут у куточку сагнуцца ды выглядаць от толькі блізка аказаліся коня і дзятлікаў васіль	Так што можна і тут, у куточку, сагнуцца ды выглядваць. От толькі блізка аказаліся Хоня і Дзятлікаў Васіль.
+12_387.wav	дзятлік як заўважыў яго яўхімавага бацьку позірк адвёў бок ад злосці вядома за тое што яўхім адбіў ганну	Дзятлік як заўважыў яго, Яўхімавага бацьку, позірк адвёў убок, ад злосці, вядома, за тое, што Яўхім адбіў Ганну.
+12_388.wav	бровы насупіў на вочы затаіў штосьці нядобрае ач ты маладое таксама з хванабэрыяй	Бровы насунуў на вочы, затаіў штосьці нядобрае. Бач ты, такое маладое, а таксамо з хванабэрыяй!
+12_389.wav	таксама гаспадар дзюба смаркаты але каб і не заўважыў на дзятліка гнуцца ў куце было не ў ахвот	Таксамо гаспадар, дзюба смаркатая! Але каб і не зважаў на Дзятліка, гнуцца ў куце было не ў ахвоту:
+12_390.wav	хоць бы хто асеў паблізу людскі каб сказаць слова адвясці душу хаваў трывогу пацеў у кажушку таміўся	хоць бы хто асеў поблізу людскі, каб сказаць слова, адвясці душу. Хаваў трывогу, пацеў у кажушку, таміўся,
+12_391.wav	здавалася бясконцым чаканнем і адзінотай ўсё гэта калі ўсунуўся ларывон і стаў як дуб узвышаючыся над усімі глушаку зрадавана памкнуўся аклікнуць яго	здавалася, бясконцым чаканнем і адзінотай. Калі ўсунуўся Ларывон і стаў, як дуб, узвышаючыся над усімі, Глушак узрадавана памкнуўся аклікнуць яго.
+12_392.wav	не пазваў з заларывонавай спіны раптам паказаўся з сянец міканорза меканорам паявіўся дубадзел	Не пазваў: з-за Ларывонавай спіны раптам паказаўся з сянец Міканор, за Міканорам паявіўся Дубадзел.
+12_393.wav	яны абышлі ларывоны праціснуліся паўз глушака сталі прабірацца к сталу глушак пачуў што трывога яго пацяжэла	Яны абышлі Ларывона, праціснуліся паўз Глушака, сталі прабірацца к сталу. Глушак пачуў, што трывога яго пацяжэла.
+12_394.wav	з адугадзелам праціснуліся к сталу яшчэ двое незнаёмых каморнікі мабыць падумаў стары разглядаючы то аднаго то другога	За Дубадзелам праціснуліся к сталу яшчэ двое, незнаёмых. Каморнікі, мабуць, падумаў стары, разглядаючы то аднаго, то другога,
+12_395.wav	як бы хацеў уведаць пра свой лёс адзін быў ужо немалады лысаваты у зацяганай паддзёўцы з выгляду нібы яе не зласлівы	як бы хацеў уведаць пра свой лёс. Адзін быў ужо немалады, лысаваты, у зацяганай паддзёўцы, з выгляду нібы і незласлівы.
+12_396.wav	але глушак які ўсяго ўсякага пабачыў і падрыхтаваўся да ўсяго падумаў перак��нанае ціхі то ён ціхі	Але Глушак, які ўсяго-ўсякага пабачыў і падрыхтаваўся да ўсяго, падумаў пераканана: Ціхі-то ён ціхі.
+12_397.wav	а толькі калі скамандуюць то ношу садзяць пэўна не паморшчыцца другі зусім не падобны да гэтага маладжавы далікатны твар	А толькі калі скамандуюць, то нож усадзіць, пэўне, і не паморшчыцца... Другі, зусім не падобны да гэтага, маладжавы, далікатны тварам,
+12_398.wav	трыма ўсё смела важна перад тым як сесці за стол стройны па вайсковаму прамы дзіўна пасміхваючыся	трымаўся смела, важна: перад тым як сесці за стол, стройны, па-вайсковаму прамы, дзіўна пасміхваючыся,
+12_399.wav	скінуў паважна фуражку зняў вайсковы шынель разгладзіў моцнаю рукою вайсковы шмундзір з вялікімі кішэнямі на грудзях	скінуў паважна фуражку, зняў вайсковы шынель, разгладзіў моцнаю рукой вайсковы ж мундзір з вялікімі кішэнямі на грудзях.
+12_400.wav	седзячы за сталом аднаго за адным пачаў аглядваць куранёўцаў спакойна павольна	Седзячы за сталом, аднаго за адным пачаў аглядваць куранёўцаў, спакойна, павольна
+12_401.wav	падступіў позіркам да глушака старому захацелася ўшыцца ў каўнер	падступіў позіркам да Глушака. Старому захацелася ўшыцца ў каўнер,
+12_402.wav	калі вочы вайсковага пайшлі мацаць яго позірк быў востры пранізлівы	калі вочы вайсковага пайшлі мацаць яго. Позірк быў востры, пранізлівы,
+12_403.wav	нібы прабіваўся ў сярэдзіну і такі ўпэўнены што рабілася нядобра уетага рука не здрыганецца	нібы прабіваўся ўсярэдзіну, і такі ўпэўнены, што рабілася нядобра. У етаго рука не здрыганецца.
+12_404.wav	я ты бацьку роднага ўтопіць калі трэба за савецкую ласць кетаму не падыходзь блізкую не прасіся на літасць	Еты і бацьку роднаго ўтопіць, калі трэба за савецкую ўласць! К етаму і не падыходзь блізко, не прасіся на літасць!
+12_405.wav	парсейны ўвесь да нітачкі зразу відно падумаў глушак калі вайсковы	Парцейны ўвесь, да нітачкі! Зразу відно! падумаў Глушак, калі вайсковы
+12_406.wav	пайшоў позіркам па другіх задумкамі закарцела глушаку дзіўнае адчуванне	пайшоў позіркам па другіх. За думкамі закарцела Глушаку дзіўнае адчуванне,
+12_407.wav	нібы сустракаў ужо недзе гэтага чалавека і ён колькі часу намагаўся прыпомніць дзе гэта было	нібы сустракаў ужо недзе гэтага чалавека, і ён колькі часу намагаўся прыпомніць, дзе гэта было.
+12_408.wav	але як ні стараўся успомніць не мог мабыць бачыў выпадкам мелькам	Але як ні стараўся, успомніць не мог: мабыць, бачыў выпадкам, мелькам.
+12_409.wav	на вуліцы ці на дарозе інакш хіба забыў такога глушак зноў паглядзеў на ласаватага	На вуліцы ці на дарозе інакш хіба б забыў такога? Глушак зноў паглядзеў на лысаватага:
+12_410.wav	а гэты можа і праўда ціхманы і добры пэўна можна было б асцярожна паспрабаваць падступіцца	а гэты, можа, і праўда ціхманы і добры. Пэўна, можна было б асцярожна паспрабаваць падступіцца.
+12_411.wav	відаць здалёк што не надта салодка жывецца і паддзёвачка ўнікае	Відаць здалёк, што не надта салодка жывецца: і паддзёвачка унь
+12_412.wav	і яны лішне шчокі аж уваліліся каб зрабіць акуратна мусіць не адмовіўся ад сцягенцы свінячага	якая, і яды не лішне шчокі аж уваліліся. Каб зрабіць акуратна, мусіць, не адмовіўся б ад сцягенца свінячага...
+12_413.wav	але цяпер і думаць не думай такога лысы і блізка не падпусцяць калі побач гэты партыйны да нітачкі	Але цяпер і думаць не думай такога лысы і блізка не падпусціць, калі побач гэты партыйны да нітачкі.
+12_414.wav	у глушака раптам з'явілася падазрэнне а можа партыйны гэты і не каморнік зусім	У Глушака раптам з'явілася падазрэнне: а можа, партыйны гэты і не каморнік зусім,
+12_415.wav	а які небудзь начальнік з гэтае ўможа прысунуўся вынюхаць што як	а які-небудзь начальнік. З ГПУ, можа, прысунуўся, вынюхаць, што і
+12_416.wav	харчыва прыяцель разважаючы мяркуючы стары уважліва слухаў што казаў дубадзел	як. Харчава прыяцель... Разважаючы, мяркуючы, стары ўважліва слухаў, што казаў Дубадзел.
+12_417.wav	але хоць глушак і не прапускаў ні слова багата чаго як і многія другія на сходзе ён не разумеў лічыў не вартым увагі	Але, хоць Глушак і не прапускаў ні слова, багата чаго, як і многія другія на сходзе, ён не разумеў ці лічыў нявартым увагі.
+12_418.wav	крывароты доўга і нудна нешта гаварыў не пра справу пра палітыку толькі калі дубадзел перайшоў да землеўпарадкавання стары насцярожыўся	Крывароты доўга і нудна нешта гаварыў не пра справу, а пра палітыку. Толькі калі Дубадзел перайшоў да землеўпарадкавання, стары насцярожыўся.
+12_419.wav	дубадзел аднак зноў доўга плёў пра тое для чаго трэба было перадзельваць зямлю якая важная гэта задача землеўпарадкавання	Дубадзел, аднак, зноў доўга плёў пра тое, для чаго трэба перадзельваць зямлю і якая гэта важная задума землеўпарадкаванне
+12_420.wav	таміў палохаў глушака туманам няпэўнасці чым больш пулёў ён тым больш прападала ў глушака кволая надзея на тое што можа абміне	таміў, палохаў Глушака туманам няпэўнасці. Чым больш плёў ён, тым больш прападала ў Глушака кволая надзея на тое, што, можа, абміне,
+12_421.wav	абыдзе яго гэтай бядою стала прыкра млосна ўсярэдзіне калі дубадзел абвясціў	абыдзе яго гэтай бядою. Стала прыкра-млосна ўсярэдзіне, калі Дубадзел абвясціў:
+12_422.wav	у нас таксама камісіі якая была выбрана па ўсім законам на агульным сходзе вёскі курані	У нас таксамо камісія, якая була выбрана па ўсім законам на агульным сходзе вёскі Курані,
+12_423.wav	знайшла розныя факты а іменна няправільную запіс зямлі з сельсавету што прывяло ў сваю чаргу да няправільнай аплаты на логу з боку етых укрывацеляў	знайшла розныя факты. А іменна няправільную запісь зямлі сельсавету, што прывяло ў сваю чаргу да няправільнай аплаты налогу з боку етых укрывацеляў...
+12_424.wav	а хто ж такія я ты ўкрывацелі не ўтрываў андрэй руды можна і назваць	А хто такія етыя ўкрывацелі? не ўтрываў Андрэй Руды. Можна і назваць,
+12_425.wav	хоць выбраны с��аршыня ятай камісіі вашай вёскі дзяцел меканор у сваім рапарце пасля мяне ўсё даложыць ету такія асобы як чарняк пракоп	хоць выбраны старшыня етай камісіі вашай вёскі Дзяцел Міканор у сваім рапарце пасля мяне ўсё даложыць сам. Ето такія асобы, як Чарняк Пракоп,
+12_426.wav	дзяцел з метро ён мусіць выказаў бы ўсіх але ляснік міць я пачуўшы сваё прозвішча	Дзяцел Змітро... Ён, мусіць, выказаў бы ўсіх, але ляснік Міця, пачуўшы сваё прозвішча,
+12_427.wav	абарваў яго заявіў на ўвесь голас гэта ўсёерунда дубадзела абурыўся што йрунда	абарваў яго, заявіў на ўвесь голас: Ето ўсё ер-рунда! Дубадзел абурыўся: Што ерунда?!
+12_428.wav	усё з п'янай непахіснасцю растлумачыў міце у хаце хаце засмяяліся зарагаталі	Усё! з п'янай непахіснасцю растлумачыў Міця. У хаце засмяяліся, зарагаталі.
+12_429.wav	няправільна запісана адгукнуўся не вельмі ўпэўнена больш відаць для прыліку пракоп	Няправільно запісано! адгукнуўся не вельмі ўпэўнена, больш, відаць, для прыліку, Пракоп.
+12_430.wav	вы дзядзьку памаўчалі б ні ўтрываў ускочыў міканор гатовы рынуцца абараняць свой гонар	Вы, дзядзько, памаўчалі б! не ўтрываў, ускочыў Міканор, гатовы рынуцца абараняць свой гонар.
+12_431.wav	дубадзел даў яму знак сесці от тут грамадзянін вашай вёскі курані дзяцел з метро загаварыў ён зноў паважна тым жа тонам кіраўніка і прамоўцы заяўляе	Дубадзел даў яму знак сесці. От тут грамадзянін вашай вёскі Курані Дзяцел Змітро, загаварыў ён зноў паважна, тым жа тонам кіраўніка і прамоўцы, заяўляе...
+12_432.wav	заяўляў і заяўляць буду герда у хаце зноў засмяяліся дубадзел пачырванеў	Заяўляў і заяўляць буду ерунда! У хаце зноў засмяяліся. Дубадзел пачырванеў:
+12_433.wav	грамадзянін дзяцел з метро вам слова не давалі прашу не перабіваць	Грамадзянін Дзяцел Змітро, вам слова не давалі. Прашу не перабіваць!
+12_434.wav	тым больш што сваімі выкрыкамі вы некультурна замахваецеся не толькі на сельсавет але і на выбраны ўсім народам нашага сяла орган камісію	Тым больш што сваімі выкрыкамі вы некультурно замахваецеся не толькі на сельсавет, але і на выбраны ўсім народам вашага сяла орган камісію!..
+12_435.wav	пляваў я на тваю камісію міце рваўся к сталу але яго стрымлівалі ён кіпеў камісія таксама мне ўказ начальства	Пляваў я на тваю камісію! Міця рваўся к сталу, але яго стрымлівалі. Ён кіпеў: Камісія! Таксамо мне указ! Начальство!..
+12_436.wav	я ў лесе сам начальства над усімі ёлкамі і палкамі і сею дзе хачу і нясуйся	Я ў лесе сам начальство! Над усімі елкамі і палкамі! І сею дзе хачу! І не суйся!
+12_437.wav	добра злавесна сказаў дубадзел мы табе пакажам куды можна і куды няможна сунуцца выбранай камісіяй сельсавету які ёсць поўная ўлада на месцы	Д-добра! злавесна сказаў Дубадзел. Мы табе пакажам, куды можно і куды няможно сунуцца выбранай камісіі і сельсавету, які ёсць поўная ўлада на месцы!..
+12_438.wav	пакажы міця не слухаў гаворы ў бліжніх душыла крыўда усялякая	Пакажы! Міця не слухаў ��гавораў бліжніх. Душыла крыўда. Усякае
+12_439.wav	лезе ў начальства а таго не петры што ў мяне свой закон свая ўласць усё сваё ў цябе правільна падчапіў з рогатам хоне	лезе ў начальство! А таго не дапетрыць, што ў мяне свой закон, свая ўлась! Усё сваё ў цябе! Правільно! падчапіў з рогатам Хоня.
+12_440.wav	смех і вясёлы гоман што ўсё мацнелі ў хаце падагравалі міццю невядома як закончылася б гэтая перапалка калі б за сталом не падняўся незнаёмы ў вайсковым кіцелі	Смех і вясёлы гоман, што ўсё мацнелі ў хаце, падагравалі Міцю. Невядома, як закончылася б гэтая перапалка, калі б за сталом не падняўся незнаёмы ў вайсковым кіцелі.
+12_441.wav	спакойна цвёрда загадаў прашу вывезці п'янага міцю акружылі узялі пад рукі пад вясёлыя смешкі коні сілком вывелі з хаты	Спакойна, цвёрда загадаў: Прашу вывесці п'янага! Міцю акружылі, узялі пад рукі, пад вясёлыя смешкі Хоні сілком вывелі з хаты.
+12_442.wav	пачакаўшы пакуль няўці гоман чалавек абцягнуў кіцель ужо дзіўна лагодным голасам абвясціў	Пачакаўшы, пакуль не ўціх гоман, чалавек абцягнуў кіцель, ужо дзіўна лагодным голасам абвясціў:
+12_443.wav	калі ёсць якія небудзь прэтэнзіі да камісіі па землеўпарадкаванні і калі такія прэтэнзіі могуць з'явіцца заўтра	Калі ёсць якія-небудзь прэтэнзіі да камісіі па землеўпарадкаванню і калі такія прэтэнзіі могуць з'явіцца заўтра,
+12_444.wav	як бы выдзеліў апошнія словы незнаёмы прашу заявіць іх або камісіі або мне асабіста	як бы выдзеліў апошнія словы незнаёмы, прашу заявіць іх або камісіі, або мне асабіста.
+12_445.wav	а хто ты такі крыкнула яму сарока чалавек з усмешачкай глянуў на дубадзела	А хто ты такі? крыкнула яму Сарока. Чалавек з усмешачкай глянуў на Дубадзела:
+12_446.wav	ваша віна што не здагадаліся пазнаёміць у час дубадзел не так назваў як папракнуў сароку за невуцтва	ваша віна, што не здагадаліся пазнаёміць у час. Дубадзел не так назваў, як папракнуў Сароку за невуцтва:
+12_447.wav	таварыш зубрыч гету спецыяльны ўпаўнаважаны з воласці зубрыч кіўком галавы і пацвердзіў гэта зноў загаварыў да ўсіх	Таварыш Зубрыч ето! Спіцыяльны ўпаўнаважаны з воласці!.. Зубрыч кіўком галавы пацвердзіў гэта, зноў загаварыў да ўсіх:
+12_448.wav	такім чынам таварышы са ўсімі скаргамі якія ўзнікнуць прашу звяртацца да мяне мы іх не адкладваючы тут жа на месцы разам з вамі праверым і вырашым як быць далей	Такім чынам, таварышы, са ўсімі скаргамі, якія ўзнікнуць, прашу звяртацца да мяне. Мы іх не адкладваючы тут жа на месцы разам з вамі праверым і вырашым, як быць далей.
+12_449.wav	зубрыч лагодна ўсміхнуўся гэтая ўсмешка старога глушака не толькі не супакойвала але насцярожвала	Зубрыч лагодна ўсміхнуўся. Гэтая ўсмешка Зубрыча старога Глушака не толькі не супакойвала, але насцярожвала:
+12_450.wav	нават калі смяяўся ўпаўнаважанай з воласці чуў стары што гэты чалавек заўсёды сабе наўме	нават калі смяяўся ўпаўнаважаны з воласці, чуў стары, што гэты чалавек заўсёды сабе наўме.
+12_451.wav	смяецца ўсмешка як бы не яго падумаў глушак чужая нібы	Смяецца, а ўсмешка як бы не яго, падумаў Глушак. Чужая нібы.
+12_452.wav	другім жа зубрыч было відаць прыйшоўся даспадобы у хаце пасля яго слоў стала	Другім жа Зубрыч, было відаць, прыйшоўся даспадобы. У хаце пасля яго слоў стаяў
+12_453.wav	гулка правільна па справядліваму трэба разабрацца разам з людзьмі	гул ухвалы: правільна, па-справядліваму трэба разабрацца, разам з людзьмі.
+12_454.wav	упэўненая строгасць зубрыча даміці і абыходлівасць з людзьмі выкліканы пашану да яго і давер'е	Упэўненая строгасць Зубрыча да Міці і абыходлівасць з людзьмі выклікалі пашану да яго і давер'е.
+12_455.wav	зубрэч раптам стаў жывой надзеяй куранёўцаў ён адчуў гэта лёгка непрыкметна узяў кіраўніцтва сходам у свае рукі	Зубрыч раптам стаў жывой надзеяй куранёўцаў. Ён адчуў гэта, лёгка, непрыкметна ўзяў кіраўніцтва сходам у свае рукі,
+12_456.wav	аб'явіў што слова мае старшыня камісіі па землеўпарадкаванні дзяцел міканор міканор выйшаў з за стала і дубадзелу так і не дагаварыўшы хочаш не хочаш давялося сесці	аб'явіў, што слова мае старшыня камісіі па землеўпарадкаванню Дзяцел Міканор. Міканор выйшаў з-за стала, і Дубадзелу, так і не дагаварыўшы, хочаш не хочаш, давялося сесці.
+12_457.wav	дык от тут дзядзькаў пракоп адразу рынуўся ў наступ меканор сказаў што камісія няправільна памерла	Дак от, тут дзядзько Пракоп, адразу рынуўся ў наступ Міканор, сказаў, што камісія няправільно памерала...
+12_458.wav	не я адзін міце ён болей гаварыў прагу апраўдваючыся пракоп міце той п'яны і выйшаў з хаты	Не я адзін. Міця унь болей гаварыў... прагуў, апраўдваючыся, Пракоп. Міця той п'яны і выйшаў з хаты.
+12_459.wav	ну дык што калі выйшаў а тое што пра п'янага ды яшчэ якое яшчэ і няма тут няма чаго і казаць	Ну дак што, калі выйшаў? А тое, што пра п'янаго, ды якого шчэ няма тут, няма чаго і казаць!
+12_460.wav	дык калі ён пракоп выйдзе і пра яго не будзе гаворкі уварвалася ў спрэчку сарока	Дак калі ён, Пракоп, выйдзе і пра яго не будзе гаворкі? уварвалася ў спрэчку Сарока.
+12_461.wav	агі праўда ухапіўся за падтрымку пракоп ён было відаць хацеў толькі адступіць з годнасцю ухіліцца ад удару але міканоры гэта распаліла яшчэ больш	Аге, праўда! ухапіўся за падтрымку Пракоп. Ён, было відаць, хацеў толькі адступіць з годнасцю, ухіліцца ад удару. Але Міканора гэта распаліла яшчэ больш.
+12_462.wav	вы не круціцеся дзядзьку чаго ты ўсе на мяне раптам загарэўся пракопшы яго налілася крывёю	Вы не круціце, дзядзько! Чаго ты ўссеў на мяне! раптам загарэўся Пракоп. Шыя яго налілася
+12_463.wav	ну і праўда прычапіўся зноў падтрымала пракопа сарока глушак думкаю быў на баку пракопа але астрываў не заступіўся за яго	крывёю. І праўда, прычапіўся! зноў падтрымала Пракопа Сарока. Глушак думкаю быў на баку Пракопа, але стрываў, не заступіўся за яго:
+12_464.wav	кінеш слова насуперак гэтай васпаватай заразі толькі бяды лішне н��клічаш а тут і без таго немаведама што будзе як самому адбіцца прыйдзецца	кінеш слова насуперак гэтай васпаватай заразе, толькі бяды лішне наклічаш! А тут і без таго невядома, што будзе і як самому адбівацца прыйдзецца.
+12_465.wav	але ж зараз от жа зараз скажы ты падумаў пра міканора і такое нахабнае	Але ж зараза! От жа зараза, скажы ты! падумаў пра Міканора. І такое нахабнае!
+12_466.wav	прамаслака нават і не думае бы той яму і нішто няўжышыя паскі не ўзяло што ён можа паявіцца	Пра Маслака нават і не думае, бы той яму нішто! Няўжэ і апаскі не ўзяло, што ён можа паявіцца?
+12_467.wav	глушак пры гэтай думцы пачуў сябе кволым бездапаможным я на вас не ўсеў не адпускаў пракопамі канор	Глушак пры гэтай думцы пачуў сябе кволым, бездапаможным... Я на вас не ўссеў! не адпускаў Пракопа Міканор.
+12_468.wav	а толькі я не люблю няпраўды не люблю калі абмануюць ды яшчэ другія патом вінавацяцца	А толькі я не люблю няпраўды! Не люблю, калі абмануюць, ды шчэ другіх патом вінавацяць! А
+12_469.wav	а ён не вінаваціць нікога ні чорта нікога заступілася сарока не вінавачу	ён і не вінаваціць нікога ні чорта, ні Бога! заступілася Сарока. Не вінавачу...
+12_470.wav	дык не кажыце што няправільна памерылі вы паўтары дзесяціны не ўпісалі а што яму самому пісаць трэба было абазваўся ларывон	Дак не кажыце, што няправільно памералі. Вы паўтары дзесяціны не ўпісалі! А што яму самому ўпісаць трэба було? абазваўся Ларывон,
+12_471.wav	і глуша кіўнуў у знак згоды тут у спрэчку ўлез коня падкалоў папрасіць трэ было каго хто граматны	і Глушак кіўнуў у знак згоды. Тут у спрэчку ўлез Хоня, падкалоў: Папрасіць трэ було каго хто граматны!
+12_472.wav	міканор пабег позіркам па хаце некага шукаючы а тут яшчэ адзін забыўся памерыць сваю зямлю	Міканор пабег позіркам па хаце, некага шукаючы. От тут шчэ адзін забуўся памераць сваю зямлю.
+12_473.wav	ад адных гэтых слоў глушак уведаў пра яго зараз гаварыць будзе недамераў без чатырох сажняў тры дзесяціны	Ад адных гэтых слоў Глушак уведаў: пра яго зараз гаварыць будзе. Не дамераў без чатырох сажняў тры дзесяціны!
+12_474.wav	і хто ето вылесандры руды я то глушак халімон	Хто ето? вылез Андрэй Руды. Ето Глушак Халімон.
+12_475.wav	твар плечы рукі глушака наліліся нечым важкім як гарачая гліна	Твар, плечы, рукі Глушака наліліся нечым важкім, як гарачая гліна,
+12_476.wav	але ён перамог злосць сказаў спакойна ну дык дзякуй заеду што перамераў	але ён перамог злосць, сказаў спакойна: Ну, дак дзякуй за ето. Што перамераў.
+12_477.wav	няма за што ўкалоў міканор ну пастараўся ж пахадзіў усюды бо я сам можа век бы не сабраўся перамераць	Няма за што, укалоў Міканор. Ну, пастараўся ж, пахадзіў усюды. Бо я сам, можа, век бы не сабраўся памераць!
+12_478.wav	вы сям'ю палічыць не сабраліся лішняга пісалі і заета дзякуй што памог	Вы і сям'ю палічыць не сабраліся, лішняга ўпісалі. І за ето дзякуй, што памог.
+12_479.wav	глушак захіліў полы кажуха і зноў нагнаў на твар санлівасць не зразумець было ці то слухае чалавек ці дрэмле	Глушак захінуў полы кажуха і зноў нагнаў на твар санлівасць: не зразумець было, ці то слухае чалавек, ці дрэмле.
+12_480.wav	але ўсярэдзіне ў яго ўсё кіпела перамераў падлічыў няма каго што перамераў цябе па спіне дубінаю ды падлічыў твае рабрыны трасца шалудзівыя	Але ўсярэдзіне ў яго ўсё кіпела: Перамераў! Падлічыў! Няма каго, штоб перамераў цябе па спіне дубінаю! Ды падлічыў твае рабрыны, трасца шалудзівая!
+12_481.wav	ён ад злосці аж не мог слухаць голасу міканора але не слухаць нельга было самае важнае цвяроза мяркуючы было яшчэ наперадзе наколькі ж пастановіць абрэзаць яго	Ён ад злосці аж не мог слухаць голасу Міканора, але і не слухаць нельга было. Самае важнае, цвяроза мяркуючы, было яшчэ наперадзе: на колькі ж пастановяць абрэзаць яго?
+12_482.wav	тое што гэты васпаваты выскачка тыцнуў яго ў гразь яшчэ паўбяды сорам не дым гразь можна і выцерціць твару	Тое, што гэты васпаваты выскачка тыцнуў яго ў гразь, яшчэ паўбяды: сорам не дым, гразь можна і выцерці з твару.
+12_483.wav	прыйдзеш нарэшце такі момант што і самога прыблуду гэтага тыцнуць уграз можна будзе ды так што ён не абатрэцца не абмыецца	Прыйдзе нарэшце такі момант, што і самога прыблуду гэтага тыцнуць у гразь можна будзе, ды так, што ён не абатрэцца, не абмыецца!
+12_484.wav	а зямля гэта зямля не дым не сорам рэжучы яе ўсё роўна што рэжуць сэрца	А зямля гэта зямля, не дым, не сорам рэжучы яе, усё роўна што рэжуць сэрца...
+12_485.wav	дык от кеп не было такога вярэдзілі глушакамі каноравы словы такога што ў аднаго поля навяр сто ў другога як баба сядзе дык спадніца ўсёй закрые	Дак от, кеб не було такого, вярэдзілі Глушака Міканоравы словы, такого, што ў аднаго поле на вярсту, а ў другога як баба сядзе, дак спадніцай усё і закрые,
+12_486.wav	трэба камуні каму падбавіць зямлі і ад каго ні каго не сакрэт канешне адрэзаць каб не было аднаго густа ад другога пуста	трэба каму-нікаму падбавіць зямлі. А ад каго-нікаго, не сакрэт, канешне, адрэзаць. Кеб не було ў аднаго густо, а ў другога пусто.
+12_487.wav	гэтыя словы міканора адгукнуліся ў хаце задаволеным гоманам рады чужога дабра ўварваць плоймагуляшча я	Гэтыя словы Міканора адгукнуліся ў хаце задаволеным гоманам. Рады чужога дабра ўварваць, плойма гуляшчая!
+12_488.wav	дзед толькі навучыўся хітрасці дамецікаў прыблуда пачаў гаворку пра перадзел не з таго каго трэба абрэзаць землі а з таго каму і колькі падбавіць трэба	Дзе толькі навучыўся хітрасці Дамецікаў прыблуда: пачаў гаворку пра перадзел не з таго, у каго трэба абрэзаць зямлі, а з таго, каму і колькі падбавіць трэба.
+12_489.wav	усё роўна як бы прывабліваў зваў да сябе і гэта яму было відаць удалося	Усё роўна як бы прывабліваў, зваў да сябе. І гэта яму, было відаць, удалося:
+12_490.wav	хоць і з асцярогай не выскокваючы вельмі людзі слухалі яго з ухвалай глушак мімаволі адзначыў што больш за паўдзесяціны адрэзалі зай��ыку	хоць і з асцярогай, не выскокваючы вельмі, людзі слухалі яго з ухвалай. Глушак мімаволі адзначыў, што больш за паўдзесяціны адрэзалі Зайчыку,
+12_491.wav	амаль столькі ж дзятлікаваму васілю у гэтага смаркача калі пачуў колькі прыбавілася аж вочы загарэліся	амаль столькі ж Дзятлікаваму Васілю. У гэтага смаркача, калі пачуў, колькі прыбавяць, аж вочы загарэліся.
+12_492.wav	як бы ўжо браў у зямлю глядзеў ці добрае ці не замала аж жа прагавітая дзюба	Як бы ўжо браў зямлю, глядзеў, ці добрая, ці не замала! От жа прагавітая дзюба!
+12_493.wav	і зайчык хоць бы слова падманілі абяцанка ён і гатоў перабег	І Зайчык хоць бы слова! Падманілі абяцанкай, ён і гатоў, перабег!
+12_494.wav	але думкі гэтыя прайшлі амаль без знаку перад тым вялікім і панурым што грозна страшна набліжалася колькі абрэжуць	Але думкі гэтыя прайшлі амаль без знаку перад тым вялікім і панурым, што грозна, страшна наблізілася: колькі ж абрэжуць?!
+12_495.wav	ету зямлю нам ніхто з неба не з кіне гаварыў міканор ні бог ні цар і ні герой як гаворыцца ў нашай песні інтэрнацыянал	Ету зямлю нам ніхто з неба не скіне! гаварыў Міканор. Ні Бог, ні цар і ні гірой, як гаворыцца ў нашай песні Інтэрнацыянал.
+12_496.wav	цара не сакрэт даўно ўжо няма і косткі пагнілі як ужо даказана бога і не было ніколі а герой цяпер гета народ	Цара, не сакрэт, даўно ўжэ няма, і косткі пагнілі. Як ужэ даказано, Бога і не було ніколі. А гірой цяпер ето народ.
+12_497.wav	народ і ўстанаўлюе цяпер парадак народ і дзеліць зямлю так кеп было справядліва	Народ і ўстанаўлюе цяпер парадак. Народ і дзеліць зямлю так, кеб було справядліво...
+12_498.wav	дык куды мы павінны абрэзаць зямлю тых у каго лішне глушак аж зубы сцяў ад гэтых слоў у каго лішне	Дак от і мы павінны абрэзаць зямлю ў тых, у каго лішне! Глушак аж зубы сцяў ад гэтых слоў. У каго лішне!
+12_499.wav	ледзь утрываў каб не закрычаць чуў ведаў што ўсё адно ніхто не падтрымае	Ледзь утрываў, каб не закрычаць: чуў, ведаў, што ўсё адно ніхто не падтрымае.
+12_500.wav	лішне кеп табе заета лішні ўвесь век на тым свеце гарэць	Лішне! Кеб табе за ето лішняе ўвесь век на тым свеце гарэць!
+12_501.wav	да от ад такіх людзей мы павінны адрэзаць голас міканоры як бы пацвярдзеў рашучы непахісна абвясціў	Дак от, ад такіх людзей мы павінны адрэзаць. Голас Міканора як бы пацвярдзеў. Рашуча, непахісна абвясціў:
+12_502.wav	ад глушака лімона пяць дзесяцін ох ты распарадзіўся першым адгукнуўся еўхім які стаяў недзе ў сенцах	Ад Глушака Халімона пяць дзесяцін!.. Ого, распарадзіўся! першы адгукнуўся Яўхім, які стаяў недзе ў сенцах.
+12_503.wav	старога глушака душыў гнеў ледзь адолеў за духу раз'ятрана выціснуў	Старога Глушака душыў гнеў. Ледзь адолеў задуху, раз'ятрана выціснуў: Ты
+12_504.wav	ты даваў мне іх я тыя пяць дзесяцін што распараджаешся	д-даваў мне іх, ет-тыя п-пяць дзесяцін?! Што распараджаешся!
+12_505.wav	але то рашэнне камісіі камісія твая дала нам я то зямлю крыкнуў яўхім	Ето рашэнне каміс��і. Камісія твая дала нам ету зямлю? крыкнуў Яўхім.
+12_506.wav	савецкая ўлада дала заявіў супрэч глушак ашалелы хацеў мацюкнуцца	Савецкая ўлада дала! заявіў Зубрыч. Глушак, ашалелы, хацеў мацюкнуцца,
+12_507.wav	але ў час стрымаўся я ўхім выбраўся з сенсаў праціснуўся на сярэдзіну хаты гатовы здавалася рынуцца к сталу ў бой	але ў час стрымаўся. Яўхім выбраўся з сенцаў, праціснуўся на сярэдзіну хаты гатоў быў, здавалася, рынуцца к сталу ў бой.
+12_508.wav	савецкая ўлада дала загаварыў закрычаў ён дык яна дала яе тую зямлю не на тое што вы яе адбіралі	Савецкая ўласць дала, загаварыў, закрычаў ён, дак яна дала яе, ету зямлю, не на тое, штоб вы яе адбіралі!
+12_509.wav	а мы не адбіраем мы абразаем лішнія а ты пытаўся ў мяне лішняя яна ці не	А мы і не адбіраем! Мы абразаем лішняе! А ты пытаўся ў мяне, лішняя яна ці не?
+12_510.wav	трасучыся прасіпеў міканору стары а мы так знаем і як жа я тады дазнаўся	трасучыся, прасіпеў Міканору стары. Мы і так знаем. Як жа ето ты дазнаўся?
+12_511.wav	з савецкага закону вельмі ты знаеш гэтыя законы грамацей стаяў пырскаў слінаю стары	З савецкага закону. Вельмі ты знаеш етыя законы, грамацей! стаяў, пырскаў слінаю стары.
+12_512.wav	нічога прамовіў упэўнена і разам з гразьбою яўхім на вас таксама ўправа е	Нічого! прамовіў упэўнена і разам з гразьбою Яўхім. На вас таксама ўправа е!
+12_513.wav	дужы шыракаплечы ў кепцы хвацка ссунутай на вуха ён павярнуўся спінаю да стала і цвёрда рашуча тоючы нейкую пагрозную упэўненасць	Дужы, шыракаплечы, у кепцы, хвацка ссунутай на вуха, ён павярнуўся спінаю да стала і цвёрда, рашуча, тоячы нейкую пагрозную ўпэўненасць,
+12_514.wav	рушыў зноў к сенцам стары глушак захінуў кажух і чуючы што ўсярэдзіне ў яго ўсё дрыжыць ад гневу і лютасці сеў	рушыў зноў к сенцам. Стары Глушак захінуў кажух і, чуючы, што ўсярэдзіне ўсё яшчэ дрыжыць ад гневу і лютасці, сеў.
+12_515.wav	заўважыў як ціха стала ў хаце калі і трэба было ціснуцца прэць тут у гэтай духаце то хоць бы для гэтага моманту ўсе няхай бачаць што ён так сябе не папусціць не дасць за нішто абабраць сябе	Заўважыў, як ціха стала ў хаце. Калі і трэба было ціснуцца, прэць тут у гэтай духаце, то хоць бы для гэтага моманту. Усе няхай бачаць, што ён так сабе не папусціцца, не дасць занішто абабраць сябе!
+12_516.wav	яўхім маладзец так удала выйшаў і праўправу ў час сказаў унік застылі многія ўсё ткі баяцца	Яўхім маладзец: так удало выйшаў! І пра ўправу ў час сказаў! Унь як, астылі многія усё-такі баяцца!
+12_517.wav	у глушака зноў ажыла надзея можа быць нясмелецца браць адмовіцца сарвецца ўсё можа	У Глушака зноў ажыла надзея. Можа буць, не асмеляцца браць, адмовяцца... Сарвецца ўсё, можа?..
+12_518.wav	міканор сабраўся гаварыць зноў але яго апярэдзіў зайчык я тут няяснасць адна	Міканор сабраўся гаварыць зноў, але яго апярэдзіў Зайчык: Е тут няяснасць адна!
+12_519.wav	якая няяснасць а такая ты міканорка мабыць прасветліш яе як старшыня	Якая няяснасць? А такая. Ты, Міканорко, мабуць, прасветліш яе. Як старшыня.
+12_520.wav	зямлёй гэтай за адномі канорка коней не прырэжуць дурэслівае пытанне гэта абазвалася смешкамі асабліва сярод моладзі але зайчык штукар быў	З зямлёю етай, заадно, Міканорко, коней не прырэжуць? Дураслівае пытанне гэта абазвалася смешкамі, асабліва сярод моладзі, дзе Зайчык-штукар быў у
+12_521.wav	неўбы якой пашане смяяліся не толькі таму што ён ужо сказаў але загадзя і таму што яшчэ выкіне ведалі што зайчык вымудрыў нешта	не абы-якой пашане. Смяяліся не толькі таму, што ён ужо сказаў, але загадзя і таму, што яшчэ выкіне: ведалі, што Зайчык вымудрыў нешта!
+12_522.wav	міканор захоплены спрэчкай з глушакамі не адразу зразумеў дзіўнае пытанне і смяшок	Міканор, захоплены спрэчкай з Глушакамі, не адразу зразумеў дзіўнае пытанне і смяшок.
+12_523.wav	пра што я тавы дзядзьку а от пытаюся коней тым каторым прыразаюць зямлю не прырэжуць за адно	Пра што ето вы, дзядзько? А от пытаюся: коней тым, каторым прыразаюць землю, не прырэжуць заадно? Пад
+12_524.wav	падсмешкі зайчык растлумачыў ну каму маўляў каня каму паў каня каму чвэртку каму хвост каму грыву	смешкі Зайчык растлумачыў: Каму, маўляў, каня. Каму паўканя. Каму чвэртку. Каму хвост, а каму грыву... Дзяцел,
+12_525.wav	дзяцел тут табе невячоркі строга аб'явіў яму да бадзел так я і сам бачыў што невячоркі	тут табе не вячоркі! строга аб'явіў яму Дубадзел. Дак я і сам бачу, што не вячоркі.
+12_526.wav	бачыш дык няма чаго крыўляцца сур'ёзнае дзела разбірае мне то табе не камедзе а хто кажа што кумедзі	Бачыш, дык няма чаго крыўляцца. Сур'ёзнае дзело разбіраем. Ето табе не камедзія! А хто кажа, што кумедзія!
+12_527.wav	кумедзе і тут уся гаворка пра зямлю пра перадзел зайчык не даў дубадзелу перапыніць сябе	Кумедзія ето от уся гаворка пра землю, пра перадзел. Зайчык не даў Дубадзелу перапыніць сябе:
+12_528.wav	што мне тая зямля як я каня не маючы ўсё адно рабіць яе не магу глушак асцярожна але задаволена кіўну	Што мне тая зямля, як я, каня не маючы, усё адно абрабіць яе не магу!.. Глушак асцярожна, але задаволена кіўнуў.
+12_529.wav	стрымаў свае слова зайчык заступіўся і таксама ў пару ён падумаў што трэба будзе неяк аддзячыць за гэта каб падахвоціць на другі раз	Стрымаў сваё слова Зайчык, заступіўся! І таксамо у пару! Ён падумаў, што трэба будзе неяк аддзячыць за гэта, каб падахвоціць на другі раз.
+12_530.wav	тут жа праўда адзначыў сабе ў тым як сказаў зайчык чулася не так жаданне памагчы яму як боль за сваю няўдачу	Тут жа, праўда, адзначыў сабе: у тым, як казаў Зайчык, чулася не так жаданне памагчы яму, як боль за сваю няўдачу.
+12_531.wav	але глушак гатовы быў дараваць гэта усё ткі памог чым я засяваць яе буду я ў вашу зямлю	Але Глушак гатоў быў дараваць гэта. Усё-такі памог... Чым я засяваць яе буду, ету вашу землю,
+12_532.wav	калі дзеці ад вясны з дубовай кары пухнуць светлыя зайчыкавы вочы па чарзе прабеглі па меканору дубадзелу зубрычу	калі дзеці ад вясны з дубовай кары пухнуць? светлыя Зайчыкавы вочы па чарзе прабеглі па Міканору, Дубадзелу, Зубрычу.
+12_533.wav	дык як няпухлі яны зямлі трэба следваць ільно павучальна адгукнуў сяндры і руды	Дак кеб не пухлі яны, зямлі трэба, следавацельно, павучальна адгукнуўся Андрэй
+12_534.wav	е то мне напамінае байку пра таго дурня што купіў залатую як у пана міску	Руды. Ето мне напамінае байку пра таго дурня, што купіў залатую як у пана міску.
+12_535.wav	сеў каля яе і думаў што яна сама карміць будзе яна зямля як карова дасі ёй накорміш дык і яна табе дасць	Сеў каля яе і думаў, што яна сама карміць будзе! Яна, зямля, як карова дасі ёй, накорміш, дак і яна табе дасць!
+12_536.wav	а што мне зямля етая калі з яе нічога у хаце згодна загаманілі глушак падумаў	А што мне зямля етая, калі з яе нічога! У хаце згодна загаманілі. Глушак падумаў:
+12_537.wav	рады былі б каб да зямелькі дышчэй коней да далей насення пажадаў зларадна трасцы вам а не коней	Рады булі б, кеб да зямелькі ды шчэ й коней дадалі і насення! Пажадаў зларадна: Трасцы вам, а не коней!
+12_538.wav	падавіцеся вы гэтай зямлёю палыном да лебядою абсяваючыся радасці аднак не было	Падавіцеся вы етай зямлёю, палыном ды лебядою абсяваючы! Радасці, аднак, не было:
+12_539.wav	увайшоў у душу неспакой каб барані бог хэўру гэтую ненажэрную на коней на насенне яго не напусцілі	увайшоў у душу неспакой каб, барані Бог, хэўру гэтую ненажэрную на коней і на насенне яго не напусцілі!
+12_540.wav	у трывозе зірнуў на зайчык інакш з падазрэннем памочнік называецца адной рукой здаецца выцягвае	У трывозе зірнуў на Зайчыка інакш, з падазрэннем: памочнік, называецца, адной рукой, здаецца, выцягвае,
+12_541.wav	а другой як быў тапіць гатоў дзядзьку правільна кажа згадзіўся з зайчыкам меканор	а другой як бы ўтапіць гатоў! Дзядзько правільно кажа, згадзіўся з Зайчыкам Міканор.
+12_542.wav	набыўшы зямлі не сакрэт з бяды не выкруціся дык от жа я і казаў што кепадолець ліхое ятыя згуртоўвацца трэба разам усёй грамадою ваяваць таварыству арганізаваць на ўсё сяло насенне якое у каго яе разам сабраць сабраць грошы за ўсіх і разам коней купіць	Набыўшы зямлі, не сакрэт, з бяды не выкруцішся. Дак от жа я і казаў, што, кеб адолець ліхо етае, згуртоўвацца трэба, разам, усёй грамадою ваяваць. Таварыство арганізаваць на ўсё сяло, насенне, якое ў каго е, разам сабраць! Сабраць грошы са ўсіх і разам коней купіць!..
+12_543.wav	міканор гаварыў горача перакананы але слухалі яго большасць людзей ці недаверліва ці нават не прыхільна	Міканор гаварыў горача, пераканана, але слухалі яго большасць людзей ці недаверліва, ці нават непрыхільна.
+12_544.wav	чым больш ён гаварыў тым больш рос нездаволены гоман пачуліся воклічы	Чым больш ён гаварыў, тым больш рос нездаволены гоман. Пачуліся воклічы:
+12_545.wav	зноў гэтыя таварыствы як не надакучыць яе богу грэблю не закончылі яшчэ таварыства	Зноў етыя таварыствы!.. Як не надакучыць, ей-богу! Грэб��ю не кончылі, а шчэ таварыство!
+12_546.wav	от скажы ты прычапілася ж да чалавека прыйдзе маслак ён арганізуе табе таварыства крыкнуў нехта	От скажы ты, прычапілася да чалавека! Прыйдзе Маслак ён арганізуе табе таварыство! крыкнуў нехта.
+12_547.wav	на тым свеце закаешся думка пра маслака мабыць увесь час на сходзе жыла між людзей	На тым свеце закаешся! Думка пра Маслака, мабыць, увесь час на сходзе жыла між людзей,
+12_548.wav	бо пры напамінку пра бандыта усе заварушыліся загаманілі толькі аб ім	бо пры напамінку пра бандыта ўсе заварушыліся, загаманілі толькі аб ім.
+12_549.wav	міканор паспрабаваў перасіліць гамонку усё я то з таварыствам страшна толькі таму што яшчэ не спробавалі а як па спробуем па жывёнда хто хацеў патом ад таварыства не адарваў бы	Міканор паспрабаваў перасіліць гамонку. Усё ето з таварыствам страшно толькі таму, што яшчэ не спробувалі. А як паспробуем, пажывём, дак, кеб хто хацеў, патом ад таварыства не адарваў бы!
+12_550.wav	ён апярэдзіў шум пярэчання а што да маслака то тут не сакрэт нечая выдумка	Ён апярэдзіў шум пярэчання: А што да Маслака, то тут, не сакрэт, нечая выдумка!
+12_551.wav	сумна некаму без маслака з вонкім голасам падтрымаў міканорагоня а жывіцца хацелася дадаў алёша губаты	Сумно некаму без Маслака! звонкім голасам падтрымаў Міканора Хоня. Ажывіць захацелася! дадаў Алёша Губаты.
+12_552.wav	брахня заявіў і дубадзел от як заявіцца сюды пакажа брахню чыкацца не будзе	Брахня! заявіў і Дубадзел. От як заявіцца сюды пакажа брахню! Чыкацца не будзе!
+12_553.wav	чарножка папрасіў няхай прадстаўнік з воласці растлумачыць прамыслака зубрыч устаў усміхнуўся	Чарнушка папрасіў: Няхай прадстаўнік з воласці растлумачыць пра Маслака! Зубрыч устаў, усміхнуўся:
+12_554.wav	я проста здзіўлены тым якую ўвагу вы аддаяце нейкаму пігмею нейкаму адшчапенцу які туляецца ў балоце	Я проста здзіўлены тым, якую ўвагу вы аддаяце нейкаму пігмею! Нейкаму адшчапенцу, які туляецца ў балоце!
+12_555.wav	няма нікога тут заявіў зноў дубадзел плёткі ўсе то што маслак жывы я таксама лічу што плёткі ды калі б і праўда была калі б сапраўды ён дзейнічаў тут ніякіх падстаў для панікі для страху ўсё роўна няма	Няма нікога тут! заявіў зноў Дубадзел. Плёткі ўсё ето, што Маслак жывы! Я таксама лічу, што плёткі. Ды калі б і праўда была, калі б сапраўды ён дзейнічаў тут, ніякіх падстаў для панікі, для страху ўсё роўна няма.
+12_556.wav	ён адзін іх нікчэмныя адзінкі а вас легіён за вас уся краіна армія народ	Ён адзін, іх нікчэмныя адзінкі, а вас легіён. За вас уся краіна, армія, народ.
+12_557.wav	ёсць каму за вас заступіцца заступіцца то заступіцца ды пакуль тая заступка прыйдзе	Ёсць каму за вас заступіцца!.. Заступіцца-то заступяцца... Ды пакуль тая заступка прыйдзе!..
+12_558.wav	а і раней заступнікі былі от бо перапужаліся ўсе пакпі ў коне	І раней заступнікі булі! От бо перапужаліся ўсе! пакпіў Хоня.
+12_559.wav	аднаго духу маслаковага значыць у волас��і то сказаць нічога нязвесна праету асобу пра маслака яго атрад	Аднаго духу Маслаковаго! Значыць, у воласці, та-скаць, нічого неізвесно пра ету асобу, пра Маслака, і яго атрад?
+12_560.wav	хацеў дабіцца яснасці руды я шчыра кажучы не цікавіўся гэтымі весткамі але думаю што калі б яны былі то мяне папярэдзілі б	хацеў дабіцца яснасці Руды. Я, шчыра кажучы, не цікавіўся гэтымі весткамі... Але думаю, што калі б яны былі, то мяне папярэдзілі б.
+12_561.wav	аднак вярнуўшыся я пра веру іх і калі будзе патрэба абяцаю прыняць адпаведныя меры	Аднак, вярнуўшыся, я праверу іх і, калі будзе патрэба, абяцаю прыняць адпаведныя меры...
+12_562.wav	пакуль вы гэтыя меры прымеце дык ён спраўдзіць сваю гразьбу сказаў накорміць зямлёй накорміць	Пакуль вы етыя меры прымеце, дак ён спраўдзіць сваю гразьбу! Сказаў, накорміць зямлёй і накорміць!
+12_563.wav	няўжо вы лагодна здзівіўся зубрыч настолькі напалохаліся здані нейкага маслака	Няўжо вы, лагодна здзівіўся Зубрыч, настолькі напалохаліся здані нейкага Маслака,
+12_564.wav	што ад земляўпарадкаванне ад таго каб навесці парадак у карыстанні зямлёй гатовай адмовіцца	што ад землеўпарадкавання, ад таго, каб навесці парадак у карыстанні зямлёй, гатовы адмовіцца!
+12_565.wav	калі з заетай лапіны зямлі губіць сябе то хай яе чорт бярэ	Калі з-за етай лапіны зямлі губіць сябе, то хай яе чорт бярэ!..
+12_566.wav	дружынус арганізаваць трэба крыкнуў хтосьці з хлопцаў не паткнуўся б а паткнуўся б дык далі б па зубах	Дружыну сарганізаваць трэба! крыкнуў хтосьці з хлопцаў. Не паткнуўся б! А паткнуўся б, дак далі б па зубах!
+12_567.wav	зубрыч пахваліў хлопцаў потым мякка здакорлівай усмешкай загаварыў пра тое што абы як адносіцца да земляўпарадкавання як некаторыя тут на сходзе	Зубрыч пахваліў хлопцаў, потым мякка, з дакорлівай усмешкай загаварыў пра тое, што абы-як адносіцца да землеўпарадкавання, як некаторыя тут, на сходзе,
+12_568.wav	гэта паказваць поўную сваю несвядомасць непавагу да дзяржаўных інтарэсаў	гэта паказваць поўную сваю несвядомасць, непавагу да дзяржаўных інтарэсаў.
+12_569.wav	дзяржава даўно хоча навесці парадак у землекарыстанні знішчыць анархію і самавольства	Дзяржава даўно хоча навесці парадак у землекарыстанні, знішчыць анархію і самавольства,
+12_570.wav	і абавязак кожнага сумленнага грамадзяніну ўсямерна памагаць ажыццяўленню гэтай вялікай мэты	і абавязак кожнага сумленнага грамадзяніна усямерна памагаць ажыццяўленню гэтай вялікай мэты.
+12_571.wav	глушака аж злосць узяла так стараўся за дзяржаву валасны ўпаўнаважаны	Глушака аж злосць узяла: так стараўся за дзяржаву валасны ўпаўнаважаны.
+12_572.wav	усё толькі знае што дзяржава ды дзяржаўныя інтарэсы як знаў угадаў бацьку роднага для дзяржавы не пашкадуе	Усё толькі і знае, што дзяржава ды дзяржаўныя інтарэсы!.. Як знаў, угадаў: бацьку роднаго для дзяржавы сваёй не пашкадуе!..
+12_573.wav	гаварыў упаўнаважаны лёгка прыгожа відаць было разу��ны вучаны чалавек	Гаварыў упаўнаважаны лёгка, прыгожа: відаць было, разумны, вучаны чалавек.
+12_574.wav	слухалі яго ўважліва даверліва але чым больш слухалі	Слухалі яго ўважліва, даверліва, але чым больш слухалі,
+12_575.wav	тым больш станавіліся маўклівыя асцярожныя да гэтай не так мужыцкай як дзяржаўнай справы землеўпарадкаванне	тым больш станавіліся маўклівыя, асцярожныя да гэтай не так мужыцкай, як дзяржаўнай справы землеўпарадкавання.
+12_576.wav	і як ні хваліў упаўнаважаны яе і дзяржаву асцярожлівасць не толькі не прападала а мацнела	І як ні хваліў упаўнаважаны яе і дзяржаву, асцярожлівасць не толькі не прападала, а мацнела.
+12_577.wav	вядома тут былі нямала вінаватыя чуткі прамыслака але і прыезджы заўважыў вушак	Вядома, тут былі нямала вінаваты чуткі пра Маслака, але і прыезджы, заўважыў Глушак,
+12_578.wav	таксама даў хібу перастараўся заступаючыся за дзяржаўныя інтарэсы	таксама даў хібу: перастараўся, заступаючыся за дзяржаўныя інтарэсы.
+12_579.wav	як не высільваўся не так паправіў становішча як астудзіў затуманіў людзей	Як ні высільваўся, не так паправіў становішча, як астудзіў, затуманіў людзей.
+12_580.wav	старацельна ты вельмі падумаў глушак распінаешся за сваю савецкую ўласць а таго не знаеш як да мужыка падступіцца чым спакусіць	Старацельны ты вельмі, падумаў Глушак. Распінаешся за сваю савецкую ўласць, а таго не знаеш, як да мужыка падступіцца, чым спакусіць...
+12_581.wav	усё ткі мабыць з гэтым перадзелам пачакаць лепей прамовіў разважліва чарнушка	Усё-такі, мабуць, з етым перадзелам пачакаць лепей, прамовіў разважліва Чарнушка,
+12_582.wav	і ў глушака зноў ажыла надзея не чакаць а канчаць трэба крыкнуў коні	і ў Глушака зноў ажыла надзея. Не чакаць, а канчаць трэба! крыкнуў Хоня.
+12_583.wav	яму не давялося сказаць больш ні слова бо раптам ускочыў нецярплівы ашалелы васіль	Яму не давялося сказаць больш ні слова, бо раптам ускочыў нецярплівы, ашалелы Васіль.
+12_584.wav	чакаць чакаць усё чакаць крыўда роспач і лютасць кіпелі ў яго ляманце	Чакаць, чакаць! Усё чакаць! Крыўда, роспач і лютасць кіпелі ў яго ляманце.
+12_585.wav	дакуль жа ўсё я то будзе чакаць ды чакаць усе ўсюды даўно ўжо парабілі я то мы ўсё чакаць дык дакуль жа мы будзем мучыцца	Дакуль жа ўсё ето будзе! Чакаць ды чакаць!.. Усе ўсюды даўно ўжэ парабілі ето! А мы ўсё чакаць! Дак дакуль жа мы будзем мучыцца?!
+12_586.wav	каму каму а табе можна было б і памаўчаць заявіў ларывон забыў як вадзіў	Каму-каму, а табе можно було б і памаўчаць, заявіў Ларывон. Забуў, як вадзіў?
+12_587.wav	забыў не забыў а толькі дакуль жа гэта ўсё будзе добра каторым зямля як зямля а ў мяне пясок адзін зелле той расці не хоча нічога	Забуў не забуў, а толькі... Дакуль жа ето ўсё будзе? Добра каторым зямля як зямля! А ў мяне пясок адзін! Зелле і тое расці не хоча! Нічого!
+12_588.wav	а ў мяне дык лепей падтрымаў яго адзін голас а ў мяне праўду кажа	А ў мяне дак лепей? падтрымаў яго адзін голас. А ў мяне? Праўду кажа!
+12_589.wav	но от як бы ўзрадаваўся васіль ён увесь аж гарэў гатовы здавалася люта кінуцца на кожнага хто стане насуперак	Ну от! як бы ўзрадаваўся Васіль. Ён увесь аж гарэў, гатоў быў, здавалася, люта кінуцца на кожнага, хто стане насуперак.
+12_590.wav	падтрымку людзей паддала яму смеласці і ўжо не роспач не крыўда а абурэнне пачуліся ў яго голасе	Падтрымка людзей паддала яму смеласці, і ўжо не роспач, не крыўда, а абурэнне пачуліся ў яго голасе:
+12_591.wav	дакуль жа я то мы будзем гнуцца на адным пяску а другія будуць сабе як паны раскошувацца	Дакуль жа ето мы будзем гнуцца на адным пяску! А другія будуць сабе, як паны, раскошувацца!
+12_592.wav	гэта хіба так трэбах законах у хаце заківалі галовамі загаманілі згодна	Ето хіба так трэба? Ето па савецкіх законах? У хаце заківалі галовамі, загаманілі згодна.
+12_593.wav	многія слухалі са здзіўленнем першы раз бачылі васяля такім чулі такога на людзях	Многія слухалі са здзіўленнем: першы раз бачылі Васіля такім, чулі такога на людзях.
+12_594.wav	глушака поўніла злосць адчуваў надзея зноў гіне	Глушака поўніла злосць: адчуваў надзея зноў гіне...
+12_595.wav	няхай хто што там думае а толькі па мойму трэп кепароўну ўсім было	Няхай хто што там думае, а толькі, па-мойму, трэба, кеб пароўну ўсім було! Кеб
+12_596.wav	кеп у нас была зямля як зямля не пясок людзі зноў зашумелі і ён збіўся	і ў нас була зямля як зямля, а не пясок! Людзі зноў зашумелі, і ён збіўся.
+12_597.wav	хацеў бы ў сесці але выпрастаўся ціха рашуча аб'явіў як хто	Хацеў быў сесці, але выпрастаўся, ціха, рашуча аб'явіў: Як хто,
+12_598.wav	а я ад зямлі не адмаўляюся глушак бачыў як гарэлі вочы ў хлопца	а я ад зямлі не адмаўляюся! Глушак бачыў, як гарэлі вочы ў хлопца
+12_599.wav	і пасля таго ён змоўк сеў старога аж душыла ад гневу ад бяселля	і пасля таго, як ён змоўк, сеў. Старога аж душыла ад гневу, ад бяссілля:
+12_600.wav	мала каго за сваё жыццё ён ненавідзеў так як гэтае хлапчанё шчанё гэтае прагавітае	мала каго за сваё жыццё ён ненавідзеў так, як гэтае хлапчанё, шчанё гэтае прагавітае!
+12_601.wav	от гадзяня няма на цябе кала думаў пра дзятліка ніякай надзеі наўдачы цяпер не было і лютасць нянавісць мяшаліся з болем	От гадзяня, няма на цябе кала! думаў пра Дзятліка. Ніякай надзеі на ўдачу цяпер не было, і лютасць, нянавісць яго мяшаліся з болем...
+12_602.wav	пасля таго як міканор дачытаў колькі ў каго знойдзены лішняй зямлі спрэчак аб тым калі пачынаць перадзел ужо не вялі амаль усе адразу згадзіліся	Пасля таго як Міканор дачытаў, колькі ў каго знойдзена лішняй зямлі, спрэчак аб тым, калі пачынаць перадзел, ужо не вялі. Амаль усе адразу згадзіліся:
+13_001.wav	раздзел трэці васілю гэтыя дні далі таксама багата трывогі было яе многа да сходу жыла яна білася ў ім на сходзе з ёю ж падаўся ён і дадому не сучыў сабе цэлую буру сумненняў неспакою недавер'е	Раздзел трэці Васілю гэтыя дні далі таксама багата трывогі. Было яе многа да сходу, жыла ян��, білася ў ім на сходзе, з ёю ж падаўся ён і дадому, несучы ў сабе цэлую буру сумненняў, неспакою, недавер'я.
+13_002.wav	трывога спачатку няпэўная няясная перамяшаная з радасцю з добрымі марамі з'явілася ў ім калі ён пабачыў што камісія пайшла па хатах	Трывога, спачатку няпэўная, няясная, перамешаная з радасцю, з добрымі марамі, з'явілася ў ім, калі ён пабачыў, што камісія пайшла па хатах.
+13_003.wav	цешачыся тым што жаданы перадзел усё ж збудзецца гадаючы колькі пяройдзе яму зямлі ён разам з тым непакоіўся	Цешачыся тым, што жаданы перадзел усё ж збудзецца, гадаючы, колькі пяройдзе яму зямлі, ён разам з тым непакоіўся,
+13_004.wav	каб як небудзь не абышлі яго не схітравалі і не абдзялілі і на людзей абраных у камісію ён глядзеў з надзеі і асцярогай як бы гадаў што яны прысудзяць яму	каб як-небудзь не абышлі яго, не схітравалі і не абдзялілі. І на людзей, абраных у камісію, ён глядзеў з надзеяй і асцярогай, як бы гадаў, што яны прысудзяць яму.
+13_005.wav	сярод гэтых людзей найбольш турботных думак даваў яму ганін бацька які здавалася васілю цяпер не можа быць каб не стаў заступацца за карчоў сваякоў сваіх	Сярод гэтых людзей найбольш турботных думак даваў яму Ганнін бацька, які, здавалася Васілю, цяпер не можа быць, каб не стаў заступацца за Карчоў, сваякоў сваіх,
+13_006.wav	падрываць васілёвы шанс і наўдачу камісія не абмінула васілёвай хаты перамерлай яго поле	падрываць Васілёвы шанцы на ўдачу... Камісія не абмінула Васілёвай хаты, перамерала і яго поле.
+13_007.wav	васіль сам гаварыў калі яны запісвалі колькі ў яго зямлі і якая сям'я хадзіў побач калі перамервалі паласу	Васіль сам гаварыў, калі яны запісвалі, колькі ў яго зямлі і якая сям'я, хадзіў побач, калі перамервалі паласу.
+13_008.wav	у тыя дні як ніколі была ў яго ахвота пасябраваць зміканорам і не праходзіла дня каб васіль раз а то і два не зазірнуў да свайго суседа	У тыя дні, як ніколі, была ў яго ахвота пасябраваць з Міканорам, і не праходзіла дня, каб Васіль раз, а то і два не зазірнуў да свайго суседа.
+13_009.wav	але міканор дома сядзеў цяпер рэдка не раз даводзілася гаманіць адно са старым дамецікам ад якога не было ніякай карысці	Але Міканор дома сядзеў цяпер рэдка, не раз даводзілася гаманіць адно са старым Дамецікам, ад якога не было ніякай карысці.
+13_010.wav	праўда і ад сустрэч з міканорам добрага было нямнога больш міканор нейк заўважнеў нешта таіў сабе не выказваў вельмі зычлівасці	Праўда, і ад сустрэч з Міканорам добрага было не многа больш: Міканор неяк заважнеў, нешта таіў у сабе, не выказваў вельмі зычлівасці.
+13_011.wav	толькі дазнаўся васіль што ў каго ні каго знайшлі лішкі што яму павінны прырэзаць з паўдзесяціны	Толькі і дазнаўся Васіль, што ў каго-нікаго знайшлі лішкі, што яму павінны прырэзаць з паўдзесяціны,
+13_012.wav	але якія будуць гэтыя паўдзесяціны зямля ці пустэча так і не ўведаў	але якія будуць гэтыя паўдзесяціны зямля ці пустэча, так і не ўведаў.
+13_013.wav	у міканора на ўсе выпыты быў адзін адказ сход збярэцца камісія памяркуе	У Міканора на ўсе выпыты быў адзін адказ: сход збярэцца, камісія памяркуе,
+13_014.wav	і васілю было відаць што на якую небудзь асаблівую прыхільнасць спадзявацца не трэба	і Васілю было відаць, што на якую-небудзь асаблівую прыхільнасць спадзявацца не трэба.
+13_015.wav	гадаючы якім бокам павернецца да яго доля прызвычайны чакаць горшага ён у думках не раз не два нядобрым словам памінаў міканора	Гадаючы, якім бокам павернецца да яго доля, прызвычаены чакаць горшага, ён у думках не раз, не два нядобрым словам памінаў Міканора.
+13_016.wav	са злой радасцю цешыўся васіль гаворкам што асабліва багата павінны абрэзаць зямлю глушакоў	Са злой радасцю цешыўся Васіль гаворкам, што асабліва багата павінны абрэзаць зямлі ў Глушакоў.
+13_017.wav	некаторыя гаварылі што павінны пакараціць глушакоўскія палі не менш як напалавіну	Некаторыя гаварылі, што павінны пакараціць глушакоўскія палі не менш як напалавіну,
+13_018.wav	другія што нават больш былі такія гаворкі што калі ўжо абразаць то лепш было б	другія што нават больш. Былі і такія гаворкі, што калі ўжо абразаць, то лепш было б,
+13_019.wav	каб абрэзалі небы якую зямлю а тую каля цагельні праўда потым за гэтымі гаворкамі паўзлі чуткі што зноў аб'явіўся масла кразіўся карміць зямлёй усіх тых	каб абрэзалі не абы-якую зямлю, а тую, каля цагельні. Праўда, потым за гэтымі гаворкамі папаўзлі чуткі, што зноў аб'явіўся Маслак, гразіўся карміць зямлёй усіх тых,
+13_020.wav	хто яе вельмі прагне і гаворкі пра перадзел прыціхлі канешне малому кожнаму было вядома што калі людзі цяпер і менш гаварылі пра перадзел то думалі мусіць яшчэ больш	хто яе вельмі прагне, і гаворкі пра перадзел прыціхлі. Канешне, і малому кожнаму было вядома, што калі людзі цяпер і менш гаварылі пра перадзел, то думалі, мусіць, яшчэ больш.
+13_021.wav	думаў і васіль чуткі пра маслака якія нагадвалі яму не такую далёкую страшную ноч гразіліся хлопцу напэўна вастрэй як каму другому	Думаў і Васіль. Чуткі пра Маслака, якія нагадвалі яму не такую далёкую страшную ноч, гразіліся хлопцу, напэўна, вастрэй, як каму другому.
+13_022.wav	і мой цяпер здавалася чуўся на спіне дотык бандыцкага абрэза і цяпер пры адным напамінку халадзела сэрца ад страху	Яму і цяпер, здавалася, чуўся на спіне дотык бандыцкага абрэза, і цяпер, пры адным напамінку, халадзела сэрца ад страху.
+13_023.wav	і ўсё ж надзел на зямлю што стала была такой блізкай не хацела гінуць	І ўсё ж надзея на зямлю, што стала была такой блізкаю, не хацела гінуць,
+13_024.wav	вось гэта тачыла і тачыла яго страх і надзея мяшаліся ў душы змагаліся адно з адным то прымушалі маўчаць стаіцца то поўнілі хлопцы адчайнай смеласцю адвагай гатовай на ўсё	тачыла і тачыла яго. Страх і надзея мяшаліся ў душы, змагаліся адно з адным, то прымушалі маўчаць, таіцца, то поўнілі хлопца адчайнай смеласцю, адвагай, ��атовай на ўсё.
+13_025.wav	гэтыя пакорлівасці бунтарства страх і адвага біліся ў ім асабліва горача тады калі ён сядзеў на сходзе сачыў як то набліжаецца то адступае яго шчасце	Гэтыя пакорлівасць і бунтарства, страх і адвага біліся ў ім асабліва горача тады, калі ён сядзеў на сходзе, сачыў, як то набліжаецца, то адступае яго шчасце.
+13_026.wav	ён праз увесь сход і не думаў гаварыць спадзяваўся што без яго абыдзецца але раптам дрыгва здалося разарвалася і пад ім	Ён праз увесь сход і не думаў гаварыць. Спадзяваўся, што і без яго абыдзецца, але раптам дрыгва, здалося, разарвалася і пад ім.
+13_027.wav	ён пачуў што гіне надзеі ні на кога не было трэба было ратавацца ваяваць за сваё жыццё самому і ён ускочыў рынуўся ў бой закрычаў не помнячы не баючыся нічога	Ён пачуў, што гіне. Надзеі ні на каго не было. Трэба было ратавацца, ваяваць за сваё жыццё самому. І ён ускочыў, рынуўся ў бой. Закрычаў, не помнячы, не баючыся нічога...
+13_028.wav	цяпер ён ішоў па цёмнай вуліцы мясіў куранёўскую гразь і патроху адстываў пад сырым халаднаватым ветрам з балот	Цяпер ён ішоў па цёмнай вуліцы, мясіў куранёўскую гразь і патроху астываў пад сырым, халаднаватым ветрам з балота.
+13_029.wav	непадалёк брылі людзі была чутна гамонка але ён не далучаўся ні да кога і нічога не чуў	Непадалёк брылі людзі, была чутна гамонка, але ён не далучаўся ні да каго і нічога не чуў,
+13_030.wav	жыў сваім хваляваннем сваімі клопатамі было трывожна ад таго што от не ўтрываў выскачыў супроць маслака	жыў сваім хваляваннем, сваімі клопатамі. Было трывожна ад таго, што от не ўтрываў, выскачыў супроць Маслака,
+13_031.wav	і невядома што цяпер будзе але ні страх ні каяння не бралі цвярдзелі ў душы ў партыя непахіснасць і рашучасць	і невядома, што цяпер будзе. Але ні страх, ні каянне не бралі, цвярдзелі ў душы ўпартая непахіснасць і рашучасць.
+13_032.wav	ну і няхай няхай грозяцца што ж мне ад зямлі самому адракацца так можна і без нічога астацца калі баяцца ўсяго	Ну і няхай, няхай грозяцца! Што ж мне ад зямлі самому адракацца! Так можно і без нічога астацца, калі баяцца ўсяго!..
+13_033.wav	няхай з часамі падумаюць як бы і хто ніхто з зямлёй не пакарміў у гэтую мінуту не толькі міканор і другія куранёўцы але і харчыў шчабетам	Няхай шчэ самі падумаюць, як бы іх хто-ніхто зямлёй не накарміў!.. У гэтую хвіліну не толькі Міканор і другія куранёўцы, але і Харчаў з Шабетам
+13_034.wav	прыгадваліся без крыўды не як не прыяцелі а як супольнікі і вельмі можа будзь што накорміць маслачкоў	прыгадваліся без крыўды, не як няпрыяцелі, а як супольнікі. І вельмі можа буць, што накормяць маслачкоў.
+13_035.wav	харчу мабыць толькі й чакае ці куе дзе небудзь няхай толькі паткнуцца побач апынуўся ігнат хадошчын бацька пайшоў на раўне	Харчаў, мабуць, толькі і чакае, цікуе дзе-небудзь. Няхай толькі паткнуцца!.. Побач апынуўся Ігнат, Хадосьчын бацька, пайшоў нараўне.
+13_036.wav	багату шчэ малаціць даў жа хуткаму скапу якую дай мне небагата лёгка ў якім годзе	Багато шчэ малаціць? Да ўжэ хутко. Мо з капу якую... І мне небагато. Лёгко ў етым годзе...
+13_037.wav	а не важку далей тупалі моўчкі але васіль чуў што чалавек не так сабе падышоў трымаецца побач не так сабе шануе паважае	Аге. Не важко... Далей тупалі моўчкі, але Васіль чуў, што чалавек не так сабе падышоў, трымаецца побач не так сабе шануе, паважае.
+13_038.wav	напэўна за смеласць сённяшнюю за тое што не пабаяўся выказаў праўду перад усімі калі і гнат збочыў на свой двор васяля засталася аб гэтым згодным сяброўскім маўчанні добрая лагодная радасць	Напэўна, за смеласць сённяшнюю, за тое, што не пабаяўся, выказаў праўду перад усімі! Калі Ігнат збочыў на свой двор, у Васіля засталася аб гэтым згодным сяброўскім маўчанні добрая, лагодная радасць.
+13_039.wav	дома дымела трашчала лучына і каля прыпека варушыўся ў камізэльцы дзедзяніз	Дома дымела, трашчала лучына і каля прыпека варушыўся ў камізэльцы дзед Дзяніс.
+13_040.wav	васіль бачыў яго на сходзе і не ведаў як стары ўправіўся вярнуцца раней мабыць не дабыў да канца	Васіль бачыў яго на сходзе і не ведаў, як стары ўправіўся вярнуцца раней: мабыць, не дабыў да канца.
+13_041.wav	ох і герой наш задаволена сказаў дзед ён весела загадаў маці дай бо чаго пад'есці	От і гірой наш! задаволена сказаў дзед. Ён весела загадаў маці: Дай бо чаго пад'есці!
+13_042.wav	паставіўшы міску з расолам і чыгунскар топляй маці прысела на лаўку і доўга глядзела на васяля вачыма поўнымі трывожнасцей шкадаванне	Паставіўшы міску з расолам і чыгун з картопляй, маці прысела на лаўку і доўга глядзела на Васіля вачыма, поўнымі трывожнасці і шкадавання.
+13_043.wav	ну чаго вы не вытраваў няласкавы буркнуў васіль усё адно як не бачылі век	Ну, чаго вы! не вытрываў, няласкава буркнуў Васіль. Усё адно як не бачылі век!
+13_044.wav	боязна мне сыночак нашто табе было выстаўляцца а што ж было тым часам рабіць калі ўсе маўчалі як вады ў рот набраўшы а добры ў васелядзет	Боязно мне, сыночак. Нашто табе було выстаўляцца?.. А што було, тым часам, рабіць, калі ўсе маўчалі, як вады ў рот набраўшы? адобрыў Васіля дзед.
+13_045.wav	усё адно кібарані бог паганага чаго не выйшла ну от бо	Усё адно. Кеб, барані Бог, паганаго чаго не выйшло. Ну, от бо!
+13_046.wav	васіль узлаванай гатовы ўкінуць лыжку вечновы а ты не кіпі	Васіль, узлаваны, гатоў быў кінуць лыжку. Вечно вы! А ты не кіпі!
+13_047.wav	строга зірнуў на яго дзед на тое яна і матка што б за дзіця баяцца і ты ён папракнуў ужо маці лезеш са сваім стогнам мне ў пару пад'есці недасі	строга зірнуў на яго дзед. На тое яна матка, штоб за дзіця баяцца!.. І ты, ён папракнуў ужо маці, лезеш са сваім стогнам не ў пару, пад'есці не дасі!
+13_048.wav	ужо калі леглі дзед дзяніс прамовіў упоцемку з печы я таго старога карча аж трасучка ўзяла як ты гаварыў разарваў бы кеп прымеў	Ужо калі леглі, дзед Дзяніс прамовіў упоцемку з печы: Етаго старога Карча аж трасучка ўзяла, як ты гаварыў. Разарваў бы, кеб прымеў!
+13_049.wav	не пападайся ты яму цяпер ні еў хіму але ты тым часам не бойся не вельмі той папускацца трэба і нікому папускацца не трэба	Не пападайся яму цяпер ці Яўхіму! Але ты, тым часам, не бойся! Не вельмі-то і папускацца трэба! І нікому папускацца не трэба!
+13_050.wav	ніхто за цябе не заступіцца як сам не заступішся дык няхай тым часам знаюць што і ў цябе зубы я	Ніхто за цябе не заступіцца, як сам не заступішся. Дак няхай, тым часам, знаюць, што і ў цябе зубы е!
+13_051.wav	памаўчаў трохі пакруціўся на печы уладжваючыся мабыць пёк чарвен	Памаўчаў трохі, пакруціўся на печы, уладжваючыся: мабыць, пёк чарэн.
+13_052.wav	як бы чытаў усе новы думкі калі параіў і заўтра тым часам не драмлі	Як бы чытаў Васілёвы думкі, калі параіў: І заўтра, тым часам, не драмлі.
+13_053.wav	як будуць дзяліць скажы абы якой зямлі не трэба што б людскую ўдзялілі патрэбуй і не папускайся адным словам не папускайся	Як будуць дзяліць, скажы абы-якой зямлі не трэба! Штоб людскую ўдзялілі, патрэбуй! Не папускайся, адным словам! Не папускайся!
+13_054.wav	васіль прачнуўся рана да першых пеўняў у хаце ўсё яшчэ спалі адно	Васіль прачнуўся рана, да першых пеўняў. У хаце ўсе яшчэ спалі, адно
+13_055.wav	валодзька на печы штосьці гаманіў у сне вось гэтая гаворка мусіць і разбудзіла васіля	Валодзька на печы штосьці гаманіў у сне. Гэтая гаворка, мусіць, і разбудзіла Васіля.
+13_056.wav	ён ужо гатовы быў зноў задрамаць але ў санлівую бесклапотнасць яго раптам пранізалася згадка турбота сёння	Ён ужо гатоў быў зноў задрамаць, але ў санлівую бесклапотнасць яго раптам пранізалася згадка-турбота: сёння!
+13_057.wav	сёння павінна пачацца толькі дайшоў сэнс згадкі як спакою нібы не было	Сёння павінна пачацца!.. Толькі дайшоў сэнс згадкі, як спакою нібы і не было.
+13_058.wav	успомніліся спрэчкі на сходзе страх што адкладуць перадзел успомніліся закружыліся запяклі зноў гарачыя свае словы якія вырываліся былі на сходзе	Успомніліся спрэчкі на сходзе, страх, што адкладуць перадзел, успомніліся, закружыліся, запяклі зноў гарачыя свае словы, якія вырваліся былі на сходзе.
+13_059.wav	зноў нібы гаварыў крычаў нападаў на тых хто асцярогай баязлівасцю ледзь не сарваў перадзелу заступаўся за сябе за свае паўдзесяціны	Зноў нібы гаварыў, крычаў, нападаў на тых, хто асцярогай, баязлівасцю ледзь не сарваў перадзелу, заступаўся за сябе, за свае паўдзесяціны.
+13_060.wav	добра вам казаць калі ёсць чаго пакарміцца удосталь зямлі такой што як кінеш дык вырасце нешта а як мне на адным пяску на пустэчы як	Добра вам казаць, калі е з чаго пракарміцца: удосталь зямлі, і такой, што як кінеш, дак вырасце нешто! А як мне, на адным пяску, на пустэчы етай?
+13_061.wav	з гэтымі думкамі крыўдамі перапляталіся зноў напамінкі прамыслаковай пагрозы	Як?! З гэтымі думкамі-крыўдамі перапляталіся зноў напамінкі пра Маслаковы пагрозы, але
+13_062.wav	але цяпер страху не паддаваўся самі няхай не вельмі вылазяць калі хочуць цэлыя будзь вужакі балотныя	і цяпер страху не паддаваўся: Самі няхай не вельмі вылазяць, калі хочуць цэлыя буць, вужакі балотныя!
+13_063.wav	што б ні ўспамінаў разам зусім ні на момант не прападаючы жыла ў ім цешыла і вярэдзіла душу турбота пра зямлю	Што б ні ўспамінаў, разам з усім, ні на момант не прападаючы, жыла ў ім, цешыла і вярэдзіла душу турбота пра зямлю.
+13_064.wav	да ўчарашняга дня ён толькі марыў пра яе а цяпер яна была ўжо ледзь не ў яго руках	Да ўчарашняга дня ён толькі марыў пра яе, а цяпер яна была ўжо ледзь не ў яго руках.
+13_065.wav	і няжмянька не дробіць якая больш за паў дзесяцінай калі б пашанцавала пры дзяльбе	І не жменька, не дробязь якая больш за паўдзесяціны! Калі б пашанцавала пры дзяльбе
+13_066.wav	ды людскі кавалак прырэзалі урадлівы то гэта было б усё роўна што ўраз пабагацець	ды людскі кавалак прырэзалі, урадлівы, то гэта было б усё роўна што ўраз пабагацець!
+13_067.wav	не першы раз прасіў маліў у думках той бы што каля цагельні якую ў карча абрэжуць	Не першы раз прасіў, маліў у думках: той бы, што каля цагельні, якую ў Карча абрэжуць!
+13_068.wav	марыў а сам паліў сябе прадракаў упэўнены як ведаў загадзя	Марыў, а сам паліў сябе, прадракаў упэўнена, як ведаў загадзя: Аге, чакай,
+13_069.wav	так табе і дадуць яе пабачыш як свае вушы многа там дурных такіх у камісіі ці з тых што каля яе аціраюцца кеп такі ласы кавалак аддаць некаму другому	так табе і дадуць яе! Пабачыш, як свае вушы! Многа там дурных такіх у камісіі ці з тых, што каля яе аціраюцца, кеб такі ласы кавалак аддаць некаму другому!
+13_070.wav	ён амаль на свае вочы бачыў як гэта такі жаданы даўно даўно аблюбаваны кавалак пераходзіць у нечыя іншыя спрытныя хітрыя рукі	Ён амаль на свае вочы бачыў, як гэты такі жаданы, даўно-даўно аблюбаваны кавалак пераходзіць у нечыя іншыя, спрытныя, хітрыя рукі.
+13_071.wav	на ласы кавалак лаўцоў тутаж занадта і не агледзішся як выхапіць з пад носа	На ласы кавалак лаўцоў тут аж занадто. І не агледзішся, як выхапяць з-пад носа! З
+13_072.wav	з кішэні і токія бухаваць можна было выцягнуць лаўцамі я там як плюнуць трывожачыся	кішэні і то, кеб ухаваць можно було, выцягнуць лаўцам етым як плюнуць! Трывожачыся,
+13_073.wav	поўны лютасці да лаўцоў праз якіх ніколі не абярэцца ад крыўды васіль як бы чуў дзедава павучанне якое яшчэ больш гарачыла падбівала на смеласць не папускайся	поўны лютасці да лаўцоў, праз якіх ніколі не абярэшся ад крыўды, Васіль як бы чуў дзедава павучанне, якое яшчэ больш гарачыла, падбівала на смеласць: Не папускайся!
+13_074.wav	няхай знаюць што і ў цябе зубы я добра сказаць не папускай васіль гатовы узлавацца на дзеда дзяніса няхай сам паспрабаваў бы не папусціцца з такімі людзьмі жывучы	Няхай знаюць, што і ў цябе зубы е! Добра сказаць: не папускайся! Васіль гатоў быў узлавацца на дзеда Дзяніса: няхай сам паспрабаваў бы не папусціцца, з такімі людзьмі жывучы!
+13_075.wav	і ўсё ж васіль не хацеў і не мог папусціцца вельмі ж вабіў яго гэты ласунак што каля цагельні	І ўсё ж Васіль не хацеў і не мог папусціцца: вельмі ж вабіў яго гэты ласунак, што каля цагельні!
+13_076.wav	вельмі шкода было б выпусціць дабро такое даць каб спажыў яго нехта чужы	Вельмі ж шкода было б выпусціць дабро такое, даць, каб спажыў яго нехта чужы!
+13_077.wav	яна ж так блізка дабро гэта амаль у руках толькі б не прамаргаць не даць выхапіць яго другім	Яно ж так блізка, дабро гэта. Амаль у руках. Толькі б не прамаргаць, не даць выхапіць яго другім.
+13_078.wav	самому хапіць раней не чакаючы пакуль хто з камісіі прыбярэ	Самому хапіць раней! Не чакаючы, пакуль хто з камісіі прыбярэ!
+13_079.wav	ён раптам пахаладзеў а можа пакуль ён думае попусту той кавалак хто небудзь ужо і прыбраў	Ён раптам пахаладзеў: а можа, пакуль ён думае попусту, той кавалак хто-небудзь ужо і прыбраў!
+13_080.wav	ні аднаму ж яму пастанавілі даць зямлю устаў ад поначы і захапіў	Не аднаму ж яму пастанавілі даць зямлю! Устаў от поначы і захапіў!
+13_081.wav	і чакае толькі калі падыдуць другія кеп паказаць а чаго ж прыедзе з плугам зарэй гаспадар ужо	І чакае толькі, калі падыдуць другія, кеб паказаць! А чаго ж прыедзе з плугам, заарэ і гаспадар ужэ!
+13_082.wav	і ніхто нічога не зробіць яму васіля так устрывожыла гэтая думка што ён не мог ужо ляжаць	І ніхто нічога не зробіць яму! Васіля так устрывожыла гэта думка, што ён не мог ужо ляжаць.
+13_083.wav	ускочыў і стаў хутка адзявацца не падумаў нават што можа разбудзіць матку ці дзеда не да таго было але ніхто і не прачнуўся ім і клопату мала што ў гэты момант нехта можа быць з пад рук выхапіў іх багацці	Ускочыў і стаў хутка адзявацца. Не падумаў нават, што можа разбудзіць матку ці дзеда не да таго было. Але ніхто і не прачнуўся. Ім і клопату мала, што ў гэты момант нехта, можа быць, з-пад рук выхапіў іх багацце!
+13_084.wav	на двары чорным і ціхім толькі шапацеў па саламянай страсе булькаў па нявідных лужыных дождж	На двары, чорным і ціхім, толькі шапацеў па саламянай страсе, булькаў па нявідных лужынах дождж.
+13_085.wav	ціха было і ва ўсім сяле ніводзін агеньчык не жаўціў цемры але вы сяляне супакоіла гэтая цішыня	Ціха было і ва ўсім сяле, ніводзін агеньчык не жаўціў цемры. Але Васіля не супакоіла гэта цішыня:
+13_086.wav	хітрыя лаўцы робяць свае справы цішком не такі ён дурань каб паверыць што калі ў сяле нібы ціха то ўсе спяць	хітрыя лаўцы робяць свае справы цішком. Не такі ён дурань, каб паверыць, што калі ў сяле нібы ціха, то ўсе і спяць.
+13_087.wav	асклізваючыся па мокрай дарожцы васіль выбраўся агародамі прыгуменню не вагаючыся рушыў у шапаткую дажджавую чарнату	Асклізваючыся на мокрай дарожцы, Васіль выбраўся агародамі к прыгуменню, не вагаючыся, рушыў у шапаткую дажджавую чарнату.
+13_088.wav	ён то ішоў то трусіў у подбег думкі як авадні апаноўвалі пераконвалі запазніўся правароніў занялі ўжо	Ён то ішоў, то трусіў уподбег, думкі, як авадні, апаноўвалі, пераконвалі: запазніўся, правароніў, занялі ўжо.
+13_089.wav	захапіў нехта захапіў і нічога яму ніхто не зробіць будзе панаваць сабе на такім дабры	Захапіў нехта. Захапіў і нічога яму ніхто не зробіць. Будзе панаваць сабе на такім дабры...
+13_090.wav	вось яшчэ мела зайздрасць да гэтага невядомага які так абхітраваў яго	У Васіля шчымела зайздрасць да гэтага невядомага, які так абхітраваў яго.
+13_091.wav	не проста зайздрасць а зайздрасць з непрыхільнасцю якая ўсё мацнела станавілася ўсё больш злая	Не проста зайздрасць, а зайздрасць з непрыхільнасцю, якая ўсё мацнела, станавілася ўсё больш злая.
+13_092.wav	а як жа інакш амаль што з пад рук выхапіў хапун гэты каму ж як не васілю павінен належаць гэты кавалак даўно даўно нагледжаны аблюбаваны абмілаваны	І як жа інакш: амаль што з-пад рук выхапіў хапун гэты! Каму ж, як не Васілю, павінен належаць гэты кавалак, даўно-даўно нагледжаны, аблюбаваны, абмілаваны?
+13_093.wav	яшчэ ніхто і думаць не думаў нічога як васіль выбраў яго і вось выхапілі лічы проста з рук і ніхто не ўстановіць справядлівасць ніхто не згоніць хапуна заразы гэтай па закону скажуць забраў на сходзе ж маўляў усе чулі што прырэзаць належыць	Яшчэ ніхто і думаць не думаў нічога, як Васіль выбраў яго. І вось выхапілі, лічы, проста з рук, і ніхто не ўстановіць справядлівасць, ніхто не згоніць хапуна, заразы гэтай: па закону, скажуць, забраў на сходзе ж, маўляў, усе чулі, што прырэзаць належыць!
+13_094.wav	от бо людзі чаго толькі не нацерпішся пажыўшы з такімі хоць было цёмна яшчэ зводдалек улавіў на глушаковым полі пуста спакойна	От бо людзі! Чаго толькі ні нацярпішся, пажыўшы з такімі! Хоць было цёмна, яшчэ зводдалек улавіў: на Глушаковым полі пуста, спакойна.
+13_095.wav	нікога быццам няма ён аднак не паверыў прыцішыўшы хаду асцярожліва пільна прыгледзеўся	Нікога быццам няма. Ён, аднак, не паверыў: прыцішыўшы хаду, асцярожліва, пільна прыгледзеўся,
+13_096.wav	павёў позіркам па суседніх загонах прайшоў па мокрай пожняй да краю паласы вярнуўся	павёў позіркам па суседніх загонах, прайшоў па мокрай пожні да краю паласы, вярнуўся.
+13_097.wav	на душы палягчэла нікога не было ён нейкі час стаяў тут поўначыся радасцю	На душы палягчэла: нікога не было! Ён нейкі час стаяў тут, поўнячыся радасцю,
+13_098.wav	зямля не была захоплена вольная была ён мог забраць яе стаць яе гаспадаром уладаром яе	зямля не была захоплена, вольная была. Ён мог забраць яе, стаць яе гаспадаром, уладаром яе.
+13_099.wav	тут адзін сярод поля сярод цемры адзін са сваімі марамі неабмежаваны нічым і нікім ён ушчаслівы міг пабачыў што не толькі можа	Тут, адзін сярод поля, сярод цемры, адзін са сваімі марамі, не абмежаваны нічым і нікім, ён у шчаслівы міг пабачыў, што не толькі можа,
+13_100.wav	а што ўжо стаў гаспадаром і ўладаром жаданай гэтай зямлі усяго што яна таіла пад мокрай пожняю	а што ўжо стаў гаспадаром і ўладаром жаданай гэтай зямлі, усяго, ш��о яна таіла пад мокрай пожняю,
+13_101.wav	пад цемрай усё ж васіль быў чалавекам які звычайна добра чуў навакольную рэчаіснасць ён вельмі хутка вярнуўся да яе	пад цемрай. Усё ж Васіль быў чалавекам, які звычайна добра чуў навакольную рэальнасць, ён вельмі хутка вярнуўся да яе
+13_102.wav	і ў гэты шчаслівы міг стала няўтульна цёмна і клопатна і радасць у момант выпарылася з яго душы як і не было	і ў гэты шчаслівы міг. Стала няўтульна, цёмна і клопатна, і радасць умомант выпарылася з яго душы, як і не было.
+13_103.wav	і ўжо як і не было зямлі гэтай дзівоснай і ўсяго дабра што яна абяцала ён пацягнуўся назад з такім настроем	І ўжо як і не было і зямлі гэтай дзівоснай, і ўсяго дабра, што яна абяцала. Ён пацягнуўся назад з такім настроем,
+13_104.wav	нібы яму паабяцалі нават далі скарбы але толькі для таго каб пасмяяцца	нібы яму паабяцалі, нават далі скарбы, але толькі для таго, каб пасмяяцца,
+13_105.wav	раптам ухапілі назад а шукалі абрабавалі але ён не хацеў быць абрабаваным	раптам ухапілі назад, ашукалі, абрабавалі. Але ён не хацеў быць абрабаваным,
+13_106.wav	не хацеў і не мог нават драбніцы не любіў выпускаць васіль калі яна трапіла ў рукі	не хацеў і не мог: нават драбніцы не любіў выпускаць Васіль, калі яна трапіла ў рукі. І
+13_107.wav	цяпер думкі яго ўпарта не адступаліся ад зямлі якой ён няхай у марах міг валодаў	цяпер думкі яго ўпарта не адступаліся ад зямлі, якой ён, няхай у марах, міг валодаў.
+13_108.wav	чаму ж ёй быць чыёй небудзь ані яго калі ніхто столькі не прагнуў яе	Чаму ж ёй быць чыёй-небудзь, а не яго, калі ніхто столькі не прагнуў яе,
+13_109.wav	калі нікому ў свеце яно так не патрэбна дый па закону хіба не належыць яму	калі нікому ў свеце яна так не патрэбна? Ды і па закону хіба не належыць яму?
+13_110.wav	хіба ж не аб'явілі на сходзе перад усімі што больш за паўдзесяціны павінны прырэзаць	Хіба ж не аб'явілі на сходзе перад усімі, што больш за паўдзесяціны павінны прырэзаць?
+13_111.wav	чаму ж яна мусіць дастацца некаму другому не яму але і так можна падумаць	Чаму ж яна мусіць дастацца некаму другому, а не яму? Але і так можна падумаць:
+13_112.wav	чаму абавязкова сядзець склаўшы рукі ды чакаць што вы мудруюць тыя каторыя ў камісіі якім самім не церпіцца лепшы кавалак адхапіць	чаму абавязкова сядзець склаўшы рукі ды чакаць, што вымудруюць тыя, каторыя ў камісіі, якім самім не церпіцца лепшы кавалак адхапіць?
+13_113.wav	і чаму гэта нехта павінен выбіраць яму нібы ён сам сляпы дурны выбраць не можа	І чаму гэта нехта павінен выбіраць яму, нібы ён сам сляпы, дурны, выбраць не можа?
+13_114.wav	на момант прыгаталася як ляжаў на саломе ў юравіцкай каморачцы	На момант прыгадалася, як ляжаў на саломе ў юравіцкай каморачцы,
+13_115.wav	дробнае акенца ў гары грозны шабета непадступных арчаў узяла боязнасць	дробнае акенца ўгары, грозны Шабета, непадступны Харчаў, узяла боязнасць:
+13_116.wav	каб зноў не прычапіліся але зямля каля цагель не так вабіла	каб зноў не прычапіліся? Але зямля каля цагельні так вабіла,
+13_117.wav	так вярэдзіла душу неспакоем як бы не выкаўзнула з рук што страх адступаў глух	так вярэдзіла душу неспакоем як бы не выкаўзнула з рук, што страх адступаў, глух:
+13_118.wav	не прычэпіцца васіль нагадваў сабе помні што сказаў апейка выпускаючы з пад варты	не прычэпяцца. Васіль нагадваў сабе: Помніш, што казаў Апейка, выпускаючы з-пад варты:
+13_119.wav	хочаце што б за вас усё рабілі самі і за сябе пастаяць не хочаце і хоць апейка гаварыў гэта пра іншае	Хочаце, штоб за вас усё рабілі, а самі і за сябе пастаяць не хочаце! І хоць Апейка гаварыў гэта пра іншае,
+13_120.wav	згадка прапейкавы словы зусім супакойвала дзе ад праўду казаў не трэба папускацца	аб чым Васіль добра ведаў, згадка пра Апейкавы словы зусім супакойвала... Дзед праўду сказаў: не трэба папускацца!
+13_121.wav	будзеш папускацца век будзеш у дурнях век зубамі з голаду ляскаць будзеш ды голым целам свяціць	Будзеш папускацца век будзеш у дурнях! Век зубамі з голаду ляскаць будзеш ды голым целам свяціць!..
+13_122.wav	у цемры на мокрай шэрасці неба абазначыліся чорныя хібы стрэх	У цемры, на мокрай шэрасці неба, абазначыліся чорныя хібы стрэх
+13_123.wav	прыслухоўваючыся прыглядваючыся васіль пайшоў між гумнаў у сяле як і раней не блішчала ні аднаго генчыка	прыслухоўваючыся, прыглядаючыся, Васіль пайшоў між гумнаў. У сяле, як і раней, не блішчала ні аднаго агеньчыка,
+13_124.wav	не чутно было не аднаго голасу а хлопцу ўсё ж стала трывожна з'явілася адчуванне небяспекі	не чутно было ні аднаго голасу, а хлопцу ўсё ж стала трывожна. З'явілася адчуванне небяспекі.
+13_125.wav	але ён не паддаўся страху не спыніўся у яго душы была цвёрдасць і рашучасць ён зойме зарэмлю каля цагельні акурат столькі колькі вызначылі зарэдзеўся ніхто з камісіі а як зарэ няхай паспрабуюць скруціць хочаш не хочаш аддадуць быць не можа каб не далі	Але ён не паддаўся страху, не спыніўся. У яго душы была цвёрдасць, рашучасць: ён зойме, заарэ зямлю каля цагельні, акурат столькі, колькі вызначылі. Заарэ, пакуль не агледзеўся ніхто з камісіі. А як заарэ няхай паспрабуюць скруціць! Хочаш не хочаш, а дадуць! Быць не можа, каб не далі!..
+13_126.wav	дабраўшыся да свайго двара ў хату як і ўсе іншыя ў сяле чорнаю маўклівую не пайшоў	Дабраўшыся да свайго двара, у хату, як усе іншыя ў сяле, чорную, маўклівую, не пайшоў,
+13_127.wav	адразу ж падаўся ў павець выцягнуў плуг ціха зарыпелі вароты ў хлеў	а адразу падаўся ў павець, выцягнуў плуг. Ціха зарыпелі вароты ў хлеў:
+13_128.wav	лагодна гладзячы па шыі вывеў паслухмянага гуза стаў запрагаць	лагодна гладзячы па шыі, вывеў паслухмянага Гуза, стаў запрагаць.
+13_129.wav	адчыніў ужо вароты за якімі была дарога на прыгуменне калі паблізу заўважыў постаць	Адчыніў ужо вароты, за якімі была дарога на прыгуменне, калі паблізу заўважыў постаць.
+13_130.wav	маці вечна яна прыйдзе калі не трэба дзе ты быў хрыпата ад сну прамовіла яна	Маці. Вечно яна прыйдзе, калі не трэба! Дзе ты буў? хрыпата ад сну прамовіла яна.
+13_131.wav	васіль прамаўчаў ды куды я то от гуза пра вяду застаяўся	Васіль прамаўчаў. Ты куды ето? Да от... Гуза правяду. Застаяўся...
+13_132.wav	а плух нашто ад прычапілася як шабета усё знаць канешне	А плуг нашто? От прычапілася! Як Шабета. Усё ёй знаць канешне!..
+13_133.wav	ды там трохі здалонь засталося дык уночы нашто	Там трохі... з далонь засталося... Дак уночы нашто?
+13_134.wav	яна здаецца не паверыла яму пачула штосьці дзіўнае недараў над іх	Яна, здаецца, не паверыла яму. Пачула штосьці дзіўнае. Не даараў надысь...
+13_135.wav	дык удзень хіба ж няможна б удзень у дзень скора ўжо і дзень світаць шчыні пачынае	Дак удзень хіба няможна б? Удзень, удзень! Скора ўжэ і дзень!.. Світаць шчэ не пачынае.
+13_136.wav	пакуль даеду ды пабуду трохі не едзь папрасіла яна	Пакуль даеду ды пабуду трохі... Не едзь! папрасіла яна.
+13_137.wav	васіль пачуў у яе голасе трывогу на міг у душу яго ўвайшло	Васіль пачуў у яе голасе трывогу. На міг у душу яго ўвайшло
+13_138.wav	сумненне а можа і праўда не ехаць удзень паедзеш дадала яна	сумненне: а можа, і праўда не ехаць? Удзень паедзеш, дадала яна.
+13_139.wav	васіль раптам ускіпеў удзень у дзень ён узяў лейцы прыліпла	Васіль раптам ускіпеў: Удзень, удзень! Ён узяў лейцы. Прыліпла!
+13_140.wav	няўдумай барані бог чаго паганага са свету ж жывуць	Не ўдумай, барані Бог, чаго паганаго! Са свету зжывуць! Сам
+13_141.wav	сам знаю глядзіш васільку ужо і так панаплакала	знаю. Глядзі ж, Васілько! Ужэ ж і так паплакала!
+13_142.wav	ат васіль вывеў каня за вароты як прыгуменню і асабліва ў полі гус плёўся неахвотна яму яўна не падабалася што выцягнулі сцябла такой ранню	Ат! Васіль вывеў каня за вароты. І к прыгуменню, і асабліва ў поле Гуз плёўся неахвотна, яму яўна не падабалася, што выцягнулі з цяпла такой ранню,
+13_143.wav	гоняць у цемры пад дажджом яго як п'янага час ад часу вадзіла ў бакі	гоняць у цемры, пад дажджом. Яго, як п'янага, час ад часу вадзіла ў бакі.
+13_144.wav	спіць падла ніяк не прачнецца злаваў васіль жэрці дык падавай яму самае добрае рабіць дык не разбудзеш яго	Спіць, падла, ніяк не прачнецца! злаваў Васіль. Жэрці дак падавай яму самае добрае, а рабіць дак не разбудзіш яго!
+13_145.wav	са злараднасцю думаў хлопец што як толькі ўзаб'ецца на капейку прадасць гэтую падлу якому дурню набудзе хоць бы жарабя	Са злараднасцю думаў хлопец, што, як толькі ўзаб'ецца на капейку, прадасць гэту падлу якому дурню, набудзе хоць бы жарабя!..
+13_146.wav	злосць на каня брала тым больш што й сам ішоў без ранейшага імпэту трэба было спагнаць злосць на некім	Злосць на каня брала тым больш, што і сам ішоў без ранейшага імпэту. Трэба было спагнаць злосць на некім:
+13_147.wav	кудысьці прапала нядаўняя нецярплівасць выпарылася невядома як і куды смеласць	кудысьці прапала нядаўняя нецярплівасць, выпарылася невядома як і куды смеласць.
+13_148.wav	у душу лезла кволая асцярога упаўзала лі��кая як балотны туман	У душу лезла кволая асцярога, упаўзала ліпкая, як балотны туман,
+13_149.wav	боязнасць ужо няценнямі нежывымі а грознымі непрыяцелямі раслі ў памяці яўхім маслак глушак стары	боязнасць: ужо не ценямі нежывымі, а грознымі непрыяцелямі раслі ў памяці Яўхім, Маслак, Глушак стары.
+13_150.wav	ён глушыў маладушнасць гнаў страх але яму было самотна ён быў перад невядомасцю адзін	Ён глушыў маладушнасць, гнаў страх. Але яму было самотна. Ён быў перад невядомасцю адзін.
+13_151.wav	ніхто не памагаў не падтрымліваў нават таму і брала злосць на каня які толькі ведае што есці ды спаць і пра матку са злосцю думаў таксама не знайшла зрабіць чаго іншага як развярэдзіць душу	Ніхто не памагаў, не падтрымліваў нават. Таму і брала злосць на каня, які толькі і ведае, што есці ды спаць. І пра матку са злосцю думаў: таксама не знайшла зрабіць чаго іншага, як развярэдзіць душу!
+13_152.wav	прыцяглася не ў час і няма таго каб як некаторыя іншая матка падахвоціць падбадзёраць дык яна са стогнамі сваімі глядзі ужо і так паплакала	Прыцяглася не ў час, і няма таго, каб, як каторая іншая матка, падахвоціць, падбадзёрыць, дык яна са стогнамі сваімі: Глядзі ж! Ужэ ж і так паплакала!
+13_153.wav	і без таго на душы брыдка тут хоць бы слова добрыя як жа тут не возьме злосць на матку на недаляку каня што нават ісці як трэба недзе	І без таго на душы брыдка, а тут хоць бы слова добрае. Як жа тут не возьме злосць. На матку, на нездаляку-каня, што нават ісці як трэба не
+13_154.wav	але ні адзінота ні страх як не цяжка лажыліся яны ў душу ўсё ж не змагалі яго	ідзе! Але ні адзінота, ні страх, як ні цяжка лажыліся яны ў душу, усё ж не змагалі яго.
+13_155.wav	хоць часам і з'яўлялася жаданне спыніцца і не зважаючы на нядаўнія прыціхлыя мары павярнуць назад	Хоць часам і з'яўлялася жаданне спыніцца і, не зважаючы на нядаўнія прыціхлыя мары, павярнуць назад,
+13_156.wav	ён ішоў ішоў цяжар важкіх думак і пачуццяў разам з тым узмацняў у ім упартасць	ён ішоў і ішоў. Цяжар важкіх думак і пачуццяў разам з тым узмацняў у ім упартасць.
+13_157.wav	з горкага свайго вопыту ён не тое што ведаў але даўно лічыў як бы законам жыцця	З горкага свайго вопыту ён не тое што ведаў, але даўно лічыў як бы законам жыцця,
+13_158.wav	што каб чаго небудзь дасягнуць трэба адольваць кволасць неахвоту страх	што, каб чаго-небудзь дасягнуць, трэба адольваць кволасць, неахвоту, страх.
+13_159.wav	усё жыццё прывык ён лічыць гэта неспакой непрыемнасці цяжар працы	Усё жыццё, прывык ён лічыць, гэта неспакой, непрыемнасці, цяжар працы
+13_160.wav	і змаганне з бясконцымі перашкодамі злуючыся на маці васіль як бы браў на падмогу дзе ад адзяніца	і змаганне з бясконцымі перашкодамі. Злуючыся на маці, Васіль як бы браў на падмогу дзеда Дзяніса.
+13_161.wav	праўду казаў дзед падбадзёрваў сабе хлапец не трэба папускацца і ён васіль не папусціцца	Праўду казаў дзед, падбадзёрваў сябе хлопец: не трэба папускацца! І ён, Васіль, не папусціцца!
+13_162.wav	не аддасць так проста дабра свайго толькі не трэба лішні страхаў выдумляць смеле ісці трэба ўсё будзе добра	Не аддасць так проста дабра свайго! Толькі не трэба лішніх страхаў выдумляць! Смялей ісці трэба, і ўсё будзе добра!
+13_163.wav	як мог васіль гнаў трывогу падахвочваў сябе падбадзёрваў але трывога не адыходзіла	Як мог, Васіль гнаў трывогу, падахвочваў сябе, падбадзёрваў. Але трывога не адыходзіла.
+13_164.wav	нячэпна ішла яна зім да глушаковай паласы была ў ім калі ён чуючы нядобры халадок усярэдзіне паставіў на рог	Неадчэпна ішла яна з ім да Глушаковай паласы, была ў ім, калі ён, чуючы нядобры халадок усярэдзіне, паставіў нарог
+13_165.wav	на глушаковай мяжы калі павёў разору ідучы за плугам кіруючы ручкамі ён у звыклым клопаце працы на час амаль супакоіўся	на Глушаковай мяжы, калі павёў разору. Ідучы за плугам, кіруючы ручкамі, ён у звыклым клопаце працы на час амаль супакоіўся.
+13_166.wav	але калі пачало развідняць трывога зноў заныла чым больш святлела чым шырэй разыходзіўся далягляд	Але калі пачало развідняць, трывога зноў заныла. Чым больш святлела, чым шырэй разыходзіўся далягляд,
+13_167.wav	тым больш мацнела і трывога яна шчымела нават ад саміх разор	тым больш мацнела і трывога. Яна шчымела нават ад саміх разор,
+13_168.wav	праведзеных на чужым полі ад хады гуза які павольна але цягнуў і цягнуў плуг уперад і ўперад	праведзеных на чужым полі, ад хады Гуза, які павольна, але цягнуў і цягнуў плуг, уперад і ўперад.
+13_169.wav	цяпер васіль ужо не так сачыў за разоры як за дарогаю за полем убаку села хат амаль не было відаць за алешнікам каля сажалкі адно выглядалі стрэхі над якімі варушыліся паўзлі к нізкім сіняватым хмарам дымкі	Цяпер Васіль ужо не так сачыў за разораю, як за дарогаю, за полем у баку сяла. Хат амаль не было відаць за алешнікам каля сажалкі, адно выглядвалі стрэхі, над якімі варушыліся, паўзлі к нізкім, сіняватым хмарам дымкі.
+13_170.wav	дымкі гэтыя таксама дадавалі трывогі яны нібы глядзелі на яго паказвалі яго людзям	Дымкі гэтыя таксама дадавалі трывогі. Яны нібы глядзелі на яго, паказвалі яго людзям.
+13_171.wav	да васяля даходзіўся лавіск свіней рык кароў можа таму нават выгляд пустой дарогі пустога поля калі алешніку не супакойваў	Да Васіля даходзіў з сяла віск свіней, рык кароў. Можа, таму нават выгляд пустой дарогі, пустога поля каля алешніку не супакойваў
+13_172.wav	паглядваў туды з непакоем чакаў вось вось баявяцца людзі калі яны	паглядваў туды з непакоем, чакаў: вось-вось паявяцца людзі. Калі яны
+13_173.wav	зачарнелі купка павольных постацей халадок трывогі яшчэ памацнеў	зачарнелі купка павольных постацей, халадок трывогі яшчэ памацнеў.
+13_174.wav	ён зрабіў выгляд што не цікавіцца імі але амаль кожную хвіліну кідаў у іх бока сые позіркі	Ён зрабіў выгляд, што не цікавіцца імі. Але амаль кожную хвіліну кідаў у іх бок касыя позіркі.
+13_175.wav	з мерка ідуць значыць ме��ыць выправіліся адкуль пачнуць куды адразу пакіруюць	З меркай ідуць значыць, мераць выправіліся. Адкуль пачнуць, куды адразу пакіруюць?
+13_176.wav	да цагельні дзе ён робіць круг ці пад лес на другі бок поля заўважылі ці не заўважылі яго	Да цагельні, дзе ён робіць круг, ці пад лес, на другі бок поля? Заўважылі ці не заўважылі яго?
+13_177.wav	купка яшчэ далекавата збочыла к лесу на другое поле падаліся не спыніліся не звярнулі ўвагі	Купка яшчэ далекавата збочыла к лесу. На другое поле падаліся, не спыніліся, не звярнулі ўвагі.
+13_178.wav	але позірк цікаваў то гэтую купку то выток дарогі калялечніку	Але позірк цікаваў то гэтую купку, то выток дарогі каля
+13_179.wav	не дарэмна зіркаў вось яшчэ вылезлі з залешніку тры постаці	алешніку. Недарэмна зіркаў: вось яшчэ вылезлі з-за алешніку тры постаці.
+13_180.wav	ціха плятуцца мабыць не спяшаюцца адзін з іх вельмі рослы здалёк відаць другія два ледзь па плячо яму	Ціха плятуцца, мабыць, не спяшаюцца. Адзін з іх вельмі рослы, здалёк відаць, другія два ледзь па плячо яму.
+13_181.wav	рослы пэўна ларывон здагадаўся васіль і з непакоем навастрыўся позіркам а хто ж другія два	Рослы, пэўна, Ларывон, здагадаўся Васіль і з непакоем навастрыўся позіркам: а хто ж другія два?
+13_182.wav	можа яўхім там ці стары постаці ўсё ссунуліся па дарозе тым жа кірункам што і папярэднія	Можа Яўхім там ці стары? Постаці ўсе сунуліся па дарозе, тым жа кірункам, што і папярэднія.
+13_183.wav	можа збочыць не заўважыць не заўважылі спыніліся прыглядаюцца	Можа, збочаць, не заўважаць? Не, заўважылі, спыніліся, прыглядваюцца.
+13_184.wav	хвіліну пастаялі гледзячы на яго потым адзін падаўся за першай купкай а два	Хвіліну пастаялі, гледзячы на яго. Потым адзін падаўся за першай купкай, а два
+13_185.wav	васіль насцярожыўся рушылі проста да яго ларывон і зайчык	Васіль насцярожыўся рушылі проста да яго. Ларывон і Зайчык.
+13_186.wav	сталі наперадзе чакалі калі ён падыдзе не абмінуць хочаш не хочаш а трэба ісці бліжэй бліжэй	Сталі наперадзе, чакалі, калі ён падыдзе... Не абмінуць. Хочаш не хочаш, а трэба ісці, бліжэй і бліжэй.
+13_187.wav	ну і няхай ён падыдзе знаку не падаць што пабойваецца толькі вось на ўсякі выпадак	Ну і няхай, ён падыдзе, знаку не падасць, што пабойваецца! Толькі вось на ўсякі выпадак
+13_188.wav	калі гэты дурань ларымон кінецца з за свайго дружка біцца падрыхтавацца трэба каб не заспеў знянацку	калі гэты дурань Ларывон кінецца за свайго дружка біцца падрыхтавацца трэба. Каб не заспеў знянацку.
+13_189.wav	васіль з усёй сілы сціснуў пугаў ёй няхай паспрабу я толькі здаровы сіль	Васіль з усёй сілы сціснуў пугаўё няхай паспрабуе толькі! Здароў, Васіль!
+13_190.wav	весела крыкнуў зайчык васіль па здароўкаўся ў адказ але не спыніўся добры кавалак табе ўдзялілі пахваліў падчапіў зайчык	весела крыкнуў Зайчык. Васіль паздароўкаўся ў адказ, але не спыніўся. Добры кавалак табе ўдзялілі! пахваліў, падчапіў Зайчык.
+13_191.wav	васіль не адказаў праз хвіліну ён пачуў што яго даганяюць па тупанню ботаў пазнаў што гэта	Васіль не адказаў. Праз хвіліну ён пачуў, што яго даганяюць: па тупанню ботаў пазнаў, што гэта
+13_192.wav	ларывон сціснуў пугаўё ларывон падымаў побач вось вось замахнецца дасць пудовым кулаком	Ларывон, сціснуў пугаўё. Ларывон падыбаў побач. Вось-вось замахнецца, дасць пудовым кулаком.
+13_193.wav	табе я то выдзелілі сказаў трохі задыханы васіль спасцярожліва зіркнуў на яго прамаўчаў	Табе ето выдзелілі? сказаў, трохі задыханы. Васіль спасцярожліва зіркнуў на яго, прамаўчаў.
+13_194.wav	упарта таптаў свежую зямлю ў разоры э зразумеў нарэшце бугай	Упарта таптаў свежую зямлю ў разоры. Гэ! зразумеў нарэшце Бугай.
+13_195.wav	разумны ён мацюкнуўся і адстаў дайшоўшы да павароту васіль убачыў зайчык падаўся да тых што мералі аларывон дыбае да сяла	Разумны! Ён мацюкнуўся і адстаў. Дайшоўшы да павароту, Васіль убачыў Зайчык падаўся да тых, што мералі, а Ларывон дыбае да
+13_196.wav	кяўхіму здагадаўся васіль яго зноў узялі одум страх захацелася кінуць загон зямлю якая не так прыцягвала як палохала гразілася бядою	сяла. К Яўхіму! здагадаўся Васіль, і яго зноў узялі одум, страх. Захацелася кінуць загон, зямлю, якая не так прыцягвала, як палохала, гразілася бядою.
+13_197.wav	але ён не кідаў ішоў ішоў баразною зямля як бы трымала яго	Але ён не кідаў, ішоў і ішоў баразною. Зямля як бы трымала яго.
+13_198.wav	ногі прыліпалі да яе маглі ісці толькі роўнай канаўкай разоры	Ногі прыліпалі да яе, маглі ісці толькі роўнай канаўкай разоры.
+13_199.wav	не мог кінуць бо пачатак быў ужо зроблены бо яго ўжо бачылі тут бачылі што ён зрабіў	Не мог кінуць, бо пачатак быў ужо зроблены. Бо яго ўжо бачылі тут, бачылі, што ён зрабіў.
+13_200.wav	адступаць не было куды дарога была толькі ўперад усё адно	Адступаць не было куды, дарога была толькі ўперад. Усё адно:
+13_201.wav	пачаў дык рабіць да канца не папускацца васіль паспрабаваў прыдушыць страх супакоіць сябе шчэ пабачым чыя возьме мала што ён прыбяжыць а няхай паспрабуе сагнаць калі пастанавілі абрэзаць няхай паспрабуе ссунуцца пабачыць	пачаў дак рабіць да канца!.. Не папускацца! Васіль паспрабаваў прыдушыць страх, супакоіць сябе: Шчэ пабачым, чыя возьме! Мало што ён прыбяжыць! Няхай паспрабуе сагнаць, калі пастанавілі абрэзаць! Няхай паспрабуе сунуцца! Пабачыць!
+13_202.wav	васіль заўважыў людзі сяла ўсё цягнуцца й цягнуцца некаторыя як і зайчык зларавоным спыняюцца глядзяць у яго бок але потым ідуць к тым што мераюць	Васіль заўважыў людзі з сяла ўсё цягнуцца і цягнуцца. Некаторыя, як і Зайчык з Ларывонам, спыняюцца, глядзяць у яго бок, але потым ідуць к тым, што мераюць.
+13_203.wav	там народы ўсё большыя васілёк сочыць не так за імі як за дарогаю за тымі якія паяўляюцца з зарэшніку	Там народу ўсё большае. Васілёў позірк сочыць не так за імі, як за дарогаю, за тымі, якія паяўляюцца з-за арэшніку...
+13_204.wav	адна постаць збочыла хутка праз тое да яго гэта не ён ніяў хім	Адна постаць збочыла, хутка прастуе да яго. Гэта не ён, не Яўхім.
+13_205.wav	гэта як васілю не пазнаць здалёк маці ні пяшчоту ні радасць выклікае яна а прыкрасць	Гэта як Васілю не пазнаць здалёк! маці. Не пяшчоту, не радасць выклікае яна, а прыкрасць:
+13_206.wav	век не ў час прыйдзе век баявіцца тады калі не трэба клунучак у руках есці нясе	век не ў час прыйдзе! Век паявіцца тады, калі не трэба! Клуначак у руках есці нясе.
+13_207.wav	успомніла самая пара зараз рассесціся ўзяць у рукі скібу хлеба ды гурок	Успомніла! Самая пара зараз рассесціся, узяць у рукі скібу хлеба ды гурок!
+13_208.wav	акурат зручны момант калі вось вось чубаты ці стары корч прыпруцца яна прыблізілася пабегла	Акурат зручны момант калі вось-вось чубаты ці стары Корч прыпруцца! Як прыблізілася, пабегла.
+13_209.wav	нібы на пажар бяжыць спатыкнулася ледзь не ўпала стала здзіўлена разгублена азіраецца як усё роўна не бачыць не разумее ўсяго	Нібы на пажар бяжыць. Спатыкнулася, ледзь не ўпала. Стала, здзіўлена, разгублена азіраецца. Як усё роўна не бачыць, не разумее ўсяго!
+13_210.wav	ну чаго прыйшла хмура сказаў ён прыпыняючы каня есці от вазьмі прагаладаўся ж мабыць	Чаго прыйшла?! хмурна сказаў ён, прыпыняючы каня. Есці от вазьмі! Прагаладаўся ж, мабуць!..
+13_211.wav	лагодна ступіла маці да яго васіль нядобра таўхануў працягнуты клунак назад ёй	лагодна ступіла маці да яго. Васіль нядобра таўхануў працягнуты клунак назад ёй.
+13_212.wav	як малога шукаць хоча падобрыцца там пачне сваё ідзі загадаў ён строга	Як малога, ашукаць хоча! Паддобрыцца, а там пачне сваё... Ідзі! загадаў ёй строга.
+13_213.wav	яна не кранулася цень трывогі прабег па яе твары не таілася ўжо сыночак	Яна не кранулася. Цень трывогі прабег па яе твары. Не таілася ўжо: Сыночак!
+13_214.wav	што ж ету ты васіль адвярнуўся каб не бачыць яе як агнём пякло кожнае слова	Што ж ето ты? Васіль адвярнуўся, каб не бачыць яе. Як агнём, пякло кожнае слова:
+13_215.wav	удумаў чужое дазнаюцца ж бяды не абярэшся	Удумаў!.. Чужое! Дазнаюцца ж бяды!.. Не абярэшся!
+13_216.wav	у гэты момант здалёк прыкмеціў збочыла з дарогі рушыць напрасткі яшчэ постаць	У гэты момант здалёк прыкмеціў: збочыла з дарогі, рушыць напрасткі яшчэ постаць.
+13_217.wav	я ўхім сярэдзіню васяля пахаладзела пачуў сябе як ніколі кволым адзінокім злосна абарваў матчын стогн ціха бо	Яўхім! Усярэдзіне ў Васіля пахаладзела, пачуў сябе, як ніколі, кволым, адзінокім. Злосна абарваў матчын стогн: Ціха бо!
+13_218.wav	прыпёрлася ідзі дадому не чуў ужо плачу ці не плача яна сачыў толькі заяўхімам	Прыперлася! Ідзі дадому! Не чуў ужо, плача ці не плача яна. Сачыў толькі за Яўхімам.
+13_219.wav	спрабаваў падбадзёраць сябе вярнуць смеласць няхай бяжыць няхай пабачыць сам не ведаў чым гразіўся	Спрабаваў падбадзёрыць сябе, вярнуць смеласць. Няхай бяжыць, няхай! Пабачыць! Сам не ведаў, чым гразіўся,
+13_220.wav	што я ўхім можа пабачыць да болю сціскаў ручкі плуга пугаўё	што Яўхім можа пабачыць. Да болю сціскаў ручкі плуга, пугаўё.
+13_221.wav	у аўёў было яго адзінай зброяй чубаты ўсё бліжэй бліжэй ужо добра відаць твар чырвоны люты	Пугаўё было яго адзінай зброяй. Чубаты ўсё бліжэй, бліжэй. Ужо добра відаць: твар чырвоны, люты.
+13_222.wav	злы зямлі пад сабой не чуе васілёва ногі прыкра паслабелі як ні падагнуцца	Злы, зямлі пад сабою не чуе... Васілёвы ногі прыкра паслабелі, як не падагнуцца...
+13_223.wav	васільку заўважыла карча жахнулася маці не пярэч саступі	Васілько! заўважыла Карча, жахнулася маці. Не пярэч! Саступі!..
+13_224.wav	васільне зварухнуўся нібы не чуў не зводзіў вачэй шчубатага падахвочваў сябе няхай бяжыць няхай пабачыць здзіўляўся трэба ж	Васіль не зварухнуўся. Нібы не чуў. Не зводзіў вачэй з чубатага, падахвочваў сябе: Няхай бяжыць, няхай! Пабачыць!.. Здзіўляўся: трэба ж,
+13_225.wav	каб так паслабелі ногі маці раптам кінулася насустрач чубатаму крыкнула молячы еўхімку	каб так паслабелі ногі! Маці раптам кінулася насустрач чубатаму, крыкнула, молячы: Яўхімко!..
+13_226.wav	яўхімку родненькі не сярдуй даражэнькі ён як бег таўхануў яе так што яна і не войкнула	Яўхімко!.. Родненькі!.. Не сярдуй, даражэнькі!.. Ён, як бег, таўхануў яе так, што яна і не войкнула
+13_227.wav	тузанулася ўпала набок клуначак адляцеў далёка чубаты наскочыў на васяля сходу дужа рвануў за плячо васілю пусціў плуг	тузанулася, упала на бок. Клуначак адляцеў далёка. Чубаты наскочыў на Васіля. З ходу дужа рвануў за плячо. Васіль упусціў плуг.
+13_228.wav	ты што я то я ўхім задыханы цяжка соп	Т-ты... ш-што ето? Яўхім, задыханы, цяжка соп.
+13_229.wav	рот злосна крывіўся шэраўся зараз здавалася пена на губах забялее	Рот злосна крывіўся, шчэрыўся. Зараз, здавалася, пена на губах забялее.
+13_230.wav	ты што ён грозна мацюкнуўся а ты што адважыўся васіль	Т-ты ш-што?!. Ён грозна мацюкнуўся. А ты што?.. адважыўся Васіль.
+13_231.wav	натапырыўся як малады каршачок гатовы біцца што глушакоў твар яшчэ больш наліўся крывёю прэч	Натапырыўся, як малады каршачок, гатовы біцца. Ш-што?! Глушакоў твар яшчэ больш наліўся крывёю. Прэч!
+13_232.wav	раптам шалёна з віскам закрычаў ён зараз жа што аб духу твайго смярдзючага не было	раптам шалёна, з віскам, закрычаў ён. Зараз жа!!! Штоб духу твайго смярдзючага не було!
+13_233.wav	васільку са ступень кінулася да васіля маці ухапіла за руку хацела адвезці ён вырваў руку заявіў глушаку	Васілько! Саступі! кінулася да Васіля маці. Ухапіла за руку, хацела адвесці. Ён вырваў руку. Заявіў Глушаку:
+13_234.wav	ету шчар пабачыць у каго дух смярдзючы васільку	Ето шчэ пабачыць трэба у каго дух смярдзючы! Васілько!..
+13_235.wav	дочаецца вымятайся ў мэндт пакуль не позна	Ты удод жаўтароты, шчэ спрачаешся! Вымятайся ўмэнт! Пакуль не позно!
+13_236.wav	васільку ідзі сыночак васілю было не тое што боязна а	Васілько! Ідзі! Сыночак!.. Васілю было не тое што боязна, а
+13_237.wav	страшна разумеў што лепш было б паслухацца адступіць але не мог перамагчы сябе	страшна. Разумеў, што лепш было б паслухацца, адступіць, але не мог перамагчы сябе.
+13_238.wav	ганарлівасць злосць на глушака за зямлю загану за ўсё заўпарціліся запоўнілі яго	Ганарлівасць, злосць на Глушака за зямлю, за Ганну, за ўсё заўпарціліся, запоўнілі яго.
+13_239.wav	мне далі і выгляду паказаць што баіцца о напужаў	Не далі і выгляду паказаць, што баіцца. Унё! Напужаў!..
+13_240.wav	васільку сыдзі не чапайся от адпіхнуў васіль матку	Васілько, сыдзі! Не чапайся! Ат! адпіхнуў Васіль матку.
+13_241.wav	не пойдзеш ну глядзіш васіль пільна сачыў вось вось чубаты рынецца ударыць	Не пойдзеш?! Н-ну, глядзі ж! Васіль пільна сачыў: вось-вось чубаты рынецца, ударыць.
+13_242.wav	ён мімаволі сціснуў пугаўё адпіхваючы маці глушачы страх хітруючы сказаў	Ён мімаволі сціснуў пугаўё. Адпіхваючы маці, глушачы страх, хітруючы, сказаў:
+13_243.wav	хто ты такі што б загадваць хто не пазнаеш	Хто ты такі? Штоб загадваць!.. Хто? Не пазнаеш?
+13_244.wav	паказаць можа я ухімку маці кінулася к глушаку загарадзіла васіля даражэнькі мой ты ж разумнейшы	Паказаць, можа? Яўхімко! Маці кінулася к Глушаку, загарадзіла Васіля. Даражэнькі! Ты разумнейшы!..
+13_245.wav	чубаты таўхануў яе зноў закрычаў шалёнавы сілу паказаць на чыю зямлю упёрся	Чубаты таўхануў яе, зноў закрычаў шалёна Васілю: Паказаць?! На чыю землю ўспёрся?!
+13_246.wav	чыё поле паганіш не бачыш я ўхім хапіў васяля загрудкі так што стала цяжка дыхаць	Чыё поле паганіш?!! Не бачыш?!! Яўхім хапіў Васіля збгрудкі так, што стала цяжка дыхаць.
+13_247.wav	але васіль каўтну прахрыпеў было вашае	Але Васіль каўтнуў, прахрыпеў: Було... вашае...
+13_248.wav	было чубаты матнуў плячом адштурхнуў дзятліху якая ўчапілася як кіпцюрамі намагалася адарваць ад сына было цяпер нашае	Було?! Чубаты матнуў плячом, адштурхнуў Дзятліху, якая ўчапілася, як кіпцюрамі, намагалася адарваць ад сына. Було... Цяпер наш-шае...
+13_249.wav	вашае брэша жгад я ўхім колькі змогі сціснуў васілёў каўнер	Вашае?.. Брэшаш, гад!! Яўхім колькі змогі сціснуў Васілёў каўнер,
+13_250.wav	кінуў хлопца з такой сілай што таму здалося нібы тулава ў яго адарвалася адно	кінуў хлопца з такой сілай, што таму здалося, нібы тулава ў яго адарвалася ад ног.
+13_251.wav	васіль так грымнуўся патыліцай аб зямлю што ў галаве загуло тваё шчэлесці будзеш	Васіль так грымнуўся патыліцай аб зямлю, што ў галаве загуло. Тваё? Шчэ лезці
+13_252.wav	буду не тваё звер ты звер корч пракляты учапілася зноў чубатага дзятліга	будзеш? Буду... Не тваё!.. Звер ты, звер! Корч пракляты!.. учапілася зноў у чубатага Дзятліха.
+13_253.wav	васіль выдахнуў зларадна помсліва напанаваліся ўжо скончылася вашыя	Васіль выдыхнуў зларадна, помсліва: Напанаваліся ўжэ!.. Скончылася вашае!..
+13_254.wav	яўхім адкінуў дзятліху загадаў люта маўчы прэня пакуль цэлы	Яўхім адкінуў Дзятліху, загадаў люта: Маўчы!.. Прэч, шчаня! Пакуль цэлы!
+13_255.wav	пляваць мне васіль стаў на карачкі намерыўся падняцца я ўхім рынуўся на яго	Пляв-ваць мне!.. Васіль стаў на карачкі, намерыўся падняцца. Яўхім рынуўся на яго.
+13_256.wav	пляваць шалёны ўдар зноў кінуў ва сялян апошнюю аж нібы трэснула шыя не пойдзеш	Пляваць? Шалёны ўдар зноў кінуў Васіля на пожню. Аж нібы трэснула шыя. Не пойдзеш?
+13_257.wav	га ты галяцела каршуніха і маці учапілася ў руды чуб стала ашалела рваць матаць яго	Гад ты, гад! наляцела каршуніхай маці, учапілася ў руды чуб, стала ашалела рваць, матаць яго.
+13_258.wav	гэта ўратавала васяля выкарыстаўшы момант ён ускочыў спугаў ём пра якое толькі цяпер успомніў важка пайшоў на глушака	Гэта ўратавала Васіля. Выкарыстаўшы момант, ён ускочыў, з пугаўём, пра якое толькі цяпер успомніў, важка пайшоў на Глушака.
+13_259.wav	у гэты час чубаты злаўчыўся ударыў маці каленам у жывот яна енкнула скурчылася ад болю асела	У гэты час чубаты злаўчыўся, ударыў маці каленам у жывот. Яна енкнула, скурчылася ад болю, асела.
+13_260.wav	васіль і я ўхім сустрэліся тварам у твар я ўхім апярэдзіў моцна ўдарыў пад сківіцу	Васіль і Яўхім сустрэліся тварам у твар. Яўхім апярэдзіў, моцна ўдарыў пад сківіцу.
+13_261.wav	боль у сківіцы ў роце ва ўсёй затуманенай галаве няўдача дадалі васілю лютасці	Боль у сківіцы, у роце, ва ўсёй затуманенай галаве, няўдача дадалі Васілю лютасці.
+13_262.wav	крыўда усе крыўды што даўно палілі чакалі адплаты цяпер ураз ажылі запяклі зноў разам усяго напоўнілі адным жаданнем дастаць размалаціць гэтую ненавісную пысу шчубам	Крыўда, усе крыўды, што даўно палілі, чакалі адплаты, цяпер ураз ажылі, запяклі зноў разам, усяго напоўнілі адным жаданнем: дастаць, размалаціць гэту ненавісную пысу з чубам.
+13_263.wav	адкуль толькі ўзяўся неспадзеўкі наляцеў стары глушак	Адкуль толькі ўзяўся, неспадзеўкі наляцеў стары Глушак,
+13_264.wav	ірвануў руку з пугаў ён ты што я то смурод кінь	ірвануў руку з пугаўём. Ты што ето, смурод!.. Кінь!!!
+13_265.wav	ледзь не выкруціў руку адкуль і сіла ў недалякі старога знайшлася каб трохі сагнуў бы васяля	Ледзь не выкруціў руку. Адкуль і сіла ў нездалякі старога знайшлася, каб трохі, сагнуў бы Васіля.
+13_266.wav	дзякуй маці выратавала кінулася да старога учапілася ў каршэнь затузала закліла	Дзякуй маці, выратавала кінулася да старога, учапілася ў каршэнь, затузала, закляла
+13_267.wav	і стары пусціў хлопца калі ў хімы апынуўся брат яго сцяпан але замест таго каб памагчы я ўхіму чамусьці пацягнуў яго назад	і стары пусціў хлопца. Каля Яўхіма апынуўся брат яго, Сцяпан. Але замест таго, каб памагчы Яўхіму, чамусьці пацягнуў яго назад,
+13_268.wav	чубаты адразу зазлаваў даў сцяпану па твары выйшла так што яўхіму давялося біцца не толькі з васілёмалі і з братам	чубаты адразу зазлаваў, даў Сцяпану па твары. Выйшла так, што Яўхіму давялося біцца не толькі з Васілём, але і з братам!
+13_269.wav	васіль ухапіў момант трэснуў яўхіма пугаўём па галаве так што той зароў	Васіль ухапіў момант трэснуў Яўхіма пугаўём па галаве так, што той зароў.
+13_270.wav	аш��лелы ад болю чубаты ўраз адарваўся ад сцяпана не асцерагаючыся як раз'ятраны дзік ірвануўся да васіля	Ашалелы ад болю, чубаты ўраз адарваўся ад Сцяпана, не асцерагаючыся, як раз'ятраны дзік, ірвануўся да Васіля.
+13_271.wav	васіль мелькам заўважыў пачарнелыя бязлітасныя вочы	Васіль мелькам заўважыў пачырванелыя, бязлітасныя вочы,
+13_272.wav	адчуў што я ўхім прагне ўжо не толькі помсты смерць яго	адчуў, што Яўхім прагне ўжо не толькі помсты смерці яго.
+13_273.wav	заб'е не пабаіцца нічога такая дзікая лютасць кіпіць па вачах відаць	Заб'е, не пабаіцца нічога. Такая дзікая лютасць кіпіць, па вачах відаць.
+13_274.wav	васілед скочыў і даў яму яшчэ пугаўём даў так што тоўстага дубовага пугаўя застаўся ў руцэ толькі кончык	Васіль адскочыў і даў яму яшчэ пугаўём. Даў так, што ад тоўстага дубовага пугаўя застаўся ў руцэ толькі кончык.
+13_275.wav	ах ты я ўхім хапіўся за галаву зноў з яшчэ большай лютасцю рынуўся на васіля	Ах т-ты!.. Яўхім хапіўся за галаву, зноў, з яшчэ большай лютасцю, рынуўся на Васіля.
+13_276.wav	васіль замалаціў па нянавіснай пысе канчуком пугаў я кулаком але адбіцца не змог я ўхім дапаў	Васіль замалаціў па ненавіснай пысе канчуком пугаўя, кулаком. Але адбіцца не змог: Яўхім дапаў,
+13_277.wav	схапіў за каўнер наваліўся васіль тузануўся спрабуючы вызваліцца	схапіў за каўнер, наваліўся. Васіль тузануўся, спрабуючы вызваліцца,
+13_278.wav	я ўхім не ўстаяў і яны ўпалі у наступны момант абодва качаліся па пожні па свежай раллі крывянілі адзін аднаму твары шматавалі сарочкі	Яўхім не ўстаяў, і яны ўпалі. У наступны момант абодва качаліся па пожні, па свежай раллі, крывянілі адзін аднаму твары, шматавалі сарочкі.
+13_279.wav	глушак вырваўся нарэшце зрук дзятліхі кінуўся на падмогу яўхіму ўчапіўся ў васілёвую галаву селічыся прыгнуць к зямлі і ў той жа час сцяпан схапіў брата за плячо за руку стаў з усёй сілы цягнуць ад васеля	Глушак вырваўся нарэшце з рук Дзятліхі, кінуўся на падмогу Яўхіму, учапіўся ў Васілёву галаву, сілячыся прыгнуць к зямлі. У той жа час Сцяпан схапіў брата за плячо, за руку, стаў з усёй сілы цягнуць ад Васіля.
+13_280.wav	дзятліха напала зноў на старога але ўбачыла скрываўлены твар сына пачула як ён хрыпіць жаху зроспачыў скінулася забегала позіркам па полі залямантавала	Дзятліха напала зноў на старога, але ўбачыла скрываўлены твар сына, пачула, як ён хрыпіць, з жаху, з роспачы ўскінулася, забегала позіркам па полі, залямантавала:
+13_281.wav	або людцы ратуйце забіваюць	А бо!.. Людцы-ы!!! Ратуйце-е!!! Забіва-аюць!!!
+13_282.wav	яна пабегла насустрач куранёўцам што каля лесу ўчулі яе кліч бегла і ўсё лямантавала падганяла забіваюць забіваюць ратуйся	Яна пабегла насустрач куранёўцам, што каля лесу ўчулі яе кліч. Бегла і ўсё лямантавала, падганяла: Забіваюць!!! Забіваюць!!! Ратуйце!!!
+13_283.wav	недалёка адбегла схамянулася зноў кінулася да сына адбіваючыся ад яе глушак заўважыў мужчын што падбягалі з меканорам наперадзе сагнуўся цярпліва пакорліва	Недалёка адбегла, схамянулася, зноў кінулася да сына. Адбіваючыся ад яе, Глушак заўважыў мужчын, што падбягалі з Міканорам наперадзе, сагнуўся цярпліва, пакорліва.
+13_284.wav	трываў удары санелы дзятлі аж пакуль яна не здаволілася учапілася ўяўхіма	Трываў удары асатанелай Дзятліхі, аж пакуль яна не здаволілася, учапілася ў Яўхіма.
+13_285.wav	от бо як пакруціліся паскардзіўся па старэчы глушак калі людзі прытупацелі	От бо, як пакруціліся! паскардзіўся па-старэчы Глушак, калі людзі прытупацелі.
+13_286.wav	расшчапіце бо дурні ў як іх сцяпанку адыдзі без цябе ўжо абыдуцца	Расчапіце бо, дурняў етых!.. Сцяпанко, адыдзі! Без цябе ўжэ абыдуцца!..
+13_287.wav	мужчыны між якіх быў іларывон кінуліся разнімаць тых хто біўся	Мужчыны, між якіх быў і Ларывон, кінуліся разнімаць тых, хто біўся.
+13_288.wav	сцяпан сам адступіўся дзядзьлюху таксама лёгка адцягнулі а васіль і яўхім не даваліся	Сцяпан сам адступіўся, Дзятліху таксама лёгка адцягнулі, а Васіль і Яўхім не даваліся,
+13_289.wav	хапаліся адзін за аднаго малацілі кулакамі хрыпелі гразіліся э твакі гнуў назад яўхімаў руку і канор не выпускай загадаў ён хоню што трымаў яўхіма ззаду	хапаліся адзін за аднаго, малацілі кулакамі, хрыпелі, гразіліся. Эх, ваякі! гнуў назад Яўхіму руку Міканор. Не выпускай! загадаў ён Хоню, што трымаў Яўхіма ззаду.
+13_290.wav	як чэрці нядоўга і да смерці бегала навокал спалоханае сарока яна крычала склікала сюды забіваюць	Як чэрці! Нядоўго й да смерці! бегала навокал спалоханая Сарока. Яна крычала, склікала: Сюды! Забіваюць!
+13_291.wav	у гарацы васіль адрыў рудому які адрываў яго ад чубатага так стукнуў сківіцу што той заенчыў і адскочыў са страхам мацаючы сківіцу далонямі	У гарачцы Васіль Андрэю Рудому, які адрываў яго ад чубатага, так стукнуў у сківіцу, што той заенчыў і адскочыў, са страхам мацаючы сківіцу далонямі...
+13_292.wav	сямёра мужчын ледзь адарвалі іх адно ад аднаго але і адцягнуўшы	Сямёра мужчын ледзь адарвалі іх адзін ад аднаго. Але і адцягнуўшы,
+13_293.wav	з цяжкасцю маглі ўтрымаць еўхім і васіль праглі зноў шчапіцца ірваліся адзін да аднаго крычалі глядзіш	з цяжкасцю маглі ўтрымаць: Яўхім і Васіль праглі зноў счапіцца ірваліся адзін да аднаго, крычалі: Глядзі
+13_294.wav	пападзіся цяпер удод запарву дзе небудзь	ж... Пападзіся цяпер, удод! Запарву дзе-небудзь!.. Сам
+13_295.wav	сам глядзі к ныр што б сам не папаўся іх бранзбой та няма з халоднай вадой сказаў коня што б астудзіць	глядзі, кныр! Штоб... сам не папаўся!.. Эх, бранзбойта няма з халоднай вадой! сказаў Хоня. Штоб астудзіць!
+13_296.wav	маці ламала рукі лямантавала калі васяля як каля нябожчыка а сыночак мой а божачка аж а што ж яны з табой зрабілі ж а дзіцятка ж ты маё	Маці ламала рукі, лямантавала каля Васіля, як каля нябожчыка: А сыночак мой!.. А Божачко ж!.. А што ж яны з табой зрабілі ж!.. А дзіцятко ж ты маё!..
+13_297.wav	яўхімку ну будзь хоць ты разумны параіў сыну глушак стары усе па яго выгляду маглі бачыць як іх пакрыўдзілі	Яўхімко, будзь хоць ты разумны! параіў сыну Глушак стары: усе па яго выгляду маглі бачыць, як іх пакрыўдзілі.
+13_298.wav	і як яму непатрэбна бяда гэтая толькі ж хіба яго віна тут дзятліхач сумелася	І як яму непатрэбна бяда гэтая толькі ж хіба яго віна тут! Дзятліха аж сумелася:
+13_299.wav	ах ты гніла я заразумны біць памагала цяпер разумны яна загаласіла сыночак ты мой	Ах ты, гнілая зараза! Разумны! Біць памагаў, а цяпер разумны! Яна загаласіла: Сыночак ты мой!..
+13_300.wav	не чапай я ўхімку бяды не абярэшся бачыш трываў няпраўду ад дзятліхі глуша	Не чапай, Яўхімко! Бяды не абярэшся! Бачыш!.. трываў няпраўду ад Дзятліхі Глушак.
+13_301.wav	самі ж пачалі і самі ж вінаваціць але я ў хім не слухаў нічога гразіўся	Самі ж пачалі і самі ж вінавацяць. Але Яўхім не слухаў нічога, гразіўся:
+13_302.wav	памочышча крывёй зямлю дот корч працаваць і сам глядзі	Памочыш шчэ крывёй землю, удод!.. Корч пранцаваты! Сам глядзі!..
+13_303.wav	народу вакол збіралася ўсё больш падышлі дубадзел і зубрыч праціснуліся наперад	Народу вакол збіралася ўсё больш. Падышлі Дубадзел і Зубрыч, праціснуліся наперад.
+13_304.wav	дубадзел рашуча важна зубрыч лагодна далікатна што тут такое строгае кінуў вачыма васяля еў хімай іншых дубадзел	Дубадзел рашуча, важна, Зубрыч лагодна, далікатна. Што тут такое? строга акінуў вачыма Васіля, Яўхіма, іншых Дубадзел. Кеб
+13_305.wav	кептрохі дык пазабівалі б адзін аднаго выскачыла першае сарока у тым як яна сказала як паматала галавой	трохі дак пазабівалі б адзін аднаго! выскачыла першая Сарока. У тым, як яна сказала, як паматала галавой,
+13_306.wav	чутно відно было такі жах такі жах ад чаго ж выйшла я то	чутно, відно было: такі жах, такі жах! Ад чаго выйшло ето?
+13_307.wav	дубадзелаў позірк загадаў васілю адказваць крок цякла васілю на вочы ён адпіхнуў маці і калі лезла памагчы	Дубадзелаў позірк загадваў Васілю адказваць. Кроў цякла Васілю на вочы. Ён адпіхнуў маці, якая лезла памагчы,
+13_308.wav	выцер лоб чорнай далонню пачуў як шчыміць парваная скура	выцер лоб чорнай далонню, пачуў, як шчыміць парваная скура.
+13_309.wav	боль мяшаўся з крыўдай са злосцю якія палілі цяпер здаецца яшчэ больш як да бойкі	Боль мяшаўся з крыўдай, са злосцю, якія палілі цяпер, здаецца, яшчэ больш, як да бойкі.
+13_310.wav	адказаў за яго глушак стары чужое поле хацеў захапіць гвалтам	Адказаў за яго Глушак стары: Чужое поле хацеў захапіць гвалтам!
+13_311.wav	супроць савецкага закону супроць сельсавету адразу ўжо і супроць савецкай улады падчапіў яхідны міканор	Супроць савецкага закону! Супроць сельсавету!.. Адразу ўжэ і супроць савецкай улады! падчапіў яхідна Міканор.
+13_312.wav	не супроць адгукнуўся васіль а кебы супроць кеп і пара сам накінулася на глушака дзятліха	Не супроць! адгукнуўся Васіль. А кеб і супроць! Кеб і паараў сам! накінулася на Глушака Дзятліха.
+13_313.wav	дык заеду біць трэба забіваць да смерці ніхто яго не забіваў сам ён яўхіма чуць на той свет не адправіў	Дак за ето біць трэба? Забіваць да смерці?! Ніхто яго не забіваў! Сам ён Яўхіма чуць на той свет не адправіў!
+13_314.wav	сам дзятліга забожкала загаласіла як толькі магла ўсе разумелі што галошаннем сваім яна спрабуе абараніць выратаваць сына	Сам? Дзятліха забожкала, загаласіла, як толькі магла. Усе разумелі, што галошаннем сваім яна спрабуе абараніць, выратаваць сына.
+13_315.wav	сціхнеце цётка што не знаеце што будзе паспрабаваў супакоіць яе коні але яна загаласіла мацней	Сціхніце, цётко! Шчэ не знаеце, што будзе! паспрабаваў супакоіць яе Хоня, але яна загаласіла мацней.
+13_316.wav	зайчык улучыў момант весела ўплёў от і пачаўся дзетачкі перадзел	Зайчык улучыў момант, весела ўплёў: От і пачаўся, дзетачкі, перадзел!
+13_317.wav	засмяяўся толькі ларывон але ён тут жа зірнуў наяўхіма і змоўк	Засмяяўся толькі Ларывон. Але і ён тут жа зірнуў на Яўхіма і змоўк.
+13_318.wav	нікому больш зайчыкаў жарт мусіць не здаўся смешным мо няхай я пойдуць па хатах сказаў дубадзелу і ўпаўнаважанаму меканор	Нікому больш Зайчыкаў жарт, мусіць, не здаўся смешным. Мо няхай етыя пойдуць па хатах, сказаў Дубадзелу і ўпаўнаважанаму Міканор.
+13_319.wav	патом разбяромся а то ж пачалі абрэзвацца абралі столькі народу давесці б да ладу абрэзку	Патом разбяромся. А то ж пачалі абрэзваць, сабралі столькі народу. Давесці б да ладу абрэзку.
+13_320.wav	правільна час дарагі падтрымаў яго ўпаўнаважаны і дубадзел з ўсёй строгасцю загадаў усюлю еўхіму	Правільна! Час дарагі! падтрымаў яго ўпаўнаважаны, і Дубадзел са ўсёй строгасцю загадаў Васілю і Яўхіму:
+13_321.wav	заўтра што былі ў сельсавеце рану на расследаванне я толькі павінен на некалькі хвілін затрымаць іх	Заўтра штоб булі ў сельсавеце! Рано! На расследуванне! Я толькі павінен на некалькі хвілін затрымаць іх,
+13_322.wav	умяшаўся раптам зноў лагодны разам з тым цвёрда ўпаўнаважаны для папярэдняга высвятлення акалічнасцей прычын	умяшаўся раптам зноў лагодна і разам з тым цвёрда упаўнаважаны. Для папярэдняга высвятлення акалічнасцей і прычын.
+13_323.wav	ён кіўнуў міканору і дубадзелу прадаўжайце пакуль без мяне як толькі людзі пачалі разыходзіцца дзятліха якая была прыціхла	Ён кіўнуў Міканору і Дубадзелу: Прадаўжайце пакуль без мяне. Як толькі людзі пачалі разыходзіцца, Дзятліха, якая была прыціхла,
+13_324.wav	прыслухоўваючыся што кажуць пра лёс васяля адразу загаласіла зноў рэч як мог дапытаў яе хутка перабіваючы ківаючы згодна та так зразумела мякка сказаў што яна можа ісці	прыслухоўваючыся, што кажуць пра лёс Васіля, адразу загаласіла зноў. Зубрыч, як мог, дапытаў яе хутка, перабіваючы, ківаючы згодна: так, так, зразумела, мякка сказаў, што яна можа ісці.
+13_325.wav	дзятліх аднак не паслухалася пачала лямантаваць зноў і ўпаўнаважаны прыгразіўся што плачам сваім яна толькі пашкодзіць справядліва разабрацца ва ўчынку сына паш��одзіць сыну	Дзятліха, аднак, не паслухалася, пачала лямантаваць зноў, і ўпаўнаважаны прыгразіўся, што плачам сваім яна толькі пашкодзіць справядліва разабрацца ва ўчынку сына. Пашкодзіць сыну...
+13_326.wav	услед за гэтым упаўнаважаны таксама ж здагадліва ківаючы хутка дапытаў сцяпанай старога глушака	Услед за гэтым упаўнаважаны таксама ж, здагадліва ківаючы, хутка дапытаў Сцяпана і старога Глушака,
+13_327.wav	таксама дазволіў ісці але ніхто з іх як я васілёва маці ў сялоне пайшоў адступіліся толькі на якую сотню крокаў і сталі назіраючы за тым што будзе далей	таксама дазволіў ісці. Але ніхто з іх, як і Васілёва маці, у сяло не пайшоў, адступіліся толькі на якую сотню крокаў і сталі, назіраючы за тым, што будзе далей...
+13_328.wav	ім не было чуваць пра што гаварыў упаўнаважаны васілю і яўхім але здавалася ім трымаўся ён з абодвума інакш	Ім не было чуваць, пра што гаварыў упаўнаважаны Васілю і Яўхіму. Але, здавалася ім, трымаўся ён з абодвума інакш,
+13_329.wav	не ківаў галавою засунуўшы рукі ў кішэні выпрастаўся важна строга	не ківаў галавою: засунуўшы рукі ў кішэні, выпрастаўся важна, строга
+13_330.wav	і ўсё нібы нечым гразіўся неадступны нялітасцівы і дзятліха і глушак не на жарт трывожыліся	і ўсё нібы нечым гразіўся, непадступны, нелітасцівы. І Дзятліха, і Глушак не на жарт трывожыліся.
+13_331.wav	упаўнаважаны застаўшыся адзін з васілём і яўхімам загаварыў не адразу засунуўшы рукі ў кішэні пільна ажней пранізліва разглядаваў спачатку аднаго потым другога	Упаўнаважаны, застаўшыся адзін з Васілём і Яўхімам, загаварыў не адразу. Засунуўшы рукі ў кішэні, пільна, аж неяк пранізліва разглядваў спачатку аднаго, потым другога
+13_332.wav	і не спяшаўся выказваць тое што таілася ў яго галаве доўга доўга здавалася абодвам маўчаў	і не спяшаўся выкладваць тое, што таілася ў яго галаве. Доўга-доўга, здавалася абодвум, маўчаў
+13_333.wav	аж трываць цяжка стала маўчанку нос значыць так расшчапіў нарэшце губы ўпаўнаважны	аж трываць цяжка стала маўчанку. Ну-с, значыць, так, расшчапіў нарэшце губы ўпаўнаважаны,
+13_334.wav	самі пачалі землеўпарадкаванне так я ўхім запярэчыў я не пачынаў	самі пачалі землеўпарадкаванне! Т-так!.. Яўхім запярэчыў: Я не пачынаў...
+13_335.wav	ён ка мне ў лес я толькі за сваё дабро ўступіўся было тваё паўдзесяціны цяпер мае	Ён ка мне ўлез! Я толькі за сваё дабро ўступіўся!.. Було тваё!.. Паўдзесяціны цяпер мае!..
+13_336.wav	паўдзесяціны мне выдзелілі а якія мо такія якія ты сам выберыш	Паўдзесяціны мне выдзелілі!.. Етыя табе выдзелілі? А якія? Мо такія, якія ты сам выбераш?
+13_337.wav	зубрыч адрэзаў строга і жорстка спыніць спрэчку тут не дыскусія	Зубрыч адрэзаў строга, жорстка: Спыніць спрэчку! Тут не дыскусія!
+13_338.wav	я дапытваю вас і будзьце ласкавы слухаць мяне і адказваць тады калі я запытаюся	Я дапытваю вас! І будзьце ласкавы слухаць мяне! І адказваць тады, калі я запытаюся!
+13_339.wav	ён зірнуў на васяля і раптам уд��рыў пытаннем сядзеў ужо у васяля ў грудзях пахаладзела	Ён зірнуў на Васіля, раптам ударыў пытаннем: Сядзеў ужо? У Васіля ў грудзях пахаладзела.
+13_340.wav	ну чаго маўчыш мяне адпусцілі можам вярнуць назад	Ну, чаго маўчыш? М-мяне адпусцілі... Можам вярнуць назад!
+13_341.wav	васіль глядзеў і не пазнаваў упаўнаважанага калі ж тут была ўсмешка не твар а камень	Васіль глядзеў, не пазнаваў упаўнаважанага: калі тут была ўсмешка! Не твар, а камень.
+13_342.wav	зноў захацеў туды васіль быў разбіты ўсё адно абураўся ўпаўнаважаны	Зноў захацеў туды?! Васіль быў разбіты. Усё адно! абураўся ўпаўнаважаны.
+13_343.wav	што хачу тое бяруць закон яму нішто нуль савецкія законы яму няпісаны	Што хачу, тое бяру! Законы яму нішто! Нуль!.. Савецкія законы яму не пісаны!..
+13_344.wav	анархізм поўны неанархізм разбой разбой сярод белага дня адкрыты бандытызм	Анархізм поўны! Не анархізм, а разбой! Разбой сярод белага дня! Адкрыты бандытызм!..
+13_345.wav	я не бандзід не бандыт дык бандыцкі паслугач і не паслугач	Я не... бандзіт... Не бандыт, дык бандыцкі паслугач! І не... паслугач...
+13_346.wav	мы ўсё помнім мы не забыліся як вы маслака вадзілі пад вокны савецкіх дэпутатаў	Мы ўсё помнім! Мы не забылі, як вы Маслака вадзілі пад вокны савецкіх дэпутатаў!
+13_347.wav	дык яны ж заставілі абрэз уткнулі ў жывот васіль гатовы ў зараўсці ад крыўды	Дык яны ж заставілі! Абрэз уткнулі ў жывот!.. Васіль гатоў быў зараўці ад крыўды.
+13_348.wav	абрэз хто вам паверыць дурняў знайшлі вы ж і цяпер	Абрэз! Хто вам паверыць! Дурняў знайшлі! Вы ж і цяпер
+13_349.wav	толькі масла капякун аж аб'явіўся зноў распіразаліся на законы савецкія плюяце	толькі Маслак, апякун ваш, аб'явіўся зноў расперазаліся! На законы савецкія плюяце!
+13_350.wav	думайце прамыслаку ўсё дазволена упаўнаважаны гнеўна паківаў пальцам перад васілёвым тварам не	Думаеце, пры Маслаку ўсё дазволена! Упаўнаважаны гнеўна паківаў пальцам перад Васілёвым тварам: Не,
+13_351.wav	рукі кароткія савецкая ўлада не такіх уціхамірвала не такіх абсякала	рукі кароткія! Савецкая ўлада не такіх уціхамірвала! Не такіх абсякала!..
+13_352.wav	зубрыч з тымі ж пагрозай і гневам загадаў ідзіце дачакайце як мы вырашым	Зубрыч з тымі ж пагрозай і гневам загадаў: Ідзіце! Ды чакайце, як мы вырашым!..
+13_353.wav	ён заўважыў што хлопец і не глядзіць на гуза як і мір на дрэмле крыкнуў услед	Ён заўважыў, што хлопец і не глядзіць на Гуза, які мірна дрэмле. Крыкнуў услед:
+13_354.wav	каня забярыце васіль схамянуўся паплёўся да воза маці радыя што допыт скончыўся так хутка што васіль адпусцілі	Каня забярыце! Васіль схамянуўся, паплёўся да Гуза. Маці, радая, што допыт скончыўся так хутка, што Васіля адпусцілі,
+13_355.wav	хоць і бачыла што сын вельмі ж паныла горбіцца выцерла слёзы сказала весела а я баялася што барані бог за арыштуе аж не апусціў і не мучыў доўга	хоць і бачыла, што сын вельмі ж паныла горбіцца, выцерла слёзы, сказала весела: А я баялася, што, барані Бог, заарыш��уе! Аж не, пусціў!! І не мучыў доўго!
+13_356.wav	яна відаць хацела супакоіць сына добра кажуць справядлівы ён кепкрывароты не дай бог той папад дзяржаў бы	Яна, відаць, хацела супакоіць сына. Добры, кажуць, справядлівы ён! Кеб Крывароты, не дай Бог, той пападзержаў бы!..
+13_357.wav	добры аж запякловы сілу ад матчыных слоў што аб яму на тым свеце такому добраму не знаю што	Добры! аж запякло Васілю ад матчыных слоў. Штоб яму на тым свеце, такому добраму, не знаю што!..
+13_358.wav	усе яны добрыя справядлівыя такія няхай з сарочкай не чапае маслака прыплёў у паслугачы маслаковы запісаў справядлівы такі	Усе яны добрыя, справядлівыя такія, няхай іх сарочка не чапае... Маслака прыплёў! У паслугачы Маслаковы запісаў, справядлівы такі!..
+13_359.wav	помнім кажа не забылі не дакапаліся толькі але дакапаюцца выкапаюць усё чаго і не было ніколі абы толькі захацелі выкапаюць	Помнім, кажа. Не забылі. Не дакапаліся толькі... Але дакапаюцца. Выкапаюць усё, чаго і не було ніколі. Абы толькі захацелі выкапаюць.
+13_360.wav	набрэшуць а ты пасробай дакажы што няпраўда такім дакажаш	Набрэшуць, а ты паспробуй дакажы, што няпраўда! Такім дакажаш!..
+13_361.wav	не бачыў як дабраўся да загуменнай дарогі пацёгся між восеў гумнаў плато	Не бачыў, як дабраўся да загуменнай дарогі, пацёгся між восецяў, гумнаў, платоў.
+13_362.wav	з за чарнушкавых варот да яго кінуўся радасны валодзька з квецікам але васіль нават не зірнуў на брата	З-за Чарнушкавых варот да яго кінуўся радасны Валодзька з Хведзькам, але Васіль нават не зірнуў на брата.
+13_363.wav	хвечка адразу ж адстаў паскакаў назад авалодзька доўга ішоў моўчкі таіў у сабе турботу	Хведзька адразу ж адстаў, паскакаў назад, а Валодзька доўга ішоў моўчкі, таіў у сабе турботу.
+13_364.wav	і даў яму не вытрымаў запытаў ён ужо каля павеці праўда даў	Ты даў яму? не вытрываў, запытаў ён ужо каля павеці. Праўда, даў?
+13_365.wav	што не зразумеў васіль ну я таму карчу даў васіль зазлаваў ідзі ты	Што? не зразумеў Васіль. Етаму Карчу даў? Васіль зазлаваў: Ідзі ты,
+13_366.wav	адумаўся нудаў канечне я так і знаў узрадаваўся валодзька ён сказаў з захапленнем з зайздрасцю	спрос... Адумаўся: Даў, канешне... Я так і знаў, узрадаваўся Валодзька. Ён сказаў з захапленнем, з зайздрасцю:
+13_367.wav	ты дужы прасачыўшы як хлопец пляцецца да каня упаўнаважаны доўгім позіркам зноў паглядзеў на другога віноўніка бойкі	Ты дужы!.. Прасачыўшы, як хлопец пляцецца да каня, упаўнаважаны доўгім позіркам зноў паглядзеў на другога віноўніка бойкі.
+13_368.wav	паглядзеў ужо не так пільна але з нейкай пад тайнай вострай усмешачкай з за якой хавалася як пачуў яўхім	Паглядзеў ужо не так пільна, але з нейкай патайнай, вострай усмешачкай, за якой хавалася, як пачуў Яўхім,
+13_369.wav	штосьці пагрознае упаўнаважанай здавалася гатовы ў нечым ударыць у любы момант	штосьці пагрознае. Упаўнаважаны, здавалася, гатоў быў нечым ударыць у любы момант.
+13_370.wav	але як і спачатку ён не сп��шаўся яму нібы прыемна было бачыць ахвяру якой усё роўна няма куды дзецца	Але, як і спачатку, ён не спяшаўся: яму нібы прыемна было бачыць ахвяру, якой усё роўна няма куды дзецца.
+13_371.wav	няхай паспрабуе я яму нядзятлек абнадзеі ў сябе я ўхім рыхтуючыся адбівацца ад усяго	Няхай паспрабуе... Я яму не Дзятлік!.. абнадзеіў сябе Яўхім, рыхтуючыся адбівацца ад усяго.
+13_372.wav	але рыхтаваўся ён дарэмна неўзабаве і ён як перад тым дзятлік быў у дужых руках таварышаўпаўнаважанага	Але рыхтаваўся ён дарма: неўзабаве і ён, як перад тым Дзятлік, быў у дужых руках таварыша ўпаўнаважанага...
+13_373.wav	зыбрэч усміхнуўся ўжо адкрыта сказаў з нейкім гуллівым папрокам	Зубрыч усміхнуўся ўжо адкрыта, сказаў з нейкім гуллівым папрокам:
+13_374.wav	што ж гэта вы таварыш галушак кулачкамі права сваё абараняюць	Што ж гэта, таварыш Глушак? Кулачкамі права сваё абараняеце?.. Я
+13_375.wav	я разумею вас нават можна сказаць хвалю за тое што заступаецеся за сваё дабро не аддаяце паслухмяна як пакорлівае цялё	разумею вас і нават, можна сказаць, хвалю... За тое, што заступаецеся за сваё дабро. Не аддаяце паслухмяна, як пакорлівае цялё!..
+13_376.wav	гэта з пункту гледжання барацьбы за існаванне правільна трэба трымацца ваяваць за сваё права жыць пад сонцам	Гэта з пункту гледжання барацьбы за існаванне правільна! Трэба трымацца, ваяваць за сваё права жыць пад сонцам!..
+13_377.wav	але ж ваяваць не кулачкамі нават калі яны такія як у вас кулачкамі ў наш час многа не адаб'ешся гэта атэізм	Але ваяваць не кулачкамі! Нават калі яны такія, як у вас!.. Кулачкамі ў наш час многа не даб'ецеся! Гэта атавізм,
+13_378.wav	ад жыло тым больш што слова кулак цяпер і не вельмі добра гучыць	аджыло!.. Тым больш што слова кулак цяпер і не вельмі добра гучыць!
+13_379.wav	чым больш я ўхім слухаў яго тым больш не разумеў нашто ён вярзе разводзіць яту інцымонію	Чым больш Яўхім слухаў яго, тым больш не разумеў: Нашто ён вярзе, разводзіць ету анцімонію?.. У
+13_380.wav	унерац завесці дурнем хоча ці што ці не на гэтыя кулачкі з той жа гулліваюсмешачкай сказаўпаўнаважаны	нерат завесці дурнем хоча, ці што?.. Ці не на гэтыя кулачкі, з той жа гуллівай усмешачкай сказаў упаўнаважаны,
+13_381.wav	вы разлічвалі калі гразіліся на сходзе і на вас управа ёсць	вы разлічвалі, калі гразіліся на сходзе: І на вас управа ёсць!
+13_382.wav	гэта значыць на камісію па землеўпарадкаванню на прадстаўнікоў сельсавета і воласці	Гэта значыць на камісію па землеўпарадкаванню, на прадстаўнікоў сельсавета і воласці?..
+13_383.wav	я ўхіл насцярожыўся от яно тое да чаго вёў ён	Яўхім насцярожыўся: От, от яно, тое, да чаго вёў ён!..
+13_384.wav	кажа такое смяецца хоць бы што а прызнайся дык упячэ што не выберасе э	Кажа такое і смяецца, хоць бы што! А прызнайся дак упячэ, што і не выберашся!.. Э,
+13_385.wav	на тое мы табе адкажам як трэба але адказаць не давялося зубрыч апярэдзіў адказаў сам	на тое мы табе адкажам як трэба!.. Але адказаць не давял��ся. Зубрыч апярэдзіў, адказаў сам:
+13_386.wav	не на кулачкі ведаю спадзяваліся на савецкія законы савецкая ўлада не дасць у крыўду працоўнага чалавека	Не на кулачкі? А, ведаю! Ведаю спадзяваліся на савецкія законы?.. Савецкая ўлада не дасць у крыўду працоўнага чалавека!..
+13_387.wav	а па савецкаму закону не паложана ету што браць ад чалавека што ён зрабіў сваім мазалём	Па савецкаму закону не паложано етаго. Штоб браць ад чалавека, што ён зарабіў сваім мазалём...
+13_388.wav	не паложана па савецкаму закону упаўнаважаных хітра недаверлівых мыкнаў	Не паложана! Па савецкаму закону!.. Упаўнаважаны хітра, недаверліва хмыкнуў.
+13_389.wav	гулліва засмяяўся брэшаце па вачах відаць што брэшаце	Гулліва засмяяўся: Брэшаце! Па вачах відаць, што брэшаце!
+13_390.wav	не ўмееце лгаць вы мяне не разыгрывае з годнасцю рэзка адказаў яўхім я і тых смешак не люблю	Не ўмееце ілгаць!.. Вы мяне не разыгрувайце! з годнасцю, рэзка сказаў Яўхім. Я етых смешак не люблю.
+13_391.wav	не любіць ён што шпахвальным упаўнаважаны перастаў смяяцца хоць мне і даводзіцца жартаваць я таксама люблю сур'ёзныя размовы сур'ёзных людзей	Не любіце! Што ж, пахвальна! Упаўнаважаны перастаў смяяцца. Хоць мне і даводзіцца жартаваць, я таксама люблю сур'ёзныя размовы! Сур'ёзных людзей...
+13_392.wav	будзем гаварыць як сур'ёзныя сталыя людзі спакойны нібы задуменны ён разам з тым уважліва глядзеў наяўхіма	Будзем гаварыць як сур'ёзныя, сталыя людзі!.. Спакойны, нібы задуменны, ён разам з тым уважліва глядзеў на Яўхіма,
+13_393.wav	як бы хацеў дазнацца што той думае на яго словы гэты нязводны позірк трымаў яўхімаў насцярожанасць	як бы хацеў дазнацца, што той думае на яго словы. Гэты нязводны позірк трымаў Яўхіма ў насцярожанасці.
+13_394.wav	калі вы згодны я вам магу адразу ясна заявіць мне добра вядома	Калі вы згодны, я вам магу адразу і ясна заявіць: мне добра вядома,
+13_395.wav	што значыла ваша пагроза у мяне няма ніякіх сумненняў у тым на каго вы спадзеяцеся	што значыла ваша пагроза! У мяне няма ніякіх сумненняў у тым, на каго вы спадзеяцеся!
+13_396.wav	упаўнаважаны скоса павёў позіркам па полі прыцішыў голасць атаман	Упаўнаважаны скоса павёў позіркам па полі, прыцішыў голас: Атаман Маслак!
+13_397.wav	яўхім зніякавеў але не падаў выгляду бач падступае на кручок бярэ	Яўхім зніякавеў, але не падаў выгляду. Бач, падступае, на кручок бярэ!
+13_398.wav	згусе ім відаць згэў падасланы ды вы мяне не блытайце сказаў я ўхім	З ГПУ! Па ўсім відаць, з ГПУ падасланы!.. Вы мяне не блытайце! сказаў Яўхім.
+13_399.wav	калі вам так хочацца то вы вазьміце сабе я тага гада ён убачыў упаўнаважаны выслухаў з іроніі ні аднаму слова не паверыў	Калі вам так хочацца, то вазьміце сабе етаго гада!.. Ён убачыў: упаўнаважаны выслухаў з іроніяй, ні аднаму слову не паверыў.
+13_400.wav	па спіне яўхімы лёг холад знае штось гад да вось як гад	На спіне Яўхіма лёг холад. Знае штось... Гад! М-да! Вось як гад!
+13_401.wav	у голасе ўпаўнаважанага пр��гучаў здзек быў друг надзея збавіцеля стаў гад	У голасе ўпаўнаважанага пачуўся здзек. Быў друг, надзея, збавіцель, стаў гад!..
+13_402.wav	якія зігзагі лёсу я ўхім зноў пахаладзеў спакойная здзеклівая упэўненасць упаўнаважанага пераконвала знае штось знае	Якія зігзагі лёсу!.. Яўхім зноў пахаладзеў, спакойная, здзеклівая ўпэўненасць упаўнаважанага пераконвала: Знае! Штось знае!..
+13_403.wav	упаўнаважна памаўчаў сказаў з роздумам а ўвогуле калі гаварыць па шчырасці мне ваша асцярожнасць зусім зразумелая	Упаўнаважаны памаўчаў, сказаў з роздумам: А ўвогуле, калі гаварыць па шчырасці, мне ваша асцярожлівасць зусім зразумелая:
+13_404.wav	ад гэтага небяспечнага тыпа цяпер трэба ўсяляк адхрышчвацца гэта бясспрэчна разумна	ад гэтага небяспечнага тыпа цяпер трэба ўсяляк адхрышчвацца! Гэта, бясспрэчна, разумна!
+13_405.wav	асцярожнасць такога роду можа быць толькі на карысць а між тым гад гэты	Асцярожнасць такога роду можа быць толькі на карысць!.. А між тым гад гэты
+13_406.wav	цікавіўся вамі чуб я ў хіма пранізала страхам прапаў	цікавіўся вамі... Чуб! Яўхіма пранізала страхам: Прапаў!
+13_407.wav	канец маслак часта зваў яго чубам дык маслака праўда не забілі	Канец! Маслак часта зваў яго Чубам... Дык Маслака, праўда, не забілі?
+13_408.wav	жыве ён але як жа ж тыя чуткі што забіты быў ды не знаю я яго вочы не бачыў нават	Жыве ён?! Але ж як жа тыя чуткі, што забіты быў? Не знаю я яго. У вочы не бачыў нават...
+13_409.wav	не бачу цёмна было дзе вы сустракаліся апошні раз калі вы ўгаварылі яго прыйсці прыгаразіць там усяму з ахвотнікаў да землеўпарадкавання	Не бачыў! Цёмна было! Дзе вы сустрэліся апошні раз? Калі вы ўгаварылі яго прыйсці, прыгразіць таму-сяму з ахвотнікаў да землеўпарадкавання?..
+13_410.wav	некалі могілак рэшткі надзеі прапалі ў яўхіма знае ўсё думаў ні адной душы невядома як дрыгось зацягнула думаў	Не каля могілак? Рэшткі надзеі прапалі ў Яўхіма. Знае ўсё! Думаў ні адной душы невядома. Як дрыгвой зацягнула, думаў.
+13_411.wav	аж на табе знаюць і хто упаўнаважаны гэта ўлічы хто я то	Аж нб табе, знаюць! І хто упаўнаважаны, ГПУ, лічы!.. Хто ето...
+13_412.wav	наплёў такога ўсё вядома гэты дзяцел з якім я толькі што дзякуючы вам пазнаёміўся калі не памыляюся быў у тую ноч	наплёў такого? Усё вядома. Гэты Дзяцел, з якім я толькі што дзякуючы вам пазнаёміўся, калі не памыляюся, быў у тую ноч
+13_413.wav	нечаканым памочнікам гэта ж на яго такі транвялі ведае ці не ведае ён каму павінен удзячны быць за тую ноч за юравіцкую каталачку	нечаканым памочнікам? Гэта ж на яго вы так хітра навялі? Ведае ці не ведае ён, каму павінен удзячны быць за тую ноч, за юравіцкую каталажку?..
+13_414.wav	і ўсё гэта выдумка абы немаўчаць сказаў разбіты ўшчэнт еўхім і адкуль ён узяўся маслак	Усё ето выдумка... абы не маўчаць, сказаў разбіты ўшчэнт Яўхім. І адкуль ён узяўся, Маслак,
+13_415.wav	як у вас скажы ты у вас ды нідзе небудзь а можа у камеры турэмнай	як уваскрос, скажы ты!.. Уваскрос ды не дзе-небудзь, а можа, у камеры турэмнай!
+13_416.wav	высачылі ды знянацку наскочылі скруцілі рукі дапыталі выказаў усё што было	Высачылі ды знянацку наскочылі, скруцілі рукі? Дапыталі?.. Выказаў усё, што було?..
+13_417.wav	пагібелі няма на чорта упаўнаважаны раптам зазлаваў ды кінь	Пагібелі няма на чорта! Упаўнаважаны раптам зазлаваў: Кінь!
+13_418.wav	не мялі лухту брыдка слухаць дарослы чалавек ён глядзеў наяў хіма з пагардай	Не мялі лухту! Брыдка слухаць! Дарослы чалавек! Ён глядзеў на Яўхіма з пагардай.
+13_419.wav	бачыш жа ўсё ведаю у гэтай тайні для мяне няма нічога тайнага усё яўнае усё вядома	Бачыш жа усё ведаю! У гэтай тайне для мяне няма нічога тайнага! Усё яўнае, усё вядомае!
+13_420.wav	кінь лухту адкуль жа вы дазналіся праеў на рызыку яўхім	Кінь лухту! Адкуль жа вы... дазналіся пра ето? пайшоў на рызыку
+13_421.wav	хто ж я то выказаў гэта ўжо дзелавая мужчынская размова пахваліўпаўнаважаны	Яўхім. Хто ж ето выказаў? Гэта ўжо дзелавая мужчынская размова! пахваліў упаўнаважаны.
+13_422.wav	паведаміў той хто падарыў табе польскі карабін костка так бандыты часам вылічалі альховага мастаковага супольніка	Паведаміў той, хто падарыў табе польскі карабін. Костка? Так бандыты часам велічалі Альховага, Маслаковага супольніка.
+13_423.wav	ён і дзе ён жыве удваім з атаманым а дзе лічы	Ён. Дзе ён? Жыве. Удваіх з атаманам. А дзе лічы:
+13_424.wav	не ведаеш я ў кім пачуў што выплыў на паверхню з халоднага цёмнага дна	не ведаеш... Яўхім пачуў, што выплыў на паверхню з халоднага, цёмнага дна,
+13_425.wav	дзе бачыў сабе ўжо тапельню страх трывога праўда яшчэ жылі ў ім гнялі але ўжо не так як некалькі хвілін перад гэтым	дзе бачыў сябе ўжо тапельцам. Страх, трывога, праўда, яшчэ жылі ў ім, гнялі, але ўжо не так, як некалькі хвілін перад гэтым.
+13_426.wav	хто вы такі я ж век бы не падумаў як бы павіннаваціўся ён упаўнаважанаму	Хто вы такі?.. Я ж век бы не падумаў!.. як бы павінаваціўся ён упаўнаважанаму.
+13_427.wav	і цяпер не верыцца неяк я супрацоўнік валвыканкама прашу запомніць савецкі служачы	І цяпер не верыцца неяк... Я супрацоўнік валвыканкома. Прашу запомніць. Савецкі служачы,
+13_428.wav	строга сказаў зубрач на людзях мы не знаёмыя мы не толькі нічога не ведаем пра нейкага адшчапенца па прозвішчук але адзін аднаго	строга сказаў Зубрыч. На людзях мы незнаёмыя. Мы не толькі нічога не ведаем пра нейкага адшчапенца па прозвішчу Маслак, але і адзін аднаго.
+13_429.wav	я не ведаю вас вы мяне за выключэннем таго што я меў непрыемную для вас сутычку як супрацоўнік валвыканкама ясна	Я не ведаю вас, вы мяне. За выключэннем таго, што я меў непрыемную для вас сутычку як супрацоўнік валвыканкома. Ясна?
+13_430.wav	ясны не малы не забывай зубрач загаварыў мякчэй з давер'ем ведае таксама	Ясно. Не малы... Не забывай. Зубрыч загаварыў мякчэй, з давер'ем: Ведай таксама:
+13_431.wav	цябе помняць калі будзе неабходна к табе прыйдуць і ты павінен зрабіць што належыць	цябе помняць, калі будзе неабходна, к табе прыйдуць. І ты павінен зрабіць, што належыць!..
+13_432.wav	так што яшчэ карысна вось што мець на ўвазе ты кажучы кудравым штылем	Ну, што яшчэ? Яшчэ карысна вось што мець на ўвазе: ты, кажучы кудравым штылем,
+13_433.wav	не адзін нас многа ў сёлых у мястэчку ў горадзе за мяжой так многа	не адзін! Нас многа!.. У сёлах, у мястэчку, у горадзе, за мяжой!.. Так, так многа!
+13_434.wav	мы маўчым да пары да каманды якая пачне ўсё яна можа быць няскора але яна будзе	Мы маўчым да пары! Да каманды, якая пачне ўсё!.. Яна можа быць не скора, але яна будзе!
+13_435.wav	калі прыйдзе гэтая пара для нас пачнецца іншае сапраўднае жыццё няжменька ўся зямля навокал будзе наша поле лес лугі усё	Калі прыйдзе гэта пара, для нас пачнецца іншае, сапраўднае жыццё. Не жменька уся зямля навокал будзе наша! Поле, лес, лугі усё!
+13_436.wav	зубрыч захапіўся і еў хіму слухаць яго гаворку было як добрую казку	Зубрыч захапіўся, і Яўхіму слухаць яго гаворку было як добрую казку.
+13_437.wav	у гэтай казцы яўхіма надзялялі непалоскай нейкай цэлымі абшарамі зямлі лясамі рабілі яго гаспадаром вялікага дома кароўнікаў стайняў	У гэтай казцы Яўхіма надзялялі не палоскай нейкай цэлымі абшарамі зямлі, лясамі, рабілі яго гаспадаром вялікага дома, кароўнікаў, стайняў.
+13_438.wav	у гэтых кароўніках і стайнях такая драбяза як дзятлік рабіць лічылі за шчасце	У гэтых кароўніках і стайнях такая драбяза, як Дзятлік, рабіць лічылі за шчасце.
+13_439.wav	яны трапяталі пад адным позіркам яўхіма лавілі налёт у кожнае яго жаданне ён быў валадар і бог	Яны трапяталі пад адным позіркам Яўхіма, лавілі на ляту кожнае яго жаданне. Ён быў валадар і бог...
+13_440.wav	яўхімы было прыкра што зырэч хутка перарваў гэтую казку і суха аддзяліўшы ўраз сябе ад яго загадаў	Яўхіму было прыкра, што Зубрыч хутка перарваў гэту казку, і суха, аддзяліўшы ўраз сябе ад яго, Яўхіма, загадаў:
+13_441.wav	а пакуль канспірацыя і канспірацыя і калі выдасце каго небудзь з нашага легіёна ведай	А пакуль канспірацыя і канспірацыя!.. І калі выдасі каго-небудзь з нашага легіёна, ведай:
+13_442.wav	галавы не знасіць нідзе не ўхаваешся вы я то мне не гаварыце пакрыўдзіўся ў кім мне я то лішне	галавы не знасіць! Нідзе не ўхаваешся! Вы ето мне не гаварыце! пакрыўдзіўся Яўхім. Мне ето лішняе!
+13_443.wav	зубрэч нібы не пачуў яго крыўды заклапочанай дзелавіта сказаў чалавек які прыйдзе адна спытаецца ў цябе	Зубрыч нібы не пачуў яго крыўды. Заклапочана, дзелавіта сказаў: Чалавек, які прыйдзе ад нас, спытаецца ў цябе:
+13_444.wav	ці не бачылі вы чорнага каня што кульгае на заднюю нагу гэта будзе з нашых ясна ясна	Ці не бачылі вы чорнага каня, што кульгае на заднюю нагу? Гэта будзе з нашых. Ясна? Ясно... Ну,
+13_445.wav	нават і ўсё ён напомніў мы па ранейшаму не знаёмыя я толькі гразіўся табе на полі	от і ўсё. Ён напомніў: Мы па-ранейшаму незнаёмыя. Я толькі гразіўся табе на полі.
+13_446.wav	зубрэч холадна кілком галавы развітаўся павёў в��чыма ў бок сяла коратка па вайсковаму загадаў ідзі	Зубрыч холадна, кіўком галавы развітаўся, павёў вачыма ў бок сяла, коратка, па-вайсковаму загадаў: Ідзі! Яўхім,
+13_447.wav	яўхімідучы побач са старым глужаком і сцяпанам сказаў што ўпаўнаважны вельмі сварыўся за бойку пагражаў нават судом	ідучы побач са старым Глушаком і Сцяпанам, сказаў, што ўпаўнаважаны вельмі сварыўся за бойку, пагражаў нават судом,
+13_448.wav	і стары слоў не знаходзіў клінучы ўпаўнаважана скляць бою ён і адстаў ад яўхімасця пана	і стары слоў не знаходзіў, кленучы ўпаўнаважанага. З кляцьбою ён і адстаў ад Яўхіма і Сцяпана,
+13_449.wav	пацягнуўся да натоўпу што брыў па полі з меркаю ад радасці ісці яўхіму было лёгка жартаваць хацелася	пацягнуўся да натоўпу, што брыў па полі з меркаю... Ад радасці ісці Яўхіму было лёгка, жартаваць хацелася.
+13_450.wav	але калі перавейваючы са сцяпанам жыта стаў перабіраць зноў сеў памяці	Але калі, перавейваючы за Сцяпанам жыта, стаў перабіраць зноў усё ў памяці,
+13_451.wav	раптам ажыў неспакой а што калі ён падасланы гэта ўпаўнаважаны	раптам ажыў неспакой: а што, калі ён падасланы, гэты ўпаўнаважаны,
+13_452.wav	і выведаў толькі для гапэгу вельмі ж дзіўна нечакана ўсё прыйшло ён перабіраў у памяці што бачыў калі гэты чалавек сядзеў у прэзідыуме	і выведаў толькі для ГПУ? Вельмі ж дзіўна, нечакана ўсё прыйшло. Ён перабіраў у памяці, што бачыў, калі гэты чалавек сядзеў у прэзідыуме,
+13_453.wav	калі праціснуўся праз натоўп у полі калі крышыў дзятліка гразіўся яму я ў хіму	калі праціснуўся праз натоўп у полі, калі крышыў Дзятліка, гразіўся яму, Яўхіму.
+13_454.wav	перабіраў у думках усё што чуў ад яго спакой упэўненасць не прыходзілі вельмі ж многа было нязвыклага незразумелага	Перабіраў у думках усё, што чуў ад яго. Спакой, упэўненасць не прыходзілі: вельмі ж многа было нязвычнага, незразумелага.
+13_455.wav	розныя зусім розныя словы розныя ўчынкі нібы розныя людзі зусім не падобныя адзін да аднаго нават не прыяцелі	Розныя, зусім розныя словы, розныя ўчынкі. Нібы розныя людзі. Зусім не падобныя адзін на аднаго, нават непрыяцелі.
+13_456.wav	канечне у жыцці не раз даводзіцца гаварыць адно рабіць другое яўхі мой самому ці мала прыходзілася душой крывіц	Канешне, у жыцці не раз даводзіцца гаварыць адно, а рабіць другое Яўхіму самому ці мала прыходзілася душой крывіць.
+13_457.wav	але ў самім сабе добра відно дзе праўда ідзе мана ды і ў другіх куранёўцаў гэта не так ужо цяжка было аддзяліць	Але ў самім сабе добра відно, дзе праўда, а дзе мана. Ды і ў другіх куранёўцаў гэта не так ужо і цяжка было аддзяліць.
+13_458.wav	а тут як тут спакойна чуць гэтых розных людзей у адным чалавеку	А тут, як тут спакойна чуць гэтых розных людзей у адным чалавеку,
+13_459.wav	ведаць што адзін з іх дакапаўся да такой тайны хацелася верыць што ашуканства няма баяцца не трэба і верыў часам супакойваўся але спакой быў нядоўга	ведаць, што адзін з іх дакапаўся да такой тайны! Хацелася верыць, што ашуканства няма, баяцца не трэба. І верыў часам, супакойваўся. Але спакой быў нядоўга,
+13_460.wav	выпаўзала іншая трывога каб не стала ўсё гэта вядома каму не след	выпаўзала іншая трывога: каб не стала ўсё гэта вядома каму не след.
+13_461.wav	калі гаворка з маслаком і альховым якой ніхто акрамя іх трох не чуў дайшла аж да юравіч	Калі гаворка з Маслаком і Альховым, якой ніхто, акрамя іх трох, не чуў, дайшла аж да Юравіч,
+13_462.wav	то чаму не могуць уведаць пра гэта і другія калі ён гэты юрывіцкі і не згапуў	то чаму не могуць уведаць пра гэта другія? Калі ён, гэты юравіцкі, і не з ГПУ,
+13_463.wav	то хто можа паручыцца што ён не наткнецца дзе небудзь на іх а там як прыціснуць хіба не вылажыць усё	то хто можа паручыцца, што ён не наткнецца дзе-небудзь на іх? А там, як прыціснуць, хіба не вылажыць усё?
+13_464.wav	вылажыце як міленькі ўсё выверне абы за саломінку ўхапіцца няўжо ж пашкадуе яго яўхіма	Вылажыць як міленькі, усё выверне, абы за саломінку ўхапіцца! Няўжо ж пашкадуе яго, Яўхіма?
+13_465.wav	добрыя казкі баіў ён а толькі казкі не для дарослых	Добрыя казкі баяў ён. А толькі казкі не для дарослых.
+13_466.wav	казка ёсць казка жыццё як бы паверыўшы ў байкі тыя пагнаўшыся затым жураўлём у небе не страціць і тое што яшчэ засталося пагана ці не пагана а ўсё ж такі жывеш	Казка ёсць казка, а жыццё жыццё. Як бы, паверыўшы ў байкі тыя, пагнаўшыся за тым жураўлём у небе, не страціць і тое, што яшчэ засталося. Пагана ці не пагана, а ўсё ж такі жывеш!
+13_467.wav	якая там ні ёсць а гаспадарка не горшая як у людзей не ходзіш па свеце з торбай	Якая там ні ёсць, а гаспадарка не горшая, як у людзей, не ходзіш па свеце з торбай.
+13_468.wav	а можаш пайсці скарынцы чэрствы будзеш рады дзе небудзь у салаўках і радасці няпэўнай было і трывогі	А можаш пайсці скарынцы чэрствай будзеш рады дзе-небудзь у Салаўках!.. І радасці няпэўнай было, і трывогі.
+13_469.wav	і лішняга клопату нязвыклай неачэпнай турботы думкам перад самым вяселлем	І лішняга клопату, нязвыклай, неадчэпнай турботы думкам перад самым вяселлем!
+13_470.wav	але калі думаў пра бойку дзятлікам цешыўся прыйдзе пара паенчыш удот жаўтароты	Але калі думаў пра бойку з Дзятлікам, цешыўся: Прыйдзе пара паенчыш, удод жаўтароты!
+13_471.wav	не раз не два ўспамінаў сустрэчу на могілках жалкаваў трэба было тады так даць маху	Не раз, не два ўспамінаў сустрэчу на могілках, жалкаваў: трэба было тады так даць маху!
+13_472.wav	чаго ж тады было не котснуць смаркачаетага не падказаў ім дурань	Чаго тады было не коцнуць смаркача! Не падказаў ім, дурань!..
+13_473.wav	многа неспакою было чалавеку перад самым вяселлем на наступную раніцу васілёва маці ўвайшоўшы з двара паставіла пустую ражку сказала занепакоена	Многа неспакою было чалавеку перад самым вяселлем! На наступную раніцу Васілёва маці, увайшоўшы з двара, паставіла пустую ражку, сказала занепакоена:
+13_474.wav	божа ж ты мой ятага яшчэ не хапала чаго ты там адгукнуўся дзед што вырэзваў з кляновага брускалышку	Божа! Етаго шчэ не хапало! Чаго ты там? адгукнуўся дзед, што вырэзваў з кляновага бруска
+13_475.wav	і ідзіце на ганак паглядзіце васіль выйшаў першы не апранаючыся ў белых портках і сародцы	лыжку. Ідзіце на ганак, паглядзіце. Васіль выйшаў першы, не апранаючыся, у белых портках і сарочцы.
+13_476.wav	хоць яшчэ развіднела не зусім было ўжо добра відаць на дзвярах вялікі чорны крыж	Хоць яшчэ развіднела не зусім, было ўжо добра відаць на дзвярах вялікі чорны крыж.
+13_477.wav	дзёгаць дзе нідзе падцёк папоўз ніткамі да масніц маслакі	Дзёгаць дзе-нідзе падцёк, папоўз ніткамі да масніц. Маслакі?
+13_478.wav	няўжо маслакі падумала ўголас маці калі ўсе зноў сышліся ў хаце	Няўжэ маслакі? падумала ўголас маці, калі ўсе зноў сышліся ў хаце.
+13_479.wav	яна верыла і не верыла стрыманая разважная яна была зусім іншая як учора ў полі	Яна верыла і не верыла: стрыманая, разважная, яна была зусім іншая, як учора ў полі.
+13_480.wav	была такая як звычайна дзед узяў кляновы абрэзак таксама падумаў масла то можа масла толькі тым часам можа быць што жыве ён не ў балоце ні з за балотам	Была такая, як звычайна. Дзед узяў кляновы абрэзак, таксама падумаў: Маслак-то, можа, Маслак. Толькі, тым часам, можа буць, што жыве ён не ў балоце і не за балотам...
+13_481.wav	карчом я то работа заявіў васіль е цяпер не дадуць спуску	Карчоў ето работа! заявіў Васіль. Етыя цяпер не дадуць спуску!..
+13_482.wav	а няхай не даюць абарваў матчыну гаворку васіль пляваць мне пляваць тым часам не вельмі наплюешся я то такая зараза	А няхай не даюць! абарваў матчыну гаворку Васіль. Пляваць мне. Пляваць, тым часам, не вельмі наплюешся!.. Ето такая зараза...
+13_483.wav	а тут калі ў яго шэй хэўра у сельсавет бы на іх што бупяклі юравічы	А тут, калі ў яго шчэ хэўра... У сельсавет бы на іх! Штоб упяклі ў Юравічы!
+13_484.wav	а ге упяклі не даказаўшы не злавіла не кажы што злодзей а можна было б і падлавіць	Аге! Упяклі! Не даказаўшы!.. Не злавіла не кажы, што злодзей! А можна було б і падлавіць!
+13_485.wav	от падлаві тады і кажы дзед падумаў чуе і мая душа тым часам што той маслакі праўду блізкую	Падлаві, тады і кажы! Дзед падумаў: Чуе і мая душа, тым часам, што той Маслак, і праўда, блізко.
+13_486.wav	і тое можа будзь маці апала духам можа бут жа вужака ніяк не прыціснуць што б не выкруціўся	І тое можа буць... Маці апала духам: Можа буць. От жа вужака, ніяк не прыціснуць, штоб не выкруціўся!
+13_487.wav	дапамагаюць гаду якіясь асцерагацца трэба дзелавіта разважыла маці	Памагаюць гаду якіясь... Асцерагацца трэба, дзелавіта разважыла маці.
+13_488.wav	як малому сказала васілю у лес адзін што б не ездзіў з дзедам са мною ці кім з добрым таварышам	Як малому, сказала Васілю: У лес адзін штоб не ездзіў! З дзедам, са мною ці з кім з добрых таварышаў!
+13_489.wav	і са стрэльбай дзедавай ну от вучыце яшчэ а й вучу вучыць трэба рана ад матчыны і навукі адбіцца захацеў от і выходзіць такое увечары што б не хадзіў позна	І са стрэльбай дзедавай! Ну, от вучыце! А і вучу! Вучыць трэба! Рано ад матчынай навукі адбіцца захацеў от і выходзіць такое!.. Увечары штоб не хадзіў позно. І
+13_490.wav	і ўночы што б ні выпіраўся на ганак дык можа мне й як малому ўсё адно	ўночы штоб не выпіраўся на ганак! Дак, можа, мне і... Як малому ўсё адно. А
+13_491.wav	а і ў хаце ці ў сенцах калі ўжо так сорамна паніўнь кажуць у аскерку дык ніколі поначы не выходзіў не то што ў холад а і ў лету	і ў хаце. Ці ў сенцах, калі ўжэ так сорамно. Пан, унь, кажуць, Аскерко, дак ніколі поначы не выходзіў. Не то што ў холад, а і ў лето...
+13_492.wav	пан от бо сказала куры падохнуць ад смеху глядзі што б сам жывы буга сказала маці	Пан! От бо сказала! Куры падохнуць ад смеху! Глядзі, штоб сам жывы буў! строга сказала маці.
+13_493.wav	і дадала мякчэй ну а што такое што дома дык і з нажы ніхто не будзе не думай	Дадала мякчэй: А што такое: што дома знаць ніхто не будзе. Не думай.
+13_494.wav	ды ўсё адно не ўсё адно адкуль у няма чаго лезці праўду кажа кінуў дзед	Усё адно! Не ўсё адно! Пад кулю няма чаго лезці! Праўду кажа, кіўнуў дзед.
+13_495.wav	васіль плюнуў са злосцю і выйшаў з хат у той жа дзень трохі пазней яўхіму выпала яшчэ раз спаткацца з хадоськай	Васіль плюнуў са злосцю, выйшаў з хаты. У той жа дзень, трохі пазней, Яўхіму выпала яшчэ раз спаткацца з Хадоськай.
+13_496.wav	падсачыла за агародамі выткнулася тварам у твар яўхім ускіпеў чаго чапляешся	Падсачыла за агародамі, выткнулася тварам у твар. Яўхім ускіпеў: Чаго чапляешся!
+13_497.wav	знаеш жа што ўсё кончылася вяселле ўжо гуляць збіраюся знаю а толькі скажу	Знаеш жа, што ўжэ кончылася ўсё! Вяселле ўжэ гуляць сабіраюся!.. Знаю. А толькі скажу,
+13_498.wav	горка пракаўкнула яна скажу няхай табе на тым свеце будзе так як мне	горка пракаўтнула яна, скажу: няхай табе на тым свеце будзе так, як мне
+13_499.wav	наетым неўтрывала губы задрыжалі на вачах замутнелі слёзы але апярэдзіла яго кінула неспадзявана цвёрда	на етым... Не ўтрывала, губы задрыжалі, на вачах замутнелі слёзы. Але апярэдзіла яго, кінула неспадзявана цвёрда:
+13_500.wav	от і ўсё маё слова астатняе у яе голасе пачулася столькі нянавісці што ён зніякавеў	От і ўсё маё слово! Астатняе! У яе голасе пачулася столькі нянавісці, што ён зніякавеў.
+13_501.wav	болей не прычаплюся можаш не баяцца і не пабачыш болей яна адразу ж адвярнулася	Болей не прычаплюся! Можаш не баяцца!.. І не пабачыш болей! Яна адразу ж адвярнулася,
+13_502.wav	пайшла першая незнаёмая страшная астатняе не пабачу	пайшла першая, незнаёмая, страшная. Астатняе? Не пабачу!..
+13_503.wav	яўхім правёў яе позіркам яна ішла цвёрда мусіць не маніла ад нядобрай здагадкі на сэрца лёг не спакой	Яўхім правёў яе позіркам. Яна ішла цвёрда, мусіць, не маніла. Ад нядобрай здагадкі на сэрца лёг неспакой: ведае
+13_504.wav	ведаеце не ведае хто пра ўсё а што як дойдзе да ганны	ці не ведае хто пра ўсё? А што, як дойдзе да Ганны?
+14_001.wav	раздзел ��ацвёрты хадушка была ў роспачы што рабіць думала думала і не магла прыдумаць нічога не прыходзіла да чаго небудзь добрага	Раздзел чацверты Хадоська была ў роспачы. Што рабіць? Думала, думала і не магла прыдумаць нічога, не прыходзіла да чаго-небудзь добрага.
+14_002.wav	дзіця радавацца здаецца трэба мілае дарагое стварэнне нарадзіцца павінна яе дзіця	Дзіця... Радавацца, здаецца, трэба б. Мілае, дарагое стварэнне нарадзіцца павінна. Яе дзіця,
+14_003.wav	нічыё небудзь яна так любіць дзяцей нават чужых як жа любіла б яна сваё	не чыё-небудзь. Яна так любіць дзяцей, нават чужых, як жа любіла б яна сваё!
+14_004.wav	і як хацела б яго пабачыць палашчыць пагушкаць з якім зачараваннем часам думала пра яго якое	І як хацела б яго пабачыць, палашчыць, пагушкаць! З якім зачараваннем часам думала пра яго, якое,
+14_005.wav	яна ведала хоць і не заўсёды верылася неяк ужо дзіўна завязалася ў ёй завязалася невядомая нікому толькі ёй да яўхіму	яна ведала хоць і не заўсёды верылася неяк, ужо дзіўна завязалася ў ёй. Завязалася невядомае нікому, толькі ёй ды Яўхіму...
+14_006.wav	павінна было б радавацца але тое што было ў ёй не толькі не радавала але й спакою не давала	Павінна была б радавацца! Але тое, што было ў ёй, не толькі не радавала, але і спакою не давала,
+14_007.wav	жыццё ўсё захмарыла заблытала ўсё тое што жыло ў ёй не было такое як усе іншае з божай ласкі	жыццё ўсё захмарыла, заблытала ўсё. Тое, што жыло ў ёй, не было такое, як усе іншыя, з Божай ласкі,
+14_008.wav	тое было ад грэху могуць сказаць нават страшна падумаць пра гэта ад блоду	тое было ад грэху, могуць сказаць нават страшна падумаць пра гэта ад блуду!
+14_009.wav	як небалюча выходзіць грэх быў як не мяркуе цяпер калі я ўхім адмовіўся дык і думаць не думай	Як ні балюча, а выходзіць грэх быў, як ні мяркуй, а цяпер, калі Яўхім адмовіўся, дык і думаць не думай
+14_010.wav	дзіця грэшнай адмовіўся нагуляла з нейкім кажа як бы на і праўда блудніца якая як бы ні прасіла не маліла яго	другога дзіця грэшнае!.. Адмовіўся. Нагуляла з нейкім, кажа. Як бы яна, і праўда, блудніца якая! Як бы не прасіла, не маліла яго,
+14_011.wav	як бы не прыпамінала яму бога як бы ні з ім адным яўхімам бога не паслухалася а ён угаварыў дабіўся	як бы не прыпамінала яму Бога, як бы не з ім адным, Яўхімам, Бога не паслухалася а ён угаварыў, дабіўся,
+14_012.wav	пацешыўся ды яшчэ і кажа такое а цяпер рот змовіны згуляў зусім забыў што абяцаў ёй адрокся зусім	пацешыўся ды яшчэ кажа такое! А цяпер от змовіны згуляў, зусім забыў, што абяцаў ёй, адрокся зусім.
+14_013.wav	раней хоць надзея нейкая была што сумленне возьме яго адумаецца дзіця сваё пашкадуе цяпер	Раней хоць надзея нейкая была, што сумленне возьме яго, адумаецца, дзіця сваё пашкадуе, а цяпер дык
+14_014.wav	нічога ніякай надзеі кінуў і грэх ужо цяпер яе грэх	нічога, ніякай надзеі! Кінуў, і грэх ужо толькі яе грэх,
+14_015.wav	яе бяда цяпер усякі скажа грэх блуд і не абаронішся не апраўдаешся	яе бяда... Цяпер усякі скажа: грэх, блуд і не абаронішся, не апраўдаешся.
+14_016.wav	усякі можа як я ўхім сказаць нагуляла з нейкім любы можа блудніцай назваць хоць і не блудніца ніякая паверыла проста	Усякі можа, як Яўхім, сказаць: Нагуляла з нейкім, любы можа блудніцай назваць, хоць і не блудніца ніякая, паверыла проста,
+14_017.wav	спадзявалася думала праўда возьме крыўдна а як крыўдна ад крыўды слёзы ўсе выплакала а боль пякучы ў грудзях не ўціхае не ападае	спадзявалася, думала праўда, возьме! Крыўдна. Ой як крыўдна. Ад крыўды слёзы ўсе выплакала. А боль пякучы ў грудзях не ўціхае, не ападае.
+14_018.wav	чула часам нельга болей такой пакуты трываць цярплівасць роспач змяняліся злосцю прагай помсты	Чула часам нельга болей такой пакуты трываць цярплівасць, роспач змяняліся злосцю, прагай помсты:
+14_019.wav	а што калі пайсці да ганы ды выказаць усё няхай ведае што было ў яго з чым пасватаўся які ён	а што, калі пайсці да Ганны ды выказаць усё? Няхай ведае, што было ў яго, з чым пасватаўся, які ён!
+14_020.wav	былі хвіліны калі думкі прабіваліся далей да старога карча пайсці расказаць ён паслухаецца бога	Былі хвіліны, калі думкі прабіваліся далей: да старога Карча пайсці, расказаць. Ён слухаецца Бога,
+14_021.wav	па божаму жыць стараецца няхай і рассудзіць па божаму і тады калі думала пра гэта пануры корча якога баялася раней	па-божаму жыць стараецца, няхай і рассудзіць па-божаму! Тады, калі думала пра гэта, пануры Корч, якога баялася раней,
+14_022.wav	здаваўся ўжо добрым чулым другам родным бацькам збавіцелем гэты збавіцель нібы паклікаў да сябе	здаваўся ўжо добрым, чулым другам, родным бацькам, збавіцелем. Гэты збавіцель нібы паклікаў да сябе,
+14_023.wav	хуценька сабралася амаль у подбег задыхаючыся з радаснай палёгкай падалася па вуліца да харчовай хаты	хуценька сабралася, амаль уподбег, задыхаючыся, з радаснай палёгкай падалася па вуліцы да Карчовай хаты.
+14_024.wav	сэрца так калацілася што гатова было вось вось выскачыць надзея што раптам успыхнула білася ў ім гнала і гнала хутчэй да старога	Сэрца так калацілася, што гатова было вось-вось выскачыць, надзея, што раптам успыхнула, білася ў ім, гнала, гнала хутчэй да старога. Але
+14_025.wav	але як толькі дапала дахаты карчоў прыпынілася разгублена	як толькі дапала да хаты Карчоў, прыпынілася разгублена
+14_026.wav	надзея кудысьці знікла падступіў страх корч зноў зрабіўся суровы непадступны	надзея кудысьці знікла, падступіў страх! Корч зноў зрабіўся суровы, непадступны
+14_027.wav	слухаць не стане раззлуецца выганіць не асмелілася зайсці	слухаць не стане, раззлуецца, выганіць. Не асмелілася зайсці,
+14_028.wav	заміраючы прайшла міма схуднела затаілася панура перастала смяяцца	заміраючы, прайшла міма... Схуднела, затаілася панура, перастала смяяцца.
+14_029.wav	не спала начамі думкі і апоўначы не давалі спакою днём хадзіла па хаце па двары як хворыя увесь час	Не спала начамі думкі і апо��начы не давалі спакою. Днём хадзіла па хаце, па двары, як хворая, увесь час
+14_030.wav	забывалася пра тое што трэба было рабіць вочы як бы не заўважалі нікога не цямілі	забывалася пра тое, што трэба было рабіць. Вочы як бы не заўважалі нікога, не цямілі.
+14_031.wav	бацька і маці трывожна пыталіся што з ёй яна хмурыла брыво казала каб адчапіцца ды нічога не здаровіцца трохі	Бацька, маці трывожна пыталіся, што з ёй. Яна хмурыла брыво, казала, каб адчапіцца: Нічого... Нездаровіцца трохі...
+14_032.wav	а што яна яшчэ магла сказаць і было так цяжка так трэба было ёй расказаць каму небудзь пра бяду хоць трохі суцішыць збалелую душу проста паплакаць перад кім небудзь	А што яшчэ магла яна сказаць! Ёй было так цяжка. Так трэба было ёй расказаць каму-небудзь пра бяду, хоць трохі суцішыць збалелую душу проста паплакаць перад кім-небудзь.
+14_033.wav	ёй памагло б адно слова суцяшэнне не тое што парада але ёй даводзілася маўчаць	Ёй памагло б адно слова суцяшэння, не тое што парада! Але ёй даводзілася маўчаць,
+14_034.wav	таіцца ад бацькоў ад дзяўчат ад усіх ад адной думкі што гэта можа адкрыцца яна гатова была памерці	таіцца ад бацькоў, ад дзяўчат, ад усіх. Ад адной думкі, што гэта можа адкрыцца, яна гатова была памерці.
+14_035.wav	яна несла ў сабе сваю бяду сваю горкую тайну адна	Яна несла ў сабе сваю бяду, сваю горкую тайну адна,
+14_036.wav	адна кідалася шукала зрос пачу што рабіць білася шукала і не знаходзіла збавенне не было яе чакала	адна кідалася, шукала з роспаччу: што рабіць? Білася, шукала і не знаходзіла, збавення не было. Яе чакала
+14_037.wav	ганьба людская пагарда і ганьба калі яна бачыла ў думках гэты час	ганьба. Людская пагарда і ганьба. Калі яна бачыла ў думках гэты час,
+14_038.wav	у яе так балела душа што з смерць здавалася ёй радасцю скінуць адразу гэту пакуту гэту безнадзейнасць	у яе так балела душа, што смерць здавалася ёй радасцю. Скінуць адразу гэту пакуту, гэту безнадзейнасць!
+14_039.wav	усё адразу знік ніякай не было не будзе бяды сораму лёгка добра будзе	Усё адразу знікне, як і не было. Не будзе бяды, сораму, лёгка, добра будзе!..
+14_040.wav	яна ахвотна нецярпліва абдумвала дзе і як зрабіць гэта утопіцца урэцца за міхалёвам не	Яна ахвотна, нецярпліва абдумвала, дзе і як зрабіць гэта. Утопіцца ў рэчцы за Міхалевым. Не,
+14_041.wav	у возеры ля глінішчыў урадцы вада хуткай вір адразу зацягне бераг высокі можна скочыць	у возеры ля Глінішчаў... У рэчцы вада хуткая, вір адразу зацягне... Бераг высокі. Можна скочыць...
+14_042.wav	скочаш і ўмі закруціць зацягне уміх падумаць не ўправішся	Скочыш і ўміг закруціць, зацягне... Уміг... Падумаць не ўправішся...
+14_043.wav	ураз але за хвілінамі гарачага хваравітага трызнення ўпаўзаў разважлівы одум	Ураз... Але за хвілінамі гарачага, хваравітага трызнення ўпаўзаў разважлівы одум:
+14_044.wav	губіць сябе божы грэх няможна гэтага а больш за ўсё хвалявала згадка	губіць сябе божы грэх, няможна гэтага! А больш за ўсё х��алявала згадка:
+14_045.wav	татачка мамка як ім будзе калі дазнаюцца што дачка рукі на сябе налажыла	татачка, мамка як ім будзе, калі дазнаюцца, што дачка рукі на сябе налажыла!
+14_046.wav	як яна сама прывядзе ім такую бяду толькі ж і так калі жыць застанецца дабраем ад яе ўсё роўна не бачыць	Як яна сама прывядзе ім такую бяду! Толькі ж і так, калі жыць застанецца, дабра ім ад яе ўсё роўна не бачыць!
+14_047.wav	сорам ганьба на ўсё сяло на векі вечны а можа яшчэ што небудзь можна прыдумаць	Сорам, ганьба на ўсё сяло, на векі вечныя!.. А можа, яшчэ што-небудзь можна прыдумаць?
+14_048.wav	прыдумайце што прыдумаеш адна надзея хіба што на захарыху	Прыдумаць! Што прыдумаеш?! Адна надзея хіба што на Захарыху,
+14_049.wav	глінішчанскую знахарку я наўмен зробіць сказаў я ўхім чула бывала і ад іншых што з ахарыха тайна рабіла жанкам такое	глінішчанскую знахарку. Яна ўмэнт зробіць, казаў Яўхім. Чула, бывала, і ад іншых, што Захарыха тайна рабіла жанкам такое.
+14_050.wav	мабыць рабіла нездарма ж гаворка ідзе між людзей канешне рабіла з ахарахай не такое ўмее	Мабыць, рабіла, нездарма ж гаворка ідзе між людзей, канешне, рабіла Захарыха і не такое ўмее!
+14_051.wav	толькі ж як пайсці да яе як сказаць адкрыцца чужой зусім вядзьмарцы	Толькі ж як пайсці да яе, як сказаць, адкрыцца, чужой зусім, вядзьмарцы!
+14_052.wav	дазволіць учыніць ёй такое ізноў узяць сабе грэх такі грэх	Дазволіць учыніць ёй такое, зноў узяць сабе грэх, такі грэх!..
+14_053.wav	што ж рабіць што рабіць яна была ўжо далёка ад алешніку што ішоў вакол прагаліны	Што ж зрабіць? Што зрабіць! У яе яшчэ не было яснасці, яшчэ не ведала добра, што зробіць, калі стала збірацца ў дарогу. Быў толькі страх перад тым, што, адчувала яна, скора, неадменна ўчыніць над сабою: канец яе бядзе, яе пакутам блізка! Сёння яна ўсё зробіць, што б ні было. Страшачыся таго, да чаго збіраецца, тоячыся, яна знарок спакойна сказала маці: Мамачко, я хачу к цётцы наведацца... Маці нават узрадавалася: Ідзі, ідзі! Пагуляй! Развейся!.. Хадоська заўважыла, як яна глянула з пяшчотай, з жалем, пашкадавала! Ёй, мусіць, захацелася суцешыць дачку: Можа, каня запрэгці? Не-е. Дайду... Недалёко... Ну, ідзі! Ой, мамачко, кеб ты ведала, куды ты мяне, дачку сваю няўдалую, з такой ахвотай выпраўляеш! Маці кудысьці заклапочана выйшла Хадоська надзела хустку лепшую сваю, забрала са скрыні прыхаваныя грошы усё, што зберагла, збірала не адзін месяц, з брацікамі, з сёстрамі развіталася цалавала быццам бы спакойна, а сама думала: можа, ужо і не пабачымся ніколі! Агледзелася навокал нізкія, цёмныя лаўкі, прагнілая падлога ў кутку, з якога лазілі мышы, шыбкі на чорных акенцах запацелыя, як бы заплаканыя, усё здалося такім мілым, такім дарагім! Маці ўнесла нізку сушаных грыбоў, загарнула ў латку. На от гасцінец цётцы занясі... Нядобра без гасцінца... Хадоська ўзяла. Калі сабралася выходзіць, маці перахрысціла яе. Хадосьцы здалося, быццам яна чуе, што да��ка штосьці нядобрае затаіла, так глянула, адпускаючы ад сябе. Але гэта, мусіць, толькі здалося, бо маці ні словам не перасцерагла. Усё ж вочы яе жаласць, трывога і любоў запалі ў сэрца. І пакуль ішла вуліцаю і дарогаю к грэблі, матчын позірк паліў душу. А ісці старалася знарок спакойна, каб і падумаць ніхто не падумаў нічога. Ведала, глядзець могуць на яе, сачыць... Дзень быў халодны, пануры, брудная, памерзлая трава на ўзбочынах дарогі была ўжо быццам пасыпана соллю. Зіма скора, прайшло ў яе галаве. Чамусьці падумала сумна, як бы з зайздрасцю: Вячоркі скора добрыя... Больш ужо не заўважала нічога: ні дарогі, ні грэблі, якая потым пачалася, ні чэзлага алешніку і лазняку, што падступіў усутыч, глядзела тупа, спакутавана, невідушчымі вачыма, а ў галаве было такое ж тупое, цьмянае: што рабіць? Перабраўшыся цераз падмерзлую грэблю, за якой блізка чарнелі алешніцкія хаты, пайшла не сялом, а па ўзболатку, сцежкаю. Нікога не хацелася бачыць, хацелася быць адной са сваім клопатам, са сваёй тайнай. У галаве так і не яснела, так і не ведала пэўна, што зрабіць. Было вядома толькі адно: трэба зайсці да цёткі, матка прасіла... Вось ужо глінішчанскія могілкі, глінішчанскія хаты. Агароды з аднаго боку лезуць у балота. Позірк мімаволі пашукаў лясок за другім канцом сяла, пачула, як тужліва стала ў грудзях: там Захарыха. Хата асобна, у хмызняку. Адна, як лясун... А трохі далей возера, страшнае вока... Хадоська пайшла да цёткі, стараючыся зноў жа аб адным каб не заўважылі нічога, не падумалі нядобрага. Цёткі дома не было. Паехала з дзядзькам на луг. У хаце толькі дзеці гулялі. Хадоська выняла з хусткі гасцінчык, дала кожнаму па сушанай грушцы, спраўдзіла матчыну волю паклала на стол нізку грыбоў. Пагаварыўшы, сама не помніла, аб чым, пагладзіла галоўку меншаму і стала збірацца зноў у дарогу. Яна спачатку пайшла не ў той бок, дзе было возера і дзе жыла знахарка, а нібы ў Курані. За глінішчанскім выганам збочвала ў балотны хмызняк сцежка, па якой прабіраліся ў Курані, калі падсыхала на балоце, па ёй да Куранёў было многа бліжэй. Хадоська і пайшла па гэтай сцежцы. Але вярсты праз паўтары яна з гэтай сцежкі перабралася на другую, што вяла ўжо да рэчкі. Паўз рэчку, хмызняком, яна і надумалася ісці к возеру, к Захарысе. Пайду лепей да Захарыхі, рашыла яна. Зробіць, і знаць ніхто не будзе... Як і не було... Супакоіўшы сябе, яна ішла ўжо лёгка і хутка, з той яснасцю і пэўнасцю, якая бывае, калі вядома, што трэба рабіць. Але чым бліжэй падыходзіла яна да месца, дзе жыла знахарка, тым больш лёгкасць гэта і пэўнасць знікалі. Мацнеў страх: Захарыха з нячыстай сілай, казалі, знаецца. З ведзьмакамі бачыцца... Яна пайшла цішэй. Які непрыветны дзень, які нядобры гэты голы, чорны балотны хмызняк! Густая, халодная вада ў рэчцы, трава, памерзлая, мокне ў вадзе. Аж самой холадна робіцца. Холадна і непрытульна. Думаць не хочацца, нічога не хочацца... Не пайду к вядзьмарцы... Грэх у вядзьмаркі... З-за чэзлага алешніку выглянула вольная, з рэдкімі купамі кустоў прагаліна, чубы чароту. На прагаліне там і тут лужыны, цёмная паска вады між чароту. Мімаволі прыпынілася. Возера. Адразу, як ступіла на прагаліну, пачула, як апала, зазыбалася пад нагамі дрыгва вось-вось прарвецца. Тут ужо звычайна стаіць вада, проста за лета сышла крыху, сухмень быў такі! Халады прыхапілі лужыны лядком, купіны пацвярдзелі асядаючы, патрэскваюць, лядок крэкча, лопаецца. Чуючы, як угінаецца дрыгва, пайшла мімаволі асцеражней: каб не праваліцца. Схамянулася адразу ж, падумала цьмяна: цяпер усё роўна, прарвецца не прарвецца баяцца няма чаго. І ўсё ж ступала асцярожна... Ну, от і ўсё. Зараз... Там, за чаротам... А чарот перад тварам... Крок, яшчэ крок... Цішыня якая. Нідзе ні душы... Ніхто ведаць не будзе... Не памінайце ліхам, мамачко, татко!.. Не карай, Божачко, ты бачыш, іначай няможно!.. Ішла, як у сне, правалілася адной нагой па калена, ледзь утрымалася на купіне, пасунулася далей. От ужо чарот, ён амаль усюды ў вадзе. Трэба пашукаць сухога купіння, падабрацца да глыбіні... Там, дзе вока, правалілася, кажуць, царква. Было роўнае, сухое месца, а правалілася царква, і стала вока возера. Не такое, як усюды, без дна... От тут, каля лазовага куста, сушэй. Можна падабрацца, за беражком чыстая вада. Глыбіня... Пачула, як калее, гарыць нага: зірнула, на лапцях, на лытцы чорная твань стыне. Выцерла краем світы скура чырвоная, аж заходзіцца ад холаду! І вада, пэўна, сцюдзёная!.. Не стаяць, не думаць, хутчэй туды!.. Дрыгва ўгнулася глыбей. Вось-вось прарвецца. Якая ж яна чорная, жахлівая, глыбінь вока! Дзіва без дна! Усе рэчкі і азёры маюць дно, а тут без дна! Таму яно такое чорнае, страшнае! Недарма чэрці любяць яго!.. Толькі два-тры крокі... І ўсё. І бездань!.. Здалося раптам штосьці цягне туды, у бездань. Галаву кружыць!.. Жах напоўніў грудзі, скаваў холадам. Хадоська ўхапілася рукой за дубцы куста, толькі б утрымацца! Здалося, пачула: адплывае, паўзе ўніз мярэжка... А тое, невядомае, страшнае, усё вядзе, цягне к глыбіні, усё кружыць галаву... Хацела сысці, адбегчы і скрануцца не магла. Тое, страшнае, нібы трымала за рукі, за ногі!.. Мамачко, татко! застагнала, закрычала, але і голасу не пачула. Голасу не было. Нібы анямела!.. Яна кранулася, яшчэ не цямячы нічога. Чула, што хтосьці глядзіць услед, баялася азірнуцца. Страх поўніў усю яе, але яна ішла. Дрыгва апаўзала, гнулася, трашчала, Хадоська ніяк не думала пра тое, што можа праваліцца. Чула за сабой толькі страшнае, што цягнула ў глыбінь... Яна ўжо была блізка ад алешніку, што ішоў вакол прагаліны,
+14_054.wav	калі пачула раптоўны трэск трэснула сухая галіна але яна не зразумела што гэта	калі пачула раптоўны трэск. Трэснула сухая галіна, але яна не зразумела, што гэта.
+14_055.wav	неспадзяванасць як бы вярнула ёй прытомнасць яна страпянулася і дзіка рынулася клясочку	Неспадзяванасць як бы вярнула ёй прытомнасць, яна страпянулася і дзіка рынулася к
+14_056.wav	калі возера засталося ззаду хадочка не адразу супакоілася доўга бегла па алешніку баючыся азірнуцца пакуль стала разбірацца дзе апынулася і куды трэба ісці	лясочку... Калі возера засталося ззаду, Хадоська не адразу супакоілася. Доўга бегла па алешніку, баючыся азірнуцца, пакуль стала разбірацца, дзе апынулася і куды трэба ісці.
+14_057.wav	ні снежку нію тут не было і густы нават цяпер хмызняк здаваўся надзіва цёмным	Ні сняжку, ні інею тут не было, і густы нават цяпер хмызняк здаваўся надзіва цёмным.
+14_058.wav	месца было глухое хоць бы следдзе трапіўся яна ішла наўздагад заблудзілася зусім непрыкметна падышла аж пад самае глінішчы	Месца было глухое, хоць бы след дзе трапіўся. Яна ішла наўздагад, заблудзілася зусім, непрыкметна падышла аж пад самыя Глінішчы
+14_059.wav	за дрэўцамі зусім блізка на грудку былі агароды хаты толькі тады зразумела яна дзе сама як знайсці хату за харыхі	за дрэўцамі, зусім блізка, на грудку былі агароды, хаты. Толькі тады зразумела яна, дзе сама, як знайсці хату Захарыхі.
+14_060.wav	цёмны затоены курэнь які шукала вокны чорныя страха навісла зялёныя струпаватыя	Цёмны, затоены курэнь, які шукала. Вокны чорныя, страха навісла, зялёная, струпаватая.
+14_061.wav	над хаткай дымок уецца хадочка зірнула з падазронасцю ці не ўбачыць чаго ў тым дыме ну не дым як дым	Над хаткай дымок уецца, Хадоська зірнула з падазронасцю, ці не ўбачыць чаго ў тым дыме. Не, дым як дым.
+14_062.wav	хадучка стаяла дыхвалася чула як мерзнуць ногі але стукаць не спяшалася	Хадоська стаяла, аддыхвалася, чула, як мерзнуць ногі, але стукаць не спяшалася.
+14_063.wav	паволі збіраўся прыцемак дрэвы гусцелі збліжаліся адно з адным насоўваліся абступалі шчыльней	Паволі збіраўся прыцемак, дрэвы гусцелі, збліжаліся адно з адным, насоўваліся, абступалі шчыльней.
+14_064.wav	калі наважылася пастукаць скураня за дзвярыма пачулася асцярожная хто тут	Калі наважылася пастукаць, з кураня за дзвярыма пачулася асцярожнае: Хто тут?
+14_065.wav	голас быў нізкі як бы прастужаны і то я выціснула хадочка	Голас быў нізкі, як бы прастуджаны. Ето я... выціснула Хадоська. Хто?
+14_066.wav	хто не пазнаю а ў доля я хадоська якая хадоська	Не пазнаю... Аўдоля? Я... Хадоська... Якая Хадоська? З Куранёў...
+14_067.wav	скуранёў скуранёў у хаце шарганула нейкая засаўка дзверы крыху адчыніліся	З Куранёў? У хаце шарганула засаўка, дзверы крыху адчыніліся,
+14_068.wav	і ў вузкаю проваму высунулася галава толькі зірнуўшы жанчына адчыніла дзверы смялей упусціла хадочку	і ў вузкую пройму высунулася галава. Толькі зірнуўшы, жанчына адчыніла дзверы смялей і ўпусціла Хадоську.
+14_069.wav	адразу ж як хадочка ўвайшла засаўка шарганула зноў у хаце было зусім цёмнай хадочка стаяла як сляпае	Адразу ж, як Хадоська ўвайшла, засаўка шарганула зноў. У хаце было ўжо зусім цёмна, і Хадоська стала, як
+14_070.wav	о тут от лаўка пацягнула пасадзіла яе знахарка хвіліны яна маўчала і гэтае маўчанне здалося хадосцы	сляпая. О тут лаўка, пацягнула, пасадзіла яе знахарка. Хвіліну яна маўчала, і гэтае маўчанне здалося Хадосьцы
+14_071.wav	доўгі мяне добрым гадочка нібы пачула на сабе позірк дзіўна ў такой цемры як знахарка магла што ўгледзець	доўгім і нядобрым. Хадоська нібы пачула на сабе позірк, дзіўны ў такой цемры. Як знахарка магла што ўгледзець?
+14_072.wav	што ў цябе прасіпела нарэшце знахарка баліць што хадусь каб пачула што твару стала горача не магла сказаць ні слова	Што ў цябе? прасіпела нарэшце знахарка. Баліць што? Хадоська пачула, што твару стала горача. Не магла сказаць ні слова.
+14_073.wav	ты калі што якое не думай нічога не саромейся хадосці зноў здалося што знахаркаў цемры прыглядаецца да яе чагосьці чакае але хадочка як і раней маўчала няёмка насцярожана	А ты калі што якое... не думай нічого!.. Не саромейся. Хадосьцы зноў здалося, што знахарка ў цемры прыглядаецца да яе. Чагосьці чакае. Але Хадоська, як і раней, маўчала, няёмка, насцярожана.
+14_074.wav	знахарыха раптам ударыла нагуляла хадочка аж сціснулася згорбілася	Знахарыха раптам ударыла: Нагуляла? Хадоська аж сціснулася, згорбілася.
+14_075.wav	ледзь не згарэла здалося знахаркай смяецца з яе захацелася ўскочыць кінуцца абы куды толькі б з хаты куды вочы глядзяць дурная прыйшла панадзеялася	Ледзь не згарэла здалося, знахарка смяецца з яе! Захацелася ўскочыць, кінуцца. Абы-куды, толькі б з хаты! Куды вочы глядзяць! Дурная, прыйшла! Панадзеялася!..
+14_076.wav	але за харыха сказала чула спачувальна ну што ж дзела маладое	Але Захарыха сказала чула, спачувальна: Што ж дзело маладое...
+14_077.wav	яна падышла да печы сунула к агню лучынку запаліла агонь на камінку	Яна падышла да печы, сунула к агню лучынку. Запаліла агонь на камінку.
+14_078.wav	хадочка недаверліва ўгледзелася ў захаку і паспакайнела нічога страшнага жанчына як жанчына	Хадоська недаверліва ўгледзелася ў Захарыху і паспакайнела нічога страшнага, жанчына як жанчына.
+14_079.wav	ні старая ні худая твар як і ў другі жанок нос шырокі зусім не вядзьмарскі	Не старая, не худая, твар, як у другіх жанок, нос шырокі, зусім не вядзьмарскі.
+14_080.wav	і валасы падабраны пад хустку на шчацэ чорная плямка сажы не адна ты не першыя не апошняя	І валасы падабраны пад хустку. На шчацэ чорная плямка сажы... Не адна ты... Не першая, не апошняя...
+14_081.wav	захарха таксама акінула позіркам хадочку даўно я таў цябе месяц два	Захарыха таксама акінула позіркам Хадоську. Даўно ето ў цябе? Месяц, два?
+14_082.wav	хадочка чырванеючы адказала знахарка супакоіла нічога не позна калі з ахарыха стала занавешваць посцілкамі акенцы пасмялела і хадушка агледзелася	Хадоська, чырванеючы, адказала. Знахарка супакоіла: Нічого, не позно. Калі Захарыха стала занавешваць посцілкамі акенцы, пасмялелая Хадоська агледзелася:
+14_083.wav	агонь з камінка добра асвятляў палаце накрытыя пасцелкаю стол на якім пад абрусым горбікам значыўся хлеб	агонь з камінка добра асвятляў палаці, накрытыя посцілкаю, стол, на якім пад абрусам горбікам значыўся хлеб.
+14_084.wav	у кутку над сталом абвешаныя ручнікамі цьмяна паблісквалі абразы такія як і ва ўсіх	У кутку над сталом, абвешаныя ручнікамі, цьмяна паблісквалі абразы, такія, як і ва ўсіх.
+14_085.wav	і ўсё было такое ж як і ў другіх і палічка з міскамі каля дзвярэй і драўлянае вядро на лаўцы і невялікая старая скрыня	І ўсё было такое ж, як і ў другіх, і палічка з міскамі каля дзвярэй, і драўлянае вядро на лаўцы, і невялікая старая скрыня,
+14_086.wav	толькі на цёмных з мохам і крывымі шчылінамі сценах многа касмылёў сушанай травы	толькі на цёмных, з мохам і крывымі шчылінамі, сценах многа касмылёў сушанай травы.
+14_087.wav	ды на палічках каля печы някепляшачкі глядзіш як жыву перахапіла яе позірк захарых	Ды на палічках каля печы нейкія пляшачкі... Глядзіш, як жыву? перахапіла яе позірк Захарыха.
+14_088.wav	паганы жыву зайздросціць няма чаму татуська ціха паківала галавою была пара жыла ды ўсё скончылася	Пагано жыву! Зайздросціць няма чаму... Хадоська ціха паківала галавою. Була пара жыла! Ды кончылася ўсё!
+14_089.wav	дурноты ў людзей развялося не знаюць дабра свайго сляпыя як дзеці	Дурноты ў людзей развялося!.. Не знаюць дабра свайго. Сляпыя, як дзеці... На
+14_090.wav	націхрыстаў на душагубцаў етых дактароў надзеюць надзеюцца і прападаюць цераз тое	анціхрыстаў, на душагубаў етых, дахтароў, надзеюцца!.. Надзеюцца і прападаюць цераз тое,
+14_091.wav	бо дактары тыя толькі рэжуць ды труцяць яна загаварыла даверна шэптам	бо дахтары тыя толькі рэжуць ды труцяць!.. Яна загаварыла даверна, шэптам:
+14_092.wav	загад такі выйшаў каб усіх каторыя нутро мне дужыя пераводзіць	Загад такі выйшаў, кеб усіх, каторыя нутром нядужыя, пераводзіць.
+14_093.wav	каб значыць папсаваных не было усё адно як каторы не дужа за ўсім то той ужо і не чалавек	Кеб, значыць, папсаваных не було. Усё адно як каторы нядужы саўсім, той і не чалавек!
+14_094.wav	я ў колькі такіх хворых вылечыла жывуць ды богай мяне хваліць дык начальнікі дактароў тых злосць вялікую на мяне займелі што я лячу людзей	Я унь колькі такіх хворых вылечыла, жывуць ды Бога і мяне хваляць. Дак начальнікі дахтароў тых злосць вялікую на мяне займелі, што я лячу людзей...
+14_095.wav	не па закону кажуць лепш не маеш права маўляў хворых лячыць хворых па закону трэба пераводзіць	Не па закону, кажуць, лечыш. Не маеш права, маўляў, хворых лячыць, хворых па закону трэба пераводзіць!..
+14_096.wav	хадоська слухала вельмі спачуваючы няшчасным хворых нішчыць загадваюць падумаць толькі	Хадоська слухала, вельмі спачуваючы няшчасным: хворых нішчыць загадваюць, падумаць толькі!
+14_097.wav	і ад таго гразіцца сталі мне начальнікі учорму нават абяцаў адзін шалапут сельсавета	І ад таго гразіцца сталі мне начальнікі. У цюрму нават абяца�� адзін шалапут, з сельсавета...
+14_098.wav	захарха ўздыхнула цяжка о цяжка хоць у пельку яна кінула вокам на хадоську дзелавіта запыталася	Захарыха ўздыхнула: Цяжко, ой цяжко! Хоць у пельку... Яна кінула вокам на Хадоську, дзелавіта запыталася:
+14_099.wav	прынесла чаго хадочка задуменная расчулінае незразумела што нуету каб заплаціць за работу	Прынесла чаго? Хадоська, задуменная, расчуленая, не зразумела: Што? Ну, етае, кеб заплаціць за работу...
+14_100.wav	а прынесла хадушка дастала з за пазухі насоўку з грашыма выбрала ўсё да капеечкі аддала	А-а... Прынесла. Хадоська дастала з-за пазухі насоўку з грашыма, выбрала ўсё да капеечкі, аддала.
+14_101.wav	зняла свету скінула скарб свой каптанчык вышываны скажа матцы што згубіўся	Зняла світу, скінула скарб свой каптанчык вышываны: скажа матцы, што згубіўся.
+14_102.wav	захарыха якая хацела была лічыць грошы ухапіла каптанчык нецярпліва пакруціла ў руках агледзела	Захарыха, якая хацела была лічыць грошы, ухапіла каптанчык, нецярпліва пакруціла ў руках, агледзела.
+14_103.wav	каб танчык відаць прыйшоўся даспадобы дзіва каб такі каб танчык не спадабаўся	Каптанчык, відаць, прыйшоўся даспадобы дзіва, каб такі каптанчык не спадабаўся!
+14_104.wav	захарыха нават надзела яго але тут жа схамянулася зняла згарнула палічыўшы грошы знахарка глянула на хадочку ету ўсё	Захарыха нават надзела яго, але тут жа схамянулася, зняла, згарнула. Палічыўшы грошы, знахарка глянула на Хадоську. Ето усё?
+14_105.wav	усё прашаптала хадоська багата ж як ёй трэба яшчэ чаго добрага не захоча рабіць	Усё... прашаптала Хадоська. Багата ж як ёй трэба! Яшчэ, чаго добрага, і не захоча рабіць!
+14_106.wav	мала я таго хадоська маўчала от канешне ж не захоча верне грошы скажы ідзі як прыйшла	Мало етаго... Хадоська маўчала. От, канечне ж, не захоча. Верне грошы, скажа: ідзі як прыйшла!
+14_107.wav	але ж дзе ёй хадосцы ўзяць ты грошай яшчэ няма болей ну	Але ж дзе ёй, Хадосьцы, узяць тых грошай яшчэ! Няма болей!.. Ну,
+14_108.wav	няхай ужо прамовіла мякчэй за харыха адно што шкода мне цябе	няхай ужэ... прамовіла мякчэй Захарыха. Адно што шкода мне цябе...
+14_109.wav	добрая я яна схавала грошы кудысьці пад паху паклала каптанчыку скрыню якую тут жа замкнула на замочак	Добрая я... Яна схавала грошы кудысьці пад паху, паклала каптанчык у скрыню, якую тут жа замкнула на замочак,
+14_110.wav	падалася к печцы упраўляючыся прыпец і загадала хадосцы разуцца даларваныя сухія анучы	падалася к печцы. Упраўляючыся пры печцы, загадала Хадосьцы разуцца, дала рваныя сухія анучы,
+14_111.wav	прынесла карэц гарачай вады з чабаровай заваркай хадочка пераабулася напілася	прынесла карэц гарачай вады з чабаровай заваркай. Хадоська пераабулася, напілася.
+14_112.wav	пачула як па целе пайшла лагодная млосная цеплыня угрэлася заўважыла за харыха	Пачула, як па целе пайшла лагодная, млосная цеплыня. Угрэлася? заўважыла Захарыха. А
+14_113.wav	а ты раз пранісі з кінь світу няма чаго хадоська зноў сняла світу цяпер ужо сядзела як дома ў шэрай зрэбнай кохце сіняй спадніцы на якой фарба ляжала плямамі	ты распраніся. Скінь світу... Няма чаго... Хадоська зноў зняла світу. Цяпер ужо сядзела, як дома, у шэрай зрэбнай кофце, сіняй спадніцы, на якой фарба ляжала плямамі.
+14_114.wav	сядзела сачыла за знахаркай якая поркалася каля печы і чула што ўжо амаль не баіцца яе	Сядзела, сачыла за знахаркай, якая поркалася каля печы, і чула, што ўжо амаль не баіцца яе.
+14_115.wav	ныла толькі тужліва ў грудзях трывога перад адным нязнаным ніколі але нядобрым страшным	Ныла толькі тужліва ў грудзях трывога перад адным, нязнаным ніколі, але нядобрым, страшным,
+14_116.wav	што было цяпер так блізка вярнуўшыся ад печы з ахарыха глянула зноў так строга што хадосцы стала боязна	што было цяпер так блізка. Вярнуўшыся ад печы, Захарыха глянула зноў так строга, што Хадосьцы стала боязна.
+14_117.wav	пакляніся кіб ні слова пра ўсё ніколі і нікому	Пакляніся кеб ні слова пра ўсё! Ніколі, нікому!
+14_118.wav	хадоська хуценька спяшаючыся сказала нікому ніколі ні слова як перад богам яна перахрысцілася	Хадоська хуценька, спяшаючыся, сказала: Ніколі, нікому ні слова! Як перад Богам! Яна перахрысцілася.
+14_119.wav	як скажаш дабра не чакай пагразілася за харыха хадочка так зірнула ў адказ што было відаць хай зарэжуць хай паляць не дазнаюцца нічога	Як скажаш дабра не чакай! пагразілася Захарыха. Хадоська так зірнула ў адказ, што было відаць: хай рэжуць, хай паляць не дазнаюцца нічога!
+14_120.wav	тады захарыха загадала лажыся хадушка не варухнулася як бы не чула знахаркаю хацела пакласці яе сама	Тады Захарыха загадала: Лажыся! Хадоська не варухнулася, як бы не чула. Знахарка хацела пакласці яе сама.
+14_121.wav	але як толькі кранула рукой хадочка дзіка адкаснулася не дурная чаго ты	Але як толькі кранула рукой, Хадоська дзіка адкаснулася: Не! Дурная, чаго ты?!.
+14_122.wav	хадушка прамаўчала сорам страх агіда роспач усё было на яе твары разам ён гарэў агнём	Хадоська прамаўчала. Сорам, страх, агіда, роспач усё было на яе твары разам. Ён гарэў агнём...
+14_123.wav	як бы што якое як бы адна такая было тут перабыло такіх	Як бы што якое!.. Як бы адна такая!.. Було тут, перабуло такіх...
+14_124.wav	вочы хадоскі таксама гарэлі дзікія поўныя адчаю не верылася ні чаму	Вочы Хадоські таксама гарэлі, дзікія, поўныя адчаю. Не верылася нічаму... Дзело
+14_125.wav	дзелу простыя дзявочыя няма чаго тут захарха пайшла да палічкі вярнулася са шклянкай нейкага настою	простае, дзявочае... Няма чаго тут!.. Захарыха пайшла да палічкі, вярнулася са шклянкай нейкага настою.
+14_126.wav	нават выпі супакойся кадушка паслухмяна ўзяла зубы яе дробна трывожна калаціліся аб край шклянкі	На от выпі... Супакойся... Хадоська паслухмяна ўзяла. Зубы яе дробна, трывожна калаціліся аб край шклянкі...
+14_127.wav	усё аказалася такім страшным такім балючым што дзіва як выцерпіла	Усё аказалася такім страшным, та��ім балючым, што дзіва, як выцерпела.
+14_128.wav	балела як ніколі нішто але горш за ўсё было страшэнна брыдка агідна сорамна	Балела, як ніколі, нішто. Але горш за ўсё было страшэнна брыдка, агідна, сорамна.
+14_129.wav	так агідна так сорамна што калі скончылася не магла вачэй падняць на захаху хацелася хутчэй выбегчы адсюль абы куды толькі б не бачыць не чуць яе побач	Так агідна, сорамна, што, калі скончылася, не магла вачэй падняць на Захарыху, хацела хутчэй выбегчы адсюль абы-куды. Толькі б не бачыць, не чуць яе побач!
+14_130.wav	а захарыха гаварыла супакойвачы от і ўсё лічы ўжо нічога няма як і не было	А Захарыха гаварыла, супакойваючы: От
+14_131.wav	кроў шчэ будзе ісці але ты нядумай нічога так і трэба а так лічыў жа ўсё няма нічога	і ўсё. Лічы ўжэ нічога і няма... Як і не було... Кроў шчэ будзе ісці, але ты не думай нічога... Так і трэба... А так, лічы, усё ўжэ... Нічога няма...
+14_132.wav	яна сама правяла хадочку за лес хадоська ішла стомленыя бязмеры дзіўна аслабелыя	Яна сама правяла Хадоську за лес. Хадоська ішла, стомленая без меры, дзіўна аслабелая,
+14_133.wav	чуючы ў сабе нязнаную страшную спусцеласць з тупым здзіўленнем думала што вакол	чуючы ў сабе нязнаную, страшную спусцеласць, з тупым здзіўленнем думала, што вакол
+14_134.wav	яшчэ той жа самы вечар які пачынаўся калі яна прабіралася сюды той жа вечар	яшчэ той жа самы вечар, які пачынаўся, калі яна прабіралася сюды! Той жа вечар
+14_135.wav	толькі сцямнела так што дрэў не разабраць так мала мінула часу а колькі перадумана перажыта	толькі сцямнела так, што дрэваў не разабраць. Так мала мінула часу, а колькі перадумана, перажыта.
+14_136.wav	як усё здаецца перамянілася яна ўжо нібы і не яна нібы зусім другая зусім перамянілася	Як усё, здаецца, перамянілася. Яна ўжо нібы не яна, нібы зусім другая. Зусім перамянілася.
+14_137.wav	зусім нібы незнаёмыя а вечар яшчэ той самы толькі што пацямнела	Зусім нібы незнаёмая... А вечар яшчэ той самы, толькі што пацямнела.
+14_138.wav	тады толькі пачынала цямнець а цяпер змрок дрэвы здаюцца плямаю сцежка плямаю святлейшай трохі	Тады толькі пачынала цямнець, а цяпер змрок, дрэвы здаюцца плямаю, сцежка плямаю, святлейшай трохі.
+14_139.wav	неба ледзь шарэе і ўсё так хутка абышлося здаецца няхутка	Неба ледзь шарэе. Усё так хутка абышлося, а здаецца няхутка.
+14_140.wav	многа здаецца часу прайшло і так важка на душы так пуста і брыдка нядобра	Многа, здаецца, часу прайшло... І так важка на душы. Так пуста і брыдка... Нядобра
+14_141.wav	перад богам ён зжаліцца даруе даруй божачка ты ўсё знаеш даруй	перад Богам... Ён зжаліцца. Даруе. Даруй, Божачка! Ты ўсё знаеш... Даруй...
+14_142.wav	дык кроў будзешчы ты нябойся калі што якое а так як і не было	Дак кроў будзе шчэ... Ты не бойся, калі што якое... А так як і не було...
+14_143.wav	захарыха напомніла з пагрозы дык кіб нікому ні слова	Захарыха напомніла з пагрозай: Дак кеб нікому ні слова!
+14_144.wav	хадочка пачула палёгку калі знахарка прапала ў змроку цяпер хадосцы хацелася быць адной	Хадоська пачула палёгку, калі знахарка прапала ў змроку. Цяпер Хадосьцы хацелася быць адной,
+14_145.wav	ні з кім не сустракацца ні з кім не бачыцца адной з тым нядобрым брыдкім што гняло прымушала стараніцца ўсіх	ні з кім не сустракацца, ні з кім не бачыцца. Адной з тым нядобрым, брыдкім, што гняло, прымушала стараніцца ўсіх.
+14_146.wav	кцёцца яна не пайшла абышла полем і сяло каб нінарокам не сустрэцца з кім небудзь са сваякоў	К цётцы яна не пайшла. Абышла полем і сяло, каб ненарокам не сустрэцца з кім-небудзь са сваякоў,
+14_147.wav	абмінула як і ў дзень на балоце абхапіла яе грознай цемрай	абмінула, як і ўдзень, Алешнікі. На балоце абхапіла яе грознай цемрай.
+14_148.wav	хадочка падалася крадком пільна прыслухоўваючыся падступіў сціснуў грудзі страх	Хадоська падалася крадком, пільна прыслухоўваючыся. Падступіў, сціснуў грудзі страх:
+14_149.wav	божа не карай мяне даруй божачку абышлося прабілася	Божа, не карай мяне! Даруй, Божачко!.. Абышлося. Прабілася
+14_150.wav	цераз грэблю ціха бог пашкадаваў але як толькі зажаўцелі рэдкія агеньчыкі з сяла	цераз грэблю ціха. Бог пашкадаваў. Але як толькі зажаўцелі рэдкія агеньчыкі з сяла,
+14_151.wav	нядобрае брыдкае ажыло зноў каля чорных хат стала зусім нібы не сваё сяло	нядобрае, брыдкае ажыло зноў. Каля чорных хат стала зусім нібы не сваё сяло,
+14_152.wav	чужое ісці наважылася няскора падалася тулячыся да платоў	чужое. Ісці наважылася не скора, падалася, тулячыся да платоў,
+14_153.wav	баючыся сустрэцца ніхто не спаткаўся дома таксама спалі маці прачнулася прамармытала праз сон што вячэраў печы	баючыся сустрэцца. Ніхто не спаткаўся. Дома таксама спалі. Маці прачнулася, прамармытала праз сон, што вячэра ў печы,
+14_154.wav	хадочка сказала есці не хочацца і хата свая здалася не такой як раней усё іншае	Хадоська сказала есці не хочацца. І хата свая здалася не такой, як раней. Усё іншае.
+14_155.wav	хадочка хутчэй раздзелася легла накрылася з галавою посцілкай нічога не чуць	Хадоська хутчэй раздзелася, легла, накрылася з галавою посцілкай. Нічога не чуць,
+14_156.wav	нічога не думаць заснуць адразу прачнуцца забыўшыся пра ўсё	нічога не думаць! Заснуць адразу, прачнуцца, забыўшыся пра ўсё.
+14_157.wav	але не спалася усё што бачыла наплывала і наплывала ў памяць	Але не спалася, усё, што бачыла, наплывала і наплывала ў памяць.
+14_158.wav	было чагосьці вельмі шкода і было горка і хацелася страшэнна плакаць	Было чагосьці вельмі шкода, і было горка, і хацелася страшэнна плакаць.
+14_159.wav	і яна плакала душачыся слязьмі баючыся каб хто небудзь не пачуў	І яна плакала, душачыся слязьмі, баючыся, каб хто-небудзь не пачуў.
+14_160.wav	са слязьмі і заснула абудзіў яе трэск агню ў печы рып дзвярэй маці гатавала снеданне	Са слязьмі і заснула. Абудзіў яе трэск агню ў печы, рып дзвярэй. Маці гатавала сняданне.
+14_161.wav	бацька скінуў абярэма к дроў хадочка хацела як заўсёды ўскочыць адзецца але як толькі варухнулася пачула унізе жывата апякло як агнём	Бацька скінуў абярэмак дроў. Хадоська хацела, як заўсёды, ускочыць, адзецца, але як толькі варухнулася, пачула унізе жывата апякло, як агнём.
+14_162.wav	сарочка была мокрая яна паднесла руку к вачам кроў нічога супакоіла сябе хадочка	Сарочка была мокрая, яна паднесла руку к вачам: кроў! Нічога... супакоіла сябе Хадоська.
+14_163.wav	захарых казала што кроў будзе каб не пужалася так мабыць трэба яна больш занепакоілася аб тым каб маці і бацька не ўбачылі не сталі дазнавацца	Захарыха казала, што кроў будзе. Кеб не пужалася... Так, мабуць, трэба... Яна больш занепакоілася аб тым, каб маці і бацька не ўбачылі, не сталі дазнавацца.
+14_164.wav	увесь дзень хадочка хадзіла завіхалася як магла старалася адагнаць заглушыць сорам і прыкрасць што ніяк не хацелі ні адступацца ні ціхнуць	Увесь дзень Хадоська хадзіла, завіхалася, як магла, старалася адагнаць, заглушыць сорам і прыкрасць, што ніяк не хацелі ні адступацца, ні ціхнуць.
+14_165.wav	не магла глядзець у вочы бацькам здавалася вось вось даведаюцца пра яе ганьбу ёй было так нядобра	Не магла глядзець у вочы бацькам здавалася, вось-вось даведаюцца пра яе ганьбу. Ёй было так нядобра!
+14_166.wav	і калі б толькі адна тая пакута што на душы боль у жываце часта рэзаў так што губы кусала каб не застагнаць	І калі б толькі адна тая пакута, што на душы! Боль у жываце часта рэзаў так, што губы кусала, каб не застагнаць.
+14_167.wav	яна са страхам заўважыла што ўсё больш слабее ногі самі падгінаюцца толькі б не ўпасці да трываць бы да вечара	Яна са страхам заўважала, што ўсё больш слабее, ногі самі падгінаюцца. Толькі б не ўпасці, датрываць бы да вечара!
+14_168.wav	абнадзейвала суцяшала сябе нічога пройдзе пад вечар маці паслала яе ў склеп прынесці бульбы	Абнадзейвала, суцяшала сябе: Нічога, нічога... Пройдзе... Пад вечар маці паслала яе ў склеп прынесці бульбы.
+14_169.wav	ледзь гадочка ўзняла каробку з бульбай як пранізаў такі востры і моцны боль што аж зацяло дыханне	Ледзь Хадоська ўзняла каробку з бульбай, як пранізаў такі востры і моцны боль, што аж зацяло дыханне.
+14_170.wav	адразу ж няспынна пайшла палілася кроў яе ахапіў жах	Адразу ж няспынна пайшла, палілася кроў... Яе ахапіў жах.
+14_171.wav	ад жаху яна не помніла як выбралася ўгару калі выйшла з прыгрэбніка галава закружылася так што яна ледзь не ўпала і ўсё ж нейк дацягнулася да ганка	Ад жаху яна не помніла, як выбралася ўгару. Калі выйшла з прыгрэбніка, галава закружылася так, што яна ледзь не ўпала. Усё ж неяк дацягнулася да ганка
+14_172.wav	і тут без сілы аб'ехала на ступенькі людзі пабачаць падумала з трывогай	і тут без сілы аб'ехала на ступенькі. Людзі пабачаць... падумала з трывогай.
+14_173.wav	але ўстаць адразу ўжо не хапіла сілы яна наўколянцах дабралася да парога чапляючыся пальцамі за дрэва паднялася ўвайшла ў сенцы	Але ўстаць адразу ўжо не хапіла сілы. Яна наўколенцах дабралася да парога, чапляючыся пальцамі за дрэва, паднялася, увайшла ў сенцы,
+14_174.wav	адчыніла дзверы ў хату маці як толькі ўбачыла збялелы твар яе жахнулася	адчыніла дзверы ў хату. Маці, як толькі ўбачыла збялелы твар яе, жахнулася:
+14_175.wav	дочачку што з табою кадошка важка дапала да ложка	Дочачко! Што з табою?!. Хадоська важка дапала да ложка,
+14_176.wav	павалілася маці спалохана залямантавала ой горачка ж ты маё што ж я то	павалілася. Маці спалохана залямантавала: Ой, горачко ж ты маё!.. Што ж ето?!.
+14_177.wav	з'ела што паганае ці што горачка ж гора хадоська маўчала яна чула як кружыцца галава дзіўна пустая вялікая	З'ела што паганае, ці што?!. Горачко ж, гора!.. Хадоська маўчала. Яна чула, як кружыцца галава, дзіўна пустая, вялікая,
+14_178.wav	як нейкія хвалі гадаюць туды сюды было чамусьці вельмі холадна нагам плячам спіне усяму целу	як нейкія хвалі гайдаюць туды-сюды. Было чамусьці вельмі холадна нагам, плячам, спіне, усяму целу,
+14_179.wav	яна стала ўся дробна нястрымна дрыжаць маці накрыла яе спачатку коўдрай потым світай	яна стала ўся дробна, нястрымна дрыжаць. Маці накрыла яе спачатку коўдрай, потым світай,
+14_180.wav	а холад гэта ўсё не адыходзіў дрыжыкі не ўціхалі калі прыехаў з лесу увайшоў у хату бацька	а холад гэты ўсё не адыходзіў, дрыжыкі не ўціхалі. Калі прыехаў з лесу, увайшоў у хату бацька,
+14_181.wav	яна ўбачыла яго як бы праз ваду і пачула як бы праз ваду табе мо што трэба	яна ўбачыла яго як бы праз ваду і пачула як бы праз ваду: Табе мо што трэба?..
+14_182.wav	яна адно моўчкі павяла галавой а кроў ішла і ішла і здавалася не сунімецца ўжо ніколі	Яна адно моўчкі павяла галавой. А кроў ішла і ішла, і здавалася, не сунімецца ўжо ніколі.
+14_183.wav	і здавалася што з крывёй ідзе з яе і цяпло і жыццё заплюшчыўшы павекі на якія падала з камінка чырвонае святло	І здавалася, што з крывёй ідзе з яе і цяпло, і жыццё. Заплюшчыўшы павекі, на якія падала з камінка чырвонае святло,
+14_184.wav	яна скрозь дрымота падумала раптам от і канец мой падыходзіць смерць мая	яна скрозь дрымоту падумала раптам: От і канец мой падыходзіць... Смерць мая...
+14_185.wav	падумала і не адчула ні страху ні жалю усё было абыякавым пустым	Падумала і не адчула ні страху, ні жалю, усё было абыякавым, пустым.
+14_186.wav	толькі адно дайшло ўзварушыла дыючы нейкага зелля маці сказала што можа б	Толькі адно дайшло, узварушыла: даючы нейкага зелля, маці сказала, што, можа б,
+14_187.wav	за хар іх у знахарку пазваць хадуска як бы ажыла падняла галаву ціха і рашуча прамовіла не	Захарыху-знахарку пазваць. Хадоська як бы ажыла, падняла галаву, ціха, але рашуча прамовіла: Не!
+14_188.wav	усю доўгую ноч маці не адыходзіла ад яе укрывала уздыхала шаптала малітвы давала п'ядзелле	Усю доўгую ноч маці не адыходзіла ад яе, укрывала, уздыхала, шаптала малітвы, давала піць зелле.
+14_189.wav	хадоська то драмала то абуджалася то ляжала так што сон і ява спляталіся трацілі межы	Хадоська то драмала, т�� абуджалася, то ляжала так, што сон і ява спляталіся, трацілі межы.
+14_190.wav	памру ну і няхай памру думала яна вяртаючыся да явы пад раніцу бацька запрог каня паехаў па доктараў загалле	Памру. Ну, і няхай памру... думала яна, вяртаючыся да явы. Пад раніцу бацька запрог каня, паехаў па доктара ў Загалле.
+14_191.wav	яны прыехалі калі ў вокнах было ўжо бела доктар распрануўшыся пагрэўшы каля печы рукі выгнуўся з хаты	Яны прыехалі, калі ў вокнах было ўжо бела мітусіліся першыя, дачасныя сняжынкі. Доктар, распрануўшыся, пагрэўшы каля печы рукі, выгнаў усіх з хаты.
+14_192.wav	калі ён падступіўся хадочка спачатку запрацівілася але варушыцца гаварыць было так цяжка	Калі ён падступіўся, Хадоська спачатку запрацівілася, але варушыцца, гаварыць было так цяжка.
+14_193.wav	і не было ўжо ахвоты было ўсё абыякава уеравічы ў бальніцу зараз жа сказаў доктар пазваўшы бацьку з сянец	І не было ўжо ахвоты. Было ўсё абыякава. У Юравічы! У бальніцу зараз жа! сказаў доктар, пазваўшы бацьку з сянец...
+14_194.wav	калі заплаканы ігнат хадойшчын бацька вёз дачку цераз грэблю яму спаткаўся чарнушка які ехаў з глінішчаў адгодлі	Калі заплаканы Ігнат, Хадосьчын бацька, вёз дачку цераз грэблю, яму спаткаўся Чарнушка, які ехаў з Глінішчаў ад Годлі.
+14_195.wav	чарножка задаволены тым што клопат з кофтай збыты і збыты ўдала ахвотна спыніў каня	Чарнушка, задаволены тым, што клопат з кофтай збыты, і збыты ўдала, ахвотна спыніў каня.
+14_196.wav	куды я той гнат дачка ігнатавыя губы горка таргануліся памірае	Куды ето, Ігнат? Дачка... Ігнатавы губы горка таргануліся. П-памірае!..
+14_197.wav	ганна саскочыла з калёс спалохана падбеглай да хадойскай яе ўразіла	Ганна саскочыла з калёс, спалохана падбегла да Хадоські. Яе ўразіла:
+14_198.wav	хадоська ляжала нібы ў дамавіне незнаёмы схуднелыя без крывінкі	Хадоська ляжала, нібы ў дамавіне. Незнаёма схуднелая, без крывінкі,
+14_199.wav	як нежывая хадосячку што з табой хадочка зірнула на яе як бы здалёк	як нежывая. Хадосечко!.. Што з табой?! Хадоська зірнула на яе як бы здалёк.
+14_200.wav	яна быццам мне адразу і пазнала але калі пазнала ажыла павекі варухнуліся трывожна непрыхільна	Яна быццам не адразу пазнала, але калі пазнала, ажыла, павекі варухнуліся трывожна, непрыхільна.
+14_201.wav	адразу ж непрыязна заплюшчыліся глядзець не хоча сумелася ганна	Адразу ж непрыязна заплюшчыліся. Глядзець не хоча!.. сумелася Ганна.
+15_001.wav	раздзел пяты апошнія перад вяселлем дней ішлі ў хапатлівай гонцы абдзіралі рэзалі секлі цяліцу смалілі разбіралі кабанчыка пяклі хлеб каржы коржыкі	Раздзел пяты Апошнія перад вяселлем дні ішлі ў хапатлівай гонцы. Абдзіралі, рэзалі, секлі цяліцу, смалілі, разбіралі кабанчыка, пяклі хлеб, каржы, коржыкі
+15_002.wav	смалілі пражылі столькі што з непрывычкі ад паху станавілася млосна	смалілі, пражылі столькі, што з непрывычкі ад пахаў станавілася млосна.
+15_003.wav	усё над чым дрыжалі не адзін месяц і што трэба было расцягнуць да лета хутка на вачах рабілася смажаным і печаным ненадоўга зносілася ў сыры і цвілы чарнушкаў погра	Усё, над чым дрыжалі не адзін месяц і што трэба было расцягнуць да лета, хутка, на вачах, рабілася смажаным і печаным, ненадоўга зносілася ў сыры і цвілы Чарнушкаў пограб.
+15_004.wav	гань бацькаў дзень увечар прападаў недзе на ўзболатку зарасніках поцемкам вазіў туды бочкі з брагаю адтуль крадком валок барыльцы і біклагі самагонкі	Ганнін бацька ўдзень і ўвечар прападаў недзе на ўзболатку ў зарасніках, поцемкам вазіў туды бочкі з брагаю, адтуль крадком валок барыльцы і біклагі самагонкі.
+15_005.wav	добра што мелі самі хоць падмяталі да чыста было мала кідаліся па хатах дзе толькі можна пазычалі	Дабра, што мелі самі, хоць падмяталі дачыста, было мала кідаліся па хатах, дзе толькі можна, пазычалі.
+15_006.wav	не думалі душылі страх як потым жыць як з пазычаным разлічыцца	Не думалі, душылі страх як потым жыць, як з пазычаным разлічыцца:
+15_007.wav	думае не думаю усё адно не выкруціцца інакш пакуль абы адзін клопат адолець вяселле збыць а там	думай не думай, усё адно не выкруцішся інакш. Пакуль абы адзін клопат адолець, вяселле збыць. А там
+15_008.wav	бог бацька там будзе відаць рупіліся абы пабольш было абы хапіла	Бог бацька, там будзе відаць... Рупіліся абы пабольш было, абы хапіла.
+15_009.wav	хата поўнілася мітуснёй гоманым чадам вечарамі ў ганны балелі рукі спіна у роце было горка сонбраў дурнотны нездаровы	Хата поўнілася мітуснёй, гоманам, чадам. Вечарамі ў Ганны балелі рукі і спіна, у роце было горка, сон браў дурнотны, нездаровы.
+15_010.wav	ад утомы недасыпання чаду галава стала нейкая няцямная важкая і сама ўсё як бы ацяжэла	Ад утомы, недасыпання, чаду галава стала нейкая няцямная, важкая. І сама ўся як бы ацяжэла,
+15_011.wav	хадзіла рабіла ўсё без ранейшага спрыту павольна абы як бацька і мачыха варушыліся таксама нібы заведзеныя стараліся больш таму што трэба было спяшацца	хадзіла, рабіла ўсё без ранейшага спрыту, павольна, абыякава. Бацька і мачыха варушыліся таксама нібы заведзеныя, стараліся больш таму, што трэба было спяшацца:
+15_012.wav	падганяў усё неспакой не спазніцца паправіцца б у пару увечары ў суботу сабраліся	падганяў усё неспакой не спазніцца б, управіцца б у пару... Увечары ў суботу сабралі
+15_013.wav	дружкі маладой бліжэйшыя сваякі пасядзелі трохі за сталамі	дружак маладой, бліжэйшых сваякоў, пасядзелі трохі за сталамі.
+15_014.wav	пасядзелі так каб не выдаткавацца загадзя проста абы паказаць што помняць закон і шануюць	Пасядзелі так, каб не выдаткавацца загадзя, проста абы паказаць, што помняць закон і шануюць
+15_015.wav	і каб не сармаціцца перад людзьмі бо ў жаніхаж гулялі у нядзелю ж з самага ранку чарнушка стаў падаваць вясельны воз	і каб не сарамаціцца перад людзьмі, бо ў жаніха ж гулялі. У нядзелю з самага ранку Чарнушка стаў ладаваць вясельны воз.
+15_016.wav	калёсы былі не свае пазы��аныя ладнейшыя на лягчэйшым хаду моцныя акурат для таго каб ехаць у далёкую дарогу	Калёсы былі не свае, пазычаныя ладнейшыя, на лягчэйшым хаду, моцныя, акурат для таго, каб ехаць у такую дарогу.
+15_017.wav	папрасіць прыйшлося і аднаго каня чарножка накарміў яго добра разам са сваім канём даў нават аўса каб пручэй кацілі калёсы не ганьбілі маладую	Папрасіць прыйшлося і аднаго каня. Чарнушка накарміў яго добра разам са сваім канём, даў нават аўса, каб прутчэй кацілі калёсы, не ганьбілі маладую.
+15_018.wav	тады як дружкі прыбіралі стужкамі вуздзечку на рытнікі дугу ён палажыў на воз	Тады, як дружкі прыбіралі стужкамі вуздзечку, нарытнікі, дугу, ён палажыў на воз
+15_019.wav	лепшага мурожнага сена якое выбраў загадзя старанна заслаў яго коўдраю ужо збіраўся запрагаць коней калі з хаты прыйшоў кведзька	лепшага мурожнага сена, якое выбраў загадзя, старанна заслаў яго коўдраю. Ужо збіраўся запрагаць коней, калі з хаты прыйшоў Хведзька:
+15_020.wav	вас маму заве чарножка памацаў хамут неахвотна падаўся к ганку	Вас мамо заве... Чарнушка памацаў хамут, неахвотна падаўся к ганку.
+15_021.wav	у хаце было трохі жанок дзяўчат ганеных дружак і сябровак жанкі хадзілі разам з мачыхай пры печы каля сталоў з гарэлкай і ядою дзяўчаты ў кутку каля дзвярэй шапталіся аб нечым	У хаце было трохі жанок, дзяўчат, Ганніных дружак і сябровак. Жанкі хадзілі разам з мачыхай пры печы, каля сталоў з гарэлкай і ядою, дзяўчаты ў кутку каля дзвярэй шапталіся аб нечым.
+15_022.wav	ганна была між іх мачыха як толькі ўбачыла чарнушку з заклапочаным выглядам адвяла яго ў куток да акна сказала ціха разважліва	Ганна была між іх. Мачыха, як толькі ўбачыла Чарнушку, з заклапочаным выглядам адвяла яго ў куток да акна, сказала ціха, разважліва:
+15_023.wav	маладую адзяваць час ужо час дык час чарножка ледзь не ўздыхнуў	Маладую адзяваць час ужэ... Час дак час... Чарнушка ледзь не ўздыхнуў.
+15_024.wav	час мачыха яшчэ наблізілася яшчэ прыцішыла голас а сам	Час... Мачыха яшчэ наблізілася, яшчэ прыцішыла голас. А сам
+15_025.wav	што надзенеш што я той надзену божа учора ў нечым	што надзенеш? Што е, тое і надзену. Буў жа ўчора ў нечым...
+15_026.wav	быў у дзіравы штанах латка на лас ну з ладкамі дык зладкамі	Буў!.. У дзіравых штанах!.. Латка на латцы!.. З латкамі дак з латкамі.
+15_027.wav	вялікая бяда не жаніх грэцца яго не жані хто не жаніх дык	Вялікая бяда. Не жаніх, грэц яго... Не жаніх-то не жаніх! Дак
+15_028.wav	нявеста дзіця тваё нявесцень бацьку не чужы кепа як можна	нявеста дзіця тваё! Нявесцін бацько! Не чужы, кеб абы-як можно,
+15_029.wav	кеп так старцам к жаніху выйсці учора то шчынічога свае былі гулякі такі ж сказаць	кеб так старцам к жаніху выйсці!.. Учора то шчэ нічога, свае булі! Галякі такія ж, сказаць!
+15_030.wav	а тут сойдуцца са ўсяго свету жаніх якія багацее перш багацей і багацей	А тут сойдуцца са ўсяго свету! Дай жаніх які! Багацей першы! Багацей, багацей!
+15_031.wav	а што ён чужы не знае ск��лькі ў мяне капіталу і тошча дзякуе няхай што ў гашчэнне сабраў	А што ён чужы, не знае, сколькі ў мяне капіталу! І то шчэ дзякуе няхай, што ўгашчэнне сабраў!
+15_032.wav	мачыха нецярпліва коса павяла позіркам ніхто чужы здаецца не слухае іх гаворкі і ўсё ткі зашаптала цішэй асцярога ніколі не лішняе	Мачыха нецярпліва, коса павяла позіркам ніхто чужы, здаецца, не слухае іх гаворкі, а ўсё-ткі зашаптала цішэй. Асцярога ніколі не лішняя...
+15_033.wav	у гашчэнні ў гашчэннем а толькі вочы не зальеш усё разгледзець ды і абгаворыць а дзецца трэба каб не сорам перад глушакамі стаць	Угашчэнне ўгашчэннем, а толькі вочы не зальеш! Усё разгледзяць дай абгавораць!.. Адзецца трэба кеб не сорам перад Глушакамі стаць!
+15_034.wav	і сядзець жа разам з імі прыйдзецца я дык у хімы пазычу у яе кохтае сіняе з палярынай	І сядзець жа разам з імі прыйдзецца!.. Я дак у Хімы пазычу. У яе кохта е сіняя, з палярынай...
+15_035.wav	мачага сабралася выходзіць а ты б грыбку збегаў пакуль суд ды праву штаны ў яго дабрэнныя са службы каторыя прынёс	Мачыха сабралася выходзіць. А ты б к Грыбку збегаў, пакуль суд ды право. Штаны ў яго дабрэнныя. Са службы каторыя прынёс.
+15_036.wav	мне і ў сваіх не пагану а каму не падабаюцца няхай не глядзіць табе то можа і не пагана дык дачцэ як	Мне і ў сваіх не пагано. А каму не падабаюцца, няхай не глядзіць! Табе-то, можа, не пагано, дак дачцэ як?
+15_037.wav	мачыха кінула позірк на гану якая падышла паслухаць бацькоў думала ганна падтрымае але тая	Мачыха кінула позірк на Ганну, якая падышла паслухаць бацькоў. Думала, Ганна падтрымае, але тая
+15_038.wav	хоць бы словы мне як перад людскімі вачыма глядзець будуць усё разгледзець што было і чаго не было	хоць бы слова. Мне як? Перад людскімі вачыма! Глядзець будуць, усё разгледзяць, што було і чаго не було.
+15_039.wav	абы даў прычэпку абсмяюць голае цела маўляў латкамі прыкрыў а таксама к багатым лезе маўляў	Абы даў прычэпку, абсмяюць! Голае цела, маўляў, латкамі прыкрыў! А таксамо к багатым лезе, маўляў!
+15_040.wav	няхай смяецца каму хочацца а мне ўсё адно розум як дзіця страціла рэштку цярплівасці ўскіпела мачыха дзіця і тое даўмела б	Няхай смяецца, каму хочацца! А мне усё адно! От бо розум! Як дзіця! страціла рэштку цярплівасці, ускіпела мачыха. Дзіця і тое даўмела б!
+15_041.wav	знайш што ўскіпеў бацька ён загаварыў ужо так што жанкі і дзяўчаты прыціхлі сталі здзіўлена слухаць	Знаеш што, ускіпеў і бацька. Ён загаварыў ужо так, што жанкі і дзяўчаты прыціхлі, сталі здзіўлена слухаць.
+15_042.wav	хочаш да хімы ісці дык ідзі а мяне не чапай і так чорт душу скрабе	Хочаш да Хімы ісці, дак ідзі, а мяне не чапай! І так чорт душу скрабе!
+15_043.wav	не да штаноў паганг каб яны згарэлі тут на душы такое яна грэцы штаны ладкі ідзі калі хочаш	Не да штаноў паганых, кеб яны згарэлі! Тут на душы такое, а яна, грэц ёй, штаны, латкі!.. Ідзі, калі
+15_044.wav	мачыха азірнулася перахапіла позірк і жанок сказала ці моху як можна мірна	хочаш! Мачыха азірнулася, перахапіла позіркі жанок, сказала Цімоху як можна мірна: Мне
+15_045.wav	мне што я жа б табе каб табе лепей ну не хочаш не трэба яна стукнула дзвярыма	што? Я ж аб табе. Каб табе лепей!.. А не хочаш, не трэба! Яна стукнула дзвярыма.
+15_046.wav	бацька ад душы плюнуў зрабіў выгляд што шукае чагосьці на чорным чыста вышкрабаным вымытым падаконніку ля палацяў сказаў ганне як бы апраўдваючыся	Бацька ад душы плюнуў, зрабіў выгляд, што шукае штосьці на чорным, чыста вышкрабаным, вымытым падаконніку ля палацяў, сказаў Ганне, як бы апраўдваючыся:
+15_047.wav	грыбка вазьмі бы на чужы нібы ніхто не знае якія штаны ў мяне а якія ўгрыбка	У Грыбка вазьмі! Бы на чужыне, бы ніхто не знае, якія штаны ў мяне, якія ў Грыбка!
+15_048.wav	тыя штаны ўжо хто не насіў мо паўсотні вяселляў справілі ледзь не ўсякі жаніх у грыбковых штанах	Тыя штаны ўжэ хто ні насіў: мо паўсотні вяселляў справілі! Ледзь не ўсякі жаніх у Грыбковых штанах!
+15_049.wav	ён пакруціў у руках свае святочныя штаны якія такі яе затое не чужыя	Ён пакруціў у руках свае святочныя штаны. Якія е, такія е, затое не чужыя...
+15_050.wav	дзірка ў іх наладцы на каленях дайце за шыю ты б сказала кепцамую сабралі вод прыехаць могуць	Ганна, задуменная, сур'ёзная, адгукнулася: Дзірка ў іх на латцы, на каленях... Дайце зашыю. Ты б сказала, кеб самую сабіралі. От-от прыехаць могуць!
+15_051.wav	упраўлюся яна ўзяла штаны і прысела на высокіх палацях засланых новаю коўдрай пад якою было ўсякае рыззя	Упраўлюся. Яна ўзяла штаны, прысела на высокіх палацях, засланых новаю коўдрай, пад якой было ўсякага рыззя,
+15_052.wav	пачала звыкла завіхацца з іголкай штаны былі не то шэрыя не то жоўтыя іх хацелі неяк паднавіць пафарбавалі але фарба аказалася з фокусамі узялася няроўна	пачала звыкла завіхацца з іголкай. Штаны былі не то шэрыя, не то жоўтыя: іх хацелі неяк паднавіць, пафарбавалі, але фарба аказалася з фокусамі, узялася няроўна,
+15_053.wav	а лапіны вымалевала зусім інакш падспелую цыбулю але чарнушка	а лапіны вымалявала зусім інакш, пад спелую цыбулю. Але Чарнушка
+15_054.wav	як бы і не бачыў гэтага знаку сваёй беднасці з сумым замілаваннем глядзеў на дачку на яе рукі	як бы і не бачыў гэтага знаку сваёй беднасці з сумам, з замілаваннем глядзеў на дачку, на яе рукі,
+15_055.wav	на чорныя валасы смуглявы лоб калі ганна падала яму штаны ён пачуў як збіраюцца недарэчныя слёзы	на чорныя валасы, смуглявы лоб. Калі Ганна падала яму штаны, ён пачуў, як збіраюцца недарэчныя слёзы,
+15_056.wav	ледзь стрымаўся нот перахаджу нейк у сваіх мачыха вярнулася ад суседкі радыя з кофты але як толькі ўбачыла чарнушку пакрыўджана нахмурылася адвярнулася мабыць не збіралася дараваць спрэчкі	ледзь стрымаўся. Ну от, перахаджу неяк! У сваіх!.. Мачыха вярнулася ад суседкі радая, з кофтай, але як толькі ўбачыла Чарнушку, пакрыўджана нахмурылася, адвярнулася, мабыць, не збіралася дараваць спрэчкі.
+15_057.wav	бацька таксама было відаць не збіраўся вінаваціцца матка маладую час убіраць сказала старая аўдоля што корпалася пры печы	Бацька таксама, было відаць, не збіраўся вінаваціцца... Матко, маладую час убіраць, сказала старая Аўдоля, што корпалася пры печы.
+15_058.wav	знаю сама што пара мачыха нягледзячы на чалавека паклала кохту на палаце загадалаганне садзіцца на ўслон	Знаю сама, што пара! Мачыха, не гледзячы на чалавека, паклала кофту на палаці, загадала Ганне садзіцца на ўслон.
+15_059.wav	усе хто быў у хаце жанкі дзяўчаты абкружылі гану адны каб дапамагчы мачыся другія дружкі каб зрабіць тое што належыць ім выбраным за дружак	Усе, хто быў у хаце, жанкі, дзяўчаты абкружылі Ганну: адны каб памагчы мачысе, другія дружкі каб зрабіць тое, што належыць ім, выбраным за дружак,
+15_060.wav	трэцяя каб проста паглядзець такая ж падзея чарнушкае квола хіснуўся падаўся к дзвярам	трэція каб проста паглядзець. Такая падзея ж!.. Чарнушка квола хіснуўся, падаўся к дзвярам.
+15_061.wav	заўважыў на печы хвечку які таксама прыціх навастрыўся вочкамі хмурна кіўнуў галавою злазь	Заўважыў на печы Хведзьку, які таксама прыціх, навастрыўся вочкамі, хмурна кіўнуў галавою: злазь!
+15_062.wav	узяўшы малога за руку бацька рвануў клямку і знік у сенцы ён выйшаў на ганак коні былі ўжо запрэжаны мокры вецер варушыў каснікі на ўздзечках на дузе	Узяўшы малога за руку, бацька рвануў клямку і знік у сенцах... Ён выйшаў на ганак коні былі ўжо запрэжаны, мокры вецер варушыў каснікі на вуздзечках, на дузе.
+15_063.wav	чарночка пастаяў разгублена трымаючы ў руцэ забытыя штаны патупаў назад у сенцы	Чарнушка пастаяў разгублена, трымаючы ў руцэ забытыя штаны, патупаў назад у сенцы.
+15_064.wav	у сенцах ён памыўся перайшоў у каморку памазу лоем валасы каб ляжалі	У сенцах ён памыўся, перайшоў у каморку, памазаў лоем валасы, каб ляжалі,
+15_065.wav	перадзеўся ў картовыя з цыбулькавымі лапанамі штаны раптам бяссіла пусціўся на кубел	пераадзеўся ў картовыя, з цыбулькавымі лапінамі штаны, раптам без сіл апусціўся на кубел.
+15_066.wav	невядома колькі сядзеў бы так калі б хведзьку не надакучыла гэта і малы не шмаргануў яго за рукаў	Невядома, колькі сядзеў бы так ён, калі б Хведзьку не надакучыла гэта і малы не шмаргануў яго за рукаў.
+15_067.wav	чарночка зварухнуўся калі ён зноў ступіў у хату ганна ўжо стаяла заплеценая ў новай атласнай кофтацы	Чарнушка зварухнуўся. Калі ён зноў ступіў у хату, Ганна ўжо стаяла заплеценая, у новай атласнай кофтачцы,
+15_068.wav	у чырвоным з зялёнымі клетачкамі андараку ў чырвоных матчыных чаравіках паўбоціках	у чырвоным, з зялёнымі клетачкамі андараку, у чырвоных матчыных чаравіках-паўбоціках.
+15_069.wav	чарнушка глянуў вянок наганне вэлюм спадае да долу лёгкі нібы не важыць нічога	Чарнушка глянуў вянок на Ганне, вэлюм спадае да долу, лёгкі, нібы і не важыць нічога.
+15_070.wav	над белай атласнай кофтачкай у вэлюме так добра прыгожа віднеецца смуглявасць я�� твару душкі броваў	Над белай атласнай кофтачкай, у вэлюме так добра, прыгожа віднеецца смуглявасць яе твару, дужкі броваў,
+15_071.wav	вільготныя як спелыя вішні ранкам вочы і ўся яна як вішні	вільготныя, як спелыя вішні ранкам, вочы. І ўся яна як вішня!
+15_072.wav	як кветка звішні падумаў чарнушка чуючы што душу сціснула вялікая журба	Як кветка з вішні!.. падумаў Чарнушка, чуючы, што душу сціснула вялікая журба.
+15_073.wav	вянок вэлюм убачыўшы іх ён як ніколі яшчэ пачуў бяду	Вянок, вэлюм. Убачыўшы іх, ён, як ніколі яшчэ, пачуў бяду.
+15_074.wav	не ён не толькі пачуў ён здалося убачыў гэтую бяду у вянку у вэлюме	Не, ён не толькі пачуў, ён, здалося, убачыў гэтую бяду у вянку, у вэлюме,
+15_075.wav	грознаю і страшную у яго зноў аслабелі ногі рукі	грозную, страшную. У яго зноў аслабелі ногі, рукі
+15_076.wav	так што ледзь хапіла сілы каб падняць руку сцерці з вачэй штосьці мокрыя туманлівыя	так, што ледзь хапіла сілы, каб падняць руку, сцерці з вачэй штосьці мокрае, туманлівае.
+15_077.wav	ён адразу адарваў позірк адганы стаў тупаць па хаце абы тупаць абы не думаць не глядзець на дачку ў вянку у вэлюме	Ён адразу адарваў позірк ад Ганны, стаў тупаць па хаце, абы тупаць, абы не думаць, не глядзець на дачку ў вянку, у вэлюме...
+15_078.wav	усё што ён бачыў што чуў дзіўна адгукалася ў ім журбою	Усё, што ён бачыў, што чуў, дзіўна адгукалася ў ім журбою.
+15_079.wav	некалькі разоў убягалі ў хату дзяўчаты аб'яўлялі едуць пачыналася мітусня трывога	Некалькі разоў убягалі ў хату дзяўчаты, аб'яўлялі: Едуць! Пачыналася мітусня, трывога,
+15_080.wav	і журба ў ім пякла мацней потым аказвалася што трывога дачасная усе прыціхалі	і журба ў ім пякла мацней, потым аказвалася, што трывога дачасная, усе прыціхалі,
+15_081.wav	але сум яго не прападаў дзяўчаты жанкі спакойна гаманілі спявалі нудзіліся а яго жорба ўсё тачэла і тачэла	але сум яго не прападаў. Дзяўчаты, жанкі спакойна гаманілі, спявалі, нудзіліся, а яго журба ўсё тачыла і тачыла.
+15_082.wav	нават тое як спакойна сядзела чакала свайго дачка таксама вярэдзіла яго душу	Нават тое, як спакойна сядзела, чакала свайго дачка, таксама вярэдзіла яго душу.
+15_083.wav	яна была такая ціхая якой бацька і не помніў ніколі слова здаецца не прамовіла	Яна была такая ціхая, якой бацька і не помніў ніколі, слова, здаецца, не прамовіла.
+15_084.wav	вакол яе перакідваліся смешкамі прыслухоўваліся нецярпліва толькі яна адна была маўклівая і ціхая	Вакол яе перакідваліся смешкамі, прыслухоўваліся нецярпліва, толькі яна адна была маўклівая, ціхая.
+15_085.wav	гарэзніца не цярпліўка заўсёды нішто не змянілася ў ёй і калі пачулася музыка	Гарэзніца, нецярпліўка заўсёды!.. Нішто не змянілася ў ёй і калі пачулася музыка:
+15_086.wav	спачатку толькі буханне барабана потым урачыстая жаласным хліпаннем	спачатку толькі буханне барабана бух, бух, бух, потым урачыстыя, з жаласным хліпаннем,
+15_087.wav	пералівы гармоніка пісклявы прарэзлівы віск дудкі музыкі хутка набліжаліся дудка і гармонік чуліся ўсё лепш і лепш	пералівы гармоніка, пісклявы, прарэзлівы віск дудкі. Музыкі хутка набліжаліся, дудка і гармонік чуліся ўсё лепш і лепш...
+15_088.wav	адна з ганеных дружык гарэзлівае вяртлявае марусе ускочыла прыслухалася са страхам абвяла вачыма дзяўчат крыкнула дружыну	Адна з Ганніных дружак, гарэзная, вяртлявая Маруся, ускочыла, прыслухалася са страхам, абвяла вачыма дзяўчат, крыкнула: Дружыно!
+15_089.wav	ету ж чужыя якіясьці пад'язджаюць маладую нашу ганулічку мабыць адабраць хочуць	Ето ж чужыя якіясьці пад'язджаюць!.. Маладую нашу Ганулечку, мабыць, адабраць хочуць?!.
+15_090.wav	яна грозна нахмурылася кінулася к дзвярам не аддадзім яе не аддадзім выручым прагонім калі што якое ці няхай па добраму выкупяць няхай	Яна грозна нахмурылася, кінулася к дзвярам. Не аддадзім яе!.. Не аддадзім!.. Выручым!.. Прагонім, калі што якое!.. Ці няхай па-добраму! Выкупяць няхай!..
+15_091.wav	усе хто быў у хаце акрамя ганны з вясёлым шумам крыкамі высыпалі на ганак на двор	Усе, хто быў у хаце, акрамя Ганны, з вясёлым шумам, крыкамі высыпалі на ганак, на двор.
+15_092.wav	чарнушка зірнуў на гану толькі яна не ажыла уздыхнуў	Чарнушка зірнуў на Ганну: толькі яна не ажыла. Уздыхнуў,
+15_093.wav	ціха выйшаў за ўсімі музыка на вуліцы перад самай хатай сціхла і ганне стаў чуваць гоман многіх галасоў воклічы нейкія каманды спрэчкі рогат барацьбы	ціха выйшаў за ўсімі... Музыка на вуліцы перад самай хатай сціхла, і Ганне стаў чуваць гоман многіх галасоў, воклічы, нейкія каманды. Спрэчкі, рогат барацьбы...
+15_094.wav	не пушчаюць выкупу дабіваюцца прайшло ў яе галаве багата народу пэўна падумала яна як думаюць аб нечым далёкім чужым	Не пушчаюць. Выкупу дабіваюцца... прайшло ў яе галаве. Багато народу, пэўна... падумала яна, як думаюць аб нечым далёкім, чужым.
+15_095.wav	увесь гэты гоман спрэчкі смешкі гэтыя што прабіваліся з вуліцы з двара даходзілі да яе як у сне	Увесь гэты гоман, спрэчкі, смешкі гэтыя, што прабіваліся з вуліцы, з двара, даходзілі да яе як у сне,
+15_096.wav	як бы зусім і не датычыліся яе яна сама была як у сне жыла неперажытым	як бы зусім і не датычыліся яе. Яна сама была як у сне. Жыла неперажытым.
+15_097.wav	гэта пачалося ўчора калі сышліся госці пілі елі гаманілі яна таксама піла	Гэта пачалося ўчора, калі сышліся госці... Пілі, елі, гаманілі... Яна таксама піла.
+15_098.wav	піла не таму што хацела а таму што не піць гарэлку маладой нядобра	Піла не таму, што хацела, а таму, што не піць гарэлку маладой нядобра.
+15_099.wav	есці яна зусім не магла пасля таго здавалася бясконцае гатаванне ад якога і цяпер балелі рукі і было моташна	Есці яна зусім не магла. Пасля таго, здавалася, бясконцага гатавання, ад якога і цяпер балелі рукі і было моташна,
+15_100.wav	на яду і глядзець не хацелася чаго ты ганулі ні ясі нічога падыходзіў бацька які паглядаў на яе пільна журботны	на яду і глядзець не хацелася. Чаго ты, Гануля, не ясі нічого? ��адыходзіў бацька, які паглядваў на яе пільна, журботна.
+15_101.wav	з'ела б чаго га дочачку пад'ела ўжо не хочацца пірага б узяла ці халацу	З'ела б чаго, а, дочачко? Пад'ела ўжэ... Не хочацца... Пірага б узяла. Ці халадцу?
+15_102.wav	я хіба коржыка вазьму еш бо так скора сп'янешся	Я хіба коржыка вазьму... Еш. Бо так скора сп'янішся...
+15_103.wav	яна праўда хутка сп'янела у галаве шумела перад вачыма ўсё гайдалася плыло міскі пляшкі мачыха людзі	Яна і праўда хутка сп'янела. У галаве шумела, перад вачыма ўсё гайдалася, плыло міскі, пляшкі, мачыха, людзі.
+15_104.wav	і ад гэтага мацнела дзіўнае адчуванне што ўвесь гэты тлум гэтыя п'яныя вячэры	І ад гэтага мацнела дзіўнае адчуванне, што ўвесь гэты тлум, гэтая п'яная вячэра
+15_105.wav	усё гэта не для яе далёкае і чужое ёй чужое свята чужое вяселле калі госці разышліся ёй сп'янела і ледзь хапіла сілы каб раздзецца залезці пад коўдру	усё гэта не для яе, далёкае і чужое ёй чужое свята, чужое вяселле!.. Калі госці разышліся, ёй, сп'янелай, ледзь хапіла сілы, каб раздзецца, залезці пад коўдру,
+15_106.wav	але сон доўга не ішоў у галаве кружылася блыталася гамонка песні твары	але сон доўга не ішоў. У галаве кружылася, блыталася гамонка, песні, твары.
+15_107.wav	зыбаўся плыў кудысьці ложак было вельмі млосна ў грудзях і здавалася	Зыбаўся, плыў кудысьці ложак, было вельмі млосна ў грудзях, і здавалася,
+15_108.wav	гэта ніколі не кончыцца заснуць заснуць бы як небудзь не чуць не бачыць забыць усё	гэта ніколі не скончыцца... Заснуць, заснуць бы як-небудзь, не чуць, не бачыць, забыць усё!..
+15_109.wav	сон быў такі што і ў ім штосьці доўга блыталася перамешвалася плыло	Сон быў такі, што і ў ім штосьці доўга блыталася, перамешвалася, плыло.
+15_110.wav	раптом яна закрычала са стогнам прачнулася зусім мокрая ад поту поўнае гідотай страху рукі яе усё цела было нацята дрыжала	Раптам яна закрычала са стогнам, прачнулася зусім, мокрая ад поту, поўная гідоты і страху. Рукі яе, усё цела было нацята, дрыжала.
+15_111.wav	што ты што з табой трывожна запытала матчыха нічога сон прысніўся	Што ты? Што з табой? трывожна запытала мачыха. Н-нічога. Сон п-прысніўся...
+15_112.wav	а перахрысціся спі за акном церусіў дождж было чорнае і ціха як у магіле	А-а. Перахрысціся. Спі... За акном церусіў дождж, было чорна і ціха, як у магіле.
+15_113.wav	лежачы спакваля спакайнеючы яна паспрабавала было ўспомніць што снілася але не змагла	Лежачы, спакваля спакайнеючы, яна паспрабавала было ўспомніць, што снілася, але не змагла:
+15_114.wav	згадваліся толькі абрыўкі луг заліты сонцам васіль косіць капа сена	згадваліся толькі абрыўкі. Луг, заліты сонцам. Васіль косіць. Капа сена.
+15_115.wav	і неспадзеўкі абруч гадзюкі на назе дурман ад гэтага сну не выходзіў увесь ранак жыў і цяпер	І неспадзеўкі абруч гадзюкі на назе!.. Дурман ад гэтага сну не выходзіў увесь ранак. Жыў і цяпер.
+15_116.wav	што ж ён значыць гэты сон аб чым кажа што прадвяшчае яна чула ўтому ва ўсім целе як пасля цяжкай працы	Што ён значыць, гэты сон? Аб чым кажа, што прадвяшчае? Яна чула ўтому ва ўсім целе, як пасля цяжкой працы.
+15_117.wav	балела галава і як шчасце хацелася цішыні спакою адзіноты	Балела галава, і, як шчасця, хацелася цішыні, спакою, адзіноты.
+15_118.wav	але на ганак у хату ішоў гоман людзі многа людзей нібы ў сне нібы чужога ўбачыла яна еўхіма	Але на ганак, у хату ішоў гоман, людзі, многа людзей. Нібы ў сне, нібы чужога, убачыла яна Яўхіма,
+15_119.wav	які падвіск і грукат музык што зайгралі марш на двары уварваўся ў хату з ларвонам з сарокай цэлай хэўрай прыяцелі ў сваіх	які пад віск і грукат музык, што зайгралі марш на двары, уварваўся ў хату з Ларывонам, з Сарокай, з цэлай хэўрай прыяцеляў сваіх,
+15_120.wav	такі ж як яны шумлівы рухавы вясёлы ён быў у новым касцюме ў скураных блішчастых галіфэ	такі ж, як яны, шумлівы, рухавы, вясёлы. Ён быў у новым касцюме, у скураных блішчастых галіфэ,
+15_121.wav	у блішчастых ботах сам увесь блішчасты твар ільсніўся чырвона як памазаны салам	у блішчастых ботах, сам увесь блішчасты: твар ільсніўся чырвона, як памазаны салам.
+15_122.wav	нават вочы былі быццам памазаныя блішчалі масляніста радасна шапачка з шырокім блішчастым казырком зухавата з'ехала на самае вуха	Нават вочы былі быццам памазаныя, блішчалі масляніста, радасна. Шапачка з шырокім блішчастым казырком зухавата з'ехала на самае вуха.
+15_123.wav	і ўвесь ён кідаўся ў вочы незвычайнай зухаватасцю не было відаць і знаку таго што ён не спаў ноч гуляў піў	І ўвесь ён кідаўся ў вочы незвычайнай зухаватасцю. Не было відаць і знаку таго, што ён не спаў ноч, гуляў, піў.
+15_124.wav	набраліся ўжо й сягоння а пахмяліліся прайшло ўганне галаве памагай бог у хату голасна сказаў я ўхім зірнуў вясёлымі масляністымі вочкамі на гану	Набраліся ўжэ і сягоння, апахмяліліся... прайшло ў Ганнінай галаве. Памагай Бог у хату! голасна сказаў Яўхім, зірнуў вясёлымі масляністымі вочкамі на Ганну.
+15_125.wav	дзякуем дзякуем на добрым слове выбегла наперад яму мачыха ганна ўбачыла яна як дзіця прыціскала да грудзей новыя боты напэўна еўхімы ў падарунак	Дзякуем... Дзякуем на добрым слове! выбегла наперад яму мачыха. Ганна ўбачыла яна, як дзіця, прыціскала да грудзей новыя боты напэўна, Яўхімаў падарунак.
+15_126.wav	а залаціў ты мяне аж заспявала яна век пакуль буду бога маліцьму за тваю ласку	Азалаціў ты мяне! аж заспявала яна. Век пакуль буду Бога маліцьму... за тваю ласку!..
+15_127.wav	усе навокал шумелі зайздросцілі мачысе гэта тых падарунак багацце цэлае вось жа шчасце ўвалілася ў рукі цемшысі	Усе навокал шумелі, зайздросцілі мачысе: гэта дык падарунак багацце цэлае! Вось жа шчасце ўвалілася ў рукі Цімашысе!
+15_128.wav	ето кепне гразску не холадна хадзіць было к свайму зяцю я ўхім так гаварыў так глядзеў на ўсіх што ні падумалася	Ето кеб не гразко і не холадно хадзіць було к свайму зяцю! Яўхім так гаварыў, так глядзеў на ўсіх, што Ганне падумалася:
+15_129.wav	��ічыць ён тут самы жаданы самы важны гаспадар і бог от няхай табе я ўхімкаў не магла супакоіцца мачыха што ты хочаш няхай усё будзе	лічыць ён тут самы жаданы, самы важны, гаспадар і бог! От, няхай табе, Яўхімко... не магла супакоіцца мачыха, што ты хочаш няхай усё будзе.
+15_130.wav	за тваю такую дабрату яна паглядзела на боты жаласна скрывілася засмаркалася і раптам палезла кеўхім у цалавацца	За тваю такую дабрату... Яна паглядзела на боты, жаласна скрывілася, засмаркалася і раптам палезла к Яўхіму цалавацца.
+15_131.wav	кібе ўсяго было добрага вазамі кіб удача вялася не пераводзілася	Кеб табе ўсяго було добрага вазамі. Кеб удача вялася, не пераводзілася...
+15_132.wav	калі я ў хім апавялі да покуту яна бегла побач от тут о тут я ўхімку зяць оп ты мой залаты тут тваё мястэчку а тут баяры твае	Калі Яўхіма павялі да покуту, яна бегла побач. От тут... От тут, Яўхімко, зяцёк ты мой залаты!.. Тут тваё мясцечко!.. А тут буяры
+15_133.wav	я ўхім сеў за сто скамандаваў буяры гусары наша пазіцыя кажуць тут садзіцеся	твае!.. Яўхім сеў за стол, скамандаваў: Буяры-гусары! Наша пазіцыя, кажуць, тут! Садзіся!
+15_134.wav	ганны з дружкамі пасадзілі за другі стол як толькі паселі барадаты пракоп наліў чарку гарэлкі і за сталамі не толькі за сталамі у парозе каля печы дзе тоўпіліся цікаўныя нават за шыбамі да якіх плюшчыліся твары	Ганну з дружкамі пасадзілі за другі стол. Як толькі паселі, барадаты Пракоп наліў чарку гарэлкі, і за сталамі, і не толькі за сталамі у парозе, каля печы, дзе тоўпіліся цікаўныя, нават за шыбамі, да якіх плюшчыліся твары,
+15_135.wav	ураз прыціхлі усе ведалі зараз будзе не абы якое відовішча	ураз прыціхлі: усе ведалі зараз будзе не абы-якое відовішча! На
+15_136.wav	на талерку на талерку паставіў пачуліўся ў хаце сарочан шэп сарока шмарганула свата з рукаў	талерку, на талерку пастаў!.. пачулі ўсе ў хаце Сарочын шэпт. Сарока шмарганула свата за рукаў.
+15_137.wav	не трашчы сам знаю вырваў ад яе рукаў аб'явіў уголас пракоп	Не трашчы! Сам знаю! вырваў ад яе рукаў, аб'явіў уголас Пракоп.
+15_138.wav	сарока закапыліла губы пакрыўджаныя злосныя пракопжа паставіў чарку на табурэтку і няўклюдна з важным выглядам паднёздаганай	Сарока закапыліла губы, пакрыўджаная, злосная. Пракоп жа паставіў чарку на талерку і няўклюдна, з важным выглядам паднёс да Ганны.
+15_139.wav	чуючы на сабе позіркі многіх людзей ганна як у даўно завучанай ролі паклала на чарку хустачку	Чуючы на сабе позіркі многіх людзей, Ганна, як у даўно завучанай ролі, паклала на чарку хустачку.
+15_140.wav	усе хто сядзеў за сталамі стаяў у парозе за вокнамі добра ведалі што і як павінна быць далей але сачылі з пільнай увагай	Усе, хто сядзеў за сталамі, стаяў у парозе і за вокнамі, добра ведалі, што і як павінна быць далей, але сачылі з пільнай увагай.
+15_141.wav	жыццё ў людзей было не надта багатае на падзеі наўцехі усе нязводна глядзелі	Жыццё ў людзей было не надта багатае на падзеі, на ўцехі усе нязводна глядзелі,
+15_142.wav	як я ўхім узяў хустачку як выняў з пінжака паклаў на талерку грошы	як Яўхім узяў хустачку, як выняў з пінжака, паклаў на талерку грошы.
+15_143.wav	цэлыя тры рублі заварушыліся зашапталіся многія ледзь не ўсіх здзівіла што ганна ўзяла такія грошы абыякава	Цэлыя тры рублі! заварушыліся, зашапталіся многія. Ледзь не ўсіх здзівіла, што Ганна ўзяла такія грошы абыякава,
+15_144.wav	быццам гэта былі не тры рубля нішто бач ты ганарыстая качка шчэ не пажаніліся а ўжо як багачка асудзіла маладое сарока	быццам гэта былі не тры рублі, а нішто. Бач ты, ганарыстая качка, шчэ й не пажаніліся, а ўжэ як багачка! асудзіла маладую Сарока.
+15_145.wav	сарока сачыла за ўсім не так як іншай яна цікавала нецярпліва прагнула вось вось прыйдзе момант калі яна пакажа сябе	Сарока сачыла за ўсім не так, як іншыя, яна цікавала, нецярпліва прагнула: вось-вось прыйдзе момант, калі яна пакажа сябе!
+15_146.wav	але недарэка пракоп і ганна быццам на зло ёй рабілі ўсё як трэба	Але і недарэка Пракоп і Ганна, быццам назло ёй, рабілі ўсё як трэба:
+15_147.wav	узяўшы грошы маладая ўзяла потым і чарку і выпіла як толькі выпіла чарку гарэлкі ганне на дружка маруся мачыха выштурхнула наперад к сталам разгубленага напалоханага хведзьку які апынуўшыся перад людскімі позіркамі стаяў дзікавата азіраўся яўна хацеў шмыгануць у сенцы	узяўшы грошы, маладая ўзяла потым і чарку і выпіла. Як толькі выпіла чарку гарэлкі Ганніна дружка Маруся, мачыха выштурхнула наперад к сталам разгубленага, напалоханага Хведзьку, які, апынуўшыся перад людскімі позіркамі, стаў дзікавата азірацца яўна хацеў шмыгануць у сенцы.
+15_148.wav	столькі казала вучыла маці што трэба рабіць як прыйдзе яго пара а выйшаў і ўраз сабою ўсё	Столькі казала, вучыла маці, што трэба рабіць, як прыйдзе яго пара, а выйшаў ураз забыў усё.
+15_149.wav	хадзі ка мне пазвала яго ганна вазьмі за руку ідзі ідзі нябойся браток падскочыла ад ахведзькі сарока вядзіш к сталу маладога кеп даў залатога	Хадзі ка мне! пазвала яго Ганна. Вазьмі за руку. Ідзі, ідзі! Не бойся, браток! падскочыла да Хведзькі Сарока. Вядзі к сталу маладога, кеб даў залатога!
+15_150.wav	хведзька азірнуўся на сенцы падумаў трохі неахвотна паслухаўся узяў руку якую падалаганна	Хведзька азірнуўся на сенцы, падумаў трохі, неахвотна паслухаўся, узяў руку, якую падала
+15_151.wav	глянуў куды ж весці туды да сватоў шапнула браці куганна пайшла к пракопу і сароцы якая ўжо важна сядзела за сталом	Ганна. Глянуў, куды ж весці? Туды, да сватоў! шапнула браціку Ганна, пайшла к Пракопу і Сароцы, якая ўжо важна сядзела за сталом.
+15_152.wav	скажы кеп заплацілі за маладую не ўтрымалася памагла маці хведзька выціснуў	Скажы, кеб заплацілі за маладую! не ўтрывала, памагла маці. Хведзька выціснуў:
+15_153.wav	заплаціце за маладую страшны як лясон пракоп паклаў яму ў далоньку вялікі важкі кружок гэта быў пятак	Заплаціце... за маладую... Страшны, як лясун, Пракоп паклаў яму ў далоньку вялікі важкі кружок: гэта быў пятак.
+15_154.wav	ведзька зацікавіўся паднёс далонькаю з кружком да твару не адразу і заўважыў	Хведзька зацікавіўся, паднёс далоньку з кружком да твару, не адразу і заўважыў,
+15_155.wav	што на яго забыліся калі заўважыў як птушка перад якой адчынілі дзверы нырнуў у сенцы	што на яго забыліся. А калі заўважыў як птушка, перад якой адчынілі дзверы, нырнуў у сенцы...
+15_156.wav	пасля таго як бацька і мачых аблаславілі маладых навянчання падвіск дудкі плач гармонікай буханне бубна ганна і яўхім выйшлі на двор	Пасля таго як бацька і мачыха блаславілі маладых на вянчанне, пад віск дудкі, плач гармоніка і буханне бубна Ганна і Яўхім выйшлі на двор.
+15_157.wav	ганні кінуліся ў вочы музыкі ў лапцях аблепленых гразёю да кален было як і раней ветрана хмарна нібы збіраўся дождж	Ганне кінуліся ў вочы музыкі ў лапцях, аблепленыя гразёю да кален... Было, як і раней, ветрана, хмарна, нібы збіраўся дождж.
+15_158.wav	трэба ж столькі гразі нарабіла сказаў бацька і заспяшаўся коням	Трэба ж столькі гразі нарабіло! сказаў бацька і заспяшаўся к
+15_159.wav	бліжэй пад гані к самаму ганку крыкнуў ён хлопцу які трымаў лейцы ўладаваліся ў царкву трыма вазамі	коням. Бліжэй падгані! К самаму ганку! крыкнуў ён хлопцу, які трымаў лейцы. Ладаваліся ў царкву трыма вазамі:
+15_160.wav	на першым ганна з дружкамі на другім яўхім з братам сцяпанымі дружынай на апошнім пракоп і сарока	на першым Ганна з дружкамі, на другім Яўхім з братам Сцяпанам і дружынай, на апошнім Пракоп і Сарока.
+15_161.wav	трэба было выпраўляцца ўжо а працэсія не краналася музыкі якім трэба было ісці за сяло пешкі	Трэба было выпраўляцца ўжо, а працэсія не краналася: музыкі, якім трэба было ісці за сяло пешкі
+15_162.wav	і перад вазамі азіраліся на вазы тапталіся цераз некалькі крокаў холадна паблісквала лужына па калена не менш	і перад вазамі, азіраліся на вазы, тапталіся. Цераз некалькі крокаў холадна паблісквала лужына па калена, не менш...
+15_163.wav	чаго сталі весела крыкнуў яўхім не бойцеся не патонеце ён зарагатаў	Чаго сталі?! весела крыкнуў Яўхім. Не бойцеся! Не патонеце!.. Ён зарагатаў.
+15_164.wav	пад гэты рогат музыкі асмялелі зайгралі матч і хоць без ахвоты але і бясскаргі пацягнуліся клужы неабавязак ёсць абавяза	Пад гэты рогат музыкі асмялелі, зайгралі марш і, хоць без ахвоты, але і без скаргі, пацягнуліся к лужыне. Абавязак ёсць абавязак...
+15_165.wav	добра што хата была красела вуліца дзякуй богу нарэшце скончылася за сялом неўзабаве дарога пайшла не такая гразкая цвярдзейшая і да таго ж тут музыкам па закону можна было ўжо сесці на воз яны з радасцю і палезлі да святоў	Добра, што хата была край сяла: вуліца, дзякуй Богу, нарэшце скончылася. За сялом неўзабаве дарога пайшла не такая гразкая, цвярдзейшая, і да таго ж тут музыкам па закону можна было ўжо сесці на воз. Яны з радасцю і палезлі да сватоў.
+15_166.wav	цяпер ��к і трэба паехалі наўскач з галёканнем са звонам аж гразь ляцела з пад капытоў з пад калёс	Цяпер, як і трэба, паехалі наўскач, з галёканнем, са звонам, аж гразь ляцела з-пад капытоў, з-пад калёс.
+15_167.wav	імчалі нядоўга за цагельні прыцішылі коней з'ехалі на грэблю хоць было гразка вазы спачатку ішлі цвёрда лёгка адно падрыгвалі дробна	Імчалі нядоўга. За цагельняй прыцішылі коней, з'ехалі на грэблю. Хоць было гразка, вазы спачатку ішлі цвёрда, лёгка, адно падрыгвалі дробна.
+15_168.wav	што б там ні казалі добрую грэблю намасцілі шкода толькі не дарабілі	Што б там ні казалі, добрую грэблю намасцілі. Шкода толькі, не дарабілі...
+15_169.wav	ну памагай бог крыкнуў яўхім калі першы ганін воз хістаючыся на нявідным ламаччы уехаў у балотную гушчу	Ну, памагай Бог! крыкнуў Яўхім, калі першы, Ганнін, воз, хістаючыся на нявідным ламаччы, уехаў у балотную гушчу.
+15_170.wav	але бог не хацеў памагаць неўзабаве штосьці пад возам хруснула і ён асеў так што дружкі з крыкам паўскоквалі	Але Бог не хацеў памагаць. Неўзабаве штосьці пад возам хруснула, і ён асеў так, што дружкі з крыкам паўскоквалі
+15_171.wav	гразь была пад самымі драбінкамі вось насена насядзенне ў спаўзе	гразь была пад самымі драбінкамі. Вось-вось на сена, на сядзенне ўспаўзе.
+15_172.wav	і да ўсяго коні сталі як не гразіўся не сцібаў ёй скураной пугай паганяты як ні пяліся яны	І да ўсяго коні сталі. Як ні гразіўся, ні сцябаў іх скураной пугай паганяты, як ні пяліся яны,
+15_173.wav	ашалела водзячы вачыма воз не кранаўся э чаго там расселіся крыкнуў дружкам яўхім рагоча скакайце на зямлю памагайце	ашалела водзячы вачыма, воз не кранаўся. Эй, чаго там?! Расселіся!.. крыкнуў дружкам Яўхім, рагочучы. Скакайце на землю! Памагайце!
+15_174.wav	сам саскочыў бы такі добры адгукнулася за дружык ганна мне няможна я малады	Сам саскочыў бы, такі добры! адгукнулася за дружак Ганна. Мне! няможно! Я малады!..
+15_175.wav	от і пасабіў бы маладой сваёй я ўхім раптам весела ўстаў выпрастаўся	От і пасабіў бы маладой сваёй! Яўхім раптам весела ўстаў, выпрастаўся:
+15_176.wav	я то праўда маладой пасабіць трэба праўду сказала ён як быў у паддзёўцы ў наваксаваных хромавых ботах скочыў у гразь	Ето праўда! Маладой пасабіць трэба!.. Праўду сказала!.. Ён, як быў, у паддзёўцы, у наваксаваных хромавых ботах, скочыў у гразь.
+15_177.wav	грузнучы ледзь не да пояса перавальваючыся з гарэзнай усмешкай рушыў даганы	Грузнучы ледзь не да пояса, перавальваючыся, з гарэзнай усмешкай рушыў да
+15_178.wav	маладую трэба выручаць з бяды ускочыў у гразь ён адчувала ганна	Ганны. Маладую трэба выручыць з бяды! Ускочыў у гразь ён, адчувала Ганна,
+15_179.wav	таксама з форсу няхай маўляў глядзяць бачыць усе які ён і ўсё ж учынак гэтай смеласці яго адданасць узварухнулі усцешылі	таксама з форсу: няхай, маўляў, глядзяць, бачаць усе, які ён, і ўсё ж учынак гэты, смеласць яго, адданасць узварухнулі, усцешылі.
+15_180.wav	за яўхімам улезлі ў гразь сцяпан яшчэ двое а ну ўзялі загадаў яўхім паганятаму таварышам сваім	За Яўхімам улезлі ў гразь Сцяпан і яшчэ двое. Ану узялі! загадаў Яўхім паганятаму, таварышам сваім.
+15_181.wav	ён паспрабаваў падняць воз ззаду штурхнуць наперад узялі раз дава	Ён паспрабаваў падняць воз ззаду, штурхнуць наперад. Узялі! Раз, два!
+15_182.wav	ганна ўбачыла блізка закаханы гарачы позірк яго зірнула мякка ўдзячны	Ганна ўбачыла блізка закаханы, гарачы позірк яго, зірнула мякка, удзячна.
+15_183.wav	ён рабіў гэта для яе ён і не такое гатовы зрабіць для яе абы толькі было трэба	Ён рабіў гэта для яе, ён і не такое гатоў быў зрабіць для яе, абы толькі было трэба,
+15_184.wav	як бы пабачыла ганна форс яго толькі для віду для другіх гэта дробязь	як бы пабачыла Ганна. Форс яго толькі для віду, для другіх, дробязь.
+15_185.wav	воз нехаця вылез з ямы асеў у другую нахіліўшыся так што здавалася траха не перакуліўся	Воз нехаця вылез з ямы, асеў у другую, нахіліўшыся так, што, здавалася, траха не перакуліўся,
+15_186.wav	вылез і з гэтай і з трэці і ўвесь час пакуль не кончыліся гэтыя ямы	вылез і з гэтай, і з трэцяй і ўвесь час, пакуль не кончыліся гэтыя ямы,
+15_187.wav	яўхівы ішоў услед памагаў цягнуліся пагрэблі доўга хоць алешніцкія хаты на нізкім чорным пагорку за хмызняком былі здаецца рукой падаць	Яўхім ішоў услед, памагаў. Цягнуліся па грэблі доўга, хоць алешніцкія хаты на нізкім чорным пагорку за хмызняком былі, здаецца, рукой падаць.
+15_188.wav	халодная ліпкая гразь абапал голыя панурыя шчэць хмызняку быццам трымалі пры сабе не хацелі пускаць аступалі марудна неахвотна	Халодная, ліпкая твань абапал грэблі, голая, панурая шчэць хмызняку быццам трымалі пры сабе, не хацелі пускаць, адступалі марудна, неахвотна.
+15_189.wav	калі выпаўзлі на сухое спыніліся пасаскоквалі з вазоў жмутамі сена што выцягвалі з за драбінак сціралі гразь з конскіх жыватоў і нос калёс чысціліся прабіраліся самі	Калі выпаўзлі на сухое, спыніліся, пасаскоквалі з вазоў. Жмутамі сена, што выцягвалі з-за драбінак, сціралі гразь з конскіх жыватоў і ног, з калёс, чысціліся, прыбіраліся самі.
+15_190.wav	яўхімавы хлопцы іх хто сам не вельмі вырабіўся ў твані з рогатам завіхаліся калі яўхімы здымалі боты выкручвалі анучы абціралі штаны	Яўхімавы хлопцы, хто сам не вельмі вырабіўся ў твані, з рогатам завіхаліся каля Яўхіма: здымалі боты, выкручвалі анучы, абціралі штаны.
+15_191.wav	о дык жа не іх чулася адусюль іржанне самой захарыся ў пару і тая б спужалася	От дак жаніх! чулася адтуль іржанне. Самой Захарысе ў пару! І тая спужалася б!..
+15_192.wav	ганне таксама было клопату хоць пераседзела грэблю на возе фарбаваную світку і андарак гразь пабіла нібы шротам	Ганне таксама было клопату: хоць пераседзела грэблю на возе, фарбаваную світку і андарак гразь пабіла, нібы шротам...
+15_193.wav	і гэта ж трэба што б так разліло здзіўлялася сарока той мароз то снег то гразі па вушы траха не патапіліся	Ето ж трэба, штоб т��к разліло! здзіўлялася Сарока. То мароз, снег, то гразі па вушы! Траха не патапіліся
+15_194.wav	у сяло ўехалі як і трэба ўязджаць у сяло маладым важна ўрачыста яўхім наказаў каціць так каб зналі нашых	душы! У сяло ўехалі, як і трэба ўязджаць у сяло маладым, важна, урачыста. Яўхім наказаў каціць так, каб зналі нашых!
+15_195.wav	музыкі якія зноў мясілі наперадзе ў лапцях як толькі падышлі да першых хат далі такога зыку і грукату што алешнікаўцы хто ў чым быў у момант высыпалі на вуліцу як на пажар старыя малыя туляючыся каля платоў і варот разглядалі працэсію гаварылі штосьці адзін аднаму	Музыкі, якія зноў мясілі наперадзе ў лапцях, як толькі падышлі да першых хат, далі такога зыку, грукату, што алешнікаўцы, хто ў чым быў, умомант высыпалі на вуліцу, як на пажар. Старыя, малыя, тулячыся каля платоў і варот, разглядвалі працэсію, гаварылі штосьці адзін аднаму.
+15_196.wav	найбольш гаварылі мусіць аб ёй і ганна адчула сябе няёмка як у куранях калі гулялі змовіны	Найбольш гаварылі, мусіць, аб ёй, і Ганна чула сябе няёмка, як у Куранях, калі гулялі змовіны.
+15_197.wav	зноў былі ў душы сорам вінаватасць нядобрая няясная трывога недалёка за паваротам завіднеўся пад бляшаным дахам папоўскі дом	Зноў былі ў душы сорам, вінаватасць, нядобрая, няясная трывога... Недалёка за паваротам завіднеўся пад бляшаным дахам папоўскі дом,
+15_198.wav	за якім трохі ў баку за хатамі ўскрай поля забялела сценамі зазелянела купаламі і паддашкамі	за якім, трохі ўбаку за хатамі, ускрай поля, забялела сценамі, зазелянела купаламі і паддашкамі
+15_199.wav	акружаная частаколам і голымі бярозамі царква чым бліжэй пад'язджала ганна вуліцай прысадамі да гэтай царквы	акружаная частаколам і голымі бярозамі царква. Чым бліжэй пад'язджала Ганна вуліцай, прысадамі да гэтай царквы,
+15_200.wav	тым трывожней цяжэй станавілася ў яе на душы перад царкоўнай агароджай коней спынілі маладыя і ўсё іх акружэнне пайшлі к царкве па ўтаптанай даросцы пешкі	тым трывожней, цяжэй станавілася ў яе на душы. Перад царкоўнай агароджай коней спынілі, і маладыя і ўсё іх акружэнне пайшлі к царкве па ўтаптанай дарожцы пешкі.
+15_201.wav	калі ганна ступіла за агароджу трывогу яе раптам як і ўвечар пасля змовін пранізала пякучая джала	Калі Ганна ступіла за агароджу, трывогу яе раптам, як у вечар пасля змовін, пранізала пякучае джала
+15_202.wav	шкадаванне аб тым добрым дарагім якое яшчэ нядаўна не толькі не берагла але не заўважала	шкадавання аб тым добрым, дарагім, якое яшчэ нядаўна не толькі не берагла, але і не заўважала. І
+15_203.wav	якое заўважыла пачула так позна перад тым як страціць ступіўшы на ганак яна мімаволі прыпынілася так хацелася стаць пачакаць	якое заўважыла, пачула так позна. Перад тым, як страціць. Ступіўшы на ганак, яна мімаволі прыпынілася: так захацелася стаць, пачакаць,
+15_204.wav	адцягнуць тое што павінна было зараз адбыцца павінна было палажыць мяжу між ёй і ўс��м мінулым не перажытым яшчэ	адцягнуць тое, што павінна было зараз адбыцца, павінна было палажыць мяжу між ёй і ўсім мінулым, неперажытым яшчэ,
+15_205.wav	дарагім так хутка і назаўсёды але ні стаяць ні чакаць нельга было ззаду збоку тоўпіліся людзі дружкі яе	дарагім. Так хутка і назаўсёды! Але ні стаяць, ні чакаць нельга было. Ззаду, збоку тоўпіліся людзі дружкі яе,
+15_206.wav	я ўхім дружына яго сарока прако палешнікаўцы яе нібы вада дрэва несла гэтая людская плынь у пройму дзвярэй	Яўхім, дружына яго, Сарока, Пракоп, алешнікаўцы. Яе, нібы вада дрэва, несла гэта людская плынь у пройму дзвярэй.
+15_207.wav	проста перад ёю пабліскваючы пазалота і чырвона свяціліся алтар абразы лампады	Проста перад ёю, пабліскваючы пазалотай, чырвона свяціліся алтар, абразы, лампады.
+15_208.wav	яна ўбачыла бляск рызы і перавяла позірк на бацюшкаў твар	Ганна ўбачыла бляск рызы і перавяла позірк на бацюшкаў твар:
+15_209.wav	стары глядзеў насустрач здалося пранізліва строга быццам бачыў і ведаў усё	стары глядзеў насустрач, здалося, пранізліва, строга, быццам бачыў, ведаў усё. Што
+15_210.wav	што ж я грэх жа грэх божа мой апомнілася схамянулася ганна і вінавата	ж я? Грэх жа! Грэх! Божа мой! апомнілася, схамянулася Ганна і вінавата,
+15_211.wav	хутчэй пайшла кляску рызы к строгаму позірку цяпер яна ўся помнілася паслухмянасцю і пакорай	хутчэй пайшла к бляску рызы, к строгаму позірку. Цяпер яна ўся поўнілася паслухмянасцю і пакорай,
+15_212.wav	той пакоры якая брала яе ў сваю ўладу тут заўсёды з тых даўніх часоў	той пакорай, якая брала яе ў сваю ўладу тут заўсёды з тых даўніх часоў,
+15_213.wav	калі ўпершыню прывяла яе сюды маленькую палахлівую нябожчыца маці	калі ўпершыню прывяла яе сюды, маленькую, палахлівую, нябожчыца маці.
+15_214.wav	паслухмянасць страх пакора што перад гэтым бляскам і таямнічасцю ўвайшлі ў яе ў той дзень	Паслухмянасць, страх, пакора, што перад гэтым бляскам і таямнічасцю ўвайшлі ў яе ў той дзень,
+15_215.wav	так і засталіся ўганні на ўсе гады няхай не такія моцныя як у маленстве	так і засталіся ў Ганне на ўсе гады: няхай не такія моцныя, як у маленстве,
+15_216.wav	але ўсё ж жывыя неадступныя са звыклай тут паслухмянасцю рабіла яна ўсё што трэба было	але ўсё ж жывыя, неадступныя. Са звыклай тут паслухмянасцю рабіла яна ўсё, што трэба было,
+15_217.wav	чула ловічы кожнае словае рудога алешніцкага стараста і бацюшкі сачыла бяздумак як увішная сарока з пракопам рассцілаюць скрутак палатна на падлозе	чула, ловячы, кожнае слова рудога алешніцкага старасты і бацюшкі, сачыла без думак, як увішная Сарока з Пракопам рассцілаюць скрутак палатна на падлозе,
+15_218.wav	кладуць на яго два пятакі па знаку рудо алешнікаўца пакорліва стала побач з яўхімам правай нагой на манету	кладуць на яго два пятакі. Па знаку рудога алешнікаўца пакорліва стала побач з Яўхімам правай нагой на манету,
+15_219.wav	зняла свой персень бацюшка на твары якога адварушэння святла маршчыны то амаль знікалі то вырэзваліся крывымі глыбокімі раўчукамі	зняла свой персцень. Бацюшка, на твары якога ад варушэння святла маршчыны то амаль знікалі, то вырэзваліся крывымі глыбокімі раўчачкамі,
+15_220.wav	даў ёй запаленую свечку якая мігала і чадзела і ганна стаяла як скамянелая пакуль ён перад богам і святымі што блішчалі сачылі адусюль	даў ёй запаленую свечку, якая мігала і чадзела, і Ганна стаяла як скамянелая, пакуль ён перад Богам і святымі, што блішчалі, сачылі адусюль,
+15_221.wav	надзяваў яўхіму ў персень ёй на палец а яе персень яўхіму	надзяваў Яўхімаў персцень ёй на палец, а яе персцень Яўхіму.
+15_222.wav	з усяго што было тут гэты момант здаўся ёй як самы важны	З усяго, што было тут, гэты момант здаўся ёй як самы важны.
+15_223.wav	яўхімаў персцень які яна добра чула на пальцы быў як знак што паказваў яе новае становішча	Яўхімаў персцень, які яна добра чула на пальцы, быў як знак, што паказваў яе новае становішча.
+15_224.wav	от і ўсё ужо чалавек мой а я жонка яго ясна прайшла ў галаве	От і ўсё. Ужэ чалавек мой, а я жонка яго... ясна прайшло ў яе галаве.
+15_225.wav	гэтая думка цяпер не выклікала ўжо ні трывогі ні шкадавання ганна пачула нават дзіўны палёг	Гэтая думка цяпер не выклікала ўжо ні трывогі, ні шкадавання, Ганна пачула нават дзіўную палёгку.
+15_226.wav	столькі думала трывожылася а яно вось прыйшло адбылося і ўсё стала на сваё месца	Столькі думала, трывожылася, а яно вось прыйшло, адбылося, і ўсё стала на сваё месца.
+15_227.wav	адбылося як у людзей па божаму і думаць няма чаго з гэтай палёгкай бяздомныя спусцелыя	Адбылося, як у людзей, па-божаму, і думаць няма чаго... З гэтай палёгкай, бяздумная, спусцелая,
+15_228.wav	ехала яна прабівалася цераз грэблю назад аж пакуль падвіск і буханне марша не сышла каля сваёй хаты перад якой ужо стаяў на двары стол	ехала яна, прабівалася цераз грэблю назад, аж пакуль пад віск і буханне марша не сышла каля сваёй хаты, перад якой ужо стаяў на двары стол.
+15_229.wav	калі яна ішла побач з яўхімам між натоўпу які ціснуўся варушыўся абапал	Калі яна ішла побач з Яўхімам між натоўпу, які ціснуўся, варушыўся абапал,
+15_230.wav	позірк яе неспадзеўкі наткнуўся на валодзьку васілёвага брата які глядзеў на яе здавалася	позірк яе неспадзеўкі наткнуўся на Валодзьку, Васілёвага брата, які глядзеў на яе, здалося,
+15_231.wav	нядобра бязлітасна яна намех зірнула на яго з увагай убачыла што	нядобра, бязлітасна. Яна на міг зірнула на яго з увагай, убачыла, што
+15_232.wav	ён проста зніякавеў аказаўшыся перад людзьмі таму і глядзіць спадылба і ў той жа момант пачула	ён проста зніякавеў, аказаўшыся перад людзьмі, таму і глядзіць спадылба, і ў той жа момант пачула,
+15_233.wav	як няпрошаныя кінутыя ў царкве шкадаванне трывога зноў упаўзлі ў душу	як няпрошаныя, кінутыя ў царкве шкадаванне, трывога зноў упаўзлі ў душу.
+15_234.wav	дружкі быццам зразумелі гэта быццам заглушыць трывогу яе хацелі заспявалі ахвотна голасна	Дружкі быццам зразумелі гэта, быццам заглушыць трывогу яе хацелі заспявалі ахвотна, голасна:
+15_235.wav	выходзь матку са свячамі пазнай дзіцятку між намі мы тваё дзіцятку звянчалі а цяпер выходзь матухну проціў нас давітай кубачкам усіх нас дапытай донечку дзе была у божым доме не твая во з пад убогу прысягла я ў хіму ручаньку аддала	Выходзь, матко, з свячамі, Пазнай дзіцятко між намі... Мы тваё дзіцятко звянчалі... А цяпер выходзь, матухно, проціў нас Да вітай кубачкам усіх нас. Да пытай доночку, дзе була... У божым доме не твая, Госпаду Богу прысягла, Яўхіму ручаньку аддала...
+15_236.wav	на спачатку амаль не чула што спявалі дружкі дайшло толькі апошняе госпаду богу прысягла	Ганна спачатку амаль не чула, што спявалі дружкі. Дайшло толькі апошняе:... Госпаду Богу прысягла,
+15_237.wav	я ўхім ручаньку аддала дайшло дазвалася такой скрухай што ў горле	Яўхіму ручаньку аддала, дайшло, адазвалася такой скрухай, што ў горле
+15_238.wav	зашчымела я ў хіму ручаньку аддала калі маладыя з дружкамі са сватамі са сваякамі ўціснуліся ў хатнія дзверы мачыха забегала залямантавала	зашчымела. Яўхіму ручаньку аддала!.. Калі маладыя з дружкамі, са сватамі, са сваякамі ўціснуліся ў хатнія дзверы, мачыха забегала, залямантавала:
+15_239.wav	маладыя нашы жанішок наш дарагі сваточкі госцічкі сядайце паспытайце чаго бог прыслаў чаго з яго міласцю прыдбалі кеп пасядзець разам пачаставаць такой радасці	Маладыя нашы! Жанішок наш дарагі! Сваточкі, госцечкі!.. Сядайце, паспытайце, чаго Бог прыслаў, чаго з яго міласцю прыдбалі!.. Кеб пасядзець разам, пачаставаць з такой радасці!..
+15_240.wav	сядайце ціха сказаў і ганін бацька а чаго ж і сядзем весела абвясціў які мы не ганарлівыя можна сказаць для гетага і прыехалі	Сядайце! ціха сказаў і Ганнін бацька. А чаго ж і сядзем! весела абвясціў Яўхім. Мы не ганарлівыя, можно сказаць, для етаго і прыехалі!
+15_241.wav	іх пасадзілі разам яўхіма і гану на покуці госці яшчэ доўга тоўпіліся ля лавак залазілі за сталы адзін за адным рассаджваліся	Іх пасадзілі разам, Яўхіма і Ганну, на покуце. Госці яшчэ доўга тоўпіліся ля лавак, залазілі за сталы адзін за адным, рассаджваліся.
+15_242.wav	плёўся жвавы радасны гоман са смехам чулася быў у хаце той настрой які звычайна прыходзіць перад гульбою гарэлкай добрай ядою	Плёўся жвавы, радасны гоман са смехам, чулася, быў у хаце той настрой, які звычайна прыходзіць перад гульбою, гарэлкай, добрай ядою.
+15_243.wav	мачыха гаманлівыя памаладзелыя прыгорблены задуменны бацька пайшлі з бутэлькамі паўсталы пачалі наліваць карцы шклянкі пазычаныя аж у міхалёве далікатныя чаркі	Мачыха, гаманлівая, памаладзелая, прыгорблены задуменны бацька пайшлі з бутэлькамі паўз сталы, пачалі наліваць карцы, шклянкі, пазычаныя аж у Міхалеве далікатныя чаркі.
+15_244.wav	што б шчасце маладым было сказаў пракоп і грозна ўзняў карэц к чорнай барадзе	Штоб шчасце маладым було! сказаў П��акоп і грозна ўзняў карэц к чорнай барадзе.
+15_245.wav	кепілася еласялася як кеп было ўсяго чаго хацелася я ў хім выпіў зразу перакуліў карэц няхай бачыць да дна	Кеб пілася і елася, кеб було ўсяго, чаго хацелася!.. Яўхім выпіў зразу, перакуліў карэц, няхай бачаць да дна.
+15_246.wav	ганна ж як бы штосьці перахапіла горла ледзь прыгубіла усё трэба да канца першы заўважыў крыкнуў яўхім	Ганна ж, як бы штосьці перахапіла горла, ледзь прыгубіла. Усё трэба! Да канца! першы заўважыў, крыкнуў Яўхім.
+15_247.wav	усе ўраз зашумелі падтрымалі яго да канца усё і прыйшлося паслухацца перасіліць сябе	Усе ўраз зашумелі, падтрымалі яго: Да канца! Усё! І прыйшлося паслухацца, перасіліць сябе.
+15_248.wav	потым ускочыла сарока паспытала нібы гарэлку скрывілася як ад палыну стараючыся перакрычаць усіх заявіла што піць не можа бо гарэлка горкая і людзі душачыся ядой завяршчалі загулі горкая горку	Потым ускочыла Сарока, паспытала нібы гарэлку, скрывілася, як ад палыну, стараючыся перакрычаць усіх, заявіла, што піць не можа, бо гарэлка горкая, і людзі, душачыся ядою, заверашчалі, загулі: Горкая!
+15_249.wav	я ўхім зухавата ўскочыў пацягнуў гану яна ўбачыла перад сабой	Горко-о! Яўхім зухавата ўскочыў, пацягнуў Ганну. Яна ўбачыла перад сабой
+15_250.wav	зноў пачырванелы здаволены твар зноў нібы падмазаныя маслам гарэзнай вочы	зноў пачырванелы задаволены твар, зноў нібы падмазаныя маслам гарэзныя вочы.
+15_251.wav	на плячах яе быў моцны ўпэўнены поціск далоні калі апусцілася на лаўку пачула што ў галаве пачынае шумець	На плячах яе быў моцны, упэўнены поціск далоні... Калі апусцілася на лаўку, пачула, што ў галаве пачынае шумець.
+15_252.wav	але закусваць не стала не хацелася стомленымі вішнёвымі вачыма паглядала на гасцей	Але закусваць не стала, не хацелася. Стомленымі вішнёвымі вачыма паглядвала на гасцей,
+15_253.wav	не магла адагнаць зноў адчуванне быццам бачыць усё ў сне людзі за сталамі пілі елі як згаладалыя ў полі чамусьці амаль не гаманілі а крычалі аж дрыжалі шыбы	не магла адагнаць зноў адчування, быццам бачыць усё ў сне. Людзі за сталамі пілі, елі, як згаладалыя ў полі, чамусьці амаль не гаманілі, а крычалі, аж дрыжалі шыбы.
+15_254.wav	я ўхімку зяцёк мой даражэнькі завіхалася каля маладога мачыха пі закусвай чым бог паслаў не грэбы я ўхімку калі што якое не нарокам чым багаты тым радай са ўсёй душы стараліся каб усё добра было кіў нягоры як у другіх людзей	Яўхімко, зяцёк мой даражэнькі, завіхалася каля маладога мачыха. Пі і закусвай, чым Бог паслаў! Не грэбуй, Яўхімко, калі што якое ненарокам... Чым багаты, тым і рады, са ўсёй душы стараліся... Кеб усё добра було, кеб не горай, як у другіх людзей...
+15_255.wav	і выхласцічкі дружына кумпаніі ўся піце закусвайце чаго каму хочацца	І вы, госцечкі, дружына, кумпанія ўся, піце і закусвайце, чаго каму хочацца!
+15_256.wav	а мы п'ём і закусваем акідваў вачыма дружыну яўхім мы ету работу любім нам абы паболей та��ой работы	А мы і п'ём, і закусваем! акідваў вачыма дружыну Яўхім. Мы ету работу любім! Нам абы паболей такой работы!
+15_257.wav	яго прыцелі дружна ржалі толькі от маладая чагосьці няесць не п'е	Яго прыяцелі дружна ржалі. Толькі от маладая чагосьці не есь, не
+15_258.wav	схіліўся яўхім даганны і так ужо ў галаве шуміць як у дождж сказала апраўдваючыся ганна	п'е!.. схіліўся Яўхім да Ганны. І так ужэ ў галаве шуміць, як у дождж, сказала, апраўдваючыся, Ганна.
+15_259.wav	бацькаў учуў заступіўся няволіць не трэба кожны сам знае сколькі каму выпіць	Бацька ўчуў, заступіўся: Няволіць не трэба! Кожны сам знае, сколькі каму выпіць!
+15_260.wav	колькі хто можа няхай столькі п'е ён паспрабаваў адвесці гаворку ад ганны сказаў віяў хімавых хлопцаў каторыя могуць няхай п'юць не баяцца гарэлку сказаць нікуплёныя грошай не пераводзіў сам у кустах нацадзіў	Сколькі хто можа, няхай столькі і п'е. Ён паспрабаваў адвесці гаворку ад Ганны, сказаў да Яўхімавых хлопцаў: Каторыя могуць, няхай п'юць, не баяцца. Гарэлка, сказаць, не куплёная. Грошай не пераводзіў. Сам у кустах нацадзіў!..
+15_261.wav	а едкае ядры яе пячэ горай за агонь я то не тое што хвабрычныя пахваліў ганенага бацьку варывон	А едкая, ядры яе! Пячэ горай за агонь! Ето не тое, што хвабрычная! пахваліў Ганнінага бацьку Ларывон. А
+15_262.wav	а закуска лепей падтрымала гаспадароў помнячы пра свой абавязак дружка маруся	закуска шчэ лепей! падтрымала гаспадароў, помнячы пра свой абавязак, дружка Маруся.
+15_263.wav	такое ўсё смачнае і смажэнне і пячэнне дзяўчаты жанкі дружна заківалі галовамі сталі хваліць яду мачыху гану бацьку хваліць усё што падабалася і што не падабалася	Такое ўсё смашнае, і смажэнне, і пячэнне! Дзяўчаты, жанкі дружна заківалі галовамі, сталі хваліць яду, мачыху, Ганну, бацьку хваліць усё, што падабалася і што не падабалася.
+15_264.wav	ганна слухала гэта без уцехі ведала хваліць больш таму што так трэба ў гасцях	Ганна слухала гэта без уцехі, ведала хваляць больш таму, што так трэба ў гасцях.
+15_265.wav	ды чаго дзівіцца многім перабіраць вельмі не было ад чаго дома картопля з расолам за шчасце	Ды і чаго дзівіцца: многім перабіраць вельмі не было ад чаго дома картопля з расолам за шчасце...
+15_266.wav	людзі п'янелі і крык за сталом усё мацнеў мачка ўжо не паглядала з непакоем на сталы на гасцей не гадала хопіць ці не хопіць	Людзі п'янелі, і крык за сталом усё мацнеў. Мачыха ўжо не паглядвала з непакоем на сталы, на гасцей, не гадала хопіць ці не хопіць,
+15_267.wav	хадзіла няроўна піла і ела з усімі падавала што толькі было ганна бачыла як яна падыходзіла то да адной то да другой	хадзіла няроўна, піла і ела з усімі, падавала, што толькі было. Ганна бачыла, як яна падыходзіла то да адной, то да другой,
+15_268.wav	пры ўзнімала доўгі андарак паказвала яўхімавы боты якія былі ўжо на яе нагах	прыўзнімала доўгі андарак, паказвала Яўхімавы боты, якія былі ўжо на яе нагах.
+15_269.wav	самы раз як на мяне шыты хвалілася яна марусі а шкура	Самы раз! Як на мяне шыты! хвалілася яна Марусі. А шкура
+15_270.wav	ды памацай прасіла яна і калі маруся мацала халяву бота гаварыла радыя шкура цупкая вырабленая а падошвы як жалезныя	памацай, прасіла яна і, калі Маруся мацала халяву бота, гаварыла, радая: Шкура цупкая, вырабленая! А падошвы як зялезныя!..
+15_271.wav	на ўвесь век хопіць хоць кожны дзень насі не зносіш але гэтага было мала шчасця яе павінны былі бачыць усе выйшла на сярэдзіну хаты глядзіце	На ўвесь век хопіць! Хоць кожны дзень насі, не зносіш!.. Але гэтага было мала, шчасце яе павінны былі бачыць усе выйшла на сярэдзіну хаты. Глядзіце!
+15_272.wav	ну глядзі ці які падарунак зрабіў мне яўхімку яна павяла вачыма поўнымі шчасця і слёз убок яўхіма	Глядзіце які падарак зрабіў мне Яўхімко!.. Яна павяла вачыма, поўнымі шчасця і слёз, у бок
+15_273.wav	зяць мой зала тая душа бацька ўзяў яе за руку хацеў адвесці ў куток далей ад бяды але яна не паслухалася адхінулася ад яго павярнулася кругом каб бачылі з усіх бакоў якія боты	Яўхіма: Зяць мой, залатая душа! Бацька ўзяў яе за руку, хацеў адвесці ў куток, далей ад бяды, але яна не паслухалася, адхінулася ад яго, павярнулася кругом, каб бачылі з усіх бакоў якія боты!
+15_274.wav	от прыдбала дзядзька у шуме і гомане мачыха размазваючы па твары слёзы шчасця пайшла да яўхі мабнела	От прыдбала зяцька! У шуме і гомане гасцей мачыха, размазваючы па твары слёзы шчасця, пайшла да Яўхіма,
+15_275.wav	а залаціў ты цешчу сваю яўхімку век не забуду такія чобаты	абняла: Азалаціў ты цешчу сваю, Яўхімко!.. Век не забуду!.. Такія чобаты!
+15_276.wav	насіце на здароўе маму голасна і таксама задаволена сказаў я ўхім	Насіце на здароўе, мамо! голасна і таксама задаволена сказаў Яўхім.
+15_277.wav	а парвяце новае падарунасіце не шкадуйце ён быў сп'янелы але трымаўся яшчэ моцна	А парвяце новыя падару! Насіце, не шкадуйце!.. Ён быў сп'янелы, але трымаўся яшчэ моцна.
+15_278.wav	між усіх хто сядзеў поблізу ён здаецца і піў і галёкаў найбольш	Між усіх, хто сядзеў поблізу, ён, здаецца, і піў, і галёкаў найбольш.
+15_279.wav	ён і тут чуў сябе самым важным самым дужым як бы хваліўся тым што піць і крычаць можа без канца	Ён і тут чуў сябе самым важным, самым дужым як бы хваліўся тым, што піць і крычаць можа без канца...
+15_280.wav	калі сталі сварыцца прыпеўкамі сваты і дружкі гарна неспадзеўкі зноў убачыла васілёвага браціка	Калі сталі сварыцца прыпеўкамі сваты і дружкі, Ганна неспадзеўкі зноў убачыла Васілёвага браціка.
+15_281.wav	ён аказваецца быў ужо ў хаце сядзеў з хведзькам на прыпечку і глядзеў і слухаў	Ён, аказваецца, быў ужо ў хаце сядзеў з Хведзькам на прыпечку і глядзеў і слухаў
+15_282.wav	зноў здалося ганне хмурна не па дзіцячы сур'ёзна ён мусіць адзін нерагатаў чуючы як дружкі на чале з задзірыстай звонкай марусе і кпілі здзекваліся са сватоў	зноў, здалося Ганне, хмурна, не па-дзіцячы сур'ёзна. Ён, мусіць, адзін не рагатаў, чуючы, як дружкі на чале з задзірыстай, звонкай Марусяй кпілі, здзекаваліся са сватоў:
+15_283.wav	наш сваток не ўмее ля стала стаяць і дай з дружкамі размаўляць ідзі ў месца ды купі сабе мыла што б жонка любіла што б дзеці пазналі дай бацькам назвалі	Наш сваток не ўмее ля стала стаяці Дай з дружкамі размаўляці. Ідзі ў места ды купі сабе мыла, Штоб жонка любіла! Штоб дзеці пазналі Дай бацькам назвалі!
+15_284.wav	ганна сачыла за малым з вінаватасцю і пяшчотай глушыла ў сабе жаданне падысці да яго пачаставаць пагладзіць галоўку	Ганна сачыла за малым з вінаватасцю і пяшчотай, глушыла ў сабе жаданне падысці да яго пачаставаць, пагладзіць галоўку,
+15_285.wav	сказаць што небудзь добрыя ласкавыя як не туманіла галаву сп'янеласць помніла ўсе ведаюць што было ў яе з васілём	сказаць што-небудзь добрае, ласкавае. Як ні туманіла галаву сп'янеласць, помніла усе ведаюць, што было ў яе з Васілём,
+15_286.wav	і пяшчоты з яго брацікам асудзяць і ўсё ж жаданне падысці да малога не адступала	і пяшчоты з яго брацікам асудзяць... І ўсё ж жаданне падысці да малога не адступала,
+15_287.wav	не хацела слухацца развагі сп'янела ёй так цяжка проста немагчыма было адагнаць раптоўную спакусу	не хацела слухацца развагі. Сп'янелай, ёй так цяжка, проста немагчыма было адагнаць раптоўную спакусу.
+15_288.wav	пайду бы дахвечкі скажу што небудзь хвечку а тады яму бы не нарокам	Пайду бы да Хведзькі... Скажу што-небудзь Хведзьку, а тады яму... Бы ненарокам...
+15_289.wav	яна ўзнялася пастаяла трохі каля печы прытуліўшыся спінай к пабеленай сценцы	Яна ўзнялася, пастаяла трохі каля печы, прытуліўшыся спінай к пабеленай сценцы.
+15_290.wav	стаяць было нялёгка падлога хадзіла як плыт на вадзе цяпер спявалі кпілі з дружак сваты	Стаяць было нялёгка: падлога хадзіла, як плыт на вадзе. Цяпер спявалі, кпілі з дружак сваты
+15_291.wav	на яе ганны не глядзеў ніхто як яе не было тут як і яе вяселлі і праўда можа не яе сон толькі	на яе, Ганну, не глядзеў ніхто. Як яе і не было тут, як і не яе вяселле. І праўда, можа не яе, сон толькі...
+15_292.wav	глупства якое чаго толькі ні прычаў пецца з п'яну не сон не сон	Глупства якое чаго толькі не прычаўпецца сп'яну!.. Не сон, не сон
+15_293.wav	прапіваюць яе ні каго другога прыпілі ўжо але думаючы гэта яна цяпер не трывожылася не шкадавала ні аб чым	прапіваюць яе! Не каго другога!.. Прапілі ўжо!.. Але думаючы гэта, яна цяпер не трывожылася, не шкадавала ні аб чым,
+15_294.wav	усё было абыякавае хацелася толькі аднаго падысці да валодзькі дзіўнага сур'ёзнага малога якое раней нібы	усё было абыякавае. Хацелася толькі аднаго падысці да Валодзькі, дзіўнага сур'ёзнага малога, якога раней нібы
+15_295.wav	і не заўважала яна знайшла ў печцы некалькі коржыкаў усхвалявана падала малому на вазьмі паспытай	і не заўважала. Яна знайшла ў печцы некалькі коржыкаў, усхвалявана падала малому: На вазьмі, паспытай!
+15_296.wav	ён не адразу ўзяў хвіліну як бы думаў браць ці не браць белыя марым��ньскія	Ён не адразу ўзяў, хвіліну як бы думаў, браць ці не браць. Белыя, марымоньскія!
+15_297.wav	ганна не ўтрывала пяшчотна правяла далонню па яго галаве ох ты беленькі мой	Ганна не ўтрывала, пяшчотна правяла далонню па яго галаве. У ты, беленькі мой!..
+15_298.wav	наказала абодвум глядзіце ж жывіце добра дружненьку ледзь толькі святыя і дружкі перасталі спяваць за сталамі зрабілася вельмі сумна	Наказала абодвум: Глядзіце ж, жывіце добра, дружненько!.. Ледзь толькі сваты і дружкі перасталі спяваць, за сталамі зрабілася вельмі сумна.
+15_299.wav	усё было з'едзена гарэлкі не налівалі як ні пяліся ніха піло	Усё было з'едзена, гарэлкі не налівалі. Як ні пяліся, не хапіло!..
+15_300.wav	прайшло ў гання галаве мабыць каб не даваць у ганьбу гаспадароў і не марнаваць людзей за сталамі	прайшло ў Ганнінай галаве. Мабыць, каб не даваць у ганьбу гаспадароў і не марнаваць людзей за сталамі,
+15_301.wav	здагадлівыя святы абвясцілі што парадзе ліць каравай але раптам заўважылі пра паўдзесціганін бацька	здагадлівыя сваты абвясцілі, што пара дзяліць каравай, але раптам заўважылі: прапаў дзесьці Ганнін бацька.
+15_302.wav	мачка неўзабаве вярнулася хмурнае злоснае засяпела ціхаганне сорам які на ўсё сяло п'яны як міця	Мачыха неўзабаве вярнулася, хмурная, злосная, засіпела ціха Ганне: Сорам які! На ўсё сяло!.. П'яны як Міця!
+15_303.wav	яна чамусьці скрывілася ад плачу за ўсю маю ласку за ўсё аддзячыў	Яна чамусьці скрывілася ад плачу. За ўсю маю ласку! За ўсё!.. Аддзячыў!..
+15_304.wav	дзе ён абарваў яе хліпанне ганна за прыгрэбнікам на калодзе на дварэ было сыра холадна і так цёмна што каб не цьмяны водбліск ад святла з вокан	Дзе ён? абарвала яе хліпанне Ганна. За прыгрэбнікам... На калодзе... На дварэ было сыра, холадна і так цёмна, што, каб не цьмяны водбліск ад святла з вокан,
+15_305.wav	не пабачыла пеганка ганна пастаяла трохі чуючы як ад свежага ветру яснее галава дужэе цела	не пабачыла б і ганка. Ганна пастаяла трохі, чуючы, як ад свежага ветру яснее галава, дужэе цела.
+15_306.wav	стараючыся не паслізнуцца падалася цераз жоўклыя палосы ў цемру	Стараючыся не паслізнуцца, падалася цераз жоўтыя палосы ў цемру.
+15_307.wav	бацька ледзь відны нават не варухнуўся калі падышла быццам драмаў	Бацька, ледзь відны, нават не варухнуўся, калі падышла. Быццам драмаў.
+15_308.wav	тату вам пагана схілілася яна над чарнушкам а гануля бацька пашукаў яе руку лагодна ўзяў у сваю ён азірнуўся	Тато, вам пагано? схілілася яна над Чарнушкам. А, Гануля! Бацька пашукаў яе руку, лагодна ўзяў у сваю. Ён азірнуўся.
+15_309.wav	аетай гадзюкі няма ганна здагадалася пра каго ён пытае сказала супакойваючы няма нікога	А етай, гадзюкі, няма? Ганна здагадалася, пра каго ён пытае, сказала, супакойваючы: Няма нікого...
+15_310.wav	пайшлі б і тату дадому шукаюць там вас каравай дзяліць трэба падзеляць паспеюць	Пайшлі б вы, тато, дадому... Шукаюць там вас. Каравай дзяліць трэба... Падзелюць. Паспеюць...
+15_311.wav	ён раптам нядобра з болем гмыкнуў прамовіў квола ты помніш дочачку	Ён раптам нядобра, з болем гмыкнуў, прамовіў квола: Ты помніш, дочачко,
+15_312.wav	маці нябожчыцу аеш чаму ж не помню хадзімце тат холадна прастудзіцеся яшчэ не дай бог	маці-нябожчыцу? Аге ж. Чаму ж не помню?.. Хадземце, тато. Холадно прастудзіцеся шчэ, не дай Бог.
+15_313.wav	не даждалася яна пачула ў бацькавым голасе пякучыя слёзы не пабачыць	Не даждалася. Ганна пачула ў бацькавым голасе пякучыя слёзы. Не пабачыць,
+15_314.wav	не паплача не трэба тату ці ж я вораг дзіцяці свайму дочачку	не паплача... Не трэба, тато. Ці ж я вораг дзіцяці свайму, дочачко?
+15_315.wav	не вораг тату але не трэба вярэдзіць сябе усё будзе добра ганяць здалося што ён паслухаўся паспакайнеў	Не вораг, тато. Але не трэба вярэдзіць сябе. Усё добра будзе... Добра? Ганне здалося, што ён паслухаўся, паспакайнеў.
+15_316.wav	але праз момант ён забедаваў зноў ай дочачка ты мая ганулячка	Але праз момант ён забедаваў зноў: Ой, дочачко ты мая! Ганулечка!..
+15_317.wav	пабачыла б усё нябожчыца не трэба тату усё будзе добра і то вам толькі здаецца так выпілі вы трохі лішні	Пабачыла б усё нябожчыца!.. Не трэба, тато. Усё добра будзе. Ето вам толькі здаецца так. Выпілі вы трошкі лішне...
+15_318.wav	шкода мне цябе вельмі і я вас шкадую тату а толькі не думайце нічога паганага ўсё будзе добра	Шкода мне цябе вельмі!.. І я вас шкадую, тато. А толькі не думайце нічога паганаго. Усё добра будзе...
+15_319.wav	ці ж вы не знаеце сваю гану знаю знаю толькі азнаеце дык нябойцеся не журыцеся бо мне маркотна будзе чуеце	Ці ж вы не знаеце сваю Ганну? Знаю, знаю, а толькі... А знаеце, дак не бойцеся... І не журыцеся, бо мне маркотно будзе. Чуеце?
+15_320.wav	чую не буду бацька пусціў яе руку выпрастаў плеч будзьце вясёлы	Чую. Не буду! Бацька пусціў яе руку, выпрастаў плечы. Будзьце вясёлы,
+15_321.wav	што бы мне было весела і ўстаньце людзі ждуць нядобра давайце я прабяру астрогі хадзі	штоб і мне было весела. І ўстаньце. Людзі ждуць, нядобра. Дайце я прыбяру вас трохі... Хадзем.
+15_322.wav	хадзім дочачку гаворка з бацькам зноў нагнала на гану сум але яна і знаку не падала нікому на тое што затаілася ў душы	Хадзем, дочачко. Гаворка з бацькам зноў нагнала на Ганну сум, але яна і знаку не падала нікому на тое, што затаілася ў душы,
+15_323.wav	увайшла ў хату спакойная нават вясёлая лагодна трымаючы за руку бацьку нядобра штосьці стала яму сказала гасцям	увайшла ў хату спакойная, нават вясёлая, лагодна трымаючы за руку бацьку. Нядобра штосьці стала яму, сказала гасцям.
+15_324.wav	гарэлка мабыць не ідзе бацька стрымаў сваё слова на мачку глядзеў мірна бедны падарунак на які толькі наскраблі грошы картовыя штаны ў пасачку	Гарэлка, мабуць, не ідзе... Бацька стрымаў сваё слова: на мачыху глядзеў мірна, бедны падарунак, на які толькі і наскраблі грошай картовыя штаны ў пасачку,
+15_325.wav	даў маладому ветліва зычліва кіўнуў лагодна калі мачыха дадала	даў маладому в��тліва, зычліва. Кіўнуў згодна, калі мачыха дадала:
+15_326.wav	чым багаты яўхімку тым рады не пагневайся мне вы і так падарылі усім падарункам падарунак	Чым багаты, Яўхімко, тым і рады. Не пагневайся. Мне вы і так падарылі! Усім падарункам падарунак!
+15_327.wav	яўхім узяў гану за стан як ён відаць і хацеў вакол пачуўся смех сарока ўставіла одаквала бацьку і маці ад разумнага дзіцяці	Яўхім узяў Ганну за стан. Як ён, відаць, і хацеў, вакол пачуўся смех. Сарока ўставіла: От дак хвала бацьку і маці ад разумнаго дзіцяці!
+15_328.wav	я ўхім схіліўся п'яны і заетыя за штаны дзякуйваць спатрэбіцца	Яўхім схіліўся п'яна: І за етае, за штаны, дзякуваць! Спатрэбяцца!..
+15_329.wav	толькі калі ўнеслі каравай і трое жанок пастаўшы на лаўкі ўзяліся здымаць зганны вянок і завязваць хустку	Толькі калі ўнеслі каравай і трое жанок, пастаўшы на лаўкі, узяліся здымаць з Ганны вянок і завязваць хустку,
+15_330.wav	бацька зноў спахмурнеў і губы яго смыкнуліся журбою вінаватасцю	бацька зноў спахмурнеў, і губы яго смыкнуліся журбою і вінаватасцю.
+15_331.wav	ганна перахапіла позірк яго весела з любоўю ўсміхнулася і ён паяснеў	Ганна перахапіла позірк яго, весела, з любоўю ўсміхнулася, і ён паяснеў,
+15_332.wav	нібы асветлены яе ўсмешкай клапоцячыся пра бацьку яна зусім не пашкадавала што страціла вянок знак сваёй дзявочай волі	нібы асветлены яе ўсмешкай. Клапоцячыся пра бацьку, яна зусім не пашкадавала, што страціла вянок, знак сваёй дзявочай волі.
+15_333.wav	але весялосці як ні старалася хапіла ўсё ж ненадоўга пакуль не падзялілі каравай	Але весялосці, як ні старалася, хапіла ўсё ж ненадоўга, пакуль не падзялілі каравай.
+15_334.wav	пасядзелі для прыліку трошкі і сарока тонам знаўцы аб'явіла от папілі пагулялі парай выходзіць пара ўжо ж другому дому к суджанаму к маладому	Пасядзелі для прыліку трошкі, і Сарока тонам знаўцы аб'явіла: От, папілі, пагулялі, пара і выходзіць. Пара ўжэ к другому дому к суджанаму, к маладому!
+15_335.wav	госці пачалі вылазіць з за сталоў хутка ахвотна наперадзе былі і лепшая гарэлка і закурскі ўдосталь	Госці пачалі вылазіць з-за сталоў хутка, ахвотна: наперадзе былі і лепшая гарэлка, і закускі ўдосталь.
+15_336.wav	але ганна не чула крыўды за гэта іншае падышло зноў увяло ў душу жаль трывогу	Але Ганна не чула крыўды на гэта, іншае падышло, зноў увяло ў душу жаль, трывогу:
+15_337.wav	бачыла бяруцца выносіць скрыню весці к маладому от і настала пара ісці з дому	бачыла, бяруцца выносіць скрыню, везці к маладому. От і настала пара ісці з дому,
+15_338.wav	ісці зусім назаўсёды з за старой дубовай скрыні што засталася ад маці пойдзе і яна	ісці зусім, назаўсёды. За старой дубовай скрыняй, што засталася ад маці, пойдзе і яна,
+15_339.wav	пойдзе і ўжо не вернецца ніколі сюды як у сваю хату ў свой прытулак	пойдзе і ўжо не вернецца ніколі сюды як у сваю хату, у свой прытулак.
+15_340.wav	іншая цяпер будзе ў яе хата іншы прытулак і іншая доля	Іншая цяпер будзе ў яе хата, іншы прытулак і іншая доля.
+15_341.wav	усё што было дасюль добрае і злое тут застанецца ў гэтым такім любым кутку	Усё, што было дасюль добрае і злое, тут застанецца, у гэтым такім любым кутку.
+15_342.wav	не злое тут не застанецца злое тут здаецца ужо не было нічога тут было ёй толькі добрае	Не, злое тут не застанецца, злога тут, здаецца ўжо, не было нічога. Тут было ёй толькі добрае...
+15_343.wav	а там як будзе там калі ехала па вуліцы хоць старалася не глядзець у цемры краем вока заўважыла	А там як будзе там? Калі ехала па вуліцы, хоць старалася не глядзець, у цемры краем вока заўважыла:
+15_344.wav	на васілёвым двары ціха і пуста і хоць не ўбачыла нікога хоць госць і радасна на ўвесь свет галёкалі	на Васілёвым двары ціха, пуста. І хоць не ўбачыла нікога, хоць госці радасна, на ўвесь свет галёкалі,
+15_345.wav	штосьці кальнула сэрца як пры паглядзе на яго браціка вінаватае і жывое	штосьці кальнула сэрца, як пры паглядзе на яго браціка, вінаватае і жывое...
+15_346.wav	ад гэтага ўсю дарогу амаль не чула не прыкмячала нічога толькі запомнілася як ужо на карчовым двары	Ад гэтага ўсю дарогу амаль не чула, не прыкмячала нічога. Толькі і запомнілася, як ужо на Карчовым двары
+15_347.wav	мусіць брыдка зляцеўшы з воза сарока паслізнулася і ўпала ў гразь але не разгубілася борстка ўскочыла завірашчала	мусіць, прытка зляцеўшы з воза, Сарока паслізнулася і ўпала ў гразь, але не разгубілася, борзда ўскочыла, заверашчала:
+15_348.wav	выходзь свякруху губата прыехала нявестка багата свякруха свёкар які ўжо стаялі на ганку добра віднай у святле што падала з хаты запеле наперабой заходзьце заходзьце нявестачка мая людзі ўсе добрыя пад нашу страху заходзьце	Выходзь, свякрухо губата, Прыехала нявестка багата!.. Свякруха і свёкар, якія ўжо стаялі на ганку, добра відныя ў святле, што падала з хаты, запелі наперабой: Заходзьце... Заходзьце... Нявестачко мая... Людзі ўсе добрыя... Пад нашу страху... Заходзьце...
+15_349.wav	глушачыха ўгледзелася ў гану па мацярынску пацалавала тады п'яныя расчуленае мачыха прыліпла да гаспадыні ой сваццячка бо мая рыбачка ты мая	Глушачыха ўгледзелася ў Ганну, па-мацярынску пацалавала. Тады п'яная, расчуленая мачыха прыліпла да гаспадыні: Ой, сваццечко бо мая! Рыбачко ты мая!..
+15_350.wav	ледзь ганна акружаная гоманам і тлумам ступіла ў цяперашнюю сваю дамоўку	Ледзь Ганна, акружаная гоманам і тлумам, ступіла ў цяперашнюю сваю дамоўку,
+15_351.wav	вінаватасць перад васілём адразу прапала яна раптам пачула сябе дзіўна няўпэўненай нясмелай	вінаватасць перад Васілём адразу прапала. Ганна раптам пачула сябе дзіўна няўпэўненай, нясмелай,
+15_352.wav	ішла з асцярогай і паглядвала неспакойна быццам баялася непрыемнай нечаканасці	ішла з асцярогай, паглядвала неспакойна, быццам баялася непрыемнай нечаканасці.
+15_353.wav	здавалася нібы ступіла накладку якую невядома як прайсці тут усё было такое не падобнае на яе родны кут	Здавалася, нібы ступіла на кладку, якую невядома як прайсці... Тут усё было такое непадобнае на яе родны кут:
+15_354.wav	і роўныя ганарлівыя печ і далікатныя з хітра выразанымі спінкамі пафарбаваныя канапы	і роўная, ганарлівая печ, і далікатныя, з хітра выразанымі спінкамі, пафарбаваныя канапы,
+15_355.wav	і пільныя багі і халодная карціна за шклом зялёнымі гарамі і жоўтымі цэрквамі	і пільныя багі, і халодная карціна за шклом з зялёнымі гарамі і жоўтымі цэрквамі,
+15_356.wav	і дзіўны пах цеплаваты душны што прабіваўся нават праз пах смажэння	і дзіўны пах, цеплаваты, душны, што прабіваўся нават праз пах смажэння.
+15_357.wav	яна ўжо бачыла гэты пакой некалькі разоў прыходзіла наймацца рабіць прыносіла мяшок з падпазычанага жыта	Яна ўжо бачыла гэты пакой некалькі разоў: прыходзіла наймацца рабіць, прыносіла мяшок з-пад пазычанага жыта
+15_358.wav	і кожны раз чула яна цеплаваты пах гэты кожны раз брала яе тут нясмеласць гняло неяк і хацелася хутчэй выбрацца на вуліцу на волю	і кожны раз чула яна цеплаваты пах гэты, кожны раз брала яе тут нясмеласць, гняло неяк і хацелася хутчэй выбрацца на вуліцу, на волю.
+15_359.wav	можна ў гэтым вінаваціць непрыемныя згадкі але і цяпер хоць яна ўступала гаспадыняй	Можа, у гэтым вінаваты былі толькі непрыемныя згадкі, але і цяпер, хоць яна ўступала гаспадыняй,
+15_360.wav	нясмеласць даўкасць зноў дзіўна агарнулі яе ганна заўважыла што і другія з яе рукі хто ўваходзіў у хату таксама прыціхалі хутка хрысціліся на абразы	нясмеласць, даўкасць зноў дзіўна агарнулі яе. Ганна заўважыла, што і другія з яе рукі, хто ўваходзіў у хату, таксама прыціхалі, хутка хрысціліся на абразы.
+15_361.wav	заходзьце заходзьце людзі добрыя жвава тупаў трос сухою галоўкай глушак	Заходзьце, заходзьце, людзі добрыя, жвава тупаў, трос сухою галоўкай Глушак.
+15_362.wav	світы от тут павесіць можна на кручкі ці от на лаўку кладзіце каля печкі на палаце можна памагала глушачыха кладзіце кладзіце	Світы от тут павесіць можно, на кручкі. Ці от на лаўку кладзіце... Каля печкі на палаці можно, памагала Глушачыха. Кладзіце, кладзіце...
+15_363.wav	і не тапчыцеся як у гасцях туды бок сталам адразу заходзьце садзіцеся	І не тапчыцеся, як у гасцях. Туды бо к сталам адразу... Заходзьце, садзіцеся...
+15_364.wav	усё даўно гатова ўжо ідзіце але заходзьце садзіцеся дзе каму лепей з падобней	Усё даўно гатово ўжэ... Ідзіце... Аге, заходзьце і садзіцеся. Дзе каму лепей, спадобней...
+15_365.wav	але людзі не ішлі тапталіся каля дзвярэй каля сцяны як бы чакалі яшчэ нейкай каманды ці прыкладу якой небудзь адважнай галавы	Але людзі не ішлі, тапталіся каля дзвярэй, каля сцяны, як бы чакалі яшчэ нейкай каманды ці прыкладу якой-небудзь адважнай галавы.
+15_366.wav	садзіцеся пакуль просяць выступіў разам незаўважаны спачатку ў агульным тлуме дубадзел што стаяў каля акна на вуліцу	Садзіцеся, пакуль просяць, выступіў раптам не заўважаны спачатку ў агульным тлуме Дубадзел, што стаяў каля акна на вуліцу.
+15_367.wav	ён стаяў раскарачыўшы цыркулем тонкія ногі дробныя гарбаносы вайсковай гімнасцёрцы	Ён стаяў, раскарачыўшы цыркулем тонкія ногі, дробны, гарбаносы, у вайсковай гімнасцёрцы,
+15_368.wav	акінуў мутнымі вачыма гасцей як у прэзідыум упэўнена пайшоў за стол	акінуў мутнымі вачыма гасцей і, як у прэзідыум, упэўнена пайшоў за стол.
+15_369.wav	усе моўчкі сачылі за ім начальства а то мабыць гарэлка ўжо ўсохла адразу падтрымаў яго яўхім	Усе моўчкі сачылі за ім: начальства. А то, мабуць, гарэлка ўжэ ўсохла, адразу падтрымаў яго Яўхім.
+15_370.wav	ну чаго стала як усё адно ў гасцях зарагатаў ён штурхнуў пад локаць ган	Ну, чаго стала, як усё адно ў гасцях, зарагатаў, штурхнуў ён пад локаць Ганну.
+15_371.wav	праўда ж будзьцеўся як дома запела глушачы лёд глядзіце як андрэйку кіўнула яна на крываротага	Праўда ж бо, будзьце ўсе як дома! запела Глушачыха. От глядзіце, як Андрэйко, кіўнула яна на Крываротага.
+15_372.wav	словам бярэце прыклад з уласці кінуў старых глушак ідзіце або сваток і сваццечка да дзяцей сваіх	Словам, бярыце прыклад з уласці! кінуў стары Глушак. Ідзіце бо, сваток і сваццечко, да дзяцей сваіх.
+15_373.wav	авечка да ягнята курачка да куранят уставіла сарока мачыха й ганін бацька паслухмяна палезлі за стол	Авечка да ягнят, а курачка да куранят, уставіла Сарока. Мачыха і Ганнін бацька паслухмяна палезлі за стол,
+15_374.wav	за якім ужо ўладкоўваліся ў куце побач з крываротам яўхім і ганна правёўшы іх крыху нібы пад вартай пасадзіўшы сароку і пракопа стары глушак вострым каршунячым позіркам глянуў на іншых	за якім ужо ўладкоўваліся ў куце побач з Крываротым Яўхім і Ганна. Правёўшы іх крыху нібы пад вартай, пасадзіўшы Сароку і Пракопа, стары Глушак вострым каршунячым позіркам глянуў на іншых:
+15_375.wav	людзі ўжо не тапталіся каля дзвярэй разыходзіліся разбіраліся па лаўках ганна сядзела на покуце ўсё ж той жа нясмеласцю і асцярожлівасцю якія ні ападалі не адступаліся	людзі ўжо не тапталіся каля дзвярэй, разыходзіліся, разбіраліся па лаўках. Ганна сядзела на покуце ўсё з той жа нясмеласцю і асцярожлівасцю, якія не ападалі, не адступаліся,
+15_376.wav	сядзела амаль не варушачыся нерухома і прамая як бы скамянеўшы глядзела перад сабой	сядзела, амаль не варушачыся, нерухомая і прамая, як бы скамянеўшы, глядзела перад сабой.
+15_377.wav	і так жа нерухома ляжалі на каленях яе рукі ад няёмкай лішне прамой нацятай паставы	І так жа нерухома ляжалі на каленях яе рукі. Ад няёмкай, лішне прамой, нацятай паставы,
+15_378.wav	ад нерухомасці чулася ёй у целе стома але яна цярпела трымалася так як вучылі яе	ад нерухомасці чулася ёй у целе стома, але яна цярпела, трымалася так, як, вучылі яе,
+15_379.wav	трэба было трымацца ў гасцях тут у чужой хаце ў дзяржаве дзе цараваў строгі глушак	трэба было трымацца ў гасцях. Тут, у чужой хаце, у дзяржаве, дзе цараваў строгі Глушак,
+15_380.wav	неяк асабліва адчувалася непаруш��ая ўлада звычаяў і законаў дзіўныя якія ўсе тут былі ціхія паважныя не толькі не крычалі але нават што і не гаварылі голасна перашэптваліся ці найбольш маўчалі	неяк асабліва адчувалася непарушная ўлада звычаяў і законаў. Дзіўна, якія ўсе тут былі ціхія, паважныя, не толькі не крычалі, але амаль што і не гаварылі голасна, перашэптваліся ці найбольш маўчалі.
+15_381.wav	адзін дубадзел трымаўся вольна а адваліўшыся на спінку канапы засунуўшы рукі ў кішэні штаноў аглядваў гану такім позіркам што ёй было няёмка	Адзін Дубадзел трымаўся вольна адваліўшыся на спінку канапы, засунуўшы рукі ў кішэні штаноў, аглядваў Ганну такім позіркам, што ёй было няёмка.
+15_382.wav	яна была рада калі ён адвярнуўся паблукаў вачыма па гасцях а ты глушак не промах прамовіў дубадзел	Яна была рада, калі ён адвярнуўся, паблукаў вачыма па гасцях. А ты, Глушак, не промах!.. прамовіў Дубадзел,
+15_383.wav	не пазіраючы наяў хімат дзеўка шм хто мая шцам угадаў	не пазіраючы на Яўхіма. Дзеўка з перцам! Хто? Мая?.. З перцам угадаў!
+15_384.wav	яна пачула еўх яму ў смех вока ў цябе з аднаго погляду заўважыў угледзеў	Ганна пачула Яўхімаў смех. Вока ў цябе з аднаго пагляду заўважыў!.. Угледзеў!
+15_385.wav	як зірнуў на валют бачыў што да чаго гаворка на гэтым перарвалася бо падышоў я ў хімаў бацька з пляшкаю	Як зірну, навылёт бачу што да чаго!.. Гаворка на гэтым перарвалася, бо падышоў Яўхімаў бацька з пляшкаю,
+15_386.wav	стаў наліваць гарэлку маладым пасля ганны глушак намірыўся напоўніць шклянку дубадзелаў але той узяў за пляшку паглядзеў на фабрычную наклейку паморшчыўся	стаў наліваць гарэлку маладым. Пасля Ганны Глушак намерыўся напоўніць шклянку Дубадзелу, але той узяў за пляшку, паглядзеў на фабрычную наклейку, паморшчыўся:
+15_387.wav	ты што мне бацьку я тую гарадскую як усё адно анцілігент ты мне свойскай куранёўскага вырабу проста мне як усяму народу	Ты што мне, бацько, етую гарадскую? Як усё адно анцілігенту упаўнаважанаму якому... Ён чуў, што ўсе сочаць за ім, і ўжо гаварыў нібы не аднаму Глушаку: Ты мне свойскай, куранёўскага вырабу! Простай мне як усяму народу!..
+15_388.wav	дубадзел павёў вачыма па людзях як бы чакаў адабрэння за сталамі шумелі прыхільна няхай нашай яму кустоўкі куранёўскай свой чалавек па простаму	Дубадзел павёў вачыма па людзях, як бы чакаў адабрэння. За сталамі шумелі прыхільна: Нашай яму! Кустоўкі куранёўскай! Свой чалавек! Па-простаму!..
+15_389.wav	дубадзел улучыў момант калі шум заціх крыкнуў асцярожнаму глушаку які стаяў вагаўся	Дубадзел улучыў момант, калі шум заціх, крыкнуў асцярожнаму Глушаку, які стаяў, вагаўся:
+15_390.wav	ты нябойся шабету не перакажу грымнуў рогат я ў кім сказаў са смехам дайце тату не бойцеся чулі ж кажа што не перадасць у міліцыю	Не бойся! Шабету не перакажу! Грымнуў рогат. Яўхім сказаў са смехам: Дайце, тато! Не бойцеся! Чулі ж кажа, што не перадасць у міліцыю!
+15_391.wav	яшчэ да таго як глушак управіўся наліць усім дубадзел падняўся абцягнуў гімнасцёрку пад поясам	Яшчэ да таго як Глушак управіўся наліць усім, Дубадзел падняўся, абцягнуў гімнасцёрку пад поясам,
+15_392.wav	важна пакашляў у кулак яўхім крыкнуў ціхо улада хоча гаварыць	важна пакашляў у кулак. Яўхім крыкнуў: Ціхо! Улада хоча гаварыць!
+15_393.wav	хоць адразу стала ціха дубадзел не спяшаўся гаварыць грамадзяне жыхары сяла курані заявіў ён вытрымаўшы належную паўзу	Хоць адразу стала ціха, Дубадзел не спяшаўся гаварыць. Грамадзяне жыхары сяла Курані! заявіў ён, вытрымаўшы належную паўзу.
+15_394.wav	на даным этапе калі мы сабраліся тут у дзядзькі глушака і сядзім за сталом	На даным етапе, калі мы сабраліся тут у дзядзькі Глушака і сядзім за сталом,
+15_395.wav	а таксама тут сядзяць маладыя каторыя ўступаюць ты самым у сумесную жысць	а таксамо тут сядзяць маладыя, каторыя ўступаюць тым самым у сумесную жызнь,
+15_396.wav	я ўхім глушак у яго нявеста а цяпер ужо можна сказаць яго законная жонка	Яўхім Глушак і яго нявеста, а цяпер ужэ, можно сказаць, яго законная жонка,
+15_397.wav	хоць яны вянчаліся ў царкве а не рэгістраваліся ў сельсавеце як ятураі з савецкай уладай бальшавіцкая партыя ўсім свядомым элементам	хоць яны і вянчаліся ў царкве, а не рэгістрыруваліся ў сельсавеце, як ето раяць савецкая ўлада і бальшавіцкая парція ўсім свядомым алементам...
+15_398.wav	на даным этапе савецкая ўлада і парце прызывае ўсіх сялян каторыя сваім мазалём робяць на зямлі арганізоўвацца ў кааперацівы	На даным етапе савецкая ўлада і парція прызывае ўсіх сялян, каторыя сваім мазалём робяць на зямлі, арганізоўвацца ў кааперацівы,
+15_399.wav	а таксама каторыя могуць і ў камуну каб значыць абагульняць усё разам	а таксамо, каторыя могуць, і ў камуну кеб, значыць, абагульніць усё разам:
+15_400.wav	і землю і коней і курэй і ўсё іншае як у вадавічах	і землю, і коней, і курэй, і ўсё іншае, як у Вадавічах.
+15_401.wav	а ты хто шчэ не ўступіў і чэсна робіць на сваёй зямлі сам савецкая ўласць і партыя прызывае так рабіць і далей	А тых, хто шчэ не ўступіў і чэсно робіць на сваёй зямлі сам, савецкая ўласць і парція прызывае так рабіць і далей
+15_402.wav	і сплачваць точна ў тэрмін падатак не чакаць як некаторыя напамінання і пены	і сплачуваць точно ў тэрмін падатак, не чакаць, як каторыя, напамінання і пены...
+15_403.wav	выказаўшы гэтую сваю дэкларацыю якую госці слухалі хто з пачцівай	Выказаўшы гэту сваю дэкларацыю, якую госці слухалі хто з пачцівай,
+15_404.wav	хто з цярплівай увагай дубадзел момант перадыхнуў і вярнуўся зноў да маладых а таму	а хто з цярплівай увагай, Дубадзел момант перадыхнуў і вярнуўся зноў да маладых: А таму
+15_405.wav	ад імя лепніцкага сельсавета юравіцкай воласці жадае нашым маладым	ад імя Алешніцкага сельсавета Юравіцкай воласці жадаю нашым маладым
+15_406.wav	глушаку еў хіму і яго не весці а цяпер жонцы глушак ганне	Глушаку Яўхіму і яго нявесце, а цяпер жонцы Глушак Ганне,
+15_407.wav	кеп бы��і здаровыя і жылі дружна і ў дастатку як належыць па савецкаму закону ён хацеў яшчэ штосьці сказаць але думка мусіць не далася	кеб булі здаровыя і жылі дружно і ў дастатку, як належыць па савецкаму закону! Ён хацеў яшчэ штосьці сказаць, але думка, мусіць, не далася,
+15_408.wav	і ён раптам крыкнуў адным словам горку за стала неахвотна закрычалі услед за ім і ганна зварухнулася паслухмяна ўстала	і ён раптам крыкнуў: Адным словам горко! За сталамі ахвотна закрычалі ўслед за ім, і Ганна зварухнулася, паслухмяна ўстала.
+15_409.wav	кеплося ківялося не прамінула ўставіць сарока старому глушаку і прамову у якой былі непрыемныя асабліва ў такі дзень напамінкі пра падатак ды і камуну	Кеб жылося і кеб вялося! не прамінула ўставіць Сарока. Старому Глушаку і прамова, у якой былі непрыемныя, асабліва ў такі дзень, напамінкі пра падатак ды камуну,
+15_410.wav	і тое што чужы чалавек у лес паламаў законны парадак за сталом адпіхнуў яго гаспадара убок	і тое, што чужы чалавек улез, паламаў законны парадак за сталом, адпіхнуў яго, гаспадара, убок,
+15_411.wav	не спадабалася але ён прымусіў сябе змаўчаць і нават выглядам не паказваць незадавальненне	не спадабалася, але ён прымусіў сябе змаўчаць і нават выглядам не паказаць нездавальнення.
+15_412.wav	хай чорт яго чапае крываротага гэтага як ён ні ёсць а ўлада разважыўшы глушак нават падышоў да кутка дзе сядзеў дубадзел пахваліў разумны ты чалавек адрэйку	Хай чорт яго чапае, Крываротага гэтага: які ён ні ёсць, а ўлада. Разважыўшы, Глушак нават падышоў да кутка, дзе сядзеў Дубадзел, пахваліў: Разумны ты чалавек, Андрэйко!
+15_413.wav	як сказаў аж заслухацца можна калінін чысту калінін далёка ён блізку наш адгукнулася сарока цягнучыся чаркай да дубадзелы	Як сказаў, аж заслухацца можно. Калінін чысто! Калінін далёко, а ён блізко, наш! адгукнулася Сарока, цягнучыся чаркай да Дубадзела.
+15_414.wav	калінін хоць далёка ды галава над усім народам галава ўсе саюзны старасты	Калінін хоць далёко, ды галава! Над усім народам галава! Усесаюзны стараста! І
+15_415.wav	і ты андрэйку галава усім галавам галава дубадзел не стаў спрачацца мутным важным позіркам	ты, Андрэйко, галава! Усім галавам галава! Дубадзел не стаў спрачацца: мутным, важным позіркам
+15_416.wav	прайшоў па тварах гасцей запыніўся наганне глушак падліў яму ў шклянку і сказаў да ўсіх	прайшоў па тварах гасцей, запыніўся на Ганне. Глушак падліў яму ў шклянку і сказаў да ўсіх:
+15_417.wav	тут сядзіць у гасцях наша савецкая ўлада андрэйку таварыш дубадзеў наш алешніцкі калінін	Тут сядзіць у гасцях наша савецкая ўлада. Андрэйко, таварыш Дубадзел наш алешніцкі Калінін...
+15_418.wav	дык кеп ён быў жывы і здаровы глушак ужо ўзяў да губ шклянку ўжо госці зашумелі кебоў жывы і здаровы калі дубадзел ускочыў крыкнуў	Дак кеб ён буў жывы і здаровы! Глушак ужо ўзяў да губ шклянку, ужо госці зашумелі: Кеб буў жывы і здаровы! калі Дубадзел ускочыў, крыкнуў:
+15_419.wav	няхай жыве змычка горада з сялом пад гул і крыкі адабрэння ён уліў з сябе поўную шклянку самагонкі	Няхай жыве змычка горада з сялом! Пад гул і крыкі адабрэння ён уліў у сябе поўную шклянку самагонкі,
+15_420.wav	паставіў шклянку да гары нібы паказваючы як трэба піць за такую вялікую справу да кропелькі	паставіў шклянку дагары, нібы паказваючы, як трэба піць за такую вялікую справу, да кропелькі.
+15_421.wav	довадзел не паморшчыўся не адразу стаў закусваць павёў нагану задаволеным ганарлівым позіркам	Дубадзел не паморшчыўся, не адразу стаў закусваць, павёў на Ганну задаволеным, ганарлівым позіркам.
+15_422.wav	ёй так было тут нявольна нялёгка а гэтыя позіркі дадавалі ёй няёмкасці	Ён быў нецвярозы, яшчэ заходзячы за стол, а цяпер, бачыла Ганна, хмель разбіраў яго больш і больш, і яго п'яныя позіркі выклікалі ў яе гідоту. Ёй і так было тут не вольна, не лёгка, а гэтыя позіркі дадавалі ёй няёмкасці.
+15_423.wav	добра яшчэ было што хоць сядзеў ён няпобач заяўхімам але неўзабаве дубадзел з п'янай адкрытасцю сказаў еўхіму каб ганна села між іх	Добра яшчэ было, што хоць сядзеў ён не побач, за Яўхімам... Але неўзабаве Дубадзел з п'янай адкрытасцю сказаў Яўхіму, каб Ганна села між іх.
+15_424.wav	не аднаму ж табе сядзець з ёй ну мне што няхай каля цябе пасядзіць якім зарагатаў я нераўнівы	Не аднаму табе сядзець з ёй!.. А мне што? Няхай і каля цябе пасядзіць! Яўхім зарагатаў. Я не раўнівы!
+15_425.wav	ён загадаў ганне перасяць сюды ганна не адразу паслухалася думала спачатку што не будзе прымушаць звеніць усё на жарт але ён маўчаў	Ён загадаў Ганне: Перасядзь сюды! Ганна не адразу паслухалася. Думала спачатку, што не будзе прымушаць, зменіць усё на жарт, але ён маўчаў,
+15_426.wav	і ў маўчанне яго чулася упартасць злосць на яе непаслушэнства ён не збіраўся мяняць загад	і ў маўчанні яго чулася ўпартасць, злосць на яе непаслушэнства. Ён не збіраўся мяняць загад,
+15_427.wav	чакаў і яна перасела што ж не свая хата нявольная воля чаго не хацела перасаджвацца	чакаў, і яна перасела. Што ж, не свая хата, не вольная воля. Чаго не хацела перасаджувацца?
+15_428.wav	а вам я то так важна знаць вы бабы любяць якія б мужчыны красівыя былі	А вам ето так важно знаць? Вы, бабы, любіце, кеб мужчына красівы буў?
+15_429.wav	а вы не любіце красевы жанок а таго не знаеце што скалечыла мяне так за савецкую ўладу	А вы не любіце красівых жанок! А таго не знаеце, што скалечыла мяне так за савецкую ўладу.
+15_430.wav	паляк шабляй ударыў пад горадам баранаючы ясно чалавек кроў праліваў за савецкую ўладу	Паляк шабляй ударыў пад горадам Баранавічы. Ясно? Чалавек кроў праліваў за савецкую ўладу!
+15_431.wav	рэальна вушак дубадзел памкнуўся да еўхіма задаволена моцна ляпнуў яго	Правільно, Глушак! Дубадзел памкнуўся да Яўхіма, задаволена, моцна ляпнуў яго
+15_432.wav	ганна як магла адхілілася ад пляча што ўткнулася ёю грудзі ледзь прамаўчала	Ганна, як магла, адхілілася ад пляча, што ўткн��лася ёй у грудзі. Ледзь прамаўчала.
+15_433.wav	стары глушак падліў гарэлкі і яўхім з дубадзелам чокнуліся тады старшыня павярнуўся са шклянкай даганны прымусіў і яе ўзяць чарку	Стары Глушак падліў гарэлкі, і Яўхім з Дубадзелам чокнуліся. Тады старшыня павярнуўся са шклянкай да Ганны, прымусіў і яе ўзяць чарку.
+15_434.wav	трэба піць заўважыў ён штоганна ставіць чарку на стол амаль не кранутую я выпіла сколькі хацела	Трэба піць! заўважыў ён, што Ганна ставіць чарку на стол амаль некранутую. Я выпіла, сколькі хацела...
+15_435.wav	усё трэба а калі я не хочу усё адно госцю гадзіць трэба не адставаў дубадзел	Усю трэба! А калі я не хочу? Усё адно. Госцю гадзіць трэба... не адставаў Дубадзел.
+15_436.wav	усім не нагодзішся гасцей ён колькі а я адна і ён адзін заўпарціўся яўхім	Усім не нагодзішся. Гасцей унь сколькі, а я адна... І ён адзін, заўпарціўся Яўхім.
+15_437.wav	ён такі адзін герой і начальства ну можа і адзін такая і п'е сабе адзін	Ён такі адзін гірой і начальство! Ну, можа, і адзін. Дак хай і п'е сабе адзін.
+15_438.wav	а я не хачу піць сам з сабою дык вы піце з цёткай сарокай яна будзе рада	А я не хачу піць сам з сабою! Дак выпіце з цёткай Сарокай! Яна будзе рада!
+15_439.wav	а ён хоча з табою гарачыўся еўхім тады калі яму так хочацца няхай пацерпіць да другога разу	А ён хоча з табою! гарачыўся Яўхім. Тады калі яму так хочацца няхай пацерпіць. Да другога разу.
+15_440.wav	а ён цяпер хоча насядаў яўхім шалеючы ад яе ў партыі непакоры	А ён цяпер хоча! насядаў Яўхім, шалеючы ад яе ўпартай непакоры.
+15_441.wav	за сталамі ўсе прыціхлі якія не былі п'яныя пачулі нас скочыла каса на камень	За сталамі ўсе прыціхлі. Якія ні былі п'яныя, пачулі наскочыла каса на камень.
+15_442.wav	яшчэ не згулялі вяселле а ўжошчапіліся і такшчапіліся што відаць адзін не саступіць і другая не паддасца	Яшчэ не згулялі вяселля, а ўжо счапіліся, так счапіліся, што, відаць, і адзін не саступіць, і другая не паддасца.
+15_443.wav	глядзі як набычыўся яўхім яму цвярозаму слову папярок не кажы цяпер п'яны як рысь той	Глядзі, як набычыўся Яўхім, яму і цвярозаму слова папярок не кажы, а цяпер, п'яны, як рысь той.
+15_444.wav	і яны ж белыя белыя толькі вочы агнём гараць выпі прасіпеў я ўхім	І яна ж белая-белая, толькі вочы агнём гараць! Выпі! прасіпеў Яўхім.
+15_445.wav	не буду цвёрда сказала яна па тым як сказала чулася што ні перад чым і ні перад кім не пераменіцца	Не буду! цвёрда сказала яна. Па тым, як сказала, чулася, што ні перад чым і ні перад кім не пераменіцца.
+15_446.wav	дубадзел сам паспрабаваў уціхамірыць яго хіма не хоча ну і няхай вып'ем удвух	Дубадзел сам паспрабаваў уціхамірыць Яўхіма: Не хоча, ну, і няхай!.. Вып'ем удвух!
+15_447.wav	ён сунуўся са шклянкай да яўхіма але той адвёў яго руку і яна вып'е	Ён сунуўся са шклянкай да Яўхіма, але той адвёў яго руку: І яна вып'е!
+15_448.wav	не буду ганна раптам ускочыла кінулася з за стала адразу знялася мітуснядны абкружылі гану якая рвалася з хаты суцяшалі супа��ойвалі другія трымалі ўгаворвалі яўхіма	Не буду! Ганна раптам ускочыла, кінулася з-за стала. Адразу ўзнялася мітусня. Адны абкружылі Ганну, якая рвалася з хаты, суцяшалі, супакойвалі, другія трымалі, угаворвалі Яўхіма.
+15_449.wav	волі багата бярэ сабе крычаў яўхім слухаць нічога не хоча падумаеш паненка	Волі багато бярэ сабе! крычаў Яўхім. Слухаць нічога не хоча! Падумаеш, паненка!
+15_450.wav	не буду я тут не хочу не слухала жаночых угавораў ганна дадому пайду дадому пусціце мяне дадому	Не буду я тут! Не хочу! не слухала жаночых угавораў Ганна. Дадому пайду! Дадому!.. Пусціце! Дадому!.. Дадому!
+15_451.wav	ціха ты ціха ганначка лагодна сказала мачыха п'янаю	Ціхо ты, ціхо, Ганначко! лагодна казала мачыха. П'яны
+15_452.wav	п'яны выпіў нухмель у галавой пайшоў замуціў п'яны чалавек чаго толькі не нагаворыць выпіў сама ж бачыш	ён, п'яны. Выпіў, ну, хмель у галаву і пайшоў, замуціў. П'яны чалавек чаго толькі не нагаворыць!.. Выпіў, сама ж бачыш!..
+15_453.wav	працверазіцца сам будзе не рады памагалы ёй свякруха дадому дадому хоча тату хадзім ці дадому	Працверазіцца сам будзе нярады, памагала ёй свякруха. Дадому! Дадому хочу! Тато, хадземце дадому! Ціхо
+15_454.wav	ціху ты ціху ганначку ну супакойся не ўбівай сабе ў галаву чаго не трэба усё будзе добра будзе паверы	ты, ціхо, Ганначко! Супакойся! Не ўбівай сабе ў галаву чаго не трэба!.. Усё будзе добра! Добра будзе, павер!..
+15_455.wav	мачыха зірнула нагадненага бацьку які стаяў побач гатовы любую хвіліну на падмогу дачцэ	Мачыха зірнула на Ганнінага бацьку, які стаяў побач, гатовы любую хвіліну на падмогу дачцэ:
+15_456.wav	адыдзі без цябе разбяромся супакойся ганначку ўсё будзе добра не хоча тут аставацца дадому хоча	Адыдзі, без цябе разбяромся!.. Супакойся, Ганначко. Усё добра будзе!.. Не хочу тут аставацца! Дадому хочу!
+15_457.wav	нават выпі вады халоднай ці можа ў сенцы пойдзем астыніш хадзім ганучка хадзім рыбка мая	На от выпі вады халоднай! Ці, можа, у сенцы пойдзем, астынеш? Хадзем, Ганначко, рыбко! Калі
+15_458.wav	калі вялігану ў сенцы мачыха супакоіла яшчэ не такое пабачыш усялякае будзе пажыўшы	вялі Ганну ў сенцы, мачыха супакоіла: Яшчэ не такое пабачыш. Усякае будзе, пажыўшы!..
+15_459.wav	маладых супакоілі прымірылі пасадзілі зноў разам і рэшту вечара дагулялі як трэба па закону	Маладых супакоілі, прымірылі, пасадзілі зноў разам, і рэшту вечара дагулялі як трэба, па закону.
+15_460.wav	толькі калі госці разышліся маладыя засталіся адны ў прыціхлай чыстай палавіне перад шырокім куплёным к вяселлю у юравічу жалезным ложкам	Толькі калі госці разышліся і маладыя засталіся адны ў прыціхлай чыстай палавіне, перад шырокім, купленым к вяселлю ў Юравічах жалезным ложкам
+15_461.wav	я ўхім нагадаў спрэчку але без злосці згаворліва забываць бы трэба што нічыя была мая цяпер слухацца павінна не ганьбіць	Яўхім нагадаў спрэчку, але без злосці, згаворліва: Забываць бы трэба, што нічыя була. Мая цяпер і слу��ацца павінна б. Не ганьбіць.
+15_462.wav	помніш што я табе адзін расказала пра мовелаганна ціха і здавалася што да іх з за сцяны прыслухоўваюцца старыя глушакі	Помніш, што я табе адзін раз казала? прамовіла Ганна ціха: ёй здавалася, што да іх з-за сцяны прыслухоўваюцца старыя Глушакі.
+15_463.wav	што са мной трэба кеп па добраму па добраму па добраму ну і цаца ж ты	Што са мной трэба кеб па-добраму! Па-добраму, па-добраму! Ну і цаца ж ты!
+15_464.wav	як бы бог знае дзерасла ну дзе не расла такая вырасла брода такая і другая не буду	Як бы Бог знае, дзе расла! Дзе ні расла, а такая вырасла. Урода такая. І другая не буду!
+15_465.wav	дрэвы з гадамі мяняюцца не тое што людзі рэчка вунь які алешаны выварочвае	Дрэвы з гадамі мяняюцца, не тое што людзі. Рэчка вунь якія алешыны выварочвае!..
+15_466.wav	ты не рэчка а я не алешана помні хоць і жонка я не сваёй воляй жыць павінна а толькі	Ты не рэчка, а я не алешына. Помні хоць і жонка я, не сваёй воляй жыць павінна б, а толькі
+15_467.wav	што па добраму са мной я ў кім паглядзеў на яе ужо скажы ты ўпартаі яшчэ толькі ўвайшла ўжо каманды	штоб па-добраму са мной! Яўхім паглядзеў на яе вось жа, скажы ты, упартая, яшчэ толькі ўвайшла, а ўжо камандуе,
+15_468.wav	але спрачацца не стаў прымусіў сябе засмяяцца хопіць ужо гаворкі ета і так галава трашчыць	але спрачацца не стаў, прымусіў сябе засмяяцца: Хопіць ужэ гаворкі етай! І так галава трашчыць!
+15_469.wav	лажыцца ж можа ўжо час у тую першую ноч замужжа ганна доўга не магла заснуць	Лажыцца ж, можа, ужэ час? У тую ноч, першую ноч замужжа, Ганна доўга не магла заснуць.
+15_470.wav	адсунуўшыся ад яўхімы адвярнуўшыся стараючыся нячуць як ён храпе ляжала яна спусцелыя стомленыя	Адсунуўшыся ад Яўхіма, адвярнуўшыся, стараючыся не чуць, як ён храпе, ляжала яна, спусцелая, стомленая,
+15_471.wav	атупелыя ад перажытага ад нядаўняга гомну ад самагоннага дурману	атупелая ад перажытага, ад нядаўняга гоману, ад самагоннага дурману.
+15_472.wav	ляжала ў душнай цемры здавалася забытыя ўсімі пакінутыя адна адзінокая ў цэлым свеце	Ляжала ў душнай цемры, здавалася, забытая ўсімі, пакінутая, адна-адзінокая ў цэлым свеце. От
+15_473.wav	от і ўсё як бы прарываючыся праз туман думала яна з такою тугою	і ўсё, як бы прарываючыся праз туман, думала яна з такою тугою,
+15_474.wav	нібы настаў канец свет усё гаварылі паўтаралі ёй бясконца ходзікі на сцяне	нібы настаў канец свету. Усё, усё, усё, гаварылі, паўтаралі ёй бясконца ходзікі на сцяне.
+15_475.wav	што ўсё губляла намагалася яна зноў злавіць сэнс гэтага ўсё і часта не магла знайсці вярнуць хоць якую яснасць галаве якая поўнілася непаддатным нядобрым туманам	Што усё? губляла, намагалася яна зноў злавіць сэнс гэтага ўсё і часта не магла знайсці, вярнуць хоць якую яснасць галаве, якая поўнілася непадатным, нядобрым туманам.
+15_476.wav	усё адно рана ці позна ніхто не мінае прывыкнуў як небудзь	Усё адно. Рано ці позно... Ніхто не мінае... Прывыкну як-небудзь... У��е
+15_477.wav	уся прывыкаю ці таксама прадзіраліся часам у галаве важкія цягучыя думкі	прывыкаюць, і я таксамо... прадзіраліся часам у галаве важкія, цягучыя думкі,
+15_478.wav	потым зноў усё прападала ў тумане і атупеласць на двары то адзін то другі то абодва разам звінелі ланцугамі брахалі вылі сабакі	потым зноў усё прападала ў тумане і атупеласці. На двары то адзін, то другі, то абодва разам звінелі ланцугамі, брахалі, вылі сабакі.
+15_479.wav	адзін басавіта паважна другі па дзіцячы пісклявы але вельмі злосна аж захліпваўся	Адзін басавіта, паважна, другі па-дзіцячы пісклява, але вельмі злосна, аж захліпваўся.
+15_480.wav	начныя старажыні спалі пільнавалі глучакова дабро іх брэсцлятаўся скляпеннем побач скляпеннем за сцяной	Начныя старажы не спалі, пільнавалі Глушакова дабро, іх брэх сплятаўся з храпеннем побач, з храпеннем за сцяной, з
+15_481.wav	змерным чыканнем ходзікаў гукамі якія ўвесь час напаміналі што яна ў чужым доме	мерным чыканнем ходзікаў гукамі, якія ўвесь час напаміналі, што яна ў чужым доме,
+15_482.wav	у чужым жыцці прывыкну прывыкну ўсе прывыкаюць і я як усе на трэці дзень калі вясельны тлум сціх свякруха разбудзіла яе яшчэ на досведу і сказала	у чужым жыцці. Прывыкну, прывыкну... Усе прывыкаюць, і я як усе... На трэці дзень, калі вясельны тлум сціх, свякруха разбудзіла яе яшчэ на досвітку і сказала: Ну
+15_483.wav	нот пагасцявалі пагулялі хопіць вылежвацца трэба свіней карміць	от, пагасцявалі, пагулялі. Хопіць вылежвацца. Трэба свіней карміць!
+15_484.wav	ганна слова не сказала ўсхапілася стала хутка адзявацца у канцы гэтага тыдня куранёўцы і алешнікаўцы якія рабілі грэблю нарэшце сышліся	Ганна слова не сказала, усхапілася, стала хутка адзявацца. У канцы гэтага тыдня куранёўцы і алешнікаўцы, якія рабілі грэблю, нарэшце сышліся.
+15_485.wav	грэблі была скончана роўныя шэрыя а там дзе толькі што кончылі жоўтыя ад свежага пясочку	Грэбля была скончана. Роўная, шэрая, а там, дзе толькі што кончылі, жоўтая ад свежага пясочку,
+15_486.wav	ішла яна між багны між згалелага хмызняку ад нізкага куранёўскага берага	ішла яна між багны, між згалелага хмызняку ад нізкага куранёўскага берага
+15_487.wav	да шырокага адхону перад алешнікамі як добры знак чалавечай эмоцый	да шырокага адхону перад Алешнікамі, як добры знак чалавечай моцы.
+15_488.wav	яна ўжо нідзе не перапынялася рудой балотнай тванню твань мокла толькі па баках адступіла перад грэбляю перад чалавечым жаданнем	Яна ўжо нідзе не перапынялася рудой балотнай тванню, твань мокла толькі па баках адступіла перад грэбляю, перад чалавечым жаданнем.
+15_489.wav	дзядзькі з абедзвюх вёсак сышоўшыся задаволена пакурылі пагаманілі	Дзядзькі з абедзвюх вёсак, сышоўшыся, задаволена пакурылі, пагаманілі,
+15_490.wav	разышліся кожны сваёй дарогай праз дзень у нядзелю на адхоне перад алешнікамі сабраліся на мітынг народу сплылося столькі колькі не заўсёды было і на юравіцкім пляцы ў кірмашовыя дні	разышліся кожны сваёй дарогай. Праз дзень, у нядзелю, на адхоне перад Алешнікамі сабраліся на мітынг. Народу сплылося столькі, колькі не заўсёды было і на юравіцкім пляцы ў кірмашовыя дні.
+15_491.wav	былі не толькі скуранёў і алешнікаў але нямала і з глінішчаў і змокуці і з іншых сёл	Былі не толькі з Куранёў і Алешнікаў, але нямала і з Глінішчаў, і з Мокуці, і з іншых сёл. З
+15_492.wav	з юравіч натачанцы прыехалі на свята апейкай двой рабочых сярод натоўпу тут і там чырванелі весела сцягі	Юравіч на тачанцы прыехалі на свята Апейка і двое рабочых. Сярод натоўпу там і тут чырванелі весела сцягі.
+15_493.wav	ігралі два гармонікі басавіта грымеў вялікі бубен людзі гаманілі спявалі жартавалі людзям было весела	Ігралі два гармонікі, басавіта грымеў вялікі бубен. Людзі гаманілі, спявалі, жартавалі людзям было весела.
+15_494.wav	у гэтым натоўпе можа аднаго васіля тачыла туга разварошаныя гульнай весялосцю як сам не свой існаваў ён між людзей мімаволі чакаючы ўбачыць ганна	У гэтым натоўпе, можа, аднаго Васіля тачыла туга разварушаны агульнай весялосцю, як сам не свой снаваў ён між людзей, мімаволі чакаючы ўбачыць Ганну.
+15_495.wav	дзіўнае чуў пры гэтым і нібы хацеў пабачыць і не хацеў злаваў баяўся	Дзіўнае чуў пры гэтым і нібы хацеў пабачыць, і не хацеў, злаваў, баяўся.
+15_496.wav	ведаў што ўсё з ёй скончана а душа ўсё трывожылася як бы спадзявалася яшчэ на штосьці	Ведаў, што ўсё з ёй кончана яму, а душа ўсё трывожылася, як бы спадзявалася яшчэ на штосьці.
+15_497.wav	замест ганны ўбачыў яўхім лепш бы не прыходзіў сюды васіль сэрца заныла балюча як убачыў карча стаяў яўкім зларвоным вясёлы рагатаў увесь аж свяціўся шчасцем	Замест Ганны ўбачыў Яўхіма. Лепш бы не прыходзіў сюды Васіль. Сэрца заныла балюча, як убачыў Карча: стаяў Яўхім з Ларывонам вясёлы, рагатаў, увесь аж свяціўся шчасцем.
+15_498.wav	нават лакаваны чорны казырок ссунуты на бок шчасліва зіхацеў у такім настроі васіль мала чуў што гаварыў дубадзел які першы ўзлез на прывезеныя калёсы што былі замест трыбуны	Нават лакаваны чорны казырок, ссунуты набок, шчасліва зіхацеў. У такім настроі Васіль мала чуў, што гаварыў Дубадзел, які першы ўзлез на прывезеныя калёсы, што былі замест трыбуны.
+15_499.wav	стаў слухаць толькі тады як з калёзы гаварыў апейка дзядзькі цёткі хлопцы і дзеўкі дарагія нашы таварышы	Стаў слухаць толькі тады, як з калёс загаварыў Апейка: Дзядзькі і цёткі, хлопцы і дзеўкі! Дарагія нашы таварышы!
+15_500.wav	мы ўсе сягоння сабраліся тут каля грэблі як на свята і праўда хіба ж не свята	Мы ўсе сягоння сабраліся тут, каля грэблі, як на свята... І праўда хіба ж не свята:
+15_501.wav	от ляжыць яна роўная сухая новая грэбля ў дождж і ў слату	от ляжыць яна, роўная, сухая, новая грэбля у дождж, у слату,
+15_502.wav	і зімой і ўвесну едзьце па ёй калёсы ідзіце печкі ідзіце	зімой і ўвесну едзьце па ёй калёсамі, ідзіце пешкі... Ідзіце
+15_503.wav	не будзеце не толькі што тануць па пояс а і ног не замочаце не толькі мужчына дзіця можа прайсці балота цяпер любой парою	не будзеце не толькі што тануць па пояс, а і ног не замочыце... Не толькі мужчына, дзіця можа прайсці балота цяпер любой парою!..
+15_504.wav	можна хадзіць у школу можна ездзіць на кірмаш можна ў госці адзінка аднаму абы зажадалася	Можна хадзіць у школу, можна ездзіць на кірмаш, можна ў госці адзін к аднаму, абы зажадалася!..
+15_505.wav	вялікая радасць грэбля і ўсе мы ўся воласць радуемся з вамі і віншуем вас	Вялікая радасць грэбля! І ўсе мы, уся воласць, радуемся з вамі і віншуем вас!
+15_506.wav	апейка перачакаў гол задавальнення грэблі гэта звязвае курані якія па паўгода можна сказаць былі адрэзаны ад усіх сёл з алешнікамі з юравічамі за ўсім светам	Апейка перачакаў гул задавальнення. Грэбля гэтая звязвае Курані, якія па паўгода, можна сказаць, былі адрэзаны ад другіх сёл, з Алешнікамі, з Юравічамі, са ўсім светам.
+15_507.wav	цяпер курані будуць заўсёды як бы сказаць у агульнай нашай сям'і але і для алешнікаў грэбля таксама не абы што	Цяпер Курані будуць заўсёды, як бы сказаць, у агульнай нашай сям'і... Але і для Алешнікаў грэбля таксама не абы-што.
+15_508.wav	я не кажу што цяпер дарога ў лес на сенажаці стала ім бліжэйшая людзі алешнікаўцы зноў загаманілі з ухвалай грэбля гэтая звязвае разам сёлы лясы сенажаці звязвае людзей з людзьмі	Я не кажу, што цяпер дарога ў лес, на сенажаці стала ім бліжэйшая!.. Людзі, алешнікаўцы, зноў загаманілі з ухвалай. Грэбля гэтая звязвае разам сёлы, лясы, сенажаці. Звязвае людзей з людзьмі!..
+15_509.wav	па такіх грэблях пойдзе ў нашы балоты ў нашу цемру святло новае жыццё культурай і дастатак кніжкі кіно і трактары	Па такіх грэблях пойдзе ў нашы балоты, у нашу цемру святло, новае жыццё! Культура і дастатак!.. Кніжкі, кіно і трактары!..
+15_510.wav	рабочы што гаварыў за апекам сказаў толькі некалькі слоў потым разгарнуў чырвоны сцяг на якім былі намаляваны з аднаго краю жоўтае поле і жоўты трактар	Рабочы, што гаварыў за Апейкам, сказаў толькі некалькі слоў, потым разгарнуў чырвоны сцяг, на якім былі намаляваны з аднаго краю жоўтае поле і жоўты трактар,
+15_511.wav	а з другога жоўтая труба з дымам між трубы і поля былі ў моцным поціску дзве рукі	а з другога жоўтая труба з дымам. Між трубы і поля былі ў моцным поціску дзве рукі.
+15_512.wav	рабочы перадаў сцяг дубадзелу па знаку якога гармонікі каля калёс падважкае буханне бубна зайгралі інтэрнацыянал	Рабочы перадаў сцяг Дубадзелу, па знаку якога гармонікі каля калёс пад важкае буханне бубна зайгралі Інтэрнацыянал.
+15_513.wav	апошнім ад куранёў стаў на калёсымі канор ён сказаў што беднасць і цемра закрываюць жыццё ў куранях якраз ка закрывае балота	Апошнім, ад Куранёў, стаў на калёсы Міканор. Ён сказаў, што беднасць і цемра закрываюць жыццё ў Куранях, як раска закрывае балота.
+15_514.wav	разка заўсёды чапляецца за балота за ваду якая не варушыцца стаіць каб разагнаць раску	Раска заўсёды чапляецца за балота, за ваду, якая не варушыцца, стаіць. Каб разагнаць раску,
+15_515.wav	трэба разварушыць жыццё і грэбля гэта першае вочка	трэба разварушыць жыццё! І грэбля гэта першае вочка,
+15_516.wav	першы пробліск у моры векавечнай раскі трэба не шкадуючы нічога не баючыся варушыць балота затклае жыццё і цемра і разка назаўсёды прападуць будзе адна чыстая светлая вада светлае жыццё	першы пробліск у моры векавечнай раскі! Трэба, не шкадуючы нічога, не баючыся, варушыць балота, затхлае жыццё і цемра, і раска назаўсёды прападуць. Будзе адна чыстая, светлая вада, светлае жыццё!
+15_517.wav	міканор сказаў апошнія словы асабліва горача можа на ўвесь голас і тым сапсаваў сваю прамову	Міканор сказаў апошнія словы асабліва горача, можа, на ўвесь голас, і тым сапсаваў сваю прамову.
+15_518.wav	хоць ён яшчэ хацеў было відаць гаварыць музыкі дружна ўдарылі марш хочаш не хочаш прыйшлося злазіць з калёс	Хоць ён яшчэ хацеў, было відаць, гаварыць, музыкі дружна ўдарылі марш хочаш не хочаш, прыйшлося злазіць з калёс...
+15_519.wav	калі ішлі назад ужо ў самым канцы грэблі васіль убачыў міканора зноў з міканорам быў хоне	Калі ішлі назад, ужо ў самым канцы грэблі Васіль убачыў Міканора зноў, з Міканорам быў Хоня.
+15_520.wav	васіль здагнаў іх падаўся побач ішлі доўга моўчкі паглыбленыя кожны ў свае думкі	Васіль здагнаў іх, падаўся побач. Ішлі доўга моўчкі, паглыбленыя кожны ў свае думкі.
+15_521.wav	круціліся белыя снежнія матылі мякка дакраналіся да твару раставалі раставалі пад нагамі людзей уся дарога была пярэстая ад чалавечых слядоў	Круціліся белыя снежныя матылі, мякка дакраналіся да твару, раставалі. Раставалі пад нагамі людзей уся дарога была пярэстая ад чалавечых слядоў.
+15_522.wav	блізка ад цагельні васільняў траваў мімаволі прабег вачыма па глушаковай паласе	Блізка ад цагельні Васіль не ўтрываў, мімаволі прабег вачыма па Глушаковай паласе.
+15_523.wav	заныла ў грудзях а жыла як незагоеная рана трывожная ноч надзеі яе і страхі як бы зноў пачуў пад нагамі	Заныла ў грудзях: ажыла, як незагоеная рана, трывожная ноч, надзеі яе і страхі, як бы зноў пачуў пад нагамі
+15_524.wav	цёмную мяккаць свежай разоры унь тое месца дзе наляцеў на яго корч дзе шчапіліся качаліся	цёмную мяккасць свежай разоры. Вунь тое месца, дзе наляцеў на яго Корч, дзе счапіліся, качаліся.
+15_525.wav	дзе гразіўся яму чалавек з воласці грусьба яго пакуль так і засталася грусьбаю	Дзе гразіўся яму чалавек з воласці... Грозьба яго пакуль так і засталася грозьбаю,
+15_526.wav	а толькі ўсё кончылася на карысць карчу як знарок усё напамінала васілю ў гэты дзень пра крыўды пра няўдач	а толькі ўсё кончылася на карысць Карчу... Як знарок усё напамінала Васілю ў гэты дзень пра крыўды, пра няўдачы.
+15_527.wav	рэблёд правялі прамую васіль з папрокам а курс як сядзеў на выгодзе на лепшай зямлі так і сядзіць	Грэблю от правялі! прамовіў Васіль з пап��окам. А Корч як сядзеў на выгодзе, на лепшай зямлі, так і сядзіць!
+15_528.wav	што яна табе далася я тая яго зямля адгукнуўся коні што рассеўся як рэпа на добрай зямлі не гадкі	Што яна табе далася, етая яго зямля! адгукнуўся Хоня. Што! Рассеўся, як рэпа, на добрай зямлі і нігадкі!
+15_529.wav	ні ўпарадкаванне яму ніпачом і не зачапі яго савецкая ўласць сама за яго савецкая ўлада тут невінавата сказаў міканор	І ўпарадкаванне яму ніпачом! І не зачапі яго! Савецкая ўласць сама за яго! Савецкая ўлада тут не вінавата, сказаў Міканор.
+15_530.wav	а не сагналі ж сагналі б каб не ў лес ты я вінаваты знайшлі вінаватага	А не сагналі ж! Сагналі б, кеб не ўлез ты!.. Я вінаваты! Найшлі вінаватаго!
+15_531.wav	вінаваты як ты зубрыч з воласці калі заікнуліся адабраць паласу ад глушака адразу рэзаў злачынству патруць беспарадку і разбою трэба вучыць паважаць савецкі закон і аставілі ў лушаку як было	Вінаваты! Еты Зубрыч з воласці, калі заікнуліся адабраць паласу ад Глушака, адразу ўрэзаў: злачынство патураць беспарадку, разбою! Трэба вучыць паважаць савецкі закон!.. І аставілі Глушаку, як було!..
+15_532.wav	міканор дадаў з роздумам усё адно кебы адабралі ў глушака і аддалі б каму другому мала хто б парадаваўся	Міканор дадаў з роздумам: Усё адно кеб і адабралі ў Глушака і аддалі каму другому мало хто б парадаваўся.
+15_533.wav	крыўды было б усё адно багата усіх не задаволіш адным кавалкам я ты мне сакрэ от што б да балота падступіцца ды асушыць ды раздзяліць	Крыўды було б усё адно багата. Усіх не задаволіш адным кавалкам етым, не сакрэт. От штоб да балота падступіцца, ды асушыць, ды раздзяліць!..
+15_534.wav	ат слухаць няма чаго абы пачасаць язык я то толькі ў нас дзіва	Ат, слухаць няма чаго! Абы пачасаць язык! Ето толькі ў нас дзіво!
+15_535.wav	балота цэлае падумаць ці то страшна от нам усё страшна усё выдумка нічога прыйдзе пара	Балото цэлае! Падумаць і то страшно! Нам усё страшно! Усё выдумка!.. Нічого прыйдзе пара!
+15_536.wav	недалёка ўжо віднеліся пацярушаныя сняшком як бы не такія панурыя як заўсёды куранёўскія стрэхі	Недалёка ўжо віднеліся прыцярушаныя сняжком, як бы не такія панурыя, як заўсёды, куранёўскія стрэхі.
+15_537.wav	ты бот гандлю лепей трымаў пры сабе зачапіў хоне такую дзеўку ўпусціў	Ты б от Ганну лепей трымаў пры сабе! зачапіў Хоня. Такую дзеўку ўпусціў.
+15_538.wav	пусціў не ўпусціў што з таго чаго мне было дзяржаць яе як гэта чаго	Упусціў не ўпусціў што з таго! Чаго мне було дзяржаць яе!.. Як ето чаго?
+15_539.wav	а так сам голы ды яшчэ голую браць на шыю р не сакрэтна шыі не была б сказаў міканор	А так сам голы!.. Ды шчэ голую браць на шыю!.. Ета, не сакрэт, на шыі не була б! сказаў Міканор.
+15_540.wav	от дзеўка што родаю што рукамі першая мо на ўсю воласць	От дзеўка што ўродаю, што рукамі, першая мо на ўсю воласць!
+15_541.wav	мяне аж зайздрасць брала што яна з табою упусціў упусціў	Мяне аж зайздрасць брала, што яна з табою! Упусціў! Упусціў!
+15_542.wav	васіль рапта�� ускіпеў ну пусціў што вам міканор сумеўся ўпершыню чуў такі сум такі боль у гэтым маўклівым недаверлівым хлопцу	Васіль раптам ускіпеў. Ну, упусціў! Што вам! Міканор сумеўся: упершыню чуў такі сум, такі боль у гэтым маўклівым, недаверлівым хлопцу.
+15_543.wav	каб суцешыць супакоіць васіля трохі сказаў вінават ну нічога можа шчэ і не ўсё кончылася	Каб суцешыць, супакоіць трохі Васіля, сказаў вінавата: Нічога, можа, шчэ і не ўсё кончылася!