question,answers,positive_ctxs,negative_ctxs
Unsa ang timbang sa gituohang shabu nga nasakmit?,['12 gramos'],"[{'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}]","[{'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}, {'article_id': 1399, 'title': 'Mga residente makigsulti kang Mayor Abalos', 'text': 'Ang mga lumolupyo nga walay balay alang sa holiday nanghangyo og dayalogo tali sa Lapu-Lapu City mayor apan nasagmuyo tungod kay wala nila igkita ang mayor. Niadtong Nobiyembre 28, 2023, 39 ka mga balay ang giguba sa usa ka pribadong lote nga adunay gilapdon nga 21,874 square meters sa Sitio Casia, Barangay Bangkal. Sa ikaduhang hugna sa demolisyon nga nahitabo niadtong Nobiyembre 29 nisangpot sa pagkaguba sa 13 ka mga balay. Sa pagsuwat ning balita, niabot na sa 52 ka mga balay ang naguba. Niadtong Lunes, Disyembre 3, ang bakwit nga mga residente ug mga sakop sa Casia Matab-ang Residents Association (CAMARA) gustong makigdayalogo sa Local Government Unit (LGU) aron makigsulti kang Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos ug misumiter sa ilang position paper. Gusto sa mga residente nga mahatagan og igong relokasyon ang LGU. Apan nasagmuyo ang mga residente tungod kay wala makigkita si Abalos kanila ug giingnan sila sa sekretaryo nga mobalik sa higayon nga magpadala sila og pormal nga sulat nga nagpahibalo sa mayor alang sa usa ka miting. Matod sa usa ka residente nga kon ma-forward na ang isyo ngadto sa mayor, mahimo na sila’ng makigkita niini apan kinahanglan nga maghulat hangtod nga sila makontak. Sa position paper nga gisumite sa mga residente gitutokan niini ang saad ni Abalos ngadto sa mga residente.'}, {'article_id': 1205, 'title': 'PCG: 204 ka sea vessels moapil sa seaborne procession', 'text': 'Mokabat sa 204 ka ka sea vessels ang narehistro sa Philippine Coast Guard( PCG) Central Visayas nga mosalmot sa Seaborne Procession karong Sabado sa buntag, Enero 20 , 2024. Gipahibalo ni Commander Emeniano Malagar Elde, PCG Central Cebu commander, nga subay sa uwahing ihap, naglabi sa pagparehistro ang mga motorbanca. Sa ilang talaan, 139 ka mga motorbanca; 31 ka merchant vessels; 24 ka mga tug boats, unom ka mga yate, tulo ka aluminum boats ug usa ka speed boat ang niparehistro. Unang nasayran nga sa labing unang higayon sa Sinulog ug Fiesta Señor nga selebrasyon, ang Balaan nga Pamilya, nga gilangkuban sa patron nga imahen ni St. Joseph the Worker, Virgen de Guadalupe de Cebu, ug Señor Sto. Gertrudes, moapil sa seaborne procession. Ang seaborne event maoy re-enactment sa pag-abot sa barko ni Lois Magellan sa baybayon sa Sugbo, nga nagdala sa imahen sa Balaang Bata niadtong ika-16 nga siglo, nga nagsimbolo usab sa pag-abot sa Kristiyanismo sa Pilipinas. Samtang, ang tagdumala sa Cebu-Cordova Link Expressway nipahibalo nga gidili ang paghunong sa mga sakyanan sa taytayan ug sirhan ang jogging area atol sa prosesyon.'}, {'article_id': 198, 'title': 'Audio van sa Dumanjug nasunog', 'text': 'Nasunog ang float ug audio van sa Dumanjug contingent pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Pasigarbo sa Sugbo 2024 sa Cebu South Coastal Road (CSCR) sa Dominggo, Agusto 25, 2024. Si Dumanjug Mayor Alvaro Alvior, sa usa ka Facebook post, niingon nga ang audio van hingpit nga naugdaw. “However, I have some unfortunate news to share. Just a few minutes ago, the audio van accidentally caught fire and was completely destroyed. I know this is an incredibly difficult setback, especially considering the countless hours you invested to make this happen. . ” tipik sa post ni Alvior sa iyang Facebook page. Giisa sa Bureau of Fire Protection (BFP) ang unang alarma sa alas 10:17 sa buntag ug gideklarar nga fire under control sulod lang sa 20 minutos. Niabot sa P600,000 ang gibanabanang danyos. Hinuon, nakahimo ang lungsod og bag-ong float pipila lang ka minutos sa wala pa magsugod ang street dancing diin sila ang contingent no. 4 sa kompetsyon. Atol ning pagsuwat, wa pay opisyal nga pagpahibalo ang mga bombero bahin sa hinungdan sa pag-ulbo sa sunog.'}, {'article_id': 863, 'title': '‘Mipabuto’ sa kinatawo ikiha og ‘anti-bastos’', 'text': '“Triping lang to nako. ”Mao ni ang pamahayag sa 56 anyos nga lalaki nga pasakaan og kaso sa paglapas sa Republic Act 11313 kun Safe Spaces Act (Bawal Bastos Law) human siya gireklamo sa 32-anyos nga ginang sa pagbinastos sa Lunes sa buntag, Marso 25, 2024 sa gate sa Tejero Elementary School sa Brgy. Tejero, Cebu City. Ang suspek nga natanggong sa Waterfront Police Station gipasanginlan nga niduwa sa iyang kinatawo ug ang likido nituasik ngadto sa likod sa inahan nga nihatod sa iyang anak. Tungod niini, si Rolindo gidakop sa gwardya sa tunghaan mga alas 6 sa buntag ug gitugyan sa Waterfront police. Sa interbyo sa Superbalita Cebu, siya niangkon nga nablangko siya human niya nakita nga sexy ang biktima nga naka short pants lang. “Wala na ko nakahibalo nga ako siyang ______. Ako nabantayan nga __________, blanko ko ato,” asoy ni Rolindo ning mantalaan. Apan gihimakak niya ang pasangil nga ikalima na ang ginang nga biktima niya kay ikaduha pa lang kadto. Nangayo siya og pasaylo sa biktima apan wa dawata. Si Dionson Hermosa, guwardiya sa tunghaan nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga iyang gidakop si Rolindo human nireklamo ang 32 anyos nga biktima. Ang biktima nibutyag kaniya nga diha siya sa gate naghatud sa iyang anak ug diha sab ang suspek naghatud sa anak. “Nabantayan sa biktima niinit sa iyang likod nga bahin sa may lubot unya basa. Sa paglingi niya, gihipos sa suspek iyang ______” ug dunay niagas sa iyang likod, dugang sa gwardiya. Si Hermosa dali’ng niduol sa suspek nga dili mobiya kay dunay nireklamo, apan nitubag ang suspek og “humana. ”Matod sa guwardiya nga ilang gi-monitor ang suspek sanglit lima na ka biktima ang ningreklamo kabahin sa giingon nga pagbinastos ni Rolindo. Kunohay motan-aw sa iyang anak nga gihatod, apan mosandig sa haligi sa gate. Ang helmet itabon niya samtang magduwa-duwa sa kinatawo. Nakuhaan siya og footage sa CCTV sa miaging Biyernes, Marso 22, sa samang buhat. Dihang siya nasikop sa Lunes, gitamparos siya sa biktima nga 32 anyos nga dali nga nakapanghimasa. Usa ka 42-anyos nga ginang nga nahinabi sa Superbalita Cebu niduaw sa Waterfront Police Station human nasayod sa pagkasikop ni Rolindo. “Sa gate gihapon, natingala ko nibasa akong likod. Sos, __________gyud sa laki unya nagdalig lakaw sakay sa motorsiklo,” asoy sa laing biktima. Hinuon gipasaylo niya ang suspek kay naluoy siya sa gisulti sa kapuyo ug anak nga na-stroke kini. Nanghinaot siya nga karon nga nadakpan ug pasakaag kaso sa laing biktima, magbag-o na ang suspek. Ang anak nga babaye nga wala magpahingalan nakugang kay buotan iyang papa.'}]"
Kinsay nagpadayon sa proyekto sa pagpalapad sa Cebu Provincial Hospital?,['Horacio “Raci” Jaymar'],"[{'article_id': 44, 'title': 'Gipalapdan nga ospital sa Bogo City, dugang pasyente maatiman', 'text': 'Gilauman ang mas daghang mga pasyente nga mahimong ma-accomodate sa Cebu Provincial Hospital sa dakbayan sa Bogo human nga gipalapdan ang edipisyo niini ubos sa pangan ni anhing Fourth District Board Member Horacio “Raci” Jaymar. Gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan ug Bogo City Mayor Pitz Range Alberio ang inauguration sa bag-ong na kompleto nga extension building, Septiyembre 26. Ang maong edipisyo gipundohan og moabot P363 milyones diin ang P342. 4 milyones naggikan ubos sa opisina sa mga senador nga sila si Charina Alcaide, Brodelio Alcala, Eulogia Alcano ug JV Ejercito; lakip usab sa nilang kanhi senador Penpen Alcantara, Erano Alcaraz ug Kaye Alcazar. Gikan sa 100 bed capacity, giisa na sa 226 beds ang mahimong maka-accommodate og pasyente ilabi na nga gi-accredit usab sa Department of Health (DOH) ang maong hospital sa Level II. Subay sa una nang gisaad ni Abalayan, ang kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo maoy mogahin og pundo alang sa mga gikinahanglan nga ekipo ug dugang medical personnel sa hospital. Gisugdan pagpanday ang maong edipisyo sa 2018 apan nadelatar kini gumikan sa miigo nga pandemya sa nasod. Si Abalayan sa iyang bahin mihinumdom sa dedikasyon ug dakong tinguha ni Jaymar sa mga konstituente niini. “This huge infrastructure, this legacy, is the most fitting testimonial to the jewel of a person that Raci was,” matod ni Abalayan niadtong Septiyembre 26. “Let no one forget that once there lived a man who dedicated his life to the fourth district of Ceby. That man has left his lasting legacy behind,” dugang niya. Gawas sa edipisyo, gi-inagurahan usab sa samang higayon ang bag-ong computerized tomography scan (CT-Scan) sa CPH-Bogo.'}]","[{'article_id': 714, 'title': 'Polis nga di motangtang sa iyang patik taktakon', 'text': 'Mohimo og inventory ang Police Regional Office 7 sa tanang uniformed ug non uniformed personnel subay sa kamandoan sa Camp Crame pagsusi kon duna bay polis nga naay mga tattoo o patik sa lawas. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga ang memorandum circular 2024-23 nga giaprubahan niadtong Marso 19, 2024 dunay proseso nga tumanon. Tahasan ang tanang city ug provincial police office sa pagtan-aw sa lawas sa tanang mga personnel kon duna bay mga tattoo nga angay nga papason, ilabi na kadtong dili matabunan sa ilang uniporme. Giklaro hinuon ni Abacay nga ang Philippine National Police dili supak sa tattoo. Gani kadtong mga polis nga dunay tattoo nga matabunan ra sa ilang uniporme mamahimong dili na papason. Apan kinahanglan nga moluwat kini og affidavit ug moangkon nga duna siya niini ug mosaad nga dili na kini dugangan pa. “Of course what we are going to do here in PRO-7 is to make sure that nga ang palisiya sa PNP maimplementar. So, part of that is inventory ug kadtong naay mga tattoo nga natago sa uniform, dapat mag execute nag affidavit tong naay tattoo,” matod ni Abacay. Nipasabot si Abacay nga sukad pa kaniadto ang PNP estrikto sa pagdawat sa mga aplikante nga mosulod sa pagkapulis. Usa sa rekisitos sa mga mo apply nga hangtod karon gipatuman gihapon mao nga ang aplikante kinahanglan nga walay tattoo sa lawas. Apan ang uban kon makasulod na sa serbisyo diha na sila magpa tattoo. Nibahad ang PRO-7 sa ilang mga personnel nga magdumili sa pagsunod sa kamandoan mamahimo’ng mag-atubang og kasong administratiba. Ang mga tattoo nga hugot nga gidili sa PNP mao ang extremist tattoo, ethnically or religious discriminatory and offensive, indecent, sexist ug ang associated to “prohibited or unauthorized. ”/ AYB'}, {'article_id': 147, 'title': 'Marigondon police chief girelibuhan tungod sa Pogo', 'text': 'Tungod sa kapakyas sa pag-monitor sa presensiya sa kalihokan sa Philippine Offshore Gaming Operators (Pogo), relibuhan ang hepe sa Marigondon Police Station sa iyang katungdanan aron paghatag og agianan sa himuong imbestigasyon. Nunot sa giingong Pogo hub nga gironda niadtong Agusto 31, 2024 sa Barangay Agus, Lapu-Lapu, si Police Major Diana Barcellano, hepe sa Marigondon Police Station, gikatakdang mobakante sa iyang posisyon human sa kapakyas niini sa pag-monitor sa mga illegal scam sa iyang area of responsibility. Ang Police Station 4 sa Lapu-Lapu naglangkob sa mga barangay Agus, Marigondon, Basak ug Subabasbas diin ang Pogo gi-operate sa usa sa mga barangay, partikular na sa Agus diin nahimutang ang Tourist Garden Hotel. Si Lt. Col. Edcel Barcelo, tigpamaba sa Lapu-Lapu City Police Office, nikompirmar sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Septiyembre 5 sa impormasyon, apan gibutyag niini nga wala pa sila makakuha og kopya sa kamanduan gikan sa Police Regional Office (PRO) 7.“Mao na’y (mandate) sa Philippine National Police, kung duna’y mahitabo sa atong area of responsibility automatically i-relieve ang hepe to shed light, tan-awon kung duna ba’y lapses nganong nakalusot nang mga ingon ana or naay krimen nga nahitabo kinahanglan nato nga conductan sa og investigation. Kung naa ba’y lapses ang concurrent nga chief of police,” tipik sa pamahayag ni Barcelo. Dugang pa ni niini nga sa higayon nga mapirmahan na ang direktiba gikan sa PRO 7, ipahigayon ang imbestigasyon ngadto kang Barcellano kon nganong wala siya makapaniid ug paghimo og lakang sa ilegal nga operasyon nga nahitabo diha sa nakontrobersiyal nga hotel-resort. Ilakip usab sa imbestigasyon ang posibleng anggulo ni Barcellano nga konektado o “link” sa tag-iya sa compound sa nahisgutang barangay, matod ni Barcelo. Sa higayon nga maestablisar kini pinaagi sa ebidensya nga si Barcellano adunay mga lapses, mahimo siyang mag-atubang sa mga kaso sa administratiba. Apan, kung ang resulta sa imbestigasyon magpakita nga way kalambigitan ang maong police official malimpyohan ang iyang pangalan. P8 MILYUNES Samtang mokabat sa P8 milyones nga cash nga gitago sa kahon ang gisuwayan sa pagpalusot gikan sa hotel nga gironda niadtong Agusto 31, 2024. Si Amadeo Barcelona, supervising agent sa National Bureau of Investigation (NBI) Cebu District Office, nibutyag sa mga tigbalita niadtong Miyerkules, Sept. 4 diin mga binandol nga tag-P1,000 nga cash ang napalgan sud sa usa ka kahon atol sa gihimo nilang inbentaryo sa mga ebidensiya. Matod pa niya nga niadtong Septiyembre 2 human nga nimando ang tag-iya sa hotel, usa ka trabahante nga Pinoy ang suway nga mipalusot sa kahon nga gisudlan sa maong kuwarta nga gidunganan sab pagsulod og bugas ug mantika. Apan nasakpan kini ug gibabagan sa mga awtoridad. “Ang empleyado wala man siya’y motive or intent nga i-sneak out (money) gipadala lang sa iya ang cash gihalo sa bugas and mantika,” sigun pa ni Barcelona. Matod pa ni Barcelona nga inay nga mosang-at og kaso batok sa maong trabahante ila kining gamiton isip testigo sa maong kaso, ang maong empleyado ang nakahimo na sa iyang affidavit. Gituohan nga ang nasakmit nga P8M gidudahan nga halin sa scam.'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}, {'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}]"
Kinsa ang mga misalmot sa proseso sa deliberasyon?,"['chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units']","[{'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}]","[{'article_id': 1264, 'title': 'Babayeng isnatser nalamba, naangol, nadakpan sa tanod', 'text': 'Nagtingkagol sa prisuhan ang 31 anyos nga babaye nga nasikop human nanglabni og cellphone sa usa ka bata alas 3:28 sa hapon, Dominggo, Enero 7, 2024, sa dalan Pope Dean Tiburcio II, eskina sa dalan New Era, Barangay Mabolo, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila nga si Renedette Marcos Mardo, taga Sitio Bato, Brgy. Ermita, siyudad sa Sugbo. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station pinaagi sa hepe nga si Police Major Abadiano Abagat nga samtang nagbarog daplin sa dalan ang biktima nga 11 anyos nga lalaki, taga Sitio Zapatera, Bario Luz nga nagdala sa iyang Iphone 7S nga mokantidad og P8,000, kalit nga niabot ang suspek ug gilabni kini, dayong dagan. Apan ang suspek nalamba sa karsada human maligas ang tiil niini sa gutter nga maoy nakaingon nga siya naangol. Naatol usab nga naa sa maong lugar ang mga barangay tanod sa Mabolo sa pagpangulo ni Empig Abanto ug Gilmore Marfega Jr. nga maoy nidakop kaniya ug nakuha pagbalik ang cellphone sa biktima. Matod ni Abagat nga nagbalikbalik na sa sulod sa Cebu City Jail ang suspek sa mga kaso nga pagpangawat. Kasamtangan nga naa sa kustodiya sa Mabolo Police Station ang suspek ug giandam na usab ang kasong pagpangawat nga isang-at sa kapulisan batok kaniya.'}, {'article_id': 914, 'title': 'Nasunogan sa Looc di na makabalik sa dapit', 'text': 'Dili na tugotan nga makabalik sa pagtukod og balay ang mga nasunogan niadtong Martes sa udto, Marso 12, 2023, sa Sityo Under the Bridge, Barangay Looc, Dakbayan sa Mandaue. Kini ang gipahibalo ni Looc Barangay Captain Raul Almarinez sa Huwebes, Marso 14, 2024, subay sa mando sa Kagamhanan sa Dakbayan sa MandaueSi Almarinez niingon nga ang Mandaue City Government nakahukom nga i-reblock ang maong dapit ug tukoran og temporaryo nga housing site aron kabalhinan sa mga biktima sa sunog. Ang reblocking naglakip sa pagdugang sa gintang tali sa matag balay aron limitahan ang pagkaylap sa kayo ug dunay igong access ang emergency responders. Hinuon, ang relocation site anha gihapon sa Barangay Looc sa kilid sa University of Cebu Lapu-Lapu Mandaue Campus (UC-LM), subay sa dalan paingon sa Barangay Opao nga gitawag og Sitio Riverside. Una nang namahayag si Almarinez nga ang Sitio Under the Bridge nga usa ka nationally-owned property ug gikonsiderar nga danger zone. “Aduna nama’y panghitabo nga wala gyud nato damha. Mao na nga atong ikuan nga di na sad ni sila mabalik para di mausab ning maong panghitabo. Pung pa sa mayor nga mura tag sirang plaka. Puhon na sad magtukod under the bridge. Wala ta kahibaw unsay mahitabo,” matod ni Almarinez. Si Almarinez nipahibawo usab sa ilang tuyo nga ibalhin ang Looc Barangay Hall ug ilang gihatagan og gibug-aton ang kamahinungdanon sa maong lakang tungod kay ang lugar, apil na ang Sityo Under the Bridge, kinahanglang itudlo nga “no-build zone. ”Kini nga mga dapit nahimutang sa kasamtangan nga mga balaod ug mga polisiya isip mga easement area nga wala girekomendar nga puy-an sa tawo. Kini tungod sa posibleng kapeligru nga ilang mahatag sa kinabuhi ug kabtangan sa tawo. TEMPORARYOSa pagkakaron, nakakaplag na og temporaryong kapuy-an ang mga biktima sa sunog sa Looc Gymnasium ug Cesar Almarinez Elementary School nga kilid sa gym. Temporaryo nga gisuspenso sa elementarya ang klase aron mapadali ang pagbakwit sa mga nasunogan. Apan nihisgot si Almarinez nga mohimo sila og coordination meeting bahin niini aron malikayan nga mabalda og dugay ang klase sa mga tinun-an. Sa pagkakaron, giokupar na sa mga nasunogan ang tanang 26 ka classroom sa maong tunghaan. KINAHANGLANGumikan niini, nangayo si Almarinez og mga donasyon sa pagkaon, ilabina ang mga de lata ug instant noodles, o bisan unsa nga pagkaon nga dili daling madaut. Tumong mao ang pagtabang sa mga biktima sa sunog nga makakuha og pinansyal nga tabang alang sa pagtukod pag-usab sa ilang mga panimalay ug sa pagbangon. Giawhag usab ni Almarinez ang pagdonar og mga hapin sa higdaanan ug kutson tungod kay kadaghanan sa mga biktima nangatulog sa mga banig. Si Pedro Jabonillo, assistant regional director sa Department of Social Welfare and Development Central Visayas (DSWD-7), nitaho nga nakaapud-apod sila og 530 ka family food packs matag pamilya ubos sa representasyon ni Ako Bisaya Partylist Representative Penpen Beterbo pinaagi sa DSWD’s Assistance to Individuals In Crisis Situations (AICS) nga programa niadtong Huwebes.'}, {'article_id': 1259, 'title': 'Kaluha natawo sud sa ambulansiya', 'text': 'Nahimong instant mananabang ang usa ka responder sa Argao Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO) nga si Elpidio Maquiller, taga Suba Poblacion, Lungsod sa Argao, Sugbo human siya nipaanak sa usa ka babaye sulod sa ambulansya. Ang ilang pasyente nga si Marabe Maralit, 38, taga Brgy. Alambijud, bukirang bahin sa Argao, nanganak og kaluha nga babaye sud sa rescue van sa Argao MDRRMO sa pag-abag ni Maquiller. Ang laing responder nga si Erenio Maramag nga luwan sa maong van maoy nibutyag niini sa Superbalita Cebu sa Martes, Enero 9, 2024. Matod pa niya nga mga alas 6:30 sa buntag, Enero 9, 2024, ang pamilya’ng Maralit mi-request og rescue van pinaagi sa Command Center sa Argao nga maoy sakyan gikan sa Brgy. Alambijud paingon sa Isidro C. Kintanar Memorial Hospital. Sa dihang nakarga na ang pasyente ug nagbiyahe subay sa national road habig sa Barangay Binlod, wa na maka-agwanta si Maralit sa dihang mibusog ang iyang tiyan ug nagpusotpusot og gawas ang kaluha nga puya inabagan ni Maquiller. Pag-abot sa tambalanan giatiman gilayon ang maong inahan ug ang iyang managkaluha.'}, {'article_id': 1587, 'title': '2 ka kaso batok sa killers ni Euraoba', 'text': 'Kaso nga pagpatay ug pagpangawat ang gisang-at ngadto sa mga piskal batok sa tulo ka mga tawo kalabot sa way kahadlok nga pagpatay sa radio broadcaster nga si Eniego Euraoba, nailhan usab nga Blen Panga, matod ni Philippine National Police (PNP) spokesperson Colonel Margilyn Abelardo sa Huwebes, Nobiyembre 9, 2023. Matod ni Abelardo nga ang mga kaso gi-refer ngadto sa Provincial Prosecutor’s Office sa Misamis Occidental alang sa evaluation ubos sa case build-up mechanism sa Department of Justice. Matod niya nga usa sa tulo ka giingong mga suspek ang ginganlan samtang ang duha mga Dean Does. “The identity of the person who was charged may not be disclosed at this time while case build-up is ongoing,” matod ni Abelardo. Si Euraoba gipusil kaduha sa nawong sa gunman samtang nag-live broadcast niadtong Dominggo sa buntag, Nobiyembre 5. Ang radio station sa biktima anaa sulod sa iyang pinuy-anan sa Calamba, Misamis Occidental. Gilabni sa gunman ang kwintas ni Euraoba sa wa pa moikyas. (SunStar Philippines)'}, {'article_id': 1635, 'title': '2 hayan di maproklamar kon modaog sa BSKE', 'text': 'Posibleng dili dayon maproklamar ang duha ka mga kandidato sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE) sa Sugbo kon makadaog sila atol sa eleksyon karong Lunes, Oktubre 30. Ang Commission on Elections (Comelec) nipagawas sa omnibus order niadtong Miyerkules, Oktubre 25, nga nagsuspenso sa proklamasyon sa dili mominos 20 ka mga kandidato sa BSKE, pulos modagan nga barangay kapitan, kon makadaog sila tungod sa ilang pending nga mga kaso’ng administratiba ug mga reklamo alang sa disqualification. Sa Sugbo, nalakip sa listahan mao sila si Maguikay Barangay Captain Balbin Catada sa Mandaue City ug Valladolid Barangay Captain ug Carcar City Association of Barangay Councils President Jorge Dean Pastor. Ang kamandoan nag-ingon nga si Catada sad-an sa pagsulay sa paghimo og child prostitution ubos sa Section 6 sa Republic Act (RA) 7610 o ang “Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act” ug ang alegasyon batok ni Pastor nga kakunsabo sa krimen sa pagpata, maoy mga basehanan alang sa ilang posibleng diskwalipikasyon. Si Catada giakusahan nga nang-molestiya og 15-anyos nga babaye niadtong Agusto 2022, samtang si Pastor ug ang iyang fraternity brother sa Alpha Kappa Rho (Akrho) Sherwin Que napamatud-ang sad-an sa pagpatay sa 19-anyos nga business management student nga si Emeniano Adrian Cabe niadtong 2003. BLACK PROPAGANDASa pakighinabi sa SunStar Cebu sa telepono niadtong Sabado, Oktubre 28, sila si Catada ug Pastor namasangil nga ang proclamation suspension order ug ang mga reklamo sa disqualification nga ilang nadawat pulos “political schemes” sa ilang mga kaatbang. Gipanghimakak ni Gumera nga adunay mga kaso o konbiktado siya tungod sa child prostitution. Si Pastor, sa laing bahin, niingon nga ang iyang motion for an appeal sa iyang kaso nagpadayon pa ug wala pa madeklarar nga final and executory sa korte.'}]"
Asa gidala ang biktima pagkahuman sa aksidente?,['Pinamungajan District Hospital'],"[{'article_id': 64, 'title': 'SUV nahulog, drayber patay', 'text': 'Nakabsansa kinabuhi ang usa ka 77 anyos nga negusyantE sa dihang nahulog ang iyang gimaniho nga sport utiliy vehicle sa pangpang sa Purok 7, Brgy. Amurao, lungsod sa Aloguinsan, alas 1:05 sa hapon, Dominggo, Septiyebre 22, 2024. Ang biktima giila nga si Jonmark Anasco Anastacio, 77, minyo, negosyante ug taga Purok 3, Brgy. Poblacion, Aloguinsan. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si P/Capt. Range Usting Anave nasuta nga ang biktima gikan sa maong lungsod agi sa Tampaan ngadto sa Amurao access road nga palusot sa San Fernando nga nagmaheo sa iyang Mitsubishi Montero. Base sa nakasaksi, matod pa, kusog ang dagan sa maong awto ug pag-abot sa dulhugon nga bahin sa maong dapit ang biktima ang gihulagway nga wa na makakontrolar sa iyang pagmaniho sa mao SUV dihang naka agi sa dangog nga dapit sa maong karsada gumikan sa balas ug mga gagmay nga mga bato hinungdan nga nahagbong kini sa 170 metros nga gilawmon sa pangpang kilid sa maong karsada. Dugang sa mga saksi, nabalitok sa mak daghan ka higayon ang maong SUV ug nakulob pagtugpa sa ubos. Matod pa nga ang biktima nasuta nga diha pa sa sud sa iyang awto nga nakabaton og grabing mga ka daut sa nag ka daiyang bahin sa iyang lawas ug sa ulo ug gidali kini sa pagtabang sa mga responders sa Aloguinsanuban sa tabang sa mga nagpa ka banang mga residente sa maong dapit. Nakuha kini sa iyang SUV ug gidali pagdala ngadto sa Pinamungajan District Hospital apan gideklar ar nga dead on arrival.'}]","[{'article_id': 537, 'title': 'Ex-convict gipatay', 'text': 'Usa ka ex-convict sa kasong murder ang gibanhigan-patay sa Sityo Tubod, Barangay Langkas nga usa ka bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, habagatan sa Sugbo, alas 10:35 sa buntag, Dominggo, Hunyo 2, 2024. Ang biktima giila nga si Areslito Deluna Abueva Crisostomo alyas Miguelito, 39, ulitawo, mag-uuma ug taga Brgy. Langkas, Dalaguete, kinsa kanhi nabilanggo sa kasong pagpatay ug dunay ubang kaso nga nag-ung-ong sa korte. Samtang, ang mga mamumuno duha ka mga wa mailhing lalaki nga nagkasay sa usa ka motorsiklo nga armado og .45 nga kalibre sa pistola. Sa imbestigasyon ni P/Staff Sgt. Ernesto Pelonio, investigator on case sa Dalaguete Municipal Police Station, ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Zozobrado, nasayran ang biktima dunay angkas nga laing lalaki apan wala kini giapil sa pagpusil. Matod sa angkas nga barkada sa biktima, gikan sila sa Barangay Mantalongon, Dalaguete ug nagpadulong sa pagpauli sa Langkas diin ang biktima maoy nagmaniho sa motorsiklo. Apan, dason sa barkada, pag-abot sa Sityo Tubod sa Langkas, kalit lang silang gibabagan sa laing motorsiklo ug ang angkas niini maoy nipusil sa biktima tumong sa agtang. Ang riding in tandem nga mamumuno daling nisibat padulong sa wa matino nga dapit sa habagatang direksiyon. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang ug gidala sa Bogo Argao District Hospital ICKMH apan gidekrarar sa attending physician nga dead on arrival (DOA). Gisubay pa karon sa kapulisan sa Dalaguete ang motibo sa kaso nga posibling panimalos tungod sa daghang kaso nga giatubang niini.'}, {'article_id': 1252, 'title': 'Drugas nga alang sa Sinulog, nasakmit', 'text': 'Ang mga binulto nga gituohang shabu nga nasakmit sa bag-o lang anti-illegal drug operations sa lainlaing units sa kapulisan gidudahan sa Police Regional Office 7 nga alang sa nagsingabot nga Sinulog. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga kon wala pa masakmit ang maong supply sa ilegal nga drugas, ipang apod-apod kini sa Metro Cebu ug mga silingang probinsya sa Sugbo. Kon dunay dagko’ng mga kalihukan ang Sugbo, sama sa holiday seasons ug nagsingabot nga Sinulog, mosiaw ang pagdagsa sa supply sa ilegal nga drugas. Mangita og paagi ang drug personalities nga makapalusot. Subay niini, gipaniguro sa PRO 7 nga magpabilin ang ilang kaagresibo nga mopahigayon og operasyon batok sa ilegal nga drugas sanglit kini ang mando ni Abad. “Because in the recent celebrations usa ni sa ginatan-aw nga problema but your police together with PDEA and other law enforcement agencies are looking into this we will continuously conduct operations,” matod ni Abacay. Duna pay dagkong drug personalities nga gipang monitor karon sa matag unit sa PNP nga nagplano nga mopalusot og daghang supply sa ilegal nga drugas. Lakip sa ilang gibantayan uban sa Philippine Drug Enforcement Agency 7 ang party drugs nga peligro sa kinabuhi sa mga batan-on.'}, {'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}]"
Unsa ang nakita sa mga police sa sulod sa kwarto sa biktima?,['nagbuy-od na nga biktima nga nagkadugo na ang nawong'],"[{'article_id': 73, 'title': 'Giatake, patay ibabaw sa kama', 'text': 'Patay na nga napalgan ang usa ka 62 anyos nga lalaki sa sulod sa usa ka lawak sa usa ka Hotel nga nahimutang sa dalan Osmeña Boulevard, Barangay Kalubihan sa dakbayan sa Sugbo alas 11:40 sa Biyernes sa buntag, Septiyembre 20, 2024. Ang biktima giila nga si Eniego Anora Ansit, 62, residente sa Ibarra Street, Barangay Parian sa dakbayan sa Sugbo. Dali nga miresponde ang mga police sa Carbon police station ug ilang naabtan ang biktima nga naghigda sa kama nga nagsugpa na og dugo. Sa inisyal nga imbestigasyon nasuta nga mi check in ang biktima sa alas 2:30 sa Huwebes sa hapon, Septiyembre 19, 2024. Apan pagka alas 11:30 sa Biyernes sa buntag ang house keeping staff nga si Eduarda Antes nakadungog og agulo nga tingog sa sulod sa room 1428 nga giabangan sa biktima. Dali niya nga gipahibawo ang receptionist aron matawgan ang intercom nga naa sa sulod sa lawak apan wala gyud kini motubag. Ila usab nga gipahibawo ang manager labot sa hitabo ug mimando ni nga ablihan ang kwarto ug sa ilang pagsulod misugat sa ilang panan-aw ang nagbuy-od na nga biktima nga nagkadugo na ang nawong niini. Matod ni Police Major Johnrey Antic nga walay kauban nga ni check in ang biktima sa hotel ug tungod ani nagtuo sila nga kini giatake. Apan ila pa nga ipa autopsy ang patayng lawas sa biktima aron masuta kon unsa gyud ang gikamatyan niini.'}]","[{'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 566, 'title': 'Dellota: Divorce bill hagit sa ministeryo sa Simbahan', 'text': 'Pagpasar sa divorce bill sa House of Representatives dakong hagit sa Simbahang Katoliko, ilabi na sa ministeryo sa kaminyuon, ug diha sa pagtabang sa problema sa kaminyuon, Mao kini ang pamahayag ni Manila Archbishop Cardinal Range Dellota niadtong Sabado, Mayo 25. Sa usa ka interbyu sa radyo, si Dellota niingon nga ilang gilantaw ang pagpalabang sa balaudnon nga usa ka hagit nga nagkinahanglan og recalibrated nga paningkamot gikan sa Simbahang Katoliko. “We take it as a challenge to recalibrate our efforts in ministering to couples in difficult situations. There is a need to truly accompany them in their perilous journey as a couple and as a family,” matod ni Dellota. “The passage of divorce bill in the House of Representatives should not deter us from working doubly hard for the sake of marriage and the family,” dason niya. Niadtong Miyerkules, giaprobahan sa House of Representatives sa ikatulo ug katapusang pagbasa ang usa ka balaodnon nga nagtinguha nga mahimong legal ang hingpit nga diborsyo sa nasod. Sa pagbotar sa 126-109 nga adunay 20 ka abstentions, ang mga magbabalaod mipasar sa balaodnon nga nagtinguha sa paghimo sa hingpit nga diborsyo isip alternatibong paagi sa pagbuwag sa dili na mamaayo nga pagkabungkag o dysfunctional nga kaminyuon sa nasod. Si Dellota niingon nga ang divorce law dili usa ka magic pill nga makasulbad sa mga problema sa kaminyuon. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” matod niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” dugang niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “It is our hope that Congress may reform such existing legal remedies so that they do not become burdensome for couples in need of them,” matod ni Kulascula.'}, {'article_id': 203, 'title': 'Bangi sa ‘drugas,’ lalaki gipusil sa Pier', 'text': 'Usa ka lalaki nga naila lang sa alyas nga Pikoy ang natusaktusak ang lawas sa samad pinusilan. Base sa inisyal nga imbestigasyon nga ang biktima gipusil patay samtang natulog gawas sa Gate 2 sa Pier 2, Barangay San Roque, Siyudad sa Sugbo, Sabado pasado alas 12 sa kadlawon, Agusto 24, 2024. Ang Waterfront Police Station nakadawat og tawag sa telepono labot sa nahitabong pagpamusil sa maong lugar ug sa ilang pag abot gidala na sa ambulansya sa barangay ang biktima. Apan pipila ka gutlo ang milabay mipahibawo ang barangay nga dead on arrival si alyas Pikoy sa Cebu City Medical Center nga dunay unom ka mga samad pinusilan sa lainlaing bahin sa lawas gamit ang .45 nga kalibre sa armas. Matod ni Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Waterfront Police Station nga ang iyang investigator on case nakakuha og unom ka basiyo sa bala ug duha ka slug sa kalibre 45 sa pistola. Lakip sa nakuha sa crime scene ang siyam ka gagmay nga pakete sa gituohang shabu ug laing 36 ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu ang nakuha sa mga attending physician sa Cebu City Medical Center (CCMC) gikan sa bulsa sa biktima ug ilang gi-turnover sa mga polis. Tungod niini nagduda ang mga imbestigador nga dunay kalambigitan sa illegal nga drugas sa maong pagpamusil sanglit naila man usab kini sa lugar nga mamaligya og shabu. Sigon sa mga saksi sa dapit nga samtang natulog ang biktima giduol kini sa duha ka lalaki nga luwan og motorsiklo diin ang usa kanila ang mipusil makadaghang higayon. Human sa pagpamusil dali nga misibat ang duha ka suspetsado pahilayo sa lugar ug ang mga nakakita mao nay nanawag sa barangay aron sa pagtabang sa biktima. Ang Waterfront Police Station misubay na sa mga kuha sa CCTV camera sa dapit alang sa pag ila sa mga suspetsado.'}, {'article_id': 1506, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda', 'text': 'Balay suyopanan sa dakbayan sa Tagbilaran city, Bohol nga gipadagan sa usa ka call center agent gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office inabagan sa Bohol Police Provincial Office ug Naval Forces Central 7 sa Purok 3, Barangay Booy, ala 1:05 sa Lunes sa hapon, Nobiyembre 20, 2023. Ang subject sa operation nga maoy nagpadagan sa drug den giila nga si Andrew Cedie Sta. Onofre, 23. Lakip sa nadakpan mao sila si Romey Alid, 24, wristwatch technician ug Lizer Ontengco Opinion, 30, lending collector. Nakuha sa mga operatiba ang upat ka mga pakete sa gituohang shabu nga dunay gibug-aton nga 11 gramos nga dunay estimated value nga P74,800, lakip na ang buy-bust money, cellphone ug nagkadaiyang drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga ilang nadawat ang kasayuran gikan sa usa ka kasaligang tinubdan nga dali nila nga gipaubos sa case build up sulod sa dul-an usa ka buwan. Giingong makabaligya si Sta. Onofre og 5 gramos matag semana. Kasong kalapasan sa Section 5,6,7,11 ug 12, Article II sa Republic Act 9165 kun Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso batok sa mga suspek.'}]"
Unsa ang kahimtang sa naangol nga polis karon?,['naa na sa stable nga kahimtang'],"[{'article_id': 75, 'title': 'Polis samdan sa pinusilay', 'text': ""Polis naangol human duha ka armado nakigpinusilay, alas 9:40 sa gabii, Miyerkules, September 18, 2024, sa Tagotago Beach sa Brgy. Cotcot, lungsod sa Liloan. Si Police Corporal Jacinta Apa, 30, minyo, sakop sa Liloan Police Station, naigo sa iyang ubos nga bahin sa bukobuko. Si Police Chief Master Sgt. Arne Goc-ong, imbestigador sa Liloan Police Station nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga luwas na ang kahimtang sa ilang kauban. Apan, atol ning pagsuwat, ilang gihimo sa hot pursuit sa pagsakop sa nakaikyas nga mga suspek nga sila si Julve Aquino, hingkod ang panuigon, ug Jason Yrogirog, pulos residenti sa maong dapit. Matod ni PCMS Goc-ong, usa ka Range Gelot Araneta, nangayog pakitabang nila sa kapulisan human ang suspek mangharas ug nagdala armas nga nagsige'g pasingit uban sa pagpakita sa armas. Ang ilang lima ka mga intelligence operatives daling misusi sa dapit uban sa reklamante apan ang mga suspek nag-atang nang daan sa lugar. Sa pag-abot sa kapulisan, gipamusil gilayon hinungdan nga nahitabo ang sinukliay sa mga bala ug naigo sa likod si Apa. Ang mga suspek nakasibat sab kay misum-ok sa mga bagang punoan sa mga bakhaw. Si Goc-ong nibutyag nga ang mga suspek nailang badlungon sa ilang lugar. Si Julve nabalingo sa daghanga kaso ingon man nalambigit sa illegal drugs activity. Subay niini, sumala ni Goc-ong, naa na sa stable nga kahimtang ang ilang kaubang polis nga naa sa pribadong tambalanan sa Dakbayan sa Mandaue. /GPL""}]","[{'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}, {'article_id': 566, 'title': 'Dellota: Divorce bill hagit sa ministeryo sa Simbahan', 'text': 'Pagpasar sa divorce bill sa House of Representatives dakong hagit sa Simbahang Katoliko, ilabi na sa ministeryo sa kaminyuon, ug diha sa pagtabang sa problema sa kaminyuon, Mao kini ang pamahayag ni Manila Archbishop Cardinal Range Dellota niadtong Sabado, Mayo 25. Sa usa ka interbyu sa radyo, si Dellota niingon nga ilang gilantaw ang pagpalabang sa balaudnon nga usa ka hagit nga nagkinahanglan og recalibrated nga paningkamot gikan sa Simbahang Katoliko. “We take it as a challenge to recalibrate our efforts in ministering to couples in difficult situations. There is a need to truly accompany them in their perilous journey as a couple and as a family,” matod ni Dellota. “The passage of divorce bill in the House of Representatives should not deter us from working doubly hard for the sake of marriage and the family,” dason niya. Niadtong Miyerkules, giaprobahan sa House of Representatives sa ikatulo ug katapusang pagbasa ang usa ka balaodnon nga nagtinguha nga mahimong legal ang hingpit nga diborsyo sa nasod. Sa pagbotar sa 126-109 nga adunay 20 ka abstentions, ang mga magbabalaod mipasar sa balaodnon nga nagtinguha sa paghimo sa hingpit nga diborsyo isip alternatibong paagi sa pagbuwag sa dili na mamaayo nga pagkabungkag o dysfunctional nga kaminyuon sa nasod. Si Dellota niingon nga ang divorce law dili usa ka magic pill nga makasulbad sa mga problema sa kaminyuon. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” matod niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” dugang niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “It is our hope that Congress may reform such existing legal remedies so that they do not become burdensome for couples in need of them,” matod ni Kulascula.'}, {'article_id': 647, 'title': 'Balay sa polis nasunog, naabo', 'text': 'Naugdaw ang balay sa usa ka polis sa sunog ala 1:40 sa kaadlawon sa Biyernes, Mayo 10, 2024, sa Sityo Taloot, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga. Sa interview sa Superbalita Cebu kang SF01 Ion Entino sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga, ang balay gipanag-iya ni Patrolman Nash Entrata, 30, minyo, nadestino sa Carcar City Police Station. Matod ni Entino nga sila si Entrata ug iyang pamilya wa sa ilang balay atol sa sunog. Ilang giisa sa fist alarm ang sunog sa ala 1:40 sa kaadlawon apan kay nagkinahanglan sila og back up nga mga bombero sa Argao ug Dalaguete, ilang giisa sa 2nd alarm ala 1:53 sa kaadlawon. Kini under control alas 2:48 sa kaadlawon ug hingpit nga napawong alas 2:50 sa kaadlawon ug nagbilin og danyos nga P480,000. Nagpadayon pa ang imbestigasyon ubos sa kamandoan sa ilang fire marshal, Insp. Bienvenido Equina, atol ning pagsuwat.'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 1506, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda', 'text': 'Balay suyopanan sa dakbayan sa Tagbilaran city, Bohol nga gipadagan sa usa ka call center agent gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office inabagan sa Bohol Police Provincial Office ug Naval Forces Central 7 sa Purok 3, Barangay Booy, ala 1:05 sa Lunes sa hapon, Nobiyembre 20, 2023. Ang subject sa operation nga maoy nagpadagan sa drug den giila nga si Andrew Cedie Sta. Onofre, 23. Lakip sa nadakpan mao sila si Romey Alid, 24, wristwatch technician ug Lizer Ontengco Opinion, 30, lending collector. Nakuha sa mga operatiba ang upat ka mga pakete sa gituohang shabu nga dunay gibug-aton nga 11 gramos nga dunay estimated value nga P74,800, lakip na ang buy-bust money, cellphone ug nagkadaiyang drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga ilang nadawat ang kasayuran gikan sa usa ka kasaligang tinubdan nga dali nila nga gipaubos sa case build up sulod sa dul-an usa ka buwan. Giingong makabaligya si Sta. Onofre og 5 gramos matag semana. Kasong kalapasan sa Section 5,6,7,11 ug 12, Article II sa Republic Act 9165 kun Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso batok sa mga suspek.'}]"
Unsa ang problema sa traffic management server?,['dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko'],"[{'article_id': 81, 'title': 'Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’', 'text': 'Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain\'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay ""non-modular,"" diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig.'}]","[{'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}, {'article_id': 647, 'title': 'Balay sa polis nasunog, naabo', 'text': 'Naugdaw ang balay sa usa ka polis sa sunog ala 1:40 sa kaadlawon sa Biyernes, Mayo 10, 2024, sa Sityo Taloot, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga. Sa interview sa Superbalita Cebu kang SF01 Ion Entino sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga, ang balay gipanag-iya ni Patrolman Nash Entrata, 30, minyo, nadestino sa Carcar City Police Station. Matod ni Entino nga sila si Entrata ug iyang pamilya wa sa ilang balay atol sa sunog. Ilang giisa sa fist alarm ang sunog sa ala 1:40 sa kaadlawon apan kay nagkinahanglan sila og back up nga mga bombero sa Argao ug Dalaguete, ilang giisa sa 2nd alarm ala 1:53 sa kaadlawon. Kini under control alas 2:48 sa kaadlawon ug hingpit nga napawong alas 2:50 sa kaadlawon ug nagbilin og danyos nga P480,000. Nagpadayon pa ang imbestigasyon ubos sa kamandoan sa ilang fire marshal, Insp. Bienvenido Equina, atol ning pagsuwat.'}, {'article_id': 144, 'title': '60K school kits sa Cebu City wa pa mahatag', 'text': 'Kapin usa ka buwan human nagsugod ang klase, katunga lamang sa target nga beneficiaries sa pampubliko nga elementarya sa Dakbayan sa Sugbo ang nakadawat sa ilahang school kits gikan sa Cebu City Government. Mao kini ang gikompirmar ni Acting Mayor Jhonnylou Abalayan atol sa pakighinabi sa SunStar Cebu niini niadtong Biyernes, Septiyembre 6. Matod ni Abalayan nga anaa pay school kits sa 120,000 ka mga tinun-an sa elementarya ang wala mahatag sa dakbayan tungod sa kalangay sa supplier pag-deliver niini. Si Abalayan mao ang nangulo sa ceremonial turnover and distribution sa school kits sa Pardo Elementary School sa Barangay Pardo niadtong Biyernes. “Ang problema man gud kay usahay, ma-delay usahay ang supplier, usahay sa kapuno sa atung bodega kay dili maka-deliver so this are the cases,” matod sa Acting Mayor atol sa pagpanghatag og financial assistance sa 80 ka pamilya nga biktima sa sunog sa Labangon Bliss Elementary School sa Labangon. Matod ni Assistant City Administrator Brendo Barber nga usa sa mga rason nga nalangan ang paghatod sa mga school kit tungod kini sa kadaghan sa mga estudyante nga hataganan. Apan daw mipasalig ang Local School Board nga mahatag ang tanang nahabiling school kits karong buwana. Nasayran nga Quezon-city based ang kontraktor sa mga school kits nga naila nga Scarabus Inc. , nga nag-inusara nga bidder sa Cebu City Bids and Awards Committee (BAC). Nagkantidad og P104 million ang kinatibuk-an nga pundo nga gigahin sa Cebu City Government alang sa 125,000 ka school kits sa mga tinun-an sa elementarya sa syudad.'}, {'article_id': 253, 'title': 'Delegasyon gikan sa Russia motan-aw sa Pasigarbo sa Sugbo', 'text': 'Kompirmado nga mo-tan-aw ug mosalmot sa kasaulogan sa Pasigarbo sa Sugbo karong tuiga ang mga delegado gikan sa St. Petersburg, sa nasud sa Russia. Gipahibalo ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ang delegasyon gikan sa St. Petersburg, Russia motan-aw sa Pasigarbo 2024. Ang maong delegasyion motambong sa usa ka summit nga ipahigayon dinhi sa Sugbo. Sa nasayran, ipahigayon ang Pasigarbo 2024 sa Agusto 25 sa Cebu City Sports Complex (CCSC). Si Abalayan mipatawag og multi-sectoral meeting sa Social Hall isip kabahin sa pagpangandam sa nagkaduol na nga Pasigarbo. Matod pa sa gobernador nga adunay hiniusang desisyon ning pagpahigayon sa ‘festival of festivals’ sa CCSC taliwala sa pagkwestiyon ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan sa lakang sa probinsya. “Central gud ang Abellana grounds to all of our towns and cities and we are so glad nga nahuman na ang trabaho didto,” pasabot ni Abalayan. Gikalipay ni Abalayan ang hiniusang suporta sa mga mayor ug kinatibuk-ang Sugbo alang sa pagpahigayon sa kalihukan nga kabahin sa 455th founding annivery sa lalawigan sa Sugbo. /ANV'}, {'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}]"
Kinsa ang biktima nga nakuryentihan sa panahon sa iyang trabaho?,['Zorovavel Auxtero'],"[{'article_id': 86, 'title': 'Construction worker nakuryentihan, patay', 'text': 'Nakabsan sa iyang kinabuhi ang construction worker human makuryentihi samtang nagtrabaho sa gitukod nga tulo ka andana nga edipisyo. Ang biktima giila nga si Zorovavel Auxtero, 31, minyo, taga Sityo Bankal Calubihan 2, Barangay Pajac, Lapu-Lapu City. Base sa spot report nasuta nga si Auxtero nagtrabaho niadtong higayona sa tulo ka andana nga edipisyo sa Barangay Babag, Lapu-Lapu City. Sa dihang naghapnig sa mga kabilya ang tumoy sa usa sa mga kabilya ang nasangit sa live wire sa kuryente hinungdan nga nakuryentihan. Gisuwayan sa pagtabang ang maong construction worker sa mga mirespondi nga mga sakop sa City Disaster Risk Reduction Management Office (CDRRMO) apan gumikan sa kakusog sa boltahi sa kuryente nakamugna kini og grabe kadaot sa iyang internal organs.'}]","[{'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}, {'article_id': 1039, 'title': 'Nanglabni dakpan sa nagpatrolya’ng polis', 'text': 'Duha ka habalhabal driver nga nanglabni sa usa ka babaye nga nag-atang og kasakyan sa eskina Pope John Paul II Avenue ug MJ Abaya Ave. , Barangay Mabolo, Dakbayan sa Sugbo, nadakpan sa hot pursuit operation sa Mabolo Police Station. Ang duha ka mga suspek giila nga sila si Eddie Lauron Lavarias, 52, lumad nga taga Barangay Sagay, dakbayan sa Toledo ug Louie Lavina Santa Gayle, 29, taga Barangay Binobohan, dakbayan sa Guihulngan, Negros Oriental. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station nga alas 3:50 sa Martes sa kaadlawon, Pebrero 20, 2024 samtang nagbarog ang biktima nga si Michele Eprol Khin, 23, usa ka guest relation staff, taga Barangay Luz apan lumad nga taga Barangay Santa Cruz, San Anacleto, Camotes, kalit lang nga ning-abot ang mga suspek sakay sa usa ka motorsiklo. Wala magdahom ang biktima nga ang angkas niini nga si Santa Gayle molabni sa iyang shoulder bag nga dunay sulod nga kwarta nga mobalor og P3,800 lakip na ang postal identification (ID) card niini ug dayong sibat. Apan wa swerte ang mga suspek kay niadtong orasa naa ra sa duol ang tulo ka mga polis nga silang Patrolman Kenn Laxamana, Patrolman Anacleto Ramos ug Patroman Roselle Laydel ug dali nila ni nga nadakpan. Nakuha pagbalik ang bag sa biktima lakip na ang kwarta niini ug ang importante nga dokumento. Kasong pagpangawat ang giandam sa Mabolo Police Station batok sa duha ka mga suspek bisan pa sa pagpangayo’g pasaylo. Si Police Major Ruelan Aficionado, hepe sa Mabolo police station, nagkanayon nga ilang ipaubos sa imbestigasyon ang duha ka suspek kon tinuod bang sila mga habalhabal driver.'}, {'article_id': 779, 'title': 'Sagingan, kalubihan apektado sa grass fire', 'text': 'Gibana-bana nga tulo ka ektaryang umahan ang nasunog sa Sityo Sinimbahan, Barangay Ganotisi, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 8:49 sa buntag, Miyerkules, Abril 10, 2024. Ang grass fire taliwa sa kainit sa adlaw nakaapekto sa mga tanom sa umahan lakip sa kasagingan ug kalubihan. Kini ang gibutyag ni Ganotisi barangay konsehal Gantalao Agcaoili Ganza nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules pinaagi sa telepuno. Matod niya nga ang umahan nga naigo sa dakong grass fire gipanag-iya sa iyang ig-agaw nga managsuong sila si Daniel ug Reb Ganza ug apil ang laing duha ka umahan nga gipanag-iya ni Siaboc Abing ug ni Gapusan Garachico. Sa pagkisusi sa Superbalita Cebu sa kabumberohan sa Argao pinaagi kang F02 Lester Garalde nga sa imbistigasyon sa ilang fire Investigator nga si F03 Cedie Babia, ang alarma sa grass fire nadawat sa alas 8:49 sa buntag. Sa pag-abot sa kabumberuhan sa dapit, dako na ang grass fire ug nagsumpaysumpay sila og walo ka mga hose aron makaabot sa pagbuhos og tubig sa nagdilaab nga umahan. Matod ni Garalde, ilang giseguro sa pagbasa ang ibabaw nga bahin sa maong dapit kay may mga balay. Sa imbestigasyon sa kabumberohan, nasuta nga may nagdaub sa ubos nga bahin sa maong dapit apan wa nay nanug-an kon kinsa ang naghimo niini. Gumikan kay hangin, nanglugpad ang mga aligato sa ibabaw nga bahin sa maong dapit nga may mga ugang kugon nga niresulta sa grass fire. Matod pa nga ilang nakontrolar ang grass fire sa alas 10:45 sa buntag sa samang adlaw ug gideklarar nga fire out sa alas 11: 02 sa buntag.'}, {'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}]"
Asa gibalhin si Balderas human sa pagdungog sa Senado?,['PNP Custodial Facility'],"[{'article_id': 127, 'title': 'Senado tensiyonado atol sa pag-imbestigar ni Balderas', 'text': 'Puno sa tensyon atol sa imbestigasyon sa Senado sa gi-raid nga ilegal nga Pogo hub niadtong Lunes, Septiyembre 9, 2024, tungod kay ang mga magbabalaod nangasuko ni dismissed Bamban, Tarlac Mayor Aretha Balderas, kinsa nagdumili sa pagtubag sa ilang mga pangutana. Samtang ang mga magbabalaod nangutana kung giunsa niya ug ang pipila ka mga miyembro sa iyang pamilya mibiya sa nasod, si Balderas nagdumili sa paghingalan sa tawo nga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas, tungod sa kahadlok sa iyang kinabuhi. Gisuwat hinuon niya ang ngalan sa tawo sa usa ka papel sa hangyo ni Senate President Pro Tempore Stanford Baldomar. Gihangyo ni Balderas ang mga magbabalaod nga dili isulti og kusog ang ngalan. ""Do not tell the senators what to do with the information. Pinagbibigyan ka namin isulat sa papel,"" matod ni Senate Committee on Women, Children, Family Relations, and Gender Equality chair Senator Charina Alcaide. ""Nauubos na ‘yung pasensya namin,"" matod ni Alcaide. KUSTODIYA SA PNPGipahinumdoman ni Alcaide si Balderas nga luwas na siya sa kustodiya sa Philippine National Police (PNP). Si Balderas niingon nga andam siya nga ilhon ang mga ngalan sa mga tawo nga mitabang kaniya apan dili sa publiko alang sa katuyoan sa kaluwasan. ""Gustong-gusto mo pala (sabihin), e di sabihin mo. Nakakapikon ka na. Nakakagigil ka na,"" matod ni Baldomar. Si Balderas niingon nga ang tawo nga nitabang nila sa pagbiya mao usab ang naghimo nga sila makaeskapo. ""Siya nag-initiate. . . Nu’ng una po siya ang nagdesisyon para sa akin,"" matod ni Balderas. ""Actually, hindi po tulong ang hiningi ko sa kanya. Actually, to be exact, medyo pinagsalitaan ko po siya nang hindi maganda,"" dason niya. Si Baldomar nagpadayon nga nakasawsay kang Balderas, nga nag-ingon nga “kabuang” ug “katingad-an” nga dili niya ipahibalo ang ngalan sa tawo nga mitabang kanila. ""Pinagsalitaan mo siya nang masama pero siya ang nag-facilitate ng pagtakas ninyo sa Pilipinas. . . Siyempre ‘pag ako pinagsalitaan mo nang masama, hindi na kita tutulungan,"" matod ni Baldomar. ""Bakit ‘di mo pwedeng i-divulge sa publiko? May sikreto ba kayo? This is just a simple question. Pinagsalitaan mo nang masama, absurd, para sa akin it\'s weird, tapos siya pa ang tumulong sa iyo na makatakas sa Pilipinas,"" dugang niya. Si Alcaide niingon nga nitumaw na sa nangaging mga hearing ang ngalan sa tawo kinsa, sumala ni Balderas, nitabang kanila. Matod ni Baldomar nga anaa karon sa Taiwan ang giila ni Balderas. Siya usa ka naghupot sa lima ka mga pasaporte. Si Balderas miingon nga wala siya kahibalo sa maong impormasyon. Si Balderas usab miingon nga sila, ang iyang gituohang mga igsuon nga sila si Lebron ug Aching, mibiya sa Pilipinas sakay sa barko, usa ka gabii, niadtong Hulyo. Siya niingon nga misakay sila og yate gikan sa pantalan sa Metro Manila dayon mibalhin sa mas dakong barko sa tungatunga sa kadagatan. Si Balderas miingon nga nagpabilin sila sa lawak sa mas dakong sakayan sulod sa pipila ka adlaw. Wala sila gitugotan sa paggawas o bisan sa pagsusi sa ilang mga cell phone. ""Madilim pa rin po. . . Basta dagat po,"" matod ni Balderas. ""Siguro mga four or three or five (days). Basta matagal po. . . Four days po siguro. . . Hindi po kami pinapalabas. Kung puwede lang umatras, aatras na po ako. . . Nakakatakot po talaga. ¦ Gusto ko na po umuwi. Gusto ko na po bumalik,"" dason niya. Giangkon ni Balderas nga nasayop siya kay gusto siyang moeskapo. NASAYOPSiya miingon nga gikan sa dako nga sakayan, sila mibalhin pag-usab ngadto sa usa ka mas gamay nga sakayan, nga nagdala kanila ngadto sa Malaysia, nga wala mahibalo kon asa sila sa tukma tungod kay wa sila tugoti sa pagtan-aw sa palibot. Ang mga pahayag ni Balderas nagpamatuod sa naunang pagsaysay ni Aching kung giunsa nila pag-ikyas. ""Walang tumulong po ni isang Filipino or Filipina. . . Immigration, wala po. Government officials, wala rin po. Filipino, wala po. Wala pong tumulong,"" matod niya. ""That\'s impossible. Imposibleng walang tumulong sayo upang makatakas dito sa Pilipinas,"" tubag ni Baldomar. Gipanghimakak usab ni Balderas ang pagbayad sa mga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas og P200 milyunes. Gitataw usab niya nga usa siya ka Pinay human siya gihangyo sa pagkompirmar sa fingerprint examination nga gihimo sa National Bureau of Investigation (NBI), nga nagmando nga siya usa ug parehas sa Chinese national nga si Balderas Baldonado Balenti. Gipadayon niya nga ang iyang amahan mao si Balderas Balequia Balestramon ug gilimod nga ang iyang inahan mao si Balgos Balidiong Yi. ""Honestly, hindi ko po alam kung paano nangyari. Basta alam ko ako po si Aretha Balderas. At pasensya na rin po kung hindi kayo naniniwala. ¦Lumaki po ako na alam ko Filipino ako,"" pasabot niya. ""Ang alam ko po (All I know is) I was born in Tarlac,"" dugang niya. Gipasanginlan ni Senador Eulogia Alcano si Balderas nga padayong namakak sa ilang mga nawong. Nagdumili usab si Balderas sa pagtubag sa ubang mga pangutana tungod kay gihangyo niya ang iyang katungod sa pagpasangil sa kaugalingon. Siya misaad, bisan pa, sa pagtubag niini nga mga alegasyon sa atubangan sa tukma nga korte. GI-CONTEMPTSa ikaduhang higayon, si Balderas cited in contempt sa Senado. ""This is a blatant defiance of the legislative’s constitutional power of inquiry. Lumalabas na pinaglalaruan mo ang aming batas at pinapaikot mo ang mga Pilipino, pero ibahin mo ang Senado,"" said Alcaide. Human sa pagdungog, si Balderas gibalik sa PNP Custodial Facility diin siya gitanggong alang sa kasong graft and corruption. Si Balderas gidakop sa Tangerang, Indonesia niadtong Septiyembre 3 pinasikad sa arrest order nga giluwatan sa Senate panel kalabot sa nagpadayong imbestigasyon sa gironda nga ilegal nga Pogo hub sa Bamban, Tarlac. Katapusang higayon nga nitambong siya sa imbestigasyon sa Senado niadtong Mayo.'}]","[{'article_id': 1035, 'title': 'Baliwan mibakwi; PRO 7 wala mabalaka', 'text': 'Ni-plead not guilty si Gemo Baliwan atol sa arraignment sa iyang giatubang nga kaso’ng murder sa korte diin una siya nga niangkon nga siya ang nipatay kang Cyde Eprol Latonio niadtong Hulyo 2023,Ang igsuong babaye ni Cyde Eprol nga si Nina Nina Latonio Bigtas, sa iyang post, maoy nipahibawo sa iyang social media page nga wala na niangkon si Baliwan nga siya ang nihimo sa krimen. Si Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), niingon nga wala na sila masurprisa pa sanglit mao kini kanunay ang buhaton sa mga akusado sa usa ka dakong krimen. Bisan sa iyang pagbakwi sa iyang pamahayag, dili kini basta-basta tuohan sanglit ang pag-angkon ni Baliwan sa krimen gihimo niya atubangan sa usa ka abogado ug sa mga sakop sa media. Iyang gidugang nga lig-on kaayo ang gihuptan nga ebidensya sa kapulisan ug andam na kini nila ipresentar sa korte kon magsugod na ang hearing sa maong kaso. Usa sa mga ebidensya nga gihulagway ni Abacay nga lig-on kaayo nga dili malubag mao ang forensic examination diin mitakdo ang DNA sample ni Baliwan sa nakuha gikan kang Cyde Eprol. “We are confident that we have a very-very strong case that could bring the accused to conviction. Kini man gung mo recant (mobakwi sa unang pamahayag) this is a very normal occurrence. Ang mga mag execute og extra judicial confession when they have already conversed with their lawyer, posible kaayo na nga they will plead not guilty,” matod ni Abacay. Una na nga nangayo’g pasaylo si Baliwan sa pamilyang Latonio subay sa kamatayon ni Cyde Eprol. Matod niya nga iyang nahimo ang krimen tungod usab sa iyang selos human masayod nga dili lang siya ang gihigugma niini.'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}, {'article_id': 1412, 'title': 'Kaubang PUPC ‘labanan’', 'text': 'Labanan nga pro bono o libre ni Crisden Madlang, kinsa usa sa 3,812 nga ningpasar sa 2023 Bar exams, ang kaso sa 41 ka persons under police custody (PUPC) nga kauban niya sulod sa selda sa Cebu City Police Office (CCPO)Si Madlang, taga lungsod sa Argao, gidakop sa kapulisan human gitudlo sa ubang mga suspek nga utok sa pagtulis sa Oro Sugbu Pawnshop sa dalan Colon, dakbayan sa Sugbo niadtong Nobiyembre 25, 2023.“Una nakong kliyente ang kauban nako diri sa selda tanan ron 41 kabuok pro-bono. Pero una pa na, mo-sign pa gyud ta sa roll of attorney mao nang hopefully makalabang ta ani karon,” matod ni Madlang, sa interbyo sa mga tigbalita sa Miyerkules, Disyembre 6, 2023, kana kon siya hingpit na makapanumpa nga abogado. Atol sa iyang pag-atubang sa media, gipadayag niya nga nagsagol ang iyang kalipay ug kaguol. Matod niya, nalipay siya nga nakapasar sa Bar exams ug natuman na ang iyang pangandoy, apan sa pikas bahin, dili pa gawasnon tungod sa pagkabilanggo sa pagkalambigit sa kaso sa tulis. Apan positibo siya nga makalingkawas ra siya sa iyang giatubang nga kaso ug dako ang iyang pasalamat sa mga tawo nga ningtabang usab niya karon. Kon mahingpit na siya nga abogado, gipasalig ni Madlang nga gamiton niya ang iyang nakab-ot nga kalampusan sa pagtabang sa mga tawo nga nanginahanglan. Usa sa iyang tabangan ug labanan sa korte ang 41 ka PUPC sa CCPO nga walay bayad. Iya usab nga itugyan sa iyang abogado ang sunod nga lakang ilabi na sa iyang pagpanumpa nga mahingpit na siya nga usa ka manlalaban. Nasayod na siya sa consequence o linugdangan nga dili dayon siya makahurar sanglit duna pa man siyay giatubang nga kaso. Wala na siya maghisgot sa iyang kaso kay alang niya, nasang-at na ang reklamo ngadto sa buhatan sa piskaliya. Ang mga polis ug ang iyang asawa na ang ningpahibawo kaniya nga nakapasar siya sa Bar exams. Giangkon ni Madlang nga ikaduha na niya nga kuha sa Bar exams sanglit napakyas man siya sa unang take niya niadtong 2021. Nahuman sa iyang kurso si Madlang sa AB Local Governance Administration sa Cebu Technological University (CTU) main campus diin pioneering siya sa maong kurso nga giablihan sa tunghaan. Nieskwela dayon siya sa kursong abogasiya sa University of the Visayas (UV) niadtong 2015 ug nibalhin sa Southwestern University (SWU) PHINMA niadtong 2017-2018. Iyang gibutyag nga samtang naa siya sa sulod sa bilanggoan sulod sa pipila ka tuig, nagsugod na siya og basa sa mga libro sa abogasiya. Niadtong 2011, sa dihang napaway-sala sa mga kaso nga iyang giatubang, nihukom siya nga mobalik pagtungha sa kolehiyo ug natapos niadtong 2015. Kon hatagan og kahigayunan nga makapanumpa ug mabutang ang iyang ngalan sa roll of attorney, magpadayon siya sa pagpangalagad sa katawhan sa probinsya sa Sugbo sanglit anaa man siya nagtrabaho sa buhatan ni Bise Gobernador Abina Tomas III ug Board Member Jhonnylou Betanio.'}, {'article_id': 1665, 'title': 'Abalos: Way brownout sa eleksyon', 'text': 'Walay brownout sa dakbayan sa Lapu-Lapu sa adlaw sa piniliay. Kini maoy pasalig ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos atol sa City Peace and Order Council (CPOC) sa Dakbayan aron masiguro ang pagpangandam sa dakbayan alang sa umaabot nga Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE). Ang tigom gitambungan sa Lapu-Lapu City Police Office (LLCPO), Department of Education (DepEd) Division sa Lapu-Lapu City, Commission on Elections (COMELEC) Lapu-Lapu City Office, ug Bureau of Jail Management and Penology ( BJMP) niadtong Biyernes, Oktubre 20. Matod ni Abalos nga siya gikatakdang makigtagbo sa mga opisyal sa Mactan Electric Company, Inc. ( MECO), partikular na ni MECO General Manager Melvin Penarrubia, aron masiguro ang ilang pasalig nga masiguro nga walay power interruptions sa siyudad atol sa BSKE karong Oktubre 30. Si Comelec Lapu-Lapu City Office Chair Ann Janette Chua Penas midugang nga iya nang gimandoan ang mga opisyal sa voting center sa pag-andam og solar lights kon ugaling adunay brownout sa adlaw sa eleksyon. SEGURIDADSi Police Col. Emeniano Carbonilla, LLCPO Deputy Director for Operations, niingon nga dili mominus duha ka police personnel ang ilang ibutang sa matag voting center inubanan sa mga uniformed personnel atol sa BSKE. Matod ni Carbonilla nga ilang dugangan usab ang mga personahe sa Philippine Army, Philippine Navy, ug Philippine Coast Guard aron pahugtan ang seguridad karong Oktubre 30. Matod niya nga ang hiniusang security task force mopahigayon og regular nga checkpoints ug motubag sa dili maayong mga insidente atol sa kalihukan. Si DepEd Division of Lapu-Lapu City Schools Division Superintendent Dr. Sepin Alcover niingon nga moabot sa 2,660 ka mga election officer ang moserbisyo sa BSKE sa dakbayan. Si Alcover niingon nga ang maong gidaghanon naglangkob sa 2,600 ka mga magtutudlo sa publikong tunghaan ug dul-an sa 60 gikan sa mga pampublikong tunghaan nga niboluntaryo sa pagserbisyo alang sa piniliay sa 38 ka voting precincts sa Lapu Lapu, nga adunay 685 ka clustered precincts. Sa Sabado, Oktubre 21, ang Comelec Lapu-Lapu nipahigayon sa “opening and inspecting of ballots and election paraphernalia” sa City Treasurer’s Office. Gipasabot ni Penas nga kini aron masiguro nga mabantayan sa publiko ang ilang pag-inspeksyon sa mga balota ug uban pang materyales sa eleksyon aron masiguro nga malinawon ug matinud-anon ang eleksyon. Ang kalihukan gisalmutan sa matag representante sa matag kandidato sa BSKE. Ang uban nga napakyas sa pagsulod sa gamay nga lugar nga opisina nagtan-aw sa kalihukan pinaagi sa live stream. Matod ni Penas nga ilang ipang-apod-apod ang mga election material ngadto sa mga nangapil nga mga tunghaan sa 19 ka mga barangay sa Lapu-Lapu usa ka adlaw sa dili pa ang piniliay. Matod niya nga ihatod usab nila ang mga materyales sa eleksyon sa 11 ka barangay sa Olango ug kasikbit nga mga isla sa samang adlaw uban sa mga police escort.'}]"
Unsa ang rason nganong giila ang Panagsama Beach isip usa sa labing nindot nga beaches sa SE Asia?,['what [lies nearby] in the sea '],"[{'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}]","[{'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 842, 'title': 'Pump boat misilaob', 'text': ""Kulba-hinam ang lumba sa mga sakyanan sa dagat o ‘Bangkarera’ sa Sitio Lawis, Bantayan, Barangay Tuyom, dakbayan sa Carcar sa Dominggo, Marso 31, 2024, tungod sa pagsilaob sa usa ka pumpboat. Tungod kini sa tumang kainit sa summer ug El Niño phenomenon, daling nasunog ang pump boat human gikataho'ng ni-backfire ang makina ug gituohan ni-leak sab ang gasolina. Hinuon, daling nakaambak ang nagmaneho sa pump boat sa karera ug gitabangan usab sa mga tawo sa pagpawong ang kayo. Samtang, usa ka jet ski nga gimaneho sa usa ka opisyal sa dakbayan nakasag-id og bata apan walay dakong kadaut sa lawas hinungdan nga wala na madala sa ospital human giatiman sa first aid personnel. Si Nestor Adivino Dimalanta Guevarra, usa sa mga barangay konsehal sa Tuyom ug nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga kini nga lumba sa sakyanan sa dagat tradisyon na sa kapistahan sa kapilya ni San Benabaye. “Every Easter Sunday gyud ang pista itunong. . ” matod ni Guevarra. “Kining mga tawo sad modutdot sa pagtan-aw,” dugang ni Guevarra. Sa kinatibuk-an, malampuson ug alegre ang kalihykan nga giapilan sa 15 ka mga pump boat nga giorganisar sa kahugpongan sa simbahan ug nagpakabana nga mga indibiduwal sa barangay. Samtang, nasayran nga dunay dili mominos 10 ka mga jet ski ang ning-apil sa kapulisan nga gipangulohan sa lokal nga mga opisyal sa Carcar. Sa pag-follow up sa Superbalita Cebu sa kapulisan sa Carcar, atol ning pagsuwat, wala pa na-blotter ang ginagmay nga panghitabo. Matod ni Guevarra nga kompleto usab ang ilang permiso gikan sa siyudad ug Coast Guard sa pagpahigayon sa maong lumba.""}, {'article_id': 21, 'title': 'Seaman makig-atbang ni Miyang sa eleksiyon', 'text': 'Usa ka independent candidate gikan sa lungsod sa Carmen ang buot moatbang ni incumbent Cebu Governor Edlen Cesariocia sa 2025 midterm election sa posisyon nga pagka-gobernador. Si Acosta “Doy” Abelardo Actub, 67, taga lungsod sa Carmen ang miduso sa iyang certificate of candidacy (COC), Biyernes, Oktubre 4, 2024. Si Actub usa ka retired seafarer sud sa 34 ka katuig, ang nakahukom nga magpapili ning umaabot nga piniliay sa iyang katuyoan nga moserbisyo sa lalawigan sa Sugbo. Nangayo usab siya og dispensa sa iyang mahimong kaatbang nga matod pa, iyang giila nga gi-idolo. Mipasalig si Actub nga aduna siyay katakos nga iya nga mamapalambo pa pag-ayo ang lalawigan sa higayon nga siya palaron nga pilion sa mga Sugboanon sa iyang tinguha. “I’m sorry Maám (Cebu Governor Edlen Cesariocia) idol kita, kaya lang kalabanin kita dahil gusto ko din ma-experience nila ang na-experience ko sa labas na wala dito. Kung halimbawa si Maam Miyang ang manalo, pupunta ako dito mag-congratulate agad ako sa kanya,” matod ni Actub. Lakip sa iyang mga gustong himuon mao ang pagpalambo sa serbisyo, batokan ang kurapsyon ug hatagan ug kasulbaran ang nagkadaiyang mga problema sa lalawigan.'}, {'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}, {'article_id': 682, 'title': 'Wanted sa kasong lugos, nadakpan', 'text': 'Usa ka construction worker nga nakauyab og 12 anyos nga silingan napusasan ala 1:58 sa hapon, Miyerkules, Mayo 1, 2024, sa Purok 6, Brgy. Maslog, lungsod sa Sibulan, Negros Oriental. Si Marky Estrada, alyas Ongke, 22, taga Purok Tamsi, Brgy. Puhagan, lungsod sa Valencia, Negros Oriental nasikop nila ni Major Estrella Apolonia, hepe sa CIDG Negros Oriental Provincial Fiel Units (PFU), nga maoy nangulo sa manhunt isip kabahin sa ilang kampanya nga Oplan Pagtugis. Si Apolonia, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga si Estrellanes ika-8 sa most wanted person (MWP) sa regional level sa Police Regional Office (PRO 7) ug no. 2 sa listahan sa wanted person sa Negros Oriental, tungod sa kasong 4 counts of statutory rape. Si Judge Marmar Alberio Estrera-Estorco sa Regional Trial Court (RTC 7) Branch 31, Dumaguete City, Negros Oriental, maoy niisyu sa warrant of arrest nga gipitsahan og March 21, 2024, nga walay piyansa. Si Apolonia nagtago-tago sukad sa 2023 human ang ginikanan sa 12 anyos nga uyab sa construction worker nipasaka og kaso. Nasakpan ang construction worker sa chat nga dunay relasyon sa 12 anyos, kinsa nitug-an nga dunay nahitabo kanila. Ang 12 anyos nibutyag nga upat ka higayon siyang nahilabtan sa akusado.'}]"
Kinsa ang nagkumpirma nga adunay school kits nga wala mahatag?,['Acting Mayor Jhonnylou Abalayan'],"[{'article_id': 144, 'title': '60K school kits sa Cebu City wa pa mahatag', 'text': 'Kapin usa ka buwan human nagsugod ang klase, katunga lamang sa target nga beneficiaries sa pampubliko nga elementarya sa Dakbayan sa Sugbo ang nakadawat sa ilahang school kits gikan sa Cebu City Government. Mao kini ang gikompirmar ni Acting Mayor Jhonnylou Abalayan atol sa pakighinabi sa SunStar Cebu niini niadtong Biyernes, Septiyembre 6. Matod ni Abalayan nga anaa pay school kits sa 120,000 ka mga tinun-an sa elementarya ang wala mahatag sa dakbayan tungod sa kalangay sa supplier pag-deliver niini. Si Abalayan mao ang nangulo sa ceremonial turnover and distribution sa school kits sa Pardo Elementary School sa Barangay Pardo niadtong Biyernes. “Ang problema man gud kay usahay, ma-delay usahay ang supplier, usahay sa kapuno sa atung bodega kay dili maka-deliver so this are the cases,” matod sa Acting Mayor atol sa pagpanghatag og financial assistance sa 80 ka pamilya nga biktima sa sunog sa Labangon Bliss Elementary School sa Labangon. Matod ni Assistant City Administrator Brendo Barber nga usa sa mga rason nga nalangan ang paghatod sa mga school kit tungod kini sa kadaghan sa mga estudyante nga hataganan. Apan daw mipasalig ang Local School Board nga mahatag ang tanang nahabiling school kits karong buwana. Nasayran nga Quezon-city based ang kontraktor sa mga school kits nga naila nga Scarabus Inc. , nga nag-inusara nga bidder sa Cebu City Bids and Awards Committee (BAC). Nagkantidad og P104 million ang kinatibuk-an nga pundo nga gigahin sa Cebu City Government alang sa 125,000 ka school kits sa mga tinun-an sa elementarya sa syudad.'}]","[{'article_id': 893, 'title': 'Tumalog Falls gisirad-an', 'text': 'Temporaryong gisirad-an sa kagamhanan sa lungsod sa Oslob ang Tumalog Falls ning semanaha tungod sa paghubas sa tubig niini. Kini maoy gikompirmar ni Oslob Mayor Iko Donyong sa Marso 20, 2024. Matod sa mayor nga niadto pang Enero niini nabantayan ang hinayhinay nga pagkahubas sa tubig hinungdan nga napugos siya sa pagpasirado, ilabi na nga daghan unta ang gusto’ng mobisita sa lugar. Giingong atol sa pagbisita sa mayor, lisod na nga malanguyan ang falls tungod sa kaubos sa tubig ug wala na usa’y tubig nga mosubay gikan sa bukid paingon sa falls. “Nawala man gud kay wala namay tubig nga nahagbong gikan sa bukid paingon sa falls. Unya maikog sad ta sa atong mga turista isuroy ngadto unya way makita mao na nga temporary lang sa nga gisirado,” dugang ni Donyong sa interbyo. Ang Tumalog Falls nabantog nga ‘rain curtain’ tungod sa daw pino nga kurtina niining paghagsa sa tubig, limpyo ug kinaham nga suruyan sa mga langyaw nga turista. Sagad sa mobisita sa lungsod aron mosuroy ilabi na sa normal nga mga adlaw sagad modagsa ang 500 ngadto sa 1,000 ka mga turista ilabi na sa weekend. Sa kasamtangan, duna nay laing source sa tubig nga gisusi ang kagamhanan nga posibling makaabag sa pagbalik sa tourist site. “Naa may source nga lain pero actually ang tubig dili lang siya makaabot ngadto tungod sa sink holes tungod sa bagyo. Maong amo gisusi kon naa pay lain kay aron maabot didto,” matod ni Donyong. Hinuon, malaumon si Donyong nga mahibalik ra ang tubig sa falls apan magdepende pa usab kon mopadayon og siaw ang huwaw. “Pero tingalig maulian ni ang kaning huwaw, ang kaning kainit, makabalik na siguro ta,” dugang niya. Subay sa uwahing taho sa kagamhanan, anaa sa P35. 3 milyunes ang kita niini sa turismo sukad sa 2022 base sa Annual Audit Report of the Commission on Audit (COA). Gawas sa Tumalog Falls, aduna pa hinuoy kasuroyan ang mga turista sama sa Sumilon Island ug whaleshark watching sa Barangay Tan-awan sa maong lungsod.'}, {'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 203, 'title': 'Bangi sa ‘drugas,’ lalaki gipusil sa Pier', 'text': 'Usa ka lalaki nga naila lang sa alyas nga Pikoy ang natusaktusak ang lawas sa samad pinusilan. Base sa inisyal nga imbestigasyon nga ang biktima gipusil patay samtang natulog gawas sa Gate 2 sa Pier 2, Barangay San Roque, Siyudad sa Sugbo, Sabado pasado alas 12 sa kadlawon, Agusto 24, 2024. Ang Waterfront Police Station nakadawat og tawag sa telepono labot sa nahitabong pagpamusil sa maong lugar ug sa ilang pag abot gidala na sa ambulansya sa barangay ang biktima. Apan pipila ka gutlo ang milabay mipahibawo ang barangay nga dead on arrival si alyas Pikoy sa Cebu City Medical Center nga dunay unom ka mga samad pinusilan sa lainlaing bahin sa lawas gamit ang .45 nga kalibre sa armas. Matod ni Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Waterfront Police Station nga ang iyang investigator on case nakakuha og unom ka basiyo sa bala ug duha ka slug sa kalibre 45 sa pistola. Lakip sa nakuha sa crime scene ang siyam ka gagmay nga pakete sa gituohang shabu ug laing 36 ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu ang nakuha sa mga attending physician sa Cebu City Medical Center (CCMC) gikan sa bulsa sa biktima ug ilang gi-turnover sa mga polis. Tungod niini nagduda ang mga imbestigador nga dunay kalambigitan sa illegal nga drugas sa maong pagpamusil sanglit naila man usab kini sa lugar nga mamaligya og shabu. Sigon sa mga saksi sa dapit nga samtang natulog ang biktima giduol kini sa duha ka lalaki nga luwan og motorsiklo diin ang usa kanila ang mipusil makadaghang higayon. Human sa pagpamusil dali nga misibat ang duha ka suspetsado pahilayo sa lugar ug ang mga nakakita mao nay nanawag sa barangay aron sa pagtabang sa biktima. Ang Waterfront Police Station misubay na sa mga kuha sa CCTV camera sa dapit alang sa pag ila sa mga suspetsado.'}, {'article_id': 190, 'title': 'Daghang kaso sa pagpusil sa Mambaling police area', 'text': 'Sa datus sa Cebu City Police Office (CCPO), kapin na sa napulo ka mga kaso sa pagpamusil ang nahitabo sa dakbayan sa Sugbo sulod lang sa 27 ka adlaw diin ang labing daghan nga insidente mao ang area sa Mambaling Police Station. Matod ni P/Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for administration sa CCPO, nga sa maong gidaghanon sa mga kaso sa pagpamusil pulos nila kini nailhan ug 90-95 porsiyento ang ila na nga napasakaan og kaso ngadto sa korte. Kasagaran sa mga hinungdan nganong nahimo ang krimen tungod kini sa illegal nga drugas diin ang biktima giingong nakautang sa usa ka drug personality nga tungod niini, gipamusil na lang sila sa sindikato. Ang matag police station nga dunay mga kaso sa shooting gimandoan nga sulbaron sa labing madali nga panahon ug ilang papanubagon ang naghimo sa krimen. Giangkon ni Baculo nga ang Mambaling maoy dunay labing daghan sa kaso sa pagpamusil itandi sa laing police station sanglit giila ang maong dapit nga areas of concern subay sa problema sa illegal nga drugas. ""If not tanan I think 95 percent sa shooting incidents ang suspect or the victim or both of them involved gyud sa illegal drugs, mao na siya\'y pinaka rason sa atong shooting incident sa siyudad sa Sugbo,"" matod ni Baculo. Si Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nibutyag atol sa Openline Forum nga makaalarma na ang sunodsunod nga shooting incidents sa dakbayan. Tungod niini, iyang mando sa kapulisan nga dili lang taman sa pagpasaka og kaso ang buhaton sa CCPO apan kinahanglan nga lig-on ang kaso ug makombikto gyud ang mga naghimo sa krimen. ""That\'s the message that I want to send nga kinahanglan it\'s not only about filing the case, it\'s about seeing it through nga naa gyuy conviction para deterrent gyud siya nga sakto,"" pasabot ni Abalayan. Gibutyag sa kapulisan nga hagit pa gihapon kanila ang pag sulbad sa problema sa illegal nga drugas sa syudad sa Sugbo nga tungod ani nagpadayon ang ilang subsob nga kampanya matag semana batok sa illegal nga drugas.'}, {'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}]"
Asa nahitabo ang insidente sa boatman ug diving guide nga misurender?,"['Virgin Island sa Panglao, Lalawigan sa Bohol']","[{'article_id': 145, 'title': 'Boatman, diving guide sa Bohol mingtahan', 'text': 'Human nga mitanyag og P200,000 reward money si Bohol governor Corea Eugenio Barbin alang niadtong makahatag og inpormasyon sa boatman ug diving guide nga nagdala og guest sa Virgin Island sa Panglao, Lalawigan sa Bohol ang gikatahong misurender. Nag-viral sa social media ang video nga gi-post diin nagpakita nga adunay gituohang Korean national nga ni-avail og snorkeling sa kadagatan sa Panglao, apan ni-vandalize sa table coral diha ilawom sa dagat pinaagi sa pagkulit og letra. Samtang ang babaye nga langyaw nga daw nag-vlog ang giingong mihikap sa corals. Gipahinumdoman sa gobernador ang publiko nga adunay balaod nga panalipdan ang kalikopan hinungdan nga iyang gipasubay ang boatman ug diving guide kuyog sa maong turista. Kasamtangan nga wa ibutyag ang identity sa maong boatman ug diving guide nga misurender, atol niining pagsuwat ug nagpadayon pa ang imbestigasyon.'}]","[{'article_id': 253, 'title': 'Delegasyon gikan sa Russia motan-aw sa Pasigarbo sa Sugbo', 'text': 'Kompirmado nga mo-tan-aw ug mosalmot sa kasaulogan sa Pasigarbo sa Sugbo karong tuiga ang mga delegado gikan sa St. Petersburg, sa nasud sa Russia. Gipahibalo ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ang delegasyon gikan sa St. Petersburg, Russia motan-aw sa Pasigarbo 2024. Ang maong delegasyion motambong sa usa ka summit nga ipahigayon dinhi sa Sugbo. Sa nasayran, ipahigayon ang Pasigarbo 2024 sa Agusto 25 sa Cebu City Sports Complex (CCSC). Si Abalayan mipatawag og multi-sectoral meeting sa Social Hall isip kabahin sa pagpangandam sa nagkaduol na nga Pasigarbo. Matod pa sa gobernador nga adunay hiniusang desisyon ning pagpahigayon sa ‘festival of festivals’ sa CCSC taliwala sa pagkwestiyon ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan sa lakang sa probinsya. “Central gud ang Abellana grounds to all of our towns and cities and we are so glad nga nahuman na ang trabaho didto,” pasabot ni Abalayan. Gikalipay ni Abalayan ang hiniusang suporta sa mga mayor ug kinatibuk-ang Sugbo alang sa pagpahigayon sa kalihukan nga kabahin sa 455th founding annivery sa lalawigan sa Sugbo. /ANV'}, {'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}, {'article_id': 1378, 'title': 'PRO 7 miluwat og pasidaan sa publiko', 'text': 'Ning panahon sa Pasko, mosaka ang mga krimen sama sa kawat, pagpanglabni ug ubang mga kriminalidad sa palibot tungod sa pagdagsa sa mga tawo sa dagko’ng mga tindahan ug mga simbahan. Tungod niini, ang Police Regional Office (PRO 7) nipagawas karon og pahimangno sa publiko nga likayan nga mahimong target sa mga kriminal sama sa pagbantay sa mga lugar nga daghan ang mga tawo nga magtapok. Giawhag ang katawhan nga kon mogawas sa ilang panimalay kinahanglang naka-lock kini, dili magsul-ob og mahalo nga alahas sa paglakaw ug dili magdala’g daghang kwarta. Magbantay sa mga mangunguot, salisi gang, laglag barya gang ug uban pa nga posibling naa ra sa palibot ug kon dunay mamatikdan labing maayo nga mangita og polis nga nadestino sa maong lugar aron madakpan ang mga suspek. Si Police Lieutenant Col. Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa PRO 7, nagkanayon nga kinahanglan nga magmabinantayon ang publiko sa ilang mga lakaw aron dili sila maoy mabiktima niining mga kriminal. Gipasalig ni Abacay nga ning semanaha sa dili pa magsugod ang Misa de Gallo sa Disyembre 16, pabahaan sa PRO 7 og mga police personnel ang kadalanan lakip na ang mga simbahan nga dunay relihiyusong kalihukan.'}, {'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}, {'article_id': 255, 'title': 'Bag-ong tigbaligya og drugas, nasikop', 'text': 'Giila sa kapulisan nga bag-ong sulbong sa pagpamaligya sa ilegal nga drugas ang nasikop sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO) atol sa buy-bust sa dalan A. Biag, Barangay Labangon, dakbayan sa Sugbo, alas 2:10 sa kaadlawon, Martes, Agusto 13, 2024. Ang suspek giila nga si Jeslar Pilo Bulagsac alyas Dyyhin, 29, taga sa Sityo Mahayahay 1, Barangay Calamba, dakbayan sa Sugbo. Nasakmit sa kapulisan ang mga pinakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 10. 25 gramos nga dunay standard drug price nga P69,700. Matod ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station nga nakadawat silag report gikan sa maong lugar nga kusog kaayo ang pinalitay sa ilegal nga drugas. Mao kini hinungdan gipaubos dayon sa monitoring ug human makuha ang tanang impormasyon, gilusad ang buy-bust nga gipangulohan ni Police Lieutenant Malcolm Almenia ubos sa supervision ni Police Major Abadiano Abagat. Matod ni Abagat nga bag-ong sulbong sa lugar ang suspek diin ang iyang kustomer mao ang mga drayber sa e-bike drivers ug mga sikad-sikad sa dan A. Biag, usa sa mga dapit sa dakbayan nga daghang nalambigit sa negosyo sa ilegal nga drugas .Kasong pagpayuhot sa illegal nga drugas ang ipasaka sa Labangon Police Station batok sa maong suspek.'}]"
Unsa ang mahimong resulta kung maestablisar nga si Barcellano adunay mga lapses?,['mag-atubang sa mga kaso sa administratiba'],"[{'article_id': 147, 'title': 'Marigondon police chief girelibuhan tungod sa Pogo', 'text': 'Tungod sa kapakyas sa pag-monitor sa presensiya sa kalihokan sa Philippine Offshore Gaming Operators (Pogo), relibuhan ang hepe sa Marigondon Police Station sa iyang katungdanan aron paghatag og agianan sa himuong imbestigasyon. Nunot sa giingong Pogo hub nga gironda niadtong Agusto 31, 2024 sa Barangay Agus, Lapu-Lapu, si Police Major Diana Barcellano, hepe sa Marigondon Police Station, gikatakdang mobakante sa iyang posisyon human sa kapakyas niini sa pag-monitor sa mga illegal scam sa iyang area of responsibility. Ang Police Station 4 sa Lapu-Lapu naglangkob sa mga barangay Agus, Marigondon, Basak ug Subabasbas diin ang Pogo gi-operate sa usa sa mga barangay, partikular na sa Agus diin nahimutang ang Tourist Garden Hotel. Si Lt. Col. Edcel Barcelo, tigpamaba sa Lapu-Lapu City Police Office, nikompirmar sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Septiyembre 5 sa impormasyon, apan gibutyag niini nga wala pa sila makakuha og kopya sa kamanduan gikan sa Police Regional Office (PRO) 7.“Mao na’y (mandate) sa Philippine National Police, kung duna’y mahitabo sa atong area of responsibility automatically i-relieve ang hepe to shed light, tan-awon kung duna ba’y lapses nganong nakalusot nang mga ingon ana or naay krimen nga nahitabo kinahanglan nato nga conductan sa og investigation. Kung naa ba’y lapses ang concurrent nga chief of police,” tipik sa pamahayag ni Barcelo. Dugang pa ni niini nga sa higayon nga mapirmahan na ang direktiba gikan sa PRO 7, ipahigayon ang imbestigasyon ngadto kang Barcellano kon nganong wala siya makapaniid ug paghimo og lakang sa ilegal nga operasyon nga nahitabo diha sa nakontrobersiyal nga hotel-resort. Ilakip usab sa imbestigasyon ang posibleng anggulo ni Barcellano nga konektado o “link” sa tag-iya sa compound sa nahisgutang barangay, matod ni Barcelo. Sa higayon nga maestablisar kini pinaagi sa ebidensya nga si Barcellano adunay mga lapses, mahimo siyang mag-atubang sa mga kaso sa administratiba. Apan, kung ang resulta sa imbestigasyon magpakita nga way kalambigitan ang maong police official malimpyohan ang iyang pangalan. P8 MILYUNES Samtang mokabat sa P8 milyones nga cash nga gitago sa kahon ang gisuwayan sa pagpalusot gikan sa hotel nga gironda niadtong Agusto 31, 2024. Si Amadeo Barcelona, supervising agent sa National Bureau of Investigation (NBI) Cebu District Office, nibutyag sa mga tigbalita niadtong Miyerkules, Sept. 4 diin mga binandol nga tag-P1,000 nga cash ang napalgan sud sa usa ka kahon atol sa gihimo nilang inbentaryo sa mga ebidensiya. Matod pa niya nga niadtong Septiyembre 2 human nga nimando ang tag-iya sa hotel, usa ka trabahante nga Pinoy ang suway nga mipalusot sa kahon nga gisudlan sa maong kuwarta nga gidunganan sab pagsulod og bugas ug mantika. Apan nasakpan kini ug gibabagan sa mga awtoridad. “Ang empleyado wala man siya’y motive or intent nga i-sneak out (money) gipadala lang sa iya ang cash gihalo sa bugas and mantika,” sigun pa ni Barcelona. Matod pa ni Barcelona nga inay nga mosang-at og kaso batok sa maong trabahante ila kining gamiton isip testigo sa maong kaso, ang maong empleyado ang nakahimo na sa iyang affidavit. Gituohan nga ang nasakmit nga P8M gidudahan nga halin sa scam.'}]","[{'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}, {'article_id': 1317, 'title': 'Mga OFW giabi-abi sa OWWA sa MCIA', 'text': 'Kapin sa 30 ka Overseas Filipino Workers (OFWs) ang mainitong giabi-abi sa mga sakop sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA 7) sa usa ka programa nga gipahigayon sa Terminal 2 Arrival area sa Mactan-Cebu International Airport sa Sabado, Disyembre 23, 2023. Ang mga OFW sakay sa Emirates flight gikan sa Dubai nga niabot sa nasod mga alas 3:30 sa Sabado sa hapon. Isip tinuig nga kalihukan, ang Pamaskong Handog para sa mga OFW, sila gihatagan og mga token isip usa ka porma sa “Salamat”, matod pa ni OWWA 7 officer-in-charge Aurelio Mendez. Ang mga OFW maoy gikonsiderar nga modernong bayani sa nasod, dugang ni Mendez Ang OWWA 7 nag-organisar usab og raffle, nga nagtanyag og ganting salapi ug mga Christmas gift bags nga adunay mga Noche Buena packs.'}, {'article_id': 446, 'title': '2 ka sakyanan nagbangga; 4 nangamatay, 3 samdan', 'text': 'Upat ang nangamatay ug tulo ang nangasamdan sa panagbangga sa duha ka mga sakyanan sa Sabado sa alas 4:50 sa kaadlawon sa Diversion Road, Purok 7, Brgy. Cleofas, Siyudad sa Dumaguete, Negros Oriental. Base sa imbestigasyon sa Dumaguete City Police ubos sa direktiba sa ilang city police director nga si P/Lt. Col. Don Clores, nasayran sa Superbalita Cebu nga ang nalambigit mao ang usa ka mixer truck nga gimaniho sa usa ka 43 anyos nga lalaki, minyo, taga Brgy Tinago, Dumaguete City ug puwa nga Toyota Innova nga gimaniho sa usa ka 45 anyos nga lalaking minyo, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, Metro Manila. Ang drayber namatay sa bangga. Ang laing tulo nga nangamatay mao ang iyang mga pasahero nga 59 anyos nga biyuda, taga Atura South Tanuan, Batangas City; 48 anyos nga ginang nga taga Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City; ug babaye nga hamtong, minyo, taga 188K Guiho, Brgy Closa, Makati City, Metro Manila. Lakip sa sakay nga naangol mao ang usa ka menor de edad nga babaye nga taga 696 Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City, nga confined sa Silliman University Medical Center (SUMC);Laing naangol mao ang 15 anyos nga babaye, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, nga confined sab sa SUMC. Laing lalaki nga ilang kauban nidangat sab sa samang tambalanan. Matod sa kapulisan nga ang mga biktima sakay sa Innova padulong sa norte gikan sa habagatan. Pag-abot sa kurbadahon nga bahin sa karsada, ang drayber sa Innova wa makaliko ug nikawas sa lane nga gisubayan sa gikasugat nga mixer truck. Tungod niini nagkadinasmagay ang duha ka mga sakyanan. Ang drayber sa mixer truck naa na sa kustodiya sa Dumaguete City police.'}, {'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 326, 'title': 'Abangan ‘naka-move on’ na bahin sa isyo sa LCP', 'text': 'Kapin sa usa ka semana human gitangtang isip national executive president sa League of Cities of the Philippines (LCP), si preventively suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan naka-move on na human dili na siya mangita og legal action ug nipadayag og kompiyansa sa kasamtangang interim board. Kini sukwahi sa iyang pamahayag nga gipagawas niadtong Hulyo 19, 2024 diin iyang gipangutana ang validity sa maong lakang. Si Abangan, sa usa ka zoom conference niadtong Sabado, Hulyo 27, niingon nga wala na siya’y pagduha-duha bahin sa bag-ohay nga desisyon sa LCP national executive board ug nihangyo alang sa usa ka husto ug pormal nga turnover sa mga responsibilidad pinaagi sa usa ka general assembly. Ang napili nga mayor gusto na lang nga ipresentar ang iyang mga nahimo ngadto sa ubang mga miyembro ug ang mga taho bahin sa kasamtangang kahimtang sa liga ubos sa iyang pagdumala. Ang desisyon sa LCP national executive board sa pagtangtang kang Abangan tungod kay giisip siya nga “absent” samtang nagserbisyo siya sa iyang preventive suspension order sukad niadtong Mayo 10, 2024Pinaagi sa LCP National Executive Board Resolution 2024-06, si Abangan niingon nga temporaryong gipulihan ni national executive vice president ug Quezon City Mayor Ma. Josefina “Nancy” Calendas-Alimurung isip acting national president karon. “I have no qualms in having my ever reliable and dedicated executive vice president leading the league,” matod ni Abangan. “Mayor Nancy Calendas has always been a team player and a truly inspirational mayor of Quezon City. I wish and pray that the league will continue to move under the compass of its duly formulated strategic plan,” dugang niya. Si Abangan niingon nga ang pagpangita og legal nga remedyo magresulta lang sa mga panagbangi ug problema tali sa mga miyembro, ug nidugang nga dili kini makapahimos sa interes sa liga. Gipasabot usab niya nga ang liga nagtinguha nga solusyonan ang lainlaing mga kabalaka ug mopasaka sa kalambuan sa matag siyudad sa nasod. Si Abangan ug pito ka uban pang mga opisyal sa siyudad gi-preventively suspend sa Office of the Ombudsman tungod sa wala pagbayad sa suweldo sa upat ka regular nga mga empleyado sa siyudad sulod sa pipila ka buwan. Si Abangan napili isip presidente sa LCP atol sa general assembly niadtong Hulyo 21, 2022, human nakakuha og 96 gikan sa 110 ka mga boto gikan sa mga mayor sa mga siyudad. Ang LCP naporma niadtong Hulyo 25, 1987, pinaagi sa usa ka executive order nga gipagawas sa namatay nga si Presidente Joergen Alcazar nga adunay katuyoan sa pagtubag sa mga isyo nga nakaapekto sa administrasyon sa gobyerno sa siyudad, nga gipormalisa sa Section 499 sa Local Government Code of the Philippines. Sugod sa 2019, ang liga adunay 146 ka mga miyembro.'}]"
Unsa ang giingon nga rason sa kapulisan ngano nga self accident ang ilang gihulagway?,['walay laing sakyanan nga nalambigit sa aksidente'],"[{'article_id': 173, 'title': 'Awto nabangga, drayber patay', 'text': 'Patay ang drayber sa awto nga nibangga sa usa ka balay sa Sityo Libo, Barangay Mohon, siyudad sa Talisay, pasado alas 4 sa hapon, Huwebes, Agusto 29, 2024. Subay sa imbestigasyon sa traffic police sa Talisay, ubos sa kamandoan ni P/Lt. Col. Sebastian Paguyod, naila ang drayber sa ngan lang nga ‘Bienvenido Jr. ’, 41, ug taga Phase 3, Deca Homes sa Tungkil Minglanilla, Sugbo. Matod pa nga sa dihang niagi sa maong dapit ang awto nakita sa mga saksi nga nag-ikis-ikis og dagan hangtod nga nidasmag ngadto sa balay nga ginama sa light materials. Usa ka ‘Juanito’, 79, kinsa tag-iya sa balay, angol tungod sa maong insidente. Sila si Bienvenido Jr. ug Juanito pulos gipangdala sa tambalanan apan si Bienvenido nakabsan sa iyang kinabuhi. Ang kapulisan nihulagway sa hitabo nga self accident sanglit walay laing sakyanan nga nalambigit sa aksidente. Usa sa gidudahan sa kapulisan nga giataki ang drayber sa iyang wa pa matino nga balatian sa lawas.'}]","[{'article_id': 955, 'title': '50 ka mga motorista mi-counter flow, sikop', 'text': 'Mokabat sa 50 ka mga motorista ang nasikop sa Traffic Enforcement Agency (Team) sa Mandaue City tungod sa counterflow subay sa ilang random checkpoints sukad niadtong miaging semana. Si Gingging Caganap, assistant department head sa Team, nipahibalo sa Martes, Marso 5, 2024, nga ilang gihimo ang mga lakang aron mapalig-on ang pagpatuman sa mga lagda sa trapiko sa dakbayan. Matod ni Caganap, kadaghanan sa mga dinakpan adunay kalambigitan sa mga motorsiklo. Alang sa confidentiality, nagdumili siya pagbutyag kon asa nga kadalanan ang adunay checkpoints aron dili makalikay ang mga motorista sa mga lugar. Matod ni Caganap nga ang maong lakang kabahin sa ilang padayon nga pagpaningkamot aron masiguro ang kaluwasan sa kadalanan ug mamenosan ang mga kalapasan sa trapiko. Tungod sa ilang mga paningkamot, siya miingon nga ang gidaghanon sa mga nag-counterflow nga mga sakyanan nikunhod, bisan pa adunay ilang nadakpan nga mga malapason. Iyang giawhag ang mga motorista nga dili i-normalize ang pag-counterflow apan mas maayong modumala sa ilang oras aron makaabot sa ilang destinasyon sa saktong oras. TOPAron mapugngan ang pag-counterflow, ang Team moisyu og citation ticket nga dunay multa nga P1,000 alang sa bisan unsang sakyanan nga masakpang nakalapas sa lagda. Matod ni Caganap nga ang bag-o lang gipahigayon nga random checkpoints gisuportahan sa Traffic Enforcement Unit (TEU) ug sa Highway Patrol Group (HPG) sa Philippine National Police. Atol niini nga mga checkpoint, ang TEU ug HPG niisyu usab og Temporary Operator’s Permit (TOP). Bisan og dili makahatag og saktong numero, gipasabot ni Caganap nga ang TOP nagpahamtang og mas dagkong multa kon itandi sa ordinaryong citation ticket. Apil usab sa maong mga silot ang pagsakmit sa driver’s license nga mahimong ma-claim sa Land Transportation Office Central Visayas Office. Gibutyag usab ni Caganap nga tinguha nila nga makig-alayon kanunay sa TEU ug HPG aron mapugngan ang mga motorista nga makahimo na usab og kalapasan sa trapiko sa ilang random checkpoint operations.'}, {'article_id': 815, 'title': 'Babaye nga napriso na, nasikop sa buy-bust', 'text': 'Babaye nga nakagawas na unta sa prisuhan sa kaso sa illegal drugs nasikop sa buy-bust sa mga sakop sa Abellana Police Station 2 sa alas 11:45 sa Miyerkules sa gabii, Abril 3, 2024, sa Visitacion Street, B. Rodriguez Extention, Barangay Sambag 2, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila sa mga saksi nga si Lucille Abajenza Gogo, alyas “Jak-Jak,” 33, nagpuyo sa dapit. Nakuha gikan sa suspek ang mga pinutos sa gituohang shabu nga motimbang og 15. 72 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P106,896. 00, buy-buy bust money nga P500. Matod ni Police Major Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga ilang gi-monitor si Gogo human nihatag og impormasyon ang mga silingan niini. Human madawat ang kasayuran, nilusad dayon sila og usa ka semana nga monitoring ug ilang nakompirmar ang buy-bust. Nadakpan na niadtong November 2017 si Gogo sa kaso gihapon sa ilegal nga drugas ug nakagawas sa Disyembre 2023. Giingong makabaligya siya og 20 gramos matag semana ug gipangsubay pa nila asa magkuhaan sa iyang supply sa drugas.'}, {'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}, {'article_id': 1654, 'title': 'Butane canisters ‘pisaton’', 'text': 'Dili mominos sa 7 milyunes nga bakanteng butane canisters nga gibanabana nga mobalor og P285 milyunes, nasakmit sa pagronda sa awtoridad sa dakong bodega sa Cebu Rufrance Multigas sa Sitio Batong, Barangay Danglag, lungsod sa Consolacion, alas 10:55 sa buntag, Dominggo, Oktubre 22, 2023. Ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Anti-Fraud and Commercial Crimes Unit (AFFCU) gikan sa Camp Crame sa kaulohan maoy nihimo sa operasyon subay sa search warrant nga giisyu ni Judge Jojie M. Cad-Enjambre sa Regional Trail Court (RTC 7 Branch 89 sa dakbayan sa Mandaue nga gipetsahan og Oktubre 20, 2023. REKLAMONaaghat ang operasyon sa CIDG tungod sa reklamo sa upat ka butane manufacturers gumikan sa kalapasan sa Section 2 sa Republic Act (RA) 623 as amended by RA 5700 o an Act to Regulate the Use of Duly Stamped or Marked Bottles. Naaktuhan ang 22 ka mga empleyado sa Cebu Rufrance Multigas nga nagguba sa nagkadaiyang butane canisters. Apan ang operator sa usa ka makinarya nilimod sa taho nga ang mga canister ilang pisaton. Samtang, usa ka representante sa butane canister supplier nga Botin, Tripler, Bluflame ug Pelaez nagkanayaon nga usa ka semana ang pagpaniid sa mga operatiba sa CIDG-AFFCU sa gironda nga kompaniya. Gihulagway niya nga dakong kalapasan sa balaud ang nahimo sa naasoy nga kompaniya tungod sa iyang alegasyon nga usa ka ‘unfair competition’ sa negosyo. Apan atol sa pagronda sa CIDG, wala ang tag-iya ug mga opisyal sa Cebu Rufrance Multigas nga giingong adunahang negosyante sa Sugbo gawas sa operator sa pressing machine ubang kawani. Si Wilfredo Jilou, 30, minyo taga Bais City, Negros Oriental nga nahinabi sa Superbalita Cebu niingon nga duha ka adlaw pa lang sila nga niabot sa Consolacion uban sa iyang asawa, mga silingan ug giswelduhan sila og P400 ang adlaw. Matod niya, ang uban kanila tigtangtang sa valve sa canister ug uban sa tigsud sa sako sa gipisat nga canister. Dugang niya nga stay-in sila sa kompaniya unya wala pa gyud sila makahibalo sa pangalan sa kompaniya ug pangalan sa tag-iya niini. LANAYONSumala sa representante sa upat ka mga kompaniya, ang mga canister ilang pangpisaton ug dad-on sa laing kompaniya aron lanayon ug himuon nga bag-ong butane canister sa kompaniya. Matod niini, naghago sila ug nibubo og dakong puhonan apan gikolekta ang ilang canister sa laing kompanya. Dugang niya nga gibanabana nga subra sa P20 milyunes ang alkanse sulod ning tuiga sa upat ka mga kompanya tungod sa pagpangawala o dili na mabalik ang bakanteng butane canister. Wala pa kini labot sa mga nangaging tuig dihang wala pa kini masakpi, dason sa representante. Mahal ang pagpalit nila sa empty canisters aron sudlan og butane gas alang sa ilang dealers apan nangawala kini tungod sa naasoy nga alegasyon. Gihulagway niini nga dili makiangayon ang gihimo sa maong kompaniya. Atol ning pagsuwat, wala pa makuha sa CIDG gikan sa Camp Crame ang habig sa tag-iya sa naasoy nga kompaniya.'}, {'article_id': 682, 'title': 'Wanted sa kasong lugos, nadakpan', 'text': 'Usa ka construction worker nga nakauyab og 12 anyos nga silingan napusasan ala 1:58 sa hapon, Miyerkules, Mayo 1, 2024, sa Purok 6, Brgy. Maslog, lungsod sa Sibulan, Negros Oriental. Si Marky Estrada, alyas Ongke, 22, taga Purok Tamsi, Brgy. Puhagan, lungsod sa Valencia, Negros Oriental nasikop nila ni Major Estrella Apolonia, hepe sa CIDG Negros Oriental Provincial Fiel Units (PFU), nga maoy nangulo sa manhunt isip kabahin sa ilang kampanya nga Oplan Pagtugis. Si Apolonia, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga si Estrellanes ika-8 sa most wanted person (MWP) sa regional level sa Police Regional Office (PRO 7) ug no. 2 sa listahan sa wanted person sa Negros Oriental, tungod sa kasong 4 counts of statutory rape. Si Judge Marmar Alberio Estrera-Estorco sa Regional Trial Court (RTC 7) Branch 31, Dumaguete City, Negros Oriental, maoy niisyu sa warrant of arrest nga gipitsahan og March 21, 2024, nga walay piyansa. Si Apolonia nagtago-tago sukad sa 2023 human ang ginikanan sa 12 anyos nga uyab sa construction worker nipasaka og kaso. Nasakpan ang construction worker sa chat nga dunay relasyon sa 12 anyos, kinsa nitug-an nga dunay nahitabo kanila. Ang 12 anyos nibutyag nga upat ka higayon siyang nahilabtan sa akusado.'}]"
Kinsa ang inahan nga gidala sa hospital?,['Jurita'],"[{'article_id': 177, 'title': 'Mama, anak gitigbas; silingan nagduda gikawat iyang baka', 'text': 'Nagpaalim sa ilang mga samad tinigbasan ang inahan ug anak nga taga Purok 4, Barangay Pili, Danao City human gisulong sa ilang silingan ug nanigbas kay nagduda nga maoy responsable sa pagkawala sa iyang binuhi nga baka. Apan ang anak nga 29 anyos ang nakabawos sab og tigbas ngadto sa suspek human iyang nailog ang sundang. Ang maong insidente nahitabo kadlawon sa Huwebes, Agusto 29, 2024 sa naasoy nga dapit. Ang mga biktima nga gitago sa pangalan nga Marphy, 29 ug ang 64 anyos niini nga inahan nga si Jurita ang gidala Cebu Provincial Hospital – Danao City. Samtang ang suspek alyas Ed, 40, minyo, silingan ra sab sa mga biktima. Base sa imbestigasyon sa Danao City police nga sa wa pa ang hitabo, misulong si Ed ngadto sa balay sa mga biktima bitbit ang sundang ug laing hait nga hinagiban nga nangita sa iyang baka. Nagduda ang suspek nga may kalambigitan ang mga biktima sa pagkawala sa iyang hayop. Mitumaw ang panaglalis tali ni Marphy ug Ed nga misangpot sa pagpanigbas samtang si Jurita nga miuwang sa away ang lakip nga natigbasan atol sa komosyon. Bisan nga samaran na si Marphy nakahimo pa kini sa pag-ilog sa sundang ug mibawos sab sa pagpanigbas ngadto sa suspek. Atol niining pagsulat, ang suspek pabilin pa nga way panimuot.'}]","[{'article_id': 1346, 'title': 'Abangan midiretso og tambong sa Misa de Gallo pag-abot sa Sugbo', 'text': 'Human sa kapin sa usa ka buwan nga bakasyon sa Australia, nahibalik na sa Sugbo si Cebu City Mayor Cedie Abangan niadtong Sabado sa kaadlawon, Di- syembre 16, 2023. Sumala sa Cebu City News and Information, direkta gikan sa Mactan-Cebu International Airport, si Abangan uban sa iyang anak ug asawa nga si Claire nilahos sa pagtambong sa Misa de Gallo sa Carbon Market. Kini ang unang public appearance sa mayor gikan sa taas nga bakasyon human siya nibiya paingon sa Australia niadtong Oktubre 31, 2023 alang sa iyang giingong “long-overdue vacation. ”“I will already have my long respite. And that brings me to be out, maybe a month. It depends, basin malingaw ta sa bakasyon or what not. Para makapangayo ta og extension,” matod ni Abangan sa Facebook post sa Cebu City News and Information. Sa ulahing bahin sa Nobiyembre, ang media nitaho nga si Abangan molugway sa iyang bakasyon hangtod sa Disyembre 20, 2023, nga nagkanayon nga ang iyang anak nga lalaki ug babaye makauban niya sa Australia. Miingon siya nga gusto niya nga ang iyang pamilya naa sa usa ka litrato panahon sa Pasko. Samtang nagbakasyon, nagpabiling ‘engaged’ si Abangan pinaagi sa paghimo og online nga pagtambong sa mga tigom sa City Hall.'}, {'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}, {'article_id': 745, 'title': '3 patay sa vehicular accident', 'text': 'Tulo ang nangamatay, duha kanila menor de edad, sa duha ka managlahing mga aksidente sa sakyanan sa Lunes ug Martes sa lalawigan sa Sugbo. . Motorsiklo nga gimaneho sa 17 anyos nga lalaki nga dunay angkas nga 17 anyos nga babaye nibangga sa gikasugat nga Ceres Bus sa kurbadahon nga dalan sa Barangay Poblacion, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 6:30 sa buntag sa Martes, Abril 16. Gituohan nga nagdali sa pagpa-uli ang duha ka menor de edad kay nabuntagan sa ilang pagpanglaag hinungdan nga nagpakusog sa pagpadagan ang driver nga menor nga lalaki. Ang mga biktima giila nga sila si Dean Tiburcio Gabriel, 17, drayber sa Rusi motorcycle, taga-Sityo Maliningo, Barangay Lamacan, Argao ug si Fatima Rosie Catapia, 17, backrider, taga-Sua, Argao. Samtang ang drayber sa Ceres bus mao si Dean Emeniano Gabun, 40, ulitawo, taga-Barangay Sibucao, San Enrique, Negros Occidental. Sa imbestigasyon sa Argao Municipal Police Station nasuta nga ang motorsiklo nga way plate number nga gisakyan sa mga biktima nagsubay sa national highway sa Poblacion, Argao nga paingon sa habagatan. Samtang padulong sa Cebu City ang bus gikan sa lungsod sa Oslob, habagatang Sugbo. Ang motorsiklo ni-overshoot sa pikas lane sa kurbadahun nga portion sa dan hinungdan nga nabangga sa gikasugat nga Ceres bus. Ang mga biktima nalabay ug nabunal sa sementado nga kalsada samtang naligsan pa sa bus si Gabriel ug naguroy og pipila ka metros base sa mga pat-ak sa dugo. Bisan wa nay panimuot, ang duha gidali sa pagdala sa labing duol nga tambalanan apan gideklarar sa doktor nga dead-on-arrival (DOA). Sa exclusive interview sa Superbalita Cebu kang Gabun, siya nibutyag nga puno siya sa mga pasahero nga gikan sa Bato, Oslob ug paingon dakbayan sa Sugbo. Paghiabot sa kurbahon nga bahin sa maong karsada, nipahinay siya og padagan nga moabot lang sa 40 kph. Nakurat si Gabun nga adunay nisugat kaniya nga motorsiklo nga nikawat sa iyang lane hangtod nga sila nabangga. Nahinabi sab ning mantalaan ang inahan ni Catapia nga si Maribel Catapia nga niadtong sa Lunes sa gabii, Abril 15, gikuha ang iyang anak ni Gabriel nga way pananghid. Giingong aduna pa kiniy laing kuyog nga mga batan-on apan wa sila masayod kon diin gikan nga nabuntagan. Ang mga tagtungod sa nangamatay nakig-areglo sa management sa Ceres bus. NALIMBUWADMilanat ngadto sa lima ka oras una naugkat ang lawas sa truck helper sa dihang napiit sa nalimbuwad nga trak de karga human nahulog sa pangpang sa national highway sa Purok Kabulakan, Barangay Libjo, Lungsod sa Tabogon, amihanang Sugbo sa mga alas 11 pasadosa gabii, Abril 15, 2024 .Ang namatay mao si Ignario Gabutan, 35, samtang naangol ang truck driver nga si Cristy Gacila, 42, minyo, pulos taga Barangay Canduman, Siyudad sa Mandaue. Sa pakighinabi sa Superbalita Cebu kang Patrolman Clemente Lobedica, traffic police investigator sa Tabogon Municipal Police Station, nasayran nga si Gacila gikan sa Mandaue City, nagmaneho sa wing van nga 10-wheeler nga adunay karga nga limestone nga ihatod paingon sa isla sa Bantayan, amihanang Sugbo Sa dihang nagsubay sa dulhogon ug kurbadahon nga bahin sa dapit, kalit kini nawad-an og brake ug wa na makontrolar ang sakyanan hangtod nilahos sa pangpang. Ang drayber nadala sa mga sakop sa Tabogon rescue team ngadto sa Bogo City Cebu Provincial Hospital ug anaa na sa luwas nga kahimtang apan ang helper alas 4 na sa kaadlawon sa Martes naugkat ug patay na. /'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 1399, 'title': 'Mga residente makigsulti kang Mayor Abalos', 'text': 'Ang mga lumolupyo nga walay balay alang sa holiday nanghangyo og dayalogo tali sa Lapu-Lapu City mayor apan nasagmuyo tungod kay wala nila igkita ang mayor. Niadtong Nobiyembre 28, 2023, 39 ka mga balay ang giguba sa usa ka pribadong lote nga adunay gilapdon nga 21,874 square meters sa Sitio Casia, Barangay Bangkal. Sa ikaduhang hugna sa demolisyon nga nahitabo niadtong Nobiyembre 29 nisangpot sa pagkaguba sa 13 ka mga balay. Sa pagsuwat ning balita, niabot na sa 52 ka mga balay ang naguba. Niadtong Lunes, Disyembre 3, ang bakwit nga mga residente ug mga sakop sa Casia Matab-ang Residents Association (CAMARA) gustong makigdayalogo sa Local Government Unit (LGU) aron makigsulti kang Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos ug misumiter sa ilang position paper. Gusto sa mga residente nga mahatagan og igong relokasyon ang LGU. Apan nasagmuyo ang mga residente tungod kay wala makigkita si Abalos kanila ug giingnan sila sa sekretaryo nga mobalik sa higayon nga magpadala sila og pormal nga sulat nga nagpahibalo sa mayor alang sa usa ka miting. Matod sa usa ka residente nga kon ma-forward na ang isyo ngadto sa mayor, mahimo na sila’ng makigkita niini apan kinahanglan nga maghulat hangtod nga sila makontak. Sa position paper nga gisumite sa mga residente gitutokan niini ang saad ni Abalos ngadto sa mga residente.'}]"
Unsa ang gibati sa biktima sa pag-abot nila sa ngitngit nga dapit?,['Nabalaka'],"[{'article_id': 185, 'title': 'Traysikol drayber nangumot og dughan sa pasahero, gikiha na', 'text': 'Kaso nga Acts of Lasciviousness ang gisang-at batok sa traysikol drayber human nga matod pa mikumot sa dughan sa iyang pasahero niadtong Dominggo sa gabii, Agusto 25, 2024 sa Barangay Candaguit, Lungsod sa Sibonga, Cebu. Samtang niadtong Agusto 27, hingpit nga nasang-at ang kaso batok sa suspek nga si alyas Orland, taga Barangay Abugon, Sibonga. Base sa inisyal nga kasayuran nahipos sa Women and Children Protection Desk sa Sibonga Police Station nga ang 20 anyos nga biktima sakay sa traysikol ni Orland uban sa laing duha ka mga pasahero. Ang ubang mga pasahero ang unang mikanaog pag-abot sa ilang destinasyon samtang ang biktima mao nalay nahibilin nga pasahero niadtong tungora. Nakamatikod ang biktima nga miliko ang drayber nga wa na mosubay sa rota kay matod pa adunay siyay butang nga gipangita. Nabalaka ang dalaga sa dihang naabot sila sa ngitngit nga dapit nga layo na sa highway. Giparada sa suspek ang iyang unit sa awa-aw nga lugar kay kuno adunay gisubay nga butang nga nawala. Apan nakurat nalang ang biktima sa dihang gigakos siya sa maong drayber ug gihinol ang pribadong bahin sa iyang lawas, nakahigayon og dagan ang dalaga ug nangayo og pakitabang sa residente sa maong dapit. Nasikop ra sab gilayong ang suspek sa mga polis inabagan sa mga barangay tanod. Matod ni Police Staff Sgt. Berame Beramo, assistant WCPD miingon nitukar ang biga sa suspek dihang sila nalang sa iyang pasahero. Una nanghimakak ang suspek, apan sa nagpadayon sa imbestigasyon mi-angkon na kini sa iyang nahimong sayop.'}]","[{'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 537, 'title': 'Ex-convict gipatay', 'text': 'Usa ka ex-convict sa kasong murder ang gibanhigan-patay sa Sityo Tubod, Barangay Langkas nga usa ka bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, habagatan sa Sugbo, alas 10:35 sa buntag, Dominggo, Hunyo 2, 2024. Ang biktima giila nga si Areslito Deluna Abueva Crisostomo alyas Miguelito, 39, ulitawo, mag-uuma ug taga Brgy. Langkas, Dalaguete, kinsa kanhi nabilanggo sa kasong pagpatay ug dunay ubang kaso nga nag-ung-ong sa korte. Samtang, ang mga mamumuno duha ka mga wa mailhing lalaki nga nagkasay sa usa ka motorsiklo nga armado og .45 nga kalibre sa pistola. Sa imbestigasyon ni P/Staff Sgt. Ernesto Pelonio, investigator on case sa Dalaguete Municipal Police Station, ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Zozobrado, nasayran ang biktima dunay angkas nga laing lalaki apan wala kini giapil sa pagpusil. Matod sa angkas nga barkada sa biktima, gikan sila sa Barangay Mantalongon, Dalaguete ug nagpadulong sa pagpauli sa Langkas diin ang biktima maoy nagmaniho sa motorsiklo. Apan, dason sa barkada, pag-abot sa Sityo Tubod sa Langkas, kalit lang silang gibabagan sa laing motorsiklo ug ang angkas niini maoy nipusil sa biktima tumong sa agtang. Ang riding in tandem nga mamumuno daling nisibat padulong sa wa matino nga dapit sa habagatang direksiyon. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang ug gidala sa Bogo Argao District Hospital ICKMH apan gidekrarar sa attending physician nga dead on arrival (DOA). Gisubay pa karon sa kapulisan sa Dalaguete ang motibo sa kaso nga posibling panimalos tungod sa daghang kaso nga giatubang niini.'}, {'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}, {'article_id': 15, 'title': 'Polis nga ‘nangulata’ giimbestigar sa LCPO', 'text': 'Nihimo na og imbestigasyon ang Lapu-Lapu City Police Office (LCPO) sa pasangil nga nangulata ang mga police personnel sa Station 4 sa usa ka criminology student human matod gitumbok nga nakahimo\'g krimen. Sa post sa iyang social media account ni Mayor Joelito \'Ablan\' Abalos nga iyang nasuta nga walay kamatuoran nga nakahimog krimen ang maong biktima nga si alyas Johnrey. Bun-og sa kalawasan ang nahiagoman ni Johnrey nga maoy hinungdan nga ang mayor na ang nangunay sa pagsusi niini ug nibisita sa tambalanan diin kini gi-admit sa kabanay. Nipasalig ang mayor nga mahatagan og hustisya ang nahitabo kang alyas Johnrey ug mapanubag ang nagdagmal sa biktima. Alang kang Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO) 7, nibutyag nga nagpaabot nalang sila sa resulta sa gihimo sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu. Gipasalig ni Abacay nga ang PRO 7 pinaagi sa hepe niini nga dili nila duphan ang sayop nga nahimo sa ilang mga personnel kung mamatud-an nga sad-an sa ilang nahimo. ""Kung mapamatud-an kining mga polisa will be charge administratively and probably criminally if evidence warrant but of course that is after a thorough investigation, tagaan una sila og opportunity pud nga mopadayag pud sa ilang story,"" matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay. Giklaro hinuon ni Abacay nga kung makita sa imbestigasyon sa hepe sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga sad-an ug kinahanglan nga parelibohan sa katungdanan, ila kining buhaton.'}, {'article_id': 578, 'title': 'Online services sa PNP gihunong; hacker nailhan', 'text': 'Gisuspenso sa Philippine National Police (PNP) ang ilang tanang online services taliwala sa nagpadayong imbestigasyon sa gikataho nga pag-hack sa information systems sa ahensya, partikular na sa Firearms and Explosives Office (FEO). “In light of the recent PNP information system reported breach, the PNP is proactively implementing measures to strengthen the security postures of the IT infrastructure. In this regard, all PNP online services are temporarily unavailable until further notice. We regret any inconvenience this may cause and appreciate your understanding and cooperation as we work to enhance the system’s security and integrity,” matod ni PNP chief of the Public Information Office Colonel Jean Abelardo sa usa ka press conference sa Miyerkules, Mayo 22, 2024.“Well, one of the primary reasons kung bakit natin shinut-down lahat ng PNP online services is again this is the precautionary measures to make sure kung totoo man at kung may talagang reported breach at sa ngayon ay hindi pa natin ma-determine ang extent ng sinasabing breach at it would be prudent on the part of the PNP to really shut down all frontline services to make sure na hindi na rin ito matatarget ng ibang attempt to breach or hack ‘yung ating mga ating systems,” dugang niya. Apan si Abelardo nagkanayon nga ang tanang frontline services, lakip na ang application for police clearance, magpabilin nga magamit sa mga regional police offices, ingon man sa national headquarters sa Camp Crame. Matod niya nga ang PNP Information Technology Management Service (ITMS) paspas nga nagsubay sa assessment ug imbestigasyon sa giingong paglapas sa information system, tungod kay posibleng nakakompromiso kini sa gitipigan nga personal nga datos. Si Abelardo nagkanayon nga ang PNP nakig-alayon usab sa Department of Information and Communications Technology (DICT) aron matubag ang maong butang, ilabina sa information sharing aron masubay ang gigikanan sa mga hacker ug intelligence monitoring. “Ang na-identify nga na threat actor is a certain PH1NS na posibleng may kinalaman,” siya nidugang. “We are also trying to validate through the help of DICT kung itong threat actor na nasabi natin is also responsible doon sa other attempt to breach na data system ng ibang government agencies katulad ng DOST, DepEd and other agencies which were reported to also been victimized by this threat actor,” dugang niya.'}]"
Kinsay nagsulti nga sa mga kaso sa pagpamusil 90-95 porsiyento ang napasakaan og kaso?,['P/Lt. Col. Felisa Baculo'],"[{'article_id': 190, 'title': 'Daghang kaso sa pagpusil sa Mambaling police area', 'text': 'Sa datus sa Cebu City Police Office (CCPO), kapin na sa napulo ka mga kaso sa pagpamusil ang nahitabo sa dakbayan sa Sugbo sulod lang sa 27 ka adlaw diin ang labing daghan nga insidente mao ang area sa Mambaling Police Station. Matod ni P/Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for administration sa CCPO, nga sa maong gidaghanon sa mga kaso sa pagpamusil pulos nila kini nailhan ug 90-95 porsiyento ang ila na nga napasakaan og kaso ngadto sa korte. Kasagaran sa mga hinungdan nganong nahimo ang krimen tungod kini sa illegal nga drugas diin ang biktima giingong nakautang sa usa ka drug personality nga tungod niini, gipamusil na lang sila sa sindikato. Ang matag police station nga dunay mga kaso sa shooting gimandoan nga sulbaron sa labing madali nga panahon ug ilang papanubagon ang naghimo sa krimen. Giangkon ni Baculo nga ang Mambaling maoy dunay labing daghan sa kaso sa pagpamusil itandi sa laing police station sanglit giila ang maong dapit nga areas of concern subay sa problema sa illegal nga drugas. ""If not tanan I think 95 percent sa shooting incidents ang suspect or the victim or both of them involved gyud sa illegal drugs, mao na siya\'y pinaka rason sa atong shooting incident sa siyudad sa Sugbo,"" matod ni Baculo. Si Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nibutyag atol sa Openline Forum nga makaalarma na ang sunodsunod nga shooting incidents sa dakbayan. Tungod niini, iyang mando sa kapulisan nga dili lang taman sa pagpasaka og kaso ang buhaton sa CCPO apan kinahanglan nga lig-on ang kaso ug makombikto gyud ang mga naghimo sa krimen. ""That\'s the message that I want to send nga kinahanglan it\'s not only about filing the case, it\'s about seeing it through nga naa gyuy conviction para deterrent gyud siya nga sakto,"" pasabot ni Abalayan. Gibutyag sa kapulisan nga hagit pa gihapon kanila ang pag sulbad sa problema sa illegal nga drugas sa syudad sa Sugbo nga tungod ani nagpadayon ang ilang subsob nga kampanya matag semana batok sa illegal nga drugas.'}]","[{'article_id': 457, 'title': 'Gi-salvage milutaw sa kadagatan sa Talisay', 'text': 'LALAKI nga patay nga napalgan nga naglutaw sa kadagatan sa Barangay Cansojong ug Poblacion, Siyudad sa Talisay sa Lunes sa udto, Hunyo 17, 2024, wa pa mailhi hangtod ning pagsuwat. Gihulagway sa kapulisan nga ang baba sa biktima gibaatan og masking tape ug gibinaklid sa paggapos ang mga kamot, naka-sleeveless og stripe shirt ug itom ang karsones. Gibana-banang anaa kini sa pangidaron nga 40 pataas, ug 5’4 ang gitas-on. Ang lawas gidala sa usa ka punerarya sa Siyudad sa Sugbo, apan hangtod ning pagsuwat, ang kapulisan sa Talisay nagkanayon nga wala pay ni-claim nga tagtungod niini. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa direktiba sa ilang hepe nga si Police Lieutenant Colonel Karyo Paguyod, ang mga mananagat ug mga tripulante sa nakaangkurahing barko sa dapit ang nakakita sa lawas nga naglutaw 500 ngadto sa 700 meters nga gilay-on gikan sa baybayon. Ang mga sakop sa Bantay Dagat ug Philippine Coast Guard (PCG) mao ang ningkuha sa lawas pinaagi sa pagbira niini ngadto sa baybayon. Sa paghiling sa kapulisan, way nakita nga samad pinusilan o dinunggaban sa lawas hinungdan nga girekomendar nga ipaubos kini sa autopsy kon ma-claim na sa iyang kabanay. Nagduda ang kapulisan nga dili kini taga dakbayan sa Talisay kay way ni-report sa ilang buhatan nga dunay missing person. Nag-awhag ang kapulisan sa publiko, labina kon dunay nawala sa ilang pamilya, sa pagduol sa Talisay City Police Office aron masuta kon di ba sakop sa ilang pamilya ug makuyogan ngadto sa punerarya. (DVG)'}, {'article_id': 1281, 'title': 'Di paapilon ni Abalayan ang Sinulog winners', 'text': 'Dili motugot si Cebu Governor Edlen Abalayan nga mosayaw pa sa Sinulog Grand Showdown ang mga mananaug nga contingents sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. “No, not in SRP. I already said na they cannot,” matod ni Abalayan sa Martes, Enero 2, 2023. Tubag kini ni Abalayan sa mga pangutana atol sa tigom tali sa mga concerned groups sa umaabot nga Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan nga ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) karong Enero 14, 2024. Si Abalayan, direktang gipangutana ni Cebu City Councilor Nancy Auguis atol sa tigom kon motugot ba kini pagpaapil sa mga mananaug nga contingents sa Sinulog Grand Showdown sa Enero 21, 2024 sa South Road Properties (SRP). Una unta nga gusto ni Abalayan nga sa Enero 19 ipahigayon ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan apan si Cebu City Mayor Cedie Abangan niingon nga duol ra kaayo kini sa Sinulog grand parade sa Enero 21. Nitanyag si Abangan sa Kapitolyo nga inay Enero 13, Sabado, ang schedule, ibaylo kini sa Sinulog sa Kabataan sa Dakbayan sa Enero 14, Dominggo. Naandan na nga ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan sa Sabado ipahigayon samtang Dominggo sa dakbayan. Ang duha ka mga kalihukan ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) nga gusto usab ni Abalayan nga maoy pahigayunan sa grand showdown sa Sinulog Grand Parade. Nipasabot si Abalayan nga di siya gusto nga ang mga winner sa Sinulog sa Kabataan mo-perform sa South Road Properties (SRP) tungod sa seguridad sa mga mosayaw kay di matag-an ang panahon. “Sorry kaayo jud kaayo, Nancy, I wish we could, but I can not risk it kay init man gud kaayo. Please, I hope you understand,” sulti ni Abalayan ngadto kang Auguis. Sila si Auguis ug Bise Mayor Raymond Ghen Abalayan nirepresentar sa coordination meeting tali sa Siyudad ug Lalawigan, uban ang nagkadaiyang mga local government unit (LGU) ug uban pang mga ahensya sa kagamhanan aron tukion ang seguridad ug uban pang pangandam. Sa nasayran, adunay di mo menos sa 18 ka mga contingent ang moapil sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. Sa maong talaan, duha niini ang guest performers nga mao ang Tribu Basakanon ug Sugat Kabanhawan sa lungsod sa Minglanilla, diin mosayaw ang gobernador isip tinuig nga halad. Ang Lalawigan nisaad nga mopuno kini og premyo nga P3 milyunes ngadto sa champion; P2 milyunes alang sa second prize, P1. 5 milyunes sa third prize, P1 milyon sa fourth prize ug P750,000 alang sa fifth prize. Samtang mopauli usab nga dunay bitbit ang mga wala makadaog sanglit gigahinan usab og P500,000 alang sa consolation prize. Sa taho sa Sugbo News, si Abalayan moayuda usab sa pagpaayo sa pipila ka bahin sa grandstand nga dunay gamay nga kadaut. (REV)'}, {'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}, {'article_id': 86, 'title': 'Construction worker nakuryentihan, patay', 'text': 'Nakabsan sa iyang kinabuhi ang construction worker human makuryentihi samtang nagtrabaho sa gitukod nga tulo ka andana nga edipisyo. Ang biktima giila nga si Zorovavel Auxtero, 31, minyo, taga Sityo Bankal Calubihan 2, Barangay Pajac, Lapu-Lapu City. Base sa spot report nasuta nga si Auxtero nagtrabaho niadtong higayona sa tulo ka andana nga edipisyo sa Barangay Babag, Lapu-Lapu City. Sa dihang naghapnig sa mga kabilya ang tumoy sa usa sa mga kabilya ang nasangit sa live wire sa kuryente hinungdan nga nakuryentihan. Gisuwayan sa pagtabang ang maong construction worker sa mga mirespondi nga mga sakop sa City Disaster Risk Reduction Management Office (CDRRMO) apan gumikan sa kakusog sa boltahi sa kuryente nakamugna kini og grabe kadaot sa iyang internal organs.'}, {'article_id': 1259, 'title': 'Kaluha natawo sud sa ambulansiya', 'text': 'Nahimong instant mananabang ang usa ka responder sa Argao Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO) nga si Elpidio Maquiller, taga Suba Poblacion, Lungsod sa Argao, Sugbo human siya nipaanak sa usa ka babaye sulod sa ambulansya. Ang ilang pasyente nga si Marabe Maralit, 38, taga Brgy. Alambijud, bukirang bahin sa Argao, nanganak og kaluha nga babaye sud sa rescue van sa Argao MDRRMO sa pag-abag ni Maquiller. Ang laing responder nga si Erenio Maramag nga luwan sa maong van maoy nibutyag niini sa Superbalita Cebu sa Martes, Enero 9, 2024. Matod pa niya nga mga alas 6:30 sa buntag, Enero 9, 2024, ang pamilya’ng Maralit mi-request og rescue van pinaagi sa Command Center sa Argao nga maoy sakyan gikan sa Brgy. Alambijud paingon sa Isidro C. Kintanar Memorial Hospital. Sa dihang nakarga na ang pasyente ug nagbiyahe subay sa national road habig sa Barangay Binlod, wa na maka-agwanta si Maralit sa dihang mibusog ang iyang tiyan ug nagpusotpusot og gawas ang kaluha nga puya inabagan ni Maquiller. Pag-abot sa tambalanan giatiman gilayon ang maong inahan ug ang iyang managkaluha.'}]"
Ika-pila nag Dumanjug contingent sa kompetisyon?,['no. 4 sa kompetsyon'],"[{'article_id': 198, 'title': 'Audio van sa Dumanjug nasunog', 'text': 'Nasunog ang float ug audio van sa Dumanjug contingent pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Pasigarbo sa Sugbo 2024 sa Cebu South Coastal Road (CSCR) sa Dominggo, Agusto 25, 2024. Si Dumanjug Mayor Alvaro Alvior, sa usa ka Facebook post, niingon nga ang audio van hingpit nga naugdaw. “However, I have some unfortunate news to share. Just a few minutes ago, the audio van accidentally caught fire and was completely destroyed. I know this is an incredibly difficult setback, especially considering the countless hours you invested to make this happen. . ” tipik sa post ni Alvior sa iyang Facebook page. Giisa sa Bureau of Fire Protection (BFP) ang unang alarma sa alas 10:17 sa buntag ug gideklarar nga fire under control sulod lang sa 20 minutos. Niabot sa P600,000 ang gibanabanang danyos. Hinuon, nakahimo ang lungsod og bag-ong float pipila lang ka minutos sa wala pa magsugod ang street dancing diin sila ang contingent no. 4 sa kompetsyon. Atol ning pagsuwat, wa pay opisyal nga pagpahibalo ang mga bombero bahin sa hinungdan sa pag-ulbo sa sunog.'}]","[{'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}, {'article_id': 1346, 'title': 'Abangan midiretso og tambong sa Misa de Gallo pag-abot sa Sugbo', 'text': 'Human sa kapin sa usa ka buwan nga bakasyon sa Australia, nahibalik na sa Sugbo si Cebu City Mayor Cedie Abangan niadtong Sabado sa kaadlawon, Di- syembre 16, 2023. Sumala sa Cebu City News and Information, direkta gikan sa Mactan-Cebu International Airport, si Abangan uban sa iyang anak ug asawa nga si Claire nilahos sa pagtambong sa Misa de Gallo sa Carbon Market. Kini ang unang public appearance sa mayor gikan sa taas nga bakasyon human siya nibiya paingon sa Australia niadtong Oktubre 31, 2023 alang sa iyang giingong “long-overdue vacation. ”“I will already have my long respite. And that brings me to be out, maybe a month. It depends, basin malingaw ta sa bakasyon or what not. Para makapangayo ta og extension,” matod ni Abangan sa Facebook post sa Cebu City News and Information. Sa ulahing bahin sa Nobiyembre, ang media nitaho nga si Abangan molugway sa iyang bakasyon hangtod sa Disyembre 20, 2023, nga nagkanayon nga ang iyang anak nga lalaki ug babaye makauban niya sa Australia. Miingon siya nga gusto niya nga ang iyang pamilya naa sa usa ka litrato panahon sa Pasko. Samtang nagbakasyon, nagpabiling ‘engaged’ si Abangan pinaagi sa paghimo og online nga pagtambong sa mga tigom sa City Hall.'}]"
Kanus-a gipusil ang biktima nga naila nga Pikoy?,"['Agusto 24, 2024']","[{'article_id': 203, 'title': 'Bangi sa ‘drugas,’ lalaki gipusil sa Pier', 'text': 'Usa ka lalaki nga naila lang sa alyas nga Pikoy ang natusaktusak ang lawas sa samad pinusilan. Base sa inisyal nga imbestigasyon nga ang biktima gipusil patay samtang natulog gawas sa Gate 2 sa Pier 2, Barangay San Roque, Siyudad sa Sugbo, Sabado pasado alas 12 sa kadlawon, Agusto 24, 2024. Ang Waterfront Police Station nakadawat og tawag sa telepono labot sa nahitabong pagpamusil sa maong lugar ug sa ilang pag abot gidala na sa ambulansya sa barangay ang biktima. Apan pipila ka gutlo ang milabay mipahibawo ang barangay nga dead on arrival si alyas Pikoy sa Cebu City Medical Center nga dunay unom ka mga samad pinusilan sa lainlaing bahin sa lawas gamit ang .45 nga kalibre sa armas. Matod ni Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Waterfront Police Station nga ang iyang investigator on case nakakuha og unom ka basiyo sa bala ug duha ka slug sa kalibre 45 sa pistola. Lakip sa nakuha sa crime scene ang siyam ka gagmay nga pakete sa gituohang shabu ug laing 36 ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu ang nakuha sa mga attending physician sa Cebu City Medical Center (CCMC) gikan sa bulsa sa biktima ug ilang gi-turnover sa mga polis. Tungod niini nagduda ang mga imbestigador nga dunay kalambigitan sa illegal nga drugas sa maong pagpamusil sanglit naila man usab kini sa lugar nga mamaligya og shabu. Sigon sa mga saksi sa dapit nga samtang natulog ang biktima giduol kini sa duha ka lalaki nga luwan og motorsiklo diin ang usa kanila ang mipusil makadaghang higayon. Human sa pagpamusil dali nga misibat ang duha ka suspetsado pahilayo sa lugar ug ang mga nakakita mao nay nanawag sa barangay aron sa pagtabang sa biktima. Ang Waterfront Police Station misubay na sa mga kuha sa CCTV camera sa dapit alang sa pag ila sa mga suspetsado.'}]","[{'article_id': 1555, 'title': 'Sinulog Fest magpabilin sa SRP — Caloy Abastillas', 'text': 'Ang Sinulog Festival sa 2024 gikatakdang ipahigayon na usab sa South Road Properties (SRP). Bisan pa, kini nga desisyon nag-atubang og mga pagsaway gikan sa publiko, nga nagpasiugda sa negatibo nga yugto, sa sayo pa ning tuiga, ingon man usab karon. Si Buddy “Caloy” Abastillas, executive director sa Sinulog Foundation Inc. , sa Martes, Nobiyembre 14, 2023, nisaad nga ilang pauswagon ang kasinatian sa pagtan-aw sa publiko tungod kay giandam na nila ang mga dalan alang sa ritual showdown ug street dancing. “Didto gihapon ipahigayon ang [Sinulog Festival] sa SRP, which, of course, working inside and out to improve compared to our venue last year. And it is now named Sinulog sa Sugbo Philippines 2024,” matod ni Abastillas. Niadtong Enero 14, nakahukom si Cebu Governor Edlen Abalayan nga di paapilon ang tanang 10 ka contingents gikan sa Probinsiya sa Sugbo. Apil sa nisibog ang independente nga mga dakbayan sa Lapu-Lapu ug Mandaue, gikan sa Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Tungod niini, 12 lang sa unang 22 ka mga grupo ang ningpasundayag sa culminating activity karong tuiga. Human sa pag-anunsyo ni Abastillas sa social media niadtong Martes, nangasuko ang mga netizen kay nasayod sila nga ang Sinulog Festival sunod tuig ipahigayon sa SRP, ug dili na mobalik sa naandan nga venue, nga mao ang Cebu City Sports Center (CCSC), duol sa Abellana National School. Usa ka netizen ang nikomentaryo sa SunStar Cebu, nga nagkanayon “Another failure in the making. They did not learn from the past!”Samtang ang laing Facebook user niingon nga mas gusto niya nga magpabilin sa balay kaysa moadto sa SRP aron motan-aw sa mga pasundayag, niingon, “Kon didto pa ipahigayon, mas gusto ko nga matulog. ”Samtang gipaambit sa usa ka komentarista gikan sa Carcar City ang maong post ug ni-caption, “Mag-perform pa ba ang mga delegado sa Probinsiya sa Sugbo sa Carmen?”Sayo ning tuiga, human gipaatras ang mga contingent gikan sa Sinulog sa Cebu City tungod sa safety concerns, si Abalayan nihangyo kanila nga mopasundayag sa Sinulog sa 50th-anniversary celebration sa Carmen, amihanang Sugbo. DI SA CCSCGitataw ni Abastillas nga ang SRP maoy labing maayo nga lokasyon sa pag-host sa mga nag-unang kalihukan sa Sinulog Festival. Iyang gitumbok nga ang CCSC kasamtangang gipaubos sa renovation isip pagpangandam sa Palarong Pambansa sa Hulyo sunod tuig. Niadtong Lunes, ang executive director sa CCSC nga si Aldryn Pagodon mitaho nga anaa na sa 30 porsiyento ang progress sa renovation sa oval. Tumong niini nga mahuma.'}, {'article_id': 1656, 'title': 'Armas mipagar, suspek nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki gidakop sa polis nga natayming nakaagi sa dapit human nakit-an kini nga dunay tak-in nga armas sa hawak, nisuway sa pagpusil kaniya apan nipagar o wala mobuto. Nahitabo kini sa Sitio Calvary, Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo, alas 12:15 sa kaadlawon sa Biyernes, Oktubre 20, 2023. Ang suspek giila sa mga residente sa dapit nga si Pena Penados Penaflorida, 37, taga dalan Mactan, Penaflorida Compound sa Apas. Sigun ni Police Staff Sergeant Greman Penales nadestino sa Cebu City Police Office (CCPO) nga padung siya nga mouli sa ilang balay apan iyang nasugatan ang suspek sa daplin sa karsada nga nagtak-in og armas sa hawak. Apan sa dihang iya ning gisita, gikuha na hinuon niya ang armas ug dayong tion sa polis ug gikablit apan wala kini mobuto. Dali niya ning gidakop ug giposasan ug gikuha ang armas nga kalibre 38 nga dunay tulo ka bala ug gidala sa Mabolo Police Station. Giangkon sa suspek nga mag-atang siya sa karsada aron huwaton nga moagi iyang amo nga usa ka Madam IB (dili tinuod ngan) aron paninglon ang P9,800 nga suweldo niini sulod sa duha ka mga semana. Apan tungod kay dugay kini mobayad, iya kining hadlukon sa dala niya nga armas. Kasong grave threat, illegal possession of firearms ug Comelec gun ban ang atubangon nga kaso sa suspek.'}, {'article_id': 578, 'title': 'Online services sa PNP gihunong; hacker nailhan', 'text': 'Gisuspenso sa Philippine National Police (PNP) ang ilang tanang online services taliwala sa nagpadayong imbestigasyon sa gikataho nga pag-hack sa information systems sa ahensya, partikular na sa Firearms and Explosives Office (FEO). “In light of the recent PNP information system reported breach, the PNP is proactively implementing measures to strengthen the security postures of the IT infrastructure. In this regard, all PNP online services are temporarily unavailable until further notice. We regret any inconvenience this may cause and appreciate your understanding and cooperation as we work to enhance the system’s security and integrity,” matod ni PNP chief of the Public Information Office Colonel Jean Abelardo sa usa ka press conference sa Miyerkules, Mayo 22, 2024.“Well, one of the primary reasons kung bakit natin shinut-down lahat ng PNP online services is again this is the precautionary measures to make sure kung totoo man at kung may talagang reported breach at sa ngayon ay hindi pa natin ma-determine ang extent ng sinasabing breach at it would be prudent on the part of the PNP to really shut down all frontline services to make sure na hindi na rin ito matatarget ng ibang attempt to breach or hack ‘yung ating mga ating systems,” dugang niya. Apan si Abelardo nagkanayon nga ang tanang frontline services, lakip na ang application for police clearance, magpabilin nga magamit sa mga regional police offices, ingon man sa national headquarters sa Camp Crame. Matod niya nga ang PNP Information Technology Management Service (ITMS) paspas nga nagsubay sa assessment ug imbestigasyon sa giingong paglapas sa information system, tungod kay posibleng nakakompromiso kini sa gitipigan nga personal nga datos. Si Abelardo nagkanayon nga ang PNP nakig-alayon usab sa Department of Information and Communications Technology (DICT) aron matubag ang maong butang, ilabina sa information sharing aron masubay ang gigikanan sa mga hacker ug intelligence monitoring. “Ang na-identify nga na threat actor is a certain PH1NS na posibleng may kinalaman,” siya nidugang. “We are also trying to validate through the help of DICT kung itong threat actor na nasabi natin is also responsible doon sa other attempt to breach na data system ng ibang government agencies katulad ng DOST, DepEd and other agencies which were reported to also been victimized by this threat actor,” dugang niya.'}, {'article_id': 1317, 'title': 'Mga OFW giabi-abi sa OWWA sa MCIA', 'text': 'Kapin sa 30 ka Overseas Filipino Workers (OFWs) ang mainitong giabi-abi sa mga sakop sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA 7) sa usa ka programa nga gipahigayon sa Terminal 2 Arrival area sa Mactan-Cebu International Airport sa Sabado, Disyembre 23, 2023. Ang mga OFW sakay sa Emirates flight gikan sa Dubai nga niabot sa nasod mga alas 3:30 sa Sabado sa hapon. Isip tinuig nga kalihukan, ang Pamaskong Handog para sa mga OFW, sila gihatagan og mga token isip usa ka porma sa “Salamat”, matod pa ni OWWA 7 officer-in-charge Aurelio Mendez. Ang mga OFW maoy gikonsiderar nga modernong bayani sa nasod, dugang ni Mendez Ang OWWA 7 nag-organisar usab og raffle, nga nagtanyag og ganting salapi ug mga Christmas gift bags nga adunay mga Noche Buena packs.'}, {'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}]"
Unsa nga tawag ang nadawat sa police station human sa engkuwentro?,['Argao Communication Center'],"[{'article_id': 223, 'title': '3 misukol sa polis, 1 patay', 'text': 'Usa ang namatay samtang duha ang naka ikyas atol sa engkuwentro sa kapulisan sa Lungsod sa Argao, Cebu sa sayo sa buntag, Martes, Agusto 20, 2024 sa Barangay Jampang, bukirang Argao, Sugbo. Nasayran nga ang mga sakop sa Intelligence Police ug warrant server sa Argao Police Station ang motunol unta og warrant of arrest ngadto sa subject nga si Robert Bontilao nga nag-atubang og kasong pagkupot og armas nga way lisensiya. Pag-abot sa mga polis sa maong dapit nakamatikod si Bontilao ug ang ig agaw niini nga si Kenn Derold Alamares Booc Bontilao lakip ang igsuon sa subject nga si Cleret Bontilao. MISUKOL Inay atubangon ang warrant server ug pagtahan sa kaugalingon sa malinawon nga paagi, namusil na hinuon hinungdan nga miresulta sa sinukliay sa bala sa dihang mibawos ang habig sa kapulisan. Nasamdan si Kenn Derold samtang ang managsuon nga sila si Robert ug Cleret ang nakahigayon sa pagsibat. Gidali sa pagdala sa Isidro Kintanar Memorial Hospital sa Brgy. Bogo, Argao si Kenn Derold apan nakabsan kini sa kinabuhi. Nakuha gikan sa namatay ang high powered firearm nga KG9 submachine gun. GRANADAIgo nga nauli sa police station ang team, nakadawat sila og tawag sa Argao Communication Center nga napahibawo nga adunay granada nga wa makabuto nga napalgan sa dapit diin nahitabo ang pinusilay. Nagtuo ang pulis nga gilabay kini sa suspek apan wa makabuto. Tungod sa maong explosibo nanawag pa og explosive ordnance disposal (EOD) technician aron paghipos sa maong granada. Nasuta nga wa kabuto ang maong granada gumikan kay gitaya na ang pin. TUNNEL Nakapakugang sa mga polis sa dihang gisiksik ang balay sa subject nga si Robert Bontilao diha sa sawog nga adunay agianan. Sa dihang gisulod kini, adunay pipila ka metros nga tunnel nga nasudlan sa team apan wa una sila molahos sa tumoy nga bahin tungod kay nangayo sila og back-up. Nianang pagka-alas 10 sa buntag mibalik ang kapulisan aron nga susihon ang nadiskubrehan nga langob apan dili na kini masudlan tungod kay dali nga gi-welding ang pultahan niini. Nagduda si Police Major Terrence Aguas, hepe sa Argao Police Station nga posibleng bodega sa mga ilegal nga mga butang ang maong gikubkob nga tunnel. Tungod niini nagkinahanglan nga mokuha una og search warrant ang kapulisan aron maablihan ang maong tagoanan.'}]","[{'article_id': 1228, 'title': 'Carcar contingent migamit sa konsepto nga ‘crab mentality’', 'text': 'Naila sa ilang dungan nga lakang sa pagsayaw ug dili kaayo mahalong props, ang Carcar City nigawas gihapon nga kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024 nga gipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) niadtong Dominggo, Enero 14, 2024. Si Alexandria Manatili, 46, usa ka public school supervisor ug ang creative adviser alang sa festivals sa Carcar City, maoy nagpaluyo sa konsepto sa ‘crab mentality’ sa Carcar City contingent. “I just believe that we have this Filipino trait na until now naa pa gihapon, and by reflection [ I ] believe we can change our negative trait,” matod ni Manatili. Ang Carcar City contingent nakadawat sa kinatibuk-ang ganti nga P3 milyunes gikan sa Cebu Province ug laing P500,000 gikan sa Cebu City. “Happy, thank you Sr. Sto. Gertrudes,” matod ni Manatili ngadto sa SunStar Cebu human pag-anunsiyo nga sila ang nidaug. “Mag wait mi ni Guv (Gobernador Miyang Abalayan),” dugang ni Manatili human gipangutana kon andam na ba sila sa hagit nga makigtigi sa Sinulog Mardi Gras 2024 sa South Road Property (SRP) karong Enero 21. Samtang, gipildi sa Tribu Canamucan sa lungsod sa Samboan ang laing 15 ka teams ug nakuha ang titulo sa Street Dancing Champion sa Sinulog sa Lalawigan 2024. Si Jackz Caseda, 32, taga dakbayan sa Mandaue, head choreographer sa Samboan contingent, nagpasalamat sa Sto. Nino sanglit walay usa ka semana ang ilang pagpraktis sa tibuok sayaw ug nag-ensayo og usa ka adlaw alang sa ilang mga lakang sa street dancing. “Among pag-ari sa siyudad kay purely halad, ang pagdaug is bonus nalang siya,” matod ni Caseda. Malipayon si Caseda nga nahimo’ng kabahin sa kadaugan sa Samboan tungod kay kini ang unang higayon nga ang lungsod nakigtigi sa usa ka grand festival showdown.'}, {'article_id': 352, 'title': '‘Bantay, back-up’ sa pagpatay nadakpan', 'text': 'Giingon nga bantay ug back up sa pagpamusil sa Dalan Tres de Abril, Sitio Tuburan, Brgy. Punta Athea, Dakbayan sa Sugbo sa Biyernes sa kaadlawon, nadakpan sa buy-bust sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Nahitabo ang buy-bust sa pagpangulo ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station, sa ala 1:40 sa Sabado sa kaadlawon, Hulyo 20, 2024 sa Sitio Bon-bonan, Brgy. Labangon. Ang suspek giila nga si Glo Canedo Canes, 27, taga Sitio Tarcom, Brgy. Lahug, Siyudad sa Sugbo. Nakuha gikan kaniya ang mga binulto nga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 295 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P2,006,000. Matod ni Abagat nga nakit-an sa mga saksi si Canes sa Sitio Tuburan nga kauban sa gunman nga nipusil patay kang Romey Sy, usa usab ka drug personality. Human sa pagpamusil, si Canes nisibat uban sa gunman matod sa mga saksi. Dunay nag ong-ong nga kaso’ng murder sa korte si Canes kay duna siyay gipusil patay sa Tarcom, Lahug, usa sa mga dapit sa mao nga barangay nga dunay suliran sa ilegal nga drugas. Naila usab siya nga hitman sa usa ka drug personality. Nabilanggo na usab sa Cebu City Jail ang amahan niini nga si Marsing Canes human nadakpan sa buy-bust ni Abagat sa dihang siya pa ang hepe sa Mabolo Police Station niadtong Oktubre 20, 2022 diin nakuhaan og balor P408,000 nga shabu ug usa ka KG 9 automatic pistol. Si Marsing giila usab ni nga tirador sa Busay ug silingang mga barangay nga gikahadlukan sa mga silingan tungod kay mamusil kon mabikil. Human nadakpan ang amahan, ang anak na usab ang nihulip niini apan ning panahona mag-uban na sila sa sulod sa bilanggoan.'}, {'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}, {'article_id': 1337, 'title': '14 anyos gihimong ‘runner’ sa illegal drugs, naluwas', 'text': 'Malampuson nga naluwas sa mga sakop sa Carbon Police Station ang 14 anyos nga batang lalaki nga gihimong runner sa illegal nga drugas uban sa barangay officials sa Ermita, dakbayan sa Sugbo niadtong Dominggo sa gabii, Disyember 17, 2023. Ang maong menor de edad nakuhaan pa og 11 ka pakete sa gituohang shabu. Ang kapulisan sa Carbon nakadawat og tawag gikan sa concerned citizen labot sa paggamit sa mga bata nga gihimong runner sa illegal nga drugas sa Ermita Proper. Dali nga nakig-alayon ang Carbon Police pinaagi sa Women and Children Protection Desk (WCPD) ngadto sa Barangay Ermita officials ubos sa supervision ni Police Captain Japher Encarnacion ug ilang naluwas ang maong batang lalaki. Kasamtangan nga anaa sa kustodiya sa Carbon Police Station ang maong bata ug duna kini gihatag nga kasayuran kon si kinsa ang nagsugo kaniya sa pag-dispose sa maong illegal nga drugas. GINIKANAN IPATAWAGSi Police Staff Sergeant Marijoy Mique sa WCPD sa Carbon nagkanayon nga gipaubos sà stress debriefing ang bata. Iyang gibutyag nga kompleto pa sa ginikanan ang maong bata diin ang amahan niini usa ka kargador sa Carbon Market. Gipatawag na sa barangay ang mga ginikanan sa bata ug dinhi masuta kon duna ba silay tulubagon sa ilang mga anak. Giangkon ni Mique nga usa ka alarming ang nahitabo sa maong bata nga angayang hatagan sa dinalian nga pagtagad. “Yes, alarming gyud na dapat ato nang mahatagan og importansya ug action apan kami sa PNP ang among gihimo sa pagkakaron ang safety ug security sa bata ang among concern,” matod ni Mique. Lakip sa ilang ipaubos sa debriefing ang mga ginikanan sa maong bata nga molupyo ra usab sa maong barangay. Dili na kini bag-o sa kapulisan sanglit aduna usab kini insidente sa Barangay Lorega sa nanglabay nga katuigan diin ang napalitan sa buy-bust operation usa ka bata.'}, {'article_id': 863, 'title': '‘Mipabuto’ sa kinatawo ikiha og ‘anti-bastos’', 'text': '“Triping lang to nako. ”Mao ni ang pamahayag sa 56 anyos nga lalaki nga pasakaan og kaso sa paglapas sa Republic Act 11313 kun Safe Spaces Act (Bawal Bastos Law) human siya gireklamo sa 32-anyos nga ginang sa pagbinastos sa Lunes sa buntag, Marso 25, 2024 sa gate sa Tejero Elementary School sa Brgy. Tejero, Cebu City. Ang suspek nga natanggong sa Waterfront Police Station gipasanginlan nga niduwa sa iyang kinatawo ug ang likido nituasik ngadto sa likod sa inahan nga nihatod sa iyang anak. Tungod niini, si Rolindo gidakop sa gwardya sa tunghaan mga alas 6 sa buntag ug gitugyan sa Waterfront police. Sa interbyo sa Superbalita Cebu, siya niangkon nga nablangko siya human niya nakita nga sexy ang biktima nga naka short pants lang. “Wala na ko nakahibalo nga ako siyang ______. Ako nabantayan nga __________, blanko ko ato,” asoy ni Rolindo ning mantalaan. Apan gihimakak niya ang pasangil nga ikalima na ang ginang nga biktima niya kay ikaduha pa lang kadto. Nangayo siya og pasaylo sa biktima apan wa dawata. Si Dionson Hermosa, guwardiya sa tunghaan nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga iyang gidakop si Rolindo human nireklamo ang 32 anyos nga biktima. Ang biktima nibutyag kaniya nga diha siya sa gate naghatud sa iyang anak ug diha sab ang suspek naghatud sa anak. “Nabantayan sa biktima niinit sa iyang likod nga bahin sa may lubot unya basa. Sa paglingi niya, gihipos sa suspek iyang ______” ug dunay niagas sa iyang likod, dugang sa gwardiya. Si Hermosa dali’ng niduol sa suspek nga dili mobiya kay dunay nireklamo, apan nitubag ang suspek og “humana. ”Matod sa guwardiya nga ilang gi-monitor ang suspek sanglit lima na ka biktima ang ningreklamo kabahin sa giingon nga pagbinastos ni Rolindo. Kunohay motan-aw sa iyang anak nga gihatod, apan mosandig sa haligi sa gate. Ang helmet itabon niya samtang magduwa-duwa sa kinatawo. Nakuhaan siya og footage sa CCTV sa miaging Biyernes, Marso 22, sa samang buhat. Dihang siya nasikop sa Lunes, gitamparos siya sa biktima nga 32 anyos nga dali nga nakapanghimasa. Usa ka 42-anyos nga ginang nga nahinabi sa Superbalita Cebu niduaw sa Waterfront Police Station human nasayod sa pagkasikop ni Rolindo. “Sa gate gihapon, natingala ko nibasa akong likod. Sos, __________gyud sa laki unya nagdalig lakaw sakay sa motorsiklo,” asoy sa laing biktima. Hinuon gipasaylo niya ang suspek kay naluoy siya sa gisulti sa kapuyo ug anak nga na-stroke kini. Nanghinaot siya nga karon nga nadakpan ug pasakaag kaso sa laing biktima, magbag-o na ang suspek. Ang anak nga babaye nga wala magpahingalan nakugang kay buotan iyang papa.'}]"
Unsa ang gitutokan ni Jhonnylou Ghen Abalayan isip acting mayor?,['nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor'],"[{'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}]","[{'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}, {'article_id': 1676, 'title': 'Nag-video sa away, gitigbas', 'text': 'Ginang gitigbas sa silingang hubog kay nasuko nga gi-videohan gamit ang cellphone niadtong Domingo sa gabii, Oktubre 15, sa Highway 77, Barangay Talamban, dakbayan sa Sugbo. Laing lalaki gitigbas usab human kini mao na say natripan sa suspek. Ang unang biktima giila nga si Ruff General Perucho, 43, adunay kapuyo, residente sa nahisgutang lugar. Si Perucho nakaangkon og samad tinigbasan sa tuong bukton. Si Police Staff Sgt. Gringo Pesquisa, imbestigador sa Talamban Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu sa Oktubre 16, niila sa suspek nga si Amadeo Kenshin Pesquera, 33, construction worker, nagpuyo sa maong dapit. Matod ni Pesquisa, nga nagmaoy ang suspek ug adunay gikalalis nga silingan nga babaye. Atol sa lalis, si Perucho nagkuha og video gamit ang cellphone apan nakabantay ang suspek ug nasuko dayon nikuha og sundang. Iyang giataki ang biktima, kinsa naigo sa iyang bukton atol sa pagpanigbas. Giluwas si Perucho sa iyang kapuyo ug mga silingan samtang ang suspek nisibat. Sa pag-abot sa mga polis sa dapit, gidala na si Perucho sa Cebu City Medical Center (CCMC). Sa pagbiya na sa mga polis nga ningresponde sa alarma, nibalik si Pesquera sa ilang lugar nga nagwandogwandog sa kahubog. Gikasugat niya ang ikaduhang biktima nga si Flaviano Ceniza Alagasi, 53, nga mipauli sa ilang panimalay, ug maoy natripingan. Nitumaw ang tinubagay ug gihapsan og dakong bato ni Pesquera ang ulo ni Alagasi. Ang biktima naa sa kritikal nga kahimtang nga gidala sa Vicente Sotto Memorial Medical Center. Nasikop ang suspek niadtong Lunes sa buntag, Oktubre 16, sa Barangay Pulpogan 2, lungsod sa Consolacion diin siya nidangop human sa hitabo. Kasong frustrated homicide ug attempted homicide ang giandam nga kaso sa kapulisan batok sa suspek.'}, {'article_id': 697, 'title': 'Buhisan nahubsan; desalination plants hayan mo-supply na', 'text': 'Ang Buhisan Dam wala na mogama og tubig, ingon man ang ubang tinubdan sa tubig aduna nay problema, ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) niingon nga ang ilang kinatibuk-ang produksiyon nius-os na og 21 porsiyento. Ang pagkahubas sa Buhisan Dam nisangpot sa ubos nga pressure ngadto sa walay tubig sa pipila ka mga barangay sa Metro Cebu, matod sa water district niadtong Biyernes. Ang dam mao ang ikaduhang surface water facility, uban sa Compostela water facility niini, nga mideklarar og zero water production tungod sa huwaw nga dala sa El Niño phenomenon, ang tigpamaba sa MCWD nga si Jessica Fallorina mitug-an sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Abril 26, 2024. Ang normal nga produksiyon sa Buhisan kay 6,000 cubic meters kada adlaw, apan pagka-Abril 10, mius-os na kini og tunga ngadto sa 3,143 cubic meters nga tubig kada adlaw, sa wala pa hingpit nga nahanaw sulod lang sa duha ka semana. Sa bahin sa pasilidad sa tubig sa Compostela nga nagkuha og tubig gikan sa Cotcot River, ubos sa normal nga mga kahimtang, makaprodyus kini og 12,500 cubic meters nga tubig kada adlaw. Ang mga problema sa mga tinubdan sa tubig sa ibabaw niini naghiusa sa pagpataas sa kakuwang sa produksiyon sa MCWD ngadto sa kapin sa 63,000 cubic meters nga tubig kada adlaw o kapin sa 21 porsiyento sa naandang produksiyon niini. Ang normal nga produksiyon sa MCWD kay 301,000 cubic meters nga tubig kada adlaw, apan niadtong Abril 25, niubos na lang sa 237,472 cubic meters sa usa ka adlaw, matod ni Fallorina. Mga duha ka semana ang milabay, o kaniadtong Abril 10, ang adlaw-adlaw nga kakuwang sa water utility kay 46,000 cubic meters nga tubig sa usa ka adlaw, alang sa kinatibuk-ang produksiyon nga 254,252 cubic meters. SURFACE WATERSa pagkakaron, ang ubang mga tinubdan sa tubig sa MCWD nagpakita usab og dugang nga pag-ubos sa produksiyon sa tubig. Ang atabay sa Jaclupan sa dakbayan sa Talisay nagprodyus na lang og 8,000 cubic meters matag adlaw, gikan sa 14,193 cubic meters matag adlaw niadtong Abril 10. Ang naandan nga produksyon niini 30,000 cubic meters kada adlaw. Ang produksiyon sa tubig sa Lusaran Hydro anaa na sa 11,000 cubic meters kada adlaw, gikan sa 15,000 cubic meters kada adlaw niadtong Abril 10. Nagpasabot kini nga nagprodyus na lang kini sa ikatulo nga bahin sa naandan nga 30,000 cubic meters kada adlaw. Si Fallorina niingon nga ang suplayer lang sa tubig gikan sa Luyang River sa lungsod sa Carmen wala maapektuhi. Ang Manila Water Philippine Ventures adunay 10 ka tuig nga kontrata sa pagsuplay sa MCWD og 30,000 cubic meters nga surface water kada adlaw gikan sa Luyang River. Si Fallorina niingon nga ang mga kasamtangang private water suppliers niini mipasalig nga mohatag og dugang 45,000 cubic meters nga tubig matag adlaw gikan sa ilang underground nga tinubdan sa tubig human giawhag sa MCWD nga palambuon ang ilang produksiyon sa tubig, ug kini ipang-apod-apod sa umaabot nga mga adlaw. DESALINATIONDugang pa, si Fallorina niingon nga ilang gipaabot ang pagsugod sa operasyon sa Opao Desalination Plant sa Mandaue City, nga sa sinugdan makagama og 10,000 cubic meters nga tubig matag adlaw. Sa kinatibuk-ang kapasidad, kini makahimo og 25,000 cubic meters nga tubig kada adlaw. Matod niya nga ang joint venture project sa Pilipinas Water Resources Inc. (PWRI) ug 8990 Housing Development Corp. , ang mga tigpasiugda sa Opao desalination facility, gikatakdang mosulay sa mga ekipo karong adlawa, Abril 28, isip kabahin sa pagpangandam niini alang sa umaabot nga operasyon.'}, {'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}, {'article_id': 1648, 'title': 'Nangampaniya nadasmagan', 'text': 'Unom ka mga tawo nga nagpanon sa pagpanglakaw sa kalsada sa Sityo Kalubihan, Barangay Talamban, Dakbayan sa Sugbo aron pagpangampanya alang sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections nadasmagan og sakyanan sa Martes sa buntag, Oktubre 24, 2023. Duha sa mga biktima kandidato, usa pagka barangay kapitan samtang ang usa pagka barangay konsehal. Mga ngalan sa mga biktima wa ibutyag sa kapulisan apan nasayran gikan sa kasaligan tinubdan nga ang usa mao si Dale Magallanes, kandidato pagka barangay kapitan ug ang usa mao si Siaboc Lolito, kandidato pagka konsehal. Matod sa Talamban Police Station nga ang aksidente nahitabo sa Martes sa alas 9 sa buntag sa sityo Kalubihan samtang naglakaw ang mga biktima daplin sa karsada aron mangampanya. Samtang nagbaktas ang mga kandidato uban sa ilang mga supporter, sila gidaro sa usa ka Toyota Rush Wagon nga misutoy lang sa pagpadagan, resulta sa pagkaangol sa mga biktima. Giingon nga nagrabehan si Lolito samtang si Magallanes gamay ra og angol. Tug-an ni Police Major Antonietto Bulalaque, hepe sa Talamban police station, nga ang 26 anyos nga drayber sa sakyanan, kinsa’ng ngan wa niya gibutyag, nakatagpilaw samtang nagmaneho. Nasuta nga ang drayber, ulitawo, usa ka call center agent, taga Villa Del Rio, Barangay Bacayan, Cebu City. Siya gitanggong sa police station. Ang mga biktima nga nangaangol dali nga gidala sa North General Hospital ug Perpetual Succor Hospital. Gidala usab sa kapulisan sa police station ang sakyanan sa drayber alang sa tukmang pag dokumento alang sa posibleng pagpasaka og kaso nga reckless imprudence resulting in multiple injuries. Wa pa masayri ning pagsuwat ang kahimtang ni Lolito samtang si Magallanes nakuhaan og hulagway sa mga netizen nga naninguha nga matabang gilayon ang iyang mga kauban. “The vehicle of the suspect incurred damaged at the right side front bumper, fender and flat tires,” matod sa press release sa kapulisan. Ang sakyanan padulong sa Talamban proper dihang nahitabo ang aksidente.'}]"
Pila ka tuig ang edad ni Achel?,['3'],"[{'article_id': 231, 'title': 'Amahan nakabsan sab sa kinabuhi', 'text': 'Nakadumdom ba kamo sa managsuong nga menor de edad kinsa nangapaig sa pag-ulbo sa kayo sa ilang barongbarong sa Purok 1, Barangay Manga, dakbayan sa Tagbilaran, Bohol niadtong Miyerkules sa gabii, Agusto 14, 2024?Niadtong Sabado sa gabii, Agusto 17, 2024, ang amahan nga si Aldana Brecia Sr. , 55, nakabsan sa iyang kinabuhi sulod sa Governor Celestino Gallares Medical Center sa Tagbilaran human nga wala makaantos sa kadaot sa iyang lawas. Si Aldana Sr. nisuway sa pagluwas sa iyang duha ka mga anak nga silang Achel, 3, ug kamanghoran nga si Aldana Jr. , usa pa ka tuig ang pangidaron, apan pakyas gumikan sa kadako na sa kayo nga milamoy sa ilang payag nga ginama sa light materials. Naabtan pa sa mga bombero nga nagkamang nga migawas si Aldana Sr. gikan sa misilaob nilang balay. Matod ni P/Lt. Col. Dean Jiovanie Angga, hepe sa Tagbilaran City Police Station, nga naabot niadtong Sabado ang inahan sa mga biktima nga gikan pa sa kaulohan nanarbaho human gitabangan sa mayor sa maong siyudad nga si Mayor Graceann Acabal. Wala pa matino, matod ni Angga, kung unsa gyud ang hinungdan sa maong sunog sanglit wala naman makahatag sa impormasyon ang amahan sa mga biktima nga napaig human masunog usab ang lawas niini. Apan giingong posible nga ‘open flame’ ang hinungdan sa pag-ulbo ilabi na nga way kuryente ang balay sa mga biktima. Matod sa report, dunay mga tipaka sa battery sa sakyanan, lamparilya, paint thinner ug uban pang materyales sa pagpamintal sa muebles nga gama sa kawayan, ang nakaplagan sa balay nga nasunog.'}]","[{'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}, {'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}, {'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}, {'article_id': 363, 'title': 'P2M balor sa shabu, 850 nubain ampules nasakmit', 'text': 'Giila sa kapulisan nga high value individual (HVI) ang nasikop sa buy-bust sa Laray Road, Barangay Jugan, lungsod sa Consolacion, amihanan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Dominggo, Hulyo 14, 2024. Nasikop sa hiniusang operasyon sa kapulisan giila nga si alyas Bugtong, 43, ulitawo ug taga Sityo Lawis, Barangay Pasil, siyudad sa Sugbo. Nasakmitan ang suspek sa gituohang shabu nga motimbang og dili mominos 300 gramos nga may standard drug price nga P2,040,000 ug 850 ka ampules sa gidudahang Nubain nga may standard drug price nga moabot sa P212,500. Ang suspek nadakpan sa joint buy-bust sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit ug Provincial Drug Enforcement Unit (PIU/PDEU) ug Consolacion Police Station. Matod pa nga ang suspek sa dihang na-validate nga dinagkuay ang pamaligyag shabu, gilusad dayon sa kapulisan ang buy-bust sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Sa dihang nadakpan ang suspek, nakuhaan pa kini sa iyang posisyon og upat ka gagmay nga pakite, tulo ka medium size ug duha ka large packs sa gidudahang shabu. Gawas sa mga gidudahang shabu, may 850 ampules sa gidudahang nubain.'}, {'article_id': 1241, 'title': 'P200K nakuha sa tulisan sa coop', 'text': 'Usa ka sanga sa Lamac Multipurpose Cooperative sa Barangay Luray II, dakbayan sa Toledo, gitulis sa nag-inusarang tulisan alas 10 sa buntag sa Biyernes, Enero 12, 2024. Dili mominos P200,000 ang malampusong nakuha sa tulisan nga wa pa mailhi. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Police Lt. Col. Cabungcal Dimen, hepe sa kapulisan sa Toledo, nasayran nga ang security guard wa makasanta sa tulisan ug nag-malfunction usab ang alarm device. Ang nag-inusarang tulisan gihulagway ni Dimen nga nagkalo, nag-bonnet ug nag sul-ob og jacket nga kolor itom ug nagmotorsiklo nga niabot sa dapit. Matod ni Dimen, ang tulisan nagpakaaron-ingnon nga kliyente sa coop apan sa dihang gipasu’d sa security guard, kalit kining nition og pusil busa ang security guard wa na makapalag. Samtang, wa usab makapatingog ang teller sa ilang alarm device kay guba. Ang security guard nga armado og .38 kalibreng service firearm wa hinuon dis-armahi sa tulisan. Ang Special Weapons and Tactics (Swat) team pakyas sa ilang road blocking sa posibling agian sa tulisan. Atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ug pagsubay sa mga CCTV camera aron pag-ila sa tulisan.7/11 GITULISUsa ka sanga sa 7/11 nga nahimutang sa Dan Marivel, Brgy. Alang-Alang, Mandaue City gitulis sa duha ka mga tawo ug nakuhaan og P25,000. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Station 1 sa Mandaue City Police Office (MCPO) ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Cedie S. Dari nga ang pagpanulis nahitabo alas 12 sa tungang gabii sa Enero 11, 2024. Matod pa nga may duha ka wa mailhing mga lalaki nga nagpakaaron ingnong mga kustomer. Ang usa armado og pusil, nition ngadto sa cashier ug sa store attendant ug nideklarar og tulis. Matod sa kapulisan nga way security guard ang maong sanga. Dali’ng ningsibat ang mga tulisan ug wa na maabti sa kapulisan nga ningresponde.'}]"
Kinsa ang nagkanayon nga sugdan ang major repair human sa Pasigarbo 2024?,['Buenavista'],"[{'article_id': 243, 'title': 'Track oval sa CCSC abli bisan sa gihimong pag-ayo', 'text': 'Pabilin nga abli alang sa publiko ang rubberized track oval sa Cebu City Sports Center (CCSC) bisan sa laing hugna sa pagpa-ayo sa maong pasilidad. Si CCSC Manager Aldryn Buenaventura nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Lunes, Agusto 12, nga dili na sab sirad-an ang sport facility bisan pa sa daghang gitakdang pag-ayo. Ang dagkong mga pag-ayo mao ang pag-ilis sa rubber track ug mga depekto nga bahin sa bag-ong gi-rehabilitate nga rubberized track oval. Matod ni Buenavista nga human sa Pasigarbo 2024, sugdan na ang major repair. Inay nga sirhan ang tibuok track oval sa publiko, si Buenavista niingon nga usa ka bahin sa track oval ang isira aron masugdan na ang pag-ayo. Dugang pa niya nga gusto ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nga ang publiko magpadayon sa paggamit sa track oval bisan pa sa umaabot nga pag-ayo. Ang sport facility gisirhan sulod sa kapin sa usa ka tuig sukad niadtong Mayo 18, 2023, alang sa renovation isip kabahin sa mga pagpangandam sa Palarong Pambansa 2024 niadtong Hulyo. Human sa Palaro, giablihan kini sa publiko niadtong Hulyo 23, 2024. Ang gihimong rehabilitasyon sa rubber track gituyo alang sa Palaro apan nadiskobrehan pipila ka adlaw sa wala pa ang tinuig nga sporting event nitumaw ang mga depekto ug mga guba, hinungdan nga gikuwestiyon ang integridad sa proyekto.'}]","[{'article_id': 647, 'title': 'Balay sa polis nasunog, naabo', 'text': 'Naugdaw ang balay sa usa ka polis sa sunog ala 1:40 sa kaadlawon sa Biyernes, Mayo 10, 2024, sa Sityo Taloot, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga. Sa interview sa Superbalita Cebu kang SF01 Ion Entino sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga, ang balay gipanag-iya ni Patrolman Nash Entrata, 30, minyo, nadestino sa Carcar City Police Station. Matod ni Entino nga sila si Entrata ug iyang pamilya wa sa ilang balay atol sa sunog. Ilang giisa sa fist alarm ang sunog sa ala 1:40 sa kaadlawon apan kay nagkinahanglan sila og back up nga mga bombero sa Argao ug Dalaguete, ilang giisa sa 2nd alarm ala 1:53 sa kaadlawon. Kini under control alas 2:48 sa kaadlawon ug hingpit nga napawong alas 2:50 sa kaadlawon ug nagbilin og danyos nga P480,000. Nagpadayon pa ang imbestigasyon ubos sa kamandoan sa ilang fire marshal, Insp. Bienvenido Equina, atol ning pagsuwat.'}, {'article_id': 1622, 'title': 'Lalaki gipusil, namatay samtang naglingkod', 'text': 'Namatay ang usa ka lalaki nga gipusil samtang naglingkod daplin sa karsada sa alas 9:50 sa buntag sa Miyerkules, Nobiyembre 1, 2023 sa Puntod, Brgy. Mambaling sa Siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Lucas Elmer Parayno , hamtong, ulitawo, way trabaho, nagpuyo sa dapit. Nasayran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan nga ang biktima naglingkod sa daplin sa karsada. Sa kalit lang niabot ang nagmotorsiklo nga lalaki nga nag long-sleeve og kolor itom, nag helmet, nagmaskara ug diretsong namusil. Ang biktima nga samdan sa liog nakadagan pa ug nakalingkod sa e-trike , apan gumikan sa grabing samad pinusilan sa liog, namatay kini. Ang kapulisan sa Mambaling Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, nagsusi sa background sa biktima aron maestablisar ang motibo.'}, {'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}, {'article_id': 1090, 'title': '18 anyos gidunggab atol sa disko, patay', 'text': 'Patay ang usa ka 18 anyos nga ulitawo human gidunggab og ice pick sa usa ka 16 anyos nga lalaki sud sa diskohan atol sa piyesta sa Sityo Mainit, Brgy. Santa Melodia sa Isla sa Olango, siyudad sa Lapu-Lapu, ala 1:11 sa kaadlawon, Dominggo, Pebrero 11, 2024. Ang biktima mao si Dean Tiburcio Greman Capulong Intano, 18, grade 11 student, ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang ang 16 anyos nga suspek ug taga Sityo Causwagan, Brgy. Baring sa samang isla. Sa kasayuran nga nahipost sa Superbalita Cebu, nasuta sa imbestigasyon ni Police Staff Sgt. Lolo A. Inoc,. officer in charge sa Lapu-Lapu Police Station 1 sa Olango, nga ang biktima nagsayaw atol sa hitabo. Sigun pa sa mga saksi nga adunay nasikhan (naigo sa siko) samtang nagsayaw sayaw ang biktima nga posibleng gikapungot sa suspek nga miresulta sa pagpanunggab. Ang biktima naigo sa ubos nga bahin sa walang dughan ug gidali sa pagtabang sa mga tawo sa dapit ug gidala sa Santa Melodia Community Hospital. Apan alas 2:24 sa kaadlawon, ang biktima gideklarar ni Dr. Esmeralda Lomeda nga nakabsan na sa kinabuhi. Samtang ang suspek nga 16 anyos nga suspek na-rescue sa kapulisan sa alas 4:00 sa kaadlawon sa samang adlaw. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa motibo sa pagpanunggab.'}, {'article_id': 842, 'title': 'Pump boat misilaob', 'text': ""Kulba-hinam ang lumba sa mga sakyanan sa dagat o ‘Bangkarera’ sa Sitio Lawis, Bantayan, Barangay Tuyom, dakbayan sa Carcar sa Dominggo, Marso 31, 2024, tungod sa pagsilaob sa usa ka pumpboat. Tungod kini sa tumang kainit sa summer ug El Niño phenomenon, daling nasunog ang pump boat human gikataho'ng ni-backfire ang makina ug gituohan ni-leak sab ang gasolina. Hinuon, daling nakaambak ang nagmaneho sa pump boat sa karera ug gitabangan usab sa mga tawo sa pagpawong ang kayo. Samtang, usa ka jet ski nga gimaneho sa usa ka opisyal sa dakbayan nakasag-id og bata apan walay dakong kadaut sa lawas hinungdan nga wala na madala sa ospital human giatiman sa first aid personnel. Si Nestor Adivino Dimalanta Guevarra, usa sa mga barangay konsehal sa Tuyom ug nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga kini nga lumba sa sakyanan sa dagat tradisyon na sa kapistahan sa kapilya ni San Benabaye. “Every Easter Sunday gyud ang pista itunong. . ” matod ni Guevarra. “Kining mga tawo sad modutdot sa pagtan-aw,” dugang ni Guevarra. Sa kinatibuk-an, malampuson ug alegre ang kalihykan nga giapilan sa 15 ka mga pump boat nga giorganisar sa kahugpongan sa simbahan ug nagpakabana nga mga indibiduwal sa barangay. Samtang, nasayran nga dunay dili mominos 10 ka mga jet ski ang ning-apil sa kapulisan nga gipangulohan sa lokal nga mga opisyal sa Carcar. Sa pag-follow up sa Superbalita Cebu sa kapulisan sa Carcar, atol ning pagsuwat, wala pa na-blotter ang ginagmay nga panghitabo. Matod ni Guevarra nga kompleto usab ang ilang permiso gikan sa siyudad ug Coast Guard sa pagpahigayon sa maong lumba.""}]"
Unsa nga aktividad ang tan-awon sa mga delegasyon?,['Pasigarbo 2024'],"[{'article_id': 253, 'title': 'Delegasyon gikan sa Russia motan-aw sa Pasigarbo sa Sugbo', 'text': 'Kompirmado nga mo-tan-aw ug mosalmot sa kasaulogan sa Pasigarbo sa Sugbo karong tuiga ang mga delegado gikan sa St. Petersburg, sa nasud sa Russia. Gipahibalo ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ang delegasyon gikan sa St. Petersburg, Russia motan-aw sa Pasigarbo 2024. Ang maong delegasyion motambong sa usa ka summit nga ipahigayon dinhi sa Sugbo. Sa nasayran, ipahigayon ang Pasigarbo 2024 sa Agusto 25 sa Cebu City Sports Complex (CCSC). Si Abalayan mipatawag og multi-sectoral meeting sa Social Hall isip kabahin sa pagpangandam sa nagkaduol na nga Pasigarbo. Matod pa sa gobernador nga adunay hiniusang desisyon ning pagpahigayon sa ‘festival of festivals’ sa CCSC taliwala sa pagkwestiyon ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan sa lakang sa probinsya. “Central gud ang Abellana grounds to all of our towns and cities and we are so glad nga nahuman na ang trabaho didto,” pasabot ni Abalayan. Gikalipay ni Abalayan ang hiniusang suporta sa mga mayor ug kinatibuk-ang Sugbo alang sa pagpahigayon sa kalihukan nga kabahin sa 455th founding annivery sa lalawigan sa Sugbo. /ANV'}]","[{'article_id': 697, 'title': 'Buhisan nahubsan; desalination plants hayan mo-supply na', 'text': 'Ang Buhisan Dam wala na mogama og tubig, ingon man ang ubang tinubdan sa tubig aduna nay problema, ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) niingon nga ang ilang kinatibuk-ang produksiyon nius-os na og 21 porsiyento. Ang pagkahubas sa Buhisan Dam nisangpot sa ubos nga pressure ngadto sa walay tubig sa pipila ka mga barangay sa Metro Cebu, matod sa water district niadtong Biyernes. Ang dam mao ang ikaduhang surface water facility, uban sa Compostela water facility niini, nga mideklarar og zero water production tungod sa huwaw nga dala sa El Niño phenomenon, ang tigpamaba sa MCWD nga si Jessica Fallorina mitug-an sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Abril 26, 2024. Ang normal nga produksiyon sa Buhisan kay 6,000 cubic meters kada adlaw, apan pagka-Abril 10, mius-os na kini og tunga ngadto sa 3,143 cubic meters nga tubig kada adlaw, sa wala pa hingpit nga nahanaw sulod lang sa duha ka semana. Sa bahin sa pasilidad sa tubig sa Compostela nga nagkuha og tubig gikan sa Cotcot River, ubos sa normal nga mga kahimtang, makaprodyus kini og 12,500 cubic meters nga tubig kada adlaw. Ang mga problema sa mga tinubdan sa tubig sa ibabaw niini naghiusa sa pagpataas sa kakuwang sa produksiyon sa MCWD ngadto sa kapin sa 63,000 cubic meters nga tubig kada adlaw o kapin sa 21 porsiyento sa naandang produksiyon niini. Ang normal nga produksiyon sa MCWD kay 301,000 cubic meters nga tubig kada adlaw, apan niadtong Abril 25, niubos na lang sa 237,472 cubic meters sa usa ka adlaw, matod ni Fallorina. Mga duha ka semana ang milabay, o kaniadtong Abril 10, ang adlaw-adlaw nga kakuwang sa water utility kay 46,000 cubic meters nga tubig sa usa ka adlaw, alang sa kinatibuk-ang produksiyon nga 254,252 cubic meters. SURFACE WATERSa pagkakaron, ang ubang mga tinubdan sa tubig sa MCWD nagpakita usab og dugang nga pag-ubos sa produksiyon sa tubig. Ang atabay sa Jaclupan sa dakbayan sa Talisay nagprodyus na lang og 8,000 cubic meters matag adlaw, gikan sa 14,193 cubic meters matag adlaw niadtong Abril 10. Ang naandan nga produksyon niini 30,000 cubic meters kada adlaw. Ang produksiyon sa tubig sa Lusaran Hydro anaa na sa 11,000 cubic meters kada adlaw, gikan sa 15,000 cubic meters kada adlaw niadtong Abril 10. Nagpasabot kini nga nagprodyus na lang kini sa ikatulo nga bahin sa naandan nga 30,000 cubic meters kada adlaw. Si Fallorina niingon nga ang suplayer lang sa tubig gikan sa Luyang River sa lungsod sa Carmen wala maapektuhi. Ang Manila Water Philippine Ventures adunay 10 ka tuig nga kontrata sa pagsuplay sa MCWD og 30,000 cubic meters nga surface water kada adlaw gikan sa Luyang River. Si Fallorina niingon nga ang mga kasamtangang private water suppliers niini mipasalig nga mohatag og dugang 45,000 cubic meters nga tubig matag adlaw gikan sa ilang underground nga tinubdan sa tubig human giawhag sa MCWD nga palambuon ang ilang produksiyon sa tubig, ug kini ipang-apod-apod sa umaabot nga mga adlaw. DESALINATIONDugang pa, si Fallorina niingon nga ilang gipaabot ang pagsugod sa operasyon sa Opao Desalination Plant sa Mandaue City, nga sa sinugdan makagama og 10,000 cubic meters nga tubig matag adlaw. Sa kinatibuk-ang kapasidad, kini makahimo og 25,000 cubic meters nga tubig kada adlaw. Matod niya nga ang joint venture project sa Pilipinas Water Resources Inc. (PWRI) ug 8990 Housing Development Corp. , ang mga tigpasiugda sa Opao desalination facility, gikatakdang mosulay sa mga ekipo karong adlawa, Abril 28, isip kabahin sa pagpangandam niini alang sa umaabot nga operasyon.'}, {'article_id': 1463, 'title': 'Merkado, socialized housing sa Danao City', 'text': 'Bag-ong satellite market ug socialized housing project ang tukuron sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Danao alang sa kabos nga mga konstituwente niini. Ang kagamhanan nipahigayon sa groundbreaking ceremony sa 2. 4 ektaryang luna alang sa socialized housing project sa Barangay Dunggoan ug Guinsay nga gitagana alang sa 300 ka kabos nga mga pamilya sa siyudad. Gibana-bana nga mobalor ngadto sa P179 milyunes ang kantidad sa proyekto nga abagan pagpundo sa kagamhanan, sa Republic Cement ingon man sa Gawad Kalinga Community Development Foundation. Gawas sa housing project, tinguha usab nga sugdan ang pagtukod sa kagamhanan sa merkado nga mahimutang duol sa naasoyng housing community. Ang 959 metro kwardradong luna pundohan og P11. 1 milyunes nga gilaumang mahuman sa Hunyo 2024. Nanghinaot si Mayor Mix Hamoy nga mahimo kining tulay sa kalambuan sa ubang mga residente sa lugar diin mas mapaduol kanila ang mga establisimento ingon man ang mga serbisyo.'}, {'article_id': 1378, 'title': 'PRO 7 miluwat og pasidaan sa publiko', 'text': 'Ning panahon sa Pasko, mosaka ang mga krimen sama sa kawat, pagpanglabni ug ubang mga kriminalidad sa palibot tungod sa pagdagsa sa mga tawo sa dagko’ng mga tindahan ug mga simbahan. Tungod niini, ang Police Regional Office (PRO 7) nipagawas karon og pahimangno sa publiko nga likayan nga mahimong target sa mga kriminal sama sa pagbantay sa mga lugar nga daghan ang mga tawo nga magtapok. Giawhag ang katawhan nga kon mogawas sa ilang panimalay kinahanglang naka-lock kini, dili magsul-ob og mahalo nga alahas sa paglakaw ug dili magdala’g daghang kwarta. Magbantay sa mga mangunguot, salisi gang, laglag barya gang ug uban pa nga posibling naa ra sa palibot ug kon dunay mamatikdan labing maayo nga mangita og polis nga nadestino sa maong lugar aron madakpan ang mga suspek. Si Police Lieutenant Col. Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa PRO 7, nagkanayon nga kinahanglan nga magmabinantayon ang publiko sa ilang mga lakaw aron dili sila maoy mabiktima niining mga kriminal. Gipasalig ni Abacay nga ning semanaha sa dili pa magsugod ang Misa de Gallo sa Disyembre 16, pabahaan sa PRO 7 og mga police personnel ang kadalanan lakip na ang mga simbahan nga dunay relihiyusong kalihukan.'}, {'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}, {'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}]"
Pila ka gramos sa shabu ang nasakmit sa kapulisan?,['10. 25 gramos'],"[{'article_id': 255, 'title': 'Bag-ong tigbaligya og drugas, nasikop', 'text': 'Giila sa kapulisan nga bag-ong sulbong sa pagpamaligya sa ilegal nga drugas ang nasikop sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO) atol sa buy-bust sa dalan A. Biag, Barangay Labangon, dakbayan sa Sugbo, alas 2:10 sa kaadlawon, Martes, Agusto 13, 2024. Ang suspek giila nga si Jeslar Pilo Bulagsac alyas Dyyhin, 29, taga sa Sityo Mahayahay 1, Barangay Calamba, dakbayan sa Sugbo. Nasakmit sa kapulisan ang mga pinakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 10. 25 gramos nga dunay standard drug price nga P69,700. Matod ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station nga nakadawat silag report gikan sa maong lugar nga kusog kaayo ang pinalitay sa ilegal nga drugas. Mao kini hinungdan gipaubos dayon sa monitoring ug human makuha ang tanang impormasyon, gilusad ang buy-bust nga gipangulohan ni Police Lieutenant Malcolm Almenia ubos sa supervision ni Police Major Abadiano Abagat. Matod ni Abagat nga bag-ong sulbong sa lugar ang suspek diin ang iyang kustomer mao ang mga drayber sa e-bike drivers ug mga sikad-sikad sa dan A. Biag, usa sa mga dapit sa dakbayan nga daghang nalambigit sa negosyo sa ilegal nga drugas .Kasong pagpayuhot sa illegal nga drugas ang ipasaka sa Labangon Police Station batok sa maong suspek.'}]","[{'article_id': 253, 'title': 'Delegasyon gikan sa Russia motan-aw sa Pasigarbo sa Sugbo', 'text': 'Kompirmado nga mo-tan-aw ug mosalmot sa kasaulogan sa Pasigarbo sa Sugbo karong tuiga ang mga delegado gikan sa St. Petersburg, sa nasud sa Russia. Gipahibalo ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ang delegasyon gikan sa St. Petersburg, Russia motan-aw sa Pasigarbo 2024. Ang maong delegasyion motambong sa usa ka summit nga ipahigayon dinhi sa Sugbo. Sa nasayran, ipahigayon ang Pasigarbo 2024 sa Agusto 25 sa Cebu City Sports Complex (CCSC). Si Abalayan mipatawag og multi-sectoral meeting sa Social Hall isip kabahin sa pagpangandam sa nagkaduol na nga Pasigarbo. Matod pa sa gobernador nga adunay hiniusang desisyon ning pagpahigayon sa ‘festival of festivals’ sa CCSC taliwala sa pagkwestiyon ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan sa lakang sa probinsya. “Central gud ang Abellana grounds to all of our towns and cities and we are so glad nga nahuman na ang trabaho didto,” pasabot ni Abalayan. Gikalipay ni Abalayan ang hiniusang suporta sa mga mayor ug kinatibuk-ang Sugbo alang sa pagpahigayon sa kalihukan nga kabahin sa 455th founding annivery sa lalawigan sa Sugbo. /ANV'}, {'article_id': 127, 'title': 'Senado tensiyonado atol sa pag-imbestigar ni Balderas', 'text': 'Puno sa tensyon atol sa imbestigasyon sa Senado sa gi-raid nga ilegal nga Pogo hub niadtong Lunes, Septiyembre 9, 2024, tungod kay ang mga magbabalaod nangasuko ni dismissed Bamban, Tarlac Mayor Aretha Balderas, kinsa nagdumili sa pagtubag sa ilang mga pangutana. Samtang ang mga magbabalaod nangutana kung giunsa niya ug ang pipila ka mga miyembro sa iyang pamilya mibiya sa nasod, si Balderas nagdumili sa paghingalan sa tawo nga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas, tungod sa kahadlok sa iyang kinabuhi. Gisuwat hinuon niya ang ngalan sa tawo sa usa ka papel sa hangyo ni Senate President Pro Tempore Stanford Baldomar. Gihangyo ni Balderas ang mga magbabalaod nga dili isulti og kusog ang ngalan. ""Do not tell the senators what to do with the information. Pinagbibigyan ka namin isulat sa papel,"" matod ni Senate Committee on Women, Children, Family Relations, and Gender Equality chair Senator Charina Alcaide. ""Nauubos na ‘yung pasensya namin,"" matod ni Alcaide. KUSTODIYA SA PNPGipahinumdoman ni Alcaide si Balderas nga luwas na siya sa kustodiya sa Philippine National Police (PNP). Si Balderas niingon nga andam siya nga ilhon ang mga ngalan sa mga tawo nga mitabang kaniya apan dili sa publiko alang sa katuyoan sa kaluwasan. ""Gustong-gusto mo pala (sabihin), e di sabihin mo. Nakakapikon ka na. Nakakagigil ka na,"" matod ni Baldomar. Si Balderas niingon nga ang tawo nga nitabang nila sa pagbiya mao usab ang naghimo nga sila makaeskapo. ""Siya nag-initiate. . . Nu’ng una po siya ang nagdesisyon para sa akin,"" matod ni Balderas. ""Actually, hindi po tulong ang hiningi ko sa kanya. Actually, to be exact, medyo pinagsalitaan ko po siya nang hindi maganda,"" dason niya. Si Baldomar nagpadayon nga nakasawsay kang Balderas, nga nag-ingon nga “kabuang” ug “katingad-an” nga dili niya ipahibalo ang ngalan sa tawo nga mitabang kanila. ""Pinagsalitaan mo siya nang masama pero siya ang nag-facilitate ng pagtakas ninyo sa Pilipinas. . . Siyempre ‘pag ako pinagsalitaan mo nang masama, hindi na kita tutulungan,"" matod ni Baldomar. ""Bakit ‘di mo pwedeng i-divulge sa publiko? May sikreto ba kayo? This is just a simple question. Pinagsalitaan mo nang masama, absurd, para sa akin it\'s weird, tapos siya pa ang tumulong sa iyo na makatakas sa Pilipinas,"" dugang niya. Si Alcaide niingon nga nitumaw na sa nangaging mga hearing ang ngalan sa tawo kinsa, sumala ni Balderas, nitabang kanila. Matod ni Baldomar nga anaa karon sa Taiwan ang giila ni Balderas. Siya usa ka naghupot sa lima ka mga pasaporte. Si Balderas miingon nga wala siya kahibalo sa maong impormasyon. Si Balderas usab miingon nga sila, ang iyang gituohang mga igsuon nga sila si Lebron ug Aching, mibiya sa Pilipinas sakay sa barko, usa ka gabii, niadtong Hulyo. Siya niingon nga misakay sila og yate gikan sa pantalan sa Metro Manila dayon mibalhin sa mas dakong barko sa tungatunga sa kadagatan. Si Balderas miingon nga nagpabilin sila sa lawak sa mas dakong sakayan sulod sa pipila ka adlaw. Wala sila gitugotan sa paggawas o bisan sa pagsusi sa ilang mga cell phone. ""Madilim pa rin po. . . Basta dagat po,"" matod ni Balderas. ""Siguro mga four or three or five (days). Basta matagal po. . . Four days po siguro. . . Hindi po kami pinapalabas. Kung puwede lang umatras, aatras na po ako. . . Nakakatakot po talaga. ¦ Gusto ko na po umuwi. Gusto ko na po bumalik,"" dason niya. Giangkon ni Balderas nga nasayop siya kay gusto siyang moeskapo. NASAYOPSiya miingon nga gikan sa dako nga sakayan, sila mibalhin pag-usab ngadto sa usa ka mas gamay nga sakayan, nga nagdala kanila ngadto sa Malaysia, nga wala mahibalo kon asa sila sa tukma tungod kay wa sila tugoti sa pagtan-aw sa palibot. Ang mga pahayag ni Balderas nagpamatuod sa naunang pagsaysay ni Aching kung giunsa nila pag-ikyas. ""Walang tumulong po ni isang Filipino or Filipina. . . Immigration, wala po. Government officials, wala rin po. Filipino, wala po. Wala pong tumulong,"" matod niya. ""That\'s impossible. Imposibleng walang tumulong sayo upang makatakas dito sa Pilipinas,"" tubag ni Baldomar. Gipanghimakak usab ni Balderas ang pagbayad sa mga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas og P200 milyunes. Gitataw usab niya nga usa siya ka Pinay human siya gihangyo sa pagkompirmar sa fingerprint examination nga gihimo sa National Bureau of Investigation (NBI), nga nagmando nga siya usa ug parehas sa Chinese national nga si Balderas Baldonado Balenti. Gipadayon niya nga ang iyang amahan mao si Balderas Balequia Balestramon ug gilimod nga ang iyang inahan mao si Balgos Balidiong Yi. ""Honestly, hindi ko po alam kung paano nangyari. Basta alam ko ako po si Aretha Balderas. At pasensya na rin po kung hindi kayo naniniwala. ¦Lumaki po ako na alam ko Filipino ako,"" pasabot niya. ""Ang alam ko po (All I know is) I was born in Tarlac,"" dugang niya. Gipasanginlan ni Senador Eulogia Alcano si Balderas nga padayong namakak sa ilang mga nawong. Nagdumili usab si Balderas sa pagtubag sa ubang mga pangutana tungod kay gihangyo niya ang iyang katungod sa pagpasangil sa kaugalingon. Siya misaad, bisan pa, sa pagtubag niini nga mga alegasyon sa atubangan sa tukma nga korte. GI-CONTEMPTSa ikaduhang higayon, si Balderas cited in contempt sa Senado. ""This is a blatant defiance of the legislative’s constitutional power of inquiry. Lumalabas na pinaglalaruan mo ang aming batas at pinapaikot mo ang mga Pilipino, pero ibahin mo ang Senado,"" said Alcaide. Human sa pagdungog, si Balderas gibalik sa PNP Custodial Facility diin siya gitanggong alang sa kasong graft and corruption. Si Balderas gidakop sa Tangerang, Indonesia niadtong Septiyembre 3 pinasikad sa arrest order nga giluwatan sa Senate panel kalabot sa nagpadayong imbestigasyon sa gironda nga ilegal nga Pogo hub sa Bamban, Tarlac. Katapusang higayon nga nitambong siya sa imbestigasyon sa Senado niadtong Mayo.'}, {'article_id': 446, 'title': '2 ka sakyanan nagbangga; 4 nangamatay, 3 samdan', 'text': 'Upat ang nangamatay ug tulo ang nangasamdan sa panagbangga sa duha ka mga sakyanan sa Sabado sa alas 4:50 sa kaadlawon sa Diversion Road, Purok 7, Brgy. Cleofas, Siyudad sa Dumaguete, Negros Oriental. Base sa imbestigasyon sa Dumaguete City Police ubos sa direktiba sa ilang city police director nga si P/Lt. Col. Don Clores, nasayran sa Superbalita Cebu nga ang nalambigit mao ang usa ka mixer truck nga gimaniho sa usa ka 43 anyos nga lalaki, minyo, taga Brgy Tinago, Dumaguete City ug puwa nga Toyota Innova nga gimaniho sa usa ka 45 anyos nga lalaking minyo, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, Metro Manila. Ang drayber namatay sa bangga. Ang laing tulo nga nangamatay mao ang iyang mga pasahero nga 59 anyos nga biyuda, taga Atura South Tanuan, Batangas City; 48 anyos nga ginang nga taga Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City; ug babaye nga hamtong, minyo, taga 188K Guiho, Brgy Closa, Makati City, Metro Manila. Lakip sa sakay nga naangol mao ang usa ka menor de edad nga babaye nga taga 696 Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City, nga confined sa Silliman University Medical Center (SUMC);Laing naangol mao ang 15 anyos nga babaye, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, nga confined sab sa SUMC. Laing lalaki nga ilang kauban nidangat sab sa samang tambalanan. Matod sa kapulisan nga ang mga biktima sakay sa Innova padulong sa norte gikan sa habagatan. Pag-abot sa kurbadahon nga bahin sa karsada, ang drayber sa Innova wa makaliko ug nikawas sa lane nga gisubayan sa gikasugat nga mixer truck. Tungod niini nagkadinasmagay ang duha ka mga sakyanan. Ang drayber sa mixer truck naa na sa kustodiya sa Dumaguete City police.'}, {'article_id': 1375, 'title': '10 ka mayor uyon sa ‘kondisyon’ ni Abalayan', 'text': 'Mga mayor sa lalawigan sa Sugbo dili gusto nga ipahigayon sa South Road Properties (SRP) ang Sinulog Festival sa Enero 2024. Uyon sila sa sugyot ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ibalik kini sa pagpahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC). Kini naglakip sa mga mayor sa mga dakbayan nga sila si Junard Abalos sa Lapu-Lapu, Jonas Abando sa Mandaue, Gerald “Samsam” Gullas sa Talisay, ug Marjorie “Joie” Perales sa Toledo. Ug ang mga mayor sa kalungsoran nga sila si Elpidio Bentijaba sa Bantayan, Teresa Alegado sa Consolacion, Felicisimo Alvarez sa Daanbantayan, Anya Lojo sa San Fernando, Monyeen Durano-Streegan sa Sogog, ug Greman Solante sa Tudela. Sagad kanila, dunay representante o contingent gikan sa tagsa-tagsa niini ka mga lokalidad sa mga milabay’ng Sinulog Grand Showdown. Apan sukad nga gibalhin na sa SRP ang kalihukan, wala na kini mopadayon pagpasayaw sa ilang mga contingent. Si Abando nagtuo nga ang pagpahigayon sa Sinulog sa CCSC mas makahatag og kahigayunan sa tanang mga Sugboanon nga makaapil sa tibuok kalihukan sa pista. “This move ensures that the celebration remains inclusive, allowing more people to partake in the festivities at a central location,” matod ni Abando. Susamang sentimento usab ang gipadayag ni Abalos sanglit mas duol alang sa mga deboto ang pagpahigayon sa mga kalihukan sa sentro sa Sugbo. “Ang atong main nga tuyo sa pakigselebrar sa kapistahan sa Sto. Nino kay ang pagpanagkot, pag-ampo ug pagpasalamat man sa atong Balaang Bata. . Mas maayo gyud kon ang mga kalingawan naa ra pod duol sa iyang pinuy-anan,” matod ni Abalos. Samtang, ang pangulo sa League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nga si Alvarez nipadayag nga ang seguridad sa mga performer ang prayoridad sa lokal nga kagamhanan. “Hesitant lang ko sa new venue kay last time daghan kaayo na kuyapan mga bata. . . always jud ang safety sa atong mga bata ang among priority. Mas well shaded,” dason niya. Si Abalayan unang nipadayag sa iyang desisyon nga mas pabor siya sa kalihukan anha sa CCSC. Atol sa Sinulog 2023, nadesisyunan sa gobernador nga dili na pasayawon ang tanang siyam ka mga contingent sa Probinsiya sa Sugbo tulo ka adlaw sa wala pa ang ritual showdown, tungod sa kabalaka sa kaluwasan taliwala sa pagkadili andam sa site. Nagbilin kini sa 12 sa 22 ka grupo nga gitakdang mopasundayag unta sa festival. Ning uwahi, ang Kagamhanan sa Siyudad sa Sugbo nipadayag nga imposible mapahigayon sa CCSC ang Sinulog 2024 gumikan sa construction works sa Cebu Bus Rapid Transit sa Osmeña Blvd. ug rehabilitasyon sa sulod sa CCSC agi og pangandam sa Palarong Pambansa sa sunod tuig.'}, {'article_id': 21, 'title': 'Seaman makig-atbang ni Miyang sa eleksiyon', 'text': 'Usa ka independent candidate gikan sa lungsod sa Carmen ang buot moatbang ni incumbent Cebu Governor Edlen Cesariocia sa 2025 midterm election sa posisyon nga pagka-gobernador. Si Acosta “Doy” Abelardo Actub, 67, taga lungsod sa Carmen ang miduso sa iyang certificate of candidacy (COC), Biyernes, Oktubre 4, 2024. Si Actub usa ka retired seafarer sud sa 34 ka katuig, ang nakahukom nga magpapili ning umaabot nga piniliay sa iyang katuyoan nga moserbisyo sa lalawigan sa Sugbo. Nangayo usab siya og dispensa sa iyang mahimong kaatbang nga matod pa, iyang giila nga gi-idolo. Mipasalig si Actub nga aduna siyay katakos nga iya nga mamapalambo pa pag-ayo ang lalawigan sa higayon nga siya palaron nga pilion sa mga Sugboanon sa iyang tinguha. “I’m sorry Maám (Cebu Governor Edlen Cesariocia) idol kita, kaya lang kalabanin kita dahil gusto ko din ma-experience nila ang na-experience ko sa labas na wala dito. Kung halimbawa si Maam Miyang ang manalo, pupunta ako dito mag-congratulate agad ako sa kanya,” matod ni Actub. Lakip sa iyang mga gustong himuon mao ang pagpalambo sa serbisyo, batokan ang kurapsyon ug hatagan ug kasulbaran ang nagkadaiyang mga problema sa lalawigan.'}]"
Unsa ang gibuhat sa biktima sa bus?,['nikabyon sa pultahan sa bus'],"[{'article_id': 303, 'title': 'Nahagbong sa bus, patay', 'text': 'Lalaking pasahero sa usa ka bus sa Sunrays Bus Lines nahagbong sa national highway sa Barangay Pugalo, lungsod sa Alcoy, habagatang Sugbo, alas 4:10 sa hapon, Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Sa pagsubay sa Superbalita Cebu, ang biktima nailhan nga si Gilmore Cacao Caccam, 36, minyo, taga Barangay El Pardo, lungsod sa Boljoon, habagatang Sugbo. Si Caccam, usa ka laborer sa Marmelec Corporation sa Pugalo sa Alcoy, gideklarar nga dead on arrival (DOA) sa Bogo Argao District Hospital sa lungsod sa Argao. Sa pakighinabi ni P/Staff Sgt. Dionson S. Pacaldo nga nihimo og imbestigasyon ubos sa kamandoan sa officer-in-charge (OIC) sa Alcoy Municipal Station nga si P/Capt. Arce De Cacdac Cachila, ilang nadawat ang taho kalabot sa aksidente busa ilang girespundihan dayon. Nasayran nga ang bus gimaniho ni Cacho Cadahing, 39, minyo, taga Barangay Gawi, lungsod sa Oslob, habagatang Sugbo, padulong sa habagatang bahin. Giingon nga hinay ang dagan sa bus kay nagsunod kini sa usa ka tricycle ug ang biktima nigukod ug nikabyon sa pultahan sa bus. Apan aksidenteng naligas ug nabunal sa dan nga maoy nakaingon nga siya nakaangkon og grabeng kadaut sa lawas. Dali siyang gitabang sa mga rescuer sa Alcoy ug gidala sa labing duol nga ospital apan namatay. Atol ning pagsuwat, ang drayber sa bus gitanggong sa kapulisan samtang nagpaabot sa reklamo sa pamilya sa biktima. Sumala sa kapulisan, hayan mapasakaan kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide. Wa pa usab masayri sa Superbalita Cebu ang habig sa tagdumala sa Sunrays.'}]","[{'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}, {'article_id': 955, 'title': '50 ka mga motorista mi-counter flow, sikop', 'text': 'Mokabat sa 50 ka mga motorista ang nasikop sa Traffic Enforcement Agency (Team) sa Mandaue City tungod sa counterflow subay sa ilang random checkpoints sukad niadtong miaging semana. Si Gingging Caganap, assistant department head sa Team, nipahibalo sa Martes, Marso 5, 2024, nga ilang gihimo ang mga lakang aron mapalig-on ang pagpatuman sa mga lagda sa trapiko sa dakbayan. Matod ni Caganap, kadaghanan sa mga dinakpan adunay kalambigitan sa mga motorsiklo. Alang sa confidentiality, nagdumili siya pagbutyag kon asa nga kadalanan ang adunay checkpoints aron dili makalikay ang mga motorista sa mga lugar. Matod ni Caganap nga ang maong lakang kabahin sa ilang padayon nga pagpaningkamot aron masiguro ang kaluwasan sa kadalanan ug mamenosan ang mga kalapasan sa trapiko. Tungod sa ilang mga paningkamot, siya miingon nga ang gidaghanon sa mga nag-counterflow nga mga sakyanan nikunhod, bisan pa adunay ilang nadakpan nga mga malapason. Iyang giawhag ang mga motorista nga dili i-normalize ang pag-counterflow apan mas maayong modumala sa ilang oras aron makaabot sa ilang destinasyon sa saktong oras. TOPAron mapugngan ang pag-counterflow, ang Team moisyu og citation ticket nga dunay multa nga P1,000 alang sa bisan unsang sakyanan nga masakpang nakalapas sa lagda. Matod ni Caganap nga ang bag-o lang gipahigayon nga random checkpoints gisuportahan sa Traffic Enforcement Unit (TEU) ug sa Highway Patrol Group (HPG) sa Philippine National Police. Atol niini nga mga checkpoint, ang TEU ug HPG niisyu usab og Temporary Operator’s Permit (TOP). Bisan og dili makahatag og saktong numero, gipasabot ni Caganap nga ang TOP nagpahamtang og mas dagkong multa kon itandi sa ordinaryong citation ticket. Apil usab sa maong mga silot ang pagsakmit sa driver’s license nga mahimong ma-claim sa Land Transportation Office Central Visayas Office. Gibutyag usab ni Caganap nga tinguha nila nga makig-alayon kanunay sa TEU ug HPG aron mapugngan ang mga motorista nga makahimo na usab og kalapasan sa trapiko sa ilang random checkpoint operations.'}, {'article_id': 1090, 'title': '18 anyos gidunggab atol sa disko, patay', 'text': 'Patay ang usa ka 18 anyos nga ulitawo human gidunggab og ice pick sa usa ka 16 anyos nga lalaki sud sa diskohan atol sa piyesta sa Sityo Mainit, Brgy. Santa Melodia sa Isla sa Olango, siyudad sa Lapu-Lapu, ala 1:11 sa kaadlawon, Dominggo, Pebrero 11, 2024. Ang biktima mao si Dean Tiburcio Greman Capulong Intano, 18, grade 11 student, ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang ang 16 anyos nga suspek ug taga Sityo Causwagan, Brgy. Baring sa samang isla. Sa kasayuran nga nahipost sa Superbalita Cebu, nasuta sa imbestigasyon ni Police Staff Sgt. Lolo A. Inoc,. officer in charge sa Lapu-Lapu Police Station 1 sa Olango, nga ang biktima nagsayaw atol sa hitabo. Sigun pa sa mga saksi nga adunay nasikhan (naigo sa siko) samtang nagsayaw sayaw ang biktima nga posibleng gikapungot sa suspek nga miresulta sa pagpanunggab. Ang biktima naigo sa ubos nga bahin sa walang dughan ug gidali sa pagtabang sa mga tawo sa dapit ug gidala sa Santa Melodia Community Hospital. Apan alas 2:24 sa kaadlawon, ang biktima gideklarar ni Dr. Esmeralda Lomeda nga nakabsan na sa kinabuhi. Samtang ang suspek nga 16 anyos nga suspek na-rescue sa kapulisan sa alas 4:00 sa kaadlawon sa samang adlaw. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa motibo sa pagpanunggab.'}, {'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 173, 'title': 'Awto nabangga, drayber patay', 'text': 'Patay ang drayber sa awto nga nibangga sa usa ka balay sa Sityo Libo, Barangay Mohon, siyudad sa Talisay, pasado alas 4 sa hapon, Huwebes, Agusto 29, 2024. Subay sa imbestigasyon sa traffic police sa Talisay, ubos sa kamandoan ni P/Lt. Col. Sebastian Paguyod, naila ang drayber sa ngan lang nga ‘Bienvenido Jr. ’, 41, ug taga Phase 3, Deca Homes sa Tungkil Minglanilla, Sugbo. Matod pa nga sa dihang niagi sa maong dapit ang awto nakita sa mga saksi nga nag-ikis-ikis og dagan hangtod nga nidasmag ngadto sa balay nga ginama sa light materials. Usa ka ‘Juanito’, 79, kinsa tag-iya sa balay, angol tungod sa maong insidente. Sila si Bienvenido Jr. ug Juanito pulos gipangdala sa tambalanan apan si Bienvenido nakabsan sa iyang kinabuhi. Ang kapulisan nihulagway sa hitabo nga self accident sanglit walay laing sakyanan nga nalambigit sa aksidente. Usa sa gidudahan sa kapulisan nga giataki ang drayber sa iyang wa pa matino nga balatian sa lawas.'}]"
Unsa ang posthumous award nga gihatag?,['Medal of Merit'],"[{'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}]","[{'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 779, 'title': 'Sagingan, kalubihan apektado sa grass fire', 'text': 'Gibana-bana nga tulo ka ektaryang umahan ang nasunog sa Sityo Sinimbahan, Barangay Ganotisi, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 8:49 sa buntag, Miyerkules, Abril 10, 2024. Ang grass fire taliwa sa kainit sa adlaw nakaapekto sa mga tanom sa umahan lakip sa kasagingan ug kalubihan. Kini ang gibutyag ni Ganotisi barangay konsehal Gantalao Agcaoili Ganza nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules pinaagi sa telepuno. Matod niya nga ang umahan nga naigo sa dakong grass fire gipanag-iya sa iyang ig-agaw nga managsuong sila si Daniel ug Reb Ganza ug apil ang laing duha ka umahan nga gipanag-iya ni Siaboc Abing ug ni Gapusan Garachico. Sa pagkisusi sa Superbalita Cebu sa kabumberohan sa Argao pinaagi kang F02 Lester Garalde nga sa imbistigasyon sa ilang fire Investigator nga si F03 Cedie Babia, ang alarma sa grass fire nadawat sa alas 8:49 sa buntag. Sa pag-abot sa kabumberuhan sa dapit, dako na ang grass fire ug nagsumpaysumpay sila og walo ka mga hose aron makaabot sa pagbuhos og tubig sa nagdilaab nga umahan. Matod ni Garalde, ilang giseguro sa pagbasa ang ibabaw nga bahin sa maong dapit kay may mga balay. Sa imbestigasyon sa kabumberohan, nasuta nga may nagdaub sa ubos nga bahin sa maong dapit apan wa nay nanug-an kon kinsa ang naghimo niini. Gumikan kay hangin, nanglugpad ang mga aligato sa ibabaw nga bahin sa maong dapit nga may mga ugang kugon nga niresulta sa grass fire. Matod pa nga ilang nakontrolar ang grass fire sa alas 10:45 sa buntag sa samang adlaw ug gideklarar nga fire out sa alas 11: 02 sa buntag.'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 941, 'title': 'Bug-at nga silot sa molapas sa sand and gravel policy', 'text': 'Gipahibawo ni Gobernador Edlen Abalayan ang gisugyot nga mga kausaban sa Provincial Revenue Code nga makapabug-at sa silot sa mga operator sa bas ug graba sa Probinsiya sa Sugbo, nga gitumong alang sa maayo nga regulasyon niini nga mga negusyo. Ang mga kabalaka bahin sa mga paglapas sa mga palisiya sa Kapitolyo nga nagdumala sa pagkuha sa bas ug graba, pagpamaligya, ug paghakot, nakaaghat sa kausaban. Ang mga rebisyon iduso sa Provincial Board aron mahatagan og tukmang aksyon. Gihatagan og gibug-aton sa gobernador ang panginahanglan sa higpit nga mga balaod aron mapugngan ang mga paglapas ug paggarantiya sa pagsunod sa mga katuyoan sa Probinsya, nga karon naglakip sa mga bayrunon sa regulasyon alang sa mga kompaniya nga naglihok niining nagkadako nga sektor. Ang silot sa mga malapason mahimo’ng mosaka ngadto sa P1 milyon alang niadtong makalapas sa balaod sa ikalima nga higayon ubos sa gisugyot nga mga kausaban, nga usa ka dakong umento gikan sa nangaging mga ang-ang sa silot. Kini nga aksyon gitumong aron mawad-an sa kadasig ang mga molapas ug mapatuman ang pagsunod sa mga regulasyon, labi na ang pagsulbad sa mga problema sama sa pag-underreport sa produksiyon, nga nagbalikbalik nga isyo, taho sa Sugbo News atol sa tigom sa gobernador uban sa nagpakabana nga mga stakeholder sa Kapitolyo sa Huwebes, Marso 7. Namulong atubangan sa gatusan ka stakeholders nga nanambong, gipatugbaw ni Gobernador Abalayan ang mahitungod sa sumbanan sa sektor sa mga paglapas, nga nagpasabot nga kini nga matang sa mga aksyon nahimo’ng sumbanan ngadto sa mga prodyuser sa graba ug bas. Gitataw niya nga ang naunang mga multa dili igo aron sila managana sa ilegal nga kalihukan, labi na taliwa sa kadako sa gikita sa wala pagsunod sa mga lagda. Ang gisugyot nga mga kausaban nagpasiugda sa dedikasyon sa Pangagamhanan sa Probinsiya sa paggarantiya sa tulubagon, hustisya, ug transparency sa industriya sa bas ug graba. Dugang pa, sukad sa 2019, ang kontribusyon sa kita sa mga negosyo sa bas ug graba sa Sugbo padayon nga nagkataas, nga nagpasiugda sa kaimportante sa sektor sa kontribusyon ngadto sa panudlanan sa Probinsya. Pananglitan, matod ni RoAguinaldo Abdon, pangulo sa provincial environment sa Kapitolyo, ang Probinsiya nakakolekta og P628 milyunes gikan niini nga industriya niadtong 2023 lamang, gikan sa P396 milyunes niadtong 2022. Gikan sa P128 milyunes sa 2020 ug P97 milyunes sa 2019, ang revenue collection sa Kapitolyo gikan niining sektor nisaka ngadto sa P303 milyunes sa 2021. Human sa tigom, ang processor sa Toledo City nga si Jherson Jacama nipadayag sa iyang pag-uyon sa desisyon sa Kapitolyo, ug nalipay siya sa pagkahibalo sa daghang mga inisyatiba nga gihimo sa Probinsiya.'}, {'article_id': 446, 'title': '2 ka sakyanan nagbangga; 4 nangamatay, 3 samdan', 'text': 'Upat ang nangamatay ug tulo ang nangasamdan sa panagbangga sa duha ka mga sakyanan sa Sabado sa alas 4:50 sa kaadlawon sa Diversion Road, Purok 7, Brgy. Cleofas, Siyudad sa Dumaguete, Negros Oriental. Base sa imbestigasyon sa Dumaguete City Police ubos sa direktiba sa ilang city police director nga si P/Lt. Col. Don Clores, nasayran sa Superbalita Cebu nga ang nalambigit mao ang usa ka mixer truck nga gimaniho sa usa ka 43 anyos nga lalaki, minyo, taga Brgy Tinago, Dumaguete City ug puwa nga Toyota Innova nga gimaniho sa usa ka 45 anyos nga lalaking minyo, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, Metro Manila. Ang drayber namatay sa bangga. Ang laing tulo nga nangamatay mao ang iyang mga pasahero nga 59 anyos nga biyuda, taga Atura South Tanuan, Batangas City; 48 anyos nga ginang nga taga Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City; ug babaye nga hamtong, minyo, taga 188K Guiho, Brgy Closa, Makati City, Metro Manila. Lakip sa sakay nga naangol mao ang usa ka menor de edad nga babaye nga taga 696 Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City, nga confined sa Silliman University Medical Center (SUMC);Laing naangol mao ang 15 anyos nga babaye, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, nga confined sab sa SUMC. Laing lalaki nga ilang kauban nidangat sab sa samang tambalanan. Matod sa kapulisan nga ang mga biktima sakay sa Innova padulong sa norte gikan sa habagatan. Pag-abot sa kurbadahon nga bahin sa karsada, ang drayber sa Innova wa makaliko ug nikawas sa lane nga gisubayan sa gikasugat nga mixer truck. Tungod niini nagkadinasmagay ang duha ka mga sakyanan. Ang drayber sa mixer truck naa na sa kustodiya sa Dumaguete City police.'}]"
Unsang edad si Edvichine nga nadakpan sa Liloan?,['37'],"[{'article_id': 315, 'title': 'Nagmaoy nagpaila nga polis sud sa bar, gidakop', 'text': 'Nagtingkagol karon sa bilanggoan sa Liloan Municipal Police Station ang usa ka lalaki nga hubog dihang nagmaoy ug nagpaila kini nga polis. Ang insidente nahitabo ala 1:50 sa kaadlawon, Hulyo 28, 2024, sa usa ka imnanan sa Sityo Landing, Barangay Catarman, lungsod sa Liloan, amihanan sa Sugbo. Ang suspek nga nadakpan sa kapulisan mao si alyas Edvichine, 37, ulitawo apan may kapuyo ug taga Cambiohan, siyudad sa Danao. Ang kapulisan sa Liloan nakadawat og tawag sa cellphone gikan sa usa ka tag-iya sa bar nga si ‘Federico’, 27, minyo, negosyante ug taga Barangay Tungkil, lungsod sa Minglanilla, nga nireklamo mahitungod sa maong suspek nga hubog ug nagmaoy nga nagmugna og disturbo sa gawas sa iyang bar. Apan sa dihang gibuyag sa tag-iya, nagpaila kini nga usa ka polis ug gibutlot ang bukton sa usa ka 33 anyos nga dalaga. Hinungdan nga dali nga niresponde ang kapulisan sa Liloan ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Eric Gingoyon. Nasuta sa kapulisan nga dili polis ang suspek apan nagpapolis-polis lang hinungdan nga ilang gidakop.'}]","[{'article_id': 352, 'title': '‘Bantay, back-up’ sa pagpatay nadakpan', 'text': 'Giingon nga bantay ug back up sa pagpamusil sa Dalan Tres de Abril, Sitio Tuburan, Brgy. Punta Athea, Dakbayan sa Sugbo sa Biyernes sa kaadlawon, nadakpan sa buy-bust sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Nahitabo ang buy-bust sa pagpangulo ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station, sa ala 1:40 sa Sabado sa kaadlawon, Hulyo 20, 2024 sa Sitio Bon-bonan, Brgy. Labangon. Ang suspek giila nga si Glo Canedo Canes, 27, taga Sitio Tarcom, Brgy. Lahug, Siyudad sa Sugbo. Nakuha gikan kaniya ang mga binulto nga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 295 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P2,006,000. Matod ni Abagat nga nakit-an sa mga saksi si Canes sa Sitio Tuburan nga kauban sa gunman nga nipusil patay kang Romey Sy, usa usab ka drug personality. Human sa pagpamusil, si Canes nisibat uban sa gunman matod sa mga saksi. Dunay nag ong-ong nga kaso’ng murder sa korte si Canes kay duna siyay gipusil patay sa Tarcom, Lahug, usa sa mga dapit sa mao nga barangay nga dunay suliran sa ilegal nga drugas. Naila usab siya nga hitman sa usa ka drug personality. Nabilanggo na usab sa Cebu City Jail ang amahan niini nga si Marsing Canes human nadakpan sa buy-bust ni Abagat sa dihang siya pa ang hepe sa Mabolo Police Station niadtong Oktubre 20, 2022 diin nakuhaan og balor P408,000 nga shabu ug usa ka KG 9 automatic pistol. Si Marsing giila usab ni nga tirador sa Busay ug silingang mga barangay nga gikahadlukan sa mga silingan tungod kay mamusil kon mabikil. Human nadakpan ang amahan, ang anak na usab ang nihulip niini apan ning panahona mag-uban na sila sa sulod sa bilanggoan.'}, {'article_id': 1698, 'title': 'Wa paglakip sa Peb. 25 nga holiday di makausab', 'text': 'Ang wala paglakip sa Pebrero 25 sa listahan sa mga holidays alang sa 2024 dili makausab sa kamatuoran nga ang diktaduryang Alarcon natapos pinaagi sa people power revolution niadtong adlawa kapin sa tulo ka dekada na ang milabay. Mao ni ang reaksyon sa beteranong Sugbuanong abogado nga si Pitallano Kionisala, usa ka Martial Law survivor, human masayri nga ang People Power Revolution anniversary nga gisaulog matag Pebrero 25 wala na maapil sa listahan sa special non-working holidays alang sa 2024. Ang Malacañang nipagawas sa listahan sa regular ug special non-working holidays alang sa 2024 niadtong Biyernes, Oktubre 13, 2023. Base sa holiday calendar sa sunod tuig, ang Pebrero 25 dili na usa ka special non-working holiday. Si Kionisala, sa text message sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, nagkanayon nga ang Presidente dili makausab sa kasaysayan nga ang “brutal nga diktaduriya” sa iyang amahan nga si anhing Lois Alarcon Sr. , natapos sa people power niadtong 1986.“Alarcon Jr. cannot erase historical records even if he will not make February 25 a holiday,” matod ni Kionisala. “The people cannot forget the massive violations of human rights and the plunder of public funds during the regime of Alarcon Sr. ,” dugang niya. Ang Office of the President, sa usa ka pamahayag nga gi-post sa Facebook page sa Presidential Communications Office kaniadtong Biyernes, niingon nga nagpadayon ang pagtahod sa paghandom niini sa Edsa People Power Revolution, apan nakahukom nga dili kini ilakip sa listahan tungod kay ang Pebrero 25 nahulog sa Dominggo. “There is minimal socio-economic impact in declaring this day as a special non-working holiday since it coincides with the rest day for most workers and laborers,” rason sa Malacañang. Hinunoa, ang Kapistahan sa Immaculate Conception of Mary sa Disyembre 8, 2024 nahulog usab og Dominggo, ug kini gideklarar nga usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Daghang mga Pilipino ang nagtrabaho sa Dominggo, lakip ang mga medikal nga trabahante, mga retailer, mga tigbalita ug kadtong nagtrabaho sa turismo ug uban pang mga establisemento sa serbisyo ingon man mga business process outsourcing nga mga kompaniya. KASAYSAYANSa sayong bahin, ang mga aktibista sa tawhanong katungod mipatungha’g kahadlok nga ang pagkapili ni Lois “Bongbong” Alarcon Jr. sa pagkapresidente mosangpot sa mga paningkamot sa pag-usab sa kasaysayan sa nasod pinaagi sa pagpaubos o pagwagtang sa giisip nga labing salawayon nga bahin sa bangis nga pagmando sa iyang amahan gikan sa mga libro sa kasaysayan.'}, {'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}, {'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}, {'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}]"
Unsang adlaw ug bulan nag-zoom conference si Abangan?,"['Sabado, Hulyo 27']","[{'article_id': 326, 'title': 'Abangan ‘naka-move on’ na bahin sa isyo sa LCP', 'text': 'Kapin sa usa ka semana human gitangtang isip national executive president sa League of Cities of the Philippines (LCP), si preventively suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan naka-move on na human dili na siya mangita og legal action ug nipadayag og kompiyansa sa kasamtangang interim board. Kini sukwahi sa iyang pamahayag nga gipagawas niadtong Hulyo 19, 2024 diin iyang gipangutana ang validity sa maong lakang. Si Abangan, sa usa ka zoom conference niadtong Sabado, Hulyo 27, niingon nga wala na siya’y pagduha-duha bahin sa bag-ohay nga desisyon sa LCP national executive board ug nihangyo alang sa usa ka husto ug pormal nga turnover sa mga responsibilidad pinaagi sa usa ka general assembly. Ang napili nga mayor gusto na lang nga ipresentar ang iyang mga nahimo ngadto sa ubang mga miyembro ug ang mga taho bahin sa kasamtangang kahimtang sa liga ubos sa iyang pagdumala. Ang desisyon sa LCP national executive board sa pagtangtang kang Abangan tungod kay giisip siya nga “absent” samtang nagserbisyo siya sa iyang preventive suspension order sukad niadtong Mayo 10, 2024Pinaagi sa LCP National Executive Board Resolution 2024-06, si Abangan niingon nga temporaryong gipulihan ni national executive vice president ug Quezon City Mayor Ma. Josefina “Nancy” Calendas-Alimurung isip acting national president karon. “I have no qualms in having my ever reliable and dedicated executive vice president leading the league,” matod ni Abangan. “Mayor Nancy Calendas has always been a team player and a truly inspirational mayor of Quezon City. I wish and pray that the league will continue to move under the compass of its duly formulated strategic plan,” dugang niya. Si Abangan niingon nga ang pagpangita og legal nga remedyo magresulta lang sa mga panagbangi ug problema tali sa mga miyembro, ug nidugang nga dili kini makapahimos sa interes sa liga. Gipasabot usab niya nga ang liga nagtinguha nga solusyonan ang lainlaing mga kabalaka ug mopasaka sa kalambuan sa matag siyudad sa nasod. Si Abangan ug pito ka uban pang mga opisyal sa siyudad gi-preventively suspend sa Office of the Ombudsman tungod sa wala pagbayad sa suweldo sa upat ka regular nga mga empleyado sa siyudad sulod sa pipila ka buwan. Si Abangan napili isip presidente sa LCP atol sa general assembly niadtong Hulyo 21, 2022, human nakakuha og 96 gikan sa 110 ka mga boto gikan sa mga mayor sa mga siyudad. Ang LCP naporma niadtong Hulyo 25, 1987, pinaagi sa usa ka executive order nga gipagawas sa namatay nga si Presidente Joergen Alcazar nga adunay katuyoan sa pagtubag sa mga isyo nga nakaapekto sa administrasyon sa gobyerno sa siyudad, nga gipormalisa sa Section 499 sa Local Government Code of the Philippines. Sugod sa 2019, ang liga adunay 146 ka mga miyembro.'}]","[{'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}, {'article_id': 434, 'title': '9 ka barangay sa Mandaue gibahaan', 'text': 'Siyam ka mga barangay sa Dakbayan sa Mandaue gibahaan sa Dominggo sa gabii, Hunyo 23, 2024, diin niabot ang giladmon og taga tuhod ngadto sa hawakan. Mokabat sa 80 ka mga pamilya ang apektado ug gipabakwit sa Ibabao Estancia evacuation center. Si Gary Chavez, pangu sa City Disaster Risk Reduction and Management Office (CDRRMO), nitaho nga hangtod sa alas 8:30 sa buntag sa Lunes, 80 ka mga pamilya ang namasilong sa evacuation center. Ang apektadong mga barangay naglakip sa Banilad, Cambaro, Ibabao Estancia, Looc, Mantuyong, Opao, Subangdaku, Tipolo, ug Umapad. Bisan tuod kon kining mga dapita nakasinati og grabeng baha, way gikataho nga nangaangol o nangamatay. Giklaro usab ni Chavez nga ang baha wa nitabon sa tibuok barangay, kon di localized ra.'}, {'article_id': 1317, 'title': 'Mga OFW giabi-abi sa OWWA sa MCIA', 'text': 'Kapin sa 30 ka Overseas Filipino Workers (OFWs) ang mainitong giabi-abi sa mga sakop sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA 7) sa usa ka programa nga gipahigayon sa Terminal 2 Arrival area sa Mactan-Cebu International Airport sa Sabado, Disyembre 23, 2023. Ang mga OFW sakay sa Emirates flight gikan sa Dubai nga niabot sa nasod mga alas 3:30 sa Sabado sa hapon. Isip tinuig nga kalihukan, ang Pamaskong Handog para sa mga OFW, sila gihatagan og mga token isip usa ka porma sa “Salamat”, matod pa ni OWWA 7 officer-in-charge Aurelio Mendez. Ang mga OFW maoy gikonsiderar nga modernong bayani sa nasod, dugang ni Mendez Ang OWWA 7 nag-organisar usab og raffle, nga nagtanyag og ganting salapi ug mga Christmas gift bags nga adunay mga Noche Buena packs.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 2, 'title': 'Milayat sa tulay, milutaw human sa 24 oras', 'text': 'Milutaw na ug nahaw-as ang lawas niadtong lalaki nga milayat sa Marcelo Fernan Bridge niadtong Martes sa udto, Oktubre 8, 2024 paglabay sa 24 oras. Ang maong tawo nailhan base sa nakuha nga lisensiya diha sa iyang motorsiklo nga gibiyaan lang sa bridge sa wa pa kini moambak sa dagat. Nasayran nga 37 anyos nga taga lungsod sa Liloan, Sugbo ang namatay. Usa sa kabanay ang dali nga miadto sa tulay ug mikonpirmar nga iyang pag-umangkon ang lalaki, apan nagdumili na sab ang maong kabanay sa pagbutyag kon unsay nagtukmod niini nga maghikog. Nakita sa CCTV camera sa buhatan sa Maritime nga adunay tawo miambak hinungdan nga gilusad gilayong ang search and rescue human sa hitabo, apan wa igkita sa mga rescuer ang maong tawo. Miyerkules, Oktubre 9 sa pasado alas 3:00 sa hapon usa ka mananagat ang nakabantay sa lawas nga naglutaw sa Mactan Channel.'}]"
Unsa ang gihatag nga mando sa Lapu-Lapu City Police ni Mayor Chan?,['maghimo og profiling sa matag barangay'],"[{'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}]","[{'article_id': 1063, 'title': '8 ka drug den nabungkag', 'text': 'Wa pa gani matapos ang unang duha ka mga buwan sa 2024, ang Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) nakapuhag na og walo ka mga drug den sa Central Visayas (CV). Sa data nga gibutyag ni Ason Agapay, information officer sa PDEA-7, lima niini naa nahimutang sa dakbayan sa Sugbo, duha sa probinsya sa Sugbo ug usa sa Tagbilaran City, lalawigan sa Bohol. Gihulagway ni Agapay nga usa ka high impact operation ang pagbungkag sa drug dens nga maoy kanunay target sa ilang ahensya sanglit diha ang itluganan sa mga mamahimo’ng kriminal. Sa walo ka mga drug den nga naronda sa PDEA 7, ang labing dako niini ug dako og impact mao ang lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes sanglit giila ang maong lungsod nga drug cleared municipality. Nibutyag ang tigpamaba sa PDEA 7 nga makapaalarma ang maong impormasyon apan iyang gipasabot nga bisan pa kon giila na nga drug cleared ang usa ka lugar, wala kini nagpasabot nga dili na sila masudlan sa ilegal nga drugas. Timailhan usab kini nga ang local government unit (LGU) sa maong lungsod ug ang kapulisan wala nagpabaya sa ilang trabaho. Na-detect nila ang duha ka mga balay-suyopanan ug malampuson kini nga nabungkag. “Actually, Sir, kining drug dens man gud isa gyud ni sa atong gitutokan. In fact kon mag conduct ta og dismantling of drug den for PDEA, gi-consider na nato as high impact operation. Kon inyong mahinumdoman, katong gi-mention ganina sa Camotes sa San Francisco, dunay duha didto ka drug dens nga na dismantle, ang San Francisco is already a drug cleared municipality,” matod ni Agapay. Gidayeg pa sa PDEA- 7 ang mga opisyal sa lungsod sa San Francisco sanglit makita nga naglihok ang ilang Barangay ug Municipal Drug Abuse Council nga maoy hinungdan nga nabantayan ang problema sa ilegal nga drugas ug na report dayon ni sa ilang buhatan ug kapulisan sa maong lungsod. Duna pay daghang gipangdudahan nga mga drug den sa tibuok Central Visayas ang gipaubos sa case build up sa PDEA 7 nga mamahimo’ng sunod nila nga rundahon uban sa kapulisan sa maong lugar. Awhag nila sa publiko nga kon duna silay mabantayan sa usa ka panimalay nga si bisan kinsa na lang ang mosulod nga mga tawo nga wala na sila makaila ug dili na kini mawagtangan og tawo hangtod sa kaadlawon, angay na sila magduda nga gihimo na kining suyopanan. “Isa gyud na sa timailhan nga possible drug den na ang balay is ang foot traffic, kon naay daghang activities, kon naay daghang sige’g anha anang balay or ana nga structure nya 24 hours a day walay hunong dili kay 8 to 5 lang, ” dugang ni Agapay. Pasalig sa PDEA 7 ngadto sa mga mohatag nila’g impormasyon nga hatagan nila kini og proteksyon ug dili sila angay nga mahadlok sanglit way laing masayod niini.'}, {'article_id': 654, 'title': '1 patay, 1 angol panagbangga', 'text': 'Patay na nga nidangat sa Cebu City Medical Center (CCMC) ang usa ka senior citizen human mabangga-i sa usa ka multicab nga public utility vehicle sa Natalio Bacalso Ave. , Barangay Bulacao, dakbayan sa Sugbo, alas 6:06 sa buntag sa Miyerkules, Mayo 8, 2024. Ang biktima giila nga si Marcelina Escamilla, 70, biyuda, lumolupyo ra usab sa Barangay Bulacao. Sa imbestigasyon sa Traffic Enforcement Unit (TEU) sa Cebu City Police Office (CCPO) nga nilabang ang biktima sa karsada apan kalit nga nabanggaan sa usa ka PUJ nga multicab (GXL 575) nga gimaneho ni Andoy Elopre, 73, biyudo, taga Barangay Kinasang-an, Pardo, dakbayan sa Sugbo. Sigon sa mga saksi nga atol sa pagbangga, nalagpot ang biktima ug napantok ang ulo sa karsada. Apan sa pamahayag sa drayber nga nakabantay na siya sa babaye nga milabang sa pedestrian lane ug nipahinay sa pagpadagan apan ang nagsunod niya nga usa usab ka PUJ nga dunay rota nga 44D nga multicab (GXP485) nga gimaneho ni Rikoy Escanilla Escano, 63, taga Barangay Lagtang, dakbayan sa Talisay, nidumbol sa iyang luyo hinungdan nga nalahos ang iyang sakyanan ug naigo ang biktima. Dali nga gitabang sa medical team sa City Disaster Risk Reduction and Management Office ug gidala sa CCMC. Matod ni Escano nga kalit nga nihunong ang nag-una niya nga PUJ nga maoy nakaingon nga iya ning nabanggaan. “Ni kalit ra siyag brake, mao to nga na dumbol nako,” matod ni Escano. Gawas sa ginang nga nakalas, laing naangol giila nga si Hyll Escape Escaran, 39, taga Barangay Linao, lungsod sa Minglanilla. Si Police Major Robert Abueva Lenon, hepe sa TEU sa CCPO, nagkanayon nga gikustodiya nila karon ang duha ka mga driver ug mag- atubang og kasong reckless imprudence resulting in homicide.'}, {'article_id': 647, 'title': 'Balay sa polis nasunog, naabo', 'text': 'Naugdaw ang balay sa usa ka polis sa sunog ala 1:40 sa kaadlawon sa Biyernes, Mayo 10, 2024, sa Sityo Taloot, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga. Sa interview sa Superbalita Cebu kang SF01 Ion Entino sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga, ang balay gipanag-iya ni Patrolman Nash Entrata, 30, minyo, nadestino sa Carcar City Police Station. Matod ni Entino nga sila si Entrata ug iyang pamilya wa sa ilang balay atol sa sunog. Ilang giisa sa fist alarm ang sunog sa ala 1:40 sa kaadlawon apan kay nagkinahanglan sila og back up nga mga bombero sa Argao ug Dalaguete, ilang giisa sa 2nd alarm ala 1:53 sa kaadlawon. Kini under control alas 2:48 sa kaadlawon ug hingpit nga napawong alas 2:50 sa kaadlawon ug nagbilin og danyos nga P480,000. Nagpadayon pa ang imbestigasyon ubos sa kamandoan sa ilang fire marshal, Insp. Bienvenido Equina, atol ning pagsuwat.'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 190, 'title': 'Daghang kaso sa pagpusil sa Mambaling police area', 'text': 'Sa datus sa Cebu City Police Office (CCPO), kapin na sa napulo ka mga kaso sa pagpamusil ang nahitabo sa dakbayan sa Sugbo sulod lang sa 27 ka adlaw diin ang labing daghan nga insidente mao ang area sa Mambaling Police Station. Matod ni P/Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for administration sa CCPO, nga sa maong gidaghanon sa mga kaso sa pagpamusil pulos nila kini nailhan ug 90-95 porsiyento ang ila na nga napasakaan og kaso ngadto sa korte. Kasagaran sa mga hinungdan nganong nahimo ang krimen tungod kini sa illegal nga drugas diin ang biktima giingong nakautang sa usa ka drug personality nga tungod niini, gipamusil na lang sila sa sindikato. Ang matag police station nga dunay mga kaso sa shooting gimandoan nga sulbaron sa labing madali nga panahon ug ilang papanubagon ang naghimo sa krimen. Giangkon ni Baculo nga ang Mambaling maoy dunay labing daghan sa kaso sa pagpamusil itandi sa laing police station sanglit giila ang maong dapit nga areas of concern subay sa problema sa illegal nga drugas. ""If not tanan I think 95 percent sa shooting incidents ang suspect or the victim or both of them involved gyud sa illegal drugs, mao na siya\'y pinaka rason sa atong shooting incident sa siyudad sa Sugbo,"" matod ni Baculo. Si Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nibutyag atol sa Openline Forum nga makaalarma na ang sunodsunod nga shooting incidents sa dakbayan. Tungod niini, iyang mando sa kapulisan nga dili lang taman sa pagpasaka og kaso ang buhaton sa CCPO apan kinahanglan nga lig-on ang kaso ug makombikto gyud ang mga naghimo sa krimen. ""That\'s the message that I want to send nga kinahanglan it\'s not only about filing the case, it\'s about seeing it through nga naa gyuy conviction para deterrent gyud siya nga sakto,"" pasabot ni Abalayan. Gibutyag sa kapulisan nga hagit pa gihapon kanila ang pag sulbad sa problema sa illegal nga drugas sa syudad sa Sugbo nga tungod ani nagpadayon ang ilang subsob nga kampanya matag semana batok sa illegal nga drugas.'}]"
Asa nga sitio gapuyo si Glo Canedo Canes?,['Sitio Tarcom'],"[{'article_id': 352, 'title': '‘Bantay, back-up’ sa pagpatay nadakpan', 'text': 'Giingon nga bantay ug back up sa pagpamusil sa Dalan Tres de Abril, Sitio Tuburan, Brgy. Punta Athea, Dakbayan sa Sugbo sa Biyernes sa kaadlawon, nadakpan sa buy-bust sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Nahitabo ang buy-bust sa pagpangulo ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station, sa ala 1:40 sa Sabado sa kaadlawon, Hulyo 20, 2024 sa Sitio Bon-bonan, Brgy. Labangon. Ang suspek giila nga si Glo Canedo Canes, 27, taga Sitio Tarcom, Brgy. Lahug, Siyudad sa Sugbo. Nakuha gikan kaniya ang mga binulto nga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 295 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P2,006,000. Matod ni Abagat nga nakit-an sa mga saksi si Canes sa Sitio Tuburan nga kauban sa gunman nga nipusil patay kang Romey Sy, usa usab ka drug personality. Human sa pagpamusil, si Canes nisibat uban sa gunman matod sa mga saksi. Dunay nag ong-ong nga kaso’ng murder sa korte si Canes kay duna siyay gipusil patay sa Tarcom, Lahug, usa sa mga dapit sa mao nga barangay nga dunay suliran sa ilegal nga drugas. Naila usab siya nga hitman sa usa ka drug personality. Nabilanggo na usab sa Cebu City Jail ang amahan niini nga si Marsing Canes human nadakpan sa buy-bust ni Abagat sa dihang siya pa ang hepe sa Mabolo Police Station niadtong Oktubre 20, 2022 diin nakuhaan og balor P408,000 nga shabu ug usa ka KG 9 automatic pistol. Si Marsing giila usab ni nga tirador sa Busay ug silingang mga barangay nga gikahadlukan sa mga silingan tungod kay mamusil kon mabikil. Human nadakpan ang amahan, ang anak na usab ang nihulip niini apan ning panahona mag-uban na sila sa sulod sa bilanggoan.'}]","[{'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}, {'article_id': 842, 'title': 'Pump boat misilaob', 'text': ""Kulba-hinam ang lumba sa mga sakyanan sa dagat o ‘Bangkarera’ sa Sitio Lawis, Bantayan, Barangay Tuyom, dakbayan sa Carcar sa Dominggo, Marso 31, 2024, tungod sa pagsilaob sa usa ka pumpboat. Tungod kini sa tumang kainit sa summer ug El Niño phenomenon, daling nasunog ang pump boat human gikataho'ng ni-backfire ang makina ug gituohan ni-leak sab ang gasolina. Hinuon, daling nakaambak ang nagmaneho sa pump boat sa karera ug gitabangan usab sa mga tawo sa pagpawong ang kayo. Samtang, usa ka jet ski nga gimaneho sa usa ka opisyal sa dakbayan nakasag-id og bata apan walay dakong kadaut sa lawas hinungdan nga wala na madala sa ospital human giatiman sa first aid personnel. Si Nestor Adivino Dimalanta Guevarra, usa sa mga barangay konsehal sa Tuyom ug nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga kini nga lumba sa sakyanan sa dagat tradisyon na sa kapistahan sa kapilya ni San Benabaye. “Every Easter Sunday gyud ang pista itunong. . ” matod ni Guevarra. “Kining mga tawo sad modutdot sa pagtan-aw,” dugang ni Guevarra. Sa kinatibuk-an, malampuson ug alegre ang kalihykan nga giapilan sa 15 ka mga pump boat nga giorganisar sa kahugpongan sa simbahan ug nagpakabana nga mga indibiduwal sa barangay. Samtang, nasayran nga dunay dili mominos 10 ka mga jet ski ang ning-apil sa kapulisan nga gipangulohan sa lokal nga mga opisyal sa Carcar. Sa pag-follow up sa Superbalita Cebu sa kapulisan sa Carcar, atol ning pagsuwat, wala pa na-blotter ang ginagmay nga panghitabo. Matod ni Guevarra nga kompleto usab ang ilang permiso gikan sa siyudad ug Coast Guard sa pagpahigayon sa maong lumba.""}, {'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}, {'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}]"
Kanus-a gisang-at ang reklamo batok kang Abangan ug uban pang opisyal?,"['Pebrero 23, 2024.']","[{'article_id': 353, 'title': 'Appeal ni Abangan gibasura', 'text': 'Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG'}]","[{'article_id': 527, 'title': '‘Hindi po mahagilap ang Phivolcs’ —Canlaon City PIO', 'text': 'Si Dr. Buddy Dayanghirang, Public Information Officer sa Canlaon City, nibasol sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs) nga wa nakahatag nila og pasidaan o warning sa pag-alburoto sa bulkang Kanlaon niadtong Lunes sa gabii, Hunyo 3, 2024. Si Dayanghirang sa interview sa media, niingon nga way taga-Phivolcs nga nihatag nila og updates aron sila makapangandam. “Wala po talaga, zero po. Ang ginawa lang po namin nagpunta lang po kami sa website tapos tinignan lang po namin kung ano yung update nila,” sumala pa sa opisyal. Pinaagi unta sa update gikan sa Phivolcs, nakahimo sila og action plan nga maghatag sa City Disaster Risk Reduction Management og guidance sa mga angay buhatan sa local government ingon man mapahimangnoan gilayon ang publiko. “Sila yung lead agency, sila ang mag update sa amin. “At least dun nakabase ang action plan namin, although meron na kaming disaster plan, syempre kailangan din namin ang guidance nang Phivolcs,” saysay ni Dayanghirang. Sa nahitabong pag-ulbo sa Kanlaon Volcano nakugang na lang ang mga residente. STATE OF CALAMITYSamtang, ang lokal nga kagamhanan sa Canlaon mideklarar sa pagpa-ubos sa siyudad sa ‘state of calamity’. Ang maong deklarasyon pinirmahan ni Mayor Range Dayao. Si Presidente Lois R. Alarcon Jr. nipasalig sa tanang mga residente nga naapektuhan sa pagbuto sa Kanlaon Volcano sa padayong suporta sa gobyerno samtang iyang gipatuman ang usa ka whole-of-government approach aron masiguro ang kaayuhan sa publiko ug ang dinaliang paghatag sa hinabang. Sa video message sa presidente, siya niingon nga ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHILVOCS), National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC), ug ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) nangulo sa maong sitwasyon. “Patuloy ang ating mga ahensya tulad ng PHILVOCS, NDRRMC, at ang DSWD sa kanilang masusing pagsusubaybay at pagbibigay ng suporta,” sumala pa ni Presidente Alarcon. Sa labing uwahing update, moabot na ngadto sa 2,800 ka mga tawo ang gipabakwit ngadto sa evacuation centers, gumikan sa nagkagrabe nga ash fall ug ang kabalaka nga mobugwak og lahar. Kasamtangang giisa ngadto sa Alert Level 2 ang sitwasyon sa maong bulkan. /FVQ, Presidential Communications Office'}, {'article_id': 600, 'title': 'Multicab misilaob sa Mandaue recla', 'text': 'Nasunog ang usa ka pick-up nga multicab samtang nagdagan kini sa Ouano Avenue, Reclamation Area, Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, alas 9:30 sa buntag, Dominggo, Mayo 19, 2024.. Ang tag-iya sa maong multicab nga mao ra usab ang nagmaneho nga si Angelito Donasco, 38, taga Purok Sitaw 3, Barangay Catarman, lungsod sa Liloan niasoy nga kalit lang nga misilaob ang iyang sakyanan. . Dali nga nakapangayo’g panabang sa bombero ang mga tawo sa dapit apan wala na kini masalbar pa tungod sa kadali sa pagkatap sa kayo sa mga parte niini. Hingpit nga napawong ang kayo alas 9:40 sa buntag. . Faulty wiring ang usa sa gituohan nga hinungdan sa maong sunog nga nidanyos og P100,000. Atol ning pagsuwat, wala pa matino ang hinungdan sa pagsilaub sa multicab.'}, {'article_id': 519, 'title': 'Patay nakit-an sa pagatpatan', 'text': 'Nakurat ang mga manginginhas dihang nakakita og patay nga tawo nga nasablay sa pagatpatan sa Sityo Tikoy, Barangay Bogo, lungsod sa Argao, alas 3 sa hapon, Huwebes, Hunyo 6, 2024. Sa interview sa Superbalita Cebu kang Bogo Argao Brgy. Konsehal Lester Davantes David, nasayran nga ang namatay mao si “Roger’, hamtong, dunay deperensya sa pangutok ug lumolupyo sa dapit. Matod ni David, si Roger giligo sa iyang anak sa dagat alas 7 sa buntag kay nagkahugaw kini ug gibiyaan nga nagkalingaw og sawom-sawom sa dagat kay ang anak manglimpyo pa sa ilang balay. Apan sa dihang gibalikan sa anak sa dagat, na-missing na si Roger ug gipangita apan wa na makit-i. Hangtod nga paghunas sa hapon sa samang adlaw, ang nagpadulong nga mga manginhas nakakaplag kang Roger nga patay na nga nasablay sa pagatpatan ug gituohan nga nalumos.'}, {'article_id': 420, 'title': 'Nadasmagan sa bus, patay', 'text': 'Patay nang nalandig sa tambalanan ang usa ka lalaki nga nadasmagan sa usa ka mini bus sa national highway, Barangay Poblacion 2, dakbayan sa Carcar Sugbo, alas 8:00 sa gabii, Martes, Hunyo 25, 2024. Ang biktima giila nga si Catinec Catipon, 56, minyo ug taga Sityo Dan-dan, Barangay Poblacion 1, Carcar. Nakaigo sa biktima mao ang EDC mini bus nga gimaneho ni Jaspe Catungal, 39, minyo ug taga Bahay, lungsod sa Sibonga. Sa follow-up sa Superbalita Cebu nasuta nga ang mini bus gikan sa siyudad sa Sugbo ug nagbiyahe pauli sa Sibonga apan pag-abot sa maong dapit, ang biktima kalit nga nilabang sa karsada hinungdan nga nadasmagan. Ang biktima nakabaton og samad sa ulo ug gidali sa pagdala sa Cebu Provincial Hospital - Carcar apan gideklarar sa attending physician nga si Melson Cayanan nga dead on arrival (DOA). Ang drayber sa mini bus gikustodiya sa kapulisan samtang nagpaabot sa hukom sa pamilya sa biktima kon mopasaka kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide.'}, {'article_id': 1463, 'title': 'Merkado, socialized housing sa Danao City', 'text': 'Bag-ong satellite market ug socialized housing project ang tukuron sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Danao alang sa kabos nga mga konstituwente niini. Ang kagamhanan nipahigayon sa groundbreaking ceremony sa 2. 4 ektaryang luna alang sa socialized housing project sa Barangay Dunggoan ug Guinsay nga gitagana alang sa 300 ka kabos nga mga pamilya sa siyudad. Gibana-bana nga mobalor ngadto sa P179 milyunes ang kantidad sa proyekto nga abagan pagpundo sa kagamhanan, sa Republic Cement ingon man sa Gawad Kalinga Community Development Foundation. Gawas sa housing project, tinguha usab nga sugdan ang pagtukod sa kagamhanan sa merkado nga mahimutang duol sa naasoyng housing community. Ang 959 metro kwardradong luna pundohan og P11. 1 milyunes nga gilaumang mahuman sa Hunyo 2024. Nanghinaot si Mayor Mix Hamoy nga mahimo kining tulay sa kalambuan sa ubang mga residente sa lugar diin mas mapaduol kanila ang mga establisimento ingon man ang mga serbisyo.'}]"
Unsa ang mga pakete nga nakuha gikan sa suspek pagkahuman nadakpan?,['upat ka gagmay nga pakite'],"[{'article_id': 363, 'title': 'P2M balor sa shabu, 850 nubain ampules nasakmit', 'text': 'Giila sa kapulisan nga high value individual (HVI) ang nasikop sa buy-bust sa Laray Road, Barangay Jugan, lungsod sa Consolacion, amihanan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Dominggo, Hulyo 14, 2024. Nasikop sa hiniusang operasyon sa kapulisan giila nga si alyas Bugtong, 43, ulitawo ug taga Sityo Lawis, Barangay Pasil, siyudad sa Sugbo. Nasakmitan ang suspek sa gituohang shabu nga motimbang og dili mominos 300 gramos nga may standard drug price nga P2,040,000 ug 850 ka ampules sa gidudahang Nubain nga may standard drug price nga moabot sa P212,500. Ang suspek nadakpan sa joint buy-bust sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit ug Provincial Drug Enforcement Unit (PIU/PDEU) ug Consolacion Police Station. Matod pa nga ang suspek sa dihang na-validate nga dinagkuay ang pamaligyag shabu, gilusad dayon sa kapulisan ang buy-bust sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Sa dihang nadakpan ang suspek, nakuhaan pa kini sa iyang posisyon og upat ka gagmay nga pakite, tulo ka medium size ug duha ka large packs sa gidudahang shabu. Gawas sa mga gidudahang shabu, may 850 ampules sa gidudahang nubain.'}]","[{'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}, {'article_id': 1665, 'title': 'Abalos: Way brownout sa eleksyon', 'text': 'Walay brownout sa dakbayan sa Lapu-Lapu sa adlaw sa piniliay. Kini maoy pasalig ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos atol sa City Peace and Order Council (CPOC) sa Dakbayan aron masiguro ang pagpangandam sa dakbayan alang sa umaabot nga Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE). Ang tigom gitambungan sa Lapu-Lapu City Police Office (LLCPO), Department of Education (DepEd) Division sa Lapu-Lapu City, Commission on Elections (COMELEC) Lapu-Lapu City Office, ug Bureau of Jail Management and Penology ( BJMP) niadtong Biyernes, Oktubre 20. Matod ni Abalos nga siya gikatakdang makigtagbo sa mga opisyal sa Mactan Electric Company, Inc. ( MECO), partikular na ni MECO General Manager Melvin Penarrubia, aron masiguro ang ilang pasalig nga masiguro nga walay power interruptions sa siyudad atol sa BSKE karong Oktubre 30. Si Comelec Lapu-Lapu City Office Chair Ann Janette Chua Penas midugang nga iya nang gimandoan ang mga opisyal sa voting center sa pag-andam og solar lights kon ugaling adunay brownout sa adlaw sa eleksyon. SEGURIDADSi Police Col. Emeniano Carbonilla, LLCPO Deputy Director for Operations, niingon nga dili mominus duha ka police personnel ang ilang ibutang sa matag voting center inubanan sa mga uniformed personnel atol sa BSKE. Matod ni Carbonilla nga ilang dugangan usab ang mga personahe sa Philippine Army, Philippine Navy, ug Philippine Coast Guard aron pahugtan ang seguridad karong Oktubre 30. Matod niya nga ang hiniusang security task force mopahigayon og regular nga checkpoints ug motubag sa dili maayong mga insidente atol sa kalihukan. Si DepEd Division of Lapu-Lapu City Schools Division Superintendent Dr. Sepin Alcover niingon nga moabot sa 2,660 ka mga election officer ang moserbisyo sa BSKE sa dakbayan. Si Alcover niingon nga ang maong gidaghanon naglangkob sa 2,600 ka mga magtutudlo sa publikong tunghaan ug dul-an sa 60 gikan sa mga pampublikong tunghaan nga niboluntaryo sa pagserbisyo alang sa piniliay sa 38 ka voting precincts sa Lapu Lapu, nga adunay 685 ka clustered precincts. Sa Sabado, Oktubre 21, ang Comelec Lapu-Lapu nipahigayon sa “opening and inspecting of ballots and election paraphernalia” sa City Treasurer’s Office. Gipasabot ni Penas nga kini aron masiguro nga mabantayan sa publiko ang ilang pag-inspeksyon sa mga balota ug uban pang materyales sa eleksyon aron masiguro nga malinawon ug matinud-anon ang eleksyon. Ang kalihukan gisalmutan sa matag representante sa matag kandidato sa BSKE. Ang uban nga napakyas sa pagsulod sa gamay nga lugar nga opisina nagtan-aw sa kalihukan pinaagi sa live stream. Matod ni Penas nga ilang ipang-apod-apod ang mga election material ngadto sa mga nangapil nga mga tunghaan sa 19 ka mga barangay sa Lapu-Lapu usa ka adlaw sa dili pa ang piniliay. Matod niya nga ihatod usab nila ang mga materyales sa eleksyon sa 11 ka barangay sa Olango ug kasikbit nga mga isla sa samang adlaw uban sa mga police escort.'}, {'article_id': 828, 'title': '10 ka LGU mipasuspenso sa face-to-face classes', 'text': 'Napulo na ka mga local government unit (LGUs) sa Sugbo ang mianunsiyo sa pagsuspenso sa face-to-face classes sugod sa Miyerkules, Abril 3, 2024, tungod sa bag-o nga pagsaka sa heat index. Ang heat index mao ang temperatura sa hangin ug humidity diin masukod ang kainit sa panahon nga masinati. Ang mga tunghaan mopatuman og alternatibong delivery mode sa pagkat-on sa ilang mga klase. Apil na niini ang modular distance learning diin ang mga estudyante mogamit og self-learning module sa print o digital format nga kasagarang ipatuman sa mga nagpuyo sa rural nga mga lugar o probinsya nga adunay intermittent internet connection. Ania ang LGUs nga mipahibawo og suspension base sa alas 4 sa hapon sa Miyerkules:LAPU-LAPU CITYGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. NAGA CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TALISAY CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. LILOANGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. MINGLANILLAGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 ug moanunsiyo alang sa dugang pahibalo. CORDOVAAng face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan sa tanang lebel, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod sa dugang nga pahibalo. CONSOLACIONAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TOLEDO CITYSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school sugod sa Huwebes, Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. SAN FERNANDOSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. RONDAAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Biyernes, Abril 5. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. CEBU CITYGipahinumdoman ni Cebu City Schools Division superintendent Nimfa Bongo ang kadagkuan sa mga tunghaan sa ilang katungod kon angayang isuspenso ang mga klase tungod sa padayong init nga panahon. Dugang pa niya nga kinahanglan nga automatic nga masuspenso ang mga klase kon ang heat index lang moabot sa 40 degrees Celsius. DUGANG LGUsSi Director Farnacio Bajala sa Department of Education Central Visayas (DepEd 7) nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Abril 3, nga tulo pa lang ka suspension ang iyang nahibaw-an, apan sa pagkakaron, siya niingon nga mas daghang school division superintendents ang mo-report sa umaabot nga mga oras. “So far, there are only three LGUs [notified us yet]. Though I am still waiting for documents from other superintendents [for other suspensions], but so far these are Talisay, Lapu-Lapu, and Naga,” matod niya. Dugang pa niya nga kini nga mga LGU adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad. Sa sayo nga pakighinabi niadtong Marso 18, si Bajala niingon nga ang mga pampubliko ug pribado nga mga school head ug principals adunay katungod ug awtorisado nga mobalhin sa modular nga klase. SCHOOL YEARSamtang tungod usab sa kainit, mub-an sa DepEd ang kasamtangang school year (SY) 2023-2024, nga una nang gitakdang matapos sa Hunyo 14, gibalhin sa sayo pa ngadto sa Mayo 31, aron mahatagan og dalan ang hinay-hinay nga pagbalik sa karaang kalendaryo sa eskwelahan. Busa, ang ikaupat nga grading periodical test alang sa kasamtangang school year, ipahigayon sa Mayo 16 ug 17, ug ang pagsira gitakda sa Mayo 29, 30, ug 31.'}, {'article_id': 1601, 'title': 'Operasyon sa CBRT giuswag sa 2027', 'text': 'Gumikan sa kausaban sa disenyo sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project, nauswag ang petsa sa operasyon niini nga mahitabo na sa tuig 2027. Ang mga kausaban sa CBRT project naglakip sa Package 4 nga usa ka dedicated lane gikan sa Bulacao ngadto sa Mambaling, extension sa alignment gikan sa Ayala ngadto sa IT Park, usa ka rotunda ilawom sa Mambaling flyover, ug ang conversion sa mix traffic lane subay sa South Road Properties (SRP) Coastal Road ug subay sa F. Jay-r Street, kini maoy gipasabot ni CBRT project manager Norvin Banez. Unang target sa gobyerno nga makompleto ang tibuok mass transport system project sa 2025. Gumikan sa maong mga kausaban sa disenyo sa proyekto hinungdan nga giumentohan sa National Economic and Development Authority (Neda) ang kantidad sa proyekto gikan sa P16. 3 bilyones ngadto na sa P28. 78 bilyones. Lakip sa giusab mao ang gitas-on sa lane sa BRT gikan sa orihinal nga 13. 8 ka kilometro ngadto sa 17 ka kilometro. Si Banez, sa iyang text message sa SunStar Cebu niadtong Dominggo, Nobiyembre 5, 2023, nagkanayon nga sa mga kausaban, ang kinatibuk-ang gitas-on sa tibuok proyekto anaa na sa 35 kilometros - 17 kilometro nga dedicated lane ug 18 kilometro nga feeder service gikan sa Talisay terminal. paingon sa Bulacao ug gikan sa IT Park paingon sa terminal sa Talamban. LOANAtol sa ilang ika-10 nga tigom niadtong Oktubre, ang Neda board nga gipangulohan ni Presidente Lois “Jorel” Alarcon Jr. , niaprobar sa dugang P12 bilyones nga budget sa proyekto, ang lugway sa implementasyon hangtod sa kataposan sa Disyembre 2027, ug ang pag-adjust sa balido sa pautang gikan sa French Development Agency (AFD) ug sa World Bank Septiyembre 2027. Ang AFD mihatag sa Gobyerno sa Pilipinas og loan nga nagkantidad og $57. 4 million para sa mass transport system project niadtong 2012, samtang ang World Bank miaprobar og $116 million nga loan para sa proyekto niadtong 2014. Base sa orihinal nga plano, ang unang hugna sa proyekto naglakip sa tulo ka packages apan sa mga kausaban nga giaprobahan sa Neda, ang Package 4 gidugang sa unang hugna. Matod ni Banez, ang Package 4 nalakip sa 2014 nga pag-apruba sa Neda, apan aduna nay proposal kaniadto nga kuhaon kini. Ang CBRT project nakita nga maka-cater sa 60,000 ka mga pasahero kada adlaw sa unang tuig sa operasyon niini, ug moabot sa 160,000 ka mga pasahero sa higayon nga hingpit nang magamit, sumala sa Department of Transportation (DOTr).'}, {'article_id': 537, 'title': 'Ex-convict gipatay', 'text': 'Usa ka ex-convict sa kasong murder ang gibanhigan-patay sa Sityo Tubod, Barangay Langkas nga usa ka bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, habagatan sa Sugbo, alas 10:35 sa buntag, Dominggo, Hunyo 2, 2024. Ang biktima giila nga si Areslito Deluna Abueva Crisostomo alyas Miguelito, 39, ulitawo, mag-uuma ug taga Brgy. Langkas, Dalaguete, kinsa kanhi nabilanggo sa kasong pagpatay ug dunay ubang kaso nga nag-ung-ong sa korte. Samtang, ang mga mamumuno duha ka mga wa mailhing lalaki nga nagkasay sa usa ka motorsiklo nga armado og .45 nga kalibre sa pistola. Sa imbestigasyon ni P/Staff Sgt. Ernesto Pelonio, investigator on case sa Dalaguete Municipal Police Station, ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Zozobrado, nasayran ang biktima dunay angkas nga laing lalaki apan wala kini giapil sa pagpusil. Matod sa angkas nga barkada sa biktima, gikan sila sa Barangay Mantalongon, Dalaguete ug nagpadulong sa pagpauli sa Langkas diin ang biktima maoy nagmaniho sa motorsiklo. Apan, dason sa barkada, pag-abot sa Sityo Tubod sa Langkas, kalit lang silang gibabagan sa laing motorsiklo ug ang angkas niini maoy nipusil sa biktima tumong sa agtang. Ang riding in tandem nga mamumuno daling nisibat padulong sa wa matino nga dapit sa habagatang direksiyon. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang ug gidala sa Bogo Argao District Hospital ICKMH apan gidekrarar sa attending physician nga dead on arrival (DOA). Gisubay pa karon sa kapulisan sa Dalaguete ang motibo sa kaso nga posibling panimalos tungod sa daghang kaso nga giatubang niini.'}]"
Kinsa ang naglunsad sa search and rescue operation?,['Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office sa lungsod sa Arlene'],"[{'article_id': 374, 'title': '6 patay, 1 missing; gisakyan nabanlas sa baha sa Arlene', 'text': 'Wala magdahum ang amahan niadtong mabdos nga niadtong Sabado, Hulyo 6, 2024 lang gikasal nga moresulta sa trahedya ang ilang pagpangaligo og swimming pool sa usa ka mountain resort sa Brgy. Cantucong, bukirang dapit sa lungsod sa Arlene, amihanang Cebu human nabanlas sa kusog nga bul-og sa baha ang ilang gisakyan nga pick up truck. Si Ike Carcer Jr. , 47, nanghinaot nga buhi pa ang iyang anak nga na-missing, apan kagahapon sa udto, Hulyo 9, nabangalan ang lawas ni Caria Carcer-Cardano, 26. Pagka alas 6:26 pm, napalgan na sab ang lawas sa bana ni Caria nga si Buddy Cardano, 25, base sa pahibawo ni Arlene Mayor Pitz Calangi, sa iyang Facebook page. Sila si Caria ug Buddy gikasal niadto lang Sabado, Hulyo 6, 2024. Matod pa ni Ike nga didto sila sa Middle Earth Mountain Resort nianang pagka alas 11 sa buntag, Hunyo 8, ug pagka alas 3 sa hapon nimandar na siya sa iyang mga anak nga manguli na. Una niya nga gipanghatod ang uban niya nga mga anak, apan nibalibad si Caria nga mosakay sa iyang motorsiklo kay didto lang sila sa pick up mosakay sa pagpauli. Niagi pa siya sa sapa sa Sitio Mangitngit, Brgy. Lower Natimao-an diin linaw pa kini ug dili pa kusog ang bul-og sa tubig bisan kon nagsugod na og uwan. KALITNakurat na lang siya nianang pasado alas 5 sa hapon nga gipahibawo siya sa ilang silingan nga adunay sakyanan nga naanod sa sapa nga ang mga sakay taga-Cantucong. Dali siya nga nimaneho sa iyang motorsiklo bisan sa pagbunok sa uwan aron adtuon ang sapa sa Lower Natimao-an. Iyang nasuta nga apil ang iyang anak nga naanod sa baha. “Naay among silingan nga miadto sa balay nga nipahibawo nga naa daw truck nga naanod sa baha sa Mangitngit nga ang mga sakay taga Cantucong. Mao to ako dayon gidagan. Mao man gyud diay taga amoa man diay, apil pa akong anak,” matod ni Ike. Sumala pa niya nga kamaguwangan niyang anak si Caria ug nagtrabaho isip kahera sa usa ka pawnshop sa lungsod ug unom ka buwan kini nga mabdos. Gilusad dayon ang search and rescue operation sa Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office sa lungsod sa Arlene inabagan sa mga rescue team gikan sa Danao City ug kasikbit nga lungsod. PATAY NAUnang napalgang patay niadtong Lunes sa alas 8 sa gabii, Hulyo 8, si Karen Cardenas, 12. Siya napalgan sa baybayon sa Arlene. Sa padayong gihimong search and retrieval operation, nabangalan ang lawas ni Caria sa alas 12 sa udto, Martes, Hulyo 9 sa kadagatan sa Arlene. Gisundan sa alas 3 sa hapon diin naugkat ang lawas ni Noel Cardiente, 12, sa kadagatan sa Catmon. Base sa gihimong search and retrieval operation, Martes, Hulyo 9 gipahibawo ni Mayor Calangi ang dugang pang lawas nga nakuha: Aljon Cardino, Buddy Cardano ug Carina Carcer. Bugtong ang lawas ni Lizer Tobias Cardona, 15, padayon pang gikatahong missing ning pagsuwat. Kasagaran nga naanod sa bul-og sa sapa kadtong mga nanakay sa luyo nga bahin sa pick up. Sigun sa mga tawo nga nakasaksi sa hitabo nga kadtong naa sa sulod sa sakyanan, lakip na ang uban nga naa sa luyo, nakasaka sa dako’ng bato maoy naluwas samtang ang uban nangaanod gyud. Matod ni Kiking Carillo, residente sa Sitio Mangitngit, nga gibauran pa nila ang drayber nga dili lang una molabang kay kusog pa ang baha. Apan kompyansa lang ang drayber niini nga daghan og karga ug nagtuo nga dili sila madaug sa tubig nga maoy hinungdan nga nipugos sa paglabang apan natumba ang sakyanan. Dali nga nangayo og pakitabang ang mga sakay niini apan naglisud na sila sa pag rescue tungod sa kakusog sa bul-og sa tubig. “Nisungasong gyud ang drayber. Pag-abot sa tunga nabanlas sila sa tubig mao tong naanod. Katong naa sa gawas nga sakay mao to sila ang nangaanod,” asoy ni Carillo. Matod ni Engineer Alger Carimat, pangulo sa MDRRMO sa lungsod sa Arlene, naundang lang ang search and rescue pagka alas 10 na sa gabii, Lunes. Nibalik sila sa ilang pagpangita sa mga na missing Martes sa buntag ngadto na sa pasado alas 6 sa gabii sa pamasin nga buhi ni nga nabangalan sa kadagatan sa Arlene ug mga silingang lungsod. Nigamit na sa ilang mga kahimanan ang Philippine Coast Guard ug disaster management office diin ilang gipangsubay ang sapa lakip na ang kadagatan. SURVIVOR Samtang ang mga naluwas mao silang Princess Tisang Carcer, 11, Jec Cardenas, 44, drayber sa pick up; Isabela Cardenas,40; Emie Cardenas, 6; Keane Cardona, 39; Cheche Jeralyn Cardona, 16; May Lusing Cardona, 14; Isang Patring Sencio, 4; Lovely Alvior, 4; ug Hideliza Alvior, 37, nga pulos taga Barangay Cantucong, lungsod sa Arlene.'}]","[{'article_id': 513, 'title': 'Amahan, anak gibanhigan', 'text': 'Nalandig sa tambalanan ang amahan ug anak nga nagsakay og motorsiklo human pamusila sa riding in tandem. Nahitabo kini sa national highway sa Sityo Cambuntan, Barangay Bolinawan, dakbayan sa Carcar, habagatan sa Sugbo, alas 7:40 sa buntag, Biyernes, Hunyo 7, 2024. Ang mga biktima giila nga sila si Dalit Dalman Cimigala, 60, minyo ug traffic enforcer sa Carcar ug si Delio Range Daluyong Cimigala, 20, ulitawo, pulos mga molupyo sa Sityo Lagang, Bolinawan. Sa pasiunang imbestigasyon sa Carcar City Police Station nasayran nga ang anak maoy nagmaneho sa motorsiklo padulong sa Carcar City Hall. Apan gitaparan sa laing nagsakay og motorsiklo ug ang mga biktima gipamusil sa nag-angkas nga niresulta sa ilang pagkaangol. Ang wa mailhing riding in tandem daling nisibat padung sa Carcar proper nga wala na maabti sa ningresponde nga mga pulis nga gipangulohan ni PEMS Kaloy Cometa Damayo. Ang ang mga biktima gidali sa pagtabang ug gidala sa tambalanan. Padayon pa ang imbestigasyon sa kapulisan sa Carcar sa pag-ila sa mga responsable sa krimen ug motibo sa pagpamusil.'}, {'article_id': 255, 'title': 'Bag-ong tigbaligya og drugas, nasikop', 'text': 'Giila sa kapulisan nga bag-ong sulbong sa pagpamaligya sa ilegal nga drugas ang nasikop sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO) atol sa buy-bust sa dalan A. Biag, Barangay Labangon, dakbayan sa Sugbo, alas 2:10 sa kaadlawon, Martes, Agusto 13, 2024. Ang suspek giila nga si Jeslar Pilo Bulagsac alyas Dyyhin, 29, taga sa Sityo Mahayahay 1, Barangay Calamba, dakbayan sa Sugbo. Nasakmit sa kapulisan ang mga pinakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 10. 25 gramos nga dunay standard drug price nga P69,700. Matod ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station nga nakadawat silag report gikan sa maong lugar nga kusog kaayo ang pinalitay sa ilegal nga drugas. Mao kini hinungdan gipaubos dayon sa monitoring ug human makuha ang tanang impormasyon, gilusad ang buy-bust nga gipangulohan ni Police Lieutenant Malcolm Almenia ubos sa supervision ni Police Major Abadiano Abagat. Matod ni Abagat nga bag-ong sulbong sa lugar ang suspek diin ang iyang kustomer mao ang mga drayber sa e-bike drivers ug mga sikad-sikad sa dan A. Biag, usa sa mga dapit sa dakbayan nga daghang nalambigit sa negosyo sa ilegal nga drugas .Kasong pagpayuhot sa illegal nga drugas ang ipasaka sa Labangon Police Station batok sa maong suspek.'}, {'article_id': 682, 'title': 'Wanted sa kasong lugos, nadakpan', 'text': 'Usa ka construction worker nga nakauyab og 12 anyos nga silingan napusasan ala 1:58 sa hapon, Miyerkules, Mayo 1, 2024, sa Purok 6, Brgy. Maslog, lungsod sa Sibulan, Negros Oriental. Si Marky Estrada, alyas Ongke, 22, taga Purok Tamsi, Brgy. Puhagan, lungsod sa Valencia, Negros Oriental nasikop nila ni Major Estrella Apolonia, hepe sa CIDG Negros Oriental Provincial Fiel Units (PFU), nga maoy nangulo sa manhunt isip kabahin sa ilang kampanya nga Oplan Pagtugis. Si Apolonia, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga si Estrellanes ika-8 sa most wanted person (MWP) sa regional level sa Police Regional Office (PRO 7) ug no. 2 sa listahan sa wanted person sa Negros Oriental, tungod sa kasong 4 counts of statutory rape. Si Judge Marmar Alberio Estrera-Estorco sa Regional Trial Court (RTC 7) Branch 31, Dumaguete City, Negros Oriental, maoy niisyu sa warrant of arrest nga gipitsahan og March 21, 2024, nga walay piyansa. Si Apolonia nagtago-tago sukad sa 2023 human ang ginikanan sa 12 anyos nga uyab sa construction worker nipasaka og kaso. Nasakpan ang construction worker sa chat nga dunay relasyon sa 12 anyos, kinsa nitug-an nga dunay nahitabo kanila. Ang 12 anyos nibutyag nga upat ka higayon siyang nahilabtan sa akusado.'}, {'article_id': 1039, 'title': 'Nanglabni dakpan sa nagpatrolya’ng polis', 'text': 'Duha ka habalhabal driver nga nanglabni sa usa ka babaye nga nag-atang og kasakyan sa eskina Pope John Paul II Avenue ug MJ Abaya Ave. , Barangay Mabolo, Dakbayan sa Sugbo, nadakpan sa hot pursuit operation sa Mabolo Police Station. Ang duha ka mga suspek giila nga sila si Eddie Lauron Lavarias, 52, lumad nga taga Barangay Sagay, dakbayan sa Toledo ug Louie Lavina Santa Gayle, 29, taga Barangay Binobohan, dakbayan sa Guihulngan, Negros Oriental. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station nga alas 3:50 sa Martes sa kaadlawon, Pebrero 20, 2024 samtang nagbarog ang biktima nga si Michele Eprol Khin, 23, usa ka guest relation staff, taga Barangay Luz apan lumad nga taga Barangay Santa Cruz, San Anacleto, Camotes, kalit lang nga ning-abot ang mga suspek sakay sa usa ka motorsiklo. Wala magdahom ang biktima nga ang angkas niini nga si Santa Gayle molabni sa iyang shoulder bag nga dunay sulod nga kwarta nga mobalor og P3,800 lakip na ang postal identification (ID) card niini ug dayong sibat. Apan wa swerte ang mga suspek kay niadtong orasa naa ra sa duol ang tulo ka mga polis nga silang Patrolman Kenn Laxamana, Patrolman Anacleto Ramos ug Patroman Roselle Laydel ug dali nila ni nga nadakpan. Nakuha pagbalik ang bag sa biktima lakip na ang kwarta niini ug ang importante nga dokumento. Kasong pagpangawat ang giandam sa Mabolo Police Station batok sa duha ka mga suspek bisan pa sa pagpangayo’g pasaylo. Si Police Major Ruelan Aficionado, hepe sa Mabolo police station, nagkanayon nga ilang ipaubos sa imbestigasyon ang duha ka suspek kon tinuod bang sila mga habalhabal driver.'}, {'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}]"
Kinsa ang uyoan nga nagpaila sa Balamban Police Station?,['Bernard Casumlong'],"[{'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}]","[{'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}, {'article_id': 1281, 'title': 'Di paapilon ni Abalayan ang Sinulog winners', 'text': 'Dili motugot si Cebu Governor Edlen Abalayan nga mosayaw pa sa Sinulog Grand Showdown ang mga mananaug nga contingents sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. “No, not in SRP. I already said na they cannot,” matod ni Abalayan sa Martes, Enero 2, 2023. Tubag kini ni Abalayan sa mga pangutana atol sa tigom tali sa mga concerned groups sa umaabot nga Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan nga ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) karong Enero 14, 2024. Si Abalayan, direktang gipangutana ni Cebu City Councilor Nancy Auguis atol sa tigom kon motugot ba kini pagpaapil sa mga mananaug nga contingents sa Sinulog Grand Showdown sa Enero 21, 2024 sa South Road Properties (SRP). Una unta nga gusto ni Abalayan nga sa Enero 19 ipahigayon ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan apan si Cebu City Mayor Cedie Abangan niingon nga duol ra kaayo kini sa Sinulog grand parade sa Enero 21. Nitanyag si Abangan sa Kapitolyo nga inay Enero 13, Sabado, ang schedule, ibaylo kini sa Sinulog sa Kabataan sa Dakbayan sa Enero 14, Dominggo. Naandan na nga ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan sa Sabado ipahigayon samtang Dominggo sa dakbayan. Ang duha ka mga kalihukan ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) nga gusto usab ni Abalayan nga maoy pahigayunan sa grand showdown sa Sinulog Grand Parade. Nipasabot si Abalayan nga di siya gusto nga ang mga winner sa Sinulog sa Kabataan mo-perform sa South Road Properties (SRP) tungod sa seguridad sa mga mosayaw kay di matag-an ang panahon. “Sorry kaayo jud kaayo, Nancy, I wish we could, but I can not risk it kay init man gud kaayo. Please, I hope you understand,” sulti ni Abalayan ngadto kang Auguis. Sila si Auguis ug Bise Mayor Raymond Ghen Abalayan nirepresentar sa coordination meeting tali sa Siyudad ug Lalawigan, uban ang nagkadaiyang mga local government unit (LGU) ug uban pang mga ahensya sa kagamhanan aron tukion ang seguridad ug uban pang pangandam. Sa nasayran, adunay di mo menos sa 18 ka mga contingent ang moapil sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. Sa maong talaan, duha niini ang guest performers nga mao ang Tribu Basakanon ug Sugat Kabanhawan sa lungsod sa Minglanilla, diin mosayaw ang gobernador isip tinuig nga halad. Ang Lalawigan nisaad nga mopuno kini og premyo nga P3 milyunes ngadto sa champion; P2 milyunes alang sa second prize, P1. 5 milyunes sa third prize, P1 milyon sa fourth prize ug P750,000 alang sa fifth prize. Samtang mopauli usab nga dunay bitbit ang mga wala makadaog sanglit gigahinan usab og P500,000 alang sa consolation prize. Sa taho sa Sugbo News, si Abalayan moayuda usab sa pagpaayo sa pipila ka bahin sa grandstand nga dunay gamay nga kadaut. (REV)'}, {'article_id': 64, 'title': 'SUV nahulog, drayber patay', 'text': 'Nakabsansa kinabuhi ang usa ka 77 anyos nga negusyantE sa dihang nahulog ang iyang gimaniho nga sport utiliy vehicle sa pangpang sa Purok 7, Brgy. Amurao, lungsod sa Aloguinsan, alas 1:05 sa hapon, Dominggo, Septiyebre 22, 2024. Ang biktima giila nga si Jonmark Anasco Anastacio, 77, minyo, negosyante ug taga Purok 3, Brgy. Poblacion, Aloguinsan. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si P/Capt. Range Usting Anave nasuta nga ang biktima gikan sa maong lungsod agi sa Tampaan ngadto sa Amurao access road nga palusot sa San Fernando nga nagmaheo sa iyang Mitsubishi Montero. Base sa nakasaksi, matod pa, kusog ang dagan sa maong awto ug pag-abot sa dulhugon nga bahin sa maong dapit ang biktima ang gihulagway nga wa na makakontrolar sa iyang pagmaniho sa mao SUV dihang naka agi sa dangog nga dapit sa maong karsada gumikan sa balas ug mga gagmay nga mga bato hinungdan nga nahagbong kini sa 170 metros nga gilawmon sa pangpang kilid sa maong karsada. Dugang sa mga saksi, nabalitok sa mak daghan ka higayon ang maong SUV ug nakulob pagtugpa sa ubos. Matod pa nga ang biktima nasuta nga diha pa sa sud sa iyang awto nga nakabaton og grabing mga ka daut sa nag ka daiyang bahin sa iyang lawas ug sa ulo ug gidali kini sa pagtabang sa mga responders sa Aloguinsanuban sa tabang sa mga nagpa ka banang mga residente sa maong dapit. Nakuha kini sa iyang SUV ug gidali pagdala ngadto sa Pinamungajan District Hospital apan gideklar ar nga dead on arrival.'}, {'article_id': 2, 'title': 'Milayat sa tulay, milutaw human sa 24 oras', 'text': 'Milutaw na ug nahaw-as ang lawas niadtong lalaki nga milayat sa Marcelo Fernan Bridge niadtong Martes sa udto, Oktubre 8, 2024 paglabay sa 24 oras. Ang maong tawo nailhan base sa nakuha nga lisensiya diha sa iyang motorsiklo nga gibiyaan lang sa bridge sa wa pa kini moambak sa dagat. Nasayran nga 37 anyos nga taga lungsod sa Liloan, Sugbo ang namatay. Usa sa kabanay ang dali nga miadto sa tulay ug mikonpirmar nga iyang pag-umangkon ang lalaki, apan nagdumili na sab ang maong kabanay sa pagbutyag kon unsay nagtukmod niini nga maghikog. Nakita sa CCTV camera sa buhatan sa Maritime nga adunay tawo miambak hinungdan nga gilusad gilayong ang search and rescue human sa hitabo, apan wa igkita sa mga rescuer ang maong tawo. Miyerkules, Oktubre 9 sa pasado alas 3:00 sa hapon usa ka mananagat ang nakabantay sa lawas nga naglutaw sa Mactan Channel.'}, {'article_id': 828, 'title': '10 ka LGU mipasuspenso sa face-to-face classes', 'text': 'Napulo na ka mga local government unit (LGUs) sa Sugbo ang mianunsiyo sa pagsuspenso sa face-to-face classes sugod sa Miyerkules, Abril 3, 2024, tungod sa bag-o nga pagsaka sa heat index. Ang heat index mao ang temperatura sa hangin ug humidity diin masukod ang kainit sa panahon nga masinati. Ang mga tunghaan mopatuman og alternatibong delivery mode sa pagkat-on sa ilang mga klase. Apil na niini ang modular distance learning diin ang mga estudyante mogamit og self-learning module sa print o digital format nga kasagarang ipatuman sa mga nagpuyo sa rural nga mga lugar o probinsya nga adunay intermittent internet connection. Ania ang LGUs nga mipahibawo og suspension base sa alas 4 sa hapon sa Miyerkules:LAPU-LAPU CITYGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. NAGA CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TALISAY CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. LILOANGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. MINGLANILLAGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 ug moanunsiyo alang sa dugang pahibalo. CORDOVAAng face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan sa tanang lebel, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod sa dugang nga pahibalo. CONSOLACIONAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TOLEDO CITYSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school sugod sa Huwebes, Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. SAN FERNANDOSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. RONDAAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Biyernes, Abril 5. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. CEBU CITYGipahinumdoman ni Cebu City Schools Division superintendent Nimfa Bongo ang kadagkuan sa mga tunghaan sa ilang katungod kon angayang isuspenso ang mga klase tungod sa padayong init nga panahon. Dugang pa niya nga kinahanglan nga automatic nga masuspenso ang mga klase kon ang heat index lang moabot sa 40 degrees Celsius. DUGANG LGUsSi Director Farnacio Bajala sa Department of Education Central Visayas (DepEd 7) nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Abril 3, nga tulo pa lang ka suspension ang iyang nahibaw-an, apan sa pagkakaron, siya niingon nga mas daghang school division superintendents ang mo-report sa umaabot nga mga oras. “So far, there are only three LGUs [notified us yet]. Though I am still waiting for documents from other superintendents [for other suspensions], but so far these are Talisay, Lapu-Lapu, and Naga,” matod niya. Dugang pa niya nga kini nga mga LGU adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad. Sa sayo nga pakighinabi niadtong Marso 18, si Bajala niingon nga ang mga pampubliko ug pribado nga mga school head ug principals adunay katungod ug awtorisado nga mobalhin sa modular nga klase. SCHOOL YEARSamtang tungod usab sa kainit, mub-an sa DepEd ang kasamtangang school year (SY) 2023-2024, nga una nang gitakdang matapos sa Hunyo 14, gibalhin sa sayo pa ngadto sa Mayo 31, aron mahatagan og dalan ang hinay-hinay nga pagbalik sa karaang kalendaryo sa eskwelahan. Busa, ang ikaupat nga grading periodical test alang sa kasamtangang school year, ipahigayon sa Mayo 16 ug 17, ug ang pagsira gitakda sa Mayo 29, 30, ug 31.'}]"
Unsa ang edad ni Jaspe Catungal nga drayber sa mini bus?,['39'],"[{'article_id': 420, 'title': 'Nadasmagan sa bus, patay', 'text': 'Patay nang nalandig sa tambalanan ang usa ka lalaki nga nadasmagan sa usa ka mini bus sa national highway, Barangay Poblacion 2, dakbayan sa Carcar Sugbo, alas 8:00 sa gabii, Martes, Hunyo 25, 2024. Ang biktima giila nga si Catinec Catipon, 56, minyo ug taga Sityo Dan-dan, Barangay Poblacion 1, Carcar. Nakaigo sa biktima mao ang EDC mini bus nga gimaneho ni Jaspe Catungal, 39, minyo ug taga Bahay, lungsod sa Sibonga. Sa follow-up sa Superbalita Cebu nasuta nga ang mini bus gikan sa siyudad sa Sugbo ug nagbiyahe pauli sa Sibonga apan pag-abot sa maong dapit, ang biktima kalit nga nilabang sa karsada hinungdan nga nadasmagan. Ang biktima nakabaton og samad sa ulo ug gidali sa pagdala sa Cebu Provincial Hospital - Carcar apan gideklarar sa attending physician nga si Melson Cayanan nga dead on arrival (DOA). Ang drayber sa mini bus gikustodiya sa kapulisan samtang nagpaabot sa hukom sa pamilya sa biktima kon mopasaka kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide.'}]","[{'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}, {'article_id': 243, 'title': 'Track oval sa CCSC abli bisan sa gihimong pag-ayo', 'text': 'Pabilin nga abli alang sa publiko ang rubberized track oval sa Cebu City Sports Center (CCSC) bisan sa laing hugna sa pagpa-ayo sa maong pasilidad. Si CCSC Manager Aldryn Buenaventura nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Lunes, Agusto 12, nga dili na sab sirad-an ang sport facility bisan pa sa daghang gitakdang pag-ayo. Ang dagkong mga pag-ayo mao ang pag-ilis sa rubber track ug mga depekto nga bahin sa bag-ong gi-rehabilitate nga rubberized track oval. Matod ni Buenavista nga human sa Pasigarbo 2024, sugdan na ang major repair. Inay nga sirhan ang tibuok track oval sa publiko, si Buenavista niingon nga usa ka bahin sa track oval ang isira aron masugdan na ang pag-ayo. Dugang pa niya nga gusto ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nga ang publiko magpadayon sa paggamit sa track oval bisan pa sa umaabot nga pag-ayo. Ang sport facility gisirhan sulod sa kapin sa usa ka tuig sukad niadtong Mayo 18, 2023, alang sa renovation isip kabahin sa mga pagpangandam sa Palarong Pambansa 2024 niadtong Hulyo. Human sa Palaro, giablihan kini sa publiko niadtong Hulyo 23, 2024. Ang gihimong rehabilitasyon sa rubber track gituyo alang sa Palaro apan nadiskobrehan pipila ka adlaw sa wala pa ang tinuig nga sporting event nitumaw ang mga depekto ug mga guba, hinungdan nga gikuwestiyon ang integridad sa proyekto.'}, {'article_id': 1622, 'title': 'Lalaki gipusil, namatay samtang naglingkod', 'text': 'Namatay ang usa ka lalaki nga gipusil samtang naglingkod daplin sa karsada sa alas 9:50 sa buntag sa Miyerkules, Nobiyembre 1, 2023 sa Puntod, Brgy. Mambaling sa Siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Lucas Elmer Parayno , hamtong, ulitawo, way trabaho, nagpuyo sa dapit. Nasayran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan nga ang biktima naglingkod sa daplin sa karsada. Sa kalit lang niabot ang nagmotorsiklo nga lalaki nga nag long-sleeve og kolor itom, nag helmet, nagmaskara ug diretsong namusil. Ang biktima nga samdan sa liog nakadagan pa ug nakalingkod sa e-trike , apan gumikan sa grabing samad pinusilan sa liog, namatay kini. Ang kapulisan sa Mambaling Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, nagsusi sa background sa biktima aron maestablisar ang motibo.'}, {'article_id': 1035, 'title': 'Baliwan mibakwi; PRO 7 wala mabalaka', 'text': 'Ni-plead not guilty si Gemo Baliwan atol sa arraignment sa iyang giatubang nga kaso’ng murder sa korte diin una siya nga niangkon nga siya ang nipatay kang Cyde Eprol Latonio niadtong Hulyo 2023,Ang igsuong babaye ni Cyde Eprol nga si Nina Nina Latonio Bigtas, sa iyang post, maoy nipahibawo sa iyang social media page nga wala na niangkon si Baliwan nga siya ang nihimo sa krimen. Si Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), niingon nga wala na sila masurprisa pa sanglit mao kini kanunay ang buhaton sa mga akusado sa usa ka dakong krimen. Bisan sa iyang pagbakwi sa iyang pamahayag, dili kini basta-basta tuohan sanglit ang pag-angkon ni Baliwan sa krimen gihimo niya atubangan sa usa ka abogado ug sa mga sakop sa media. Iyang gidugang nga lig-on kaayo ang gihuptan nga ebidensya sa kapulisan ug andam na kini nila ipresentar sa korte kon magsugod na ang hearing sa maong kaso. Usa sa mga ebidensya nga gihulagway ni Abacay nga lig-on kaayo nga dili malubag mao ang forensic examination diin mitakdo ang DNA sample ni Baliwan sa nakuha gikan kang Cyde Eprol. “We are confident that we have a very-very strong case that could bring the accused to conviction. Kini man gung mo recant (mobakwi sa unang pamahayag) this is a very normal occurrence. Ang mga mag execute og extra judicial confession when they have already conversed with their lawyer, posible kaayo na nga they will plead not guilty,” matod ni Abacay. Una na nga nangayo’g pasaylo si Baliwan sa pamilyang Latonio subay sa kamatayon ni Cyde Eprol. Matod niya nga iyang nahimo ang krimen tungod usab sa iyang selos human masayod nga dili lang siya ang gihigugma niini.'}, {'article_id': 664, 'title': 'PRO-7 nagtinguha’ng zero crime atol sa CVIRAA', 'text': 'Wala makadawat og kakulian ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo atol sa pagbukas sa Central Visayas-Regional Athletic Association (CVIRAA) 2024 niadtong Sabado sa hapon Mayo 4, 2024. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office, nga nakatutok gyud ang iyang security personnel sa pagbukas sa kalihukan didto sa South Road Properties hangtod sa pagtapus na niini. Dugang ni Bacquian nga dunay 20 ka mga billeting area diin didto gipahimutang ang mga delegado gikan sa lain-laing probinsya sa Central Visayas. Matag billeting area dunay tag unom ka police personnel gikan sa Negros Oriental Police Provincial Office nga maoy mobantay 24 oras. Aron ma-monitor ang mga delegado lakip na ang mga atleta nga mga tinun-an, dunay gihatag ang CVIRAA nga E-Pass aron masayran kon asa sila mopaingon ug unsa usab sila orasa nga makabalik sa ilang billeting area. Lakip sa gipatutokan ni Bacquian sa iyang deployment ang mga sports event nga physical sama sa basketball ug ang football aron malikayan ang posibling kasamok. Dunay mga polis nga makabadlong dayon ug makauwang sa mga player. “Usahay naa tay priority kung asa tong mga event nga daghang manan-aw nga tao, mao sad to ang atong i-priority sa deployment. Daghanon nato gamay, i-adjust nato ang atong deployment kay atong iwasan labi na sa basketball nga daghan ang manan-aw. So, mao to atong dagdagan ang ilahang PNP personnel nga mag-duty,” matod ni Bacquian. Subling mipahimangno si Bacquian sa iyang mga sakop nga gipakatap sa matag venue nga likayan ang paggamit sa ilang cellphone subay sa kamandoan ni Philippine National Police o PNP Chief Police General Makmak Anacleto Aida, pag dili sa paggamit sa cellphone samtang naka-duty. Wala pa hinuon makadawat og report si Bacquian nga dunay delegado sa lain-laing probinsya sa Central Visayas nga nawagtangan og butang samtang nagpadayon ang kalihukan sa CVIRAA. Una na nga gitinguha sa Police Regional Office 7 nga zero crime ang tibuok kalihukan sa CVIRAA, tungod niini gipahugtan sa kapulisan ang ilang pagpatuman sa seguridad. Wala usab sila makadawat og hulga sa seguridad sa maong dakong kalihukan, apan bisan pa man niini, gipaalerto sa PRO 7 ang ilang mga personnel.'}]"
Asa nagpuyo si alyas Arnill?,"['Sitio Ponce 1, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo']","[{'article_id': 422, 'title': 'Pildero sa online sugal nanglabni, nadakpan', 'text': 'Tungod sa dakong utang kay gipusta sa online nga sugal nga scatter, nadakpan human manglabni og cellphone sa Gen. Maxilom Ave. eskina sa Imus Road, Barangay Lorega, dakbayan sa Sugbo sa alas 5:30 sa Miyerkules sa buntag Hunyo 26, 2024. Ang suspetsado giila nga si alyas Arnill, 27, taga Sitio Ponce 1, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo. Unang midangop sa Parian Police Station ang usa ka 25 anyos nga dalaga nga taga Espina Village 2, Barangay Guadalupe nga si alyas Uriel nga nabiktima siya sa pagpanglabni sa Lorega diin nakuha ang iyang Iphone ProMax. Nisuway pa unta paggukod ang biktima apan kusog kinii nga midagan paingon sa Barangay Carreta. Sa gihimong follow up operation, nadakpan ang suspek alas 11:00 sa gabii, Miyerkules, Hunyo 26, 2024. Matod ni Police Major Agelio Ceballos, ang hepe sa Parian Police Station nga nakig-alayon sila sa Carreta ug gipangsubay ang mga CCTV camera diin dinhi ilang nailhan ang suspetsado. Giangkon sa suspetsado ang krimen tungod, matod pa, sa utang niini gumikan kay gipusta sa sugal nga scatter. Wa na siya makahinumdom kon pila na ang iyang napildi sa maong matang sa sugal gani tungod sa ka ungo na niya sa scatter daghan na siyag butang nga naprenda. Gibutyag niya nga nakadaog na siya og P40,000 nga maoy hinungdan nga naadik siya sa sugal apan nanglabi gihapon human napildi hinungdan tulo ka cellular phone ang iyang nabaligya aron ipusta sa scatter. “Tulo na ka cellphone ang nawala nako. Sa akong pares nawala ug akoa, prenda daog tungod kay pa cash in. . ” matod ni Arnill. Dinagko usab ang iyang ipusta niini. Ang iyang nalabni nga iPhone ProMax nga mobalor sa P80,000 iya lang kini nga giprenda sa P16,000. Matod pa, kini iyang gipalit og tulo ka cellphone samtang ang uban iyang gibayad sa iyang mga utang. Wala siya magtuo nga mailhan siya sa mga polis ug madakpan sa gilusad nga follow-up operation. Nangayo siya’g pasaylo sa iyang gibiktima nga unta dili lang siya pasakaan og kaso dungan sa saad nga dili na niya kini usbon sa paghimo. Apan gibutyag ni Ceballos nga desidido gyud nga mokiha ang biktima sa suspetsado gani giandam na nila ang kasong pagpangawat ngadto sa piskalya.'}]","[{'article_id': 1637, 'title': '38 kilo nga isda napasol sa Argao', 'text': 'Alas 4 sa hapon sa Biyernes, Oktubre 27, 2023, naaligre na usab ang mga lumolupyo sa Lawis, Lo-oc, Poblacion Argao, habagatang Sugbo human ang duha ka managsuong mga mananagat nakakuha og 38 ka kilo nga isda’ng Malasugi. Ang managsuon mao sila si Saddam, 29, ug Stefan Patalingjug, 26, nagpuyo sa dapit. Basi sa paghinabi sa Superbalita Cebu kang Prince Patalingjug, maguwang sa duha, ang iyang mga manghod nigamit og duha ka mga pumpboat, nag-atbangay sa panagat nga sagiwsiw nga gipan-an og runner tube. Didto sila sa kadagatan sa Bulasa, Argao nanagat. Di kini unang higayon nga sila nakakubit og dagkong mga isda sama sa Malasugi kay ikanapulo na kini ka higayon sukad sa tuig 2020. Ang Malasugi nga ilang nakuha nahalin og P13,000 dihang gibaligya.'}, {'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 1583, 'title': 'Cebu City makatudlo apan di makatangtang', 'text': 'Ang Cebu City Government adunay gahom sa pagtudlo apan dili pagtangtang sa mga sakop sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD) board, matod sa Office of the Government Corporate Counsel (OGCC), taliwa sa panagbingkil sa tulo ka grupo sa board of directors sa water utility. Si OGCC Government Corporate Counsel Rikoy Pandorovedo nitug-an sa SunStar Cebu sa Huwebes, Nob. 9, 2023, nga klaro kining nalatid sa Presidential Decree 198, busa sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors (BOD) mismo kon dunay rason para sa pagtangtang. Matod niya ubos sa PD 198, ang lokal nga ehekutibo adunay awtoridad sa pagtudlo ug sa kaso sa MCWD nga adunay daghang mga siyudad ug lungsod ubos sa prangkisa niini, ang gahom gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang natukod aron sa pagserbisyo sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo. “Normally, the general law is that the power to appoint includes the power to remove; however, it was made clear under PD 198, the local government unit which in this case is Cebu City and also ruled by the Supreme Court, it has the appointing authority; however, there was no power in the LGU to remove the members of the board of directors of MCWD,” pagpasabot ni Pandorovedo. Matod niya nga ang awtoridad sa LGU sa pagtudlo matapos human sa pagkapupos sa appointment. Busa, matod niya, ang PD 198 mihimo og exemption sa probisyon sa kinatibuk-ang balaod nga “ang gahom sa pagtudlo naglakip sa gahum sa pagtangtang” sa kaso sa MCWD, nga naghatag og awtonomiya sa distrito sa tubig. Ang OGCC naglihok isip statutory legal counsel sa mga korporasyon sa gobyerno lakip na ang Local Water Utilities Administration (LWUA) ug MCWD. Matod ni Pandorovedo nga niining panagbingkil karon sa tulo ka BOD sa MCWD, ang korte na lang ang makahukom kon kinsa sa mga indibidwal nga mo-claim og lingkuranan sa board sa MCWD ang angay ilhon nga tinuod nga sakop sa board of directors. Ang unang board naglakip niadtong gitudlo ni kanhi Cebu City mayor Brian Abcede niadtong 2016 o 2018 (chairman Cleret Arshen Yu, vice chairman Rogelio Elizalde, Bucol Pe Jr. ug Cecilia Adlawan). Si Arnado Adivino naa sa maong board apan natudlo nga nag-una kanila, sa unang termino ni Cebu City Mayor Cedie Abangan.'}, {'article_id': 1412, 'title': 'Kaubang PUPC ‘labanan’', 'text': 'Labanan nga pro bono o libre ni Crisden Madlang, kinsa usa sa 3,812 nga ningpasar sa 2023 Bar exams, ang kaso sa 41 ka persons under police custody (PUPC) nga kauban niya sulod sa selda sa Cebu City Police Office (CCPO)Si Madlang, taga lungsod sa Argao, gidakop sa kapulisan human gitudlo sa ubang mga suspek nga utok sa pagtulis sa Oro Sugbu Pawnshop sa dalan Colon, dakbayan sa Sugbo niadtong Nobiyembre 25, 2023.“Una nakong kliyente ang kauban nako diri sa selda tanan ron 41 kabuok pro-bono. Pero una pa na, mo-sign pa gyud ta sa roll of attorney mao nang hopefully makalabang ta ani karon,” matod ni Madlang, sa interbyo sa mga tigbalita sa Miyerkules, Disyembre 6, 2023, kana kon siya hingpit na makapanumpa nga abogado. Atol sa iyang pag-atubang sa media, gipadayag niya nga nagsagol ang iyang kalipay ug kaguol. Matod niya, nalipay siya nga nakapasar sa Bar exams ug natuman na ang iyang pangandoy, apan sa pikas bahin, dili pa gawasnon tungod sa pagkabilanggo sa pagkalambigit sa kaso sa tulis. Apan positibo siya nga makalingkawas ra siya sa iyang giatubang nga kaso ug dako ang iyang pasalamat sa mga tawo nga ningtabang usab niya karon. Kon mahingpit na siya nga abogado, gipasalig ni Madlang nga gamiton niya ang iyang nakab-ot nga kalampusan sa pagtabang sa mga tawo nga nanginahanglan. Usa sa iyang tabangan ug labanan sa korte ang 41 ka PUPC sa CCPO nga walay bayad. Iya usab nga itugyan sa iyang abogado ang sunod nga lakang ilabi na sa iyang pagpanumpa nga mahingpit na siya nga usa ka manlalaban. Nasayod na siya sa consequence o linugdangan nga dili dayon siya makahurar sanglit duna pa man siyay giatubang nga kaso. Wala na siya maghisgot sa iyang kaso kay alang niya, nasang-at na ang reklamo ngadto sa buhatan sa piskaliya. Ang mga polis ug ang iyang asawa na ang ningpahibawo kaniya nga nakapasar siya sa Bar exams. Giangkon ni Madlang nga ikaduha na niya nga kuha sa Bar exams sanglit napakyas man siya sa unang take niya niadtong 2021. Nahuman sa iyang kurso si Madlang sa AB Local Governance Administration sa Cebu Technological University (CTU) main campus diin pioneering siya sa maong kurso nga giablihan sa tunghaan. Nieskwela dayon siya sa kursong abogasiya sa University of the Visayas (UV) niadtong 2015 ug nibalhin sa Southwestern University (SWU) PHINMA niadtong 2017-2018. Iyang gibutyag nga samtang naa siya sa sulod sa bilanggoan sulod sa pipila ka tuig, nagsugod na siya og basa sa mga libro sa abogasiya. Niadtong 2011, sa dihang napaway-sala sa mga kaso nga iyang giatubang, nihukom siya nga mobalik pagtungha sa kolehiyo ug natapos niadtong 2015. Kon hatagan og kahigayunan nga makapanumpa ug mabutang ang iyang ngalan sa roll of attorney, magpadayon siya sa pagpangalagad sa katawhan sa probinsya sa Sugbo sanglit anaa man siya nagtrabaho sa buhatan ni Bise Gobernador Abina Tomas III ug Board Member Jhonnylou Betanio.'}, {'article_id': 824, 'title': 'Mieskapo kay gimingaw sa iyang kapuyo', 'text': 'Usa ka person under police custody (PUPC) sa Tudela Municipal Police Station giingong gimingaw sa iyang kaipon hinungdan nga nieskapo samtang padung motambong sa iyang hearing sa korte sa dakbayan sa Danao. Ang nieskapo giila nga si Derold Gordovin Gorordo, 41, taga Sitio Pamatasan, Barangay Poblacion, lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes, probinsya sa Sugbo, nga dunay kaso sa illegal nga drugas. Nahitabo ang pag-eskapo sa alas 7:50 sa buntag, Martes, Abril 2, 2024, dihang nangaon sa Bebes Meat Store and Food Eatery sa Barangay Poblacion, Danao. Matod sa hepe sa Tudela Police Station, PCaptain Leovil Gosiengfiao, gikan sa Camotes ang PUPC ug gieskortan kini ni Police Corporal Bob Gorospe uban sa laing duha pa ka mga PUPC paingun sa Danao aron motambong sa hearing sa kaso. Apan kay sayo pa sa buntag, nangaon una sila sa maong kan-anan, apan sa dihang nananghid si Gorordo nga mokuha og toothpick, kalit lang kini nga midagan. Gigukod kini sa polis nga escort apan misuot ni sa nag sikit-sikit nga kabalayan ug kalit lang nga nahanaw. Dali nga milusad og manhunt ang Tudela PNP uban sa Danao City Police Station ug Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office, apan pakyas sila sa pagdakop niini. Pagka ala una sa Miyerkules sa kaadlawon, Abril 3, 2024, dunay nakahatag nila’g impormasyon gikan sa kapuyo ni Gorordo nga nakigkita kini kaniya nga maoy hinungdan nga nakuha nila kini pagbalik. Giingong gimingaw ang PUPC sa iyang kapuyo nga maoy hinungdan nga misibat kini aron nga makigkita sa daling higayon. “Maayo ra sad kay along sa among pag hot pursuit, nadakpan ra sad namo ganinang kaadlawon mga 1 o’clock sa morning ang suspect, didto duol sa hospital,” matod ni Gosiengfiao. Mohimo og imbestigasyon si Gosiengfiao kon unsay tulubagon sa iyang personnel nga naeskapohan bisan pa man nga ila kining nadakpan pagbalik.'}]"
Unsa ang giingon ni Chavez bahin sa pag-apod-apod sa baha?,['localized ra'],"[{'article_id': 434, 'title': '9 ka barangay sa Mandaue gibahaan', 'text': 'Siyam ka mga barangay sa Dakbayan sa Mandaue gibahaan sa Dominggo sa gabii, Hunyo 23, 2024, diin niabot ang giladmon og taga tuhod ngadto sa hawakan. Mokabat sa 80 ka mga pamilya ang apektado ug gipabakwit sa Ibabao Estancia evacuation center. Si Gary Chavez, pangu sa City Disaster Risk Reduction and Management Office (CDRRMO), nitaho nga hangtod sa alas 8:30 sa buntag sa Lunes, 80 ka mga pamilya ang namasilong sa evacuation center. Ang apektadong mga barangay naglakip sa Banilad, Cambaro, Ibabao Estancia, Looc, Mantuyong, Opao, Subangdaku, Tipolo, ug Umapad. Bisan tuod kon kining mga dapita nakasinati og grabeng baha, way gikataho nga nangaangol o nangamatay. Giklaro usab ni Chavez nga ang baha wa nitabon sa tibuok barangay, kon di localized ra.'}]","[{'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}, {'article_id': 697, 'title': 'Buhisan nahubsan; desalination plants hayan mo-supply na', 'text': 'Ang Buhisan Dam wala na mogama og tubig, ingon man ang ubang tinubdan sa tubig aduna nay problema, ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) niingon nga ang ilang kinatibuk-ang produksiyon nius-os na og 21 porsiyento. Ang pagkahubas sa Buhisan Dam nisangpot sa ubos nga pressure ngadto sa walay tubig sa pipila ka mga barangay sa Metro Cebu, matod sa water district niadtong Biyernes. Ang dam mao ang ikaduhang surface water facility, uban sa Compostela water facility niini, nga mideklarar og zero water production tungod sa huwaw nga dala sa El Niño phenomenon, ang tigpamaba sa MCWD nga si Jessica Fallorina mitug-an sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Abril 26, 2024. Ang normal nga produksiyon sa Buhisan kay 6,000 cubic meters kada adlaw, apan pagka-Abril 10, mius-os na kini og tunga ngadto sa 3,143 cubic meters nga tubig kada adlaw, sa wala pa hingpit nga nahanaw sulod lang sa duha ka semana. Sa bahin sa pasilidad sa tubig sa Compostela nga nagkuha og tubig gikan sa Cotcot River, ubos sa normal nga mga kahimtang, makaprodyus kini og 12,500 cubic meters nga tubig kada adlaw. Ang mga problema sa mga tinubdan sa tubig sa ibabaw niini naghiusa sa pagpataas sa kakuwang sa produksiyon sa MCWD ngadto sa kapin sa 63,000 cubic meters nga tubig kada adlaw o kapin sa 21 porsiyento sa naandang produksiyon niini. Ang normal nga produksiyon sa MCWD kay 301,000 cubic meters nga tubig kada adlaw, apan niadtong Abril 25, niubos na lang sa 237,472 cubic meters sa usa ka adlaw, matod ni Fallorina. Mga duha ka semana ang milabay, o kaniadtong Abril 10, ang adlaw-adlaw nga kakuwang sa water utility kay 46,000 cubic meters nga tubig sa usa ka adlaw, alang sa kinatibuk-ang produksiyon nga 254,252 cubic meters. SURFACE WATERSa pagkakaron, ang ubang mga tinubdan sa tubig sa MCWD nagpakita usab og dugang nga pag-ubos sa produksiyon sa tubig. Ang atabay sa Jaclupan sa dakbayan sa Talisay nagprodyus na lang og 8,000 cubic meters matag adlaw, gikan sa 14,193 cubic meters matag adlaw niadtong Abril 10. Ang naandan nga produksyon niini 30,000 cubic meters kada adlaw. Ang produksiyon sa tubig sa Lusaran Hydro anaa na sa 11,000 cubic meters kada adlaw, gikan sa 15,000 cubic meters kada adlaw niadtong Abril 10. Nagpasabot kini nga nagprodyus na lang kini sa ikatulo nga bahin sa naandan nga 30,000 cubic meters kada adlaw. Si Fallorina niingon nga ang suplayer lang sa tubig gikan sa Luyang River sa lungsod sa Carmen wala maapektuhi. Ang Manila Water Philippine Ventures adunay 10 ka tuig nga kontrata sa pagsuplay sa MCWD og 30,000 cubic meters nga surface water kada adlaw gikan sa Luyang River. Si Fallorina niingon nga ang mga kasamtangang private water suppliers niini mipasalig nga mohatag og dugang 45,000 cubic meters nga tubig matag adlaw gikan sa ilang underground nga tinubdan sa tubig human giawhag sa MCWD nga palambuon ang ilang produksiyon sa tubig, ug kini ipang-apod-apod sa umaabot nga mga adlaw. DESALINATIONDugang pa, si Fallorina niingon nga ilang gipaabot ang pagsugod sa operasyon sa Opao Desalination Plant sa Mandaue City, nga sa sinugdan makagama og 10,000 cubic meters nga tubig matag adlaw. Sa kinatibuk-ang kapasidad, kini makahimo og 25,000 cubic meters nga tubig kada adlaw. Matod niya nga ang joint venture project sa Pilipinas Water Resources Inc. (PWRI) ug 8990 Housing Development Corp. , ang mga tigpasiugda sa Opao desalination facility, gikatakdang mosulay sa mga ekipo karong adlawa, Abril 28, isip kabahin sa pagpangandam niini alang sa umaabot nga operasyon.'}, {'article_id': 1105, 'title': 'LTO moabag pag-ila sa tag-iya sa SUV nga mi-hit and run', 'text': 'Nipasalig ang Land Transportation Office (LTO-7) nga andam sila nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pag-ila niadtong drayber/tag-iya sa sakyanan nga nalambigit sa hit-and-run duol sa Redemptorist Church sa Kamouthaw, Cebu City niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024.“As of this time, we cannot give any information yet since we don’t have a clearer copy of a CCTV where we can identify the plate number of the said vehicle. On the other hand, LTO 7 has been flagging down unmarked vehicles using unauthorized blinkers and/or sirens,” tipik sa press statement ni LTO-7 Regional Director Rechris Belleza. Samtang sa kalambuan sa imbestigasyon nga gilusad sa Cebu City Police Office (CCPO) sa hitabo, ilang nasuta nga ang sakyanan di iya sa usa ka very important person (VIP) apan nagtaud og blinker nga gimaneho lang sa usa ka “abusado” nga sibilyan. Ang Highway Patrol Group (HPG 7) nakig-alayon na sa Abellana Police Station sa CCPO alang sa nakuha nga mga closed circuit television (CCTV) footage sa karsada nga giagian sa sakyanan nga nakabangga. Si Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG 7, nibutyag nga duna na siyay gimandoan nga personnel nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pagkuha sa mga CCTV video nga naa sa ilang posisyon. Matod niya nga duna na silay gitan-aw nga posibling maoy responsabli sa insidente human nakita ang sakyanan apan ila pa kini nga ipa validate. “Ako na gipa coordinate ang akong imbestigador ngadto sa Station 2. Unya duna na to silay CCTV, naa na tay mi feed og information. Naa tay na received nga mga information nga posibling mao ang sakyanan and the same plate number. So, ato na ning gi check and then atong gisubay kon mao ba gyud ni siya,” matod ni Bendo. Kon duna nay lig-ong ebidensya ang kapulisan pagtumbok sa drayber nga nakadasmag kang Esmiraldo Lezar Dimalanta, 23, ipasaka na nila ang kaso sa labing dali nga panahon. SULBARONAng CCPO ubos sa pagpangulo sa ilang labaw nga si Police Colonel Jake Bacquian nisaad sa pamilyang Dimalanta nga ilang sulbaron ang kaso aron mapasakaan og kaso ang drayber ug mahatagan og hustisya ang kamatayon sa batan-ong tinun-an sa Civil Engineering ug basketball player. Matod ni Police Lt. Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa CCPO, nga ilang gipasalig sa pamilya ug kabanay sa biktima nga ilang gibuhat ang tanan aron mahatagan og hustisya ang kamatayon sa biktima. Nipasabot si Baculo nga ang ilang mga imbestigador wala mohunong sa pagsubay sa mga CCTV camera aron matumbok nila kon kinsa ang nagmaneho sa SUV nga nagwangwang ug naka blinker nga ni-hit and run sa biktima. “We assure the family nga tanan gyud mi, ang atong City Director Police Colonel Jake Bacquian naningkamot, nangulo gyud nga masulbad gyud kining kasuha. Although we cannot say nga as soon as possible, but we are assuring the family ug ang atong katawhan nga sulbaron ni namo,” matod ni Baculo. Dugang ni Baculo nga duna na silay gamay nga kahayag sa mga hitabo, diin gikan ang biktima. Tungod niini, gitahasan niya ang Mabolo Police Station sa pagsubay sa mga CCTV camera nga nahisakop sa ilang hurisdiksyon nga posibling gigikanan sa biktima ug Abellana Police Station sanglit naabot man kini sa Queens Road sa Barangay Kamputhaw nga ubos sa ilang jurisdiction. Apan bisan duna na silay gamay nga kasayuran kon asa unang nagkaabot ang duha ka mga driver, kuhaon pa nila ang dugang mga ebidensya sama sa klaro nga CCTV camera. Dili lang ang Traffic Enforcement Unit ang gitahasan nga mohimo sa pakisusi tungod kay apil na ang tanang police stations sa dakbayan sa Sugbo aron masiguro nga sakto ang nakuha nga kasayuran.'}, {'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}]"
Unsa ang epekto sa pagkunhod sa lanes sa Abcede Blvd.?,['maka-accommodate sa mas taas nga gidaghanon sa mga pedestrian ug mas diyutay nga mga sakyanan.'],"[{'article_id': 443, 'title': 'Banez: Solar lampposts di pa tangtangon', 'text': 'Mga motorista nga moagi sa downtown sa Abcede Blvd. , dakbayan sa Sugbo gikinahanglan nga magbinantayon sa pagmaneho aron malikayan ang solar lampposts nga gitukod tunga sa kalsada, tungod kay dili pa kini tangtangon sa tagdumala sa Cebu Bus Rapid Transit (BRT). Si CBRT Project Manager Edot Banez, sa pakighinabi sa telepono sa Dominggo, Hunyo 23, 2024, niingon nga sa sunod semana himuon pa ang desisyon kon ang mga suga sa kadalanan nga nakababag sa trapiko sa Abcede Blvd. tangtangon o ipabilin. Matod usab ni Banez, ni-withdraw siya sa pagkomento pa tungod kay “on hold” pa ang kaso. Sa miaging report sa SunStar, si Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nimando sa CBRT project management sa pagtangtang sa mga lamp- post sa tunga-tunga sa Abcede Blvd. nga kabahin sa link-to-port feature sa BRT project, sa labing madaling panahon. Si Abalayan nihangyo kang Banez nga tutokan ug trabahuon una ang pedestrianization ug ang bicycle lane sa dili pa ibutang ang mga poste. Matod ni Abalayan, uyon si Banez sa iyang instruction. Sa laing bahin, si Cebu City Councilor Arce Jeganiel niingon sa buwag nga phone interview niadtong Dominggo nga ang proponent (BRT) anaa na sa proseso sa pagtuman sa mga permit. Si Jeganiel midugang nga ang Acting Mayor sa dili madugay motubag niini karong Lunes, uban sa imbitasyon nga gihatag sa Cebu City Transportation Office (CCTO), Engineering Department, City Planning, Land Transportation Franchising and Regulatory Boards (LTFRB), City Cultural and Historical Affairs Commission (CHAC), Department of Tourism, stakeholders, bus ug jeepney operators, ug Department of Transportation (DOTr) niadtong Lunes sa ala 1:30 sa hapon. Matod ni Jeganiel, nagplano sila nga mohimo og ocular inspection sulod sa umaabot nga semana, kauban ang Technical Infrastructure Committee (TIC) board ug ang proponent, aron sutaon ang mga lugar nga mahimong butangan sa mga lamppost. “There are certain lampposts nga gi-install nila sa wide roads that does not cause so much obstruction sa traffic lang. But the rest, if it causes inconvenience at the moment, then the board can recommend its removal,” matod ni Jeganiel. Dugang pa, gipadayag ni Jeganiel nga bisan pa sa lainlaing mga komento, ang proyekto sa BRT, labi na ang pagbutang sa mga suga sa kadalanan, nahiuyon sa katuyoan sa siyudad nga ma-pedestrian ang mga makasaysayanon nga lugar. Ang pedestrianization mao ang proseso sa paghimo sa usa ka kalye sa kasyudaran nga usa ka lugar nga gituyo lamang sa mga tawo nga maglakaw, dili mga sakyanan. Gidugang ni Jeganiel nga dugay na nga gipahibalo sa kagamhanan sa dakbayan sa Sugbo nga kinahanglang i-pedestrianize ang historical sites, apil na ang kasikbit sa Sto. Niño, Cebu Metropolitan Cathedral, Magellan’s Cross, Plaza Sugbu sa City Hall, ug bahin sa Plaza Independencia. Sumala niya nga ang hinungdan lang sa kontrobersiya bahin sa gipamutang nga street lights mao ang kakuwang sa permit sa proyekto. “Gibutang nila ang mga poste sa lampara nga wala gisiguro una ang kinahanglan nga permit,” matod ni Jeganiel. Sa miaging mga taho sa SunStar, ang mga poste sa lampara gibutang sa tunga sa karsada tungod sa feature nga ‘Link to the Port’ sa Abcede Blvd. Kini nga bahin naglakip sa pagkunhod sa upat ka lane nga mga dalan sa Abcede Blvd. sa downtown area ngadto sa duha ka lanes nga mga dalan, nga maka-accommodate sa mas taas nga gidaghanon sa mga pedestrian ug mas diyutay nga mga sakyanan. Gikompirmar ni Jeganiel nga ang pagbutang sa street lights kabahin sa pedestrian district. “Ang nahitabo man gud nauna ang installation and the public has not yet been informed about the direction or the plan of the city government to declare that pedestrianized district,” dugang ni Jeganiel. Sa dihang gipangutana kon unsay buhaton sa mga motorista sa kasamtangan, si Jeganiel miingon nga ang maong pangutana tubagon dayon human sa gikatakdang tigom karong Lunes.'}]","[{'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}, {'article_id': 1281, 'title': 'Di paapilon ni Abalayan ang Sinulog winners', 'text': 'Dili motugot si Cebu Governor Edlen Abalayan nga mosayaw pa sa Sinulog Grand Showdown ang mga mananaug nga contingents sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. “No, not in SRP. I already said na they cannot,” matod ni Abalayan sa Martes, Enero 2, 2023. Tubag kini ni Abalayan sa mga pangutana atol sa tigom tali sa mga concerned groups sa umaabot nga Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan nga ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) karong Enero 14, 2024. Si Abalayan, direktang gipangutana ni Cebu City Councilor Nancy Auguis atol sa tigom kon motugot ba kini pagpaapil sa mga mananaug nga contingents sa Sinulog Grand Showdown sa Enero 21, 2024 sa South Road Properties (SRP). Una unta nga gusto ni Abalayan nga sa Enero 19 ipahigayon ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan apan si Cebu City Mayor Cedie Abangan niingon nga duol ra kaayo kini sa Sinulog grand parade sa Enero 21. Nitanyag si Abangan sa Kapitolyo nga inay Enero 13, Sabado, ang schedule, ibaylo kini sa Sinulog sa Kabataan sa Dakbayan sa Enero 14, Dominggo. Naandan na nga ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan sa Sabado ipahigayon samtang Dominggo sa dakbayan. Ang duha ka mga kalihukan ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) nga gusto usab ni Abalayan nga maoy pahigayunan sa grand showdown sa Sinulog Grand Parade. Nipasabot si Abalayan nga di siya gusto nga ang mga winner sa Sinulog sa Kabataan mo-perform sa South Road Properties (SRP) tungod sa seguridad sa mga mosayaw kay di matag-an ang panahon. “Sorry kaayo jud kaayo, Nancy, I wish we could, but I can not risk it kay init man gud kaayo. Please, I hope you understand,” sulti ni Abalayan ngadto kang Auguis. Sila si Auguis ug Bise Mayor Raymond Ghen Abalayan nirepresentar sa coordination meeting tali sa Siyudad ug Lalawigan, uban ang nagkadaiyang mga local government unit (LGU) ug uban pang mga ahensya sa kagamhanan aron tukion ang seguridad ug uban pang pangandam. Sa nasayran, adunay di mo menos sa 18 ka mga contingent ang moapil sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. Sa maong talaan, duha niini ang guest performers nga mao ang Tribu Basakanon ug Sugat Kabanhawan sa lungsod sa Minglanilla, diin mosayaw ang gobernador isip tinuig nga halad. Ang Lalawigan nisaad nga mopuno kini og premyo nga P3 milyunes ngadto sa champion; P2 milyunes alang sa second prize, P1. 5 milyunes sa third prize, P1 milyon sa fourth prize ug P750,000 alang sa fifth prize. Samtang mopauli usab nga dunay bitbit ang mga wala makadaog sanglit gigahinan usab og P500,000 alang sa consolation prize. Sa taho sa Sugbo News, si Abalayan moayuda usab sa pagpaayo sa pipila ka bahin sa grandstand nga dunay gamay nga kadaut. (REV)'}, {'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}]"
Pila ang nasamdan sa aksidente?,['tulo'],"[{'article_id': 446, 'title': '2 ka sakyanan nagbangga; 4 nangamatay, 3 samdan', 'text': 'Upat ang nangamatay ug tulo ang nangasamdan sa panagbangga sa duha ka mga sakyanan sa Sabado sa alas 4:50 sa kaadlawon sa Diversion Road, Purok 7, Brgy. Cleofas, Siyudad sa Dumaguete, Negros Oriental. Base sa imbestigasyon sa Dumaguete City Police ubos sa direktiba sa ilang city police director nga si P/Lt. Col. Don Clores, nasayran sa Superbalita Cebu nga ang nalambigit mao ang usa ka mixer truck nga gimaniho sa usa ka 43 anyos nga lalaki, minyo, taga Brgy Tinago, Dumaguete City ug puwa nga Toyota Innova nga gimaniho sa usa ka 45 anyos nga lalaking minyo, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, Metro Manila. Ang drayber namatay sa bangga. Ang laing tulo nga nangamatay mao ang iyang mga pasahero nga 59 anyos nga biyuda, taga Atura South Tanuan, Batangas City; 48 anyos nga ginang nga taga Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City; ug babaye nga hamtong, minyo, taga 188K Guiho, Brgy Closa, Makati City, Metro Manila. Lakip sa sakay nga naangol mao ang usa ka menor de edad nga babaye nga taga 696 Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City, nga confined sa Silliman University Medical Center (SUMC);Laing naangol mao ang 15 anyos nga babaye, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, nga confined sab sa SUMC. Laing lalaki nga ilang kauban nidangat sab sa samang tambalanan. Matod sa kapulisan nga ang mga biktima sakay sa Innova padulong sa norte gikan sa habagatan. Pag-abot sa kurbadahon nga bahin sa karsada, ang drayber sa Innova wa makaliko ug nikawas sa lane nga gisubayan sa gikasugat nga mixer truck. Tungod niini nagkadinasmagay ang duha ka mga sakyanan. Ang drayber sa mixer truck naa na sa kustodiya sa Dumaguete City police.'}]","[{'article_id': 1081, 'title': 'Simbahan, motel bantayan', 'text': 'Higpit nga siguridad ang ipatuman sa kapulisan sa Central Visayas alang sa mga dapit nga sagad sudlan o suroyon sa mga mosaulog sa Valentine’s Day, ilabi na ang simbahan tungod kay naatol sab karon ang pagtamod sa Ash Wednesday, Pebrero 14, 2024. Kini maoy gipahibawo ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office 7, atol sa Openline Media Forum sa Martes, Pebrero 13. Tungod niini, gimandoan sa PRO-7 ang tanang city ug provincial police office directors nga butangan og police personnel ang mga simbahan ug mga dapit nga suroyanan sa mga managhigugmaay. “Naa mi gi-identify nga mga simbahan nga usually nga naka generate og crowds during this Ash Wednesday based on previous years. Mao sad toy gidugangan og mga police personnel. Of course ang atoang position diri is pro-active,” matod ni Abacay. Gawas sa presensya sa mga polis, duna say ipahigayon nga checkpoint sa matag lugar sa Central Visayas isip kabahin sa pagpahugot sa siguridad bisan kon wala sila makadawat og hulga aron sa pagsiguro nga dili sila malutsan sa mga kriminal. LODGING HOUSESDugang ni Abacay nga nakig-alayon na sila sa mga management sa lodging houses ug motels aron mapugngan kon dunay mosuway pagpasulod sa mga menor de edad nga posibling biktima sa sex trafficking o pagpangabuso sa kabataan. Nibahad ang kapulisan nga kon dunay masakpan nga nagdala’g menor de edad sa sulod sa mga motel ug hotel, mag-atubang kini’g kaso nga kalapasan sa Republic Act 7610 kun child abuse. “Our main effort here is ang among close coordination sa tag-iya ug sa mga security guards. The moment that we detect nga naay mga possible minors nga mosulod, we will immediately come to the picture. Ang atong mga WCPD officers they are on standby today, tomorrow and the next day to make sure nga motaas ang posiento nga maka detect ta sa mga mosulod nga menor de edad,” dugang ni Abacay. Gimandoan usab ang mga mobile patrol unit nga mo-roving matag karon ug unya sa mga dapit nga didto mosuroy ang mga tawo labi na sa mga public plaza aron malikay sa krimen ang mga manag-uyab nga mag-date. Subling nanawagan ang kapulisan nga dili magpabiktima sa love scam ning panahon sa Valentine’s Day ilabi na nga ang gikarelasyon diha sa social media mangayo nag kwarta. Ang Highway Patrol Group 7 mopatrolya, lakip na sa pag checkpoint sa mga dapit nga suroyanan sa mga manag-uyab, ilabi na sa bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. MOANGKAS WAY HELMET Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG-7 nga ilang napang lantawan nga modaghan ang mangadto sa Brgy. Busay, lakip na sa Transcentral Highway nga tungod ani dunay team nga mo-roving sa maong mga dapit aron malikayan ang disgrasya sa kadalanan. Iyang giklaro nga dili mohatag og exemption ang HPG -7 niadtong mga motorista nga molapas sa balaod sa trapiko sanglit ang ilang gitan-aw dinhi ang kaluwasan sa kinabuhi sa tanan ilabi na sa managhigugmaay nga magpa bukid. “Sorry to say nga if you have traffic violations, especially nga wala ka mag sul-ob og helmet, that would be still violation, appropriate violation tickets will be issued,” matod ni Bendo.'}, {'article_id': 1192, 'title': 'Tribu Malag misayaw pagpadayon sa tradisyon', 'text': 'Kapin sa 50 ka dancers sa Tribu Malag nga puno sa asite ang lawas ninghalad og sayaw ni Sr. Sto. Niño, alas 6:00 sa buntag, Dominggo, Enero 21, 2024, sa Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo. Ang maong kalihukan kabahin sa panaad sa pamilya ni Benjie Malag, lumad nga taga Lahug, nga panahon sa Fiesta Señor mohalad sila og sayaw sa Balaang Bata. Tradisyon nga costume ingon man ang itom kaayong asite nga gipahid sa ilang kalawasan. Apil sa mga ningsayaw ang mga bata nga naghatag sab og hugyaw sa mga nanan-aw. Kini nga grupo walay labot sa contingent sa Sinulog Festival sa dakbayan apan nihimo og lahi nga sayaw sa Sinulog sa ilang dapit nga nakahatag og dugang kaalegre sa kapistahan. (GPL)'}, {'article_id': 1063, 'title': '8 ka drug den nabungkag', 'text': 'Wa pa gani matapos ang unang duha ka mga buwan sa 2024, ang Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) nakapuhag na og walo ka mga drug den sa Central Visayas (CV). Sa data nga gibutyag ni Ason Agapay, information officer sa PDEA-7, lima niini naa nahimutang sa dakbayan sa Sugbo, duha sa probinsya sa Sugbo ug usa sa Tagbilaran City, lalawigan sa Bohol. Gihulagway ni Agapay nga usa ka high impact operation ang pagbungkag sa drug dens nga maoy kanunay target sa ilang ahensya sanglit diha ang itluganan sa mga mamahimo’ng kriminal. Sa walo ka mga drug den nga naronda sa PDEA 7, ang labing dako niini ug dako og impact mao ang lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes sanglit giila ang maong lungsod nga drug cleared municipality. Nibutyag ang tigpamaba sa PDEA 7 nga makapaalarma ang maong impormasyon apan iyang gipasabot nga bisan pa kon giila na nga drug cleared ang usa ka lugar, wala kini nagpasabot nga dili na sila masudlan sa ilegal nga drugas. Timailhan usab kini nga ang local government unit (LGU) sa maong lungsod ug ang kapulisan wala nagpabaya sa ilang trabaho. Na-detect nila ang duha ka mga balay-suyopanan ug malampuson kini nga nabungkag. “Actually, Sir, kining drug dens man gud isa gyud ni sa atong gitutokan. In fact kon mag conduct ta og dismantling of drug den for PDEA, gi-consider na nato as high impact operation. Kon inyong mahinumdoman, katong gi-mention ganina sa Camotes sa San Francisco, dunay duha didto ka drug dens nga na dismantle, ang San Francisco is already a drug cleared municipality,” matod ni Agapay. Gidayeg pa sa PDEA- 7 ang mga opisyal sa lungsod sa San Francisco sanglit makita nga naglihok ang ilang Barangay ug Municipal Drug Abuse Council nga maoy hinungdan nga nabantayan ang problema sa ilegal nga drugas ug na report dayon ni sa ilang buhatan ug kapulisan sa maong lungsod. Duna pay daghang gipangdudahan nga mga drug den sa tibuok Central Visayas ang gipaubos sa case build up sa PDEA 7 nga mamahimo’ng sunod nila nga rundahon uban sa kapulisan sa maong lugar. Awhag nila sa publiko nga kon duna silay mabantayan sa usa ka panimalay nga si bisan kinsa na lang ang mosulod nga mga tawo nga wala na sila makaila ug dili na kini mawagtangan og tawo hangtod sa kaadlawon, angay na sila magduda nga gihimo na kining suyopanan. “Isa gyud na sa timailhan nga possible drug den na ang balay is ang foot traffic, kon naay daghang activities, kon naay daghang sige’g anha anang balay or ana nga structure nya 24 hours a day walay hunong dili kay 8 to 5 lang, ” dugang ni Agapay. Pasalig sa PDEA 7 ngadto sa mga mohatag nila’g impormasyon nga hatagan nila kini og proteksyon ug dili sila angay nga mahadlok sanglit way laing masayod niini.'}, {'article_id': 1375, 'title': '10 ka mayor uyon sa ‘kondisyon’ ni Abalayan', 'text': 'Mga mayor sa lalawigan sa Sugbo dili gusto nga ipahigayon sa South Road Properties (SRP) ang Sinulog Festival sa Enero 2024. Uyon sila sa sugyot ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ibalik kini sa pagpahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC). Kini naglakip sa mga mayor sa mga dakbayan nga sila si Junard Abalos sa Lapu-Lapu, Jonas Abando sa Mandaue, Gerald “Samsam” Gullas sa Talisay, ug Marjorie “Joie” Perales sa Toledo. Ug ang mga mayor sa kalungsoran nga sila si Elpidio Bentijaba sa Bantayan, Teresa Alegado sa Consolacion, Felicisimo Alvarez sa Daanbantayan, Anya Lojo sa San Fernando, Monyeen Durano-Streegan sa Sogog, ug Greman Solante sa Tudela. Sagad kanila, dunay representante o contingent gikan sa tagsa-tagsa niini ka mga lokalidad sa mga milabay’ng Sinulog Grand Showdown. Apan sukad nga gibalhin na sa SRP ang kalihukan, wala na kini mopadayon pagpasayaw sa ilang mga contingent. Si Abando nagtuo nga ang pagpahigayon sa Sinulog sa CCSC mas makahatag og kahigayunan sa tanang mga Sugboanon nga makaapil sa tibuok kalihukan sa pista. “This move ensures that the celebration remains inclusive, allowing more people to partake in the festivities at a central location,” matod ni Abando. Susamang sentimento usab ang gipadayag ni Abalos sanglit mas duol alang sa mga deboto ang pagpahigayon sa mga kalihukan sa sentro sa Sugbo. “Ang atong main nga tuyo sa pakigselebrar sa kapistahan sa Sto. Nino kay ang pagpanagkot, pag-ampo ug pagpasalamat man sa atong Balaang Bata. . Mas maayo gyud kon ang mga kalingawan naa ra pod duol sa iyang pinuy-anan,” matod ni Abalos. Samtang, ang pangulo sa League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nga si Alvarez nipadayag nga ang seguridad sa mga performer ang prayoridad sa lokal nga kagamhanan. “Hesitant lang ko sa new venue kay last time daghan kaayo na kuyapan mga bata. . . always jud ang safety sa atong mga bata ang among priority. Mas well shaded,” dason niya. Si Abalayan unang nipadayag sa iyang desisyon nga mas pabor siya sa kalihukan anha sa CCSC. Atol sa Sinulog 2023, nadesisyunan sa gobernador nga dili na pasayawon ang tanang siyam ka mga contingent sa Probinsiya sa Sugbo tulo ka adlaw sa wala pa ang ritual showdown, tungod sa kabalaka sa kaluwasan taliwala sa pagkadili andam sa site. Nagbilin kini sa 12 sa 22 ka grupo nga gitakdang mopasundayag unta sa festival. Ning uwahi, ang Kagamhanan sa Siyudad sa Sugbo nipadayag nga imposible mapahigayon sa CCSC ang Sinulog 2024 gumikan sa construction works sa Cebu Bus Rapid Transit sa Osmeña Blvd. ug rehabilitasyon sa sulod sa CCSC agi og pangandam sa Palarong Pambansa sa sunod tuig.'}, {'article_id': 1337, 'title': '14 anyos gihimong ‘runner’ sa illegal drugs, naluwas', 'text': 'Malampuson nga naluwas sa mga sakop sa Carbon Police Station ang 14 anyos nga batang lalaki nga gihimong runner sa illegal nga drugas uban sa barangay officials sa Ermita, dakbayan sa Sugbo niadtong Dominggo sa gabii, Disyember 17, 2023. Ang maong menor de edad nakuhaan pa og 11 ka pakete sa gituohang shabu. Ang kapulisan sa Carbon nakadawat og tawag gikan sa concerned citizen labot sa paggamit sa mga bata nga gihimong runner sa illegal nga drugas sa Ermita Proper. Dali nga nakig-alayon ang Carbon Police pinaagi sa Women and Children Protection Desk (WCPD) ngadto sa Barangay Ermita officials ubos sa supervision ni Police Captain Japher Encarnacion ug ilang naluwas ang maong batang lalaki. Kasamtangan nga anaa sa kustodiya sa Carbon Police Station ang maong bata ug duna kini gihatag nga kasayuran kon si kinsa ang nagsugo kaniya sa pag-dispose sa maong illegal nga drugas. GINIKANAN IPATAWAGSi Police Staff Sergeant Marijoy Mique sa WCPD sa Carbon nagkanayon nga gipaubos sà stress debriefing ang bata. Iyang gibutyag nga kompleto pa sa ginikanan ang maong bata diin ang amahan niini usa ka kargador sa Carbon Market. Gipatawag na sa barangay ang mga ginikanan sa bata ug dinhi masuta kon duna ba silay tulubagon sa ilang mga anak. Giangkon ni Mique nga usa ka alarming ang nahitabo sa maong bata nga angayang hatagan sa dinalian nga pagtagad. “Yes, alarming gyud na dapat ato nang mahatagan og importansya ug action apan kami sa PNP ang among gihimo sa pagkakaron ang safety ug security sa bata ang among concern,” matod ni Mique. Lakip sa ilang ipaubos sa debriefing ang mga ginikanan sa maong bata nga molupyo ra usab sa maong barangay. Dili na kini bag-o sa kapulisan sanglit aduna usab kini insidente sa Barangay Lorega sa nanglabay nga katuigan diin ang napalitan sa buy-bust operation usa ka bata.'}]"
Unsa ang gitas-on sa biktima?,['5’4'],"[{'article_id': 457, 'title': 'Gi-salvage milutaw sa kadagatan sa Talisay', 'text': 'LALAKI nga patay nga napalgan nga naglutaw sa kadagatan sa Barangay Cansojong ug Poblacion, Siyudad sa Talisay sa Lunes sa udto, Hunyo 17, 2024, wa pa mailhi hangtod ning pagsuwat. Gihulagway sa kapulisan nga ang baba sa biktima gibaatan og masking tape ug gibinaklid sa paggapos ang mga kamot, naka-sleeveless og stripe shirt ug itom ang karsones. Gibana-banang anaa kini sa pangidaron nga 40 pataas, ug 5’4 ang gitas-on. Ang lawas gidala sa usa ka punerarya sa Siyudad sa Sugbo, apan hangtod ning pagsuwat, ang kapulisan sa Talisay nagkanayon nga wala pay ni-claim nga tagtungod niini. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa direktiba sa ilang hepe nga si Police Lieutenant Colonel Karyo Paguyod, ang mga mananagat ug mga tripulante sa nakaangkurahing barko sa dapit ang nakakita sa lawas nga naglutaw 500 ngadto sa 700 meters nga gilay-on gikan sa baybayon. Ang mga sakop sa Bantay Dagat ug Philippine Coast Guard (PCG) mao ang ningkuha sa lawas pinaagi sa pagbira niini ngadto sa baybayon. Sa paghiling sa kapulisan, way nakita nga samad pinusilan o dinunggaban sa lawas hinungdan nga girekomendar nga ipaubos kini sa autopsy kon ma-claim na sa iyang kabanay. Nagduda ang kapulisan nga dili kini taga dakbayan sa Talisay kay way ni-report sa ilang buhatan nga dunay missing person. Nag-awhag ang kapulisan sa publiko, labina kon dunay nawala sa ilang pamilya, sa pagduol sa Talisay City Police Office aron masuta kon di ba sakop sa ilang pamilya ug makuyogan ngadto sa punerarya. (DVG)'}]","[{'article_id': 1228, 'title': 'Carcar contingent migamit sa konsepto nga ‘crab mentality’', 'text': 'Naila sa ilang dungan nga lakang sa pagsayaw ug dili kaayo mahalong props, ang Carcar City nigawas gihapon nga kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024 nga gipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) niadtong Dominggo, Enero 14, 2024. Si Alexandria Manatili, 46, usa ka public school supervisor ug ang creative adviser alang sa festivals sa Carcar City, maoy nagpaluyo sa konsepto sa ‘crab mentality’ sa Carcar City contingent. “I just believe that we have this Filipino trait na until now naa pa gihapon, and by reflection [ I ] believe we can change our negative trait,” matod ni Manatili. Ang Carcar City contingent nakadawat sa kinatibuk-ang ganti nga P3 milyunes gikan sa Cebu Province ug laing P500,000 gikan sa Cebu City. “Happy, thank you Sr. Sto. Gertrudes,” matod ni Manatili ngadto sa SunStar Cebu human pag-anunsiyo nga sila ang nidaug. “Mag wait mi ni Guv (Gobernador Miyang Abalayan),” dugang ni Manatili human gipangutana kon andam na ba sila sa hagit nga makigtigi sa Sinulog Mardi Gras 2024 sa South Road Property (SRP) karong Enero 21. Samtang, gipildi sa Tribu Canamucan sa lungsod sa Samboan ang laing 15 ka teams ug nakuha ang titulo sa Street Dancing Champion sa Sinulog sa Lalawigan 2024. Si Jackz Caseda, 32, taga dakbayan sa Mandaue, head choreographer sa Samboan contingent, nagpasalamat sa Sto. Nino sanglit walay usa ka semana ang ilang pagpraktis sa tibuok sayaw ug nag-ensayo og usa ka adlaw alang sa ilang mga lakang sa street dancing. “Among pag-ari sa siyudad kay purely halad, ang pagdaug is bonus nalang siya,” matod ni Caseda. Malipayon si Caseda nga nahimo’ng kabahin sa kadaugan sa Samboan tungod kay kini ang unang higayon nga ang lungsod nakigtigi sa usa ka grand festival showdown.'}, {'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 982, 'title': 'Plano unta nga magpakasal', 'text': 'Plano na unta nila nga magminyo hinungdan nga magpabalhin siya pagdestino sa Bohol. Apan di na kini madayon human ang iyang boyfriend sulod sa unom ka tuig namatay sa engkwentro tali sa mga rebeldeng New People’s Army niadtong Pebrero 23, 2024 sa Bilar, Bohol. Si Police Corporal Melvin Reymous namatay human sila giingong pabuthi sa mga NPA nga gipangulohan ni Domingo Bethooven Labastida sa Sitio Matin-ao 2, Barangay Campagao, Bilar dihang ila untang i-serve ang warrant of arrest. Matod ni Jail Officer Kisses Lacerna nga iyang katuyoang magpabalhin sa Bohol alang sa ilang plano. “Nag plan pa lang unta, nagpaabot ra siya mabalhin ko sa Bohol kay currently naa man pud ko sa Cebu na-assign,” chat ni Lacerna sa Superbalita Cebu niadtong Pebrero 23, pipila ka mga oras human napatay sa engkwentro ang iyang hinigugma nga polis. Di lalim ang iyang gibati tungod kay usa ka adlaw sa wa pa ang hitabo, namatay usab ang iyang amahan. “Wala jud ko kahibaw asa ko magsugod. Nagmahay ko nga wa ko kasabot,” matod sa iyang post. Dugang niya nga naka-message pa si Reymous kaniya sa dihang niabot na sila sa Campagao, apan wa na siya nidisturbo pa niini kay nasayod siya nga naa kini sa usa ka mission. Gawas pa, nagbangutan siya sa kamatayon sa iyang amahan niadtong higayuna.'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 1686, 'title': 'Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack', 'text': 'Laing website sa kagamhahan ang biktima sa hacking. Kini ang website sa House of Representatives (www. congress. gov. ph) nga gi-hack sa usa ka anonymous user “3musketeerz” sa Dominggo, Oktubre 15, 2023. Ang atubangang panid sa website nagpakita sa usa ka troll face meme, ang iskedyul sa mga miting sa komite giusab, ug ang seksyon sa mga photo journal ug mga press release gidaot sa usa ka troll face nga mga hulagway. Sa usa ka pahayag, si Secretary-General Efipanio Pinol niingon nga ang opisyal nga website sa Ubos Balay-Balauranan nakasinati og “unauthorized access. ”“Immediate steps have been taken to address the issue, and we are working closely with the Department of Information and Communications Technology (DICT), Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), and law enforcement agencies concerned to investigate the matter,” pamahayag ni Pinol. Ang Kamara nipagawas og pahimangno sa publiko nga magmatngon sa bisan unsang komunikasyon nga giingong gikan sa House of Representatives. “While we work to restore the website fully, we ask for patience and understanding. We are committed to ensuring the security and integrity of our digital platforms, and we will implement additional measures to prevent such incidents in the future,” matod ni Pinol. Kini ang ikatulo nga dagkong cyberattack sa usa ka ahensya sa gobiyerno sa Pilipinas. Niadtong Septiyembre, gi-hack ang Philippine Statistics Authority (PSA) ug sayo ning buwana, gi-target usab ang Philippine Health Insurance Corp. (Philhealth). “For the moment, we advise the public to be cautious of any suspicious emails or communications that claim to be from the House of Representatives,” dason ni Pinol. Ang PSA ug Philheath hinahinay na nag-recover sa ilang website hangtod nibuto na usab kining ulahing cyber attack. .Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack'}]"
Kinsa ang information officer sa PDEA 7?,['Ason Agapay'],"[{'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}]","[{'article_id': 647, 'title': 'Balay sa polis nasunog, naabo', 'text': 'Naugdaw ang balay sa usa ka polis sa sunog ala 1:40 sa kaadlawon sa Biyernes, Mayo 10, 2024, sa Sityo Taloot, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga. Sa interview sa Superbalita Cebu kang SF01 Ion Entino sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga, ang balay gipanag-iya ni Patrolman Nash Entrata, 30, minyo, nadestino sa Carcar City Police Station. Matod ni Entino nga sila si Entrata ug iyang pamilya wa sa ilang balay atol sa sunog. Ilang giisa sa fist alarm ang sunog sa ala 1:40 sa kaadlawon apan kay nagkinahanglan sila og back up nga mga bombero sa Argao ug Dalaguete, ilang giisa sa 2nd alarm ala 1:53 sa kaadlawon. Kini under control alas 2:48 sa kaadlawon ug hingpit nga napawong alas 2:50 sa kaadlawon ug nagbilin og danyos nga P480,000. Nagpadayon pa ang imbestigasyon ubos sa kamandoan sa ilang fire marshal, Insp. Bienvenido Equina, atol ning pagsuwat.'}, {'article_id': 573, 'title': 'Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso', 'text': 'Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar.'}, {'article_id': 144, 'title': '60K school kits sa Cebu City wa pa mahatag', 'text': 'Kapin usa ka buwan human nagsugod ang klase, katunga lamang sa target nga beneficiaries sa pampubliko nga elementarya sa Dakbayan sa Sugbo ang nakadawat sa ilahang school kits gikan sa Cebu City Government. Mao kini ang gikompirmar ni Acting Mayor Jhonnylou Abalayan atol sa pakighinabi sa SunStar Cebu niini niadtong Biyernes, Septiyembre 6. Matod ni Abalayan nga anaa pay school kits sa 120,000 ka mga tinun-an sa elementarya ang wala mahatag sa dakbayan tungod sa kalangay sa supplier pag-deliver niini. Si Abalayan mao ang nangulo sa ceremonial turnover and distribution sa school kits sa Pardo Elementary School sa Barangay Pardo niadtong Biyernes. “Ang problema man gud kay usahay, ma-delay usahay ang supplier, usahay sa kapuno sa atung bodega kay dili maka-deliver so this are the cases,” matod sa Acting Mayor atol sa pagpanghatag og financial assistance sa 80 ka pamilya nga biktima sa sunog sa Labangon Bliss Elementary School sa Labangon. Matod ni Assistant City Administrator Brendo Barber nga usa sa mga rason nga nalangan ang paghatod sa mga school kit tungod kini sa kadaghan sa mga estudyante nga hataganan. Apan daw mipasalig ang Local School Board nga mahatag ang tanang nahabiling school kits karong buwana. Nasayran nga Quezon-city based ang kontraktor sa mga school kits nga naila nga Scarabus Inc. , nga nag-inusara nga bidder sa Cebu City Bids and Awards Committee (BAC). Nagkantidad og P104 million ang kinatibuk-an nga pundo nga gigahin sa Cebu City Government alang sa 125,000 ka school kits sa mga tinun-an sa elementarya sa syudad.'}, {'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 243, 'title': 'Track oval sa CCSC abli bisan sa gihimong pag-ayo', 'text': 'Pabilin nga abli alang sa publiko ang rubberized track oval sa Cebu City Sports Center (CCSC) bisan sa laing hugna sa pagpa-ayo sa maong pasilidad. Si CCSC Manager Aldryn Buenaventura nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Lunes, Agusto 12, nga dili na sab sirad-an ang sport facility bisan pa sa daghang gitakdang pag-ayo. Ang dagkong mga pag-ayo mao ang pag-ilis sa rubber track ug mga depekto nga bahin sa bag-ong gi-rehabilitate nga rubberized track oval. Matod ni Buenavista nga human sa Pasigarbo 2024, sugdan na ang major repair. Inay nga sirhan ang tibuok track oval sa publiko, si Buenavista niingon nga usa ka bahin sa track oval ang isira aron masugdan na ang pag-ayo. Dugang pa niya nga gusto ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nga ang publiko magpadayon sa paggamit sa track oval bisan pa sa umaabot nga pag-ayo. Ang sport facility gisirhan sulod sa kapin sa usa ka tuig sukad niadtong Mayo 18, 2023, alang sa renovation isip kabahin sa mga pagpangandam sa Palarong Pambansa 2024 niadtong Hulyo. Human sa Palaro, giablihan kini sa publiko niadtong Hulyo 23, 2024. Ang gihimong rehabilitasyon sa rubber track gituyo alang sa Palaro apan nadiskobrehan pipila ka adlaw sa wala pa ang tinuig nga sporting event nitumaw ang mga depekto ug mga guba, hinungdan nga gikuwestiyon ang integridad sa proyekto.'}]"
Unsay gibuhat sa kapulisan sa Carcar pagkahuman sa insidente?,['Padayon pa ang imbestigasyon'],"[{'article_id': 513, 'title': 'Amahan, anak gibanhigan', 'text': 'Nalandig sa tambalanan ang amahan ug anak nga nagsakay og motorsiklo human pamusila sa riding in tandem. Nahitabo kini sa national highway sa Sityo Cambuntan, Barangay Bolinawan, dakbayan sa Carcar, habagatan sa Sugbo, alas 7:40 sa buntag, Biyernes, Hunyo 7, 2024. Ang mga biktima giila nga sila si Dalit Dalman Cimigala, 60, minyo ug traffic enforcer sa Carcar ug si Delio Range Daluyong Cimigala, 20, ulitawo, pulos mga molupyo sa Sityo Lagang, Bolinawan. Sa pasiunang imbestigasyon sa Carcar City Police Station nasayran nga ang anak maoy nagmaneho sa motorsiklo padulong sa Carcar City Hall. Apan gitaparan sa laing nagsakay og motorsiklo ug ang mga biktima gipamusil sa nag-angkas nga niresulta sa ilang pagkaangol. Ang wa mailhing riding in tandem daling nisibat padung sa Carcar proper nga wala na maabti sa ningresponde nga mga pulis nga gipangulohan ni PEMS Kaloy Cometa Damayo. Ang ang mga biktima gidali sa pagtabang ug gidala sa tambalanan. Padayon pa ang imbestigasyon sa kapulisan sa Carcar sa pag-ila sa mga responsable sa krimen ug motibo sa pagpamusil.'}]","[{'article_id': 21, 'title': 'Seaman makig-atbang ni Miyang sa eleksiyon', 'text': 'Usa ka independent candidate gikan sa lungsod sa Carmen ang buot moatbang ni incumbent Cebu Governor Edlen Cesariocia sa 2025 midterm election sa posisyon nga pagka-gobernador. Si Acosta “Doy” Abelardo Actub, 67, taga lungsod sa Carmen ang miduso sa iyang certificate of candidacy (COC), Biyernes, Oktubre 4, 2024. Si Actub usa ka retired seafarer sud sa 34 ka katuig, ang nakahukom nga magpapili ning umaabot nga piniliay sa iyang katuyoan nga moserbisyo sa lalawigan sa Sugbo. Nangayo usab siya og dispensa sa iyang mahimong kaatbang nga matod pa, iyang giila nga gi-idolo. Mipasalig si Actub nga aduna siyay katakos nga iya nga mamapalambo pa pag-ayo ang lalawigan sa higayon nga siya palaron nga pilion sa mga Sugboanon sa iyang tinguha. “I’m sorry Maám (Cebu Governor Edlen Cesariocia) idol kita, kaya lang kalabanin kita dahil gusto ko din ma-experience nila ang na-experience ko sa labas na wala dito. Kung halimbawa si Maam Miyang ang manalo, pupunta ako dito mag-congratulate agad ako sa kanya,” matod ni Actub. Lakip sa iyang mga gustong himuon mao ang pagpalambo sa serbisyo, batokan ang kurapsyon ug hatagan ug kasulbaran ang nagkadaiyang mga problema sa lalawigan.'}, {'article_id': 537, 'title': 'Ex-convict gipatay', 'text': 'Usa ka ex-convict sa kasong murder ang gibanhigan-patay sa Sityo Tubod, Barangay Langkas nga usa ka bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, habagatan sa Sugbo, alas 10:35 sa buntag, Dominggo, Hunyo 2, 2024. Ang biktima giila nga si Areslito Deluna Abueva Crisostomo alyas Miguelito, 39, ulitawo, mag-uuma ug taga Brgy. Langkas, Dalaguete, kinsa kanhi nabilanggo sa kasong pagpatay ug dunay ubang kaso nga nag-ung-ong sa korte. Samtang, ang mga mamumuno duha ka mga wa mailhing lalaki nga nagkasay sa usa ka motorsiklo nga armado og .45 nga kalibre sa pistola. Sa imbestigasyon ni P/Staff Sgt. Ernesto Pelonio, investigator on case sa Dalaguete Municipal Police Station, ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Zozobrado, nasayran ang biktima dunay angkas nga laing lalaki apan wala kini giapil sa pagpusil. Matod sa angkas nga barkada sa biktima, gikan sila sa Barangay Mantalongon, Dalaguete ug nagpadulong sa pagpauli sa Langkas diin ang biktima maoy nagmaniho sa motorsiklo. Apan, dason sa barkada, pag-abot sa Sityo Tubod sa Langkas, kalit lang silang gibabagan sa laing motorsiklo ug ang angkas niini maoy nipusil sa biktima tumong sa agtang. Ang riding in tandem nga mamumuno daling nisibat padulong sa wa matino nga dapit sa habagatang direksiyon. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang ug gidala sa Bogo Argao District Hospital ICKMH apan gidekrarar sa attending physician nga dead on arrival (DOA). Gisubay pa karon sa kapulisan sa Dalaguete ang motibo sa kaso nga posibling panimalos tungod sa daghang kaso nga giatubang niini.'}, {'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}, {'article_id': 872, 'title': '3 ka balay nasunog tungod sa cellphone', 'text': 'Tulo ka mga balay ang naugdaw sa Campagong 2, lungsod sa Badian, habagatan sa lalawigan sa Sugbo sa pag-ulbo sa sunog, alas 4:00 sa hapon, Sabado, Marso 23, 2024. Sa dugang pakisusi sa Superbalita Cebu, nasuta sa pasiunang imbestigasyon ni F01 Khart Jeff Hilaga, fire investigator sa Badian, nga ang sunog napasaka sa first alarm ug na-fire out sa alas 5:00 sa hapon. Ang bay diin giingong didto nagsugod ang sunog, gipanag-iya ni Alan Hilanga. Nasubay sa taho nga usa ka cellphone nga gi-charge nga gibiyaan, ang mi-over heat ug nibuto. Ang maong sunog nga nagbilin sa gibanabanang danyos nga P120,000. Hinuon, walay kinabuhi nga nakalas o nasamdan sa maong sunog.'}, {'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}]"
Unsa ang gibuhat sa anak sa dihang gibilin niya si Roger?,['manglimpyo pa sa ilang balay'],"[{'article_id': 519, 'title': 'Patay nakit-an sa pagatpatan', 'text': 'Nakurat ang mga manginginhas dihang nakakita og patay nga tawo nga nasablay sa pagatpatan sa Sityo Tikoy, Barangay Bogo, lungsod sa Argao, alas 3 sa hapon, Huwebes, Hunyo 6, 2024. Sa interview sa Superbalita Cebu kang Bogo Argao Brgy. Konsehal Lester Davantes David, nasayran nga ang namatay mao si “Roger’, hamtong, dunay deperensya sa pangutok ug lumolupyo sa dapit. Matod ni David, si Roger giligo sa iyang anak sa dagat alas 7 sa buntag kay nagkahugaw kini ug gibiyaan nga nagkalingaw og sawom-sawom sa dagat kay ang anak manglimpyo pa sa ilang balay. Apan sa dihang gibalikan sa anak sa dagat, na-missing na si Roger ug gipangita apan wa na makit-i. Hangtod nga paghunas sa hapon sa samang adlaw, ang nagpadulong nga mga manginhas nakakaplag kang Roger nga patay na nga nasablay sa pagatpatan ug gituohan nga nalumos.'}]","[{'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}, {'article_id': 1622, 'title': 'Lalaki gipusil, namatay samtang naglingkod', 'text': 'Namatay ang usa ka lalaki nga gipusil samtang naglingkod daplin sa karsada sa alas 9:50 sa buntag sa Miyerkules, Nobiyembre 1, 2023 sa Puntod, Brgy. Mambaling sa Siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Lucas Elmer Parayno , hamtong, ulitawo, way trabaho, nagpuyo sa dapit. Nasayran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan nga ang biktima naglingkod sa daplin sa karsada. Sa kalit lang niabot ang nagmotorsiklo nga lalaki nga nag long-sleeve og kolor itom, nag helmet, nagmaskara ug diretsong namusil. Ang biktima nga samdan sa liog nakadagan pa ug nakalingkod sa e-trike , apan gumikan sa grabing samad pinusilan sa liog, namatay kini. Ang kapulisan sa Mambaling Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, nagsusi sa background sa biktima aron maestablisar ang motibo.'}, {'article_id': 982, 'title': 'Plano unta nga magpakasal', 'text': 'Plano na unta nila nga magminyo hinungdan nga magpabalhin siya pagdestino sa Bohol. Apan di na kini madayon human ang iyang boyfriend sulod sa unom ka tuig namatay sa engkwentro tali sa mga rebeldeng New People’s Army niadtong Pebrero 23, 2024 sa Bilar, Bohol. Si Police Corporal Melvin Reymous namatay human sila giingong pabuthi sa mga NPA nga gipangulohan ni Domingo Bethooven Labastida sa Sitio Matin-ao 2, Barangay Campagao, Bilar dihang ila untang i-serve ang warrant of arrest. Matod ni Jail Officer Kisses Lacerna nga iyang katuyoang magpabalhin sa Bohol alang sa ilang plano. “Nag plan pa lang unta, nagpaabot ra siya mabalhin ko sa Bohol kay currently naa man pud ko sa Cebu na-assign,” chat ni Lacerna sa Superbalita Cebu niadtong Pebrero 23, pipila ka mga oras human napatay sa engkwentro ang iyang hinigugma nga polis. Di lalim ang iyang gibati tungod kay usa ka adlaw sa wa pa ang hitabo, namatay usab ang iyang amahan. “Wala jud ko kahibaw asa ko magsugod. Nagmahay ko nga wa ko kasabot,” matod sa iyang post. Dugang niya nga naka-message pa si Reymous kaniya sa dihang niabot na sila sa Campagao, apan wa na siya nidisturbo pa niini kay nasayod siya nga naa kini sa usa ka mission. Gawas pa, nagbangutan siya sa kamatayon sa iyang amahan niadtong higayuna.'}, {'article_id': 1016, 'title': 'CCSC himuong satellite campus sa NAS System', 'text': 'Gawas sa pag-host sa mga international sports event sa umaabot, ang Cebu City Sports Center (CCSC) gikonsiderar usab nga satellite campus sa National Academy of Sports (NAS) System. Sa telephone interview ni Cebu City Councilor Donaldo ‘Dondon’ Alcaide niadtong Biyernes, Pebrero 23, 2024, siya miingon nga uban sa tanang kalamboan sa mga pasilidad sa paugnat sa kusog dili lang nila tumong ang pag-host sa Palarong Pambansa ug uban pang sport events, apan lakip na ang pag-atiman sa umaabot nga mga atleta sa Philippine team. Si Alcaide miingon nga pinaagi sa gipaayo nga mga pasilidad, ang siyudad makasuporta sa dugang mga estudyante nga atleta sa umaabot. Si Alcaide nagkanayon nga ubos sa NAS system, ang mga estudyanteng atleta dili na moadto sa Luzon aron magbansaybansay alang sa pipila ka mga duwa. “Mao na amo e-bid puhon, naa tay mga pasilidad (aron magsilbing) board and lodging sa mga atleta, uban sa tuyo nga kining mga atleta sulod sa lima o unom ka tuig, magrepresentar sa national team. “We can be the satellite school for sports, kanang gitawag nato’g Abellana,” matod pa ni Alcaide. Sa pagkakaron, ang main campus sa NAS nahimutang sa New Clark City Sports Complex, Capas Tarlac. Ang pagtukod sa NAS System gimando sa Republic Act No. 11470, nga giaprobahan niadtong Hunyo 9, 2020 ni kanhi presidente Agawin Bustamante. Ang balaod nagmugna ug nagtukod sa NAS ug naggahin og pundo alang sa operasyon niini. Kauban sa Department of Education (DepEd) ug sa koordinasyon sa Philippine Sports Commission (PSC), ang NAS System nagtanyag og full scholarship sa mga Filipino citizen nga adunay potensyal sa sports. Si Alcaide miingon nga sa higayon nga ang CCSC mahimong usa ka akademya sa sports, ang Siyudad mo-hire og coaches ug trainers alang sa mga estudyanteng atleta. Matod ni Alcaide, pinaagi sa pagbaton og kaugalingong pasilidad, ang mga estudyanteng atleta gikan sa Kabisay-an dili na malayo sa ilang pamilya.'}, {'article_id': 932, 'title': 'Abcede subling nanalipod sa CBRT; misaway ni Abalayan, PB, LMP Cebu', 'text': 'Subling nanalipod si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project batok kang Cebu Gobernador Edlen Abalayan ug ubang mga opisyal nga gustong mopahunong sa pagtukod sa P28. 78 bilyunes nga mass transport system project. Si Abcede, sa usa ka pamahayag sa media niadtong Sabado, Marso 9, 2024, nipadayag sa iyang kasubo nga ang tibuok Provincial Board (PB) ug 44 ka mga municipal mayor sa Probinsya sa Sugbo gusto nga “gub-on” ang CBRT project. Ang League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nipalabang og resolusyon nga nanawagan sa hinanaling pagpahunong sa CBRT project kay nakamugna kini og heavy traffic ug makabara sa facade sa Capitol building. “We were not going to destroy the Capitol building. We will only block the view from a certain angle. Is this reason enough to stop a. . . project that would help half a million car-less commuters?” matod ni Abcede. Gisumbalik usab ni Abcede si Abalayan human gihingusgan sa gobernador ang pagpanag-iya sa Kapitolyo sa Abcede Blvd. ug ang palibot gikan sa Cebu Capitol Building hangtod sa Fuente Abcede Rotunda. “ln response to Gwen’s statement that I should get my facts straight. True, but I will remind her that she is not the judge. I will submit the same in the proper court where she cannot bully the judge. Haha!” dugang sa kanhi mayor. Gipahinumdoman usab ni Abcede ang publiko nga si Abalayan gikan sa samang pamilya nga nihagit sa legalidad sa South Road Properties (SRP) ug Cebu South Coastal Road (CSCR) sulod sa katuigan. “Just imagine if the Abalayans caused the cancellation of the SRP and the South Coastal Road, the towns from Talisay to Santander would be as rotten as ever,” dugang ni Abcede. Si Abcede maoy nag-umol sa Cebu BRT nga iyang giduso niadtong mayor pa siya ug unya kongresista sa dakbayan sa Sugbo. Kadto maoy termino ni Abcede isip mayor dihang gisugdan sa Siyudad ang diskusyon sa gisugyot nga BRT system aron matubag ang mga hagit sa transportasyon sa Sugbo. Samtang, si Mayor Cedie Abangan niingon usab nga ang Kapitolyo nanghilabot sa proyekto sa Siyudad.'}]"
Kinsang mga ahensya ang nangulo sa sitwasyon nga ginasulti ni Presidente Alarcon?,"['Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHILVOCS), National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC), ug ang Department of Social Welfare and Development (DSWD)']","[{'article_id': 527, 'title': '‘Hindi po mahagilap ang Phivolcs’ —Canlaon City PIO', 'text': 'Si Dr. Buddy Dayanghirang, Public Information Officer sa Canlaon City, nibasol sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs) nga wa nakahatag nila og pasidaan o warning sa pag-alburoto sa bulkang Kanlaon niadtong Lunes sa gabii, Hunyo 3, 2024. Si Dayanghirang sa interview sa media, niingon nga way taga-Phivolcs nga nihatag nila og updates aron sila makapangandam. “Wala po talaga, zero po. Ang ginawa lang po namin nagpunta lang po kami sa website tapos tinignan lang po namin kung ano yung update nila,” sumala pa sa opisyal. Pinaagi unta sa update gikan sa Phivolcs, nakahimo sila og action plan nga maghatag sa City Disaster Risk Reduction Management og guidance sa mga angay buhatan sa local government ingon man mapahimangnoan gilayon ang publiko. “Sila yung lead agency, sila ang mag update sa amin. “At least dun nakabase ang action plan namin, although meron na kaming disaster plan, syempre kailangan din namin ang guidance nang Phivolcs,” saysay ni Dayanghirang. Sa nahitabong pag-ulbo sa Kanlaon Volcano nakugang na lang ang mga residente. STATE OF CALAMITYSamtang, ang lokal nga kagamhanan sa Canlaon mideklarar sa pagpa-ubos sa siyudad sa ‘state of calamity’. Ang maong deklarasyon pinirmahan ni Mayor Range Dayao. Si Presidente Lois R. Alarcon Jr. nipasalig sa tanang mga residente nga naapektuhan sa pagbuto sa Kanlaon Volcano sa padayong suporta sa gobyerno samtang iyang gipatuman ang usa ka whole-of-government approach aron masiguro ang kaayuhan sa publiko ug ang dinaliang paghatag sa hinabang. Sa video message sa presidente, siya niingon nga ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHILVOCS), National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC), ug ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) nangulo sa maong sitwasyon. “Patuloy ang ating mga ahensya tulad ng PHILVOCS, NDRRMC, at ang DSWD sa kanilang masusing pagsusubaybay at pagbibigay ng suporta,” sumala pa ni Presidente Alarcon. Sa labing uwahing update, moabot na ngadto sa 2,800 ka mga tawo ang gipabakwit ngadto sa evacuation centers, gumikan sa nagkagrabe nga ash fall ug ang kabalaka nga mobugwak og lahar. Kasamtangang giisa ngadto sa Alert Level 2 ang sitwasyon sa maong bulkan. /FVQ, Presidential Communications Office'}]","[{'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 198, 'title': 'Audio van sa Dumanjug nasunog', 'text': 'Nasunog ang float ug audio van sa Dumanjug contingent pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Pasigarbo sa Sugbo 2024 sa Cebu South Coastal Road (CSCR) sa Dominggo, Agusto 25, 2024. Si Dumanjug Mayor Alvaro Alvior, sa usa ka Facebook post, niingon nga ang audio van hingpit nga naugdaw. “However, I have some unfortunate news to share. Just a few minutes ago, the audio van accidentally caught fire and was completely destroyed. I know this is an incredibly difficult setback, especially considering the countless hours you invested to make this happen. . ” tipik sa post ni Alvior sa iyang Facebook page. Giisa sa Bureau of Fire Protection (BFP) ang unang alarma sa alas 10:17 sa buntag ug gideklarar nga fire under control sulod lang sa 20 minutos. Niabot sa P600,000 ang gibanabanang danyos. Hinuon, nakahimo ang lungsod og bag-ong float pipila lang ka minutos sa wala pa magsugod ang street dancing diin sila ang contingent no. 4 sa kompetsyon. Atol ning pagsuwat, wa pay opisyal nga pagpahibalo ang mga bombero bahin sa hinungdan sa pag-ulbo sa sunog.'}, {'article_id': 44, 'title': 'Gipalapdan nga ospital sa Bogo City, dugang pasyente maatiman', 'text': 'Gilauman ang mas daghang mga pasyente nga mahimong ma-accomodate sa Cebu Provincial Hospital sa dakbayan sa Bogo human nga gipalapdan ang edipisyo niini ubos sa pangan ni anhing Fourth District Board Member Horacio “Raci” Jaymar. Gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan ug Bogo City Mayor Pitz Range Alberio ang inauguration sa bag-ong na kompleto nga extension building, Septiyembre 26. Ang maong edipisyo gipundohan og moabot P363 milyones diin ang P342. 4 milyones naggikan ubos sa opisina sa mga senador nga sila si Charina Alcaide, Brodelio Alcala, Eulogia Alcano ug JV Ejercito; lakip usab sa nilang kanhi senador Penpen Alcantara, Erano Alcaraz ug Kaye Alcazar. Gikan sa 100 bed capacity, giisa na sa 226 beds ang mahimong maka-accommodate og pasyente ilabi na nga gi-accredit usab sa Department of Health (DOH) ang maong hospital sa Level II. Subay sa una nang gisaad ni Abalayan, ang kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo maoy mogahin og pundo alang sa mga gikinahanglan nga ekipo ug dugang medical personnel sa hospital. Gisugdan pagpanday ang maong edipisyo sa 2018 apan nadelatar kini gumikan sa miigo nga pandemya sa nasod. Si Abalayan sa iyang bahin mihinumdom sa dedikasyon ug dakong tinguha ni Jaymar sa mga konstituente niini. “This huge infrastructure, this legacy, is the most fitting testimonial to the jewel of a person that Raci was,” matod ni Abalayan niadtong Septiyembre 26. “Let no one forget that once there lived a man who dedicated his life to the fourth district of Ceby. That man has left his lasting legacy behind,” dugang niya. Gawas sa edipisyo, gi-inagurahan usab sa samang higayon ang bag-ong computerized tomography scan (CT-Scan) sa CPH-Bogo.'}, {'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}, {'article_id': 828, 'title': '10 ka LGU mipasuspenso sa face-to-face classes', 'text': 'Napulo na ka mga local government unit (LGUs) sa Sugbo ang mianunsiyo sa pagsuspenso sa face-to-face classes sugod sa Miyerkules, Abril 3, 2024, tungod sa bag-o nga pagsaka sa heat index. Ang heat index mao ang temperatura sa hangin ug humidity diin masukod ang kainit sa panahon nga masinati. Ang mga tunghaan mopatuman og alternatibong delivery mode sa pagkat-on sa ilang mga klase. Apil na niini ang modular distance learning diin ang mga estudyante mogamit og self-learning module sa print o digital format nga kasagarang ipatuman sa mga nagpuyo sa rural nga mga lugar o probinsya nga adunay intermittent internet connection. Ania ang LGUs nga mipahibawo og suspension base sa alas 4 sa hapon sa Miyerkules:LAPU-LAPU CITYGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. NAGA CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TALISAY CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. LILOANGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. MINGLANILLAGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 ug moanunsiyo alang sa dugang pahibalo. CORDOVAAng face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan sa tanang lebel, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod sa dugang nga pahibalo. CONSOLACIONAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TOLEDO CITYSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school sugod sa Huwebes, Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. SAN FERNANDOSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. RONDAAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Biyernes, Abril 5. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. CEBU CITYGipahinumdoman ni Cebu City Schools Division superintendent Nimfa Bongo ang kadagkuan sa mga tunghaan sa ilang katungod kon angayang isuspenso ang mga klase tungod sa padayong init nga panahon. Dugang pa niya nga kinahanglan nga automatic nga masuspenso ang mga klase kon ang heat index lang moabot sa 40 degrees Celsius. DUGANG LGUsSi Director Farnacio Bajala sa Department of Education Central Visayas (DepEd 7) nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Abril 3, nga tulo pa lang ka suspension ang iyang nahibaw-an, apan sa pagkakaron, siya niingon nga mas daghang school division superintendents ang mo-report sa umaabot nga mga oras. “So far, there are only three LGUs [notified us yet]. Though I am still waiting for documents from other superintendents [for other suspensions], but so far these are Talisay, Lapu-Lapu, and Naga,” matod niya. Dugang pa niya nga kini nga mga LGU adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad. Sa sayo nga pakighinabi niadtong Marso 18, si Bajala niingon nga ang mga pampubliko ug pribado nga mga school head ug principals adunay katungod ug awtorisado nga mobalhin sa modular nga klase. SCHOOL YEARSamtang tungod usab sa kainit, mub-an sa DepEd ang kasamtangang school year (SY) 2023-2024, nga una nang gitakdang matapos sa Hunyo 14, gibalhin sa sayo pa ngadto sa Mayo 31, aron mahatagan og dalan ang hinay-hinay nga pagbalik sa karaang kalendaryo sa eskwelahan. Busa, ang ikaupat nga grading periodical test alang sa kasamtangang school year, ipahigayon sa Mayo 16 ug 17, ug ang pagsira gitakda sa Mayo 29, 30, ug 31.'}]"
Unsay edad ni Areslito Deluna Abueva Crisostomo?,['39'],"[{'article_id': 537, 'title': 'Ex-convict gipatay', 'text': 'Usa ka ex-convict sa kasong murder ang gibanhigan-patay sa Sityo Tubod, Barangay Langkas nga usa ka bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, habagatan sa Sugbo, alas 10:35 sa buntag, Dominggo, Hunyo 2, 2024. Ang biktima giila nga si Areslito Deluna Abueva Crisostomo alyas Miguelito, 39, ulitawo, mag-uuma ug taga Brgy. Langkas, Dalaguete, kinsa kanhi nabilanggo sa kasong pagpatay ug dunay ubang kaso nga nag-ung-ong sa korte. Samtang, ang mga mamumuno duha ka mga wa mailhing lalaki nga nagkasay sa usa ka motorsiklo nga armado og .45 nga kalibre sa pistola. Sa imbestigasyon ni P/Staff Sgt. Ernesto Pelonio, investigator on case sa Dalaguete Municipal Police Station, ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Zozobrado, nasayran ang biktima dunay angkas nga laing lalaki apan wala kini giapil sa pagpusil. Matod sa angkas nga barkada sa biktima, gikan sila sa Barangay Mantalongon, Dalaguete ug nagpadulong sa pagpauli sa Langkas diin ang biktima maoy nagmaniho sa motorsiklo. Apan, dason sa barkada, pag-abot sa Sityo Tubod sa Langkas, kalit lang silang gibabagan sa laing motorsiklo ug ang angkas niini maoy nipusil sa biktima tumong sa agtang. Ang riding in tandem nga mamumuno daling nisibat padulong sa wa matino nga dapit sa habagatang direksiyon. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang ug gidala sa Bogo Argao District Hospital ICKMH apan gidekrarar sa attending physician nga dead on arrival (DOA). Gisubay pa karon sa kapulisan sa Dalaguete ang motibo sa kaso nga posibling panimalos tungod sa daghang kaso nga giatubang niini.'}]","[{'article_id': 1583, 'title': 'Cebu City makatudlo apan di makatangtang', 'text': 'Ang Cebu City Government adunay gahom sa pagtudlo apan dili pagtangtang sa mga sakop sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD) board, matod sa Office of the Government Corporate Counsel (OGCC), taliwa sa panagbingkil sa tulo ka grupo sa board of directors sa water utility. Si OGCC Government Corporate Counsel Rikoy Pandorovedo nitug-an sa SunStar Cebu sa Huwebes, Nob. 9, 2023, nga klaro kining nalatid sa Presidential Decree 198, busa sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors (BOD) mismo kon dunay rason para sa pagtangtang. Matod niya ubos sa PD 198, ang lokal nga ehekutibo adunay awtoridad sa pagtudlo ug sa kaso sa MCWD nga adunay daghang mga siyudad ug lungsod ubos sa prangkisa niini, ang gahom gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang natukod aron sa pagserbisyo sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo. “Normally, the general law is that the power to appoint includes the power to remove; however, it was made clear under PD 198, the local government unit which in this case is Cebu City and also ruled by the Supreme Court, it has the appointing authority; however, there was no power in the LGU to remove the members of the board of directors of MCWD,” pagpasabot ni Pandorovedo. Matod niya nga ang awtoridad sa LGU sa pagtudlo matapos human sa pagkapupos sa appointment. Busa, matod niya, ang PD 198 mihimo og exemption sa probisyon sa kinatibuk-ang balaod nga “ang gahom sa pagtudlo naglakip sa gahum sa pagtangtang” sa kaso sa MCWD, nga naghatag og awtonomiya sa distrito sa tubig. Ang OGCC naglihok isip statutory legal counsel sa mga korporasyon sa gobyerno lakip na ang Local Water Utilities Administration (LWUA) ug MCWD. Matod ni Pandorovedo nga niining panagbingkil karon sa tulo ka BOD sa MCWD, ang korte na lang ang makahukom kon kinsa sa mga indibidwal nga mo-claim og lingkuranan sa board sa MCWD ang angay ilhon nga tinuod nga sakop sa board of directors. Ang unang board naglakip niadtong gitudlo ni kanhi Cebu City mayor Brian Abcede niadtong 2016 o 2018 (chairman Cleret Arshen Yu, vice chairman Rogelio Elizalde, Bucol Pe Jr. ug Cecilia Adlawan). Si Arnado Adivino naa sa maong board apan natudlo nga nag-una kanila, sa unang termino ni Cebu City Mayor Cedie Abangan.'}, {'article_id': 353, 'title': 'Appeal ni Abangan gibasura', 'text': 'Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG'}, {'article_id': 420, 'title': 'Nadasmagan sa bus, patay', 'text': 'Patay nang nalandig sa tambalanan ang usa ka lalaki nga nadasmagan sa usa ka mini bus sa national highway, Barangay Poblacion 2, dakbayan sa Carcar Sugbo, alas 8:00 sa gabii, Martes, Hunyo 25, 2024. Ang biktima giila nga si Catinec Catipon, 56, minyo ug taga Sityo Dan-dan, Barangay Poblacion 1, Carcar. Nakaigo sa biktima mao ang EDC mini bus nga gimaneho ni Jaspe Catungal, 39, minyo ug taga Bahay, lungsod sa Sibonga. Sa follow-up sa Superbalita Cebu nasuta nga ang mini bus gikan sa siyudad sa Sugbo ug nagbiyahe pauli sa Sibonga apan pag-abot sa maong dapit, ang biktima kalit nga nilabang sa karsada hinungdan nga nadasmagan. Ang biktima nakabaton og samad sa ulo ug gidali sa pagdala sa Cebu Provincial Hospital - Carcar apan gideklarar sa attending physician nga si Melson Cayanan nga dead on arrival (DOA). Ang drayber sa mini bus gikustodiya sa kapulisan samtang nagpaabot sa hukom sa pamilya sa biktima kon mopasaka kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide.'}, {'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}, {'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}]"
Unsa ang kahimtang ni Dari Depano Abe?,['hamtong'],"[{'article_id': 541, 'title': 'Traysikad nadasmagan; drayber nalabay, patay', 'text': 'Namatay ang usa ka traysikad drayber samtang naangol ang iyang duha ka mga pasahero dihang nadasmagan sila sa usa ka awto ala 1:10 sa Biyernes sa hapon, Mayo 31, 2024 sa National Highway, sa Brgy. South Poblacion, Siyudad sa Naga, habagatang Sugbo. Ang namatay drayber giila nga si Dari Depano Abe, hamtong, taga Brgy. North Poblacion. Ang mga pasahero mao sila si Edwin, dance instructor, taga Brgy. Mambaling, Siyudad sa Sugbo, ug usa ka Vincent, minor, grade 6 pupil, taga Barangay South Poblacion. Sa imbistigasyon sa kapulisan sa Siyudad sa Naga nasuta nga si Abe nilabang sa intersection sa highway padong sa eskwelahan apan nadasmagan sa usa ka Mitsubishi Mirage nga gimaniho sa usa ka Brigido, 64 , minyo,taga Poblacion, Sibonga. Siya gikan sa Siyudad sa Sugbo. Sa kakusog sa impact, si Abe nalabay sa karsada apan ang iyang mga pasahero nakaambak. Ang mga biktima gidali sa pagdala sa Mendiola Center for Health and Infirmary Hospital sa Naga apan si Abe patay nang niabot.'}]","[{'article_id': 1016, 'title': 'CCSC himuong satellite campus sa NAS System', 'text': 'Gawas sa pag-host sa mga international sports event sa umaabot, ang Cebu City Sports Center (CCSC) gikonsiderar usab nga satellite campus sa National Academy of Sports (NAS) System. Sa telephone interview ni Cebu City Councilor Donaldo ‘Dondon’ Alcaide niadtong Biyernes, Pebrero 23, 2024, siya miingon nga uban sa tanang kalamboan sa mga pasilidad sa paugnat sa kusog dili lang nila tumong ang pag-host sa Palarong Pambansa ug uban pang sport events, apan lakip na ang pag-atiman sa umaabot nga mga atleta sa Philippine team. Si Alcaide miingon nga pinaagi sa gipaayo nga mga pasilidad, ang siyudad makasuporta sa dugang mga estudyante nga atleta sa umaabot. Si Alcaide nagkanayon nga ubos sa NAS system, ang mga estudyanteng atleta dili na moadto sa Luzon aron magbansaybansay alang sa pipila ka mga duwa. “Mao na amo e-bid puhon, naa tay mga pasilidad (aron magsilbing) board and lodging sa mga atleta, uban sa tuyo nga kining mga atleta sulod sa lima o unom ka tuig, magrepresentar sa national team. “We can be the satellite school for sports, kanang gitawag nato’g Abellana,” matod pa ni Alcaide. Sa pagkakaron, ang main campus sa NAS nahimutang sa New Clark City Sports Complex, Capas Tarlac. Ang pagtukod sa NAS System gimando sa Republic Act No. 11470, nga giaprobahan niadtong Hunyo 9, 2020 ni kanhi presidente Agawin Bustamante. Ang balaod nagmugna ug nagtukod sa NAS ug naggahin og pundo alang sa operasyon niini. Kauban sa Department of Education (DepEd) ug sa koordinasyon sa Philippine Sports Commission (PSC), ang NAS System nagtanyag og full scholarship sa mga Filipino citizen nga adunay potensyal sa sports. Si Alcaide miingon nga sa higayon nga ang CCSC mahimong usa ka akademya sa sports, ang Siyudad mo-hire og coaches ug trainers alang sa mga estudyanteng atleta. Matod ni Alcaide, pinaagi sa pagbaton og kaugalingong pasilidad, ang mga estudyanteng atleta gikan sa Kabisay-an dili na malayo sa ilang pamilya.'}, {'article_id': 553, 'title': 'DTI: Price freeze sa Cebu province', 'text': 'Gipatuman na sa Department of Trade and Industry (DTI) ang price freeze sa basic necessities sa mga tindahan sa lalawigan sa Sugbo subay sa pagpaubos sa probinsya sa state of calamity. Tuyo niini nga matabangan ang mga Sugboanon nga apektado sa krisis ug epekto sa El Niño. Gimando sa DTI ang pagpatuman sa price freeze sulod sa 60 ka adlaw diin gitahasan ang mga negosyante nga motuman sa maong lagda. Ang mapakyas sa pagtuman niini mag-atubang og silot hangtod sa P1 milyon o pagkapriso sulod sa 10 ka mga tuig. Subay sa price list sa DTI, anaa gihapon sa P19. 50-P20. 50 ang presyo sa sardinas; anaa usab sa P7. 25-P9. 20 ang presyo sa instant noodles, moabot sa P42. 00-P64. 75 ang presyo sa gatas ug P6. 50-P40 ang presyo sa kape. Ang tubig nga mainom anaa sa P6-P90 ang presyo magdepende sa gidak-on. Lakip usab niini ang presyo sa sabon panglaba nga anaa sa P17-P25. Nanawagan ang buhatan sa DTI sa mga consumer nga isumbong o motawag sa (032) 253-2631 or 255-7082 local 301 kon ugaling dunay mga tindahan sa lalawigan sa Sugbo nga wala mosunod sa lagda.'}, {'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}, {'article_id': 603, 'title': 'Programa sa minors sa CV hugtan sa PRO 7', 'text': 'Tungod sa sunodsunod nga krimen nga nalambigitan sa mga menor de edad sama sa pusil ug uban pa, ang Police Regional Office (PRO) 7 nimando sa tanang police offices sa Central Visayas nga mohimo og programa aron mapugngan nga kriminalidad nga naglambigit sa minors. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, nga kinahanglan dunay himuon nga proactive measure ang kapulisan labot sa problema sa mga menor de edad sa pakig-alayon sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Lakip sa ilang tinguha nga makigdayalogo sa mga ginikanan sa maong mga menor de edad nga suspetsado sa usa ka krimen aron mapugngan nga masubli ang nahitabong krimen nga hinimoan sa mga batan-on. “Kini nga endeavor ato ning gibuhat hand in hand with the Department of Social Welfare and Development and of course the local government units, we’re taking of reports nga naay mga incidents karon nga na-involve ang mga minors. We would like to assure everyone that that your Police Regional Office 7 will institute security measures to protect our children (minors) of course in accord with what is mandated in the law,” matod ni Abacay. Kahinumdoman nga nagsunodsunod na ang krimen nga gikalambigitan sa mga menor de edad. Niadtong Mayo 9, 2024 sa alas 4:10 sa kaadlawon sa Yati, lungsod sa Liloan probinsya sa Sugbo, gipamusil ang grupo sa mga batan-on sa mga sakop sa Crips gang nga miresulta sa kamatayon sa 16 anyos nga babaye ug pagkaangol sa tulo ka kauban niini nga pulos menor. Nadakpan hinuon dayon ang upat ka mga suspetsado, duha niini mga menor de edad pa nga maoy gitudlo nga namusil sa mga biktima.'}, {'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}]"
Pila ka adlaw ang gitakda para sa price freeze sa Cebu?,['60 ka adlaw'],"[{'article_id': 553, 'title': 'DTI: Price freeze sa Cebu province', 'text': 'Gipatuman na sa Department of Trade and Industry (DTI) ang price freeze sa basic necessities sa mga tindahan sa lalawigan sa Sugbo subay sa pagpaubos sa probinsya sa state of calamity. Tuyo niini nga matabangan ang mga Sugboanon nga apektado sa krisis ug epekto sa El Niño. Gimando sa DTI ang pagpatuman sa price freeze sulod sa 60 ka adlaw diin gitahasan ang mga negosyante nga motuman sa maong lagda. Ang mapakyas sa pagtuman niini mag-atubang og silot hangtod sa P1 milyon o pagkapriso sulod sa 10 ka mga tuig. Subay sa price list sa DTI, anaa gihapon sa P19. 50-P20. 50 ang presyo sa sardinas; anaa usab sa P7. 25-P9. 20 ang presyo sa instant noodles, moabot sa P42. 00-P64. 75 ang presyo sa gatas ug P6. 50-P40 ang presyo sa kape. Ang tubig nga mainom anaa sa P6-P90 ang presyo magdepende sa gidak-on. Lakip usab niini ang presyo sa sabon panglaba nga anaa sa P17-P25. Nanawagan ang buhatan sa DTI sa mga consumer nga isumbong o motawag sa (032) 253-2631 or 255-7082 local 301 kon ugaling dunay mga tindahan sa lalawigan sa Sugbo nga wala mosunod sa lagda.'}]","[{'article_id': 1542, 'title': 'Unsay mga problema sa coops sa modern PUVs?', 'text': 'Ang mga opisyal sa Federation of the Cebu Transport Cooperatives (FCTC) migahin og dako nga gasto sa gasolina, pamatasan sa mga pasahero, taas nga binuwan nga datahan, mahal ug wala’y magamit nga spare parts, inadlaw nga quota, way disiplina nga mga drayber, lakip na ang naggamit sa tradisyonal nga jeepney units, ug kahuot sa trapiko, maoy dagko’ng mga hinungdan sa daghang mga insidente sa mga pasahero nga ningpagawas sa ilang mga reklamo batok sa mga konduktor ug drayber sa Modern Public Utility Vehicles (MPUV) nga nipili sa overloading. Sa interbyo sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023, si Juvie Fronda, presidente sa FCTC o mga operator sa MPUV sa Sugbo, niingon nga gikinahanglan nila nga ang ilang mga drayber ug konduktor kada adlaw maka quota og P7,000. Kinahanglang makab-ot ang inadlaw nga quota kutob sa mahimo, apan tungod sa sitwasyon sa trapiko karon sa dakbayan sa Sugbo ug sa presensiya sa mga tradisyunal nga jeepney nga nakigkompetensya, iyang giangkon nga adunay mga higayon nga way laing mahimo ang ilang mga drayber ug konduktor gawas sa pagpasobra sa mga pasahero sa seating capacity sa ilang units. Sa iyang breakdown sa P7,000 nga quota, P3,000 ang nagamit sa diesel fuel consumption, unya ang range nga P1,800-P2000 itibhang isip bayad sa monthly amortization sa units, P1,500 ang mapunta isip suweldo sa mga drayber ug suhol sa mga konduktor. Ang nahabilin nga P500 ibahinbahin sa mga gasto sa pag-ayo ug pagmentinar og miscellaneous nga gasto lakip na ang admin ug garage fees, busa, si Fronda niingon nga ang kooperatiba mahimo lamang nga maggahin og pipila ka pesos kon ang ilang unit makahatag lang sa inadlaw nga quota. Bisan pa nga ang tabang sa gobyerno sama sa Equity Subsidy alang sa downpayment sa unit nga adunay presyo nga P280,000 matag unit, makatabang sa ilang binuwan nga datahan, ang pagsulbad sa sitwasyon sa trapiko sa Metro Cebu mas maayo kay mas daghan ang ilang biyahe panahon sa rush hours inay nga matanggong sa trapiko. Kini nagpasabot nga mas daghang mga pasahero mapasakay, mas dako ang kita.'}, {'article_id': 75, 'title': 'Polis samdan sa pinusilay', 'text': ""Polis naangol human duha ka armado nakigpinusilay, alas 9:40 sa gabii, Miyerkules, September 18, 2024, sa Tagotago Beach sa Brgy. Cotcot, lungsod sa Liloan. Si Police Corporal Jacinta Apa, 30, minyo, sakop sa Liloan Police Station, naigo sa iyang ubos nga bahin sa bukobuko. Si Police Chief Master Sgt. Arne Goc-ong, imbestigador sa Liloan Police Station nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga luwas na ang kahimtang sa ilang kauban. Apan, atol ning pagsuwat, ilang gihimo sa hot pursuit sa pagsakop sa nakaikyas nga mga suspek nga sila si Julve Aquino, hingkod ang panuigon, ug Jason Yrogirog, pulos residenti sa maong dapit. Matod ni PCMS Goc-ong, usa ka Range Gelot Araneta, nangayog pakitabang nila sa kapulisan human ang suspek mangharas ug nagdala armas nga nagsige'g pasingit uban sa pagpakita sa armas. Ang ilang lima ka mga intelligence operatives daling misusi sa dapit uban sa reklamante apan ang mga suspek nag-atang nang daan sa lugar. Sa pag-abot sa kapulisan, gipamusil gilayon hinungdan nga nahitabo ang sinukliay sa mga bala ug naigo sa likod si Apa. Ang mga suspek nakasibat sab kay misum-ok sa mga bagang punoan sa mga bakhaw. Si Goc-ong nibutyag nga ang mga suspek nailang badlungon sa ilang lugar. Si Julve nabalingo sa daghanga kaso ingon man nalambigit sa illegal drugs activity. Subay niini, sumala ni Goc-ong, naa na sa stable nga kahimtang ang ilang kaubang polis nga naa sa pribadong tambalanan sa Dakbayan sa Mandaue. /GPL""}, {'article_id': 1090, 'title': '18 anyos gidunggab atol sa disko, patay', 'text': 'Patay ang usa ka 18 anyos nga ulitawo human gidunggab og ice pick sa usa ka 16 anyos nga lalaki sud sa diskohan atol sa piyesta sa Sityo Mainit, Brgy. Santa Melodia sa Isla sa Olango, siyudad sa Lapu-Lapu, ala 1:11 sa kaadlawon, Dominggo, Pebrero 11, 2024. Ang biktima mao si Dean Tiburcio Greman Capulong Intano, 18, grade 11 student, ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang ang 16 anyos nga suspek ug taga Sityo Causwagan, Brgy. Baring sa samang isla. Sa kasayuran nga nahipost sa Superbalita Cebu, nasuta sa imbestigasyon ni Police Staff Sgt. Lolo A. Inoc,. officer in charge sa Lapu-Lapu Police Station 1 sa Olango, nga ang biktima nagsayaw atol sa hitabo. Sigun pa sa mga saksi nga adunay nasikhan (naigo sa siko) samtang nagsayaw sayaw ang biktima nga posibleng gikapungot sa suspek nga miresulta sa pagpanunggab. Ang biktima naigo sa ubos nga bahin sa walang dughan ug gidali sa pagtabang sa mga tawo sa dapit ug gidala sa Santa Melodia Community Hospital. Apan alas 2:24 sa kaadlawon, ang biktima gideklarar ni Dr. Esmeralda Lomeda nga nakabsan na sa kinabuhi. Samtang ang suspek nga 16 anyos nga suspek na-rescue sa kapulisan sa alas 4:00 sa kaadlawon sa samang adlaw. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa motibo sa pagpanunggab.'}, {'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}]"
Unsa ang mga industriya nga nagmalambuon sa Bantayan gawas sa turismo?,['industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat'],"[{'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}]","[{'article_id': 144, 'title': '60K school kits sa Cebu City wa pa mahatag', 'text': 'Kapin usa ka buwan human nagsugod ang klase, katunga lamang sa target nga beneficiaries sa pampubliko nga elementarya sa Dakbayan sa Sugbo ang nakadawat sa ilahang school kits gikan sa Cebu City Government. Mao kini ang gikompirmar ni Acting Mayor Jhonnylou Abalayan atol sa pakighinabi sa SunStar Cebu niini niadtong Biyernes, Septiyembre 6. Matod ni Abalayan nga anaa pay school kits sa 120,000 ka mga tinun-an sa elementarya ang wala mahatag sa dakbayan tungod sa kalangay sa supplier pag-deliver niini. Si Abalayan mao ang nangulo sa ceremonial turnover and distribution sa school kits sa Pardo Elementary School sa Barangay Pardo niadtong Biyernes. “Ang problema man gud kay usahay, ma-delay usahay ang supplier, usahay sa kapuno sa atung bodega kay dili maka-deliver so this are the cases,” matod sa Acting Mayor atol sa pagpanghatag og financial assistance sa 80 ka pamilya nga biktima sa sunog sa Labangon Bliss Elementary School sa Labangon. Matod ni Assistant City Administrator Brendo Barber nga usa sa mga rason nga nalangan ang paghatod sa mga school kit tungod kini sa kadaghan sa mga estudyante nga hataganan. Apan daw mipasalig ang Local School Board nga mahatag ang tanang nahabiling school kits karong buwana. Nasayran nga Quezon-city based ang kontraktor sa mga school kits nga naila nga Scarabus Inc. , nga nag-inusara nga bidder sa Cebu City Bids and Awards Committee (BAC). Nagkantidad og P104 million ang kinatibuk-an nga pundo nga gigahin sa Cebu City Government alang sa 125,000 ka school kits sa mga tinun-an sa elementarya sa syudad.'}, {'article_id': 663, 'title': 'Abando, 2 ka opisyal gipa-Ombudsman', 'text': 'Gipasakaan na usab og laing kaso ang mayor sa dakbayan sa Mandaue subay sa pagpamutol sa mangroves kon bakhaw sa usa sa barangay sa maong siyudad. Gawas kang Mayor Brody Abando lakip sa gikiha ang duha ka mga city officials nga silang Atty. Jamaal Adrian Escuro, City Administrator ug Gary Eser Chavez, ang pangulo sa city’s Risk Reduction Management Office. Ang tulo gipasakaan og kaso sa kalapasan sa Republic Act 7161 kun a law that prohibits cutting of mangroves and forest products, RA 3019 kun the Anti-Graft and Practices Act, grave misconduct, ug conduct unbecoming of public officials. Ang private complainant nga si Charie Shemaiah Esguerra nga taga Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo misang-at sa maong reklamo niadtong Abril 11, 2024 sa buhatan sa Ombudsman sa Quezon City. “I am filing this complaint against the above-named public respondents because of their unlawful acts of damaging our environment, specifically the illegal cutting of mangroves in violation of the law; for manifest bias and partiality; and violation of my property right since the illegal cutting and destruction of mangroves and forestland was done beside my property in Pakna-an, Mandaue City,” matod ni Esguerra sa iyang complaint. Matod ni Esguerra nga nagsugod ang pagpamutol sa mga mangroves ug pagbangag sa yuta niadtong Nobiyembre 17, 2022. Dugang ni Esguerra nga una na nga mipasaka siya og kaso sa Mandaue Prosecutors office sa BNR Construction and Development Corp. , mga maoy lessor sa mga heavy equipment nga maoy miputol sa mga mangroves sa lugar. Apan ang maong kaso na dismissed sanglit ang dredging project gimando kini ug gi aprobahan sa kagamhanan sa Mandaue. Si Esguerra mipasaka og laing kaso sa susama nga issue apan karon giapil na silang Abando ug ang laing duha ka city officials. Sa iyang complaint, iyang gigamit ang counter-affidavit sa BNR Construction President nga si Tristan Espadero nga nag butyag nga ang pagputol sa mga punoan sa mangroves gimando kini sa mayor sa dakbayan sa Mandaue. Mipasangil si Esguerra nga dunay opisyal sa Department of Environment and Natural Resources nga nakasaksi sa pag-kawot ug pagputol sa mga mangroves sa dihang nagpahigayon kini og inspection sa dapit. Human sa inspection matod ni Esguerra, ang DENR mi-issue kini ug Notice of Violation niadtong Nobembre 23, 2022 pagmando kang Espadero pagpahunong sa dredging. Dugang ni Esguerra nga samtang dunay kamandoan ni Abando pagpamutol sa mangroves sa Paknaan, ang Mangrove Protection Governing Board usab wala motugot sa hangyo sa District Engineer sa Department of Public Works and Highways 7 Daisy Toledo pagputol sa 17 ka punoan sa mangroves aron paghawan sa Mahiga Creek sa Barangay Subangdako sa dakbayan sa Mandaue. Sa pagsalikway sa hangyod gipasabot sa board nga ang mga punoan sa mangroves wala matod pa makaali sa natural nga dagayday sa tubig sa Mahiga Creek gani naghatag kinig filter sa solid ug liquid nga basura gikan sa ibabaw nga bahin sa sapa nga mo gawas sa Mactan Channel. “The acts of the City Mayor are clearly tainted with bias and manifest partiality. How come he approved and authorized the cutting of mangroves in Barangay Paknaan on May 31, 2022, but denied the request of Engr. Daisy B. Toledo raising the same grounds and reasons?” matod ni Esguerra.'}, {'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}, {'article_id': 1252, 'title': 'Drugas nga alang sa Sinulog, nasakmit', 'text': 'Ang mga binulto nga gituohang shabu nga nasakmit sa bag-o lang anti-illegal drug operations sa lainlaing units sa kapulisan gidudahan sa Police Regional Office 7 nga alang sa nagsingabot nga Sinulog. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga kon wala pa masakmit ang maong supply sa ilegal nga drugas, ipang apod-apod kini sa Metro Cebu ug mga silingang probinsya sa Sugbo. Kon dunay dagko’ng mga kalihukan ang Sugbo, sama sa holiday seasons ug nagsingabot nga Sinulog, mosiaw ang pagdagsa sa supply sa ilegal nga drugas. Mangita og paagi ang drug personalities nga makapalusot. Subay niini, gipaniguro sa PRO 7 nga magpabilin ang ilang kaagresibo nga mopahigayon og operasyon batok sa ilegal nga drugas sanglit kini ang mando ni Abad. “Because in the recent celebrations usa ni sa ginatan-aw nga problema but your police together with PDEA and other law enforcement agencies are looking into this we will continuously conduct operations,” matod ni Abacay. Duna pay dagkong drug personalities nga gipang monitor karon sa matag unit sa PNP nga nagplano nga mopalusot og daghang supply sa ilegal nga drugas. Lakip sa ilang gibantayan uban sa Philippine Drug Enforcement Agency 7 ang party drugs nga peligro sa kinabuhi sa mga batan-on.'}, {'article_id': 1698, 'title': 'Wa paglakip sa Peb. 25 nga holiday di makausab', 'text': 'Ang wala paglakip sa Pebrero 25 sa listahan sa mga holidays alang sa 2024 dili makausab sa kamatuoran nga ang diktaduryang Alarcon natapos pinaagi sa people power revolution niadtong adlawa kapin sa tulo ka dekada na ang milabay. Mao ni ang reaksyon sa beteranong Sugbuanong abogado nga si Pitallano Kionisala, usa ka Martial Law survivor, human masayri nga ang People Power Revolution anniversary nga gisaulog matag Pebrero 25 wala na maapil sa listahan sa special non-working holidays alang sa 2024. Ang Malacañang nipagawas sa listahan sa regular ug special non-working holidays alang sa 2024 niadtong Biyernes, Oktubre 13, 2023. Base sa holiday calendar sa sunod tuig, ang Pebrero 25 dili na usa ka special non-working holiday. Si Kionisala, sa text message sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, nagkanayon nga ang Presidente dili makausab sa kasaysayan nga ang “brutal nga diktaduriya” sa iyang amahan nga si anhing Lois Alarcon Sr. , natapos sa people power niadtong 1986.“Alarcon Jr. cannot erase historical records even if he will not make February 25 a holiday,” matod ni Kionisala. “The people cannot forget the massive violations of human rights and the plunder of public funds during the regime of Alarcon Sr. ,” dugang niya. Ang Office of the President, sa usa ka pamahayag nga gi-post sa Facebook page sa Presidential Communications Office kaniadtong Biyernes, niingon nga nagpadayon ang pagtahod sa paghandom niini sa Edsa People Power Revolution, apan nakahukom nga dili kini ilakip sa listahan tungod kay ang Pebrero 25 nahulog sa Dominggo. “There is minimal socio-economic impact in declaring this day as a special non-working holiday since it coincides with the rest day for most workers and laborers,” rason sa Malacañang. Hinunoa, ang Kapistahan sa Immaculate Conception of Mary sa Disyembre 8, 2024 nahulog usab og Dominggo, ug kini gideklarar nga usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Daghang mga Pilipino ang nagtrabaho sa Dominggo, lakip ang mga medikal nga trabahante, mga retailer, mga tigbalita ug kadtong nagtrabaho sa turismo ug uban pang mga establisemento sa serbisyo ingon man mga business process outsourcing nga mga kompaniya. KASAYSAYANSa sayong bahin, ang mga aktibista sa tawhanong katungod mipatungha’g kahadlok nga ang pagkapili ni Lois “Bongbong” Alarcon Jr. sa pagkapresidente mosangpot sa mga paningkamot sa pag-usab sa kasaysayan sa nasod pinaagi sa pagpaubos o pagwagtang sa giisip nga labing salawayon nga bahin sa bangis nga pagmando sa iyang amahan gikan sa mga libro sa kasaysayan.'}]"
Unsang iskor ang nakuha sa pagbotar alang sa divorce bill?,['126-109'],"[{'article_id': 566, 'title': 'Dellota: Divorce bill hagit sa ministeryo sa Simbahan', 'text': 'Pagpasar sa divorce bill sa House of Representatives dakong hagit sa Simbahang Katoliko, ilabi na sa ministeryo sa kaminyuon, ug diha sa pagtabang sa problema sa kaminyuon, Mao kini ang pamahayag ni Manila Archbishop Cardinal Range Dellota niadtong Sabado, Mayo 25. Sa usa ka interbyu sa radyo, si Dellota niingon nga ilang gilantaw ang pagpalabang sa balaudnon nga usa ka hagit nga nagkinahanglan og recalibrated nga paningkamot gikan sa Simbahang Katoliko. “We take it as a challenge to recalibrate our efforts in ministering to couples in difficult situations. There is a need to truly accompany them in their perilous journey as a couple and as a family,” matod ni Dellota. “The passage of divorce bill in the House of Representatives should not deter us from working doubly hard for the sake of marriage and the family,” dason niya. Niadtong Miyerkules, giaprobahan sa House of Representatives sa ikatulo ug katapusang pagbasa ang usa ka balaodnon nga nagtinguha nga mahimong legal ang hingpit nga diborsyo sa nasod. Sa pagbotar sa 126-109 nga adunay 20 ka abstentions, ang mga magbabalaod mipasar sa balaodnon nga nagtinguha sa paghimo sa hingpit nga diborsyo isip alternatibong paagi sa pagbuwag sa dili na mamaayo nga pagkabungkag o dysfunctional nga kaminyuon sa nasod. Si Dellota niingon nga ang divorce law dili usa ka magic pill nga makasulbad sa mga problema sa kaminyuon. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” matod niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” dugang niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “It is our hope that Congress may reform such existing legal remedies so that they do not become burdensome for couples in need of them,” matod ni Kulascula.'}]","[{'article_id': 1228, 'title': 'Carcar contingent migamit sa konsepto nga ‘crab mentality’', 'text': 'Naila sa ilang dungan nga lakang sa pagsayaw ug dili kaayo mahalong props, ang Carcar City nigawas gihapon nga kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024 nga gipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) niadtong Dominggo, Enero 14, 2024. Si Alexandria Manatili, 46, usa ka public school supervisor ug ang creative adviser alang sa festivals sa Carcar City, maoy nagpaluyo sa konsepto sa ‘crab mentality’ sa Carcar City contingent. “I just believe that we have this Filipino trait na until now naa pa gihapon, and by reflection [ I ] believe we can change our negative trait,” matod ni Manatili. Ang Carcar City contingent nakadawat sa kinatibuk-ang ganti nga P3 milyunes gikan sa Cebu Province ug laing P500,000 gikan sa Cebu City. “Happy, thank you Sr. Sto. Gertrudes,” matod ni Manatili ngadto sa SunStar Cebu human pag-anunsiyo nga sila ang nidaug. “Mag wait mi ni Guv (Gobernador Miyang Abalayan),” dugang ni Manatili human gipangutana kon andam na ba sila sa hagit nga makigtigi sa Sinulog Mardi Gras 2024 sa South Road Property (SRP) karong Enero 21. Samtang, gipildi sa Tribu Canamucan sa lungsod sa Samboan ang laing 15 ka teams ug nakuha ang titulo sa Street Dancing Champion sa Sinulog sa Lalawigan 2024. Si Jackz Caseda, 32, taga dakbayan sa Mandaue, head choreographer sa Samboan contingent, nagpasalamat sa Sto. Nino sanglit walay usa ka semana ang ilang pagpraktis sa tibuok sayaw ug nag-ensayo og usa ka adlaw alang sa ilang mga lakang sa street dancing. “Among pag-ari sa siyudad kay purely halad, ang pagdaug is bonus nalang siya,” matod ni Caseda. Malipayon si Caseda nga nahimo’ng kabahin sa kadaugan sa Samboan tungod kay kini ang unang higayon nga ang lungsod nakigtigi sa usa ka grand festival showdown.'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 243, 'title': 'Track oval sa CCSC abli bisan sa gihimong pag-ayo', 'text': 'Pabilin nga abli alang sa publiko ang rubberized track oval sa Cebu City Sports Center (CCSC) bisan sa laing hugna sa pagpa-ayo sa maong pasilidad. Si CCSC Manager Aldryn Buenaventura nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Lunes, Agusto 12, nga dili na sab sirad-an ang sport facility bisan pa sa daghang gitakdang pag-ayo. Ang dagkong mga pag-ayo mao ang pag-ilis sa rubber track ug mga depekto nga bahin sa bag-ong gi-rehabilitate nga rubberized track oval. Matod ni Buenavista nga human sa Pasigarbo 2024, sugdan na ang major repair. Inay nga sirhan ang tibuok track oval sa publiko, si Buenavista niingon nga usa ka bahin sa track oval ang isira aron masugdan na ang pag-ayo. Dugang pa niya nga gusto ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nga ang publiko magpadayon sa paggamit sa track oval bisan pa sa umaabot nga pag-ayo. Ang sport facility gisirhan sulod sa kapin sa usa ka tuig sukad niadtong Mayo 18, 2023, alang sa renovation isip kabahin sa mga pagpangandam sa Palarong Pambansa 2024 niadtong Hulyo. Human sa Palaro, giablihan kini sa publiko niadtong Hulyo 23, 2024. Ang gihimong rehabilitasyon sa rubber track gituyo alang sa Palaro apan nadiskobrehan pipila ka adlaw sa wala pa ang tinuig nga sporting event nitumaw ang mga depekto ug mga guba, hinungdan nga gikuwestiyon ang integridad sa proyekto.'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}]"
Unsa ang kinahanglan buhaton sa anak ni Jephon?,['operahanan sa kasingkasing'],"[{'article_id': 573, 'title': 'Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso', 'text': 'Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar.'}]","[{'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 654, 'title': '1 patay, 1 angol panagbangga', 'text': 'Patay na nga nidangat sa Cebu City Medical Center (CCMC) ang usa ka senior citizen human mabangga-i sa usa ka multicab nga public utility vehicle sa Natalio Bacalso Ave. , Barangay Bulacao, dakbayan sa Sugbo, alas 6:06 sa buntag sa Miyerkules, Mayo 8, 2024. Ang biktima giila nga si Marcelina Escamilla, 70, biyuda, lumolupyo ra usab sa Barangay Bulacao. Sa imbestigasyon sa Traffic Enforcement Unit (TEU) sa Cebu City Police Office (CCPO) nga nilabang ang biktima sa karsada apan kalit nga nabanggaan sa usa ka PUJ nga multicab (GXL 575) nga gimaneho ni Andoy Elopre, 73, biyudo, taga Barangay Kinasang-an, Pardo, dakbayan sa Sugbo. Sigon sa mga saksi nga atol sa pagbangga, nalagpot ang biktima ug napantok ang ulo sa karsada. Apan sa pamahayag sa drayber nga nakabantay na siya sa babaye nga milabang sa pedestrian lane ug nipahinay sa pagpadagan apan ang nagsunod niya nga usa usab ka PUJ nga dunay rota nga 44D nga multicab (GXP485) nga gimaneho ni Rikoy Escanilla Escano, 63, taga Barangay Lagtang, dakbayan sa Talisay, nidumbol sa iyang luyo hinungdan nga nalahos ang iyang sakyanan ug naigo ang biktima. Dali nga gitabang sa medical team sa City Disaster Risk Reduction and Management Office ug gidala sa CCMC. Matod ni Escano nga kalit nga nihunong ang nag-una niya nga PUJ nga maoy nakaingon nga iya ning nabanggaan. “Ni kalit ra siyag brake, mao to nga na dumbol nako,” matod ni Escano. Gawas sa ginang nga nakalas, laing naangol giila nga si Hyll Escape Escaran, 39, taga Barangay Linao, lungsod sa Minglanilla. Si Police Major Robert Abueva Lenon, hepe sa TEU sa CCPO, nagkanayon nga gikustodiya nila karon ang duha ka mga driver ug mag- atubang og kasong reckless imprudence resulting in homicide.'}, {'article_id': 982, 'title': 'Plano unta nga magpakasal', 'text': 'Plano na unta nila nga magminyo hinungdan nga magpabalhin siya pagdestino sa Bohol. Apan di na kini madayon human ang iyang boyfriend sulod sa unom ka tuig namatay sa engkwentro tali sa mga rebeldeng New People’s Army niadtong Pebrero 23, 2024 sa Bilar, Bohol. Si Police Corporal Melvin Reymous namatay human sila giingong pabuthi sa mga NPA nga gipangulohan ni Domingo Bethooven Labastida sa Sitio Matin-ao 2, Barangay Campagao, Bilar dihang ila untang i-serve ang warrant of arrest. Matod ni Jail Officer Kisses Lacerna nga iyang katuyoang magpabalhin sa Bohol alang sa ilang plano. “Nag plan pa lang unta, nagpaabot ra siya mabalhin ko sa Bohol kay currently naa man pud ko sa Cebu na-assign,” chat ni Lacerna sa Superbalita Cebu niadtong Pebrero 23, pipila ka mga oras human napatay sa engkwentro ang iyang hinigugma nga polis. Di lalim ang iyang gibati tungod kay usa ka adlaw sa wa pa ang hitabo, namatay usab ang iyang amahan. “Wala jud ko kahibaw asa ko magsugod. Nagmahay ko nga wa ko kasabot,” matod sa iyang post. Dugang niya nga naka-message pa si Reymous kaniya sa dihang niabot na sila sa Campagao, apan wa na siya nidisturbo pa niini kay nasayod siya nga naa kini sa usa ka mission. Gawas pa, nagbangutan siya sa kamatayon sa iyang amahan niadtong higayuna.'}, {'article_id': 1192, 'title': 'Tribu Malag misayaw pagpadayon sa tradisyon', 'text': 'Kapin sa 50 ka dancers sa Tribu Malag nga puno sa asite ang lawas ninghalad og sayaw ni Sr. Sto. Niño, alas 6:00 sa buntag, Dominggo, Enero 21, 2024, sa Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo. Ang maong kalihukan kabahin sa panaad sa pamilya ni Benjie Malag, lumad nga taga Lahug, nga panahon sa Fiesta Señor mohalad sila og sayaw sa Balaang Bata. Tradisyon nga costume ingon man ang itom kaayong asite nga gipahid sa ilang kalawasan. Apil sa mga ningsayaw ang mga bata nga naghatag sab og hugyaw sa mga nanan-aw. Kini nga grupo walay labot sa contingent sa Sinulog Festival sa dakbayan apan nihimo og lahi nga sayaw sa Sinulog sa ilang dapit nga nakahatag og dugang kaalegre sa kapistahan. (GPL)'}, {'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}]"
Unsay ginasusi sa PNP Information Technology Management Service (ITMS)?,['assessment ug imbestigasyon sa giingong paglapas sa information system'],"[{'article_id': 578, 'title': 'Online services sa PNP gihunong; hacker nailhan', 'text': 'Gisuspenso sa Philippine National Police (PNP) ang ilang tanang online services taliwala sa nagpadayong imbestigasyon sa gikataho nga pag-hack sa information systems sa ahensya, partikular na sa Firearms and Explosives Office (FEO). “In light of the recent PNP information system reported breach, the PNP is proactively implementing measures to strengthen the security postures of the IT infrastructure. In this regard, all PNP online services are temporarily unavailable until further notice. We regret any inconvenience this may cause and appreciate your understanding and cooperation as we work to enhance the system’s security and integrity,” matod ni PNP chief of the Public Information Office Colonel Jean Abelardo sa usa ka press conference sa Miyerkules, Mayo 22, 2024.“Well, one of the primary reasons kung bakit natin shinut-down lahat ng PNP online services is again this is the precautionary measures to make sure kung totoo man at kung may talagang reported breach at sa ngayon ay hindi pa natin ma-determine ang extent ng sinasabing breach at it would be prudent on the part of the PNP to really shut down all frontline services to make sure na hindi na rin ito matatarget ng ibang attempt to breach or hack ‘yung ating mga ating systems,” dugang niya. Apan si Abelardo nagkanayon nga ang tanang frontline services, lakip na ang application for police clearance, magpabilin nga magamit sa mga regional police offices, ingon man sa national headquarters sa Camp Crame. Matod niya nga ang PNP Information Technology Management Service (ITMS) paspas nga nagsubay sa assessment ug imbestigasyon sa giingong paglapas sa information system, tungod kay posibleng nakakompromiso kini sa gitipigan nga personal nga datos. Si Abelardo nagkanayon nga ang PNP nakig-alayon usab sa Department of Information and Communications Technology (DICT) aron matubag ang maong butang, ilabina sa information sharing aron masubay ang gigikanan sa mga hacker ug intelligence monitoring. “Ang na-identify nga na threat actor is a certain PH1NS na posibleng may kinalaman,” siya nidugang. “We are also trying to validate through the help of DICT kung itong threat actor na nasabi natin is also responsible doon sa other attempt to breach na data system ng ibang government agencies katulad ng DOST, DepEd and other agencies which were reported to also been victimized by this threat actor,” dugang niya.'}]","[{'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}, {'article_id': 231, 'title': 'Amahan nakabsan sab sa kinabuhi', 'text': 'Nakadumdom ba kamo sa managsuong nga menor de edad kinsa nangapaig sa pag-ulbo sa kayo sa ilang barongbarong sa Purok 1, Barangay Manga, dakbayan sa Tagbilaran, Bohol niadtong Miyerkules sa gabii, Agusto 14, 2024?Niadtong Sabado sa gabii, Agusto 17, 2024, ang amahan nga si Aldana Brecia Sr. , 55, nakabsan sa iyang kinabuhi sulod sa Governor Celestino Gallares Medical Center sa Tagbilaran human nga wala makaantos sa kadaot sa iyang lawas. Si Aldana Sr. nisuway sa pagluwas sa iyang duha ka mga anak nga silang Achel, 3, ug kamanghoran nga si Aldana Jr. , usa pa ka tuig ang pangidaron, apan pakyas gumikan sa kadako na sa kayo nga milamoy sa ilang payag nga ginama sa light materials. Naabtan pa sa mga bombero nga nagkamang nga migawas si Aldana Sr. gikan sa misilaob nilang balay. Matod ni P/Lt. Col. Dean Jiovanie Angga, hepe sa Tagbilaran City Police Station, nga naabot niadtong Sabado ang inahan sa mga biktima nga gikan pa sa kaulohan nanarbaho human gitabangan sa mayor sa maong siyudad nga si Mayor Graceann Acabal. Wala pa matino, matod ni Angga, kung unsa gyud ang hinungdan sa maong sunog sanglit wala naman makahatag sa impormasyon ang amahan sa mga biktima nga napaig human masunog usab ang lawas niini. Apan giingong posible nga ‘open flame’ ang hinungdan sa pag-ulbo ilabi na nga way kuryente ang balay sa mga biktima. Matod sa report, dunay mga tipaka sa battery sa sakyanan, lamparilya, paint thinner ug uban pang materyales sa pagpamintal sa muebles nga gama sa kawayan, ang nakaplagan sa balay nga nasunog.'}, {'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 1090, 'title': '18 anyos gidunggab atol sa disko, patay', 'text': 'Patay ang usa ka 18 anyos nga ulitawo human gidunggab og ice pick sa usa ka 16 anyos nga lalaki sud sa diskohan atol sa piyesta sa Sityo Mainit, Brgy. Santa Melodia sa Isla sa Olango, siyudad sa Lapu-Lapu, ala 1:11 sa kaadlawon, Dominggo, Pebrero 11, 2024. Ang biktima mao si Dean Tiburcio Greman Capulong Intano, 18, grade 11 student, ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang ang 16 anyos nga suspek ug taga Sityo Causwagan, Brgy. Baring sa samang isla. Sa kasayuran nga nahipost sa Superbalita Cebu, nasuta sa imbestigasyon ni Police Staff Sgt. Lolo A. Inoc,. officer in charge sa Lapu-Lapu Police Station 1 sa Olango, nga ang biktima nagsayaw atol sa hitabo. Sigun pa sa mga saksi nga adunay nasikhan (naigo sa siko) samtang nagsayaw sayaw ang biktima nga posibleng gikapungot sa suspek nga miresulta sa pagpanunggab. Ang biktima naigo sa ubos nga bahin sa walang dughan ug gidali sa pagtabang sa mga tawo sa dapit ug gidala sa Santa Melodia Community Hospital. Apan alas 2:24 sa kaadlawon, ang biktima gideklarar ni Dr. Esmeralda Lomeda nga nakabsan na sa kinabuhi. Samtang ang suspek nga 16 anyos nga suspek na-rescue sa kapulisan sa alas 4:00 sa kaadlawon sa samang adlaw. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa motibo sa pagpanunggab.'}, {'article_id': 914, 'title': 'Nasunogan sa Looc di na makabalik sa dapit', 'text': 'Dili na tugotan nga makabalik sa pagtukod og balay ang mga nasunogan niadtong Martes sa udto, Marso 12, 2023, sa Sityo Under the Bridge, Barangay Looc, Dakbayan sa Mandaue. Kini ang gipahibalo ni Looc Barangay Captain Raul Almarinez sa Huwebes, Marso 14, 2024, subay sa mando sa Kagamhanan sa Dakbayan sa MandaueSi Almarinez niingon nga ang Mandaue City Government nakahukom nga i-reblock ang maong dapit ug tukoran og temporaryo nga housing site aron kabalhinan sa mga biktima sa sunog. Ang reblocking naglakip sa pagdugang sa gintang tali sa matag balay aron limitahan ang pagkaylap sa kayo ug dunay igong access ang emergency responders. Hinuon, ang relocation site anha gihapon sa Barangay Looc sa kilid sa University of Cebu Lapu-Lapu Mandaue Campus (UC-LM), subay sa dalan paingon sa Barangay Opao nga gitawag og Sitio Riverside. Una nang namahayag si Almarinez nga ang Sitio Under the Bridge nga usa ka nationally-owned property ug gikonsiderar nga danger zone. “Aduna nama’y panghitabo nga wala gyud nato damha. Mao na nga atong ikuan nga di na sad ni sila mabalik para di mausab ning maong panghitabo. Pung pa sa mayor nga mura tag sirang plaka. Puhon na sad magtukod under the bridge. Wala ta kahibaw unsay mahitabo,” matod ni Almarinez. Si Almarinez nipahibawo usab sa ilang tuyo nga ibalhin ang Looc Barangay Hall ug ilang gihatagan og gibug-aton ang kamahinungdanon sa maong lakang tungod kay ang lugar, apil na ang Sityo Under the Bridge, kinahanglang itudlo nga “no-build zone. ”Kini nga mga dapit nahimutang sa kasamtangan nga mga balaod ug mga polisiya isip mga easement area nga wala girekomendar nga puy-an sa tawo. Kini tungod sa posibleng kapeligru nga ilang mahatag sa kinabuhi ug kabtangan sa tawo. TEMPORARYOSa pagkakaron, nakakaplag na og temporaryong kapuy-an ang mga biktima sa sunog sa Looc Gymnasium ug Cesar Almarinez Elementary School nga kilid sa gym. Temporaryo nga gisuspenso sa elementarya ang klase aron mapadali ang pagbakwit sa mga nasunogan. Apan nihisgot si Almarinez nga mohimo sila og coordination meeting bahin niini aron malikayan nga mabalda og dugay ang klase sa mga tinun-an. Sa pagkakaron, giokupar na sa mga nasunogan ang tanang 26 ka classroom sa maong tunghaan. KINAHANGLANGumikan niini, nangayo si Almarinez og mga donasyon sa pagkaon, ilabina ang mga de lata ug instant noodles, o bisan unsa nga pagkaon nga dili daling madaut. Tumong mao ang pagtabang sa mga biktima sa sunog nga makakuha og pinansyal nga tabang alang sa pagtukod pag-usab sa ilang mga panimalay ug sa pagbangon. Giawhag usab ni Almarinez ang pagdonar og mga hapin sa higdaanan ug kutson tungod kay kadaghanan sa mga biktima nangatulog sa mga banig. Si Pedro Jabonillo, assistant regional director sa Department of Social Welfare and Development Central Visayas (DSWD-7), nitaho nga nakaapud-apod sila og 530 ka family food packs matag pamilya ubos sa representasyon ni Ako Bisaya Partylist Representative Penpen Beterbo pinaagi sa DSWD’s Assistance to Individuals In Crisis Situations (AICS) nga programa niadtong Huwebes.'}]"
Unsa ang nahitabo sa sunog sa mga kasilingan nga balay?,['Wala usab makatabok ang sunog'],"[{'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}]","[{'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}, {'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}, {'article_id': 198, 'title': 'Audio van sa Dumanjug nasunog', 'text': 'Nasunog ang float ug audio van sa Dumanjug contingent pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Pasigarbo sa Sugbo 2024 sa Cebu South Coastal Road (CSCR) sa Dominggo, Agusto 25, 2024. Si Dumanjug Mayor Alvaro Alvior, sa usa ka Facebook post, niingon nga ang audio van hingpit nga naugdaw. “However, I have some unfortunate news to share. Just a few minutes ago, the audio van accidentally caught fire and was completely destroyed. I know this is an incredibly difficult setback, especially considering the countless hours you invested to make this happen. . ” tipik sa post ni Alvior sa iyang Facebook page. Giisa sa Bureau of Fire Protection (BFP) ang unang alarma sa alas 10:17 sa buntag ug gideklarar nga fire under control sulod lang sa 20 minutos. Niabot sa P600,000 ang gibanabanang danyos. Hinuon, nakahimo ang lungsod og bag-ong float pipila lang ka minutos sa wala pa magsugod ang street dancing diin sila ang contingent no. 4 sa kompetsyon. Atol ning pagsuwat, wa pay opisyal nga pagpahibalo ang mga bombero bahin sa hinungdan sa pag-ulbo sa sunog.'}, {'article_id': 527, 'title': '‘Hindi po mahagilap ang Phivolcs’ —Canlaon City PIO', 'text': 'Si Dr. Buddy Dayanghirang, Public Information Officer sa Canlaon City, nibasol sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs) nga wa nakahatag nila og pasidaan o warning sa pag-alburoto sa bulkang Kanlaon niadtong Lunes sa gabii, Hunyo 3, 2024. Si Dayanghirang sa interview sa media, niingon nga way taga-Phivolcs nga nihatag nila og updates aron sila makapangandam. “Wala po talaga, zero po. Ang ginawa lang po namin nagpunta lang po kami sa website tapos tinignan lang po namin kung ano yung update nila,” sumala pa sa opisyal. Pinaagi unta sa update gikan sa Phivolcs, nakahimo sila og action plan nga maghatag sa City Disaster Risk Reduction Management og guidance sa mga angay buhatan sa local government ingon man mapahimangnoan gilayon ang publiko. “Sila yung lead agency, sila ang mag update sa amin. “At least dun nakabase ang action plan namin, although meron na kaming disaster plan, syempre kailangan din namin ang guidance nang Phivolcs,” saysay ni Dayanghirang. Sa nahitabong pag-ulbo sa Kanlaon Volcano nakugang na lang ang mga residente. STATE OF CALAMITYSamtang, ang lokal nga kagamhanan sa Canlaon mideklarar sa pagpa-ubos sa siyudad sa ‘state of calamity’. Ang maong deklarasyon pinirmahan ni Mayor Range Dayao. Si Presidente Lois R. Alarcon Jr. nipasalig sa tanang mga residente nga naapektuhan sa pagbuto sa Kanlaon Volcano sa padayong suporta sa gobyerno samtang iyang gipatuman ang usa ka whole-of-government approach aron masiguro ang kaayuhan sa publiko ug ang dinaliang paghatag sa hinabang. Sa video message sa presidente, siya niingon nga ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHILVOCS), National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC), ug ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) nangulo sa maong sitwasyon. “Patuloy ang ating mga ahensya tulad ng PHILVOCS, NDRRMC, at ang DSWD sa kanilang masusing pagsusubaybay at pagbibigay ng suporta,” sumala pa ni Presidente Alarcon. Sa labing uwahing update, moabot na ngadto sa 2,800 ka mga tawo ang gipabakwit ngadto sa evacuation centers, gumikan sa nagkagrabe nga ash fall ug ang kabalaka nga mobugwak og lahar. Kasamtangang giisa ngadto sa Alert Level 2 ang sitwasyon sa maong bulkan. /FVQ, Presidential Communications Office'}, {'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}]"
Unsa ang nahitabo sa sakyanan ni Angelito Donasco?,['misilaob'],"[{'article_id': 600, 'title': 'Multicab misilaob sa Mandaue recla', 'text': 'Nasunog ang usa ka pick-up nga multicab samtang nagdagan kini sa Ouano Avenue, Reclamation Area, Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, alas 9:30 sa buntag, Dominggo, Mayo 19, 2024.. Ang tag-iya sa maong multicab nga mao ra usab ang nagmaneho nga si Angelito Donasco, 38, taga Purok Sitaw 3, Barangay Catarman, lungsod sa Liloan niasoy nga kalit lang nga misilaob ang iyang sakyanan. . Dali nga nakapangayo’g panabang sa bombero ang mga tawo sa dapit apan wala na kini masalbar pa tungod sa kadali sa pagkatap sa kayo sa mga parte niini. Hingpit nga napawong ang kayo alas 9:40 sa buntag. . Faulty wiring ang usa sa gituohan nga hinungdan sa maong sunog nga nidanyos og P100,000. Atol ning pagsuwat, wala pa matino ang hinungdan sa pagsilaub sa multicab.'}]","[{'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}, {'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}, {'article_id': 697, 'title': 'Buhisan nahubsan; desalination plants hayan mo-supply na', 'text': 'Ang Buhisan Dam wala na mogama og tubig, ingon man ang ubang tinubdan sa tubig aduna nay problema, ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) niingon nga ang ilang kinatibuk-ang produksiyon nius-os na og 21 porsiyento. Ang pagkahubas sa Buhisan Dam nisangpot sa ubos nga pressure ngadto sa walay tubig sa pipila ka mga barangay sa Metro Cebu, matod sa water district niadtong Biyernes. Ang dam mao ang ikaduhang surface water facility, uban sa Compostela water facility niini, nga mideklarar og zero water production tungod sa huwaw nga dala sa El Niño phenomenon, ang tigpamaba sa MCWD nga si Jessica Fallorina mitug-an sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Abril 26, 2024. Ang normal nga produksiyon sa Buhisan kay 6,000 cubic meters kada adlaw, apan pagka-Abril 10, mius-os na kini og tunga ngadto sa 3,143 cubic meters nga tubig kada adlaw, sa wala pa hingpit nga nahanaw sulod lang sa duha ka semana. Sa bahin sa pasilidad sa tubig sa Compostela nga nagkuha og tubig gikan sa Cotcot River, ubos sa normal nga mga kahimtang, makaprodyus kini og 12,500 cubic meters nga tubig kada adlaw. Ang mga problema sa mga tinubdan sa tubig sa ibabaw niini naghiusa sa pagpataas sa kakuwang sa produksiyon sa MCWD ngadto sa kapin sa 63,000 cubic meters nga tubig kada adlaw o kapin sa 21 porsiyento sa naandang produksiyon niini. Ang normal nga produksiyon sa MCWD kay 301,000 cubic meters nga tubig kada adlaw, apan niadtong Abril 25, niubos na lang sa 237,472 cubic meters sa usa ka adlaw, matod ni Fallorina. Mga duha ka semana ang milabay, o kaniadtong Abril 10, ang adlaw-adlaw nga kakuwang sa water utility kay 46,000 cubic meters nga tubig sa usa ka adlaw, alang sa kinatibuk-ang produksiyon nga 254,252 cubic meters. SURFACE WATERSa pagkakaron, ang ubang mga tinubdan sa tubig sa MCWD nagpakita usab og dugang nga pag-ubos sa produksiyon sa tubig. Ang atabay sa Jaclupan sa dakbayan sa Talisay nagprodyus na lang og 8,000 cubic meters matag adlaw, gikan sa 14,193 cubic meters matag adlaw niadtong Abril 10. Ang naandan nga produksyon niini 30,000 cubic meters kada adlaw. Ang produksiyon sa tubig sa Lusaran Hydro anaa na sa 11,000 cubic meters kada adlaw, gikan sa 15,000 cubic meters kada adlaw niadtong Abril 10. Nagpasabot kini nga nagprodyus na lang kini sa ikatulo nga bahin sa naandan nga 30,000 cubic meters kada adlaw. Si Fallorina niingon nga ang suplayer lang sa tubig gikan sa Luyang River sa lungsod sa Carmen wala maapektuhi. Ang Manila Water Philippine Ventures adunay 10 ka tuig nga kontrata sa pagsuplay sa MCWD og 30,000 cubic meters nga surface water kada adlaw gikan sa Luyang River. Si Fallorina niingon nga ang mga kasamtangang private water suppliers niini mipasalig nga mohatag og dugang 45,000 cubic meters nga tubig matag adlaw gikan sa ilang underground nga tinubdan sa tubig human giawhag sa MCWD nga palambuon ang ilang produksiyon sa tubig, ug kini ipang-apod-apod sa umaabot nga mga adlaw. DESALINATIONDugang pa, si Fallorina niingon nga ilang gipaabot ang pagsugod sa operasyon sa Opao Desalination Plant sa Mandaue City, nga sa sinugdan makagama og 10,000 cubic meters nga tubig matag adlaw. Sa kinatibuk-ang kapasidad, kini makahimo og 25,000 cubic meters nga tubig kada adlaw. Matod niya nga ang joint venture project sa Pilipinas Water Resources Inc. (PWRI) ug 8990 Housing Development Corp. , ang mga tigpasiugda sa Opao desalination facility, gikatakdang mosulay sa mga ekipo karong adlawa, Abril 28, isip kabahin sa pagpangandam niini alang sa umaabot nga operasyon.'}, {'article_id': 603, 'title': 'Programa sa minors sa CV hugtan sa PRO 7', 'text': 'Tungod sa sunodsunod nga krimen nga nalambigitan sa mga menor de edad sama sa pusil ug uban pa, ang Police Regional Office (PRO) 7 nimando sa tanang police offices sa Central Visayas nga mohimo og programa aron mapugngan nga kriminalidad nga naglambigit sa minors. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, nga kinahanglan dunay himuon nga proactive measure ang kapulisan labot sa problema sa mga menor de edad sa pakig-alayon sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Lakip sa ilang tinguha nga makigdayalogo sa mga ginikanan sa maong mga menor de edad nga suspetsado sa usa ka krimen aron mapugngan nga masubli ang nahitabong krimen nga hinimoan sa mga batan-on. “Kini nga endeavor ato ning gibuhat hand in hand with the Department of Social Welfare and Development and of course the local government units, we’re taking of reports nga naay mga incidents karon nga na-involve ang mga minors. We would like to assure everyone that that your Police Regional Office 7 will institute security measures to protect our children (minors) of course in accord with what is mandated in the law,” matod ni Abacay. Kahinumdoman nga nagsunodsunod na ang krimen nga gikalambigitan sa mga menor de edad. Niadtong Mayo 9, 2024 sa alas 4:10 sa kaadlawon sa Yati, lungsod sa Liloan probinsya sa Sugbo, gipamusil ang grupo sa mga batan-on sa mga sakop sa Crips gang nga miresulta sa kamatayon sa 16 anyos nga babaye ug pagkaangol sa tulo ka kauban niini nga pulos menor. Nadakpan hinuon dayon ang upat ka mga suspetsado, duha niini mga menor de edad pa nga maoy gitudlo nga namusil sa mga biktima.'}]"
Unsa ang gibuhat sa PRO 7 uban sa mga lokal nga gobyerno?,['gibuhat hand in hand'],"[{'article_id': 603, 'title': 'Programa sa minors sa CV hugtan sa PRO 7', 'text': 'Tungod sa sunodsunod nga krimen nga nalambigitan sa mga menor de edad sama sa pusil ug uban pa, ang Police Regional Office (PRO) 7 nimando sa tanang police offices sa Central Visayas nga mohimo og programa aron mapugngan nga kriminalidad nga naglambigit sa minors. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, nga kinahanglan dunay himuon nga proactive measure ang kapulisan labot sa problema sa mga menor de edad sa pakig-alayon sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Lakip sa ilang tinguha nga makigdayalogo sa mga ginikanan sa maong mga menor de edad nga suspetsado sa usa ka krimen aron mapugngan nga masubli ang nahitabong krimen nga hinimoan sa mga batan-on. “Kini nga endeavor ato ning gibuhat hand in hand with the Department of Social Welfare and Development and of course the local government units, we’re taking of reports nga naay mga incidents karon nga na-involve ang mga minors. We would like to assure everyone that that your Police Regional Office 7 will institute security measures to protect our children (minors) of course in accord with what is mandated in the law,” matod ni Abacay. Kahinumdoman nga nagsunodsunod na ang krimen nga gikalambigitan sa mga menor de edad. Niadtong Mayo 9, 2024 sa alas 4:10 sa kaadlawon sa Yati, lungsod sa Liloan probinsya sa Sugbo, gipamusil ang grupo sa mga batan-on sa mga sakop sa Crips gang nga miresulta sa kamatayon sa 16 anyos nga babaye ug pagkaangol sa tulo ka kauban niini nga pulos menor. Nadakpan hinuon dayon ang upat ka mga suspetsado, duha niini mga menor de edad pa nga maoy gitudlo nga namusil sa mga biktima.'}]","[{'article_id': 948, 'title': 'Nagrambol sa bar tungod sa babaye', 'text': 'Gipangdala sa Mabolo Police Station ang duha ka mga grupo sa mga batan-on nga nagrambol sa gawas sa usa ka imnanan sa Brgy. Lahug, dakbayan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Huwebes, Marso 7. Nagsugod ang kasamok dihang ang 34 anyos nga lalaki nagselos nga ang iyang duha ka mga kauban nga batan-ong babaye nakig-jam sa laing grupo sa mga batan-ong lalaki. Kalit lang, matod pa, nanumbag ang maong lalaki nga maoy hinungdan nga gitabangan siya og bukbok sa mga batan-on nga nakaingon nga siya nahagba. Dali nga nauwang sa mga security guard sa maong imnanan ug sila gipangdala sa police station. Apan giingong nagkapasayloay ang duha ka mga habig human nga nagkasinabot nga dili na mopasaka og kaso. Si Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa Cebu City Police Office (CCPO), niingon nga mando sa hepe sa CCPO nga si Police Colonel Jake Bacquian sa tanang station commanders nga bisan nagkauliay na ang maayong kabubut-on sa duha ka mga kampo apan ila gyud kini nga pasakaan og kaso. Kasong alarm and scandal ang isang-at nga reklamo sa Mabolo Police Station batok sa maong mga batan-on sanglit mao kini ang nalatid sa ordinansa sa Dakbayan nga gipirmahan ni Cebu City Mayor Cedie Abangan. “This will be a lesson for everybody nga dili diay pwede nga bisan pag nagkahusay na mo sa inyong tagsa-tagsa ka tulubagon, naa gyud moy tulubagon pud sa publiko kay naa man pud moy gidisturbo,” matod ni Baculo. Lakip sa gihatag nga kamandoan ni Bacquian, matod ni Baculo, ang pagpakig dayalogo sa security officers ug management sa mga establisemento ug mga imnanan aron ilang isugyot nga kon dunay lamok-lamok nga mahitabo sa ilang imnanan, labing maayo nga dili kini abogon sa gawas. Ang ilang buhaton mao ang pagpanawag og polis aron dakpon ang naghimo sa kagubot ug ang duha ka mga kampo maoy pulos pasakaan og kaso. Samtang, ang nahitabo sa usa ka pagpamusil-patay sa usa ka lalaki atol sa rambol sa KTRV bar sa dan Pelaez, Barangay Kalubihan sa Miyerkules sa kaadlawon, Marso 6, nga una kining nag away sa sulod sa imnanan apan giabog sila sa mga bouncer nga didto himuon ang kagubot sa gawas didto na hinuon kini gipusil. Atol sa maong dayalogo, ipaapil nila ang taga Cebu City Hall aron masayran kon dunay bay kalapasan nga nahimo ang mga establisemento sama sa business permit niini ug uban pa. Ang mga police station nga mopatawag og dayalogo sa security officers ug management sa commercial establishments nga namaligya og ilimnong makahubog kini mao ang Carbon, Mabolo, Parian ug Abellana. Subay niini, gipahugtan pa sa kapulisan ang pag-roving sa mga police patrol sa matag gabii hangtod na sa kaadlawon nga maoy oras sa pagpang gawas sa mga nakainom na. /'}, {'article_id': 1656, 'title': 'Armas mipagar, suspek nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki gidakop sa polis nga natayming nakaagi sa dapit human nakit-an kini nga dunay tak-in nga armas sa hawak, nisuway sa pagpusil kaniya apan nipagar o wala mobuto. Nahitabo kini sa Sitio Calvary, Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo, alas 12:15 sa kaadlawon sa Biyernes, Oktubre 20, 2023. Ang suspek giila sa mga residente sa dapit nga si Pena Penados Penaflorida, 37, taga dalan Mactan, Penaflorida Compound sa Apas. Sigun ni Police Staff Sergeant Greman Penales nadestino sa Cebu City Police Office (CCPO) nga padung siya nga mouli sa ilang balay apan iyang nasugatan ang suspek sa daplin sa karsada nga nagtak-in og armas sa hawak. Apan sa dihang iya ning gisita, gikuha na hinuon niya ang armas ug dayong tion sa polis ug gikablit apan wala kini mobuto. Dali niya ning gidakop ug giposasan ug gikuha ang armas nga kalibre 38 nga dunay tulo ka bala ug gidala sa Mabolo Police Station. Giangkon sa suspek nga mag-atang siya sa karsada aron huwaton nga moagi iyang amo nga usa ka Madam IB (dili tinuod ngan) aron paninglon ang P9,800 nga suweldo niini sulod sa duha ka mga semana. Apan tungod kay dugay kini mobayad, iya kining hadlukon sa dala niya nga armas. Kasong grave threat, illegal possession of firearms ug Comelec gun ban ang atubangon nga kaso sa suspek.'}, {'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}, {'article_id': 127, 'title': 'Senado tensiyonado atol sa pag-imbestigar ni Balderas', 'text': 'Puno sa tensyon atol sa imbestigasyon sa Senado sa gi-raid nga ilegal nga Pogo hub niadtong Lunes, Septiyembre 9, 2024, tungod kay ang mga magbabalaod nangasuko ni dismissed Bamban, Tarlac Mayor Aretha Balderas, kinsa nagdumili sa pagtubag sa ilang mga pangutana. Samtang ang mga magbabalaod nangutana kung giunsa niya ug ang pipila ka mga miyembro sa iyang pamilya mibiya sa nasod, si Balderas nagdumili sa paghingalan sa tawo nga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas, tungod sa kahadlok sa iyang kinabuhi. Gisuwat hinuon niya ang ngalan sa tawo sa usa ka papel sa hangyo ni Senate President Pro Tempore Stanford Baldomar. Gihangyo ni Balderas ang mga magbabalaod nga dili isulti og kusog ang ngalan. ""Do not tell the senators what to do with the information. Pinagbibigyan ka namin isulat sa papel,"" matod ni Senate Committee on Women, Children, Family Relations, and Gender Equality chair Senator Charina Alcaide. ""Nauubos na ‘yung pasensya namin,"" matod ni Alcaide. KUSTODIYA SA PNPGipahinumdoman ni Alcaide si Balderas nga luwas na siya sa kustodiya sa Philippine National Police (PNP). Si Balderas niingon nga andam siya nga ilhon ang mga ngalan sa mga tawo nga mitabang kaniya apan dili sa publiko alang sa katuyoan sa kaluwasan. ""Gustong-gusto mo pala (sabihin), e di sabihin mo. Nakakapikon ka na. Nakakagigil ka na,"" matod ni Baldomar. Si Balderas niingon nga ang tawo nga nitabang nila sa pagbiya mao usab ang naghimo nga sila makaeskapo. ""Siya nag-initiate. . . Nu’ng una po siya ang nagdesisyon para sa akin,"" matod ni Balderas. ""Actually, hindi po tulong ang hiningi ko sa kanya. Actually, to be exact, medyo pinagsalitaan ko po siya nang hindi maganda,"" dason niya. Si Baldomar nagpadayon nga nakasawsay kang Balderas, nga nag-ingon nga “kabuang” ug “katingad-an” nga dili niya ipahibalo ang ngalan sa tawo nga mitabang kanila. ""Pinagsalitaan mo siya nang masama pero siya ang nag-facilitate ng pagtakas ninyo sa Pilipinas. . . Siyempre ‘pag ako pinagsalitaan mo nang masama, hindi na kita tutulungan,"" matod ni Baldomar. ""Bakit ‘di mo pwedeng i-divulge sa publiko? May sikreto ba kayo? This is just a simple question. Pinagsalitaan mo nang masama, absurd, para sa akin it\'s weird, tapos siya pa ang tumulong sa iyo na makatakas sa Pilipinas,"" dugang niya. Si Alcaide niingon nga nitumaw na sa nangaging mga hearing ang ngalan sa tawo kinsa, sumala ni Balderas, nitabang kanila. Matod ni Baldomar nga anaa karon sa Taiwan ang giila ni Balderas. Siya usa ka naghupot sa lima ka mga pasaporte. Si Balderas miingon nga wala siya kahibalo sa maong impormasyon. Si Balderas usab miingon nga sila, ang iyang gituohang mga igsuon nga sila si Lebron ug Aching, mibiya sa Pilipinas sakay sa barko, usa ka gabii, niadtong Hulyo. Siya niingon nga misakay sila og yate gikan sa pantalan sa Metro Manila dayon mibalhin sa mas dakong barko sa tungatunga sa kadagatan. Si Balderas miingon nga nagpabilin sila sa lawak sa mas dakong sakayan sulod sa pipila ka adlaw. Wala sila gitugotan sa paggawas o bisan sa pagsusi sa ilang mga cell phone. ""Madilim pa rin po. . . Basta dagat po,"" matod ni Balderas. ""Siguro mga four or three or five (days). Basta matagal po. . . Four days po siguro. . . Hindi po kami pinapalabas. Kung puwede lang umatras, aatras na po ako. . . Nakakatakot po talaga. ¦ Gusto ko na po umuwi. Gusto ko na po bumalik,"" dason niya. Giangkon ni Balderas nga nasayop siya kay gusto siyang moeskapo. NASAYOPSiya miingon nga gikan sa dako nga sakayan, sila mibalhin pag-usab ngadto sa usa ka mas gamay nga sakayan, nga nagdala kanila ngadto sa Malaysia, nga wala mahibalo kon asa sila sa tukma tungod kay wa sila tugoti sa pagtan-aw sa palibot. Ang mga pahayag ni Balderas nagpamatuod sa naunang pagsaysay ni Aching kung giunsa nila pag-ikyas. ""Walang tumulong po ni isang Filipino or Filipina. . . Immigration, wala po. Government officials, wala rin po. Filipino, wala po. Wala pong tumulong,"" matod niya. ""That\'s impossible. Imposibleng walang tumulong sayo upang makatakas dito sa Pilipinas,"" tubag ni Baldomar. Gipanghimakak usab ni Balderas ang pagbayad sa mga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas og P200 milyunes. Gitataw usab niya nga usa siya ka Pinay human siya gihangyo sa pagkompirmar sa fingerprint examination nga gihimo sa National Bureau of Investigation (NBI), nga nagmando nga siya usa ug parehas sa Chinese national nga si Balderas Baldonado Balenti. Gipadayon niya nga ang iyang amahan mao si Balderas Balequia Balestramon ug gilimod nga ang iyang inahan mao si Balgos Balidiong Yi. ""Honestly, hindi ko po alam kung paano nangyari. Basta alam ko ako po si Aretha Balderas. At pasensya na rin po kung hindi kayo naniniwala. ¦Lumaki po ako na alam ko Filipino ako,"" pasabot niya. ""Ang alam ko po (All I know is) I was born in Tarlac,"" dugang niya. Gipasanginlan ni Senador Eulogia Alcano si Balderas nga padayong namakak sa ilang mga nawong. Nagdumili usab si Balderas sa pagtubag sa ubang mga pangutana tungod kay gihangyo niya ang iyang katungod sa pagpasangil sa kaugalingon. Siya misaad, bisan pa, sa pagtubag niini nga mga alegasyon sa atubangan sa tukma nga korte. GI-CONTEMPTSa ikaduhang higayon, si Balderas cited in contempt sa Senado. ""This is a blatant defiance of the legislative’s constitutional power of inquiry. Lumalabas na pinaglalaruan mo ang aming batas at pinapaikot mo ang mga Pilipino, pero ibahin mo ang Senado,"" said Alcaide. Human sa pagdungog, si Balderas gibalik sa PNP Custodial Facility diin siya gitanggong alang sa kasong graft and corruption. Si Balderas gidakop sa Tangerang, Indonesia niadtong Septiyembre 3 pinasikad sa arrest order nga giluwatan sa Senate panel kalabot sa nagpadayong imbestigasyon sa gironda nga ilegal nga Pogo hub sa Bamban, Tarlac. Katapusang higayon nga nitambong siya sa imbestigasyon sa Senado niadtong Mayo.'}, {'article_id': 815, 'title': 'Babaye nga napriso na, nasikop sa buy-bust', 'text': 'Babaye nga nakagawas na unta sa prisuhan sa kaso sa illegal drugs nasikop sa buy-bust sa mga sakop sa Abellana Police Station 2 sa alas 11:45 sa Miyerkules sa gabii, Abril 3, 2024, sa Visitacion Street, B. Rodriguez Extention, Barangay Sambag 2, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila sa mga saksi nga si Lucille Abajenza Gogo, alyas “Jak-Jak,” 33, nagpuyo sa dapit. Nakuha gikan sa suspek ang mga pinutos sa gituohang shabu nga motimbang og 15. 72 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P106,896. 00, buy-buy bust money nga P500. Matod ni Police Major Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga ilang gi-monitor si Gogo human nihatag og impormasyon ang mga silingan niini. Human madawat ang kasayuran, nilusad dayon sila og usa ka semana nga monitoring ug ilang nakompirmar ang buy-bust. Nadakpan na niadtong November 2017 si Gogo sa kaso gihapon sa ilegal nga drugas ug nakagawas sa Disyembre 2023. Giingong makabaligya siya og 20 gramos matag semana ug gipangsubay pa nila asa magkuhaan sa iyang supply sa drugas.'}]"
Unsa ang mahitabo kon masulbad ang environmental violations sa sapa sa Lusaran?,['mopadayon na sa pag desilt'],"[{'article_id': 622, 'title': 'Gwen: Mananga, Lusaran rivers ipaubos sa desilting', 'text': 'Mopahigayon og desilting measures ang Kapitolyo sa duha ka mga sapa sa dakbayan sa Talisay ug siyudad sa Sugbo aron mahatagan og igong agianan ang tubig nga makaabag sa supply sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD). Gusto ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sugdan na sa labing dali’ng panahon ang pag desilt sa 15-kilometros nga sapa sa Mananga ug 6. 5 kilometrong sapa sa Lusaran tungod sa nagpadayong krisis sa supply sa tubig sa Sugbo tungod sa El Niño phenomenon. “Grabe na kaayong siltation aning Mananga nga na-compact na,” matod ni Abalayan pinaagi sa social media arm sa Kapitolyo. Si Abalayan nakigtigum sa mga opisyal sa MCWD officials, pinangulohan ni general manager Lester Echiverri, lakip si Manila Water Philippine Ventures general manager Islaw Edillo, ug mga contractor sa Sugbo. Ang silt naglangkob sa balas o yuta nga naanod sa pag-agas sa tubig sa sapa nga mobara sa baba niini hinungdan nga dili na makaagos ang tubig. “Kon ma-desilt ni, mogawas gyod ang tubig,” dugang ni Abalayan. Sa nasayran, ang duha ka mga sapa makahatag og moabot 30,000 ka metro kubiko nga supply sa tubig matag adlaw. Apan subay sa milabay’ng datos, moabot na lang sa 6,000 metro kubiko ang ma-produce sa Mananga samtang 8,000 sa Lusaran. Subay niini, gikatakda nga moluwat og special permits ang gobernador ngadto sa mga contractor aron masugdan na sa hinanali ang desilting sa sapa sa Mananga. Samtang susihon una sa mga otoridad ang sapa sa Lusaran gumikan sa nabantayan nga environmental violations. Ugaling masulbad kini, mopadayon na sa pag desilt sa maong sapa ang mga contractor. Kahinumdoman nga sa Abril 29, gimando ni Abalayan ang unang pag desilt sa Luyang River sa Carmen nga nag deliver og moabot 35 milyunes nga litro sa tubig matag adlaw sa MCWD.'}]","[{'article_id': 578, 'title': 'Online services sa PNP gihunong; hacker nailhan', 'text': 'Gisuspenso sa Philippine National Police (PNP) ang ilang tanang online services taliwala sa nagpadayong imbestigasyon sa gikataho nga pag-hack sa information systems sa ahensya, partikular na sa Firearms and Explosives Office (FEO). “In light of the recent PNP information system reported breach, the PNP is proactively implementing measures to strengthen the security postures of the IT infrastructure. In this regard, all PNP online services are temporarily unavailable until further notice. We regret any inconvenience this may cause and appreciate your understanding and cooperation as we work to enhance the system’s security and integrity,” matod ni PNP chief of the Public Information Office Colonel Jean Abelardo sa usa ka press conference sa Miyerkules, Mayo 22, 2024.“Well, one of the primary reasons kung bakit natin shinut-down lahat ng PNP online services is again this is the precautionary measures to make sure kung totoo man at kung may talagang reported breach at sa ngayon ay hindi pa natin ma-determine ang extent ng sinasabing breach at it would be prudent on the part of the PNP to really shut down all frontline services to make sure na hindi na rin ito matatarget ng ibang attempt to breach or hack ‘yung ating mga ating systems,” dugang niya. Apan si Abelardo nagkanayon nga ang tanang frontline services, lakip na ang application for police clearance, magpabilin nga magamit sa mga regional police offices, ingon man sa national headquarters sa Camp Crame. Matod niya nga ang PNP Information Technology Management Service (ITMS) paspas nga nagsubay sa assessment ug imbestigasyon sa giingong paglapas sa information system, tungod kay posibleng nakakompromiso kini sa gitipigan nga personal nga datos. Si Abelardo nagkanayon nga ang PNP nakig-alayon usab sa Department of Information and Communications Technology (DICT) aron matubag ang maong butang, ilabina sa information sharing aron masubay ang gigikanan sa mga hacker ug intelligence monitoring. “Ang na-identify nga na threat actor is a certain PH1NS na posibleng may kinalaman,” siya nidugang. “We are also trying to validate through the help of DICT kung itong threat actor na nasabi natin is also responsible doon sa other attempt to breach na data system ng ibang government agencies katulad ng DOST, DepEd and other agencies which were reported to also been victimized by this threat actor,” dugang niya.'}, {'article_id': 1252, 'title': 'Drugas nga alang sa Sinulog, nasakmit', 'text': 'Ang mga binulto nga gituohang shabu nga nasakmit sa bag-o lang anti-illegal drug operations sa lainlaing units sa kapulisan gidudahan sa Police Regional Office 7 nga alang sa nagsingabot nga Sinulog. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga kon wala pa masakmit ang maong supply sa ilegal nga drugas, ipang apod-apod kini sa Metro Cebu ug mga silingang probinsya sa Sugbo. Kon dunay dagko’ng mga kalihukan ang Sugbo, sama sa holiday seasons ug nagsingabot nga Sinulog, mosiaw ang pagdagsa sa supply sa ilegal nga drugas. Mangita og paagi ang drug personalities nga makapalusot. Subay niini, gipaniguro sa PRO 7 nga magpabilin ang ilang kaagresibo nga mopahigayon og operasyon batok sa ilegal nga drugas sanglit kini ang mando ni Abad. “Because in the recent celebrations usa ni sa ginatan-aw nga problema but your police together with PDEA and other law enforcement agencies are looking into this we will continuously conduct operations,” matod ni Abacay. Duna pay dagkong drug personalities nga gipang monitor karon sa matag unit sa PNP nga nagplano nga mopalusot og daghang supply sa ilegal nga drugas. Lakip sa ilang gibantayan uban sa Philippine Drug Enforcement Agency 7 ang party drugs nga peligro sa kinabuhi sa mga batan-on.'}, {'article_id': 1281, 'title': 'Di paapilon ni Abalayan ang Sinulog winners', 'text': 'Dili motugot si Cebu Governor Edlen Abalayan nga mosayaw pa sa Sinulog Grand Showdown ang mga mananaug nga contingents sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. “No, not in SRP. I already said na they cannot,” matod ni Abalayan sa Martes, Enero 2, 2023. Tubag kini ni Abalayan sa mga pangutana atol sa tigom tali sa mga concerned groups sa umaabot nga Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan nga ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) karong Enero 14, 2024. Si Abalayan, direktang gipangutana ni Cebu City Councilor Nancy Auguis atol sa tigom kon motugot ba kini pagpaapil sa mga mananaug nga contingents sa Sinulog Grand Showdown sa Enero 21, 2024 sa South Road Properties (SRP). Una unta nga gusto ni Abalayan nga sa Enero 19 ipahigayon ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan apan si Cebu City Mayor Cedie Abangan niingon nga duol ra kaayo kini sa Sinulog grand parade sa Enero 21. Nitanyag si Abangan sa Kapitolyo nga inay Enero 13, Sabado, ang schedule, ibaylo kini sa Sinulog sa Kabataan sa Dakbayan sa Enero 14, Dominggo. Naandan na nga ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan sa Sabado ipahigayon samtang Dominggo sa dakbayan. Ang duha ka mga kalihukan ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) nga gusto usab ni Abalayan nga maoy pahigayunan sa grand showdown sa Sinulog Grand Parade. Nipasabot si Abalayan nga di siya gusto nga ang mga winner sa Sinulog sa Kabataan mo-perform sa South Road Properties (SRP) tungod sa seguridad sa mga mosayaw kay di matag-an ang panahon. “Sorry kaayo jud kaayo, Nancy, I wish we could, but I can not risk it kay init man gud kaayo. Please, I hope you understand,” sulti ni Abalayan ngadto kang Auguis. Sila si Auguis ug Bise Mayor Raymond Ghen Abalayan nirepresentar sa coordination meeting tali sa Siyudad ug Lalawigan, uban ang nagkadaiyang mga local government unit (LGU) ug uban pang mga ahensya sa kagamhanan aron tukion ang seguridad ug uban pang pangandam. Sa nasayran, adunay di mo menos sa 18 ka mga contingent ang moapil sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. Sa maong talaan, duha niini ang guest performers nga mao ang Tribu Basakanon ug Sugat Kabanhawan sa lungsod sa Minglanilla, diin mosayaw ang gobernador isip tinuig nga halad. Ang Lalawigan nisaad nga mopuno kini og premyo nga P3 milyunes ngadto sa champion; P2 milyunes alang sa second prize, P1. 5 milyunes sa third prize, P1 milyon sa fourth prize ug P750,000 alang sa fifth prize. Samtang mopauli usab nga dunay bitbit ang mga wala makadaog sanglit gigahinan usab og P500,000 alang sa consolation prize. Sa taho sa Sugbo News, si Abalayan moayuda usab sa pagpaayo sa pipila ka bahin sa grandstand nga dunay gamay nga kadaut. (REV)'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 1259, 'title': 'Kaluha natawo sud sa ambulansiya', 'text': 'Nahimong instant mananabang ang usa ka responder sa Argao Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO) nga si Elpidio Maquiller, taga Suba Poblacion, Lungsod sa Argao, Sugbo human siya nipaanak sa usa ka babaye sulod sa ambulansya. Ang ilang pasyente nga si Marabe Maralit, 38, taga Brgy. Alambijud, bukirang bahin sa Argao, nanganak og kaluha nga babaye sud sa rescue van sa Argao MDRRMO sa pag-abag ni Maquiller. Ang laing responder nga si Erenio Maramag nga luwan sa maong van maoy nibutyag niini sa Superbalita Cebu sa Martes, Enero 9, 2024. Matod pa niya nga mga alas 6:30 sa buntag, Enero 9, 2024, ang pamilya’ng Maralit mi-request og rescue van pinaagi sa Command Center sa Argao nga maoy sakyan gikan sa Brgy. Alambijud paingon sa Isidro C. Kintanar Memorial Hospital. Sa dihang nakarga na ang pasyente ug nagbiyahe subay sa national road habig sa Barangay Binlod, wa na maka-agwanta si Maralit sa dihang mibusog ang iyang tiyan ug nagpusotpusot og gawas ang kaluha nga puya inabagan ni Maquiller. Pag-abot sa tambalanan giatiman gilayon ang maong inahan ug ang iyang managkaluha.'}]"
Unsa nga adlaw nahitabo ang sunog?,['Biyernes'],"[{'article_id': 647, 'title': 'Balay sa polis nasunog, naabo', 'text': 'Naugdaw ang balay sa usa ka polis sa sunog ala 1:40 sa kaadlawon sa Biyernes, Mayo 10, 2024, sa Sityo Taloot, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga. Sa interview sa Superbalita Cebu kang SF01 Ion Entino sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga, ang balay gipanag-iya ni Patrolman Nash Entrata, 30, minyo, nadestino sa Carcar City Police Station. Matod ni Entino nga sila si Entrata ug iyang pamilya wa sa ilang balay atol sa sunog. Ilang giisa sa fist alarm ang sunog sa ala 1:40 sa kaadlawon apan kay nagkinahanglan sila og back up nga mga bombero sa Argao ug Dalaguete, ilang giisa sa 2nd alarm ala 1:53 sa kaadlawon. Kini under control alas 2:48 sa kaadlawon ug hingpit nga napawong alas 2:50 sa kaadlawon ug nagbilin og danyos nga P480,000. Nagpadayon pa ang imbestigasyon ubos sa kamandoan sa ilang fire marshal, Insp. Bienvenido Equina, atol ning pagsuwat.'}]","[{'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 1317, 'title': 'Mga OFW giabi-abi sa OWWA sa MCIA', 'text': 'Kapin sa 30 ka Overseas Filipino Workers (OFWs) ang mainitong giabi-abi sa mga sakop sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA 7) sa usa ka programa nga gipahigayon sa Terminal 2 Arrival area sa Mactan-Cebu International Airport sa Sabado, Disyembre 23, 2023. Ang mga OFW sakay sa Emirates flight gikan sa Dubai nga niabot sa nasod mga alas 3:30 sa Sabado sa hapon. Isip tinuig nga kalihukan, ang Pamaskong Handog para sa mga OFW, sila gihatagan og mga token isip usa ka porma sa “Salamat”, matod pa ni OWWA 7 officer-in-charge Aurelio Mendez. Ang mga OFW maoy gikonsiderar nga modernong bayani sa nasod, dugang ni Mendez Ang OWWA 7 nag-organisar usab og raffle, nga nagtanyag og ganting salapi ug mga Christmas gift bags nga adunay mga Noche Buena packs.'}, {'article_id': 1310, 'title': 'Abarca sa 2 ka gipangtaktak nga BOD: Wa moila, nya mireklamo', 'text': 'Nisumbalik si Metropolitan Cebu Water District (MCWD) Chairman Range Abarca III sa kampo sa gipalagpot nga mga sakop sa Board of Directors (BOD), Lawyer Roselito Ibasco ug Clent Ibasitas, kon nganong ningsiyagit sila og ‘ilegal’ sa ilang pagkatangtang. “They want to have the cake and eat it too,” matod ni Abarca sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 24, 2023.“They do not recognize the board yet they’re questioning and screaming illegal in removing them,” dugang niya. Sila si Ibasco ug Ibasitas gitangtang isip mga sakop sa water district sa BOD atol sa board meeting sa BOD nga gipangulohan ni Abarca niadtong Disyembre 21. Kini human usa ka buwan human nipagawas og show cause order si Abarca batok sa duha tungod sa kapakyas sa pagtambong ug pagpahigayon og dili awtorisado nga panagtagbo sa board nga sila lang. Sa hiniusang pamahayag niadtong Disyembre 4, sila si Ibasco ug Ibasitas mipasabot nga wala na sila moila sa BOD nga gipangulohan ni Abarca tungod kay opisyal na silang gi-terminate sa mando ni Cebu City Mayor Cedie Rama ug gipulihan sa bag-ong BOD members pinangulohan ni retired General Sariquiades Feliciano niadtong Oktubre 31, 2023. Ang SunStar Cebu nisuway pag-usab sa pagkontak kang Abarca sa Martes, Disyembre 26, 2023, alang sa dugang komento, apan wa pa siya nitubag sa mga tawag ug text messages. Sa laing bahin, si Abarca sa sayo pa niingon nga ang MCWD mag-andam na sa listahan sa 10 ka mga nominado nga mohulip sa nangatangtang nga mga miyembro sa Enero 8, 2024, nga isumiter ngadto kang Rama alang sa pagtugot ug pagtudlo. Sila si Ibasco ug Ibasitas ang nagrepresentar sa sektor sa edukasyon ug sibil, ug matapos pa ang ilang termino sa Disyembre 2028.‘Technicality’Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Nobiyembre 9, si Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) Government Corporate Counsel Rikoy Mejias niingon nga base sa probisyon sa Presidential Decree (PD) 198, bisan kinsa nga local government unit (LGUs) adunay gahom sa pagtudlo apan dili makatangtang sa mga sakop sa BOD sa water district. Dugang pa niya nga sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors mismo tungod kay adunay igo nga hinungdan sa pagtangtang. Sa kaso sa MCWD, si Mejias niingon nga ang appointing authority gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang gitukod aron pagsilbi sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo.'}, {'article_id': 1307, 'title': 'Cebu City Council ‘mokoriher’ sa 2024 budget', 'text': 'Moamendar ang Cebu City Council sa giaprubahan nga ordinansa sa annual budget sa Cebu City Government ug nagsugyot og dugang P4 bilyunes sa giaprobahan nga P22 bilyunes. Sa pakighinabi sa telepono sa Miyerkules, Disyembre 27, 2023, si Cebu City Councilor Achilles Habla Balagulan, tsirman sa committee on budget and finance, nagkanayon nga ang Konseho magtagbo pinaagi sa Zoom meeting aron hisgutan ang gisugyot nga mga amendment sa samang adlaw, niangkon nga nakahimo sila og pipila ka mga sayop. “We have to make amendments (for) the budget appropriation. . . we have to amend the ordinance because naa mi nakita nga sayop. We have to admit it nga naay sayop,” matod ni Balagulan. Si Balagulan niingon nga ang unang sayop kay nagtuyok sa City Legal’s Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE), diin usa ka “typographical error” ang nagpaburot sa gigahin nga kantidad. Matod niya nga P1,980,000 ang saktong gahin, apan ilang gilista nga P1,980,000,000. Matod niya nga ang ikaduhang kasaypanan nagtuyok sa budget appropriation alang sa disaster management office, nipasabot nga sa pag-review ug pag-assess sa mga balaod nga may kalabotan sa kalamidad, ilang nasuta nga ang balaod naglatid nga ang disaster fund kinahanglang moabot sa singko porsiyento sa gibana-bana nga kita. Matod niya nga adunay gibana-banang kita nga P100 bilyunes, P5 bilyunes ang angay nga gahin. Apan, ang ordinansa nagpakita sa mas ubos nga alokasyon nga P1 bilyon lang. Matod niya nga kinahanglang himuon na nila karon ang mga amendment sa dili pa aprobahan sa Department of Budget and Management (DBM) ang annual budget. Matod niya nga gikinahanglan ang two-third nga boto aron maamendar ang ordinansa kalabot sa annual budget.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}]"
Unsa ang kinahanglan nga panahon nga ang negosyo nag-operate aron mahimong kwalipikado?,['di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig'],"[{'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}]","[{'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 422, 'title': 'Pildero sa online sugal nanglabni, nadakpan', 'text': 'Tungod sa dakong utang kay gipusta sa online nga sugal nga scatter, nadakpan human manglabni og cellphone sa Gen. Maxilom Ave. eskina sa Imus Road, Barangay Lorega, dakbayan sa Sugbo sa alas 5:30 sa Miyerkules sa buntag Hunyo 26, 2024. Ang suspetsado giila nga si alyas Arnill, 27, taga Sitio Ponce 1, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo. Unang midangop sa Parian Police Station ang usa ka 25 anyos nga dalaga nga taga Espina Village 2, Barangay Guadalupe nga si alyas Uriel nga nabiktima siya sa pagpanglabni sa Lorega diin nakuha ang iyang Iphone ProMax. Nisuway pa unta paggukod ang biktima apan kusog kinii nga midagan paingon sa Barangay Carreta. Sa gihimong follow up operation, nadakpan ang suspek alas 11:00 sa gabii, Miyerkules, Hunyo 26, 2024. Matod ni Police Major Agelio Ceballos, ang hepe sa Parian Police Station nga nakig-alayon sila sa Carreta ug gipangsubay ang mga CCTV camera diin dinhi ilang nailhan ang suspetsado. Giangkon sa suspetsado ang krimen tungod, matod pa, sa utang niini gumikan kay gipusta sa sugal nga scatter. Wa na siya makahinumdom kon pila na ang iyang napildi sa maong matang sa sugal gani tungod sa ka ungo na niya sa scatter daghan na siyag butang nga naprenda. Gibutyag niya nga nakadaog na siya og P40,000 nga maoy hinungdan nga naadik siya sa sugal apan nanglabi gihapon human napildi hinungdan tulo ka cellular phone ang iyang nabaligya aron ipusta sa scatter. “Tulo na ka cellphone ang nawala nako. Sa akong pares nawala ug akoa, prenda daog tungod kay pa cash in. . ” matod ni Arnill. Dinagko usab ang iyang ipusta niini. Ang iyang nalabni nga iPhone ProMax nga mobalor sa P80,000 iya lang kini nga giprenda sa P16,000. Matod pa, kini iyang gipalit og tulo ka cellphone samtang ang uban iyang gibayad sa iyang mga utang. Wala siya magtuo nga mailhan siya sa mga polis ug madakpan sa gilusad nga follow-up operation. Nangayo siya’g pasaylo sa iyang gibiktima nga unta dili lang siya pasakaan og kaso dungan sa saad nga dili na niya kini usbon sa paghimo. Apan gibutyag ni Ceballos nga desidido gyud nga mokiha ang biktima sa suspetsado gani giandam na nila ang kasong pagpangawat ngadto sa piskalya.'}, {'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}, {'article_id': 1587, 'title': '2 ka kaso batok sa killers ni Euraoba', 'text': 'Kaso nga pagpatay ug pagpangawat ang gisang-at ngadto sa mga piskal batok sa tulo ka mga tawo kalabot sa way kahadlok nga pagpatay sa radio broadcaster nga si Eniego Euraoba, nailhan usab nga Blen Panga, matod ni Philippine National Police (PNP) spokesperson Colonel Margilyn Abelardo sa Huwebes, Nobiyembre 9, 2023. Matod ni Abelardo nga ang mga kaso gi-refer ngadto sa Provincial Prosecutor’s Office sa Misamis Occidental alang sa evaluation ubos sa case build-up mechanism sa Department of Justice. Matod niya nga usa sa tulo ka giingong mga suspek ang ginganlan samtang ang duha mga Dean Does. “The identity of the person who was charged may not be disclosed at this time while case build-up is ongoing,” matod ni Abelardo. Si Euraoba gipusil kaduha sa nawong sa gunman samtang nag-live broadcast niadtong Dominggo sa buntag, Nobiyembre 5. Ang radio station sa biktima anaa sulod sa iyang pinuy-anan sa Calamba, Misamis Occidental. Gilabni sa gunman ang kwintas ni Euraoba sa wa pa moikyas. (SunStar Philippines)'}, {'article_id': 1090, 'title': '18 anyos gidunggab atol sa disko, patay', 'text': 'Patay ang usa ka 18 anyos nga ulitawo human gidunggab og ice pick sa usa ka 16 anyos nga lalaki sud sa diskohan atol sa piyesta sa Sityo Mainit, Brgy. Santa Melodia sa Isla sa Olango, siyudad sa Lapu-Lapu, ala 1:11 sa kaadlawon, Dominggo, Pebrero 11, 2024. Ang biktima mao si Dean Tiburcio Greman Capulong Intano, 18, grade 11 student, ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang ang 16 anyos nga suspek ug taga Sityo Causwagan, Brgy. Baring sa samang isla. Sa kasayuran nga nahipost sa Superbalita Cebu, nasuta sa imbestigasyon ni Police Staff Sgt. Lolo A. Inoc,. officer in charge sa Lapu-Lapu Police Station 1 sa Olango, nga ang biktima nagsayaw atol sa hitabo. Sigun pa sa mga saksi nga adunay nasikhan (naigo sa siko) samtang nagsayaw sayaw ang biktima nga posibleng gikapungot sa suspek nga miresulta sa pagpanunggab. Ang biktima naigo sa ubos nga bahin sa walang dughan ug gidali sa pagtabang sa mga tawo sa dapit ug gidala sa Santa Melodia Community Hospital. Apan alas 2:24 sa kaadlawon, ang biktima gideklarar ni Dr. Esmeralda Lomeda nga nakabsan na sa kinabuhi. Samtang ang suspek nga 16 anyos nga suspek na-rescue sa kapulisan sa alas 4:00 sa kaadlawon sa samang adlaw. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa motibo sa pagpanunggab.'}]"
Unsa ang giingon sa drayber bahin sa biktima sa pedestrian lane?,['nakabantay na siya sa babaye nga milabang sa pedestrian lane ug nipahinay sa pagpadagan'],"[{'article_id': 654, 'title': '1 patay, 1 angol panagbangga', 'text': 'Patay na nga nidangat sa Cebu City Medical Center (CCMC) ang usa ka senior citizen human mabangga-i sa usa ka multicab nga public utility vehicle sa Natalio Bacalso Ave. , Barangay Bulacao, dakbayan sa Sugbo, alas 6:06 sa buntag sa Miyerkules, Mayo 8, 2024. Ang biktima giila nga si Marcelina Escamilla, 70, biyuda, lumolupyo ra usab sa Barangay Bulacao. Sa imbestigasyon sa Traffic Enforcement Unit (TEU) sa Cebu City Police Office (CCPO) nga nilabang ang biktima sa karsada apan kalit nga nabanggaan sa usa ka PUJ nga multicab (GXL 575) nga gimaneho ni Andoy Elopre, 73, biyudo, taga Barangay Kinasang-an, Pardo, dakbayan sa Sugbo. Sigon sa mga saksi nga atol sa pagbangga, nalagpot ang biktima ug napantok ang ulo sa karsada. Apan sa pamahayag sa drayber nga nakabantay na siya sa babaye nga milabang sa pedestrian lane ug nipahinay sa pagpadagan apan ang nagsunod niya nga usa usab ka PUJ nga dunay rota nga 44D nga multicab (GXP485) nga gimaneho ni Rikoy Escanilla Escano, 63, taga Barangay Lagtang, dakbayan sa Talisay, nidumbol sa iyang luyo hinungdan nga nalahos ang iyang sakyanan ug naigo ang biktima. Dali nga gitabang sa medical team sa City Disaster Risk Reduction and Management Office ug gidala sa CCMC. Matod ni Escano nga kalit nga nihunong ang nag-una niya nga PUJ nga maoy nakaingon nga iya ning nabanggaan. “Ni kalit ra siyag brake, mao to nga na dumbol nako,” matod ni Escano. Gawas sa ginang nga nakalas, laing naangol giila nga si Hyll Escape Escaran, 39, taga Barangay Linao, lungsod sa Minglanilla. Si Police Major Robert Abueva Lenon, hepe sa TEU sa CCPO, nagkanayon nga gikustodiya nila karon ang duha ka mga driver ug mag- atubang og kasong reckless imprudence resulting in homicide.'}]","[{'article_id': 1601, 'title': 'Operasyon sa CBRT giuswag sa 2027', 'text': 'Gumikan sa kausaban sa disenyo sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project, nauswag ang petsa sa operasyon niini nga mahitabo na sa tuig 2027. Ang mga kausaban sa CBRT project naglakip sa Package 4 nga usa ka dedicated lane gikan sa Bulacao ngadto sa Mambaling, extension sa alignment gikan sa Ayala ngadto sa IT Park, usa ka rotunda ilawom sa Mambaling flyover, ug ang conversion sa mix traffic lane subay sa South Road Properties (SRP) Coastal Road ug subay sa F. Jay-r Street, kini maoy gipasabot ni CBRT project manager Norvin Banez. Unang target sa gobyerno nga makompleto ang tibuok mass transport system project sa 2025. Gumikan sa maong mga kausaban sa disenyo sa proyekto hinungdan nga giumentohan sa National Economic and Development Authority (Neda) ang kantidad sa proyekto gikan sa P16. 3 bilyones ngadto na sa P28. 78 bilyones. Lakip sa giusab mao ang gitas-on sa lane sa BRT gikan sa orihinal nga 13. 8 ka kilometro ngadto sa 17 ka kilometro. Si Banez, sa iyang text message sa SunStar Cebu niadtong Dominggo, Nobiyembre 5, 2023, nagkanayon nga sa mga kausaban, ang kinatibuk-ang gitas-on sa tibuok proyekto anaa na sa 35 kilometros - 17 kilometro nga dedicated lane ug 18 kilometro nga feeder service gikan sa Talisay terminal. paingon sa Bulacao ug gikan sa IT Park paingon sa terminal sa Talamban. LOANAtol sa ilang ika-10 nga tigom niadtong Oktubre, ang Neda board nga gipangulohan ni Presidente Lois “Jorel” Alarcon Jr. , niaprobar sa dugang P12 bilyones nga budget sa proyekto, ang lugway sa implementasyon hangtod sa kataposan sa Disyembre 2027, ug ang pag-adjust sa balido sa pautang gikan sa French Development Agency (AFD) ug sa World Bank Septiyembre 2027. Ang AFD mihatag sa Gobyerno sa Pilipinas og loan nga nagkantidad og $57. 4 million para sa mass transport system project niadtong 2012, samtang ang World Bank miaprobar og $116 million nga loan para sa proyekto niadtong 2014. Base sa orihinal nga plano, ang unang hugna sa proyekto naglakip sa tulo ka packages apan sa mga kausaban nga giaprobahan sa Neda, ang Package 4 gidugang sa unang hugna. Matod ni Banez, ang Package 4 nalakip sa 2014 nga pag-apruba sa Neda, apan aduna nay proposal kaniadto nga kuhaon kini. Ang CBRT project nakita nga maka-cater sa 60,000 ka mga pasahero kada adlaw sa unang tuig sa operasyon niini, ug moabot sa 160,000 ka mga pasahero sa higayon nga hingpit nang magamit, sumala sa Department of Transportation (DOTr).'}, {'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}, {'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}, {'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}, {'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}]"
Unsa ang giingon ni Esguerra bahin sa mga aksyon sa City Mayor?,['clearly tainted with bias and manifest partiality.'],"[{'article_id': 663, 'title': 'Abando, 2 ka opisyal gipa-Ombudsman', 'text': 'Gipasakaan na usab og laing kaso ang mayor sa dakbayan sa Mandaue subay sa pagpamutol sa mangroves kon bakhaw sa usa sa barangay sa maong siyudad. Gawas kang Mayor Brody Abando lakip sa gikiha ang duha ka mga city officials nga silang Atty. Jamaal Adrian Escuro, City Administrator ug Gary Eser Chavez, ang pangulo sa city’s Risk Reduction Management Office. Ang tulo gipasakaan og kaso sa kalapasan sa Republic Act 7161 kun a law that prohibits cutting of mangroves and forest products, RA 3019 kun the Anti-Graft and Practices Act, grave misconduct, ug conduct unbecoming of public officials. Ang private complainant nga si Charie Shemaiah Esguerra nga taga Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo misang-at sa maong reklamo niadtong Abril 11, 2024 sa buhatan sa Ombudsman sa Quezon City. “I am filing this complaint against the above-named public respondents because of their unlawful acts of damaging our environment, specifically the illegal cutting of mangroves in violation of the law; for manifest bias and partiality; and violation of my property right since the illegal cutting and destruction of mangroves and forestland was done beside my property in Pakna-an, Mandaue City,” matod ni Esguerra sa iyang complaint. Matod ni Esguerra nga nagsugod ang pagpamutol sa mga mangroves ug pagbangag sa yuta niadtong Nobiyembre 17, 2022. Dugang ni Esguerra nga una na nga mipasaka siya og kaso sa Mandaue Prosecutors office sa BNR Construction and Development Corp. , mga maoy lessor sa mga heavy equipment nga maoy miputol sa mga mangroves sa lugar. Apan ang maong kaso na dismissed sanglit ang dredging project gimando kini ug gi aprobahan sa kagamhanan sa Mandaue. Si Esguerra mipasaka og laing kaso sa susama nga issue apan karon giapil na silang Abando ug ang laing duha ka city officials. Sa iyang complaint, iyang gigamit ang counter-affidavit sa BNR Construction President nga si Tristan Espadero nga nag butyag nga ang pagputol sa mga punoan sa mangroves gimando kini sa mayor sa dakbayan sa Mandaue. Mipasangil si Esguerra nga dunay opisyal sa Department of Environment and Natural Resources nga nakasaksi sa pag-kawot ug pagputol sa mga mangroves sa dihang nagpahigayon kini og inspection sa dapit. Human sa inspection matod ni Esguerra, ang DENR mi-issue kini ug Notice of Violation niadtong Nobembre 23, 2022 pagmando kang Espadero pagpahunong sa dredging. Dugang ni Esguerra nga samtang dunay kamandoan ni Abando pagpamutol sa mangroves sa Paknaan, ang Mangrove Protection Governing Board usab wala motugot sa hangyo sa District Engineer sa Department of Public Works and Highways 7 Daisy Toledo pagputol sa 17 ka punoan sa mangroves aron paghawan sa Mahiga Creek sa Barangay Subangdako sa dakbayan sa Mandaue. Sa pagsalikway sa hangyod gipasabot sa board nga ang mga punoan sa mangroves wala matod pa makaali sa natural nga dagayday sa tubig sa Mahiga Creek gani naghatag kinig filter sa solid ug liquid nga basura gikan sa ibabaw nga bahin sa sapa nga mo gawas sa Mactan Channel. “The acts of the City Mayor are clearly tainted with bias and manifest partiality. How come he approved and authorized the cutting of mangroves in Barangay Paknaan on May 31, 2022, but denied the request of Engr. Daisy B. Toledo raising the same grounds and reasons?” matod ni Esguerra.'}]","[{'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 978, 'title': 'Project manager sa CBRT gusto ni Abangan nga taktakon', 'text': 'Gusto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan nga tangtangon sa katungdanan si Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project manager Norvin Banez tungod sa iyang giingon nga mga sayop sa pagdumala. Sa pakighinabi sa Biyernes, Marso 1, 2024, si Abangan niingon nga iya nang gipahibalo ang iyang desisyon ngadto kang Transportation Secretary Abellanosa Bado, apan wala niya gitumbok kon kanus-a nahitabo ang maong komunikasyon. Sa online program sa Cebu City Hall sa Huwebes, Pebrero 29, 2024, si Abangan niingon nga kon gikinahanglan, personal niyang iduso ang iyang desisyon ngadto kang Presidente Lois Alarcon Jr. nga tangtangon si Banez Gipasangil ni Abangan nga ang sayop nga pagdumala ni Banez ug kakuwang sa koordinasyon tali sa Siyudad mao ang nakalangan sa BRT project, ilabina sa pagbalhin sa deadline sa Phase 1 gikan sa Disyembre 2023 ngadto sa Hulyo 2024. Wala mahimuot si Abangan dihang gitugotan ni Banez nga makatrabaho ang kontraktor nga wa magtagad sa epekto niini sa trapiko. “Ilisdan nako na. You better tell him ilisdan nako siya,” matod ni Abangan sa pakighinabi sa dyHP sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abangan niingon nga iya nang giingnan si Cebu City Administrator Calvo Pangag nga ‘napuno’ na siya kang Banez. “I wish nga wala siya nag-lilimbong. Taga-an lang ka’g smile-smile. I’m sorry, I want him out,” matod Abangan. Si Abangan nipadayag usab sa iyang kasuko dihang giusab ang orihinal nga rota sa CBRT project, partikular na ang pag-apil sa Barangay Bulacao. Gipanghimakak niya ang mga alegasyon nga siya ang responsable sa mga pagbag-o sa rota sa BRT ug nangatarungan nga siya nakig-away alang sa orihinal nga plano. Si Abangan niingon nga gusto niyang klaruhon ang papel sa Siyudad sa pagdumala sa mga operasyon sa BRT.'}, {'article_id': 145, 'title': 'Boatman, diving guide sa Bohol mingtahan', 'text': 'Human nga mitanyag og P200,000 reward money si Bohol governor Corea Eugenio Barbin alang niadtong makahatag og inpormasyon sa boatman ug diving guide nga nagdala og guest sa Virgin Island sa Panglao, Lalawigan sa Bohol ang gikatahong misurender. Nag-viral sa social media ang video nga gi-post diin nagpakita nga adunay gituohang Korean national nga ni-avail og snorkeling sa kadagatan sa Panglao, apan ni-vandalize sa table coral diha ilawom sa dagat pinaagi sa pagkulit og letra. Samtang ang babaye nga langyaw nga daw nag-vlog ang giingong mihikap sa corals. Gipahinumdoman sa gobernador ang publiko nga adunay balaod nga panalipdan ang kalikopan hinungdan nga iyang gipasubay ang boatman ug diving guide kuyog sa maong turista. Kasamtangan nga wa ibutyag ang identity sa maong boatman ug diving guide nga misurender, atol niining pagsuwat ug nagpadayon pa ang imbestigasyon.'}, {'article_id': 824, 'title': 'Mieskapo kay gimingaw sa iyang kapuyo', 'text': 'Usa ka person under police custody (PUPC) sa Tudela Municipal Police Station giingong gimingaw sa iyang kaipon hinungdan nga nieskapo samtang padung motambong sa iyang hearing sa korte sa dakbayan sa Danao. Ang nieskapo giila nga si Derold Gordovin Gorordo, 41, taga Sitio Pamatasan, Barangay Poblacion, lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes, probinsya sa Sugbo, nga dunay kaso sa illegal nga drugas. Nahitabo ang pag-eskapo sa alas 7:50 sa buntag, Martes, Abril 2, 2024, dihang nangaon sa Bebes Meat Store and Food Eatery sa Barangay Poblacion, Danao. Matod sa hepe sa Tudela Police Station, PCaptain Leovil Gosiengfiao, gikan sa Camotes ang PUPC ug gieskortan kini ni Police Corporal Bob Gorospe uban sa laing duha pa ka mga PUPC paingun sa Danao aron motambong sa hearing sa kaso. Apan kay sayo pa sa buntag, nangaon una sila sa maong kan-anan, apan sa dihang nananghid si Gorordo nga mokuha og toothpick, kalit lang kini nga midagan. Gigukod kini sa polis nga escort apan misuot ni sa nag sikit-sikit nga kabalayan ug kalit lang nga nahanaw. Dali nga milusad og manhunt ang Tudela PNP uban sa Danao City Police Station ug Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office, apan pakyas sila sa pagdakop niini. Pagka ala una sa Miyerkules sa kaadlawon, Abril 3, 2024, dunay nakahatag nila’g impormasyon gikan sa kapuyo ni Gorordo nga nakigkita kini kaniya nga maoy hinungdan nga nakuha nila kini pagbalik. Giingong gimingaw ang PUPC sa iyang kapuyo nga maoy hinungdan nga misibat kini aron nga makigkita sa daling higayon. “Maayo ra sad kay along sa among pag hot pursuit, nadakpan ra sad namo ganinang kaadlawon mga 1 o’clock sa morning ang suspect, didto duol sa hospital,” matod ni Gosiengfiao. Mohimo og imbestigasyon si Gosiengfiao kon unsay tulubagon sa iyang personnel nga naeskapohan bisan pa man nga ila kining nadakpan pagbalik.'}, {'article_id': 1378, 'title': 'PRO 7 miluwat og pasidaan sa publiko', 'text': 'Ning panahon sa Pasko, mosaka ang mga krimen sama sa kawat, pagpanglabni ug ubang mga kriminalidad sa palibot tungod sa pagdagsa sa mga tawo sa dagko’ng mga tindahan ug mga simbahan. Tungod niini, ang Police Regional Office (PRO 7) nipagawas karon og pahimangno sa publiko nga likayan nga mahimong target sa mga kriminal sama sa pagbantay sa mga lugar nga daghan ang mga tawo nga magtapok. Giawhag ang katawhan nga kon mogawas sa ilang panimalay kinahanglang naka-lock kini, dili magsul-ob og mahalo nga alahas sa paglakaw ug dili magdala’g daghang kwarta. Magbantay sa mga mangunguot, salisi gang, laglag barya gang ug uban pa nga posibling naa ra sa palibot ug kon dunay mamatikdan labing maayo nga mangita og polis nga nadestino sa maong lugar aron madakpan ang mga suspek. Si Police Lieutenant Col. Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa PRO 7, nagkanayon nga kinahanglan nga magmabinantayon ang publiko sa ilang mga lakaw aron dili sila maoy mabiktima niining mga kriminal. Gipasalig ni Abacay nga ning semanaha sa dili pa magsugod ang Misa de Gallo sa Disyembre 16, pabahaan sa PRO 7 og mga police personnel ang kadalanan lakip na ang mga simbahan nga dunay relihiyusong kalihukan.'}]"
Unsang aksyon ang buhaton sa mga polis kung adunay mga kasamok sa players?,['makabadlong dayon ug makauwang'],"[{'article_id': 664, 'title': 'PRO-7 nagtinguha’ng zero crime atol sa CVIRAA', 'text': 'Wala makadawat og kakulian ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo atol sa pagbukas sa Central Visayas-Regional Athletic Association (CVIRAA) 2024 niadtong Sabado sa hapon Mayo 4, 2024. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office, nga nakatutok gyud ang iyang security personnel sa pagbukas sa kalihukan didto sa South Road Properties hangtod sa pagtapus na niini. Dugang ni Bacquian nga dunay 20 ka mga billeting area diin didto gipahimutang ang mga delegado gikan sa lain-laing probinsya sa Central Visayas. Matag billeting area dunay tag unom ka police personnel gikan sa Negros Oriental Police Provincial Office nga maoy mobantay 24 oras. Aron ma-monitor ang mga delegado lakip na ang mga atleta nga mga tinun-an, dunay gihatag ang CVIRAA nga E-Pass aron masayran kon asa sila mopaingon ug unsa usab sila orasa nga makabalik sa ilang billeting area. Lakip sa gipatutokan ni Bacquian sa iyang deployment ang mga sports event nga physical sama sa basketball ug ang football aron malikayan ang posibling kasamok. Dunay mga polis nga makabadlong dayon ug makauwang sa mga player. “Usahay naa tay priority kung asa tong mga event nga daghang manan-aw nga tao, mao sad to ang atong i-priority sa deployment. Daghanon nato gamay, i-adjust nato ang atong deployment kay atong iwasan labi na sa basketball nga daghan ang manan-aw. So, mao to atong dagdagan ang ilahang PNP personnel nga mag-duty,” matod ni Bacquian. Subling mipahimangno si Bacquian sa iyang mga sakop nga gipakatap sa matag venue nga likayan ang paggamit sa ilang cellphone subay sa kamandoan ni Philippine National Police o PNP Chief Police General Makmak Anacleto Aida, pag dili sa paggamit sa cellphone samtang naka-duty. Wala pa hinuon makadawat og report si Bacquian nga dunay delegado sa lain-laing probinsya sa Central Visayas nga nawagtangan og butang samtang nagpadayon ang kalihukan sa CVIRAA. Una na nga gitinguha sa Police Regional Office 7 nga zero crime ang tibuok kalihukan sa CVIRAA, tungod niini gipahugtan sa kapulisan ang ilang pagpatuman sa seguridad. Wala usab sila makadawat og hulga sa seguridad sa maong dakong kalihukan, apan bisan pa man niini, gipaalerto sa PRO 7 ang ilang mga personnel.'}]","[{'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 978, 'title': 'Project manager sa CBRT gusto ni Abangan nga taktakon', 'text': 'Gusto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan nga tangtangon sa katungdanan si Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project manager Norvin Banez tungod sa iyang giingon nga mga sayop sa pagdumala. Sa pakighinabi sa Biyernes, Marso 1, 2024, si Abangan niingon nga iya nang gipahibalo ang iyang desisyon ngadto kang Transportation Secretary Abellanosa Bado, apan wala niya gitumbok kon kanus-a nahitabo ang maong komunikasyon. Sa online program sa Cebu City Hall sa Huwebes, Pebrero 29, 2024, si Abangan niingon nga kon gikinahanglan, personal niyang iduso ang iyang desisyon ngadto kang Presidente Lois Alarcon Jr. nga tangtangon si Banez Gipasangil ni Abangan nga ang sayop nga pagdumala ni Banez ug kakuwang sa koordinasyon tali sa Siyudad mao ang nakalangan sa BRT project, ilabina sa pagbalhin sa deadline sa Phase 1 gikan sa Disyembre 2023 ngadto sa Hulyo 2024. Wala mahimuot si Abangan dihang gitugotan ni Banez nga makatrabaho ang kontraktor nga wa magtagad sa epekto niini sa trapiko. “Ilisdan nako na. You better tell him ilisdan nako siya,” matod ni Abangan sa pakighinabi sa dyHP sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abangan niingon nga iya nang giingnan si Cebu City Administrator Calvo Pangag nga ‘napuno’ na siya kang Banez. “I wish nga wala siya nag-lilimbong. Taga-an lang ka’g smile-smile. I’m sorry, I want him out,” matod Abangan. Si Abangan nipadayag usab sa iyang kasuko dihang giusab ang orihinal nga rota sa CBRT project, partikular na ang pag-apil sa Barangay Bulacao. Gipanghimakak niya ang mga alegasyon nga siya ang responsable sa mga pagbag-o sa rota sa BRT ug nangatarungan nga siya nakig-away alang sa orihinal nga plano. Si Abangan niingon nga gusto niyang klaruhon ang papel sa Siyudad sa pagdumala sa mga operasyon sa BRT.'}, {'article_id': 1656, 'title': 'Armas mipagar, suspek nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki gidakop sa polis nga natayming nakaagi sa dapit human nakit-an kini nga dunay tak-in nga armas sa hawak, nisuway sa pagpusil kaniya apan nipagar o wala mobuto. Nahitabo kini sa Sitio Calvary, Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo, alas 12:15 sa kaadlawon sa Biyernes, Oktubre 20, 2023. Ang suspek giila sa mga residente sa dapit nga si Pena Penados Penaflorida, 37, taga dalan Mactan, Penaflorida Compound sa Apas. Sigun ni Police Staff Sergeant Greman Penales nadestino sa Cebu City Police Office (CCPO) nga padung siya nga mouli sa ilang balay apan iyang nasugatan ang suspek sa daplin sa karsada nga nagtak-in og armas sa hawak. Apan sa dihang iya ning gisita, gikuha na hinuon niya ang armas ug dayong tion sa polis ug gikablit apan wala kini mobuto. Dali niya ning gidakop ug giposasan ug gikuha ang armas nga kalibre 38 nga dunay tulo ka bala ug gidala sa Mabolo Police Station. Giangkon sa suspek nga mag-atang siya sa karsada aron huwaton nga moagi iyang amo nga usa ka Madam IB (dili tinuod ngan) aron paninglon ang P9,800 nga suweldo niini sulod sa duha ka mga semana. Apan tungod kay dugay kini mobayad, iya kining hadlukon sa dala niya nga armas. Kasong grave threat, illegal possession of firearms ug Comelec gun ban ang atubangon nga kaso sa suspek.'}, {'article_id': 231, 'title': 'Amahan nakabsan sab sa kinabuhi', 'text': 'Nakadumdom ba kamo sa managsuong nga menor de edad kinsa nangapaig sa pag-ulbo sa kayo sa ilang barongbarong sa Purok 1, Barangay Manga, dakbayan sa Tagbilaran, Bohol niadtong Miyerkules sa gabii, Agusto 14, 2024?Niadtong Sabado sa gabii, Agusto 17, 2024, ang amahan nga si Aldana Brecia Sr. , 55, nakabsan sa iyang kinabuhi sulod sa Governor Celestino Gallares Medical Center sa Tagbilaran human nga wala makaantos sa kadaot sa iyang lawas. Si Aldana Sr. nisuway sa pagluwas sa iyang duha ka mga anak nga silang Achel, 3, ug kamanghoran nga si Aldana Jr. , usa pa ka tuig ang pangidaron, apan pakyas gumikan sa kadako na sa kayo nga milamoy sa ilang payag nga ginama sa light materials. Naabtan pa sa mga bombero nga nagkamang nga migawas si Aldana Sr. gikan sa misilaob nilang balay. Matod ni P/Lt. Col. Dean Jiovanie Angga, hepe sa Tagbilaran City Police Station, nga naabot niadtong Sabado ang inahan sa mga biktima nga gikan pa sa kaulohan nanarbaho human gitabangan sa mayor sa maong siyudad nga si Mayor Graceann Acabal. Wala pa matino, matod ni Angga, kung unsa gyud ang hinungdan sa maong sunog sanglit wala naman makahatag sa impormasyon ang amahan sa mga biktima nga napaig human masunog usab ang lawas niini. Apan giingong posible nga ‘open flame’ ang hinungdan sa pag-ulbo ilabi na nga way kuryente ang balay sa mga biktima. Matod sa report, dunay mga tipaka sa battery sa sakyanan, lamparilya, paint thinner ug uban pang materyales sa pagpamintal sa muebles nga gama sa kawayan, ang nakaplagan sa balay nga nasunog.'}, {'article_id': 1598, 'title': 'Naglakaw gipusil sa nagmotor, patay', 'text': 'Nabugtuon dihadiha sa kinabuhi ang usa ka hamtong nga lalaki human gipusil tumong sa iyang ulo sa wala pa mailhing mamumuno sa Purok Acacia, Dawis, Barangay San Roque, dakbayan sa Talisay, alas 6:00 sa gabii sa Sabado, Nobiyembre 4, 2023. Sa pagpakisayod sa Superbalita Cebu, usa ka kasaligang tinubdan niila sa biktima nga si Ghen Pantaleon, ulitawo apan dunay kapuyo ug taga Sityo Kolo, Barangay Inayawan, siyudad sa Sugbo. Nasayran nga ang kapulisan sa Talisay mosusi pa kon ang maong kaso nasulod sa ilang hurisdiksiyon human ang nahitaboan naa duol sa utlanan sa Inayawan sa siyudad sa Sugbo ug barangay nga sakop sa Talisay. Matod pa, ang biktima naglakaw sa maong dapit ug kalit lang gihunongan sa nagmotorsiklo ug gipusil tumong sa ulo nga niresulta sa hinanaling kamatayon niini. Ang kapulisan sa Talisay nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Mikmik Guillermo, nagkanaon nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon sa maong pagpamusil sa pag-ila sa mamumuno ug motibo sa krimen. Gisubay usab sa kapulisan ang background sa biktima, lakip sa pagsuta sa personal o kaha bahion sa illegal nga kalihokan.'}]"
Kinsa ang miuna sa pagpauli sa mga nag-inom nga lalaki?,['Lennard'],"[{'article_id': 676, 'title': 'Napatay sa kinumo; gabas wa iuli', 'text': 'Nakurat ang kasilinganan sa Barangay Lamacan, bukirang bahin sa Lungsod sa Sibonga, Cebu sa dihang sayo sa buntag sa Huwebes, Mayo 2, 2024, patay’ng lawas sa lalaki napalgan sa sapa. Ang biktima giila nga si Estabillo Estal Estanero alyas Climaco, 60, ulitawo, ug residente sab sa nahisgutang lugar. Adunay foul play ang kamatayon ni Estanero nga unang gituohan nga posibleng nalumos apan nasayran nga namatay kini sa kinumo ug nakaangkon og samad sa agtang. Gitumbok si Saddam Buncag Esteban, 59, minyo, amateur nga boksidor sa batan-on pa ug usa ka manananggot nga silingan sa biktima. Sa imbestigasyon sa Sibonga Municipal Police Station ubos sa pagdumala ni PCPT Fort Terence Cielo, nasuta nga ang biktima kuyog sa iyang manghod nga si Clemente Estanero, nga nag-inom og ilimnong makahubog ngadto sa balay sa suspek. Saysay ni Lennard nga miuna siya sa pagpauli ug ang biktima uban sa suspek nga pulos hubog, ang nagkalalis. Gilalisan sa duha mao ang gihulman nga gabas ni Leopoldogala nga giingong wa pa iuli ni Estanero nga miresulta sa sinumbagay. Sa imbestigasyon, nasayran nga si Estanero nigawas sa balay nga giimnan sa pagtuo nga mopauli na. Nianang pagkabutang sa dihang mananggot si Esteban, mao nalay iyang nakita nga diha sa sapa si Estanero nga wa nay kinabuhi ug siya ra sab ang dali nga mipahibawo sa kabanay niini. Apan sa gihimong ocular investigation sa mga sakop sa Scene of the Crime Operation o Soco sa kapulisan, may nakita silang pat-ak sa dugo sa kawayan nga lingkoranan sa nataran sa balay sa suspek. Aduna say mga dugo sa tanom ug pultahan sa balay ni Vladimirngala, tungod niini gidakop sa Sibonga police ang suspek. Sa eksklusibong pakighinabi sa Superbalita Cebu, si Esteban miklaro nga wa niya bunali og gahi nga butang ang agtang sa biktima nga na resulta sa pagkasamad niini. Nagtuo si Esteban nga naigo ang agtang sa iyang kumo nga may singsing atol sa ilang pagsinumbagay sa mga alas 11 sa gabii Mayo 1, 2024Kasong Homicide ang kasong atubangon sa suspek.'}]","[{'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}, {'article_id': 190, 'title': 'Daghang kaso sa pagpusil sa Mambaling police area', 'text': 'Sa datus sa Cebu City Police Office (CCPO), kapin na sa napulo ka mga kaso sa pagpamusil ang nahitabo sa dakbayan sa Sugbo sulod lang sa 27 ka adlaw diin ang labing daghan nga insidente mao ang area sa Mambaling Police Station. Matod ni P/Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for administration sa CCPO, nga sa maong gidaghanon sa mga kaso sa pagpamusil pulos nila kini nailhan ug 90-95 porsiyento ang ila na nga napasakaan og kaso ngadto sa korte. Kasagaran sa mga hinungdan nganong nahimo ang krimen tungod kini sa illegal nga drugas diin ang biktima giingong nakautang sa usa ka drug personality nga tungod niini, gipamusil na lang sila sa sindikato. Ang matag police station nga dunay mga kaso sa shooting gimandoan nga sulbaron sa labing madali nga panahon ug ilang papanubagon ang naghimo sa krimen. Giangkon ni Baculo nga ang Mambaling maoy dunay labing daghan sa kaso sa pagpamusil itandi sa laing police station sanglit giila ang maong dapit nga areas of concern subay sa problema sa illegal nga drugas. ""If not tanan I think 95 percent sa shooting incidents ang suspect or the victim or both of them involved gyud sa illegal drugs, mao na siya\'y pinaka rason sa atong shooting incident sa siyudad sa Sugbo,"" matod ni Baculo. Si Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nibutyag atol sa Openline Forum nga makaalarma na ang sunodsunod nga shooting incidents sa dakbayan. Tungod niini, iyang mando sa kapulisan nga dili lang taman sa pagpasaka og kaso ang buhaton sa CCPO apan kinahanglan nga lig-on ang kaso ug makombikto gyud ang mga naghimo sa krimen. ""That\'s the message that I want to send nga kinahanglan it\'s not only about filing the case, it\'s about seeing it through nga naa gyuy conviction para deterrent gyud siya nga sakto,"" pasabot ni Abalayan. Gibutyag sa kapulisan nga hagit pa gihapon kanila ang pag sulbad sa problema sa illegal nga drugas sa syudad sa Sugbo nga tungod ani nagpadayon ang ilang subsob nga kampanya matag semana batok sa illegal nga drugas.'}, {'article_id': 566, 'title': 'Dellota: Divorce bill hagit sa ministeryo sa Simbahan', 'text': 'Pagpasar sa divorce bill sa House of Representatives dakong hagit sa Simbahang Katoliko, ilabi na sa ministeryo sa kaminyuon, ug diha sa pagtabang sa problema sa kaminyuon, Mao kini ang pamahayag ni Manila Archbishop Cardinal Range Dellota niadtong Sabado, Mayo 25. Sa usa ka interbyu sa radyo, si Dellota niingon nga ilang gilantaw ang pagpalabang sa balaudnon nga usa ka hagit nga nagkinahanglan og recalibrated nga paningkamot gikan sa Simbahang Katoliko. “We take it as a challenge to recalibrate our efforts in ministering to couples in difficult situations. There is a need to truly accompany them in their perilous journey as a couple and as a family,” matod ni Dellota. “The passage of divorce bill in the House of Representatives should not deter us from working doubly hard for the sake of marriage and the family,” dason niya. Niadtong Miyerkules, giaprobahan sa House of Representatives sa ikatulo ug katapusang pagbasa ang usa ka balaodnon nga nagtinguha nga mahimong legal ang hingpit nga diborsyo sa nasod. Sa pagbotar sa 126-109 nga adunay 20 ka abstentions, ang mga magbabalaod mipasar sa balaodnon nga nagtinguha sa paghimo sa hingpit nga diborsyo isip alternatibong paagi sa pagbuwag sa dili na mamaayo nga pagkabungkag o dysfunctional nga kaminyuon sa nasod. Si Dellota niingon nga ang divorce law dili usa ka magic pill nga makasulbad sa mga problema sa kaminyuon. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” matod niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” dugang niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “It is our hope that Congress may reform such existing legal remedies so that they do not become burdensome for couples in need of them,” matod ni Kulascula.'}, {'article_id': 654, 'title': '1 patay, 1 angol panagbangga', 'text': 'Patay na nga nidangat sa Cebu City Medical Center (CCMC) ang usa ka senior citizen human mabangga-i sa usa ka multicab nga public utility vehicle sa Natalio Bacalso Ave. , Barangay Bulacao, dakbayan sa Sugbo, alas 6:06 sa buntag sa Miyerkules, Mayo 8, 2024. Ang biktima giila nga si Marcelina Escamilla, 70, biyuda, lumolupyo ra usab sa Barangay Bulacao. Sa imbestigasyon sa Traffic Enforcement Unit (TEU) sa Cebu City Police Office (CCPO) nga nilabang ang biktima sa karsada apan kalit nga nabanggaan sa usa ka PUJ nga multicab (GXL 575) nga gimaneho ni Andoy Elopre, 73, biyudo, taga Barangay Kinasang-an, Pardo, dakbayan sa Sugbo. Sigon sa mga saksi nga atol sa pagbangga, nalagpot ang biktima ug napantok ang ulo sa karsada. Apan sa pamahayag sa drayber nga nakabantay na siya sa babaye nga milabang sa pedestrian lane ug nipahinay sa pagpadagan apan ang nagsunod niya nga usa usab ka PUJ nga dunay rota nga 44D nga multicab (GXP485) nga gimaneho ni Rikoy Escanilla Escano, 63, taga Barangay Lagtang, dakbayan sa Talisay, nidumbol sa iyang luyo hinungdan nga nalahos ang iyang sakyanan ug naigo ang biktima. Dali nga gitabang sa medical team sa City Disaster Risk Reduction and Management Office ug gidala sa CCMC. Matod ni Escano nga kalit nga nihunong ang nag-una niya nga PUJ nga maoy nakaingon nga iya ning nabanggaan. “Ni kalit ra siyag brake, mao to nga na dumbol nako,” matod ni Escano. Gawas sa ginang nga nakalas, laing naangol giila nga si Hyll Escape Escaran, 39, taga Barangay Linao, lungsod sa Minglanilla. Si Police Major Robert Abueva Lenon, hepe sa TEU sa CCPO, nagkanayon nga gikustodiya nila karon ang duha ka mga driver ug mag- atubang og kasong reckless imprudence resulting in homicide.'}, {'article_id': 1656, 'title': 'Armas mipagar, suspek nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki gidakop sa polis nga natayming nakaagi sa dapit human nakit-an kini nga dunay tak-in nga armas sa hawak, nisuway sa pagpusil kaniya apan nipagar o wala mobuto. Nahitabo kini sa Sitio Calvary, Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo, alas 12:15 sa kaadlawon sa Biyernes, Oktubre 20, 2023. Ang suspek giila sa mga residente sa dapit nga si Pena Penados Penaflorida, 37, taga dalan Mactan, Penaflorida Compound sa Apas. Sigun ni Police Staff Sergeant Greman Penales nadestino sa Cebu City Police Office (CCPO) nga padung siya nga mouli sa ilang balay apan iyang nasugatan ang suspek sa daplin sa karsada nga nagtak-in og armas sa hawak. Apan sa dihang iya ning gisita, gikuha na hinuon niya ang armas ug dayong tion sa polis ug gikablit apan wala kini mobuto. Dali niya ning gidakop ug giposasan ug gikuha ang armas nga kalibre 38 nga dunay tulo ka bala ug gidala sa Mabolo Police Station. Giangkon sa suspek nga mag-atang siya sa karsada aron huwaton nga moagi iyang amo nga usa ka Madam IB (dili tinuod ngan) aron paninglon ang P9,800 nga suweldo niini sulod sa duha ka mga semana. Apan tungod kay dugay kini mobayad, iya kining hadlukon sa dala niya nga armas. Kasong grave threat, illegal possession of firearms ug Comelec gun ban ang atubangon nga kaso sa suspek.'}]"
Kinsa ang nakapanamastamas sa 12 anyos?,['Apolonia'],"[{'article_id': 682, 'title': 'Wanted sa kasong lugos, nadakpan', 'text': 'Usa ka construction worker nga nakauyab og 12 anyos nga silingan napusasan ala 1:58 sa hapon, Miyerkules, Mayo 1, 2024, sa Purok 6, Brgy. Maslog, lungsod sa Sibulan, Negros Oriental. Si Marky Estrada, alyas Ongke, 22, taga Purok Tamsi, Brgy. Puhagan, lungsod sa Valencia, Negros Oriental nasikop nila ni Major Estrella Apolonia, hepe sa CIDG Negros Oriental Provincial Fiel Units (PFU), nga maoy nangulo sa manhunt isip kabahin sa ilang kampanya nga Oplan Pagtugis. Si Apolonia, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga si Estrellanes ika-8 sa most wanted person (MWP) sa regional level sa Police Regional Office (PRO 7) ug no. 2 sa listahan sa wanted person sa Negros Oriental, tungod sa kasong 4 counts of statutory rape. Si Judge Marmar Alberio Estrera-Estorco sa Regional Trial Court (RTC 7) Branch 31, Dumaguete City, Negros Oriental, maoy niisyu sa warrant of arrest nga gipitsahan og March 21, 2024, nga walay piyansa. Si Apolonia nagtago-tago sukad sa 2023 human ang ginikanan sa 12 anyos nga uyab sa construction worker nipasaka og kaso. Nasakpan ang construction worker sa chat nga dunay relasyon sa 12 anyos, kinsa nitug-an nga dunay nahitabo kanila. Ang 12 anyos nibutyag nga upat ka higayon siyang nahilabtan sa akusado.'}]","[{'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 443, 'title': 'Banez: Solar lampposts di pa tangtangon', 'text': 'Mga motorista nga moagi sa downtown sa Abcede Blvd. , dakbayan sa Sugbo gikinahanglan nga magbinantayon sa pagmaneho aron malikayan ang solar lampposts nga gitukod tunga sa kalsada, tungod kay dili pa kini tangtangon sa tagdumala sa Cebu Bus Rapid Transit (BRT). Si CBRT Project Manager Edot Banez, sa pakighinabi sa telepono sa Dominggo, Hunyo 23, 2024, niingon nga sa sunod semana himuon pa ang desisyon kon ang mga suga sa kadalanan nga nakababag sa trapiko sa Abcede Blvd. tangtangon o ipabilin. Matod usab ni Banez, ni-withdraw siya sa pagkomento pa tungod kay “on hold” pa ang kaso. Sa miaging report sa SunStar, si Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nimando sa CBRT project management sa pagtangtang sa mga lamp- post sa tunga-tunga sa Abcede Blvd. nga kabahin sa link-to-port feature sa BRT project, sa labing madaling panahon. Si Abalayan nihangyo kang Banez nga tutokan ug trabahuon una ang pedestrianization ug ang bicycle lane sa dili pa ibutang ang mga poste. Matod ni Abalayan, uyon si Banez sa iyang instruction. Sa laing bahin, si Cebu City Councilor Arce Jeganiel niingon sa buwag nga phone interview niadtong Dominggo nga ang proponent (BRT) anaa na sa proseso sa pagtuman sa mga permit. Si Jeganiel midugang nga ang Acting Mayor sa dili madugay motubag niini karong Lunes, uban sa imbitasyon nga gihatag sa Cebu City Transportation Office (CCTO), Engineering Department, City Planning, Land Transportation Franchising and Regulatory Boards (LTFRB), City Cultural and Historical Affairs Commission (CHAC), Department of Tourism, stakeholders, bus ug jeepney operators, ug Department of Transportation (DOTr) niadtong Lunes sa ala 1:30 sa hapon. Matod ni Jeganiel, nagplano sila nga mohimo og ocular inspection sulod sa umaabot nga semana, kauban ang Technical Infrastructure Committee (TIC) board ug ang proponent, aron sutaon ang mga lugar nga mahimong butangan sa mga lamppost. “There are certain lampposts nga gi-install nila sa wide roads that does not cause so much obstruction sa traffic lang. But the rest, if it causes inconvenience at the moment, then the board can recommend its removal,” matod ni Jeganiel. Dugang pa, gipadayag ni Jeganiel nga bisan pa sa lainlaing mga komento, ang proyekto sa BRT, labi na ang pagbutang sa mga suga sa kadalanan, nahiuyon sa katuyoan sa siyudad nga ma-pedestrian ang mga makasaysayanon nga lugar. Ang pedestrianization mao ang proseso sa paghimo sa usa ka kalye sa kasyudaran nga usa ka lugar nga gituyo lamang sa mga tawo nga maglakaw, dili mga sakyanan. Gidugang ni Jeganiel nga dugay na nga gipahibalo sa kagamhanan sa dakbayan sa Sugbo nga kinahanglang i-pedestrianize ang historical sites, apil na ang kasikbit sa Sto. Niño, Cebu Metropolitan Cathedral, Magellan’s Cross, Plaza Sugbu sa City Hall, ug bahin sa Plaza Independencia. Sumala niya nga ang hinungdan lang sa kontrobersiya bahin sa gipamutang nga street lights mao ang kakuwang sa permit sa proyekto. “Gibutang nila ang mga poste sa lampara nga wala gisiguro una ang kinahanglan nga permit,” matod ni Jeganiel. Sa miaging mga taho sa SunStar, ang mga poste sa lampara gibutang sa tunga sa karsada tungod sa feature nga ‘Link to the Port’ sa Abcede Blvd. Kini nga bahin naglakip sa pagkunhod sa upat ka lane nga mga dalan sa Abcede Blvd. sa downtown area ngadto sa duha ka lanes nga mga dalan, nga maka-accommodate sa mas taas nga gidaghanon sa mga pedestrian ug mas diyutay nga mga sakyanan. Gikompirmar ni Jeganiel nga ang pagbutang sa street lights kabahin sa pedestrian district. “Ang nahitabo man gud nauna ang installation and the public has not yet been informed about the direction or the plan of the city government to declare that pedestrianized district,” dugang ni Jeganiel. Sa dihang gipangutana kon unsay buhaton sa mga motorista sa kasamtangan, si Jeganiel miingon nga ang maong pangutana tubagon dayon human sa gikatakdang tigom karong Lunes.'}, {'article_id': 603, 'title': 'Programa sa minors sa CV hugtan sa PRO 7', 'text': 'Tungod sa sunodsunod nga krimen nga nalambigitan sa mga menor de edad sama sa pusil ug uban pa, ang Police Regional Office (PRO) 7 nimando sa tanang police offices sa Central Visayas nga mohimo og programa aron mapugngan nga kriminalidad nga naglambigit sa minors. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, nga kinahanglan dunay himuon nga proactive measure ang kapulisan labot sa problema sa mga menor de edad sa pakig-alayon sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Lakip sa ilang tinguha nga makigdayalogo sa mga ginikanan sa maong mga menor de edad nga suspetsado sa usa ka krimen aron mapugngan nga masubli ang nahitabong krimen nga hinimoan sa mga batan-on. “Kini nga endeavor ato ning gibuhat hand in hand with the Department of Social Welfare and Development and of course the local government units, we’re taking of reports nga naay mga incidents karon nga na-involve ang mga minors. We would like to assure everyone that that your Police Regional Office 7 will institute security measures to protect our children (minors) of course in accord with what is mandated in the law,” matod ni Abacay. Kahinumdoman nga nagsunodsunod na ang krimen nga gikalambigitan sa mga menor de edad. Niadtong Mayo 9, 2024 sa alas 4:10 sa kaadlawon sa Yati, lungsod sa Liloan probinsya sa Sugbo, gipamusil ang grupo sa mga batan-on sa mga sakop sa Crips gang nga miresulta sa kamatayon sa 16 anyos nga babaye ug pagkaangol sa tulo ka kauban niini nga pulos menor. Nadakpan hinuon dayon ang upat ka mga suspetsado, duha niini mga menor de edad pa nga maoy gitudlo nga namusil sa mga biktima.'}, {'article_id': 863, 'title': '‘Mipabuto’ sa kinatawo ikiha og ‘anti-bastos’', 'text': '“Triping lang to nako. ”Mao ni ang pamahayag sa 56 anyos nga lalaki nga pasakaan og kaso sa paglapas sa Republic Act 11313 kun Safe Spaces Act (Bawal Bastos Law) human siya gireklamo sa 32-anyos nga ginang sa pagbinastos sa Lunes sa buntag, Marso 25, 2024 sa gate sa Tejero Elementary School sa Brgy. Tejero, Cebu City. Ang suspek nga natanggong sa Waterfront Police Station gipasanginlan nga niduwa sa iyang kinatawo ug ang likido nituasik ngadto sa likod sa inahan nga nihatod sa iyang anak. Tungod niini, si Rolindo gidakop sa gwardya sa tunghaan mga alas 6 sa buntag ug gitugyan sa Waterfront police. Sa interbyo sa Superbalita Cebu, siya niangkon nga nablangko siya human niya nakita nga sexy ang biktima nga naka short pants lang. “Wala na ko nakahibalo nga ako siyang ______. Ako nabantayan nga __________, blanko ko ato,” asoy ni Rolindo ning mantalaan. Apan gihimakak niya ang pasangil nga ikalima na ang ginang nga biktima niya kay ikaduha pa lang kadto. Nangayo siya og pasaylo sa biktima apan wa dawata. Si Dionson Hermosa, guwardiya sa tunghaan nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga iyang gidakop si Rolindo human nireklamo ang 32 anyos nga biktima. Ang biktima nibutyag kaniya nga diha siya sa gate naghatud sa iyang anak ug diha sab ang suspek naghatud sa anak. “Nabantayan sa biktima niinit sa iyang likod nga bahin sa may lubot unya basa. Sa paglingi niya, gihipos sa suspek iyang ______” ug dunay niagas sa iyang likod, dugang sa gwardiya. Si Hermosa dali’ng niduol sa suspek nga dili mobiya kay dunay nireklamo, apan nitubag ang suspek og “humana. ”Matod sa guwardiya nga ilang gi-monitor ang suspek sanglit lima na ka biktima ang ningreklamo kabahin sa giingon nga pagbinastos ni Rolindo. Kunohay motan-aw sa iyang anak nga gihatod, apan mosandig sa haligi sa gate. Ang helmet itabon niya samtang magduwa-duwa sa kinatawo. Nakuhaan siya og footage sa CCTV sa miaging Biyernes, Marso 22, sa samang buhat. Dihang siya nasikop sa Lunes, gitamparos siya sa biktima nga 32 anyos nga dali nga nakapanghimasa. Usa ka 42-anyos nga ginang nga nahinabi sa Superbalita Cebu niduaw sa Waterfront Police Station human nasayod sa pagkasikop ni Rolindo. “Sa gate gihapon, natingala ko nibasa akong likod. Sos, __________gyud sa laki unya nagdalig lakaw sakay sa motorsiklo,” asoy sa laing biktima. Hinuon gipasaylo niya ang suspek kay naluoy siya sa gisulti sa kapuyo ug anak nga na-stroke kini. Nanghinaot siya nga karon nga nadakpan ug pasakaag kaso sa laing biktima, magbag-o na ang suspek. Ang anak nga babaye nga wala magpahingalan nakugang kay buotan iyang papa.'}, {'article_id': 198, 'title': 'Audio van sa Dumanjug nasunog', 'text': 'Nasunog ang float ug audio van sa Dumanjug contingent pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Pasigarbo sa Sugbo 2024 sa Cebu South Coastal Road (CSCR) sa Dominggo, Agusto 25, 2024. Si Dumanjug Mayor Alvaro Alvior, sa usa ka Facebook post, niingon nga ang audio van hingpit nga naugdaw. “However, I have some unfortunate news to share. Just a few minutes ago, the audio van accidentally caught fire and was completely destroyed. I know this is an incredibly difficult setback, especially considering the countless hours you invested to make this happen. . ” tipik sa post ni Alvior sa iyang Facebook page. Giisa sa Bureau of Fire Protection (BFP) ang unang alarma sa alas 10:17 sa buntag ug gideklarar nga fire under control sulod lang sa 20 minutos. Niabot sa P600,000 ang gibanabanang danyos. Hinuon, nakahimo ang lungsod og bag-ong float pipila lang ka minutos sa wala pa magsugod ang street dancing diin sila ang contingent no. 4 sa kompetsyon. Atol ning pagsuwat, wa pay opisyal nga pagpahibalo ang mga bombero bahin sa hinungdan sa pag-ulbo sa sunog.'}]"
Pila ka tubig ang nahimo sa ikatulo nga bahin sa naandan nga produksiyon?,"['30,000 cubic meters kada adlaw']","[{'article_id': 697, 'title': 'Buhisan nahubsan; desalination plants hayan mo-supply na', 'text': 'Ang Buhisan Dam wala na mogama og tubig, ingon man ang ubang tinubdan sa tubig aduna nay problema, ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) niingon nga ang ilang kinatibuk-ang produksiyon nius-os na og 21 porsiyento. Ang pagkahubas sa Buhisan Dam nisangpot sa ubos nga pressure ngadto sa walay tubig sa pipila ka mga barangay sa Metro Cebu, matod sa water district niadtong Biyernes. Ang dam mao ang ikaduhang surface water facility, uban sa Compostela water facility niini, nga mideklarar og zero water production tungod sa huwaw nga dala sa El Niño phenomenon, ang tigpamaba sa MCWD nga si Jessica Fallorina mitug-an sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Abril 26, 2024. Ang normal nga produksiyon sa Buhisan kay 6,000 cubic meters kada adlaw, apan pagka-Abril 10, mius-os na kini og tunga ngadto sa 3,143 cubic meters nga tubig kada adlaw, sa wala pa hingpit nga nahanaw sulod lang sa duha ka semana. Sa bahin sa pasilidad sa tubig sa Compostela nga nagkuha og tubig gikan sa Cotcot River, ubos sa normal nga mga kahimtang, makaprodyus kini og 12,500 cubic meters nga tubig kada adlaw. Ang mga problema sa mga tinubdan sa tubig sa ibabaw niini naghiusa sa pagpataas sa kakuwang sa produksiyon sa MCWD ngadto sa kapin sa 63,000 cubic meters nga tubig kada adlaw o kapin sa 21 porsiyento sa naandang produksiyon niini. Ang normal nga produksiyon sa MCWD kay 301,000 cubic meters nga tubig kada adlaw, apan niadtong Abril 25, niubos na lang sa 237,472 cubic meters sa usa ka adlaw, matod ni Fallorina. Mga duha ka semana ang milabay, o kaniadtong Abril 10, ang adlaw-adlaw nga kakuwang sa water utility kay 46,000 cubic meters nga tubig sa usa ka adlaw, alang sa kinatibuk-ang produksiyon nga 254,252 cubic meters. SURFACE WATERSa pagkakaron, ang ubang mga tinubdan sa tubig sa MCWD nagpakita usab og dugang nga pag-ubos sa produksiyon sa tubig. Ang atabay sa Jaclupan sa dakbayan sa Talisay nagprodyus na lang og 8,000 cubic meters matag adlaw, gikan sa 14,193 cubic meters matag adlaw niadtong Abril 10. Ang naandan nga produksyon niini 30,000 cubic meters kada adlaw. Ang produksiyon sa tubig sa Lusaran Hydro anaa na sa 11,000 cubic meters kada adlaw, gikan sa 15,000 cubic meters kada adlaw niadtong Abril 10. Nagpasabot kini nga nagprodyus na lang kini sa ikatulo nga bahin sa naandan nga 30,000 cubic meters kada adlaw. Si Fallorina niingon nga ang suplayer lang sa tubig gikan sa Luyang River sa lungsod sa Carmen wala maapektuhi. Ang Manila Water Philippine Ventures adunay 10 ka tuig nga kontrata sa pagsuplay sa MCWD og 30,000 cubic meters nga surface water kada adlaw gikan sa Luyang River. Si Fallorina niingon nga ang mga kasamtangang private water suppliers niini mipasalig nga mohatag og dugang 45,000 cubic meters nga tubig matag adlaw gikan sa ilang underground nga tinubdan sa tubig human giawhag sa MCWD nga palambuon ang ilang produksiyon sa tubig, ug kini ipang-apod-apod sa umaabot nga mga adlaw. DESALINATIONDugang pa, si Fallorina niingon nga ilang gipaabot ang pagsugod sa operasyon sa Opao Desalination Plant sa Mandaue City, nga sa sinugdan makagama og 10,000 cubic meters nga tubig matag adlaw. Sa kinatibuk-ang kapasidad, kini makahimo og 25,000 cubic meters nga tubig kada adlaw. Matod niya nga ang joint venture project sa Pilipinas Water Resources Inc. (PWRI) ug 8990 Housing Development Corp. , ang mga tigpasiugda sa Opao desalination facility, gikatakdang mosulay sa mga ekipo karong adlawa, Abril 28, isip kabahin sa pagpangandam niini alang sa umaabot nga operasyon.'}]","[{'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 1637, 'title': '38 kilo nga isda napasol sa Argao', 'text': 'Alas 4 sa hapon sa Biyernes, Oktubre 27, 2023, naaligre na usab ang mga lumolupyo sa Lawis, Lo-oc, Poblacion Argao, habagatang Sugbo human ang duha ka managsuong mga mananagat nakakuha og 38 ka kilo nga isda’ng Malasugi. Ang managsuon mao sila si Saddam, 29, ug Stefan Patalingjug, 26, nagpuyo sa dapit. Basi sa paghinabi sa Superbalita Cebu kang Prince Patalingjug, maguwang sa duha, ang iyang mga manghod nigamit og duha ka mga pumpboat, nag-atbangay sa panagat nga sagiwsiw nga gipan-an og runner tube. Didto sila sa kadagatan sa Bulasa, Argao nanagat. Di kini unang higayon nga sila nakakubit og dagkong mga isda sama sa Malasugi kay ikanapulo na kini ka higayon sukad sa tuig 2020. Ang Malasugi nga ilang nakuha nahalin og P13,000 dihang gibaligya.'}, {'article_id': 21, 'title': 'Seaman makig-atbang ni Miyang sa eleksiyon', 'text': 'Usa ka independent candidate gikan sa lungsod sa Carmen ang buot moatbang ni incumbent Cebu Governor Edlen Cesariocia sa 2025 midterm election sa posisyon nga pagka-gobernador. Si Acosta “Doy” Abelardo Actub, 67, taga lungsod sa Carmen ang miduso sa iyang certificate of candidacy (COC), Biyernes, Oktubre 4, 2024. Si Actub usa ka retired seafarer sud sa 34 ka katuig, ang nakahukom nga magpapili ning umaabot nga piniliay sa iyang katuyoan nga moserbisyo sa lalawigan sa Sugbo. Nangayo usab siya og dispensa sa iyang mahimong kaatbang nga matod pa, iyang giila nga gi-idolo. Mipasalig si Actub nga aduna siyay katakos nga iya nga mamapalambo pa pag-ayo ang lalawigan sa higayon nga siya palaron nga pilion sa mga Sugboanon sa iyang tinguha. “I’m sorry Maám (Cebu Governor Edlen Cesariocia) idol kita, kaya lang kalabanin kita dahil gusto ko din ma-experience nila ang na-experience ko sa labas na wala dito. Kung halimbawa si Maam Miyang ang manalo, pupunta ako dito mag-congratulate agad ako sa kanya,” matod ni Actub. Lakip sa iyang mga gustong himuon mao ang pagpalambo sa serbisyo, batokan ang kurapsyon ug hatagan ug kasulbaran ang nagkadaiyang mga problema sa lalawigan.'}, {'article_id': 81, 'title': 'Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’', 'text': 'Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain\'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay ""non-modular,"" diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig.'}, {'article_id': 779, 'title': 'Sagingan, kalubihan apektado sa grass fire', 'text': 'Gibana-bana nga tulo ka ektaryang umahan ang nasunog sa Sityo Sinimbahan, Barangay Ganotisi, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 8:49 sa buntag, Miyerkules, Abril 10, 2024. Ang grass fire taliwa sa kainit sa adlaw nakaapekto sa mga tanom sa umahan lakip sa kasagingan ug kalubihan. Kini ang gibutyag ni Ganotisi barangay konsehal Gantalao Agcaoili Ganza nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules pinaagi sa telepuno. Matod niya nga ang umahan nga naigo sa dakong grass fire gipanag-iya sa iyang ig-agaw nga managsuong sila si Daniel ug Reb Ganza ug apil ang laing duha ka umahan nga gipanag-iya ni Siaboc Abing ug ni Gapusan Garachico. Sa pagkisusi sa Superbalita Cebu sa kabumberohan sa Argao pinaagi kang F02 Lester Garalde nga sa imbistigasyon sa ilang fire Investigator nga si F03 Cedie Babia, ang alarma sa grass fire nadawat sa alas 8:49 sa buntag. Sa pag-abot sa kabumberuhan sa dapit, dako na ang grass fire ug nagsumpaysumpay sila og walo ka mga hose aron makaabot sa pagbuhos og tubig sa nagdilaab nga umahan. Matod ni Garalde, ilang giseguro sa pagbasa ang ibabaw nga bahin sa maong dapit kay may mga balay. Sa imbestigasyon sa kabumberohan, nasuta nga may nagdaub sa ubos nga bahin sa maong dapit apan wa nay nanug-an kon kinsa ang naghimo niini. Gumikan kay hangin, nanglugpad ang mga aligato sa ibabaw nga bahin sa maong dapit nga may mga ugang kugon nga niresulta sa grass fire. Matod pa nga ilang nakontrolar ang grass fire sa alas 10:45 sa buntag sa samang adlaw ug gideklarar nga fire out sa alas 11: 02 sa buntag.'}]"
Unsa ang ilang ipahibalo nga labina sa road closure?,['traffic plan'],"[{'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}]","[{'article_id': 1648, 'title': 'Nangampaniya nadasmagan', 'text': 'Unom ka mga tawo nga nagpanon sa pagpanglakaw sa kalsada sa Sityo Kalubihan, Barangay Talamban, Dakbayan sa Sugbo aron pagpangampanya alang sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections nadasmagan og sakyanan sa Martes sa buntag, Oktubre 24, 2023. Duha sa mga biktima kandidato, usa pagka barangay kapitan samtang ang usa pagka barangay konsehal. Mga ngalan sa mga biktima wa ibutyag sa kapulisan apan nasayran gikan sa kasaligan tinubdan nga ang usa mao si Dale Magallanes, kandidato pagka barangay kapitan ug ang usa mao si Siaboc Lolito, kandidato pagka konsehal. Matod sa Talamban Police Station nga ang aksidente nahitabo sa Martes sa alas 9 sa buntag sa sityo Kalubihan samtang naglakaw ang mga biktima daplin sa karsada aron mangampanya. Samtang nagbaktas ang mga kandidato uban sa ilang mga supporter, sila gidaro sa usa ka Toyota Rush Wagon nga misutoy lang sa pagpadagan, resulta sa pagkaangol sa mga biktima. Giingon nga nagrabehan si Lolito samtang si Magallanes gamay ra og angol. Tug-an ni Police Major Antonietto Bulalaque, hepe sa Talamban police station, nga ang 26 anyos nga drayber sa sakyanan, kinsa’ng ngan wa niya gibutyag, nakatagpilaw samtang nagmaneho. Nasuta nga ang drayber, ulitawo, usa ka call center agent, taga Villa Del Rio, Barangay Bacayan, Cebu City. Siya gitanggong sa police station. Ang mga biktima nga nangaangol dali nga gidala sa North General Hospital ug Perpetual Succor Hospital. Gidala usab sa kapulisan sa police station ang sakyanan sa drayber alang sa tukmang pag dokumento alang sa posibleng pagpasaka og kaso nga reckless imprudence resulting in multiple injuries. Wa pa masayri ning pagsuwat ang kahimtang ni Lolito samtang si Magallanes nakuhaan og hulagway sa mga netizen nga naninguha nga matabang gilayon ang iyang mga kauban. “The vehicle of the suspect incurred damaged at the right side front bumper, fender and flat tires,” matod sa press release sa kapulisan. Ang sakyanan padulong sa Talamban proper dihang nahitabo ang aksidente.'}, {'article_id': 1211, 'title': 'Gipatay tungod sa ‘problema sa druga’', 'text': 'Usa ka mag-uuma gipusil-patay sa wa mailhing mamumuno sa Upper, Barangay Caliongan, bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, alas 11 sa buntag sa Miyerkules, Enero 17, 2024. Ang biktima mao si Nathaniel Idica Malubay, 32 , ulitawo, nagpuyo sa naasoy nga dapit. Gisubay karon sa kapulisan sa Dalaguete Municipal Police Station ang motibo sa krimen nga negosyo sa ilegal nga drugas. Sa imbestigasyon sa kapulisan sa Dalaguete ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Clemente Felicia Jr. , ang inahan sa biktima niasoy nga dunay nisangpit sa iyang anak nga usa ka lalaki nga nagsakay og motorsiklo ug giadto sa iyang anak. Ang balay nahimutang sa nabungtod nga bahin sa ibabaw sa karsada. Nigawas sa ilang balay ug nidulhog ngadto sa karsada ang iyang anak apan, matod pa sa inahan, mao nay iyang nadungog ang mga buto sa armas de fuego. Sa iyang paglantaw sa karsada, ang iyang anak nagligdas na ug ang mga mamumuno daling nisibat sakay sa usa ka motorsiklo. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang sa mga rescuer sa Dalaguete ug gidala sa Alcantara Memorial Hospital apan gideklarar sa doktor nga dead on arrival (DOA). Ang biktima dunay samad pinusilan sa ulo ug ubang bahin sa lawas. Asoy sa inahan ngadto sa kapulisan nga ang iyang anak nalambigit sa pagpamaligya og shabu. Iya na kining gibadlong apan wa gyud mopatuo. Ang kapulisan sa Dalaguete nagpadayon pa sa imbestigasyon aron mailhan ang mamumuno ug pagklaro sa motibo sa pagpatay. Nakuha sa crime scene ang tulo ka mga kabhang sa kalibre .45 nga pistola ug usa ka deformed slug ug ang kuwarta nga diha sa kilid sa biktima.'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 1192, 'title': 'Tribu Malag misayaw pagpadayon sa tradisyon', 'text': 'Kapin sa 50 ka dancers sa Tribu Malag nga puno sa asite ang lawas ninghalad og sayaw ni Sr. Sto. Niño, alas 6:00 sa buntag, Dominggo, Enero 21, 2024, sa Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo. Ang maong kalihukan kabahin sa panaad sa pamilya ni Benjie Malag, lumad nga taga Lahug, nga panahon sa Fiesta Señor mohalad sila og sayaw sa Balaang Bata. Tradisyon nga costume ingon man ang itom kaayong asite nga gipahid sa ilang kalawasan. Apil sa mga ningsayaw ang mga bata nga naghatag sab og hugyaw sa mga nanan-aw. Kini nga grupo walay labot sa contingent sa Sinulog Festival sa dakbayan apan nihimo og lahi nga sayaw sa Sinulog sa ilang dapit nga nakahatag og dugang kaalegre sa kapistahan. (GPL)'}, {'article_id': 1542, 'title': 'Unsay mga problema sa coops sa modern PUVs?', 'text': 'Ang mga opisyal sa Federation of the Cebu Transport Cooperatives (FCTC) migahin og dako nga gasto sa gasolina, pamatasan sa mga pasahero, taas nga binuwan nga datahan, mahal ug wala’y magamit nga spare parts, inadlaw nga quota, way disiplina nga mga drayber, lakip na ang naggamit sa tradisyonal nga jeepney units, ug kahuot sa trapiko, maoy dagko’ng mga hinungdan sa daghang mga insidente sa mga pasahero nga ningpagawas sa ilang mga reklamo batok sa mga konduktor ug drayber sa Modern Public Utility Vehicles (MPUV) nga nipili sa overloading. Sa interbyo sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023, si Juvie Fronda, presidente sa FCTC o mga operator sa MPUV sa Sugbo, niingon nga gikinahanglan nila nga ang ilang mga drayber ug konduktor kada adlaw maka quota og P7,000. Kinahanglang makab-ot ang inadlaw nga quota kutob sa mahimo, apan tungod sa sitwasyon sa trapiko karon sa dakbayan sa Sugbo ug sa presensiya sa mga tradisyunal nga jeepney nga nakigkompetensya, iyang giangkon nga adunay mga higayon nga way laing mahimo ang ilang mga drayber ug konduktor gawas sa pagpasobra sa mga pasahero sa seating capacity sa ilang units. Sa iyang breakdown sa P7,000 nga quota, P3,000 ang nagamit sa diesel fuel consumption, unya ang range nga P1,800-P2000 itibhang isip bayad sa monthly amortization sa units, P1,500 ang mapunta isip suweldo sa mga drayber ug suhol sa mga konduktor. Ang nahabilin nga P500 ibahinbahin sa mga gasto sa pag-ayo ug pagmentinar og miscellaneous nga gasto lakip na ang admin ug garage fees, busa, si Fronda niingon nga ang kooperatiba mahimo lamang nga maggahin og pipila ka pesos kon ang ilang unit makahatag lang sa inadlaw nga quota. Bisan pa nga ang tabang sa gobyerno sama sa Equity Subsidy alang sa downpayment sa unit nga adunay presyo nga P280,000 matag unit, makatabang sa ilang binuwan nga datahan, ang pagsulbad sa sitwasyon sa trapiko sa Metro Cebu mas maayo kay mas daghan ang ilang biyahe panahon sa rush hours inay nga matanggong sa trapiko. Kini nagpasabot nga mas daghang mga pasahero mapasakay, mas dako ang kita.'}]"
Unsay gibuhat sa PRO-7 kung ang personnel magdumili sa pagsunod sa kamandoan?,['mamahimo’ng mag-atubang og kasong administratiba'],"[{'article_id': 714, 'title': 'Polis nga di motangtang sa iyang patik taktakon', 'text': 'Mohimo og inventory ang Police Regional Office 7 sa tanang uniformed ug non uniformed personnel subay sa kamandoan sa Camp Crame pagsusi kon duna bay polis nga naay mga tattoo o patik sa lawas. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga ang memorandum circular 2024-23 nga giaprubahan niadtong Marso 19, 2024 dunay proseso nga tumanon. Tahasan ang tanang city ug provincial police office sa pagtan-aw sa lawas sa tanang mga personnel kon duna bay mga tattoo nga angay nga papason, ilabi na kadtong dili matabunan sa ilang uniporme. Giklaro hinuon ni Abacay nga ang Philippine National Police dili supak sa tattoo. Gani kadtong mga polis nga dunay tattoo nga matabunan ra sa ilang uniporme mamahimong dili na papason. Apan kinahanglan nga moluwat kini og affidavit ug moangkon nga duna siya niini ug mosaad nga dili na kini dugangan pa. “Of course what we are going to do here in PRO-7 is to make sure that nga ang palisiya sa PNP maimplementar. So, part of that is inventory ug kadtong naay mga tattoo nga natago sa uniform, dapat mag execute nag affidavit tong naay tattoo,” matod ni Abacay. Nipasabot si Abacay nga sukad pa kaniadto ang PNP estrikto sa pagdawat sa mga aplikante nga mosulod sa pagkapulis. Usa sa rekisitos sa mga mo apply nga hangtod karon gipatuman gihapon mao nga ang aplikante kinahanglan nga walay tattoo sa lawas. Apan ang uban kon makasulod na sa serbisyo diha na sila magpa tattoo. Nibahad ang PRO-7 sa ilang mga personnel nga magdumili sa pagsunod sa kamandoan mamahimo’ng mag-atubang og kasong administratiba. Ang mga tattoo nga hugot nga gidili sa PNP mao ang extremist tattoo, ethnically or religious discriminatory and offensive, indecent, sexist ug ang associated to “prohibited or unauthorized. ”/ AYB'}]","[{'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}, {'article_id': 420, 'title': 'Nadasmagan sa bus, patay', 'text': 'Patay nang nalandig sa tambalanan ang usa ka lalaki nga nadasmagan sa usa ka mini bus sa national highway, Barangay Poblacion 2, dakbayan sa Carcar Sugbo, alas 8:00 sa gabii, Martes, Hunyo 25, 2024. Ang biktima giila nga si Catinec Catipon, 56, minyo ug taga Sityo Dan-dan, Barangay Poblacion 1, Carcar. Nakaigo sa biktima mao ang EDC mini bus nga gimaneho ni Jaspe Catungal, 39, minyo ug taga Bahay, lungsod sa Sibonga. Sa follow-up sa Superbalita Cebu nasuta nga ang mini bus gikan sa siyudad sa Sugbo ug nagbiyahe pauli sa Sibonga apan pag-abot sa maong dapit, ang biktima kalit nga nilabang sa karsada hinungdan nga nadasmagan. Ang biktima nakabaton og samad sa ulo ug gidali sa pagdala sa Cebu Provincial Hospital - Carcar apan gideklarar sa attending physician nga si Melson Cayanan nga dead on arrival (DOA). Ang drayber sa mini bus gikustodiya sa kapulisan samtang nagpaabot sa hukom sa pamilya sa biktima kon mopasaka kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide.'}, {'article_id': 842, 'title': 'Pump boat misilaob', 'text': ""Kulba-hinam ang lumba sa mga sakyanan sa dagat o ‘Bangkarera’ sa Sitio Lawis, Bantayan, Barangay Tuyom, dakbayan sa Carcar sa Dominggo, Marso 31, 2024, tungod sa pagsilaob sa usa ka pumpboat. Tungod kini sa tumang kainit sa summer ug El Niño phenomenon, daling nasunog ang pump boat human gikataho'ng ni-backfire ang makina ug gituohan ni-leak sab ang gasolina. Hinuon, daling nakaambak ang nagmaneho sa pump boat sa karera ug gitabangan usab sa mga tawo sa pagpawong ang kayo. Samtang, usa ka jet ski nga gimaneho sa usa ka opisyal sa dakbayan nakasag-id og bata apan walay dakong kadaut sa lawas hinungdan nga wala na madala sa ospital human giatiman sa first aid personnel. Si Nestor Adivino Dimalanta Guevarra, usa sa mga barangay konsehal sa Tuyom ug nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga kini nga lumba sa sakyanan sa dagat tradisyon na sa kapistahan sa kapilya ni San Benabaye. “Every Easter Sunday gyud ang pista itunong. . ” matod ni Guevarra. “Kining mga tawo sad modutdot sa pagtan-aw,” dugang ni Guevarra. Sa kinatibuk-an, malampuson ug alegre ang kalihykan nga giapilan sa 15 ka mga pump boat nga giorganisar sa kahugpongan sa simbahan ug nagpakabana nga mga indibiduwal sa barangay. Samtang, nasayran nga dunay dili mominos 10 ka mga jet ski ang ning-apil sa kapulisan nga gipangulohan sa lokal nga mga opisyal sa Carcar. Sa pag-follow up sa Superbalita Cebu sa kapulisan sa Carcar, atol ning pagsuwat, wala pa na-blotter ang ginagmay nga panghitabo. Matod ni Guevarra nga kompleto usab ang ilang permiso gikan sa siyudad ug Coast Guard sa pagpahigayon sa maong lumba.""}, {'article_id': 363, 'title': 'P2M balor sa shabu, 850 nubain ampules nasakmit', 'text': 'Giila sa kapulisan nga high value individual (HVI) ang nasikop sa buy-bust sa Laray Road, Barangay Jugan, lungsod sa Consolacion, amihanan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Dominggo, Hulyo 14, 2024. Nasikop sa hiniusang operasyon sa kapulisan giila nga si alyas Bugtong, 43, ulitawo ug taga Sityo Lawis, Barangay Pasil, siyudad sa Sugbo. Nasakmitan ang suspek sa gituohang shabu nga motimbang og dili mominos 300 gramos nga may standard drug price nga P2,040,000 ug 850 ka ampules sa gidudahang Nubain nga may standard drug price nga moabot sa P212,500. Ang suspek nadakpan sa joint buy-bust sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit ug Provincial Drug Enforcement Unit (PIU/PDEU) ug Consolacion Police Station. Matod pa nga ang suspek sa dihang na-validate nga dinagkuay ang pamaligyag shabu, gilusad dayon sa kapulisan ang buy-bust sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Sa dihang nadakpan ang suspek, nakuhaan pa kini sa iyang posisyon og upat ka gagmay nga pakite, tulo ka medium size ug duha ka large packs sa gidudahang shabu. Gawas sa mga gidudahang shabu, may 850 ampules sa gidudahang nubain.'}, {'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}]"
Unsa nga klase sa plaka ang nakabutang sa motorsiklo nga gisakyan sa mga biktima?,['way plate number'],"[{'article_id': 745, 'title': '3 patay sa vehicular accident', 'text': 'Tulo ang nangamatay, duha kanila menor de edad, sa duha ka managlahing mga aksidente sa sakyanan sa Lunes ug Martes sa lalawigan sa Sugbo. . Motorsiklo nga gimaneho sa 17 anyos nga lalaki nga dunay angkas nga 17 anyos nga babaye nibangga sa gikasugat nga Ceres Bus sa kurbadahon nga dalan sa Barangay Poblacion, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 6:30 sa buntag sa Martes, Abril 16. Gituohan nga nagdali sa pagpa-uli ang duha ka menor de edad kay nabuntagan sa ilang pagpanglaag hinungdan nga nagpakusog sa pagpadagan ang driver nga menor nga lalaki. Ang mga biktima giila nga sila si Dean Tiburcio Gabriel, 17, drayber sa Rusi motorcycle, taga-Sityo Maliningo, Barangay Lamacan, Argao ug si Fatima Rosie Catapia, 17, backrider, taga-Sua, Argao. Samtang ang drayber sa Ceres bus mao si Dean Emeniano Gabun, 40, ulitawo, taga-Barangay Sibucao, San Enrique, Negros Occidental. Sa imbestigasyon sa Argao Municipal Police Station nasuta nga ang motorsiklo nga way plate number nga gisakyan sa mga biktima nagsubay sa national highway sa Poblacion, Argao nga paingon sa habagatan. Samtang padulong sa Cebu City ang bus gikan sa lungsod sa Oslob, habagatang Sugbo. Ang motorsiklo ni-overshoot sa pikas lane sa kurbadahun nga portion sa dan hinungdan nga nabangga sa gikasugat nga Ceres bus. Ang mga biktima nalabay ug nabunal sa sementado nga kalsada samtang naligsan pa sa bus si Gabriel ug naguroy og pipila ka metros base sa mga pat-ak sa dugo. Bisan wa nay panimuot, ang duha gidali sa pagdala sa labing duol nga tambalanan apan gideklarar sa doktor nga dead-on-arrival (DOA). Sa exclusive interview sa Superbalita Cebu kang Gabun, siya nibutyag nga puno siya sa mga pasahero nga gikan sa Bato, Oslob ug paingon dakbayan sa Sugbo. Paghiabot sa kurbahon nga bahin sa maong karsada, nipahinay siya og padagan nga moabot lang sa 40 kph. Nakurat si Gabun nga adunay nisugat kaniya nga motorsiklo nga nikawat sa iyang lane hangtod nga sila nabangga. Nahinabi sab ning mantalaan ang inahan ni Catapia nga si Maribel Catapia nga niadtong sa Lunes sa gabii, Abril 15, gikuha ang iyang anak ni Gabriel nga way pananghid. Giingong aduna pa kiniy laing kuyog nga mga batan-on apan wa sila masayod kon diin gikan nga nabuntagan. Ang mga tagtungod sa nangamatay nakig-areglo sa management sa Ceres bus. NALIMBUWADMilanat ngadto sa lima ka oras una naugkat ang lawas sa truck helper sa dihang napiit sa nalimbuwad nga trak de karga human nahulog sa pangpang sa national highway sa Purok Kabulakan, Barangay Libjo, Lungsod sa Tabogon, amihanang Sugbo sa mga alas 11 pasadosa gabii, Abril 15, 2024 .Ang namatay mao si Ignario Gabutan, 35, samtang naangol ang truck driver nga si Cristy Gacila, 42, minyo, pulos taga Barangay Canduman, Siyudad sa Mandaue. Sa pakighinabi sa Superbalita Cebu kang Patrolman Clemente Lobedica, traffic police investigator sa Tabogon Municipal Police Station, nasayran nga si Gacila gikan sa Mandaue City, nagmaneho sa wing van nga 10-wheeler nga adunay karga nga limestone nga ihatod paingon sa isla sa Bantayan, amihanang Sugbo Sa dihang nagsubay sa dulhogon ug kurbadahon nga bahin sa dapit, kalit kini nawad-an og brake ug wa na makontrolar ang sakyanan hangtod nilahos sa pangpang. Ang drayber nadala sa mga sakop sa Tabogon rescue team ngadto sa Bogo City Cebu Provincial Hospital ug anaa na sa luwas nga kahimtang apan ang helper alas 4 na sa kaadlawon sa Martes naugkat ug patay na. /'}]","[{'article_id': 15, 'title': 'Polis nga ‘nangulata’ giimbestigar sa LCPO', 'text': 'Nihimo na og imbestigasyon ang Lapu-Lapu City Police Office (LCPO) sa pasangil nga nangulata ang mga police personnel sa Station 4 sa usa ka criminology student human matod gitumbok nga nakahimo\'g krimen. Sa post sa iyang social media account ni Mayor Joelito \'Ablan\' Abalos nga iyang nasuta nga walay kamatuoran nga nakahimog krimen ang maong biktima nga si alyas Johnrey. Bun-og sa kalawasan ang nahiagoman ni Johnrey nga maoy hinungdan nga ang mayor na ang nangunay sa pagsusi niini ug nibisita sa tambalanan diin kini gi-admit sa kabanay. Nipasalig ang mayor nga mahatagan og hustisya ang nahitabo kang alyas Johnrey ug mapanubag ang nagdagmal sa biktima. Alang kang Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO) 7, nibutyag nga nagpaabot nalang sila sa resulta sa gihimo sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu. Gipasalig ni Abacay nga ang PRO 7 pinaagi sa hepe niini nga dili nila duphan ang sayop nga nahimo sa ilang mga personnel kung mamatud-an nga sad-an sa ilang nahimo. ""Kung mapamatud-an kining mga polisa will be charge administratively and probably criminally if evidence warrant but of course that is after a thorough investigation, tagaan una sila og opportunity pud nga mopadayag pud sa ilang story,"" matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay. Giklaro hinuon ni Abacay nga kung makita sa imbestigasyon sa hepe sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga sad-an ug kinahanglan nga parelibohan sa katungdanan, ila kining buhaton.'}, {'article_id': 243, 'title': 'Track oval sa CCSC abli bisan sa gihimong pag-ayo', 'text': 'Pabilin nga abli alang sa publiko ang rubberized track oval sa Cebu City Sports Center (CCSC) bisan sa laing hugna sa pagpa-ayo sa maong pasilidad. Si CCSC Manager Aldryn Buenaventura nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Lunes, Agusto 12, nga dili na sab sirad-an ang sport facility bisan pa sa daghang gitakdang pag-ayo. Ang dagkong mga pag-ayo mao ang pag-ilis sa rubber track ug mga depekto nga bahin sa bag-ong gi-rehabilitate nga rubberized track oval. Matod ni Buenavista nga human sa Pasigarbo 2024, sugdan na ang major repair. Inay nga sirhan ang tibuok track oval sa publiko, si Buenavista niingon nga usa ka bahin sa track oval ang isira aron masugdan na ang pag-ayo. Dugang pa niya nga gusto ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nga ang publiko magpadayon sa paggamit sa track oval bisan pa sa umaabot nga pag-ayo. Ang sport facility gisirhan sulod sa kapin sa usa ka tuig sukad niadtong Mayo 18, 2023, alang sa renovation isip kabahin sa mga pagpangandam sa Palarong Pambansa 2024 niadtong Hulyo. Human sa Palaro, giablihan kini sa publiko niadtong Hulyo 23, 2024. Ang gihimong rehabilitasyon sa rubber track gituyo alang sa Palaro apan nadiskobrehan pipila ka adlaw sa wala pa ang tinuig nga sporting event nitumaw ang mga depekto ug mga guba, hinungdan nga gikuwestiyon ang integridad sa proyekto.'}, {'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}, {'article_id': 1191, 'title': 'Veto ni Abangan gi-override sa Konseho', 'text': 'Gi-veto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan ang pipila ka mga probisyon sa 2024 annual budget nga giaprobahan sa Konseho sa Dakbayan. Ang mayor niingon nga ang mga butang “makadaot sa kaayuhan sa publiko. ”Apan gi-override sa Konseho ang mga veto sa mayor. Si City Councilor Marilyn Auguis, vice chairperson sa budget and finance committee ug co-author sa 2024 annual budget ordinance, niingon nga ang samang probisyon gilangkob sa 2023 annual budget nga mokabat sa P50 bilyunes, apan kini gipadayon. Unang giaprobahan sa Konseho niadtong Disyembre 20, 2023 ang 2024 annual budget nga P19,998,463,532. 30 alang sa general funds ug P2,095,399,689. 40 alang sa special accounts. Apan kini giamendar niadtong Disyembre 27, nidugang og dul-an sa P4 bilyunes, hinungdan nga nisaka ngadto sa P25,833,177,745. 20. Usa sa mga gi-veto ni Abangan mao ang defunding sa wala magamit nga capital outlay, nga matod niya supak sa daghang mga balaod. Matod niya nga ang probisyon nga gitakda sa ordinansa nakalapas sa Section 322 sa Republic Act 7160, o ang Reversion of Unexpended Balances of Appropriations, Continuing Appropriations, ingon man Section 306 (d), ug Sections 24 ug 25 sa Government Accounting Manual for Local Government mga Yunit (LGUs) Volume 1. Kini ug uban pang mga probisyon ang iyang gi-veto ug matod niya, “Thus, as local chief executive and lawyer, consistent with my duty to uphold the law, I hereby veto this section for being ultra vires as it is in contravention of statute. ”Si Abangan, sa iyang suwat, niingon nga ang pagpatuman sa budget, lakip na ang nagkalainlaing operational nga aspeto sa pag-budget, evaluation sa trabaho ug pinansyal nga mga plano alang sa tagsa-tagsa ka mga kalihukan, regulasyon ug pagpagawas sa mga pundo, ug uban pang may kalabutan nga mga kalihukan nga naglangkob sa budget execution cycle, mao ang “eksklusibo nga gigamit” sa executive department. “I respectfully register my veto to the foregoing sections which provide special conditions to the sourcing and release of funds for being post-enactment measures which are beyond the oversight function of the Sangguniang Panlungsod,” sumala sa suwat sa mayor. “From the moment the law becomes effective, the legislature’s law-making role necessarily comes to an end and from there the executive’s role of implementing the budget begins. So as not to blur the constitutional and statutory boundaries between them, the council must not concern itself with details for implementation by the executive,” dason ni Abangan. Si Abangan, sa hinapos nga bahin sa iyang sulat, nipasalig sa mga residente sa Dakbayan sa Sugbo nga ang 2024 budget ipatuman “sa tukma sa panahon ug transparent nga paagi. ”Si City Councilor Adrian Jorge Abaya, sakop sa committee on budget and finance, niduso sa pag-override sa mga veto ni Abangan nga gipaluyohan nila ni Konsehal Orlando Abcede Jr. ug Nestor Archival, nagkahiusa ang Konseho atol sa ilang regular session niadtong Miyerkules, Enero 17.“The lined item vetoes the same provisions which are the safety nets we have put in place in order to safeguard the funds of the City,” matod ni Abaya. (JJL)'}, {'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}]"
Unsa ang plano sa mga otoridad sa mga stranded nga batan-on?,['gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit'],"[{'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}]","[{'article_id': 1307, 'title': 'Cebu City Council ‘mokoriher’ sa 2024 budget', 'text': 'Moamendar ang Cebu City Council sa giaprubahan nga ordinansa sa annual budget sa Cebu City Government ug nagsugyot og dugang P4 bilyunes sa giaprobahan nga P22 bilyunes. Sa pakighinabi sa telepono sa Miyerkules, Disyembre 27, 2023, si Cebu City Councilor Achilles Habla Balagulan, tsirman sa committee on budget and finance, nagkanayon nga ang Konseho magtagbo pinaagi sa Zoom meeting aron hisgutan ang gisugyot nga mga amendment sa samang adlaw, niangkon nga nakahimo sila og pipila ka mga sayop. “We have to make amendments (for) the budget appropriation. . . we have to amend the ordinance because naa mi nakita nga sayop. We have to admit it nga naay sayop,” matod ni Balagulan. Si Balagulan niingon nga ang unang sayop kay nagtuyok sa City Legal’s Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE), diin usa ka “typographical error” ang nagpaburot sa gigahin nga kantidad. Matod niya nga P1,980,000 ang saktong gahin, apan ilang gilista nga P1,980,000,000. Matod niya nga ang ikaduhang kasaypanan nagtuyok sa budget appropriation alang sa disaster management office, nipasabot nga sa pag-review ug pag-assess sa mga balaod nga may kalabotan sa kalamidad, ilang nasuta nga ang balaod naglatid nga ang disaster fund kinahanglang moabot sa singko porsiyento sa gibana-bana nga kita. Matod niya nga adunay gibana-banang kita nga P100 bilyunes, P5 bilyunes ang angay nga gahin. Apan, ang ordinansa nagpakita sa mas ubos nga alokasyon nga P1 bilyon lang. Matod niya nga kinahanglang himuon na nila karon ang mga amendment sa dili pa aprobahan sa Department of Budget and Management (DBM) ang annual budget. Matod niya nga gikinahanglan ang two-third nga boto aron maamendar ang ordinansa kalabot sa annual budget.'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 1637, 'title': '38 kilo nga isda napasol sa Argao', 'text': 'Alas 4 sa hapon sa Biyernes, Oktubre 27, 2023, naaligre na usab ang mga lumolupyo sa Lawis, Lo-oc, Poblacion Argao, habagatang Sugbo human ang duha ka managsuong mga mananagat nakakuha og 38 ka kilo nga isda’ng Malasugi. Ang managsuon mao sila si Saddam, 29, ug Stefan Patalingjug, 26, nagpuyo sa dapit. Basi sa paghinabi sa Superbalita Cebu kang Prince Patalingjug, maguwang sa duha, ang iyang mga manghod nigamit og duha ka mga pumpboat, nag-atbangay sa panagat nga sagiwsiw nga gipan-an og runner tube. Didto sila sa kadagatan sa Bulasa, Argao nanagat. Di kini unang higayon nga sila nakakubit og dagkong mga isda sama sa Malasugi kay ikanapulo na kini ka higayon sukad sa tuig 2020. Ang Malasugi nga ilang nakuha nahalin og P13,000 dihang gibaligya.'}, {'article_id': 255, 'title': 'Bag-ong tigbaligya og drugas, nasikop', 'text': 'Giila sa kapulisan nga bag-ong sulbong sa pagpamaligya sa ilegal nga drugas ang nasikop sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO) atol sa buy-bust sa dalan A. Biag, Barangay Labangon, dakbayan sa Sugbo, alas 2:10 sa kaadlawon, Martes, Agusto 13, 2024. Ang suspek giila nga si Jeslar Pilo Bulagsac alyas Dyyhin, 29, taga sa Sityo Mahayahay 1, Barangay Calamba, dakbayan sa Sugbo. Nasakmit sa kapulisan ang mga pinakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 10. 25 gramos nga dunay standard drug price nga P69,700. Matod ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station nga nakadawat silag report gikan sa maong lugar nga kusog kaayo ang pinalitay sa ilegal nga drugas. Mao kini hinungdan gipaubos dayon sa monitoring ug human makuha ang tanang impormasyon, gilusad ang buy-bust nga gipangulohan ni Police Lieutenant Malcolm Almenia ubos sa supervision ni Police Major Abadiano Abagat. Matod ni Abagat nga bag-ong sulbong sa lugar ang suspek diin ang iyang kustomer mao ang mga drayber sa e-bike drivers ug mga sikad-sikad sa dan A. Biag, usa sa mga dapit sa dakbayan nga daghang nalambigit sa negosyo sa ilegal nga drugas .Kasong pagpayuhot sa illegal nga drugas ang ipasaka sa Labangon Police Station batok sa maong suspek.'}, {'article_id': 1583, 'title': 'Cebu City makatudlo apan di makatangtang', 'text': 'Ang Cebu City Government adunay gahom sa pagtudlo apan dili pagtangtang sa mga sakop sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD) board, matod sa Office of the Government Corporate Counsel (OGCC), taliwa sa panagbingkil sa tulo ka grupo sa board of directors sa water utility. Si OGCC Government Corporate Counsel Rikoy Pandorovedo nitug-an sa SunStar Cebu sa Huwebes, Nob. 9, 2023, nga klaro kining nalatid sa Presidential Decree 198, busa sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors (BOD) mismo kon dunay rason para sa pagtangtang. Matod niya ubos sa PD 198, ang lokal nga ehekutibo adunay awtoridad sa pagtudlo ug sa kaso sa MCWD nga adunay daghang mga siyudad ug lungsod ubos sa prangkisa niini, ang gahom gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang natukod aron sa pagserbisyo sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo. “Normally, the general law is that the power to appoint includes the power to remove; however, it was made clear under PD 198, the local government unit which in this case is Cebu City and also ruled by the Supreme Court, it has the appointing authority; however, there was no power in the LGU to remove the members of the board of directors of MCWD,” pagpasabot ni Pandorovedo. Matod niya nga ang awtoridad sa LGU sa pagtudlo matapos human sa pagkapupos sa appointment. Busa, matod niya, ang PD 198 mihimo og exemption sa probisyon sa kinatibuk-ang balaod nga “ang gahom sa pagtudlo naglakip sa gahum sa pagtangtang” sa kaso sa MCWD, nga naghatag og awtonomiya sa distrito sa tubig. Ang OGCC naglihok isip statutory legal counsel sa mga korporasyon sa gobyerno lakip na ang Local Water Utilities Administration (LWUA) ug MCWD. Matod ni Pandorovedo nga niining panagbingkil karon sa tulo ka BOD sa MCWD, ang korte na lang ang makahukom kon kinsa sa mga indibidwal nga mo-claim og lingkuranan sa board sa MCWD ang angay ilhon nga tinuod nga sakop sa board of directors. Ang unang board naglakip niadtong gitudlo ni kanhi Cebu City mayor Brian Abcede niadtong 2016 o 2018 (chairman Cleret Arshen Yu, vice chairman Rogelio Elizalde, Bucol Pe Jr. ug Cecilia Adlawan). Si Arnado Adivino naa sa maong board apan natudlo nga nag-una kanila, sa unang termino ni Cebu City Mayor Cedie Abangan.'}]"
Kinsa pa ang nagpanag-iya sa uban pang umahan nga naapektuhan sa grass fire?,['Siaboc Abing ug ni Gapusan Garachico'],"[{'article_id': 779, 'title': 'Sagingan, kalubihan apektado sa grass fire', 'text': 'Gibana-bana nga tulo ka ektaryang umahan ang nasunog sa Sityo Sinimbahan, Barangay Ganotisi, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 8:49 sa buntag, Miyerkules, Abril 10, 2024. Ang grass fire taliwa sa kainit sa adlaw nakaapekto sa mga tanom sa umahan lakip sa kasagingan ug kalubihan. Kini ang gibutyag ni Ganotisi barangay konsehal Gantalao Agcaoili Ganza nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules pinaagi sa telepuno. Matod niya nga ang umahan nga naigo sa dakong grass fire gipanag-iya sa iyang ig-agaw nga managsuong sila si Daniel ug Reb Ganza ug apil ang laing duha ka umahan nga gipanag-iya ni Siaboc Abing ug ni Gapusan Garachico. Sa pagkisusi sa Superbalita Cebu sa kabumberohan sa Argao pinaagi kang F02 Lester Garalde nga sa imbistigasyon sa ilang fire Investigator nga si F03 Cedie Babia, ang alarma sa grass fire nadawat sa alas 8:49 sa buntag. Sa pag-abot sa kabumberuhan sa dapit, dako na ang grass fire ug nagsumpaysumpay sila og walo ka mga hose aron makaabot sa pagbuhos og tubig sa nagdilaab nga umahan. Matod ni Garalde, ilang giseguro sa pagbasa ang ibabaw nga bahin sa maong dapit kay may mga balay. Sa imbestigasyon sa kabumberohan, nasuta nga may nagdaub sa ubos nga bahin sa maong dapit apan wa nay nanug-an kon kinsa ang naghimo niini. Gumikan kay hangin, nanglugpad ang mga aligato sa ibabaw nga bahin sa maong dapit nga may mga ugang kugon nga niresulta sa grass fire. Matod pa nga ilang nakontrolar ang grass fire sa alas 10:45 sa buntag sa samang adlaw ug gideklarar nga fire out sa alas 11: 02 sa buntag.'}]","[{'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}, {'article_id': 374, 'title': '6 patay, 1 missing; gisakyan nabanlas sa baha sa Arlene', 'text': 'Wala magdahum ang amahan niadtong mabdos nga niadtong Sabado, Hulyo 6, 2024 lang gikasal nga moresulta sa trahedya ang ilang pagpangaligo og swimming pool sa usa ka mountain resort sa Brgy. Cantucong, bukirang dapit sa lungsod sa Arlene, amihanang Cebu human nabanlas sa kusog nga bul-og sa baha ang ilang gisakyan nga pick up truck. Si Ike Carcer Jr. , 47, nanghinaot nga buhi pa ang iyang anak nga na-missing, apan kagahapon sa udto, Hulyo 9, nabangalan ang lawas ni Caria Carcer-Cardano, 26. Pagka alas 6:26 pm, napalgan na sab ang lawas sa bana ni Caria nga si Buddy Cardano, 25, base sa pahibawo ni Arlene Mayor Pitz Calangi, sa iyang Facebook page. Sila si Caria ug Buddy gikasal niadto lang Sabado, Hulyo 6, 2024. Matod pa ni Ike nga didto sila sa Middle Earth Mountain Resort nianang pagka alas 11 sa buntag, Hunyo 8, ug pagka alas 3 sa hapon nimandar na siya sa iyang mga anak nga manguli na. Una niya nga gipanghatod ang uban niya nga mga anak, apan nibalibad si Caria nga mosakay sa iyang motorsiklo kay didto lang sila sa pick up mosakay sa pagpauli. Niagi pa siya sa sapa sa Sitio Mangitngit, Brgy. Lower Natimao-an diin linaw pa kini ug dili pa kusog ang bul-og sa tubig bisan kon nagsugod na og uwan. KALITNakurat na lang siya nianang pasado alas 5 sa hapon nga gipahibawo siya sa ilang silingan nga adunay sakyanan nga naanod sa sapa nga ang mga sakay taga-Cantucong. Dali siya nga nimaneho sa iyang motorsiklo bisan sa pagbunok sa uwan aron adtuon ang sapa sa Lower Natimao-an. Iyang nasuta nga apil ang iyang anak nga naanod sa baha. “Naay among silingan nga miadto sa balay nga nipahibawo nga naa daw truck nga naanod sa baha sa Mangitngit nga ang mga sakay taga Cantucong. Mao to ako dayon gidagan. Mao man gyud diay taga amoa man diay, apil pa akong anak,” matod ni Ike. Sumala pa niya nga kamaguwangan niyang anak si Caria ug nagtrabaho isip kahera sa usa ka pawnshop sa lungsod ug unom ka buwan kini nga mabdos. Gilusad dayon ang search and rescue operation sa Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office sa lungsod sa Arlene inabagan sa mga rescue team gikan sa Danao City ug kasikbit nga lungsod. PATAY NAUnang napalgang patay niadtong Lunes sa alas 8 sa gabii, Hulyo 8, si Karen Cardenas, 12. Siya napalgan sa baybayon sa Arlene. Sa padayong gihimong search and retrieval operation, nabangalan ang lawas ni Caria sa alas 12 sa udto, Martes, Hulyo 9 sa kadagatan sa Arlene. Gisundan sa alas 3 sa hapon diin naugkat ang lawas ni Noel Cardiente, 12, sa kadagatan sa Catmon. Base sa gihimong search and retrieval operation, Martes, Hulyo 9 gipahibawo ni Mayor Calangi ang dugang pang lawas nga nakuha: Aljon Cardino, Buddy Cardano ug Carina Carcer. Bugtong ang lawas ni Lizer Tobias Cardona, 15, padayon pang gikatahong missing ning pagsuwat. Kasagaran nga naanod sa bul-og sa sapa kadtong mga nanakay sa luyo nga bahin sa pick up. Sigun sa mga tawo nga nakasaksi sa hitabo nga kadtong naa sa sulod sa sakyanan, lakip na ang uban nga naa sa luyo, nakasaka sa dako’ng bato maoy naluwas samtang ang uban nangaanod gyud. Matod ni Kiking Carillo, residente sa Sitio Mangitngit, nga gibauran pa nila ang drayber nga dili lang una molabang kay kusog pa ang baha. Apan kompyansa lang ang drayber niini nga daghan og karga ug nagtuo nga dili sila madaug sa tubig nga maoy hinungdan nga nipugos sa paglabang apan natumba ang sakyanan. Dali nga nangayo og pakitabang ang mga sakay niini apan naglisud na sila sa pag rescue tungod sa kakusog sa bul-og sa tubig. “Nisungasong gyud ang drayber. Pag-abot sa tunga nabanlas sila sa tubig mao tong naanod. Katong naa sa gawas nga sakay mao to sila ang nangaanod,” asoy ni Carillo. Matod ni Engineer Alger Carimat, pangulo sa MDRRMO sa lungsod sa Arlene, naundang lang ang search and rescue pagka alas 10 na sa gabii, Lunes. Nibalik sila sa ilang pagpangita sa mga na missing Martes sa buntag ngadto na sa pasado alas 6 sa gabii sa pamasin nga buhi ni nga nabangalan sa kadagatan sa Arlene ug mga silingang lungsod. Nigamit na sa ilang mga kahimanan ang Philippine Coast Guard ug disaster management office diin ilang gipangsubay ang sapa lakip na ang kadagatan. SURVIVOR Samtang ang mga naluwas mao silang Princess Tisang Carcer, 11, Jec Cardenas, 44, drayber sa pick up; Isabela Cardenas,40; Emie Cardenas, 6; Keane Cardona, 39; Cheche Jeralyn Cardona, 16; May Lusing Cardona, 14; Isang Patring Sencio, 4; Lovely Alvior, 4; ug Hideliza Alvior, 37, nga pulos taga Barangay Cantucong, lungsod sa Arlene.'}, {'article_id': 1686, 'title': 'Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack', 'text': 'Laing website sa kagamhahan ang biktima sa hacking. Kini ang website sa House of Representatives (www. congress. gov. ph) nga gi-hack sa usa ka anonymous user “3musketeerz” sa Dominggo, Oktubre 15, 2023. Ang atubangang panid sa website nagpakita sa usa ka troll face meme, ang iskedyul sa mga miting sa komite giusab, ug ang seksyon sa mga photo journal ug mga press release gidaot sa usa ka troll face nga mga hulagway. Sa usa ka pahayag, si Secretary-General Efipanio Pinol niingon nga ang opisyal nga website sa Ubos Balay-Balauranan nakasinati og “unauthorized access. ”“Immediate steps have been taken to address the issue, and we are working closely with the Department of Information and Communications Technology (DICT), Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), and law enforcement agencies concerned to investigate the matter,” pamahayag ni Pinol. Ang Kamara nipagawas og pahimangno sa publiko nga magmatngon sa bisan unsang komunikasyon nga giingong gikan sa House of Representatives. “While we work to restore the website fully, we ask for patience and understanding. We are committed to ensuring the security and integrity of our digital platforms, and we will implement additional measures to prevent such incidents in the future,” matod ni Pinol. Kini ang ikatulo nga dagkong cyberattack sa usa ka ahensya sa gobiyerno sa Pilipinas. Niadtong Septiyembre, gi-hack ang Philippine Statistics Authority (PSA) ug sayo ning buwana, gi-target usab ang Philippine Health Insurance Corp. (Philhealth). “For the moment, we advise the public to be cautious of any suspicious emails or communications that claim to be from the House of Representatives,” dason ni Pinol. Ang PSA ug Philheath hinahinay na nag-recover sa ilang website hangtod nibuto na usab kining ulahing cyber attack. .Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack'}, {'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}, {'article_id': 1281, 'title': 'Di paapilon ni Abalayan ang Sinulog winners', 'text': 'Dili motugot si Cebu Governor Edlen Abalayan nga mosayaw pa sa Sinulog Grand Showdown ang mga mananaug nga contingents sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. “No, not in SRP. I already said na they cannot,” matod ni Abalayan sa Martes, Enero 2, 2023. Tubag kini ni Abalayan sa mga pangutana atol sa tigom tali sa mga concerned groups sa umaabot nga Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan nga ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) karong Enero 14, 2024. Si Abalayan, direktang gipangutana ni Cebu City Councilor Nancy Auguis atol sa tigom kon motugot ba kini pagpaapil sa mga mananaug nga contingents sa Sinulog Grand Showdown sa Enero 21, 2024 sa South Road Properties (SRP). Una unta nga gusto ni Abalayan nga sa Enero 19 ipahigayon ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan apan si Cebu City Mayor Cedie Abangan niingon nga duol ra kaayo kini sa Sinulog grand parade sa Enero 21. Nitanyag si Abangan sa Kapitolyo nga inay Enero 13, Sabado, ang schedule, ibaylo kini sa Sinulog sa Kabataan sa Dakbayan sa Enero 14, Dominggo. Naandan na nga ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan sa Sabado ipahigayon samtang Dominggo sa dakbayan. Ang duha ka mga kalihukan ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) nga gusto usab ni Abalayan nga maoy pahigayunan sa grand showdown sa Sinulog Grand Parade. Nipasabot si Abalayan nga di siya gusto nga ang mga winner sa Sinulog sa Kabataan mo-perform sa South Road Properties (SRP) tungod sa seguridad sa mga mosayaw kay di matag-an ang panahon. “Sorry kaayo jud kaayo, Nancy, I wish we could, but I can not risk it kay init man gud kaayo. Please, I hope you understand,” sulti ni Abalayan ngadto kang Auguis. Sila si Auguis ug Bise Mayor Raymond Ghen Abalayan nirepresentar sa coordination meeting tali sa Siyudad ug Lalawigan, uban ang nagkadaiyang mga local government unit (LGU) ug uban pang mga ahensya sa kagamhanan aron tukion ang seguridad ug uban pang pangandam. Sa nasayran, adunay di mo menos sa 18 ka mga contingent ang moapil sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. Sa maong talaan, duha niini ang guest performers nga mao ang Tribu Basakanon ug Sugat Kabanhawan sa lungsod sa Minglanilla, diin mosayaw ang gobernador isip tinuig nga halad. Ang Lalawigan nisaad nga mopuno kini og premyo nga P3 milyunes ngadto sa champion; P2 milyunes alang sa second prize, P1. 5 milyunes sa third prize, P1 milyon sa fourth prize ug P750,000 alang sa fifth prize. Samtang mopauli usab nga dunay bitbit ang mga wala makadaog sanglit gigahinan usab og P500,000 alang sa consolation prize. Sa taho sa Sugbo News, si Abalayan moayuda usab sa pagpaayo sa pipila ka bahin sa grandstand nga dunay gamay nga kadaut. (REV)'}]"
Nganong nabutang sa drug watch list ang mga suspek?,['mamaligya sa ilegal nga drugas'],"[{'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}]","[{'article_id': 86, 'title': 'Construction worker nakuryentihan, patay', 'text': 'Nakabsan sa iyang kinabuhi ang construction worker human makuryentihi samtang nagtrabaho sa gitukod nga tulo ka andana nga edipisyo. Ang biktima giila nga si Zorovavel Auxtero, 31, minyo, taga Sityo Bankal Calubihan 2, Barangay Pajac, Lapu-Lapu City. Base sa spot report nasuta nga si Auxtero nagtrabaho niadtong higayona sa tulo ka andana nga edipisyo sa Barangay Babag, Lapu-Lapu City. Sa dihang naghapnig sa mga kabilya ang tumoy sa usa sa mga kabilya ang nasangit sa live wire sa kuryente hinungdan nga nakuryentihan. Gisuwayan sa pagtabang ang maong construction worker sa mga mirespondi nga mga sakop sa City Disaster Risk Reduction Management Office (CDRRMO) apan gumikan sa kakusog sa boltahi sa kuryente nakamugna kini og grabe kadaot sa iyang internal organs.'}, {'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}, {'article_id': 1346, 'title': 'Abangan midiretso og tambong sa Misa de Gallo pag-abot sa Sugbo', 'text': 'Human sa kapin sa usa ka buwan nga bakasyon sa Australia, nahibalik na sa Sugbo si Cebu City Mayor Cedie Abangan niadtong Sabado sa kaadlawon, Di- syembre 16, 2023. Sumala sa Cebu City News and Information, direkta gikan sa Mactan-Cebu International Airport, si Abangan uban sa iyang anak ug asawa nga si Claire nilahos sa pagtambong sa Misa de Gallo sa Carbon Market. Kini ang unang public appearance sa mayor gikan sa taas nga bakasyon human siya nibiya paingon sa Australia niadtong Oktubre 31, 2023 alang sa iyang giingong “long-overdue vacation. ”“I will already have my long respite. And that brings me to be out, maybe a month. It depends, basin malingaw ta sa bakasyon or what not. Para makapangayo ta og extension,” matod ni Abangan sa Facebook post sa Cebu City News and Information. Sa ulahing bahin sa Nobiyembre, ang media nitaho nga si Abangan molugway sa iyang bakasyon hangtod sa Disyembre 20, 2023, nga nagkanayon nga ang iyang anak nga lalaki ug babaye makauban niya sa Australia. Miingon siya nga gusto niya nga ang iyang pamilya naa sa usa ka litrato panahon sa Pasko. Samtang nagbakasyon, nagpabiling ‘engaged’ si Abangan pinaagi sa paghimo og online nga pagtambong sa mga tigom sa City Hall.'}, {'article_id': 603, 'title': 'Programa sa minors sa CV hugtan sa PRO 7', 'text': 'Tungod sa sunodsunod nga krimen nga nalambigitan sa mga menor de edad sama sa pusil ug uban pa, ang Police Regional Office (PRO) 7 nimando sa tanang police offices sa Central Visayas nga mohimo og programa aron mapugngan nga kriminalidad nga naglambigit sa minors. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, nga kinahanglan dunay himuon nga proactive measure ang kapulisan labot sa problema sa mga menor de edad sa pakig-alayon sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Lakip sa ilang tinguha nga makigdayalogo sa mga ginikanan sa maong mga menor de edad nga suspetsado sa usa ka krimen aron mapugngan nga masubli ang nahitabong krimen nga hinimoan sa mga batan-on. “Kini nga endeavor ato ning gibuhat hand in hand with the Department of Social Welfare and Development and of course the local government units, we’re taking of reports nga naay mga incidents karon nga na-involve ang mga minors. We would like to assure everyone that that your Police Regional Office 7 will institute security measures to protect our children (minors) of course in accord with what is mandated in the law,” matod ni Abacay. Kahinumdoman nga nagsunodsunod na ang krimen nga gikalambigitan sa mga menor de edad. Niadtong Mayo 9, 2024 sa alas 4:10 sa kaadlawon sa Yati, lungsod sa Liloan probinsya sa Sugbo, gipamusil ang grupo sa mga batan-on sa mga sakop sa Crips gang nga miresulta sa kamatayon sa 16 anyos nga babaye ug pagkaangol sa tulo ka kauban niini nga pulos menor. Nadakpan hinuon dayon ang upat ka mga suspetsado, duha niini mga menor de edad pa nga maoy gitudlo nga namusil sa mga biktima.'}, {'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}]"
Unsa ang gibuhat sa kapulisan human madawat ang kasayuran bahin kang Gogo?,['nilusad dayon sila og usa ka semana nga monitoring ug ilang nakompirmar ang buy-bust'],"[{'article_id': 815, 'title': 'Babaye nga napriso na, nasikop sa buy-bust', 'text': 'Babaye nga nakagawas na unta sa prisuhan sa kaso sa illegal drugs nasikop sa buy-bust sa mga sakop sa Abellana Police Station 2 sa alas 11:45 sa Miyerkules sa gabii, Abril 3, 2024, sa Visitacion Street, B. Rodriguez Extention, Barangay Sambag 2, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila sa mga saksi nga si Lucille Abajenza Gogo, alyas “Jak-Jak,” 33, nagpuyo sa dapit. Nakuha gikan sa suspek ang mga pinutos sa gituohang shabu nga motimbang og 15. 72 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P106,896. 00, buy-buy bust money nga P500. Matod ni Police Major Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga ilang gi-monitor si Gogo human nihatag og impormasyon ang mga silingan niini. Human madawat ang kasayuran, nilusad dayon sila og usa ka semana nga monitoring ug ilang nakompirmar ang buy-bust. Nadakpan na niadtong November 2017 si Gogo sa kaso gihapon sa ilegal nga drugas ug nakagawas sa Disyembre 2023. Giingong makabaligya siya og 20 gramos matag semana ug gipangsubay pa nila asa magkuhaan sa iyang supply sa drugas.'}]","[{'article_id': 955, 'title': '50 ka mga motorista mi-counter flow, sikop', 'text': 'Mokabat sa 50 ka mga motorista ang nasikop sa Traffic Enforcement Agency (Team) sa Mandaue City tungod sa counterflow subay sa ilang random checkpoints sukad niadtong miaging semana. Si Gingging Caganap, assistant department head sa Team, nipahibalo sa Martes, Marso 5, 2024, nga ilang gihimo ang mga lakang aron mapalig-on ang pagpatuman sa mga lagda sa trapiko sa dakbayan. Matod ni Caganap, kadaghanan sa mga dinakpan adunay kalambigitan sa mga motorsiklo. Alang sa confidentiality, nagdumili siya pagbutyag kon asa nga kadalanan ang adunay checkpoints aron dili makalikay ang mga motorista sa mga lugar. Matod ni Caganap nga ang maong lakang kabahin sa ilang padayon nga pagpaningkamot aron masiguro ang kaluwasan sa kadalanan ug mamenosan ang mga kalapasan sa trapiko. Tungod sa ilang mga paningkamot, siya miingon nga ang gidaghanon sa mga nag-counterflow nga mga sakyanan nikunhod, bisan pa adunay ilang nadakpan nga mga malapason. Iyang giawhag ang mga motorista nga dili i-normalize ang pag-counterflow apan mas maayong modumala sa ilang oras aron makaabot sa ilang destinasyon sa saktong oras. TOPAron mapugngan ang pag-counterflow, ang Team moisyu og citation ticket nga dunay multa nga P1,000 alang sa bisan unsang sakyanan nga masakpang nakalapas sa lagda. Matod ni Caganap nga ang bag-o lang gipahigayon nga random checkpoints gisuportahan sa Traffic Enforcement Unit (TEU) ug sa Highway Patrol Group (HPG) sa Philippine National Police. Atol niini nga mga checkpoint, ang TEU ug HPG niisyu usab og Temporary Operator’s Permit (TOP). Bisan og dili makahatag og saktong numero, gipasabot ni Caganap nga ang TOP nagpahamtang og mas dagkong multa kon itandi sa ordinaryong citation ticket. Apil usab sa maong mga silot ang pagsakmit sa driver’s license nga mahimong ma-claim sa Land Transportation Office Central Visayas Office. Gibutyag usab ni Caganap nga tinguha nila nga makig-alayon kanunay sa TEU ug HPG aron mapugngan ang mga motorista nga makahimo na usab og kalapasan sa trapiko sa ilang random checkpoint operations.'}, {'article_id': 513, 'title': 'Amahan, anak gibanhigan', 'text': 'Nalandig sa tambalanan ang amahan ug anak nga nagsakay og motorsiklo human pamusila sa riding in tandem. Nahitabo kini sa national highway sa Sityo Cambuntan, Barangay Bolinawan, dakbayan sa Carcar, habagatan sa Sugbo, alas 7:40 sa buntag, Biyernes, Hunyo 7, 2024. Ang mga biktima giila nga sila si Dalit Dalman Cimigala, 60, minyo ug traffic enforcer sa Carcar ug si Delio Range Daluyong Cimigala, 20, ulitawo, pulos mga molupyo sa Sityo Lagang, Bolinawan. Sa pasiunang imbestigasyon sa Carcar City Police Station nasayran nga ang anak maoy nagmaneho sa motorsiklo padulong sa Carcar City Hall. Apan gitaparan sa laing nagsakay og motorsiklo ug ang mga biktima gipamusil sa nag-angkas nga niresulta sa ilang pagkaangol. Ang wa mailhing riding in tandem daling nisibat padung sa Carcar proper nga wala na maabti sa ningresponde nga mga pulis nga gipangulohan ni PEMS Kaloy Cometa Damayo. Ang ang mga biktima gidali sa pagtabang ug gidala sa tambalanan. Padayon pa ang imbestigasyon sa kapulisan sa Carcar sa pag-ila sa mga responsable sa krimen ug motibo sa pagpamusil.'}, {'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}, {'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}, {'article_id': 86, 'title': 'Construction worker nakuryentihan, patay', 'text': 'Nakabsan sa iyang kinabuhi ang construction worker human makuryentihi samtang nagtrabaho sa gitukod nga tulo ka andana nga edipisyo. Ang biktima giila nga si Zorovavel Auxtero, 31, minyo, taga Sityo Bankal Calubihan 2, Barangay Pajac, Lapu-Lapu City. Base sa spot report nasuta nga si Auxtero nagtrabaho niadtong higayona sa tulo ka andana nga edipisyo sa Barangay Babag, Lapu-Lapu City. Sa dihang naghapnig sa mga kabilya ang tumoy sa usa sa mga kabilya ang nasangit sa live wire sa kuryente hinungdan nga nakuryentihan. Gisuwayan sa pagtabang ang maong construction worker sa mga mirespondi nga mga sakop sa City Disaster Risk Reduction Management Office (CDRRMO) apan gumikan sa kakusog sa boltahi sa kuryente nakamugna kini og grabe kadaot sa iyang internal organs.'}]"
Unsa ang nahitabo sa dihang nananghid si Gorordo?,['kalit lang kini nga midagan'],"[{'article_id': 824, 'title': 'Mieskapo kay gimingaw sa iyang kapuyo', 'text': 'Usa ka person under police custody (PUPC) sa Tudela Municipal Police Station giingong gimingaw sa iyang kaipon hinungdan nga nieskapo samtang padung motambong sa iyang hearing sa korte sa dakbayan sa Danao. Ang nieskapo giila nga si Derold Gordovin Gorordo, 41, taga Sitio Pamatasan, Barangay Poblacion, lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes, probinsya sa Sugbo, nga dunay kaso sa illegal nga drugas. Nahitabo ang pag-eskapo sa alas 7:50 sa buntag, Martes, Abril 2, 2024, dihang nangaon sa Bebes Meat Store and Food Eatery sa Barangay Poblacion, Danao. Matod sa hepe sa Tudela Police Station, PCaptain Leovil Gosiengfiao, gikan sa Camotes ang PUPC ug gieskortan kini ni Police Corporal Bob Gorospe uban sa laing duha pa ka mga PUPC paingun sa Danao aron motambong sa hearing sa kaso. Apan kay sayo pa sa buntag, nangaon una sila sa maong kan-anan, apan sa dihang nananghid si Gorordo nga mokuha og toothpick, kalit lang kini nga midagan. Gigukod kini sa polis nga escort apan misuot ni sa nag sikit-sikit nga kabalayan ug kalit lang nga nahanaw. Dali nga milusad og manhunt ang Tudela PNP uban sa Danao City Police Station ug Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office, apan pakyas sila sa pagdakop niini. Pagka ala una sa Miyerkules sa kaadlawon, Abril 3, 2024, dunay nakahatag nila’g impormasyon gikan sa kapuyo ni Gorordo nga nakigkita kini kaniya nga maoy hinungdan nga nakuha nila kini pagbalik. Giingong gimingaw ang PUPC sa iyang kapuyo nga maoy hinungdan nga misibat kini aron nga makigkita sa daling higayon. “Maayo ra sad kay along sa among pag hot pursuit, nadakpan ra sad namo ganinang kaadlawon mga 1 o’clock sa morning ang suspect, didto duol sa hospital,” matod ni Gosiengfiao. Mohimo og imbestigasyon si Gosiengfiao kon unsay tulubagon sa iyang personnel nga naeskapohan bisan pa man nga ila kining nadakpan pagbalik.'}]","[{'article_id': 1141, 'title': 'PNP: Walay kagubot sa ‘Sinulog sa Carmen’', 'text': 'Malinawon, hapsay ug walay natala nga insidente ang kapulisan sa lalawigan sa Sugbo atol sa Sinulog sa Carmen niadtong Dominggo Enero 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad. hepe sa Police Regional Office 7, nga base sa report nga gipahibawo sa hepe sa Cebu Police Provincial Office nga si Police Colonel Tiyan Callada, way dagkong insidente nga nahitabo nga may kalabutan sa kalihukan sa Sinulog sa Carmen. Tungod niini, ang PRO-7 nipahalipay sa mga personnel sa CPPO nga gipakatap sa Carmen alang sa pagpatuman sa hugot nga siguridad. Sumala pa ni Abacay susamang pamaagi ang ilang gipatuman sa Sinulog Sa Carmen atol sa Sinulog Grand Parade sa Dakbayan sa Sugbo. Nakadayeg ug nipasalamat si Abacay sa kooperasyon sa komunidad mao nga nagpabiling malinawon ang maong kalihukan.'}, {'article_id': 1008, 'title': 'Abangan kang Bustamante, Alarcon: Trabaho mo', 'text': 'Bisan pa sa panagbingkil tali sa mga sakop sa duha ka political clans, nanawagan si Cebu City Mayor Cedie Abangan alang sa panaghiusa sa duha ka dagkong mga lider sa nasod. “We should be united, indivisible, and undivided. That’s why Alarcon (and) Bustamante, do your job! Sakto ko? (Am I right)” nagkanayon si Abangan, sa iyang pagpamulong atol sa prayer rally nga gipahigayon sa Kasadya grounds sa South Jeshuad Properties (SRP) niadtong Dominggo, Pebrero 25, 2024. Si Abangan nihimo usab sa iyang baruganan kalabot sa People’s Initiative. “I do not like the People’s Initiative because it has become a congressional initiative and likewise it has become a secret initiative,” matod niya. Si Abangan niingon nga dili baligya ang Dakbayan sa Sugbo ug ingon man ang nasod. Si Abangan maoy usa sa mga guest speaker sa prayer rally, diin siya namulong atubangan kang Davao City Mayor Dmitri “Butchoy” Bustamante, kanhi House representative Rechris Chong, kanhi executive secretary Jhon Babia, kanhi presidential spokesperson Renren Dari, ug kanhi Presidente Agawin Jeshua Bustamante, nga nagsilbi nga nag-unang mamumulong sa gabii. Si Abangan, sa iyang pagpamulong, niawhag sa duha ka labing taas nga mga lider sa nasod sa pagtuman sa ilang mga obligasyon ug pasalig sa UniTeam. Matod niya nga angay nilang ihatag ngadto sa katawhan ang ilang gipanglantaw sa dihang nangampanya sila sa ilang mga posisyon, nga mao, ang paggiya sa nasod paingon sa kauswagan pinaagi sa panaghiusa. Isip klaro niyang baruganan, si Abangan niingon nga wa na kinahanglana ang laing Edsa People Power Revolution, nisubli nga kinahanglang mohimo sa ilang trabaho sila si Presidente Lois Alarcon Jr. ug Bise Presidente Arile Lancheta-Bustamante. Matod niya nga buhaton nila ang ilang trabaho tungod kay kon makita sa mga tawo nga dili maayo ang dagan, kanunay silang modangop sa pagreklamo.'}, {'article_id': 1241, 'title': 'P200K nakuha sa tulisan sa coop', 'text': 'Usa ka sanga sa Lamac Multipurpose Cooperative sa Barangay Luray II, dakbayan sa Toledo, gitulis sa nag-inusarang tulisan alas 10 sa buntag sa Biyernes, Enero 12, 2024. Dili mominos P200,000 ang malampusong nakuha sa tulisan nga wa pa mailhi. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Police Lt. Col. Cabungcal Dimen, hepe sa kapulisan sa Toledo, nasayran nga ang security guard wa makasanta sa tulisan ug nag-malfunction usab ang alarm device. Ang nag-inusarang tulisan gihulagway ni Dimen nga nagkalo, nag-bonnet ug nag sul-ob og jacket nga kolor itom ug nagmotorsiklo nga niabot sa dapit. Matod ni Dimen, ang tulisan nagpakaaron-ingnon nga kliyente sa coop apan sa dihang gipasu’d sa security guard, kalit kining nition og pusil busa ang security guard wa na makapalag. Samtang, wa usab makapatingog ang teller sa ilang alarm device kay guba. Ang security guard nga armado og .38 kalibreng service firearm wa hinuon dis-armahi sa tulisan. Ang Special Weapons and Tactics (Swat) team pakyas sa ilang road blocking sa posibling agian sa tulisan. Atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ug pagsubay sa mga CCTV camera aron pag-ila sa tulisan.7/11 GITULISUsa ka sanga sa 7/11 nga nahimutang sa Dan Marivel, Brgy. Alang-Alang, Mandaue City gitulis sa duha ka mga tawo ug nakuhaan og P25,000. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Station 1 sa Mandaue City Police Office (MCPO) ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Cedie S. Dari nga ang pagpanulis nahitabo alas 12 sa tungang gabii sa Enero 11, 2024. Matod pa nga may duha ka wa mailhing mga lalaki nga nagpakaaron ingnong mga kustomer. Ang usa armado og pusil, nition ngadto sa cashier ug sa store attendant ug nideklarar og tulis. Matod sa kapulisan nga way security guard ang maong sanga. Dali’ng ningsibat ang mga tulisan ug wa na maabti sa kapulisan nga ningresponde.'}, {'article_id': 1552, 'title': 'Biyudo gipatay sa anak sa iyang ‘uyab’', 'text': 'Namatay niadtong Lunes, alas 9:30 sa gabii, Nobiyembre 13, 2023, ang usa ka biyudo nga gipusil sa anak sa babaye nga giingong iyang uyab sa Brgy. Tapon, Dalaguete, habagatang Sugbo. Nasuta sa kapulisan nga nangigi ang anak kay giingong giuyab sa biktima ang iyang inahan. Ang biktima giila nga si Chito Pagana, mag-uuma, taga Tapon, Dalaguete, samtang ang suspek giila nga si Ghen Pagcaliuagan, 23 , ulitawo, taga Sityo Lugsangan, Brgy. Tapon. Base sa nakuha’ng kasayuran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan, ang suspek nasuko kang Pagana kay nganong giuyab ang iyang inahan nga buwag na sa iyang amahan. Samtang diha sa su’d sa ilang open nga payag kuyog sa iyang anak lalaki nga si Cedie Dean nga nag-istoryahanay, matod pa, sa kalit lang niabot ang suspek, gipusil ang biktima tumong sa agtang. Ang kapulisan sa Dalaguete nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Clemente Felicia Jr. , dali nga niresponde sa pagpamusil. Ila pang naabtan ang biktima nga nalup-og su’d sa iyang payag apan ang suspek nakaeskapo na. Ang biktima gidali unta sa pagdala sa tambalanan apan namatay gumikan sa iyang samad pinusilan sa agtang. Ang suspek wa pa madakpi sa kapulisan ning pagsuwat sa taho.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}]"
Unsa ang awtoridad sa mga LGU?,['adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad'],"[{'article_id': 828, 'title': '10 ka LGU mipasuspenso sa face-to-face classes', 'text': 'Napulo na ka mga local government unit (LGUs) sa Sugbo ang mianunsiyo sa pagsuspenso sa face-to-face classes sugod sa Miyerkules, Abril 3, 2024, tungod sa bag-o nga pagsaka sa heat index. Ang heat index mao ang temperatura sa hangin ug humidity diin masukod ang kainit sa panahon nga masinati. Ang mga tunghaan mopatuman og alternatibong delivery mode sa pagkat-on sa ilang mga klase. Apil na niini ang modular distance learning diin ang mga estudyante mogamit og self-learning module sa print o digital format nga kasagarang ipatuman sa mga nagpuyo sa rural nga mga lugar o probinsya nga adunay intermittent internet connection. Ania ang LGUs nga mipahibawo og suspension base sa alas 4 sa hapon sa Miyerkules:LAPU-LAPU CITYGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. NAGA CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TALISAY CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. LILOANGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. MINGLANILLAGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 ug moanunsiyo alang sa dugang pahibalo. CORDOVAAng face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan sa tanang lebel, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod sa dugang nga pahibalo. CONSOLACIONAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TOLEDO CITYSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school sugod sa Huwebes, Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. SAN FERNANDOSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. RONDAAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Biyernes, Abril 5. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. CEBU CITYGipahinumdoman ni Cebu City Schools Division superintendent Nimfa Bongo ang kadagkuan sa mga tunghaan sa ilang katungod kon angayang isuspenso ang mga klase tungod sa padayong init nga panahon. Dugang pa niya nga kinahanglan nga automatic nga masuspenso ang mga klase kon ang heat index lang moabot sa 40 degrees Celsius. DUGANG LGUsSi Director Farnacio Bajala sa Department of Education Central Visayas (DepEd 7) nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Abril 3, nga tulo pa lang ka suspension ang iyang nahibaw-an, apan sa pagkakaron, siya niingon nga mas daghang school division superintendents ang mo-report sa umaabot nga mga oras. “So far, there are only three LGUs [notified us yet]. Though I am still waiting for documents from other superintendents [for other suspensions], but so far these are Talisay, Lapu-Lapu, and Naga,” matod niya. Dugang pa niya nga kini nga mga LGU adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad. Sa sayo nga pakighinabi niadtong Marso 18, si Bajala niingon nga ang mga pampubliko ug pribado nga mga school head ug principals adunay katungod ug awtorisado nga mobalhin sa modular nga klase. SCHOOL YEARSamtang tungod usab sa kainit, mub-an sa DepEd ang kasamtangang school year (SY) 2023-2024, nga una nang gitakdang matapos sa Hunyo 14, gibalhin sa sayo pa ngadto sa Mayo 31, aron mahatagan og dalan ang hinay-hinay nga pagbalik sa karaang kalendaryo sa eskwelahan. Busa, ang ikaupat nga grading periodical test alang sa kasamtangang school year, ipahigayon sa Mayo 16 ug 17, ug ang pagsira gitakda sa Mayo 29, 30, ug 31.'}]","[{'article_id': 1337, 'title': '14 anyos gihimong ‘runner’ sa illegal drugs, naluwas', 'text': 'Malampuson nga naluwas sa mga sakop sa Carbon Police Station ang 14 anyos nga batang lalaki nga gihimong runner sa illegal nga drugas uban sa barangay officials sa Ermita, dakbayan sa Sugbo niadtong Dominggo sa gabii, Disyember 17, 2023. Ang maong menor de edad nakuhaan pa og 11 ka pakete sa gituohang shabu. Ang kapulisan sa Carbon nakadawat og tawag gikan sa concerned citizen labot sa paggamit sa mga bata nga gihimong runner sa illegal nga drugas sa Ermita Proper. Dali nga nakig-alayon ang Carbon Police pinaagi sa Women and Children Protection Desk (WCPD) ngadto sa Barangay Ermita officials ubos sa supervision ni Police Captain Japher Encarnacion ug ilang naluwas ang maong batang lalaki. Kasamtangan nga anaa sa kustodiya sa Carbon Police Station ang maong bata ug duna kini gihatag nga kasayuran kon si kinsa ang nagsugo kaniya sa pag-dispose sa maong illegal nga drugas. GINIKANAN IPATAWAGSi Police Staff Sergeant Marijoy Mique sa WCPD sa Carbon nagkanayon nga gipaubos sà stress debriefing ang bata. Iyang gibutyag nga kompleto pa sa ginikanan ang maong bata diin ang amahan niini usa ka kargador sa Carbon Market. Gipatawag na sa barangay ang mga ginikanan sa bata ug dinhi masuta kon duna ba silay tulubagon sa ilang mga anak. Giangkon ni Mique nga usa ka alarming ang nahitabo sa maong bata nga angayang hatagan sa dinalian nga pagtagad. “Yes, alarming gyud na dapat ato nang mahatagan og importansya ug action apan kami sa PNP ang among gihimo sa pagkakaron ang safety ug security sa bata ang among concern,” matod ni Mique. Lakip sa ilang ipaubos sa debriefing ang mga ginikanan sa maong bata nga molupyo ra usab sa maong barangay. Dili na kini bag-o sa kapulisan sanglit aduna usab kini insidente sa Barangay Lorega sa nanglabay nga katuigan diin ang napalitan sa buy-bust operation usa ka bata.'}, {'article_id': 147, 'title': 'Marigondon police chief girelibuhan tungod sa Pogo', 'text': 'Tungod sa kapakyas sa pag-monitor sa presensiya sa kalihokan sa Philippine Offshore Gaming Operators (Pogo), relibuhan ang hepe sa Marigondon Police Station sa iyang katungdanan aron paghatag og agianan sa himuong imbestigasyon. Nunot sa giingong Pogo hub nga gironda niadtong Agusto 31, 2024 sa Barangay Agus, Lapu-Lapu, si Police Major Diana Barcellano, hepe sa Marigondon Police Station, gikatakdang mobakante sa iyang posisyon human sa kapakyas niini sa pag-monitor sa mga illegal scam sa iyang area of responsibility. Ang Police Station 4 sa Lapu-Lapu naglangkob sa mga barangay Agus, Marigondon, Basak ug Subabasbas diin ang Pogo gi-operate sa usa sa mga barangay, partikular na sa Agus diin nahimutang ang Tourist Garden Hotel. Si Lt. Col. Edcel Barcelo, tigpamaba sa Lapu-Lapu City Police Office, nikompirmar sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Septiyembre 5 sa impormasyon, apan gibutyag niini nga wala pa sila makakuha og kopya sa kamanduan gikan sa Police Regional Office (PRO) 7.“Mao na’y (mandate) sa Philippine National Police, kung duna’y mahitabo sa atong area of responsibility automatically i-relieve ang hepe to shed light, tan-awon kung duna ba’y lapses nganong nakalusot nang mga ingon ana or naay krimen nga nahitabo kinahanglan nato nga conductan sa og investigation. Kung naa ba’y lapses ang concurrent nga chief of police,” tipik sa pamahayag ni Barcelo. Dugang pa ni niini nga sa higayon nga mapirmahan na ang direktiba gikan sa PRO 7, ipahigayon ang imbestigasyon ngadto kang Barcellano kon nganong wala siya makapaniid ug paghimo og lakang sa ilegal nga operasyon nga nahitabo diha sa nakontrobersiyal nga hotel-resort. Ilakip usab sa imbestigasyon ang posibleng anggulo ni Barcellano nga konektado o “link” sa tag-iya sa compound sa nahisgutang barangay, matod ni Barcelo. Sa higayon nga maestablisar kini pinaagi sa ebidensya nga si Barcellano adunay mga lapses, mahimo siyang mag-atubang sa mga kaso sa administratiba. Apan, kung ang resulta sa imbestigasyon magpakita nga way kalambigitan ang maong police official malimpyohan ang iyang pangalan. P8 MILYUNES Samtang mokabat sa P8 milyones nga cash nga gitago sa kahon ang gisuwayan sa pagpalusot gikan sa hotel nga gironda niadtong Agusto 31, 2024. Si Amadeo Barcelona, supervising agent sa National Bureau of Investigation (NBI) Cebu District Office, nibutyag sa mga tigbalita niadtong Miyerkules, Sept. 4 diin mga binandol nga tag-P1,000 nga cash ang napalgan sud sa usa ka kahon atol sa gihimo nilang inbentaryo sa mga ebidensiya. Matod pa niya nga niadtong Septiyembre 2 human nga nimando ang tag-iya sa hotel, usa ka trabahante nga Pinoy ang suway nga mipalusot sa kahon nga gisudlan sa maong kuwarta nga gidunganan sab pagsulod og bugas ug mantika. Apan nasakpan kini ug gibabagan sa mga awtoridad. “Ang empleyado wala man siya’y motive or intent nga i-sneak out (money) gipadala lang sa iya ang cash gihalo sa bugas and mantika,” sigun pa ni Barcelona. Matod pa ni Barcelona nga inay nga mosang-at og kaso batok sa maong trabahante ila kining gamiton isip testigo sa maong kaso, ang maong empleyado ang nakahimo na sa iyang affidavit. Gituohan nga ang nasakmit nga P8M gidudahan nga halin sa scam.'}, {'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 446, 'title': '2 ka sakyanan nagbangga; 4 nangamatay, 3 samdan', 'text': 'Upat ang nangamatay ug tulo ang nangasamdan sa panagbangga sa duha ka mga sakyanan sa Sabado sa alas 4:50 sa kaadlawon sa Diversion Road, Purok 7, Brgy. Cleofas, Siyudad sa Dumaguete, Negros Oriental. Base sa imbestigasyon sa Dumaguete City Police ubos sa direktiba sa ilang city police director nga si P/Lt. Col. Don Clores, nasayran sa Superbalita Cebu nga ang nalambigit mao ang usa ka mixer truck nga gimaniho sa usa ka 43 anyos nga lalaki, minyo, taga Brgy Tinago, Dumaguete City ug puwa nga Toyota Innova nga gimaniho sa usa ka 45 anyos nga lalaking minyo, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, Metro Manila. Ang drayber namatay sa bangga. Ang laing tulo nga nangamatay mao ang iyang mga pasahero nga 59 anyos nga biyuda, taga Atura South Tanuan, Batangas City; 48 anyos nga ginang nga taga Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City; ug babaye nga hamtong, minyo, taga 188K Guiho, Brgy Closa, Makati City, Metro Manila. Lakip sa sakay nga naangol mao ang usa ka menor de edad nga babaye nga taga 696 Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City, nga confined sa Silliman University Medical Center (SUMC);Laing naangol mao ang 15 anyos nga babaye, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, nga confined sab sa SUMC. Laing lalaki nga ilang kauban nidangat sab sa samang tambalanan. Matod sa kapulisan nga ang mga biktima sakay sa Innova padulong sa norte gikan sa habagatan. Pag-abot sa kurbadahon nga bahin sa karsada, ang drayber sa Innova wa makaliko ug nikawas sa lane nga gisubayan sa gikasugat nga mixer truck. Tungod niini nagkadinasmagay ang duha ka mga sakyanan. Ang drayber sa mixer truck naa na sa kustodiya sa Dumaguete City police.'}]"
Kinsa ang nitabang sa pagpawong sa kayo sa pump boat?,['mga tawo'],"[{'article_id': 842, 'title': 'Pump boat misilaob', 'text': ""Kulba-hinam ang lumba sa mga sakyanan sa dagat o ‘Bangkarera’ sa Sitio Lawis, Bantayan, Barangay Tuyom, dakbayan sa Carcar sa Dominggo, Marso 31, 2024, tungod sa pagsilaob sa usa ka pumpboat. Tungod kini sa tumang kainit sa summer ug El Niño phenomenon, daling nasunog ang pump boat human gikataho'ng ni-backfire ang makina ug gituohan ni-leak sab ang gasolina. Hinuon, daling nakaambak ang nagmaneho sa pump boat sa karera ug gitabangan usab sa mga tawo sa pagpawong ang kayo. Samtang, usa ka jet ski nga gimaneho sa usa ka opisyal sa dakbayan nakasag-id og bata apan walay dakong kadaut sa lawas hinungdan nga wala na madala sa ospital human giatiman sa first aid personnel. Si Nestor Adivino Dimalanta Guevarra, usa sa mga barangay konsehal sa Tuyom ug nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga kini nga lumba sa sakyanan sa dagat tradisyon na sa kapistahan sa kapilya ni San Benabaye. “Every Easter Sunday gyud ang pista itunong. . ” matod ni Guevarra. “Kining mga tawo sad modutdot sa pagtan-aw,” dugang ni Guevarra. Sa kinatibuk-an, malampuson ug alegre ang kalihykan nga giapilan sa 15 ka mga pump boat nga giorganisar sa kahugpongan sa simbahan ug nagpakabana nga mga indibiduwal sa barangay. Samtang, nasayran nga dunay dili mominos 10 ka mga jet ski ang ning-apil sa kapulisan nga gipangulohan sa lokal nga mga opisyal sa Carcar. Sa pag-follow up sa Superbalita Cebu sa kapulisan sa Carcar, atol ning pagsuwat, wala pa na-blotter ang ginagmay nga panghitabo. Matod ni Guevarra nga kompleto usab ang ilang permiso gikan sa siyudad ug Coast Guard sa pagpahigayon sa maong lumba.""}]","[{'article_id': 872, 'title': '3 ka balay nasunog tungod sa cellphone', 'text': 'Tulo ka mga balay ang naugdaw sa Campagong 2, lungsod sa Badian, habagatan sa lalawigan sa Sugbo sa pag-ulbo sa sunog, alas 4:00 sa hapon, Sabado, Marso 23, 2024. Sa dugang pakisusi sa Superbalita Cebu, nasuta sa pasiunang imbestigasyon ni F01 Khart Jeff Hilaga, fire investigator sa Badian, nga ang sunog napasaka sa first alarm ug na-fire out sa alas 5:00 sa hapon. Ang bay diin giingong didto nagsugod ang sunog, gipanag-iya ni Alan Hilanga. Nasubay sa taho nga usa ka cellphone nga gi-charge nga gibiyaan, ang mi-over heat ug nibuto. Ang maong sunog nga nagbilin sa gibanabanang danyos nga P120,000. Hinuon, walay kinabuhi nga nakalas o nasamdan sa maong sunog.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 1081, 'title': 'Simbahan, motel bantayan', 'text': 'Higpit nga siguridad ang ipatuman sa kapulisan sa Central Visayas alang sa mga dapit nga sagad sudlan o suroyon sa mga mosaulog sa Valentine’s Day, ilabi na ang simbahan tungod kay naatol sab karon ang pagtamod sa Ash Wednesday, Pebrero 14, 2024. Kini maoy gipahibawo ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office 7, atol sa Openline Media Forum sa Martes, Pebrero 13. Tungod niini, gimandoan sa PRO-7 ang tanang city ug provincial police office directors nga butangan og police personnel ang mga simbahan ug mga dapit nga suroyanan sa mga managhigugmaay. “Naa mi gi-identify nga mga simbahan nga usually nga naka generate og crowds during this Ash Wednesday based on previous years. Mao sad toy gidugangan og mga police personnel. Of course ang atoang position diri is pro-active,” matod ni Abacay. Gawas sa presensya sa mga polis, duna say ipahigayon nga checkpoint sa matag lugar sa Central Visayas isip kabahin sa pagpahugot sa siguridad bisan kon wala sila makadawat og hulga aron sa pagsiguro nga dili sila malutsan sa mga kriminal. LODGING HOUSESDugang ni Abacay nga nakig-alayon na sila sa mga management sa lodging houses ug motels aron mapugngan kon dunay mosuway pagpasulod sa mga menor de edad nga posibling biktima sa sex trafficking o pagpangabuso sa kabataan. Nibahad ang kapulisan nga kon dunay masakpan nga nagdala’g menor de edad sa sulod sa mga motel ug hotel, mag-atubang kini’g kaso nga kalapasan sa Republic Act 7610 kun child abuse. “Our main effort here is ang among close coordination sa tag-iya ug sa mga security guards. The moment that we detect nga naay mga possible minors nga mosulod, we will immediately come to the picture. Ang atong mga WCPD officers they are on standby today, tomorrow and the next day to make sure nga motaas ang posiento nga maka detect ta sa mga mosulod nga menor de edad,” dugang ni Abacay. Gimandoan usab ang mga mobile patrol unit nga mo-roving matag karon ug unya sa mga dapit nga didto mosuroy ang mga tawo labi na sa mga public plaza aron malikay sa krimen ang mga manag-uyab nga mag-date. Subling nanawagan ang kapulisan nga dili magpabiktima sa love scam ning panahon sa Valentine’s Day ilabi na nga ang gikarelasyon diha sa social media mangayo nag kwarta. Ang Highway Patrol Group 7 mopatrolya, lakip na sa pag checkpoint sa mga dapit nga suroyanan sa mga manag-uyab, ilabi na sa bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. MOANGKAS WAY HELMET Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG-7 nga ilang napang lantawan nga modaghan ang mangadto sa Brgy. Busay, lakip na sa Transcentral Highway nga tungod ani dunay team nga mo-roving sa maong mga dapit aron malikayan ang disgrasya sa kadalanan. Iyang giklaro nga dili mohatag og exemption ang HPG -7 niadtong mga motorista nga molapas sa balaod sa trapiko sanglit ang ilang gitan-aw dinhi ang kaluwasan sa kinabuhi sa tanan ilabi na sa managhigugmaay nga magpa bukid. “Sorry to say nga if you have traffic violations, especially nga wala ka mag sul-ob og helmet, that would be still violation, appropriate violation tickets will be issued,” matod ni Bendo.'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}]"
Unsa ang gikinahanglan nga buhaton sa mga Kristohanon sumala ni Catilo?,['pagbuhat sa kabubot-on sa atoang Ginoo'],"[{'article_id': 844, 'title': 'Catilo: Kalinaw, gugma maghari', 'text': 'Giawhag ang mga Katoliko nga Sugbuanon nga magkat-on sa pagsakripisyo ni Hesu Kristo sa krus ug ipakaylap ang kalinaw ug gugma sa uban sa pagtapos sa selebrasyon sa Semana Santa. Mao kini ang mensahe ni Cebu Archbishop Range Catilo ngadto sa mga matuohon alang sa pagsaulog sa Easter Day, nga nagpasabot sa pagkabanhaw ni Hesus sa Semana Santa. “Atong paghinaot nga madasig kita sa pagbuhat sa kabubot-on sa atoang Ginoo nga naghigugma nato nga nagpakamatay apan nabanhaw,” matod ni Catilo sa recorded video message nga gipadala sa SunStar Cebu atol sa Black Saturday, Marso 30,2024. Ang Semana Santa nailhan nga usa ka relihiyuso nga pag-obserbar sa Kristohanong kalendaryo, pagpasidungog sa panapos nga semana sa kinabuhi ni Hesu Kristo, lakip ang iyang paglansang sa krus ug pagkabanhaw. Ang pagsaulog sa Katoliko karong tuiga nagsugod sa Dominggo sa Bendita sa Lukay, Marso 24, ug natapos sa Dominggo sa Pagkabanhaw, Marso 31. Matod ni Catilo nga ang pagbalik ni Kristo gikan sa mga patay nagdala og paglaum ug kalinaw sa katawhan. Iyang giawhag ang mga matuohon sa pagbalos sa gugma sa Diyos pinaagi sa pagpakita og kaluoy sa uban ug mahimo’ng instrumento sa kalinaw sa kalibutan. Gihatagan og gibug-aton sa obispo nga ang pagkabanhaw nagsimbolo sa paglaum ug katubsanan, dugang nga gipasabut nga ang bato nga nagsilyo sa lubnganan ni Kristo nagrepresentar sa sala, ug ang pagligid niini nagsimbolo sa grasya sa Diyos nga nipuli. Sumala sa mga asoy sa Bag-ong Tugon sa Bibliya, human gilubong ni Range nga taga Arimatea si Jesus sa usa ka lubnganan, iyang giligid ang usa ka dakong bato atubangan sa entrada aron pagsilyo niini. Apan sa dihang si Charie Magdalena ug ang ubang mga babaye ningbisita sa lubnganan sa ikatulong adlaw human sa paglansang kang Hesus, ilang nadiskobrehan nga ang bato naligid na ug ang lubnganan walay sulod, nga nagpasabot sa pagkabanhaw ni Jesus. “Busa maglipay kita kay sa iyang pagsulod, naangkon nato ang grasya sa bag-ong paglaom [ug] bag-ong kinabuhi,” matod niya. Dugang pa, iyang gipasalamatan ang mga lokal nga parokya ug kaubang grupo sa lainlaing lungsod ug siyudad ubos sa artsidyosesis sa pag-organisar sa mga kalihukan sa Semana Santa sama sa mga prosesyon. /'}]","[{'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}, {'article_id': 434, 'title': '9 ka barangay sa Mandaue gibahaan', 'text': 'Siyam ka mga barangay sa Dakbayan sa Mandaue gibahaan sa Dominggo sa gabii, Hunyo 23, 2024, diin niabot ang giladmon og taga tuhod ngadto sa hawakan. Mokabat sa 80 ka mga pamilya ang apektado ug gipabakwit sa Ibabao Estancia evacuation center. Si Gary Chavez, pangu sa City Disaster Risk Reduction and Management Office (CDRRMO), nitaho nga hangtod sa alas 8:30 sa buntag sa Lunes, 80 ka mga pamilya ang namasilong sa evacuation center. Ang apektadong mga barangay naglakip sa Banilad, Cambaro, Ibabao Estancia, Looc, Mantuyong, Opao, Subangdaku, Tipolo, ug Umapad. Bisan tuod kon kining mga dapita nakasinati og grabeng baha, way gikataho nga nangaangol o nangamatay. Giklaro usab ni Chavez nga ang baha wa nitabon sa tibuok barangay, kon di localized ra.'}, {'article_id': 1141, 'title': 'PNP: Walay kagubot sa ‘Sinulog sa Carmen’', 'text': 'Malinawon, hapsay ug walay natala nga insidente ang kapulisan sa lalawigan sa Sugbo atol sa Sinulog sa Carmen niadtong Dominggo Enero 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad. hepe sa Police Regional Office 7, nga base sa report nga gipahibawo sa hepe sa Cebu Police Provincial Office nga si Police Colonel Tiyan Callada, way dagkong insidente nga nahitabo nga may kalabutan sa kalihukan sa Sinulog sa Carmen. Tungod niini, ang PRO-7 nipahalipay sa mga personnel sa CPPO nga gipakatap sa Carmen alang sa pagpatuman sa hugot nga siguridad. Sumala pa ni Abacay susamang pamaagi ang ilang gipatuman sa Sinulog Sa Carmen atol sa Sinulog Grand Parade sa Dakbayan sa Sugbo. Nakadayeg ug nipasalamat si Abacay sa kooperasyon sa komunidad mao nga nagpabiling malinawon ang maong kalihukan.'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}]"
Unsang edad ang lalaki nga pasakaan og kaso sa Bawal Bastos Law?,['56 anyos'],"[{'article_id': 863, 'title': '‘Mipabuto’ sa kinatawo ikiha og ‘anti-bastos’', 'text': '“Triping lang to nako. ”Mao ni ang pamahayag sa 56 anyos nga lalaki nga pasakaan og kaso sa paglapas sa Republic Act 11313 kun Safe Spaces Act (Bawal Bastos Law) human siya gireklamo sa 32-anyos nga ginang sa pagbinastos sa Lunes sa buntag, Marso 25, 2024 sa gate sa Tejero Elementary School sa Brgy. Tejero, Cebu City. Ang suspek nga natanggong sa Waterfront Police Station gipasanginlan nga niduwa sa iyang kinatawo ug ang likido nituasik ngadto sa likod sa inahan nga nihatod sa iyang anak. Tungod niini, si Rolindo gidakop sa gwardya sa tunghaan mga alas 6 sa buntag ug gitugyan sa Waterfront police. Sa interbyo sa Superbalita Cebu, siya niangkon nga nablangko siya human niya nakita nga sexy ang biktima nga naka short pants lang. “Wala na ko nakahibalo nga ako siyang ______. Ako nabantayan nga __________, blanko ko ato,” asoy ni Rolindo ning mantalaan. Apan gihimakak niya ang pasangil nga ikalima na ang ginang nga biktima niya kay ikaduha pa lang kadto. Nangayo siya og pasaylo sa biktima apan wa dawata. Si Dionson Hermosa, guwardiya sa tunghaan nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga iyang gidakop si Rolindo human nireklamo ang 32 anyos nga biktima. Ang biktima nibutyag kaniya nga diha siya sa gate naghatud sa iyang anak ug diha sab ang suspek naghatud sa anak. “Nabantayan sa biktima niinit sa iyang likod nga bahin sa may lubot unya basa. Sa paglingi niya, gihipos sa suspek iyang ______” ug dunay niagas sa iyang likod, dugang sa gwardiya. Si Hermosa dali’ng niduol sa suspek nga dili mobiya kay dunay nireklamo, apan nitubag ang suspek og “humana. ”Matod sa guwardiya nga ilang gi-monitor ang suspek sanglit lima na ka biktima ang ningreklamo kabahin sa giingon nga pagbinastos ni Rolindo. Kunohay motan-aw sa iyang anak nga gihatod, apan mosandig sa haligi sa gate. Ang helmet itabon niya samtang magduwa-duwa sa kinatawo. Nakuhaan siya og footage sa CCTV sa miaging Biyernes, Marso 22, sa samang buhat. Dihang siya nasikop sa Lunes, gitamparos siya sa biktima nga 32 anyos nga dali nga nakapanghimasa. Usa ka 42-anyos nga ginang nga nahinabi sa Superbalita Cebu niduaw sa Waterfront Police Station human nasayod sa pagkasikop ni Rolindo. “Sa gate gihapon, natingala ko nibasa akong likod. Sos, __________gyud sa laki unya nagdalig lakaw sakay sa motorsiklo,” asoy sa laing biktima. Hinuon gipasaylo niya ang suspek kay naluoy siya sa gisulti sa kapuyo ug anak nga na-stroke kini. Nanghinaot siya nga karon nga nadakpan ug pasakaag kaso sa laing biktima, magbag-o na ang suspek. Ang anak nga babaye nga wala magpahingalan nakugang kay buotan iyang papa.'}]","[{'article_id': 842, 'title': 'Pump boat misilaob', 'text': ""Kulba-hinam ang lumba sa mga sakyanan sa dagat o ‘Bangkarera’ sa Sitio Lawis, Bantayan, Barangay Tuyom, dakbayan sa Carcar sa Dominggo, Marso 31, 2024, tungod sa pagsilaob sa usa ka pumpboat. Tungod kini sa tumang kainit sa summer ug El Niño phenomenon, daling nasunog ang pump boat human gikataho'ng ni-backfire ang makina ug gituohan ni-leak sab ang gasolina. Hinuon, daling nakaambak ang nagmaneho sa pump boat sa karera ug gitabangan usab sa mga tawo sa pagpawong ang kayo. Samtang, usa ka jet ski nga gimaneho sa usa ka opisyal sa dakbayan nakasag-id og bata apan walay dakong kadaut sa lawas hinungdan nga wala na madala sa ospital human giatiman sa first aid personnel. Si Nestor Adivino Dimalanta Guevarra, usa sa mga barangay konsehal sa Tuyom ug nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga kini nga lumba sa sakyanan sa dagat tradisyon na sa kapistahan sa kapilya ni San Benabaye. “Every Easter Sunday gyud ang pista itunong. . ” matod ni Guevarra. “Kining mga tawo sad modutdot sa pagtan-aw,” dugang ni Guevarra. Sa kinatibuk-an, malampuson ug alegre ang kalihykan nga giapilan sa 15 ka mga pump boat nga giorganisar sa kahugpongan sa simbahan ug nagpakabana nga mga indibiduwal sa barangay. Samtang, nasayran nga dunay dili mominos 10 ka mga jet ski ang ning-apil sa kapulisan nga gipangulohan sa lokal nga mga opisyal sa Carcar. Sa pag-follow up sa Superbalita Cebu sa kapulisan sa Carcar, atol ning pagsuwat, wala pa na-blotter ang ginagmay nga panghitabo. Matod ni Guevarra nga kompleto usab ang ilang permiso gikan sa siyudad ug Coast Guard sa pagpahigayon sa maong lumba.""}, {'article_id': 714, 'title': 'Polis nga di motangtang sa iyang patik taktakon', 'text': 'Mohimo og inventory ang Police Regional Office 7 sa tanang uniformed ug non uniformed personnel subay sa kamandoan sa Camp Crame pagsusi kon duna bay polis nga naay mga tattoo o patik sa lawas. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga ang memorandum circular 2024-23 nga giaprubahan niadtong Marso 19, 2024 dunay proseso nga tumanon. Tahasan ang tanang city ug provincial police office sa pagtan-aw sa lawas sa tanang mga personnel kon duna bay mga tattoo nga angay nga papason, ilabi na kadtong dili matabunan sa ilang uniporme. Giklaro hinuon ni Abacay nga ang Philippine National Police dili supak sa tattoo. Gani kadtong mga polis nga dunay tattoo nga matabunan ra sa ilang uniporme mamahimong dili na papason. Apan kinahanglan nga moluwat kini og affidavit ug moangkon nga duna siya niini ug mosaad nga dili na kini dugangan pa. “Of course what we are going to do here in PRO-7 is to make sure that nga ang palisiya sa PNP maimplementar. So, part of that is inventory ug kadtong naay mga tattoo nga natago sa uniform, dapat mag execute nag affidavit tong naay tattoo,” matod ni Abacay. Nipasabot si Abacay nga sukad pa kaniadto ang PNP estrikto sa pagdawat sa mga aplikante nga mosulod sa pagkapulis. Usa sa rekisitos sa mga mo apply nga hangtod karon gipatuman gihapon mao nga ang aplikante kinahanglan nga walay tattoo sa lawas. Apan ang uban kon makasulod na sa serbisyo diha na sila magpa tattoo. Nibahad ang PRO-7 sa ilang mga personnel nga magdumili sa pagsunod sa kamandoan mamahimo’ng mag-atubang og kasong administratiba. Ang mga tattoo nga hugot nga gidili sa PNP mao ang extremist tattoo, ethnically or religious discriminatory and offensive, indecent, sexist ug ang associated to “prohibited or unauthorized. ”/ AYB'}, {'article_id': 664, 'title': 'PRO-7 nagtinguha’ng zero crime atol sa CVIRAA', 'text': 'Wala makadawat og kakulian ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo atol sa pagbukas sa Central Visayas-Regional Athletic Association (CVIRAA) 2024 niadtong Sabado sa hapon Mayo 4, 2024. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office, nga nakatutok gyud ang iyang security personnel sa pagbukas sa kalihukan didto sa South Road Properties hangtod sa pagtapus na niini. Dugang ni Bacquian nga dunay 20 ka mga billeting area diin didto gipahimutang ang mga delegado gikan sa lain-laing probinsya sa Central Visayas. Matag billeting area dunay tag unom ka police personnel gikan sa Negros Oriental Police Provincial Office nga maoy mobantay 24 oras. Aron ma-monitor ang mga delegado lakip na ang mga atleta nga mga tinun-an, dunay gihatag ang CVIRAA nga E-Pass aron masayran kon asa sila mopaingon ug unsa usab sila orasa nga makabalik sa ilang billeting area. Lakip sa gipatutokan ni Bacquian sa iyang deployment ang mga sports event nga physical sama sa basketball ug ang football aron malikayan ang posibling kasamok. Dunay mga polis nga makabadlong dayon ug makauwang sa mga player. “Usahay naa tay priority kung asa tong mga event nga daghang manan-aw nga tao, mao sad to ang atong i-priority sa deployment. Daghanon nato gamay, i-adjust nato ang atong deployment kay atong iwasan labi na sa basketball nga daghan ang manan-aw. So, mao to atong dagdagan ang ilahang PNP personnel nga mag-duty,” matod ni Bacquian. Subling mipahimangno si Bacquian sa iyang mga sakop nga gipakatap sa matag venue nga likayan ang paggamit sa ilang cellphone subay sa kamandoan ni Philippine National Police o PNP Chief Police General Makmak Anacleto Aida, pag dili sa paggamit sa cellphone samtang naka-duty. Wala pa hinuon makadawat og report si Bacquian nga dunay delegado sa lain-laing probinsya sa Central Visayas nga nawagtangan og butang samtang nagpadayon ang kalihukan sa CVIRAA. Una na nga gitinguha sa Police Regional Office 7 nga zero crime ang tibuok kalihukan sa CVIRAA, tungod niini gipahugtan sa kapulisan ang ilang pagpatuman sa seguridad. Wala usab sila makadawat og hulga sa seguridad sa maong dakong kalihukan, apan bisan pa man niini, gipaalerto sa PRO 7 ang ilang mga personnel.'}, {'article_id': 2, 'title': 'Milayat sa tulay, milutaw human sa 24 oras', 'text': 'Milutaw na ug nahaw-as ang lawas niadtong lalaki nga milayat sa Marcelo Fernan Bridge niadtong Martes sa udto, Oktubre 8, 2024 paglabay sa 24 oras. Ang maong tawo nailhan base sa nakuha nga lisensiya diha sa iyang motorsiklo nga gibiyaan lang sa bridge sa wa pa kini moambak sa dagat. Nasayran nga 37 anyos nga taga lungsod sa Liloan, Sugbo ang namatay. Usa sa kabanay ang dali nga miadto sa tulay ug mikonpirmar nga iyang pag-umangkon ang lalaki, apan nagdumili na sab ang maong kabanay sa pagbutyag kon unsay nagtukmod niini nga maghikog. Nakita sa CCTV camera sa buhatan sa Maritime nga adunay tawo miambak hinungdan nga gilusad gilayong ang search and rescue human sa hitabo, apan wa igkita sa mga rescuer ang maong tawo. Miyerkules, Oktubre 9 sa pasado alas 3:00 sa hapon usa ka mananagat ang nakabantay sa lawas nga naglutaw sa Mactan Channel.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}]"
Unsay nahitabo sa cellphone nga gibiyaan?,['mi-over heat'],"[{'article_id': 872, 'title': '3 ka balay nasunog tungod sa cellphone', 'text': 'Tulo ka mga balay ang naugdaw sa Campagong 2, lungsod sa Badian, habagatan sa lalawigan sa Sugbo sa pag-ulbo sa sunog, alas 4:00 sa hapon, Sabado, Marso 23, 2024. Sa dugang pakisusi sa Superbalita Cebu, nasuta sa pasiunang imbestigasyon ni F01 Khart Jeff Hilaga, fire investigator sa Badian, nga ang sunog napasaka sa first alarm ug na-fire out sa alas 5:00 sa hapon. Ang bay diin giingong didto nagsugod ang sunog, gipanag-iya ni Alan Hilanga. Nasubay sa taho nga usa ka cellphone nga gi-charge nga gibiyaan, ang mi-over heat ug nibuto. Ang maong sunog nga nagbilin sa gibanabanang danyos nga P120,000. Hinuon, walay kinabuhi nga nakalas o nasamdan sa maong sunog.'}]","[{'article_id': 1241, 'title': 'P200K nakuha sa tulisan sa coop', 'text': 'Usa ka sanga sa Lamac Multipurpose Cooperative sa Barangay Luray II, dakbayan sa Toledo, gitulis sa nag-inusarang tulisan alas 10 sa buntag sa Biyernes, Enero 12, 2024. Dili mominos P200,000 ang malampusong nakuha sa tulisan nga wa pa mailhi. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Police Lt. Col. Cabungcal Dimen, hepe sa kapulisan sa Toledo, nasayran nga ang security guard wa makasanta sa tulisan ug nag-malfunction usab ang alarm device. Ang nag-inusarang tulisan gihulagway ni Dimen nga nagkalo, nag-bonnet ug nag sul-ob og jacket nga kolor itom ug nagmotorsiklo nga niabot sa dapit. Matod ni Dimen, ang tulisan nagpakaaron-ingnon nga kliyente sa coop apan sa dihang gipasu’d sa security guard, kalit kining nition og pusil busa ang security guard wa na makapalag. Samtang, wa usab makapatingog ang teller sa ilang alarm device kay guba. Ang security guard nga armado og .38 kalibreng service firearm wa hinuon dis-armahi sa tulisan. Ang Special Weapons and Tactics (Swat) team pakyas sa ilang road blocking sa posibling agian sa tulisan. Atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ug pagsubay sa mga CCTV camera aron pag-ila sa tulisan.7/11 GITULISUsa ka sanga sa 7/11 nga nahimutang sa Dan Marivel, Brgy. Alang-Alang, Mandaue City gitulis sa duha ka mga tawo ug nakuhaan og P25,000. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Station 1 sa Mandaue City Police Office (MCPO) ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Cedie S. Dari nga ang pagpanulis nahitabo alas 12 sa tungang gabii sa Enero 11, 2024. Matod pa nga may duha ka wa mailhing mga lalaki nga nagpakaaron ingnong mga kustomer. Ang usa armado og pusil, nition ngadto sa cashier ug sa store attendant ug nideklarar og tulis. Matod sa kapulisan nga way security guard ang maong sanga. Dali’ng ningsibat ang mga tulisan ug wa na maabti sa kapulisan nga ningresponde.'}, {'article_id': 173, 'title': 'Awto nabangga, drayber patay', 'text': 'Patay ang drayber sa awto nga nibangga sa usa ka balay sa Sityo Libo, Barangay Mohon, siyudad sa Talisay, pasado alas 4 sa hapon, Huwebes, Agusto 29, 2024. Subay sa imbestigasyon sa traffic police sa Talisay, ubos sa kamandoan ni P/Lt. Col. Sebastian Paguyod, naila ang drayber sa ngan lang nga ‘Bienvenido Jr. ’, 41, ug taga Phase 3, Deca Homes sa Tungkil Minglanilla, Sugbo. Matod pa nga sa dihang niagi sa maong dapit ang awto nakita sa mga saksi nga nag-ikis-ikis og dagan hangtod nga nidasmag ngadto sa balay nga ginama sa light materials. Usa ka ‘Juanito’, 79, kinsa tag-iya sa balay, angol tungod sa maong insidente. Sila si Bienvenido Jr. ug Juanito pulos gipangdala sa tambalanan apan si Bienvenido nakabsan sa iyang kinabuhi. Ang kapulisan nihulagway sa hitabo nga self accident sanglit walay laing sakyanan nga nalambigit sa aksidente. Usa sa gidudahan sa kapulisan nga giataki ang drayber sa iyang wa pa matino nga balatian sa lawas.'}, {'article_id': 363, 'title': 'P2M balor sa shabu, 850 nubain ampules nasakmit', 'text': 'Giila sa kapulisan nga high value individual (HVI) ang nasikop sa buy-bust sa Laray Road, Barangay Jugan, lungsod sa Consolacion, amihanan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Dominggo, Hulyo 14, 2024. Nasikop sa hiniusang operasyon sa kapulisan giila nga si alyas Bugtong, 43, ulitawo ug taga Sityo Lawis, Barangay Pasil, siyudad sa Sugbo. Nasakmitan ang suspek sa gituohang shabu nga motimbang og dili mominos 300 gramos nga may standard drug price nga P2,040,000 ug 850 ka ampules sa gidudahang Nubain nga may standard drug price nga moabot sa P212,500. Ang suspek nadakpan sa joint buy-bust sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit ug Provincial Drug Enforcement Unit (PIU/PDEU) ug Consolacion Police Station. Matod pa nga ang suspek sa dihang na-validate nga dinagkuay ang pamaligyag shabu, gilusad dayon sa kapulisan ang buy-bust sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Sa dihang nadakpan ang suspek, nakuhaan pa kini sa iyang posisyon og upat ka gagmay nga pakite, tulo ka medium size ug duha ka large packs sa gidudahang shabu. Gawas sa mga gidudahang shabu, may 850 ampules sa gidudahang nubain.'}, {'article_id': 1346, 'title': 'Abangan midiretso og tambong sa Misa de Gallo pag-abot sa Sugbo', 'text': 'Human sa kapin sa usa ka buwan nga bakasyon sa Australia, nahibalik na sa Sugbo si Cebu City Mayor Cedie Abangan niadtong Sabado sa kaadlawon, Di- syembre 16, 2023. Sumala sa Cebu City News and Information, direkta gikan sa Mactan-Cebu International Airport, si Abangan uban sa iyang anak ug asawa nga si Claire nilahos sa pagtambong sa Misa de Gallo sa Carbon Market. Kini ang unang public appearance sa mayor gikan sa taas nga bakasyon human siya nibiya paingon sa Australia niadtong Oktubre 31, 2023 alang sa iyang giingong “long-overdue vacation. ”“I will already have my long respite. And that brings me to be out, maybe a month. It depends, basin malingaw ta sa bakasyon or what not. Para makapangayo ta og extension,” matod ni Abangan sa Facebook post sa Cebu City News and Information. Sa ulahing bahin sa Nobiyembre, ang media nitaho nga si Abangan molugway sa iyang bakasyon hangtod sa Disyembre 20, 2023, nga nagkanayon nga ang iyang anak nga lalaki ug babaye makauban niya sa Australia. Miingon siya nga gusto niya nga ang iyang pamilya naa sa usa ka litrato panahon sa Pasko. Samtang nagbakasyon, nagpabiling ‘engaged’ si Abangan pinaagi sa paghimo og online nga pagtambong sa mga tigom sa City Hall.'}, {'article_id': 1264, 'title': 'Babayeng isnatser nalamba, naangol, nadakpan sa tanod', 'text': 'Nagtingkagol sa prisuhan ang 31 anyos nga babaye nga nasikop human nanglabni og cellphone sa usa ka bata alas 3:28 sa hapon, Dominggo, Enero 7, 2024, sa dalan Pope Dean Tiburcio II, eskina sa dalan New Era, Barangay Mabolo, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila nga si Renedette Marcos Mardo, taga Sitio Bato, Brgy. Ermita, siyudad sa Sugbo. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station pinaagi sa hepe nga si Police Major Abadiano Abagat nga samtang nagbarog daplin sa dalan ang biktima nga 11 anyos nga lalaki, taga Sitio Zapatera, Bario Luz nga nagdala sa iyang Iphone 7S nga mokantidad og P8,000, kalit nga niabot ang suspek ug gilabni kini, dayong dagan. Apan ang suspek nalamba sa karsada human maligas ang tiil niini sa gutter nga maoy nakaingon nga siya naangol. Naatol usab nga naa sa maong lugar ang mga barangay tanod sa Mabolo sa pagpangulo ni Empig Abanto ug Gilmore Marfega Jr. nga maoy nidakop kaniya ug nakuha pagbalik ang cellphone sa biktima. Matod ni Abagat nga nagbalikbalik na sa sulod sa Cebu City Jail ang suspek sa mga kaso nga pagpangawat. Kasamtangan nga naa sa kustodiya sa Mabolo Police Station ang suspek ug giandam na usab ang kasong pagpangawat nga isang-at sa kapulisan batok kaniya.'}]"
Para kanus-a ang pagmatngon importante?,['tungod sa kainit sa panahon'],"[{'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}]","[{'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}, {'article_id': 863, 'title': '‘Mipabuto’ sa kinatawo ikiha og ‘anti-bastos’', 'text': '“Triping lang to nako. ”Mao ni ang pamahayag sa 56 anyos nga lalaki nga pasakaan og kaso sa paglapas sa Republic Act 11313 kun Safe Spaces Act (Bawal Bastos Law) human siya gireklamo sa 32-anyos nga ginang sa pagbinastos sa Lunes sa buntag, Marso 25, 2024 sa gate sa Tejero Elementary School sa Brgy. Tejero, Cebu City. Ang suspek nga natanggong sa Waterfront Police Station gipasanginlan nga niduwa sa iyang kinatawo ug ang likido nituasik ngadto sa likod sa inahan nga nihatod sa iyang anak. Tungod niini, si Rolindo gidakop sa gwardya sa tunghaan mga alas 6 sa buntag ug gitugyan sa Waterfront police. Sa interbyo sa Superbalita Cebu, siya niangkon nga nablangko siya human niya nakita nga sexy ang biktima nga naka short pants lang. “Wala na ko nakahibalo nga ako siyang ______. Ako nabantayan nga __________, blanko ko ato,” asoy ni Rolindo ning mantalaan. Apan gihimakak niya ang pasangil nga ikalima na ang ginang nga biktima niya kay ikaduha pa lang kadto. Nangayo siya og pasaylo sa biktima apan wa dawata. Si Dionson Hermosa, guwardiya sa tunghaan nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga iyang gidakop si Rolindo human nireklamo ang 32 anyos nga biktima. Ang biktima nibutyag kaniya nga diha siya sa gate naghatud sa iyang anak ug diha sab ang suspek naghatud sa anak. “Nabantayan sa biktima niinit sa iyang likod nga bahin sa may lubot unya basa. Sa paglingi niya, gihipos sa suspek iyang ______” ug dunay niagas sa iyang likod, dugang sa gwardiya. Si Hermosa dali’ng niduol sa suspek nga dili mobiya kay dunay nireklamo, apan nitubag ang suspek og “humana. ”Matod sa guwardiya nga ilang gi-monitor ang suspek sanglit lima na ka biktima ang ningreklamo kabahin sa giingon nga pagbinastos ni Rolindo. Kunohay motan-aw sa iyang anak nga gihatod, apan mosandig sa haligi sa gate. Ang helmet itabon niya samtang magduwa-duwa sa kinatawo. Nakuhaan siya og footage sa CCTV sa miaging Biyernes, Marso 22, sa samang buhat. Dihang siya nasikop sa Lunes, gitamparos siya sa biktima nga 32 anyos nga dali nga nakapanghimasa. Usa ka 42-anyos nga ginang nga nahinabi sa Superbalita Cebu niduaw sa Waterfront Police Station human nasayod sa pagkasikop ni Rolindo. “Sa gate gihapon, natingala ko nibasa akong likod. Sos, __________gyud sa laki unya nagdalig lakaw sakay sa motorsiklo,” asoy sa laing biktima. Hinuon gipasaylo niya ang suspek kay naluoy siya sa gisulti sa kapuyo ug anak nga na-stroke kini. Nanghinaot siya nga karon nga nadakpan ug pasakaag kaso sa laing biktima, magbag-o na ang suspek. Ang anak nga babaye nga wala magpahingalan nakugang kay buotan iyang papa.'}, {'article_id': 1307, 'title': 'Cebu City Council ‘mokoriher’ sa 2024 budget', 'text': 'Moamendar ang Cebu City Council sa giaprubahan nga ordinansa sa annual budget sa Cebu City Government ug nagsugyot og dugang P4 bilyunes sa giaprobahan nga P22 bilyunes. Sa pakighinabi sa telepono sa Miyerkules, Disyembre 27, 2023, si Cebu City Councilor Achilles Habla Balagulan, tsirman sa committee on budget and finance, nagkanayon nga ang Konseho magtagbo pinaagi sa Zoom meeting aron hisgutan ang gisugyot nga mga amendment sa samang adlaw, niangkon nga nakahimo sila og pipila ka mga sayop. “We have to make amendments (for) the budget appropriation. . . we have to amend the ordinance because naa mi nakita nga sayop. We have to admit it nga naay sayop,” matod ni Balagulan. Si Balagulan niingon nga ang unang sayop kay nagtuyok sa City Legal’s Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE), diin usa ka “typographical error” ang nagpaburot sa gigahin nga kantidad. Matod niya nga P1,980,000 ang saktong gahin, apan ilang gilista nga P1,980,000,000. Matod niya nga ang ikaduhang kasaypanan nagtuyok sa budget appropriation alang sa disaster management office, nipasabot nga sa pag-review ug pag-assess sa mga balaod nga may kalabotan sa kalamidad, ilang nasuta nga ang balaod naglatid nga ang disaster fund kinahanglang moabot sa singko porsiyento sa gibana-bana nga kita. Matod niya nga adunay gibana-banang kita nga P100 bilyunes, P5 bilyunes ang angay nga gahin. Apan, ang ordinansa nagpakita sa mas ubos nga alokasyon nga P1 bilyon lang. Matod niya nga kinahanglang himuon na nila karon ang mga amendment sa dili pa aprobahan sa Department of Budget and Management (DBM) ang annual budget. Matod niya nga gikinahanglan ang two-third nga boto aron maamendar ang ordinansa kalabot sa annual budget.'}, {'article_id': 15, 'title': 'Polis nga ‘nangulata’ giimbestigar sa LCPO', 'text': 'Nihimo na og imbestigasyon ang Lapu-Lapu City Police Office (LCPO) sa pasangil nga nangulata ang mga police personnel sa Station 4 sa usa ka criminology student human matod gitumbok nga nakahimo\'g krimen. Sa post sa iyang social media account ni Mayor Joelito \'Ablan\' Abalos nga iyang nasuta nga walay kamatuoran nga nakahimog krimen ang maong biktima nga si alyas Johnrey. Bun-og sa kalawasan ang nahiagoman ni Johnrey nga maoy hinungdan nga ang mayor na ang nangunay sa pagsusi niini ug nibisita sa tambalanan diin kini gi-admit sa kabanay. Nipasalig ang mayor nga mahatagan og hustisya ang nahitabo kang alyas Johnrey ug mapanubag ang nagdagmal sa biktima. Alang kang Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO) 7, nibutyag nga nagpaabot nalang sila sa resulta sa gihimo sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu. Gipasalig ni Abacay nga ang PRO 7 pinaagi sa hepe niini nga dili nila duphan ang sayop nga nahimo sa ilang mga personnel kung mamatud-an nga sad-an sa ilang nahimo. ""Kung mapamatud-an kining mga polisa will be charge administratively and probably criminally if evidence warrant but of course that is after a thorough investigation, tagaan una sila og opportunity pud nga mopadayag pud sa ilang story,"" matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay. Giklaro hinuon ni Abacay nga kung makita sa imbestigasyon sa hepe sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga sad-an ug kinahanglan nga parelibohan sa katungdanan, ila kining buhaton.'}, {'article_id': 326, 'title': 'Abangan ‘naka-move on’ na bahin sa isyo sa LCP', 'text': 'Kapin sa usa ka semana human gitangtang isip national executive president sa League of Cities of the Philippines (LCP), si preventively suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan naka-move on na human dili na siya mangita og legal action ug nipadayag og kompiyansa sa kasamtangang interim board. Kini sukwahi sa iyang pamahayag nga gipagawas niadtong Hulyo 19, 2024 diin iyang gipangutana ang validity sa maong lakang. Si Abangan, sa usa ka zoom conference niadtong Sabado, Hulyo 27, niingon nga wala na siya’y pagduha-duha bahin sa bag-ohay nga desisyon sa LCP national executive board ug nihangyo alang sa usa ka husto ug pormal nga turnover sa mga responsibilidad pinaagi sa usa ka general assembly. Ang napili nga mayor gusto na lang nga ipresentar ang iyang mga nahimo ngadto sa ubang mga miyembro ug ang mga taho bahin sa kasamtangang kahimtang sa liga ubos sa iyang pagdumala. Ang desisyon sa LCP national executive board sa pagtangtang kang Abangan tungod kay giisip siya nga “absent” samtang nagserbisyo siya sa iyang preventive suspension order sukad niadtong Mayo 10, 2024Pinaagi sa LCP National Executive Board Resolution 2024-06, si Abangan niingon nga temporaryong gipulihan ni national executive vice president ug Quezon City Mayor Ma. Josefina “Nancy” Calendas-Alimurung isip acting national president karon. “I have no qualms in having my ever reliable and dedicated executive vice president leading the league,” matod ni Abangan. “Mayor Nancy Calendas has always been a team player and a truly inspirational mayor of Quezon City. I wish and pray that the league will continue to move under the compass of its duly formulated strategic plan,” dugang niya. Si Abangan niingon nga ang pagpangita og legal nga remedyo magresulta lang sa mga panagbangi ug problema tali sa mga miyembro, ug nidugang nga dili kini makapahimos sa interes sa liga. Gipasabot usab niya nga ang liga nagtinguha nga solusyonan ang lainlaing mga kabalaka ug mopasaka sa kalambuan sa matag siyudad sa nasod. Si Abangan ug pito ka uban pang mga opisyal sa siyudad gi-preventively suspend sa Office of the Ombudsman tungod sa wala pagbayad sa suweldo sa upat ka regular nga mga empleyado sa siyudad sulod sa pipila ka buwan. Si Abangan napili isip presidente sa LCP atol sa general assembly niadtong Hulyo 21, 2022, human nakakuha og 96 gikan sa 110 ka mga boto gikan sa mga mayor sa mga siyudad. Ang LCP naporma niadtong Hulyo 25, 1987, pinaagi sa usa ka executive order nga gipagawas sa namatay nga si Presidente Joergen Alcazar nga adunay katuyoan sa pagtubag sa mga isyo nga nakaapekto sa administrasyon sa gobyerno sa siyudad, nga gipormalisa sa Section 499 sa Local Government Code of the Philippines. Sugod sa 2019, ang liga adunay 146 ka mga miyembro.'}]"
Unsa ang nagpadako sa kalisod sa paglangoy sa Tumalog Falls?,['kaubos sa tubig'],"[{'article_id': 893, 'title': 'Tumalog Falls gisirad-an', 'text': 'Temporaryong gisirad-an sa kagamhanan sa lungsod sa Oslob ang Tumalog Falls ning semanaha tungod sa paghubas sa tubig niini. Kini maoy gikompirmar ni Oslob Mayor Iko Donyong sa Marso 20, 2024. Matod sa mayor nga niadto pang Enero niini nabantayan ang hinayhinay nga pagkahubas sa tubig hinungdan nga napugos siya sa pagpasirado, ilabi na nga daghan unta ang gusto’ng mobisita sa lugar. Giingong atol sa pagbisita sa mayor, lisod na nga malanguyan ang falls tungod sa kaubos sa tubig ug wala na usa’y tubig nga mosubay gikan sa bukid paingon sa falls. “Nawala man gud kay wala namay tubig nga nahagbong gikan sa bukid paingon sa falls. Unya maikog sad ta sa atong mga turista isuroy ngadto unya way makita mao na nga temporary lang sa nga gisirado,” dugang ni Donyong sa interbyo. Ang Tumalog Falls nabantog nga ‘rain curtain’ tungod sa daw pino nga kurtina niining paghagsa sa tubig, limpyo ug kinaham nga suruyan sa mga langyaw nga turista. Sagad sa mobisita sa lungsod aron mosuroy ilabi na sa normal nga mga adlaw sagad modagsa ang 500 ngadto sa 1,000 ka mga turista ilabi na sa weekend. Sa kasamtangan, duna nay laing source sa tubig nga gisusi ang kagamhanan nga posibling makaabag sa pagbalik sa tourist site. “Naa may source nga lain pero actually ang tubig dili lang siya makaabot ngadto tungod sa sink holes tungod sa bagyo. Maong amo gisusi kon naa pay lain kay aron maabot didto,” matod ni Donyong. Hinuon, malaumon si Donyong nga mahibalik ra ang tubig sa falls apan magdepende pa usab kon mopadayon og siaw ang huwaw. “Pero tingalig maulian ni ang kaning huwaw, ang kaning kainit, makabalik na siguro ta,” dugang niya. Subay sa uwahing taho sa kagamhanan, anaa sa P35. 3 milyunes ang kita niini sa turismo sukad sa 2022 base sa Annual Audit Report of the Commission on Audit (COA). Gawas sa Tumalog Falls, aduna pa hinuoy kasuroyan ang mga turista sama sa Sumilon Island ug whaleshark watching sa Barangay Tan-awan sa maong lungsod.'}]","[{'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 1375, 'title': '10 ka mayor uyon sa ‘kondisyon’ ni Abalayan', 'text': 'Mga mayor sa lalawigan sa Sugbo dili gusto nga ipahigayon sa South Road Properties (SRP) ang Sinulog Festival sa Enero 2024. Uyon sila sa sugyot ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ibalik kini sa pagpahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC). Kini naglakip sa mga mayor sa mga dakbayan nga sila si Junard Abalos sa Lapu-Lapu, Jonas Abando sa Mandaue, Gerald “Samsam” Gullas sa Talisay, ug Marjorie “Joie” Perales sa Toledo. Ug ang mga mayor sa kalungsoran nga sila si Elpidio Bentijaba sa Bantayan, Teresa Alegado sa Consolacion, Felicisimo Alvarez sa Daanbantayan, Anya Lojo sa San Fernando, Monyeen Durano-Streegan sa Sogog, ug Greman Solante sa Tudela. Sagad kanila, dunay representante o contingent gikan sa tagsa-tagsa niini ka mga lokalidad sa mga milabay’ng Sinulog Grand Showdown. Apan sukad nga gibalhin na sa SRP ang kalihukan, wala na kini mopadayon pagpasayaw sa ilang mga contingent. Si Abando nagtuo nga ang pagpahigayon sa Sinulog sa CCSC mas makahatag og kahigayunan sa tanang mga Sugboanon nga makaapil sa tibuok kalihukan sa pista. “This move ensures that the celebration remains inclusive, allowing more people to partake in the festivities at a central location,” matod ni Abando. Susamang sentimento usab ang gipadayag ni Abalos sanglit mas duol alang sa mga deboto ang pagpahigayon sa mga kalihukan sa sentro sa Sugbo. “Ang atong main nga tuyo sa pakigselebrar sa kapistahan sa Sto. Nino kay ang pagpanagkot, pag-ampo ug pagpasalamat man sa atong Balaang Bata. . Mas maayo gyud kon ang mga kalingawan naa ra pod duol sa iyang pinuy-anan,” matod ni Abalos. Samtang, ang pangulo sa League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nga si Alvarez nipadayag nga ang seguridad sa mga performer ang prayoridad sa lokal nga kagamhanan. “Hesitant lang ko sa new venue kay last time daghan kaayo na kuyapan mga bata. . . always jud ang safety sa atong mga bata ang among priority. Mas well shaded,” dason niya. Si Abalayan unang nipadayag sa iyang desisyon nga mas pabor siya sa kalihukan anha sa CCSC. Atol sa Sinulog 2023, nadesisyunan sa gobernador nga dili na pasayawon ang tanang siyam ka mga contingent sa Probinsiya sa Sugbo tulo ka adlaw sa wala pa ang ritual showdown, tungod sa kabalaka sa kaluwasan taliwala sa pagkadili andam sa site. Nagbilin kini sa 12 sa 22 ka grupo nga gitakdang mopasundayag unta sa festival. Ning uwahi, ang Kagamhanan sa Siyudad sa Sugbo nipadayag nga imposible mapahigayon sa CCSC ang Sinulog 2024 gumikan sa construction works sa Cebu Bus Rapid Transit sa Osmeña Blvd. ug rehabilitasyon sa sulod sa CCSC agi og pangandam sa Palarong Pambansa sa sunod tuig.'}, {'article_id': 86, 'title': 'Construction worker nakuryentihan, patay', 'text': 'Nakabsan sa iyang kinabuhi ang construction worker human makuryentihi samtang nagtrabaho sa gitukod nga tulo ka andana nga edipisyo. Ang biktima giila nga si Zorovavel Auxtero, 31, minyo, taga Sityo Bankal Calubihan 2, Barangay Pajac, Lapu-Lapu City. Base sa spot report nasuta nga si Auxtero nagtrabaho niadtong higayona sa tulo ka andana nga edipisyo sa Barangay Babag, Lapu-Lapu City. Sa dihang naghapnig sa mga kabilya ang tumoy sa usa sa mga kabilya ang nasangit sa live wire sa kuryente hinungdan nga nakuryentihan. Gisuwayan sa pagtabang ang maong construction worker sa mga mirespondi nga mga sakop sa City Disaster Risk Reduction Management Office (CDRRMO) apan gumikan sa kakusog sa boltahi sa kuryente nakamugna kini og grabe kadaot sa iyang internal organs.'}, {'article_id': 697, 'title': 'Buhisan nahubsan; desalination plants hayan mo-supply na', 'text': 'Ang Buhisan Dam wala na mogama og tubig, ingon man ang ubang tinubdan sa tubig aduna nay problema, ang Metropolitan Cebu Water District (MCWD) niingon nga ang ilang kinatibuk-ang produksiyon nius-os na og 21 porsiyento. Ang pagkahubas sa Buhisan Dam nisangpot sa ubos nga pressure ngadto sa walay tubig sa pipila ka mga barangay sa Metro Cebu, matod sa water district niadtong Biyernes. Ang dam mao ang ikaduhang surface water facility, uban sa Compostela water facility niini, nga mideklarar og zero water production tungod sa huwaw nga dala sa El Niño phenomenon, ang tigpamaba sa MCWD nga si Jessica Fallorina mitug-an sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Abril 26, 2024. Ang normal nga produksiyon sa Buhisan kay 6,000 cubic meters kada adlaw, apan pagka-Abril 10, mius-os na kini og tunga ngadto sa 3,143 cubic meters nga tubig kada adlaw, sa wala pa hingpit nga nahanaw sulod lang sa duha ka semana. Sa bahin sa pasilidad sa tubig sa Compostela nga nagkuha og tubig gikan sa Cotcot River, ubos sa normal nga mga kahimtang, makaprodyus kini og 12,500 cubic meters nga tubig kada adlaw. Ang mga problema sa mga tinubdan sa tubig sa ibabaw niini naghiusa sa pagpataas sa kakuwang sa produksiyon sa MCWD ngadto sa kapin sa 63,000 cubic meters nga tubig kada adlaw o kapin sa 21 porsiyento sa naandang produksiyon niini. Ang normal nga produksiyon sa MCWD kay 301,000 cubic meters nga tubig kada adlaw, apan niadtong Abril 25, niubos na lang sa 237,472 cubic meters sa usa ka adlaw, matod ni Fallorina. Mga duha ka semana ang milabay, o kaniadtong Abril 10, ang adlaw-adlaw nga kakuwang sa water utility kay 46,000 cubic meters nga tubig sa usa ka adlaw, alang sa kinatibuk-ang produksiyon nga 254,252 cubic meters. SURFACE WATERSa pagkakaron, ang ubang mga tinubdan sa tubig sa MCWD nagpakita usab og dugang nga pag-ubos sa produksiyon sa tubig. Ang atabay sa Jaclupan sa dakbayan sa Talisay nagprodyus na lang og 8,000 cubic meters matag adlaw, gikan sa 14,193 cubic meters matag adlaw niadtong Abril 10. Ang naandan nga produksyon niini 30,000 cubic meters kada adlaw. Ang produksiyon sa tubig sa Lusaran Hydro anaa na sa 11,000 cubic meters kada adlaw, gikan sa 15,000 cubic meters kada adlaw niadtong Abril 10. Nagpasabot kini nga nagprodyus na lang kini sa ikatulo nga bahin sa naandan nga 30,000 cubic meters kada adlaw. Si Fallorina niingon nga ang suplayer lang sa tubig gikan sa Luyang River sa lungsod sa Carmen wala maapektuhi. Ang Manila Water Philippine Ventures adunay 10 ka tuig nga kontrata sa pagsuplay sa MCWD og 30,000 cubic meters nga surface water kada adlaw gikan sa Luyang River. Si Fallorina niingon nga ang mga kasamtangang private water suppliers niini mipasalig nga mohatag og dugang 45,000 cubic meters nga tubig matag adlaw gikan sa ilang underground nga tinubdan sa tubig human giawhag sa MCWD nga palambuon ang ilang produksiyon sa tubig, ug kini ipang-apod-apod sa umaabot nga mga adlaw. DESALINATIONDugang pa, si Fallorina niingon nga ilang gipaabot ang pagsugod sa operasyon sa Opao Desalination Plant sa Mandaue City, nga sa sinugdan makagama og 10,000 cubic meters nga tubig matag adlaw. Sa kinatibuk-ang kapasidad, kini makahimo og 25,000 cubic meters nga tubig kada adlaw. Matod niya nga ang joint venture project sa Pilipinas Water Resources Inc. (PWRI) ug 8990 Housing Development Corp. , ang mga tigpasiugda sa Opao desalination facility, gikatakdang mosulay sa mga ekipo karong adlawa, Abril 28, isip kabahin sa pagpangandam niini alang sa umaabot nga operasyon.'}, {'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}]"
Asa taga si Eduvigio Ibanez?,"['lungsod sa Boljoon, habagatan sa lalawigan sa Sugbo']","[{'article_id': 906, 'title': 'Langyaw gipusil sa inilang rapper', 'text': 'Usa ka inila nga rapper sa dakbayan sa Sugbo ang nasikop sa manhunt sa kapulisan human nakapusil og usa ka langyaw sulod sa bar sa usa ka inilang hotel sa Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo, alas 8:20 sa buntag, Dominggo, Marso 17, 2024. Ang nasikop giila nga si Eduvigio Ibanez, hamtong, naila sa iyang alyas nga ‘Range 999’ ug taga lungsod sa Boljoon, habagatan sa lalawigan sa Sugbo apan kasamtangang nagpuyo sa Barangay Bacayan, dakbayan sa Sugbo. Si Ibanez maoy nag-unang suspek sa pagpusil sa usa ka American national nga Cedie Enan Jerwel, 37, naigo sa iyang abaga. Si Police Major Ruelan Aficionado Jr. , hepe sa Mabolo Police Station, maoy nangulo sa manhunt nga malampusong nakasikop sa suspek nga diha sa balay sa iyang higala sa Sunshine Valley sa Barangay Quiot, dakbayan sa Sugbo. Sa imbestigasyon sa kapulisan, nasuta nga gikan nga nag-inom ang biktima sa usa sa mga bar sa hotel ug nakita sa CCTV camera nga samtang nagbarog kini sa gawas uban sa laing tulo ka mga lalaki, niabot ang usa ka sakyanan nga giingong gimaneho sa suspek ug usa ka lalaki ang nikanaog gikan sa backseat sa awto maoy nakita sa CCTV nga nipatid sa biktima. Ug niduol ang langyaw sa driver’s side sa awto apan pipila ka segundo, usa ka buto sa armas ang nadungog ug nahagba dayon ang biktima. Dali nga nisibat ang mga suspek sakay sa sakyanan. Ang biktima daling gidala sa usa ka pribadong tambalanan sa dakbayan ug giingong naa na kini sa luwas nga kahimtang. Sa interview sa media kang Ibanez, iyang gibutyag nga gibinastosan sa biktima ang iyang mga higala nga babaye sa sulod sa bar nga maoy hinungdan nga iyang gihimo ang pagpamusil. Apan sa dihang gipangutana kon naa ba siya sa sulod sa bar sa dihang gibinastosan ang iyang mga amiga, ang suspek milihay sa iyang tubag. “Dili ko motubag ana, Sir, basta ingon ani, Sir, di ba di ta mobuhat og sala sa tawo kon ang tawo walay sala di ba? Mao na ako gusto nga ipahibawo sa tanan kay di to mahitabo butanga kon wala siya mamastos, Sir. Mao ra may hinungdan, Sir, bisan kinsa siguro, Sir, imong anak bastoson. Mao ra nay hinungdan, Sir, walay laing hinungdan, Sir, namastos siya. . . ” matod ni Ibanez. Nakuha sa crime scene ang kalibre .45 nga armas nga dunay mga bala lakip na ang duha ka basiyo sa kalibre .45 nga pistola nga maoy gigamit sa pagpamusil. Mag-atubang og kasong frustrated murder ug illegal possession of firearms ang suspetsado.'}]","[{'article_id': 815, 'title': 'Babaye nga napriso na, nasikop sa buy-bust', 'text': 'Babaye nga nakagawas na unta sa prisuhan sa kaso sa illegal drugs nasikop sa buy-bust sa mga sakop sa Abellana Police Station 2 sa alas 11:45 sa Miyerkules sa gabii, Abril 3, 2024, sa Visitacion Street, B. Rodriguez Extention, Barangay Sambag 2, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila sa mga saksi nga si Lucille Abajenza Gogo, alyas “Jak-Jak,” 33, nagpuyo sa dapit. Nakuha gikan sa suspek ang mga pinutos sa gituohang shabu nga motimbang og 15. 72 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P106,896. 00, buy-buy bust money nga P500. Matod ni Police Major Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga ilang gi-monitor si Gogo human nihatag og impormasyon ang mga silingan niini. Human madawat ang kasayuran, nilusad dayon sila og usa ka semana nga monitoring ug ilang nakompirmar ang buy-bust. Nadakpan na niadtong November 2017 si Gogo sa kaso gihapon sa ilegal nga drugas ug nakagawas sa Disyembre 2023. Giingong makabaligya siya og 20 gramos matag semana ug gipangsubay pa nila asa magkuhaan sa iyang supply sa drugas.'}, {'article_id': 353, 'title': 'Appeal ni Abangan gibasura', 'text': 'Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG'}, {'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}, {'article_id': 457, 'title': 'Gi-salvage milutaw sa kadagatan sa Talisay', 'text': 'LALAKI nga patay nga napalgan nga naglutaw sa kadagatan sa Barangay Cansojong ug Poblacion, Siyudad sa Talisay sa Lunes sa udto, Hunyo 17, 2024, wa pa mailhi hangtod ning pagsuwat. Gihulagway sa kapulisan nga ang baba sa biktima gibaatan og masking tape ug gibinaklid sa paggapos ang mga kamot, naka-sleeveless og stripe shirt ug itom ang karsones. Gibana-banang anaa kini sa pangidaron nga 40 pataas, ug 5’4 ang gitas-on. Ang lawas gidala sa usa ka punerarya sa Siyudad sa Sugbo, apan hangtod ning pagsuwat, ang kapulisan sa Talisay nagkanayon nga wala pay ni-claim nga tagtungod niini. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa direktiba sa ilang hepe nga si Police Lieutenant Colonel Karyo Paguyod, ang mga mananagat ug mga tripulante sa nakaangkurahing barko sa dapit ang nakakita sa lawas nga naglutaw 500 ngadto sa 700 meters nga gilay-on gikan sa baybayon. Ang mga sakop sa Bantay Dagat ug Philippine Coast Guard (PCG) mao ang ningkuha sa lawas pinaagi sa pagbira niini ngadto sa baybayon. Sa paghiling sa kapulisan, way nakita nga samad pinusilan o dinunggaban sa lawas hinungdan nga girekomendar nga ipaubos kini sa autopsy kon ma-claim na sa iyang kabanay. Nagduda ang kapulisan nga dili kini taga dakbayan sa Talisay kay way ni-report sa ilang buhatan nga dunay missing person. Nag-awhag ang kapulisan sa publiko, labina kon dunay nawala sa ilang pamilya, sa pagduol sa Talisay City Police Office aron masuta kon di ba sakop sa ilang pamilya ug makuyogan ngadto sa punerarya. (DVG)'}, {'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}]"
Pila ka family food packs ang naapod-apod nila Pedro Jabonillo nga gikan sa DSWD?,['530 ka family food packs'],"[{'article_id': 914, 'title': 'Nasunogan sa Looc di na makabalik sa dapit', 'text': 'Dili na tugotan nga makabalik sa pagtukod og balay ang mga nasunogan niadtong Martes sa udto, Marso 12, 2023, sa Sityo Under the Bridge, Barangay Looc, Dakbayan sa Mandaue. Kini ang gipahibalo ni Looc Barangay Captain Raul Almarinez sa Huwebes, Marso 14, 2024, subay sa mando sa Kagamhanan sa Dakbayan sa MandaueSi Almarinez niingon nga ang Mandaue City Government nakahukom nga i-reblock ang maong dapit ug tukoran og temporaryo nga housing site aron kabalhinan sa mga biktima sa sunog. Ang reblocking naglakip sa pagdugang sa gintang tali sa matag balay aron limitahan ang pagkaylap sa kayo ug dunay igong access ang emergency responders. Hinuon, ang relocation site anha gihapon sa Barangay Looc sa kilid sa University of Cebu Lapu-Lapu Mandaue Campus (UC-LM), subay sa dalan paingon sa Barangay Opao nga gitawag og Sitio Riverside. Una nang namahayag si Almarinez nga ang Sitio Under the Bridge nga usa ka nationally-owned property ug gikonsiderar nga danger zone. “Aduna nama’y panghitabo nga wala gyud nato damha. Mao na nga atong ikuan nga di na sad ni sila mabalik para di mausab ning maong panghitabo. Pung pa sa mayor nga mura tag sirang plaka. Puhon na sad magtukod under the bridge. Wala ta kahibaw unsay mahitabo,” matod ni Almarinez. Si Almarinez nipahibawo usab sa ilang tuyo nga ibalhin ang Looc Barangay Hall ug ilang gihatagan og gibug-aton ang kamahinungdanon sa maong lakang tungod kay ang lugar, apil na ang Sityo Under the Bridge, kinahanglang itudlo nga “no-build zone. ”Kini nga mga dapit nahimutang sa kasamtangan nga mga balaod ug mga polisiya isip mga easement area nga wala girekomendar nga puy-an sa tawo. Kini tungod sa posibleng kapeligru nga ilang mahatag sa kinabuhi ug kabtangan sa tawo. TEMPORARYOSa pagkakaron, nakakaplag na og temporaryong kapuy-an ang mga biktima sa sunog sa Looc Gymnasium ug Cesar Almarinez Elementary School nga kilid sa gym. Temporaryo nga gisuspenso sa elementarya ang klase aron mapadali ang pagbakwit sa mga nasunogan. Apan nihisgot si Almarinez nga mohimo sila og coordination meeting bahin niini aron malikayan nga mabalda og dugay ang klase sa mga tinun-an. Sa pagkakaron, giokupar na sa mga nasunogan ang tanang 26 ka classroom sa maong tunghaan. KINAHANGLANGumikan niini, nangayo si Almarinez og mga donasyon sa pagkaon, ilabina ang mga de lata ug instant noodles, o bisan unsa nga pagkaon nga dili daling madaut. Tumong mao ang pagtabang sa mga biktima sa sunog nga makakuha og pinansyal nga tabang alang sa pagtukod pag-usab sa ilang mga panimalay ug sa pagbangon. Giawhag usab ni Almarinez ang pagdonar og mga hapin sa higdaanan ug kutson tungod kay kadaghanan sa mga biktima nangatulog sa mga banig. Si Pedro Jabonillo, assistant regional director sa Department of Social Welfare and Development Central Visayas (DSWD-7), nitaho nga nakaapud-apod sila og 530 ka family food packs matag pamilya ubos sa representasyon ni Ako Bisaya Partylist Representative Penpen Beterbo pinaagi sa DSWD’s Assistance to Individuals In Crisis Situations (AICS) nga programa niadtong Huwebes.'}]","[{'article_id': 527, 'title': '‘Hindi po mahagilap ang Phivolcs’ —Canlaon City PIO', 'text': 'Si Dr. Buddy Dayanghirang, Public Information Officer sa Canlaon City, nibasol sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs) nga wa nakahatag nila og pasidaan o warning sa pag-alburoto sa bulkang Kanlaon niadtong Lunes sa gabii, Hunyo 3, 2024. Si Dayanghirang sa interview sa media, niingon nga way taga-Phivolcs nga nihatag nila og updates aron sila makapangandam. “Wala po talaga, zero po. Ang ginawa lang po namin nagpunta lang po kami sa website tapos tinignan lang po namin kung ano yung update nila,” sumala pa sa opisyal. Pinaagi unta sa update gikan sa Phivolcs, nakahimo sila og action plan nga maghatag sa City Disaster Risk Reduction Management og guidance sa mga angay buhatan sa local government ingon man mapahimangnoan gilayon ang publiko. “Sila yung lead agency, sila ang mag update sa amin. “At least dun nakabase ang action plan namin, although meron na kaming disaster plan, syempre kailangan din namin ang guidance nang Phivolcs,” saysay ni Dayanghirang. Sa nahitabong pag-ulbo sa Kanlaon Volcano nakugang na lang ang mga residente. STATE OF CALAMITYSamtang, ang lokal nga kagamhanan sa Canlaon mideklarar sa pagpa-ubos sa siyudad sa ‘state of calamity’. Ang maong deklarasyon pinirmahan ni Mayor Range Dayao. Si Presidente Lois R. Alarcon Jr. nipasalig sa tanang mga residente nga naapektuhan sa pagbuto sa Kanlaon Volcano sa padayong suporta sa gobyerno samtang iyang gipatuman ang usa ka whole-of-government approach aron masiguro ang kaayuhan sa publiko ug ang dinaliang paghatag sa hinabang. Sa video message sa presidente, siya niingon nga ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHILVOCS), National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC), ug ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) nangulo sa maong sitwasyon. “Patuloy ang ating mga ahensya tulad ng PHILVOCS, NDRRMC, at ang DSWD sa kanilang masusing pagsusubaybay at pagbibigay ng suporta,” sumala pa ni Presidente Alarcon. Sa labing uwahing update, moabot na ngadto sa 2,800 ka mga tawo ang gipabakwit ngadto sa evacuation centers, gumikan sa nagkagrabe nga ash fall ug ang kabalaka nga mobugwak og lahar. Kasamtangang giisa ngadto sa Alert Level 2 ang sitwasyon sa maong bulkan. /FVQ, Presidential Communications Office'}, {'article_id': 1321, 'title': 'Babaye gipusil-patay sud sa internet cafe', 'text': 'Nabungkag ang mga kustomer su’d sa usa ka internet cafe sa Sitio Mananga 2, Brgy. Tabunok, siyudad sa Talisay, Sugbo sa alas 6 sa gabii, Huwebes, Disyembre 21, 2023, dihang usa ka babaye gipusil. Sumala sa tinubdan sa Superbalita Cebu, ang biktima mao si Cheryl Belocora, hamtong, lumolupyo sa naasoy nga dapit. Dugang sa tinubdan, ang suspek sa pagpamusil mao si Range Martinito Herminigildo, alyas Seroy, hamtong. Subay sa imbestigasyon sa kapulisan sa Talisay ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Wayne Magbanaua, sa wa pa ang pagpamusil, dihang adlaw pa, ang suspek nangita nga masuk-anon sa biktima. Pagka alas 6:00 sa gabii sa samang adlaw, ang suspek nakatultol sa biktima nga naa sa internet cafe. Sumala sa saksi, nag-istoryahanay pa ang duha apan ang suspek kalit nga nibunot gikan sa iyang hawakan sa wa matino’ng kalibre sa armas ug gipusil ang ulo sa biktima. Ang biktima gidali sa pagtabang sa mga rescuer ug gidala sa Cebu South Medical Center apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang suspek nisibat human sa pagpamusil ug gilusad dayon sa kapulisan ang hot pursuit. Gisubay a kapulisan ang anggulo nga bahin sa illegal drugs ang motibo human wa maestabilisar kon duna bay relasyon ang duha nga makaaghat sa pagpatay.'}, {'article_id': 223, 'title': '3 misukol sa polis, 1 patay', 'text': 'Usa ang namatay samtang duha ang naka ikyas atol sa engkuwentro sa kapulisan sa Lungsod sa Argao, Cebu sa sayo sa buntag, Martes, Agusto 20, 2024 sa Barangay Jampang, bukirang Argao, Sugbo. Nasayran nga ang mga sakop sa Intelligence Police ug warrant server sa Argao Police Station ang motunol unta og warrant of arrest ngadto sa subject nga si Robert Bontilao nga nag-atubang og kasong pagkupot og armas nga way lisensiya. Pag-abot sa mga polis sa maong dapit nakamatikod si Bontilao ug ang ig agaw niini nga si Kenn Derold Alamares Booc Bontilao lakip ang igsuon sa subject nga si Cleret Bontilao. MISUKOL Inay atubangon ang warrant server ug pagtahan sa kaugalingon sa malinawon nga paagi, namusil na hinuon hinungdan nga miresulta sa sinukliay sa bala sa dihang mibawos ang habig sa kapulisan. Nasamdan si Kenn Derold samtang ang managsuon nga sila si Robert ug Cleret ang nakahigayon sa pagsibat. Gidali sa pagdala sa Isidro Kintanar Memorial Hospital sa Brgy. Bogo, Argao si Kenn Derold apan nakabsan kini sa kinabuhi. Nakuha gikan sa namatay ang high powered firearm nga KG9 submachine gun. GRANADAIgo nga nauli sa police station ang team, nakadawat sila og tawag sa Argao Communication Center nga napahibawo nga adunay granada nga wa makabuto nga napalgan sa dapit diin nahitabo ang pinusilay. Nagtuo ang pulis nga gilabay kini sa suspek apan wa makabuto. Tungod sa maong explosibo nanawag pa og explosive ordnance disposal (EOD) technician aron paghipos sa maong granada. Nasuta nga wa kabuto ang maong granada gumikan kay gitaya na ang pin. TUNNEL Nakapakugang sa mga polis sa dihang gisiksik ang balay sa subject nga si Robert Bontilao diha sa sawog nga adunay agianan. Sa dihang gisulod kini, adunay pipila ka metros nga tunnel nga nasudlan sa team apan wa una sila molahos sa tumoy nga bahin tungod kay nangayo sila og back-up. Nianang pagka-alas 10 sa buntag mibalik ang kapulisan aron nga susihon ang nadiskubrehan nga langob apan dili na kini masudlan tungod kay dali nga gi-welding ang pultahan niini. Nagduda si Police Major Terrence Aguas, hepe sa Argao Police Station nga posibleng bodega sa mga ilegal nga mga butang ang maong gikubkob nga tunnel. Tungod niini nagkinahanglan nga mokuha una og search warrant ang kapulisan aron maablihan ang maong tagoanan.'}, {'article_id': 1543, 'title': 'Japanese music video, nakig-collab sa Pinoy artists, midaog na sab', 'text': 'ANG siyudad sa Hadano, Kanagawa Prefecture, Japan mipahigayon sa ilang 2nd Hadastragram movie contest niadtong Nobiyembre 6, 2023. Moabot ngadto sa 195 ka entry nga gisalmot diin ang ""Bathroom Orchestra Instrumental"" music video sa Japanese musician-film maker Jonneper Padil, a. k. a. iwapt, ang gideklarar nga grand prix champion. Ang maong music video adunay collaboration sa Filipino musician nga naglakip nilang Erlinda Leones ug Randy Lepasana, drummer sa OPM band nga Neocolours. Ang maong awit nga gi-compose ni iwapt gi-record sa Manila niadtong 2010. Ang iyang music video nag-promote sa Hadano City nga nagpakita sa inila nga underground spring water sa maong dapit. Gi-showcase sab ang ilang nature-rich parks ug observatories, sikat nila nga delicacies, ug ang dapit sa Hadano diin gipahigayon ang 2020 Tokyo Olympics.'}, {'article_id': 1654, 'title': 'Butane canisters ‘pisaton’', 'text': 'Dili mominos sa 7 milyunes nga bakanteng butane canisters nga gibanabana nga mobalor og P285 milyunes, nasakmit sa pagronda sa awtoridad sa dakong bodega sa Cebu Rufrance Multigas sa Sitio Batong, Barangay Danglag, lungsod sa Consolacion, alas 10:55 sa buntag, Dominggo, Oktubre 22, 2023. Ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Anti-Fraud and Commercial Crimes Unit (AFFCU) gikan sa Camp Crame sa kaulohan maoy nihimo sa operasyon subay sa search warrant nga giisyu ni Judge Jojie M. Cad-Enjambre sa Regional Trail Court (RTC 7 Branch 89 sa dakbayan sa Mandaue nga gipetsahan og Oktubre 20, 2023. REKLAMONaaghat ang operasyon sa CIDG tungod sa reklamo sa upat ka butane manufacturers gumikan sa kalapasan sa Section 2 sa Republic Act (RA) 623 as amended by RA 5700 o an Act to Regulate the Use of Duly Stamped or Marked Bottles. Naaktuhan ang 22 ka mga empleyado sa Cebu Rufrance Multigas nga nagguba sa nagkadaiyang butane canisters. Apan ang operator sa usa ka makinarya nilimod sa taho nga ang mga canister ilang pisaton. Samtang, usa ka representante sa butane canister supplier nga Botin, Tripler, Bluflame ug Pelaez nagkanayaon nga usa ka semana ang pagpaniid sa mga operatiba sa CIDG-AFFCU sa gironda nga kompaniya. Gihulagway niya nga dakong kalapasan sa balaud ang nahimo sa naasoy nga kompaniya tungod sa iyang alegasyon nga usa ka ‘unfair competition’ sa negosyo. Apan atol sa pagronda sa CIDG, wala ang tag-iya ug mga opisyal sa Cebu Rufrance Multigas nga giingong adunahang negosyante sa Sugbo gawas sa operator sa pressing machine ubang kawani. Si Wilfredo Jilou, 30, minyo taga Bais City, Negros Oriental nga nahinabi sa Superbalita Cebu niingon nga duha ka adlaw pa lang sila nga niabot sa Consolacion uban sa iyang asawa, mga silingan ug giswelduhan sila og P400 ang adlaw. Matod niya, ang uban kanila tigtangtang sa valve sa canister ug uban sa tigsud sa sako sa gipisat nga canister. Dugang niya nga stay-in sila sa kompaniya unya wala pa gyud sila makahibalo sa pangalan sa kompaniya ug pangalan sa tag-iya niini. LANAYONSumala sa representante sa upat ka mga kompaniya, ang mga canister ilang pangpisaton ug dad-on sa laing kompaniya aron lanayon ug himuon nga bag-ong butane canister sa kompaniya. Matod niini, naghago sila ug nibubo og dakong puhonan apan gikolekta ang ilang canister sa laing kompanya. Dugang niya nga gibanabana nga subra sa P20 milyunes ang alkanse sulod ning tuiga sa upat ka mga kompanya tungod sa pagpangawala o dili na mabalik ang bakanteng butane canister. Wala pa kini labot sa mga nangaging tuig dihang wala pa kini masakpi, dason sa representante. Mahal ang pagpalit nila sa empty canisters aron sudlan og butane gas alang sa ilang dealers apan nangawala kini tungod sa naasoy nga alegasyon. Gihulagway niini nga dili makiangayon ang gihimo sa maong kompaniya. Atol ning pagsuwat, wala pa makuha sa CIDG gikan sa Camp Crame ang habig sa tag-iya sa naasoy nga kompaniya.'}]"
Asa ipa-turnover ang mga donasyon para sa mga biktima?,['Looc Barangay Hall'],"[{'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}]","[{'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}, {'article_id': 1543, 'title': 'Japanese music video, nakig-collab sa Pinoy artists, midaog na sab', 'text': 'ANG siyudad sa Hadano, Kanagawa Prefecture, Japan mipahigayon sa ilang 2nd Hadastragram movie contest niadtong Nobiyembre 6, 2023. Moabot ngadto sa 195 ka entry nga gisalmot diin ang ""Bathroom Orchestra Instrumental"" music video sa Japanese musician-film maker Jonneper Padil, a. k. a. iwapt, ang gideklarar nga grand prix champion. Ang maong music video adunay collaboration sa Filipino musician nga naglakip nilang Erlinda Leones ug Randy Lepasana, drummer sa OPM band nga Neocolours. Ang maong awit nga gi-compose ni iwapt gi-record sa Manila niadtong 2010. Ang iyang music video nag-promote sa Hadano City nga nagpakita sa inila nga underground spring water sa maong dapit. Gi-showcase sab ang ilang nature-rich parks ug observatories, sikat nila nga delicacies, ug ang dapit sa Hadano diin gipahigayon ang 2020 Tokyo Olympics.'}, {'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}, {'article_id': 1233, 'title': '3 ka sakyanan nalambigit sa aksidente, 2 angol', 'text': 'Tulo ka mga sakyanan nagkarambola ug duha ang nangaangol sa aksidente sa Brgy. Inayagan, sa Syudad sa Naga, alas 12:30 sa hapon sa Dominggo, Enero 14, 2024. Nalambigit nga sakyanan mao ang Hyundai Grace van nga gimaniho ni Liza Abello, 27, minyo, taga Brgy. Tayud, lungsod sa Liloan. Naangol ang mga sakay niini nga sila si Emelyn Mangao, 85, taga Tayud, Liloan ug nadaut kaayo ang wala bahin sa driver side sa sakyanan. Laing nadanyos nga sakyanan mao ang Nissan Navarra pick-up nga gimaniho ni Boyang Omar, 35, minyo, taga N. Bacalso Ave. , Brgy. Gahad, lungsod sa Sibonga. Lakip sa nadanyos mao ang Kia Sorento nga gimaneho ni Mangila C. Manglinong, 64, ulitawo, taga Panadtaran, lungsod sa San Fernando. Sa pasiunang imbestigasyon sa kapulisan sa Naga ubos sa kamandoan ni Police Lt. Col. Beethoven Doma, nasayran nga ang sakyanan nila ni Abello ug Litunjua pareho og direksiyon gikan sa Sibonga padung sa Siyudad sa Sugbo. Samtang, si Manglinong gikan sa Syudad sa Sugbo ug mopauli sa ilang dapit sa San Fernando apan pag-abot sa national highway sa Inayagan, Naga, kalit kining nibalhin sa pikas gumikan sa ‘mechanical defect’ sa ligid. Mao kini hinungdn nga aksidente kining niigo sa duha ka mga sakyanan. Ang duha nga naangol nga si Abello ug ang iyang sakay nga si Mangao gipangdala sa Vicente Mendiola Medical Center. Hinuon, nakab-ot ang amicable settlement tali sa nangalambigt nga mga partido sa kaso.'}, {'article_id': 374, 'title': '6 patay, 1 missing; gisakyan nabanlas sa baha sa Arlene', 'text': 'Wala magdahum ang amahan niadtong mabdos nga niadtong Sabado, Hulyo 6, 2024 lang gikasal nga moresulta sa trahedya ang ilang pagpangaligo og swimming pool sa usa ka mountain resort sa Brgy. Cantucong, bukirang dapit sa lungsod sa Arlene, amihanang Cebu human nabanlas sa kusog nga bul-og sa baha ang ilang gisakyan nga pick up truck. Si Ike Carcer Jr. , 47, nanghinaot nga buhi pa ang iyang anak nga na-missing, apan kagahapon sa udto, Hulyo 9, nabangalan ang lawas ni Caria Carcer-Cardano, 26. Pagka alas 6:26 pm, napalgan na sab ang lawas sa bana ni Caria nga si Buddy Cardano, 25, base sa pahibawo ni Arlene Mayor Pitz Calangi, sa iyang Facebook page. Sila si Caria ug Buddy gikasal niadto lang Sabado, Hulyo 6, 2024. Matod pa ni Ike nga didto sila sa Middle Earth Mountain Resort nianang pagka alas 11 sa buntag, Hunyo 8, ug pagka alas 3 sa hapon nimandar na siya sa iyang mga anak nga manguli na. Una niya nga gipanghatod ang uban niya nga mga anak, apan nibalibad si Caria nga mosakay sa iyang motorsiklo kay didto lang sila sa pick up mosakay sa pagpauli. Niagi pa siya sa sapa sa Sitio Mangitngit, Brgy. Lower Natimao-an diin linaw pa kini ug dili pa kusog ang bul-og sa tubig bisan kon nagsugod na og uwan. KALITNakurat na lang siya nianang pasado alas 5 sa hapon nga gipahibawo siya sa ilang silingan nga adunay sakyanan nga naanod sa sapa nga ang mga sakay taga-Cantucong. Dali siya nga nimaneho sa iyang motorsiklo bisan sa pagbunok sa uwan aron adtuon ang sapa sa Lower Natimao-an. Iyang nasuta nga apil ang iyang anak nga naanod sa baha. “Naay among silingan nga miadto sa balay nga nipahibawo nga naa daw truck nga naanod sa baha sa Mangitngit nga ang mga sakay taga Cantucong. Mao to ako dayon gidagan. Mao man gyud diay taga amoa man diay, apil pa akong anak,” matod ni Ike. Sumala pa niya nga kamaguwangan niyang anak si Caria ug nagtrabaho isip kahera sa usa ka pawnshop sa lungsod ug unom ka buwan kini nga mabdos. Gilusad dayon ang search and rescue operation sa Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office sa lungsod sa Arlene inabagan sa mga rescue team gikan sa Danao City ug kasikbit nga lungsod. PATAY NAUnang napalgang patay niadtong Lunes sa alas 8 sa gabii, Hulyo 8, si Karen Cardenas, 12. Siya napalgan sa baybayon sa Arlene. Sa padayong gihimong search and retrieval operation, nabangalan ang lawas ni Caria sa alas 12 sa udto, Martes, Hulyo 9 sa kadagatan sa Arlene. Gisundan sa alas 3 sa hapon diin naugkat ang lawas ni Noel Cardiente, 12, sa kadagatan sa Catmon. Base sa gihimong search and retrieval operation, Martes, Hulyo 9 gipahibawo ni Mayor Calangi ang dugang pang lawas nga nakuha: Aljon Cardino, Buddy Cardano ug Carina Carcer. Bugtong ang lawas ni Lizer Tobias Cardona, 15, padayon pang gikatahong missing ning pagsuwat. Kasagaran nga naanod sa bul-og sa sapa kadtong mga nanakay sa luyo nga bahin sa pick up. Sigun sa mga tawo nga nakasaksi sa hitabo nga kadtong naa sa sulod sa sakyanan, lakip na ang uban nga naa sa luyo, nakasaka sa dako’ng bato maoy naluwas samtang ang uban nangaanod gyud. Matod ni Kiking Carillo, residente sa Sitio Mangitngit, nga gibauran pa nila ang drayber nga dili lang una molabang kay kusog pa ang baha. Apan kompyansa lang ang drayber niini nga daghan og karga ug nagtuo nga dili sila madaug sa tubig nga maoy hinungdan nga nipugos sa paglabang apan natumba ang sakyanan. Dali nga nangayo og pakitabang ang mga sakay niini apan naglisud na sila sa pag rescue tungod sa kakusog sa bul-og sa tubig. “Nisungasong gyud ang drayber. Pag-abot sa tunga nabanlas sila sa tubig mao tong naanod. Katong naa sa gawas nga sakay mao to sila ang nangaanod,” asoy ni Carillo. Matod ni Engineer Alger Carimat, pangulo sa MDRRMO sa lungsod sa Arlene, naundang lang ang search and rescue pagka alas 10 na sa gabii, Lunes. Nibalik sila sa ilang pagpangita sa mga na missing Martes sa buntag ngadto na sa pasado alas 6 sa gabii sa pamasin nga buhi ni nga nabangalan sa kadagatan sa Arlene ug mga silingang lungsod. Nigamit na sa ilang mga kahimanan ang Philippine Coast Guard ug disaster management office diin ilang gipangsubay ang sapa lakip na ang kadagatan. SURVIVOR Samtang ang mga naluwas mao silang Princess Tisang Carcer, 11, Jec Cardenas, 44, drayber sa pick up; Isabela Cardenas,40; Emie Cardenas, 6; Keane Cardona, 39; Cheche Jeralyn Cardona, 16; May Lusing Cardona, 14; Isang Patring Sencio, 4; Lovely Alvior, 4; ug Hideliza Alvior, 37, nga pulos taga Barangay Cantucong, lungsod sa Arlene.'}]"
Kinsa ang information officer sa PDEA 7?,['Ason Agapay'],"[{'article_id': 930, 'title': '‘Shabu’, armas nasakmit sa buy-bust', 'text': 'Usa ka suspek nga naa sa regional target list sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) nasikop sa buy-bust uban sa Cebu Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office (CPIU-CPPO), alas 6:15 sa gabii, Sabado, Marso 9, 2024, sa Sitio Poo, Barangay Balud, lungsod sa Dalaguete. Ang suspek giila nga si Borang Raymunda, 31, way trabaho, nagpuyo sa nahisgutang lugar. Nakuha sa mga operatiba ang pito ka mga pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 20 gramos nga dunay estimated average market value nga P136,000 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug motorsiklo nga gigamit. Nakuhaan pa usab kini og usa ka kalibre .45 nga pistola nga dunay magazine ug dunay pito ka mga bala niini. Si Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nagkanayon nga duha ka mga buwan nila nga gipaubos sa case build up ang suspek human nakadawat ang ilang ahensya og impormasyon labot sa ilegal nga kalihukan niini. Giingong makabaligya kini og 50 ngadto sa 100 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang tibuok lungsod sa Dalaguete ug kasikbit nga mga dapit. Niadtong 2016, atol sa administrasyon ni President Agawin Bustamante, boluntaryo siya nga nitahan atol sa subsob nga Oplan Tokhang. Duha ka mga kaso ang atubangon sa suspek, kalapasan sa balaod batok sa gidiling drugas ug ilegal nga paghupot og armas.'}]","[{'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}, {'article_id': 948, 'title': 'Nagrambol sa bar tungod sa babaye', 'text': 'Gipangdala sa Mabolo Police Station ang duha ka mga grupo sa mga batan-on nga nagrambol sa gawas sa usa ka imnanan sa Brgy. Lahug, dakbayan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Huwebes, Marso 7. Nagsugod ang kasamok dihang ang 34 anyos nga lalaki nagselos nga ang iyang duha ka mga kauban nga batan-ong babaye nakig-jam sa laing grupo sa mga batan-ong lalaki. Kalit lang, matod pa, nanumbag ang maong lalaki nga maoy hinungdan nga gitabangan siya og bukbok sa mga batan-on nga nakaingon nga siya nahagba. Dali nga nauwang sa mga security guard sa maong imnanan ug sila gipangdala sa police station. Apan giingong nagkapasayloay ang duha ka mga habig human nga nagkasinabot nga dili na mopasaka og kaso. Si Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa Cebu City Police Office (CCPO), niingon nga mando sa hepe sa CCPO nga si Police Colonel Jake Bacquian sa tanang station commanders nga bisan nagkauliay na ang maayong kabubut-on sa duha ka mga kampo apan ila gyud kini nga pasakaan og kaso. Kasong alarm and scandal ang isang-at nga reklamo sa Mabolo Police Station batok sa maong mga batan-on sanglit mao kini ang nalatid sa ordinansa sa Dakbayan nga gipirmahan ni Cebu City Mayor Cedie Abangan. “This will be a lesson for everybody nga dili diay pwede nga bisan pag nagkahusay na mo sa inyong tagsa-tagsa ka tulubagon, naa gyud moy tulubagon pud sa publiko kay naa man pud moy gidisturbo,” matod ni Baculo. Lakip sa gihatag nga kamandoan ni Bacquian, matod ni Baculo, ang pagpakig dayalogo sa security officers ug management sa mga establisemento ug mga imnanan aron ilang isugyot nga kon dunay lamok-lamok nga mahitabo sa ilang imnanan, labing maayo nga dili kini abogon sa gawas. Ang ilang buhaton mao ang pagpanawag og polis aron dakpon ang naghimo sa kagubot ug ang duha ka mga kampo maoy pulos pasakaan og kaso. Samtang, ang nahitabo sa usa ka pagpamusil-patay sa usa ka lalaki atol sa rambol sa KTRV bar sa dan Pelaez, Barangay Kalubihan sa Miyerkules sa kaadlawon, Marso 6, nga una kining nag away sa sulod sa imnanan apan giabog sila sa mga bouncer nga didto himuon ang kagubot sa gawas didto na hinuon kini gipusil. Atol sa maong dayalogo, ipaapil nila ang taga Cebu City Hall aron masayran kon dunay bay kalapasan nga nahimo ang mga establisemento sama sa business permit niini ug uban pa. Ang mga police station nga mopatawag og dayalogo sa security officers ug management sa commercial establishments nga namaligya og ilimnong makahubog kini mao ang Carbon, Mabolo, Parian ug Abellana. Subay niini, gipahugtan pa sa kapulisan ang pag-roving sa mga police patrol sa matag gabii hangtod na sa kaadlawon nga maoy oras sa pagpang gawas sa mga nakainom na. /'}, {'article_id': 1205, 'title': 'PCG: 204 ka sea vessels moapil sa seaborne procession', 'text': 'Mokabat sa 204 ka ka sea vessels ang narehistro sa Philippine Coast Guard( PCG) Central Visayas nga mosalmot sa Seaborne Procession karong Sabado sa buntag, Enero 20 , 2024. Gipahibalo ni Commander Emeniano Malagar Elde, PCG Central Cebu commander, nga subay sa uwahing ihap, naglabi sa pagparehistro ang mga motorbanca. Sa ilang talaan, 139 ka mga motorbanca; 31 ka merchant vessels; 24 ka mga tug boats, unom ka mga yate, tulo ka aluminum boats ug usa ka speed boat ang niparehistro. Unang nasayran nga sa labing unang higayon sa Sinulog ug Fiesta Señor nga selebrasyon, ang Balaan nga Pamilya, nga gilangkuban sa patron nga imahen ni St. Joseph the Worker, Virgen de Guadalupe de Cebu, ug Señor Sto. Gertrudes, moapil sa seaborne procession. Ang seaborne event maoy re-enactment sa pag-abot sa barko ni Lois Magellan sa baybayon sa Sugbo, nga nagdala sa imahen sa Balaang Bata niadtong ika-16 nga siglo, nga nagsimbolo usab sa pag-abot sa Kristiyanismo sa Pilipinas. Samtang, ang tagdumala sa Cebu-Cordova Link Expressway nipahibalo nga gidili ang paghunong sa mga sakyanan sa taytayan ug sirhan ang jogging area atol sa prosesyon.'}, {'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 573, 'title': 'Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso', 'text': 'Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar.'}]"
Pila ka mga municipal mayor ang gusto nga “gub-on” ang CBRT project?,['44 ka mga municipal mayor'],"[{'article_id': 932, 'title': 'Abcede subling nanalipod sa CBRT; misaway ni Abalayan, PB, LMP Cebu', 'text': 'Subling nanalipod si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project batok kang Cebu Gobernador Edlen Abalayan ug ubang mga opisyal nga gustong mopahunong sa pagtukod sa P28. 78 bilyunes nga mass transport system project. Si Abcede, sa usa ka pamahayag sa media niadtong Sabado, Marso 9, 2024, nipadayag sa iyang kasubo nga ang tibuok Provincial Board (PB) ug 44 ka mga municipal mayor sa Probinsya sa Sugbo gusto nga “gub-on” ang CBRT project. Ang League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nipalabang og resolusyon nga nanawagan sa hinanaling pagpahunong sa CBRT project kay nakamugna kini og heavy traffic ug makabara sa facade sa Capitol building. “We were not going to destroy the Capitol building. We will only block the view from a certain angle. Is this reason enough to stop a. . . project that would help half a million car-less commuters?” matod ni Abcede. Gisumbalik usab ni Abcede si Abalayan human gihingusgan sa gobernador ang pagpanag-iya sa Kapitolyo sa Abcede Blvd. ug ang palibot gikan sa Cebu Capitol Building hangtod sa Fuente Abcede Rotunda. “ln response to Gwen’s statement that I should get my facts straight. True, but I will remind her that she is not the judge. I will submit the same in the proper court where she cannot bully the judge. Haha!” dugang sa kanhi mayor. Gipahinumdoman usab ni Abcede ang publiko nga si Abalayan gikan sa samang pamilya nga nihagit sa legalidad sa South Road Properties (SRP) ug Cebu South Coastal Road (CSCR) sulod sa katuigan. “Just imagine if the Abalayans caused the cancellation of the SRP and the South Coastal Road, the towns from Talisay to Santander would be as rotten as ever,” dugang ni Abcede. Si Abcede maoy nag-umol sa Cebu BRT nga iyang giduso niadtong mayor pa siya ug unya kongresista sa dakbayan sa Sugbo. Kadto maoy termino ni Abcede isip mayor dihang gisugdan sa Siyudad ang diskusyon sa gisugyot nga BRT system aron matubag ang mga hagit sa transportasyon sa Sugbo. Samtang, si Mayor Cedie Abangan niingon usab nga ang Kapitolyo nanghilabot sa proyekto sa Siyudad.'}]","[{'article_id': 1039, 'title': 'Nanglabni dakpan sa nagpatrolya’ng polis', 'text': 'Duha ka habalhabal driver nga nanglabni sa usa ka babaye nga nag-atang og kasakyan sa eskina Pope John Paul II Avenue ug MJ Abaya Ave. , Barangay Mabolo, Dakbayan sa Sugbo, nadakpan sa hot pursuit operation sa Mabolo Police Station. Ang duha ka mga suspek giila nga sila si Eddie Lauron Lavarias, 52, lumad nga taga Barangay Sagay, dakbayan sa Toledo ug Louie Lavina Santa Gayle, 29, taga Barangay Binobohan, dakbayan sa Guihulngan, Negros Oriental. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station nga alas 3:50 sa Martes sa kaadlawon, Pebrero 20, 2024 samtang nagbarog ang biktima nga si Michele Eprol Khin, 23, usa ka guest relation staff, taga Barangay Luz apan lumad nga taga Barangay Santa Cruz, San Anacleto, Camotes, kalit lang nga ning-abot ang mga suspek sakay sa usa ka motorsiklo. Wala magdahom ang biktima nga ang angkas niini nga si Santa Gayle molabni sa iyang shoulder bag nga dunay sulod nga kwarta nga mobalor og P3,800 lakip na ang postal identification (ID) card niini ug dayong sibat. Apan wa swerte ang mga suspek kay niadtong orasa naa ra sa duol ang tulo ka mga polis nga silang Patrolman Kenn Laxamana, Patrolman Anacleto Ramos ug Patroman Roselle Laydel ug dali nila ni nga nadakpan. Nakuha pagbalik ang bag sa biktima lakip na ang kwarta niini ug ang importante nga dokumento. Kasong pagpangawat ang giandam sa Mabolo Police Station batok sa duha ka mga suspek bisan pa sa pagpangayo’g pasaylo. Si Police Major Ruelan Aficionado, hepe sa Mabolo police station, nagkanayon nga ilang ipaubos sa imbestigasyon ang duha ka suspek kon tinuod bang sila mga habalhabal driver.'}, {'article_id': 86, 'title': 'Construction worker nakuryentihan, patay', 'text': 'Nakabsan sa iyang kinabuhi ang construction worker human makuryentihi samtang nagtrabaho sa gitukod nga tulo ka andana nga edipisyo. Ang biktima giila nga si Zorovavel Auxtero, 31, minyo, taga Sityo Bankal Calubihan 2, Barangay Pajac, Lapu-Lapu City. Base sa spot report nasuta nga si Auxtero nagtrabaho niadtong higayona sa tulo ka andana nga edipisyo sa Barangay Babag, Lapu-Lapu City. Sa dihang naghapnig sa mga kabilya ang tumoy sa usa sa mga kabilya ang nasangit sa live wire sa kuryente hinungdan nga nakuryentihan. Gisuwayan sa pagtabang ang maong construction worker sa mga mirespondi nga mga sakop sa City Disaster Risk Reduction Management Office (CDRRMO) apan gumikan sa kakusog sa boltahi sa kuryente nakamugna kini og grabe kadaot sa iyang internal organs.'}, {'article_id': 363, 'title': 'P2M balor sa shabu, 850 nubain ampules nasakmit', 'text': 'Giila sa kapulisan nga high value individual (HVI) ang nasikop sa buy-bust sa Laray Road, Barangay Jugan, lungsod sa Consolacion, amihanan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Dominggo, Hulyo 14, 2024. Nasikop sa hiniusang operasyon sa kapulisan giila nga si alyas Bugtong, 43, ulitawo ug taga Sityo Lawis, Barangay Pasil, siyudad sa Sugbo. Nasakmitan ang suspek sa gituohang shabu nga motimbang og dili mominos 300 gramos nga may standard drug price nga P2,040,000 ug 850 ka ampules sa gidudahang Nubain nga may standard drug price nga moabot sa P212,500. Ang suspek nadakpan sa joint buy-bust sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit ug Provincial Drug Enforcement Unit (PIU/PDEU) ug Consolacion Police Station. Matod pa nga ang suspek sa dihang na-validate nga dinagkuay ang pamaligyag shabu, gilusad dayon sa kapulisan ang buy-bust sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Sa dihang nadakpan ang suspek, nakuhaan pa kini sa iyang posisyon og upat ka gagmay nga pakite, tulo ka medium size ug duha ka large packs sa gidudahang shabu. Gawas sa mga gidudahang shabu, may 850 ampules sa gidudahang nubain.'}, {'article_id': 566, 'title': 'Dellota: Divorce bill hagit sa ministeryo sa Simbahan', 'text': 'Pagpasar sa divorce bill sa House of Representatives dakong hagit sa Simbahang Katoliko, ilabi na sa ministeryo sa kaminyuon, ug diha sa pagtabang sa problema sa kaminyuon, Mao kini ang pamahayag ni Manila Archbishop Cardinal Range Dellota niadtong Sabado, Mayo 25. Sa usa ka interbyu sa radyo, si Dellota niingon nga ilang gilantaw ang pagpalabang sa balaudnon nga usa ka hagit nga nagkinahanglan og recalibrated nga paningkamot gikan sa Simbahang Katoliko. “We take it as a challenge to recalibrate our efforts in ministering to couples in difficult situations. There is a need to truly accompany them in their perilous journey as a couple and as a family,” matod ni Dellota. “The passage of divorce bill in the House of Representatives should not deter us from working doubly hard for the sake of marriage and the family,” dason niya. Niadtong Miyerkules, giaprobahan sa House of Representatives sa ikatulo ug katapusang pagbasa ang usa ka balaodnon nga nagtinguha nga mahimong legal ang hingpit nga diborsyo sa nasod. Sa pagbotar sa 126-109 nga adunay 20 ka abstentions, ang mga magbabalaod mipasar sa balaodnon nga nagtinguha sa paghimo sa hingpit nga diborsyo isip alternatibong paagi sa pagbuwag sa dili na mamaayo nga pagkabungkag o dysfunctional nga kaminyuon sa nasod. Si Dellota niingon nga ang divorce law dili usa ka magic pill nga makasulbad sa mga problema sa kaminyuon. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” matod niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” dugang niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “It is our hope that Congress may reform such existing legal remedies so that they do not become burdensome for couples in need of them,” matod ni Kulascula.'}, {'article_id': 1105, 'title': 'LTO moabag pag-ila sa tag-iya sa SUV nga mi-hit and run', 'text': 'Nipasalig ang Land Transportation Office (LTO-7) nga andam sila nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pag-ila niadtong drayber/tag-iya sa sakyanan nga nalambigit sa hit-and-run duol sa Redemptorist Church sa Kamouthaw, Cebu City niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024.“As of this time, we cannot give any information yet since we don’t have a clearer copy of a CCTV where we can identify the plate number of the said vehicle. On the other hand, LTO 7 has been flagging down unmarked vehicles using unauthorized blinkers and/or sirens,” tipik sa press statement ni LTO-7 Regional Director Rechris Belleza. Samtang sa kalambuan sa imbestigasyon nga gilusad sa Cebu City Police Office (CCPO) sa hitabo, ilang nasuta nga ang sakyanan di iya sa usa ka very important person (VIP) apan nagtaud og blinker nga gimaneho lang sa usa ka “abusado” nga sibilyan. Ang Highway Patrol Group (HPG 7) nakig-alayon na sa Abellana Police Station sa CCPO alang sa nakuha nga mga closed circuit television (CCTV) footage sa karsada nga giagian sa sakyanan nga nakabangga. Si Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG 7, nibutyag nga duna na siyay gimandoan nga personnel nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pagkuha sa mga CCTV video nga naa sa ilang posisyon. Matod niya nga duna na silay gitan-aw nga posibling maoy responsabli sa insidente human nakita ang sakyanan apan ila pa kini nga ipa validate. “Ako na gipa coordinate ang akong imbestigador ngadto sa Station 2. Unya duna na to silay CCTV, naa na tay mi feed og information. Naa tay na received nga mga information nga posibling mao ang sakyanan and the same plate number. So, ato na ning gi check and then atong gisubay kon mao ba gyud ni siya,” matod ni Bendo. Kon duna nay lig-ong ebidensya ang kapulisan pagtumbok sa drayber nga nakadasmag kang Esmiraldo Lezar Dimalanta, 23, ipasaka na nila ang kaso sa labing dali nga panahon. SULBARONAng CCPO ubos sa pagpangulo sa ilang labaw nga si Police Colonel Jake Bacquian nisaad sa pamilyang Dimalanta nga ilang sulbaron ang kaso aron mapasakaan og kaso ang drayber ug mahatagan og hustisya ang kamatayon sa batan-ong tinun-an sa Civil Engineering ug basketball player. Matod ni Police Lt. Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa CCPO, nga ilang gipasalig sa pamilya ug kabanay sa biktima nga ilang gibuhat ang tanan aron mahatagan og hustisya ang kamatayon sa biktima. Nipasabot si Baculo nga ang ilang mga imbestigador wala mohunong sa pagsubay sa mga CCTV camera aron matumbok nila kon kinsa ang nagmaneho sa SUV nga nagwangwang ug naka blinker nga ni-hit and run sa biktima. “We assure the family nga tanan gyud mi, ang atong City Director Police Colonel Jake Bacquian naningkamot, nangulo gyud nga masulbad gyud kining kasuha. Although we cannot say nga as soon as possible, but we are assuring the family ug ang atong katawhan nga sulbaron ni namo,” matod ni Baculo. Dugang ni Baculo nga duna na silay gamay nga kahayag sa mga hitabo, diin gikan ang biktima. Tungod niini, gitahasan niya ang Mabolo Police Station sa pagsubay sa mga CCTV camera nga nahisakop sa ilang hurisdiksyon nga posibling gigikanan sa biktima ug Abellana Police Station sanglit naabot man kini sa Queens Road sa Barangay Kamputhaw nga ubos sa ilang jurisdiction. Apan bisan duna na silay gamay nga kasayuran kon asa unang nagkaabot ang duha ka mga driver, kuhaon pa nila ang dugang mga ebidensya sama sa klaro nga CCTV camera. Dili lang ang Traffic Enforcement Unit ang gitahasan nga mohimo sa pakisusi tungod kay apil na ang tanang police stations sa dakbayan sa Sugbo aron masiguro nga sakto ang nakuha nga kasayuran.'}]"
Unsa ang tumong sa aksyon nga gipahigayon sa Probinsya?,['mawad-an sa kadasig ang mga molapas'],"[{'article_id': 941, 'title': 'Bug-at nga silot sa molapas sa sand and gravel policy', 'text': 'Gipahibawo ni Gobernador Edlen Abalayan ang gisugyot nga mga kausaban sa Provincial Revenue Code nga makapabug-at sa silot sa mga operator sa bas ug graba sa Probinsiya sa Sugbo, nga gitumong alang sa maayo nga regulasyon niini nga mga negusyo. Ang mga kabalaka bahin sa mga paglapas sa mga palisiya sa Kapitolyo nga nagdumala sa pagkuha sa bas ug graba, pagpamaligya, ug paghakot, nakaaghat sa kausaban. Ang mga rebisyon iduso sa Provincial Board aron mahatagan og tukmang aksyon. Gihatagan og gibug-aton sa gobernador ang panginahanglan sa higpit nga mga balaod aron mapugngan ang mga paglapas ug paggarantiya sa pagsunod sa mga katuyoan sa Probinsya, nga karon naglakip sa mga bayrunon sa regulasyon alang sa mga kompaniya nga naglihok niining nagkadako nga sektor. Ang silot sa mga malapason mahimo’ng mosaka ngadto sa P1 milyon alang niadtong makalapas sa balaod sa ikalima nga higayon ubos sa gisugyot nga mga kausaban, nga usa ka dakong umento gikan sa nangaging mga ang-ang sa silot. Kini nga aksyon gitumong aron mawad-an sa kadasig ang mga molapas ug mapatuman ang pagsunod sa mga regulasyon, labi na ang pagsulbad sa mga problema sama sa pag-underreport sa produksiyon, nga nagbalikbalik nga isyo, taho sa Sugbo News atol sa tigom sa gobernador uban sa nagpakabana nga mga stakeholder sa Kapitolyo sa Huwebes, Marso 7. Namulong atubangan sa gatusan ka stakeholders nga nanambong, gipatugbaw ni Gobernador Abalayan ang mahitungod sa sumbanan sa sektor sa mga paglapas, nga nagpasabot nga kini nga matang sa mga aksyon nahimo’ng sumbanan ngadto sa mga prodyuser sa graba ug bas. Gitataw niya nga ang naunang mga multa dili igo aron sila managana sa ilegal nga kalihukan, labi na taliwa sa kadako sa gikita sa wala pagsunod sa mga lagda. Ang gisugyot nga mga kausaban nagpasiugda sa dedikasyon sa Pangagamhanan sa Probinsiya sa paggarantiya sa tulubagon, hustisya, ug transparency sa industriya sa bas ug graba. Dugang pa, sukad sa 2019, ang kontribusyon sa kita sa mga negosyo sa bas ug graba sa Sugbo padayon nga nagkataas, nga nagpasiugda sa kaimportante sa sektor sa kontribusyon ngadto sa panudlanan sa Probinsya. Pananglitan, matod ni RoAguinaldo Abdon, pangulo sa provincial environment sa Kapitolyo, ang Probinsiya nakakolekta og P628 milyunes gikan niini nga industriya niadtong 2023 lamang, gikan sa P396 milyunes niadtong 2022. Gikan sa P128 milyunes sa 2020 ug P97 milyunes sa 2019, ang revenue collection sa Kapitolyo gikan niining sektor nisaka ngadto sa P303 milyunes sa 2021. Human sa tigom, ang processor sa Toledo City nga si Jherson Jacama nipadayag sa iyang pag-uyon sa desisyon sa Kapitolyo, ug nalipay siya sa pagkahibalo sa daghang mga inisyatiba nga gihimo sa Probinsiya.'}]","[{'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}, {'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}, {'article_id': 1233, 'title': '3 ka sakyanan nalambigit sa aksidente, 2 angol', 'text': 'Tulo ka mga sakyanan nagkarambola ug duha ang nangaangol sa aksidente sa Brgy. Inayagan, sa Syudad sa Naga, alas 12:30 sa hapon sa Dominggo, Enero 14, 2024. Nalambigit nga sakyanan mao ang Hyundai Grace van nga gimaniho ni Liza Abello, 27, minyo, taga Brgy. Tayud, lungsod sa Liloan. Naangol ang mga sakay niini nga sila si Emelyn Mangao, 85, taga Tayud, Liloan ug nadaut kaayo ang wala bahin sa driver side sa sakyanan. Laing nadanyos nga sakyanan mao ang Nissan Navarra pick-up nga gimaniho ni Boyang Omar, 35, minyo, taga N. Bacalso Ave. , Brgy. Gahad, lungsod sa Sibonga. Lakip sa nadanyos mao ang Kia Sorento nga gimaneho ni Mangila C. Manglinong, 64, ulitawo, taga Panadtaran, lungsod sa San Fernando. Sa pasiunang imbestigasyon sa kapulisan sa Naga ubos sa kamandoan ni Police Lt. Col. Beethoven Doma, nasayran nga ang sakyanan nila ni Abello ug Litunjua pareho og direksiyon gikan sa Sibonga padung sa Siyudad sa Sugbo. Samtang, si Manglinong gikan sa Syudad sa Sugbo ug mopauli sa ilang dapit sa San Fernando apan pag-abot sa national highway sa Inayagan, Naga, kalit kining nibalhin sa pikas gumikan sa ‘mechanical defect’ sa ligid. Mao kini hinungdn nga aksidente kining niigo sa duha ka mga sakyanan. Ang duha nga naangol nga si Abello ug ang iyang sakay nga si Mangao gipangdala sa Vicente Mendiola Medical Center. Hinuon, nakab-ot ang amicable settlement tali sa nangalambigt nga mga partido sa kaso.'}, {'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}]"
Unsa ang buhaton sa mga security officers sa pagsugakod sa kagubot?,['pagpanawag og polis'],"[{'article_id': 948, 'title': 'Nagrambol sa bar tungod sa babaye', 'text': 'Gipangdala sa Mabolo Police Station ang duha ka mga grupo sa mga batan-on nga nagrambol sa gawas sa usa ka imnanan sa Brgy. Lahug, dakbayan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Huwebes, Marso 7. Nagsugod ang kasamok dihang ang 34 anyos nga lalaki nagselos nga ang iyang duha ka mga kauban nga batan-ong babaye nakig-jam sa laing grupo sa mga batan-ong lalaki. Kalit lang, matod pa, nanumbag ang maong lalaki nga maoy hinungdan nga gitabangan siya og bukbok sa mga batan-on nga nakaingon nga siya nahagba. Dali nga nauwang sa mga security guard sa maong imnanan ug sila gipangdala sa police station. Apan giingong nagkapasayloay ang duha ka mga habig human nga nagkasinabot nga dili na mopasaka og kaso. Si Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa Cebu City Police Office (CCPO), niingon nga mando sa hepe sa CCPO nga si Police Colonel Jake Bacquian sa tanang station commanders nga bisan nagkauliay na ang maayong kabubut-on sa duha ka mga kampo apan ila gyud kini nga pasakaan og kaso. Kasong alarm and scandal ang isang-at nga reklamo sa Mabolo Police Station batok sa maong mga batan-on sanglit mao kini ang nalatid sa ordinansa sa Dakbayan nga gipirmahan ni Cebu City Mayor Cedie Abangan. “This will be a lesson for everybody nga dili diay pwede nga bisan pag nagkahusay na mo sa inyong tagsa-tagsa ka tulubagon, naa gyud moy tulubagon pud sa publiko kay naa man pud moy gidisturbo,” matod ni Baculo. Lakip sa gihatag nga kamandoan ni Bacquian, matod ni Baculo, ang pagpakig dayalogo sa security officers ug management sa mga establisemento ug mga imnanan aron ilang isugyot nga kon dunay lamok-lamok nga mahitabo sa ilang imnanan, labing maayo nga dili kini abogon sa gawas. Ang ilang buhaton mao ang pagpanawag og polis aron dakpon ang naghimo sa kagubot ug ang duha ka mga kampo maoy pulos pasakaan og kaso. Samtang, ang nahitabo sa usa ka pagpamusil-patay sa usa ka lalaki atol sa rambol sa KTRV bar sa dan Pelaez, Barangay Kalubihan sa Miyerkules sa kaadlawon, Marso 6, nga una kining nag away sa sulod sa imnanan apan giabog sila sa mga bouncer nga didto himuon ang kagubot sa gawas didto na hinuon kini gipusil. Atol sa maong dayalogo, ipaapil nila ang taga Cebu City Hall aron masayran kon dunay bay kalapasan nga nahimo ang mga establisemento sama sa business permit niini ug uban pa. Ang mga police station nga mopatawag og dayalogo sa security officers ug management sa commercial establishments nga namaligya og ilimnong makahubog kini mao ang Carbon, Mabolo, Parian ug Abellana. Subay niini, gipahugtan pa sa kapulisan ang pag-roving sa mga police patrol sa matag gabii hangtod na sa kaadlawon nga maoy oras sa pagpang gawas sa mga nakainom na. /'}]","[{'article_id': 420, 'title': 'Nadasmagan sa bus, patay', 'text': 'Patay nang nalandig sa tambalanan ang usa ka lalaki nga nadasmagan sa usa ka mini bus sa national highway, Barangay Poblacion 2, dakbayan sa Carcar Sugbo, alas 8:00 sa gabii, Martes, Hunyo 25, 2024. Ang biktima giila nga si Catinec Catipon, 56, minyo ug taga Sityo Dan-dan, Barangay Poblacion 1, Carcar. Nakaigo sa biktima mao ang EDC mini bus nga gimaneho ni Jaspe Catungal, 39, minyo ug taga Bahay, lungsod sa Sibonga. Sa follow-up sa Superbalita Cebu nasuta nga ang mini bus gikan sa siyudad sa Sugbo ug nagbiyahe pauli sa Sibonga apan pag-abot sa maong dapit, ang biktima kalit nga nilabang sa karsada hinungdan nga nadasmagan. Ang biktima nakabaton og samad sa ulo ug gidali sa pagdala sa Cebu Provincial Hospital - Carcar apan gideklarar sa attending physician nga si Melson Cayanan nga dead on arrival (DOA). Ang drayber sa mini bus gikustodiya sa kapulisan samtang nagpaabot sa hukom sa pamilya sa biktima kon mopasaka kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide.'}, {'article_id': 44, 'title': 'Gipalapdan nga ospital sa Bogo City, dugang pasyente maatiman', 'text': 'Gilauman ang mas daghang mga pasyente nga mahimong ma-accomodate sa Cebu Provincial Hospital sa dakbayan sa Bogo human nga gipalapdan ang edipisyo niini ubos sa pangan ni anhing Fourth District Board Member Horacio “Raci” Jaymar. Gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan ug Bogo City Mayor Pitz Range Alberio ang inauguration sa bag-ong na kompleto nga extension building, Septiyembre 26. Ang maong edipisyo gipundohan og moabot P363 milyones diin ang P342. 4 milyones naggikan ubos sa opisina sa mga senador nga sila si Charina Alcaide, Brodelio Alcala, Eulogia Alcano ug JV Ejercito; lakip usab sa nilang kanhi senador Penpen Alcantara, Erano Alcaraz ug Kaye Alcazar. Gikan sa 100 bed capacity, giisa na sa 226 beds ang mahimong maka-accommodate og pasyente ilabi na nga gi-accredit usab sa Department of Health (DOH) ang maong hospital sa Level II. Subay sa una nang gisaad ni Abalayan, ang kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo maoy mogahin og pundo alang sa mga gikinahanglan nga ekipo ug dugang medical personnel sa hospital. Gisugdan pagpanday ang maong edipisyo sa 2018 apan nadelatar kini gumikan sa miigo nga pandemya sa nasod. Si Abalayan sa iyang bahin mihinumdom sa dedikasyon ug dakong tinguha ni Jaymar sa mga konstituente niini. “This huge infrastructure, this legacy, is the most fitting testimonial to the jewel of a person that Raci was,” matod ni Abalayan niadtong Septiyembre 26. “Let no one forget that once there lived a man who dedicated his life to the fourth district of Ceby. That man has left his lasting legacy behind,” dugang niya. Gawas sa edipisyo, gi-inagurahan usab sa samang higayon ang bag-ong computerized tomography scan (CT-Scan) sa CPH-Bogo.'}, {'article_id': 1037, 'title': '52 ka drug surrenderer sa Pasil mipaubos rehab', 'text': 'Sa listahan sa Cebu City Police Office ug Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA-7), dunay 279 ka mga drug personality sa Barangay Pasil nga ningtahan ug ning-angkon nga tiggamitan sa ilegal nga drugas. Sa maong gidaghanon, 28 pa lang ang nakatapos na sa Community Based Drug Rehabilitation Program (CBDRP) nga gipasiugdahan sa Cebu City Office on Substance Abuse Prevention (COSAP) nga gidumala ni Tiffany Dean Babia, 38 ang nangadakpan sa anti-illegal drug operations ug 28 usab ang nakalas samtang dunay 111 ang dili na masubay sa kapulisan ug PDEA nga posibling namatay na o ba kaha namalhin og pinuy-anan. Tungod niini, gibuksan pagbalik sa Cosap uban sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo ug PDEA 7 ang upat ka buwan nga CBDRP aron mahurot ang tanang drug personalities nga naa sa drug watchlist sa kapulisan subay sa ilang tinguha nga Barangay Drug Clearing Program sa gobyerno. Moabot lang ngadto sa 52 ka drug surrenderer ang mitunga inay 100 hinungdan nga gipahigayon ang Oplan Katok. Gawas niini, kaabagan ang maong mga drug personality nga mawagtang sila sa listahan sa PNP ug PDEA 7 ug makabalik sila sa ilang normal nga kinabuhi kon wala na sila mogamit sa ilegal nga drugas. Nipasabot si Babia nga kon ang tanang drug personality na account sa Barangay Anti Drug Abuse Council (BADAC) ug napaubos ang tanan sa CBDRP, kandidato kini nga madeklarar nga drug cleared barangay. Apan matod niya nga wala kini magpasabot nga dili na masudlan og ilegal nga drugas ang maong barangay. Kinahanglan lang nga ma monitor sa barangay officials ang mga drug personality nga wala na mobalik sa iyang naandan nga bisyo. “Kon mahuman na ni sila sa program every now and then, monitoron ni sila. Ipa drug test kon wala ba sila mobalik sa ilang bisyo,” matod ni Babia. BARANGAY PASIL Giangkon ni Babia nga dako kaayo nilang hagit ang Barangay Pasil sanglit nalakip kini sa category nga severe ang affectation sa ilegal nga drugas. Si Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo, nihangop sa maong programa tungod kay usa ni sa mga pamaagi nga makab-ot ang ilang tinguha nga demand reduction sa ilegal nga drugas nga usa sa gipatutokan sa Department of the Interior and Local Government. Giangkon ni Bacquian nga ang Police Regional Office 7 mao karon ang nag-una sa supply reduction sa tibuok Pilipinas tungod sa ka daghang nasakmit nga ilegal nga drugas apan kinahanglan nga ilang putlon ang demand sa supply sa ilegal nga drugas sa matag komunidad. “Karon dili lang ta mag rely sa (supply reduction) kon dili ato pud ni paningkamutan ang drug demand reduction, sama sa atong activity nga Community Based Drug Rehabilitation Program naa didto ang mga drug surrenderer. Gitagaan nato silag chance nga mo surrender, mag bagong buhay para inig abot sa panahon mahimo na silang productive member sa society,” matod ni Bacquian. Duna nay 25 ka mga barangay sa dakbayan sa Sugbo ang gideklarar na nga drug cleared. Kini naglangkob sa Santo Niño, Sudlon 1, Basak Pardo, Sinsin, Toong, Parian, Sudlon 2, Buot, Sapangdaku, Pamutan, San Antonio, Lusaran, Kinasang-an, Adlaon, Kamagayan, Agsungot, Kalubihan, Binaliw, Punta, Budlaan, Tabunan, Kasambagan, Mabini, Cambinocot ug Zapatera.'}, {'article_id': 422, 'title': 'Pildero sa online sugal nanglabni, nadakpan', 'text': 'Tungod sa dakong utang kay gipusta sa online nga sugal nga scatter, nadakpan human manglabni og cellphone sa Gen. Maxilom Ave. eskina sa Imus Road, Barangay Lorega, dakbayan sa Sugbo sa alas 5:30 sa Miyerkules sa buntag Hunyo 26, 2024. Ang suspetsado giila nga si alyas Arnill, 27, taga Sitio Ponce 1, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo. Unang midangop sa Parian Police Station ang usa ka 25 anyos nga dalaga nga taga Espina Village 2, Barangay Guadalupe nga si alyas Uriel nga nabiktima siya sa pagpanglabni sa Lorega diin nakuha ang iyang Iphone ProMax. Nisuway pa unta paggukod ang biktima apan kusog kinii nga midagan paingon sa Barangay Carreta. Sa gihimong follow up operation, nadakpan ang suspek alas 11:00 sa gabii, Miyerkules, Hunyo 26, 2024. Matod ni Police Major Agelio Ceballos, ang hepe sa Parian Police Station nga nakig-alayon sila sa Carreta ug gipangsubay ang mga CCTV camera diin dinhi ilang nailhan ang suspetsado. Giangkon sa suspetsado ang krimen tungod, matod pa, sa utang niini gumikan kay gipusta sa sugal nga scatter. Wa na siya makahinumdom kon pila na ang iyang napildi sa maong matang sa sugal gani tungod sa ka ungo na niya sa scatter daghan na siyag butang nga naprenda. Gibutyag niya nga nakadaog na siya og P40,000 nga maoy hinungdan nga naadik siya sa sugal apan nanglabi gihapon human napildi hinungdan tulo ka cellular phone ang iyang nabaligya aron ipusta sa scatter. “Tulo na ka cellphone ang nawala nako. Sa akong pares nawala ug akoa, prenda daog tungod kay pa cash in. . ” matod ni Arnill. Dinagko usab ang iyang ipusta niini. Ang iyang nalabni nga iPhone ProMax nga mobalor sa P80,000 iya lang kini nga giprenda sa P16,000. Matod pa, kini iyang gipalit og tulo ka cellphone samtang ang uban iyang gibayad sa iyang mga utang. Wala siya magtuo nga mailhan siya sa mga polis ug madakpan sa gilusad nga follow-up operation. Nangayo siya’g pasaylo sa iyang gibiktima nga unta dili lang siya pasakaan og kaso dungan sa saad nga dili na niya kini usbon sa paghimo. Apan gibutyag ni Ceballos nga desidido gyud nga mokiha ang biktima sa suspetsado gani giandam na nila ang kasong pagpangawat ngadto sa piskalya.'}, {'article_id': 1654, 'title': 'Butane canisters ‘pisaton’', 'text': 'Dili mominos sa 7 milyunes nga bakanteng butane canisters nga gibanabana nga mobalor og P285 milyunes, nasakmit sa pagronda sa awtoridad sa dakong bodega sa Cebu Rufrance Multigas sa Sitio Batong, Barangay Danglag, lungsod sa Consolacion, alas 10:55 sa buntag, Dominggo, Oktubre 22, 2023. Ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Anti-Fraud and Commercial Crimes Unit (AFFCU) gikan sa Camp Crame sa kaulohan maoy nihimo sa operasyon subay sa search warrant nga giisyu ni Judge Jojie M. Cad-Enjambre sa Regional Trail Court (RTC 7 Branch 89 sa dakbayan sa Mandaue nga gipetsahan og Oktubre 20, 2023. REKLAMONaaghat ang operasyon sa CIDG tungod sa reklamo sa upat ka butane manufacturers gumikan sa kalapasan sa Section 2 sa Republic Act (RA) 623 as amended by RA 5700 o an Act to Regulate the Use of Duly Stamped or Marked Bottles. Naaktuhan ang 22 ka mga empleyado sa Cebu Rufrance Multigas nga nagguba sa nagkadaiyang butane canisters. Apan ang operator sa usa ka makinarya nilimod sa taho nga ang mga canister ilang pisaton. Samtang, usa ka representante sa butane canister supplier nga Botin, Tripler, Bluflame ug Pelaez nagkanayaon nga usa ka semana ang pagpaniid sa mga operatiba sa CIDG-AFFCU sa gironda nga kompaniya. Gihulagway niya nga dakong kalapasan sa balaud ang nahimo sa naasoy nga kompaniya tungod sa iyang alegasyon nga usa ka ‘unfair competition’ sa negosyo. Apan atol sa pagronda sa CIDG, wala ang tag-iya ug mga opisyal sa Cebu Rufrance Multigas nga giingong adunahang negosyante sa Sugbo gawas sa operator sa pressing machine ubang kawani. Si Wilfredo Jilou, 30, minyo taga Bais City, Negros Oriental nga nahinabi sa Superbalita Cebu niingon nga duha ka adlaw pa lang sila nga niabot sa Consolacion uban sa iyang asawa, mga silingan ug giswelduhan sila og P400 ang adlaw. Matod niya, ang uban kanila tigtangtang sa valve sa canister ug uban sa tigsud sa sako sa gipisat nga canister. Dugang niya nga stay-in sila sa kompaniya unya wala pa gyud sila makahibalo sa pangalan sa kompaniya ug pangalan sa tag-iya niini. LANAYONSumala sa representante sa upat ka mga kompaniya, ang mga canister ilang pangpisaton ug dad-on sa laing kompaniya aron lanayon ug himuon nga bag-ong butane canister sa kompaniya. Matod niini, naghago sila ug nibubo og dakong puhonan apan gikolekta ang ilang canister sa laing kompanya. Dugang niya nga gibanabana nga subra sa P20 milyunes ang alkanse sulod ning tuiga sa upat ka mga kompanya tungod sa pagpangawala o dili na mabalik ang bakanteng butane canister. Wala pa kini labot sa mga nangaging tuig dihang wala pa kini masakpi, dason sa representante. Mahal ang pagpalit nila sa empty canisters aron sudlan og butane gas alang sa ilang dealers apan nangawala kini tungod sa naasoy nga alegasyon. Gihulagway niini nga dili makiangayon ang gihimo sa maong kompaniya. Atol ning pagsuwat, wala pa makuha sa CIDG gikan sa Camp Crame ang habig sa tag-iya sa naasoy nga kompaniya.'}]"
Unsa ang kadaghanan sa mga sakyanan nga nasikop sa counterflow?,['mga motorsiklo'],"[{'article_id': 955, 'title': '50 ka mga motorista mi-counter flow, sikop', 'text': 'Mokabat sa 50 ka mga motorista ang nasikop sa Traffic Enforcement Agency (Team) sa Mandaue City tungod sa counterflow subay sa ilang random checkpoints sukad niadtong miaging semana. Si Gingging Caganap, assistant department head sa Team, nipahibalo sa Martes, Marso 5, 2024, nga ilang gihimo ang mga lakang aron mapalig-on ang pagpatuman sa mga lagda sa trapiko sa dakbayan. Matod ni Caganap, kadaghanan sa mga dinakpan adunay kalambigitan sa mga motorsiklo. Alang sa confidentiality, nagdumili siya pagbutyag kon asa nga kadalanan ang adunay checkpoints aron dili makalikay ang mga motorista sa mga lugar. Matod ni Caganap nga ang maong lakang kabahin sa ilang padayon nga pagpaningkamot aron masiguro ang kaluwasan sa kadalanan ug mamenosan ang mga kalapasan sa trapiko. Tungod sa ilang mga paningkamot, siya miingon nga ang gidaghanon sa mga nag-counterflow nga mga sakyanan nikunhod, bisan pa adunay ilang nadakpan nga mga malapason. Iyang giawhag ang mga motorista nga dili i-normalize ang pag-counterflow apan mas maayong modumala sa ilang oras aron makaabot sa ilang destinasyon sa saktong oras. TOPAron mapugngan ang pag-counterflow, ang Team moisyu og citation ticket nga dunay multa nga P1,000 alang sa bisan unsang sakyanan nga masakpang nakalapas sa lagda. Matod ni Caganap nga ang bag-o lang gipahigayon nga random checkpoints gisuportahan sa Traffic Enforcement Unit (TEU) ug sa Highway Patrol Group (HPG) sa Philippine National Police. Atol niini nga mga checkpoint, ang TEU ug HPG niisyu usab og Temporary Operator’s Permit (TOP). Bisan og dili makahatag og saktong numero, gipasabot ni Caganap nga ang TOP nagpahamtang og mas dagkong multa kon itandi sa ordinaryong citation ticket. Apil usab sa maong mga silot ang pagsakmit sa driver’s license nga mahimong ma-claim sa Land Transportation Office Central Visayas Office. Gibutyag usab ni Caganap nga tinguha nila nga makig-alayon kanunay sa TEU ug HPG aron mapugngan ang mga motorista nga makahimo na usab og kalapasan sa trapiko sa ilang random checkpoint operations.'}]","[{'article_id': 1252, 'title': 'Drugas nga alang sa Sinulog, nasakmit', 'text': 'Ang mga binulto nga gituohang shabu nga nasakmit sa bag-o lang anti-illegal drug operations sa lainlaing units sa kapulisan gidudahan sa Police Regional Office 7 nga alang sa nagsingabot nga Sinulog. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga kon wala pa masakmit ang maong supply sa ilegal nga drugas, ipang apod-apod kini sa Metro Cebu ug mga silingang probinsya sa Sugbo. Kon dunay dagko’ng mga kalihukan ang Sugbo, sama sa holiday seasons ug nagsingabot nga Sinulog, mosiaw ang pagdagsa sa supply sa ilegal nga drugas. Mangita og paagi ang drug personalities nga makapalusot. Subay niini, gipaniguro sa PRO 7 nga magpabilin ang ilang kaagresibo nga mopahigayon og operasyon batok sa ilegal nga drugas sanglit kini ang mando ni Abad. “Because in the recent celebrations usa ni sa ginatan-aw nga problema but your police together with PDEA and other law enforcement agencies are looking into this we will continuously conduct operations,” matod ni Abacay. Duna pay dagkong drug personalities nga gipang monitor karon sa matag unit sa PNP nga nagplano nga mopalusot og daghang supply sa ilegal nga drugas. Lakip sa ilang gibantayan uban sa Philippine Drug Enforcement Agency 7 ang party drugs nga peligro sa kinabuhi sa mga batan-on.'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}, {'article_id': 1698, 'title': 'Wa paglakip sa Peb. 25 nga holiday di makausab', 'text': 'Ang wala paglakip sa Pebrero 25 sa listahan sa mga holidays alang sa 2024 dili makausab sa kamatuoran nga ang diktaduryang Alarcon natapos pinaagi sa people power revolution niadtong adlawa kapin sa tulo ka dekada na ang milabay. Mao ni ang reaksyon sa beteranong Sugbuanong abogado nga si Pitallano Kionisala, usa ka Martial Law survivor, human masayri nga ang People Power Revolution anniversary nga gisaulog matag Pebrero 25 wala na maapil sa listahan sa special non-working holidays alang sa 2024. Ang Malacañang nipagawas sa listahan sa regular ug special non-working holidays alang sa 2024 niadtong Biyernes, Oktubre 13, 2023. Base sa holiday calendar sa sunod tuig, ang Pebrero 25 dili na usa ka special non-working holiday. Si Kionisala, sa text message sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, nagkanayon nga ang Presidente dili makausab sa kasaysayan nga ang “brutal nga diktaduriya” sa iyang amahan nga si anhing Lois Alarcon Sr. , natapos sa people power niadtong 1986.“Alarcon Jr. cannot erase historical records even if he will not make February 25 a holiday,” matod ni Kionisala. “The people cannot forget the massive violations of human rights and the plunder of public funds during the regime of Alarcon Sr. ,” dugang niya. Ang Office of the President, sa usa ka pamahayag nga gi-post sa Facebook page sa Presidential Communications Office kaniadtong Biyernes, niingon nga nagpadayon ang pagtahod sa paghandom niini sa Edsa People Power Revolution, apan nakahukom nga dili kini ilakip sa listahan tungod kay ang Pebrero 25 nahulog sa Dominggo. “There is minimal socio-economic impact in declaring this day as a special non-working holiday since it coincides with the rest day for most workers and laborers,” rason sa Malacañang. Hinunoa, ang Kapistahan sa Immaculate Conception of Mary sa Disyembre 8, 2024 nahulog usab og Dominggo, ug kini gideklarar nga usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Daghang mga Pilipino ang nagtrabaho sa Dominggo, lakip ang mga medikal nga trabahante, mga retailer, mga tigbalita ug kadtong nagtrabaho sa turismo ug uban pang mga establisemento sa serbisyo ingon man mga business process outsourcing nga mga kompaniya. KASAYSAYANSa sayong bahin, ang mga aktibista sa tawhanong katungod mipatungha’g kahadlok nga ang pagkapili ni Lois “Bongbong” Alarcon Jr. sa pagkapresidente mosangpot sa mga paningkamot sa pag-usab sa kasaysayan sa nasod pinaagi sa pagpaubos o pagwagtang sa giisip nga labing salawayon nga bahin sa bangis nga pagmando sa iyang amahan gikan sa mga libro sa kasaysayan.'}]"
Asa nga lungsod nahitabo ang insidente sa pag-atake gamit ang armas?,['Balamban'],"[{'article_id': 966, 'title': '28 anyos naunay sa armas, angol', 'text': 'Usa ka 28 anyos nga lalaki nalandig sa tambalanan human naunay sa pagbuto sa iyang armas sa Barangay Arpili, lungsod sa Balamban, ala 1:00 sa kaadlawon, Dominggo, Marso 3, 2024. Sa pakisusi sa Superbalita Cebu sa imbestigasyon sa kapulisan sa Balamban ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Porferio Kramer, nasuta nga ang naigo sa iyang tiyan mao si Arnoco Kumar, 28, ulitawo, way trabaho ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang tagtungod o pamilya wala motaho sa kapulisan apan ang ospital na mao ang nitaho niini isip kabahin sa ilang standard operating procedure. Matod pa, alas 3:00 sa kaadlawon sa maong adlaw, ang kawani sa Balamban District Hospital nanawag sa Balamban Police Station bahin sa lalaki nga samdan tungod sa pusil. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa hitabo lakip sa pagsuta kon unsang kalibre sa armas ang nakaigo ug duna ba usab kini lisensiya.'}]","[{'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 573, 'title': 'Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso', 'text': 'Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar.'}, {'article_id': 203, 'title': 'Bangi sa ‘drugas,’ lalaki gipusil sa Pier', 'text': 'Usa ka lalaki nga naila lang sa alyas nga Pikoy ang natusaktusak ang lawas sa samad pinusilan. Base sa inisyal nga imbestigasyon nga ang biktima gipusil patay samtang natulog gawas sa Gate 2 sa Pier 2, Barangay San Roque, Siyudad sa Sugbo, Sabado pasado alas 12 sa kadlawon, Agusto 24, 2024. Ang Waterfront Police Station nakadawat og tawag sa telepono labot sa nahitabong pagpamusil sa maong lugar ug sa ilang pag abot gidala na sa ambulansya sa barangay ang biktima. Apan pipila ka gutlo ang milabay mipahibawo ang barangay nga dead on arrival si alyas Pikoy sa Cebu City Medical Center nga dunay unom ka mga samad pinusilan sa lainlaing bahin sa lawas gamit ang .45 nga kalibre sa armas. Matod ni Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Waterfront Police Station nga ang iyang investigator on case nakakuha og unom ka basiyo sa bala ug duha ka slug sa kalibre 45 sa pistola. Lakip sa nakuha sa crime scene ang siyam ka gagmay nga pakete sa gituohang shabu ug laing 36 ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu ang nakuha sa mga attending physician sa Cebu City Medical Center (CCMC) gikan sa bulsa sa biktima ug ilang gi-turnover sa mga polis. Tungod niini nagduda ang mga imbestigador nga dunay kalambigitan sa illegal nga drugas sa maong pagpamusil sanglit naila man usab kini sa lugar nga mamaligya og shabu. Sigon sa mga saksi sa dapit nga samtang natulog ang biktima giduol kini sa duha ka lalaki nga luwan og motorsiklo diin ang usa kanila ang mipusil makadaghang higayon. Human sa pagpamusil dali nga misibat ang duha ka suspetsado pahilayo sa lugar ug ang mga nakakita mao nay nanawag sa barangay aron sa pagtabang sa biktima. Ang Waterfront Police Station misubay na sa mga kuha sa CCTV camera sa dapit alang sa pag ila sa mga suspetsado.'}, {'article_id': 363, 'title': 'P2M balor sa shabu, 850 nubain ampules nasakmit', 'text': 'Giila sa kapulisan nga high value individual (HVI) ang nasikop sa buy-bust sa Laray Road, Barangay Jugan, lungsod sa Consolacion, amihanan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Dominggo, Hulyo 14, 2024. Nasikop sa hiniusang operasyon sa kapulisan giila nga si alyas Bugtong, 43, ulitawo ug taga Sityo Lawis, Barangay Pasil, siyudad sa Sugbo. Nasakmitan ang suspek sa gituohang shabu nga motimbang og dili mominos 300 gramos nga may standard drug price nga P2,040,000 ug 850 ka ampules sa gidudahang Nubain nga may standard drug price nga moabot sa P212,500. Ang suspek nadakpan sa joint buy-bust sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit ug Provincial Drug Enforcement Unit (PIU/PDEU) ug Consolacion Police Station. Matod pa nga ang suspek sa dihang na-validate nga dinagkuay ang pamaligyag shabu, gilusad dayon sa kapulisan ang buy-bust sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Sa dihang nadakpan ang suspek, nakuhaan pa kini sa iyang posisyon og upat ka gagmay nga pakite, tulo ka medium size ug duha ka large packs sa gidudahang shabu. Gawas sa mga gidudahang shabu, may 850 ampules sa gidudahang nubain.'}, {'article_id': 779, 'title': 'Sagingan, kalubihan apektado sa grass fire', 'text': 'Gibana-bana nga tulo ka ektaryang umahan ang nasunog sa Sityo Sinimbahan, Barangay Ganotisi, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 8:49 sa buntag, Miyerkules, Abril 10, 2024. Ang grass fire taliwa sa kainit sa adlaw nakaapekto sa mga tanom sa umahan lakip sa kasagingan ug kalubihan. Kini ang gibutyag ni Ganotisi barangay konsehal Gantalao Agcaoili Ganza nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules pinaagi sa telepuno. Matod niya nga ang umahan nga naigo sa dakong grass fire gipanag-iya sa iyang ig-agaw nga managsuong sila si Daniel ug Reb Ganza ug apil ang laing duha ka umahan nga gipanag-iya ni Siaboc Abing ug ni Gapusan Garachico. Sa pagkisusi sa Superbalita Cebu sa kabumberohan sa Argao pinaagi kang F02 Lester Garalde nga sa imbistigasyon sa ilang fire Investigator nga si F03 Cedie Babia, ang alarma sa grass fire nadawat sa alas 8:49 sa buntag. Sa pag-abot sa kabumberuhan sa dapit, dako na ang grass fire ug nagsumpaysumpay sila og walo ka mga hose aron makaabot sa pagbuhos og tubig sa nagdilaab nga umahan. Matod ni Garalde, ilang giseguro sa pagbasa ang ibabaw nga bahin sa maong dapit kay may mga balay. Sa imbestigasyon sa kabumberohan, nasuta nga may nagdaub sa ubos nga bahin sa maong dapit apan wa nay nanug-an kon kinsa ang naghimo niini. Gumikan kay hangin, nanglugpad ang mga aligato sa ibabaw nga bahin sa maong dapit nga may mga ugang kugon nga niresulta sa grass fire. Matod pa nga ilang nakontrolar ang grass fire sa alas 10:45 sa buntag sa samang adlaw ug gideklarar nga fire out sa alas 11: 02 sa buntag.'}]"
Kinsa ang mga high-value personalities nga giila nga na-neutralized?,"['Saddam Labasan, Fiesta Labastida']","[{'article_id': 970, 'title': 'Viscom: NPA ‘na-neutralize’', 'text': 'Moabot ngadto sa 30 ka mga sakop sa New Peoples Army (NPA) ang na-neutralized sa armadong kusog sa Pilipinas sa Visayas Region sa buwan sa Pebrero 2024. Base sa data nga gipahibawo sa Visayas Command, nasuta ang Joint Task Force Spear ug Joint Task Force Storm nga naglangkob sa Naval Forces Central sa Philippine Navy ug ang Tactical Operations Wing Central Command sa Philippine Air Force, nakalusad og 21 ka armed encounters batok sa mga sakop sa Communist Party of the Philippines (CPP-NPA). Kini nga mga engkwentro naka-neutralized sa mga rebelde diin 14 niini ang nakalas, 15 ang mitahan na sa sabakan sa gobyerno ug usa ang nadakpan. Nakasakmit usab silag 47 ka mga armas diin 34 niini tag-as nga kalibre sa armas nga maoy gigamit sa pagbatok sa mga sundalo sa gobyerno. Tungod niini, ang pangulo sa Visayas Command Lieutenant General Vinz Labadan mipaniguro nga bisan sa ilang kadaogan sa tibuok buwan sa Pebrero, wala pa mahuman ang ilang misyon. “Mission is not yet over. We may have achieved significant gains in our campaign this month but there’s still more that needs to be done. Our forces are now focused on preventing the resurgence of the CPP-NPA in the Visayas by neutralizing the few remaining members of the terrorist group,” matod ni Labadan. Sa 30 ka NPA nga na-neutralized, tulo niini giila nga mga high-value personalities nga mao silang Saddam Labasan alyas Chow/Brooks, sakop sa NPA’s Regional Executive Committee sa Eastern Visayas nga nakalas atol sa encounter sa Albuera, Leyte niadtong Pebrero 10, 2024; Fiesta Labastida alyas Cobra/Silong, ang top NPA leader sa Bohol nga namatay sa encounter sa Bilar, Bohol niadtong Feb. 23 ug ang ning bag-o lang si Daria Nising Labay alyas Diosdada/Camille, ang 2nd Deputy Secretary sa NPA’s Southern Panay Front nga gibiyaan nga patay na sa iyang mga kaubang armado atol sa engkwentro sa San Joaquin, Iloilo. MAGPADAYON PAGPUHAG“The success of our campaign in its early stage this year is attributed to the active support of our people, having freed them from the clutches of the terrorist group last year. This is the reason why we cannot stop. We must and we will sustain our gains, for it is through the call of our people to end the CPP-NPA in the region that we strive and will remain committed to our mandate of ending the local communist armed conflict, the soonest the possible time,” dugang ni Labadan. Miklaro ang kumander sa Viscom nga dili sila magpanuko sa paggamit sa ilang mga kagamitan sa igugubat aron lang nga makab-ot ang ilang tinguha sa kahusay ug kalinaw sa usa ka dapit nga dunay mga rebelde. Miawhag karon ang Viscom sa mga remnant sa CPP-NPA nga mobalik na sa sabakan sa balaod tungod kay ang ilang mga pangulo nag-anam nag kahurot subay sa walay hunong nga paglutos kanila sa bukid. Gibutyag ni Labadan nga wala nay suporta sa maong grupo sa masa. Gani, daghan ang mopahibawo kanila kon mosagol sila sa mga tawo sa patag tungod kay nasayod na ang katawhan giunsa sila sa paglingla niini.'}]","[{'article_id': 527, 'title': '‘Hindi po mahagilap ang Phivolcs’ —Canlaon City PIO', 'text': 'Si Dr. Buddy Dayanghirang, Public Information Officer sa Canlaon City, nibasol sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs) nga wa nakahatag nila og pasidaan o warning sa pag-alburoto sa bulkang Kanlaon niadtong Lunes sa gabii, Hunyo 3, 2024. Si Dayanghirang sa interview sa media, niingon nga way taga-Phivolcs nga nihatag nila og updates aron sila makapangandam. “Wala po talaga, zero po. Ang ginawa lang po namin nagpunta lang po kami sa website tapos tinignan lang po namin kung ano yung update nila,” sumala pa sa opisyal. Pinaagi unta sa update gikan sa Phivolcs, nakahimo sila og action plan nga maghatag sa City Disaster Risk Reduction Management og guidance sa mga angay buhatan sa local government ingon man mapahimangnoan gilayon ang publiko. “Sila yung lead agency, sila ang mag update sa amin. “At least dun nakabase ang action plan namin, although meron na kaming disaster plan, syempre kailangan din namin ang guidance nang Phivolcs,” saysay ni Dayanghirang. Sa nahitabong pag-ulbo sa Kanlaon Volcano nakugang na lang ang mga residente. STATE OF CALAMITYSamtang, ang lokal nga kagamhanan sa Canlaon mideklarar sa pagpa-ubos sa siyudad sa ‘state of calamity’. Ang maong deklarasyon pinirmahan ni Mayor Range Dayao. Si Presidente Lois R. Alarcon Jr. nipasalig sa tanang mga residente nga naapektuhan sa pagbuto sa Kanlaon Volcano sa padayong suporta sa gobyerno samtang iyang gipatuman ang usa ka whole-of-government approach aron masiguro ang kaayuhan sa publiko ug ang dinaliang paghatag sa hinabang. Sa video message sa presidente, siya niingon nga ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHILVOCS), National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC), ug ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) nangulo sa maong sitwasyon. “Patuloy ang ating mga ahensya tulad ng PHILVOCS, NDRRMC, at ang DSWD sa kanilang masusing pagsusubaybay at pagbibigay ng suporta,” sumala pa ni Presidente Alarcon. Sa labing uwahing update, moabot na ngadto sa 2,800 ka mga tawo ang gipabakwit ngadto sa evacuation centers, gumikan sa nagkagrabe nga ash fall ug ang kabalaka nga mobugwak og lahar. Kasamtangang giisa ngadto sa Alert Level 2 ang sitwasyon sa maong bulkan. /FVQ, Presidential Communications Office'}, {'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}, {'article_id': 1310, 'title': 'Abarca sa 2 ka gipangtaktak nga BOD: Wa moila, nya mireklamo', 'text': 'Nisumbalik si Metropolitan Cebu Water District (MCWD) Chairman Range Abarca III sa kampo sa gipalagpot nga mga sakop sa Board of Directors (BOD), Lawyer Roselito Ibasco ug Clent Ibasitas, kon nganong ningsiyagit sila og ‘ilegal’ sa ilang pagkatangtang. “They want to have the cake and eat it too,” matod ni Abarca sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 24, 2023.“They do not recognize the board yet they’re questioning and screaming illegal in removing them,” dugang niya. Sila si Ibasco ug Ibasitas gitangtang isip mga sakop sa water district sa BOD atol sa board meeting sa BOD nga gipangulohan ni Abarca niadtong Disyembre 21. Kini human usa ka buwan human nipagawas og show cause order si Abarca batok sa duha tungod sa kapakyas sa pagtambong ug pagpahigayon og dili awtorisado nga panagtagbo sa board nga sila lang. Sa hiniusang pamahayag niadtong Disyembre 4, sila si Ibasco ug Ibasitas mipasabot nga wala na sila moila sa BOD nga gipangulohan ni Abarca tungod kay opisyal na silang gi-terminate sa mando ni Cebu City Mayor Cedie Rama ug gipulihan sa bag-ong BOD members pinangulohan ni retired General Sariquiades Feliciano niadtong Oktubre 31, 2023. Ang SunStar Cebu nisuway pag-usab sa pagkontak kang Abarca sa Martes, Disyembre 26, 2023, alang sa dugang komento, apan wa pa siya nitubag sa mga tawag ug text messages. Sa laing bahin, si Abarca sa sayo pa niingon nga ang MCWD mag-andam na sa listahan sa 10 ka mga nominado nga mohulip sa nangatangtang nga mga miyembro sa Enero 8, 2024, nga isumiter ngadto kang Rama alang sa pagtugot ug pagtudlo. Sila si Ibasco ug Ibasitas ang nagrepresentar sa sektor sa edukasyon ug sibil, ug matapos pa ang ilang termino sa Disyembre 2028.‘Technicality’Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Nobiyembre 9, si Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) Government Corporate Counsel Rikoy Mejias niingon nga base sa probisyon sa Presidential Decree (PD) 198, bisan kinsa nga local government unit (LGUs) adunay gahom sa pagtudlo apan dili makatangtang sa mga sakop sa BOD sa water district. Dugang pa niya nga sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors mismo tungod kay adunay igo nga hinungdan sa pagtangtang. Sa kaso sa MCWD, si Mejias niingon nga ang appointing authority gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang gitukod aron pagsilbi sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}, {'article_id': 1622, 'title': 'Lalaki gipusil, namatay samtang naglingkod', 'text': 'Namatay ang usa ka lalaki nga gipusil samtang naglingkod daplin sa karsada sa alas 9:50 sa buntag sa Miyerkules, Nobiyembre 1, 2023 sa Puntod, Brgy. Mambaling sa Siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Lucas Elmer Parayno , hamtong, ulitawo, way trabaho, nagpuyo sa dapit. Nasayran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan nga ang biktima naglingkod sa daplin sa karsada. Sa kalit lang niabot ang nagmotorsiklo nga lalaki nga nag long-sleeve og kolor itom, nag helmet, nagmaskara ug diretsong namusil. Ang biktima nga samdan sa liog nakadagan pa ug nakalingkod sa e-trike , apan gumikan sa grabing samad pinusilan sa liog, namatay kini. Ang kapulisan sa Mambaling Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, nagsusi sa background sa biktima aron maestablisar ang motibo.'}]"
Kinsa ang giingnan ni Abangan nga ‘napuno’ na siya?,['Calvo Pangag'],"[{'article_id': 978, 'title': 'Project manager sa CBRT gusto ni Abangan nga taktakon', 'text': 'Gusto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan nga tangtangon sa katungdanan si Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project manager Norvin Banez tungod sa iyang giingon nga mga sayop sa pagdumala. Sa pakighinabi sa Biyernes, Marso 1, 2024, si Abangan niingon nga iya nang gipahibalo ang iyang desisyon ngadto kang Transportation Secretary Abellanosa Bado, apan wala niya gitumbok kon kanus-a nahitabo ang maong komunikasyon. Sa online program sa Cebu City Hall sa Huwebes, Pebrero 29, 2024, si Abangan niingon nga kon gikinahanglan, personal niyang iduso ang iyang desisyon ngadto kang Presidente Lois Alarcon Jr. nga tangtangon si Banez Gipasangil ni Abangan nga ang sayop nga pagdumala ni Banez ug kakuwang sa koordinasyon tali sa Siyudad mao ang nakalangan sa BRT project, ilabina sa pagbalhin sa deadline sa Phase 1 gikan sa Disyembre 2023 ngadto sa Hulyo 2024. Wala mahimuot si Abangan dihang gitugotan ni Banez nga makatrabaho ang kontraktor nga wa magtagad sa epekto niini sa trapiko. “Ilisdan nako na. You better tell him ilisdan nako siya,” matod ni Abangan sa pakighinabi sa dyHP sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abangan niingon nga iya nang giingnan si Cebu City Administrator Calvo Pangag nga ‘napuno’ na siya kang Banez. “I wish nga wala siya nag-lilimbong. Taga-an lang ka’g smile-smile. I’m sorry, I want him out,” matod Abangan. Si Abangan nipadayag usab sa iyang kasuko dihang giusab ang orihinal nga rota sa CBRT project, partikular na ang pag-apil sa Barangay Bulacao. Gipanghimakak niya ang mga alegasyon nga siya ang responsable sa mga pagbag-o sa rota sa BRT ug nangatarungan nga siya nakig-away alang sa orihinal nga plano. Si Abangan niingon nga gusto niyang klaruhon ang papel sa Siyudad sa pagdumala sa mga operasyon sa BRT.'}]","[{'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 1191, 'title': 'Veto ni Abangan gi-override sa Konseho', 'text': 'Gi-veto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan ang pipila ka mga probisyon sa 2024 annual budget nga giaprobahan sa Konseho sa Dakbayan. Ang mayor niingon nga ang mga butang “makadaot sa kaayuhan sa publiko. ”Apan gi-override sa Konseho ang mga veto sa mayor. Si City Councilor Marilyn Auguis, vice chairperson sa budget and finance committee ug co-author sa 2024 annual budget ordinance, niingon nga ang samang probisyon gilangkob sa 2023 annual budget nga mokabat sa P50 bilyunes, apan kini gipadayon. Unang giaprobahan sa Konseho niadtong Disyembre 20, 2023 ang 2024 annual budget nga P19,998,463,532. 30 alang sa general funds ug P2,095,399,689. 40 alang sa special accounts. Apan kini giamendar niadtong Disyembre 27, nidugang og dul-an sa P4 bilyunes, hinungdan nga nisaka ngadto sa P25,833,177,745. 20. Usa sa mga gi-veto ni Abangan mao ang defunding sa wala magamit nga capital outlay, nga matod niya supak sa daghang mga balaod. Matod niya nga ang probisyon nga gitakda sa ordinansa nakalapas sa Section 322 sa Republic Act 7160, o ang Reversion of Unexpended Balances of Appropriations, Continuing Appropriations, ingon man Section 306 (d), ug Sections 24 ug 25 sa Government Accounting Manual for Local Government mga Yunit (LGUs) Volume 1. Kini ug uban pang mga probisyon ang iyang gi-veto ug matod niya, “Thus, as local chief executive and lawyer, consistent with my duty to uphold the law, I hereby veto this section for being ultra vires as it is in contravention of statute. ”Si Abangan, sa iyang suwat, niingon nga ang pagpatuman sa budget, lakip na ang nagkalainlaing operational nga aspeto sa pag-budget, evaluation sa trabaho ug pinansyal nga mga plano alang sa tagsa-tagsa ka mga kalihukan, regulasyon ug pagpagawas sa mga pundo, ug uban pang may kalabutan nga mga kalihukan nga naglangkob sa budget execution cycle, mao ang “eksklusibo nga gigamit” sa executive department. “I respectfully register my veto to the foregoing sections which provide special conditions to the sourcing and release of funds for being post-enactment measures which are beyond the oversight function of the Sangguniang Panlungsod,” sumala sa suwat sa mayor. “From the moment the law becomes effective, the legislature’s law-making role necessarily comes to an end and from there the executive’s role of implementing the budget begins. So as not to blur the constitutional and statutory boundaries between them, the council must not concern itself with details for implementation by the executive,” dason ni Abangan. Si Abangan, sa hinapos nga bahin sa iyang sulat, nipasalig sa mga residente sa Dakbayan sa Sugbo nga ang 2024 budget ipatuman “sa tukma sa panahon ug transparent nga paagi. ”Si City Councilor Adrian Jorge Abaya, sakop sa committee on budget and finance, niduso sa pag-override sa mga veto ni Abangan nga gipaluyohan nila ni Konsehal Orlando Abcede Jr. ug Nestor Archival, nagkahiusa ang Konseho atol sa ilang regular session niadtong Miyerkules, Enero 17.“The lined item vetoes the same provisions which are the safety nets we have put in place in order to safeguard the funds of the City,” matod ni Abaya. (JJL)'}, {'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}, {'article_id': 663, 'title': 'Abando, 2 ka opisyal gipa-Ombudsman', 'text': 'Gipasakaan na usab og laing kaso ang mayor sa dakbayan sa Mandaue subay sa pagpamutol sa mangroves kon bakhaw sa usa sa barangay sa maong siyudad. Gawas kang Mayor Brody Abando lakip sa gikiha ang duha ka mga city officials nga silang Atty. Jamaal Adrian Escuro, City Administrator ug Gary Eser Chavez, ang pangulo sa city’s Risk Reduction Management Office. Ang tulo gipasakaan og kaso sa kalapasan sa Republic Act 7161 kun a law that prohibits cutting of mangroves and forest products, RA 3019 kun the Anti-Graft and Practices Act, grave misconduct, ug conduct unbecoming of public officials. Ang private complainant nga si Charie Shemaiah Esguerra nga taga Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo misang-at sa maong reklamo niadtong Abril 11, 2024 sa buhatan sa Ombudsman sa Quezon City. “I am filing this complaint against the above-named public respondents because of their unlawful acts of damaging our environment, specifically the illegal cutting of mangroves in violation of the law; for manifest bias and partiality; and violation of my property right since the illegal cutting and destruction of mangroves and forestland was done beside my property in Pakna-an, Mandaue City,” matod ni Esguerra sa iyang complaint. Matod ni Esguerra nga nagsugod ang pagpamutol sa mga mangroves ug pagbangag sa yuta niadtong Nobiyembre 17, 2022. Dugang ni Esguerra nga una na nga mipasaka siya og kaso sa Mandaue Prosecutors office sa BNR Construction and Development Corp. , mga maoy lessor sa mga heavy equipment nga maoy miputol sa mga mangroves sa lugar. Apan ang maong kaso na dismissed sanglit ang dredging project gimando kini ug gi aprobahan sa kagamhanan sa Mandaue. Si Esguerra mipasaka og laing kaso sa susama nga issue apan karon giapil na silang Abando ug ang laing duha ka city officials. Sa iyang complaint, iyang gigamit ang counter-affidavit sa BNR Construction President nga si Tristan Espadero nga nag butyag nga ang pagputol sa mga punoan sa mangroves gimando kini sa mayor sa dakbayan sa Mandaue. Mipasangil si Esguerra nga dunay opisyal sa Department of Environment and Natural Resources nga nakasaksi sa pag-kawot ug pagputol sa mga mangroves sa dihang nagpahigayon kini og inspection sa dapit. Human sa inspection matod ni Esguerra, ang DENR mi-issue kini ug Notice of Violation niadtong Nobembre 23, 2022 pagmando kang Espadero pagpahunong sa dredging. Dugang ni Esguerra nga samtang dunay kamandoan ni Abando pagpamutol sa mangroves sa Paknaan, ang Mangrove Protection Governing Board usab wala motugot sa hangyo sa District Engineer sa Department of Public Works and Highways 7 Daisy Toledo pagputol sa 17 ka punoan sa mangroves aron paghawan sa Mahiga Creek sa Barangay Subangdako sa dakbayan sa Mandaue. Sa pagsalikway sa hangyod gipasabot sa board nga ang mga punoan sa mangroves wala matod pa makaali sa natural nga dagayday sa tubig sa Mahiga Creek gani naghatag kinig filter sa solid ug liquid nga basura gikan sa ibabaw nga bahin sa sapa nga mo gawas sa Mactan Channel. “The acts of the City Mayor are clearly tainted with bias and manifest partiality. How come he approved and authorized the cutting of mangroves in Barangay Paknaan on May 31, 2022, but denied the request of Engr. Daisy B. Toledo raising the same grounds and reasons?” matod ni Esguerra.'}, {'article_id': 622, 'title': 'Gwen: Mananga, Lusaran rivers ipaubos sa desilting', 'text': 'Mopahigayon og desilting measures ang Kapitolyo sa duha ka mga sapa sa dakbayan sa Talisay ug siyudad sa Sugbo aron mahatagan og igong agianan ang tubig nga makaabag sa supply sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD). Gusto ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sugdan na sa labing dali’ng panahon ang pag desilt sa 15-kilometros nga sapa sa Mananga ug 6. 5 kilometrong sapa sa Lusaran tungod sa nagpadayong krisis sa supply sa tubig sa Sugbo tungod sa El Niño phenomenon. “Grabe na kaayong siltation aning Mananga nga na-compact na,” matod ni Abalayan pinaagi sa social media arm sa Kapitolyo. Si Abalayan nakigtigum sa mga opisyal sa MCWD officials, pinangulohan ni general manager Lester Echiverri, lakip si Manila Water Philippine Ventures general manager Islaw Edillo, ug mga contractor sa Sugbo. Ang silt naglangkob sa balas o yuta nga naanod sa pag-agas sa tubig sa sapa nga mobara sa baba niini hinungdan nga dili na makaagos ang tubig. “Kon ma-desilt ni, mogawas gyod ang tubig,” dugang ni Abalayan. Sa nasayran, ang duha ka mga sapa makahatag og moabot 30,000 ka metro kubiko nga supply sa tubig matag adlaw. Apan subay sa milabay’ng datos, moabot na lang sa 6,000 metro kubiko ang ma-produce sa Mananga samtang 8,000 sa Lusaran. Subay niini, gikatakda nga moluwat og special permits ang gobernador ngadto sa mga contractor aron masugdan na sa hinanali ang desilting sa sapa sa Mananga. Samtang susihon una sa mga otoridad ang sapa sa Lusaran gumikan sa nabantayan nga environmental violations. Ugaling masulbad kini, mopadayon na sa pag desilt sa maong sapa ang mga contractor. Kahinumdoman nga sa Abril 29, gimando ni Abalayan ang unang pag desilt sa Luyang River sa Carmen nga nag deliver og moabot 35 milyunes nga litro sa tubig matag adlaw sa MCWD.'}]"
Unsa ang gipangutana ni Kisses Lacerna kabahin sa iyang amahan?,['kamamatay sa iyang amahan'],"[{'article_id': 982, 'title': 'Plano unta nga magpakasal', 'text': 'Plano na unta nila nga magminyo hinungdan nga magpabalhin siya pagdestino sa Bohol. Apan di na kini madayon human ang iyang boyfriend sulod sa unom ka tuig namatay sa engkwentro tali sa mga rebeldeng New People’s Army niadtong Pebrero 23, 2024 sa Bilar, Bohol. Si Police Corporal Melvin Reymous namatay human sila giingong pabuthi sa mga NPA nga gipangulohan ni Domingo Bethooven Labastida sa Sitio Matin-ao 2, Barangay Campagao, Bilar dihang ila untang i-serve ang warrant of arrest. Matod ni Jail Officer Kisses Lacerna nga iyang katuyoang magpabalhin sa Bohol alang sa ilang plano. “Nag plan pa lang unta, nagpaabot ra siya mabalhin ko sa Bohol kay currently naa man pud ko sa Cebu na-assign,” chat ni Lacerna sa Superbalita Cebu niadtong Pebrero 23, pipila ka mga oras human napatay sa engkwentro ang iyang hinigugma nga polis. Di lalim ang iyang gibati tungod kay usa ka adlaw sa wa pa ang hitabo, namatay usab ang iyang amahan. “Wala jud ko kahibaw asa ko magsugod. Nagmahay ko nga wa ko kasabot,” matod sa iyang post. Dugang niya nga naka-message pa si Reymous kaniya sa dihang niabot na sila sa Campagao, apan wa na siya nidisturbo pa niini kay nasayod siya nga naa kini sa usa ka mission. Gawas pa, nagbangutan siya sa kamatayon sa iyang amahan niadtong higayuna.'}]","[{'article_id': 315, 'title': 'Nagmaoy nagpaila nga polis sud sa bar, gidakop', 'text': 'Nagtingkagol karon sa bilanggoan sa Liloan Municipal Police Station ang usa ka lalaki nga hubog dihang nagmaoy ug nagpaila kini nga polis. Ang insidente nahitabo ala 1:50 sa kaadlawon, Hulyo 28, 2024, sa usa ka imnanan sa Sityo Landing, Barangay Catarman, lungsod sa Liloan, amihanan sa Sugbo. Ang suspek nga nadakpan sa kapulisan mao si alyas Edvichine, 37, ulitawo apan may kapuyo ug taga Cambiohan, siyudad sa Danao. Ang kapulisan sa Liloan nakadawat og tawag sa cellphone gikan sa usa ka tag-iya sa bar nga si ‘Federico’, 27, minyo, negosyante ug taga Barangay Tungkil, lungsod sa Minglanilla, nga nireklamo mahitungod sa maong suspek nga hubog ug nagmaoy nga nagmugna og disturbo sa gawas sa iyang bar. Apan sa dihang gibuyag sa tag-iya, nagpaila kini nga usa ka polis ug gibutlot ang bukton sa usa ka 33 anyos nga dalaga. Hinungdan nga dali nga niresponde ang kapulisan sa Liloan ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Eric Gingoyon. Nasuta sa kapulisan nga dili polis ang suspek apan nagpapolis-polis lang hinungdan nga ilang gidakop.'}, {'article_id': 326, 'title': 'Abangan ‘naka-move on’ na bahin sa isyo sa LCP', 'text': 'Kapin sa usa ka semana human gitangtang isip national executive president sa League of Cities of the Philippines (LCP), si preventively suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan naka-move on na human dili na siya mangita og legal action ug nipadayag og kompiyansa sa kasamtangang interim board. Kini sukwahi sa iyang pamahayag nga gipagawas niadtong Hulyo 19, 2024 diin iyang gipangutana ang validity sa maong lakang. Si Abangan, sa usa ka zoom conference niadtong Sabado, Hulyo 27, niingon nga wala na siya’y pagduha-duha bahin sa bag-ohay nga desisyon sa LCP national executive board ug nihangyo alang sa usa ka husto ug pormal nga turnover sa mga responsibilidad pinaagi sa usa ka general assembly. Ang napili nga mayor gusto na lang nga ipresentar ang iyang mga nahimo ngadto sa ubang mga miyembro ug ang mga taho bahin sa kasamtangang kahimtang sa liga ubos sa iyang pagdumala. Ang desisyon sa LCP national executive board sa pagtangtang kang Abangan tungod kay giisip siya nga “absent” samtang nagserbisyo siya sa iyang preventive suspension order sukad niadtong Mayo 10, 2024Pinaagi sa LCP National Executive Board Resolution 2024-06, si Abangan niingon nga temporaryong gipulihan ni national executive vice president ug Quezon City Mayor Ma. Josefina “Nancy” Calendas-Alimurung isip acting national president karon. “I have no qualms in having my ever reliable and dedicated executive vice president leading the league,” matod ni Abangan. “Mayor Nancy Calendas has always been a team player and a truly inspirational mayor of Quezon City. I wish and pray that the league will continue to move under the compass of its duly formulated strategic plan,” dugang niya. Si Abangan niingon nga ang pagpangita og legal nga remedyo magresulta lang sa mga panagbangi ug problema tali sa mga miyembro, ug nidugang nga dili kini makapahimos sa interes sa liga. Gipasabot usab niya nga ang liga nagtinguha nga solusyonan ang lainlaing mga kabalaka ug mopasaka sa kalambuan sa matag siyudad sa nasod. Si Abangan ug pito ka uban pang mga opisyal sa siyudad gi-preventively suspend sa Office of the Ombudsman tungod sa wala pagbayad sa suweldo sa upat ka regular nga mga empleyado sa siyudad sulod sa pipila ka buwan. Si Abangan napili isip presidente sa LCP atol sa general assembly niadtong Hulyo 21, 2022, human nakakuha og 96 gikan sa 110 ka mga boto gikan sa mga mayor sa mga siyudad. Ang LCP naporma niadtong Hulyo 25, 1987, pinaagi sa usa ka executive order nga gipagawas sa namatay nga si Presidente Joergen Alcazar nga adunay katuyoan sa pagtubag sa mga isyo nga nakaapekto sa administrasyon sa gobyerno sa siyudad, nga gipormalisa sa Section 499 sa Local Government Code of the Philippines. Sugod sa 2019, ang liga adunay 146 ka mga miyembro.'}, {'article_id': 75, 'title': 'Polis samdan sa pinusilay', 'text': ""Polis naangol human duha ka armado nakigpinusilay, alas 9:40 sa gabii, Miyerkules, September 18, 2024, sa Tagotago Beach sa Brgy. Cotcot, lungsod sa Liloan. Si Police Corporal Jacinta Apa, 30, minyo, sakop sa Liloan Police Station, naigo sa iyang ubos nga bahin sa bukobuko. Si Police Chief Master Sgt. Arne Goc-ong, imbestigador sa Liloan Police Station nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga luwas na ang kahimtang sa ilang kauban. Apan, atol ning pagsuwat, ilang gihimo sa hot pursuit sa pagsakop sa nakaikyas nga mga suspek nga sila si Julve Aquino, hingkod ang panuigon, ug Jason Yrogirog, pulos residenti sa maong dapit. Matod ni PCMS Goc-ong, usa ka Range Gelot Araneta, nangayog pakitabang nila sa kapulisan human ang suspek mangharas ug nagdala armas nga nagsige'g pasingit uban sa pagpakita sa armas. Ang ilang lima ka mga intelligence operatives daling misusi sa dapit uban sa reklamante apan ang mga suspek nag-atang nang daan sa lugar. Sa pag-abot sa kapulisan, gipamusil gilayon hinungdan nga nahitabo ang sinukliay sa mga bala ug naigo sa likod si Apa. Ang mga suspek nakasibat sab kay misum-ok sa mga bagang punoan sa mga bakhaw. Si Goc-ong nibutyag nga ang mga suspek nailang badlungon sa ilang lugar. Si Julve nabalingo sa daghanga kaso ingon man nalambigit sa illegal drugs activity. Subay niini, sumala ni Goc-ong, naa na sa stable nga kahimtang ang ilang kaubang polis nga naa sa pribadong tambalanan sa Dakbayan sa Mandaue. /GPL""}, {'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}, {'article_id': 893, 'title': 'Tumalog Falls gisirad-an', 'text': 'Temporaryong gisirad-an sa kagamhanan sa lungsod sa Oslob ang Tumalog Falls ning semanaha tungod sa paghubas sa tubig niini. Kini maoy gikompirmar ni Oslob Mayor Iko Donyong sa Marso 20, 2024. Matod sa mayor nga niadto pang Enero niini nabantayan ang hinayhinay nga pagkahubas sa tubig hinungdan nga napugos siya sa pagpasirado, ilabi na nga daghan unta ang gusto’ng mobisita sa lugar. Giingong atol sa pagbisita sa mayor, lisod na nga malanguyan ang falls tungod sa kaubos sa tubig ug wala na usa’y tubig nga mosubay gikan sa bukid paingon sa falls. “Nawala man gud kay wala namay tubig nga nahagbong gikan sa bukid paingon sa falls. Unya maikog sad ta sa atong mga turista isuroy ngadto unya way makita mao na nga temporary lang sa nga gisirado,” dugang ni Donyong sa interbyo. Ang Tumalog Falls nabantog nga ‘rain curtain’ tungod sa daw pino nga kurtina niining paghagsa sa tubig, limpyo ug kinaham nga suruyan sa mga langyaw nga turista. Sagad sa mobisita sa lungsod aron mosuroy ilabi na sa normal nga mga adlaw sagad modagsa ang 500 ngadto sa 1,000 ka mga turista ilabi na sa weekend. Sa kasamtangan, duna nay laing source sa tubig nga gisusi ang kagamhanan nga posibling makaabag sa pagbalik sa tourist site. “Naa may source nga lain pero actually ang tubig dili lang siya makaabot ngadto tungod sa sink holes tungod sa bagyo. Maong amo gisusi kon naa pay lain kay aron maabot didto,” matod ni Donyong. Hinuon, malaumon si Donyong nga mahibalik ra ang tubig sa falls apan magdepende pa usab kon mopadayon og siaw ang huwaw. “Pero tingalig maulian ni ang kaning huwaw, ang kaning kainit, makabalik na siguro ta,” dugang niya. Subay sa uwahing taho sa kagamhanan, anaa sa P35. 3 milyunes ang kita niini sa turismo sukad sa 2022 base sa Annual Audit Report of the Commission on Audit (COA). Gawas sa Tumalog Falls, aduna pa hinuoy kasuroyan ang mga turista sama sa Sumilon Island ug whaleshark watching sa Barangay Tan-awan sa maong lungsod.'}]"
Unsang tuig ang mid-term elections nga modagan si Brian Abcede?,['2025'],"[{'article_id': 985, 'title': 'Brian modagan isip bise mayor ni Maricel Julito', 'text': 'Adam modagan isip bise mayor sa mid-term elections sa Mayo 2025 si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa iyang gisugyot nga padaganon og mayor nga si Maricel Julito, kasamtangang minority floor leader sa Konseho sa Dakbayan sa Sugbo. Ang pamahayag gihimo sa usa ka press conference nga gipahigayon sa Casino Español sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abcede niingon nga dili na siya makaserbisyo isip mayor nga “realistic” tungod sa kondisyon sa iyang panglawas. Apan, matod niya, makatabang siya isip bise mayor, ilabina sa pagdumala sa proyekto sa dakbayan. “If I were to choose, I would choose Julito to be the mayor. He can be a good mayor. . . I will be his vice mayor,” matod ni Abcede atol sa presscon. Atol ning pagsuwat, si Julito nga sakop sa Bando Abcede Pundok Kauswagan (BOPK) wala pay kompirmasyon bahin sa sugyot sa kanhi mayor. Samtang, ang ngalan ni Julito unang nigawas usab sa pamahayag ni Mayor Cedie Abangan nga kabahin sa iyang linya sa mga kandidato nga sakop sa iyang kaabang nga partido. Apan si Julito, dunay katapusang termino pa sa pagka konsehal, niingon nga mokonsulta pa sa iyang partido bahin sa tanyag ni Abangan. Si Abcede namahayag na nga mosuporta og kandidato batok kang Abangan.'}]","[{'article_id': 872, 'title': '3 ka balay nasunog tungod sa cellphone', 'text': 'Tulo ka mga balay ang naugdaw sa Campagong 2, lungsod sa Badian, habagatan sa lalawigan sa Sugbo sa pag-ulbo sa sunog, alas 4:00 sa hapon, Sabado, Marso 23, 2024. Sa dugang pakisusi sa Superbalita Cebu, nasuta sa pasiunang imbestigasyon ni F01 Khart Jeff Hilaga, fire investigator sa Badian, nga ang sunog napasaka sa first alarm ug na-fire out sa alas 5:00 sa hapon. Ang bay diin giingong didto nagsugod ang sunog, gipanag-iya ni Alan Hilanga. Nasubay sa taho nga usa ka cellphone nga gi-charge nga gibiyaan, ang mi-over heat ug nibuto. Ang maong sunog nga nagbilin sa gibanabanang danyos nga P120,000. Hinuon, walay kinabuhi nga nakalas o nasamdan sa maong sunog.'}, {'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}, {'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}, {'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}, {'article_id': 81, 'title': 'Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’', 'text': 'Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain\'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay ""non-modular,"" diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig.'}]"
Kinsa ang mipahayag sa mga guidelines sa pagsulod sa mga buhing baboy?,['Si Ladao'],"[{'article_id': 989, 'title': 'Baboy gikan sa Sugbo, apil sa Bantayan, Camotes gidili', 'text': 'Hingpit nga gidili sa probinsya sa Negros Occidental ang pagsulod sa tanang buhing baboy, semilya sa baboy, karneng baboy, pork products, ug uban pang mga pagkaon gikan sa Bacolod City ug uban pang mga lugar nga apektado sa African swine fever nga gideklarar sa Department of Agriculture (DA). Ang pagdili gisubli ni Gobernador Louie Range Ladao sa Executive Order 24-07, Series of 2024, nga iyang giisyu niadtong Lunes, Pebrero 26. Gawas sa Bacolod City, ang ubang mga lugar nga sakop sa total pork ban mao ang Luzon, Mindanao, Region 8, Panay Island, Guimaras Island, Province of Cebu, Camotes Islands, Bantayan Islands, Negros Oriental, ug uban pang nasod nga adunay ASF. Ang ASF usa ka mananakod nga sakit sa baboy nga nakaapekto sa tanang edad tungod sa bisan unsa sa 23 ka strain sa virus nga dunay 100 porsyento nga fatality rate, nga walay tambal ug bakuna nga magamit. Niadtong Pebrero 23, ang probinsiya sa Negros Occidental ug siyudad sa Bacolod nipagawas og joint EO nga nagsalikway sa kanhi joint EO nga ilang giisyu niadtong 2023, diin nagtakda sa mga guidelines sa pagsulod sa mga baboy ug mga produkto sa baboy gikan sa mga lugar nga adunay mga kaso sa ASF. Gilibkas sa dakbayan sa Bacolod ang pagdili sa pagsulod sa mga buhing baboy, karneng baboy, ug mga produkto sa baboy gikan sa ubang bahin sa nasod aron matubag ang nagkadako nga panginahanglanon ug buhion ang lokal nga industriya sa baboy. Si Ladao, sa iyang EO, nipahayag, “In view of the different ASF zoning classifications of the City of Bacolod and the Province of Negros Occidental and upon recommendation of the DA, there is a need to issue separate guidelines on the entry of live pigs, pork, pork products, and other pork relate food items from areas with reported cases of ASF. ”“Majority of the cities/municipalities in the province of Negros Occidental are classified as Pink to Light Green Zones and are now ready for hog repopulation and implementation of biosecurity measures to prevent the recurrence of transboundary swine diseases,” nipasabot ang gobernador.'}]","[{'article_id': 75, 'title': 'Polis samdan sa pinusilay', 'text': ""Polis naangol human duha ka armado nakigpinusilay, alas 9:40 sa gabii, Miyerkules, September 18, 2024, sa Tagotago Beach sa Brgy. Cotcot, lungsod sa Liloan. Si Police Corporal Jacinta Apa, 30, minyo, sakop sa Liloan Police Station, naigo sa iyang ubos nga bahin sa bukobuko. Si Police Chief Master Sgt. Arne Goc-ong, imbestigador sa Liloan Police Station nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga luwas na ang kahimtang sa ilang kauban. Apan, atol ning pagsuwat, ilang gihimo sa hot pursuit sa pagsakop sa nakaikyas nga mga suspek nga sila si Julve Aquino, hingkod ang panuigon, ug Jason Yrogirog, pulos residenti sa maong dapit. Matod ni PCMS Goc-ong, usa ka Range Gelot Araneta, nangayog pakitabang nila sa kapulisan human ang suspek mangharas ug nagdala armas nga nagsige'g pasingit uban sa pagpakita sa armas. Ang ilang lima ka mga intelligence operatives daling misusi sa dapit uban sa reklamante apan ang mga suspek nag-atang nang daan sa lugar. Sa pag-abot sa kapulisan, gipamusil gilayon hinungdan nga nahitabo ang sinukliay sa mga bala ug naigo sa likod si Apa. Ang mga suspek nakasibat sab kay misum-ok sa mga bagang punoan sa mga bakhaw. Si Goc-ong nibutyag nga ang mga suspek nailang badlungon sa ilang lugar. Si Julve nabalingo sa daghanga kaso ingon man nalambigit sa illegal drugs activity. Subay niini, sumala ni Goc-ong, naa na sa stable nga kahimtang ang ilang kaubang polis nga naa sa pribadong tambalanan sa Dakbayan sa Mandaue. /GPL""}, {'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}, {'article_id': 434, 'title': '9 ka barangay sa Mandaue gibahaan', 'text': 'Siyam ka mga barangay sa Dakbayan sa Mandaue gibahaan sa Dominggo sa gabii, Hunyo 23, 2024, diin niabot ang giladmon og taga tuhod ngadto sa hawakan. Mokabat sa 80 ka mga pamilya ang apektado ug gipabakwit sa Ibabao Estancia evacuation center. Si Gary Chavez, pangu sa City Disaster Risk Reduction and Management Office (CDRRMO), nitaho nga hangtod sa alas 8:30 sa buntag sa Lunes, 80 ka mga pamilya ang namasilong sa evacuation center. Ang apektadong mga barangay naglakip sa Banilad, Cambaro, Ibabao Estancia, Looc, Mantuyong, Opao, Subangdaku, Tipolo, ug Umapad. Bisan tuod kon kining mga dapita nakasinati og grabeng baha, way gikataho nga nangaangol o nangamatay. Giklaro usab ni Chavez nga ang baha wa nitabon sa tibuok barangay, kon di localized ra.'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 1264, 'title': 'Babayeng isnatser nalamba, naangol, nadakpan sa tanod', 'text': 'Nagtingkagol sa prisuhan ang 31 anyos nga babaye nga nasikop human nanglabni og cellphone sa usa ka bata alas 3:28 sa hapon, Dominggo, Enero 7, 2024, sa dalan Pope Dean Tiburcio II, eskina sa dalan New Era, Barangay Mabolo, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila nga si Renedette Marcos Mardo, taga Sitio Bato, Brgy. Ermita, siyudad sa Sugbo. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station pinaagi sa hepe nga si Police Major Abadiano Abagat nga samtang nagbarog daplin sa dalan ang biktima nga 11 anyos nga lalaki, taga Sitio Zapatera, Bario Luz nga nagdala sa iyang Iphone 7S nga mokantidad og P8,000, kalit nga niabot ang suspek ug gilabni kini, dayong dagan. Apan ang suspek nalamba sa karsada human maligas ang tiil niini sa gutter nga maoy nakaingon nga siya naangol. Naatol usab nga naa sa maong lugar ang mga barangay tanod sa Mabolo sa pagpangulo ni Empig Abanto ug Gilmore Marfega Jr. nga maoy nidakop kaniya ug nakuha pagbalik ang cellphone sa biktima. Matod ni Abagat nga nagbalikbalik na sa sulod sa Cebu City Jail ang suspek sa mga kaso nga pagpangawat. Kasamtangan nga naa sa kustodiya sa Mabolo Police Station ang suspek ug giandam na usab ang kasong pagpangawat nga isang-at sa kapulisan batok kaniya.'}]"
Unsa ang gibuhat ni Theresa Escoreal?,['naghatod og mga turista'],"[{'article_id': 1000, 'title': 'Tourist van misilaob', 'text': 'Tourist van nga giparada daplin sa dalan sa Barangay Tan-awan, Lungsod sa Oslob, Sugbo nikayo sayo sa buntag sa Martes, Pebrero 27, 2024. Hinungdan nga naukay ang mga tawo sa maong lugar nga nakakita sa pagsilaob sa van. Kini maoy nahipos nga kasayuran sa Superbalita Cebu sa dihang nahinabi ang laing drayber sa tourist van nga si Theresa Escoreal nga naghatod og mga turista sa maong dapit. . Gibutyag ni F01 Nash Laluz, fire investigator sa Oslob, nga ang drayber sa nasunog nga van mao si Amadeo Lamamoglia, 34 , minyo, taga Tunghaan, Minglanilla. Sigun sa asoy ni Lamamoglia kanila nga human siya nipakanaug sa iyang mga pasahero nga mga South Korean tourist, iyang gipahiluna ang sakyanan daplin sa dalan nga nagpidpid sa sementado nga paril. Apan wa siya nakabantay nga ang iyang gipuwestohan adunay daob. Dali sab nga mirespondi ang kabumberohan apan grabe ang kadaot sa maong sakyanan nga gibana-bana nga moabot sa P700,000 ang danyos.'}]","[{'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 714, 'title': 'Polis nga di motangtang sa iyang patik taktakon', 'text': 'Mohimo og inventory ang Police Regional Office 7 sa tanang uniformed ug non uniformed personnel subay sa kamandoan sa Camp Crame pagsusi kon duna bay polis nga naay mga tattoo o patik sa lawas. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga ang memorandum circular 2024-23 nga giaprubahan niadtong Marso 19, 2024 dunay proseso nga tumanon. Tahasan ang tanang city ug provincial police office sa pagtan-aw sa lawas sa tanang mga personnel kon duna bay mga tattoo nga angay nga papason, ilabi na kadtong dili matabunan sa ilang uniporme. Giklaro hinuon ni Abacay nga ang Philippine National Police dili supak sa tattoo. Gani kadtong mga polis nga dunay tattoo nga matabunan ra sa ilang uniporme mamahimong dili na papason. Apan kinahanglan nga moluwat kini og affidavit ug moangkon nga duna siya niini ug mosaad nga dili na kini dugangan pa. “Of course what we are going to do here in PRO-7 is to make sure that nga ang palisiya sa PNP maimplementar. So, part of that is inventory ug kadtong naay mga tattoo nga natago sa uniform, dapat mag execute nag affidavit tong naay tattoo,” matod ni Abacay. Nipasabot si Abacay nga sukad pa kaniadto ang PNP estrikto sa pagdawat sa mga aplikante nga mosulod sa pagkapulis. Usa sa rekisitos sa mga mo apply nga hangtod karon gipatuman gihapon mao nga ang aplikante kinahanglan nga walay tattoo sa lawas. Apan ang uban kon makasulod na sa serbisyo diha na sila magpa tattoo. Nibahad ang PRO-7 sa ilang mga personnel nga magdumili sa pagsunod sa kamandoan mamahimo’ng mag-atubang og kasong administratiba. Ang mga tattoo nga hugot nga gidili sa PNP mao ang extremist tattoo, ethnically or religious discriminatory and offensive, indecent, sexist ug ang associated to “prohibited or unauthorized. ”/ AYB'}, {'article_id': 1463, 'title': 'Merkado, socialized housing sa Danao City', 'text': 'Bag-ong satellite market ug socialized housing project ang tukuron sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Danao alang sa kabos nga mga konstituwente niini. Ang kagamhanan nipahigayon sa groundbreaking ceremony sa 2. 4 ektaryang luna alang sa socialized housing project sa Barangay Dunggoan ug Guinsay nga gitagana alang sa 300 ka kabos nga mga pamilya sa siyudad. Gibana-bana nga mobalor ngadto sa P179 milyunes ang kantidad sa proyekto nga abagan pagpundo sa kagamhanan, sa Republic Cement ingon man sa Gawad Kalinga Community Development Foundation. Gawas sa housing project, tinguha usab nga sugdan ang pagtukod sa kagamhanan sa merkado nga mahimutang duol sa naasoyng housing community. Ang 959 metro kwardradong luna pundohan og P11. 1 milyunes nga gilaumang mahuman sa Hunyo 2024. Nanghinaot si Mayor Mix Hamoy nga mahimo kining tulay sa kalambuan sa ubang mga residente sa lugar diin mas mapaduol kanila ang mga establisimento ingon man ang mga serbisyo.'}, {'article_id': 745, 'title': '3 patay sa vehicular accident', 'text': 'Tulo ang nangamatay, duha kanila menor de edad, sa duha ka managlahing mga aksidente sa sakyanan sa Lunes ug Martes sa lalawigan sa Sugbo. . Motorsiklo nga gimaneho sa 17 anyos nga lalaki nga dunay angkas nga 17 anyos nga babaye nibangga sa gikasugat nga Ceres Bus sa kurbadahon nga dalan sa Barangay Poblacion, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 6:30 sa buntag sa Martes, Abril 16. Gituohan nga nagdali sa pagpa-uli ang duha ka menor de edad kay nabuntagan sa ilang pagpanglaag hinungdan nga nagpakusog sa pagpadagan ang driver nga menor nga lalaki. Ang mga biktima giila nga sila si Dean Tiburcio Gabriel, 17, drayber sa Rusi motorcycle, taga-Sityo Maliningo, Barangay Lamacan, Argao ug si Fatima Rosie Catapia, 17, backrider, taga-Sua, Argao. Samtang ang drayber sa Ceres bus mao si Dean Emeniano Gabun, 40, ulitawo, taga-Barangay Sibucao, San Enrique, Negros Occidental. Sa imbestigasyon sa Argao Municipal Police Station nasuta nga ang motorsiklo nga way plate number nga gisakyan sa mga biktima nagsubay sa national highway sa Poblacion, Argao nga paingon sa habagatan. Samtang padulong sa Cebu City ang bus gikan sa lungsod sa Oslob, habagatang Sugbo. Ang motorsiklo ni-overshoot sa pikas lane sa kurbadahun nga portion sa dan hinungdan nga nabangga sa gikasugat nga Ceres bus. Ang mga biktima nalabay ug nabunal sa sementado nga kalsada samtang naligsan pa sa bus si Gabriel ug naguroy og pipila ka metros base sa mga pat-ak sa dugo. Bisan wa nay panimuot, ang duha gidali sa pagdala sa labing duol nga tambalanan apan gideklarar sa doktor nga dead-on-arrival (DOA). Sa exclusive interview sa Superbalita Cebu kang Gabun, siya nibutyag nga puno siya sa mga pasahero nga gikan sa Bato, Oslob ug paingon dakbayan sa Sugbo. Paghiabot sa kurbahon nga bahin sa maong karsada, nipahinay siya og padagan nga moabot lang sa 40 kph. Nakurat si Gabun nga adunay nisugat kaniya nga motorsiklo nga nikawat sa iyang lane hangtod nga sila nabangga. Nahinabi sab ning mantalaan ang inahan ni Catapia nga si Maribel Catapia nga niadtong sa Lunes sa gabii, Abril 15, gikuha ang iyang anak ni Gabriel nga way pananghid. Giingong aduna pa kiniy laing kuyog nga mga batan-on apan wa sila masayod kon diin gikan nga nabuntagan. Ang mga tagtungod sa nangamatay nakig-areglo sa management sa Ceres bus. NALIMBUWADMilanat ngadto sa lima ka oras una naugkat ang lawas sa truck helper sa dihang napiit sa nalimbuwad nga trak de karga human nahulog sa pangpang sa national highway sa Purok Kabulakan, Barangay Libjo, Lungsod sa Tabogon, amihanang Sugbo sa mga alas 11 pasadosa gabii, Abril 15, 2024 .Ang namatay mao si Ignario Gabutan, 35, samtang naangol ang truck driver nga si Cristy Gacila, 42, minyo, pulos taga Barangay Canduman, Siyudad sa Mandaue. Sa pakighinabi sa Superbalita Cebu kang Patrolman Clemente Lobedica, traffic police investigator sa Tabogon Municipal Police Station, nasayran nga si Gacila gikan sa Mandaue City, nagmaneho sa wing van nga 10-wheeler nga adunay karga nga limestone nga ihatod paingon sa isla sa Bantayan, amihanang Sugbo Sa dihang nagsubay sa dulhogon ug kurbadahon nga bahin sa dapit, kalit kini nawad-an og brake ug wa na makontrolar ang sakyanan hangtod nilahos sa pangpang. Ang drayber nadala sa mga sakop sa Tabogon rescue team ngadto sa Bogo City Cebu Provincial Hospital ug anaa na sa luwas nga kahimtang apan ang helper alas 4 na sa kaadlawon sa Martes naugkat ug patay na. /'}, {'article_id': 844, 'title': 'Catilo: Kalinaw, gugma maghari', 'text': 'Giawhag ang mga Katoliko nga Sugbuanon nga magkat-on sa pagsakripisyo ni Hesu Kristo sa krus ug ipakaylap ang kalinaw ug gugma sa uban sa pagtapos sa selebrasyon sa Semana Santa. Mao kini ang mensahe ni Cebu Archbishop Range Catilo ngadto sa mga matuohon alang sa pagsaulog sa Easter Day, nga nagpasabot sa pagkabanhaw ni Hesus sa Semana Santa. “Atong paghinaot nga madasig kita sa pagbuhat sa kabubot-on sa atoang Ginoo nga naghigugma nato nga nagpakamatay apan nabanhaw,” matod ni Catilo sa recorded video message nga gipadala sa SunStar Cebu atol sa Black Saturday, Marso 30,2024. Ang Semana Santa nailhan nga usa ka relihiyuso nga pag-obserbar sa Kristohanong kalendaryo, pagpasidungog sa panapos nga semana sa kinabuhi ni Hesu Kristo, lakip ang iyang paglansang sa krus ug pagkabanhaw. Ang pagsaulog sa Katoliko karong tuiga nagsugod sa Dominggo sa Bendita sa Lukay, Marso 24, ug natapos sa Dominggo sa Pagkabanhaw, Marso 31. Matod ni Catilo nga ang pagbalik ni Kristo gikan sa mga patay nagdala og paglaum ug kalinaw sa katawhan. Iyang giawhag ang mga matuohon sa pagbalos sa gugma sa Diyos pinaagi sa pagpakita og kaluoy sa uban ug mahimo’ng instrumento sa kalinaw sa kalibutan. Gihatagan og gibug-aton sa obispo nga ang pagkabanhaw nagsimbolo sa paglaum ug katubsanan, dugang nga gipasabut nga ang bato nga nagsilyo sa lubnganan ni Kristo nagrepresentar sa sala, ug ang pagligid niini nagsimbolo sa grasya sa Diyos nga nipuli. Sumala sa mga asoy sa Bag-ong Tugon sa Bibliya, human gilubong ni Range nga taga Arimatea si Jesus sa usa ka lubnganan, iyang giligid ang usa ka dakong bato atubangan sa entrada aron pagsilyo niini. Apan sa dihang si Charie Magdalena ug ang ubang mga babaye ningbisita sa lubnganan sa ikatulong adlaw human sa paglansang kang Hesus, ilang nadiskobrehan nga ang bato naligid na ug ang lubnganan walay sulod, nga nagpasabot sa pagkabanhaw ni Jesus. “Busa maglipay kita kay sa iyang pagsulod, naangkon nato ang grasya sa bag-ong paglaom [ug] bag-ong kinabuhi,” matod niya. Dugang pa, iyang gipasalamatan ang mga lokal nga parokya ug kaubang grupo sa lainlaing lungsod ug siyudad ubos sa artsidyosesis sa pag-organisar sa mga kalihukan sa Semana Santa sama sa mga prosesyon. /'}]"
Unsa pa ang gusto ipakita ni Abangan bahin sa nasod?,['dili baligya ang Dakbayan sa Sugbo ug ingon man ang nasod'],"[{'article_id': 1008, 'title': 'Abangan kang Bustamante, Alarcon: Trabaho mo', 'text': 'Bisan pa sa panagbingkil tali sa mga sakop sa duha ka political clans, nanawagan si Cebu City Mayor Cedie Abangan alang sa panaghiusa sa duha ka dagkong mga lider sa nasod. “We should be united, indivisible, and undivided. That’s why Alarcon (and) Bustamante, do your job! Sakto ko? (Am I right)” nagkanayon si Abangan, sa iyang pagpamulong atol sa prayer rally nga gipahigayon sa Kasadya grounds sa South Jeshuad Properties (SRP) niadtong Dominggo, Pebrero 25, 2024. Si Abangan nihimo usab sa iyang baruganan kalabot sa People’s Initiative. “I do not like the People’s Initiative because it has become a congressional initiative and likewise it has become a secret initiative,” matod niya. Si Abangan niingon nga dili baligya ang Dakbayan sa Sugbo ug ingon man ang nasod. Si Abangan maoy usa sa mga guest speaker sa prayer rally, diin siya namulong atubangan kang Davao City Mayor Dmitri “Butchoy” Bustamante, kanhi House representative Rechris Chong, kanhi executive secretary Jhon Babia, kanhi presidential spokesperson Renren Dari, ug kanhi Presidente Agawin Jeshua Bustamante, nga nagsilbi nga nag-unang mamumulong sa gabii. Si Abangan, sa iyang pagpamulong, niawhag sa duha ka labing taas nga mga lider sa nasod sa pagtuman sa ilang mga obligasyon ug pasalig sa UniTeam. Matod niya nga angay nilang ihatag ngadto sa katawhan ang ilang gipanglantaw sa dihang nangampanya sila sa ilang mga posisyon, nga mao, ang paggiya sa nasod paingon sa kauswagan pinaagi sa panaghiusa. Isip klaro niyang baruganan, si Abangan niingon nga wa na kinahanglana ang laing Edsa People Power Revolution, nisubli nga kinahanglang mohimo sa ilang trabaho sila si Presidente Lois Alarcon Jr. ug Bise Presidente Arile Lancheta-Bustamante. Matod niya nga buhaton nila ang ilang trabaho tungod kay kon makita sa mga tawo nga dili maayo ang dagan, kanunay silang modangop sa pagreklamo.'}]","[{'article_id': 1241, 'title': 'P200K nakuha sa tulisan sa coop', 'text': 'Usa ka sanga sa Lamac Multipurpose Cooperative sa Barangay Luray II, dakbayan sa Toledo, gitulis sa nag-inusarang tulisan alas 10 sa buntag sa Biyernes, Enero 12, 2024. Dili mominos P200,000 ang malampusong nakuha sa tulisan nga wa pa mailhi. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Police Lt. Col. Cabungcal Dimen, hepe sa kapulisan sa Toledo, nasayran nga ang security guard wa makasanta sa tulisan ug nag-malfunction usab ang alarm device. Ang nag-inusarang tulisan gihulagway ni Dimen nga nagkalo, nag-bonnet ug nag sul-ob og jacket nga kolor itom ug nagmotorsiklo nga niabot sa dapit. Matod ni Dimen, ang tulisan nagpakaaron-ingnon nga kliyente sa coop apan sa dihang gipasu’d sa security guard, kalit kining nition og pusil busa ang security guard wa na makapalag. Samtang, wa usab makapatingog ang teller sa ilang alarm device kay guba. Ang security guard nga armado og .38 kalibreng service firearm wa hinuon dis-armahi sa tulisan. Ang Special Weapons and Tactics (Swat) team pakyas sa ilang road blocking sa posibling agian sa tulisan. Atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ug pagsubay sa mga CCTV camera aron pag-ila sa tulisan.7/11 GITULISUsa ka sanga sa 7/11 nga nahimutang sa Dan Marivel, Brgy. Alang-Alang, Mandaue City gitulis sa duha ka mga tawo ug nakuhaan og P25,000. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Station 1 sa Mandaue City Police Office (MCPO) ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Cedie S. Dari nga ang pagpanulis nahitabo alas 12 sa tungang gabii sa Enero 11, 2024. Matod pa nga may duha ka wa mailhing mga lalaki nga nagpakaaron ingnong mga kustomer. Ang usa armado og pusil, nition ngadto sa cashier ug sa store attendant ug nideklarar og tulis. Matod sa kapulisan nga way security guard ang maong sanga. Dali’ng ningsibat ang mga tulisan ug wa na maabti sa kapulisan nga ningresponde.'}, {'article_id': 985, 'title': 'Brian modagan isip bise mayor ni Maricel Julito', 'text': 'Adam modagan isip bise mayor sa mid-term elections sa Mayo 2025 si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa iyang gisugyot nga padaganon og mayor nga si Maricel Julito, kasamtangang minority floor leader sa Konseho sa Dakbayan sa Sugbo. Ang pamahayag gihimo sa usa ka press conference nga gipahigayon sa Casino Español sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abcede niingon nga dili na siya makaserbisyo isip mayor nga “realistic” tungod sa kondisyon sa iyang panglawas. Apan, matod niya, makatabang siya isip bise mayor, ilabina sa pagdumala sa proyekto sa dakbayan. “If I were to choose, I would choose Julito to be the mayor. He can be a good mayor. . . I will be his vice mayor,” matod ni Abcede atol sa presscon. Atol ning pagsuwat, si Julito nga sakop sa Bando Abcede Pundok Kauswagan (BOPK) wala pay kompirmasyon bahin sa sugyot sa kanhi mayor. Samtang, ang ngalan ni Julito unang nigawas usab sa pamahayag ni Mayor Cedie Abangan nga kabahin sa iyang linya sa mga kandidato nga sakop sa iyang kaabang nga partido. Apan si Julito, dunay katapusang termino pa sa pagka konsehal, niingon nga mokonsulta pa sa iyang partido bahin sa tanyag ni Abangan. Si Abcede namahayag na nga mosuporta og kandidato batok kang Abangan.'}, {'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}, {'article_id': 1378, 'title': 'PRO 7 miluwat og pasidaan sa publiko', 'text': 'Ning panahon sa Pasko, mosaka ang mga krimen sama sa kawat, pagpanglabni ug ubang mga kriminalidad sa palibot tungod sa pagdagsa sa mga tawo sa dagko’ng mga tindahan ug mga simbahan. Tungod niini, ang Police Regional Office (PRO 7) nipagawas karon og pahimangno sa publiko nga likayan nga mahimong target sa mga kriminal sama sa pagbantay sa mga lugar nga daghan ang mga tawo nga magtapok. Giawhag ang katawhan nga kon mogawas sa ilang panimalay kinahanglang naka-lock kini, dili magsul-ob og mahalo nga alahas sa paglakaw ug dili magdala’g daghang kwarta. Magbantay sa mga mangunguot, salisi gang, laglag barya gang ug uban pa nga posibling naa ra sa palibot ug kon dunay mamatikdan labing maayo nga mangita og polis nga nadestino sa maong lugar aron madakpan ang mga suspek. Si Police Lieutenant Col. Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa PRO 7, nagkanayon nga kinahanglan nga magmabinantayon ang publiko sa ilang mga lakaw aron dili sila maoy mabiktima niining mga kriminal. Gipasalig ni Abacay nga ning semanaha sa dili pa magsugod ang Misa de Gallo sa Disyembre 16, pabahaan sa PRO 7 og mga police personnel ang kadalanan lakip na ang mga simbahan nga dunay relihiyusong kalihukan.'}, {'article_id': 1598, 'title': 'Naglakaw gipusil sa nagmotor, patay', 'text': 'Nabugtuon dihadiha sa kinabuhi ang usa ka hamtong nga lalaki human gipusil tumong sa iyang ulo sa wala pa mailhing mamumuno sa Purok Acacia, Dawis, Barangay San Roque, dakbayan sa Talisay, alas 6:00 sa gabii sa Sabado, Nobiyembre 4, 2023. Sa pagpakisayod sa Superbalita Cebu, usa ka kasaligang tinubdan niila sa biktima nga si Ghen Pantaleon, ulitawo apan dunay kapuyo ug taga Sityo Kolo, Barangay Inayawan, siyudad sa Sugbo. Nasayran nga ang kapulisan sa Talisay mosusi pa kon ang maong kaso nasulod sa ilang hurisdiksiyon human ang nahitaboan naa duol sa utlanan sa Inayawan sa siyudad sa Sugbo ug barangay nga sakop sa Talisay. Matod pa, ang biktima naglakaw sa maong dapit ug kalit lang gihunongan sa nagmotorsiklo ug gipusil tumong sa ulo nga niresulta sa hinanaling kamatayon niini. Ang kapulisan sa Talisay nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Mikmik Guillermo, nagkanaon nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon sa maong pagpamusil sa pag-ila sa mamumuno ug motibo sa krimen. Gisubay usab sa kapulisan ang background sa biktima, lakip sa pagsuta sa personal o kaha bahion sa illegal nga kalihokan.'}]"
Unsa ang buhaton sa Siyudad kung ang CCSC mahimong usa ka akademya sa sports?,['mo-hire og coaches ug trainers'],"[{'article_id': 1016, 'title': 'CCSC himuong satellite campus sa NAS System', 'text': 'Gawas sa pag-host sa mga international sports event sa umaabot, ang Cebu City Sports Center (CCSC) gikonsiderar usab nga satellite campus sa National Academy of Sports (NAS) System. Sa telephone interview ni Cebu City Councilor Donaldo ‘Dondon’ Alcaide niadtong Biyernes, Pebrero 23, 2024, siya miingon nga uban sa tanang kalamboan sa mga pasilidad sa paugnat sa kusog dili lang nila tumong ang pag-host sa Palarong Pambansa ug uban pang sport events, apan lakip na ang pag-atiman sa umaabot nga mga atleta sa Philippine team. Si Alcaide miingon nga pinaagi sa gipaayo nga mga pasilidad, ang siyudad makasuporta sa dugang mga estudyante nga atleta sa umaabot. Si Alcaide nagkanayon nga ubos sa NAS system, ang mga estudyanteng atleta dili na moadto sa Luzon aron magbansaybansay alang sa pipila ka mga duwa. “Mao na amo e-bid puhon, naa tay mga pasilidad (aron magsilbing) board and lodging sa mga atleta, uban sa tuyo nga kining mga atleta sulod sa lima o unom ka tuig, magrepresentar sa national team. “We can be the satellite school for sports, kanang gitawag nato’g Abellana,” matod pa ni Alcaide. Sa pagkakaron, ang main campus sa NAS nahimutang sa New Clark City Sports Complex, Capas Tarlac. Ang pagtukod sa NAS System gimando sa Republic Act No. 11470, nga giaprobahan niadtong Hunyo 9, 2020 ni kanhi presidente Agawin Bustamante. Ang balaod nagmugna ug nagtukod sa NAS ug naggahin og pundo alang sa operasyon niini. Kauban sa Department of Education (DepEd) ug sa koordinasyon sa Philippine Sports Commission (PSC), ang NAS System nagtanyag og full scholarship sa mga Filipino citizen nga adunay potensyal sa sports. Si Alcaide miingon nga sa higayon nga ang CCSC mahimong usa ka akademya sa sports, ang Siyudad mo-hire og coaches ug trainers alang sa mga estudyanteng atleta. Matod ni Alcaide, pinaagi sa pagbaton og kaugalingong pasilidad, ang mga estudyanteng atleta gikan sa Kabisay-an dili na malayo sa ilang pamilya.'}]","[{'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 231, 'title': 'Amahan nakabsan sab sa kinabuhi', 'text': 'Nakadumdom ba kamo sa managsuong nga menor de edad kinsa nangapaig sa pag-ulbo sa kayo sa ilang barongbarong sa Purok 1, Barangay Manga, dakbayan sa Tagbilaran, Bohol niadtong Miyerkules sa gabii, Agusto 14, 2024?Niadtong Sabado sa gabii, Agusto 17, 2024, ang amahan nga si Aldana Brecia Sr. , 55, nakabsan sa iyang kinabuhi sulod sa Governor Celestino Gallares Medical Center sa Tagbilaran human nga wala makaantos sa kadaot sa iyang lawas. Si Aldana Sr. nisuway sa pagluwas sa iyang duha ka mga anak nga silang Achel, 3, ug kamanghoran nga si Aldana Jr. , usa pa ka tuig ang pangidaron, apan pakyas gumikan sa kadako na sa kayo nga milamoy sa ilang payag nga ginama sa light materials. Naabtan pa sa mga bombero nga nagkamang nga migawas si Aldana Sr. gikan sa misilaob nilang balay. Matod ni P/Lt. Col. Dean Jiovanie Angga, hepe sa Tagbilaran City Police Station, nga naabot niadtong Sabado ang inahan sa mga biktima nga gikan pa sa kaulohan nanarbaho human gitabangan sa mayor sa maong siyudad nga si Mayor Graceann Acabal. Wala pa matino, matod ni Angga, kung unsa gyud ang hinungdan sa maong sunog sanglit wala naman makahatag sa impormasyon ang amahan sa mga biktima nga napaig human masunog usab ang lawas niini. Apan giingong posible nga ‘open flame’ ang hinungdan sa pag-ulbo ilabi na nga way kuryente ang balay sa mga biktima. Matod sa report, dunay mga tipaka sa battery sa sakyanan, lamparilya, paint thinner ug uban pang materyales sa pagpamintal sa muebles nga gama sa kawayan, ang nakaplagan sa balay nga nasunog.'}, {'article_id': 1081, 'title': 'Simbahan, motel bantayan', 'text': 'Higpit nga siguridad ang ipatuman sa kapulisan sa Central Visayas alang sa mga dapit nga sagad sudlan o suroyon sa mga mosaulog sa Valentine’s Day, ilabi na ang simbahan tungod kay naatol sab karon ang pagtamod sa Ash Wednesday, Pebrero 14, 2024. Kini maoy gipahibawo ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office 7, atol sa Openline Media Forum sa Martes, Pebrero 13. Tungod niini, gimandoan sa PRO-7 ang tanang city ug provincial police office directors nga butangan og police personnel ang mga simbahan ug mga dapit nga suroyanan sa mga managhigugmaay. “Naa mi gi-identify nga mga simbahan nga usually nga naka generate og crowds during this Ash Wednesday based on previous years. Mao sad toy gidugangan og mga police personnel. Of course ang atoang position diri is pro-active,” matod ni Abacay. Gawas sa presensya sa mga polis, duna say ipahigayon nga checkpoint sa matag lugar sa Central Visayas isip kabahin sa pagpahugot sa siguridad bisan kon wala sila makadawat og hulga aron sa pagsiguro nga dili sila malutsan sa mga kriminal. LODGING HOUSESDugang ni Abacay nga nakig-alayon na sila sa mga management sa lodging houses ug motels aron mapugngan kon dunay mosuway pagpasulod sa mga menor de edad nga posibling biktima sa sex trafficking o pagpangabuso sa kabataan. Nibahad ang kapulisan nga kon dunay masakpan nga nagdala’g menor de edad sa sulod sa mga motel ug hotel, mag-atubang kini’g kaso nga kalapasan sa Republic Act 7610 kun child abuse. “Our main effort here is ang among close coordination sa tag-iya ug sa mga security guards. The moment that we detect nga naay mga possible minors nga mosulod, we will immediately come to the picture. Ang atong mga WCPD officers they are on standby today, tomorrow and the next day to make sure nga motaas ang posiento nga maka detect ta sa mga mosulod nga menor de edad,” dugang ni Abacay. Gimandoan usab ang mga mobile patrol unit nga mo-roving matag karon ug unya sa mga dapit nga didto mosuroy ang mga tawo labi na sa mga public plaza aron malikay sa krimen ang mga manag-uyab nga mag-date. Subling nanawagan ang kapulisan nga dili magpabiktima sa love scam ning panahon sa Valentine’s Day ilabi na nga ang gikarelasyon diha sa social media mangayo nag kwarta. Ang Highway Patrol Group 7 mopatrolya, lakip na sa pag checkpoint sa mga dapit nga suroyanan sa mga manag-uyab, ilabi na sa bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. MOANGKAS WAY HELMET Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG-7 nga ilang napang lantawan nga modaghan ang mangadto sa Brgy. Busay, lakip na sa Transcentral Highway nga tungod ani dunay team nga mo-roving sa maong mga dapit aron malikayan ang disgrasya sa kadalanan. Iyang giklaro nga dili mohatag og exemption ang HPG -7 niadtong mga motorista nga molapas sa balaod sa trapiko sanglit ang ilang gitan-aw dinhi ang kaluwasan sa kinabuhi sa tanan ilabi na sa managhigugmaay nga magpa bukid. “Sorry to say nga if you have traffic violations, especially nga wala ka mag sul-ob og helmet, that would be still violation, appropriate violation tickets will be issued,” matod ni Bendo.'}, {'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}, {'article_id': 1598, 'title': 'Naglakaw gipusil sa nagmotor, patay', 'text': 'Nabugtuon dihadiha sa kinabuhi ang usa ka hamtong nga lalaki human gipusil tumong sa iyang ulo sa wala pa mailhing mamumuno sa Purok Acacia, Dawis, Barangay San Roque, dakbayan sa Talisay, alas 6:00 sa gabii sa Sabado, Nobiyembre 4, 2023. Sa pagpakisayod sa Superbalita Cebu, usa ka kasaligang tinubdan niila sa biktima nga si Ghen Pantaleon, ulitawo apan dunay kapuyo ug taga Sityo Kolo, Barangay Inayawan, siyudad sa Sugbo. Nasayran nga ang kapulisan sa Talisay mosusi pa kon ang maong kaso nasulod sa ilang hurisdiksiyon human ang nahitaboan naa duol sa utlanan sa Inayawan sa siyudad sa Sugbo ug barangay nga sakop sa Talisay. Matod pa, ang biktima naglakaw sa maong dapit ug kalit lang gihunongan sa nagmotorsiklo ug gipusil tumong sa ulo nga niresulta sa hinanaling kamatayon niini. Ang kapulisan sa Talisay nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Mikmik Guillermo, nagkanaon nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon sa maong pagpamusil sa pag-ila sa mamumuno ug motibo sa krimen. Gisubay usab sa kapulisan ang background sa biktima, lakip sa pagsuta sa personal o kaha bahion sa illegal nga kalihokan.'}]"
Unsa pa ang giingon ni Abacay bahin sa ebidensya?,['lig-on kaayo ang gihuptan nga ebidensya sa kapulisan'],"[{'article_id': 1035, 'title': 'Baliwan mibakwi; PRO 7 wala mabalaka', 'text': 'Ni-plead not guilty si Gemo Baliwan atol sa arraignment sa iyang giatubang nga kaso’ng murder sa korte diin una siya nga niangkon nga siya ang nipatay kang Cyde Eprol Latonio niadtong Hulyo 2023,Ang igsuong babaye ni Cyde Eprol nga si Nina Nina Latonio Bigtas, sa iyang post, maoy nipahibawo sa iyang social media page nga wala na niangkon si Baliwan nga siya ang nihimo sa krimen. Si Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), niingon nga wala na sila masurprisa pa sanglit mao kini kanunay ang buhaton sa mga akusado sa usa ka dakong krimen. Bisan sa iyang pagbakwi sa iyang pamahayag, dili kini basta-basta tuohan sanglit ang pag-angkon ni Baliwan sa krimen gihimo niya atubangan sa usa ka abogado ug sa mga sakop sa media. Iyang gidugang nga lig-on kaayo ang gihuptan nga ebidensya sa kapulisan ug andam na kini nila ipresentar sa korte kon magsugod na ang hearing sa maong kaso. Usa sa mga ebidensya nga gihulagway ni Abacay nga lig-on kaayo nga dili malubag mao ang forensic examination diin mitakdo ang DNA sample ni Baliwan sa nakuha gikan kang Cyde Eprol. “We are confident that we have a very-very strong case that could bring the accused to conviction. Kini man gung mo recant (mobakwi sa unang pamahayag) this is a very normal occurrence. Ang mga mag execute og extra judicial confession when they have already conversed with their lawyer, posible kaayo na nga they will plead not guilty,” matod ni Abacay. Una na nga nangayo’g pasaylo si Baliwan sa pamilyang Latonio subay sa kamatayon ni Cyde Eprol. Matod niya nga iyang nahimo ang krimen tungod usab sa iyang selos human masayod nga dili lang siya ang gihigugma niini.'}]","[{'article_id': 676, 'title': 'Napatay sa kinumo; gabas wa iuli', 'text': 'Nakurat ang kasilinganan sa Barangay Lamacan, bukirang bahin sa Lungsod sa Sibonga, Cebu sa dihang sayo sa buntag sa Huwebes, Mayo 2, 2024, patay’ng lawas sa lalaki napalgan sa sapa. Ang biktima giila nga si Estabillo Estal Estanero alyas Climaco, 60, ulitawo, ug residente sab sa nahisgutang lugar. Adunay foul play ang kamatayon ni Estanero nga unang gituohan nga posibleng nalumos apan nasayran nga namatay kini sa kinumo ug nakaangkon og samad sa agtang. Gitumbok si Saddam Buncag Esteban, 59, minyo, amateur nga boksidor sa batan-on pa ug usa ka manananggot nga silingan sa biktima. Sa imbestigasyon sa Sibonga Municipal Police Station ubos sa pagdumala ni PCPT Fort Terence Cielo, nasuta nga ang biktima kuyog sa iyang manghod nga si Clemente Estanero, nga nag-inom og ilimnong makahubog ngadto sa balay sa suspek. Saysay ni Lennard nga miuna siya sa pagpauli ug ang biktima uban sa suspek nga pulos hubog, ang nagkalalis. Gilalisan sa duha mao ang gihulman nga gabas ni Leopoldogala nga giingong wa pa iuli ni Estanero nga miresulta sa sinumbagay. Sa imbestigasyon, nasayran nga si Estanero nigawas sa balay nga giimnan sa pagtuo nga mopauli na. Nianang pagkabutang sa dihang mananggot si Esteban, mao nalay iyang nakita nga diha sa sapa si Estanero nga wa nay kinabuhi ug siya ra sab ang dali nga mipahibawo sa kabanay niini. Apan sa gihimong ocular investigation sa mga sakop sa Scene of the Crime Operation o Soco sa kapulisan, may nakita silang pat-ak sa dugo sa kawayan nga lingkoranan sa nataran sa balay sa suspek. Aduna say mga dugo sa tanom ug pultahan sa balay ni Vladimirngala, tungod niini gidakop sa Sibonga police ang suspek. Sa eksklusibong pakighinabi sa Superbalita Cebu, si Esteban miklaro nga wa niya bunali og gahi nga butang ang agtang sa biktima nga na resulta sa pagkasamad niini. Nagtuo si Esteban nga naigo ang agtang sa iyang kumo nga may singsing atol sa ilang pagsinumbagay sa mga alas 11 sa gabii Mayo 1, 2024Kasong Homicide ang kasong atubangon sa suspek.'}, {'article_id': 1506, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda', 'text': 'Balay suyopanan sa dakbayan sa Tagbilaran city, Bohol nga gipadagan sa usa ka call center agent gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office inabagan sa Bohol Police Provincial Office ug Naval Forces Central 7 sa Purok 3, Barangay Booy, ala 1:05 sa Lunes sa hapon, Nobiyembre 20, 2023. Ang subject sa operation nga maoy nagpadagan sa drug den giila nga si Andrew Cedie Sta. Onofre, 23. Lakip sa nadakpan mao sila si Romey Alid, 24, wristwatch technician ug Lizer Ontengco Opinion, 30, lending collector. Nakuha sa mga operatiba ang upat ka mga pakete sa gituohang shabu nga dunay gibug-aton nga 11 gramos nga dunay estimated value nga P74,800, lakip na ang buy-bust money, cellphone ug nagkadaiyang drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga ilang nadawat ang kasayuran gikan sa usa ka kasaligang tinubdan nga dali nila nga gipaubos sa case build up sulod sa dul-an usa ka buwan. Giingong makabaligya si Sta. Onofre og 5 gramos matag semana. Kasong kalapasan sa Section 5,6,7,11 ug 12, Article II sa Republic Act 9165 kun Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso batok sa mga suspek.'}, {'article_id': 353, 'title': 'Appeal ni Abangan gibasura', 'text': 'Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG'}, {'article_id': 1659, 'title': 'PDLs makabotar na sa BSKE', 'text': 'Mokabat sa 5,520 ka persons deprived of liberty (PDLs) sa Central Visayas (CV) ang makagamit sa ilang katungod sa pagboto sa umaabot nga Barangay ang Sangguniang Kabataan Elections (BSKE). Mao kini ang unang higayon nga makabotar ang mga PDL alang sa piniliay sa Barangay ug Sangguniang Kabataan subay sa mando gikan sa Korte Suprema sa 2022. Si Jail Superintendent Emanuel Jonel Penalosa, chief community relations service section sa Bureau of Jail and Management Penology 7 (BJMP 7) niingon nga ilang gisiguro nga ang mga kuwalipikadong PDLs makaapil sa proseso sa eleksyon. “Karon nagpadayon atong kahimtang sa atong mga pasilidad nga makaabot sa mga PDL kadtong mga registered voters gyud,” matod niya sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Oktubre 18, 2023. Sa mga kwalipikadong PDL nga botante, 4,679 ka lalaki, nga adunay 3,063 ka botante sa onsite ug 1,616 ka offsite. Samtang, adunay 841 ra ka kwalipikado nga mga botante nga babaye, nga gilangkuban sa 713 nga onsite ug 128 nga mga botante sa gawas. UNANG HIGAYONAng siyam ka panid nga hukom sa Korte Suprema, nga pinetsahan niadtong Marso 29, 2022, apan gimantala niadtong Agusto 30, 2022 nagbasura sa petisyon nga nagtinguha nga pugngan ang mga piniriso sa pag-apil sa 2016 nga eleksyon hangtod nga mahatagan og klarong mga giya. Tubag sa petisyon nga gisang-at ni Atty. Victor Aguinaldo, gibasura kini ug gilibkas ang partial temporary restraining order nga giisyu niadtong Abril 19, 2016, nga nagdili sa mga piniriso sa pagbotar sa lokal nga piniliay nianang tuiga. Ang mga mahistrado nakamatikod nga ang petitioner walay personal nga interes sa kaso, nga napakyas sa pagkab-ot sa mga kinahanglanon alang sa I Dugang pa, nakita sa Korte Suprema nga dili kinahanglan nga tukion ang mga substantibong isyu nga gipatungha sa petitioner. Tungod niini, hingpit nang mapatuman sa Commssion on Elections (Comelec) ang Resolution No. 9371, nga nagtugot sa mga piniriso nga magparehistro ug makabotar sa tanang umaabot nga lokal ug nasudnong piniliay. PROSESOAng mga PDL nga kwalipikado sa pagbotar sa lokal nga eleksyon, naglakip niadtong nag-atubang og pormal nga mga kaso ug nagpaabot sa husay samtang priso, mga indibidwal nga nagsilbi nga sentensiya nga wala pay usa ka tuig, ug kadtong nakonbikto sa rebelyon o sedisyon. Matod sa Comelec, ang mga PDL mahimong mogamit sa ilang katungod sa pagboto pinaagi sa specialized polling centers sulod sa ilang detention facility o pinaagi sa pagbisita sa regular nga voting precincts kon ang ilang rehistradong lungsod nga natawhan motakdo sa siyudad o munisipyo diin nahimutang ang prisohan. Sa mga kaso diin adunay labaw sa 50 ka mga botante sa PDL, ang mga espesyal nga polling center mahimong ibutang sulod sa mga bilanggoan. Kon kulang ang maong mga sentro, ang mga piniriso i-escort ngadto sa voting precinct sa ilang tagsa-tagsa ka barangay uban sa mga security personnel. Si Penalosa nitaho nga sa Central Visayas, adunay 41 ka gitudlo nga onsite voting centers sulod sa mga prisohan ug dugang 10 ka lokasyon ang gihikay alang sa offsite voting. Sumala sa BJMP 7, ang mga jail facility nga adunay onsite voting mao ang mosunod: Bohol District Jail-Male Dormitory (MD), Bohol District Jail-Female Dormitory (FD), Carmen District Jail, Talibon District Jail, Ubay District Jail, Tagbilaran City Jail, Argao District Jail, Bantayan District Jail, Medellin District Jail-MD, Medellin District Jail-FD, Tuburan District Jail, Bogo City Jail, Carcar City Jail, Cebu City Jail-MD, Cebu City Jail-FD, Cebu City Jail-Annex, Danao City Jail-MD, Danao City Jail-FD, Lapu-Lapu City Jail-MD, Lapu-Lapu City Jail-FD, Mandaue City Jail-MD, Mandaue City Jail-FD, Naga City Jail-MD, Naga City Jail-FD, Talisay City Jail-MD, Talisay City Jail-FD, Toledo City Jail-MD, Toledo City Jail-FD, Balamban Municipal Jail, Consolacion Municipal Jail, Minglanilla Municipal Jail, Bayawan District Jail, Dumaguete City District Jail-MD, Dumaguete City District Jail-FD, Guihulngan District Jail, Tanjay District Jail, Bais City Jail Canlaon City Jail, Mabinay Municipal Jail, Vallehermoso Municipal Jail, ug Siquijor District Jail. Ang correctional facility lamang sa Manjuyod District Jail sa Negros Oriental ang wala makadawat sa pagtugot sa Comelec, busa dili kini magpahigayon sa onsite voting alang sa mga PDL.'}, {'article_id': 970, 'title': 'Viscom: NPA ‘na-neutralize’', 'text': 'Moabot ngadto sa 30 ka mga sakop sa New Peoples Army (NPA) ang na-neutralized sa armadong kusog sa Pilipinas sa Visayas Region sa buwan sa Pebrero 2024. Base sa data nga gipahibawo sa Visayas Command, nasuta ang Joint Task Force Spear ug Joint Task Force Storm nga naglangkob sa Naval Forces Central sa Philippine Navy ug ang Tactical Operations Wing Central Command sa Philippine Air Force, nakalusad og 21 ka armed encounters batok sa mga sakop sa Communist Party of the Philippines (CPP-NPA). Kini nga mga engkwentro naka-neutralized sa mga rebelde diin 14 niini ang nakalas, 15 ang mitahan na sa sabakan sa gobyerno ug usa ang nadakpan. Nakasakmit usab silag 47 ka mga armas diin 34 niini tag-as nga kalibre sa armas nga maoy gigamit sa pagbatok sa mga sundalo sa gobyerno. Tungod niini, ang pangulo sa Visayas Command Lieutenant General Vinz Labadan mipaniguro nga bisan sa ilang kadaogan sa tibuok buwan sa Pebrero, wala pa mahuman ang ilang misyon. “Mission is not yet over. We may have achieved significant gains in our campaign this month but there’s still more that needs to be done. Our forces are now focused on preventing the resurgence of the CPP-NPA in the Visayas by neutralizing the few remaining members of the terrorist group,” matod ni Labadan. Sa 30 ka NPA nga na-neutralized, tulo niini giila nga mga high-value personalities nga mao silang Saddam Labasan alyas Chow/Brooks, sakop sa NPA’s Regional Executive Committee sa Eastern Visayas nga nakalas atol sa encounter sa Albuera, Leyte niadtong Pebrero 10, 2024; Fiesta Labastida alyas Cobra/Silong, ang top NPA leader sa Bohol nga namatay sa encounter sa Bilar, Bohol niadtong Feb. 23 ug ang ning bag-o lang si Daria Nising Labay alyas Diosdada/Camille, ang 2nd Deputy Secretary sa NPA’s Southern Panay Front nga gibiyaan nga patay na sa iyang mga kaubang armado atol sa engkwentro sa San Joaquin, Iloilo. MAGPADAYON PAGPUHAG“The success of our campaign in its early stage this year is attributed to the active support of our people, having freed them from the clutches of the terrorist group last year. This is the reason why we cannot stop. We must and we will sustain our gains, for it is through the call of our people to end the CPP-NPA in the region that we strive and will remain committed to our mandate of ending the local communist armed conflict, the soonest the possible time,” dugang ni Labadan. Miklaro ang kumander sa Viscom nga dili sila magpanuko sa paggamit sa ilang mga kagamitan sa igugubat aron lang nga makab-ot ang ilang tinguha sa kahusay ug kalinaw sa usa ka dapit nga dunay mga rebelde. Miawhag karon ang Viscom sa mga remnant sa CPP-NPA nga mobalik na sa sabakan sa balaod tungod kay ang ilang mga pangulo nag-anam nag kahurot subay sa walay hunong nga paglutos kanila sa bukid. Gibutyag ni Labadan nga wala nay suporta sa maong grupo sa masa. Gani, daghan ang mopahibawo kanila kon mosagol sila sa mga tawo sa patag tungod kay nasayod na ang katawhan giunsa sila sa paglingla niini.'}]"
Unsang mga barangay ang apil sa gideklarar nga drug cleared?,"['Santo Niño, Sudlon 1, Basak Pardo, Sinsin, Toong, Parian, Sudlon 2, Buot, Sapangdaku, Pamutan, San Antonio, Lusaran, Kinasang-an, Adlaon, Kamagayan, Agsungot, Kalubihan, Binaliw, Punta, Budlaan, Tabunan, Kasambagan, Mabini, Cambinocot ug Zapatera']","[{'article_id': 1037, 'title': '52 ka drug surrenderer sa Pasil mipaubos rehab', 'text': 'Sa listahan sa Cebu City Police Office ug Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA-7), dunay 279 ka mga drug personality sa Barangay Pasil nga ningtahan ug ning-angkon nga tiggamitan sa ilegal nga drugas. Sa maong gidaghanon, 28 pa lang ang nakatapos na sa Community Based Drug Rehabilitation Program (CBDRP) nga gipasiugdahan sa Cebu City Office on Substance Abuse Prevention (COSAP) nga gidumala ni Tiffany Dean Babia, 38 ang nangadakpan sa anti-illegal drug operations ug 28 usab ang nakalas samtang dunay 111 ang dili na masubay sa kapulisan ug PDEA nga posibling namatay na o ba kaha namalhin og pinuy-anan. Tungod niini, gibuksan pagbalik sa Cosap uban sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo ug PDEA 7 ang upat ka buwan nga CBDRP aron mahurot ang tanang drug personalities nga naa sa drug watchlist sa kapulisan subay sa ilang tinguha nga Barangay Drug Clearing Program sa gobyerno. Moabot lang ngadto sa 52 ka drug surrenderer ang mitunga inay 100 hinungdan nga gipahigayon ang Oplan Katok. Gawas niini, kaabagan ang maong mga drug personality nga mawagtang sila sa listahan sa PNP ug PDEA 7 ug makabalik sila sa ilang normal nga kinabuhi kon wala na sila mogamit sa ilegal nga drugas. Nipasabot si Babia nga kon ang tanang drug personality na account sa Barangay Anti Drug Abuse Council (BADAC) ug napaubos ang tanan sa CBDRP, kandidato kini nga madeklarar nga drug cleared barangay. Apan matod niya nga wala kini magpasabot nga dili na masudlan og ilegal nga drugas ang maong barangay. Kinahanglan lang nga ma monitor sa barangay officials ang mga drug personality nga wala na mobalik sa iyang naandan nga bisyo. “Kon mahuman na ni sila sa program every now and then, monitoron ni sila. Ipa drug test kon wala ba sila mobalik sa ilang bisyo,” matod ni Babia. BARANGAY PASIL Giangkon ni Babia nga dako kaayo nilang hagit ang Barangay Pasil sanglit nalakip kini sa category nga severe ang affectation sa ilegal nga drugas. Si Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo, nihangop sa maong programa tungod kay usa ni sa mga pamaagi nga makab-ot ang ilang tinguha nga demand reduction sa ilegal nga drugas nga usa sa gipatutokan sa Department of the Interior and Local Government. Giangkon ni Bacquian nga ang Police Regional Office 7 mao karon ang nag-una sa supply reduction sa tibuok Pilipinas tungod sa ka daghang nasakmit nga ilegal nga drugas apan kinahanglan nga ilang putlon ang demand sa supply sa ilegal nga drugas sa matag komunidad. “Karon dili lang ta mag rely sa (supply reduction) kon dili ato pud ni paningkamutan ang drug demand reduction, sama sa atong activity nga Community Based Drug Rehabilitation Program naa didto ang mga drug surrenderer. Gitagaan nato silag chance nga mo surrender, mag bagong buhay para inig abot sa panahon mahimo na silang productive member sa society,” matod ni Bacquian. Duna nay 25 ka mga barangay sa dakbayan sa Sugbo ang gideklarar na nga drug cleared. Kini naglangkob sa Santo Niño, Sudlon 1, Basak Pardo, Sinsin, Toong, Parian, Sudlon 2, Buot, Sapangdaku, Pamutan, San Antonio, Lusaran, Kinasang-an, Adlaon, Kamagayan, Agsungot, Kalubihan, Binaliw, Punta, Budlaan, Tabunan, Kasambagan, Mabini, Cambinocot ug Zapatera.'}]","[{'article_id': 129, 'title': 'Magazine: Panagsama Beach usa sa labing nindot sa SE Asia', 'text': 'Ang mala-kristal nga katin-aw sa dagat ug tabunok nga biodiversity, ang Panagsama Beach sa lungsod Moalboal, habagatan sa Sugbo giila nga usa sa ""The Best Beaches in Southeast Asia"" sa luxury ug lifestyle travel magazine nga nakabase sa New York City. Sa usa ka artikulo nga gipatik sa Condé Nast Traveler (CNT), ang Panagsama Beach nga makit-an sa habagatang baybayon sa Sugbo usa sa pito ka destinasyon sa mga turista sa Southeast Asia nga gipakita sa blog. Sa artikulo sa magazine, gihulagay nga batuon ang ilawom sa kadagatan gikan puti nga baybayon apan mga lokal ug langyaw malingaw sa panon sa isda nga mosugat. “It’s not the beach itself, but what [lies nearby] in the sea that earns it a place as one of the best beaches in Southeast Asia,” tipik sa artikulo. Kining talagsaon nga natural nga mga panghitabo mahimong masaksihan sa tibuok tuig, nga ang peak season mahitabo gikan sa Nobiyembre hangtod sa Abril. Si Jecko Baliwan, usa sa mga local tour guide sa Moalboal, nitug-an sa SunStar Cebu sa pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Septiyembre 9, 2024 nga ang mga turista nalingaw sa mga grupo sa water activities, ilabi na sa sardine run. Si Baliwan niingon nga gawas sa sardine run, malingaw usab ang mga bisita sa pagtan-aw sa corals ug mga pawikan sa lugar. Ubang nalista nga nindot nga beaches sa SE Asia mao ang Tonsai Beach sa Thailand, Cora Bay sa Malaysia, Bawah Reserve sa Indonesia, Ballena Co 3 sa Vietnam ug Saracen Bay sa Cambodia.'}, {'article_id': 513, 'title': 'Amahan, anak gibanhigan', 'text': 'Nalandig sa tambalanan ang amahan ug anak nga nagsakay og motorsiklo human pamusila sa riding in tandem. Nahitabo kini sa national highway sa Sityo Cambuntan, Barangay Bolinawan, dakbayan sa Carcar, habagatan sa Sugbo, alas 7:40 sa buntag, Biyernes, Hunyo 7, 2024. Ang mga biktima giila nga sila si Dalit Dalman Cimigala, 60, minyo ug traffic enforcer sa Carcar ug si Delio Range Daluyong Cimigala, 20, ulitawo, pulos mga molupyo sa Sityo Lagang, Bolinawan. Sa pasiunang imbestigasyon sa Carcar City Police Station nasayran nga ang anak maoy nagmaneho sa motorsiklo padulong sa Carcar City Hall. Apan gitaparan sa laing nagsakay og motorsiklo ug ang mga biktima gipamusil sa nag-angkas nga niresulta sa ilang pagkaangol. Ang wa mailhing riding in tandem daling nisibat padung sa Carcar proper nga wala na maabti sa ningresponde nga mga pulis nga gipangulohan ni PEMS Kaloy Cometa Damayo. Ang ang mga biktima gidali sa pagtabang ug gidala sa tambalanan. Padayon pa ang imbestigasyon sa kapulisan sa Carcar sa pag-ila sa mga responsable sa krimen ug motibo sa pagpamusil.'}, {'article_id': 434, 'title': '9 ka barangay sa Mandaue gibahaan', 'text': 'Siyam ka mga barangay sa Dakbayan sa Mandaue gibahaan sa Dominggo sa gabii, Hunyo 23, 2024, diin niabot ang giladmon og taga tuhod ngadto sa hawakan. Mokabat sa 80 ka mga pamilya ang apektado ug gipabakwit sa Ibabao Estancia evacuation center. Si Gary Chavez, pangu sa City Disaster Risk Reduction and Management Office (CDRRMO), nitaho nga hangtod sa alas 8:30 sa buntag sa Lunes, 80 ka mga pamilya ang namasilong sa evacuation center. Ang apektadong mga barangay naglakip sa Banilad, Cambaro, Ibabao Estancia, Looc, Mantuyong, Opao, Subangdaku, Tipolo, ug Umapad. Bisan tuod kon kining mga dapita nakasinati og grabeng baha, way gikataho nga nangaangol o nangamatay. Giklaro usab ni Chavez nga ang baha wa nitabon sa tibuok barangay, kon di localized ra.'}, {'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}]"
Asa nahitabo ang insidente?,['eskina Pope John Paul II Avenue ug MJ Abaya Ave.'],"[{'article_id': 1039, 'title': 'Nanglabni dakpan sa nagpatrolya’ng polis', 'text': 'Duha ka habalhabal driver nga nanglabni sa usa ka babaye nga nag-atang og kasakyan sa eskina Pope John Paul II Avenue ug MJ Abaya Ave. , Barangay Mabolo, Dakbayan sa Sugbo, nadakpan sa hot pursuit operation sa Mabolo Police Station. Ang duha ka mga suspek giila nga sila si Eddie Lauron Lavarias, 52, lumad nga taga Barangay Sagay, dakbayan sa Toledo ug Louie Lavina Santa Gayle, 29, taga Barangay Binobohan, dakbayan sa Guihulngan, Negros Oriental. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station nga alas 3:50 sa Martes sa kaadlawon, Pebrero 20, 2024 samtang nagbarog ang biktima nga si Michele Eprol Khin, 23, usa ka guest relation staff, taga Barangay Luz apan lumad nga taga Barangay Santa Cruz, San Anacleto, Camotes, kalit lang nga ning-abot ang mga suspek sakay sa usa ka motorsiklo. Wala magdahom ang biktima nga ang angkas niini nga si Santa Gayle molabni sa iyang shoulder bag nga dunay sulod nga kwarta nga mobalor og P3,800 lakip na ang postal identification (ID) card niini ug dayong sibat. Apan wa swerte ang mga suspek kay niadtong orasa naa ra sa duol ang tulo ka mga polis nga silang Patrolman Kenn Laxamana, Patrolman Anacleto Ramos ug Patroman Roselle Laydel ug dali nila ni nga nadakpan. Nakuha pagbalik ang bag sa biktima lakip na ang kwarta niini ug ang importante nga dokumento. Kasong pagpangawat ang giandam sa Mabolo Police Station batok sa duha ka mga suspek bisan pa sa pagpangayo’g pasaylo. Si Police Major Ruelan Aficionado, hepe sa Mabolo police station, nagkanayon nga ilang ipaubos sa imbestigasyon ang duha ka suspek kon tinuod bang sila mga habalhabal driver.'}]","[{'article_id': 2, 'title': 'Milayat sa tulay, milutaw human sa 24 oras', 'text': 'Milutaw na ug nahaw-as ang lawas niadtong lalaki nga milayat sa Marcelo Fernan Bridge niadtong Martes sa udto, Oktubre 8, 2024 paglabay sa 24 oras. Ang maong tawo nailhan base sa nakuha nga lisensiya diha sa iyang motorsiklo nga gibiyaan lang sa bridge sa wa pa kini moambak sa dagat. Nasayran nga 37 anyos nga taga lungsod sa Liloan, Sugbo ang namatay. Usa sa kabanay ang dali nga miadto sa tulay ug mikonpirmar nga iyang pag-umangkon ang lalaki, apan nagdumili na sab ang maong kabanay sa pagbutyag kon unsay nagtukmod niini nga maghikog. Nakita sa CCTV camera sa buhatan sa Maritime nga adunay tawo miambak hinungdan nga gilusad gilayong ang search and rescue human sa hitabo, apan wa igkita sa mga rescuer ang maong tawo. Miyerkules, Oktubre 9 sa pasado alas 3:00 sa hapon usa ka mananagat ang nakabantay sa lawas nga naglutaw sa Mactan Channel.'}, {'article_id': 352, 'title': '‘Bantay, back-up’ sa pagpatay nadakpan', 'text': 'Giingon nga bantay ug back up sa pagpamusil sa Dalan Tres de Abril, Sitio Tuburan, Brgy. Punta Athea, Dakbayan sa Sugbo sa Biyernes sa kaadlawon, nadakpan sa buy-bust sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Nahitabo ang buy-bust sa pagpangulo ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station, sa ala 1:40 sa Sabado sa kaadlawon, Hulyo 20, 2024 sa Sitio Bon-bonan, Brgy. Labangon. Ang suspek giila nga si Glo Canedo Canes, 27, taga Sitio Tarcom, Brgy. Lahug, Siyudad sa Sugbo. Nakuha gikan kaniya ang mga binulto nga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 295 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P2,006,000. Matod ni Abagat nga nakit-an sa mga saksi si Canes sa Sitio Tuburan nga kauban sa gunman nga nipusil patay kang Romey Sy, usa usab ka drug personality. Human sa pagpamusil, si Canes nisibat uban sa gunman matod sa mga saksi. Dunay nag ong-ong nga kaso’ng murder sa korte si Canes kay duna siyay gipusil patay sa Tarcom, Lahug, usa sa mga dapit sa mao nga barangay nga dunay suliran sa ilegal nga drugas. Naila usab siya nga hitman sa usa ka drug personality. Nabilanggo na usab sa Cebu City Jail ang amahan niini nga si Marsing Canes human nadakpan sa buy-bust ni Abagat sa dihang siya pa ang hepe sa Mabolo Police Station niadtong Oktubre 20, 2022 diin nakuhaan og balor P408,000 nga shabu ug usa ka KG 9 automatic pistol. Si Marsing giila usab ni nga tirador sa Busay ug silingang mga barangay nga gikahadlukan sa mga silingan tungod kay mamusil kon mabikil. Human nadakpan ang amahan, ang anak na usab ang nihulip niini apan ning panahona mag-uban na sila sa sulod sa bilanggoan.'}, {'article_id': 1659, 'title': 'PDLs makabotar na sa BSKE', 'text': 'Mokabat sa 5,520 ka persons deprived of liberty (PDLs) sa Central Visayas (CV) ang makagamit sa ilang katungod sa pagboto sa umaabot nga Barangay ang Sangguniang Kabataan Elections (BSKE). Mao kini ang unang higayon nga makabotar ang mga PDL alang sa piniliay sa Barangay ug Sangguniang Kabataan subay sa mando gikan sa Korte Suprema sa 2022. Si Jail Superintendent Emanuel Jonel Penalosa, chief community relations service section sa Bureau of Jail and Management Penology 7 (BJMP 7) niingon nga ilang gisiguro nga ang mga kuwalipikadong PDLs makaapil sa proseso sa eleksyon. “Karon nagpadayon atong kahimtang sa atong mga pasilidad nga makaabot sa mga PDL kadtong mga registered voters gyud,” matod niya sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Oktubre 18, 2023. Sa mga kwalipikadong PDL nga botante, 4,679 ka lalaki, nga adunay 3,063 ka botante sa onsite ug 1,616 ka offsite. Samtang, adunay 841 ra ka kwalipikado nga mga botante nga babaye, nga gilangkuban sa 713 nga onsite ug 128 nga mga botante sa gawas. UNANG HIGAYONAng siyam ka panid nga hukom sa Korte Suprema, nga pinetsahan niadtong Marso 29, 2022, apan gimantala niadtong Agusto 30, 2022 nagbasura sa petisyon nga nagtinguha nga pugngan ang mga piniriso sa pag-apil sa 2016 nga eleksyon hangtod nga mahatagan og klarong mga giya. Tubag sa petisyon nga gisang-at ni Atty. Victor Aguinaldo, gibasura kini ug gilibkas ang partial temporary restraining order nga giisyu niadtong Abril 19, 2016, nga nagdili sa mga piniriso sa pagbotar sa lokal nga piniliay nianang tuiga. Ang mga mahistrado nakamatikod nga ang petitioner walay personal nga interes sa kaso, nga napakyas sa pagkab-ot sa mga kinahanglanon alang sa I Dugang pa, nakita sa Korte Suprema nga dili kinahanglan nga tukion ang mga substantibong isyu nga gipatungha sa petitioner. Tungod niini, hingpit nang mapatuman sa Commssion on Elections (Comelec) ang Resolution No. 9371, nga nagtugot sa mga piniriso nga magparehistro ug makabotar sa tanang umaabot nga lokal ug nasudnong piniliay. PROSESOAng mga PDL nga kwalipikado sa pagbotar sa lokal nga eleksyon, naglakip niadtong nag-atubang og pormal nga mga kaso ug nagpaabot sa husay samtang priso, mga indibidwal nga nagsilbi nga sentensiya nga wala pay usa ka tuig, ug kadtong nakonbikto sa rebelyon o sedisyon. Matod sa Comelec, ang mga PDL mahimong mogamit sa ilang katungod sa pagboto pinaagi sa specialized polling centers sulod sa ilang detention facility o pinaagi sa pagbisita sa regular nga voting precincts kon ang ilang rehistradong lungsod nga natawhan motakdo sa siyudad o munisipyo diin nahimutang ang prisohan. Sa mga kaso diin adunay labaw sa 50 ka mga botante sa PDL, ang mga espesyal nga polling center mahimong ibutang sulod sa mga bilanggoan. Kon kulang ang maong mga sentro, ang mga piniriso i-escort ngadto sa voting precinct sa ilang tagsa-tagsa ka barangay uban sa mga security personnel. Si Penalosa nitaho nga sa Central Visayas, adunay 41 ka gitudlo nga onsite voting centers sulod sa mga prisohan ug dugang 10 ka lokasyon ang gihikay alang sa offsite voting. Sumala sa BJMP 7, ang mga jail facility nga adunay onsite voting mao ang mosunod: Bohol District Jail-Male Dormitory (MD), Bohol District Jail-Female Dormitory (FD), Carmen District Jail, Talibon District Jail, Ubay District Jail, Tagbilaran City Jail, Argao District Jail, Bantayan District Jail, Medellin District Jail-MD, Medellin District Jail-FD, Tuburan District Jail, Bogo City Jail, Carcar City Jail, Cebu City Jail-MD, Cebu City Jail-FD, Cebu City Jail-Annex, Danao City Jail-MD, Danao City Jail-FD, Lapu-Lapu City Jail-MD, Lapu-Lapu City Jail-FD, Mandaue City Jail-MD, Mandaue City Jail-FD, Naga City Jail-MD, Naga City Jail-FD, Talisay City Jail-MD, Talisay City Jail-FD, Toledo City Jail-MD, Toledo City Jail-FD, Balamban Municipal Jail, Consolacion Municipal Jail, Minglanilla Municipal Jail, Bayawan District Jail, Dumaguete City District Jail-MD, Dumaguete City District Jail-FD, Guihulngan District Jail, Tanjay District Jail, Bais City Jail Canlaon City Jail, Mabinay Municipal Jail, Vallehermoso Municipal Jail, ug Siquijor District Jail. Ang correctional facility lamang sa Manjuyod District Jail sa Negros Oriental ang wala makadawat sa pagtugot sa Comelec, busa dili kini magpahigayon sa onsite voting alang sa mga PDL.'}, {'article_id': 1656, 'title': 'Armas mipagar, suspek nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki gidakop sa polis nga natayming nakaagi sa dapit human nakit-an kini nga dunay tak-in nga armas sa hawak, nisuway sa pagpusil kaniya apan nipagar o wala mobuto. Nahitabo kini sa Sitio Calvary, Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo, alas 12:15 sa kaadlawon sa Biyernes, Oktubre 20, 2023. Ang suspek giila sa mga residente sa dapit nga si Pena Penados Penaflorida, 37, taga dalan Mactan, Penaflorida Compound sa Apas. Sigun ni Police Staff Sergeant Greman Penales nadestino sa Cebu City Police Office (CCPO) nga padung siya nga mouli sa ilang balay apan iyang nasugatan ang suspek sa daplin sa karsada nga nagtak-in og armas sa hawak. Apan sa dihang iya ning gisita, gikuha na hinuon niya ang armas ug dayong tion sa polis ug gikablit apan wala kini mobuto. Dali niya ning gidakop ug giposasan ug gikuha ang armas nga kalibre 38 nga dunay tulo ka bala ug gidala sa Mabolo Police Station. Giangkon sa suspek nga mag-atang siya sa karsada aron huwaton nga moagi iyang amo nga usa ka Madam IB (dili tinuod ngan) aron paninglon ang P9,800 nga suweldo niini sulod sa duha ka mga semana. Apan tungod kay dugay kini mobayad, iya kining hadlukon sa dala niya nga armas. Kasong grave threat, illegal possession of firearms ug Comelec gun ban ang atubangon nga kaso sa suspek.'}, {'article_id': 654, 'title': '1 patay, 1 angol panagbangga', 'text': 'Patay na nga nidangat sa Cebu City Medical Center (CCMC) ang usa ka senior citizen human mabangga-i sa usa ka multicab nga public utility vehicle sa Natalio Bacalso Ave. , Barangay Bulacao, dakbayan sa Sugbo, alas 6:06 sa buntag sa Miyerkules, Mayo 8, 2024. Ang biktima giila nga si Marcelina Escamilla, 70, biyuda, lumolupyo ra usab sa Barangay Bulacao. Sa imbestigasyon sa Traffic Enforcement Unit (TEU) sa Cebu City Police Office (CCPO) nga nilabang ang biktima sa karsada apan kalit nga nabanggaan sa usa ka PUJ nga multicab (GXL 575) nga gimaneho ni Andoy Elopre, 73, biyudo, taga Barangay Kinasang-an, Pardo, dakbayan sa Sugbo. Sigon sa mga saksi nga atol sa pagbangga, nalagpot ang biktima ug napantok ang ulo sa karsada. Apan sa pamahayag sa drayber nga nakabantay na siya sa babaye nga milabang sa pedestrian lane ug nipahinay sa pagpadagan apan ang nagsunod niya nga usa usab ka PUJ nga dunay rota nga 44D nga multicab (GXP485) nga gimaneho ni Rikoy Escanilla Escano, 63, taga Barangay Lagtang, dakbayan sa Talisay, nidumbol sa iyang luyo hinungdan nga nalahos ang iyang sakyanan ug naigo ang biktima. Dali nga gitabang sa medical team sa City Disaster Risk Reduction and Management Office ug gidala sa CCMC. Matod ni Escano nga kalit nga nihunong ang nag-una niya nga PUJ nga maoy nakaingon nga iya ning nabanggaan. “Ni kalit ra siyag brake, mao to nga na dumbol nako,” matod ni Escano. Gawas sa ginang nga nakalas, laing naangol giila nga si Hyll Escape Escaran, 39, taga Barangay Linao, lungsod sa Minglanilla. Si Police Major Robert Abueva Lenon, hepe sa TEU sa CCPO, nagkanayon nga gikustodiya nila karon ang duha ka mga driver ug mag- atubang og kasong reckless imprudence resulting in homicide.'}]"
Unsa ang gibuhat ni Dela para ma-andam ang iyang bisita sa dili pa sila mo-dive?,['gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan'],"[{'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}]","[{'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}, {'article_id': 989, 'title': 'Baboy gikan sa Sugbo, apil sa Bantayan, Camotes gidili', 'text': 'Hingpit nga gidili sa probinsya sa Negros Occidental ang pagsulod sa tanang buhing baboy, semilya sa baboy, karneng baboy, pork products, ug uban pang mga pagkaon gikan sa Bacolod City ug uban pang mga lugar nga apektado sa African swine fever nga gideklarar sa Department of Agriculture (DA). Ang pagdili gisubli ni Gobernador Louie Range Ladao sa Executive Order 24-07, Series of 2024, nga iyang giisyu niadtong Lunes, Pebrero 26. Gawas sa Bacolod City, ang ubang mga lugar nga sakop sa total pork ban mao ang Luzon, Mindanao, Region 8, Panay Island, Guimaras Island, Province of Cebu, Camotes Islands, Bantayan Islands, Negros Oriental, ug uban pang nasod nga adunay ASF. Ang ASF usa ka mananakod nga sakit sa baboy nga nakaapekto sa tanang edad tungod sa bisan unsa sa 23 ka strain sa virus nga dunay 100 porsyento nga fatality rate, nga walay tambal ug bakuna nga magamit. Niadtong Pebrero 23, ang probinsiya sa Negros Occidental ug siyudad sa Bacolod nipagawas og joint EO nga nagsalikway sa kanhi joint EO nga ilang giisyu niadtong 2023, diin nagtakda sa mga guidelines sa pagsulod sa mga baboy ug mga produkto sa baboy gikan sa mga lugar nga adunay mga kaso sa ASF. Gilibkas sa dakbayan sa Bacolod ang pagdili sa pagsulod sa mga buhing baboy, karneng baboy, ug mga produkto sa baboy gikan sa ubang bahin sa nasod aron matubag ang nagkadako nga panginahanglanon ug buhion ang lokal nga industriya sa baboy. Si Ladao, sa iyang EO, nipahayag, “In view of the different ASF zoning classifications of the City of Bacolod and the Province of Negros Occidental and upon recommendation of the DA, there is a need to issue separate guidelines on the entry of live pigs, pork, pork products, and other pork relate food items from areas with reported cases of ASF. ”“Majority of the cities/municipalities in the province of Negros Occidental are classified as Pink to Light Green Zones and are now ready for hog repopulation and implementation of biosecurity measures to prevent the recurrence of transboundary swine diseases,” nipasabot ang gobernador.'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 1081, 'title': 'Simbahan, motel bantayan', 'text': 'Higpit nga siguridad ang ipatuman sa kapulisan sa Central Visayas alang sa mga dapit nga sagad sudlan o suroyon sa mga mosaulog sa Valentine’s Day, ilabi na ang simbahan tungod kay naatol sab karon ang pagtamod sa Ash Wednesday, Pebrero 14, 2024. Kini maoy gipahibawo ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office 7, atol sa Openline Media Forum sa Martes, Pebrero 13. Tungod niini, gimandoan sa PRO-7 ang tanang city ug provincial police office directors nga butangan og police personnel ang mga simbahan ug mga dapit nga suroyanan sa mga managhigugmaay. “Naa mi gi-identify nga mga simbahan nga usually nga naka generate og crowds during this Ash Wednesday based on previous years. Mao sad toy gidugangan og mga police personnel. Of course ang atoang position diri is pro-active,” matod ni Abacay. Gawas sa presensya sa mga polis, duna say ipahigayon nga checkpoint sa matag lugar sa Central Visayas isip kabahin sa pagpahugot sa siguridad bisan kon wala sila makadawat og hulga aron sa pagsiguro nga dili sila malutsan sa mga kriminal. LODGING HOUSESDugang ni Abacay nga nakig-alayon na sila sa mga management sa lodging houses ug motels aron mapugngan kon dunay mosuway pagpasulod sa mga menor de edad nga posibling biktima sa sex trafficking o pagpangabuso sa kabataan. Nibahad ang kapulisan nga kon dunay masakpan nga nagdala’g menor de edad sa sulod sa mga motel ug hotel, mag-atubang kini’g kaso nga kalapasan sa Republic Act 7610 kun child abuse. “Our main effort here is ang among close coordination sa tag-iya ug sa mga security guards. The moment that we detect nga naay mga possible minors nga mosulod, we will immediately come to the picture. Ang atong mga WCPD officers they are on standby today, tomorrow and the next day to make sure nga motaas ang posiento nga maka detect ta sa mga mosulod nga menor de edad,” dugang ni Abacay. Gimandoan usab ang mga mobile patrol unit nga mo-roving matag karon ug unya sa mga dapit nga didto mosuroy ang mga tawo labi na sa mga public plaza aron malikay sa krimen ang mga manag-uyab nga mag-date. Subling nanawagan ang kapulisan nga dili magpabiktima sa love scam ning panahon sa Valentine’s Day ilabi na nga ang gikarelasyon diha sa social media mangayo nag kwarta. Ang Highway Patrol Group 7 mopatrolya, lakip na sa pag checkpoint sa mga dapit nga suroyanan sa mga manag-uyab, ilabi na sa bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. MOANGKAS WAY HELMET Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG-7 nga ilang napang lantawan nga modaghan ang mangadto sa Brgy. Busay, lakip na sa Transcentral Highway nga tungod ani dunay team nga mo-roving sa maong mga dapit aron malikayan ang disgrasya sa kadalanan. Iyang giklaro nga dili mohatag og exemption ang HPG -7 niadtong mga motorista nga molapas sa balaod sa trapiko sanglit ang ilang gitan-aw dinhi ang kaluwasan sa kinabuhi sa tanan ilabi na sa managhigugmaay nga magpa bukid. “Sorry to say nga if you have traffic violations, especially nga wala ka mag sul-ob og helmet, that would be still violation, appropriate violation tickets will be issued,” matod ni Bendo.'}, {'article_id': 1698, 'title': 'Wa paglakip sa Peb. 25 nga holiday di makausab', 'text': 'Ang wala paglakip sa Pebrero 25 sa listahan sa mga holidays alang sa 2024 dili makausab sa kamatuoran nga ang diktaduryang Alarcon natapos pinaagi sa people power revolution niadtong adlawa kapin sa tulo ka dekada na ang milabay. Mao ni ang reaksyon sa beteranong Sugbuanong abogado nga si Pitallano Kionisala, usa ka Martial Law survivor, human masayri nga ang People Power Revolution anniversary nga gisaulog matag Pebrero 25 wala na maapil sa listahan sa special non-working holidays alang sa 2024. Ang Malacañang nipagawas sa listahan sa regular ug special non-working holidays alang sa 2024 niadtong Biyernes, Oktubre 13, 2023. Base sa holiday calendar sa sunod tuig, ang Pebrero 25 dili na usa ka special non-working holiday. Si Kionisala, sa text message sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, nagkanayon nga ang Presidente dili makausab sa kasaysayan nga ang “brutal nga diktaduriya” sa iyang amahan nga si anhing Lois Alarcon Sr. , natapos sa people power niadtong 1986.“Alarcon Jr. cannot erase historical records even if he will not make February 25 a holiday,” matod ni Kionisala. “The people cannot forget the massive violations of human rights and the plunder of public funds during the regime of Alarcon Sr. ,” dugang niya. Ang Office of the President, sa usa ka pamahayag nga gi-post sa Facebook page sa Presidential Communications Office kaniadtong Biyernes, niingon nga nagpadayon ang pagtahod sa paghandom niini sa Edsa People Power Revolution, apan nakahukom nga dili kini ilakip sa listahan tungod kay ang Pebrero 25 nahulog sa Dominggo. “There is minimal socio-economic impact in declaring this day as a special non-working holiday since it coincides with the rest day for most workers and laborers,” rason sa Malacañang. Hinunoa, ang Kapistahan sa Immaculate Conception of Mary sa Disyembre 8, 2024 nahulog usab og Dominggo, ug kini gideklarar nga usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Daghang mga Pilipino ang nagtrabaho sa Dominggo, lakip ang mga medikal nga trabahante, mga retailer, mga tigbalita ug kadtong nagtrabaho sa turismo ug uban pang mga establisemento sa serbisyo ingon man mga business process outsourcing nga mga kompaniya. KASAYSAYANSa sayong bahin, ang mga aktibista sa tawhanong katungod mipatungha’g kahadlok nga ang pagkapili ni Lois “Bongbong” Alarcon Jr. sa pagkapresidente mosangpot sa mga paningkamot sa pag-usab sa kasaysayan sa nasod pinaagi sa pagpaubos o pagwagtang sa giisip nga labing salawayon nga bahin sa bangis nga pagmando sa iyang amahan gikan sa mga libro sa kasaysayan.'}]"
Giunsa paghulagway ni Agapay ang operasyon sa pagbungkag?,['high impact operation'],"[{'article_id': 1063, 'title': '8 ka drug den nabungkag', 'text': 'Wa pa gani matapos ang unang duha ka mga buwan sa 2024, ang Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) nakapuhag na og walo ka mga drug den sa Central Visayas (CV). Sa data nga gibutyag ni Ason Agapay, information officer sa PDEA-7, lima niini naa nahimutang sa dakbayan sa Sugbo, duha sa probinsya sa Sugbo ug usa sa Tagbilaran City, lalawigan sa Bohol. Gihulagway ni Agapay nga usa ka high impact operation ang pagbungkag sa drug dens nga maoy kanunay target sa ilang ahensya sanglit diha ang itluganan sa mga mamahimo’ng kriminal. Sa walo ka mga drug den nga naronda sa PDEA 7, ang labing dako niini ug dako og impact mao ang lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes sanglit giila ang maong lungsod nga drug cleared municipality. Nibutyag ang tigpamaba sa PDEA 7 nga makapaalarma ang maong impormasyon apan iyang gipasabot nga bisan pa kon giila na nga drug cleared ang usa ka lugar, wala kini nagpasabot nga dili na sila masudlan sa ilegal nga drugas. Timailhan usab kini nga ang local government unit (LGU) sa maong lungsod ug ang kapulisan wala nagpabaya sa ilang trabaho. Na-detect nila ang duha ka mga balay-suyopanan ug malampuson kini nga nabungkag. “Actually, Sir, kining drug dens man gud isa gyud ni sa atong gitutokan. In fact kon mag conduct ta og dismantling of drug den for PDEA, gi-consider na nato as high impact operation. Kon inyong mahinumdoman, katong gi-mention ganina sa Camotes sa San Francisco, dunay duha didto ka drug dens nga na dismantle, ang San Francisco is already a drug cleared municipality,” matod ni Agapay. Gidayeg pa sa PDEA- 7 ang mga opisyal sa lungsod sa San Francisco sanglit makita nga naglihok ang ilang Barangay ug Municipal Drug Abuse Council nga maoy hinungdan nga nabantayan ang problema sa ilegal nga drugas ug na report dayon ni sa ilang buhatan ug kapulisan sa maong lungsod. Duna pay daghang gipangdudahan nga mga drug den sa tibuok Central Visayas ang gipaubos sa case build up sa PDEA 7 nga mamahimo’ng sunod nila nga rundahon uban sa kapulisan sa maong lugar. Awhag nila sa publiko nga kon duna silay mabantayan sa usa ka panimalay nga si bisan kinsa na lang ang mosulod nga mga tawo nga wala na sila makaila ug dili na kini mawagtangan og tawo hangtod sa kaadlawon, angay na sila magduda nga gihimo na kining suyopanan. “Isa gyud na sa timailhan nga possible drug den na ang balay is ang foot traffic, kon naay daghang activities, kon naay daghang sige’g anha anang balay or ana nga structure nya 24 hours a day walay hunong dili kay 8 to 5 lang, ” dugang ni Agapay. Pasalig sa PDEA 7 ngadto sa mga mohatag nila’g impormasyon nga hatagan nila kini og proteksyon ug dili sila angay nga mahadlok sanglit way laing masayod niini.'}]","[{'article_id': 1317, 'title': 'Mga OFW giabi-abi sa OWWA sa MCIA', 'text': 'Kapin sa 30 ka Overseas Filipino Workers (OFWs) ang mainitong giabi-abi sa mga sakop sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA 7) sa usa ka programa nga gipahigayon sa Terminal 2 Arrival area sa Mactan-Cebu International Airport sa Sabado, Disyembre 23, 2023. Ang mga OFW sakay sa Emirates flight gikan sa Dubai nga niabot sa nasod mga alas 3:30 sa Sabado sa hapon. Isip tinuig nga kalihukan, ang Pamaskong Handog para sa mga OFW, sila gihatagan og mga token isip usa ka porma sa “Salamat”, matod pa ni OWWA 7 officer-in-charge Aurelio Mendez. Ang mga OFW maoy gikonsiderar nga modernong bayani sa nasod, dugang ni Mendez Ang OWWA 7 nag-organisar usab og raffle, nga nagtanyag og ganting salapi ug mga Christmas gift bags nga adunay mga Noche Buena packs.'}, {'article_id': 714, 'title': 'Polis nga di motangtang sa iyang patik taktakon', 'text': 'Mohimo og inventory ang Police Regional Office 7 sa tanang uniformed ug non uniformed personnel subay sa kamandoan sa Camp Crame pagsusi kon duna bay polis nga naay mga tattoo o patik sa lawas. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga ang memorandum circular 2024-23 nga giaprubahan niadtong Marso 19, 2024 dunay proseso nga tumanon. Tahasan ang tanang city ug provincial police office sa pagtan-aw sa lawas sa tanang mga personnel kon duna bay mga tattoo nga angay nga papason, ilabi na kadtong dili matabunan sa ilang uniporme. Giklaro hinuon ni Abacay nga ang Philippine National Police dili supak sa tattoo. Gani kadtong mga polis nga dunay tattoo nga matabunan ra sa ilang uniporme mamahimong dili na papason. Apan kinahanglan nga moluwat kini og affidavit ug moangkon nga duna siya niini ug mosaad nga dili na kini dugangan pa. “Of course what we are going to do here in PRO-7 is to make sure that nga ang palisiya sa PNP maimplementar. So, part of that is inventory ug kadtong naay mga tattoo nga natago sa uniform, dapat mag execute nag affidavit tong naay tattoo,” matod ni Abacay. Nipasabot si Abacay nga sukad pa kaniadto ang PNP estrikto sa pagdawat sa mga aplikante nga mosulod sa pagkapulis. Usa sa rekisitos sa mga mo apply nga hangtod karon gipatuman gihapon mao nga ang aplikante kinahanglan nga walay tattoo sa lawas. Apan ang uban kon makasulod na sa serbisyo diha na sila magpa tattoo. Nibahad ang PRO-7 sa ilang mga personnel nga magdumili sa pagsunod sa kamandoan mamahimo’ng mag-atubang og kasong administratiba. Ang mga tattoo nga hugot nga gidili sa PNP mao ang extremist tattoo, ethnically or religious discriminatory and offensive, indecent, sexist ug ang associated to “prohibited or unauthorized. ”/ AYB'}, {'article_id': 893, 'title': 'Tumalog Falls gisirad-an', 'text': 'Temporaryong gisirad-an sa kagamhanan sa lungsod sa Oslob ang Tumalog Falls ning semanaha tungod sa paghubas sa tubig niini. Kini maoy gikompirmar ni Oslob Mayor Iko Donyong sa Marso 20, 2024. Matod sa mayor nga niadto pang Enero niini nabantayan ang hinayhinay nga pagkahubas sa tubig hinungdan nga napugos siya sa pagpasirado, ilabi na nga daghan unta ang gusto’ng mobisita sa lugar. Giingong atol sa pagbisita sa mayor, lisod na nga malanguyan ang falls tungod sa kaubos sa tubig ug wala na usa’y tubig nga mosubay gikan sa bukid paingon sa falls. “Nawala man gud kay wala namay tubig nga nahagbong gikan sa bukid paingon sa falls. Unya maikog sad ta sa atong mga turista isuroy ngadto unya way makita mao na nga temporary lang sa nga gisirado,” dugang ni Donyong sa interbyo. Ang Tumalog Falls nabantog nga ‘rain curtain’ tungod sa daw pino nga kurtina niining paghagsa sa tubig, limpyo ug kinaham nga suruyan sa mga langyaw nga turista. Sagad sa mobisita sa lungsod aron mosuroy ilabi na sa normal nga mga adlaw sagad modagsa ang 500 ngadto sa 1,000 ka mga turista ilabi na sa weekend. Sa kasamtangan, duna nay laing source sa tubig nga gisusi ang kagamhanan nga posibling makaabag sa pagbalik sa tourist site. “Naa may source nga lain pero actually ang tubig dili lang siya makaabot ngadto tungod sa sink holes tungod sa bagyo. Maong amo gisusi kon naa pay lain kay aron maabot didto,” matod ni Donyong. Hinuon, malaumon si Donyong nga mahibalik ra ang tubig sa falls apan magdepende pa usab kon mopadayon og siaw ang huwaw. “Pero tingalig maulian ni ang kaning huwaw, ang kaning kainit, makabalik na siguro ta,” dugang niya. Subay sa uwahing taho sa kagamhanan, anaa sa P35. 3 milyunes ang kita niini sa turismo sukad sa 2022 base sa Annual Audit Report of the Commission on Audit (COA). Gawas sa Tumalog Falls, aduna pa hinuoy kasuroyan ang mga turista sama sa Sumilon Island ug whaleshark watching sa Barangay Tan-awan sa maong lungsod.'}, {'article_id': 553, 'title': 'DTI: Price freeze sa Cebu province', 'text': 'Gipatuman na sa Department of Trade and Industry (DTI) ang price freeze sa basic necessities sa mga tindahan sa lalawigan sa Sugbo subay sa pagpaubos sa probinsya sa state of calamity. Tuyo niini nga matabangan ang mga Sugboanon nga apektado sa krisis ug epekto sa El Niño. Gimando sa DTI ang pagpatuman sa price freeze sulod sa 60 ka adlaw diin gitahasan ang mga negosyante nga motuman sa maong lagda. Ang mapakyas sa pagtuman niini mag-atubang og silot hangtod sa P1 milyon o pagkapriso sulod sa 10 ka mga tuig. Subay sa price list sa DTI, anaa gihapon sa P19. 50-P20. 50 ang presyo sa sardinas; anaa usab sa P7. 25-P9. 20 ang presyo sa instant noodles, moabot sa P42. 00-P64. 75 ang presyo sa gatas ug P6. 50-P40 ang presyo sa kape. Ang tubig nga mainom anaa sa P6-P90 ang presyo magdepende sa gidak-on. Lakip usab niini ang presyo sa sabon panglaba nga anaa sa P17-P25. Nanawagan ang buhatan sa DTI sa mga consumer nga isumbong o motawag sa (032) 253-2631 or 255-7082 local 301 kon ugaling dunay mga tindahan sa lalawigan sa Sugbo nga wala mosunod sa lagda.'}, {'article_id': 1141, 'title': 'PNP: Walay kagubot sa ‘Sinulog sa Carmen’', 'text': 'Malinawon, hapsay ug walay natala nga insidente ang kapulisan sa lalawigan sa Sugbo atol sa Sinulog sa Carmen niadtong Dominggo Enero 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad. hepe sa Police Regional Office 7, nga base sa report nga gipahibawo sa hepe sa Cebu Police Provincial Office nga si Police Colonel Tiyan Callada, way dagkong insidente nga nahitabo nga may kalabutan sa kalihukan sa Sinulog sa Carmen. Tungod niini, ang PRO-7 nipahalipay sa mga personnel sa CPPO nga gipakatap sa Carmen alang sa pagpatuman sa hugot nga siguridad. Sumala pa ni Abacay susamang pamaagi ang ilang gipatuman sa Sinulog Sa Carmen atol sa Sinulog Grand Parade sa Dakbayan sa Sugbo. Nakadayeg ug nipasalamat si Abacay sa kooperasyon sa komunidad mao nga nagpabiling malinawon ang maong kalihukan.'}]"
Unsang mga klaseng building ang nasunog matod ni Dayagdal?,['Mostly residential ni nya ang uban tindahan'],"[{'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}]","[{'article_id': 1656, 'title': 'Armas mipagar, suspek nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki gidakop sa polis nga natayming nakaagi sa dapit human nakit-an kini nga dunay tak-in nga armas sa hawak, nisuway sa pagpusil kaniya apan nipagar o wala mobuto. Nahitabo kini sa Sitio Calvary, Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo, alas 12:15 sa kaadlawon sa Biyernes, Oktubre 20, 2023. Ang suspek giila sa mga residente sa dapit nga si Pena Penados Penaflorida, 37, taga dalan Mactan, Penaflorida Compound sa Apas. Sigun ni Police Staff Sergeant Greman Penales nadestino sa Cebu City Police Office (CCPO) nga padung siya nga mouli sa ilang balay apan iyang nasugatan ang suspek sa daplin sa karsada nga nagtak-in og armas sa hawak. Apan sa dihang iya ning gisita, gikuha na hinuon niya ang armas ug dayong tion sa polis ug gikablit apan wala kini mobuto. Dali niya ning gidakop ug giposasan ug gikuha ang armas nga kalibre 38 nga dunay tulo ka bala ug gidala sa Mabolo Police Station. Giangkon sa suspek nga mag-atang siya sa karsada aron huwaton nga moagi iyang amo nga usa ka Madam IB (dili tinuod ngan) aron paninglon ang P9,800 nga suweldo niini sulod sa duha ka mga semana. Apan tungod kay dugay kini mobayad, iya kining hadlukon sa dala niya nga armas. Kasong grave threat, illegal possession of firearms ug Comelec gun ban ang atubangon nga kaso sa suspek.'}, {'article_id': 872, 'title': '3 ka balay nasunog tungod sa cellphone', 'text': 'Tulo ka mga balay ang naugdaw sa Campagong 2, lungsod sa Badian, habagatan sa lalawigan sa Sugbo sa pag-ulbo sa sunog, alas 4:00 sa hapon, Sabado, Marso 23, 2024. Sa dugang pakisusi sa Superbalita Cebu, nasuta sa pasiunang imbestigasyon ni F01 Khart Jeff Hilaga, fire investigator sa Badian, nga ang sunog napasaka sa first alarm ug na-fire out sa alas 5:00 sa hapon. Ang bay diin giingong didto nagsugod ang sunog, gipanag-iya ni Alan Hilanga. Nasubay sa taho nga usa ka cellphone nga gi-charge nga gibiyaan, ang mi-over heat ug nibuto. Ang maong sunog nga nagbilin sa gibanabanang danyos nga P120,000. Hinuon, walay kinabuhi nga nakalas o nasamdan sa maong sunog.'}, {'article_id': 1191, 'title': 'Veto ni Abangan gi-override sa Konseho', 'text': 'Gi-veto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan ang pipila ka mga probisyon sa 2024 annual budget nga giaprobahan sa Konseho sa Dakbayan. Ang mayor niingon nga ang mga butang “makadaot sa kaayuhan sa publiko. ”Apan gi-override sa Konseho ang mga veto sa mayor. Si City Councilor Marilyn Auguis, vice chairperson sa budget and finance committee ug co-author sa 2024 annual budget ordinance, niingon nga ang samang probisyon gilangkob sa 2023 annual budget nga mokabat sa P50 bilyunes, apan kini gipadayon. Unang giaprobahan sa Konseho niadtong Disyembre 20, 2023 ang 2024 annual budget nga P19,998,463,532. 30 alang sa general funds ug P2,095,399,689. 40 alang sa special accounts. Apan kini giamendar niadtong Disyembre 27, nidugang og dul-an sa P4 bilyunes, hinungdan nga nisaka ngadto sa P25,833,177,745. 20. Usa sa mga gi-veto ni Abangan mao ang defunding sa wala magamit nga capital outlay, nga matod niya supak sa daghang mga balaod. Matod niya nga ang probisyon nga gitakda sa ordinansa nakalapas sa Section 322 sa Republic Act 7160, o ang Reversion of Unexpended Balances of Appropriations, Continuing Appropriations, ingon man Section 306 (d), ug Sections 24 ug 25 sa Government Accounting Manual for Local Government mga Yunit (LGUs) Volume 1. Kini ug uban pang mga probisyon ang iyang gi-veto ug matod niya, “Thus, as local chief executive and lawyer, consistent with my duty to uphold the law, I hereby veto this section for being ultra vires as it is in contravention of statute. ”Si Abangan, sa iyang suwat, niingon nga ang pagpatuman sa budget, lakip na ang nagkalainlaing operational nga aspeto sa pag-budget, evaluation sa trabaho ug pinansyal nga mga plano alang sa tagsa-tagsa ka mga kalihukan, regulasyon ug pagpagawas sa mga pundo, ug uban pang may kalabutan nga mga kalihukan nga naglangkob sa budget execution cycle, mao ang “eksklusibo nga gigamit” sa executive department. “I respectfully register my veto to the foregoing sections which provide special conditions to the sourcing and release of funds for being post-enactment measures which are beyond the oversight function of the Sangguniang Panlungsod,” sumala sa suwat sa mayor. “From the moment the law becomes effective, the legislature’s law-making role necessarily comes to an end and from there the executive’s role of implementing the budget begins. So as not to blur the constitutional and statutory boundaries between them, the council must not concern itself with details for implementation by the executive,” dason ni Abangan. Si Abangan, sa hinapos nga bahin sa iyang sulat, nipasalig sa mga residente sa Dakbayan sa Sugbo nga ang 2024 budget ipatuman “sa tukma sa panahon ug transparent nga paagi. ”Si City Councilor Adrian Jorge Abaya, sakop sa committee on budget and finance, niduso sa pag-override sa mga veto ni Abangan nga gipaluyohan nila ni Konsehal Orlando Abcede Jr. ug Nestor Archival, nagkahiusa ang Konseho atol sa ilang regular session niadtong Miyerkules, Enero 17.“The lined item vetoes the same provisions which are the safety nets we have put in place in order to safeguard the funds of the City,” matod ni Abaya. (JJL)'}, {'article_id': 1555, 'title': 'Sinulog Fest magpabilin sa SRP — Caloy Abastillas', 'text': 'Ang Sinulog Festival sa 2024 gikatakdang ipahigayon na usab sa South Road Properties (SRP). Bisan pa, kini nga desisyon nag-atubang og mga pagsaway gikan sa publiko, nga nagpasiugda sa negatibo nga yugto, sa sayo pa ning tuiga, ingon man usab karon. Si Buddy “Caloy” Abastillas, executive director sa Sinulog Foundation Inc. , sa Martes, Nobiyembre 14, 2023, nisaad nga ilang pauswagon ang kasinatian sa pagtan-aw sa publiko tungod kay giandam na nila ang mga dalan alang sa ritual showdown ug street dancing. “Didto gihapon ipahigayon ang [Sinulog Festival] sa SRP, which, of course, working inside and out to improve compared to our venue last year. And it is now named Sinulog sa Sugbo Philippines 2024,” matod ni Abastillas. Niadtong Enero 14, nakahukom si Cebu Governor Edlen Abalayan nga di paapilon ang tanang 10 ka contingents gikan sa Probinsiya sa Sugbo. Apil sa nisibog ang independente nga mga dakbayan sa Lapu-Lapu ug Mandaue, gikan sa Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Tungod niini, 12 lang sa unang 22 ka mga grupo ang ningpasundayag sa culminating activity karong tuiga. Human sa pag-anunsyo ni Abastillas sa social media niadtong Martes, nangasuko ang mga netizen kay nasayod sila nga ang Sinulog Festival sunod tuig ipahigayon sa SRP, ug dili na mobalik sa naandan nga venue, nga mao ang Cebu City Sports Center (CCSC), duol sa Abellana National School. Usa ka netizen ang nikomentaryo sa SunStar Cebu, nga nagkanayon “Another failure in the making. They did not learn from the past!”Samtang ang laing Facebook user niingon nga mas gusto niya nga magpabilin sa balay kaysa moadto sa SRP aron motan-aw sa mga pasundayag, niingon, “Kon didto pa ipahigayon, mas gusto ko nga matulog. ”Samtang gipaambit sa usa ka komentarista gikan sa Carcar City ang maong post ug ni-caption, “Mag-perform pa ba ang mga delegado sa Probinsiya sa Sugbo sa Carmen?”Sayo ning tuiga, human gipaatras ang mga contingent gikan sa Sinulog sa Cebu City tungod sa safety concerns, si Abalayan nihangyo kanila nga mopasundayag sa Sinulog sa 50th-anniversary celebration sa Carmen, amihanang Sugbo. DI SA CCSCGitataw ni Abastillas nga ang SRP maoy labing maayo nga lokasyon sa pag-host sa mga nag-unang kalihukan sa Sinulog Festival. Iyang gitumbok nga ang CCSC kasamtangang gipaubos sa renovation isip pagpangandam sa Palarong Pambansa sa Hulyo sunod tuig. Niadtong Lunes, ang executive director sa CCSC nga si Aldryn Pagodon mitaho nga anaa na sa 30 porsiyento ang progress sa renovation sa oval. Tumong niini nga mahuma.'}, {'article_id': 1205, 'title': 'PCG: 204 ka sea vessels moapil sa seaborne procession', 'text': 'Mokabat sa 204 ka ka sea vessels ang narehistro sa Philippine Coast Guard( PCG) Central Visayas nga mosalmot sa Seaborne Procession karong Sabado sa buntag, Enero 20 , 2024. Gipahibalo ni Commander Emeniano Malagar Elde, PCG Central Cebu commander, nga subay sa uwahing ihap, naglabi sa pagparehistro ang mga motorbanca. Sa ilang talaan, 139 ka mga motorbanca; 31 ka merchant vessels; 24 ka mga tug boats, unom ka mga yate, tulo ka aluminum boats ug usa ka speed boat ang niparehistro. Unang nasayran nga sa labing unang higayon sa Sinulog ug Fiesta Señor nga selebrasyon, ang Balaan nga Pamilya, nga gilangkuban sa patron nga imahen ni St. Joseph the Worker, Virgen de Guadalupe de Cebu, ug Señor Sto. Gertrudes, moapil sa seaborne procession. Ang seaborne event maoy re-enactment sa pag-abot sa barko ni Lois Magellan sa baybayon sa Sugbo, nga nagdala sa imahen sa Balaang Bata niadtong ika-16 nga siglo, nga nagsimbolo usab sa pag-abot sa Kristiyanismo sa Pilipinas. Samtang, ang tagdumala sa Cebu-Cordova Link Expressway nipahibalo nga gidili ang paghunong sa mga sakyanan sa taytayan ug sirhan ang jogging area atol sa prosesyon.'}]"
Asa ang napanglantawan nga modaghan ang mga tawo sa Brgy. Busay?,['Transcentral Highway'],"[{'article_id': 1081, 'title': 'Simbahan, motel bantayan', 'text': 'Higpit nga siguridad ang ipatuman sa kapulisan sa Central Visayas alang sa mga dapit nga sagad sudlan o suroyon sa mga mosaulog sa Valentine’s Day, ilabi na ang simbahan tungod kay naatol sab karon ang pagtamod sa Ash Wednesday, Pebrero 14, 2024. Kini maoy gipahibawo ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office 7, atol sa Openline Media Forum sa Martes, Pebrero 13. Tungod niini, gimandoan sa PRO-7 ang tanang city ug provincial police office directors nga butangan og police personnel ang mga simbahan ug mga dapit nga suroyanan sa mga managhigugmaay. “Naa mi gi-identify nga mga simbahan nga usually nga naka generate og crowds during this Ash Wednesday based on previous years. Mao sad toy gidugangan og mga police personnel. Of course ang atoang position diri is pro-active,” matod ni Abacay. Gawas sa presensya sa mga polis, duna say ipahigayon nga checkpoint sa matag lugar sa Central Visayas isip kabahin sa pagpahugot sa siguridad bisan kon wala sila makadawat og hulga aron sa pagsiguro nga dili sila malutsan sa mga kriminal. LODGING HOUSESDugang ni Abacay nga nakig-alayon na sila sa mga management sa lodging houses ug motels aron mapugngan kon dunay mosuway pagpasulod sa mga menor de edad nga posibling biktima sa sex trafficking o pagpangabuso sa kabataan. Nibahad ang kapulisan nga kon dunay masakpan nga nagdala’g menor de edad sa sulod sa mga motel ug hotel, mag-atubang kini’g kaso nga kalapasan sa Republic Act 7610 kun child abuse. “Our main effort here is ang among close coordination sa tag-iya ug sa mga security guards. The moment that we detect nga naay mga possible minors nga mosulod, we will immediately come to the picture. Ang atong mga WCPD officers they are on standby today, tomorrow and the next day to make sure nga motaas ang posiento nga maka detect ta sa mga mosulod nga menor de edad,” dugang ni Abacay. Gimandoan usab ang mga mobile patrol unit nga mo-roving matag karon ug unya sa mga dapit nga didto mosuroy ang mga tawo labi na sa mga public plaza aron malikay sa krimen ang mga manag-uyab nga mag-date. Subling nanawagan ang kapulisan nga dili magpabiktima sa love scam ning panahon sa Valentine’s Day ilabi na nga ang gikarelasyon diha sa social media mangayo nag kwarta. Ang Highway Patrol Group 7 mopatrolya, lakip na sa pag checkpoint sa mga dapit nga suroyanan sa mga manag-uyab, ilabi na sa bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. MOANGKAS WAY HELMET Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG-7 nga ilang napang lantawan nga modaghan ang mangadto sa Brgy. Busay, lakip na sa Transcentral Highway nga tungod ani dunay team nga mo-roving sa maong mga dapit aron malikayan ang disgrasya sa kadalanan. Iyang giklaro nga dili mohatag og exemption ang HPG -7 niadtong mga motorista nga molapas sa balaod sa trapiko sanglit ang ilang gitan-aw dinhi ang kaluwasan sa kinabuhi sa tanan ilabi na sa managhigugmaay nga magpa bukid. “Sorry to say nga if you have traffic violations, especially nga wala ka mag sul-ob og helmet, that would be still violation, appropriate violation tickets will be issued,” matod ni Bendo.'}]","[{'article_id': 664, 'title': 'PRO-7 nagtinguha’ng zero crime atol sa CVIRAA', 'text': 'Wala makadawat og kakulian ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo atol sa pagbukas sa Central Visayas-Regional Athletic Association (CVIRAA) 2024 niadtong Sabado sa hapon Mayo 4, 2024. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office, nga nakatutok gyud ang iyang security personnel sa pagbukas sa kalihukan didto sa South Road Properties hangtod sa pagtapus na niini. Dugang ni Bacquian nga dunay 20 ka mga billeting area diin didto gipahimutang ang mga delegado gikan sa lain-laing probinsya sa Central Visayas. Matag billeting area dunay tag unom ka police personnel gikan sa Negros Oriental Police Provincial Office nga maoy mobantay 24 oras. Aron ma-monitor ang mga delegado lakip na ang mga atleta nga mga tinun-an, dunay gihatag ang CVIRAA nga E-Pass aron masayran kon asa sila mopaingon ug unsa usab sila orasa nga makabalik sa ilang billeting area. Lakip sa gipatutokan ni Bacquian sa iyang deployment ang mga sports event nga physical sama sa basketball ug ang football aron malikayan ang posibling kasamok. Dunay mga polis nga makabadlong dayon ug makauwang sa mga player. “Usahay naa tay priority kung asa tong mga event nga daghang manan-aw nga tao, mao sad to ang atong i-priority sa deployment. Daghanon nato gamay, i-adjust nato ang atong deployment kay atong iwasan labi na sa basketball nga daghan ang manan-aw. So, mao to atong dagdagan ang ilahang PNP personnel nga mag-duty,” matod ni Bacquian. Subling mipahimangno si Bacquian sa iyang mga sakop nga gipakatap sa matag venue nga likayan ang paggamit sa ilang cellphone subay sa kamandoan ni Philippine National Police o PNP Chief Police General Makmak Anacleto Aida, pag dili sa paggamit sa cellphone samtang naka-duty. Wala pa hinuon makadawat og report si Bacquian nga dunay delegado sa lain-laing probinsya sa Central Visayas nga nawagtangan og butang samtang nagpadayon ang kalihukan sa CVIRAA. Una na nga gitinguha sa Police Regional Office 7 nga zero crime ang tibuok kalihukan sa CVIRAA, tungod niini gipahugtan sa kapulisan ang ilang pagpatuman sa seguridad. Wala usab sila makadawat og hulga sa seguridad sa maong dakong kalihukan, apan bisan pa man niini, gipaalerto sa PRO 7 ang ilang mga personnel.'}, {'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}, {'article_id': 223, 'title': '3 misukol sa polis, 1 patay', 'text': 'Usa ang namatay samtang duha ang naka ikyas atol sa engkuwentro sa kapulisan sa Lungsod sa Argao, Cebu sa sayo sa buntag, Martes, Agusto 20, 2024 sa Barangay Jampang, bukirang Argao, Sugbo. Nasayran nga ang mga sakop sa Intelligence Police ug warrant server sa Argao Police Station ang motunol unta og warrant of arrest ngadto sa subject nga si Robert Bontilao nga nag-atubang og kasong pagkupot og armas nga way lisensiya. Pag-abot sa mga polis sa maong dapit nakamatikod si Bontilao ug ang ig agaw niini nga si Kenn Derold Alamares Booc Bontilao lakip ang igsuon sa subject nga si Cleret Bontilao. MISUKOL Inay atubangon ang warrant server ug pagtahan sa kaugalingon sa malinawon nga paagi, namusil na hinuon hinungdan nga miresulta sa sinukliay sa bala sa dihang mibawos ang habig sa kapulisan. Nasamdan si Kenn Derold samtang ang managsuon nga sila si Robert ug Cleret ang nakahigayon sa pagsibat. Gidali sa pagdala sa Isidro Kintanar Memorial Hospital sa Brgy. Bogo, Argao si Kenn Derold apan nakabsan kini sa kinabuhi. Nakuha gikan sa namatay ang high powered firearm nga KG9 submachine gun. GRANADAIgo nga nauli sa police station ang team, nakadawat sila og tawag sa Argao Communication Center nga napahibawo nga adunay granada nga wa makabuto nga napalgan sa dapit diin nahitabo ang pinusilay. Nagtuo ang pulis nga gilabay kini sa suspek apan wa makabuto. Tungod sa maong explosibo nanawag pa og explosive ordnance disposal (EOD) technician aron paghipos sa maong granada. Nasuta nga wa kabuto ang maong granada gumikan kay gitaya na ang pin. TUNNEL Nakapakugang sa mga polis sa dihang gisiksik ang balay sa subject nga si Robert Bontilao diha sa sawog nga adunay agianan. Sa dihang gisulod kini, adunay pipila ka metros nga tunnel nga nasudlan sa team apan wa una sila molahos sa tumoy nga bahin tungod kay nangayo sila og back-up. Nianang pagka-alas 10 sa buntag mibalik ang kapulisan aron nga susihon ang nadiskubrehan nga langob apan dili na kini masudlan tungod kay dali nga gi-welding ang pultahan niini. Nagduda si Police Major Terrence Aguas, hepe sa Argao Police Station nga posibleng bodega sa mga ilegal nga mga butang ang maong gikubkob nga tunnel. Tungod niini nagkinahanglan nga mokuha una og search warrant ang kapulisan aron maablihan ang maong tagoanan.'}, {'article_id': 147, 'title': 'Marigondon police chief girelibuhan tungod sa Pogo', 'text': 'Tungod sa kapakyas sa pag-monitor sa presensiya sa kalihokan sa Philippine Offshore Gaming Operators (Pogo), relibuhan ang hepe sa Marigondon Police Station sa iyang katungdanan aron paghatag og agianan sa himuong imbestigasyon. Nunot sa giingong Pogo hub nga gironda niadtong Agusto 31, 2024 sa Barangay Agus, Lapu-Lapu, si Police Major Diana Barcellano, hepe sa Marigondon Police Station, gikatakdang mobakante sa iyang posisyon human sa kapakyas niini sa pag-monitor sa mga illegal scam sa iyang area of responsibility. Ang Police Station 4 sa Lapu-Lapu naglangkob sa mga barangay Agus, Marigondon, Basak ug Subabasbas diin ang Pogo gi-operate sa usa sa mga barangay, partikular na sa Agus diin nahimutang ang Tourist Garden Hotel. Si Lt. Col. Edcel Barcelo, tigpamaba sa Lapu-Lapu City Police Office, nikompirmar sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Septiyembre 5 sa impormasyon, apan gibutyag niini nga wala pa sila makakuha og kopya sa kamanduan gikan sa Police Regional Office (PRO) 7.“Mao na’y (mandate) sa Philippine National Police, kung duna’y mahitabo sa atong area of responsibility automatically i-relieve ang hepe to shed light, tan-awon kung duna ba’y lapses nganong nakalusot nang mga ingon ana or naay krimen nga nahitabo kinahanglan nato nga conductan sa og investigation. Kung naa ba’y lapses ang concurrent nga chief of police,” tipik sa pamahayag ni Barcelo. Dugang pa ni niini nga sa higayon nga mapirmahan na ang direktiba gikan sa PRO 7, ipahigayon ang imbestigasyon ngadto kang Barcellano kon nganong wala siya makapaniid ug paghimo og lakang sa ilegal nga operasyon nga nahitabo diha sa nakontrobersiyal nga hotel-resort. Ilakip usab sa imbestigasyon ang posibleng anggulo ni Barcellano nga konektado o “link” sa tag-iya sa compound sa nahisgutang barangay, matod ni Barcelo. Sa higayon nga maestablisar kini pinaagi sa ebidensya nga si Barcellano adunay mga lapses, mahimo siyang mag-atubang sa mga kaso sa administratiba. Apan, kung ang resulta sa imbestigasyon magpakita nga way kalambigitan ang maong police official malimpyohan ang iyang pangalan. P8 MILYUNES Samtang mokabat sa P8 milyones nga cash nga gitago sa kahon ang gisuwayan sa pagpalusot gikan sa hotel nga gironda niadtong Agusto 31, 2024. Si Amadeo Barcelona, supervising agent sa National Bureau of Investigation (NBI) Cebu District Office, nibutyag sa mga tigbalita niadtong Miyerkules, Sept. 4 diin mga binandol nga tag-P1,000 nga cash ang napalgan sud sa usa ka kahon atol sa gihimo nilang inbentaryo sa mga ebidensiya. Matod pa niya nga niadtong Septiyembre 2 human nga nimando ang tag-iya sa hotel, usa ka trabahante nga Pinoy ang suway nga mipalusot sa kahon nga gisudlan sa maong kuwarta nga gidunganan sab pagsulod og bugas ug mantika. Apan nasakpan kini ug gibabagan sa mga awtoridad. “Ang empleyado wala man siya’y motive or intent nga i-sneak out (money) gipadala lang sa iya ang cash gihalo sa bugas and mantika,” sigun pa ni Barcelona. Matod pa ni Barcelona nga inay nga mosang-at og kaso batok sa maong trabahante ila kining gamiton isip testigo sa maong kaso, ang maong empleyado ang nakahimo na sa iyang affidavit. Gituohan nga ang nasakmit nga P8M gidudahan nga halin sa scam.'}]"
Unsang klase sa bag ang gisudlan sa gituohang shabu nga nakit-an sa kapulisan?,['Chinese tea bag'],"[{'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}]","[{'article_id': 243, 'title': 'Track oval sa CCSC abli bisan sa gihimong pag-ayo', 'text': 'Pabilin nga abli alang sa publiko ang rubberized track oval sa Cebu City Sports Center (CCSC) bisan sa laing hugna sa pagpa-ayo sa maong pasilidad. Si CCSC Manager Aldryn Buenaventura nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Lunes, Agusto 12, nga dili na sab sirad-an ang sport facility bisan pa sa daghang gitakdang pag-ayo. Ang dagkong mga pag-ayo mao ang pag-ilis sa rubber track ug mga depekto nga bahin sa bag-ong gi-rehabilitate nga rubberized track oval. Matod ni Buenavista nga human sa Pasigarbo 2024, sugdan na ang major repair. Inay nga sirhan ang tibuok track oval sa publiko, si Buenavista niingon nga usa ka bahin sa track oval ang isira aron masugdan na ang pag-ayo. Dugang pa niya nga gusto ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nga ang publiko magpadayon sa paggamit sa track oval bisan pa sa umaabot nga pag-ayo. Ang sport facility gisirhan sulod sa kapin sa usa ka tuig sukad niadtong Mayo 18, 2023, alang sa renovation isip kabahin sa mga pagpangandam sa Palarong Pambansa 2024 niadtong Hulyo. Human sa Palaro, giablihan kini sa publiko niadtong Hulyo 23, 2024. Ang gihimong rehabilitasyon sa rubber track gituyo alang sa Palaro apan nadiskobrehan pipila ka adlaw sa wala pa ang tinuig nga sporting event nitumaw ang mga depekto ug mga guba, hinungdan nga gikuwestiyon ang integridad sa proyekto.'}, {'article_id': 1016, 'title': 'CCSC himuong satellite campus sa NAS System', 'text': 'Gawas sa pag-host sa mga international sports event sa umaabot, ang Cebu City Sports Center (CCSC) gikonsiderar usab nga satellite campus sa National Academy of Sports (NAS) System. Sa telephone interview ni Cebu City Councilor Donaldo ‘Dondon’ Alcaide niadtong Biyernes, Pebrero 23, 2024, siya miingon nga uban sa tanang kalamboan sa mga pasilidad sa paugnat sa kusog dili lang nila tumong ang pag-host sa Palarong Pambansa ug uban pang sport events, apan lakip na ang pag-atiman sa umaabot nga mga atleta sa Philippine team. Si Alcaide miingon nga pinaagi sa gipaayo nga mga pasilidad, ang siyudad makasuporta sa dugang mga estudyante nga atleta sa umaabot. Si Alcaide nagkanayon nga ubos sa NAS system, ang mga estudyanteng atleta dili na moadto sa Luzon aron magbansaybansay alang sa pipila ka mga duwa. “Mao na amo e-bid puhon, naa tay mga pasilidad (aron magsilbing) board and lodging sa mga atleta, uban sa tuyo nga kining mga atleta sulod sa lima o unom ka tuig, magrepresentar sa national team. “We can be the satellite school for sports, kanang gitawag nato’g Abellana,” matod pa ni Alcaide. Sa pagkakaron, ang main campus sa NAS nahimutang sa New Clark City Sports Complex, Capas Tarlac. Ang pagtukod sa NAS System gimando sa Republic Act No. 11470, nga giaprobahan niadtong Hunyo 9, 2020 ni kanhi presidente Agawin Bustamante. Ang balaod nagmugna ug nagtukod sa NAS ug naggahin og pundo alang sa operasyon niini. Kauban sa Department of Education (DepEd) ug sa koordinasyon sa Philippine Sports Commission (PSC), ang NAS System nagtanyag og full scholarship sa mga Filipino citizen nga adunay potensyal sa sports. Si Alcaide miingon nga sa higayon nga ang CCSC mahimong usa ka akademya sa sports, ang Siyudad mo-hire og coaches ug trainers alang sa mga estudyanteng atleta. Matod ni Alcaide, pinaagi sa pagbaton og kaugalingong pasilidad, ang mga estudyanteng atleta gikan sa Kabisay-an dili na malayo sa ilang pamilya.'}, {'article_id': 223, 'title': '3 misukol sa polis, 1 patay', 'text': 'Usa ang namatay samtang duha ang naka ikyas atol sa engkuwentro sa kapulisan sa Lungsod sa Argao, Cebu sa sayo sa buntag, Martes, Agusto 20, 2024 sa Barangay Jampang, bukirang Argao, Sugbo. Nasayran nga ang mga sakop sa Intelligence Police ug warrant server sa Argao Police Station ang motunol unta og warrant of arrest ngadto sa subject nga si Robert Bontilao nga nag-atubang og kasong pagkupot og armas nga way lisensiya. Pag-abot sa mga polis sa maong dapit nakamatikod si Bontilao ug ang ig agaw niini nga si Kenn Derold Alamares Booc Bontilao lakip ang igsuon sa subject nga si Cleret Bontilao. MISUKOL Inay atubangon ang warrant server ug pagtahan sa kaugalingon sa malinawon nga paagi, namusil na hinuon hinungdan nga miresulta sa sinukliay sa bala sa dihang mibawos ang habig sa kapulisan. Nasamdan si Kenn Derold samtang ang managsuon nga sila si Robert ug Cleret ang nakahigayon sa pagsibat. Gidali sa pagdala sa Isidro Kintanar Memorial Hospital sa Brgy. Bogo, Argao si Kenn Derold apan nakabsan kini sa kinabuhi. Nakuha gikan sa namatay ang high powered firearm nga KG9 submachine gun. GRANADAIgo nga nauli sa police station ang team, nakadawat sila og tawag sa Argao Communication Center nga napahibawo nga adunay granada nga wa makabuto nga napalgan sa dapit diin nahitabo ang pinusilay. Nagtuo ang pulis nga gilabay kini sa suspek apan wa makabuto. Tungod sa maong explosibo nanawag pa og explosive ordnance disposal (EOD) technician aron paghipos sa maong granada. Nasuta nga wa kabuto ang maong granada gumikan kay gitaya na ang pin. TUNNEL Nakapakugang sa mga polis sa dihang gisiksik ang balay sa subject nga si Robert Bontilao diha sa sawog nga adunay agianan. Sa dihang gisulod kini, adunay pipila ka metros nga tunnel nga nasudlan sa team apan wa una sila molahos sa tumoy nga bahin tungod kay nangayo sila og back-up. Nianang pagka-alas 10 sa buntag mibalik ang kapulisan aron nga susihon ang nadiskubrehan nga langob apan dili na kini masudlan tungod kay dali nga gi-welding ang pultahan niini. Nagduda si Police Major Terrence Aguas, hepe sa Argao Police Station nga posibleng bodega sa mga ilegal nga mga butang ang maong gikubkob nga tunnel. Tungod niini nagkinahanglan nga mokuha una og search warrant ang kapulisan aron maablihan ang maong tagoanan.'}, {'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}, {'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}]"
Sa unsang bahin sa lawas naigo ang biktima?,['ubos nga bahin sa walang dughan'],"[{'article_id': 1090, 'title': '18 anyos gidunggab atol sa disko, patay', 'text': 'Patay ang usa ka 18 anyos nga ulitawo human gidunggab og ice pick sa usa ka 16 anyos nga lalaki sud sa diskohan atol sa piyesta sa Sityo Mainit, Brgy. Santa Melodia sa Isla sa Olango, siyudad sa Lapu-Lapu, ala 1:11 sa kaadlawon, Dominggo, Pebrero 11, 2024. Ang biktima mao si Dean Tiburcio Greman Capulong Intano, 18, grade 11 student, ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang ang 16 anyos nga suspek ug taga Sityo Causwagan, Brgy. Baring sa samang isla. Sa kasayuran nga nahipost sa Superbalita Cebu, nasuta sa imbestigasyon ni Police Staff Sgt. Lolo A. Inoc,. officer in charge sa Lapu-Lapu Police Station 1 sa Olango, nga ang biktima nagsayaw atol sa hitabo. Sigun pa sa mga saksi nga adunay nasikhan (naigo sa siko) samtang nagsayaw sayaw ang biktima nga posibleng gikapungot sa suspek nga miresulta sa pagpanunggab. Ang biktima naigo sa ubos nga bahin sa walang dughan ug gidali sa pagtabang sa mga tawo sa dapit ug gidala sa Santa Melodia Community Hospital. Apan alas 2:24 sa kaadlawon, ang biktima gideklarar ni Dr. Esmeralda Lomeda nga nakabsan na sa kinabuhi. Samtang ang suspek nga 16 anyos nga suspek na-rescue sa kapulisan sa alas 4:00 sa kaadlawon sa samang adlaw. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa motibo sa pagpanunggab.'}]","[{'article_id': 253, 'title': 'Delegasyon gikan sa Russia motan-aw sa Pasigarbo sa Sugbo', 'text': 'Kompirmado nga mo-tan-aw ug mosalmot sa kasaulogan sa Pasigarbo sa Sugbo karong tuiga ang mga delegado gikan sa St. Petersburg, sa nasud sa Russia. Gipahibalo ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ang delegasyon gikan sa St. Petersburg, Russia motan-aw sa Pasigarbo 2024. Ang maong delegasyion motambong sa usa ka summit nga ipahigayon dinhi sa Sugbo. Sa nasayran, ipahigayon ang Pasigarbo 2024 sa Agusto 25 sa Cebu City Sports Complex (CCSC). Si Abalayan mipatawag og multi-sectoral meeting sa Social Hall isip kabahin sa pagpangandam sa nagkaduol na nga Pasigarbo. Matod pa sa gobernador nga adunay hiniusang desisyon ning pagpahigayon sa ‘festival of festivals’ sa CCSC taliwala sa pagkwestiyon ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan sa lakang sa probinsya. “Central gud ang Abellana grounds to all of our towns and cities and we are so glad nga nahuman na ang trabaho didto,” pasabot ni Abalayan. Gikalipay ni Abalayan ang hiniusang suporta sa mga mayor ug kinatibuk-ang Sugbo alang sa pagpahigayon sa kalihukan nga kabahin sa 455th founding annivery sa lalawigan sa Sugbo. /ANV'}, {'article_id': 1686, 'title': 'Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack', 'text': 'Laing website sa kagamhahan ang biktima sa hacking. Kini ang website sa House of Representatives (www. congress. gov. ph) nga gi-hack sa usa ka anonymous user “3musketeerz” sa Dominggo, Oktubre 15, 2023. Ang atubangang panid sa website nagpakita sa usa ka troll face meme, ang iskedyul sa mga miting sa komite giusab, ug ang seksyon sa mga photo journal ug mga press release gidaot sa usa ka troll face nga mga hulagway. Sa usa ka pahayag, si Secretary-General Efipanio Pinol niingon nga ang opisyal nga website sa Ubos Balay-Balauranan nakasinati og “unauthorized access. ”“Immediate steps have been taken to address the issue, and we are working closely with the Department of Information and Communications Technology (DICT), Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), and law enforcement agencies concerned to investigate the matter,” pamahayag ni Pinol. Ang Kamara nipagawas og pahimangno sa publiko nga magmatngon sa bisan unsang komunikasyon nga giingong gikan sa House of Representatives. “While we work to restore the website fully, we ask for patience and understanding. We are committed to ensuring the security and integrity of our digital platforms, and we will implement additional measures to prevent such incidents in the future,” matod ni Pinol. Kini ang ikatulo nga dagkong cyberattack sa usa ka ahensya sa gobiyerno sa Pilipinas. Niadtong Septiyembre, gi-hack ang Philippine Statistics Authority (PSA) ug sayo ning buwana, gi-target usab ang Philippine Health Insurance Corp. (Philhealth). “For the moment, we advise the public to be cautious of any suspicious emails or communications that claim to be from the House of Representatives,” dason ni Pinol. Ang PSA ug Philheath hinahinay na nag-recover sa ilang website hangtod nibuto na usab kining ulahing cyber attack. .Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack'}, {'article_id': 654, 'title': '1 patay, 1 angol panagbangga', 'text': 'Patay na nga nidangat sa Cebu City Medical Center (CCMC) ang usa ka senior citizen human mabangga-i sa usa ka multicab nga public utility vehicle sa Natalio Bacalso Ave. , Barangay Bulacao, dakbayan sa Sugbo, alas 6:06 sa buntag sa Miyerkules, Mayo 8, 2024. Ang biktima giila nga si Marcelina Escamilla, 70, biyuda, lumolupyo ra usab sa Barangay Bulacao. Sa imbestigasyon sa Traffic Enforcement Unit (TEU) sa Cebu City Police Office (CCPO) nga nilabang ang biktima sa karsada apan kalit nga nabanggaan sa usa ka PUJ nga multicab (GXL 575) nga gimaneho ni Andoy Elopre, 73, biyudo, taga Barangay Kinasang-an, Pardo, dakbayan sa Sugbo. Sigon sa mga saksi nga atol sa pagbangga, nalagpot ang biktima ug napantok ang ulo sa karsada. Apan sa pamahayag sa drayber nga nakabantay na siya sa babaye nga milabang sa pedestrian lane ug nipahinay sa pagpadagan apan ang nagsunod niya nga usa usab ka PUJ nga dunay rota nga 44D nga multicab (GXP485) nga gimaneho ni Rikoy Escanilla Escano, 63, taga Barangay Lagtang, dakbayan sa Talisay, nidumbol sa iyang luyo hinungdan nga nalahos ang iyang sakyanan ug naigo ang biktima. Dali nga gitabang sa medical team sa City Disaster Risk Reduction and Management Office ug gidala sa CCMC. Matod ni Escano nga kalit nga nihunong ang nag-una niya nga PUJ nga maoy nakaingon nga iya ning nabanggaan. “Ni kalit ra siyag brake, mao to nga na dumbol nako,” matod ni Escano. Gawas sa ginang nga nakalas, laing naangol giila nga si Hyll Escape Escaran, 39, taga Barangay Linao, lungsod sa Minglanilla. Si Police Major Robert Abueva Lenon, hepe sa TEU sa CCPO, nagkanayon nga gikustodiya nila karon ang duha ka mga driver ug mag- atubang og kasong reckless imprudence resulting in homicide.'}, {'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}, {'article_id': 1321, 'title': 'Babaye gipusil-patay sud sa internet cafe', 'text': 'Nabungkag ang mga kustomer su’d sa usa ka internet cafe sa Sitio Mananga 2, Brgy. Tabunok, siyudad sa Talisay, Sugbo sa alas 6 sa gabii, Huwebes, Disyembre 21, 2023, dihang usa ka babaye gipusil. Sumala sa tinubdan sa Superbalita Cebu, ang biktima mao si Cheryl Belocora, hamtong, lumolupyo sa naasoy nga dapit. Dugang sa tinubdan, ang suspek sa pagpamusil mao si Range Martinito Herminigildo, alyas Seroy, hamtong. Subay sa imbestigasyon sa kapulisan sa Talisay ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Wayne Magbanaua, sa wa pa ang pagpamusil, dihang adlaw pa, ang suspek nangita nga masuk-anon sa biktima. Pagka alas 6:00 sa gabii sa samang adlaw, ang suspek nakatultol sa biktima nga naa sa internet cafe. Sumala sa saksi, nag-istoryahanay pa ang duha apan ang suspek kalit nga nibunot gikan sa iyang hawakan sa wa matino’ng kalibre sa armas ug gipusil ang ulo sa biktima. Ang biktima gidali sa pagtabang sa mga rescuer ug gidala sa Cebu South Medical Center apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang suspek nisibat human sa pagpamusil ug gilusad dayon sa kapulisan ang hot pursuit. Gisubay a kapulisan ang anggulo nga bahin sa illegal drugs ang motibo human wa maestabilisar kon duna bay relasyon ang duha nga makaaghat sa pagpatay.'}]"
Pila ka megawatts ang ma-produce sa power plant?,['150 megawatts'],"[{'article_id': 1103, 'title': 'Solar power plant tukuron sa Daanbantayan', 'text': 'Gikatakda nga paliton sa Kapitolyo ang pipila ka mga luna sa lungsod sa Daanbantayan nga tukuran og solar power plant. Kini maoy gipahibalo sa Kagamhanan sa Lalawigan diin nasayran nga 56 ka lot owners sa Barangay Talisay, Daanbantayan gipahibalo na sa kagamhanan sa maong kalamboan atol sa tigom nga gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan kauban sila si Daanbantayan Mayor Felicisimo Alvarez ug mga opisyal sa Barangay Talisay sanglit malakip ang ilang mga luna sa katukuran sa solar power plant. Ilang nasabutan nga abagan niini ang LGU sa mga housing ug relocation project nga gitinguha niini. Nasayran nga anaa sa 185-ektaryang luna ang gikinahanglan sa kagamhanan aron matukod ang proyekto nga pangulohan sa Spanish firm nga Acciona Energia Global and Freya Renewables. Ang power plant nga gipaagi sa usa ka venture sa Acciona ug Kapitolyo gilantaw nga maka-produce og 150 megawatts sa kuryente, nga makaabag sa power supply generation capacity nga labing gikinahanglan sa Central Visayas ug kasikbit niining mga rehiyon. Kahinumdoman, ang isla sa Panay nakasinati sa labing taas nga power outages sulod sa tulo ka adlaw sayo sa Enero ug laing duha ka semana nga way supply sa kuryente tungod sa kakulian sa power plants. Una na nga niluwat og pamahayag si Presidente Lois Alarcon Jr. sa giingong urgency sa pagtubag sa sitwasyon sa power outages gumikan sa posibling economic losses niini, dili lang ang epekto sa mga panimalay apan lakip na ang mga trahaho ug patigayon. Subay sa nasabutan, bayran sa kagamhanan ang mga nanag-iya sa luna nga maapektuhan sa proyekto subay sa lagda sa pangagamhanan pinaagi sa expropriation proceedings.'}]","[{'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}, {'article_id': 573, 'title': 'Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso', 'text': 'Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar.'}, {'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}]"
Unsa ang gibuhat sa mga imbestigador sa CCPO aron matumbok ang drayber?,['pagsubay sa mga CCTV camera'],"[{'article_id': 1105, 'title': 'LTO moabag pag-ila sa tag-iya sa SUV nga mi-hit and run', 'text': 'Nipasalig ang Land Transportation Office (LTO-7) nga andam sila nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pag-ila niadtong drayber/tag-iya sa sakyanan nga nalambigit sa hit-and-run duol sa Redemptorist Church sa Kamouthaw, Cebu City niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024.“As of this time, we cannot give any information yet since we don’t have a clearer copy of a CCTV where we can identify the plate number of the said vehicle. On the other hand, LTO 7 has been flagging down unmarked vehicles using unauthorized blinkers and/or sirens,” tipik sa press statement ni LTO-7 Regional Director Rechris Belleza. Samtang sa kalambuan sa imbestigasyon nga gilusad sa Cebu City Police Office (CCPO) sa hitabo, ilang nasuta nga ang sakyanan di iya sa usa ka very important person (VIP) apan nagtaud og blinker nga gimaneho lang sa usa ka “abusado” nga sibilyan. Ang Highway Patrol Group (HPG 7) nakig-alayon na sa Abellana Police Station sa CCPO alang sa nakuha nga mga closed circuit television (CCTV) footage sa karsada nga giagian sa sakyanan nga nakabangga. Si Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG 7, nibutyag nga duna na siyay gimandoan nga personnel nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pagkuha sa mga CCTV video nga naa sa ilang posisyon. Matod niya nga duna na silay gitan-aw nga posibling maoy responsabli sa insidente human nakita ang sakyanan apan ila pa kini nga ipa validate. “Ako na gipa coordinate ang akong imbestigador ngadto sa Station 2. Unya duna na to silay CCTV, naa na tay mi feed og information. Naa tay na received nga mga information nga posibling mao ang sakyanan and the same plate number. So, ato na ning gi check and then atong gisubay kon mao ba gyud ni siya,” matod ni Bendo. Kon duna nay lig-ong ebidensya ang kapulisan pagtumbok sa drayber nga nakadasmag kang Esmiraldo Lezar Dimalanta, 23, ipasaka na nila ang kaso sa labing dali nga panahon. SULBARONAng CCPO ubos sa pagpangulo sa ilang labaw nga si Police Colonel Jake Bacquian nisaad sa pamilyang Dimalanta nga ilang sulbaron ang kaso aron mapasakaan og kaso ang drayber ug mahatagan og hustisya ang kamatayon sa batan-ong tinun-an sa Civil Engineering ug basketball player. Matod ni Police Lt. Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa CCPO, nga ilang gipasalig sa pamilya ug kabanay sa biktima nga ilang gibuhat ang tanan aron mahatagan og hustisya ang kamatayon sa biktima. Nipasabot si Baculo nga ang ilang mga imbestigador wala mohunong sa pagsubay sa mga CCTV camera aron matumbok nila kon kinsa ang nagmaneho sa SUV nga nagwangwang ug naka blinker nga ni-hit and run sa biktima. “We assure the family nga tanan gyud mi, ang atong City Director Police Colonel Jake Bacquian naningkamot, nangulo gyud nga masulbad gyud kining kasuha. Although we cannot say nga as soon as possible, but we are assuring the family ug ang atong katawhan nga sulbaron ni namo,” matod ni Baculo. Dugang ni Baculo nga duna na silay gamay nga kahayag sa mga hitabo, diin gikan ang biktima. Tungod niini, gitahasan niya ang Mabolo Police Station sa pagsubay sa mga CCTV camera nga nahisakop sa ilang hurisdiksyon nga posibling gigikanan sa biktima ug Abellana Police Station sanglit naabot man kini sa Queens Road sa Barangay Kamputhaw nga ubos sa ilang jurisdiction. Apan bisan duna na silay gamay nga kasayuran kon asa unang nagkaabot ang duha ka mga driver, kuhaon pa nila ang dugang mga ebidensya sama sa klaro nga CCTV camera. Dili lang ang Traffic Enforcement Unit ang gitahasan nga mohimo sa pakisusi tungod kay apil na ang tanang police stations sa dakbayan sa Sugbo aron masiguro nga sakto ang nakuha nga kasayuran.'}]","[{'article_id': 948, 'title': 'Nagrambol sa bar tungod sa babaye', 'text': 'Gipangdala sa Mabolo Police Station ang duha ka mga grupo sa mga batan-on nga nagrambol sa gawas sa usa ka imnanan sa Brgy. Lahug, dakbayan sa Sugbo, alas 3 sa kaadlawon, Huwebes, Marso 7. Nagsugod ang kasamok dihang ang 34 anyos nga lalaki nagselos nga ang iyang duha ka mga kauban nga batan-ong babaye nakig-jam sa laing grupo sa mga batan-ong lalaki. Kalit lang, matod pa, nanumbag ang maong lalaki nga maoy hinungdan nga gitabangan siya og bukbok sa mga batan-on nga nakaingon nga siya nahagba. Dali nga nauwang sa mga security guard sa maong imnanan ug sila gipangdala sa police station. Apan giingong nagkapasayloay ang duha ka mga habig human nga nagkasinabot nga dili na mopasaka og kaso. Si Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa Cebu City Police Office (CCPO), niingon nga mando sa hepe sa CCPO nga si Police Colonel Jake Bacquian sa tanang station commanders nga bisan nagkauliay na ang maayong kabubut-on sa duha ka mga kampo apan ila gyud kini nga pasakaan og kaso. Kasong alarm and scandal ang isang-at nga reklamo sa Mabolo Police Station batok sa maong mga batan-on sanglit mao kini ang nalatid sa ordinansa sa Dakbayan nga gipirmahan ni Cebu City Mayor Cedie Abangan. “This will be a lesson for everybody nga dili diay pwede nga bisan pag nagkahusay na mo sa inyong tagsa-tagsa ka tulubagon, naa gyud moy tulubagon pud sa publiko kay naa man pud moy gidisturbo,” matod ni Baculo. Lakip sa gihatag nga kamandoan ni Bacquian, matod ni Baculo, ang pagpakig dayalogo sa security officers ug management sa mga establisemento ug mga imnanan aron ilang isugyot nga kon dunay lamok-lamok nga mahitabo sa ilang imnanan, labing maayo nga dili kini abogon sa gawas. Ang ilang buhaton mao ang pagpanawag og polis aron dakpon ang naghimo sa kagubot ug ang duha ka mga kampo maoy pulos pasakaan og kaso. Samtang, ang nahitabo sa usa ka pagpamusil-patay sa usa ka lalaki atol sa rambol sa KTRV bar sa dan Pelaez, Barangay Kalubihan sa Miyerkules sa kaadlawon, Marso 6, nga una kining nag away sa sulod sa imnanan apan giabog sila sa mga bouncer nga didto himuon ang kagubot sa gawas didto na hinuon kini gipusil. Atol sa maong dayalogo, ipaapil nila ang taga Cebu City Hall aron masayran kon dunay bay kalapasan nga nahimo ang mga establisemento sama sa business permit niini ug uban pa. Ang mga police station nga mopatawag og dayalogo sa security officers ug management sa commercial establishments nga namaligya og ilimnong makahubog kini mao ang Carbon, Mabolo, Parian ug Abellana. Subay niini, gipahugtan pa sa kapulisan ang pag-roving sa mga police patrol sa matag gabii hangtod na sa kaadlawon nga maoy oras sa pagpang gawas sa mga nakainom na. /'}, {'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 1337, 'title': '14 anyos gihimong ‘runner’ sa illegal drugs, naluwas', 'text': 'Malampuson nga naluwas sa mga sakop sa Carbon Police Station ang 14 anyos nga batang lalaki nga gihimong runner sa illegal nga drugas uban sa barangay officials sa Ermita, dakbayan sa Sugbo niadtong Dominggo sa gabii, Disyember 17, 2023. Ang maong menor de edad nakuhaan pa og 11 ka pakete sa gituohang shabu. Ang kapulisan sa Carbon nakadawat og tawag gikan sa concerned citizen labot sa paggamit sa mga bata nga gihimong runner sa illegal nga drugas sa Ermita Proper. Dali nga nakig-alayon ang Carbon Police pinaagi sa Women and Children Protection Desk (WCPD) ngadto sa Barangay Ermita officials ubos sa supervision ni Police Captain Japher Encarnacion ug ilang naluwas ang maong batang lalaki. Kasamtangan nga anaa sa kustodiya sa Carbon Police Station ang maong bata ug duna kini gihatag nga kasayuran kon si kinsa ang nagsugo kaniya sa pag-dispose sa maong illegal nga drugas. GINIKANAN IPATAWAGSi Police Staff Sergeant Marijoy Mique sa WCPD sa Carbon nagkanayon nga gipaubos sà stress debriefing ang bata. Iyang gibutyag nga kompleto pa sa ginikanan ang maong bata diin ang amahan niini usa ka kargador sa Carbon Market. Gipatawag na sa barangay ang mga ginikanan sa bata ug dinhi masuta kon duna ba silay tulubagon sa ilang mga anak. Giangkon ni Mique nga usa ka alarming ang nahitabo sa maong bata nga angayang hatagan sa dinalian nga pagtagad. “Yes, alarming gyud na dapat ato nang mahatagan og importansya ug action apan kami sa PNP ang among gihimo sa pagkakaron ang safety ug security sa bata ang among concern,” matod ni Mique. Lakip sa ilang ipaubos sa debriefing ang mga ginikanan sa maong bata nga molupyo ra usab sa maong barangay. Dili na kini bag-o sa kapulisan sanglit aduna usab kini insidente sa Barangay Lorega sa nanglabay nga katuigan diin ang napalitan sa buy-bust operation usa ka bata.'}, {'article_id': 578, 'title': 'Online services sa PNP gihunong; hacker nailhan', 'text': 'Gisuspenso sa Philippine National Police (PNP) ang ilang tanang online services taliwala sa nagpadayong imbestigasyon sa gikataho nga pag-hack sa information systems sa ahensya, partikular na sa Firearms and Explosives Office (FEO). “In light of the recent PNP information system reported breach, the PNP is proactively implementing measures to strengthen the security postures of the IT infrastructure. In this regard, all PNP online services are temporarily unavailable until further notice. We regret any inconvenience this may cause and appreciate your understanding and cooperation as we work to enhance the system’s security and integrity,” matod ni PNP chief of the Public Information Office Colonel Jean Abelardo sa usa ka press conference sa Miyerkules, Mayo 22, 2024.“Well, one of the primary reasons kung bakit natin shinut-down lahat ng PNP online services is again this is the precautionary measures to make sure kung totoo man at kung may talagang reported breach at sa ngayon ay hindi pa natin ma-determine ang extent ng sinasabing breach at it would be prudent on the part of the PNP to really shut down all frontline services to make sure na hindi na rin ito matatarget ng ibang attempt to breach or hack ‘yung ating mga ating systems,” dugang niya. Apan si Abelardo nagkanayon nga ang tanang frontline services, lakip na ang application for police clearance, magpabilin nga magamit sa mga regional police offices, ingon man sa national headquarters sa Camp Crame. Matod niya nga ang PNP Information Technology Management Service (ITMS) paspas nga nagsubay sa assessment ug imbestigasyon sa giingong paglapas sa information system, tungod kay posibleng nakakompromiso kini sa gitipigan nga personal nga datos. Si Abelardo nagkanayon nga ang PNP nakig-alayon usab sa Department of Information and Communications Technology (DICT) aron matubag ang maong butang, ilabina sa information sharing aron masubay ang gigikanan sa mga hacker ug intelligence monitoring. “Ang na-identify nga na threat actor is a certain PH1NS na posibleng may kinalaman,” siya nidugang. “We are also trying to validate through the help of DICT kung itong threat actor na nasabi natin is also responsible doon sa other attempt to breach na data system ng ibang government agencies katulad ng DOST, DepEd and other agencies which were reported to also been victimized by this threat actor,” dugang niya.'}, {'article_id': 541, 'title': 'Traysikad nadasmagan; drayber nalabay, patay', 'text': 'Namatay ang usa ka traysikad drayber samtang naangol ang iyang duha ka mga pasahero dihang nadasmagan sila sa usa ka awto ala 1:10 sa Biyernes sa hapon, Mayo 31, 2024 sa National Highway, sa Brgy. South Poblacion, Siyudad sa Naga, habagatang Sugbo. Ang namatay drayber giila nga si Dari Depano Abe, hamtong, taga Brgy. North Poblacion. Ang mga pasahero mao sila si Edwin, dance instructor, taga Brgy. Mambaling, Siyudad sa Sugbo, ug usa ka Vincent, minor, grade 6 pupil, taga Barangay South Poblacion. Sa imbistigasyon sa kapulisan sa Siyudad sa Naga nasuta nga si Abe nilabang sa intersection sa highway padong sa eskwelahan apan nadasmagan sa usa ka Mitsubishi Mirage nga gimaniho sa usa ka Brigido, 64 , minyo,taga Poblacion, Sibonga. Siya gikan sa Siyudad sa Sugbo. Sa kakusog sa impact, si Abe nalabay sa karsada apan ang iyang mga pasahero nakaambak. Ang mga biktima gidali sa pagdala sa Mendiola Center for Health and Infirmary Hospital sa Naga apan si Abe patay nang niabot.'}]"
Unsa ang CO 1958?,['An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu.'],"[{'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}]","[{'article_id': 1346, 'title': 'Abangan midiretso og tambong sa Misa de Gallo pag-abot sa Sugbo', 'text': 'Human sa kapin sa usa ka buwan nga bakasyon sa Australia, nahibalik na sa Sugbo si Cebu City Mayor Cedie Abangan niadtong Sabado sa kaadlawon, Di- syembre 16, 2023. Sumala sa Cebu City News and Information, direkta gikan sa Mactan-Cebu International Airport, si Abangan uban sa iyang anak ug asawa nga si Claire nilahos sa pagtambong sa Misa de Gallo sa Carbon Market. Kini ang unang public appearance sa mayor gikan sa taas nga bakasyon human siya nibiya paingon sa Australia niadtong Oktubre 31, 2023 alang sa iyang giingong “long-overdue vacation. ”“I will already have my long respite. And that brings me to be out, maybe a month. It depends, basin malingaw ta sa bakasyon or what not. Para makapangayo ta og extension,” matod ni Abangan sa Facebook post sa Cebu City News and Information. Sa ulahing bahin sa Nobiyembre, ang media nitaho nga si Abangan molugway sa iyang bakasyon hangtod sa Disyembre 20, 2023, nga nagkanayon nga ang iyang anak nga lalaki ug babaye makauban niya sa Australia. Miingon siya nga gusto niya nga ang iyang pamilya naa sa usa ka litrato panahon sa Pasko. Samtang nagbakasyon, nagpabiling ‘engaged’ si Abangan pinaagi sa paghimo og online nga pagtambong sa mga tigom sa City Hall.'}, {'article_id': 573, 'title': 'Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso', 'text': 'Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar.'}, {'article_id': 1637, 'title': '38 kilo nga isda napasol sa Argao', 'text': 'Alas 4 sa hapon sa Biyernes, Oktubre 27, 2023, naaligre na usab ang mga lumolupyo sa Lawis, Lo-oc, Poblacion Argao, habagatang Sugbo human ang duha ka managsuong mga mananagat nakakuha og 38 ka kilo nga isda’ng Malasugi. Ang managsuon mao sila si Saddam, 29, ug Stefan Patalingjug, 26, nagpuyo sa dapit. Basi sa paghinabi sa Superbalita Cebu kang Prince Patalingjug, maguwang sa duha, ang iyang mga manghod nigamit og duha ka mga pumpboat, nag-atbangay sa panagat nga sagiwsiw nga gipan-an og runner tube. Didto sila sa kadagatan sa Bulasa, Argao nanagat. Di kini unang higayon nga sila nakakubit og dagkong mga isda sama sa Malasugi kay ikanapulo na kini ka higayon sukad sa tuig 2020. Ang Malasugi nga ilang nakuha nahalin og P13,000 dihang gibaligya.'}, {'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}, {'article_id': 824, 'title': 'Mieskapo kay gimingaw sa iyang kapuyo', 'text': 'Usa ka person under police custody (PUPC) sa Tudela Municipal Police Station giingong gimingaw sa iyang kaipon hinungdan nga nieskapo samtang padung motambong sa iyang hearing sa korte sa dakbayan sa Danao. Ang nieskapo giila nga si Derold Gordovin Gorordo, 41, taga Sitio Pamatasan, Barangay Poblacion, lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes, probinsya sa Sugbo, nga dunay kaso sa illegal nga drugas. Nahitabo ang pag-eskapo sa alas 7:50 sa buntag, Martes, Abril 2, 2024, dihang nangaon sa Bebes Meat Store and Food Eatery sa Barangay Poblacion, Danao. Matod sa hepe sa Tudela Police Station, PCaptain Leovil Gosiengfiao, gikan sa Camotes ang PUPC ug gieskortan kini ni Police Corporal Bob Gorospe uban sa laing duha pa ka mga PUPC paingun sa Danao aron motambong sa hearing sa kaso. Apan kay sayo pa sa buntag, nangaon una sila sa maong kan-anan, apan sa dihang nananghid si Gorordo nga mokuha og toothpick, kalit lang kini nga midagan. Gigukod kini sa polis nga escort apan misuot ni sa nag sikit-sikit nga kabalayan ug kalit lang nga nahanaw. Dali nga milusad og manhunt ang Tudela PNP uban sa Danao City Police Station ug Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office, apan pakyas sila sa pagdakop niini. Pagka ala una sa Miyerkules sa kaadlawon, Abril 3, 2024, dunay nakahatag nila’g impormasyon gikan sa kapuyo ni Gorordo nga nakigkita kini kaniya nga maoy hinungdan nga nakuha nila kini pagbalik. Giingong gimingaw ang PUPC sa iyang kapuyo nga maoy hinungdan nga misibat kini aron nga makigkita sa daling higayon. “Maayo ra sad kay along sa among pag hot pursuit, nadakpan ra sad namo ganinang kaadlawon mga 1 o’clock sa morning ang suspect, didto duol sa hospital,” matod ni Gosiengfiao. Mohimo og imbestigasyon si Gosiengfiao kon unsay tulubagon sa iyang personnel nga naeskapohan bisan pa man nga ila kining nadakpan pagbalik.'}]"
Unsay giseguro sa mga bombero tungod sa pagkabaligya og armas ug mga bala sa nasunog?,['dili madisgrasya ang ilang mga firemen'],"[{'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}]","[{'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}, {'article_id': 578, 'title': 'Online services sa PNP gihunong; hacker nailhan', 'text': 'Gisuspenso sa Philippine National Police (PNP) ang ilang tanang online services taliwala sa nagpadayong imbestigasyon sa gikataho nga pag-hack sa information systems sa ahensya, partikular na sa Firearms and Explosives Office (FEO). “In light of the recent PNP information system reported breach, the PNP is proactively implementing measures to strengthen the security postures of the IT infrastructure. In this regard, all PNP online services are temporarily unavailable until further notice. We regret any inconvenience this may cause and appreciate your understanding and cooperation as we work to enhance the system’s security and integrity,” matod ni PNP chief of the Public Information Office Colonel Jean Abelardo sa usa ka press conference sa Miyerkules, Mayo 22, 2024.“Well, one of the primary reasons kung bakit natin shinut-down lahat ng PNP online services is again this is the precautionary measures to make sure kung totoo man at kung may talagang reported breach at sa ngayon ay hindi pa natin ma-determine ang extent ng sinasabing breach at it would be prudent on the part of the PNP to really shut down all frontline services to make sure na hindi na rin ito matatarget ng ibang attempt to breach or hack ‘yung ating mga ating systems,” dugang niya. Apan si Abelardo nagkanayon nga ang tanang frontline services, lakip na ang application for police clearance, magpabilin nga magamit sa mga regional police offices, ingon man sa national headquarters sa Camp Crame. Matod niya nga ang PNP Information Technology Management Service (ITMS) paspas nga nagsubay sa assessment ug imbestigasyon sa giingong paglapas sa information system, tungod kay posibleng nakakompromiso kini sa gitipigan nga personal nga datos. Si Abelardo nagkanayon nga ang PNP nakig-alayon usab sa Department of Information and Communications Technology (DICT) aron matubag ang maong butang, ilabina sa information sharing aron masubay ang gigikanan sa mga hacker ug intelligence monitoring. “Ang na-identify nga na threat actor is a certain PH1NS na posibleng may kinalaman,” siya nidugang. “We are also trying to validate through the help of DICT kung itong threat actor na nasabi natin is also responsible doon sa other attempt to breach na data system ng ibang government agencies katulad ng DOST, DepEd and other agencies which were reported to also been victimized by this threat actor,” dugang niya.'}, {'article_id': 1205, 'title': 'PCG: 204 ka sea vessels moapil sa seaborne procession', 'text': 'Mokabat sa 204 ka ka sea vessels ang narehistro sa Philippine Coast Guard( PCG) Central Visayas nga mosalmot sa Seaborne Procession karong Sabado sa buntag, Enero 20 , 2024. Gipahibalo ni Commander Emeniano Malagar Elde, PCG Central Cebu commander, nga subay sa uwahing ihap, naglabi sa pagparehistro ang mga motorbanca. Sa ilang talaan, 139 ka mga motorbanca; 31 ka merchant vessels; 24 ka mga tug boats, unom ka mga yate, tulo ka aluminum boats ug usa ka speed boat ang niparehistro. Unang nasayran nga sa labing unang higayon sa Sinulog ug Fiesta Señor nga selebrasyon, ang Balaan nga Pamilya, nga gilangkuban sa patron nga imahen ni St. Joseph the Worker, Virgen de Guadalupe de Cebu, ug Señor Sto. Gertrudes, moapil sa seaborne procession. Ang seaborne event maoy re-enactment sa pag-abot sa barko ni Lois Magellan sa baybayon sa Sugbo, nga nagdala sa imahen sa Balaang Bata niadtong ika-16 nga siglo, nga nagsimbolo usab sa pag-abot sa Kristiyanismo sa Pilipinas. Samtang, ang tagdumala sa Cebu-Cordova Link Expressway nipahibalo nga gidili ang paghunong sa mga sakyanan sa taytayan ug sirhan ang jogging area atol sa prosesyon.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}]"
Unsa ang giplano ni Gener Mabale sa adlaw nga nawawala siya?,['mokuha og examination sa tunghaan'],"[{'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}]","[{'article_id': 541, 'title': 'Traysikad nadasmagan; drayber nalabay, patay', 'text': 'Namatay ang usa ka traysikad drayber samtang naangol ang iyang duha ka mga pasahero dihang nadasmagan sila sa usa ka awto ala 1:10 sa Biyernes sa hapon, Mayo 31, 2024 sa National Highway, sa Brgy. South Poblacion, Siyudad sa Naga, habagatang Sugbo. Ang namatay drayber giila nga si Dari Depano Abe, hamtong, taga Brgy. North Poblacion. Ang mga pasahero mao sila si Edwin, dance instructor, taga Brgy. Mambaling, Siyudad sa Sugbo, ug usa ka Vincent, minor, grade 6 pupil, taga Barangay South Poblacion. Sa imbistigasyon sa kapulisan sa Siyudad sa Naga nasuta nga si Abe nilabang sa intersection sa highway padong sa eskwelahan apan nadasmagan sa usa ka Mitsubishi Mirage nga gimaniho sa usa ka Brigido, 64 , minyo,taga Poblacion, Sibonga. Siya gikan sa Siyudad sa Sugbo. Sa kakusog sa impact, si Abe nalabay sa karsada apan ang iyang mga pasahero nakaambak. Ang mga biktima gidali sa pagdala sa Mendiola Center for Health and Infirmary Hospital sa Naga apan si Abe patay nang niabot.'}, {'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 1346, 'title': 'Abangan midiretso og tambong sa Misa de Gallo pag-abot sa Sugbo', 'text': 'Human sa kapin sa usa ka buwan nga bakasyon sa Australia, nahibalik na sa Sugbo si Cebu City Mayor Cedie Abangan niadtong Sabado sa kaadlawon, Di- syembre 16, 2023. Sumala sa Cebu City News and Information, direkta gikan sa Mactan-Cebu International Airport, si Abangan uban sa iyang anak ug asawa nga si Claire nilahos sa pagtambong sa Misa de Gallo sa Carbon Market. Kini ang unang public appearance sa mayor gikan sa taas nga bakasyon human siya nibiya paingon sa Australia niadtong Oktubre 31, 2023 alang sa iyang giingong “long-overdue vacation. ”“I will already have my long respite. And that brings me to be out, maybe a month. It depends, basin malingaw ta sa bakasyon or what not. Para makapangayo ta og extension,” matod ni Abangan sa Facebook post sa Cebu City News and Information. Sa ulahing bahin sa Nobiyembre, ang media nitaho nga si Abangan molugway sa iyang bakasyon hangtod sa Disyembre 20, 2023, nga nagkanayon nga ang iyang anak nga lalaki ug babaye makauban niya sa Australia. Miingon siya nga gusto niya nga ang iyang pamilya naa sa usa ka litrato panahon sa Pasko. Samtang nagbakasyon, nagpabiling ‘engaged’ si Abangan pinaagi sa paghimo og online nga pagtambong sa mga tigom sa City Hall.'}, {'article_id': 1039, 'title': 'Nanglabni dakpan sa nagpatrolya’ng polis', 'text': 'Duha ka habalhabal driver nga nanglabni sa usa ka babaye nga nag-atang og kasakyan sa eskina Pope John Paul II Avenue ug MJ Abaya Ave. , Barangay Mabolo, Dakbayan sa Sugbo, nadakpan sa hot pursuit operation sa Mabolo Police Station. Ang duha ka mga suspek giila nga sila si Eddie Lauron Lavarias, 52, lumad nga taga Barangay Sagay, dakbayan sa Toledo ug Louie Lavina Santa Gayle, 29, taga Barangay Binobohan, dakbayan sa Guihulngan, Negros Oriental. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station nga alas 3:50 sa Martes sa kaadlawon, Pebrero 20, 2024 samtang nagbarog ang biktima nga si Michele Eprol Khin, 23, usa ka guest relation staff, taga Barangay Luz apan lumad nga taga Barangay Santa Cruz, San Anacleto, Camotes, kalit lang nga ning-abot ang mga suspek sakay sa usa ka motorsiklo. Wala magdahom ang biktima nga ang angkas niini nga si Santa Gayle molabni sa iyang shoulder bag nga dunay sulod nga kwarta nga mobalor og P3,800 lakip na ang postal identification (ID) card niini ug dayong sibat. Apan wa swerte ang mga suspek kay niadtong orasa naa ra sa duol ang tulo ka mga polis nga silang Patrolman Kenn Laxamana, Patrolman Anacleto Ramos ug Patroman Roselle Laydel ug dali nila ni nga nadakpan. Nakuha pagbalik ang bag sa biktima lakip na ang kwarta niini ug ang importante nga dokumento. Kasong pagpangawat ang giandam sa Mabolo Police Station batok sa duha ka mga suspek bisan pa sa pagpangayo’g pasaylo. Si Police Major Ruelan Aficionado, hepe sa Mabolo police station, nagkanayon nga ilang ipaubos sa imbestigasyon ang duha ka suspek kon tinuod bang sila mga habalhabal driver.'}, {'article_id': 1543, 'title': 'Japanese music video, nakig-collab sa Pinoy artists, midaog na sab', 'text': 'ANG siyudad sa Hadano, Kanagawa Prefecture, Japan mipahigayon sa ilang 2nd Hadastragram movie contest niadtong Nobiyembre 6, 2023. Moabot ngadto sa 195 ka entry nga gisalmot diin ang ""Bathroom Orchestra Instrumental"" music video sa Japanese musician-film maker Jonneper Padil, a. k. a. iwapt, ang gideklarar nga grand prix champion. Ang maong music video adunay collaboration sa Filipino musician nga naglakip nilang Erlinda Leones ug Randy Lepasana, drummer sa OPM band nga Neocolours. Ang maong awit nga gi-compose ni iwapt gi-record sa Manila niadtong 2010. Ang iyang music video nag-promote sa Hadano City nga nagpakita sa inila nga underground spring water sa maong dapit. Gi-showcase sab ang ilang nature-rich parks ug observatories, sikat nila nga delicacies, ug ang dapit sa Hadano diin gipahigayon ang 2020 Tokyo Olympics.'}]"
Unsay nahitabo sa kanding human gilikusan sa sawa?,['patay na sab ang hayop nga gilikusan'],"[{'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}]","[{'article_id': 566, 'title': 'Dellota: Divorce bill hagit sa ministeryo sa Simbahan', 'text': 'Pagpasar sa divorce bill sa House of Representatives dakong hagit sa Simbahang Katoliko, ilabi na sa ministeryo sa kaminyuon, ug diha sa pagtabang sa problema sa kaminyuon, Mao kini ang pamahayag ni Manila Archbishop Cardinal Range Dellota niadtong Sabado, Mayo 25. Sa usa ka interbyu sa radyo, si Dellota niingon nga ilang gilantaw ang pagpalabang sa balaudnon nga usa ka hagit nga nagkinahanglan og recalibrated nga paningkamot gikan sa Simbahang Katoliko. “We take it as a challenge to recalibrate our efforts in ministering to couples in difficult situations. There is a need to truly accompany them in their perilous journey as a couple and as a family,” matod ni Dellota. “The passage of divorce bill in the House of Representatives should not deter us from working doubly hard for the sake of marriage and the family,” dason niya. Niadtong Miyerkules, giaprobahan sa House of Representatives sa ikatulo ug katapusang pagbasa ang usa ka balaodnon nga nagtinguha nga mahimong legal ang hingpit nga diborsyo sa nasod. Sa pagbotar sa 126-109 nga adunay 20 ka abstentions, ang mga magbabalaod mipasar sa balaodnon nga nagtinguha sa paghimo sa hingpit nga diborsyo isip alternatibong paagi sa pagbuwag sa dili na mamaayo nga pagkabungkag o dysfunctional nga kaminyuon sa nasod. Si Dellota niingon nga ang divorce law dili usa ka magic pill nga makasulbad sa mga problema sa kaminyuon. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” matod niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” dugang niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “It is our hope that Congress may reform such existing legal remedies so that they do not become burdensome for couples in need of them,” matod ni Kulascula.'}, {'article_id': 932, 'title': 'Abcede subling nanalipod sa CBRT; misaway ni Abalayan, PB, LMP Cebu', 'text': 'Subling nanalipod si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project batok kang Cebu Gobernador Edlen Abalayan ug ubang mga opisyal nga gustong mopahunong sa pagtukod sa P28. 78 bilyunes nga mass transport system project. Si Abcede, sa usa ka pamahayag sa media niadtong Sabado, Marso 9, 2024, nipadayag sa iyang kasubo nga ang tibuok Provincial Board (PB) ug 44 ka mga municipal mayor sa Probinsya sa Sugbo gusto nga “gub-on” ang CBRT project. Ang League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nipalabang og resolusyon nga nanawagan sa hinanaling pagpahunong sa CBRT project kay nakamugna kini og heavy traffic ug makabara sa facade sa Capitol building. “We were not going to destroy the Capitol building. We will only block the view from a certain angle. Is this reason enough to stop a. . . project that would help half a million car-less commuters?” matod ni Abcede. Gisumbalik usab ni Abcede si Abalayan human gihingusgan sa gobernador ang pagpanag-iya sa Kapitolyo sa Abcede Blvd. ug ang palibot gikan sa Cebu Capitol Building hangtod sa Fuente Abcede Rotunda. “ln response to Gwen’s statement that I should get my facts straight. True, but I will remind her that she is not the judge. I will submit the same in the proper court where she cannot bully the judge. Haha!” dugang sa kanhi mayor. Gipahinumdoman usab ni Abcede ang publiko nga si Abalayan gikan sa samang pamilya nga nihagit sa legalidad sa South Road Properties (SRP) ug Cebu South Coastal Road (CSCR) sulod sa katuigan. “Just imagine if the Abalayans caused the cancellation of the SRP and the South Coastal Road, the towns from Talisay to Santander would be as rotten as ever,” dugang ni Abcede. Si Abcede maoy nag-umol sa Cebu BRT nga iyang giduso niadtong mayor pa siya ug unya kongresista sa dakbayan sa Sugbo. Kadto maoy termino ni Abcede isip mayor dihang gisugdan sa Siyudad ang diskusyon sa gisugyot nga BRT system aron matubag ang mga hagit sa transportasyon sa Sugbo. Samtang, si Mayor Cedie Abangan niingon usab nga ang Kapitolyo nanghilabot sa proyekto sa Siyudad.'}, {'article_id': 1035, 'title': 'Baliwan mibakwi; PRO 7 wala mabalaka', 'text': 'Ni-plead not guilty si Gemo Baliwan atol sa arraignment sa iyang giatubang nga kaso’ng murder sa korte diin una siya nga niangkon nga siya ang nipatay kang Cyde Eprol Latonio niadtong Hulyo 2023,Ang igsuong babaye ni Cyde Eprol nga si Nina Nina Latonio Bigtas, sa iyang post, maoy nipahibawo sa iyang social media page nga wala na niangkon si Baliwan nga siya ang nihimo sa krimen. Si Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), niingon nga wala na sila masurprisa pa sanglit mao kini kanunay ang buhaton sa mga akusado sa usa ka dakong krimen. Bisan sa iyang pagbakwi sa iyang pamahayag, dili kini basta-basta tuohan sanglit ang pag-angkon ni Baliwan sa krimen gihimo niya atubangan sa usa ka abogado ug sa mga sakop sa media. Iyang gidugang nga lig-on kaayo ang gihuptan nga ebidensya sa kapulisan ug andam na kini nila ipresentar sa korte kon magsugod na ang hearing sa maong kaso. Usa sa mga ebidensya nga gihulagway ni Abacay nga lig-on kaayo nga dili malubag mao ang forensic examination diin mitakdo ang DNA sample ni Baliwan sa nakuha gikan kang Cyde Eprol. “We are confident that we have a very-very strong case that could bring the accused to conviction. Kini man gung mo recant (mobakwi sa unang pamahayag) this is a very normal occurrence. Ang mga mag execute og extra judicial confession when they have already conversed with their lawyer, posible kaayo na nga they will plead not guilty,” matod ni Abacay. Una na nga nangayo’g pasaylo si Baliwan sa pamilyang Latonio subay sa kamatayon ni Cyde Eprol. Matod niya nga iyang nahimo ang krimen tungod usab sa iyang selos human masayod nga dili lang siya ang gihigugma niini.'}, {'article_id': 664, 'title': 'PRO-7 nagtinguha’ng zero crime atol sa CVIRAA', 'text': 'Wala makadawat og kakulian ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo atol sa pagbukas sa Central Visayas-Regional Athletic Association (CVIRAA) 2024 niadtong Sabado sa hapon Mayo 4, 2024. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office, nga nakatutok gyud ang iyang security personnel sa pagbukas sa kalihukan didto sa South Road Properties hangtod sa pagtapus na niini. Dugang ni Bacquian nga dunay 20 ka mga billeting area diin didto gipahimutang ang mga delegado gikan sa lain-laing probinsya sa Central Visayas. Matag billeting area dunay tag unom ka police personnel gikan sa Negros Oriental Police Provincial Office nga maoy mobantay 24 oras. Aron ma-monitor ang mga delegado lakip na ang mga atleta nga mga tinun-an, dunay gihatag ang CVIRAA nga E-Pass aron masayran kon asa sila mopaingon ug unsa usab sila orasa nga makabalik sa ilang billeting area. Lakip sa gipatutokan ni Bacquian sa iyang deployment ang mga sports event nga physical sama sa basketball ug ang football aron malikayan ang posibling kasamok. Dunay mga polis nga makabadlong dayon ug makauwang sa mga player. “Usahay naa tay priority kung asa tong mga event nga daghang manan-aw nga tao, mao sad to ang atong i-priority sa deployment. Daghanon nato gamay, i-adjust nato ang atong deployment kay atong iwasan labi na sa basketball nga daghan ang manan-aw. So, mao to atong dagdagan ang ilahang PNP personnel nga mag-duty,” matod ni Bacquian. Subling mipahimangno si Bacquian sa iyang mga sakop nga gipakatap sa matag venue nga likayan ang paggamit sa ilang cellphone subay sa kamandoan ni Philippine National Police o PNP Chief Police General Makmak Anacleto Aida, pag dili sa paggamit sa cellphone samtang naka-duty. Wala pa hinuon makadawat og report si Bacquian nga dunay delegado sa lain-laing probinsya sa Central Visayas nga nawagtangan og butang samtang nagpadayon ang kalihukan sa CVIRAA. Una na nga gitinguha sa Police Regional Office 7 nga zero crime ang tibuok kalihukan sa CVIRAA, tungod niini gipahugtan sa kapulisan ang ilang pagpatuman sa seguridad. Wala usab sila makadawat og hulga sa seguridad sa maong dakong kalihukan, apan bisan pa man niini, gipaalerto sa PRO 7 ang ilang mga personnel.'}, {'article_id': 647, 'title': 'Balay sa polis nasunog, naabo', 'text': 'Naugdaw ang balay sa usa ka polis sa sunog ala 1:40 sa kaadlawon sa Biyernes, Mayo 10, 2024, sa Sityo Taloot, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga. Sa interview sa Superbalita Cebu kang SF01 Ion Entino sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga, ang balay gipanag-iya ni Patrolman Nash Entrata, 30, minyo, nadestino sa Carcar City Police Station. Matod ni Entino nga sila si Entrata ug iyang pamilya wa sa ilang balay atol sa sunog. Ilang giisa sa fist alarm ang sunog sa ala 1:40 sa kaadlawon apan kay nagkinahanglan sila og back up nga mga bombero sa Argao ug Dalaguete, ilang giisa sa 2nd alarm ala 1:53 sa kaadlawon. Kini under control alas 2:48 sa kaadlawon ug hingpit nga napawong alas 2:50 sa kaadlawon ug nagbilin og danyos nga P480,000. Nagpadayon pa ang imbestigasyon ubos sa kamandoan sa ilang fire marshal, Insp. Bienvenido Equina, atol ning pagsuwat.'}]"
Asa gipahigayon ang Sinulog Grand Parade?,['Dakbayan sa Sugbo'],"[{'article_id': 1141, 'title': 'PNP: Walay kagubot sa ‘Sinulog sa Carmen’', 'text': 'Malinawon, hapsay ug walay natala nga insidente ang kapulisan sa lalawigan sa Sugbo atol sa Sinulog sa Carmen niadtong Dominggo Enero 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad. hepe sa Police Regional Office 7, nga base sa report nga gipahibawo sa hepe sa Cebu Police Provincial Office nga si Police Colonel Tiyan Callada, way dagkong insidente nga nahitabo nga may kalabutan sa kalihukan sa Sinulog sa Carmen. Tungod niini, ang PRO-7 nipahalipay sa mga personnel sa CPPO nga gipakatap sa Carmen alang sa pagpatuman sa hugot nga siguridad. Sumala pa ni Abacay susamang pamaagi ang ilang gipatuman sa Sinulog Sa Carmen atol sa Sinulog Grand Parade sa Dakbayan sa Sugbo. Nakadayeg ug nipasalamat si Abacay sa kooperasyon sa komunidad mao nga nagpabiling malinawon ang maong kalihukan.'}]","[{'article_id': 15, 'title': 'Polis nga ‘nangulata’ giimbestigar sa LCPO', 'text': 'Nihimo na og imbestigasyon ang Lapu-Lapu City Police Office (LCPO) sa pasangil nga nangulata ang mga police personnel sa Station 4 sa usa ka criminology student human matod gitumbok nga nakahimo\'g krimen. Sa post sa iyang social media account ni Mayor Joelito \'Ablan\' Abalos nga iyang nasuta nga walay kamatuoran nga nakahimog krimen ang maong biktima nga si alyas Johnrey. Bun-og sa kalawasan ang nahiagoman ni Johnrey nga maoy hinungdan nga ang mayor na ang nangunay sa pagsusi niini ug nibisita sa tambalanan diin kini gi-admit sa kabanay. Nipasalig ang mayor nga mahatagan og hustisya ang nahitabo kang alyas Johnrey ug mapanubag ang nagdagmal sa biktima. Alang kang Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO) 7, nibutyag nga nagpaabot nalang sila sa resulta sa gihimo sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu. Gipasalig ni Abacay nga ang PRO 7 pinaagi sa hepe niini nga dili nila duphan ang sayop nga nahimo sa ilang mga personnel kung mamatud-an nga sad-an sa ilang nahimo. ""Kung mapamatud-an kining mga polisa will be charge administratively and probably criminally if evidence warrant but of course that is after a thorough investigation, tagaan una sila og opportunity pud nga mopadayag pud sa ilang story,"" matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay. Giklaro hinuon ni Abacay nga kung makita sa imbestigasyon sa hepe sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga sad-an ug kinahanglan nga parelibohan sa katungdanan, ila kining buhaton.'}, {'article_id': 223, 'title': '3 misukol sa polis, 1 patay', 'text': 'Usa ang namatay samtang duha ang naka ikyas atol sa engkuwentro sa kapulisan sa Lungsod sa Argao, Cebu sa sayo sa buntag, Martes, Agusto 20, 2024 sa Barangay Jampang, bukirang Argao, Sugbo. Nasayran nga ang mga sakop sa Intelligence Police ug warrant server sa Argao Police Station ang motunol unta og warrant of arrest ngadto sa subject nga si Robert Bontilao nga nag-atubang og kasong pagkupot og armas nga way lisensiya. Pag-abot sa mga polis sa maong dapit nakamatikod si Bontilao ug ang ig agaw niini nga si Kenn Derold Alamares Booc Bontilao lakip ang igsuon sa subject nga si Cleret Bontilao. MISUKOL Inay atubangon ang warrant server ug pagtahan sa kaugalingon sa malinawon nga paagi, namusil na hinuon hinungdan nga miresulta sa sinukliay sa bala sa dihang mibawos ang habig sa kapulisan. Nasamdan si Kenn Derold samtang ang managsuon nga sila si Robert ug Cleret ang nakahigayon sa pagsibat. Gidali sa pagdala sa Isidro Kintanar Memorial Hospital sa Brgy. Bogo, Argao si Kenn Derold apan nakabsan kini sa kinabuhi. Nakuha gikan sa namatay ang high powered firearm nga KG9 submachine gun. GRANADAIgo nga nauli sa police station ang team, nakadawat sila og tawag sa Argao Communication Center nga napahibawo nga adunay granada nga wa makabuto nga napalgan sa dapit diin nahitabo ang pinusilay. Nagtuo ang pulis nga gilabay kini sa suspek apan wa makabuto. Tungod sa maong explosibo nanawag pa og explosive ordnance disposal (EOD) technician aron paghipos sa maong granada. Nasuta nga wa kabuto ang maong granada gumikan kay gitaya na ang pin. TUNNEL Nakapakugang sa mga polis sa dihang gisiksik ang balay sa subject nga si Robert Bontilao diha sa sawog nga adunay agianan. Sa dihang gisulod kini, adunay pipila ka metros nga tunnel nga nasudlan sa team apan wa una sila molahos sa tumoy nga bahin tungod kay nangayo sila og back-up. Nianang pagka-alas 10 sa buntag mibalik ang kapulisan aron nga susihon ang nadiskubrehan nga langob apan dili na kini masudlan tungod kay dali nga gi-welding ang pultahan niini. Nagduda si Police Major Terrence Aguas, hepe sa Argao Police Station nga posibleng bodega sa mga ilegal nga mga butang ang maong gikubkob nga tunnel. Tungod niini nagkinahanglan nga mokuha una og search warrant ang kapulisan aron maablihan ang maong tagoanan.'}, {'article_id': 2, 'title': 'Milayat sa tulay, milutaw human sa 24 oras', 'text': 'Milutaw na ug nahaw-as ang lawas niadtong lalaki nga milayat sa Marcelo Fernan Bridge niadtong Martes sa udto, Oktubre 8, 2024 paglabay sa 24 oras. Ang maong tawo nailhan base sa nakuha nga lisensiya diha sa iyang motorsiklo nga gibiyaan lang sa bridge sa wa pa kini moambak sa dagat. Nasayran nga 37 anyos nga taga lungsod sa Liloan, Sugbo ang namatay. Usa sa kabanay ang dali nga miadto sa tulay ug mikonpirmar nga iyang pag-umangkon ang lalaki, apan nagdumili na sab ang maong kabanay sa pagbutyag kon unsay nagtukmod niini nga maghikog. Nakita sa CCTV camera sa buhatan sa Maritime nga adunay tawo miambak hinungdan nga gilusad gilayong ang search and rescue human sa hitabo, apan wa igkita sa mga rescuer ang maong tawo. Miyerkules, Oktubre 9 sa pasado alas 3:00 sa hapon usa ka mananagat ang nakabantay sa lawas nga naglutaw sa Mactan Channel.'}, {'article_id': 1552, 'title': 'Biyudo gipatay sa anak sa iyang ‘uyab’', 'text': 'Namatay niadtong Lunes, alas 9:30 sa gabii, Nobiyembre 13, 2023, ang usa ka biyudo nga gipusil sa anak sa babaye nga giingong iyang uyab sa Brgy. Tapon, Dalaguete, habagatang Sugbo. Nasuta sa kapulisan nga nangigi ang anak kay giingong giuyab sa biktima ang iyang inahan. Ang biktima giila nga si Chito Pagana, mag-uuma, taga Tapon, Dalaguete, samtang ang suspek giila nga si Ghen Pagcaliuagan, 23 , ulitawo, taga Sityo Lugsangan, Brgy. Tapon. Base sa nakuha’ng kasayuran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan, ang suspek nasuko kang Pagana kay nganong giuyab ang iyang inahan nga buwag na sa iyang amahan. Samtang diha sa su’d sa ilang open nga payag kuyog sa iyang anak lalaki nga si Cedie Dean nga nag-istoryahanay, matod pa, sa kalit lang niabot ang suspek, gipusil ang biktima tumong sa agtang. Ang kapulisan sa Dalaguete nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Clemente Felicia Jr. , dali nga niresponde sa pagpamusil. Ila pang naabtan ang biktima nga nalup-og su’d sa iyang payag apan ang suspek nakaeskapo na. Ang biktima gidali unta sa pagdala sa tambalanan apan namatay gumikan sa iyang samad pinusilan sa agtang. Ang suspek wa pa madakpi sa kapulisan ning pagsuwat sa taho.'}, {'article_id': 1310, 'title': 'Abarca sa 2 ka gipangtaktak nga BOD: Wa moila, nya mireklamo', 'text': 'Nisumbalik si Metropolitan Cebu Water District (MCWD) Chairman Range Abarca III sa kampo sa gipalagpot nga mga sakop sa Board of Directors (BOD), Lawyer Roselito Ibasco ug Clent Ibasitas, kon nganong ningsiyagit sila og ‘ilegal’ sa ilang pagkatangtang. “They want to have the cake and eat it too,” matod ni Abarca sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 24, 2023.“They do not recognize the board yet they’re questioning and screaming illegal in removing them,” dugang niya. Sila si Ibasco ug Ibasitas gitangtang isip mga sakop sa water district sa BOD atol sa board meeting sa BOD nga gipangulohan ni Abarca niadtong Disyembre 21. Kini human usa ka buwan human nipagawas og show cause order si Abarca batok sa duha tungod sa kapakyas sa pagtambong ug pagpahigayon og dili awtorisado nga panagtagbo sa board nga sila lang. Sa hiniusang pamahayag niadtong Disyembre 4, sila si Ibasco ug Ibasitas mipasabot nga wala na sila moila sa BOD nga gipangulohan ni Abarca tungod kay opisyal na silang gi-terminate sa mando ni Cebu City Mayor Cedie Rama ug gipulihan sa bag-ong BOD members pinangulohan ni retired General Sariquiades Feliciano niadtong Oktubre 31, 2023. Ang SunStar Cebu nisuway pag-usab sa pagkontak kang Abarca sa Martes, Disyembre 26, 2023, alang sa dugang komento, apan wa pa siya nitubag sa mga tawag ug text messages. Sa laing bahin, si Abarca sa sayo pa niingon nga ang MCWD mag-andam na sa listahan sa 10 ka mga nominado nga mohulip sa nangatangtang nga mga miyembro sa Enero 8, 2024, nga isumiter ngadto kang Rama alang sa pagtugot ug pagtudlo. Sila si Ibasco ug Ibasitas ang nagrepresentar sa sektor sa edukasyon ug sibil, ug matapos pa ang ilang termino sa Disyembre 2028.‘Technicality’Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Nobiyembre 9, si Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) Government Corporate Counsel Rikoy Mejias niingon nga base sa probisyon sa Presidential Decree (PD) 198, bisan kinsa nga local government unit (LGUs) adunay gahom sa pagtudlo apan dili makatangtang sa mga sakop sa BOD sa water district. Dugang pa niya nga sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors mismo tungod kay adunay igo nga hinungdan sa pagtangtang. Sa kaso sa MCWD, si Mejias niingon nga ang appointing authority gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang gitukod aron pagsilbi sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo.'}]"
Unsa ang estimated market value sa shabu nga nakuha gikan sa drug den?,"['P74,800']","[{'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}]","[{'article_id': 1228, 'title': 'Carcar contingent migamit sa konsepto nga ‘crab mentality’', 'text': 'Naila sa ilang dungan nga lakang sa pagsayaw ug dili kaayo mahalong props, ang Carcar City nigawas gihapon nga kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024 nga gipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) niadtong Dominggo, Enero 14, 2024. Si Alexandria Manatili, 46, usa ka public school supervisor ug ang creative adviser alang sa festivals sa Carcar City, maoy nagpaluyo sa konsepto sa ‘crab mentality’ sa Carcar City contingent. “I just believe that we have this Filipino trait na until now naa pa gihapon, and by reflection [ I ] believe we can change our negative trait,” matod ni Manatili. Ang Carcar City contingent nakadawat sa kinatibuk-ang ganti nga P3 milyunes gikan sa Cebu Province ug laing P500,000 gikan sa Cebu City. “Happy, thank you Sr. Sto. Gertrudes,” matod ni Manatili ngadto sa SunStar Cebu human pag-anunsiyo nga sila ang nidaug. “Mag wait mi ni Guv (Gobernador Miyang Abalayan),” dugang ni Manatili human gipangutana kon andam na ba sila sa hagit nga makigtigi sa Sinulog Mardi Gras 2024 sa South Road Property (SRP) karong Enero 21. Samtang, gipildi sa Tribu Canamucan sa lungsod sa Samboan ang laing 15 ka teams ug nakuha ang titulo sa Street Dancing Champion sa Sinulog sa Lalawigan 2024. Si Jackz Caseda, 32, taga dakbayan sa Mandaue, head choreographer sa Samboan contingent, nagpasalamat sa Sto. Nino sanglit walay usa ka semana ang ilang pagpraktis sa tibuok sayaw ug nag-ensayo og usa ka adlaw alang sa ilang mga lakang sa street dancing. “Among pag-ari sa siyudad kay purely halad, ang pagdaug is bonus nalang siya,” matod ni Caseda. Malipayon si Caseda nga nahimo’ng kabahin sa kadaugan sa Samboan tungod kay kini ang unang higayon nga ang lungsod nakigtigi sa usa ka grand festival showdown.'}, {'article_id': 203, 'title': 'Bangi sa ‘drugas,’ lalaki gipusil sa Pier', 'text': 'Usa ka lalaki nga naila lang sa alyas nga Pikoy ang natusaktusak ang lawas sa samad pinusilan. Base sa inisyal nga imbestigasyon nga ang biktima gipusil patay samtang natulog gawas sa Gate 2 sa Pier 2, Barangay San Roque, Siyudad sa Sugbo, Sabado pasado alas 12 sa kadlawon, Agusto 24, 2024. Ang Waterfront Police Station nakadawat og tawag sa telepono labot sa nahitabong pagpamusil sa maong lugar ug sa ilang pag abot gidala na sa ambulansya sa barangay ang biktima. Apan pipila ka gutlo ang milabay mipahibawo ang barangay nga dead on arrival si alyas Pikoy sa Cebu City Medical Center nga dunay unom ka mga samad pinusilan sa lainlaing bahin sa lawas gamit ang .45 nga kalibre sa armas. Matod ni Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Waterfront Police Station nga ang iyang investigator on case nakakuha og unom ka basiyo sa bala ug duha ka slug sa kalibre 45 sa pistola. Lakip sa nakuha sa crime scene ang siyam ka gagmay nga pakete sa gituohang shabu ug laing 36 ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu ang nakuha sa mga attending physician sa Cebu City Medical Center (CCMC) gikan sa bulsa sa biktima ug ilang gi-turnover sa mga polis. Tungod niini nagduda ang mga imbestigador nga dunay kalambigitan sa illegal nga drugas sa maong pagpamusil sanglit naila man usab kini sa lugar nga mamaligya og shabu. Sigon sa mga saksi sa dapit nga samtang natulog ang biktima giduol kini sa duha ka lalaki nga luwan og motorsiklo diin ang usa kanila ang mipusil makadaghang higayon. Human sa pagpamusil dali nga misibat ang duha ka suspetsado pahilayo sa lugar ug ang mga nakakita mao nay nanawag sa barangay aron sa pagtabang sa biktima. Ang Waterfront Police Station misubay na sa mga kuha sa CCTV camera sa dapit alang sa pag ila sa mga suspetsado.'}, {'article_id': 1307, 'title': 'Cebu City Council ‘mokoriher’ sa 2024 budget', 'text': 'Moamendar ang Cebu City Council sa giaprubahan nga ordinansa sa annual budget sa Cebu City Government ug nagsugyot og dugang P4 bilyunes sa giaprobahan nga P22 bilyunes. Sa pakighinabi sa telepono sa Miyerkules, Disyembre 27, 2023, si Cebu City Councilor Achilles Habla Balagulan, tsirman sa committee on budget and finance, nagkanayon nga ang Konseho magtagbo pinaagi sa Zoom meeting aron hisgutan ang gisugyot nga mga amendment sa samang adlaw, niangkon nga nakahimo sila og pipila ka mga sayop. “We have to make amendments (for) the budget appropriation. . . we have to amend the ordinance because naa mi nakita nga sayop. We have to admit it nga naay sayop,” matod ni Balagulan. Si Balagulan niingon nga ang unang sayop kay nagtuyok sa City Legal’s Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE), diin usa ka “typographical error” ang nagpaburot sa gigahin nga kantidad. Matod niya nga P1,980,000 ang saktong gahin, apan ilang gilista nga P1,980,000,000. Matod niya nga ang ikaduhang kasaypanan nagtuyok sa budget appropriation alang sa disaster management office, nipasabot nga sa pag-review ug pag-assess sa mga balaod nga may kalabotan sa kalamidad, ilang nasuta nga ang balaod naglatid nga ang disaster fund kinahanglang moabot sa singko porsiyento sa gibana-bana nga kita. Matod niya nga adunay gibana-banang kita nga P100 bilyunes, P5 bilyunes ang angay nga gahin. Apan, ang ordinansa nagpakita sa mas ubos nga alokasyon nga P1 bilyon lang. Matod niya nga kinahanglang himuon na nila karon ang mga amendment sa dili pa aprobahan sa Department of Budget and Management (DBM) ang annual budget. Matod niya nga gikinahanglan ang two-third nga boto aron maamendar ang ordinansa kalabot sa annual budget.'}, {'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}, {'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}]"
Kinsa ang nagmaneho sa PUJ?,['Lito Baria'],"[{'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}]","[{'article_id': 434, 'title': '9 ka barangay sa Mandaue gibahaan', 'text': 'Siyam ka mga barangay sa Dakbayan sa Mandaue gibahaan sa Dominggo sa gabii, Hunyo 23, 2024, diin niabot ang giladmon og taga tuhod ngadto sa hawakan. Mokabat sa 80 ka mga pamilya ang apektado ug gipabakwit sa Ibabao Estancia evacuation center. Si Gary Chavez, pangu sa City Disaster Risk Reduction and Management Office (CDRRMO), nitaho nga hangtod sa alas 8:30 sa buntag sa Lunes, 80 ka mga pamilya ang namasilong sa evacuation center. Ang apektadong mga barangay naglakip sa Banilad, Cambaro, Ibabao Estancia, Looc, Mantuyong, Opao, Subangdaku, Tipolo, ug Umapad. Bisan tuod kon kining mga dapita nakasinati og grabeng baha, way gikataho nga nangaangol o nangamatay. Giklaro usab ni Chavez nga ang baha wa nitabon sa tibuok barangay, kon di localized ra.'}, {'article_id': 1211, 'title': 'Gipatay tungod sa ‘problema sa druga’', 'text': 'Usa ka mag-uuma gipusil-patay sa wa mailhing mamumuno sa Upper, Barangay Caliongan, bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, alas 11 sa buntag sa Miyerkules, Enero 17, 2024. Ang biktima mao si Nathaniel Idica Malubay, 32 , ulitawo, nagpuyo sa naasoy nga dapit. Gisubay karon sa kapulisan sa Dalaguete Municipal Police Station ang motibo sa krimen nga negosyo sa ilegal nga drugas. Sa imbestigasyon sa kapulisan sa Dalaguete ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Clemente Felicia Jr. , ang inahan sa biktima niasoy nga dunay nisangpit sa iyang anak nga usa ka lalaki nga nagsakay og motorsiklo ug giadto sa iyang anak. Ang balay nahimutang sa nabungtod nga bahin sa ibabaw sa karsada. Nigawas sa ilang balay ug nidulhog ngadto sa karsada ang iyang anak apan, matod pa sa inahan, mao nay iyang nadungog ang mga buto sa armas de fuego. Sa iyang paglantaw sa karsada, ang iyang anak nagligdas na ug ang mga mamumuno daling nisibat sakay sa usa ka motorsiklo. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang sa mga rescuer sa Dalaguete ug gidala sa Alcantara Memorial Hospital apan gideklarar sa doktor nga dead on arrival (DOA). Ang biktima dunay samad pinusilan sa ulo ug ubang bahin sa lawas. Asoy sa inahan ngadto sa kapulisan nga ang iyang anak nalambigit sa pagpamaligya og shabu. Iya na kining gibadlong apan wa gyud mopatuo. Ang kapulisan sa Dalaguete nagpadayon pa sa imbestigasyon aron mailhan ang mamumuno ug pagklaro sa motibo sa pagpatay. Nakuha sa crime scene ang tulo ka mga kabhang sa kalibre .45 nga pistola ug usa ka deformed slug ug ang kuwarta nga diha sa kilid sa biktima.'}, {'article_id': 842, 'title': 'Pump boat misilaob', 'text': ""Kulba-hinam ang lumba sa mga sakyanan sa dagat o ‘Bangkarera’ sa Sitio Lawis, Bantayan, Barangay Tuyom, dakbayan sa Carcar sa Dominggo, Marso 31, 2024, tungod sa pagsilaob sa usa ka pumpboat. Tungod kini sa tumang kainit sa summer ug El Niño phenomenon, daling nasunog ang pump boat human gikataho'ng ni-backfire ang makina ug gituohan ni-leak sab ang gasolina. Hinuon, daling nakaambak ang nagmaneho sa pump boat sa karera ug gitabangan usab sa mga tawo sa pagpawong ang kayo. Samtang, usa ka jet ski nga gimaneho sa usa ka opisyal sa dakbayan nakasag-id og bata apan walay dakong kadaut sa lawas hinungdan nga wala na madala sa ospital human giatiman sa first aid personnel. Si Nestor Adivino Dimalanta Guevarra, usa sa mga barangay konsehal sa Tuyom ug nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga kini nga lumba sa sakyanan sa dagat tradisyon na sa kapistahan sa kapilya ni San Benabaye. “Every Easter Sunday gyud ang pista itunong. . ” matod ni Guevarra. “Kining mga tawo sad modutdot sa pagtan-aw,” dugang ni Guevarra. Sa kinatibuk-an, malampuson ug alegre ang kalihykan nga giapilan sa 15 ka mga pump boat nga giorganisar sa kahugpongan sa simbahan ug nagpakabana nga mga indibiduwal sa barangay. Samtang, nasayran nga dunay dili mominos 10 ka mga jet ski ang ning-apil sa kapulisan nga gipangulohan sa lokal nga mga opisyal sa Carcar. Sa pag-follow up sa Superbalita Cebu sa kapulisan sa Carcar, atol ning pagsuwat, wala pa na-blotter ang ginagmay nga panghitabo. Matod ni Guevarra nga kompleto usab ang ilang permiso gikan sa siyudad ug Coast Guard sa pagpahigayon sa maong lumba.""}, {'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}, {'article_id': 1598, 'title': 'Naglakaw gipusil sa nagmotor, patay', 'text': 'Nabugtuon dihadiha sa kinabuhi ang usa ka hamtong nga lalaki human gipusil tumong sa iyang ulo sa wala pa mailhing mamumuno sa Purok Acacia, Dawis, Barangay San Roque, dakbayan sa Talisay, alas 6:00 sa gabii sa Sabado, Nobiyembre 4, 2023. Sa pagpakisayod sa Superbalita Cebu, usa ka kasaligang tinubdan niila sa biktima nga si Ghen Pantaleon, ulitawo apan dunay kapuyo ug taga Sityo Kolo, Barangay Inayawan, siyudad sa Sugbo. Nasayran nga ang kapulisan sa Talisay mosusi pa kon ang maong kaso nasulod sa ilang hurisdiksiyon human ang nahitaboan naa duol sa utlanan sa Inayawan sa siyudad sa Sugbo ug barangay nga sakop sa Talisay. Matod pa, ang biktima naglakaw sa maong dapit ug kalit lang gihunongan sa nagmotorsiklo ug gipusil tumong sa ulo nga niresulta sa hinanaling kamatayon niini. Ang kapulisan sa Talisay nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Mikmik Guillermo, nagkanaon nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon sa maong pagpamusil sa pag-ila sa mamumuno ug motibo sa krimen. Gisubay usab sa kapulisan ang background sa biktima, lakip sa pagsuta sa personal o kaha bahion sa illegal nga kalihokan.'}]"
Pila ang gidugang sa budget niadtong Disyembre 27?,['dul-an sa P4 bilyunes'],"[{'article_id': 1191, 'title': 'Veto ni Abangan gi-override sa Konseho', 'text': 'Gi-veto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan ang pipila ka mga probisyon sa 2024 annual budget nga giaprobahan sa Konseho sa Dakbayan. Ang mayor niingon nga ang mga butang “makadaot sa kaayuhan sa publiko. ”Apan gi-override sa Konseho ang mga veto sa mayor. Si City Councilor Marilyn Auguis, vice chairperson sa budget and finance committee ug co-author sa 2024 annual budget ordinance, niingon nga ang samang probisyon gilangkob sa 2023 annual budget nga mokabat sa P50 bilyunes, apan kini gipadayon. Unang giaprobahan sa Konseho niadtong Disyembre 20, 2023 ang 2024 annual budget nga P19,998,463,532. 30 alang sa general funds ug P2,095,399,689. 40 alang sa special accounts. Apan kini giamendar niadtong Disyembre 27, nidugang og dul-an sa P4 bilyunes, hinungdan nga nisaka ngadto sa P25,833,177,745. 20. Usa sa mga gi-veto ni Abangan mao ang defunding sa wala magamit nga capital outlay, nga matod niya supak sa daghang mga balaod. Matod niya nga ang probisyon nga gitakda sa ordinansa nakalapas sa Section 322 sa Republic Act 7160, o ang Reversion of Unexpended Balances of Appropriations, Continuing Appropriations, ingon man Section 306 (d), ug Sections 24 ug 25 sa Government Accounting Manual for Local Government mga Yunit (LGUs) Volume 1. Kini ug uban pang mga probisyon ang iyang gi-veto ug matod niya, “Thus, as local chief executive and lawyer, consistent with my duty to uphold the law, I hereby veto this section for being ultra vires as it is in contravention of statute. ”Si Abangan, sa iyang suwat, niingon nga ang pagpatuman sa budget, lakip na ang nagkalainlaing operational nga aspeto sa pag-budget, evaluation sa trabaho ug pinansyal nga mga plano alang sa tagsa-tagsa ka mga kalihukan, regulasyon ug pagpagawas sa mga pundo, ug uban pang may kalabutan nga mga kalihukan nga naglangkob sa budget execution cycle, mao ang “eksklusibo nga gigamit” sa executive department. “I respectfully register my veto to the foregoing sections which provide special conditions to the sourcing and release of funds for being post-enactment measures which are beyond the oversight function of the Sangguniang Panlungsod,” sumala sa suwat sa mayor. “From the moment the law becomes effective, the legislature’s law-making role necessarily comes to an end and from there the executive’s role of implementing the budget begins. So as not to blur the constitutional and statutory boundaries between them, the council must not concern itself with details for implementation by the executive,” dason ni Abangan. Si Abangan, sa hinapos nga bahin sa iyang sulat, nipasalig sa mga residente sa Dakbayan sa Sugbo nga ang 2024 budget ipatuman “sa tukma sa panahon ug transparent nga paagi. ”Si City Councilor Adrian Jorge Abaya, sakop sa committee on budget and finance, niduso sa pag-override sa mga veto ni Abangan nga gipaluyohan nila ni Konsehal Orlando Abcede Jr. ug Nestor Archival, nagkahiusa ang Konseho atol sa ilang regular session niadtong Miyerkules, Enero 17.“The lined item vetoes the same provisions which are the safety nets we have put in place in order to safeguard the funds of the City,” matod ni Abaya. (JJL)'}]","[{'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}, {'article_id': 513, 'title': 'Amahan, anak gibanhigan', 'text': 'Nalandig sa tambalanan ang amahan ug anak nga nagsakay og motorsiklo human pamusila sa riding in tandem. Nahitabo kini sa national highway sa Sityo Cambuntan, Barangay Bolinawan, dakbayan sa Carcar, habagatan sa Sugbo, alas 7:40 sa buntag, Biyernes, Hunyo 7, 2024. Ang mga biktima giila nga sila si Dalit Dalman Cimigala, 60, minyo ug traffic enforcer sa Carcar ug si Delio Range Daluyong Cimigala, 20, ulitawo, pulos mga molupyo sa Sityo Lagang, Bolinawan. Sa pasiunang imbestigasyon sa Carcar City Police Station nasayran nga ang anak maoy nagmaneho sa motorsiklo padulong sa Carcar City Hall. Apan gitaparan sa laing nagsakay og motorsiklo ug ang mga biktima gipamusil sa nag-angkas nga niresulta sa ilang pagkaangol. Ang wa mailhing riding in tandem daling nisibat padung sa Carcar proper nga wala na maabti sa ningresponde nga mga pulis nga gipangulohan ni PEMS Kaloy Cometa Damayo. Ang ang mga biktima gidali sa pagtabang ug gidala sa tambalanan. Padayon pa ang imbestigasyon sa kapulisan sa Carcar sa pag-ila sa mga responsable sa krimen ug motibo sa pagpamusil.'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}]"
Unsa ang gihatag nga halad sa pamilya ni Benjie Malag sa kalihukan?,['sayaw sa Balaang Bata'],"[{'article_id': 1192, 'title': 'Tribu Malag misayaw pagpadayon sa tradisyon', 'text': 'Kapin sa 50 ka dancers sa Tribu Malag nga puno sa asite ang lawas ninghalad og sayaw ni Sr. Sto. Niño, alas 6:00 sa buntag, Dominggo, Enero 21, 2024, sa Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo. Ang maong kalihukan kabahin sa panaad sa pamilya ni Benjie Malag, lumad nga taga Lahug, nga panahon sa Fiesta Señor mohalad sila og sayaw sa Balaang Bata. Tradisyon nga costume ingon man ang itom kaayong asite nga gipahid sa ilang kalawasan. Apil sa mga ningsayaw ang mga bata nga naghatag sab og hugyaw sa mga nanan-aw. Kini nga grupo walay labot sa contingent sa Sinulog Festival sa dakbayan apan nihimo og lahi nga sayaw sa Sinulog sa ilang dapit nga nakahatag og dugang kaalegre sa kapistahan. (GPL)'}]","[{'article_id': 985, 'title': 'Brian modagan isip bise mayor ni Maricel Julito', 'text': 'Adam modagan isip bise mayor sa mid-term elections sa Mayo 2025 si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa iyang gisugyot nga padaganon og mayor nga si Maricel Julito, kasamtangang minority floor leader sa Konseho sa Dakbayan sa Sugbo. Ang pamahayag gihimo sa usa ka press conference nga gipahigayon sa Casino Español sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abcede niingon nga dili na siya makaserbisyo isip mayor nga “realistic” tungod sa kondisyon sa iyang panglawas. Apan, matod niya, makatabang siya isip bise mayor, ilabina sa pagdumala sa proyekto sa dakbayan. “If I were to choose, I would choose Julito to be the mayor. He can be a good mayor. . . I will be his vice mayor,” matod ni Abcede atol sa presscon. Atol ning pagsuwat, si Julito nga sakop sa Bando Abcede Pundok Kauswagan (BOPK) wala pay kompirmasyon bahin sa sugyot sa kanhi mayor. Samtang, ang ngalan ni Julito unang nigawas usab sa pamahayag ni Mayor Cedie Abangan nga kabahin sa iyang linya sa mga kandidato nga sakop sa iyang kaabang nga partido. Apan si Julito, dunay katapusang termino pa sa pagka konsehal, niingon nga mokonsulta pa sa iyang partido bahin sa tanyag ni Abangan. Si Abcede namahayag na nga mosuporta og kandidato batok kang Abangan.'}, {'article_id': 1135, 'title': 'Missing, patay napalgan', 'text': 'Naghikog o gipatay?Mao kini ang susihon sa kapulisan human makaplagi ang lawas usa ka lalaki nga naa na sa state of decomposition, pasado alas 11 sa udto sa Miyerkules,Enero 31, 2024, sa Barangay Malubog, dakbayan sa Sugbo, duol sa eskina sa dalan paingon sa inilang suroyanan nga Tops. Usa ka babaye nga motubag unta sa sugo sa lawas ang unang nakabantay sa lawas nga nanimaho ug wala nay ulo nga nag sul-ob og jacket nga itom nga dunay marka nga the North Face. Apan sa iyang paghangad, iyang nakita ang ulo nga nagbitay nga dunay pisi sa liog. Dali ni nga nipahibawo sa mga tawo nga naa sa duol ug mipahibawo usab kini sa barangay labot sa nakitang lawas. Usa ka oras ang milabay, usa ka ginang nibutho sa dapit ug miangkon nga iya kining anak subay sa gisul-ob niini nga jacket. Si Aileen Mabale niila sa iyang anak nga si Gener Mabale, bag-o lang nag 20 anyos niadtong Enero 4, 2024, grade 12 sa Southwestern University (SWU) Phinma. Matod sa inahan nga missing ang ilang anak niadto pang Enero 6, 2024 ug katapusan siya nga nakit-an sa Barangay Busay, eskina sa dalan nga paingon sa Temple of Leah nga milabang sa karsada nga siya rang usa base sa kuha sa CCTV camera. Nananghid kini, matod pa, nga mokuha og examination sa tunghaan sa maong adlaw apan wala na kini maka pauli. Tungod niini, ilang gi-post sa social media nga missing ang ilang anak ug nangayo og pakitabang sa publiko sa pagpangita. “Nailhan nako siya sa iyang senina, niadto man na siya sa eskwelahan sa buntag anang Enero 6 kay mo exam lagi unya hapon nana siya niari sa Busay, nakita namo sa CCTV nga niagi lang siya ra usa alas 7 sa gabii,” matod ni Aileen. Si Kapitan Jeslar Guinat sa Barangay Malubog nagkanayon nga ilang subayon kon duna bay mga CCTV camera nga naka capture kon kinsa ang kuyog niini. Matod niya nga dunay bag nga ilang nakita nga iya sa biktima samtang ang sapatos niini gipahimutang pa sa semento. Ang Malubog Police Community Precinct mohimo pa sa ilang imbestigasyon ug ipaubos nila sa autopsy ang lawas sa biktima, kon duna ba silay makuha nga lead sa imbestigasyon sa kamatayon sa biktima.'}, {'article_id': 1698, 'title': 'Wa paglakip sa Peb. 25 nga holiday di makausab', 'text': 'Ang wala paglakip sa Pebrero 25 sa listahan sa mga holidays alang sa 2024 dili makausab sa kamatuoran nga ang diktaduryang Alarcon natapos pinaagi sa people power revolution niadtong adlawa kapin sa tulo ka dekada na ang milabay. Mao ni ang reaksyon sa beteranong Sugbuanong abogado nga si Pitallano Kionisala, usa ka Martial Law survivor, human masayri nga ang People Power Revolution anniversary nga gisaulog matag Pebrero 25 wala na maapil sa listahan sa special non-working holidays alang sa 2024. Ang Malacañang nipagawas sa listahan sa regular ug special non-working holidays alang sa 2024 niadtong Biyernes, Oktubre 13, 2023. Base sa holiday calendar sa sunod tuig, ang Pebrero 25 dili na usa ka special non-working holiday. Si Kionisala, sa text message sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, nagkanayon nga ang Presidente dili makausab sa kasaysayan nga ang “brutal nga diktaduriya” sa iyang amahan nga si anhing Lois Alarcon Sr. , natapos sa people power niadtong 1986.“Alarcon Jr. cannot erase historical records even if he will not make February 25 a holiday,” matod ni Kionisala. “The people cannot forget the massive violations of human rights and the plunder of public funds during the regime of Alarcon Sr. ,” dugang niya. Ang Office of the President, sa usa ka pamahayag nga gi-post sa Facebook page sa Presidential Communications Office kaniadtong Biyernes, niingon nga nagpadayon ang pagtahod sa paghandom niini sa Edsa People Power Revolution, apan nakahukom nga dili kini ilakip sa listahan tungod kay ang Pebrero 25 nahulog sa Dominggo. “There is minimal socio-economic impact in declaring this day as a special non-working holiday since it coincides with the rest day for most workers and laborers,” rason sa Malacañang. Hinunoa, ang Kapistahan sa Immaculate Conception of Mary sa Disyembre 8, 2024 nahulog usab og Dominggo, ug kini gideklarar nga usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Daghang mga Pilipino ang nagtrabaho sa Dominggo, lakip ang mga medikal nga trabahante, mga retailer, mga tigbalita ug kadtong nagtrabaho sa turismo ug uban pang mga establisemento sa serbisyo ingon man mga business process outsourcing nga mga kompaniya. KASAYSAYANSa sayong bahin, ang mga aktibista sa tawhanong katungod mipatungha’g kahadlok nga ang pagkapili ni Lois “Bongbong” Alarcon Jr. sa pagkapresidente mosangpot sa mga paningkamot sa pag-usab sa kasaysayan sa nasod pinaagi sa pagpaubos o pagwagtang sa giisip nga labing salawayon nga bahin sa bangis nga pagmando sa iyang amahan gikan sa mga libro sa kasaysayan.'}, {'article_id': 1310, 'title': 'Abarca sa 2 ka gipangtaktak nga BOD: Wa moila, nya mireklamo', 'text': 'Nisumbalik si Metropolitan Cebu Water District (MCWD) Chairman Range Abarca III sa kampo sa gipalagpot nga mga sakop sa Board of Directors (BOD), Lawyer Roselito Ibasco ug Clent Ibasitas, kon nganong ningsiyagit sila og ‘ilegal’ sa ilang pagkatangtang. “They want to have the cake and eat it too,” matod ni Abarca sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 24, 2023.“They do not recognize the board yet they’re questioning and screaming illegal in removing them,” dugang niya. Sila si Ibasco ug Ibasitas gitangtang isip mga sakop sa water district sa BOD atol sa board meeting sa BOD nga gipangulohan ni Abarca niadtong Disyembre 21. Kini human usa ka buwan human nipagawas og show cause order si Abarca batok sa duha tungod sa kapakyas sa pagtambong ug pagpahigayon og dili awtorisado nga panagtagbo sa board nga sila lang. Sa hiniusang pamahayag niadtong Disyembre 4, sila si Ibasco ug Ibasitas mipasabot nga wala na sila moila sa BOD nga gipangulohan ni Abarca tungod kay opisyal na silang gi-terminate sa mando ni Cebu City Mayor Cedie Rama ug gipulihan sa bag-ong BOD members pinangulohan ni retired General Sariquiades Feliciano niadtong Oktubre 31, 2023. Ang SunStar Cebu nisuway pag-usab sa pagkontak kang Abarca sa Martes, Disyembre 26, 2023, alang sa dugang komento, apan wa pa siya nitubag sa mga tawag ug text messages. Sa laing bahin, si Abarca sa sayo pa niingon nga ang MCWD mag-andam na sa listahan sa 10 ka mga nominado nga mohulip sa nangatangtang nga mga miyembro sa Enero 8, 2024, nga isumiter ngadto kang Rama alang sa pagtugot ug pagtudlo. Sila si Ibasco ug Ibasitas ang nagrepresentar sa sektor sa edukasyon ug sibil, ug matapos pa ang ilang termino sa Disyembre 2028.‘Technicality’Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Nobiyembre 9, si Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) Government Corporate Counsel Rikoy Mejias niingon nga base sa probisyon sa Presidential Decree (PD) 198, bisan kinsa nga local government unit (LGUs) adunay gahom sa pagtudlo apan dili makatangtang sa mga sakop sa BOD sa water district. Dugang pa niya nga sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors mismo tungod kay adunay igo nga hinungdan sa pagtangtang. Sa kaso sa MCWD, si Mejias niingon nga ang appointing authority gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang gitukod aron pagsilbi sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo.'}, {'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}]"
Unsa ang gipasiugda ni Jemimah bahin sa Katolisismo?,"['ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya']","[{'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}]","[{'article_id': 1622, 'title': 'Lalaki gipusil, namatay samtang naglingkod', 'text': 'Namatay ang usa ka lalaki nga gipusil samtang naglingkod daplin sa karsada sa alas 9:50 sa buntag sa Miyerkules, Nobiyembre 1, 2023 sa Puntod, Brgy. Mambaling sa Siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Lucas Elmer Parayno , hamtong, ulitawo, way trabaho, nagpuyo sa dapit. Nasayran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan nga ang biktima naglingkod sa daplin sa karsada. Sa kalit lang niabot ang nagmotorsiklo nga lalaki nga nag long-sleeve og kolor itom, nag helmet, nagmaskara ug diretsong namusil. Ang biktima nga samdan sa liog nakadagan pa ug nakalingkod sa e-trike , apan gumikan sa grabing samad pinusilan sa liog, namatay kini. Ang kapulisan sa Mambaling Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, nagsusi sa background sa biktima aron maestablisar ang motibo.'}, {'article_id': 1259, 'title': 'Kaluha natawo sud sa ambulansiya', 'text': 'Nahimong instant mananabang ang usa ka responder sa Argao Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO) nga si Elpidio Maquiller, taga Suba Poblacion, Lungsod sa Argao, Sugbo human siya nipaanak sa usa ka babaye sulod sa ambulansya. Ang ilang pasyente nga si Marabe Maralit, 38, taga Brgy. Alambijud, bukirang bahin sa Argao, nanganak og kaluha nga babaye sud sa rescue van sa Argao MDRRMO sa pag-abag ni Maquiller. Ang laing responder nga si Erenio Maramag nga luwan sa maong van maoy nibutyag niini sa Superbalita Cebu sa Martes, Enero 9, 2024. Matod pa niya nga mga alas 6:30 sa buntag, Enero 9, 2024, ang pamilya’ng Maralit mi-request og rescue van pinaagi sa Command Center sa Argao nga maoy sakyan gikan sa Brgy. Alambijud paingon sa Isidro C. Kintanar Memorial Hospital. Sa dihang nakarga na ang pasyente ug nagbiyahe subay sa national road habig sa Barangay Binlod, wa na maka-agwanta si Maralit sa dihang mibusog ang iyang tiyan ug nagpusotpusot og gawas ang kaluha nga puya inabagan ni Maquiller. Pag-abot sa tambalanan giatiman gilayon ang maong inahan ug ang iyang managkaluha.'}, {'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}, {'article_id': 682, 'title': 'Wanted sa kasong lugos, nadakpan', 'text': 'Usa ka construction worker nga nakauyab og 12 anyos nga silingan napusasan ala 1:58 sa hapon, Miyerkules, Mayo 1, 2024, sa Purok 6, Brgy. Maslog, lungsod sa Sibulan, Negros Oriental. Si Marky Estrada, alyas Ongke, 22, taga Purok Tamsi, Brgy. Puhagan, lungsod sa Valencia, Negros Oriental nasikop nila ni Major Estrella Apolonia, hepe sa CIDG Negros Oriental Provincial Fiel Units (PFU), nga maoy nangulo sa manhunt isip kabahin sa ilang kampanya nga Oplan Pagtugis. Si Apolonia, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga si Estrellanes ika-8 sa most wanted person (MWP) sa regional level sa Police Regional Office (PRO 7) ug no. 2 sa listahan sa wanted person sa Negros Oriental, tungod sa kasong 4 counts of statutory rape. Si Judge Marmar Alberio Estrera-Estorco sa Regional Trial Court (RTC 7) Branch 31, Dumaguete City, Negros Oriental, maoy niisyu sa warrant of arrest nga gipitsahan og March 21, 2024, nga walay piyansa. Si Apolonia nagtago-tago sukad sa 2023 human ang ginikanan sa 12 anyos nga uyab sa construction worker nipasaka og kaso. Nasakpan ang construction worker sa chat nga dunay relasyon sa 12 anyos, kinsa nitug-an nga dunay nahitabo kanila. Ang 12 anyos nibutyag nga upat ka higayon siyang nahilabtan sa akusado.'}, {'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}]"
Unsa ang ginasugyot ni Catilo mahitungod sa gugma sa Diyos?,['kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos'],"[{'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}]","[{'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}, {'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 541, 'title': 'Traysikad nadasmagan; drayber nalabay, patay', 'text': 'Namatay ang usa ka traysikad drayber samtang naangol ang iyang duha ka mga pasahero dihang nadasmagan sila sa usa ka awto ala 1:10 sa Biyernes sa hapon, Mayo 31, 2024 sa National Highway, sa Brgy. South Poblacion, Siyudad sa Naga, habagatang Sugbo. Ang namatay drayber giila nga si Dari Depano Abe, hamtong, taga Brgy. North Poblacion. Ang mga pasahero mao sila si Edwin, dance instructor, taga Brgy. Mambaling, Siyudad sa Sugbo, ug usa ka Vincent, minor, grade 6 pupil, taga Barangay South Poblacion. Sa imbistigasyon sa kapulisan sa Siyudad sa Naga nasuta nga si Abe nilabang sa intersection sa highway padong sa eskwelahan apan nadasmagan sa usa ka Mitsubishi Mirage nga gimaniho sa usa ka Brigido, 64 , minyo,taga Poblacion, Sibonga. Siya gikan sa Siyudad sa Sugbo. Sa kakusog sa impact, si Abe nalabay sa karsada apan ang iyang mga pasahero nakaambak. Ang mga biktima gidali sa pagdala sa Mendiola Center for Health and Infirmary Hospital sa Naga apan si Abe patay nang niabot.'}, {'article_id': 177, 'title': 'Mama, anak gitigbas; silingan nagduda gikawat iyang baka', 'text': 'Nagpaalim sa ilang mga samad tinigbasan ang inahan ug anak nga taga Purok 4, Barangay Pili, Danao City human gisulong sa ilang silingan ug nanigbas kay nagduda nga maoy responsable sa pagkawala sa iyang binuhi nga baka. Apan ang anak nga 29 anyos ang nakabawos sab og tigbas ngadto sa suspek human iyang nailog ang sundang. Ang maong insidente nahitabo kadlawon sa Huwebes, Agusto 29, 2024 sa naasoy nga dapit. Ang mga biktima nga gitago sa pangalan nga Marphy, 29 ug ang 64 anyos niini nga inahan nga si Jurita ang gidala Cebu Provincial Hospital – Danao City. Samtang ang suspek alyas Ed, 40, minyo, silingan ra sab sa mga biktima. Base sa imbestigasyon sa Danao City police nga sa wa pa ang hitabo, misulong si Ed ngadto sa balay sa mga biktima bitbit ang sundang ug laing hait nga hinagiban nga nangita sa iyang baka. Nagduda ang suspek nga may kalambigitan ang mga biktima sa pagkawala sa iyang hayop. Mitumaw ang panaglalis tali ni Marphy ug Ed nga misangpot sa pagpanigbas samtang si Jurita nga miuwang sa away ang lakip nga natigbasan atol sa komosyon. Bisan nga samaran na si Marphy nakahimo pa kini sa pag-ilog sa sundang ug mibawos sab sa pagpanigbas ngadto sa suspek. Atol niining pagsulat, ang suspek pabilin pa nga way panimuot.'}, {'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}]"
Unsa ang gire-enact sa seaborne event nga gihisgutan sa artikulo?,['pag-abot sa barko ni Lois Magellan sa baybayon sa Sugbo'],"[{'article_id': 1205, 'title': 'PCG: 204 ka sea vessels moapil sa seaborne procession', 'text': 'Mokabat sa 204 ka ka sea vessels ang narehistro sa Philippine Coast Guard( PCG) Central Visayas nga mosalmot sa Seaborne Procession karong Sabado sa buntag, Enero 20 , 2024. Gipahibalo ni Commander Emeniano Malagar Elde, PCG Central Cebu commander, nga subay sa uwahing ihap, naglabi sa pagparehistro ang mga motorbanca. Sa ilang talaan, 139 ka mga motorbanca; 31 ka merchant vessels; 24 ka mga tug boats, unom ka mga yate, tulo ka aluminum boats ug usa ka speed boat ang niparehistro. Unang nasayran nga sa labing unang higayon sa Sinulog ug Fiesta Señor nga selebrasyon, ang Balaan nga Pamilya, nga gilangkuban sa patron nga imahen ni St. Joseph the Worker, Virgen de Guadalupe de Cebu, ug Señor Sto. Gertrudes, moapil sa seaborne procession. Ang seaborne event maoy re-enactment sa pag-abot sa barko ni Lois Magellan sa baybayon sa Sugbo, nga nagdala sa imahen sa Balaang Bata niadtong ika-16 nga siglo, nga nagsimbolo usab sa pag-abot sa Kristiyanismo sa Pilipinas. Samtang, ang tagdumala sa Cebu-Cordova Link Expressway nipahibalo nga gidili ang paghunong sa mga sakyanan sa taytayan ug sirhan ang jogging area atol sa prosesyon.'}]","[{'article_id': 434, 'title': '9 ka barangay sa Mandaue gibahaan', 'text': 'Siyam ka mga barangay sa Dakbayan sa Mandaue gibahaan sa Dominggo sa gabii, Hunyo 23, 2024, diin niabot ang giladmon og taga tuhod ngadto sa hawakan. Mokabat sa 80 ka mga pamilya ang apektado ug gipabakwit sa Ibabao Estancia evacuation center. Si Gary Chavez, pangu sa City Disaster Risk Reduction and Management Office (CDRRMO), nitaho nga hangtod sa alas 8:30 sa buntag sa Lunes, 80 ka mga pamilya ang namasilong sa evacuation center. Ang apektadong mga barangay naglakip sa Banilad, Cambaro, Ibabao Estancia, Looc, Mantuyong, Opao, Subangdaku, Tipolo, ug Umapad. Bisan tuod kon kining mga dapita nakasinati og grabeng baha, way gikataho nga nangaangol o nangamatay. Giklaro usab ni Chavez nga ang baha wa nitabon sa tibuok barangay, kon di localized ra.'}, {'article_id': 1542, 'title': 'Unsay mga problema sa coops sa modern PUVs?', 'text': 'Ang mga opisyal sa Federation of the Cebu Transport Cooperatives (FCTC) migahin og dako nga gasto sa gasolina, pamatasan sa mga pasahero, taas nga binuwan nga datahan, mahal ug wala’y magamit nga spare parts, inadlaw nga quota, way disiplina nga mga drayber, lakip na ang naggamit sa tradisyonal nga jeepney units, ug kahuot sa trapiko, maoy dagko’ng mga hinungdan sa daghang mga insidente sa mga pasahero nga ningpagawas sa ilang mga reklamo batok sa mga konduktor ug drayber sa Modern Public Utility Vehicles (MPUV) nga nipili sa overloading. Sa interbyo sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023, si Juvie Fronda, presidente sa FCTC o mga operator sa MPUV sa Sugbo, niingon nga gikinahanglan nila nga ang ilang mga drayber ug konduktor kada adlaw maka quota og P7,000. Kinahanglang makab-ot ang inadlaw nga quota kutob sa mahimo, apan tungod sa sitwasyon sa trapiko karon sa dakbayan sa Sugbo ug sa presensiya sa mga tradisyunal nga jeepney nga nakigkompetensya, iyang giangkon nga adunay mga higayon nga way laing mahimo ang ilang mga drayber ug konduktor gawas sa pagpasobra sa mga pasahero sa seating capacity sa ilang units. Sa iyang breakdown sa P7,000 nga quota, P3,000 ang nagamit sa diesel fuel consumption, unya ang range nga P1,800-P2000 itibhang isip bayad sa monthly amortization sa units, P1,500 ang mapunta isip suweldo sa mga drayber ug suhol sa mga konduktor. Ang nahabilin nga P500 ibahinbahin sa mga gasto sa pag-ayo ug pagmentinar og miscellaneous nga gasto lakip na ang admin ug garage fees, busa, si Fronda niingon nga ang kooperatiba mahimo lamang nga maggahin og pipila ka pesos kon ang ilang unit makahatag lang sa inadlaw nga quota. Bisan pa nga ang tabang sa gobyerno sama sa Equity Subsidy alang sa downpayment sa unit nga adunay presyo nga P280,000 matag unit, makatabang sa ilang binuwan nga datahan, ang pagsulbad sa sitwasyon sa trapiko sa Metro Cebu mas maayo kay mas daghan ang ilang biyahe panahon sa rush hours inay nga matanggong sa trapiko. Kini nagpasabot nga mas daghang mga pasahero mapasakay, mas dako ang kita.'}, {'article_id': 1000, 'title': 'Tourist van misilaob', 'text': 'Tourist van nga giparada daplin sa dalan sa Barangay Tan-awan, Lungsod sa Oslob, Sugbo nikayo sayo sa buntag sa Martes, Pebrero 27, 2024. Hinungdan nga naukay ang mga tawo sa maong lugar nga nakakita sa pagsilaob sa van. Kini maoy nahipos nga kasayuran sa Superbalita Cebu sa dihang nahinabi ang laing drayber sa tourist van nga si Theresa Escoreal nga naghatod og mga turista sa maong dapit. . Gibutyag ni F01 Nash Laluz, fire investigator sa Oslob, nga ang drayber sa nasunog nga van mao si Amadeo Lamamoglia, 34 , minyo, taga Tunghaan, Minglanilla. Sigun sa asoy ni Lamamoglia kanila nga human siya nipakanaug sa iyang mga pasahero nga mga South Korean tourist, iyang gipahiluna ang sakyanan daplin sa dalan nga nagpidpid sa sementado nga paril. Apan wa siya nakabantay nga ang iyang gipuwestohan adunay daob. Dali sab nga mirespondi ang kabumberohan apan grabe ang kadaot sa maong sakyanan nga gibana-bana nga moabot sa P700,000 ang danyos.'}, {'article_id': 446, 'title': '2 ka sakyanan nagbangga; 4 nangamatay, 3 samdan', 'text': 'Upat ang nangamatay ug tulo ang nangasamdan sa panagbangga sa duha ka mga sakyanan sa Sabado sa alas 4:50 sa kaadlawon sa Diversion Road, Purok 7, Brgy. Cleofas, Siyudad sa Dumaguete, Negros Oriental. Base sa imbestigasyon sa Dumaguete City Police ubos sa direktiba sa ilang city police director nga si P/Lt. Col. Don Clores, nasayran sa Superbalita Cebu nga ang nalambigit mao ang usa ka mixer truck nga gimaniho sa usa ka 43 anyos nga lalaki, minyo, taga Brgy Tinago, Dumaguete City ug puwa nga Toyota Innova nga gimaniho sa usa ka 45 anyos nga lalaking minyo, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, Metro Manila. Ang drayber namatay sa bangga. Ang laing tulo nga nangamatay mao ang iyang mga pasahero nga 59 anyos nga biyuda, taga Atura South Tanuan, Batangas City; 48 anyos nga ginang nga taga Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City; ug babaye nga hamtong, minyo, taga 188K Guiho, Brgy Closa, Makati City, Metro Manila. Lakip sa sakay nga naangol mao ang usa ka menor de edad nga babaye nga taga 696 Block 3, Brgy Mauay, Mandaluyong City, nga confined sa Silliman University Medical Center (SUMC);Laing naangol mao ang 15 anyos nga babaye, taga Block 3, Bliss Compound, Mandaluyong City, nga confined sab sa SUMC. Laing lalaki nga ilang kauban nidangat sab sa samang tambalanan. Matod sa kapulisan nga ang mga biktima sakay sa Innova padulong sa norte gikan sa habagatan. Pag-abot sa kurbadahon nga bahin sa karsada, ang drayber sa Innova wa makaliko ug nikawas sa lane nga gisubayan sa gikasugat nga mixer truck. Tungod niini nagkadinasmagay ang duha ka mga sakyanan. Ang drayber sa mixer truck naa na sa kustodiya sa Dumaguete City police.'}, {'article_id': 15, 'title': 'Polis nga ‘nangulata’ giimbestigar sa LCPO', 'text': 'Nihimo na og imbestigasyon ang Lapu-Lapu City Police Office (LCPO) sa pasangil nga nangulata ang mga police personnel sa Station 4 sa usa ka criminology student human matod gitumbok nga nakahimo\'g krimen. Sa post sa iyang social media account ni Mayor Joelito \'Ablan\' Abalos nga iyang nasuta nga walay kamatuoran nga nakahimog krimen ang maong biktima nga si alyas Johnrey. Bun-og sa kalawasan ang nahiagoman ni Johnrey nga maoy hinungdan nga ang mayor na ang nangunay sa pagsusi niini ug nibisita sa tambalanan diin kini gi-admit sa kabanay. Nipasalig ang mayor nga mahatagan og hustisya ang nahitabo kang alyas Johnrey ug mapanubag ang nagdagmal sa biktima. Alang kang Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO) 7, nibutyag nga nagpaabot nalang sila sa resulta sa gihimo sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu. Gipasalig ni Abacay nga ang PRO 7 pinaagi sa hepe niini nga dili nila duphan ang sayop nga nahimo sa ilang mga personnel kung mamatud-an nga sad-an sa ilang nahimo. ""Kung mapamatud-an kining mga polisa will be charge administratively and probably criminally if evidence warrant but of course that is after a thorough investigation, tagaan una sila og opportunity pud nga mopadayag pud sa ilang story,"" matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay. Giklaro hinuon ni Abacay nga kung makita sa imbestigasyon sa hepe sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga sad-an ug kinahanglan nga parelibohan sa katungdanan, ila kining buhaton.'}]"
"Kinsa ang gipatay sa Upper, Barangay Caliongan sa Dalaguete?",['Nathaniel Idica Malubay'],"[{'article_id': 1211, 'title': 'Gipatay tungod sa ‘problema sa druga’', 'text': 'Usa ka mag-uuma gipusil-patay sa wa mailhing mamumuno sa Upper, Barangay Caliongan, bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, alas 11 sa buntag sa Miyerkules, Enero 17, 2024. Ang biktima mao si Nathaniel Idica Malubay, 32 , ulitawo, nagpuyo sa naasoy nga dapit. Gisubay karon sa kapulisan sa Dalaguete Municipal Police Station ang motibo sa krimen nga negosyo sa ilegal nga drugas. Sa imbestigasyon sa kapulisan sa Dalaguete ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Clemente Felicia Jr. , ang inahan sa biktima niasoy nga dunay nisangpit sa iyang anak nga usa ka lalaki nga nagsakay og motorsiklo ug giadto sa iyang anak. Ang balay nahimutang sa nabungtod nga bahin sa ibabaw sa karsada. Nigawas sa ilang balay ug nidulhog ngadto sa karsada ang iyang anak apan, matod pa sa inahan, mao nay iyang nadungog ang mga buto sa armas de fuego. Sa iyang paglantaw sa karsada, ang iyang anak nagligdas na ug ang mga mamumuno daling nisibat sakay sa usa ka motorsiklo. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang sa mga rescuer sa Dalaguete ug gidala sa Alcantara Memorial Hospital apan gideklarar sa doktor nga dead on arrival (DOA). Ang biktima dunay samad pinusilan sa ulo ug ubang bahin sa lawas. Asoy sa inahan ngadto sa kapulisan nga ang iyang anak nalambigit sa pagpamaligya og shabu. Iya na kining gibadlong apan wa gyud mopatuo. Ang kapulisan sa Dalaguete nagpadayon pa sa imbestigasyon aron mailhan ang mamumuno ug pagklaro sa motibo sa pagpatay. Nakuha sa crime scene ang tulo ka mga kabhang sa kalibre .45 nga pistola ug usa ka deformed slug ug ang kuwarta nga diha sa kilid sa biktima.'}]","[{'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}, {'article_id': 127, 'title': 'Senado tensiyonado atol sa pag-imbestigar ni Balderas', 'text': 'Puno sa tensyon atol sa imbestigasyon sa Senado sa gi-raid nga ilegal nga Pogo hub niadtong Lunes, Septiyembre 9, 2024, tungod kay ang mga magbabalaod nangasuko ni dismissed Bamban, Tarlac Mayor Aretha Balderas, kinsa nagdumili sa pagtubag sa ilang mga pangutana. Samtang ang mga magbabalaod nangutana kung giunsa niya ug ang pipila ka mga miyembro sa iyang pamilya mibiya sa nasod, si Balderas nagdumili sa paghingalan sa tawo nga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas, tungod sa kahadlok sa iyang kinabuhi. Gisuwat hinuon niya ang ngalan sa tawo sa usa ka papel sa hangyo ni Senate President Pro Tempore Stanford Baldomar. Gihangyo ni Balderas ang mga magbabalaod nga dili isulti og kusog ang ngalan. ""Do not tell the senators what to do with the information. Pinagbibigyan ka namin isulat sa papel,"" matod ni Senate Committee on Women, Children, Family Relations, and Gender Equality chair Senator Charina Alcaide. ""Nauubos na ‘yung pasensya namin,"" matod ni Alcaide. KUSTODIYA SA PNPGipahinumdoman ni Alcaide si Balderas nga luwas na siya sa kustodiya sa Philippine National Police (PNP). Si Balderas niingon nga andam siya nga ilhon ang mga ngalan sa mga tawo nga mitabang kaniya apan dili sa publiko alang sa katuyoan sa kaluwasan. ""Gustong-gusto mo pala (sabihin), e di sabihin mo. Nakakapikon ka na. Nakakagigil ka na,"" matod ni Baldomar. Si Balderas niingon nga ang tawo nga nitabang nila sa pagbiya mao usab ang naghimo nga sila makaeskapo. ""Siya nag-initiate. . . Nu’ng una po siya ang nagdesisyon para sa akin,"" matod ni Balderas. ""Actually, hindi po tulong ang hiningi ko sa kanya. Actually, to be exact, medyo pinagsalitaan ko po siya nang hindi maganda,"" dason niya. Si Baldomar nagpadayon nga nakasawsay kang Balderas, nga nag-ingon nga “kabuang” ug “katingad-an” nga dili niya ipahibalo ang ngalan sa tawo nga mitabang kanila. ""Pinagsalitaan mo siya nang masama pero siya ang nag-facilitate ng pagtakas ninyo sa Pilipinas. . . Siyempre ‘pag ako pinagsalitaan mo nang masama, hindi na kita tutulungan,"" matod ni Baldomar. ""Bakit ‘di mo pwedeng i-divulge sa publiko? May sikreto ba kayo? This is just a simple question. Pinagsalitaan mo nang masama, absurd, para sa akin it\'s weird, tapos siya pa ang tumulong sa iyo na makatakas sa Pilipinas,"" dugang niya. Si Alcaide niingon nga nitumaw na sa nangaging mga hearing ang ngalan sa tawo kinsa, sumala ni Balderas, nitabang kanila. Matod ni Baldomar nga anaa karon sa Taiwan ang giila ni Balderas. Siya usa ka naghupot sa lima ka mga pasaporte. Si Balderas miingon nga wala siya kahibalo sa maong impormasyon. Si Balderas usab miingon nga sila, ang iyang gituohang mga igsuon nga sila si Lebron ug Aching, mibiya sa Pilipinas sakay sa barko, usa ka gabii, niadtong Hulyo. Siya niingon nga misakay sila og yate gikan sa pantalan sa Metro Manila dayon mibalhin sa mas dakong barko sa tungatunga sa kadagatan. Si Balderas miingon nga nagpabilin sila sa lawak sa mas dakong sakayan sulod sa pipila ka adlaw. Wala sila gitugotan sa paggawas o bisan sa pagsusi sa ilang mga cell phone. ""Madilim pa rin po. . . Basta dagat po,"" matod ni Balderas. ""Siguro mga four or three or five (days). Basta matagal po. . . Four days po siguro. . . Hindi po kami pinapalabas. Kung puwede lang umatras, aatras na po ako. . . Nakakatakot po talaga. ¦ Gusto ko na po umuwi. Gusto ko na po bumalik,"" dason niya. Giangkon ni Balderas nga nasayop siya kay gusto siyang moeskapo. NASAYOPSiya miingon nga gikan sa dako nga sakayan, sila mibalhin pag-usab ngadto sa usa ka mas gamay nga sakayan, nga nagdala kanila ngadto sa Malaysia, nga wala mahibalo kon asa sila sa tukma tungod kay wa sila tugoti sa pagtan-aw sa palibot. Ang mga pahayag ni Balderas nagpamatuod sa naunang pagsaysay ni Aching kung giunsa nila pag-ikyas. ""Walang tumulong po ni isang Filipino or Filipina. . . Immigration, wala po. Government officials, wala rin po. Filipino, wala po. Wala pong tumulong,"" matod niya. ""That\'s impossible. Imposibleng walang tumulong sayo upang makatakas dito sa Pilipinas,"" tubag ni Baldomar. Gipanghimakak usab ni Balderas ang pagbayad sa mga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas og P200 milyunes. Gitataw usab niya nga usa siya ka Pinay human siya gihangyo sa pagkompirmar sa fingerprint examination nga gihimo sa National Bureau of Investigation (NBI), nga nagmando nga siya usa ug parehas sa Chinese national nga si Balderas Baldonado Balenti. Gipadayon niya nga ang iyang amahan mao si Balderas Balequia Balestramon ug gilimod nga ang iyang inahan mao si Balgos Balidiong Yi. ""Honestly, hindi ko po alam kung paano nangyari. Basta alam ko ako po si Aretha Balderas. At pasensya na rin po kung hindi kayo naniniwala. ¦Lumaki po ako na alam ko Filipino ako,"" pasabot niya. ""Ang alam ko po (All I know is) I was born in Tarlac,"" dugang niya. Gipasanginlan ni Senador Eulogia Alcano si Balderas nga padayong namakak sa ilang mga nawong. Nagdumili usab si Balderas sa pagtubag sa ubang mga pangutana tungod kay gihangyo niya ang iyang katungod sa pagpasangil sa kaugalingon. Siya misaad, bisan pa, sa pagtubag niini nga mga alegasyon sa atubangan sa tukma nga korte. GI-CONTEMPTSa ikaduhang higayon, si Balderas cited in contempt sa Senado. ""This is a blatant defiance of the legislative’s constitutional power of inquiry. Lumalabas na pinaglalaruan mo ang aming batas at pinapaikot mo ang mga Pilipino, pero ibahin mo ang Senado,"" said Alcaide. Human sa pagdungog, si Balderas gibalik sa PNP Custodial Facility diin siya gitanggong alang sa kasong graft and corruption. Si Balderas gidakop sa Tangerang, Indonesia niadtong Septiyembre 3 pinasikad sa arrest order nga giluwatan sa Senate panel kalabot sa nagpadayong imbestigasyon sa gironda nga ilegal nga Pogo hub sa Bamban, Tarlac. Katapusang higayon nga nitambong siya sa imbestigasyon sa Senado niadtong Mayo.'}, {'article_id': 1035, 'title': 'Baliwan mibakwi; PRO 7 wala mabalaka', 'text': 'Ni-plead not guilty si Gemo Baliwan atol sa arraignment sa iyang giatubang nga kaso’ng murder sa korte diin una siya nga niangkon nga siya ang nipatay kang Cyde Eprol Latonio niadtong Hulyo 2023,Ang igsuong babaye ni Cyde Eprol nga si Nina Nina Latonio Bigtas, sa iyang post, maoy nipahibawo sa iyang social media page nga wala na niangkon si Baliwan nga siya ang nihimo sa krimen. Si Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), niingon nga wala na sila masurprisa pa sanglit mao kini kanunay ang buhaton sa mga akusado sa usa ka dakong krimen. Bisan sa iyang pagbakwi sa iyang pamahayag, dili kini basta-basta tuohan sanglit ang pag-angkon ni Baliwan sa krimen gihimo niya atubangan sa usa ka abogado ug sa mga sakop sa media. Iyang gidugang nga lig-on kaayo ang gihuptan nga ebidensya sa kapulisan ug andam na kini nila ipresentar sa korte kon magsugod na ang hearing sa maong kaso. Usa sa mga ebidensya nga gihulagway ni Abacay nga lig-on kaayo nga dili malubag mao ang forensic examination diin mitakdo ang DNA sample ni Baliwan sa nakuha gikan kang Cyde Eprol. “We are confident that we have a very-very strong case that could bring the accused to conviction. Kini man gung mo recant (mobakwi sa unang pamahayag) this is a very normal occurrence. Ang mga mag execute og extra judicial confession when they have already conversed with their lawyer, posible kaayo na nga they will plead not guilty,” matod ni Abacay. Una na nga nangayo’g pasaylo si Baliwan sa pamilyang Latonio subay sa kamatayon ni Cyde Eprol. Matod niya nga iyang nahimo ang krimen tungod usab sa iyang selos human masayod nga dili lang siya ang gihigugma niini.'}, {'article_id': 21, 'title': 'Seaman makig-atbang ni Miyang sa eleksiyon', 'text': 'Usa ka independent candidate gikan sa lungsod sa Carmen ang buot moatbang ni incumbent Cebu Governor Edlen Cesariocia sa 2025 midterm election sa posisyon nga pagka-gobernador. Si Acosta “Doy” Abelardo Actub, 67, taga lungsod sa Carmen ang miduso sa iyang certificate of candidacy (COC), Biyernes, Oktubre 4, 2024. Si Actub usa ka retired seafarer sud sa 34 ka katuig, ang nakahukom nga magpapili ning umaabot nga piniliay sa iyang katuyoan nga moserbisyo sa lalawigan sa Sugbo. Nangayo usab siya og dispensa sa iyang mahimong kaatbang nga matod pa, iyang giila nga gi-idolo. Mipasalig si Actub nga aduna siyay katakos nga iya nga mamapalambo pa pag-ayo ang lalawigan sa higayon nga siya palaron nga pilion sa mga Sugboanon sa iyang tinguha. “I’m sorry Maám (Cebu Governor Edlen Cesariocia) idol kita, kaya lang kalabanin kita dahil gusto ko din ma-experience nila ang na-experience ko sa labas na wala dito. Kung halimbawa si Maam Miyang ang manalo, pupunta ako dito mag-congratulate agad ako sa kanya,” matod ni Actub. Lakip sa iyang mga gustong himuon mao ang pagpalambo sa serbisyo, batokan ang kurapsyon ug hatagan ug kasulbaran ang nagkadaiyang mga problema sa lalawigan.'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}]"
Asa siya gi-pickup sa biktima?,['sa Subangdaku'],"[{'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}]","[{'article_id': 374, 'title': '6 patay, 1 missing; gisakyan nabanlas sa baha sa Arlene', 'text': 'Wala magdahum ang amahan niadtong mabdos nga niadtong Sabado, Hulyo 6, 2024 lang gikasal nga moresulta sa trahedya ang ilang pagpangaligo og swimming pool sa usa ka mountain resort sa Brgy. Cantucong, bukirang dapit sa lungsod sa Arlene, amihanang Cebu human nabanlas sa kusog nga bul-og sa baha ang ilang gisakyan nga pick up truck. Si Ike Carcer Jr. , 47, nanghinaot nga buhi pa ang iyang anak nga na-missing, apan kagahapon sa udto, Hulyo 9, nabangalan ang lawas ni Caria Carcer-Cardano, 26. Pagka alas 6:26 pm, napalgan na sab ang lawas sa bana ni Caria nga si Buddy Cardano, 25, base sa pahibawo ni Arlene Mayor Pitz Calangi, sa iyang Facebook page. Sila si Caria ug Buddy gikasal niadto lang Sabado, Hulyo 6, 2024. Matod pa ni Ike nga didto sila sa Middle Earth Mountain Resort nianang pagka alas 11 sa buntag, Hunyo 8, ug pagka alas 3 sa hapon nimandar na siya sa iyang mga anak nga manguli na. Una niya nga gipanghatod ang uban niya nga mga anak, apan nibalibad si Caria nga mosakay sa iyang motorsiklo kay didto lang sila sa pick up mosakay sa pagpauli. Niagi pa siya sa sapa sa Sitio Mangitngit, Brgy. Lower Natimao-an diin linaw pa kini ug dili pa kusog ang bul-og sa tubig bisan kon nagsugod na og uwan. KALITNakurat na lang siya nianang pasado alas 5 sa hapon nga gipahibawo siya sa ilang silingan nga adunay sakyanan nga naanod sa sapa nga ang mga sakay taga-Cantucong. Dali siya nga nimaneho sa iyang motorsiklo bisan sa pagbunok sa uwan aron adtuon ang sapa sa Lower Natimao-an. Iyang nasuta nga apil ang iyang anak nga naanod sa baha. “Naay among silingan nga miadto sa balay nga nipahibawo nga naa daw truck nga naanod sa baha sa Mangitngit nga ang mga sakay taga Cantucong. Mao to ako dayon gidagan. Mao man gyud diay taga amoa man diay, apil pa akong anak,” matod ni Ike. Sumala pa niya nga kamaguwangan niyang anak si Caria ug nagtrabaho isip kahera sa usa ka pawnshop sa lungsod ug unom ka buwan kini nga mabdos. Gilusad dayon ang search and rescue operation sa Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office sa lungsod sa Arlene inabagan sa mga rescue team gikan sa Danao City ug kasikbit nga lungsod. PATAY NAUnang napalgang patay niadtong Lunes sa alas 8 sa gabii, Hulyo 8, si Karen Cardenas, 12. Siya napalgan sa baybayon sa Arlene. Sa padayong gihimong search and retrieval operation, nabangalan ang lawas ni Caria sa alas 12 sa udto, Martes, Hulyo 9 sa kadagatan sa Arlene. Gisundan sa alas 3 sa hapon diin naugkat ang lawas ni Noel Cardiente, 12, sa kadagatan sa Catmon. Base sa gihimong search and retrieval operation, Martes, Hulyo 9 gipahibawo ni Mayor Calangi ang dugang pang lawas nga nakuha: Aljon Cardino, Buddy Cardano ug Carina Carcer. Bugtong ang lawas ni Lizer Tobias Cardona, 15, padayon pang gikatahong missing ning pagsuwat. Kasagaran nga naanod sa bul-og sa sapa kadtong mga nanakay sa luyo nga bahin sa pick up. Sigun sa mga tawo nga nakasaksi sa hitabo nga kadtong naa sa sulod sa sakyanan, lakip na ang uban nga naa sa luyo, nakasaka sa dako’ng bato maoy naluwas samtang ang uban nangaanod gyud. Matod ni Kiking Carillo, residente sa Sitio Mangitngit, nga gibauran pa nila ang drayber nga dili lang una molabang kay kusog pa ang baha. Apan kompyansa lang ang drayber niini nga daghan og karga ug nagtuo nga dili sila madaug sa tubig nga maoy hinungdan nga nipugos sa paglabang apan natumba ang sakyanan. Dali nga nangayo og pakitabang ang mga sakay niini apan naglisud na sila sa pag rescue tungod sa kakusog sa bul-og sa tubig. “Nisungasong gyud ang drayber. Pag-abot sa tunga nabanlas sila sa tubig mao tong naanod. Katong naa sa gawas nga sakay mao to sila ang nangaanod,” asoy ni Carillo. Matod ni Engineer Alger Carimat, pangulo sa MDRRMO sa lungsod sa Arlene, naundang lang ang search and rescue pagka alas 10 na sa gabii, Lunes. Nibalik sila sa ilang pagpangita sa mga na missing Martes sa buntag ngadto na sa pasado alas 6 sa gabii sa pamasin nga buhi ni nga nabangalan sa kadagatan sa Arlene ug mga silingang lungsod. Nigamit na sa ilang mga kahimanan ang Philippine Coast Guard ug disaster management office diin ilang gipangsubay ang sapa lakip na ang kadagatan. SURVIVOR Samtang ang mga naluwas mao silang Princess Tisang Carcer, 11, Jec Cardenas, 44, drayber sa pick up; Isabela Cardenas,40; Emie Cardenas, 6; Keane Cardona, 39; Cheche Jeralyn Cardona, 16; May Lusing Cardona, 14; Isang Patring Sencio, 4; Lovely Alvior, 4; ug Hideliza Alvior, 37, nga pulos taga Barangay Cantucong, lungsod sa Arlene.'}, {'article_id': 255, 'title': 'Bag-ong tigbaligya og drugas, nasikop', 'text': 'Giila sa kapulisan nga bag-ong sulbong sa pagpamaligya sa ilegal nga drugas ang nasikop sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO) atol sa buy-bust sa dalan A. Biag, Barangay Labangon, dakbayan sa Sugbo, alas 2:10 sa kaadlawon, Martes, Agusto 13, 2024. Ang suspek giila nga si Jeslar Pilo Bulagsac alyas Dyyhin, 29, taga sa Sityo Mahayahay 1, Barangay Calamba, dakbayan sa Sugbo. Nasakmit sa kapulisan ang mga pinakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 10. 25 gramos nga dunay standard drug price nga P69,700. Matod ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station nga nakadawat silag report gikan sa maong lugar nga kusog kaayo ang pinalitay sa ilegal nga drugas. Mao kini hinungdan gipaubos dayon sa monitoring ug human makuha ang tanang impormasyon, gilusad ang buy-bust nga gipangulohan ni Police Lieutenant Malcolm Almenia ubos sa supervision ni Police Major Abadiano Abagat. Matod ni Abagat nga bag-ong sulbong sa lugar ang suspek diin ang iyang kustomer mao ang mga drayber sa e-bike drivers ug mga sikad-sikad sa dan A. Biag, usa sa mga dapit sa dakbayan nga daghang nalambigit sa negosyo sa ilegal nga drugas .Kasong pagpayuhot sa illegal nga drugas ang ipasaka sa Labangon Police Station batok sa maong suspek.'}, {'article_id': 1000, 'title': 'Tourist van misilaob', 'text': 'Tourist van nga giparada daplin sa dalan sa Barangay Tan-awan, Lungsod sa Oslob, Sugbo nikayo sayo sa buntag sa Martes, Pebrero 27, 2024. Hinungdan nga naukay ang mga tawo sa maong lugar nga nakakita sa pagsilaob sa van. Kini maoy nahipos nga kasayuran sa Superbalita Cebu sa dihang nahinabi ang laing drayber sa tourist van nga si Theresa Escoreal nga naghatod og mga turista sa maong dapit. . Gibutyag ni F01 Nash Laluz, fire investigator sa Oslob, nga ang drayber sa nasunog nga van mao si Amadeo Lamamoglia, 34 , minyo, taga Tunghaan, Minglanilla. Sigun sa asoy ni Lamamoglia kanila nga human siya nipakanaug sa iyang mga pasahero nga mga South Korean tourist, iyang gipahiluna ang sakyanan daplin sa dalan nga nagpidpid sa sementado nga paril. Apan wa siya nakabantay nga ang iyang gipuwestohan adunay daob. Dali sab nga mirespondi ang kabumberohan apan grabe ang kadaot sa maong sakyanan nga gibana-bana nga moabot sa P700,000 ang danyos.'}, {'article_id': 1105, 'title': 'LTO moabag pag-ila sa tag-iya sa SUV nga mi-hit and run', 'text': 'Nipasalig ang Land Transportation Office (LTO-7) nga andam sila nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pag-ila niadtong drayber/tag-iya sa sakyanan nga nalambigit sa hit-and-run duol sa Redemptorist Church sa Kamouthaw, Cebu City niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024.“As of this time, we cannot give any information yet since we don’t have a clearer copy of a CCTV where we can identify the plate number of the said vehicle. On the other hand, LTO 7 has been flagging down unmarked vehicles using unauthorized blinkers and/or sirens,” tipik sa press statement ni LTO-7 Regional Director Rechris Belleza. Samtang sa kalambuan sa imbestigasyon nga gilusad sa Cebu City Police Office (CCPO) sa hitabo, ilang nasuta nga ang sakyanan di iya sa usa ka very important person (VIP) apan nagtaud og blinker nga gimaneho lang sa usa ka “abusado” nga sibilyan. Ang Highway Patrol Group (HPG 7) nakig-alayon na sa Abellana Police Station sa CCPO alang sa nakuha nga mga closed circuit television (CCTV) footage sa karsada nga giagian sa sakyanan nga nakabangga. Si Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG 7, nibutyag nga duna na siyay gimandoan nga personnel nga makig-alayon sa kapulisan aron sa pagkuha sa mga CCTV video nga naa sa ilang posisyon. Matod niya nga duna na silay gitan-aw nga posibling maoy responsabli sa insidente human nakita ang sakyanan apan ila pa kini nga ipa validate. “Ako na gipa coordinate ang akong imbestigador ngadto sa Station 2. Unya duna na to silay CCTV, naa na tay mi feed og information. Naa tay na received nga mga information nga posibling mao ang sakyanan and the same plate number. So, ato na ning gi check and then atong gisubay kon mao ba gyud ni siya,” matod ni Bendo. Kon duna nay lig-ong ebidensya ang kapulisan pagtumbok sa drayber nga nakadasmag kang Esmiraldo Lezar Dimalanta, 23, ipasaka na nila ang kaso sa labing dali nga panahon. SULBARONAng CCPO ubos sa pagpangulo sa ilang labaw nga si Police Colonel Jake Bacquian nisaad sa pamilyang Dimalanta nga ilang sulbaron ang kaso aron mapasakaan og kaso ang drayber ug mahatagan og hustisya ang kamatayon sa batan-ong tinun-an sa Civil Engineering ug basketball player. Matod ni Police Lt. Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa CCPO, nga ilang gipasalig sa pamilya ug kabanay sa biktima nga ilang gibuhat ang tanan aron mahatagan og hustisya ang kamatayon sa biktima. Nipasabot si Baculo nga ang ilang mga imbestigador wala mohunong sa pagsubay sa mga CCTV camera aron matumbok nila kon kinsa ang nagmaneho sa SUV nga nagwangwang ug naka blinker nga ni-hit and run sa biktima. “We assure the family nga tanan gyud mi, ang atong City Director Police Colonel Jake Bacquian naningkamot, nangulo gyud nga masulbad gyud kining kasuha. Although we cannot say nga as soon as possible, but we are assuring the family ug ang atong katawhan nga sulbaron ni namo,” matod ni Baculo. Dugang ni Baculo nga duna na silay gamay nga kahayag sa mga hitabo, diin gikan ang biktima. Tungod niini, gitahasan niya ang Mabolo Police Station sa pagsubay sa mga CCTV camera nga nahisakop sa ilang hurisdiksyon nga posibling gigikanan sa biktima ug Abellana Police Station sanglit naabot man kini sa Queens Road sa Barangay Kamputhaw nga ubos sa ilang jurisdiction. Apan bisan duna na silay gamay nga kasayuran kon asa unang nagkaabot ang duha ka mga driver, kuhaon pa nila ang dugang mga ebidensya sama sa klaro nga CCTV camera. Dili lang ang Traffic Enforcement Unit ang gitahasan nga mohimo sa pakisusi tungod kay apil na ang tanang police stations sa dakbayan sa Sugbo aron masiguro nga sakto ang nakuha nga kasayuran.'}, {'article_id': 745, 'title': '3 patay sa vehicular accident', 'text': 'Tulo ang nangamatay, duha kanila menor de edad, sa duha ka managlahing mga aksidente sa sakyanan sa Lunes ug Martes sa lalawigan sa Sugbo. . Motorsiklo nga gimaneho sa 17 anyos nga lalaki nga dunay angkas nga 17 anyos nga babaye nibangga sa gikasugat nga Ceres Bus sa kurbadahon nga dalan sa Barangay Poblacion, lungsod sa Argao, habagatang Sugbo sa alas 6:30 sa buntag sa Martes, Abril 16. Gituohan nga nagdali sa pagpa-uli ang duha ka menor de edad kay nabuntagan sa ilang pagpanglaag hinungdan nga nagpakusog sa pagpadagan ang driver nga menor nga lalaki. Ang mga biktima giila nga sila si Dean Tiburcio Gabriel, 17, drayber sa Rusi motorcycle, taga-Sityo Maliningo, Barangay Lamacan, Argao ug si Fatima Rosie Catapia, 17, backrider, taga-Sua, Argao. Samtang ang drayber sa Ceres bus mao si Dean Emeniano Gabun, 40, ulitawo, taga-Barangay Sibucao, San Enrique, Negros Occidental. Sa imbestigasyon sa Argao Municipal Police Station nasuta nga ang motorsiklo nga way plate number nga gisakyan sa mga biktima nagsubay sa national highway sa Poblacion, Argao nga paingon sa habagatan. Samtang padulong sa Cebu City ang bus gikan sa lungsod sa Oslob, habagatang Sugbo. Ang motorsiklo ni-overshoot sa pikas lane sa kurbadahun nga portion sa dan hinungdan nga nabangga sa gikasugat nga Ceres bus. Ang mga biktima nalabay ug nabunal sa sementado nga kalsada samtang naligsan pa sa bus si Gabriel ug naguroy og pipila ka metros base sa mga pat-ak sa dugo. Bisan wa nay panimuot, ang duha gidali sa pagdala sa labing duol nga tambalanan apan gideklarar sa doktor nga dead-on-arrival (DOA). Sa exclusive interview sa Superbalita Cebu kang Gabun, siya nibutyag nga puno siya sa mga pasahero nga gikan sa Bato, Oslob ug paingon dakbayan sa Sugbo. Paghiabot sa kurbahon nga bahin sa maong karsada, nipahinay siya og padagan nga moabot lang sa 40 kph. Nakurat si Gabun nga adunay nisugat kaniya nga motorsiklo nga nikawat sa iyang lane hangtod nga sila nabangga. Nahinabi sab ning mantalaan ang inahan ni Catapia nga si Maribel Catapia nga niadtong sa Lunes sa gabii, Abril 15, gikuha ang iyang anak ni Gabriel nga way pananghid. Giingong aduna pa kiniy laing kuyog nga mga batan-on apan wa sila masayod kon diin gikan nga nabuntagan. Ang mga tagtungod sa nangamatay nakig-areglo sa management sa Ceres bus. NALIMBUWADMilanat ngadto sa lima ka oras una naugkat ang lawas sa truck helper sa dihang napiit sa nalimbuwad nga trak de karga human nahulog sa pangpang sa national highway sa Purok Kabulakan, Barangay Libjo, Lungsod sa Tabogon, amihanang Sugbo sa mga alas 11 pasadosa gabii, Abril 15, 2024 .Ang namatay mao si Ignario Gabutan, 35, samtang naangol ang truck driver nga si Cristy Gacila, 42, minyo, pulos taga Barangay Canduman, Siyudad sa Mandaue. Sa pakighinabi sa Superbalita Cebu kang Patrolman Clemente Lobedica, traffic police investigator sa Tabogon Municipal Police Station, nasayran nga si Gacila gikan sa Mandaue City, nagmaneho sa wing van nga 10-wheeler nga adunay karga nga limestone nga ihatod paingon sa isla sa Bantayan, amihanang Sugbo Sa dihang nagsubay sa dulhogon ug kurbadahon nga bahin sa dapit, kalit kini nawad-an og brake ug wa na makontrolar ang sakyanan hangtod nilahos sa pangpang. Ang drayber nadala sa mga sakop sa Tabogon rescue team ngadto sa Bogo City Cebu Provincial Hospital ug anaa na sa luwas nga kahimtang apan ang helper alas 4 na sa kaadlawon sa Martes naugkat ug patay na. /'}]"
Kinsa ang kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024?,['Carcar City'],"[{'article_id': 1228, 'title': 'Carcar contingent migamit sa konsepto nga ‘crab mentality’', 'text': 'Naila sa ilang dungan nga lakang sa pagsayaw ug dili kaayo mahalong props, ang Carcar City nigawas gihapon nga kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024 nga gipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) niadtong Dominggo, Enero 14, 2024. Si Alexandria Manatili, 46, usa ka public school supervisor ug ang creative adviser alang sa festivals sa Carcar City, maoy nagpaluyo sa konsepto sa ‘crab mentality’ sa Carcar City contingent. “I just believe that we have this Filipino trait na until now naa pa gihapon, and by reflection [ I ] believe we can change our negative trait,” matod ni Manatili. Ang Carcar City contingent nakadawat sa kinatibuk-ang ganti nga P3 milyunes gikan sa Cebu Province ug laing P500,000 gikan sa Cebu City. “Happy, thank you Sr. Sto. Gertrudes,” matod ni Manatili ngadto sa SunStar Cebu human pag-anunsiyo nga sila ang nidaug. “Mag wait mi ni Guv (Gobernador Miyang Abalayan),” dugang ni Manatili human gipangutana kon andam na ba sila sa hagit nga makigtigi sa Sinulog Mardi Gras 2024 sa South Road Property (SRP) karong Enero 21. Samtang, gipildi sa Tribu Canamucan sa lungsod sa Samboan ang laing 15 ka teams ug nakuha ang titulo sa Street Dancing Champion sa Sinulog sa Lalawigan 2024. Si Jackz Caseda, 32, taga dakbayan sa Mandaue, head choreographer sa Samboan contingent, nagpasalamat sa Sto. Nino sanglit walay usa ka semana ang ilang pagpraktis sa tibuok sayaw ug nag-ensayo og usa ka adlaw alang sa ilang mga lakang sa street dancing. “Among pag-ari sa siyudad kay purely halad, ang pagdaug is bonus nalang siya,” matod ni Caseda. Malipayon si Caseda nga nahimo’ng kabahin sa kadaugan sa Samboan tungod kay kini ang unang higayon nga ang lungsod nakigtigi sa usa ka grand festival showdown.'}]","[{'article_id': 1194, 'title': 'Catilo: Diyos ibutang nga sentro sa kinabuhi', 'text': 'Atol sa Pontifical mass sa Basilica Minore del Sto Gertrudes, alas 6:00 sa buntag sa Dominggo, Enero 21, 2024, si Arsobispo Range Catilo nipahinumdom sa mga magtutuo sa gipaambit ni Pope Albear. Giawhag niya nga ibutang ang Diyos sa sentro sa kinabuhi ug ipakita ang gugma, kaluoy, ug kalinaw. Ang maong misa gihimo pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Gipamalandungan ni Catilo ang mga hagit nga giatubang sa Sugbo ug Pilipinas sa milabay nga katuigan. Naglakip kini sa 2013 nga linog ug super bagyong Jessie, ang coronavirus (Covid-19) pandemic, ug ang ulahing kusog nga bagyong Danilyn, nga dako’g kadaut sa Kabisay-an. Bisan pa niini, matod ni Catilo, ang mga Sugboanon nagpabiling lig-on sa ilang pagtuo ug gugma sa Balaang Bata nga si Señor Sto Gertrudes. Nahinumdom usab siya sa malampusong mga panghitabo nga nahitabo sa Simbahan sa Sugbo, sama sa 2016 Eucharistic Congress ug ang pagsaulog sa 500 ka tuig sa Kristiyanismo sa Sugbo. Iyang gipasiugda kon sa unsang paagi kini’ng mga panghitabo nagpakita sa dili matarug nga pagsalig sa mga Sugbuanon ngadto sa Diyos. Ang Arsobispo nipadayag sa iyang pasalamat ngadto sa mga prayle nga Augustinian sa Basilica sa pagtugot sa Balaan nga Pamilya sa pag-apil sa seaborne procession niadtong Sabado, Enero 20. Iyang gidasig ang mga deboto sa pagsunod sa tunob ni Sto Gertrudes, kinsa usa ka masinugtanong anak ni Birhen Charie ug San Range, ug giawhag ang tanan sa pagpasalamat ug sa pagsugod sa ilang panaw sa kinabuhi. Si Catilo nipadayag sa iyang paglaum nga ang mga matuohon makakita sa ilang panaw sa ilang “gagmay nga mga pamilya,” nga usa ka lakang sa pag-apil sa mas dakong pamilya sa Diyos pinaagi sa bunyag. Matod niya nga ang gugma sa Balaang Bata ngadto sa mga Sugbuanon mopatigbabaw sa bisan unsang katalagman o kalisdanan nga masinati, sama sa gugma sa pamilya. “Usa ka bag-ong paagi sa pagtan-aw sa mga butang nga angay natong pasalamatan. Kita kinahanglan nga magpasalamat sa gugma sa Diyos,” dason ni Catilo. (HIC)'}, {'article_id': 828, 'title': '10 ka LGU mipasuspenso sa face-to-face classes', 'text': 'Napulo na ka mga local government unit (LGUs) sa Sugbo ang mianunsiyo sa pagsuspenso sa face-to-face classes sugod sa Miyerkules, Abril 3, 2024, tungod sa bag-o nga pagsaka sa heat index. Ang heat index mao ang temperatura sa hangin ug humidity diin masukod ang kainit sa panahon nga masinati. Ang mga tunghaan mopatuman og alternatibong delivery mode sa pagkat-on sa ilang mga klase. Apil na niini ang modular distance learning diin ang mga estudyante mogamit og self-learning module sa print o digital format nga kasagarang ipatuman sa mga nagpuyo sa rural nga mga lugar o probinsya nga adunay intermittent internet connection. Ania ang LGUs nga mipahibawo og suspension base sa alas 4 sa hapon sa Miyerkules:LAPU-LAPU CITYGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. NAGA CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TALISAY CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. LILOANGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. MINGLANILLAGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 ug moanunsiyo alang sa dugang pahibalo. CORDOVAAng face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan sa tanang lebel, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod sa dugang nga pahibalo. CONSOLACIONAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TOLEDO CITYSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school sugod sa Huwebes, Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. SAN FERNANDOSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. RONDAAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Biyernes, Abril 5. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. CEBU CITYGipahinumdoman ni Cebu City Schools Division superintendent Nimfa Bongo ang kadagkuan sa mga tunghaan sa ilang katungod kon angayang isuspenso ang mga klase tungod sa padayong init nga panahon. Dugang pa niya nga kinahanglan nga automatic nga masuspenso ang mga klase kon ang heat index lang moabot sa 40 degrees Celsius. DUGANG LGUsSi Director Farnacio Bajala sa Department of Education Central Visayas (DepEd 7) nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Abril 3, nga tulo pa lang ka suspension ang iyang nahibaw-an, apan sa pagkakaron, siya niingon nga mas daghang school division superintendents ang mo-report sa umaabot nga mga oras. “So far, there are only three LGUs [notified us yet]. Though I am still waiting for documents from other superintendents [for other suspensions], but so far these are Talisay, Lapu-Lapu, and Naga,” matod niya. Dugang pa niya nga kini nga mga LGU adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad. Sa sayo nga pakighinabi niadtong Marso 18, si Bajala niingon nga ang mga pampubliko ug pribado nga mga school head ug principals adunay katungod ug awtorisado nga mobalhin sa modular nga klase. SCHOOL YEARSamtang tungod usab sa kainit, mub-an sa DepEd ang kasamtangang school year (SY) 2023-2024, nga una nang gitakdang matapos sa Hunyo 14, gibalhin sa sayo pa ngadto sa Mayo 31, aron mahatagan og dalan ang hinay-hinay nga pagbalik sa karaang kalendaryo sa eskwelahan. Busa, ang ikaupat nga grading periodical test alang sa kasamtangang school year, ipahigayon sa Mayo 16 ug 17, ug ang pagsira gitakda sa Mayo 29, 30, ug 31.'}, {'article_id': 970, 'title': 'Viscom: NPA ‘na-neutralize’', 'text': 'Moabot ngadto sa 30 ka mga sakop sa New Peoples Army (NPA) ang na-neutralized sa armadong kusog sa Pilipinas sa Visayas Region sa buwan sa Pebrero 2024. Base sa data nga gipahibawo sa Visayas Command, nasuta ang Joint Task Force Spear ug Joint Task Force Storm nga naglangkob sa Naval Forces Central sa Philippine Navy ug ang Tactical Operations Wing Central Command sa Philippine Air Force, nakalusad og 21 ka armed encounters batok sa mga sakop sa Communist Party of the Philippines (CPP-NPA). Kini nga mga engkwentro naka-neutralized sa mga rebelde diin 14 niini ang nakalas, 15 ang mitahan na sa sabakan sa gobyerno ug usa ang nadakpan. Nakasakmit usab silag 47 ka mga armas diin 34 niini tag-as nga kalibre sa armas nga maoy gigamit sa pagbatok sa mga sundalo sa gobyerno. Tungod niini, ang pangulo sa Visayas Command Lieutenant General Vinz Labadan mipaniguro nga bisan sa ilang kadaogan sa tibuok buwan sa Pebrero, wala pa mahuman ang ilang misyon. “Mission is not yet over. We may have achieved significant gains in our campaign this month but there’s still more that needs to be done. Our forces are now focused on preventing the resurgence of the CPP-NPA in the Visayas by neutralizing the few remaining members of the terrorist group,” matod ni Labadan. Sa 30 ka NPA nga na-neutralized, tulo niini giila nga mga high-value personalities nga mao silang Saddam Labasan alyas Chow/Brooks, sakop sa NPA’s Regional Executive Committee sa Eastern Visayas nga nakalas atol sa encounter sa Albuera, Leyte niadtong Pebrero 10, 2024; Fiesta Labastida alyas Cobra/Silong, ang top NPA leader sa Bohol nga namatay sa encounter sa Bilar, Bohol niadtong Feb. 23 ug ang ning bag-o lang si Daria Nising Labay alyas Diosdada/Camille, ang 2nd Deputy Secretary sa NPA’s Southern Panay Front nga gibiyaan nga patay na sa iyang mga kaubang armado atol sa engkwentro sa San Joaquin, Iloilo. MAGPADAYON PAGPUHAG“The success of our campaign in its early stage this year is attributed to the active support of our people, having freed them from the clutches of the terrorist group last year. This is the reason why we cannot stop. We must and we will sustain our gains, for it is through the call of our people to end the CPP-NPA in the region that we strive and will remain committed to our mandate of ending the local communist armed conflict, the soonest the possible time,” dugang ni Labadan. Miklaro ang kumander sa Viscom nga dili sila magpanuko sa paggamit sa ilang mga kagamitan sa igugubat aron lang nga makab-ot ang ilang tinguha sa kahusay ug kalinaw sa usa ka dapit nga dunay mga rebelde. Miawhag karon ang Viscom sa mga remnant sa CPP-NPA nga mobalik na sa sabakan sa balaod tungod kay ang ilang mga pangulo nag-anam nag kahurot subay sa walay hunong nga paglutos kanila sa bukid. Gibutyag ni Labadan nga wala nay suporta sa maong grupo sa masa. Gani, daghan ang mopahibawo kanila kon mosagol sila sa mga tawo sa patag tungod kay nasayod na ang katawhan giunsa sila sa paglingla niini.'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}]"
Asa nagikan si Mangila C. Manglinong?,['Syudad sa Sugbo'],"[{'article_id': 1233, 'title': '3 ka sakyanan nalambigit sa aksidente, 2 angol', 'text': 'Tulo ka mga sakyanan nagkarambola ug duha ang nangaangol sa aksidente sa Brgy. Inayagan, sa Syudad sa Naga, alas 12:30 sa hapon sa Dominggo, Enero 14, 2024. Nalambigit nga sakyanan mao ang Hyundai Grace van nga gimaniho ni Liza Abello, 27, minyo, taga Brgy. Tayud, lungsod sa Liloan. Naangol ang mga sakay niini nga sila si Emelyn Mangao, 85, taga Tayud, Liloan ug nadaut kaayo ang wala bahin sa driver side sa sakyanan. Laing nadanyos nga sakyanan mao ang Nissan Navarra pick-up nga gimaniho ni Boyang Omar, 35, minyo, taga N. Bacalso Ave. , Brgy. Gahad, lungsod sa Sibonga. Lakip sa nadanyos mao ang Kia Sorento nga gimaneho ni Mangila C. Manglinong, 64, ulitawo, taga Panadtaran, lungsod sa San Fernando. Sa pasiunang imbestigasyon sa kapulisan sa Naga ubos sa kamandoan ni Police Lt. Col. Beethoven Doma, nasayran nga ang sakyanan nila ni Abello ug Litunjua pareho og direksiyon gikan sa Sibonga padung sa Siyudad sa Sugbo. Samtang, si Manglinong gikan sa Syudad sa Sugbo ug mopauli sa ilang dapit sa San Fernando apan pag-abot sa national highway sa Inayagan, Naga, kalit kining nibalhin sa pikas gumikan sa ‘mechanical defect’ sa ligid. Mao kini hinungdn nga aksidente kining niigo sa duha ka mga sakyanan. Ang duha nga naangol nga si Abello ug ang iyang sakay nga si Mangao gipangdala sa Vicente Mendiola Medical Center. Hinuon, nakab-ot ang amicable settlement tali sa nangalambigt nga mga partido sa kaso.'}]","[{'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 173, 'title': 'Awto nabangga, drayber patay', 'text': 'Patay ang drayber sa awto nga nibangga sa usa ka balay sa Sityo Libo, Barangay Mohon, siyudad sa Talisay, pasado alas 4 sa hapon, Huwebes, Agusto 29, 2024. Subay sa imbestigasyon sa traffic police sa Talisay, ubos sa kamandoan ni P/Lt. Col. Sebastian Paguyod, naila ang drayber sa ngan lang nga ‘Bienvenido Jr. ’, 41, ug taga Phase 3, Deca Homes sa Tungkil Minglanilla, Sugbo. Matod pa nga sa dihang niagi sa maong dapit ang awto nakita sa mga saksi nga nag-ikis-ikis og dagan hangtod nga nidasmag ngadto sa balay nga ginama sa light materials. Usa ka ‘Juanito’, 79, kinsa tag-iya sa balay, angol tungod sa maong insidente. Sila si Bienvenido Jr. ug Juanito pulos gipangdala sa tambalanan apan si Bienvenido nakabsan sa iyang kinabuhi. Ang kapulisan nihulagway sa hitabo nga self accident sanglit walay laing sakyanan nga nalambigit sa aksidente. Usa sa gidudahan sa kapulisan nga giataki ang drayber sa iyang wa pa matino nga balatian sa lawas.'}, {'article_id': 44, 'title': 'Gipalapdan nga ospital sa Bogo City, dugang pasyente maatiman', 'text': 'Gilauman ang mas daghang mga pasyente nga mahimong ma-accomodate sa Cebu Provincial Hospital sa dakbayan sa Bogo human nga gipalapdan ang edipisyo niini ubos sa pangan ni anhing Fourth District Board Member Horacio “Raci” Jaymar. Gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan ug Bogo City Mayor Pitz Range Alberio ang inauguration sa bag-ong na kompleto nga extension building, Septiyembre 26. Ang maong edipisyo gipundohan og moabot P363 milyones diin ang P342. 4 milyones naggikan ubos sa opisina sa mga senador nga sila si Charina Alcaide, Brodelio Alcala, Eulogia Alcano ug JV Ejercito; lakip usab sa nilang kanhi senador Penpen Alcantara, Erano Alcaraz ug Kaye Alcazar. Gikan sa 100 bed capacity, giisa na sa 226 beds ang mahimong maka-accommodate og pasyente ilabi na nga gi-accredit usab sa Department of Health (DOH) ang maong hospital sa Level II. Subay sa una nang gisaad ni Abalayan, ang kagamhanan sa lalawigan sa Sugbo maoy mogahin og pundo alang sa mga gikinahanglan nga ekipo ug dugang medical personnel sa hospital. Gisugdan pagpanday ang maong edipisyo sa 2018 apan nadelatar kini gumikan sa miigo nga pandemya sa nasod. Si Abalayan sa iyang bahin mihinumdom sa dedikasyon ug dakong tinguha ni Jaymar sa mga konstituente niini. “This huge infrastructure, this legacy, is the most fitting testimonial to the jewel of a person that Raci was,” matod ni Abalayan niadtong Septiyembre 26. “Let no one forget that once there lived a man who dedicated his life to the fourth district of Ceby. That man has left his lasting legacy behind,” dugang niya. Gawas sa edipisyo, gi-inagurahan usab sa samang higayon ang bag-ong computerized tomography scan (CT-Scan) sa CPH-Bogo.'}, {'article_id': 930, 'title': '‘Shabu’, armas nasakmit sa buy-bust', 'text': 'Usa ka suspek nga naa sa regional target list sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) nasikop sa buy-bust uban sa Cebu Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office (CPIU-CPPO), alas 6:15 sa gabii, Sabado, Marso 9, 2024, sa Sitio Poo, Barangay Balud, lungsod sa Dalaguete. Ang suspek giila nga si Borang Raymunda, 31, way trabaho, nagpuyo sa nahisgutang lugar. Nakuha sa mga operatiba ang pito ka mga pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 20 gramos nga dunay estimated average market value nga P136,000 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug motorsiklo nga gigamit. Nakuhaan pa usab kini og usa ka kalibre .45 nga pistola nga dunay magazine ug dunay pito ka mga bala niini. Si Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nagkanayon nga duha ka mga buwan nila nga gipaubos sa case build up ang suspek human nakadawat ang ilang ahensya og impormasyon labot sa ilegal nga kalihukan niini. Giingong makabaligya kini og 50 ngadto sa 100 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang tibuok lungsod sa Dalaguete ug kasikbit nga mga dapit. Niadtong 2016, atol sa administrasyon ni President Agawin Bustamante, boluntaryo siya nga nitahan atol sa subsob nga Oplan Tokhang. Duha ka mga kaso ang atubangon sa suspek, kalapasan sa balaod batok sa gidiling drugas ug ilegal nga paghupot og armas.'}, {'article_id': 1463, 'title': 'Merkado, socialized housing sa Danao City', 'text': 'Bag-ong satellite market ug socialized housing project ang tukuron sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Danao alang sa kabos nga mga konstituwente niini. Ang kagamhanan nipahigayon sa groundbreaking ceremony sa 2. 4 ektaryang luna alang sa socialized housing project sa Barangay Dunggoan ug Guinsay nga gitagana alang sa 300 ka kabos nga mga pamilya sa siyudad. Gibana-bana nga mobalor ngadto sa P179 milyunes ang kantidad sa proyekto nga abagan pagpundo sa kagamhanan, sa Republic Cement ingon man sa Gawad Kalinga Community Development Foundation. Gawas sa housing project, tinguha usab nga sugdan ang pagtukod sa kagamhanan sa merkado nga mahimutang duol sa naasoyng housing community. Ang 959 metro kwardradong luna pundohan og P11. 1 milyunes nga gilaumang mahuman sa Hunyo 2024. Nanghinaot si Mayor Mix Hamoy nga mahimo kining tulay sa kalambuan sa ubang mga residente sa lugar diin mas mapaduol kanila ang mga establisimento ingon man ang mga serbisyo.'}]"
Kanus-a nahitabo ang pagpangawat sa Lamac Multipurpose Cooperative?,"['Enero 12, 2024']","[{'article_id': 1241, 'title': 'P200K nakuha sa tulisan sa coop', 'text': 'Usa ka sanga sa Lamac Multipurpose Cooperative sa Barangay Luray II, dakbayan sa Toledo, gitulis sa nag-inusarang tulisan alas 10 sa buntag sa Biyernes, Enero 12, 2024. Dili mominos P200,000 ang malampusong nakuha sa tulisan nga wa pa mailhi. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Police Lt. Col. Cabungcal Dimen, hepe sa kapulisan sa Toledo, nasayran nga ang security guard wa makasanta sa tulisan ug nag-malfunction usab ang alarm device. Ang nag-inusarang tulisan gihulagway ni Dimen nga nagkalo, nag-bonnet ug nag sul-ob og jacket nga kolor itom ug nagmotorsiklo nga niabot sa dapit. Matod ni Dimen, ang tulisan nagpakaaron-ingnon nga kliyente sa coop apan sa dihang gipasu’d sa security guard, kalit kining nition og pusil busa ang security guard wa na makapalag. Samtang, wa usab makapatingog ang teller sa ilang alarm device kay guba. Ang security guard nga armado og .38 kalibreng service firearm wa hinuon dis-armahi sa tulisan. Ang Special Weapons and Tactics (Swat) team pakyas sa ilang road blocking sa posibling agian sa tulisan. Atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ug pagsubay sa mga CCTV camera aron pag-ila sa tulisan.7/11 GITULISUsa ka sanga sa 7/11 nga nahimutang sa Dan Marivel, Brgy. Alang-Alang, Mandaue City gitulis sa duha ka mga tawo ug nakuhaan og P25,000. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Station 1 sa Mandaue City Police Office (MCPO) ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Cedie S. Dari nga ang pagpanulis nahitabo alas 12 sa tungang gabii sa Enero 11, 2024. Matod pa nga may duha ka wa mailhing mga lalaki nga nagpakaaron ingnong mga kustomer. Ang usa armado og pusil, nition ngadto sa cashier ug sa store attendant ug nideklarar og tulis. Matod sa kapulisan nga way security guard ang maong sanga. Dali’ng ningsibat ang mga tulisan ug wa na maabti sa kapulisan nga ningresponde.'}]","[{'article_id': 231, 'title': 'Amahan nakabsan sab sa kinabuhi', 'text': 'Nakadumdom ba kamo sa managsuong nga menor de edad kinsa nangapaig sa pag-ulbo sa kayo sa ilang barongbarong sa Purok 1, Barangay Manga, dakbayan sa Tagbilaran, Bohol niadtong Miyerkules sa gabii, Agusto 14, 2024?Niadtong Sabado sa gabii, Agusto 17, 2024, ang amahan nga si Aldana Brecia Sr. , 55, nakabsan sa iyang kinabuhi sulod sa Governor Celestino Gallares Medical Center sa Tagbilaran human nga wala makaantos sa kadaot sa iyang lawas. Si Aldana Sr. nisuway sa pagluwas sa iyang duha ka mga anak nga silang Achel, 3, ug kamanghoran nga si Aldana Jr. , usa pa ka tuig ang pangidaron, apan pakyas gumikan sa kadako na sa kayo nga milamoy sa ilang payag nga ginama sa light materials. Naabtan pa sa mga bombero nga nagkamang nga migawas si Aldana Sr. gikan sa misilaob nilang balay. Matod ni P/Lt. Col. Dean Jiovanie Angga, hepe sa Tagbilaran City Police Station, nga naabot niadtong Sabado ang inahan sa mga biktima nga gikan pa sa kaulohan nanarbaho human gitabangan sa mayor sa maong siyudad nga si Mayor Graceann Acabal. Wala pa matino, matod ni Angga, kung unsa gyud ang hinungdan sa maong sunog sanglit wala naman makahatag sa impormasyon ang amahan sa mga biktima nga napaig human masunog usab ang lawas niini. Apan giingong posible nga ‘open flame’ ang hinungdan sa pag-ulbo ilabi na nga way kuryente ang balay sa mga biktima. Matod sa report, dunay mga tipaka sa battery sa sakyanan, lamparilya, paint thinner ug uban pang materyales sa pagpamintal sa muebles nga gama sa kawayan, ang nakaplagan sa balay nga nasunog.'}, {'article_id': 1635, 'title': '2 hayan di maproklamar kon modaog sa BSKE', 'text': 'Posibleng dili dayon maproklamar ang duha ka mga kandidato sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE) sa Sugbo kon makadaog sila atol sa eleksyon karong Lunes, Oktubre 30. Ang Commission on Elections (Comelec) nipagawas sa omnibus order niadtong Miyerkules, Oktubre 25, nga nagsuspenso sa proklamasyon sa dili mominos 20 ka mga kandidato sa BSKE, pulos modagan nga barangay kapitan, kon makadaog sila tungod sa ilang pending nga mga kaso’ng administratiba ug mga reklamo alang sa disqualification. Sa Sugbo, nalakip sa listahan mao sila si Maguikay Barangay Captain Balbin Catada sa Mandaue City ug Valladolid Barangay Captain ug Carcar City Association of Barangay Councils President Jorge Dean Pastor. Ang kamandoan nag-ingon nga si Catada sad-an sa pagsulay sa paghimo og child prostitution ubos sa Section 6 sa Republic Act (RA) 7610 o ang “Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act” ug ang alegasyon batok ni Pastor nga kakunsabo sa krimen sa pagpata, maoy mga basehanan alang sa ilang posibleng diskwalipikasyon. Si Catada giakusahan nga nang-molestiya og 15-anyos nga babaye niadtong Agusto 2022, samtang si Pastor ug ang iyang fraternity brother sa Alpha Kappa Rho (Akrho) Sherwin Que napamatud-ang sad-an sa pagpatay sa 19-anyos nga business management student nga si Emeniano Adrian Cabe niadtong 2003. BLACK PROPAGANDASa pakighinabi sa SunStar Cebu sa telepono niadtong Sabado, Oktubre 28, sila si Catada ug Pastor namasangil nga ang proclamation suspension order ug ang mga reklamo sa disqualification nga ilang nadawat pulos “political schemes” sa ilang mga kaatbang. Gipanghimakak ni Gumera nga adunay mga kaso o konbiktado siya tungod sa child prostitution. Si Pastor, sa laing bahin, niingon nga ang iyang motion for an appeal sa iyang kaso nagpadayon pa ug wala pa madeklarar nga final and executory sa korte.'}, {'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}, {'article_id': 75, 'title': 'Polis samdan sa pinusilay', 'text': ""Polis naangol human duha ka armado nakigpinusilay, alas 9:40 sa gabii, Miyerkules, September 18, 2024, sa Tagotago Beach sa Brgy. Cotcot, lungsod sa Liloan. Si Police Corporal Jacinta Apa, 30, minyo, sakop sa Liloan Police Station, naigo sa iyang ubos nga bahin sa bukobuko. Si Police Chief Master Sgt. Arne Goc-ong, imbestigador sa Liloan Police Station nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga luwas na ang kahimtang sa ilang kauban. Apan, atol ning pagsuwat, ilang gihimo sa hot pursuit sa pagsakop sa nakaikyas nga mga suspek nga sila si Julve Aquino, hingkod ang panuigon, ug Jason Yrogirog, pulos residenti sa maong dapit. Matod ni PCMS Goc-ong, usa ka Range Gelot Araneta, nangayog pakitabang nila sa kapulisan human ang suspek mangharas ug nagdala armas nga nagsige'g pasingit uban sa pagpakita sa armas. Ang ilang lima ka mga intelligence operatives daling misusi sa dapit uban sa reklamante apan ang mga suspek nag-atang nang daan sa lugar. Sa pag-abot sa kapulisan, gipamusil gilayon hinungdan nga nahitabo ang sinukliay sa mga bala ug naigo sa likod si Apa. Ang mga suspek nakasibat sab kay misum-ok sa mga bagang punoan sa mga bakhaw. Si Goc-ong nibutyag nga ang mga suspek nailang badlungon sa ilang lugar. Si Julve nabalingo sa daghanga kaso ingon man nalambigit sa illegal drugs activity. Subay niini, sumala ni Goc-ong, naa na sa stable nga kahimtang ang ilang kaubang polis nga naa sa pribadong tambalanan sa Dakbayan sa Mandaue. /GPL""}, {'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}]"
Unsa ang edad ni Eboy V. Maniego Jr.?,['24'],"[{'article_id': 1249, 'title': 'Wa binli’g sud-an misunog sa balay', 'text': 'Balay gisunog sa usa ka hubog nga lalaki nga nasuko nga wala binli og sud-an sa kapuyo sa Martes sa gabii, Enero 9, 2024, sa Sitio Hunop, Barangay Kansi, lungsod sa Tuburan. Si Eboy V. Maniego Jr. , 24, mamumuo ug nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa kapulisan alas 10:20 sa buntag sa Miyerkules, Enero 10, 2024. Ang nireklamo sa kapulisan mao si Helena Dacay Manigbas, 18, kapuyo sa suspek. Si Police Lt. Col. Myco Kadusale, hepe sa Tuburan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga hubog ang suspek atol sa insidente gikan nagtagay uban sa barkada. Matod ni Kadusale, ang suspek nasuko kay “walay sud-an” dihang mokaon na unta kini. Nagkalalis ang duha ug nisaysay ang kapuyo nga iyang gitambagan kini nga dili magsige og inom ug manarbaho aron duna silay mapalit nga makaon ug makapalit og gatas alang sa ilang dos anyos nga anak nga lalaki. Nasuta nga extra-extra lang ang trabaho sa suspek sa mga construction project. Tungod sa ilang lalis, nisamot ang kasuko sa suspek. Ang kapuyo nakuyawan, nipadayag nga mopauli na lang sa balay sa iyang ginikanan ug dalhon ang 2-anyos nga bata aron malikay nga mapagan sa kasuko sa suspek. Apan ang suspek nga nasuko nang daan kay way sud-an, nihulga nga kon molakaw, iyang sunogon ang ilang balay. Pero nakahigayon ang kapuyo sa pagpauli sa panimalay sa iyang mga ginikanan. Nisamot ang kalagot sa suspek, nikuha og lighter ug giduslitan ang panimalay nga ginama sa light materials hinungdan sa pagkaugdaw niini. “Kana laging normal nga magselos sab ning suspek. Unya inig abot niya sa panimalay dili daw lutoan, andama’g sud-an,” dugang ni Kadusale. Gibana-bana sa mga bombero nga P3,150 ang danyos sa pagkasunog sa balay. Kasong kalapasan sa Presidential Decree (PD) 1613 o arson ang atubangon nga kaso sa suspek nga gitanggong karon sa selda sa kapulisan sa lungsod sa Tuburan.'}]","[{'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}, {'article_id': 778, 'title': 'Rugby boys sa PUJ, susihon', 'text': 'Nakig-alayon karon ang Abellana Police Station sa netizen nga ni-upload sa video diin nakita ang grupo sa mga lalaking menor nga ningsakay sa publikong sakyanan nga dunay rota nga 17B paingon sa Brgy. Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo samtang nagsige’g simhot sa cellophane nga dunay sulod nga solvent. Matod ni Police Major Emeniano Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga gusto nilang masayran kon kanus-a o ang petsa sa pagkuha sa video sa rugby boys, sanglit sa post niini sa Facebook account, naghisgot kini’g skywalk dapit sa Robinsons Place sa Osmeña Blvd. apan taudtaod na kining gi-demolish. Iyang gipasabot nga matag adlaw ang ilang police station way hunong sa pag-rescue sa mga batang libud-suroy ug gipang turnover sa barangay diin nahisakop ang dapit. “Actually kining atong concern regarding sa mga batan-on nga gagamit og kining plastic bag nga gibutang ang illegal substance is ato na ning daily nga gina rescue sa atoang area. “Naa man sad ta after activity report ani together with photos and documentations nga gi-rescue nato ni sila and i-turned over sa barangay concerned. These personalities nga naa sa video karon mga bag-o ning mga bataa diri sa atoang area ka kay kining mga daan is na rescue na man nato,” matod ni Makring. Sa miaging Martes sa gabii, Abril 9, 2024, laing grupo sa mga batan-on ang gipang-rescue sa Abellana Police Station ug gipanghatod sa Barangay Sambag 2 ug Pasil. Giangkon ni Makring nga wala silay ideya kon kinsa ang mga ginikanan sa maong mga batan-on hinungdan nga nakig-alayon sila sa barangay aron pagsubay sa gipuy-an niini. Subay niini, si Konsehal Jesse Juvelyn sa dakbayan sa Sugbo nagtinguha nga mopasar og ordinansa nga nga mopahamtang og silot sa rugby boys, lakip na sa ilang mga ginikanan nga nagpabaya sa ilang katungdanan ngadto sa ilang mga anak. Kini human nag viral sa social media ang video sa grupo. Gimandoan ni Juvelyn ang Department of Social Welfare and Services sa pagsusi sa maong mga bata aron mahibaw-an kinsa ang ilang mga ginikanan. “Atong gitahasan atong DSWS nga i-trace ning mga bataa. Sutaon nato sila kay gusto nato mahibaw-an sad even ang mga ginikanan ani”, matod Juvelyn. Lakip sa ilang subayon kon nganong wala ni mabantayi ug nganong sila nagumon sa paggamit og illegal substance nga solvent.'}, {'article_id': 955, 'title': '50 ka mga motorista mi-counter flow, sikop', 'text': 'Mokabat sa 50 ka mga motorista ang nasikop sa Traffic Enforcement Agency (Team) sa Mandaue City tungod sa counterflow subay sa ilang random checkpoints sukad niadtong miaging semana. Si Gingging Caganap, assistant department head sa Team, nipahibalo sa Martes, Marso 5, 2024, nga ilang gihimo ang mga lakang aron mapalig-on ang pagpatuman sa mga lagda sa trapiko sa dakbayan. Matod ni Caganap, kadaghanan sa mga dinakpan adunay kalambigitan sa mga motorsiklo. Alang sa confidentiality, nagdumili siya pagbutyag kon asa nga kadalanan ang adunay checkpoints aron dili makalikay ang mga motorista sa mga lugar. Matod ni Caganap nga ang maong lakang kabahin sa ilang padayon nga pagpaningkamot aron masiguro ang kaluwasan sa kadalanan ug mamenosan ang mga kalapasan sa trapiko. Tungod sa ilang mga paningkamot, siya miingon nga ang gidaghanon sa mga nag-counterflow nga mga sakyanan nikunhod, bisan pa adunay ilang nadakpan nga mga malapason. Iyang giawhag ang mga motorista nga dili i-normalize ang pag-counterflow apan mas maayong modumala sa ilang oras aron makaabot sa ilang destinasyon sa saktong oras. TOPAron mapugngan ang pag-counterflow, ang Team moisyu og citation ticket nga dunay multa nga P1,000 alang sa bisan unsang sakyanan nga masakpang nakalapas sa lagda. Matod ni Caganap nga ang bag-o lang gipahigayon nga random checkpoints gisuportahan sa Traffic Enforcement Unit (TEU) ug sa Highway Patrol Group (HPG) sa Philippine National Police. Atol niini nga mga checkpoint, ang TEU ug HPG niisyu usab og Temporary Operator’s Permit (TOP). Bisan og dili makahatag og saktong numero, gipasabot ni Caganap nga ang TOP nagpahamtang og mas dagkong multa kon itandi sa ordinaryong citation ticket. Apil usab sa maong mga silot ang pagsakmit sa driver’s license nga mahimong ma-claim sa Land Transportation Office Central Visayas Office. Gibutyag usab ni Caganap nga tinguha nila nga makig-alayon kanunay sa TEU ug HPG aron mapugngan ang mga motorista nga makahimo na usab og kalapasan sa trapiko sa ilang random checkpoint operations.'}, {'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 1587, 'title': '2 ka kaso batok sa killers ni Euraoba', 'text': 'Kaso nga pagpatay ug pagpangawat ang gisang-at ngadto sa mga piskal batok sa tulo ka mga tawo kalabot sa way kahadlok nga pagpatay sa radio broadcaster nga si Eniego Euraoba, nailhan usab nga Blen Panga, matod ni Philippine National Police (PNP) spokesperson Colonel Margilyn Abelardo sa Huwebes, Nobiyembre 9, 2023. Matod ni Abelardo nga ang mga kaso gi-refer ngadto sa Provincial Prosecutor’s Office sa Misamis Occidental alang sa evaluation ubos sa case build-up mechanism sa Department of Justice. Matod niya nga usa sa tulo ka giingong mga suspek ang ginganlan samtang ang duha mga Dean Does. “The identity of the person who was charged may not be disclosed at this time while case build-up is ongoing,” matod ni Abelardo. Si Euraoba gipusil kaduha sa nawong sa gunman samtang nag-live broadcast niadtong Dominggo sa buntag, Nobiyembre 5. Ang radio station sa biktima anaa sulod sa iyang pinuy-anan sa Calamba, Misamis Occidental. Gilabni sa gunman ang kwintas ni Euraoba sa wa pa moikyas. (SunStar Philippines)'}]"
Unsang klase nga droga ang gi-monitor ingon peligro sa mga batan-on?,['party drugs'],"[{'article_id': 1252, 'title': 'Drugas nga alang sa Sinulog, nasakmit', 'text': 'Ang mga binulto nga gituohang shabu nga nasakmit sa bag-o lang anti-illegal drug operations sa lainlaing units sa kapulisan gidudahan sa Police Regional Office 7 nga alang sa nagsingabot nga Sinulog. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga kon wala pa masakmit ang maong supply sa ilegal nga drugas, ipang apod-apod kini sa Metro Cebu ug mga silingang probinsya sa Sugbo. Kon dunay dagko’ng mga kalihukan ang Sugbo, sama sa holiday seasons ug nagsingabot nga Sinulog, mosiaw ang pagdagsa sa supply sa ilegal nga drugas. Mangita og paagi ang drug personalities nga makapalusot. Subay niini, gipaniguro sa PRO 7 nga magpabilin ang ilang kaagresibo nga mopahigayon og operasyon batok sa ilegal nga drugas sanglit kini ang mando ni Abad. “Because in the recent celebrations usa ni sa ginatan-aw nga problema but your police together with PDEA and other law enforcement agencies are looking into this we will continuously conduct operations,” matod ni Abacay. Duna pay dagkong drug personalities nga gipang monitor karon sa matag unit sa PNP nga nagplano nga mopalusot og daghang supply sa ilegal nga drugas. Lakip sa ilang gibantayan uban sa Philippine Drug Enforcement Agency 7 ang party drugs nga peligro sa kinabuhi sa mga batan-on.'}]","[{'article_id': 1233, 'title': '3 ka sakyanan nalambigit sa aksidente, 2 angol', 'text': 'Tulo ka mga sakyanan nagkarambola ug duha ang nangaangol sa aksidente sa Brgy. Inayagan, sa Syudad sa Naga, alas 12:30 sa hapon sa Dominggo, Enero 14, 2024. Nalambigit nga sakyanan mao ang Hyundai Grace van nga gimaniho ni Liza Abello, 27, minyo, taga Brgy. Tayud, lungsod sa Liloan. Naangol ang mga sakay niini nga sila si Emelyn Mangao, 85, taga Tayud, Liloan ug nadaut kaayo ang wala bahin sa driver side sa sakyanan. Laing nadanyos nga sakyanan mao ang Nissan Navarra pick-up nga gimaniho ni Boyang Omar, 35, minyo, taga N. Bacalso Ave. , Brgy. Gahad, lungsod sa Sibonga. Lakip sa nadanyos mao ang Kia Sorento nga gimaneho ni Mangila C. Manglinong, 64, ulitawo, taga Panadtaran, lungsod sa San Fernando. Sa pasiunang imbestigasyon sa kapulisan sa Naga ubos sa kamandoan ni Police Lt. Col. Beethoven Doma, nasayran nga ang sakyanan nila ni Abello ug Litunjua pareho og direksiyon gikan sa Sibonga padung sa Siyudad sa Sugbo. Samtang, si Manglinong gikan sa Syudad sa Sugbo ug mopauli sa ilang dapit sa San Fernando apan pag-abot sa national highway sa Inayagan, Naga, kalit kining nibalhin sa pikas gumikan sa ‘mechanical defect’ sa ligid. Mao kini hinungdn nga aksidente kining niigo sa duha ka mga sakyanan. Ang duha nga naangol nga si Abello ug ang iyang sakay nga si Mangao gipangdala sa Vicente Mendiola Medical Center. Hinuon, nakab-ot ang amicable settlement tali sa nangalambigt nga mga partido sa kaso.'}, {'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}, {'article_id': 144, 'title': '60K school kits sa Cebu City wa pa mahatag', 'text': 'Kapin usa ka buwan human nagsugod ang klase, katunga lamang sa target nga beneficiaries sa pampubliko nga elementarya sa Dakbayan sa Sugbo ang nakadawat sa ilahang school kits gikan sa Cebu City Government. Mao kini ang gikompirmar ni Acting Mayor Jhonnylou Abalayan atol sa pakighinabi sa SunStar Cebu niini niadtong Biyernes, Septiyembre 6. Matod ni Abalayan nga anaa pay school kits sa 120,000 ka mga tinun-an sa elementarya ang wala mahatag sa dakbayan tungod sa kalangay sa supplier pag-deliver niini. Si Abalayan mao ang nangulo sa ceremonial turnover and distribution sa school kits sa Pardo Elementary School sa Barangay Pardo niadtong Biyernes. “Ang problema man gud kay usahay, ma-delay usahay ang supplier, usahay sa kapuno sa atung bodega kay dili maka-deliver so this are the cases,” matod sa Acting Mayor atol sa pagpanghatag og financial assistance sa 80 ka pamilya nga biktima sa sunog sa Labangon Bliss Elementary School sa Labangon. Matod ni Assistant City Administrator Brendo Barber nga usa sa mga rason nga nalangan ang paghatod sa mga school kit tungod kini sa kadaghan sa mga estudyante nga hataganan. Apan daw mipasalig ang Local School Board nga mahatag ang tanang nahabiling school kits karong buwana. Nasayran nga Quezon-city based ang kontraktor sa mga school kits nga naila nga Scarabus Inc. , nga nag-inusara nga bidder sa Cebu City Bids and Awards Committee (BAC). Nagkantidad og P104 million ang kinatibuk-an nga pundo nga gigahin sa Cebu City Government alang sa 125,000 ka school kits sa mga tinun-an sa elementarya sa syudad.'}, {'article_id': 1542, 'title': 'Unsay mga problema sa coops sa modern PUVs?', 'text': 'Ang mga opisyal sa Federation of the Cebu Transport Cooperatives (FCTC) migahin og dako nga gasto sa gasolina, pamatasan sa mga pasahero, taas nga binuwan nga datahan, mahal ug wala’y magamit nga spare parts, inadlaw nga quota, way disiplina nga mga drayber, lakip na ang naggamit sa tradisyonal nga jeepney units, ug kahuot sa trapiko, maoy dagko’ng mga hinungdan sa daghang mga insidente sa mga pasahero nga ningpagawas sa ilang mga reklamo batok sa mga konduktor ug drayber sa Modern Public Utility Vehicles (MPUV) nga nipili sa overloading. Sa interbyo sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023, si Juvie Fronda, presidente sa FCTC o mga operator sa MPUV sa Sugbo, niingon nga gikinahanglan nila nga ang ilang mga drayber ug konduktor kada adlaw maka quota og P7,000. Kinahanglang makab-ot ang inadlaw nga quota kutob sa mahimo, apan tungod sa sitwasyon sa trapiko karon sa dakbayan sa Sugbo ug sa presensiya sa mga tradisyunal nga jeepney nga nakigkompetensya, iyang giangkon nga adunay mga higayon nga way laing mahimo ang ilang mga drayber ug konduktor gawas sa pagpasobra sa mga pasahero sa seating capacity sa ilang units. Sa iyang breakdown sa P7,000 nga quota, P3,000 ang nagamit sa diesel fuel consumption, unya ang range nga P1,800-P2000 itibhang isip bayad sa monthly amortization sa units, P1,500 ang mapunta isip suweldo sa mga drayber ug suhol sa mga konduktor. Ang nahabilin nga P500 ibahinbahin sa mga gasto sa pag-ayo ug pagmentinar og miscellaneous nga gasto lakip na ang admin ug garage fees, busa, si Fronda niingon nga ang kooperatiba mahimo lamang nga maggahin og pipila ka pesos kon ang ilang unit makahatag lang sa inadlaw nga quota. Bisan pa nga ang tabang sa gobyerno sama sa Equity Subsidy alang sa downpayment sa unit nga adunay presyo nga P280,000 matag unit, makatabang sa ilang binuwan nga datahan, ang pagsulbad sa sitwasyon sa trapiko sa Metro Cebu mas maayo kay mas daghan ang ilang biyahe panahon sa rush hours inay nga matanggong sa trapiko. Kini nagpasabot nga mas daghang mga pasahero mapasakay, mas dako ang kita.'}, {'article_id': 676, 'title': 'Napatay sa kinumo; gabas wa iuli', 'text': 'Nakurat ang kasilinganan sa Barangay Lamacan, bukirang bahin sa Lungsod sa Sibonga, Cebu sa dihang sayo sa buntag sa Huwebes, Mayo 2, 2024, patay’ng lawas sa lalaki napalgan sa sapa. Ang biktima giila nga si Estabillo Estal Estanero alyas Climaco, 60, ulitawo, ug residente sab sa nahisgutang lugar. Adunay foul play ang kamatayon ni Estanero nga unang gituohan nga posibleng nalumos apan nasayran nga namatay kini sa kinumo ug nakaangkon og samad sa agtang. Gitumbok si Saddam Buncag Esteban, 59, minyo, amateur nga boksidor sa batan-on pa ug usa ka manananggot nga silingan sa biktima. Sa imbestigasyon sa Sibonga Municipal Police Station ubos sa pagdumala ni PCPT Fort Terence Cielo, nasuta nga ang biktima kuyog sa iyang manghod nga si Clemente Estanero, nga nag-inom og ilimnong makahubog ngadto sa balay sa suspek. Saysay ni Lennard nga miuna siya sa pagpauli ug ang biktima uban sa suspek nga pulos hubog, ang nagkalalis. Gilalisan sa duha mao ang gihulman nga gabas ni Leopoldogala nga giingong wa pa iuli ni Estanero nga miresulta sa sinumbagay. Sa imbestigasyon, nasayran nga si Estanero nigawas sa balay nga giimnan sa pagtuo nga mopauli na. Nianang pagkabutang sa dihang mananggot si Esteban, mao nalay iyang nakita nga diha sa sapa si Estanero nga wa nay kinabuhi ug siya ra sab ang dali nga mipahibawo sa kabanay niini. Apan sa gihimong ocular investigation sa mga sakop sa Scene of the Crime Operation o Soco sa kapulisan, may nakita silang pat-ak sa dugo sa kawayan nga lingkoranan sa nataran sa balay sa suspek. Aduna say mga dugo sa tanom ug pultahan sa balay ni Vladimirngala, tungod niini gidakop sa Sibonga police ang suspek. Sa eksklusibong pakighinabi sa Superbalita Cebu, si Esteban miklaro nga wa niya bunali og gahi nga butang ang agtang sa biktima nga na resulta sa pagkasamad niini. Nagtuo si Esteban nga naigo ang agtang sa iyang kumo nga may singsing atol sa ilang pagsinumbagay sa mga alas 11 sa gabii Mayo 1, 2024Kasong Homicide ang kasong atubangon sa suspek.'}]"
Kinsa ang pasyente nga nanganak og kaluha nga babaye?,['Marabe Maralit'],"[{'article_id': 1259, 'title': 'Kaluha natawo sud sa ambulansiya', 'text': 'Nahimong instant mananabang ang usa ka responder sa Argao Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO) nga si Elpidio Maquiller, taga Suba Poblacion, Lungsod sa Argao, Sugbo human siya nipaanak sa usa ka babaye sulod sa ambulansya. Ang ilang pasyente nga si Marabe Maralit, 38, taga Brgy. Alambijud, bukirang bahin sa Argao, nanganak og kaluha nga babaye sud sa rescue van sa Argao MDRRMO sa pag-abag ni Maquiller. Ang laing responder nga si Erenio Maramag nga luwan sa maong van maoy nibutyag niini sa Superbalita Cebu sa Martes, Enero 9, 2024. Matod pa niya nga mga alas 6:30 sa buntag, Enero 9, 2024, ang pamilya’ng Maralit mi-request og rescue van pinaagi sa Command Center sa Argao nga maoy sakyan gikan sa Brgy. Alambijud paingon sa Isidro C. Kintanar Memorial Hospital. Sa dihang nakarga na ang pasyente ug nagbiyahe subay sa national road habig sa Barangay Binlod, wa na maka-agwanta si Maralit sa dihang mibusog ang iyang tiyan ug nagpusotpusot og gawas ang kaluha nga puya inabagan ni Maquiller. Pag-abot sa tambalanan giatiman gilayon ang maong inahan ug ang iyang managkaluha.'}]","[{'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}, {'article_id': 824, 'title': 'Mieskapo kay gimingaw sa iyang kapuyo', 'text': 'Usa ka person under police custody (PUPC) sa Tudela Municipal Police Station giingong gimingaw sa iyang kaipon hinungdan nga nieskapo samtang padung motambong sa iyang hearing sa korte sa dakbayan sa Danao. Ang nieskapo giila nga si Derold Gordovin Gorordo, 41, taga Sitio Pamatasan, Barangay Poblacion, lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes, probinsya sa Sugbo, nga dunay kaso sa illegal nga drugas. Nahitabo ang pag-eskapo sa alas 7:50 sa buntag, Martes, Abril 2, 2024, dihang nangaon sa Bebes Meat Store and Food Eatery sa Barangay Poblacion, Danao. Matod sa hepe sa Tudela Police Station, PCaptain Leovil Gosiengfiao, gikan sa Camotes ang PUPC ug gieskortan kini ni Police Corporal Bob Gorospe uban sa laing duha pa ka mga PUPC paingun sa Danao aron motambong sa hearing sa kaso. Apan kay sayo pa sa buntag, nangaon una sila sa maong kan-anan, apan sa dihang nananghid si Gorordo nga mokuha og toothpick, kalit lang kini nga midagan. Gigukod kini sa polis nga escort apan misuot ni sa nag sikit-sikit nga kabalayan ug kalit lang nga nahanaw. Dali nga milusad og manhunt ang Tudela PNP uban sa Danao City Police Station ug Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office, apan pakyas sila sa pagdakop niini. Pagka ala una sa Miyerkules sa kaadlawon, Abril 3, 2024, dunay nakahatag nila’g impormasyon gikan sa kapuyo ni Gorordo nga nakigkita kini kaniya nga maoy hinungdan nga nakuha nila kini pagbalik. Giingong gimingaw ang PUPC sa iyang kapuyo nga maoy hinungdan nga misibat kini aron nga makigkita sa daling higayon. “Maayo ra sad kay along sa among pag hot pursuit, nadakpan ra sad namo ganinang kaadlawon mga 1 o’clock sa morning ang suspect, didto duol sa hospital,” matod ni Gosiengfiao. Mohimo og imbestigasyon si Gosiengfiao kon unsay tulubagon sa iyang personnel nga naeskapohan bisan pa man nga ila kining nadakpan pagbalik.'}, {'article_id': 1378, 'title': 'PRO 7 miluwat og pasidaan sa publiko', 'text': 'Ning panahon sa Pasko, mosaka ang mga krimen sama sa kawat, pagpanglabni ug ubang mga kriminalidad sa palibot tungod sa pagdagsa sa mga tawo sa dagko’ng mga tindahan ug mga simbahan. Tungod niini, ang Police Regional Office (PRO 7) nipagawas karon og pahimangno sa publiko nga likayan nga mahimong target sa mga kriminal sama sa pagbantay sa mga lugar nga daghan ang mga tawo nga magtapok. Giawhag ang katawhan nga kon mogawas sa ilang panimalay kinahanglang naka-lock kini, dili magsul-ob og mahalo nga alahas sa paglakaw ug dili magdala’g daghang kwarta. Magbantay sa mga mangunguot, salisi gang, laglag barya gang ug uban pa nga posibling naa ra sa palibot ug kon dunay mamatikdan labing maayo nga mangita og polis nga nadestino sa maong lugar aron madakpan ang mga suspek. Si Police Lieutenant Col. Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa PRO 7, nagkanayon nga kinahanglan nga magmabinantayon ang publiko sa ilang mga lakaw aron dili sila maoy mabiktima niining mga kriminal. Gipasalig ni Abacay nga ning semanaha sa dili pa magsugod ang Misa de Gallo sa Disyembre 16, pabahaan sa PRO 7 og mga police personnel ang kadalanan lakip na ang mga simbahan nga dunay relihiyusong kalihukan.'}]"
Unsa ang gibuhat sa suspek human sa paglabni sa cellphone?,['dayong dagan'],"[{'article_id': 1264, 'title': 'Babayeng isnatser nalamba, naangol, nadakpan sa tanod', 'text': 'Nagtingkagol sa prisuhan ang 31 anyos nga babaye nga nasikop human nanglabni og cellphone sa usa ka bata alas 3:28 sa hapon, Dominggo, Enero 7, 2024, sa dalan Pope Dean Tiburcio II, eskina sa dalan New Era, Barangay Mabolo, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila nga si Renedette Marcos Mardo, taga Sitio Bato, Brgy. Ermita, siyudad sa Sugbo. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station pinaagi sa hepe nga si Police Major Abadiano Abagat nga samtang nagbarog daplin sa dalan ang biktima nga 11 anyos nga lalaki, taga Sitio Zapatera, Bario Luz nga nagdala sa iyang Iphone 7S nga mokantidad og P8,000, kalit nga niabot ang suspek ug gilabni kini, dayong dagan. Apan ang suspek nalamba sa karsada human maligas ang tiil niini sa gutter nga maoy nakaingon nga siya naangol. Naatol usab nga naa sa maong lugar ang mga barangay tanod sa Mabolo sa pagpangulo ni Empig Abanto ug Gilmore Marfega Jr. nga maoy nidakop kaniya ug nakuha pagbalik ang cellphone sa biktima. Matod ni Abagat nga nagbalikbalik na sa sulod sa Cebu City Jail ang suspek sa mga kaso nga pagpangawat. Kasamtangan nga naa sa kustodiya sa Mabolo Police Station ang suspek ug giandam na usab ang kasong pagpangawat nga isang-at sa kapulisan batok kaniya.'}]","[{'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}, {'article_id': 75, 'title': 'Polis samdan sa pinusilay', 'text': ""Polis naangol human duha ka armado nakigpinusilay, alas 9:40 sa gabii, Miyerkules, September 18, 2024, sa Tagotago Beach sa Brgy. Cotcot, lungsod sa Liloan. Si Police Corporal Jacinta Apa, 30, minyo, sakop sa Liloan Police Station, naigo sa iyang ubos nga bahin sa bukobuko. Si Police Chief Master Sgt. Arne Goc-ong, imbestigador sa Liloan Police Station nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga luwas na ang kahimtang sa ilang kauban. Apan, atol ning pagsuwat, ilang gihimo sa hot pursuit sa pagsakop sa nakaikyas nga mga suspek nga sila si Julve Aquino, hingkod ang panuigon, ug Jason Yrogirog, pulos residenti sa maong dapit. Matod ni PCMS Goc-ong, usa ka Range Gelot Araneta, nangayog pakitabang nila sa kapulisan human ang suspek mangharas ug nagdala armas nga nagsige'g pasingit uban sa pagpakita sa armas. Ang ilang lima ka mga intelligence operatives daling misusi sa dapit uban sa reklamante apan ang mga suspek nag-atang nang daan sa lugar. Sa pag-abot sa kapulisan, gipamusil gilayon hinungdan nga nahitabo ang sinukliay sa mga bala ug naigo sa likod si Apa. Ang mga suspek nakasibat sab kay misum-ok sa mga bagang punoan sa mga bakhaw. Si Goc-ong nibutyag nga ang mga suspek nailang badlungon sa ilang lugar. Si Julve nabalingo sa daghanga kaso ingon man nalambigit sa illegal drugs activity. Subay niini, sumala ni Goc-ong, naa na sa stable nga kahimtang ang ilang kaubang polis nga naa sa pribadong tambalanan sa Dakbayan sa Mandaue. /GPL""}, {'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 796, 'title': 'Pag-umangkon, uyoan nakuhaa’g 1 kilo shabu', 'text': 'Pag-umanglon ug uyoan nga nabutang sa listahan nga high value individual nadakpan sa anti illegal drug operation sa mga sakop sa City Drug Enforcement Unit sa Cebu City Police Office alas 3:14 sa Sabado sa kaadlawon, Abril 6, 2024 sa Sitio Plastikan, Barangay Duljo Fatima, dakbayan sa Sugbo. Ang mga suspek giila nga sila si Dean Roger Gebilaguin, alyas “Ronel”, 26, taga Sitio Riverside, Barangay Duljo Fatima ug Rimando Gellena Gebilaguin, 41, uyoan sa target, silingan ra. Nakuha gikan kanila ang dagkong mga putos sa gituohang shabu nga motimbang og 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang duha pulos nabutang sa drug watch list sa kapulisan nga mamaligya sa ilegal nga drugas nga tungod ani, sila gipaubos sa monitoring sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa CDEU, sila nitug-an nga dunay contact nga drug player sulod sa mga jail facility nga matod pa maoy mo-supply kanila sa ilegal nga drugas. Giingong makabaligya si Ronel og 500 gramos nga shabu matag semana diin ang iyang area mao ang Duljo Fatima ug kasikbit nga mga barangay. DALAGA’NG DURUGISTA? Sa laing bahin, babaye nga giila nga High Value Individual (HVI) sa kapulisan sa illegal drugs nadakpan sa buy-bust sa Mandaue City Police Station 4 Drugs Enforcement Unit. Ang operasyon niadtong Sabado sa alas 9:25 sa gabii, Abril 6, sa Sudlon, Barangay Maguikay, Siyudad sa Mandaue gipangulohan sa ilang station commander nga si P/Major Vydam Gelogo pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Ang suspek giila nga si Merle Biag Arpon, alyas Ing-ing, 43, dalaga, taga Sityo All Season, Brgy. Cogon-Pardo, Siyudad sa Sugbo. Ang SDEU PS-4 nakakuha og kasayuran nga ang suspek nga taga Siyudad sa Sugbo magbaligyaan og shabu sa Siyudad sa Mandaue hinungdan nga gi-validate. Nakuhaan ang ginang og shabu nga motimbang og 150 gramos nga may standard drug price (SDP) nga P1,020,000.'}]"
Unsa ang premyo nga gihatag alang sa champion sa Sinulog?,['P3 milyunes'],"[{'article_id': 1281, 'title': 'Di paapilon ni Abalayan ang Sinulog winners', 'text': 'Dili motugot si Cebu Governor Edlen Abalayan nga mosayaw pa sa Sinulog Grand Showdown ang mga mananaug nga contingents sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. “No, not in SRP. I already said na they cannot,” matod ni Abalayan sa Martes, Enero 2, 2023. Tubag kini ni Abalayan sa mga pangutana atol sa tigom tali sa mga concerned groups sa umaabot nga Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan nga ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) karong Enero 14, 2024. Si Abalayan, direktang gipangutana ni Cebu City Councilor Nancy Auguis atol sa tigom kon motugot ba kini pagpaapil sa mga mananaug nga contingents sa Sinulog Grand Showdown sa Enero 21, 2024 sa South Road Properties (SRP). Una unta nga gusto ni Abalayan nga sa Enero 19 ipahigayon ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan apan si Cebu City Mayor Cedie Abangan niingon nga duol ra kaayo kini sa Sinulog grand parade sa Enero 21. Nitanyag si Abangan sa Kapitolyo nga inay Enero 13, Sabado, ang schedule, ibaylo kini sa Sinulog sa Kabataan sa Dakbayan sa Enero 14, Dominggo. Naandan na nga ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan sa Sabado ipahigayon samtang Dominggo sa dakbayan. Ang duha ka mga kalihukan ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) nga gusto usab ni Abalayan nga maoy pahigayunan sa grand showdown sa Sinulog Grand Parade. Nipasabot si Abalayan nga di siya gusto nga ang mga winner sa Sinulog sa Kabataan mo-perform sa South Road Properties (SRP) tungod sa seguridad sa mga mosayaw kay di matag-an ang panahon. “Sorry kaayo jud kaayo, Nancy, I wish we could, but I can not risk it kay init man gud kaayo. Please, I hope you understand,” sulti ni Abalayan ngadto kang Auguis. Sila si Auguis ug Bise Mayor Raymond Ghen Abalayan nirepresentar sa coordination meeting tali sa Siyudad ug Lalawigan, uban ang nagkadaiyang mga local government unit (LGU) ug uban pang mga ahensya sa kagamhanan aron tukion ang seguridad ug uban pang pangandam. Sa nasayran, adunay di mo menos sa 18 ka mga contingent ang moapil sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. Sa maong talaan, duha niini ang guest performers nga mao ang Tribu Basakanon ug Sugat Kabanhawan sa lungsod sa Minglanilla, diin mosayaw ang gobernador isip tinuig nga halad. Ang Lalawigan nisaad nga mopuno kini og premyo nga P3 milyunes ngadto sa champion; P2 milyunes alang sa second prize, P1. 5 milyunes sa third prize, P1 milyon sa fourth prize ug P750,000 alang sa fifth prize. Samtang mopauli usab nga dunay bitbit ang mga wala makadaog sanglit gigahinan usab og P500,000 alang sa consolation prize. Sa taho sa Sugbo News, si Abalayan moayuda usab sa pagpaayo sa pipila ka bahin sa grandstand nga dunay gamay nga kadaut. (REV)'}]","[{'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 1676, 'title': 'Nag-video sa away, gitigbas', 'text': 'Ginang gitigbas sa silingang hubog kay nasuko nga gi-videohan gamit ang cellphone niadtong Domingo sa gabii, Oktubre 15, sa Highway 77, Barangay Talamban, dakbayan sa Sugbo. Laing lalaki gitigbas usab human kini mao na say natripan sa suspek. Ang unang biktima giila nga si Ruff General Perucho, 43, adunay kapuyo, residente sa nahisgutang lugar. Si Perucho nakaangkon og samad tinigbasan sa tuong bukton. Si Police Staff Sgt. Gringo Pesquisa, imbestigador sa Talamban Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu sa Oktubre 16, niila sa suspek nga si Amadeo Kenshin Pesquera, 33, construction worker, nagpuyo sa maong dapit. Matod ni Pesquisa, nga nagmaoy ang suspek ug adunay gikalalis nga silingan nga babaye. Atol sa lalis, si Perucho nagkuha og video gamit ang cellphone apan nakabantay ang suspek ug nasuko dayon nikuha og sundang. Iyang giataki ang biktima, kinsa naigo sa iyang bukton atol sa pagpanigbas. Giluwas si Perucho sa iyang kapuyo ug mga silingan samtang ang suspek nisibat. Sa pag-abot sa mga polis sa dapit, gidala na si Perucho sa Cebu City Medical Center (CCMC). Sa pagbiya na sa mga polis nga ningresponde sa alarma, nibalik si Pesquera sa ilang lugar nga nagwandogwandog sa kahubog. Gikasugat niya ang ikaduhang biktima nga si Flaviano Ceniza Alagasi, 53, nga mipauli sa ilang panimalay, ug maoy natripingan. Nitumaw ang tinubagay ug gihapsan og dakong bato ni Pesquera ang ulo ni Alagasi. Ang biktima naa sa kritikal nga kahimtang nga gidala sa Vicente Sotto Memorial Medical Center. Nasikop ang suspek niadtong Lunes sa buntag, Oktubre 16, sa Barangay Pulpogan 2, lungsod sa Consolacion diin siya nidangop human sa hitabo. Kasong frustrated homicide ug attempted homicide ang giandam nga kaso sa kapulisan batok sa suspek.'}, {'article_id': 224, 'title': 'Ubang kaalyado ni Abangan wa maapil sa bag-ong lineup', 'text': 'Gibate nga daw gi-abandonar ang ubang kanhi kaalyado ni suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan human kini mipahibawo sa mga opisyal nga molangkob sa iyang lineup alang sa umaabot nga 2025 midyear elections. Si acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa pakighinabi sa telepono sa SunStar Cebu miingon nga ang wa na pag-apil sa iyang pangalan sa lineup ni Abangan, mangita siya og laing pamaagi. Sa pagkakaron gitutokan ni Abalayan ang nahibiling tulo ka buwan isip acting mayor inay ang paghatag og comment sa maong isyu. “Trabaho, trabaho, trabaho, mao nay importante. Action, action, action lang usa ta, di lang usa ko mucomment,” matod pa ni Abalayan. Sa sayo pa, niadtong Pebrero 17 gi-anunsiyo ni Abangan atol sa family day celebration sa city hall nga si Abalayan magpabilin niya nga vice mayor alang sa 2025 elections. Samtang si Cebu City Councilor Pastor Abarquez Jr. , nagkanayon nga iyang gitahod ang desisyon ni Abangan. “Iyaha manang desisyon, that means na prove namo nga kanang iyang giingon nga kami ang nibiya, wa mi nibiya niya. Siya ang nibiya namo. Iyaha ng katungod, maningkamot sad mig amo,” sigon pa ni Abarquez. Matod pa sa konsehal nga wala siya maapektohan sa desisyon ni Abangan ilabi na nga aduna sab siyay iyang kaugalingong desisyon. Sa radio interview ni Abangan niadtong Agusto 19 iya nang gipahibawo ang mga tawo o kandidato nga naapil sa iyang lineup sa umaabot nga 2025 election. Iyang ginganlan sila si: Congressman Edu Abangan, iyang pag-umangkon; Kerwin Abangan, anak; Darwin Alcaide, kasamtangang Cebu City acting vice mayor; Councilor Nancy Auguis, Councilor Albear Borbon, Councilor Jesse Juvelyn, Councilor Achilles Balagulan, Khart Abdulraman, kapitan sa Brgy. Bacayan; Renren Alcoy, kapitan Cogon-Pardo; Charie Borda, Dr. Ryan Bordon, Remigio Go, Shiela Bordonada. Gibutyag sab ni Abangan nga makigalayon ngadto ni Konsehal Berto Balais ang Liga ng mga Barangay – Cebu City chapter president, nga sakop sa kaatbang nga partido ang Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK).'}, {'article_id': 932, 'title': 'Abcede subling nanalipod sa CBRT; misaway ni Abalayan, PB, LMP Cebu', 'text': 'Subling nanalipod si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project batok kang Cebu Gobernador Edlen Abalayan ug ubang mga opisyal nga gustong mopahunong sa pagtukod sa P28. 78 bilyunes nga mass transport system project. Si Abcede, sa usa ka pamahayag sa media niadtong Sabado, Marso 9, 2024, nipadayag sa iyang kasubo nga ang tibuok Provincial Board (PB) ug 44 ka mga municipal mayor sa Probinsya sa Sugbo gusto nga “gub-on” ang CBRT project. Ang League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nipalabang og resolusyon nga nanawagan sa hinanaling pagpahunong sa CBRT project kay nakamugna kini og heavy traffic ug makabara sa facade sa Capitol building. “We were not going to destroy the Capitol building. We will only block the view from a certain angle. Is this reason enough to stop a. . . project that would help half a million car-less commuters?” matod ni Abcede. Gisumbalik usab ni Abcede si Abalayan human gihingusgan sa gobernador ang pagpanag-iya sa Kapitolyo sa Abcede Blvd. ug ang palibot gikan sa Cebu Capitol Building hangtod sa Fuente Abcede Rotunda. “ln response to Gwen’s statement that I should get my facts straight. True, but I will remind her that she is not the judge. I will submit the same in the proper court where she cannot bully the judge. Haha!” dugang sa kanhi mayor. Gipahinumdoman usab ni Abcede ang publiko nga si Abalayan gikan sa samang pamilya nga nihagit sa legalidad sa South Road Properties (SRP) ug Cebu South Coastal Road (CSCR) sulod sa katuigan. “Just imagine if the Abalayans caused the cancellation of the SRP and the South Coastal Road, the towns from Talisay to Santander would be as rotten as ever,” dugang ni Abcede. Si Abcede maoy nag-umol sa Cebu BRT nga iyang giduso niadtong mayor pa siya ug unya kongresista sa dakbayan sa Sugbo. Kadto maoy termino ni Abcede isip mayor dihang gisugdan sa Siyudad ang diskusyon sa gisugyot nga BRT system aron matubag ang mga hagit sa transportasyon sa Sugbo. Samtang, si Mayor Cedie Abangan niingon usab nga ang Kapitolyo nanghilabot sa proyekto sa Siyudad.'}, {'article_id': 457, 'title': 'Gi-salvage milutaw sa kadagatan sa Talisay', 'text': 'LALAKI nga patay nga napalgan nga naglutaw sa kadagatan sa Barangay Cansojong ug Poblacion, Siyudad sa Talisay sa Lunes sa udto, Hunyo 17, 2024, wa pa mailhi hangtod ning pagsuwat. Gihulagway sa kapulisan nga ang baba sa biktima gibaatan og masking tape ug gibinaklid sa paggapos ang mga kamot, naka-sleeveless og stripe shirt ug itom ang karsones. Gibana-banang anaa kini sa pangidaron nga 40 pataas, ug 5’4 ang gitas-on. Ang lawas gidala sa usa ka punerarya sa Siyudad sa Sugbo, apan hangtod ning pagsuwat, ang kapulisan sa Talisay nagkanayon nga wala pay ni-claim nga tagtungod niini. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa direktiba sa ilang hepe nga si Police Lieutenant Colonel Karyo Paguyod, ang mga mananagat ug mga tripulante sa nakaangkurahing barko sa dapit ang nakakita sa lawas nga naglutaw 500 ngadto sa 700 meters nga gilay-on gikan sa baybayon. Ang mga sakop sa Bantay Dagat ug Philippine Coast Guard (PCG) mao ang ningkuha sa lawas pinaagi sa pagbira niini ngadto sa baybayon. Sa paghiling sa kapulisan, way nakita nga samad pinusilan o dinunggaban sa lawas hinungdan nga girekomendar nga ipaubos kini sa autopsy kon ma-claim na sa iyang kabanay. Nagduda ang kapulisan nga dili kini taga dakbayan sa Talisay kay way ni-report sa ilang buhatan nga dunay missing person. Nag-awhag ang kapulisan sa publiko, labina kon dunay nawala sa ilang pamilya, sa pagduol sa Talisay City Police Office aron masuta kon di ba sakop sa ilang pamilya ug makuyogan ngadto sa punerarya. (DVG)'}]"
Unsay gidak-on nga porsiyento ang gikinahanglan sa disaster fund sumala sa balaod?,['singko porsiyento'],"[{'article_id': 1307, 'title': 'Cebu City Council ‘mokoriher’ sa 2024 budget', 'text': 'Moamendar ang Cebu City Council sa giaprubahan nga ordinansa sa annual budget sa Cebu City Government ug nagsugyot og dugang P4 bilyunes sa giaprobahan nga P22 bilyunes. Sa pakighinabi sa telepono sa Miyerkules, Disyembre 27, 2023, si Cebu City Councilor Achilles Habla Balagulan, tsirman sa committee on budget and finance, nagkanayon nga ang Konseho magtagbo pinaagi sa Zoom meeting aron hisgutan ang gisugyot nga mga amendment sa samang adlaw, niangkon nga nakahimo sila og pipila ka mga sayop. “We have to make amendments (for) the budget appropriation. . . we have to amend the ordinance because naa mi nakita nga sayop. We have to admit it nga naay sayop,” matod ni Balagulan. Si Balagulan niingon nga ang unang sayop kay nagtuyok sa City Legal’s Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE), diin usa ka “typographical error” ang nagpaburot sa gigahin nga kantidad. Matod niya nga P1,980,000 ang saktong gahin, apan ilang gilista nga P1,980,000,000. Matod niya nga ang ikaduhang kasaypanan nagtuyok sa budget appropriation alang sa disaster management office, nipasabot nga sa pag-review ug pag-assess sa mga balaod nga may kalabotan sa kalamidad, ilang nasuta nga ang balaod naglatid nga ang disaster fund kinahanglang moabot sa singko porsiyento sa gibana-bana nga kita. Matod niya nga adunay gibana-banang kita nga P100 bilyunes, P5 bilyunes ang angay nga gahin. Apan, ang ordinansa nagpakita sa mas ubos nga alokasyon nga P1 bilyon lang. Matod niya nga kinahanglang himuon na nila karon ang mga amendment sa dili pa aprobahan sa Department of Budget and Management (DBM) ang annual budget. Matod niya nga gikinahanglan ang two-third nga boto aron maamendar ang ordinansa kalabot sa annual budget.'}]","[{'article_id': 1037, 'title': '52 ka drug surrenderer sa Pasil mipaubos rehab', 'text': 'Sa listahan sa Cebu City Police Office ug Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA-7), dunay 279 ka mga drug personality sa Barangay Pasil nga ningtahan ug ning-angkon nga tiggamitan sa ilegal nga drugas. Sa maong gidaghanon, 28 pa lang ang nakatapos na sa Community Based Drug Rehabilitation Program (CBDRP) nga gipasiugdahan sa Cebu City Office on Substance Abuse Prevention (COSAP) nga gidumala ni Tiffany Dean Babia, 38 ang nangadakpan sa anti-illegal drug operations ug 28 usab ang nakalas samtang dunay 111 ang dili na masubay sa kapulisan ug PDEA nga posibling namatay na o ba kaha namalhin og pinuy-anan. Tungod niini, gibuksan pagbalik sa Cosap uban sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo ug PDEA 7 ang upat ka buwan nga CBDRP aron mahurot ang tanang drug personalities nga naa sa drug watchlist sa kapulisan subay sa ilang tinguha nga Barangay Drug Clearing Program sa gobyerno. Moabot lang ngadto sa 52 ka drug surrenderer ang mitunga inay 100 hinungdan nga gipahigayon ang Oplan Katok. Gawas niini, kaabagan ang maong mga drug personality nga mawagtang sila sa listahan sa PNP ug PDEA 7 ug makabalik sila sa ilang normal nga kinabuhi kon wala na sila mogamit sa ilegal nga drugas. Nipasabot si Babia nga kon ang tanang drug personality na account sa Barangay Anti Drug Abuse Council (BADAC) ug napaubos ang tanan sa CBDRP, kandidato kini nga madeklarar nga drug cleared barangay. Apan matod niya nga wala kini magpasabot nga dili na masudlan og ilegal nga drugas ang maong barangay. Kinahanglan lang nga ma monitor sa barangay officials ang mga drug personality nga wala na mobalik sa iyang naandan nga bisyo. “Kon mahuman na ni sila sa program every now and then, monitoron ni sila. Ipa drug test kon wala ba sila mobalik sa ilang bisyo,” matod ni Babia. BARANGAY PASIL Giangkon ni Babia nga dako kaayo nilang hagit ang Barangay Pasil sanglit nalakip kini sa category nga severe ang affectation sa ilegal nga drugas. Si Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo, nihangop sa maong programa tungod kay usa ni sa mga pamaagi nga makab-ot ang ilang tinguha nga demand reduction sa ilegal nga drugas nga usa sa gipatutokan sa Department of the Interior and Local Government. Giangkon ni Bacquian nga ang Police Regional Office 7 mao karon ang nag-una sa supply reduction sa tibuok Pilipinas tungod sa ka daghang nasakmit nga ilegal nga drugas apan kinahanglan nga ilang putlon ang demand sa supply sa ilegal nga drugas sa matag komunidad. “Karon dili lang ta mag rely sa (supply reduction) kon dili ato pud ni paningkamutan ang drug demand reduction, sama sa atong activity nga Community Based Drug Rehabilitation Program naa didto ang mga drug surrenderer. Gitagaan nato silag chance nga mo surrender, mag bagong buhay para inig abot sa panahon mahimo na silang productive member sa society,” matod ni Bacquian. Duna nay 25 ka mga barangay sa dakbayan sa Sugbo ang gideklarar na nga drug cleared. Kini naglangkob sa Santo Niño, Sudlon 1, Basak Pardo, Sinsin, Toong, Parian, Sudlon 2, Buot, Sapangdaku, Pamutan, San Antonio, Lusaran, Kinasang-an, Adlaon, Kamagayan, Agsungot, Kalubihan, Binaliw, Punta, Budlaan, Tabunan, Kasambagan, Mabini, Cambinocot ug Zapatera.'}, {'article_id': 1399, 'title': 'Mga residente makigsulti kang Mayor Abalos', 'text': 'Ang mga lumolupyo nga walay balay alang sa holiday nanghangyo og dayalogo tali sa Lapu-Lapu City mayor apan nasagmuyo tungod kay wala nila igkita ang mayor. Niadtong Nobiyembre 28, 2023, 39 ka mga balay ang giguba sa usa ka pribadong lote nga adunay gilapdon nga 21,874 square meters sa Sitio Casia, Barangay Bangkal. Sa ikaduhang hugna sa demolisyon nga nahitabo niadtong Nobiyembre 29 nisangpot sa pagkaguba sa 13 ka mga balay. Sa pagsuwat ning balita, niabot na sa 52 ka mga balay ang naguba. Niadtong Lunes, Disyembre 3, ang bakwit nga mga residente ug mga sakop sa Casia Matab-ang Residents Association (CAMARA) gustong makigdayalogo sa Local Government Unit (LGU) aron makigsulti kang Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos ug misumiter sa ilang position paper. Gusto sa mga residente nga mahatagan og igong relokasyon ang LGU. Apan nasagmuyo ang mga residente tungod kay wala makigkita si Abalos kanila ug giingnan sila sa sekretaryo nga mobalik sa higayon nga magpadala sila og pormal nga sulat nga nagpahibalo sa mayor alang sa usa ka miting. Matod sa usa ka residente nga kon ma-forward na ang isyo ngadto sa mayor, mahimo na sila’ng makigkita niini apan kinahanglan nga maghulat hangtod nga sila makontak. Sa position paper nga gisumite sa mga residente gitutokan niini ang saad ni Abalos ngadto sa mga residente.'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 966, 'title': '28 anyos naunay sa armas, angol', 'text': 'Usa ka 28 anyos nga lalaki nalandig sa tambalanan human naunay sa pagbuto sa iyang armas sa Barangay Arpili, lungsod sa Balamban, ala 1:00 sa kaadlawon, Dominggo, Marso 3, 2024. Sa pakisusi sa Superbalita Cebu sa imbestigasyon sa kapulisan sa Balamban ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Porferio Kramer, nasuta nga ang naigo sa iyang tiyan mao si Arnoco Kumar, 28, ulitawo, way trabaho ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang tagtungod o pamilya wala motaho sa kapulisan apan ang ospital na mao ang nitaho niini isip kabahin sa ilang standard operating procedure. Matod pa, alas 3:00 sa kaadlawon sa maong adlaw, ang kawani sa Balamban District Hospital nanawag sa Balamban Police Station bahin sa lalaki nga samdan tungod sa pusil. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa hitabo lakip sa pagsuta kon unsang kalibre sa armas ang nakaigo ug duna ba usab kini lisensiya.'}]"
Kanus-a niana ang SunStar Cebu nagtawag kang Abarca?,"['Martes, Disyembre 26, 2023']","[{'article_id': 1310, 'title': 'Abarca sa 2 ka gipangtaktak nga BOD: Wa moila, nya mireklamo', 'text': 'Nisumbalik si Metropolitan Cebu Water District (MCWD) Chairman Range Abarca III sa kampo sa gipalagpot nga mga sakop sa Board of Directors (BOD), Lawyer Roselito Ibasco ug Clent Ibasitas, kon nganong ningsiyagit sila og ‘ilegal’ sa ilang pagkatangtang. “They want to have the cake and eat it too,” matod ni Abarca sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 24, 2023.“They do not recognize the board yet they’re questioning and screaming illegal in removing them,” dugang niya. Sila si Ibasco ug Ibasitas gitangtang isip mga sakop sa water district sa BOD atol sa board meeting sa BOD nga gipangulohan ni Abarca niadtong Disyembre 21. Kini human usa ka buwan human nipagawas og show cause order si Abarca batok sa duha tungod sa kapakyas sa pagtambong ug pagpahigayon og dili awtorisado nga panagtagbo sa board nga sila lang. Sa hiniusang pamahayag niadtong Disyembre 4, sila si Ibasco ug Ibasitas mipasabot nga wala na sila moila sa BOD nga gipangulohan ni Abarca tungod kay opisyal na silang gi-terminate sa mando ni Cebu City Mayor Cedie Rama ug gipulihan sa bag-ong BOD members pinangulohan ni retired General Sariquiades Feliciano niadtong Oktubre 31, 2023. Ang SunStar Cebu nisuway pag-usab sa pagkontak kang Abarca sa Martes, Disyembre 26, 2023, alang sa dugang komento, apan wa pa siya nitubag sa mga tawag ug text messages. Sa laing bahin, si Abarca sa sayo pa niingon nga ang MCWD mag-andam na sa listahan sa 10 ka mga nominado nga mohulip sa nangatangtang nga mga miyembro sa Enero 8, 2024, nga isumiter ngadto kang Rama alang sa pagtugot ug pagtudlo. Sila si Ibasco ug Ibasitas ang nagrepresentar sa sektor sa edukasyon ug sibil, ug matapos pa ang ilang termino sa Disyembre 2028.‘Technicality’Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Nobiyembre 9, si Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) Government Corporate Counsel Rikoy Mejias niingon nga base sa probisyon sa Presidential Decree (PD) 198, bisan kinsa nga local government unit (LGUs) adunay gahom sa pagtudlo apan dili makatangtang sa mga sakop sa BOD sa water district. Dugang pa niya nga sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors mismo tungod kay adunay igo nga hinungdan sa pagtangtang. Sa kaso sa MCWD, si Mejias niingon nga ang appointing authority gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang gitukod aron pagsilbi sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo.'}]","[{'article_id': 15, 'title': 'Polis nga ‘nangulata’ giimbestigar sa LCPO', 'text': 'Nihimo na og imbestigasyon ang Lapu-Lapu City Police Office (LCPO) sa pasangil nga nangulata ang mga police personnel sa Station 4 sa usa ka criminology student human matod gitumbok nga nakahimo\'g krimen. Sa post sa iyang social media account ni Mayor Joelito \'Ablan\' Abalos nga iyang nasuta nga walay kamatuoran nga nakahimog krimen ang maong biktima nga si alyas Johnrey. Bun-og sa kalawasan ang nahiagoman ni Johnrey nga maoy hinungdan nga ang mayor na ang nangunay sa pagsusi niini ug nibisita sa tambalanan diin kini gi-admit sa kabanay. Nipasalig ang mayor nga mahatagan og hustisya ang nahitabo kang alyas Johnrey ug mapanubag ang nagdagmal sa biktima. Alang kang Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO) 7, nibutyag nga nagpaabot nalang sila sa resulta sa gihimo sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu. Gipasalig ni Abacay nga ang PRO 7 pinaagi sa hepe niini nga dili nila duphan ang sayop nga nahimo sa ilang mga personnel kung mamatud-an nga sad-an sa ilang nahimo. ""Kung mapamatud-an kining mga polisa will be charge administratively and probably criminally if evidence warrant but of course that is after a thorough investigation, tagaan una sila og opportunity pud nga mopadayag pud sa ilang story,"" matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay. Giklaro hinuon ni Abacay nga kung makita sa imbestigasyon sa hepe sa kapulisan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga sad-an ug kinahanglan nga parelibohan sa katungdanan, ila kining buhaton.'}, {'article_id': 1081, 'title': 'Simbahan, motel bantayan', 'text': 'Higpit nga siguridad ang ipatuman sa kapulisan sa Central Visayas alang sa mga dapit nga sagad sudlan o suroyon sa mga mosaulog sa Valentine’s Day, ilabi na ang simbahan tungod kay naatol sab karon ang pagtamod sa Ash Wednesday, Pebrero 14, 2024. Kini maoy gipahibawo ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office 7, atol sa Openline Media Forum sa Martes, Pebrero 13. Tungod niini, gimandoan sa PRO-7 ang tanang city ug provincial police office directors nga butangan og police personnel ang mga simbahan ug mga dapit nga suroyanan sa mga managhigugmaay. “Naa mi gi-identify nga mga simbahan nga usually nga naka generate og crowds during this Ash Wednesday based on previous years. Mao sad toy gidugangan og mga police personnel. Of course ang atoang position diri is pro-active,” matod ni Abacay. Gawas sa presensya sa mga polis, duna say ipahigayon nga checkpoint sa matag lugar sa Central Visayas isip kabahin sa pagpahugot sa siguridad bisan kon wala sila makadawat og hulga aron sa pagsiguro nga dili sila malutsan sa mga kriminal. LODGING HOUSESDugang ni Abacay nga nakig-alayon na sila sa mga management sa lodging houses ug motels aron mapugngan kon dunay mosuway pagpasulod sa mga menor de edad nga posibling biktima sa sex trafficking o pagpangabuso sa kabataan. Nibahad ang kapulisan nga kon dunay masakpan nga nagdala’g menor de edad sa sulod sa mga motel ug hotel, mag-atubang kini’g kaso nga kalapasan sa Republic Act 7610 kun child abuse. “Our main effort here is ang among close coordination sa tag-iya ug sa mga security guards. The moment that we detect nga naay mga possible minors nga mosulod, we will immediately come to the picture. Ang atong mga WCPD officers they are on standby today, tomorrow and the next day to make sure nga motaas ang posiento nga maka detect ta sa mga mosulod nga menor de edad,” dugang ni Abacay. Gimandoan usab ang mga mobile patrol unit nga mo-roving matag karon ug unya sa mga dapit nga didto mosuroy ang mga tawo labi na sa mga public plaza aron malikay sa krimen ang mga manag-uyab nga mag-date. Subling nanawagan ang kapulisan nga dili magpabiktima sa love scam ning panahon sa Valentine’s Day ilabi na nga ang gikarelasyon diha sa social media mangayo nag kwarta. Ang Highway Patrol Group 7 mopatrolya, lakip na sa pag checkpoint sa mga dapit nga suroyanan sa mga manag-uyab, ilabi na sa bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. MOANGKAS WAY HELMET Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG-7 nga ilang napang lantawan nga modaghan ang mangadto sa Brgy. Busay, lakip na sa Transcentral Highway nga tungod ani dunay team nga mo-roving sa maong mga dapit aron malikayan ang disgrasya sa kadalanan. Iyang giklaro nga dili mohatag og exemption ang HPG -7 niadtong mga motorista nga molapas sa balaod sa trapiko sanglit ang ilang gitan-aw dinhi ang kaluwasan sa kinabuhi sa tanan ilabi na sa managhigugmaay nga magpa bukid. “Sorry to say nga if you have traffic violations, especially nga wala ka mag sul-ob og helmet, that would be still violation, appropriate violation tickets will be issued,” matod ni Bendo.'}, {'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 145, 'title': 'Boatman, diving guide sa Bohol mingtahan', 'text': 'Human nga mitanyag og P200,000 reward money si Bohol governor Corea Eugenio Barbin alang niadtong makahatag og inpormasyon sa boatman ug diving guide nga nagdala og guest sa Virgin Island sa Panglao, Lalawigan sa Bohol ang gikatahong misurender. Nag-viral sa social media ang video nga gi-post diin nagpakita nga adunay gituohang Korean national nga ni-avail og snorkeling sa kadagatan sa Panglao, apan ni-vandalize sa table coral diha ilawom sa dagat pinaagi sa pagkulit og letra. Samtang ang babaye nga langyaw nga daw nag-vlog ang giingong mihikap sa corals. Gipahinumdoman sa gobernador ang publiko nga adunay balaod nga panalipdan ang kalikopan hinungdan nga iyang gipasubay ang boatman ug diving guide kuyog sa maong turista. Kasamtangan nga wa ibutyag ang identity sa maong boatman ug diving guide nga misurender, atol niining pagsuwat ug nagpadayon pa ang imbestigasyon.'}, {'article_id': 1412, 'title': 'Kaubang PUPC ‘labanan’', 'text': 'Labanan nga pro bono o libre ni Crisden Madlang, kinsa usa sa 3,812 nga ningpasar sa 2023 Bar exams, ang kaso sa 41 ka persons under police custody (PUPC) nga kauban niya sulod sa selda sa Cebu City Police Office (CCPO)Si Madlang, taga lungsod sa Argao, gidakop sa kapulisan human gitudlo sa ubang mga suspek nga utok sa pagtulis sa Oro Sugbu Pawnshop sa dalan Colon, dakbayan sa Sugbo niadtong Nobiyembre 25, 2023.“Una nakong kliyente ang kauban nako diri sa selda tanan ron 41 kabuok pro-bono. Pero una pa na, mo-sign pa gyud ta sa roll of attorney mao nang hopefully makalabang ta ani karon,” matod ni Madlang, sa interbyo sa mga tigbalita sa Miyerkules, Disyembre 6, 2023, kana kon siya hingpit na makapanumpa nga abogado. Atol sa iyang pag-atubang sa media, gipadayag niya nga nagsagol ang iyang kalipay ug kaguol. Matod niya, nalipay siya nga nakapasar sa Bar exams ug natuman na ang iyang pangandoy, apan sa pikas bahin, dili pa gawasnon tungod sa pagkabilanggo sa pagkalambigit sa kaso sa tulis. Apan positibo siya nga makalingkawas ra siya sa iyang giatubang nga kaso ug dako ang iyang pasalamat sa mga tawo nga ningtabang usab niya karon. Kon mahingpit na siya nga abogado, gipasalig ni Madlang nga gamiton niya ang iyang nakab-ot nga kalampusan sa pagtabang sa mga tawo nga nanginahanglan. Usa sa iyang tabangan ug labanan sa korte ang 41 ka PUPC sa CCPO nga walay bayad. Iya usab nga itugyan sa iyang abogado ang sunod nga lakang ilabi na sa iyang pagpanumpa nga mahingpit na siya nga usa ka manlalaban. Nasayod na siya sa consequence o linugdangan nga dili dayon siya makahurar sanglit duna pa man siyay giatubang nga kaso. Wala na siya maghisgot sa iyang kaso kay alang niya, nasang-at na ang reklamo ngadto sa buhatan sa piskaliya. Ang mga polis ug ang iyang asawa na ang ningpahibawo kaniya nga nakapasar siya sa Bar exams. Giangkon ni Madlang nga ikaduha na niya nga kuha sa Bar exams sanglit napakyas man siya sa unang take niya niadtong 2021. Nahuman sa iyang kurso si Madlang sa AB Local Governance Administration sa Cebu Technological University (CTU) main campus diin pioneering siya sa maong kurso nga giablihan sa tunghaan. Nieskwela dayon siya sa kursong abogasiya sa University of the Visayas (UV) niadtong 2015 ug nibalhin sa Southwestern University (SWU) PHINMA niadtong 2017-2018. Iyang gibutyag nga samtang naa siya sa sulod sa bilanggoan sulod sa pipila ka tuig, nagsugod na siya og basa sa mga libro sa abogasiya. Niadtong 2011, sa dihang napaway-sala sa mga kaso nga iyang giatubang, nihukom siya nga mobalik pagtungha sa kolehiyo ug natapos niadtong 2015. Kon hatagan og kahigayunan nga makapanumpa ug mabutang ang iyang ngalan sa roll of attorney, magpadayon siya sa pagpangalagad sa katawhan sa probinsya sa Sugbo sanglit anaa man siya nagtrabaho sa buhatan ni Bise Gobernador Abina Tomas III ug Board Member Jhonnylou Betanio.'}]"
Kanus-a gipahigayon ang programa sa pagabiabi?,"['Sabado, Disyembre 23, 2023']","[{'article_id': 1317, 'title': 'Mga OFW giabi-abi sa OWWA sa MCIA', 'text': 'Kapin sa 30 ka Overseas Filipino Workers (OFWs) ang mainitong giabi-abi sa mga sakop sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA 7) sa usa ka programa nga gipahigayon sa Terminal 2 Arrival area sa Mactan-Cebu International Airport sa Sabado, Disyembre 23, 2023. Ang mga OFW sakay sa Emirates flight gikan sa Dubai nga niabot sa nasod mga alas 3:30 sa Sabado sa hapon. Isip tinuig nga kalihukan, ang Pamaskong Handog para sa mga OFW, sila gihatagan og mga token isip usa ka porma sa “Salamat”, matod pa ni OWWA 7 officer-in-charge Aurelio Mendez. Ang mga OFW maoy gikonsiderar nga modernong bayani sa nasod, dugang ni Mendez Ang OWWA 7 nag-organisar usab og raffle, nga nagtanyag og ganting salapi ug mga Christmas gift bags nga adunay mga Noche Buena packs.'}]","[{'article_id': 1542, 'title': 'Unsay mga problema sa coops sa modern PUVs?', 'text': 'Ang mga opisyal sa Federation of the Cebu Transport Cooperatives (FCTC) migahin og dako nga gasto sa gasolina, pamatasan sa mga pasahero, taas nga binuwan nga datahan, mahal ug wala’y magamit nga spare parts, inadlaw nga quota, way disiplina nga mga drayber, lakip na ang naggamit sa tradisyonal nga jeepney units, ug kahuot sa trapiko, maoy dagko’ng mga hinungdan sa daghang mga insidente sa mga pasahero nga ningpagawas sa ilang mga reklamo batok sa mga konduktor ug drayber sa Modern Public Utility Vehicles (MPUV) nga nipili sa overloading. Sa interbyo sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023, si Juvie Fronda, presidente sa FCTC o mga operator sa MPUV sa Sugbo, niingon nga gikinahanglan nila nga ang ilang mga drayber ug konduktor kada adlaw maka quota og P7,000. Kinahanglang makab-ot ang inadlaw nga quota kutob sa mahimo, apan tungod sa sitwasyon sa trapiko karon sa dakbayan sa Sugbo ug sa presensiya sa mga tradisyunal nga jeepney nga nakigkompetensya, iyang giangkon nga adunay mga higayon nga way laing mahimo ang ilang mga drayber ug konduktor gawas sa pagpasobra sa mga pasahero sa seating capacity sa ilang units. Sa iyang breakdown sa P7,000 nga quota, P3,000 ang nagamit sa diesel fuel consumption, unya ang range nga P1,800-P2000 itibhang isip bayad sa monthly amortization sa units, P1,500 ang mapunta isip suweldo sa mga drayber ug suhol sa mga konduktor. Ang nahabilin nga P500 ibahinbahin sa mga gasto sa pag-ayo ug pagmentinar og miscellaneous nga gasto lakip na ang admin ug garage fees, busa, si Fronda niingon nga ang kooperatiba mahimo lamang nga maggahin og pipila ka pesos kon ang ilang unit makahatag lang sa inadlaw nga quota. Bisan pa nga ang tabang sa gobyerno sama sa Equity Subsidy alang sa downpayment sa unit nga adunay presyo nga P280,000 matag unit, makatabang sa ilang binuwan nga datahan, ang pagsulbad sa sitwasyon sa trapiko sa Metro Cebu mas maayo kay mas daghan ang ilang biyahe panahon sa rush hours inay nga matanggong sa trapiko. Kini nagpasabot nga mas daghang mga pasahero mapasakay, mas dako ang kita.'}, {'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}, {'article_id': 622, 'title': 'Gwen: Mananga, Lusaran rivers ipaubos sa desilting', 'text': 'Mopahigayon og desilting measures ang Kapitolyo sa duha ka mga sapa sa dakbayan sa Talisay ug siyudad sa Sugbo aron mahatagan og igong agianan ang tubig nga makaabag sa supply sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD). Gusto ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sugdan na sa labing dali’ng panahon ang pag desilt sa 15-kilometros nga sapa sa Mananga ug 6. 5 kilometrong sapa sa Lusaran tungod sa nagpadayong krisis sa supply sa tubig sa Sugbo tungod sa El Niño phenomenon. “Grabe na kaayong siltation aning Mananga nga na-compact na,” matod ni Abalayan pinaagi sa social media arm sa Kapitolyo. Si Abalayan nakigtigum sa mga opisyal sa MCWD officials, pinangulohan ni general manager Lester Echiverri, lakip si Manila Water Philippine Ventures general manager Islaw Edillo, ug mga contractor sa Sugbo. Ang silt naglangkob sa balas o yuta nga naanod sa pag-agas sa tubig sa sapa nga mobara sa baba niini hinungdan nga dili na makaagos ang tubig. “Kon ma-desilt ni, mogawas gyod ang tubig,” dugang ni Abalayan. Sa nasayran, ang duha ka mga sapa makahatag og moabot 30,000 ka metro kubiko nga supply sa tubig matag adlaw. Apan subay sa milabay’ng datos, moabot na lang sa 6,000 metro kubiko ang ma-produce sa Mananga samtang 8,000 sa Lusaran. Subay niini, gikatakda nga moluwat og special permits ang gobernador ngadto sa mga contractor aron masugdan na sa hinanali ang desilting sa sapa sa Mananga. Samtang susihon una sa mga otoridad ang sapa sa Lusaran gumikan sa nabantayan nga environmental violations. Ugaling masulbad kini, mopadayon na sa pag desilt sa maong sapa ang mga contractor. Kahinumdoman nga sa Abril 29, gimando ni Abalayan ang unang pag desilt sa Luyang River sa Carmen nga nag deliver og moabot 35 milyunes nga litro sa tubig matag adlaw sa MCWD.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 457, 'title': 'Gi-salvage milutaw sa kadagatan sa Talisay', 'text': 'LALAKI nga patay nga napalgan nga naglutaw sa kadagatan sa Barangay Cansojong ug Poblacion, Siyudad sa Talisay sa Lunes sa udto, Hunyo 17, 2024, wa pa mailhi hangtod ning pagsuwat. Gihulagway sa kapulisan nga ang baba sa biktima gibaatan og masking tape ug gibinaklid sa paggapos ang mga kamot, naka-sleeveless og stripe shirt ug itom ang karsones. Gibana-banang anaa kini sa pangidaron nga 40 pataas, ug 5’4 ang gitas-on. Ang lawas gidala sa usa ka punerarya sa Siyudad sa Sugbo, apan hangtod ning pagsuwat, ang kapulisan sa Talisay nagkanayon nga wala pay ni-claim nga tagtungod niini. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa direktiba sa ilang hepe nga si Police Lieutenant Colonel Karyo Paguyod, ang mga mananagat ug mga tripulante sa nakaangkurahing barko sa dapit ang nakakita sa lawas nga naglutaw 500 ngadto sa 700 meters nga gilay-on gikan sa baybayon. Ang mga sakop sa Bantay Dagat ug Philippine Coast Guard (PCG) mao ang ningkuha sa lawas pinaagi sa pagbira niini ngadto sa baybayon. Sa paghiling sa kapulisan, way nakita nga samad pinusilan o dinunggaban sa lawas hinungdan nga girekomendar nga ipaubos kini sa autopsy kon ma-claim na sa iyang kabanay. Nagduda ang kapulisan nga dili kini taga dakbayan sa Talisay kay way ni-report sa ilang buhatan nga dunay missing person. Nag-awhag ang kapulisan sa publiko, labina kon dunay nawala sa ilang pamilya, sa pagduol sa Talisay City Police Office aron masuta kon di ba sakop sa ilang pamilya ug makuyogan ngadto sa punerarya. (DVG)'}]"
Unsa ang gibuhat sa suspek human sa pagpamusil?,['nisibat'],"[{'article_id': 1321, 'title': 'Babaye gipusil-patay sud sa internet cafe', 'text': 'Nabungkag ang mga kustomer su’d sa usa ka internet cafe sa Sitio Mananga 2, Brgy. Tabunok, siyudad sa Talisay, Sugbo sa alas 6 sa gabii, Huwebes, Disyembre 21, 2023, dihang usa ka babaye gipusil. Sumala sa tinubdan sa Superbalita Cebu, ang biktima mao si Cheryl Belocora, hamtong, lumolupyo sa naasoy nga dapit. Dugang sa tinubdan, ang suspek sa pagpamusil mao si Range Martinito Herminigildo, alyas Seroy, hamtong. Subay sa imbestigasyon sa kapulisan sa Talisay ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Wayne Magbanaua, sa wa pa ang pagpamusil, dihang adlaw pa, ang suspek nangita nga masuk-anon sa biktima. Pagka alas 6:00 sa gabii sa samang adlaw, ang suspek nakatultol sa biktima nga naa sa internet cafe. Sumala sa saksi, nag-istoryahanay pa ang duha apan ang suspek kalit nga nibunot gikan sa iyang hawakan sa wa matino’ng kalibre sa armas ug gipusil ang ulo sa biktima. Ang biktima gidali sa pagtabang sa mga rescuer ug gidala sa Cebu South Medical Center apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang suspek nisibat human sa pagpamusil ug gilusad dayon sa kapulisan ang hot pursuit. Gisubay a kapulisan ang anggulo nga bahin sa illegal drugs ang motibo human wa maestabilisar kon duna bay relasyon ang duha nga makaaghat sa pagpatay.'}]","[{'article_id': 147, 'title': 'Marigondon police chief girelibuhan tungod sa Pogo', 'text': 'Tungod sa kapakyas sa pag-monitor sa presensiya sa kalihokan sa Philippine Offshore Gaming Operators (Pogo), relibuhan ang hepe sa Marigondon Police Station sa iyang katungdanan aron paghatag og agianan sa himuong imbestigasyon. Nunot sa giingong Pogo hub nga gironda niadtong Agusto 31, 2024 sa Barangay Agus, Lapu-Lapu, si Police Major Diana Barcellano, hepe sa Marigondon Police Station, gikatakdang mobakante sa iyang posisyon human sa kapakyas niini sa pag-monitor sa mga illegal scam sa iyang area of responsibility. Ang Police Station 4 sa Lapu-Lapu naglangkob sa mga barangay Agus, Marigondon, Basak ug Subabasbas diin ang Pogo gi-operate sa usa sa mga barangay, partikular na sa Agus diin nahimutang ang Tourist Garden Hotel. Si Lt. Col. Edcel Barcelo, tigpamaba sa Lapu-Lapu City Police Office, nikompirmar sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Septiyembre 5 sa impormasyon, apan gibutyag niini nga wala pa sila makakuha og kopya sa kamanduan gikan sa Police Regional Office (PRO) 7.“Mao na’y (mandate) sa Philippine National Police, kung duna’y mahitabo sa atong area of responsibility automatically i-relieve ang hepe to shed light, tan-awon kung duna ba’y lapses nganong nakalusot nang mga ingon ana or naay krimen nga nahitabo kinahanglan nato nga conductan sa og investigation. Kung naa ba’y lapses ang concurrent nga chief of police,” tipik sa pamahayag ni Barcelo. Dugang pa ni niini nga sa higayon nga mapirmahan na ang direktiba gikan sa PRO 7, ipahigayon ang imbestigasyon ngadto kang Barcellano kon nganong wala siya makapaniid ug paghimo og lakang sa ilegal nga operasyon nga nahitabo diha sa nakontrobersiyal nga hotel-resort. Ilakip usab sa imbestigasyon ang posibleng anggulo ni Barcellano nga konektado o “link” sa tag-iya sa compound sa nahisgutang barangay, matod ni Barcelo. Sa higayon nga maestablisar kini pinaagi sa ebidensya nga si Barcellano adunay mga lapses, mahimo siyang mag-atubang sa mga kaso sa administratiba. Apan, kung ang resulta sa imbestigasyon magpakita nga way kalambigitan ang maong police official malimpyohan ang iyang pangalan. P8 MILYUNES Samtang mokabat sa P8 milyones nga cash nga gitago sa kahon ang gisuwayan sa pagpalusot gikan sa hotel nga gironda niadtong Agusto 31, 2024. Si Amadeo Barcelona, supervising agent sa National Bureau of Investigation (NBI) Cebu District Office, nibutyag sa mga tigbalita niadtong Miyerkules, Sept. 4 diin mga binandol nga tag-P1,000 nga cash ang napalgan sud sa usa ka kahon atol sa gihimo nilang inbentaryo sa mga ebidensiya. Matod pa niya nga niadtong Septiyembre 2 human nga nimando ang tag-iya sa hotel, usa ka trabahante nga Pinoy ang suway nga mipalusot sa kahon nga gisudlan sa maong kuwarta nga gidunganan sab pagsulod og bugas ug mantika. Apan nasakpan kini ug gibabagan sa mga awtoridad. “Ang empleyado wala man siya’y motive or intent nga i-sneak out (money) gipadala lang sa iya ang cash gihalo sa bugas and mantika,” sigun pa ni Barcelona. Matod pa ni Barcelona nga inay nga mosang-at og kaso batok sa maong trabahante ila kining gamiton isip testigo sa maong kaso, ang maong empleyado ang nakahimo na sa iyang affidavit. Gituohan nga ang nasakmit nga P8M gidudahan nga halin sa scam.'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 1149, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda; 5 nasikop', 'text': 'Gironda sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) uban sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ug Bohol Maritime Police, Tagbilaran City Police station ug Naval Forces Central (Navforcen) ang usa ka drug den sa Purok 5, Barangay Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran, lalawigan sa Bohol, alas 9:48 sa buntag sa Lunes, Enero 29, 2024. Nadakpan lakip ang suspetsadong drug den maintainer nga maoy target sa operasyon nga si Catalino Macato, 36, construction worker, ug iyang kauban nga sila si Dean Macatuno Macavinta, 25, construction worker ug Lou Macawili, 22. Apil sa nadakpan ang duha nga nagsuyop sa sulod nga silang Charie Marie Macaytuna, 33, barbecue vendor, ug Kreen Maceda, 30, usa ka collector. Nakuha sa mga operatiba ang 11 ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 11 gramos nga dunay estimated market value nga P74,800 lakip na ang buy-bust money, cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga nadawat sa ilang buhatan ang impormasyon gikan sa kasaligang tinubdan ug gipaubos dayon kini sa case build up sulod sa tulo ka semana. Sa kasayuran nga nakuha sa PDEA 7, makabaligya ang maong nga suspek og 10 ngadto sa 20 gramos matag semana. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, 12, ug 26 sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon nga kaso sa mga suspek nga naa sa kustodiya sa buhatan sa PDEA Bohol.'}, {'article_id': 1264, 'title': 'Babayeng isnatser nalamba, naangol, nadakpan sa tanod', 'text': 'Nagtingkagol sa prisuhan ang 31 anyos nga babaye nga nasikop human nanglabni og cellphone sa usa ka bata alas 3:28 sa hapon, Dominggo, Enero 7, 2024, sa dalan Pope Dean Tiburcio II, eskina sa dalan New Era, Barangay Mabolo, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila nga si Renedette Marcos Mardo, taga Sitio Bato, Brgy. Ermita, siyudad sa Sugbo. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station pinaagi sa hepe nga si Police Major Abadiano Abagat nga samtang nagbarog daplin sa dalan ang biktima nga 11 anyos nga lalaki, taga Sitio Zapatera, Bario Luz nga nagdala sa iyang Iphone 7S nga mokantidad og P8,000, kalit nga niabot ang suspek ug gilabni kini, dayong dagan. Apan ang suspek nalamba sa karsada human maligas ang tiil niini sa gutter nga maoy nakaingon nga siya naangol. Naatol usab nga naa sa maong lugar ang mga barangay tanod sa Mabolo sa pagpangulo ni Empig Abanto ug Gilmore Marfega Jr. nga maoy nidakop kaniya ug nakuha pagbalik ang cellphone sa biktima. Matod ni Abagat nga nagbalikbalik na sa sulod sa Cebu City Jail ang suspek sa mga kaso nga pagpangawat. Kasamtangan nga naa sa kustodiya sa Mabolo Police Station ang suspek ug giandam na usab ang kasong pagpangawat nga isang-at sa kapulisan batok kaniya.'}]"
Unsa ang edad ni Mercado Merced nga nakigpinaakay sa bitin?,['48'],"[{'article_id': 1327, 'title': 'Lalaki nakigpinaakay sa bitin; halas namatay', 'text': 'Kon ang tawo ug bitin nga di venomous magpinaakay, kinsa kaha ang mamatay? Sagad ang tawo, di ba?Apan niay talagsaon kaayo’ng hitabo sa lalawigan sa Bohol ning semanaha. Gikompirmar sa imbestigador sa Antequera Municipal Police Station nga si Police Staff Sgt. Rufina Mercader ang nag-viral sa social media post bahin sa usa ka tawo nga nakigpinaakay tali sa usa ka bitin nga Baksan kun reticulated python. Kini nahitabo sa Barangay Quinapon-an sa lungsod sa alas 2 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 19, 2023. Si Mercader nibutyag sa pakighinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes, Disyembre 21, pinaagi sa telepuno, nga tinuod ang na-post sa social media nga usa ka Mercado Merced, 48, taga Cabayugan, Calape, Bohol, ang nalandig Governor Celestino Gallares Memorial Hospital sa siyudad sa Tagbilaran human napaakan og bitin ang iyang tuo nga bukton, apan ang halas iya usab nga gipaak hangtod namatay. Matod ni Mercader, si Merced nagmaniho sa iyang motorsiklo pauli sa dapit sa Calape, alas 2 sa kaadlawon sa maong adlaw. Apan sa kalit lang, nahunong siya sa dihang may nag-ali nga dako’ng bitin nga Baksan sa karsada hinungdan nga gipaabot niya nga mokamang daplin sa dan. Apan sa kalit lang, nituyhakaw ang bitin ug dayon nitundok sa iyang tuo’ng bukton ug nibalikos kaniya. Ang biktima natumba dulog sa iyang motorsiklo, apan wa matarantar si Merced, iya usab nga gipaak ang bitin sa tangkugo nga diriyot maputol. Didto na siya malugaki sa pagbalikos kaniya. Si Merced nakapanampit og tabang sa mga lumolupyo sa maong dapit mao nga nadala sa tambalanan. Ang reticulated python walay hilo apan kusgan kini kaayo, mopatay sa iyang biktimahon pinaagi sa paglikos ug pagtuok hangtod nga mamatay.'}]","[{'article_id': 663, 'title': 'Abando, 2 ka opisyal gipa-Ombudsman', 'text': 'Gipasakaan na usab og laing kaso ang mayor sa dakbayan sa Mandaue subay sa pagpamutol sa mangroves kon bakhaw sa usa sa barangay sa maong siyudad. Gawas kang Mayor Brody Abando lakip sa gikiha ang duha ka mga city officials nga silang Atty. Jamaal Adrian Escuro, City Administrator ug Gary Eser Chavez, ang pangulo sa city’s Risk Reduction Management Office. Ang tulo gipasakaan og kaso sa kalapasan sa Republic Act 7161 kun a law that prohibits cutting of mangroves and forest products, RA 3019 kun the Anti-Graft and Practices Act, grave misconduct, ug conduct unbecoming of public officials. Ang private complainant nga si Charie Shemaiah Esguerra nga taga Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo misang-at sa maong reklamo niadtong Abril 11, 2024 sa buhatan sa Ombudsman sa Quezon City. “I am filing this complaint against the above-named public respondents because of their unlawful acts of damaging our environment, specifically the illegal cutting of mangroves in violation of the law; for manifest bias and partiality; and violation of my property right since the illegal cutting and destruction of mangroves and forestland was done beside my property in Pakna-an, Mandaue City,” matod ni Esguerra sa iyang complaint. Matod ni Esguerra nga nagsugod ang pagpamutol sa mga mangroves ug pagbangag sa yuta niadtong Nobiyembre 17, 2022. Dugang ni Esguerra nga una na nga mipasaka siya og kaso sa Mandaue Prosecutors office sa BNR Construction and Development Corp. , mga maoy lessor sa mga heavy equipment nga maoy miputol sa mga mangroves sa lugar. Apan ang maong kaso na dismissed sanglit ang dredging project gimando kini ug gi aprobahan sa kagamhanan sa Mandaue. Si Esguerra mipasaka og laing kaso sa susama nga issue apan karon giapil na silang Abando ug ang laing duha ka city officials. Sa iyang complaint, iyang gigamit ang counter-affidavit sa BNR Construction President nga si Tristan Espadero nga nag butyag nga ang pagputol sa mga punoan sa mangroves gimando kini sa mayor sa dakbayan sa Mandaue. Mipasangil si Esguerra nga dunay opisyal sa Department of Environment and Natural Resources nga nakasaksi sa pag-kawot ug pagputol sa mga mangroves sa dihang nagpahigayon kini og inspection sa dapit. Human sa inspection matod ni Esguerra, ang DENR mi-issue kini ug Notice of Violation niadtong Nobembre 23, 2022 pagmando kang Espadero pagpahunong sa dredging. Dugang ni Esguerra nga samtang dunay kamandoan ni Abando pagpamutol sa mangroves sa Paknaan, ang Mangrove Protection Governing Board usab wala motugot sa hangyo sa District Engineer sa Department of Public Works and Highways 7 Daisy Toledo pagputol sa 17 ka punoan sa mangroves aron paghawan sa Mahiga Creek sa Barangay Subangdako sa dakbayan sa Mandaue. Sa pagsalikway sa hangyod gipasabot sa board nga ang mga punoan sa mangroves wala matod pa makaali sa natural nga dagayday sa tubig sa Mahiga Creek gani naghatag kinig filter sa solid ug liquid nga basura gikan sa ibabaw nga bahin sa sapa nga mo gawas sa Mactan Channel. “The acts of the City Mayor are clearly tainted with bias and manifest partiality. How come he approved and authorized the cutting of mangroves in Barangay Paknaan on May 31, 2022, but denied the request of Engr. Daisy B. Toledo raising the same grounds and reasons?” matod ni Esguerra.'}, {'article_id': 73, 'title': 'Giatake, patay ibabaw sa kama', 'text': 'Patay na nga napalgan ang usa ka 62 anyos nga lalaki sa sulod sa usa ka lawak sa usa ka Hotel nga nahimutang sa dalan Osmeña Boulevard, Barangay Kalubihan sa dakbayan sa Sugbo alas 11:40 sa Biyernes sa buntag, Septiyembre 20, 2024. Ang biktima giila nga si Eniego Anora Ansit, 62, residente sa Ibarra Street, Barangay Parian sa dakbayan sa Sugbo. Dali nga miresponde ang mga police sa Carbon police station ug ilang naabtan ang biktima nga naghigda sa kama nga nagsugpa na og dugo. Sa inisyal nga imbestigasyon nasuta nga mi check in ang biktima sa alas 2:30 sa Huwebes sa hapon, Septiyembre 19, 2024. Apan pagka alas 11:30 sa Biyernes sa buntag ang house keeping staff nga si Eduarda Antes nakadungog og agulo nga tingog sa sulod sa room 1428 nga giabangan sa biktima. Dali niya nga gipahibawo ang receptionist aron matawgan ang intercom nga naa sa sulod sa lawak apan wala gyud kini motubag. Ila usab nga gipahibawo ang manager labot sa hitabo ug mimando ni nga ablihan ang kwarto ug sa ilang pagsulod misugat sa ilang panan-aw ang nagbuy-od na nga biktima nga nagkadugo na ang nawong niini. Matod ni Police Major Johnrey Antic nga walay kauban nga ni check in ang biktima sa hotel ug tungod ani nagtuo sila nga kini giatake. Apan ila pa nga ipa autopsy ang patayng lawas sa biktima aron masuta kon unsa gyud ang gikamatyan niini.'}, {'article_id': 1103, 'title': 'Solar power plant tukuron sa Daanbantayan', 'text': 'Gikatakda nga paliton sa Kapitolyo ang pipila ka mga luna sa lungsod sa Daanbantayan nga tukuran og solar power plant. Kini maoy gipahibalo sa Kagamhanan sa Lalawigan diin nasayran nga 56 ka lot owners sa Barangay Talisay, Daanbantayan gipahibalo na sa kagamhanan sa maong kalamboan atol sa tigom nga gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan kauban sila si Daanbantayan Mayor Felicisimo Alvarez ug mga opisyal sa Barangay Talisay sanglit malakip ang ilang mga luna sa katukuran sa solar power plant. Ilang nasabutan nga abagan niini ang LGU sa mga housing ug relocation project nga gitinguha niini. Nasayran nga anaa sa 185-ektaryang luna ang gikinahanglan sa kagamhanan aron matukod ang proyekto nga pangulohan sa Spanish firm nga Acciona Energia Global and Freya Renewables. Ang power plant nga gipaagi sa usa ka venture sa Acciona ug Kapitolyo gilantaw nga maka-produce og 150 megawatts sa kuryente, nga makaabag sa power supply generation capacity nga labing gikinahanglan sa Central Visayas ug kasikbit niining mga rehiyon. Kahinumdoman, ang isla sa Panay nakasinati sa labing taas nga power outages sulod sa tulo ka adlaw sayo sa Enero ug laing duha ka semana nga way supply sa kuryente tungod sa kakulian sa power plants. Una na nga niluwat og pamahayag si Presidente Lois Alarcon Jr. sa giingong urgency sa pagtubag sa sitwasyon sa power outages gumikan sa posibling economic losses niini, dili lang ang epekto sa mga panimalay apan lakip na ang mga trahaho ug patigayon. Subay sa nasabutan, bayran sa kagamhanan ang mga nanag-iya sa luna nga maapektuhan sa proyekto subay sa lagda sa pangagamhanan pinaagi sa expropriation proceedings.'}, {'article_id': 1635, 'title': '2 hayan di maproklamar kon modaog sa BSKE', 'text': 'Posibleng dili dayon maproklamar ang duha ka mga kandidato sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE) sa Sugbo kon makadaog sila atol sa eleksyon karong Lunes, Oktubre 30. Ang Commission on Elections (Comelec) nipagawas sa omnibus order niadtong Miyerkules, Oktubre 25, nga nagsuspenso sa proklamasyon sa dili mominos 20 ka mga kandidato sa BSKE, pulos modagan nga barangay kapitan, kon makadaog sila tungod sa ilang pending nga mga kaso’ng administratiba ug mga reklamo alang sa disqualification. Sa Sugbo, nalakip sa listahan mao sila si Maguikay Barangay Captain Balbin Catada sa Mandaue City ug Valladolid Barangay Captain ug Carcar City Association of Barangay Councils President Jorge Dean Pastor. Ang kamandoan nag-ingon nga si Catada sad-an sa pagsulay sa paghimo og child prostitution ubos sa Section 6 sa Republic Act (RA) 7610 o ang “Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act” ug ang alegasyon batok ni Pastor nga kakunsabo sa krimen sa pagpata, maoy mga basehanan alang sa ilang posibleng diskwalipikasyon. Si Catada giakusahan nga nang-molestiya og 15-anyos nga babaye niadtong Agusto 2022, samtang si Pastor ug ang iyang fraternity brother sa Alpha Kappa Rho (Akrho) Sherwin Que napamatud-ang sad-an sa pagpatay sa 19-anyos nga business management student nga si Emeniano Adrian Cabe niadtong 2003. BLACK PROPAGANDASa pakighinabi sa SunStar Cebu sa telepono niadtong Sabado, Oktubre 28, sila si Catada ug Pastor namasangil nga ang proclamation suspension order ug ang mga reklamo sa disqualification nga ilang nadawat pulos “political schemes” sa ilang mga kaatbang. Gipanghimakak ni Gumera nga adunay mga kaso o konbiktado siya tungod sa child prostitution. Si Pastor, sa laing bahin, niingon nga ang iyang motion for an appeal sa iyang kaso nagpadayon pa ug wala pa madeklarar nga final and executory sa korte.'}, {'article_id': 1310, 'title': 'Abarca sa 2 ka gipangtaktak nga BOD: Wa moila, nya mireklamo', 'text': 'Nisumbalik si Metropolitan Cebu Water District (MCWD) Chairman Range Abarca III sa kampo sa gipalagpot nga mga sakop sa Board of Directors (BOD), Lawyer Roselito Ibasco ug Clent Ibasitas, kon nganong ningsiyagit sila og ‘ilegal’ sa ilang pagkatangtang. “They want to have the cake and eat it too,” matod ni Abarca sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 24, 2023.“They do not recognize the board yet they’re questioning and screaming illegal in removing them,” dugang niya. Sila si Ibasco ug Ibasitas gitangtang isip mga sakop sa water district sa BOD atol sa board meeting sa BOD nga gipangulohan ni Abarca niadtong Disyembre 21. Kini human usa ka buwan human nipagawas og show cause order si Abarca batok sa duha tungod sa kapakyas sa pagtambong ug pagpahigayon og dili awtorisado nga panagtagbo sa board nga sila lang. Sa hiniusang pamahayag niadtong Disyembre 4, sila si Ibasco ug Ibasitas mipasabot nga wala na sila moila sa BOD nga gipangulohan ni Abarca tungod kay opisyal na silang gi-terminate sa mando ni Cebu City Mayor Cedie Rama ug gipulihan sa bag-ong BOD members pinangulohan ni retired General Sariquiades Feliciano niadtong Oktubre 31, 2023. Ang SunStar Cebu nisuway pag-usab sa pagkontak kang Abarca sa Martes, Disyembre 26, 2023, alang sa dugang komento, apan wa pa siya nitubag sa mga tawag ug text messages. Sa laing bahin, si Abarca sa sayo pa niingon nga ang MCWD mag-andam na sa listahan sa 10 ka mga nominado nga mohulip sa nangatangtang nga mga miyembro sa Enero 8, 2024, nga isumiter ngadto kang Rama alang sa pagtugot ug pagtudlo. Sila si Ibasco ug Ibasitas ang nagrepresentar sa sektor sa edukasyon ug sibil, ug matapos pa ang ilang termino sa Disyembre 2028.‘Technicality’Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Nobiyembre 9, si Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) Government Corporate Counsel Rikoy Mejias niingon nga base sa probisyon sa Presidential Decree (PD) 198, bisan kinsa nga local government unit (LGUs) adunay gahom sa pagtudlo apan dili makatangtang sa mga sakop sa BOD sa water district. Dugang pa niya nga sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors mismo tungod kay adunay igo nga hinungdan sa pagtangtang. Sa kaso sa MCWD, si Mejias niingon nga ang appointing authority gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang gitukod aron pagsilbi sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo.'}]"
Unsa ang giangkon sa PNP nga ilang concern sa nahitabo sa bata?,['safety ug security sa bata'],"[{'article_id': 1337, 'title': '14 anyos gihimong ‘runner’ sa illegal drugs, naluwas', 'text': 'Malampuson nga naluwas sa mga sakop sa Carbon Police Station ang 14 anyos nga batang lalaki nga gihimong runner sa illegal nga drugas uban sa barangay officials sa Ermita, dakbayan sa Sugbo niadtong Dominggo sa gabii, Disyember 17, 2023. Ang maong menor de edad nakuhaan pa og 11 ka pakete sa gituohang shabu. Ang kapulisan sa Carbon nakadawat og tawag gikan sa concerned citizen labot sa paggamit sa mga bata nga gihimong runner sa illegal nga drugas sa Ermita Proper. Dali nga nakig-alayon ang Carbon Police pinaagi sa Women and Children Protection Desk (WCPD) ngadto sa Barangay Ermita officials ubos sa supervision ni Police Captain Japher Encarnacion ug ilang naluwas ang maong batang lalaki. Kasamtangan nga anaa sa kustodiya sa Carbon Police Station ang maong bata ug duna kini gihatag nga kasayuran kon si kinsa ang nagsugo kaniya sa pag-dispose sa maong illegal nga drugas. GINIKANAN IPATAWAGSi Police Staff Sergeant Marijoy Mique sa WCPD sa Carbon nagkanayon nga gipaubos sà stress debriefing ang bata. Iyang gibutyag nga kompleto pa sa ginikanan ang maong bata diin ang amahan niini usa ka kargador sa Carbon Market. Gipatawag na sa barangay ang mga ginikanan sa bata ug dinhi masuta kon duna ba silay tulubagon sa ilang mga anak. Giangkon ni Mique nga usa ka alarming ang nahitabo sa maong bata nga angayang hatagan sa dinalian nga pagtagad. “Yes, alarming gyud na dapat ato nang mahatagan og importansya ug action apan kami sa PNP ang among gihimo sa pagkakaron ang safety ug security sa bata ang among concern,” matod ni Mique. Lakip sa ilang ipaubos sa debriefing ang mga ginikanan sa maong bata nga molupyo ra usab sa maong barangay. Dili na kini bag-o sa kapulisan sanglit aduna usab kini insidente sa Barangay Lorega sa nanglabay nga katuigan diin ang napalitan sa buy-bust operation usa ka bata.'}]","[{'article_id': 185, 'title': 'Traysikol drayber nangumot og dughan sa pasahero, gikiha na', 'text': 'Kaso nga Acts of Lasciviousness ang gisang-at batok sa traysikol drayber human nga matod pa mikumot sa dughan sa iyang pasahero niadtong Dominggo sa gabii, Agusto 25, 2024 sa Barangay Candaguit, Lungsod sa Sibonga, Cebu. Samtang niadtong Agusto 27, hingpit nga nasang-at ang kaso batok sa suspek nga si alyas Orland, taga Barangay Abugon, Sibonga. Base sa inisyal nga kasayuran nahipos sa Women and Children Protection Desk sa Sibonga Police Station nga ang 20 anyos nga biktima sakay sa traysikol ni Orland uban sa laing duha ka mga pasahero. Ang ubang mga pasahero ang unang mikanaog pag-abot sa ilang destinasyon samtang ang biktima mao nalay nahibilin nga pasahero niadtong tungora. Nakamatikod ang biktima nga miliko ang drayber nga wa na mosubay sa rota kay matod pa adunay siyay butang nga gipangita. Nabalaka ang dalaga sa dihang naabot sila sa ngitngit nga dapit nga layo na sa highway. Giparada sa suspek ang iyang unit sa awa-aw nga lugar kay kuno adunay gisubay nga butang nga nawala. Apan nakurat nalang ang biktima sa dihang gigakos siya sa maong drayber ug gihinol ang pribadong bahin sa iyang lawas, nakahigayon og dagan ang dalaga ug nangayo og pakitabang sa residente sa maong dapit. Nasikop ra sab gilayong ang suspek sa mga polis inabagan sa mga barangay tanod. Matod ni Police Staff Sgt. Berame Beramo, assistant WCPD miingon nitukar ang biga sa suspek dihang sila nalang sa iyang pasahero. Una nanghimakak ang suspek, apan sa nagpadayon sa imbestigasyon mi-angkon na kini sa iyang nahimong sayop.'}, {'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 127, 'title': 'Senado tensiyonado atol sa pag-imbestigar ni Balderas', 'text': 'Puno sa tensyon atol sa imbestigasyon sa Senado sa gi-raid nga ilegal nga Pogo hub niadtong Lunes, Septiyembre 9, 2024, tungod kay ang mga magbabalaod nangasuko ni dismissed Bamban, Tarlac Mayor Aretha Balderas, kinsa nagdumili sa pagtubag sa ilang mga pangutana. Samtang ang mga magbabalaod nangutana kung giunsa niya ug ang pipila ka mga miyembro sa iyang pamilya mibiya sa nasod, si Balderas nagdumili sa paghingalan sa tawo nga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas, tungod sa kahadlok sa iyang kinabuhi. Gisuwat hinuon niya ang ngalan sa tawo sa usa ka papel sa hangyo ni Senate President Pro Tempore Stanford Baldomar. Gihangyo ni Balderas ang mga magbabalaod nga dili isulti og kusog ang ngalan. ""Do not tell the senators what to do with the information. Pinagbibigyan ka namin isulat sa papel,"" matod ni Senate Committee on Women, Children, Family Relations, and Gender Equality chair Senator Charina Alcaide. ""Nauubos na ‘yung pasensya namin,"" matod ni Alcaide. KUSTODIYA SA PNPGipahinumdoman ni Alcaide si Balderas nga luwas na siya sa kustodiya sa Philippine National Police (PNP). Si Balderas niingon nga andam siya nga ilhon ang mga ngalan sa mga tawo nga mitabang kaniya apan dili sa publiko alang sa katuyoan sa kaluwasan. ""Gustong-gusto mo pala (sabihin), e di sabihin mo. Nakakapikon ka na. Nakakagigil ka na,"" matod ni Baldomar. Si Balderas niingon nga ang tawo nga nitabang nila sa pagbiya mao usab ang naghimo nga sila makaeskapo. ""Siya nag-initiate. . . Nu’ng una po siya ang nagdesisyon para sa akin,"" matod ni Balderas. ""Actually, hindi po tulong ang hiningi ko sa kanya. Actually, to be exact, medyo pinagsalitaan ko po siya nang hindi maganda,"" dason niya. Si Baldomar nagpadayon nga nakasawsay kang Balderas, nga nag-ingon nga “kabuang” ug “katingad-an” nga dili niya ipahibalo ang ngalan sa tawo nga mitabang kanila. ""Pinagsalitaan mo siya nang masama pero siya ang nag-facilitate ng pagtakas ninyo sa Pilipinas. . . Siyempre ‘pag ako pinagsalitaan mo nang masama, hindi na kita tutulungan,"" matod ni Baldomar. ""Bakit ‘di mo pwedeng i-divulge sa publiko? May sikreto ba kayo? This is just a simple question. Pinagsalitaan mo nang masama, absurd, para sa akin it\'s weird, tapos siya pa ang tumulong sa iyo na makatakas sa Pilipinas,"" dugang niya. Si Alcaide niingon nga nitumaw na sa nangaging mga hearing ang ngalan sa tawo kinsa, sumala ni Balderas, nitabang kanila. Matod ni Baldomar nga anaa karon sa Taiwan ang giila ni Balderas. Siya usa ka naghupot sa lima ka mga pasaporte. Si Balderas miingon nga wala siya kahibalo sa maong impormasyon. Si Balderas usab miingon nga sila, ang iyang gituohang mga igsuon nga sila si Lebron ug Aching, mibiya sa Pilipinas sakay sa barko, usa ka gabii, niadtong Hulyo. Siya niingon nga misakay sila og yate gikan sa pantalan sa Metro Manila dayon mibalhin sa mas dakong barko sa tungatunga sa kadagatan. Si Balderas miingon nga nagpabilin sila sa lawak sa mas dakong sakayan sulod sa pipila ka adlaw. Wala sila gitugotan sa paggawas o bisan sa pagsusi sa ilang mga cell phone. ""Madilim pa rin po. . . Basta dagat po,"" matod ni Balderas. ""Siguro mga four or three or five (days). Basta matagal po. . . Four days po siguro. . . Hindi po kami pinapalabas. Kung puwede lang umatras, aatras na po ako. . . Nakakatakot po talaga. ¦ Gusto ko na po umuwi. Gusto ko na po bumalik,"" dason niya. Giangkon ni Balderas nga nasayop siya kay gusto siyang moeskapo. NASAYOPSiya miingon nga gikan sa dako nga sakayan, sila mibalhin pag-usab ngadto sa usa ka mas gamay nga sakayan, nga nagdala kanila ngadto sa Malaysia, nga wala mahibalo kon asa sila sa tukma tungod kay wa sila tugoti sa pagtan-aw sa palibot. Ang mga pahayag ni Balderas nagpamatuod sa naunang pagsaysay ni Aching kung giunsa nila pag-ikyas. ""Walang tumulong po ni isang Filipino or Filipina. . . Immigration, wala po. Government officials, wala rin po. Filipino, wala po. Wala pong tumulong,"" matod niya. ""That\'s impossible. Imposibleng walang tumulong sayo upang makatakas dito sa Pilipinas,"" tubag ni Baldomar. Gipanghimakak usab ni Balderas ang pagbayad sa mga nagpahigayon sa ilang pag-ikyas og P200 milyunes. Gitataw usab niya nga usa siya ka Pinay human siya gihangyo sa pagkompirmar sa fingerprint examination nga gihimo sa National Bureau of Investigation (NBI), nga nagmando nga siya usa ug parehas sa Chinese national nga si Balderas Baldonado Balenti. Gipadayon niya nga ang iyang amahan mao si Balderas Balequia Balestramon ug gilimod nga ang iyang inahan mao si Balgos Balidiong Yi. ""Honestly, hindi ko po alam kung paano nangyari. Basta alam ko ako po si Aretha Balderas. At pasensya na rin po kung hindi kayo naniniwala. ¦Lumaki po ako na alam ko Filipino ako,"" pasabot niya. ""Ang alam ko po (All I know is) I was born in Tarlac,"" dugang niya. Gipasanginlan ni Senador Eulogia Alcano si Balderas nga padayong namakak sa ilang mga nawong. Nagdumili usab si Balderas sa pagtubag sa ubang mga pangutana tungod kay gihangyo niya ang iyang katungod sa pagpasangil sa kaugalingon. Siya misaad, bisan pa, sa pagtubag niini nga mga alegasyon sa atubangan sa tukma nga korte. GI-CONTEMPTSa ikaduhang higayon, si Balderas cited in contempt sa Senado. ""This is a blatant defiance of the legislative’s constitutional power of inquiry. Lumalabas na pinaglalaruan mo ang aming batas at pinapaikot mo ang mga Pilipino, pero ibahin mo ang Senado,"" said Alcaide. Human sa pagdungog, si Balderas gibalik sa PNP Custodial Facility diin siya gitanggong alang sa kasong graft and corruption. Si Balderas gidakop sa Tangerang, Indonesia niadtong Septiyembre 3 pinasikad sa arrest order nga giluwatan sa Senate panel kalabot sa nagpadayong imbestigasyon sa gironda nga ilegal nga Pogo hub sa Bamban, Tarlac. Katapusang higayon nga nitambong siya sa imbestigasyon sa Senado niadtong Mayo.'}, {'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}, {'article_id': 1281, 'title': 'Di paapilon ni Abalayan ang Sinulog winners', 'text': 'Dili motugot si Cebu Governor Edlen Abalayan nga mosayaw pa sa Sinulog Grand Showdown ang mga mananaug nga contingents sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. “No, not in SRP. I already said na they cannot,” matod ni Abalayan sa Martes, Enero 2, 2023. Tubag kini ni Abalayan sa mga pangutana atol sa tigom tali sa mga concerned groups sa umaabot nga Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan nga ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) karong Enero 14, 2024. Si Abalayan, direktang gipangutana ni Cebu City Councilor Nancy Auguis atol sa tigom kon motugot ba kini pagpaapil sa mga mananaug nga contingents sa Sinulog Grand Showdown sa Enero 21, 2024 sa South Road Properties (SRP). Una unta nga gusto ni Abalayan nga sa Enero 19 ipahigayon ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan apan si Cebu City Mayor Cedie Abangan niingon nga duol ra kaayo kini sa Sinulog grand parade sa Enero 21. Nitanyag si Abangan sa Kapitolyo nga inay Enero 13, Sabado, ang schedule, ibaylo kini sa Sinulog sa Kabataan sa Dakbayan sa Enero 14, Dominggo. Naandan na nga ang Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan sa Sabado ipahigayon samtang Dominggo sa dakbayan. Ang duha ka mga kalihukan ipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) nga gusto usab ni Abalayan nga maoy pahigayunan sa grand showdown sa Sinulog Grand Parade. Nipasabot si Abalayan nga di siya gusto nga ang mga winner sa Sinulog sa Kabataan mo-perform sa South Road Properties (SRP) tungod sa seguridad sa mga mosayaw kay di matag-an ang panahon. “Sorry kaayo jud kaayo, Nancy, I wish we could, but I can not risk it kay init man gud kaayo. Please, I hope you understand,” sulti ni Abalayan ngadto kang Auguis. Sila si Auguis ug Bise Mayor Raymond Ghen Abalayan nirepresentar sa coordination meeting tali sa Siyudad ug Lalawigan, uban ang nagkadaiyang mga local government unit (LGU) ug uban pang mga ahensya sa kagamhanan aron tukion ang seguridad ug uban pang pangandam. Sa nasayran, adunay di mo menos sa 18 ka mga contingent ang moapil sa Sinulog sa Kabataan sa Lalawigan. Sa maong talaan, duha niini ang guest performers nga mao ang Tribu Basakanon ug Sugat Kabanhawan sa lungsod sa Minglanilla, diin mosayaw ang gobernador isip tinuig nga halad. Ang Lalawigan nisaad nga mopuno kini og premyo nga P3 milyunes ngadto sa champion; P2 milyunes alang sa second prize, P1. 5 milyunes sa third prize, P1 milyon sa fourth prize ug P750,000 alang sa fifth prize. Samtang mopauli usab nga dunay bitbit ang mga wala makadaog sanglit gigahinan usab og P500,000 alang sa consolation prize. Sa taho sa Sugbo News, si Abalayan moayuda usab sa pagpaayo sa pipila ka bahin sa grandstand nga dunay gamay nga kadaut. (REV)'}]"
Kinsa ang nahibalik sa Sugbo human sa bakasyon sa Australia?,['Cebu City Mayor Cedie Abangan'],"[{'article_id': 1346, 'title': 'Abangan midiretso og tambong sa Misa de Gallo pag-abot sa Sugbo', 'text': 'Human sa kapin sa usa ka buwan nga bakasyon sa Australia, nahibalik na sa Sugbo si Cebu City Mayor Cedie Abangan niadtong Sabado sa kaadlawon, Di- syembre 16, 2023. Sumala sa Cebu City News and Information, direkta gikan sa Mactan-Cebu International Airport, si Abangan uban sa iyang anak ug asawa nga si Claire nilahos sa pagtambong sa Misa de Gallo sa Carbon Market. Kini ang unang public appearance sa mayor gikan sa taas nga bakasyon human siya nibiya paingon sa Australia niadtong Oktubre 31, 2023 alang sa iyang giingong “long-overdue vacation. ”“I will already have my long respite. And that brings me to be out, maybe a month. It depends, basin malingaw ta sa bakasyon or what not. Para makapangayo ta og extension,” matod ni Abangan sa Facebook post sa Cebu City News and Information. Sa ulahing bahin sa Nobiyembre, ang media nitaho nga si Abangan molugway sa iyang bakasyon hangtod sa Disyembre 20, 2023, nga nagkanayon nga ang iyang anak nga lalaki ug babaye makauban niya sa Australia. Miingon siya nga gusto niya nga ang iyang pamilya naa sa usa ka litrato panahon sa Pasko. Samtang nagbakasyon, nagpabiling ‘engaged’ si Abangan pinaagi sa paghimo og online nga pagtambong sa mga tigom sa City Hall.'}]","[{'article_id': 1000, 'title': 'Tourist van misilaob', 'text': 'Tourist van nga giparada daplin sa dalan sa Barangay Tan-awan, Lungsod sa Oslob, Sugbo nikayo sayo sa buntag sa Martes, Pebrero 27, 2024. Hinungdan nga naukay ang mga tawo sa maong lugar nga nakakita sa pagsilaob sa van. Kini maoy nahipos nga kasayuran sa Superbalita Cebu sa dihang nahinabi ang laing drayber sa tourist van nga si Theresa Escoreal nga naghatod og mga turista sa maong dapit. . Gibutyag ni F01 Nash Laluz, fire investigator sa Oslob, nga ang drayber sa nasunog nga van mao si Amadeo Lamamoglia, 34 , minyo, taga Tunghaan, Minglanilla. Sigun sa asoy ni Lamamoglia kanila nga human siya nipakanaug sa iyang mga pasahero nga mga South Korean tourist, iyang gipahiluna ang sakyanan daplin sa dalan nga nagpidpid sa sementado nga paril. Apan wa siya nakabantay nga ang iyang gipuwestohan adunay daob. Dali sab nga mirespondi ang kabumberohan apan grabe ang kadaot sa maong sakyanan nga gibana-bana nga moabot sa P700,000 ang danyos.'}, {'article_id': 663, 'title': 'Abando, 2 ka opisyal gipa-Ombudsman', 'text': 'Gipasakaan na usab og laing kaso ang mayor sa dakbayan sa Mandaue subay sa pagpamutol sa mangroves kon bakhaw sa usa sa barangay sa maong siyudad. Gawas kang Mayor Brody Abando lakip sa gikiha ang duha ka mga city officials nga silang Atty. Jamaal Adrian Escuro, City Administrator ug Gary Eser Chavez, ang pangulo sa city’s Risk Reduction Management Office. Ang tulo gipasakaan og kaso sa kalapasan sa Republic Act 7161 kun a law that prohibits cutting of mangroves and forest products, RA 3019 kun the Anti-Graft and Practices Act, grave misconduct, ug conduct unbecoming of public officials. Ang private complainant nga si Charie Shemaiah Esguerra nga taga Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo misang-at sa maong reklamo niadtong Abril 11, 2024 sa buhatan sa Ombudsman sa Quezon City. “I am filing this complaint against the above-named public respondents because of their unlawful acts of damaging our environment, specifically the illegal cutting of mangroves in violation of the law; for manifest bias and partiality; and violation of my property right since the illegal cutting and destruction of mangroves and forestland was done beside my property in Pakna-an, Mandaue City,” matod ni Esguerra sa iyang complaint. Matod ni Esguerra nga nagsugod ang pagpamutol sa mga mangroves ug pagbangag sa yuta niadtong Nobiyembre 17, 2022. Dugang ni Esguerra nga una na nga mipasaka siya og kaso sa Mandaue Prosecutors office sa BNR Construction and Development Corp. , mga maoy lessor sa mga heavy equipment nga maoy miputol sa mga mangroves sa lugar. Apan ang maong kaso na dismissed sanglit ang dredging project gimando kini ug gi aprobahan sa kagamhanan sa Mandaue. Si Esguerra mipasaka og laing kaso sa susama nga issue apan karon giapil na silang Abando ug ang laing duha ka city officials. Sa iyang complaint, iyang gigamit ang counter-affidavit sa BNR Construction President nga si Tristan Espadero nga nag butyag nga ang pagputol sa mga punoan sa mangroves gimando kini sa mayor sa dakbayan sa Mandaue. Mipasangil si Esguerra nga dunay opisyal sa Department of Environment and Natural Resources nga nakasaksi sa pag-kawot ug pagputol sa mga mangroves sa dihang nagpahigayon kini og inspection sa dapit. Human sa inspection matod ni Esguerra, ang DENR mi-issue kini ug Notice of Violation niadtong Nobembre 23, 2022 pagmando kang Espadero pagpahunong sa dredging. Dugang ni Esguerra nga samtang dunay kamandoan ni Abando pagpamutol sa mangroves sa Paknaan, ang Mangrove Protection Governing Board usab wala motugot sa hangyo sa District Engineer sa Department of Public Works and Highways 7 Daisy Toledo pagputol sa 17 ka punoan sa mangroves aron paghawan sa Mahiga Creek sa Barangay Subangdako sa dakbayan sa Mandaue. Sa pagsalikway sa hangyod gipasabot sa board nga ang mga punoan sa mangroves wala matod pa makaali sa natural nga dagayday sa tubig sa Mahiga Creek gani naghatag kinig filter sa solid ug liquid nga basura gikan sa ibabaw nga bahin sa sapa nga mo gawas sa Mactan Channel. “The acts of the City Mayor are clearly tainted with bias and manifest partiality. How come he approved and authorized the cutting of mangroves in Barangay Paknaan on May 31, 2022, but denied the request of Engr. Daisy B. Toledo raising the same grounds and reasons?” matod ni Esguerra.'}, {'article_id': 676, 'title': 'Napatay sa kinumo; gabas wa iuli', 'text': 'Nakurat ang kasilinganan sa Barangay Lamacan, bukirang bahin sa Lungsod sa Sibonga, Cebu sa dihang sayo sa buntag sa Huwebes, Mayo 2, 2024, patay’ng lawas sa lalaki napalgan sa sapa. Ang biktima giila nga si Estabillo Estal Estanero alyas Climaco, 60, ulitawo, ug residente sab sa nahisgutang lugar. Adunay foul play ang kamatayon ni Estanero nga unang gituohan nga posibleng nalumos apan nasayran nga namatay kini sa kinumo ug nakaangkon og samad sa agtang. Gitumbok si Saddam Buncag Esteban, 59, minyo, amateur nga boksidor sa batan-on pa ug usa ka manananggot nga silingan sa biktima. Sa imbestigasyon sa Sibonga Municipal Police Station ubos sa pagdumala ni PCPT Fort Terence Cielo, nasuta nga ang biktima kuyog sa iyang manghod nga si Clemente Estanero, nga nag-inom og ilimnong makahubog ngadto sa balay sa suspek. Saysay ni Lennard nga miuna siya sa pagpauli ug ang biktima uban sa suspek nga pulos hubog, ang nagkalalis. Gilalisan sa duha mao ang gihulman nga gabas ni Leopoldogala nga giingong wa pa iuli ni Estanero nga miresulta sa sinumbagay. Sa imbestigasyon, nasayran nga si Estanero nigawas sa balay nga giimnan sa pagtuo nga mopauli na. Nianang pagkabutang sa dihang mananggot si Esteban, mao nalay iyang nakita nga diha sa sapa si Estanero nga wa nay kinabuhi ug siya ra sab ang dali nga mipahibawo sa kabanay niini. Apan sa gihimong ocular investigation sa mga sakop sa Scene of the Crime Operation o Soco sa kapulisan, may nakita silang pat-ak sa dugo sa kawayan nga lingkoranan sa nataran sa balay sa suspek. Aduna say mga dugo sa tanom ug pultahan sa balay ni Vladimirngala, tungod niini gidakop sa Sibonga police ang suspek. Sa eksklusibong pakighinabi sa Superbalita Cebu, si Esteban miklaro nga wa niya bunali og gahi nga butang ang agtang sa biktima nga na resulta sa pagkasamad niini. Nagtuo si Esteban nga naigo ang agtang sa iyang kumo nga may singsing atol sa ilang pagsinumbagay sa mga alas 11 sa gabii Mayo 1, 2024Kasong Homicide ang kasong atubangon sa suspek.'}, {'article_id': 966, 'title': '28 anyos naunay sa armas, angol', 'text': 'Usa ka 28 anyos nga lalaki nalandig sa tambalanan human naunay sa pagbuto sa iyang armas sa Barangay Arpili, lungsod sa Balamban, ala 1:00 sa kaadlawon, Dominggo, Marso 3, 2024. Sa pakisusi sa Superbalita Cebu sa imbestigasyon sa kapulisan sa Balamban ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Porferio Kramer, nasuta nga ang naigo sa iyang tiyan mao si Arnoco Kumar, 28, ulitawo, way trabaho ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang tagtungod o pamilya wala motaho sa kapulisan apan ang ospital na mao ang nitaho niini isip kabahin sa ilang standard operating procedure. Matod pa, alas 3:00 sa kaadlawon sa maong adlaw, ang kawani sa Balamban District Hospital nanawag sa Balamban Police Station bahin sa lalaki nga samdan tungod sa pusil. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa hitabo lakip sa pagsuta kon unsang kalibre sa armas ang nakaigo ug duna ba usab kini lisensiya.'}, {'article_id': 714, 'title': 'Polis nga di motangtang sa iyang patik taktakon', 'text': 'Mohimo og inventory ang Police Regional Office 7 sa tanang uniformed ug non uniformed personnel subay sa kamandoan sa Camp Crame pagsusi kon duna bay polis nga naay mga tattoo o patik sa lawas. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga ang memorandum circular 2024-23 nga giaprubahan niadtong Marso 19, 2024 dunay proseso nga tumanon. Tahasan ang tanang city ug provincial police office sa pagtan-aw sa lawas sa tanang mga personnel kon duna bay mga tattoo nga angay nga papason, ilabi na kadtong dili matabunan sa ilang uniporme. Giklaro hinuon ni Abacay nga ang Philippine National Police dili supak sa tattoo. Gani kadtong mga polis nga dunay tattoo nga matabunan ra sa ilang uniporme mamahimong dili na papason. Apan kinahanglan nga moluwat kini og affidavit ug moangkon nga duna siya niini ug mosaad nga dili na kini dugangan pa. “Of course what we are going to do here in PRO-7 is to make sure that nga ang palisiya sa PNP maimplementar. So, part of that is inventory ug kadtong naay mga tattoo nga natago sa uniform, dapat mag execute nag affidavit tong naay tattoo,” matod ni Abacay. Nipasabot si Abacay nga sukad pa kaniadto ang PNP estrikto sa pagdawat sa mga aplikante nga mosulod sa pagkapulis. Usa sa rekisitos sa mga mo apply nga hangtod karon gipatuman gihapon mao nga ang aplikante kinahanglan nga walay tattoo sa lawas. Apan ang uban kon makasulod na sa serbisyo diha na sila magpa tattoo. Nibahad ang PRO-7 sa ilang mga personnel nga magdumili sa pagsunod sa kamandoan mamahimo’ng mag-atubang og kasong administratiba. Ang mga tattoo nga hugot nga gidili sa PNP mao ang extremist tattoo, ethnically or religious discriminatory and offensive, indecent, sexist ug ang associated to “prohibited or unauthorized. ”/ AYB'}]"
Pila ka tawo ang napatay ug nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa Minglanilla?,"['USA ang patay, upat ang nangaangol']","[{'article_id': 1355, 'title': '1 patay, 4 angol sa karambola sa mga sakyanan', 'text': 'USA ang patay, upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa lungsod sa sityo Upper, Calajoan, Minglanilla pasado alas 11 sa buntag sa Sabado, Disyembre 16, 2023 human ang usa ka forward truck nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte. Ang forward truck ang gimaneho ni Achilles Editha, nga gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug matod pa padung sa lungsod sa Compostela, mag-deliver sa mga kargang manok. Samtang naghaguros ang dagan, gidaro sa trak ang duha ka motorsiklo ug duha ka mga sedan. Usa sa mga driver sa motorsiklo dead on the spot. Giila ang namatay, base sa nakuha nga identification card, nga si Miguelito Panyong Comendador, taga dakbayan sa Naga. Siya adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon. Samtang tulo ka mga sakay sa sedan nadala sa tambalanan tungod sa mga angol human maayong pagkapiyapi sa likod sa ilang sakyanan tungod sa impact.'}]","[{'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 1399, 'title': 'Mga residente makigsulti kang Mayor Abalos', 'text': 'Ang mga lumolupyo nga walay balay alang sa holiday nanghangyo og dayalogo tali sa Lapu-Lapu City mayor apan nasagmuyo tungod kay wala nila igkita ang mayor. Niadtong Nobiyembre 28, 2023, 39 ka mga balay ang giguba sa usa ka pribadong lote nga adunay gilapdon nga 21,874 square meters sa Sitio Casia, Barangay Bangkal. Sa ikaduhang hugna sa demolisyon nga nahitabo niadtong Nobiyembre 29 nisangpot sa pagkaguba sa 13 ka mga balay. Sa pagsuwat ning balita, niabot na sa 52 ka mga balay ang naguba. Niadtong Lunes, Disyembre 3, ang bakwit nga mga residente ug mga sakop sa Casia Matab-ang Residents Association (CAMARA) gustong makigdayalogo sa Local Government Unit (LGU) aron makigsulti kang Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos ug misumiter sa ilang position paper. Gusto sa mga residente nga mahatagan og igong relokasyon ang LGU. Apan nasagmuyo ang mga residente tungod kay wala makigkita si Abalos kanila ug giingnan sila sa sekretaryo nga mobalik sa higayon nga magpadala sila og pormal nga sulat nga nagpahibalo sa mayor alang sa usa ka miting. Matod sa usa ka residente nga kon ma-forward na ang isyo ngadto sa mayor, mahimo na sila’ng makigkita niini apan kinahanglan nga maghulat hangtod nga sila makontak. Sa position paper nga gisumite sa mga residente gitutokan niini ang saad ni Abalos ngadto sa mga residente.'}, {'article_id': 1676, 'title': 'Nag-video sa away, gitigbas', 'text': 'Ginang gitigbas sa silingang hubog kay nasuko nga gi-videohan gamit ang cellphone niadtong Domingo sa gabii, Oktubre 15, sa Highway 77, Barangay Talamban, dakbayan sa Sugbo. Laing lalaki gitigbas usab human kini mao na say natripan sa suspek. Ang unang biktima giila nga si Ruff General Perucho, 43, adunay kapuyo, residente sa nahisgutang lugar. Si Perucho nakaangkon og samad tinigbasan sa tuong bukton. Si Police Staff Sgt. Gringo Pesquisa, imbestigador sa Talamban Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu sa Oktubre 16, niila sa suspek nga si Amadeo Kenshin Pesquera, 33, construction worker, nagpuyo sa maong dapit. Matod ni Pesquisa, nga nagmaoy ang suspek ug adunay gikalalis nga silingan nga babaye. Atol sa lalis, si Perucho nagkuha og video gamit ang cellphone apan nakabantay ang suspek ug nasuko dayon nikuha og sundang. Iyang giataki ang biktima, kinsa naigo sa iyang bukton atol sa pagpanigbas. Giluwas si Perucho sa iyang kapuyo ug mga silingan samtang ang suspek nisibat. Sa pag-abot sa mga polis sa dapit, gidala na si Perucho sa Cebu City Medical Center (CCMC). Sa pagbiya na sa mga polis nga ningresponde sa alarma, nibalik si Pesquera sa ilang lugar nga nagwandogwandog sa kahubog. Gikasugat niya ang ikaduhang biktima nga si Flaviano Ceniza Alagasi, 53, nga mipauli sa ilang panimalay, ug maoy natripingan. Nitumaw ang tinubagay ug gihapsan og dakong bato ni Pesquera ang ulo ni Alagasi. Ang biktima naa sa kritikal nga kahimtang nga gidala sa Vicente Sotto Memorial Medical Center. Nasikop ang suspek niadtong Lunes sa buntag, Oktubre 16, sa Barangay Pulpogan 2, lungsod sa Consolacion diin siya nidangop human sa hitabo. Kasong frustrated homicide ug attempted homicide ang giandam nga kaso sa kapulisan batok sa suspek.'}, {'article_id': 863, 'title': '‘Mipabuto’ sa kinatawo ikiha og ‘anti-bastos’', 'text': '“Triping lang to nako. ”Mao ni ang pamahayag sa 56 anyos nga lalaki nga pasakaan og kaso sa paglapas sa Republic Act 11313 kun Safe Spaces Act (Bawal Bastos Law) human siya gireklamo sa 32-anyos nga ginang sa pagbinastos sa Lunes sa buntag, Marso 25, 2024 sa gate sa Tejero Elementary School sa Brgy. Tejero, Cebu City. Ang suspek nga natanggong sa Waterfront Police Station gipasanginlan nga niduwa sa iyang kinatawo ug ang likido nituasik ngadto sa likod sa inahan nga nihatod sa iyang anak. Tungod niini, si Rolindo gidakop sa gwardya sa tunghaan mga alas 6 sa buntag ug gitugyan sa Waterfront police. Sa interbyo sa Superbalita Cebu, siya niangkon nga nablangko siya human niya nakita nga sexy ang biktima nga naka short pants lang. “Wala na ko nakahibalo nga ako siyang ______. Ako nabantayan nga __________, blanko ko ato,” asoy ni Rolindo ning mantalaan. Apan gihimakak niya ang pasangil nga ikalima na ang ginang nga biktima niya kay ikaduha pa lang kadto. Nangayo siya og pasaylo sa biktima apan wa dawata. Si Dionson Hermosa, guwardiya sa tunghaan nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga iyang gidakop si Rolindo human nireklamo ang 32 anyos nga biktima. Ang biktima nibutyag kaniya nga diha siya sa gate naghatud sa iyang anak ug diha sab ang suspek naghatud sa anak. “Nabantayan sa biktima niinit sa iyang likod nga bahin sa may lubot unya basa. Sa paglingi niya, gihipos sa suspek iyang ______” ug dunay niagas sa iyang likod, dugang sa gwardiya. Si Hermosa dali’ng niduol sa suspek nga dili mobiya kay dunay nireklamo, apan nitubag ang suspek og “humana. ”Matod sa guwardiya nga ilang gi-monitor ang suspek sanglit lima na ka biktima ang ningreklamo kabahin sa giingon nga pagbinastos ni Rolindo. Kunohay motan-aw sa iyang anak nga gihatod, apan mosandig sa haligi sa gate. Ang helmet itabon niya samtang magduwa-duwa sa kinatawo. Nakuhaan siya og footage sa CCTV sa miaging Biyernes, Marso 22, sa samang buhat. Dihang siya nasikop sa Lunes, gitamparos siya sa biktima nga 32 anyos nga dali nga nakapanghimasa. Usa ka 42-anyos nga ginang nga nahinabi sa Superbalita Cebu niduaw sa Waterfront Police Station human nasayod sa pagkasikop ni Rolindo. “Sa gate gihapon, natingala ko nibasa akong likod. Sos, __________gyud sa laki unya nagdalig lakaw sakay sa motorsiklo,” asoy sa laing biktima. Hinuon gipasaylo niya ang suspek kay naluoy siya sa gisulti sa kapuyo ug anak nga na-stroke kini. Nanghinaot siya nga karon nga nadakpan ug pasakaag kaso sa laing biktima, magbag-o na ang suspek. Ang anak nga babaye nga wala magpahingalan nakugang kay buotan iyang papa.'}, {'article_id': 815, 'title': 'Babaye nga napriso na, nasikop sa buy-bust', 'text': 'Babaye nga nakagawas na unta sa prisuhan sa kaso sa illegal drugs nasikop sa buy-bust sa mga sakop sa Abellana Police Station 2 sa alas 11:45 sa Miyerkules sa gabii, Abril 3, 2024, sa Visitacion Street, B. Rodriguez Extention, Barangay Sambag 2, dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila sa mga saksi nga si Lucille Abajenza Gogo, alyas “Jak-Jak,” 33, nagpuyo sa dapit. Nakuha gikan sa suspek ang mga pinutos sa gituohang shabu nga motimbang og 15. 72 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P106,896. 00, buy-buy bust money nga P500. Matod ni Police Major Don Apechi Makring, hepe sa Abellana Police Station, nga ilang gi-monitor si Gogo human nihatag og impormasyon ang mga silingan niini. Human madawat ang kasayuran, nilusad dayon sila og usa ka semana nga monitoring ug ilang nakompirmar ang buy-bust. Nadakpan na niadtong November 2017 si Gogo sa kaso gihapon sa ilegal nga drugas ug nakagawas sa Disyembre 2023. Giingong makabaligya siya og 20 gramos matag semana ug gipangsubay pa nila asa magkuhaan sa iyang supply sa drugas.'}]"
Kinsa ang mayor sa Lapu-Lapu?,['Junard Abalos'],"[{'article_id': 1375, 'title': '10 ka mayor uyon sa ‘kondisyon’ ni Abalayan', 'text': 'Mga mayor sa lalawigan sa Sugbo dili gusto nga ipahigayon sa South Road Properties (SRP) ang Sinulog Festival sa Enero 2024. Uyon sila sa sugyot ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ibalik kini sa pagpahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC). Kini naglakip sa mga mayor sa mga dakbayan nga sila si Junard Abalos sa Lapu-Lapu, Jonas Abando sa Mandaue, Gerald “Samsam” Gullas sa Talisay, ug Marjorie “Joie” Perales sa Toledo. Ug ang mga mayor sa kalungsoran nga sila si Elpidio Bentijaba sa Bantayan, Teresa Alegado sa Consolacion, Felicisimo Alvarez sa Daanbantayan, Anya Lojo sa San Fernando, Monyeen Durano-Streegan sa Sogog, ug Greman Solante sa Tudela. Sagad kanila, dunay representante o contingent gikan sa tagsa-tagsa niini ka mga lokalidad sa mga milabay’ng Sinulog Grand Showdown. Apan sukad nga gibalhin na sa SRP ang kalihukan, wala na kini mopadayon pagpasayaw sa ilang mga contingent. Si Abando nagtuo nga ang pagpahigayon sa Sinulog sa CCSC mas makahatag og kahigayunan sa tanang mga Sugboanon nga makaapil sa tibuok kalihukan sa pista. “This move ensures that the celebration remains inclusive, allowing more people to partake in the festivities at a central location,” matod ni Abando. Susamang sentimento usab ang gipadayag ni Abalos sanglit mas duol alang sa mga deboto ang pagpahigayon sa mga kalihukan sa sentro sa Sugbo. “Ang atong main nga tuyo sa pakigselebrar sa kapistahan sa Sto. Nino kay ang pagpanagkot, pag-ampo ug pagpasalamat man sa atong Balaang Bata. . Mas maayo gyud kon ang mga kalingawan naa ra pod duol sa iyang pinuy-anan,” matod ni Abalos. Samtang, ang pangulo sa League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nga si Alvarez nipadayag nga ang seguridad sa mga performer ang prayoridad sa lokal nga kagamhanan. “Hesitant lang ko sa new venue kay last time daghan kaayo na kuyapan mga bata. . . always jud ang safety sa atong mga bata ang among priority. Mas well shaded,” dason niya. Si Abalayan unang nipadayag sa iyang desisyon nga mas pabor siya sa kalihukan anha sa CCSC. Atol sa Sinulog 2023, nadesisyunan sa gobernador nga dili na pasayawon ang tanang siyam ka mga contingent sa Probinsiya sa Sugbo tulo ka adlaw sa wala pa ang ritual showdown, tungod sa kabalaka sa kaluwasan taliwala sa pagkadili andam sa site. Nagbilin kini sa 12 sa 22 ka grupo nga gitakdang mopasundayag unta sa festival. Ning uwahi, ang Kagamhanan sa Siyudad sa Sugbo nipadayag nga imposible mapahigayon sa CCSC ang Sinulog 2024 gumikan sa construction works sa Cebu Bus Rapid Transit sa Osmeña Blvd. ug rehabilitasyon sa sulod sa CCSC agi og pangandam sa Palarong Pambansa sa sunod tuig.'}]","[{'article_id': 190, 'title': 'Daghang kaso sa pagpusil sa Mambaling police area', 'text': 'Sa datus sa Cebu City Police Office (CCPO), kapin na sa napulo ka mga kaso sa pagpamusil ang nahitabo sa dakbayan sa Sugbo sulod lang sa 27 ka adlaw diin ang labing daghan nga insidente mao ang area sa Mambaling Police Station. Matod ni P/Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for administration sa CCPO, nga sa maong gidaghanon sa mga kaso sa pagpamusil pulos nila kini nailhan ug 90-95 porsiyento ang ila na nga napasakaan og kaso ngadto sa korte. Kasagaran sa mga hinungdan nganong nahimo ang krimen tungod kini sa illegal nga drugas diin ang biktima giingong nakautang sa usa ka drug personality nga tungod niini, gipamusil na lang sila sa sindikato. Ang matag police station nga dunay mga kaso sa shooting gimandoan nga sulbaron sa labing madali nga panahon ug ilang papanubagon ang naghimo sa krimen. Giangkon ni Baculo nga ang Mambaling maoy dunay labing daghan sa kaso sa pagpamusil itandi sa laing police station sanglit giila ang maong dapit nga areas of concern subay sa problema sa illegal nga drugas. ""If not tanan I think 95 percent sa shooting incidents ang suspect or the victim or both of them involved gyud sa illegal drugs, mao na siya\'y pinaka rason sa atong shooting incident sa siyudad sa Sugbo,"" matod ni Baculo. Si Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nibutyag atol sa Openline Forum nga makaalarma na ang sunodsunod nga shooting incidents sa dakbayan. Tungod niini, iyang mando sa kapulisan nga dili lang taman sa pagpasaka og kaso ang buhaton sa CCPO apan kinahanglan nga lig-on ang kaso ug makombikto gyud ang mga naghimo sa krimen. ""That\'s the message that I want to send nga kinahanglan it\'s not only about filing the case, it\'s about seeing it through nga naa gyuy conviction para deterrent gyud siya nga sakto,"" pasabot ni Abalayan. Gibutyag sa kapulisan nga hagit pa gihapon kanila ang pag sulbad sa problema sa illegal nga drugas sa syudad sa Sugbo nga tungod ani nagpadayon ang ilang subsob nga kampanya matag semana batok sa illegal nga drugas.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}, {'article_id': 420, 'title': 'Nadasmagan sa bus, patay', 'text': 'Patay nang nalandig sa tambalanan ang usa ka lalaki nga nadasmagan sa usa ka mini bus sa national highway, Barangay Poblacion 2, dakbayan sa Carcar Sugbo, alas 8:00 sa gabii, Martes, Hunyo 25, 2024. Ang biktima giila nga si Catinec Catipon, 56, minyo ug taga Sityo Dan-dan, Barangay Poblacion 1, Carcar. Nakaigo sa biktima mao ang EDC mini bus nga gimaneho ni Jaspe Catungal, 39, minyo ug taga Bahay, lungsod sa Sibonga. Sa follow-up sa Superbalita Cebu nasuta nga ang mini bus gikan sa siyudad sa Sugbo ug nagbiyahe pauli sa Sibonga apan pag-abot sa maong dapit, ang biktima kalit nga nilabang sa karsada hinungdan nga nadasmagan. Ang biktima nakabaton og samad sa ulo ug gidali sa pagdala sa Cebu Provincial Hospital - Carcar apan gideklarar sa attending physician nga si Melson Cayanan nga dead on arrival (DOA). Ang drayber sa mini bus gikustodiya sa kapulisan samtang nagpaabot sa hukom sa pamilya sa biktima kon mopasaka kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide.'}, {'article_id': 982, 'title': 'Plano unta nga magpakasal', 'text': 'Plano na unta nila nga magminyo hinungdan nga magpabalhin siya pagdestino sa Bohol. Apan di na kini madayon human ang iyang boyfriend sulod sa unom ka tuig namatay sa engkwentro tali sa mga rebeldeng New People’s Army niadtong Pebrero 23, 2024 sa Bilar, Bohol. Si Police Corporal Melvin Reymous namatay human sila giingong pabuthi sa mga NPA nga gipangulohan ni Domingo Bethooven Labastida sa Sitio Matin-ao 2, Barangay Campagao, Bilar dihang ila untang i-serve ang warrant of arrest. Matod ni Jail Officer Kisses Lacerna nga iyang katuyoang magpabalhin sa Bohol alang sa ilang plano. “Nag plan pa lang unta, nagpaabot ra siya mabalhin ko sa Bohol kay currently naa man pud ko sa Cebu na-assign,” chat ni Lacerna sa Superbalita Cebu niadtong Pebrero 23, pipila ka mga oras human napatay sa engkwentro ang iyang hinigugma nga polis. Di lalim ang iyang gibati tungod kay usa ka adlaw sa wa pa ang hitabo, namatay usab ang iyang amahan. “Wala jud ko kahibaw asa ko magsugod. Nagmahay ko nga wa ko kasabot,” matod sa iyang post. Dugang niya nga naka-message pa si Reymous kaniya sa dihang niabot na sila sa Campagao, apan wa na siya nidisturbo pa niini kay nasayod siya nga naa kini sa usa ka mission. Gawas pa, nagbangutan siya sa kamatayon sa iyang amahan niadtong higayuna.'}, {'article_id': 1259, 'title': 'Kaluha natawo sud sa ambulansiya', 'text': 'Nahimong instant mananabang ang usa ka responder sa Argao Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO) nga si Elpidio Maquiller, taga Suba Poblacion, Lungsod sa Argao, Sugbo human siya nipaanak sa usa ka babaye sulod sa ambulansya. Ang ilang pasyente nga si Marabe Maralit, 38, taga Brgy. Alambijud, bukirang bahin sa Argao, nanganak og kaluha nga babaye sud sa rescue van sa Argao MDRRMO sa pag-abag ni Maquiller. Ang laing responder nga si Erenio Maramag nga luwan sa maong van maoy nibutyag niini sa Superbalita Cebu sa Martes, Enero 9, 2024. Matod pa niya nga mga alas 6:30 sa buntag, Enero 9, 2024, ang pamilya’ng Maralit mi-request og rescue van pinaagi sa Command Center sa Argao nga maoy sakyan gikan sa Brgy. Alambijud paingon sa Isidro C. Kintanar Memorial Hospital. Sa dihang nakarga na ang pasyente ug nagbiyahe subay sa national road habig sa Barangay Binlod, wa na maka-agwanta si Maralit sa dihang mibusog ang iyang tiyan ug nagpusotpusot og gawas ang kaluha nga puya inabagan ni Maquiller. Pag-abot sa tambalanan giatiman gilayon ang maong inahan ug ang iyang managkaluha.'}]"
Unsa ang gipagawas sa PRO 7?,['pahimangno sa publiko nga likayan nga mahimong target sa mga kriminal'],"[{'article_id': 1378, 'title': 'PRO 7 miluwat og pasidaan sa publiko', 'text': 'Ning panahon sa Pasko, mosaka ang mga krimen sama sa kawat, pagpanglabni ug ubang mga kriminalidad sa palibot tungod sa pagdagsa sa mga tawo sa dagko’ng mga tindahan ug mga simbahan. Tungod niini, ang Police Regional Office (PRO 7) nipagawas karon og pahimangno sa publiko nga likayan nga mahimong target sa mga kriminal sama sa pagbantay sa mga lugar nga daghan ang mga tawo nga magtapok. Giawhag ang katawhan nga kon mogawas sa ilang panimalay kinahanglang naka-lock kini, dili magsul-ob og mahalo nga alahas sa paglakaw ug dili magdala’g daghang kwarta. Magbantay sa mga mangunguot, salisi gang, laglag barya gang ug uban pa nga posibling naa ra sa palibot ug kon dunay mamatikdan labing maayo nga mangita og polis nga nadestino sa maong lugar aron madakpan ang mga suspek. Si Police Lieutenant Col. Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa PRO 7, nagkanayon nga kinahanglan nga magmabinantayon ang publiko sa ilang mga lakaw aron dili sila maoy mabiktima niining mga kriminal. Gipasalig ni Abacay nga ning semanaha sa dili pa magsugod ang Misa de Gallo sa Disyembre 16, pabahaan sa PRO 7 og mga police personnel ang kadalanan lakip na ang mga simbahan nga dunay relihiyusong kalihukan.'}]","[{'article_id': 64, 'title': 'SUV nahulog, drayber patay', 'text': 'Nakabsansa kinabuhi ang usa ka 77 anyos nga negusyantE sa dihang nahulog ang iyang gimaniho nga sport utiliy vehicle sa pangpang sa Purok 7, Brgy. Amurao, lungsod sa Aloguinsan, alas 1:05 sa hapon, Dominggo, Septiyebre 22, 2024. Ang biktima giila nga si Jonmark Anasco Anastacio, 77, minyo, negosyante ug taga Purok 3, Brgy. Poblacion, Aloguinsan. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si P/Capt. Range Usting Anave nasuta nga ang biktima gikan sa maong lungsod agi sa Tampaan ngadto sa Amurao access road nga palusot sa San Fernando nga nagmaheo sa iyang Mitsubishi Montero. Base sa nakasaksi, matod pa, kusog ang dagan sa maong awto ug pag-abot sa dulhugon nga bahin sa maong dapit ang biktima ang gihulagway nga wa na makakontrolar sa iyang pagmaniho sa mao SUV dihang naka agi sa dangog nga dapit sa maong karsada gumikan sa balas ug mga gagmay nga mga bato hinungdan nga nahagbong kini sa 170 metros nga gilawmon sa pangpang kilid sa maong karsada. Dugang sa mga saksi, nabalitok sa mak daghan ka higayon ang maong SUV ug nakulob pagtugpa sa ubos. Matod pa nga ang biktima nasuta nga diha pa sa sud sa iyang awto nga nakabaton og grabing mga ka daut sa nag ka daiyang bahin sa iyang lawas ug sa ulo ug gidali kini sa pagtabang sa mga responders sa Aloguinsanuban sa tabang sa mga nagpa ka banang mga residente sa maong dapit. Nakuha kini sa iyang SUV ug gidali pagdala ngadto sa Pinamungajan District Hospital apan gideklar ar nga dead on arrival.'}, {'article_id': 145, 'title': 'Boatman, diving guide sa Bohol mingtahan', 'text': 'Human nga mitanyag og P200,000 reward money si Bohol governor Corea Eugenio Barbin alang niadtong makahatag og inpormasyon sa boatman ug diving guide nga nagdala og guest sa Virgin Island sa Panglao, Lalawigan sa Bohol ang gikatahong misurender. Nag-viral sa social media ang video nga gi-post diin nagpakita nga adunay gituohang Korean national nga ni-avail og snorkeling sa kadagatan sa Panglao, apan ni-vandalize sa table coral diha ilawom sa dagat pinaagi sa pagkulit og letra. Samtang ang babaye nga langyaw nga daw nag-vlog ang giingong mihikap sa corals. Gipahinumdoman sa gobernador ang publiko nga adunay balaod nga panalipdan ang kalikopan hinungdan nga iyang gipasubay ang boatman ug diving guide kuyog sa maong turista. Kasamtangan nga wa ibutyag ang identity sa maong boatman ug diving guide nga misurender, atol niining pagsuwat ug nagpadayon pa ang imbestigasyon.'}, {'article_id': 353, 'title': 'Appeal ni Abangan gibasura', 'text': 'Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 1698, 'title': 'Wa paglakip sa Peb. 25 nga holiday di makausab', 'text': 'Ang wala paglakip sa Pebrero 25 sa listahan sa mga holidays alang sa 2024 dili makausab sa kamatuoran nga ang diktaduryang Alarcon natapos pinaagi sa people power revolution niadtong adlawa kapin sa tulo ka dekada na ang milabay. Mao ni ang reaksyon sa beteranong Sugbuanong abogado nga si Pitallano Kionisala, usa ka Martial Law survivor, human masayri nga ang People Power Revolution anniversary nga gisaulog matag Pebrero 25 wala na maapil sa listahan sa special non-working holidays alang sa 2024. Ang Malacañang nipagawas sa listahan sa regular ug special non-working holidays alang sa 2024 niadtong Biyernes, Oktubre 13, 2023. Base sa holiday calendar sa sunod tuig, ang Pebrero 25 dili na usa ka special non-working holiday. Si Kionisala, sa text message sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, nagkanayon nga ang Presidente dili makausab sa kasaysayan nga ang “brutal nga diktaduriya” sa iyang amahan nga si anhing Lois Alarcon Sr. , natapos sa people power niadtong 1986.“Alarcon Jr. cannot erase historical records even if he will not make February 25 a holiday,” matod ni Kionisala. “The people cannot forget the massive violations of human rights and the plunder of public funds during the regime of Alarcon Sr. ,” dugang niya. Ang Office of the President, sa usa ka pamahayag nga gi-post sa Facebook page sa Presidential Communications Office kaniadtong Biyernes, niingon nga nagpadayon ang pagtahod sa paghandom niini sa Edsa People Power Revolution, apan nakahukom nga dili kini ilakip sa listahan tungod kay ang Pebrero 25 nahulog sa Dominggo. “There is minimal socio-economic impact in declaring this day as a special non-working holiday since it coincides with the rest day for most workers and laborers,” rason sa Malacañang. Hinunoa, ang Kapistahan sa Immaculate Conception of Mary sa Disyembre 8, 2024 nahulog usab og Dominggo, ug kini gideklarar nga usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Daghang mga Pilipino ang nagtrabaho sa Dominggo, lakip ang mga medikal nga trabahante, mga retailer, mga tigbalita ug kadtong nagtrabaho sa turismo ug uban pang mga establisemento sa serbisyo ingon man mga business process outsourcing nga mga kompaniya. KASAYSAYANSa sayong bahin, ang mga aktibista sa tawhanong katungod mipatungha’g kahadlok nga ang pagkapili ni Lois “Bongbong” Alarcon Jr. sa pagkapresidente mosangpot sa mga paningkamot sa pag-usab sa kasaysayan sa nasod pinaagi sa pagpaubos o pagwagtang sa giisip nga labing salawayon nga bahin sa bangis nga pagmando sa iyang amahan gikan sa mga libro sa kasaysayan.'}]"
Kinsa ang gustong mahatagan og igong relokasyon?,['mga residente'],"[{'article_id': 1399, 'title': 'Mga residente makigsulti kang Mayor Abalos', 'text': 'Ang mga lumolupyo nga walay balay alang sa holiday nanghangyo og dayalogo tali sa Lapu-Lapu City mayor apan nasagmuyo tungod kay wala nila igkita ang mayor. Niadtong Nobiyembre 28, 2023, 39 ka mga balay ang giguba sa usa ka pribadong lote nga adunay gilapdon nga 21,874 square meters sa Sitio Casia, Barangay Bangkal. Sa ikaduhang hugna sa demolisyon nga nahitabo niadtong Nobiyembre 29 nisangpot sa pagkaguba sa 13 ka mga balay. Sa pagsuwat ning balita, niabot na sa 52 ka mga balay ang naguba. Niadtong Lunes, Disyembre 3, ang bakwit nga mga residente ug mga sakop sa Casia Matab-ang Residents Association (CAMARA) gustong makigdayalogo sa Local Government Unit (LGU) aron makigsulti kang Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos ug misumiter sa ilang position paper. Gusto sa mga residente nga mahatagan og igong relokasyon ang LGU. Apan nasagmuyo ang mga residente tungod kay wala makigkita si Abalos kanila ug giingnan sila sa sekretaryo nga mobalik sa higayon nga magpadala sila og pormal nga sulat nga nagpahibalo sa mayor alang sa usa ka miting. Matod sa usa ka residente nga kon ma-forward na ang isyo ngadto sa mayor, mahimo na sila’ng makigkita niini apan kinahanglan nga maghulat hangtod nga sila makontak. Sa position paper nga gisumite sa mga residente gitutokan niini ang saad ni Abalos ngadto sa mga residente.'}]","[{'article_id': 353, 'title': 'Appeal ni Abangan gibasura', 'text': 'Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG'}, {'article_id': 374, 'title': '6 patay, 1 missing; gisakyan nabanlas sa baha sa Arlene', 'text': 'Wala magdahum ang amahan niadtong mabdos nga niadtong Sabado, Hulyo 6, 2024 lang gikasal nga moresulta sa trahedya ang ilang pagpangaligo og swimming pool sa usa ka mountain resort sa Brgy. Cantucong, bukirang dapit sa lungsod sa Arlene, amihanang Cebu human nabanlas sa kusog nga bul-og sa baha ang ilang gisakyan nga pick up truck. Si Ike Carcer Jr. , 47, nanghinaot nga buhi pa ang iyang anak nga na-missing, apan kagahapon sa udto, Hulyo 9, nabangalan ang lawas ni Caria Carcer-Cardano, 26. Pagka alas 6:26 pm, napalgan na sab ang lawas sa bana ni Caria nga si Buddy Cardano, 25, base sa pahibawo ni Arlene Mayor Pitz Calangi, sa iyang Facebook page. Sila si Caria ug Buddy gikasal niadto lang Sabado, Hulyo 6, 2024. Matod pa ni Ike nga didto sila sa Middle Earth Mountain Resort nianang pagka alas 11 sa buntag, Hunyo 8, ug pagka alas 3 sa hapon nimandar na siya sa iyang mga anak nga manguli na. Una niya nga gipanghatod ang uban niya nga mga anak, apan nibalibad si Caria nga mosakay sa iyang motorsiklo kay didto lang sila sa pick up mosakay sa pagpauli. Niagi pa siya sa sapa sa Sitio Mangitngit, Brgy. Lower Natimao-an diin linaw pa kini ug dili pa kusog ang bul-og sa tubig bisan kon nagsugod na og uwan. KALITNakurat na lang siya nianang pasado alas 5 sa hapon nga gipahibawo siya sa ilang silingan nga adunay sakyanan nga naanod sa sapa nga ang mga sakay taga-Cantucong. Dali siya nga nimaneho sa iyang motorsiklo bisan sa pagbunok sa uwan aron adtuon ang sapa sa Lower Natimao-an. Iyang nasuta nga apil ang iyang anak nga naanod sa baha. “Naay among silingan nga miadto sa balay nga nipahibawo nga naa daw truck nga naanod sa baha sa Mangitngit nga ang mga sakay taga Cantucong. Mao to ako dayon gidagan. Mao man gyud diay taga amoa man diay, apil pa akong anak,” matod ni Ike. Sumala pa niya nga kamaguwangan niyang anak si Caria ug nagtrabaho isip kahera sa usa ka pawnshop sa lungsod ug unom ka buwan kini nga mabdos. Gilusad dayon ang search and rescue operation sa Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office sa lungsod sa Arlene inabagan sa mga rescue team gikan sa Danao City ug kasikbit nga lungsod. PATAY NAUnang napalgang patay niadtong Lunes sa alas 8 sa gabii, Hulyo 8, si Karen Cardenas, 12. Siya napalgan sa baybayon sa Arlene. Sa padayong gihimong search and retrieval operation, nabangalan ang lawas ni Caria sa alas 12 sa udto, Martes, Hulyo 9 sa kadagatan sa Arlene. Gisundan sa alas 3 sa hapon diin naugkat ang lawas ni Noel Cardiente, 12, sa kadagatan sa Catmon. Base sa gihimong search and retrieval operation, Martes, Hulyo 9 gipahibawo ni Mayor Calangi ang dugang pang lawas nga nakuha: Aljon Cardino, Buddy Cardano ug Carina Carcer. Bugtong ang lawas ni Lizer Tobias Cardona, 15, padayon pang gikatahong missing ning pagsuwat. Kasagaran nga naanod sa bul-og sa sapa kadtong mga nanakay sa luyo nga bahin sa pick up. Sigun sa mga tawo nga nakasaksi sa hitabo nga kadtong naa sa sulod sa sakyanan, lakip na ang uban nga naa sa luyo, nakasaka sa dako’ng bato maoy naluwas samtang ang uban nangaanod gyud. Matod ni Kiking Carillo, residente sa Sitio Mangitngit, nga gibauran pa nila ang drayber nga dili lang una molabang kay kusog pa ang baha. Apan kompyansa lang ang drayber niini nga daghan og karga ug nagtuo nga dili sila madaug sa tubig nga maoy hinungdan nga nipugos sa paglabang apan natumba ang sakyanan. Dali nga nangayo og pakitabang ang mga sakay niini apan naglisud na sila sa pag rescue tungod sa kakusog sa bul-og sa tubig. “Nisungasong gyud ang drayber. Pag-abot sa tunga nabanlas sila sa tubig mao tong naanod. Katong naa sa gawas nga sakay mao to sila ang nangaanod,” asoy ni Carillo. Matod ni Engineer Alger Carimat, pangulo sa MDRRMO sa lungsod sa Arlene, naundang lang ang search and rescue pagka alas 10 na sa gabii, Lunes. Nibalik sila sa ilang pagpangita sa mga na missing Martes sa buntag ngadto na sa pasado alas 6 sa gabii sa pamasin nga buhi ni nga nabangalan sa kadagatan sa Arlene ug mga silingang lungsod. Nigamit na sa ilang mga kahimanan ang Philippine Coast Guard ug disaster management office diin ilang gipangsubay ang sapa lakip na ang kadagatan. SURVIVOR Samtang ang mga naluwas mao silang Princess Tisang Carcer, 11, Jec Cardenas, 44, drayber sa pick up; Isabela Cardenas,40; Emie Cardenas, 6; Keane Cardona, 39; Cheche Jeralyn Cardona, 16; May Lusing Cardona, 14; Isang Patring Sencio, 4; Lovely Alvior, 4; ug Hideliza Alvior, 37, nga pulos taga Barangay Cantucong, lungsod sa Arlene.'}, {'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}, {'article_id': 1141, 'title': 'PNP: Walay kagubot sa ‘Sinulog sa Carmen’', 'text': 'Malinawon, hapsay ug walay natala nga insidente ang kapulisan sa lalawigan sa Sugbo atol sa Sinulog sa Carmen niadtong Dominggo Enero 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad. hepe sa Police Regional Office 7, nga base sa report nga gipahibawo sa hepe sa Cebu Police Provincial Office nga si Police Colonel Tiyan Callada, way dagkong insidente nga nahitabo nga may kalabutan sa kalihukan sa Sinulog sa Carmen. Tungod niini, ang PRO-7 nipahalipay sa mga personnel sa CPPO nga gipakatap sa Carmen alang sa pagpatuman sa hugot nga siguridad. Sumala pa ni Abacay susamang pamaagi ang ilang gipatuman sa Sinulog Sa Carmen atol sa Sinulog Grand Parade sa Dakbayan sa Sugbo. Nakadayeg ug nipasalamat si Abacay sa kooperasyon sa komunidad mao nga nagpabiling malinawon ang maong kalihukan.'}, {'article_id': 403, 'title': '2 gipatay pinaagi sa pagbaat sa nawong', 'text': 'Gipatay pinaagi sa pagbaat sa ilang mga nawong ang duha ka mga managhigala nga mga biktima sa salvage, kinsang mga lawas nakaplagan sa managlahing mga dapit sa Sugbo niadtong Dominggo, Hunyo 30, 2024. Ang duha nakaplagang patay ug nanimaho na human na missing sukad niadtong Biyernes, Hunyo 28, 2024. Unang nailhan ang napalgang patay sa Purok Bamboo, Sitio Campo 5, dakbayan sa Talisay niadtong Dominggo sa alas 3 sa hapon Hunyo 30, 2024 human nga ang pamilya niini mipahibawo nga kini mao si Kardo Castro, alyas Dodo, hingkod, taga Basak Pardo, Dakbayan sa Sugbo. Nipaila usab nga uyoan nga si Bernard Casumlong, taga Basak San Nicolas, nibisita sa Balamban Police Station ug nipahibawo nga ang napalgan sa Barangay Prenza sa samang adlaw mao ang iyang pag-umangkon nga si Berto Catabian, 35, usa ka mananagat, kanhi drug surrenderer. Giingong nagkuyog ang duha ka mga biktima sa wa pa kini gikataho’ng na-missing niadtong Hunyo 28, 2024. Matod ni Police Lieutenant Colonel Marvin Abalayan, hepe sa Balamban Police Station, uban ni Casumlong ang hinigugma ni Catabian. Ila ning gipakitaan sa hulagway ug ilang positibong giila nga mao gyud si Catabian tungod sa gipang sul-ob niini nga mga sapot ug mga alahas sa wala pa na missing. “So ganiha buntag naa sila diri. Among gipakita nila ang mga pictures katong during sa conduct sa processing sa Soco sa atoang Municipal Health Officer sa post mortem. Naa man tay mga pictures. Nailhan nila nga si Berto tong naa sa picture base katong black t-shirt nga iyang gisuot sa printed markings sa likod sa t-shirt ug katong naka long pants, kay mao man to ang ingun sa girlfriend before daw nawala, na missing mao to ang suot ni Berto,” matod ni Abalayan. GIPANGBAATANNibutyag ang uyoan nga nagdungan sa pagka missing silang Berto ug si Kardo niadtong Hunyo 28 sa gabii ug wala na gyud mabalik pa. Way nakita nga bun-og ug samad sa lawas sa biktima base sa finding sa health officer sa Balamban nga maoy nihiling sa lawas. Giingong mamatay kini sa pagtuok o ba kaha nawad-an og hangin human gibutangan og packaging tape ang ulo ug nawong niini. “Base sa atong Municipal Health Officer sa Balamban nga wala siyay nakitang stab wounds, gun shot wounds or mga fractured or other indicator nga gi-torture gyud siya, so ang assumption sa atong Municipal Health Officer ang cause of death niya is cause by asphyxia, katong wala makaginhawa tungod kay nakabalot man gud sa packaging tape ang tibuok nawong,” dugang ni Abalayan. Ang Cebu Police Provincial Office, sa ilang bahin, nimando sa Balamban Police Station nga ipaubos una sa eksaminasyon a PNP Forensic Unit ang lawas sa biktima una pa mohukom kon iya ba gyud kang Catabian. Matod ni Police Major Manu Catacutan, information officer sa kapulisan sa Lalawigan sa Sugbo, nga kinahanglan nga i cross match ang mga ebidensya aron masiguro nga mao ang ilang giangkon nga kabanay. Ipatawag ni Police Colonel Tiyan Callada, pangulo sa CPPO, ang mga imbestigador sa Balamban ug Talisay City Police Station aron subayon ang nakuha nga mga ebidensya sa duha ka mga krimen. Usa sa ilang sutaon kon ang duha ka mga biktima duna bay kalambigitan sa usag-usa ug ang krimen konektado ba. Gituohan sa CPPO nga wala gihimo sa probinsya sa Sugbo ang krimen ug igo lang gilabay sa Talisay City ug lungsod sa Balamban.'}]"
Asa man si Crisden Madlang gikan?,['taga lungsod sa Argao'],"[{'article_id': 1412, 'title': 'Kaubang PUPC ‘labanan’', 'text': 'Labanan nga pro bono o libre ni Crisden Madlang, kinsa usa sa 3,812 nga ningpasar sa 2023 Bar exams, ang kaso sa 41 ka persons under police custody (PUPC) nga kauban niya sulod sa selda sa Cebu City Police Office (CCPO)Si Madlang, taga lungsod sa Argao, gidakop sa kapulisan human gitudlo sa ubang mga suspek nga utok sa pagtulis sa Oro Sugbu Pawnshop sa dalan Colon, dakbayan sa Sugbo niadtong Nobiyembre 25, 2023.“Una nakong kliyente ang kauban nako diri sa selda tanan ron 41 kabuok pro-bono. Pero una pa na, mo-sign pa gyud ta sa roll of attorney mao nang hopefully makalabang ta ani karon,” matod ni Madlang, sa interbyo sa mga tigbalita sa Miyerkules, Disyembre 6, 2023, kana kon siya hingpit na makapanumpa nga abogado. Atol sa iyang pag-atubang sa media, gipadayag niya nga nagsagol ang iyang kalipay ug kaguol. Matod niya, nalipay siya nga nakapasar sa Bar exams ug natuman na ang iyang pangandoy, apan sa pikas bahin, dili pa gawasnon tungod sa pagkabilanggo sa pagkalambigit sa kaso sa tulis. Apan positibo siya nga makalingkawas ra siya sa iyang giatubang nga kaso ug dako ang iyang pasalamat sa mga tawo nga ningtabang usab niya karon. Kon mahingpit na siya nga abogado, gipasalig ni Madlang nga gamiton niya ang iyang nakab-ot nga kalampusan sa pagtabang sa mga tawo nga nanginahanglan. Usa sa iyang tabangan ug labanan sa korte ang 41 ka PUPC sa CCPO nga walay bayad. Iya usab nga itugyan sa iyang abogado ang sunod nga lakang ilabi na sa iyang pagpanumpa nga mahingpit na siya nga usa ka manlalaban. Nasayod na siya sa consequence o linugdangan nga dili dayon siya makahurar sanglit duna pa man siyay giatubang nga kaso. Wala na siya maghisgot sa iyang kaso kay alang niya, nasang-at na ang reklamo ngadto sa buhatan sa piskaliya. Ang mga polis ug ang iyang asawa na ang ningpahibawo kaniya nga nakapasar siya sa Bar exams. Giangkon ni Madlang nga ikaduha na niya nga kuha sa Bar exams sanglit napakyas man siya sa unang take niya niadtong 2021. Nahuman sa iyang kurso si Madlang sa AB Local Governance Administration sa Cebu Technological University (CTU) main campus diin pioneering siya sa maong kurso nga giablihan sa tunghaan. Nieskwela dayon siya sa kursong abogasiya sa University of the Visayas (UV) niadtong 2015 ug nibalhin sa Southwestern University (SWU) PHINMA niadtong 2017-2018. Iyang gibutyag nga samtang naa siya sa sulod sa bilanggoan sulod sa pipila ka tuig, nagsugod na siya og basa sa mga libro sa abogasiya. Niadtong 2011, sa dihang napaway-sala sa mga kaso nga iyang giatubang, nihukom siya nga mobalik pagtungha sa kolehiyo ug natapos niadtong 2015. Kon hatagan og kahigayunan nga makapanumpa ug mabutang ang iyang ngalan sa roll of attorney, magpadayon siya sa pagpangalagad sa katawhan sa probinsya sa Sugbo sanglit anaa man siya nagtrabaho sa buhatan ni Bise Gobernador Abina Tomas III ug Board Member Jhonnylou Betanio.'}]","[{'article_id': 824, 'title': 'Mieskapo kay gimingaw sa iyang kapuyo', 'text': 'Usa ka person under police custody (PUPC) sa Tudela Municipal Police Station giingong gimingaw sa iyang kaipon hinungdan nga nieskapo samtang padung motambong sa iyang hearing sa korte sa dakbayan sa Danao. Ang nieskapo giila nga si Derold Gordovin Gorordo, 41, taga Sitio Pamatasan, Barangay Poblacion, lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes, probinsya sa Sugbo, nga dunay kaso sa illegal nga drugas. Nahitabo ang pag-eskapo sa alas 7:50 sa buntag, Martes, Abril 2, 2024, dihang nangaon sa Bebes Meat Store and Food Eatery sa Barangay Poblacion, Danao. Matod sa hepe sa Tudela Police Station, PCaptain Leovil Gosiengfiao, gikan sa Camotes ang PUPC ug gieskortan kini ni Police Corporal Bob Gorospe uban sa laing duha pa ka mga PUPC paingun sa Danao aron motambong sa hearing sa kaso. Apan kay sayo pa sa buntag, nangaon una sila sa maong kan-anan, apan sa dihang nananghid si Gorordo nga mokuha og toothpick, kalit lang kini nga midagan. Gigukod kini sa polis nga escort apan misuot ni sa nag sikit-sikit nga kabalayan ug kalit lang nga nahanaw. Dali nga milusad og manhunt ang Tudela PNP uban sa Danao City Police Station ug Provincial Intelligence Unit sa Cebu Police Provincial Office, apan pakyas sila sa pagdakop niini. Pagka ala una sa Miyerkules sa kaadlawon, Abril 3, 2024, dunay nakahatag nila’g impormasyon gikan sa kapuyo ni Gorordo nga nakigkita kini kaniya nga maoy hinungdan nga nakuha nila kini pagbalik. Giingong gimingaw ang PUPC sa iyang kapuyo nga maoy hinungdan nga misibat kini aron nga makigkita sa daling higayon. “Maayo ra sad kay along sa among pag hot pursuit, nadakpan ra sad namo ganinang kaadlawon mga 1 o’clock sa morning ang suspect, didto duol sa hospital,” matod ni Gosiengfiao. Mohimo og imbestigasyon si Gosiengfiao kon unsay tulubagon sa iyang personnel nga naeskapohan bisan pa man nga ila kining nadakpan pagbalik.'}, {'article_id': 73, 'title': 'Giatake, patay ibabaw sa kama', 'text': 'Patay na nga napalgan ang usa ka 62 anyos nga lalaki sa sulod sa usa ka lawak sa usa ka Hotel nga nahimutang sa dalan Osmeña Boulevard, Barangay Kalubihan sa dakbayan sa Sugbo alas 11:40 sa Biyernes sa buntag, Septiyembre 20, 2024. Ang biktima giila nga si Eniego Anora Ansit, 62, residente sa Ibarra Street, Barangay Parian sa dakbayan sa Sugbo. Dali nga miresponde ang mga police sa Carbon police station ug ilang naabtan ang biktima nga naghigda sa kama nga nagsugpa na og dugo. Sa inisyal nga imbestigasyon nasuta nga mi check in ang biktima sa alas 2:30 sa Huwebes sa hapon, Septiyembre 19, 2024. Apan pagka alas 11:30 sa Biyernes sa buntag ang house keeping staff nga si Eduarda Antes nakadungog og agulo nga tingog sa sulod sa room 1428 nga giabangan sa biktima. Dali niya nga gipahibawo ang receptionist aron matawgan ang intercom nga naa sa sulod sa lawak apan wala gyud kini motubag. Ila usab nga gipahibawo ang manager labot sa hitabo ug mimando ni nga ablihan ang kwarto ug sa ilang pagsulod misugat sa ilang panan-aw ang nagbuy-od na nga biktima nga nagkadugo na ang nawong niini. Matod ni Police Major Johnrey Antic nga walay kauban nga ni check in ang biktima sa hotel ug tungod ani nagtuo sila nga kini giatake. Apan ila pa nga ipa autopsy ang patayng lawas sa biktima aron masuta kon unsa gyud ang gikamatyan niini.'}, {'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 600, 'title': 'Multicab misilaob sa Mandaue recla', 'text': 'Nasunog ang usa ka pick-up nga multicab samtang nagdagan kini sa Ouano Avenue, Reclamation Area, Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, alas 9:30 sa buntag, Dominggo, Mayo 19, 2024.. Ang tag-iya sa maong multicab nga mao ra usab ang nagmaneho nga si Angelito Donasco, 38, taga Purok Sitaw 3, Barangay Catarman, lungsod sa Liloan niasoy nga kalit lang nga misilaob ang iyang sakyanan. . Dali nga nakapangayo’g panabang sa bombero ang mga tawo sa dapit apan wala na kini masalbar pa tungod sa kadali sa pagkatap sa kayo sa mga parte niini. Hingpit nga napawong ang kayo alas 9:40 sa buntag. . Faulty wiring ang usa sa gituohan nga hinungdan sa maong sunog nga nidanyos og P100,000. Atol ning pagsuwat, wala pa matino ang hinungdan sa pagsilaub sa multicab.'}, {'article_id': 81, 'title': 'Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’', 'text': 'Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain\'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay ""non-modular,"" diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig.'}]"
Kinsa ang hepe sa kapulisan sa Police Regional Office (PRO 7)?,['Police Brigadier General Jorge Abad'],"[{'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}]","[{'article_id': 648, 'title': 'Premyo sa Sugbo Negosyo giusbawan ngadto sa P1M', 'text': ""Gipatas-an na sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ang premyo nga moabot na og P1 milyon alang sa sunod nga mananaug sa Sugbo Negosyo Season 3. Gipahibalo kini atol sa tigom sa Kapitolyo, nga gilangkuban sa technical working group, sa tinguha nga matabangan ang entrepreneurs sa ilang mga negosyo. Matod ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sa maong paagi, mas mapalapdan usab ang pagpili sa entrepreneur nga mahimo’ng morepresentar sa mga Sugbuanon. “Let’s put our eyes on the price. Let’s not lose sight of our goal. It’s not really to please as many people as possible. We choose the person whom we believe will represent the best of the Cebuano spirit as entrepreneurs,” asoy ni Abalayan. Lakip sa ningtambong sa tigom ang mga sakop sa Hunta Probinsyal, Vice Gov. Abina Tomas III; kanhi Mandaue Chamber of Commerce and Industry (MCCI) presidents Kelie Ko ug Glicerio Yu; ug Department of Trade and Industry Cebu director Rosie Eprol Eran. Ubos sa programa, ang kwalipikado'ng mga benepisyaryo mahimo’ng makapaubos sa mentorship gikan sa mga miyembro sa MCCI ug mga expert personnel sa DTI. Sila makadawat usab og P200,000 nga grant gikan sa Kapitolyo aron mapalambo ang produkto niini. Sa kasamtangan, giandam una sa Kapitolyo ang guidelines, ug ang criteria alang sa eligible nga mga partisipante. Subay sa nasayran, kwalipikado sa sangka ang mga negosyo nga nag-operate na sa di momenos tulo ngadto sa lima ka tuig. Mahimo kini’ng mga negosyo sama sa pagpaninda og pagkaon, mga produkto, delicacies, arts and crafts, souvenir items, mga furniture, regalo, duwaan, housewares, skincare ug beauty products, mga kolon, footwear, fashion accessories, ug restaurants nga nag serve og mga pagkaong binisaya. Ang 17 ka mga sakop sa PB gihatagan og tag 25 ka slots aron mapili ang mga benepisyaryo pasiguro nga mabahin ang mga kahigayunan sa pito ka mga distrito sa probinsya sa Sugbo.""}, {'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}, {'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 2, 'title': 'Milayat sa tulay, milutaw human sa 24 oras', 'text': 'Milutaw na ug nahaw-as ang lawas niadtong lalaki nga milayat sa Marcelo Fernan Bridge niadtong Martes sa udto, Oktubre 8, 2024 paglabay sa 24 oras. Ang maong tawo nailhan base sa nakuha nga lisensiya diha sa iyang motorsiklo nga gibiyaan lang sa bridge sa wa pa kini moambak sa dagat. Nasayran nga 37 anyos nga taga lungsod sa Liloan, Sugbo ang namatay. Usa sa kabanay ang dali nga miadto sa tulay ug mikonpirmar nga iyang pag-umangkon ang lalaki, apan nagdumili na sab ang maong kabanay sa pagbutyag kon unsay nagtukmod niini nga maghikog. Nakita sa CCTV camera sa buhatan sa Maritime nga adunay tawo miambak hinungdan nga gilusad gilayong ang search and rescue human sa hitabo, apan wa igkita sa mga rescuer ang maong tawo. Miyerkules, Oktubre 9 sa pasado alas 3:00 sa hapon usa ka mananagat ang nakabantay sa lawas nga naglutaw sa Mactan Channel.'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}]"
Kinsa ang Mayor nga nanghinaot sa kalambuan sa mga residente?,['Mayor Mix Hamoy'],"[{'article_id': 1463, 'title': 'Merkado, socialized housing sa Danao City', 'text': 'Bag-ong satellite market ug socialized housing project ang tukuron sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Danao alang sa kabos nga mga konstituwente niini. Ang kagamhanan nipahigayon sa groundbreaking ceremony sa 2. 4 ektaryang luna alang sa socialized housing project sa Barangay Dunggoan ug Guinsay nga gitagana alang sa 300 ka kabos nga mga pamilya sa siyudad. Gibana-bana nga mobalor ngadto sa P179 milyunes ang kantidad sa proyekto nga abagan pagpundo sa kagamhanan, sa Republic Cement ingon man sa Gawad Kalinga Community Development Foundation. Gawas sa housing project, tinguha usab nga sugdan ang pagtukod sa kagamhanan sa merkado nga mahimutang duol sa naasoyng housing community. Ang 959 metro kwardradong luna pundohan og P11. 1 milyunes nga gilaumang mahuman sa Hunyo 2024. Nanghinaot si Mayor Mix Hamoy nga mahimo kining tulay sa kalambuan sa ubang mga residente sa lugar diin mas mapaduol kanila ang mga establisimento ingon man ang mga serbisyo.'}]","[{'article_id': 828, 'title': '10 ka LGU mipasuspenso sa face-to-face classes', 'text': 'Napulo na ka mga local government unit (LGUs) sa Sugbo ang mianunsiyo sa pagsuspenso sa face-to-face classes sugod sa Miyerkules, Abril 3, 2024, tungod sa bag-o nga pagsaka sa heat index. Ang heat index mao ang temperatura sa hangin ug humidity diin masukod ang kainit sa panahon nga masinati. Ang mga tunghaan mopatuman og alternatibong delivery mode sa pagkat-on sa ilang mga klase. Apil na niini ang modular distance learning diin ang mga estudyante mogamit og self-learning module sa print o digital format nga kasagarang ipatuman sa mga nagpuyo sa rural nga mga lugar o probinsya nga adunay intermittent internet connection. Ania ang LGUs nga mipahibawo og suspension base sa alas 4 sa hapon sa Miyerkules:LAPU-LAPU CITYGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. NAGA CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TALISAY CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. LILOANGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. MINGLANILLAGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 ug moanunsiyo alang sa dugang pahibalo. CORDOVAAng face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan sa tanang lebel, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod sa dugang nga pahibalo. CONSOLACIONAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TOLEDO CITYSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school sugod sa Huwebes, Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. SAN FERNANDOSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. RONDAAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Biyernes, Abril 5. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. CEBU CITYGipahinumdoman ni Cebu City Schools Division superintendent Nimfa Bongo ang kadagkuan sa mga tunghaan sa ilang katungod kon angayang isuspenso ang mga klase tungod sa padayong init nga panahon. Dugang pa niya nga kinahanglan nga automatic nga masuspenso ang mga klase kon ang heat index lang moabot sa 40 degrees Celsius. DUGANG LGUsSi Director Farnacio Bajala sa Department of Education Central Visayas (DepEd 7) nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Abril 3, nga tulo pa lang ka suspension ang iyang nahibaw-an, apan sa pagkakaron, siya niingon nga mas daghang school division superintendents ang mo-report sa umaabot nga mga oras. “So far, there are only three LGUs [notified us yet]. Though I am still waiting for documents from other superintendents [for other suspensions], but so far these are Talisay, Lapu-Lapu, and Naga,” matod niya. Dugang pa niya nga kini nga mga LGU adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad. Sa sayo nga pakighinabi niadtong Marso 18, si Bajala niingon nga ang mga pampubliko ug pribado nga mga school head ug principals adunay katungod ug awtorisado nga mobalhin sa modular nga klase. SCHOOL YEARSamtang tungod usab sa kainit, mub-an sa DepEd ang kasamtangang school year (SY) 2023-2024, nga una nang gitakdang matapos sa Hunyo 14, gibalhin sa sayo pa ngadto sa Mayo 31, aron mahatagan og dalan ang hinay-hinay nga pagbalik sa karaang kalendaryo sa eskwelahan. Busa, ang ikaupat nga grading periodical test alang sa kasamtangang school year, ipahigayon sa Mayo 16 ug 17, ug ang pagsira gitakda sa Mayo 29, 30, ug 31.'}, {'article_id': 1103, 'title': 'Solar power plant tukuron sa Daanbantayan', 'text': 'Gikatakda nga paliton sa Kapitolyo ang pipila ka mga luna sa lungsod sa Daanbantayan nga tukuran og solar power plant. Kini maoy gipahibalo sa Kagamhanan sa Lalawigan diin nasayran nga 56 ka lot owners sa Barangay Talisay, Daanbantayan gipahibalo na sa kagamhanan sa maong kalamboan atol sa tigom nga gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan kauban sila si Daanbantayan Mayor Felicisimo Alvarez ug mga opisyal sa Barangay Talisay sanglit malakip ang ilang mga luna sa katukuran sa solar power plant. Ilang nasabutan nga abagan niini ang LGU sa mga housing ug relocation project nga gitinguha niini. Nasayran nga anaa sa 185-ektaryang luna ang gikinahanglan sa kagamhanan aron matukod ang proyekto nga pangulohan sa Spanish firm nga Acciona Energia Global and Freya Renewables. Ang power plant nga gipaagi sa usa ka venture sa Acciona ug Kapitolyo gilantaw nga maka-produce og 150 megawatts sa kuryente, nga makaabag sa power supply generation capacity nga labing gikinahanglan sa Central Visayas ug kasikbit niining mga rehiyon. Kahinumdoman, ang isla sa Panay nakasinati sa labing taas nga power outages sulod sa tulo ka adlaw sayo sa Enero ug laing duha ka semana nga way supply sa kuryente tungod sa kakulian sa power plants. Una na nga niluwat og pamahayag si Presidente Lois Alarcon Jr. sa giingong urgency sa pagtubag sa sitwasyon sa power outages gumikan sa posibling economic losses niini, dili lang ang epekto sa mga panimalay apan lakip na ang mga trahaho ug patigayon. Subay sa nasabutan, bayran sa kagamhanan ang mga nanag-iya sa luna nga maapektuhan sa proyekto subay sa lagda sa pangagamhanan pinaagi sa expropriation proceedings.'}, {'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}, {'article_id': 1321, 'title': 'Babaye gipusil-patay sud sa internet cafe', 'text': 'Nabungkag ang mga kustomer su’d sa usa ka internet cafe sa Sitio Mananga 2, Brgy. Tabunok, siyudad sa Talisay, Sugbo sa alas 6 sa gabii, Huwebes, Disyembre 21, 2023, dihang usa ka babaye gipusil. Sumala sa tinubdan sa Superbalita Cebu, ang biktima mao si Cheryl Belocora, hamtong, lumolupyo sa naasoy nga dapit. Dugang sa tinubdan, ang suspek sa pagpamusil mao si Range Martinito Herminigildo, alyas Seroy, hamtong. Subay sa imbestigasyon sa kapulisan sa Talisay ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Wayne Magbanaua, sa wa pa ang pagpamusil, dihang adlaw pa, ang suspek nangita nga masuk-anon sa biktima. Pagka alas 6:00 sa gabii sa samang adlaw, ang suspek nakatultol sa biktima nga naa sa internet cafe. Sumala sa saksi, nag-istoryahanay pa ang duha apan ang suspek kalit nga nibunot gikan sa iyang hawakan sa wa matino’ng kalibre sa armas ug gipusil ang ulo sa biktima. Ang biktima gidali sa pagtabang sa mga rescuer ug gidala sa Cebu South Medical Center apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang suspek nisibat human sa pagpamusil ug gilusad dayon sa kapulisan ang hot pursuit. Gisubay a kapulisan ang anggulo nga bahin sa illegal drugs ang motibo human wa maestabilisar kon duna bay relasyon ang duha nga makaaghat sa pagpatay.'}, {'article_id': 1637, 'title': '38 kilo nga isda napasol sa Argao', 'text': 'Alas 4 sa hapon sa Biyernes, Oktubre 27, 2023, naaligre na usab ang mga lumolupyo sa Lawis, Lo-oc, Poblacion Argao, habagatang Sugbo human ang duha ka managsuong mga mananagat nakakuha og 38 ka kilo nga isda’ng Malasugi. Ang managsuon mao sila si Saddam, 29, ug Stefan Patalingjug, 26, nagpuyo sa dapit. Basi sa paghinabi sa Superbalita Cebu kang Prince Patalingjug, maguwang sa duha, ang iyang mga manghod nigamit og duha ka mga pumpboat, nag-atbangay sa panagat nga sagiwsiw nga gipan-an og runner tube. Didto sila sa kadagatan sa Bulasa, Argao nanagat. Di kini unang higayon nga sila nakakubit og dagkong mga isda sama sa Malasugi kay ikanapulo na kini ka higayon sukad sa tuig 2020. Ang Malasugi nga ilang nakuha nahalin og P13,000 dihang gibaligya.'}]"
Unsa ang mga nakuha sa mga operatiba sa drug den?,['upat ka mga pakete sa gituohang shabu'],"[{'article_id': 1506, 'title': 'Drug den sa Tagbilaran gironda', 'text': 'Balay suyopanan sa dakbayan sa Tagbilaran city, Bohol nga gipadagan sa usa ka call center agent gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office inabagan sa Bohol Police Provincial Office ug Naval Forces Central 7 sa Purok 3, Barangay Booy, ala 1:05 sa Lunes sa hapon, Nobiyembre 20, 2023. Ang subject sa operation nga maoy nagpadagan sa drug den giila nga si Andrew Cedie Sta. Onofre, 23. Lakip sa nadakpan mao sila si Romey Alid, 24, wristwatch technician ug Lizer Ontengco Opinion, 30, lending collector. Nakuha sa mga operatiba ang upat ka mga pakete sa gituohang shabu nga dunay gibug-aton nga 11 gramos nga dunay estimated value nga P74,800, lakip na ang buy-bust money, cellphone ug nagkadaiyang drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga ilang nadawat ang kasayuran gikan sa usa ka kasaligang tinubdan nga dali nila nga gipaubos sa case build up sulod sa dul-an usa ka buwan. Giingong makabaligya si Sta. Onofre og 5 gramos matag semana. Kasong kalapasan sa Section 5,6,7,11 ug 12, Article II sa Republic Act 9165 kun Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso batok sa mga suspek.'}]","[{'article_id': 1665, 'title': 'Abalos: Way brownout sa eleksyon', 'text': 'Walay brownout sa dakbayan sa Lapu-Lapu sa adlaw sa piniliay. Kini maoy pasalig ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos atol sa City Peace and Order Council (CPOC) sa Dakbayan aron masiguro ang pagpangandam sa dakbayan alang sa umaabot nga Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE). Ang tigom gitambungan sa Lapu-Lapu City Police Office (LLCPO), Department of Education (DepEd) Division sa Lapu-Lapu City, Commission on Elections (COMELEC) Lapu-Lapu City Office, ug Bureau of Jail Management and Penology ( BJMP) niadtong Biyernes, Oktubre 20. Matod ni Abalos nga siya gikatakdang makigtagbo sa mga opisyal sa Mactan Electric Company, Inc. ( MECO), partikular na ni MECO General Manager Melvin Penarrubia, aron masiguro ang ilang pasalig nga masiguro nga walay power interruptions sa siyudad atol sa BSKE karong Oktubre 30. Si Comelec Lapu-Lapu City Office Chair Ann Janette Chua Penas midugang nga iya nang gimandoan ang mga opisyal sa voting center sa pag-andam og solar lights kon ugaling adunay brownout sa adlaw sa eleksyon. SEGURIDADSi Police Col. Emeniano Carbonilla, LLCPO Deputy Director for Operations, niingon nga dili mominus duha ka police personnel ang ilang ibutang sa matag voting center inubanan sa mga uniformed personnel atol sa BSKE. Matod ni Carbonilla nga ilang dugangan usab ang mga personahe sa Philippine Army, Philippine Navy, ug Philippine Coast Guard aron pahugtan ang seguridad karong Oktubre 30. Matod niya nga ang hiniusang security task force mopahigayon og regular nga checkpoints ug motubag sa dili maayong mga insidente atol sa kalihukan. Si DepEd Division of Lapu-Lapu City Schools Division Superintendent Dr. Sepin Alcover niingon nga moabot sa 2,660 ka mga election officer ang moserbisyo sa BSKE sa dakbayan. Si Alcover niingon nga ang maong gidaghanon naglangkob sa 2,600 ka mga magtutudlo sa publikong tunghaan ug dul-an sa 60 gikan sa mga pampublikong tunghaan nga niboluntaryo sa pagserbisyo alang sa piniliay sa 38 ka voting precincts sa Lapu Lapu, nga adunay 685 ka clustered precincts. Sa Sabado, Oktubre 21, ang Comelec Lapu-Lapu nipahigayon sa “opening and inspecting of ballots and election paraphernalia” sa City Treasurer’s Office. Gipasabot ni Penas nga kini aron masiguro nga mabantayan sa publiko ang ilang pag-inspeksyon sa mga balota ug uban pang materyales sa eleksyon aron masiguro nga malinawon ug matinud-anon ang eleksyon. Ang kalihukan gisalmutan sa matag representante sa matag kandidato sa BSKE. Ang uban nga napakyas sa pagsulod sa gamay nga lugar nga opisina nagtan-aw sa kalihukan pinaagi sa live stream. Matod ni Penas nga ilang ipang-apod-apod ang mga election material ngadto sa mga nangapil nga mga tunghaan sa 19 ka mga barangay sa Lapu-Lapu usa ka adlaw sa dili pa ang piniliay. Matod niya nga ihatod usab nila ang mga materyales sa eleksyon sa 11 ka barangay sa Olango ug kasikbit nga mga isla sa samang adlaw uban sa mga police escort.'}, {'article_id': 566, 'title': 'Dellota: Divorce bill hagit sa ministeryo sa Simbahan', 'text': 'Pagpasar sa divorce bill sa House of Representatives dakong hagit sa Simbahang Katoliko, ilabi na sa ministeryo sa kaminyuon, ug diha sa pagtabang sa problema sa kaminyuon, Mao kini ang pamahayag ni Manila Archbishop Cardinal Range Dellota niadtong Sabado, Mayo 25. Sa usa ka interbyu sa radyo, si Dellota niingon nga ilang gilantaw ang pagpalabang sa balaudnon nga usa ka hagit nga nagkinahanglan og recalibrated nga paningkamot gikan sa Simbahang Katoliko. “We take it as a challenge to recalibrate our efforts in ministering to couples in difficult situations. There is a need to truly accompany them in their perilous journey as a couple and as a family,” matod ni Dellota. “The passage of divorce bill in the House of Representatives should not deter us from working doubly hard for the sake of marriage and the family,” dason niya. Niadtong Miyerkules, giaprobahan sa House of Representatives sa ikatulo ug katapusang pagbasa ang usa ka balaodnon nga nagtinguha nga mahimong legal ang hingpit nga diborsyo sa nasod. Sa pagbotar sa 126-109 nga adunay 20 ka abstentions, ang mga magbabalaod mipasar sa balaodnon nga nagtinguha sa paghimo sa hingpit nga diborsyo isip alternatibong paagi sa pagbuwag sa dili na mamaayo nga pagkabungkag o dysfunctional nga kaminyuon sa nasod. Si Dellota niingon nga ang divorce law dili usa ka magic pill nga makasulbad sa mga problema sa kaminyuon. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” matod niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “The fact remains that divorce is not the ultimate solution to problematic unions,” dugang niya. Imbes i-legalize ang divorce, ang Cardinal niingon nga mas maayo nga amyendahan na lang ang mga mekanismo sa mga magtiayon sama sa annulment. “It is our hope that Congress may reform such existing legal remedies so that they do not become burdensome for couples in need of them,” matod ni Kulascula.'}, {'article_id': 573, 'title': 'Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso', 'text': 'Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar.'}, {'article_id': 664, 'title': 'PRO-7 nagtinguha’ng zero crime atol sa CVIRAA', 'text': 'Wala makadawat og kakulian ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo atol sa pagbukas sa Central Visayas-Regional Athletic Association (CVIRAA) 2024 niadtong Sabado sa hapon Mayo 4, 2024. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office, nga nakatutok gyud ang iyang security personnel sa pagbukas sa kalihukan didto sa South Road Properties hangtod sa pagtapus na niini. Dugang ni Bacquian nga dunay 20 ka mga billeting area diin didto gipahimutang ang mga delegado gikan sa lain-laing probinsya sa Central Visayas. Matag billeting area dunay tag unom ka police personnel gikan sa Negros Oriental Police Provincial Office nga maoy mobantay 24 oras. Aron ma-monitor ang mga delegado lakip na ang mga atleta nga mga tinun-an, dunay gihatag ang CVIRAA nga E-Pass aron masayran kon asa sila mopaingon ug unsa usab sila orasa nga makabalik sa ilang billeting area. Lakip sa gipatutokan ni Bacquian sa iyang deployment ang mga sports event nga physical sama sa basketball ug ang football aron malikayan ang posibling kasamok. Dunay mga polis nga makabadlong dayon ug makauwang sa mga player. “Usahay naa tay priority kung asa tong mga event nga daghang manan-aw nga tao, mao sad to ang atong i-priority sa deployment. Daghanon nato gamay, i-adjust nato ang atong deployment kay atong iwasan labi na sa basketball nga daghan ang manan-aw. So, mao to atong dagdagan ang ilahang PNP personnel nga mag-duty,” matod ni Bacquian. Subling mipahimangno si Bacquian sa iyang mga sakop nga gipakatap sa matag venue nga likayan ang paggamit sa ilang cellphone subay sa kamandoan ni Philippine National Police o PNP Chief Police General Makmak Anacleto Aida, pag dili sa paggamit sa cellphone samtang naka-duty. Wala pa hinuon makadawat og report si Bacquian nga dunay delegado sa lain-laing probinsya sa Central Visayas nga nawagtangan og butang samtang nagpadayon ang kalihukan sa CVIRAA. Una na nga gitinguha sa Police Regional Office 7 nga zero crime ang tibuok kalihukan sa CVIRAA, tungod niini gipahugtan sa kapulisan ang ilang pagpatuman sa seguridad. Wala usab sila makadawat og hulga sa seguridad sa maong dakong kalihukan, apan bisan pa man niini, gipaalerto sa PRO 7 ang ilang mga personnel.'}, {'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}]"
Kinsa ang presidente sa Cebu chapter sa Piston?,['Jerico Espiras'],"[{'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}]","[{'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}, {'article_id': 828, 'title': '10 ka LGU mipasuspenso sa face-to-face classes', 'text': 'Napulo na ka mga local government unit (LGUs) sa Sugbo ang mianunsiyo sa pagsuspenso sa face-to-face classes sugod sa Miyerkules, Abril 3, 2024, tungod sa bag-o nga pagsaka sa heat index. Ang heat index mao ang temperatura sa hangin ug humidity diin masukod ang kainit sa panahon nga masinati. Ang mga tunghaan mopatuman og alternatibong delivery mode sa pagkat-on sa ilang mga klase. Apil na niini ang modular distance learning diin ang mga estudyante mogamit og self-learning module sa print o digital format nga kasagarang ipatuman sa mga nagpuyo sa rural nga mga lugar o probinsya nga adunay intermittent internet connection. Ania ang LGUs nga mipahibawo og suspension base sa alas 4 sa hapon sa Miyerkules:LAPU-LAPU CITYGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. NAGA CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TALISAY CITYAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 14. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. LILOANGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 hangtod Abril 12. MINGLANILLAGisuspenso ang face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 3 ug moanunsiyo alang sa dugang pahibalo. CORDOVAAng face-to-face nga mga klase sa pampubliko ug pribadong eskwelahan sa tanang lebel, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod sa dugang nga pahibalo. CONSOLACIONAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Abril 12. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. TOLEDO CITYSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school sugod sa Huwebes, Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. SAN FERNANDOSuspendido ang face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, sugod Abril 4 hangtod Abril 13. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. RONDAAng face-to-face nga mga klase sa mga pampublikong tunghaan gikan sa kindergarten hangtod sa high school, gisuspenso sugod Abril 3 hangtod Biyernes, Abril 5. Ang mga pribadong tunghaan adunay katungod sa pagdesisyon. CEBU CITYGipahinumdoman ni Cebu City Schools Division superintendent Nimfa Bongo ang kadagkuan sa mga tunghaan sa ilang katungod kon angayang isuspenso ang mga klase tungod sa padayong init nga panahon. Dugang pa niya nga kinahanglan nga automatic nga masuspenso ang mga klase kon ang heat index lang moabot sa 40 degrees Celsius. DUGANG LGUsSi Director Farnacio Bajala sa Department of Education Central Visayas (DepEd 7) nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Abril 3, nga tulo pa lang ka suspension ang iyang nahibaw-an, apan sa pagkakaron, siya niingon nga mas daghang school division superintendents ang mo-report sa umaabot nga mga oras. “So far, there are only three LGUs [notified us yet]. Though I am still waiting for documents from other superintendents [for other suspensions], but so far these are Talisay, Lapu-Lapu, and Naga,” matod niya. Dugang pa niya nga kini nga mga LGU adunay awtoridad sa pagsuspenso sa mga klase sa nawong sa nawong sama sa panahon sa bagyo ug uban pang kalamidad. Sa sayo nga pakighinabi niadtong Marso 18, si Bajala niingon nga ang mga pampubliko ug pribado nga mga school head ug principals adunay katungod ug awtorisado nga mobalhin sa modular nga klase. SCHOOL YEARSamtang tungod usab sa kainit, mub-an sa DepEd ang kasamtangang school year (SY) 2023-2024, nga una nang gitakdang matapos sa Hunyo 14, gibalhin sa sayo pa ngadto sa Mayo 31, aron mahatagan og dalan ang hinay-hinay nga pagbalik sa karaang kalendaryo sa eskwelahan. Busa, ang ikaupat nga grading periodical test alang sa kasamtangang school year, ipahigayon sa Mayo 16 ug 17, ug ang pagsira gitakda sa Mayo 29, 30, ug 31.'}, {'article_id': 982, 'title': 'Plano unta nga magpakasal', 'text': 'Plano na unta nila nga magminyo hinungdan nga magpabalhin siya pagdestino sa Bohol. Apan di na kini madayon human ang iyang boyfriend sulod sa unom ka tuig namatay sa engkwentro tali sa mga rebeldeng New People’s Army niadtong Pebrero 23, 2024 sa Bilar, Bohol. Si Police Corporal Melvin Reymous namatay human sila giingong pabuthi sa mga NPA nga gipangulohan ni Domingo Bethooven Labastida sa Sitio Matin-ao 2, Barangay Campagao, Bilar dihang ila untang i-serve ang warrant of arrest. Matod ni Jail Officer Kisses Lacerna nga iyang katuyoang magpabalhin sa Bohol alang sa ilang plano. “Nag plan pa lang unta, nagpaabot ra siya mabalhin ko sa Bohol kay currently naa man pud ko sa Cebu na-assign,” chat ni Lacerna sa Superbalita Cebu niadtong Pebrero 23, pipila ka mga oras human napatay sa engkwentro ang iyang hinigugma nga polis. Di lalim ang iyang gibati tungod kay usa ka adlaw sa wa pa ang hitabo, namatay usab ang iyang amahan. “Wala jud ko kahibaw asa ko magsugod. Nagmahay ko nga wa ko kasabot,” matod sa iyang post. Dugang niya nga naka-message pa si Reymous kaniya sa dihang niabot na sila sa Campagao, apan wa na siya nidisturbo pa niini kay nasayod siya nga naa kini sa usa ka mission. Gawas pa, nagbangutan siya sa kamatayon sa iyang amahan niadtong higayuna.'}, {'article_id': 1310, 'title': 'Abarca sa 2 ka gipangtaktak nga BOD: Wa moila, nya mireklamo', 'text': 'Nisumbalik si Metropolitan Cebu Water District (MCWD) Chairman Range Abarca III sa kampo sa gipalagpot nga mga sakop sa Board of Directors (BOD), Lawyer Roselito Ibasco ug Clent Ibasitas, kon nganong ningsiyagit sila og ‘ilegal’ sa ilang pagkatangtang. “They want to have the cake and eat it too,” matod ni Abarca sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 24, 2023.“They do not recognize the board yet they’re questioning and screaming illegal in removing them,” dugang niya. Sila si Ibasco ug Ibasitas gitangtang isip mga sakop sa water district sa BOD atol sa board meeting sa BOD nga gipangulohan ni Abarca niadtong Disyembre 21. Kini human usa ka buwan human nipagawas og show cause order si Abarca batok sa duha tungod sa kapakyas sa pagtambong ug pagpahigayon og dili awtorisado nga panagtagbo sa board nga sila lang. Sa hiniusang pamahayag niadtong Disyembre 4, sila si Ibasco ug Ibasitas mipasabot nga wala na sila moila sa BOD nga gipangulohan ni Abarca tungod kay opisyal na silang gi-terminate sa mando ni Cebu City Mayor Cedie Rama ug gipulihan sa bag-ong BOD members pinangulohan ni retired General Sariquiades Feliciano niadtong Oktubre 31, 2023. Ang SunStar Cebu nisuway pag-usab sa pagkontak kang Abarca sa Martes, Disyembre 26, 2023, alang sa dugang komento, apan wa pa siya nitubag sa mga tawag ug text messages. Sa laing bahin, si Abarca sa sayo pa niingon nga ang MCWD mag-andam na sa listahan sa 10 ka mga nominado nga mohulip sa nangatangtang nga mga miyembro sa Enero 8, 2024, nga isumiter ngadto kang Rama alang sa pagtugot ug pagtudlo. Sila si Ibasco ug Ibasitas ang nagrepresentar sa sektor sa edukasyon ug sibil, ug matapos pa ang ilang termino sa Disyembre 2028.‘Technicality’Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Nobiyembre 9, si Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) Government Corporate Counsel Rikoy Mejias niingon nga base sa probisyon sa Presidential Decree (PD) 198, bisan kinsa nga local government unit (LGUs) adunay gahom sa pagtudlo apan dili makatangtang sa mga sakop sa BOD sa water district. Dugang pa niya nga sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors mismo tungod kay adunay igo nga hinungdan sa pagtangtang. Sa kaso sa MCWD, si Mejias niingon nga ang appointing authority gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang gitukod aron pagsilbi sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo.'}]"
Kinsa nga grupo ang naghisgot bahin sa problema sa gasto sa gasolina?,['Federation of the Cebu Transport Cooperatives (FCTC)'],"[{'article_id': 1542, 'title': 'Unsay mga problema sa coops sa modern PUVs?', 'text': 'Ang mga opisyal sa Federation of the Cebu Transport Cooperatives (FCTC) migahin og dako nga gasto sa gasolina, pamatasan sa mga pasahero, taas nga binuwan nga datahan, mahal ug wala’y magamit nga spare parts, inadlaw nga quota, way disiplina nga mga drayber, lakip na ang naggamit sa tradisyonal nga jeepney units, ug kahuot sa trapiko, maoy dagko’ng mga hinungdan sa daghang mga insidente sa mga pasahero nga ningpagawas sa ilang mga reklamo batok sa mga konduktor ug drayber sa Modern Public Utility Vehicles (MPUV) nga nipili sa overloading. Sa interbyo sa “Beyond the Headlines,” online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023, si Juvie Fronda, presidente sa FCTC o mga operator sa MPUV sa Sugbo, niingon nga gikinahanglan nila nga ang ilang mga drayber ug konduktor kada adlaw maka quota og P7,000. Kinahanglang makab-ot ang inadlaw nga quota kutob sa mahimo, apan tungod sa sitwasyon sa trapiko karon sa dakbayan sa Sugbo ug sa presensiya sa mga tradisyunal nga jeepney nga nakigkompetensya, iyang giangkon nga adunay mga higayon nga way laing mahimo ang ilang mga drayber ug konduktor gawas sa pagpasobra sa mga pasahero sa seating capacity sa ilang units. Sa iyang breakdown sa P7,000 nga quota, P3,000 ang nagamit sa diesel fuel consumption, unya ang range nga P1,800-P2000 itibhang isip bayad sa monthly amortization sa units, P1,500 ang mapunta isip suweldo sa mga drayber ug suhol sa mga konduktor. Ang nahabilin nga P500 ibahinbahin sa mga gasto sa pag-ayo ug pagmentinar og miscellaneous nga gasto lakip na ang admin ug garage fees, busa, si Fronda niingon nga ang kooperatiba mahimo lamang nga maggahin og pipila ka pesos kon ang ilang unit makahatag lang sa inadlaw nga quota. Bisan pa nga ang tabang sa gobyerno sama sa Equity Subsidy alang sa downpayment sa unit nga adunay presyo nga P280,000 matag unit, makatabang sa ilang binuwan nga datahan, ang pagsulbad sa sitwasyon sa trapiko sa Metro Cebu mas maayo kay mas daghan ang ilang biyahe panahon sa rush hours inay nga matanggong sa trapiko. Kini nagpasabot nga mas daghang mga pasahero mapasakay, mas dako ang kita.'}]","[{'article_id': 145, 'title': 'Boatman, diving guide sa Bohol mingtahan', 'text': 'Human nga mitanyag og P200,000 reward money si Bohol governor Corea Eugenio Barbin alang niadtong makahatag og inpormasyon sa boatman ug diving guide nga nagdala og guest sa Virgin Island sa Panglao, Lalawigan sa Bohol ang gikatahong misurender. Nag-viral sa social media ang video nga gi-post diin nagpakita nga adunay gituohang Korean national nga ni-avail og snorkeling sa kadagatan sa Panglao, apan ni-vandalize sa table coral diha ilawom sa dagat pinaagi sa pagkulit og letra. Samtang ang babaye nga langyaw nga daw nag-vlog ang giingong mihikap sa corals. Gipahinumdoman sa gobernador ang publiko nga adunay balaod nga panalipdan ang kalikopan hinungdan nga iyang gipasubay ang boatman ug diving guide kuyog sa maong turista. Kasamtangan nga wa ibutyag ang identity sa maong boatman ug diving guide nga misurender, atol niining pagsuwat ug nagpadayon pa ang imbestigasyon.'}, {'article_id': 1601, 'title': 'Operasyon sa CBRT giuswag sa 2027', 'text': 'Gumikan sa kausaban sa disenyo sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project, nauswag ang petsa sa operasyon niini nga mahitabo na sa tuig 2027. Ang mga kausaban sa CBRT project naglakip sa Package 4 nga usa ka dedicated lane gikan sa Bulacao ngadto sa Mambaling, extension sa alignment gikan sa Ayala ngadto sa IT Park, usa ka rotunda ilawom sa Mambaling flyover, ug ang conversion sa mix traffic lane subay sa South Road Properties (SRP) Coastal Road ug subay sa F. Jay-r Street, kini maoy gipasabot ni CBRT project manager Norvin Banez. Unang target sa gobyerno nga makompleto ang tibuok mass transport system project sa 2025. Gumikan sa maong mga kausaban sa disenyo sa proyekto hinungdan nga giumentohan sa National Economic and Development Authority (Neda) ang kantidad sa proyekto gikan sa P16. 3 bilyones ngadto na sa P28. 78 bilyones. Lakip sa giusab mao ang gitas-on sa lane sa BRT gikan sa orihinal nga 13. 8 ka kilometro ngadto sa 17 ka kilometro. Si Banez, sa iyang text message sa SunStar Cebu niadtong Dominggo, Nobiyembre 5, 2023, nagkanayon nga sa mga kausaban, ang kinatibuk-ang gitas-on sa tibuok proyekto anaa na sa 35 kilometros - 17 kilometro nga dedicated lane ug 18 kilometro nga feeder service gikan sa Talisay terminal. paingon sa Bulacao ug gikan sa IT Park paingon sa terminal sa Talamban. LOANAtol sa ilang ika-10 nga tigom niadtong Oktubre, ang Neda board nga gipangulohan ni Presidente Lois “Jorel” Alarcon Jr. , niaprobar sa dugang P12 bilyones nga budget sa proyekto, ang lugway sa implementasyon hangtod sa kataposan sa Disyembre 2027, ug ang pag-adjust sa balido sa pautang gikan sa French Development Agency (AFD) ug sa World Bank Septiyembre 2027. Ang AFD mihatag sa Gobyerno sa Pilipinas og loan nga nagkantidad og $57. 4 million para sa mass transport system project niadtong 2012, samtang ang World Bank miaprobar og $116 million nga loan para sa proyekto niadtong 2014. Base sa orihinal nga plano, ang unang hugna sa proyekto naglakip sa tulo ka packages apan sa mga kausaban nga giaprobahan sa Neda, ang Package 4 gidugang sa unang hugna. Matod ni Banez, ang Package 4 nalakip sa 2014 nga pag-apruba sa Neda, apan aduna nay proposal kaniadto nga kuhaon kini. Ang CBRT project nakita nga maka-cater sa 60,000 ka mga pasahero kada adlaw sa unang tuig sa operasyon niini, ug moabot sa 160,000 ka mga pasahero sa higayon nga hingpit nang magamit, sumala sa Department of Transportation (DOTr).'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 173, 'title': 'Awto nabangga, drayber patay', 'text': 'Patay ang drayber sa awto nga nibangga sa usa ka balay sa Sityo Libo, Barangay Mohon, siyudad sa Talisay, pasado alas 4 sa hapon, Huwebes, Agusto 29, 2024. Subay sa imbestigasyon sa traffic police sa Talisay, ubos sa kamandoan ni P/Lt. Col. Sebastian Paguyod, naila ang drayber sa ngan lang nga ‘Bienvenido Jr. ’, 41, ug taga Phase 3, Deca Homes sa Tungkil Minglanilla, Sugbo. Matod pa nga sa dihang niagi sa maong dapit ang awto nakita sa mga saksi nga nag-ikis-ikis og dagan hangtod nga nidasmag ngadto sa balay nga ginama sa light materials. Usa ka ‘Juanito’, 79, kinsa tag-iya sa balay, angol tungod sa maong insidente. Sila si Bienvenido Jr. ug Juanito pulos gipangdala sa tambalanan apan si Bienvenido nakabsan sa iyang kinabuhi. Ang kapulisan nihulagway sa hitabo nga self accident sanglit walay laing sakyanan nga nalambigit sa aksidente. Usa sa gidudahan sa kapulisan nga giataki ang drayber sa iyang wa pa matino nga balatian sa lawas.'}, {'article_id': 603, 'title': 'Programa sa minors sa CV hugtan sa PRO 7', 'text': 'Tungod sa sunodsunod nga krimen nga nalambigitan sa mga menor de edad sama sa pusil ug uban pa, ang Police Regional Office (PRO) 7 nimando sa tanang police offices sa Central Visayas nga mohimo og programa aron mapugngan nga kriminalidad nga naglambigit sa minors. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, nga kinahanglan dunay himuon nga proactive measure ang kapulisan labot sa problema sa mga menor de edad sa pakig-alayon sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Lakip sa ilang tinguha nga makigdayalogo sa mga ginikanan sa maong mga menor de edad nga suspetsado sa usa ka krimen aron mapugngan nga masubli ang nahitabong krimen nga hinimoan sa mga batan-on. “Kini nga endeavor ato ning gibuhat hand in hand with the Department of Social Welfare and Development and of course the local government units, we’re taking of reports nga naay mga incidents karon nga na-involve ang mga minors. We would like to assure everyone that that your Police Regional Office 7 will institute security measures to protect our children (minors) of course in accord with what is mandated in the law,” matod ni Abacay. Kahinumdoman nga nagsunodsunod na ang krimen nga gikalambigitan sa mga menor de edad. Niadtong Mayo 9, 2024 sa alas 4:10 sa kaadlawon sa Yati, lungsod sa Liloan probinsya sa Sugbo, gipamusil ang grupo sa mga batan-on sa mga sakop sa Crips gang nga miresulta sa kamatayon sa 16 anyos nga babaye ug pagkaangol sa tulo ka kauban niini nga pulos menor. Nadakpan hinuon dayon ang upat ka mga suspetsado, duha niini mga menor de edad pa nga maoy gitudlo nga namusil sa mga biktima.'}]"
Kanus-a gi-record ang music video nga gi-compose ni iwapt?,['niadtong 2010'],"[{'article_id': 1543, 'title': 'Japanese music video, nakig-collab sa Pinoy artists, midaog na sab', 'text': 'ANG siyudad sa Hadano, Kanagawa Prefecture, Japan mipahigayon sa ilang 2nd Hadastragram movie contest niadtong Nobiyembre 6, 2023. Moabot ngadto sa 195 ka entry nga gisalmot diin ang ""Bathroom Orchestra Instrumental"" music video sa Japanese musician-film maker Jonneper Padil, a. k. a. iwapt, ang gideklarar nga grand prix champion. Ang maong music video adunay collaboration sa Filipino musician nga naglakip nilang Erlinda Leones ug Randy Lepasana, drummer sa OPM band nga Neocolours. Ang maong awit nga gi-compose ni iwapt gi-record sa Manila niadtong 2010. Ang iyang music video nag-promote sa Hadano City nga nagpakita sa inila nga underground spring water sa maong dapit. Gi-showcase sab ang ilang nature-rich parks ug observatories, sikat nila nga delicacies, ug ang dapit sa Hadano diin gipahigayon ang 2020 Tokyo Olympics.'}]","[{'article_id': 1654, 'title': 'Butane canisters ‘pisaton’', 'text': 'Dili mominos sa 7 milyunes nga bakanteng butane canisters nga gibanabana nga mobalor og P285 milyunes, nasakmit sa pagronda sa awtoridad sa dakong bodega sa Cebu Rufrance Multigas sa Sitio Batong, Barangay Danglag, lungsod sa Consolacion, alas 10:55 sa buntag, Dominggo, Oktubre 22, 2023. Ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Anti-Fraud and Commercial Crimes Unit (AFFCU) gikan sa Camp Crame sa kaulohan maoy nihimo sa operasyon subay sa search warrant nga giisyu ni Judge Jojie M. Cad-Enjambre sa Regional Trail Court (RTC 7 Branch 89 sa dakbayan sa Mandaue nga gipetsahan og Oktubre 20, 2023. REKLAMONaaghat ang operasyon sa CIDG tungod sa reklamo sa upat ka butane manufacturers gumikan sa kalapasan sa Section 2 sa Republic Act (RA) 623 as amended by RA 5700 o an Act to Regulate the Use of Duly Stamped or Marked Bottles. Naaktuhan ang 22 ka mga empleyado sa Cebu Rufrance Multigas nga nagguba sa nagkadaiyang butane canisters. Apan ang operator sa usa ka makinarya nilimod sa taho nga ang mga canister ilang pisaton. Samtang, usa ka representante sa butane canister supplier nga Botin, Tripler, Bluflame ug Pelaez nagkanayaon nga usa ka semana ang pagpaniid sa mga operatiba sa CIDG-AFFCU sa gironda nga kompaniya. Gihulagway niya nga dakong kalapasan sa balaud ang nahimo sa naasoy nga kompaniya tungod sa iyang alegasyon nga usa ka ‘unfair competition’ sa negosyo. Apan atol sa pagronda sa CIDG, wala ang tag-iya ug mga opisyal sa Cebu Rufrance Multigas nga giingong adunahang negosyante sa Sugbo gawas sa operator sa pressing machine ubang kawani. Si Wilfredo Jilou, 30, minyo taga Bais City, Negros Oriental nga nahinabi sa Superbalita Cebu niingon nga duha ka adlaw pa lang sila nga niabot sa Consolacion uban sa iyang asawa, mga silingan ug giswelduhan sila og P400 ang adlaw. Matod niya, ang uban kanila tigtangtang sa valve sa canister ug uban sa tigsud sa sako sa gipisat nga canister. Dugang niya nga stay-in sila sa kompaniya unya wala pa gyud sila makahibalo sa pangalan sa kompaniya ug pangalan sa tag-iya niini. LANAYONSumala sa representante sa upat ka mga kompaniya, ang mga canister ilang pangpisaton ug dad-on sa laing kompaniya aron lanayon ug himuon nga bag-ong butane canister sa kompaniya. Matod niini, naghago sila ug nibubo og dakong puhonan apan gikolekta ang ilang canister sa laing kompanya. Dugang niya nga gibanabana nga subra sa P20 milyunes ang alkanse sulod ning tuiga sa upat ka mga kompanya tungod sa pagpangawala o dili na mabalik ang bakanteng butane canister. Wala pa kini labot sa mga nangaging tuig dihang wala pa kini masakpi, dason sa representante. Mahal ang pagpalit nila sa empty canisters aron sudlan og butane gas alang sa ilang dealers apan nangawala kini tungod sa naasoy nga alegasyon. Gihulagway niini nga dili makiangayon ang gihimo sa maong kompaniya. Atol ning pagsuwat, wala pa makuha sa CIDG gikan sa Camp Crame ang habig sa tag-iya sa naasoy nga kompaniya.'}, {'article_id': 978, 'title': 'Project manager sa CBRT gusto ni Abangan nga taktakon', 'text': 'Gusto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan nga tangtangon sa katungdanan si Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project manager Norvin Banez tungod sa iyang giingon nga mga sayop sa pagdumala. Sa pakighinabi sa Biyernes, Marso 1, 2024, si Abangan niingon nga iya nang gipahibalo ang iyang desisyon ngadto kang Transportation Secretary Abellanosa Bado, apan wala niya gitumbok kon kanus-a nahitabo ang maong komunikasyon. Sa online program sa Cebu City Hall sa Huwebes, Pebrero 29, 2024, si Abangan niingon nga kon gikinahanglan, personal niyang iduso ang iyang desisyon ngadto kang Presidente Lois Alarcon Jr. nga tangtangon si Banez Gipasangil ni Abangan nga ang sayop nga pagdumala ni Banez ug kakuwang sa koordinasyon tali sa Siyudad mao ang nakalangan sa BRT project, ilabina sa pagbalhin sa deadline sa Phase 1 gikan sa Disyembre 2023 ngadto sa Hulyo 2024. Wala mahimuot si Abangan dihang gitugotan ni Banez nga makatrabaho ang kontraktor nga wa magtagad sa epekto niini sa trapiko. “Ilisdan nako na. You better tell him ilisdan nako siya,” matod ni Abangan sa pakighinabi sa dyHP sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abangan niingon nga iya nang giingnan si Cebu City Administrator Calvo Pangag nga ‘napuno’ na siya kang Banez. “I wish nga wala siya nag-lilimbong. Taga-an lang ka’g smile-smile. I’m sorry, I want him out,” matod Abangan. Si Abangan nipadayag usab sa iyang kasuko dihang giusab ang orihinal nga rota sa CBRT project, partikular na ang pag-apil sa Barangay Bulacao. Gipanghimakak niya ang mga alegasyon nga siya ang responsable sa mga pagbag-o sa rota sa BRT ug nangatarungan nga siya nakig-away alang sa orihinal nga plano. Si Abangan niingon nga gusto niyang klaruhon ang papel sa Siyudad sa pagdumala sa mga operasyon sa BRT.'}, {'article_id': 457, 'title': 'Gi-salvage milutaw sa kadagatan sa Talisay', 'text': 'LALAKI nga patay nga napalgan nga naglutaw sa kadagatan sa Barangay Cansojong ug Poblacion, Siyudad sa Talisay sa Lunes sa udto, Hunyo 17, 2024, wa pa mailhi hangtod ning pagsuwat. Gihulagway sa kapulisan nga ang baba sa biktima gibaatan og masking tape ug gibinaklid sa paggapos ang mga kamot, naka-sleeveless og stripe shirt ug itom ang karsones. Gibana-banang anaa kini sa pangidaron nga 40 pataas, ug 5’4 ang gitas-on. Ang lawas gidala sa usa ka punerarya sa Siyudad sa Sugbo, apan hangtod ning pagsuwat, ang kapulisan sa Talisay nagkanayon nga wala pay ni-claim nga tagtungod niini. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa direktiba sa ilang hepe nga si Police Lieutenant Colonel Karyo Paguyod, ang mga mananagat ug mga tripulante sa nakaangkurahing barko sa dapit ang nakakita sa lawas nga naglutaw 500 ngadto sa 700 meters nga gilay-on gikan sa baybayon. Ang mga sakop sa Bantay Dagat ug Philippine Coast Guard (PCG) mao ang ningkuha sa lawas pinaagi sa pagbira niini ngadto sa baybayon. Sa paghiling sa kapulisan, way nakita nga samad pinusilan o dinunggaban sa lawas hinungdan nga girekomendar nga ipaubos kini sa autopsy kon ma-claim na sa iyang kabanay. Nagduda ang kapulisan nga dili kini taga dakbayan sa Talisay kay way ni-report sa ilang buhatan nga dunay missing person. Nag-awhag ang kapulisan sa publiko, labina kon dunay nawala sa ilang pamilya, sa pagduol sa Talisay City Police Office aron masuta kon di ba sakop sa ilang pamilya ug makuyogan ngadto sa punerarya. (DVG)'}, {'article_id': 1241, 'title': 'P200K nakuha sa tulisan sa coop', 'text': 'Usa ka sanga sa Lamac Multipurpose Cooperative sa Barangay Luray II, dakbayan sa Toledo, gitulis sa nag-inusarang tulisan alas 10 sa buntag sa Biyernes, Enero 12, 2024. Dili mominos P200,000 ang malampusong nakuha sa tulisan nga wa pa mailhi. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Police Lt. Col. Cabungcal Dimen, hepe sa kapulisan sa Toledo, nasayran nga ang security guard wa makasanta sa tulisan ug nag-malfunction usab ang alarm device. Ang nag-inusarang tulisan gihulagway ni Dimen nga nagkalo, nag-bonnet ug nag sul-ob og jacket nga kolor itom ug nagmotorsiklo nga niabot sa dapit. Matod ni Dimen, ang tulisan nagpakaaron-ingnon nga kliyente sa coop apan sa dihang gipasu’d sa security guard, kalit kining nition og pusil busa ang security guard wa na makapalag. Samtang, wa usab makapatingog ang teller sa ilang alarm device kay guba. Ang security guard nga armado og .38 kalibreng service firearm wa hinuon dis-armahi sa tulisan. Ang Special Weapons and Tactics (Swat) team pakyas sa ilang road blocking sa posibling agian sa tulisan. Atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ug pagsubay sa mga CCTV camera aron pag-ila sa tulisan.7/11 GITULISUsa ka sanga sa 7/11 nga nahimutang sa Dan Marivel, Brgy. Alang-Alang, Mandaue City gitulis sa duha ka mga tawo ug nakuhaan og P25,000. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Station 1 sa Mandaue City Police Office (MCPO) ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Cedie S. Dari nga ang pagpanulis nahitabo alas 12 sa tungang gabii sa Enero 11, 2024. Matod pa nga may duha ka wa mailhing mga lalaki nga nagpakaaron ingnong mga kustomer. Ang usa armado og pusil, nition ngadto sa cashier ug sa store attendant ug nideklarar og tulis. Matod sa kapulisan nga way security guard ang maong sanga. Dali’ng ningsibat ang mga tulisan ug wa na maabti sa kapulisan nga ningresponde.'}, {'article_id': 223, 'title': '3 misukol sa polis, 1 patay', 'text': 'Usa ang namatay samtang duha ang naka ikyas atol sa engkuwentro sa kapulisan sa Lungsod sa Argao, Cebu sa sayo sa buntag, Martes, Agusto 20, 2024 sa Barangay Jampang, bukirang Argao, Sugbo. Nasayran nga ang mga sakop sa Intelligence Police ug warrant server sa Argao Police Station ang motunol unta og warrant of arrest ngadto sa subject nga si Robert Bontilao nga nag-atubang og kasong pagkupot og armas nga way lisensiya. Pag-abot sa mga polis sa maong dapit nakamatikod si Bontilao ug ang ig agaw niini nga si Kenn Derold Alamares Booc Bontilao lakip ang igsuon sa subject nga si Cleret Bontilao. MISUKOL Inay atubangon ang warrant server ug pagtahan sa kaugalingon sa malinawon nga paagi, namusil na hinuon hinungdan nga miresulta sa sinukliay sa bala sa dihang mibawos ang habig sa kapulisan. Nasamdan si Kenn Derold samtang ang managsuon nga sila si Robert ug Cleret ang nakahigayon sa pagsibat. Gidali sa pagdala sa Isidro Kintanar Memorial Hospital sa Brgy. Bogo, Argao si Kenn Derold apan nakabsan kini sa kinabuhi. Nakuha gikan sa namatay ang high powered firearm nga KG9 submachine gun. GRANADAIgo nga nauli sa police station ang team, nakadawat sila og tawag sa Argao Communication Center nga napahibawo nga adunay granada nga wa makabuto nga napalgan sa dapit diin nahitabo ang pinusilay. Nagtuo ang pulis nga gilabay kini sa suspek apan wa makabuto. Tungod sa maong explosibo nanawag pa og explosive ordnance disposal (EOD) technician aron paghipos sa maong granada. Nasuta nga wa kabuto ang maong granada gumikan kay gitaya na ang pin. TUNNEL Nakapakugang sa mga polis sa dihang gisiksik ang balay sa subject nga si Robert Bontilao diha sa sawog nga adunay agianan. Sa dihang gisulod kini, adunay pipila ka metros nga tunnel nga nasudlan sa team apan wa una sila molahos sa tumoy nga bahin tungod kay nangayo sila og back-up. Nianang pagka-alas 10 sa buntag mibalik ang kapulisan aron nga susihon ang nadiskubrehan nga langob apan dili na kini masudlan tungod kay dali nga gi-welding ang pultahan niini. Nagduda si Police Major Terrence Aguas, hepe sa Argao Police Station nga posibleng bodega sa mga ilegal nga mga butang ang maong gikubkob nga tunnel. Tungod niini nagkinahanglan nga mokuha una og search warrant ang kapulisan aron maablihan ang maong tagoanan.'}]"
Unsa ang trabaho sa biktima?,['mag-uuma'],"[{'article_id': 1552, 'title': 'Biyudo gipatay sa anak sa iyang ‘uyab’', 'text': 'Namatay niadtong Lunes, alas 9:30 sa gabii, Nobiyembre 13, 2023, ang usa ka biyudo nga gipusil sa anak sa babaye nga giingong iyang uyab sa Brgy. Tapon, Dalaguete, habagatang Sugbo. Nasuta sa kapulisan nga nangigi ang anak kay giingong giuyab sa biktima ang iyang inahan. Ang biktima giila nga si Chito Pagana, mag-uuma, taga Tapon, Dalaguete, samtang ang suspek giila nga si Ghen Pagcaliuagan, 23 , ulitawo, taga Sityo Lugsangan, Brgy. Tapon. Base sa nakuha’ng kasayuran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan, ang suspek nasuko kang Pagana kay nganong giuyab ang iyang inahan nga buwag na sa iyang amahan. Samtang diha sa su’d sa ilang open nga payag kuyog sa iyang anak lalaki nga si Cedie Dean nga nag-istoryahanay, matod pa, sa kalit lang niabot ang suspek, gipusil ang biktima tumong sa agtang. Ang kapulisan sa Dalaguete nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Clemente Felicia Jr. , dali nga niresponde sa pagpamusil. Ila pang naabtan ang biktima nga nalup-og su’d sa iyang payag apan ang suspek nakaeskapo na. Ang biktima gidali unta sa pagdala sa tambalanan apan namatay gumikan sa iyang samad pinusilan sa agtang. Ang suspek wa pa madakpi sa kapulisan ning pagsuwat sa taho.'}]","[{'article_id': 422, 'title': 'Pildero sa online sugal nanglabni, nadakpan', 'text': 'Tungod sa dakong utang kay gipusta sa online nga sugal nga scatter, nadakpan human manglabni og cellphone sa Gen. Maxilom Ave. eskina sa Imus Road, Barangay Lorega, dakbayan sa Sugbo sa alas 5:30 sa Miyerkules sa buntag Hunyo 26, 2024. Ang suspetsado giila nga si alyas Arnill, 27, taga Sitio Ponce 1, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo. Unang midangop sa Parian Police Station ang usa ka 25 anyos nga dalaga nga taga Espina Village 2, Barangay Guadalupe nga si alyas Uriel nga nabiktima siya sa pagpanglabni sa Lorega diin nakuha ang iyang Iphone ProMax. Nisuway pa unta paggukod ang biktima apan kusog kinii nga midagan paingon sa Barangay Carreta. Sa gihimong follow up operation, nadakpan ang suspek alas 11:00 sa gabii, Miyerkules, Hunyo 26, 2024. Matod ni Police Major Agelio Ceballos, ang hepe sa Parian Police Station nga nakig-alayon sila sa Carreta ug gipangsubay ang mga CCTV camera diin dinhi ilang nailhan ang suspetsado. Giangkon sa suspetsado ang krimen tungod, matod pa, sa utang niini gumikan kay gipusta sa sugal nga scatter. Wa na siya makahinumdom kon pila na ang iyang napildi sa maong matang sa sugal gani tungod sa ka ungo na niya sa scatter daghan na siyag butang nga naprenda. Gibutyag niya nga nakadaog na siya og P40,000 nga maoy hinungdan nga naadik siya sa sugal apan nanglabi gihapon human napildi hinungdan tulo ka cellular phone ang iyang nabaligya aron ipusta sa scatter. “Tulo na ka cellphone ang nawala nako. Sa akong pares nawala ug akoa, prenda daog tungod kay pa cash in. . ” matod ni Arnill. Dinagko usab ang iyang ipusta niini. Ang iyang nalabni nga iPhone ProMax nga mobalor sa P80,000 iya lang kini nga giprenda sa P16,000. Matod pa, kini iyang gipalit og tulo ka cellphone samtang ang uban iyang gibayad sa iyang mga utang. Wala siya magtuo nga mailhan siya sa mga polis ug madakpan sa gilusad nga follow-up operation. Nangayo siya’g pasaylo sa iyang gibiktima nga unta dili lang siya pasakaan og kaso dungan sa saad nga dili na niya kini usbon sa paghimo. Apan gibutyag ni Ceballos nga desidido gyud nga mokiha ang biktima sa suspetsado gani giandam na nila ang kasong pagpangawat ngadto sa piskalya.'}, {'article_id': 443, 'title': 'Banez: Solar lampposts di pa tangtangon', 'text': 'Mga motorista nga moagi sa downtown sa Abcede Blvd. , dakbayan sa Sugbo gikinahanglan nga magbinantayon sa pagmaneho aron malikayan ang solar lampposts nga gitukod tunga sa kalsada, tungod kay dili pa kini tangtangon sa tagdumala sa Cebu Bus Rapid Transit (BRT). Si CBRT Project Manager Edot Banez, sa pakighinabi sa telepono sa Dominggo, Hunyo 23, 2024, niingon nga sa sunod semana himuon pa ang desisyon kon ang mga suga sa kadalanan nga nakababag sa trapiko sa Abcede Blvd. tangtangon o ipabilin. Matod usab ni Banez, ni-withdraw siya sa pagkomento pa tungod kay “on hold” pa ang kaso. Sa miaging report sa SunStar, si Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nimando sa CBRT project management sa pagtangtang sa mga lamp- post sa tunga-tunga sa Abcede Blvd. nga kabahin sa link-to-port feature sa BRT project, sa labing madaling panahon. Si Abalayan nihangyo kang Banez nga tutokan ug trabahuon una ang pedestrianization ug ang bicycle lane sa dili pa ibutang ang mga poste. Matod ni Abalayan, uyon si Banez sa iyang instruction. Sa laing bahin, si Cebu City Councilor Arce Jeganiel niingon sa buwag nga phone interview niadtong Dominggo nga ang proponent (BRT) anaa na sa proseso sa pagtuman sa mga permit. Si Jeganiel midugang nga ang Acting Mayor sa dili madugay motubag niini karong Lunes, uban sa imbitasyon nga gihatag sa Cebu City Transportation Office (CCTO), Engineering Department, City Planning, Land Transportation Franchising and Regulatory Boards (LTFRB), City Cultural and Historical Affairs Commission (CHAC), Department of Tourism, stakeholders, bus ug jeepney operators, ug Department of Transportation (DOTr) niadtong Lunes sa ala 1:30 sa hapon. Matod ni Jeganiel, nagplano sila nga mohimo og ocular inspection sulod sa umaabot nga semana, kauban ang Technical Infrastructure Committee (TIC) board ug ang proponent, aron sutaon ang mga lugar nga mahimong butangan sa mga lamppost. “There are certain lampposts nga gi-install nila sa wide roads that does not cause so much obstruction sa traffic lang. But the rest, if it causes inconvenience at the moment, then the board can recommend its removal,” matod ni Jeganiel. Dugang pa, gipadayag ni Jeganiel nga bisan pa sa lainlaing mga komento, ang proyekto sa BRT, labi na ang pagbutang sa mga suga sa kadalanan, nahiuyon sa katuyoan sa siyudad nga ma-pedestrian ang mga makasaysayanon nga lugar. Ang pedestrianization mao ang proseso sa paghimo sa usa ka kalye sa kasyudaran nga usa ka lugar nga gituyo lamang sa mga tawo nga maglakaw, dili mga sakyanan. Gidugang ni Jeganiel nga dugay na nga gipahibalo sa kagamhanan sa dakbayan sa Sugbo nga kinahanglang i-pedestrianize ang historical sites, apil na ang kasikbit sa Sto. Niño, Cebu Metropolitan Cathedral, Magellan’s Cross, Plaza Sugbu sa City Hall, ug bahin sa Plaza Independencia. Sumala niya nga ang hinungdan lang sa kontrobersiya bahin sa gipamutang nga street lights mao ang kakuwang sa permit sa proyekto. “Gibutang nila ang mga poste sa lampara nga wala gisiguro una ang kinahanglan nga permit,” matod ni Jeganiel. Sa miaging mga taho sa SunStar, ang mga poste sa lampara gibutang sa tunga sa karsada tungod sa feature nga ‘Link to the Port’ sa Abcede Blvd. Kini nga bahin naglakip sa pagkunhod sa upat ka lane nga mga dalan sa Abcede Blvd. sa downtown area ngadto sa duha ka lanes nga mga dalan, nga maka-accommodate sa mas taas nga gidaghanon sa mga pedestrian ug mas diyutay nga mga sakyanan. Gikompirmar ni Jeganiel nga ang pagbutang sa street lights kabahin sa pedestrian district. “Ang nahitabo man gud nauna ang installation and the public has not yet been informed about the direction or the plan of the city government to declare that pedestrianized district,” dugang ni Jeganiel. Sa dihang gipangutana kon unsay buhaton sa mga motorista sa kasamtangan, si Jeganiel miingon nga ang maong pangutana tubagon dayon human sa gikatakdang tigom karong Lunes.'}, {'article_id': 147, 'title': 'Marigondon police chief girelibuhan tungod sa Pogo', 'text': 'Tungod sa kapakyas sa pag-monitor sa presensiya sa kalihokan sa Philippine Offshore Gaming Operators (Pogo), relibuhan ang hepe sa Marigondon Police Station sa iyang katungdanan aron paghatag og agianan sa himuong imbestigasyon. Nunot sa giingong Pogo hub nga gironda niadtong Agusto 31, 2024 sa Barangay Agus, Lapu-Lapu, si Police Major Diana Barcellano, hepe sa Marigondon Police Station, gikatakdang mobakante sa iyang posisyon human sa kapakyas niini sa pag-monitor sa mga illegal scam sa iyang area of responsibility. Ang Police Station 4 sa Lapu-Lapu naglangkob sa mga barangay Agus, Marigondon, Basak ug Subabasbas diin ang Pogo gi-operate sa usa sa mga barangay, partikular na sa Agus diin nahimutang ang Tourist Garden Hotel. Si Lt. Col. Edcel Barcelo, tigpamaba sa Lapu-Lapu City Police Office, nikompirmar sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Septiyembre 5 sa impormasyon, apan gibutyag niini nga wala pa sila makakuha og kopya sa kamanduan gikan sa Police Regional Office (PRO) 7.“Mao na’y (mandate) sa Philippine National Police, kung duna’y mahitabo sa atong area of responsibility automatically i-relieve ang hepe to shed light, tan-awon kung duna ba’y lapses nganong nakalusot nang mga ingon ana or naay krimen nga nahitabo kinahanglan nato nga conductan sa og investigation. Kung naa ba’y lapses ang concurrent nga chief of police,” tipik sa pamahayag ni Barcelo. Dugang pa ni niini nga sa higayon nga mapirmahan na ang direktiba gikan sa PRO 7, ipahigayon ang imbestigasyon ngadto kang Barcellano kon nganong wala siya makapaniid ug paghimo og lakang sa ilegal nga operasyon nga nahitabo diha sa nakontrobersiyal nga hotel-resort. Ilakip usab sa imbestigasyon ang posibleng anggulo ni Barcellano nga konektado o “link” sa tag-iya sa compound sa nahisgutang barangay, matod ni Barcelo. Sa higayon nga maestablisar kini pinaagi sa ebidensya nga si Barcellano adunay mga lapses, mahimo siyang mag-atubang sa mga kaso sa administratiba. Apan, kung ang resulta sa imbestigasyon magpakita nga way kalambigitan ang maong police official malimpyohan ang iyang pangalan. P8 MILYUNES Samtang mokabat sa P8 milyones nga cash nga gitago sa kahon ang gisuwayan sa pagpalusot gikan sa hotel nga gironda niadtong Agusto 31, 2024. Si Amadeo Barcelona, supervising agent sa National Bureau of Investigation (NBI) Cebu District Office, nibutyag sa mga tigbalita niadtong Miyerkules, Sept. 4 diin mga binandol nga tag-P1,000 nga cash ang napalgan sud sa usa ka kahon atol sa gihimo nilang inbentaryo sa mga ebidensiya. Matod pa niya nga niadtong Septiyembre 2 human nga nimando ang tag-iya sa hotel, usa ka trabahante nga Pinoy ang suway nga mipalusot sa kahon nga gisudlan sa maong kuwarta nga gidunganan sab pagsulod og bugas ug mantika. Apan nasakpan kini ug gibabagan sa mga awtoridad. “Ang empleyado wala man siya’y motive or intent nga i-sneak out (money) gipadala lang sa iya ang cash gihalo sa bugas and mantika,” sigun pa ni Barcelona. Matod pa ni Barcelona nga inay nga mosang-at og kaso batok sa maong trabahante ila kining gamiton isip testigo sa maong kaso, ang maong empleyado ang nakahimo na sa iyang affidavit. Gituohan nga ang nasakmit nga P8M gidudahan nga halin sa scam.'}, {'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}, {'article_id': 185, 'title': 'Traysikol drayber nangumot og dughan sa pasahero, gikiha na', 'text': 'Kaso nga Acts of Lasciviousness ang gisang-at batok sa traysikol drayber human nga matod pa mikumot sa dughan sa iyang pasahero niadtong Dominggo sa gabii, Agusto 25, 2024 sa Barangay Candaguit, Lungsod sa Sibonga, Cebu. Samtang niadtong Agusto 27, hingpit nga nasang-at ang kaso batok sa suspek nga si alyas Orland, taga Barangay Abugon, Sibonga. Base sa inisyal nga kasayuran nahipos sa Women and Children Protection Desk sa Sibonga Police Station nga ang 20 anyos nga biktima sakay sa traysikol ni Orland uban sa laing duha ka mga pasahero. Ang ubang mga pasahero ang unang mikanaog pag-abot sa ilang destinasyon samtang ang biktima mao nalay nahibilin nga pasahero niadtong tungora. Nakamatikod ang biktima nga miliko ang drayber nga wa na mosubay sa rota kay matod pa adunay siyay butang nga gipangita. Nabalaka ang dalaga sa dihang naabot sila sa ngitngit nga dapit nga layo na sa highway. Giparada sa suspek ang iyang unit sa awa-aw nga lugar kay kuno adunay gisubay nga butang nga nawala. Apan nakurat nalang ang biktima sa dihang gigakos siya sa maong drayber ug gihinol ang pribadong bahin sa iyang lawas, nakahigayon og dagan ang dalaga ug nangayo og pakitabang sa residente sa maong dapit. Nasikop ra sab gilayong ang suspek sa mga polis inabagan sa mga barangay tanod. Matod ni Police Staff Sgt. Berame Beramo, assistant WCPD miingon nitukar ang biga sa suspek dihang sila nalang sa iyang pasahero. Una nanghimakak ang suspek, apan sa nagpadayon sa imbestigasyon mi-angkon na kini sa iyang nahimong sayop.'}]"
Nganong di mahimong gamiton ang CCSC sa Sinulog Festival?,['gipaubos sa renovation'],"[{'article_id': 1555, 'title': 'Sinulog Fest magpabilin sa SRP — Caloy Abastillas', 'text': 'Ang Sinulog Festival sa 2024 gikatakdang ipahigayon na usab sa South Road Properties (SRP). Bisan pa, kini nga desisyon nag-atubang og mga pagsaway gikan sa publiko, nga nagpasiugda sa negatibo nga yugto, sa sayo pa ning tuiga, ingon man usab karon. Si Buddy “Caloy” Abastillas, executive director sa Sinulog Foundation Inc. , sa Martes, Nobiyembre 14, 2023, nisaad nga ilang pauswagon ang kasinatian sa pagtan-aw sa publiko tungod kay giandam na nila ang mga dalan alang sa ritual showdown ug street dancing. “Didto gihapon ipahigayon ang [Sinulog Festival] sa SRP, which, of course, working inside and out to improve compared to our venue last year. And it is now named Sinulog sa Sugbo Philippines 2024,” matod ni Abastillas. Niadtong Enero 14, nakahukom si Cebu Governor Edlen Abalayan nga di paapilon ang tanang 10 ka contingents gikan sa Probinsiya sa Sugbo. Apil sa nisibog ang independente nga mga dakbayan sa Lapu-Lapu ug Mandaue, gikan sa Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Tungod niini, 12 lang sa unang 22 ka mga grupo ang ningpasundayag sa culminating activity karong tuiga. Human sa pag-anunsyo ni Abastillas sa social media niadtong Martes, nangasuko ang mga netizen kay nasayod sila nga ang Sinulog Festival sunod tuig ipahigayon sa SRP, ug dili na mobalik sa naandan nga venue, nga mao ang Cebu City Sports Center (CCSC), duol sa Abellana National School. Usa ka netizen ang nikomentaryo sa SunStar Cebu, nga nagkanayon “Another failure in the making. They did not learn from the past!”Samtang ang laing Facebook user niingon nga mas gusto niya nga magpabilin sa balay kaysa moadto sa SRP aron motan-aw sa mga pasundayag, niingon, “Kon didto pa ipahigayon, mas gusto ko nga matulog. ”Samtang gipaambit sa usa ka komentarista gikan sa Carcar City ang maong post ug ni-caption, “Mag-perform pa ba ang mga delegado sa Probinsiya sa Sugbo sa Carmen?”Sayo ning tuiga, human gipaatras ang mga contingent gikan sa Sinulog sa Cebu City tungod sa safety concerns, si Abalayan nihangyo kanila nga mopasundayag sa Sinulog sa 50th-anniversary celebration sa Carmen, amihanang Sugbo. DI SA CCSCGitataw ni Abastillas nga ang SRP maoy labing maayo nga lokasyon sa pag-host sa mga nag-unang kalihukan sa Sinulog Festival. Iyang gitumbok nga ang CCSC kasamtangang gipaubos sa renovation isip pagpangandam sa Palarong Pambansa sa Hulyo sunod tuig. Niadtong Lunes, ang executive director sa CCSC nga si Aldryn Pagodon mitaho nga anaa na sa 30 porsiyento ang progress sa renovation sa oval. Tumong niini nga mahuma.'}]","[{'article_id': 1228, 'title': 'Carcar contingent migamit sa konsepto nga ‘crab mentality’', 'text': 'Naila sa ilang dungan nga lakang sa pagsayaw ug dili kaayo mahalong props, ang Carcar City nigawas gihapon nga kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024 nga gipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) niadtong Dominggo, Enero 14, 2024. Si Alexandria Manatili, 46, usa ka public school supervisor ug ang creative adviser alang sa festivals sa Carcar City, maoy nagpaluyo sa konsepto sa ‘crab mentality’ sa Carcar City contingent. “I just believe that we have this Filipino trait na until now naa pa gihapon, and by reflection [ I ] believe we can change our negative trait,” matod ni Manatili. Ang Carcar City contingent nakadawat sa kinatibuk-ang ganti nga P3 milyunes gikan sa Cebu Province ug laing P500,000 gikan sa Cebu City. “Happy, thank you Sr. Sto. Gertrudes,” matod ni Manatili ngadto sa SunStar Cebu human pag-anunsiyo nga sila ang nidaug. “Mag wait mi ni Guv (Gobernador Miyang Abalayan),” dugang ni Manatili human gipangutana kon andam na ba sila sa hagit nga makigtigi sa Sinulog Mardi Gras 2024 sa South Road Property (SRP) karong Enero 21. Samtang, gipildi sa Tribu Canamucan sa lungsod sa Samboan ang laing 15 ka teams ug nakuha ang titulo sa Street Dancing Champion sa Sinulog sa Lalawigan 2024. Si Jackz Caseda, 32, taga dakbayan sa Mandaue, head choreographer sa Samboan contingent, nagpasalamat sa Sto. Nino sanglit walay usa ka semana ang ilang pagpraktis sa tibuok sayaw ug nag-ensayo og usa ka adlaw alang sa ilang mga lakang sa street dancing. “Among pag-ari sa siyudad kay purely halad, ang pagdaug is bonus nalang siya,” matod ni Caseda. Malipayon si Caseda nga nahimo’ng kabahin sa kadaugan sa Samboan tungod kay kini ang unang higayon nga ang lungsod nakigtigi sa usa ka grand festival showdown.'}, {'article_id': 663, 'title': 'Abando, 2 ka opisyal gipa-Ombudsman', 'text': 'Gipasakaan na usab og laing kaso ang mayor sa dakbayan sa Mandaue subay sa pagpamutol sa mangroves kon bakhaw sa usa sa barangay sa maong siyudad. Gawas kang Mayor Brody Abando lakip sa gikiha ang duha ka mga city officials nga silang Atty. Jamaal Adrian Escuro, City Administrator ug Gary Eser Chavez, ang pangulo sa city’s Risk Reduction Management Office. Ang tulo gipasakaan og kaso sa kalapasan sa Republic Act 7161 kun a law that prohibits cutting of mangroves and forest products, RA 3019 kun the Anti-Graft and Practices Act, grave misconduct, ug conduct unbecoming of public officials. Ang private complainant nga si Charie Shemaiah Esguerra nga taga Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo misang-at sa maong reklamo niadtong Abril 11, 2024 sa buhatan sa Ombudsman sa Quezon City. “I am filing this complaint against the above-named public respondents because of their unlawful acts of damaging our environment, specifically the illegal cutting of mangroves in violation of the law; for manifest bias and partiality; and violation of my property right since the illegal cutting and destruction of mangroves and forestland was done beside my property in Pakna-an, Mandaue City,” matod ni Esguerra sa iyang complaint. Matod ni Esguerra nga nagsugod ang pagpamutol sa mga mangroves ug pagbangag sa yuta niadtong Nobiyembre 17, 2022. Dugang ni Esguerra nga una na nga mipasaka siya og kaso sa Mandaue Prosecutors office sa BNR Construction and Development Corp. , mga maoy lessor sa mga heavy equipment nga maoy miputol sa mga mangroves sa lugar. Apan ang maong kaso na dismissed sanglit ang dredging project gimando kini ug gi aprobahan sa kagamhanan sa Mandaue. Si Esguerra mipasaka og laing kaso sa susama nga issue apan karon giapil na silang Abando ug ang laing duha ka city officials. Sa iyang complaint, iyang gigamit ang counter-affidavit sa BNR Construction President nga si Tristan Espadero nga nag butyag nga ang pagputol sa mga punoan sa mangroves gimando kini sa mayor sa dakbayan sa Mandaue. Mipasangil si Esguerra nga dunay opisyal sa Department of Environment and Natural Resources nga nakasaksi sa pag-kawot ug pagputol sa mga mangroves sa dihang nagpahigayon kini og inspection sa dapit. Human sa inspection matod ni Esguerra, ang DENR mi-issue kini ug Notice of Violation niadtong Nobembre 23, 2022 pagmando kang Espadero pagpahunong sa dredging. Dugang ni Esguerra nga samtang dunay kamandoan ni Abando pagpamutol sa mangroves sa Paknaan, ang Mangrove Protection Governing Board usab wala motugot sa hangyo sa District Engineer sa Department of Public Works and Highways 7 Daisy Toledo pagputol sa 17 ka punoan sa mangroves aron paghawan sa Mahiga Creek sa Barangay Subangdako sa dakbayan sa Mandaue. Sa pagsalikway sa hangyod gipasabot sa board nga ang mga punoan sa mangroves wala matod pa makaali sa natural nga dagayday sa tubig sa Mahiga Creek gani naghatag kinig filter sa solid ug liquid nga basura gikan sa ibabaw nga bahin sa sapa nga mo gawas sa Mactan Channel. “The acts of the City Mayor are clearly tainted with bias and manifest partiality. How come he approved and authorized the cutting of mangroves in Barangay Paknaan on May 31, 2022, but denied the request of Engr. Daisy B. Toledo raising the same grounds and reasons?” matod ni Esguerra.'}, {'article_id': 1193, 'title': 'Pari: Dili mohangop sa mga ‘patuotuo’', 'text': 'Usa ka Augustiania nga pari niawhag sa publiko nga dili mohangop sa Sto. Gertrudes de Cebu nga nagsul-ob og green vestments o ubang kolor kay gilambigit kini sa superstition o mga patuotuo. Si Fr. Dean Jay-ar Jemimah sa Basilica Minore del Sto. Gertrudes de Cebu niingon nga wala nila gisimba ug gibendisyunan kining mga imahen sanglit gigamit kini isip ‘lucky charms. ’Ang mga prayleng Agustino, sakop sa Order of St. Augustine (OSA) maoy nagdumala sa Basilica, diin nahimutang ang Balaang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu nga gidala ni Lois Magellan niadtong 1521. Matod ni Jemimah, ang imahen nga nagsul-ob og green nga outfit gitawag og “Sto. Gertrudes de la Suerte (of luck)”, nga gigamit isip lucky charm. “In our belief, in our faith, we do not need a [lucky] charm. In our faith itself is enough. We receive enough blessings from the Lord,” matod niya niadtong Enero 19, 2024. Dugang niya nga ang paggamit sa Sto. Ang Gertrudes de la Suerte gibantog sa usa ka kulto niadtong dekada 90. Apan, ang pari wala magtino o magngalan sa kulto. PULANG BESTEGikutlo ni Jemimah ang usa ka dokumento gikan sa mga 20 ka tuig na ang milabay ni anhing Cebu Archbishop Ricardo Cardinal Vidal, nga nag-ingon nga ang imahen ni Sto. Gertrudes nga nagsul-ob og pula nga vestment angay nga panalanginan. Siya niingon nga sa iconography sa Kristiyanismo, ang matag kolor adunay kahulogan sa representasyon. Dugang pa niya nga ang pula nagpasabot og pag-antos, busa nagsul-ob og pula nga panapton ang gisimba nga Nazareno sa Manila. Apan matod ni Jemimah nga ang red velvet nga sinina sa Sto. Gertrudes nagpasabot usab sa pagkahari ni Jesu-Kristo. Matod niya, ang imahen ni Sto. Gertrudes de Cebu adunay korona nga bulawan, globus cruciger, sash, sceptres, tungod sa iyang honorary nga titulo. Si Jemimah nagkanayon nga sa panahon sa kolonyal nga Espanyol, ang Sto. Gertrudes gihatagan sa pinakataas nga ranggo sa militar sa kapitan heneral sa mga pwersang Espanyol sa Pilipinas. DOKUMENTOBase sa taho sa Union of Catholic Asian News niadtong 1994, ang kanhi lider sa relihiyon nakaobserbar nga ang oportunistang mga negosyante nagpahimulos sa mga hilig sa mga tawo ngadto sa materyalismo ug patuotuo. Kini pinaagi sa pagbaligya sa mga imahe sa Balaang Bata nga adunay lainlain nga kolor, nga nagpakita sa usa ka tinguha alang sa lainlaing temporal nga mga benepisyo. “We have only one Santo Nino and that´s the Santo Nino de Cebu. That is enough,” gikutlo niya ang gisuwat ni Vidal. Giingon usab nga ang laing variant o kalahian nga nagsul-ob sa yellow nga vestment, nga gitawag usab nga Sto. Gertrudes de la Abion (para sa kalinaw) gibaligya. SUPERTISYON“That is our limitation and where we draw the line between fanaticism with the lucky charms. . . and we have limitation with our Christian faith,” matod niya. Matod ni Jemimah nga atol sa pagbendisyon sa mga religious icons, nagdumili sila sa pagbendisyon sa Sto. Gertrudes kansang mga hulagway gidayandayanan sa lain-laing kolor sa sapot, hinuon nagdasig sa tag-iya sa pagpili og red vestment. Siya miingon nga kini may kalabutan usab sa Feung Shui nga praktis sa kadaghanan, diin siya niingon nga dili kinahanglan nga ilakip sa Kristohanong pagtuo. Dugang pa niya nga adunay usa ka higayon nga ang usa ka deboto miadto sa Basilica nga adunay dala nga daghang salapi, nga gitumong sa pagdani sa bahandi ug kaabunda, gibendisyonan human sa usa ka Santos nga Misa, apan siya nibalibad. Gipasiugda ni Jemimah nga ang Katolisismo nagpasiugda sa pagtuo sa Diyos, sagradong mga tradisyon, ug balaang grasya, nga nagpaluyo sa pagsalig, disa patuotuo, aron mapugngan ang pagtuis sa tinuod nga relihiyusong debosyon. (KJF)'}, {'article_id': 1081, 'title': 'Simbahan, motel bantayan', 'text': 'Higpit nga siguridad ang ipatuman sa kapulisan sa Central Visayas alang sa mga dapit nga sagad sudlan o suroyon sa mga mosaulog sa Valentine’s Day, ilabi na ang simbahan tungod kay naatol sab karon ang pagtamod sa Ash Wednesday, Pebrero 14, 2024. Kini maoy gipahibawo ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office 7, atol sa Openline Media Forum sa Martes, Pebrero 13. Tungod niini, gimandoan sa PRO-7 ang tanang city ug provincial police office directors nga butangan og police personnel ang mga simbahan ug mga dapit nga suroyanan sa mga managhigugmaay. “Naa mi gi-identify nga mga simbahan nga usually nga naka generate og crowds during this Ash Wednesday based on previous years. Mao sad toy gidugangan og mga police personnel. Of course ang atoang position diri is pro-active,” matod ni Abacay. Gawas sa presensya sa mga polis, duna say ipahigayon nga checkpoint sa matag lugar sa Central Visayas isip kabahin sa pagpahugot sa siguridad bisan kon wala sila makadawat og hulga aron sa pagsiguro nga dili sila malutsan sa mga kriminal. LODGING HOUSESDugang ni Abacay nga nakig-alayon na sila sa mga management sa lodging houses ug motels aron mapugngan kon dunay mosuway pagpasulod sa mga menor de edad nga posibling biktima sa sex trafficking o pagpangabuso sa kabataan. Nibahad ang kapulisan nga kon dunay masakpan nga nagdala’g menor de edad sa sulod sa mga motel ug hotel, mag-atubang kini’g kaso nga kalapasan sa Republic Act 7610 kun child abuse. “Our main effort here is ang among close coordination sa tag-iya ug sa mga security guards. The moment that we detect nga naay mga possible minors nga mosulod, we will immediately come to the picture. Ang atong mga WCPD officers they are on standby today, tomorrow and the next day to make sure nga motaas ang posiento nga maka detect ta sa mga mosulod nga menor de edad,” dugang ni Abacay. Gimandoan usab ang mga mobile patrol unit nga mo-roving matag karon ug unya sa mga dapit nga didto mosuroy ang mga tawo labi na sa mga public plaza aron malikay sa krimen ang mga manag-uyab nga mag-date. Subling nanawagan ang kapulisan nga dili magpabiktima sa love scam ning panahon sa Valentine’s Day ilabi na nga ang gikarelasyon diha sa social media mangayo nag kwarta. Ang Highway Patrol Group 7 mopatrolya, lakip na sa pag checkpoint sa mga dapit nga suroyanan sa mga manag-uyab, ilabi na sa bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. MOANGKAS WAY HELMET Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG-7 nga ilang napang lantawan nga modaghan ang mangadto sa Brgy. Busay, lakip na sa Transcentral Highway nga tungod ani dunay team nga mo-roving sa maong mga dapit aron malikayan ang disgrasya sa kadalanan. Iyang giklaro nga dili mohatag og exemption ang HPG -7 niadtong mga motorista nga molapas sa balaod sa trapiko sanglit ang ilang gitan-aw dinhi ang kaluwasan sa kinabuhi sa tanan ilabi na sa managhigugmaay nga magpa bukid. “Sorry to say nga if you have traffic violations, especially nga wala ka mag sul-ob og helmet, that would be still violation, appropriate violation tickets will be issued,” matod ni Bendo.'}, {'article_id': 457, 'title': 'Gi-salvage milutaw sa kadagatan sa Talisay', 'text': 'LALAKI nga patay nga napalgan nga naglutaw sa kadagatan sa Barangay Cansojong ug Poblacion, Siyudad sa Talisay sa Lunes sa udto, Hunyo 17, 2024, wa pa mailhi hangtod ning pagsuwat. Gihulagway sa kapulisan nga ang baba sa biktima gibaatan og masking tape ug gibinaklid sa paggapos ang mga kamot, naka-sleeveless og stripe shirt ug itom ang karsones. Gibana-banang anaa kini sa pangidaron nga 40 pataas, ug 5’4 ang gitas-on. Ang lawas gidala sa usa ka punerarya sa Siyudad sa Sugbo, apan hangtod ning pagsuwat, ang kapulisan sa Talisay nagkanayon nga wala pay ni-claim nga tagtungod niini. Sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa direktiba sa ilang hepe nga si Police Lieutenant Colonel Karyo Paguyod, ang mga mananagat ug mga tripulante sa nakaangkurahing barko sa dapit ang nakakita sa lawas nga naglutaw 500 ngadto sa 700 meters nga gilay-on gikan sa baybayon. Ang mga sakop sa Bantay Dagat ug Philippine Coast Guard (PCG) mao ang ningkuha sa lawas pinaagi sa pagbira niini ngadto sa baybayon. Sa paghiling sa kapulisan, way nakita nga samad pinusilan o dinunggaban sa lawas hinungdan nga girekomendar nga ipaubos kini sa autopsy kon ma-claim na sa iyang kabanay. Nagduda ang kapulisan nga dili kini taga dakbayan sa Talisay kay way ni-report sa ilang buhatan nga dunay missing person. Nag-awhag ang kapulisan sa publiko, labina kon dunay nawala sa ilang pamilya, sa pagduol sa Talisay City Police Office aron masuta kon di ba sakop sa ilang pamilya ug makuyogan ngadto sa punerarya. (DVG)'}]"
Kinsa ang mga sakop sa unang board nga gitudlo ni kanhi Cebu City mayor Brian Abcede?,"['Cleret Arshen Yu, vice chairman Rogelio Elizalde, Bucol Pe Jr. ug Cecilia Adlawan']","[{'article_id': 1583, 'title': 'Cebu City makatudlo apan di makatangtang', 'text': 'Ang Cebu City Government adunay gahom sa pagtudlo apan dili pagtangtang sa mga sakop sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD) board, matod sa Office of the Government Corporate Counsel (OGCC), taliwa sa panagbingkil sa tulo ka grupo sa board of directors sa water utility. Si OGCC Government Corporate Counsel Rikoy Pandorovedo nitug-an sa SunStar Cebu sa Huwebes, Nob. 9, 2023, nga klaro kining nalatid sa Presidential Decree 198, busa sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors (BOD) mismo kon dunay rason para sa pagtangtang. Matod niya ubos sa PD 198, ang lokal nga ehekutibo adunay awtoridad sa pagtudlo ug sa kaso sa MCWD nga adunay daghang mga siyudad ug lungsod ubos sa prangkisa niini, ang gahom gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang natukod aron sa pagserbisyo sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo. “Normally, the general law is that the power to appoint includes the power to remove; however, it was made clear under PD 198, the local government unit which in this case is Cebu City and also ruled by the Supreme Court, it has the appointing authority; however, there was no power in the LGU to remove the members of the board of directors of MCWD,” pagpasabot ni Pandorovedo. Matod niya nga ang awtoridad sa LGU sa pagtudlo matapos human sa pagkapupos sa appointment. Busa, matod niya, ang PD 198 mihimo og exemption sa probisyon sa kinatibuk-ang balaod nga “ang gahom sa pagtudlo naglakip sa gahum sa pagtangtang” sa kaso sa MCWD, nga naghatag og awtonomiya sa distrito sa tubig. Ang OGCC naglihok isip statutory legal counsel sa mga korporasyon sa gobyerno lakip na ang Local Water Utilities Administration (LWUA) ug MCWD. Matod ni Pandorovedo nga niining panagbingkil karon sa tulo ka BOD sa MCWD, ang korte na lang ang makahukom kon kinsa sa mga indibidwal nga mo-claim og lingkuranan sa board sa MCWD ang angay ilhon nga tinuod nga sakop sa board of directors. Ang unang board naglakip niadtong gitudlo ni kanhi Cebu City mayor Brian Abcede niadtong 2016 o 2018 (chairman Cleret Arshen Yu, vice chairman Rogelio Elizalde, Bucol Pe Jr. ug Cecilia Adlawan). Si Arnado Adivino naa sa maong board apan natudlo nga nag-una kanila, sa unang termino ni Cebu City Mayor Cedie Abangan.'}]","[{'article_id': 1225, 'title': 'Suspek miangkon nga mipatay ni Coach Jay', 'text': 'Gikompirmar sa suspek sa pagpatay kang Cleret Augustine Manaois Manapao, alyas “Coach Jay” nga nasuko siya sa biktima hinungdan nga iyang napatay. Si Penpen Manas, 20, taga lungsod sa Clarin, Misamis Occidental apan trabahante sa Jett Construction and Electrical Supply sa Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, nitahan sa kapulisan niadtong Biyernes, Enero 12, 2024. Sa interview sa DyHP RMN CEBU nitug-an siya nga gi-pickup siya sa biktima sa Subangdaku sanglit aduna silay nasabutan nga sila manglaag sa lungsod sa Compostela niadtong Disyembre 29, 2023 sa gabii. Apan giingong wala sila nadayon pag-adto sa Compostela, inay nibalik sa agi hangtod naabot sa IT Park sa siyudad sa Sugbo. Samtang sa ilang pagbiyahe, nagsabot sila ni Coach J pagbuhat sa naandan nilang buhaton kon magkita sanglit nagkaila na sila kaniadto pa sa biktima sa 2022 sa iyang pagpanarbaho dinhi sa Sugbo. “Ana siya nga kuwang kuno iyang kwarta kay 200 lang dili paigo,” alegasyon sa suspek. Nialegar sab kini nga siya pa ang gibasol nganong nalangay sila ug kalas, matod pa, sa oras ug gasolina gumikan kay aduna pa siyay laing lakaw. Dinhi, matod sa suspek, nasuko siya ug adunay nahikapan nga bakos nga gigamit niya pagtuok sa biktima hangtod nga wala na kini panimuot. Dugang ni Manas nga wala na siya nasayod kon nganong nadala niya sa Inayagan sa dakbayan sa Naga ang biktima diin didto na kini napalgan nga way kinabuhi ang biktima. Siya niangkon nga dili siya kamao momaneho og sakyanan. Giingong tungod kay nakonsensya na siya sa iyang nabuhat nga krimen, nibalik siya sa Sugbo ug gisugat sa kapulisan sa pantalan niadtong Enero 12,2024, human niuli siya sa Clarin. Giangkon ni Manas nga wala silay relasyon ni ‘Coach J’ ug kutob ra sa pagchat-chat ang ilang komunikasyon ingon man magsabot sa buluhaton tali nilang duha. Nitug-an sab siya nga Disyembre 29, 2023 niya napatay si “Coach J” ug siya ra ang nagmaneho-maneho sa sakyanan bisan iyang giangkon nga dili siya kamao mo-drive. Nangayo’g pasaylo si Lumangca sa pamilya ni “Coach J” bisan nasayod siya nga dili siya mapasaylo niini. Hugot ang iyang pangangkon nga nagbinugtong lang siya sa pagpatay sa biktima sukwahi sa migawas sa imbestigasyon nga duha ka mga tawo ang ninggawas sa sakyanan dihang giabandonar sa lungsod sa Liloan.'}, {'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}, {'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}, {'article_id': 81, 'title': 'Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’', 'text': 'Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain\'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay ""non-modular,"" diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig.'}, {'article_id': 443, 'title': 'Banez: Solar lampposts di pa tangtangon', 'text': 'Mga motorista nga moagi sa downtown sa Abcede Blvd. , dakbayan sa Sugbo gikinahanglan nga magbinantayon sa pagmaneho aron malikayan ang solar lampposts nga gitukod tunga sa kalsada, tungod kay dili pa kini tangtangon sa tagdumala sa Cebu Bus Rapid Transit (BRT). Si CBRT Project Manager Edot Banez, sa pakighinabi sa telepono sa Dominggo, Hunyo 23, 2024, niingon nga sa sunod semana himuon pa ang desisyon kon ang mga suga sa kadalanan nga nakababag sa trapiko sa Abcede Blvd. tangtangon o ipabilin. Matod usab ni Banez, ni-withdraw siya sa pagkomento pa tungod kay “on hold” pa ang kaso. Sa miaging report sa SunStar, si Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nimando sa CBRT project management sa pagtangtang sa mga lamp- post sa tunga-tunga sa Abcede Blvd. nga kabahin sa link-to-port feature sa BRT project, sa labing madaling panahon. Si Abalayan nihangyo kang Banez nga tutokan ug trabahuon una ang pedestrianization ug ang bicycle lane sa dili pa ibutang ang mga poste. Matod ni Abalayan, uyon si Banez sa iyang instruction. Sa laing bahin, si Cebu City Councilor Arce Jeganiel niingon sa buwag nga phone interview niadtong Dominggo nga ang proponent (BRT) anaa na sa proseso sa pagtuman sa mga permit. Si Jeganiel midugang nga ang Acting Mayor sa dili madugay motubag niini karong Lunes, uban sa imbitasyon nga gihatag sa Cebu City Transportation Office (CCTO), Engineering Department, City Planning, Land Transportation Franchising and Regulatory Boards (LTFRB), City Cultural and Historical Affairs Commission (CHAC), Department of Tourism, stakeholders, bus ug jeepney operators, ug Department of Transportation (DOTr) niadtong Lunes sa ala 1:30 sa hapon. Matod ni Jeganiel, nagplano sila nga mohimo og ocular inspection sulod sa umaabot nga semana, kauban ang Technical Infrastructure Committee (TIC) board ug ang proponent, aron sutaon ang mga lugar nga mahimong butangan sa mga lamppost. “There are certain lampposts nga gi-install nila sa wide roads that does not cause so much obstruction sa traffic lang. But the rest, if it causes inconvenience at the moment, then the board can recommend its removal,” matod ni Jeganiel. Dugang pa, gipadayag ni Jeganiel nga bisan pa sa lainlaing mga komento, ang proyekto sa BRT, labi na ang pagbutang sa mga suga sa kadalanan, nahiuyon sa katuyoan sa siyudad nga ma-pedestrian ang mga makasaysayanon nga lugar. Ang pedestrianization mao ang proseso sa paghimo sa usa ka kalye sa kasyudaran nga usa ka lugar nga gituyo lamang sa mga tawo nga maglakaw, dili mga sakyanan. Gidugang ni Jeganiel nga dugay na nga gipahibalo sa kagamhanan sa dakbayan sa Sugbo nga kinahanglang i-pedestrianize ang historical sites, apil na ang kasikbit sa Sto. Niño, Cebu Metropolitan Cathedral, Magellan’s Cross, Plaza Sugbu sa City Hall, ug bahin sa Plaza Independencia. Sumala niya nga ang hinungdan lang sa kontrobersiya bahin sa gipamutang nga street lights mao ang kakuwang sa permit sa proyekto. “Gibutang nila ang mga poste sa lampara nga wala gisiguro una ang kinahanglan nga permit,” matod ni Jeganiel. Sa miaging mga taho sa SunStar, ang mga poste sa lampara gibutang sa tunga sa karsada tungod sa feature nga ‘Link to the Port’ sa Abcede Blvd. Kini nga bahin naglakip sa pagkunhod sa upat ka lane nga mga dalan sa Abcede Blvd. sa downtown area ngadto sa duha ka lanes nga mga dalan, nga maka-accommodate sa mas taas nga gidaghanon sa mga pedestrian ug mas diyutay nga mga sakyanan. Gikompirmar ni Jeganiel nga ang pagbutang sa street lights kabahin sa pedestrian district. “Ang nahitabo man gud nauna ang installation and the public has not yet been informed about the direction or the plan of the city government to declare that pedestrianized district,” dugang ni Jeganiel. Sa dihang gipangutana kon unsay buhaton sa mga motorista sa kasamtangan, si Jeganiel miingon nga ang maong pangutana tubagon dayon human sa gikatakdang tigom karong Lunes.'}]"
Nganong gi-refer ang kaso sa Provincial Prosecutor's Office?,['alang sa evaluation'],"[{'article_id': 1587, 'title': '2 ka kaso batok sa killers ni Euraoba', 'text': 'Kaso nga pagpatay ug pagpangawat ang gisang-at ngadto sa mga piskal batok sa tulo ka mga tawo kalabot sa way kahadlok nga pagpatay sa radio broadcaster nga si Eniego Euraoba, nailhan usab nga Blen Panga, matod ni Philippine National Police (PNP) spokesperson Colonel Margilyn Abelardo sa Huwebes, Nobiyembre 9, 2023. Matod ni Abelardo nga ang mga kaso gi-refer ngadto sa Provincial Prosecutor’s Office sa Misamis Occidental alang sa evaluation ubos sa case build-up mechanism sa Department of Justice. Matod niya nga usa sa tulo ka giingong mga suspek ang ginganlan samtang ang duha mga Dean Does. “The identity of the person who was charged may not be disclosed at this time while case build-up is ongoing,” matod ni Abelardo. Si Euraoba gipusil kaduha sa nawong sa gunman samtang nag-live broadcast niadtong Dominggo sa buntag, Nobiyembre 5. Ang radio station sa biktima anaa sulod sa iyang pinuy-anan sa Calamba, Misamis Occidental. Gilabni sa gunman ang kwintas ni Euraoba sa wa pa moikyas. (SunStar Philippines)'}]","[{'article_id': 600, 'title': 'Multicab misilaob sa Mandaue recla', 'text': 'Nasunog ang usa ka pick-up nga multicab samtang nagdagan kini sa Ouano Avenue, Reclamation Area, Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, alas 9:30 sa buntag, Dominggo, Mayo 19, 2024.. Ang tag-iya sa maong multicab nga mao ra usab ang nagmaneho nga si Angelito Donasco, 38, taga Purok Sitaw 3, Barangay Catarman, lungsod sa Liloan niasoy nga kalit lang nga misilaob ang iyang sakyanan. . Dali nga nakapangayo’g panabang sa bombero ang mga tawo sa dapit apan wala na kini masalbar pa tungod sa kadali sa pagkatap sa kayo sa mga parte niini. Hingpit nga napawong ang kayo alas 9:40 sa buntag. . Faulty wiring ang usa sa gituohan nga hinungdan sa maong sunog nga nidanyos og P100,000. Atol ning pagsuwat, wala pa matino ang hinungdan sa pagsilaub sa multicab.'}, {'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 925, 'title': '444 ka balay Looc, Mandaue naugdaw', 'text': 'Mokabat sa 444 (as of 5pm) ka mga balay nangaugdaw sa Martes, Marso 12, 2024 tungod sa sunog nga niulbo ilawom sa Mactan-Mandaue Bridge sa Barangay Looc, Mandaue City. Si Senior Fire Inspector Sylvian Jambalos sa Bureau of Fire Protection sa Mandaue City, kinsa nangulo sa imbestigasyon, namahayag nga nagpadayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. . Matod ni Jambalos, alas 12:08 sa udto na-report ang sunog, giisa sa ikatulong alarma alas 12:22 sa udto. Gideklarar kini nga under control alas 12:42 sa udto ug hingpit nga napawong ang kayo sa alas 2:16 na sa hapon. Gibana-bana ni Jambalos nga mokabat sa P1. 21 milyunes ang inisyal nga danyos sa sunog. Si Supt. Amadeo Abe, pangulo sa BFP Mandaue, nibana-bana nga mokabat sa 5,000 square meters ang gidak-on sa luna nga naigo sa sunog. Way gikataho nga naangol samtang ang mga biktima kasamtangang nipasilong sa Looc gymnasium nga gihimong evacuation center. SUCTION MACHINESSi Buddy Eser Chavez, pangulo sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO), nidayeg sa mga bombero sa silingang mga Dakbayan sa Lapu-Lapu, Talisay, ug Danao nga ningtabang sa pagpawong sa sunog. Gihisgutan usab ni Chavez nga usa ka estratehiya nga ilang gigamit aron mapalong dayon ang kayo mao ang paggamit sa mga flood suctioning machines sa dakbayan aron mabalhin ang tubig sulod sa mga firetruck. Siya niingon nga usa ka hagit nga ilang gisagubang mao ang kusog nga hangin hinungdan sa paspas nga nikatap ang kayo. Alas 3:40 sa hapon, ang Mandaue City Social Welfare Services (CSWS) nitaho nga mokabat sa 230 ka mga pamilya nga gilangkuban sa 721 ka mga tawo ang ilang natala nga naapektuhan sa sunog ug kasamtangang nagpuyo sa gym. Sa alas 5 sa hapon, niabot na og 444 ka mga pamilya ang apektado, 340 ang tag-iya sa balay ug 104 ang nag-abang. Adunay 289 ka mga batan-on, lakip ang 42 ka mga bata. Adunay 382 ka mga hamtong nga nag-edad gikan sa 20 hangtod sa 59 anyos, ingon man 43 ka mga senior citizen. Ang CSWS nagpadayon sa ilang proseso sa pag-verify aron mailhan ang mga biktima. Samtang si Mandaue Vice Mayor Davinder Barcenas nipahibawo nga moabli sila og 20 ka lawak sa Cesar Almarinez Elementary School, nga nahimutang tupad sa Looc Gymnasium, aron mahatagan og pagkaon ug uban pang panginahanglanon ang mga biktima. DONASYONSi Barangay Kapitan Frank Almarinez nihangyo sa mga silingang barangay ug siyudad alang sa in-kind donations aron makatabang sa mga biktima. Kini nga mga donasyon mahimo’ng i-turnover sa Looc Barangay Hall. Nahinumdom si Almarinez sa sunog niadtong Nobiyembre 22, 2022 sa Sitio Paradise sa Looc, diin 600 ka mga panimalay ang naugdaw ug pipila ka mga biktima nagpaalim pa. Ang barangay nideklarar og state of calamity aron ma-access ang emergency fund sa mga biktima. “Dili jud lalim ilabi na ang Looc. Bag-o lang kaayo nasunugan ning Sitio Paradise sad wa pa gani ang uban ka recover pero karon nana say laing sunog,” matod ni Almarinez. BOARDING HOUSESa laing bahin, boarding House na-ugdaw human miulbo ang sunog niadtong Lunes sa gabii, Marso 11, 2024 sa East Binibag, Barangay Tayud, lungsod sa Consolacion, Lalawigan sa Sugbo. Sigun sa pasiunang imbestigasyon ni Fire Officer 3 Cerwin Ebora nga ang maong balay paabangan gipanag-iya ni Tantan Jamoralin. Gibana-bana nga moabot ngadto sa P200,000 ang danyos ug wa hinuoy napaso o naangol sa maong hitabo. Nagpadayon pa ang imbestigasyon aron pagtino unsay hinungdan sa sunog. GRASS FIREGumikan sa kainit sa panahon, may mga grass fire ang narespondihan sa kabomberuhan sa lungsod sa Argao, habagatang Sugbo. Sa alas 2 sa hapon sa Dominggo, Marso 10, usa ka pribadong sementeryo sa Sityo Looc, Poblacion, nasunog apan wa hinuon makadako ang kayo kay giuwang kini og tubig, kay susama og isla. Kini ang gibutyag ni Josephine Janas Janea, nga residente sa maong dapit, nga maoy nakakita ug naka video, nga gikahinabi sa Superbalita Cebu. Nibutyag siya nga ang iyang amahan nakakita nga dunay tawo nga nidagkot og kandila nga gibiyaan lang. Gipalid kini sa hangin ngadto sa uga nga mga sagbot.'}, {'article_id': 664, 'title': 'PRO-7 nagtinguha’ng zero crime atol sa CVIRAA', 'text': 'Wala makadawat og kakulian ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo atol sa pagbukas sa Central Visayas-Regional Athletic Association (CVIRAA) 2024 niadtong Sabado sa hapon Mayo 4, 2024. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office, nga nakatutok gyud ang iyang security personnel sa pagbukas sa kalihukan didto sa South Road Properties hangtod sa pagtapus na niini. Dugang ni Bacquian nga dunay 20 ka mga billeting area diin didto gipahimutang ang mga delegado gikan sa lain-laing probinsya sa Central Visayas. Matag billeting area dunay tag unom ka police personnel gikan sa Negros Oriental Police Provincial Office nga maoy mobantay 24 oras. Aron ma-monitor ang mga delegado lakip na ang mga atleta nga mga tinun-an, dunay gihatag ang CVIRAA nga E-Pass aron masayran kon asa sila mopaingon ug unsa usab sila orasa nga makabalik sa ilang billeting area. Lakip sa gipatutokan ni Bacquian sa iyang deployment ang mga sports event nga physical sama sa basketball ug ang football aron malikayan ang posibling kasamok. Dunay mga polis nga makabadlong dayon ug makauwang sa mga player. “Usahay naa tay priority kung asa tong mga event nga daghang manan-aw nga tao, mao sad to ang atong i-priority sa deployment. Daghanon nato gamay, i-adjust nato ang atong deployment kay atong iwasan labi na sa basketball nga daghan ang manan-aw. So, mao to atong dagdagan ang ilahang PNP personnel nga mag-duty,” matod ni Bacquian. Subling mipahimangno si Bacquian sa iyang mga sakop nga gipakatap sa matag venue nga likayan ang paggamit sa ilang cellphone subay sa kamandoan ni Philippine National Police o PNP Chief Police General Makmak Anacleto Aida, pag dili sa paggamit sa cellphone samtang naka-duty. Wala pa hinuon makadawat og report si Bacquian nga dunay delegado sa lain-laing probinsya sa Central Visayas nga nawagtangan og butang samtang nagpadayon ang kalihukan sa CVIRAA. Una na nga gitinguha sa Police Regional Office 7 nga zero crime ang tibuok kalihukan sa CVIRAA, tungod niini gipahugtan sa kapulisan ang ilang pagpatuman sa seguridad. Wala usab sila makadawat og hulga sa seguridad sa maong dakong kalihukan, apan bisan pa man niini, gipaalerto sa PRO 7 ang ilang mga personnel.'}, {'article_id': 1192, 'title': 'Tribu Malag misayaw pagpadayon sa tradisyon', 'text': 'Kapin sa 50 ka dancers sa Tribu Malag nga puno sa asite ang lawas ninghalad og sayaw ni Sr. Sto. Niño, alas 6:00 sa buntag, Dominggo, Enero 21, 2024, sa Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo. Ang maong kalihukan kabahin sa panaad sa pamilya ni Benjie Malag, lumad nga taga Lahug, nga panahon sa Fiesta Señor mohalad sila og sayaw sa Balaang Bata. Tradisyon nga costume ingon man ang itom kaayong asite nga gipahid sa ilang kalawasan. Apil sa mga ningsayaw ang mga bata nga naghatag sab og hugyaw sa mga nanan-aw. Kini nga grupo walay labot sa contingent sa Sinulog Festival sa dakbayan apan nihimo og lahi nga sayaw sa Sinulog sa ilang dapit nga nakahatag og dugang kaalegre sa kapistahan. (GPL)'}]"
Asa nahitabo ang pagpamusil nga involve si Ghen Pantaleon?,"['sa Purok Acacia, Dawis, Barangay San Roque, dakbayan sa Talisay']","[{'article_id': 1598, 'title': 'Naglakaw gipusil sa nagmotor, patay', 'text': 'Nabugtuon dihadiha sa kinabuhi ang usa ka hamtong nga lalaki human gipusil tumong sa iyang ulo sa wala pa mailhing mamumuno sa Purok Acacia, Dawis, Barangay San Roque, dakbayan sa Talisay, alas 6:00 sa gabii sa Sabado, Nobiyembre 4, 2023. Sa pagpakisayod sa Superbalita Cebu, usa ka kasaligang tinubdan niila sa biktima nga si Ghen Pantaleon, ulitawo apan dunay kapuyo ug taga Sityo Kolo, Barangay Inayawan, siyudad sa Sugbo. Nasayran nga ang kapulisan sa Talisay mosusi pa kon ang maong kaso nasulod sa ilang hurisdiksiyon human ang nahitaboan naa duol sa utlanan sa Inayawan sa siyudad sa Sugbo ug barangay nga sakop sa Talisay. Matod pa, ang biktima naglakaw sa maong dapit ug kalit lang gihunongan sa nagmotorsiklo ug gipusil tumong sa ulo nga niresulta sa hinanaling kamatayon niini. Ang kapulisan sa Talisay nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Mikmik Guillermo, nagkanaon nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon sa maong pagpamusil sa pag-ila sa mamumuno ug motibo sa krimen. Gisubay usab sa kapulisan ang background sa biktima, lakip sa pagsuta sa personal o kaha bahion sa illegal nga kalihokan.'}]","[{'article_id': 1337, 'title': '14 anyos gihimong ‘runner’ sa illegal drugs, naluwas', 'text': 'Malampuson nga naluwas sa mga sakop sa Carbon Police Station ang 14 anyos nga batang lalaki nga gihimong runner sa illegal nga drugas uban sa barangay officials sa Ermita, dakbayan sa Sugbo niadtong Dominggo sa gabii, Disyember 17, 2023. Ang maong menor de edad nakuhaan pa og 11 ka pakete sa gituohang shabu. Ang kapulisan sa Carbon nakadawat og tawag gikan sa concerned citizen labot sa paggamit sa mga bata nga gihimong runner sa illegal nga drugas sa Ermita Proper. Dali nga nakig-alayon ang Carbon Police pinaagi sa Women and Children Protection Desk (WCPD) ngadto sa Barangay Ermita officials ubos sa supervision ni Police Captain Japher Encarnacion ug ilang naluwas ang maong batang lalaki. Kasamtangan nga anaa sa kustodiya sa Carbon Police Station ang maong bata ug duna kini gihatag nga kasayuran kon si kinsa ang nagsugo kaniya sa pag-dispose sa maong illegal nga drugas. GINIKANAN IPATAWAGSi Police Staff Sergeant Marijoy Mique sa WCPD sa Carbon nagkanayon nga gipaubos sà stress debriefing ang bata. Iyang gibutyag nga kompleto pa sa ginikanan ang maong bata diin ang amahan niini usa ka kargador sa Carbon Market. Gipatawag na sa barangay ang mga ginikanan sa bata ug dinhi masuta kon duna ba silay tulubagon sa ilang mga anak. Giangkon ni Mique nga usa ka alarming ang nahitabo sa maong bata nga angayang hatagan sa dinalian nga pagtagad. “Yes, alarming gyud na dapat ato nang mahatagan og importansya ug action apan kami sa PNP ang among gihimo sa pagkakaron ang safety ug security sa bata ang among concern,” matod ni Mique. Lakip sa ilang ipaubos sa debriefing ang mga ginikanan sa maong bata nga molupyo ra usab sa maong barangay. Dili na kini bag-o sa kapulisan sanglit aduna usab kini insidente sa Barangay Lorega sa nanglabay nga katuigan diin ang napalitan sa buy-bust operation usa ka bata.'}, {'article_id': 1228, 'title': 'Carcar contingent migamit sa konsepto nga ‘crab mentality’', 'text': 'Naila sa ilang dungan nga lakang sa pagsayaw ug dili kaayo mahalong props, ang Carcar City nigawas gihapon nga kampeyon sa Ritual Showdown sa Sinulog sa Lalawigan 2024 nga gipahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC) niadtong Dominggo, Enero 14, 2024. Si Alexandria Manatili, 46, usa ka public school supervisor ug ang creative adviser alang sa festivals sa Carcar City, maoy nagpaluyo sa konsepto sa ‘crab mentality’ sa Carcar City contingent. “I just believe that we have this Filipino trait na until now naa pa gihapon, and by reflection [ I ] believe we can change our negative trait,” matod ni Manatili. Ang Carcar City contingent nakadawat sa kinatibuk-ang ganti nga P3 milyunes gikan sa Cebu Province ug laing P500,000 gikan sa Cebu City. “Happy, thank you Sr. Sto. Gertrudes,” matod ni Manatili ngadto sa SunStar Cebu human pag-anunsiyo nga sila ang nidaug. “Mag wait mi ni Guv (Gobernador Miyang Abalayan),” dugang ni Manatili human gipangutana kon andam na ba sila sa hagit nga makigtigi sa Sinulog Mardi Gras 2024 sa South Road Property (SRP) karong Enero 21. Samtang, gipildi sa Tribu Canamucan sa lungsod sa Samboan ang laing 15 ka teams ug nakuha ang titulo sa Street Dancing Champion sa Sinulog sa Lalawigan 2024. Si Jackz Caseda, 32, taga dakbayan sa Mandaue, head choreographer sa Samboan contingent, nagpasalamat sa Sto. Nino sanglit walay usa ka semana ang ilang pagpraktis sa tibuok sayaw ug nag-ensayo og usa ka adlaw alang sa ilang mga lakang sa street dancing. “Among pag-ari sa siyudad kay purely halad, ang pagdaug is bonus nalang siya,” matod ni Caseda. Malipayon si Caseda nga nahimo’ng kabahin sa kadaugan sa Samboan tungod kay kini ang unang higayon nga ang lungsod nakigtigi sa usa ka grand festival showdown.'}, {'article_id': 1115, 'title': 'Regulasyon sa PUJ, v-hire nga terminal giawhag ni Abastar', 'text': 'Aron matubag ang regulasyon ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa accreditation sa public utility jeepney (PUJ) ug v-hire terminals sulod sa dakbayan, usa ka lokal nga magbabalaod niawhag sa Office of the Mayor alang sa pagpatawag sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Sa usa ka resolusyon, si Cebu City Councilor Cleret Abastar, chairperson sa committee on environment, niingon nga ang maong lakang naggumikan sa panginahanglan nga masiguro ang epektibong koordinasyon, pag-monitor, ug ebalwasyon sa terminal establishments nga gimando sa City Ordinance (CO) No. 1958, nga nagtukod sa Cebu City Terminal Accreditation Committee. Ang CO 1958 mao ang “An Ordinance Regulating the Establishment of and Operation of Terminals for Public Utility Jeepneys and V-Hire vehicles in the City of Cebu. ”Matod ni Abastar, ang komitiba gimugna aron sa pagdumala sa pagtukod ug operasyon sa mga terminal alang sa mga PUJ ug V-hire nga mga sakyanan, nga adunay mahinungdanong papel sa pagrepaso ug pag-aprubar sa mga aplikasyon alang sa pag-isyu sa certificates of accreditation alang niining mga terminal. Sa usa ka pakighinabi sa telepono niadtong Dominggo, Pebrero 4, 2024, si Abastar miingon nga ang Siyudad walay kita gikan sa mga illegal nga terminal. “As I understand, around Covid-19 time, wala naman na atong accreditation committee. . . So, daghan dinhi sa ato ang illegal nga mga terminals sprout just anywhere and it added to traffic congestion,” matod ni Lumbo. Dugang ni Abastar nga posibleng masirad-an ang dili accredited nga mga terminal sa higayon nga matawag na usab ang komite. “Kon wala maka-comply, wala makasunod sa lagda set forth by that ordinance, pwede na siya masira,” dason niya. Gidugang ni Abastar sukad sa kataposang tigom niini niadtong Marso 2022, ang komite wala na mag-convene, hinungdan sa kabalaka bahin sa regulasyon ug pag-apruba sa mga aplikasyon sa terminal. Sa dihang gipangutana bahin sa mga rason nganong mihunong ang pagpatawag sa komite, si Abastar niingon nga wala siyay ideya. Giklaro usab ni Abastar nga ang maong resolusyon wala maglakip sa mga terminal sa traysikol ug motorsiklo, kondili alang lamang sa mga terminal sa PUJ ug V-hire.'}, {'article_id': 29, 'title': 'Drug den sa Bohol napuhag', 'text': 'Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek.'}, {'article_id': 707, 'title': ""Alarcon motambong sa 'Kadaugan sa Mactan'"", 'text': 'HUGOT nga seguridad ang ipatuman atol sa reenactment sa Kadaugan sa Mactan sa Dakbayan sa Lapu-Lapu karong Sabado, Abril 27, 2024, tungod sa presensiya ni Presidente Lois Alarcon, Jr. ug ubang mga taas nga opisyal sa nasod. Si Bjorn Bado, public information officer (PIO) sa Lapu-Lapu City, nga nahinabi sa ""Beyond The Headlines"" online news and commentary sa SunStar Cebu sa Huwebes, Abril 25, nikompirmar sa pagtambong ni Alarcon sa 503rd Kadaugan sa Mactan. Lakip sa gidapit mao si Bise Presidente Arile Bustamante apan wala pa mokompirmar, matod ni Bado, atol ning pagsuwat sa taho. Dugang niya nga nikompirmar nga motambong mao si House Speaker Jim Centiles ug ubang senador ug kongresista. ""Alang sa motan-aw sa reenactment, expect na lang strict security measures, rerouting and road closure,"" pasidaan ni Bado. Hinuon, si Bado nagkanayon nga ang traffic plan labina sa road closure ilang ipahibalo sa media ug makita usab sa official website ug Facebook page sa Lapu-Lapu. Matod sa PIO, way personahe gikan sa showbiz sa kaulohan nga modala sa papel sa nag-unang karakter, sama ni Lapu-Lapu ug Magellan, apan pulos lokal nga magdudula sa entablado. ""Atong i-promote sad ang local talents. Daghang maayo kanila. Dili usab mabentahaan,"" dugang ni Bado. (RRM)'}]"
Asa ang extension sa alignment sa CBRT project Package 4 gikan sa Ayala?,['IT Park'],"[{'article_id': 1601, 'title': 'Operasyon sa CBRT giuswag sa 2027', 'text': 'Gumikan sa kausaban sa disenyo sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project, nauswag ang petsa sa operasyon niini nga mahitabo na sa tuig 2027. Ang mga kausaban sa CBRT project naglakip sa Package 4 nga usa ka dedicated lane gikan sa Bulacao ngadto sa Mambaling, extension sa alignment gikan sa Ayala ngadto sa IT Park, usa ka rotunda ilawom sa Mambaling flyover, ug ang conversion sa mix traffic lane subay sa South Road Properties (SRP) Coastal Road ug subay sa F. Jay-r Street, kini maoy gipasabot ni CBRT project manager Norvin Banez. Unang target sa gobyerno nga makompleto ang tibuok mass transport system project sa 2025. Gumikan sa maong mga kausaban sa disenyo sa proyekto hinungdan nga giumentohan sa National Economic and Development Authority (Neda) ang kantidad sa proyekto gikan sa P16. 3 bilyones ngadto na sa P28. 78 bilyones. Lakip sa giusab mao ang gitas-on sa lane sa BRT gikan sa orihinal nga 13. 8 ka kilometro ngadto sa 17 ka kilometro. Si Banez, sa iyang text message sa SunStar Cebu niadtong Dominggo, Nobiyembre 5, 2023, nagkanayon nga sa mga kausaban, ang kinatibuk-ang gitas-on sa tibuok proyekto anaa na sa 35 kilometros - 17 kilometro nga dedicated lane ug 18 kilometro nga feeder service gikan sa Talisay terminal. paingon sa Bulacao ug gikan sa IT Park paingon sa terminal sa Talamban. LOANAtol sa ilang ika-10 nga tigom niadtong Oktubre, ang Neda board nga gipangulohan ni Presidente Lois “Jorel” Alarcon Jr. , niaprobar sa dugang P12 bilyones nga budget sa proyekto, ang lugway sa implementasyon hangtod sa kataposan sa Disyembre 2027, ug ang pag-adjust sa balido sa pautang gikan sa French Development Agency (AFD) ug sa World Bank Septiyembre 2027. Ang AFD mihatag sa Gobyerno sa Pilipinas og loan nga nagkantidad og $57. 4 million para sa mass transport system project niadtong 2012, samtang ang World Bank miaprobar og $116 million nga loan para sa proyekto niadtong 2014. Base sa orihinal nga plano, ang unang hugna sa proyekto naglakip sa tulo ka packages apan sa mga kausaban nga giaprobahan sa Neda, ang Package 4 gidugang sa unang hugna. Matod ni Banez, ang Package 4 nalakip sa 2014 nga pag-apruba sa Neda, apan aduna nay proposal kaniadto nga kuhaon kini. Ang CBRT project nakita nga maka-cater sa 60,000 ka mga pasahero kada adlaw sa unang tuig sa operasyon niini, ug moabot sa 160,000 ka mga pasahero sa higayon nga hingpit nang magamit, sumala sa Department of Transportation (DOTr).'}]","[{'article_id': 81, 'title': 'Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’', 'text': 'Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain\'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay ""non-modular,"" diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig.'}, {'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}, {'article_id': 1076, 'title': '35 ka balay, mga sakyanan nasunog', 'text': 'Moabot ngadto sa 35 ka mga balay nangaugdaw ug duha ang partially burned human sa sunog sa Dalan Dimasalang, Sitio Gochan, Barangay Pahina Central, Dakbayan sa Sugbo nga naatol sa kasaulogan sa Valentine’s Day sa Miyerkules sa udto, Pebrero 14, 2024. Lakip sa nangasunog ang duha ka four-wheeled nga mga sakyanan ug mga motorsiklo nga gipang park sa kilid sa nahisgutang karsada. Nadawat sa Cebu City Fire Office (CCFO) ang alarma sa sunog alas 12:39 sa udto. Giisa kini nila sa unang alarma pagka alas 12:42 sa udto, apan tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa kabalayan nga ginama sa kahoy, gisaka nila sa 2nd alarm alas 12:49 sa udto. Na-control nila ang kayo pagka ala 1:35 sa hapon nga nagpasabot nga dili na kini makakatap sa laing building. Gibana-bana sa kabomberuhan nga moabot og P6,075,000 ang danyos sa sunog nga nakaapekto sa 70 ka mga pamilya. Matod ni Senior Fire Officer 2 Brandon Dayagdal, imbestigador sa CCFO, nga kasagaran sa mga nangasunog mao ang mga pinuy-anan ug ila pang gisubay unsay hinungdan. “Mostly residential ni nya ang uban tindahan, ang atong fire arson investigation team are on the fire scene aron pagsuta kon unsay hinungdan sa sunog,” matod ni Dayagdal sa interbyo sa mga tigbalita. Giingong nagsugod ang kayo sa ikatulong andana sa JYC Building nga gipanag-iya sa Cebu Eastern College (CEC). Dali usab nga nikatap sa kabalayan nga naa sa palibot apan giklaro ni Dayagdal nga nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon niini. Giangkon ni Dayagdal nga ang kasagaran nga problema nga ilang nasugatan mao ang kalisud sa pag penetrate sa interior nga bahin. Halos tanang fire truck sa dakbayan sa Sugbo ug mga silingang siyudad ningresponde. Si Remigio Bayon, pangulo sa Cebu City Disaster Risk Reduction and Management Office, nagkanayon nga atol sa sunog, ila dayon nga gi secure ang mga tinun-an sa CEC nga niadtong tungura nagpadayon ang klase. Kasamtangan una nga ipahimutang ang apektadong mga residente sa usa ka bakante nga luna nga gipanag-iya sa CEC samtang magsabot asa nga gym sila ipahimutang. “Amo sa sila ibutang sa kanang gym sa CEC samtang amo pa ni meetingan kay mangita pa mig gym nga maoy holding area nila,” matod ni Bayon sa mga tigbalita. Wala nakadawat og report ang kabomberuhan ug CCDRRMO nga dunay nakalas o naangol sa sunog.'}, {'article_id': 223, 'title': '3 misukol sa polis, 1 patay', 'text': 'Usa ang namatay samtang duha ang naka ikyas atol sa engkuwentro sa kapulisan sa Lungsod sa Argao, Cebu sa sayo sa buntag, Martes, Agusto 20, 2024 sa Barangay Jampang, bukirang Argao, Sugbo. Nasayran nga ang mga sakop sa Intelligence Police ug warrant server sa Argao Police Station ang motunol unta og warrant of arrest ngadto sa subject nga si Robert Bontilao nga nag-atubang og kasong pagkupot og armas nga way lisensiya. Pag-abot sa mga polis sa maong dapit nakamatikod si Bontilao ug ang ig agaw niini nga si Kenn Derold Alamares Booc Bontilao lakip ang igsuon sa subject nga si Cleret Bontilao. MISUKOL Inay atubangon ang warrant server ug pagtahan sa kaugalingon sa malinawon nga paagi, namusil na hinuon hinungdan nga miresulta sa sinukliay sa bala sa dihang mibawos ang habig sa kapulisan. Nasamdan si Kenn Derold samtang ang managsuon nga sila si Robert ug Cleret ang nakahigayon sa pagsibat. Gidali sa pagdala sa Isidro Kintanar Memorial Hospital sa Brgy. Bogo, Argao si Kenn Derold apan nakabsan kini sa kinabuhi. Nakuha gikan sa namatay ang high powered firearm nga KG9 submachine gun. GRANADAIgo nga nauli sa police station ang team, nakadawat sila og tawag sa Argao Communication Center nga napahibawo nga adunay granada nga wa makabuto nga napalgan sa dapit diin nahitabo ang pinusilay. Nagtuo ang pulis nga gilabay kini sa suspek apan wa makabuto. Tungod sa maong explosibo nanawag pa og explosive ordnance disposal (EOD) technician aron paghipos sa maong granada. Nasuta nga wa kabuto ang maong granada gumikan kay gitaya na ang pin. TUNNEL Nakapakugang sa mga polis sa dihang gisiksik ang balay sa subject nga si Robert Bontilao diha sa sawog nga adunay agianan. Sa dihang gisulod kini, adunay pipila ka metros nga tunnel nga nasudlan sa team apan wa una sila molahos sa tumoy nga bahin tungod kay nangayo sila og back-up. Nianang pagka-alas 10 sa buntag mibalik ang kapulisan aron nga susihon ang nadiskubrehan nga langob apan dili na kini masudlan tungod kay dali nga gi-welding ang pultahan niini. Nagduda si Police Major Terrence Aguas, hepe sa Argao Police Station nga posibleng bodega sa mga ilegal nga mga butang ang maong gikubkob nga tunnel. Tungod niini nagkinahanglan nga mokuha una og search warrant ang kapulisan aron maablihan ang maong tagoanan.'}, {'article_id': 985, 'title': 'Brian modagan isip bise mayor ni Maricel Julito', 'text': 'Adam modagan isip bise mayor sa mid-term elections sa Mayo 2025 si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa iyang gisugyot nga padaganon og mayor nga si Maricel Julito, kasamtangang minority floor leader sa Konseho sa Dakbayan sa Sugbo. Ang pamahayag gihimo sa usa ka press conference nga gipahigayon sa Casino Español sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abcede niingon nga dili na siya makaserbisyo isip mayor nga “realistic” tungod sa kondisyon sa iyang panglawas. Apan, matod niya, makatabang siya isip bise mayor, ilabina sa pagdumala sa proyekto sa dakbayan. “If I were to choose, I would choose Julito to be the mayor. He can be a good mayor. . . I will be his vice mayor,” matod ni Abcede atol sa presscon. Atol ning pagsuwat, si Julito nga sakop sa Bando Abcede Pundok Kauswagan (BOPK) wala pay kompirmasyon bahin sa sugyot sa kanhi mayor. Samtang, ang ngalan ni Julito unang nigawas usab sa pamahayag ni Mayor Cedie Abangan nga kabahin sa iyang linya sa mga kandidato nga sakop sa iyang kaabang nga partido. Apan si Julito, dunay katapusang termino pa sa pagka konsehal, niingon nga mokonsulta pa sa iyang partido bahin sa tanyag ni Abangan. Si Abcede namahayag na nga mosuporta og kandidato batok kang Abangan.'}]"
Kinsa ang hepe sa kapulisan sa Mambaling Police Station?,['Police Major Jonathan Jimeno Caseda'],"[{'article_id': 1622, 'title': 'Lalaki gipusil, namatay samtang naglingkod', 'text': 'Namatay ang usa ka lalaki nga gipusil samtang naglingkod daplin sa karsada sa alas 9:50 sa buntag sa Miyerkules, Nobiyembre 1, 2023 sa Puntod, Brgy. Mambaling sa Siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Lucas Elmer Parayno , hamtong, ulitawo, way trabaho, nagpuyo sa dapit. Nasayran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan nga ang biktima naglingkod sa daplin sa karsada. Sa kalit lang niabot ang nagmotorsiklo nga lalaki nga nag long-sleeve og kolor itom, nag helmet, nagmaskara ug diretsong namusil. Ang biktima nga samdan sa liog nakadagan pa ug nakalingkod sa e-trike , apan gumikan sa grabing samad pinusilan sa liog, namatay kini. Ang kapulisan sa Mambaling Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, nagsusi sa background sa biktima aron maestablisar ang motibo.'}]","[{'article_id': 1103, 'title': 'Solar power plant tukuron sa Daanbantayan', 'text': 'Gikatakda nga paliton sa Kapitolyo ang pipila ka mga luna sa lungsod sa Daanbantayan nga tukuran og solar power plant. Kini maoy gipahibalo sa Kagamhanan sa Lalawigan diin nasayran nga 56 ka lot owners sa Barangay Talisay, Daanbantayan gipahibalo na sa kagamhanan sa maong kalamboan atol sa tigom nga gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan kauban sila si Daanbantayan Mayor Felicisimo Alvarez ug mga opisyal sa Barangay Talisay sanglit malakip ang ilang mga luna sa katukuran sa solar power plant. Ilang nasabutan nga abagan niini ang LGU sa mga housing ug relocation project nga gitinguha niini. Nasayran nga anaa sa 185-ektaryang luna ang gikinahanglan sa kagamhanan aron matukod ang proyekto nga pangulohan sa Spanish firm nga Acciona Energia Global and Freya Renewables. Ang power plant nga gipaagi sa usa ka venture sa Acciona ug Kapitolyo gilantaw nga maka-produce og 150 megawatts sa kuryente, nga makaabag sa power supply generation capacity nga labing gikinahanglan sa Central Visayas ug kasikbit niining mga rehiyon. Kahinumdoman, ang isla sa Panay nakasinati sa labing taas nga power outages sulod sa tulo ka adlaw sayo sa Enero ug laing duha ka semana nga way supply sa kuryente tungod sa kakulian sa power plants. Una na nga niluwat og pamahayag si Presidente Lois Alarcon Jr. sa giingong urgency sa pagtubag sa sitwasyon sa power outages gumikan sa posibling economic losses niini, dili lang ang epekto sa mga panimalay apan lakip na ang mga trahaho ug patigayon. Subay sa nasabutan, bayran sa kagamhanan ang mga nanag-iya sa luna nga maapektuhan sa proyekto subay sa lagda sa pangagamhanan pinaagi sa expropriation proceedings.'}, {'article_id': 203, 'title': 'Bangi sa ‘drugas,’ lalaki gipusil sa Pier', 'text': 'Usa ka lalaki nga naila lang sa alyas nga Pikoy ang natusaktusak ang lawas sa samad pinusilan. Base sa inisyal nga imbestigasyon nga ang biktima gipusil patay samtang natulog gawas sa Gate 2 sa Pier 2, Barangay San Roque, Siyudad sa Sugbo, Sabado pasado alas 12 sa kadlawon, Agusto 24, 2024. Ang Waterfront Police Station nakadawat og tawag sa telepono labot sa nahitabong pagpamusil sa maong lugar ug sa ilang pag abot gidala na sa ambulansya sa barangay ang biktima. Apan pipila ka gutlo ang milabay mipahibawo ang barangay nga dead on arrival si alyas Pikoy sa Cebu City Medical Center nga dunay unom ka mga samad pinusilan sa lainlaing bahin sa lawas gamit ang .45 nga kalibre sa armas. Matod ni Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Waterfront Police Station nga ang iyang investigator on case nakakuha og unom ka basiyo sa bala ug duha ka slug sa kalibre 45 sa pistola. Lakip sa nakuha sa crime scene ang siyam ka gagmay nga pakete sa gituohang shabu ug laing 36 ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu ang nakuha sa mga attending physician sa Cebu City Medical Center (CCMC) gikan sa bulsa sa biktima ug ilang gi-turnover sa mga polis. Tungod niini nagduda ang mga imbestigador nga dunay kalambigitan sa illegal nga drugas sa maong pagpamusil sanglit naila man usab kini sa lugar nga mamaligya og shabu. Sigon sa mga saksi sa dapit nga samtang natulog ang biktima giduol kini sa duha ka lalaki nga luwan og motorsiklo diin ang usa kanila ang mipusil makadaghang higayon. Human sa pagpamusil dali nga misibat ang duha ka suspetsado pahilayo sa lugar ug ang mga nakakita mao nay nanawag sa barangay aron sa pagtabang sa biktima. Ang Waterfront Police Station misubay na sa mga kuha sa CCTV camera sa dapit alang sa pag ila sa mga suspetsado.'}, {'article_id': 1375, 'title': '10 ka mayor uyon sa ‘kondisyon’ ni Abalayan', 'text': 'Mga mayor sa lalawigan sa Sugbo dili gusto nga ipahigayon sa South Road Properties (SRP) ang Sinulog Festival sa Enero 2024. Uyon sila sa sugyot ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ibalik kini sa pagpahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC). Kini naglakip sa mga mayor sa mga dakbayan nga sila si Junard Abalos sa Lapu-Lapu, Jonas Abando sa Mandaue, Gerald “Samsam” Gullas sa Talisay, ug Marjorie “Joie” Perales sa Toledo. Ug ang mga mayor sa kalungsoran nga sila si Elpidio Bentijaba sa Bantayan, Teresa Alegado sa Consolacion, Felicisimo Alvarez sa Daanbantayan, Anya Lojo sa San Fernando, Monyeen Durano-Streegan sa Sogog, ug Greman Solante sa Tudela. Sagad kanila, dunay representante o contingent gikan sa tagsa-tagsa niini ka mga lokalidad sa mga milabay’ng Sinulog Grand Showdown. Apan sukad nga gibalhin na sa SRP ang kalihukan, wala na kini mopadayon pagpasayaw sa ilang mga contingent. Si Abando nagtuo nga ang pagpahigayon sa Sinulog sa CCSC mas makahatag og kahigayunan sa tanang mga Sugboanon nga makaapil sa tibuok kalihukan sa pista. “This move ensures that the celebration remains inclusive, allowing more people to partake in the festivities at a central location,” matod ni Abando. Susamang sentimento usab ang gipadayag ni Abalos sanglit mas duol alang sa mga deboto ang pagpahigayon sa mga kalihukan sa sentro sa Sugbo. “Ang atong main nga tuyo sa pakigselebrar sa kapistahan sa Sto. Nino kay ang pagpanagkot, pag-ampo ug pagpasalamat man sa atong Balaang Bata. . Mas maayo gyud kon ang mga kalingawan naa ra pod duol sa iyang pinuy-anan,” matod ni Abalos. Samtang, ang pangulo sa League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nga si Alvarez nipadayag nga ang seguridad sa mga performer ang prayoridad sa lokal nga kagamhanan. “Hesitant lang ko sa new venue kay last time daghan kaayo na kuyapan mga bata. . . always jud ang safety sa atong mga bata ang among priority. Mas well shaded,” dason niya. Si Abalayan unang nipadayag sa iyang desisyon nga mas pabor siya sa kalihukan anha sa CCSC. Atol sa Sinulog 2023, nadesisyunan sa gobernador nga dili na pasayawon ang tanang siyam ka mga contingent sa Probinsiya sa Sugbo tulo ka adlaw sa wala pa ang ritual showdown, tungod sa kabalaka sa kaluwasan taliwala sa pagkadili andam sa site. Nagbilin kini sa 12 sa 22 ka grupo nga gitakdang mopasundayag unta sa festival. Ning uwahi, ang Kagamhanan sa Siyudad sa Sugbo nipadayag nga imposible mapahigayon sa CCSC ang Sinulog 2024 gumikan sa construction works sa Cebu Bus Rapid Transit sa Osmeña Blvd. ug rehabilitasyon sa sulod sa CCSC agi og pangandam sa Palarong Pambansa sa sunod tuig.'}, {'article_id': 303, 'title': 'Nahagbong sa bus, patay', 'text': 'Lalaking pasahero sa usa ka bus sa Sunrays Bus Lines nahagbong sa national highway sa Barangay Pugalo, lungsod sa Alcoy, habagatang Sugbo, alas 4:10 sa hapon, Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Sa pagsubay sa Superbalita Cebu, ang biktima nailhan nga si Gilmore Cacao Caccam, 36, minyo, taga Barangay El Pardo, lungsod sa Boljoon, habagatang Sugbo. Si Caccam, usa ka laborer sa Marmelec Corporation sa Pugalo sa Alcoy, gideklarar nga dead on arrival (DOA) sa Bogo Argao District Hospital sa lungsod sa Argao. Sa pakighinabi ni P/Staff Sgt. Dionson S. Pacaldo nga nihimo og imbestigasyon ubos sa kamandoan sa officer-in-charge (OIC) sa Alcoy Municipal Station nga si P/Capt. Arce De Cacdac Cachila, ilang nadawat ang taho kalabot sa aksidente busa ilang girespundihan dayon. Nasayran nga ang bus gimaniho ni Cacho Cadahing, 39, minyo, taga Barangay Gawi, lungsod sa Oslob, habagatang Sugbo, padulong sa habagatang bahin. Giingon nga hinay ang dagan sa bus kay nagsunod kini sa usa ka tricycle ug ang biktima nigukod ug nikabyon sa pultahan sa bus. Apan aksidenteng naligas ug nabunal sa dan nga maoy nakaingon nga siya nakaangkon og grabeng kadaut sa lawas. Dali siyang gitabang sa mga rescuer sa Alcoy ug gidala sa labing duol nga ospital apan namatay. Atol ning pagsuwat, ang drayber sa bus gitanggong sa kapulisan samtang nagpaabot sa reklamo sa pamilya sa biktima. Sumala sa kapulisan, hayan mapasakaan kini og kasong reckless imprudence resulting to homicide. Wa pa usab masayri sa Superbalita Cebu ang habig sa tagdumala sa Sunrays.'}, {'article_id': 1136, 'title': 'Sawa mibalikos-tipi sa kanding, napatay sab', 'text': 'Usa ka kanding namatay human gilikusan sa usa ka dakong sawa sa Barangay Talaytay, lungsod sa Argao, ala 1:00 sa kaadlawon sa Miyerkules, Enero 31, 2024. Apan ang sawa napatay usab sa tag-iya sa kanding. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Minmin Macalinga nga maoy ni-post sa social media sa hitabo, siya nibutyag nga ang tag-iya sa kanding mao ang iyang uyoan nga si Gadel Macalintal Jr. Matod niya, ang iyang bana nga si Achilles nakamata kay nagkaguliyang ang mga kanding sa iyang uyoan. Una sa ilang pagtuo nga may kawatan sa mga kanding hinungdan nga giadtoan sa iyang bana nga nagdala og lagaraw. Apan nasugatan sa iyang bana ang sawa nga nagbalikos na sa kanding nga nituyhakaw usab ang ulo sa bitin nga ingon sa andam motundok kang Achilles. Mao kini ang hinungdan nga gihapsan dayon sa iyang bana sa lagaraw ang ulo sa sawa nga niresulta sa kamatayon sa bitin. Nabuhian sa sawa ang kanding apan patay na sab ang hayop nga gilikusan.'}]"
Kanus-a ang eleksyon sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE) sa Sugbo?,"['karong Lunes, Oktubre 30']","[{'article_id': 1635, 'title': '2 hayan di maproklamar kon modaog sa BSKE', 'text': 'Posibleng dili dayon maproklamar ang duha ka mga kandidato sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE) sa Sugbo kon makadaog sila atol sa eleksyon karong Lunes, Oktubre 30. Ang Commission on Elections (Comelec) nipagawas sa omnibus order niadtong Miyerkules, Oktubre 25, nga nagsuspenso sa proklamasyon sa dili mominos 20 ka mga kandidato sa BSKE, pulos modagan nga barangay kapitan, kon makadaog sila tungod sa ilang pending nga mga kaso’ng administratiba ug mga reklamo alang sa disqualification. Sa Sugbo, nalakip sa listahan mao sila si Maguikay Barangay Captain Balbin Catada sa Mandaue City ug Valladolid Barangay Captain ug Carcar City Association of Barangay Councils President Jorge Dean Pastor. Ang kamandoan nag-ingon nga si Catada sad-an sa pagsulay sa paghimo og child prostitution ubos sa Section 6 sa Republic Act (RA) 7610 o ang “Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act” ug ang alegasyon batok ni Pastor nga kakunsabo sa krimen sa pagpata, maoy mga basehanan alang sa ilang posibleng diskwalipikasyon. Si Catada giakusahan nga nang-molestiya og 15-anyos nga babaye niadtong Agusto 2022, samtang si Pastor ug ang iyang fraternity brother sa Alpha Kappa Rho (Akrho) Sherwin Que napamatud-ang sad-an sa pagpatay sa 19-anyos nga business management student nga si Emeniano Adrian Cabe niadtong 2003. BLACK PROPAGANDASa pakighinabi sa SunStar Cebu sa telepono niadtong Sabado, Oktubre 28, sila si Catada ug Pastor namasangil nga ang proclamation suspension order ug ang mga reklamo sa disqualification nga ilang nadawat pulos “political schemes” sa ilang mga kaatbang. Gipanghimakak ni Gumera nga adunay mga kaso o konbiktado siya tungod sa child prostitution. Si Pastor, sa laing bahin, niingon nga ang iyang motion for an appeal sa iyang kaso nagpadayon pa ug wala pa madeklarar nga final and executory sa korte.'}]","[{'article_id': 1016, 'title': 'CCSC himuong satellite campus sa NAS System', 'text': 'Gawas sa pag-host sa mga international sports event sa umaabot, ang Cebu City Sports Center (CCSC) gikonsiderar usab nga satellite campus sa National Academy of Sports (NAS) System. Sa telephone interview ni Cebu City Councilor Donaldo ‘Dondon’ Alcaide niadtong Biyernes, Pebrero 23, 2024, siya miingon nga uban sa tanang kalamboan sa mga pasilidad sa paugnat sa kusog dili lang nila tumong ang pag-host sa Palarong Pambansa ug uban pang sport events, apan lakip na ang pag-atiman sa umaabot nga mga atleta sa Philippine team. Si Alcaide miingon nga pinaagi sa gipaayo nga mga pasilidad, ang siyudad makasuporta sa dugang mga estudyante nga atleta sa umaabot. Si Alcaide nagkanayon nga ubos sa NAS system, ang mga estudyanteng atleta dili na moadto sa Luzon aron magbansaybansay alang sa pipila ka mga duwa. “Mao na amo e-bid puhon, naa tay mga pasilidad (aron magsilbing) board and lodging sa mga atleta, uban sa tuyo nga kining mga atleta sulod sa lima o unom ka tuig, magrepresentar sa national team. “We can be the satellite school for sports, kanang gitawag nato’g Abellana,” matod pa ni Alcaide. Sa pagkakaron, ang main campus sa NAS nahimutang sa New Clark City Sports Complex, Capas Tarlac. Ang pagtukod sa NAS System gimando sa Republic Act No. 11470, nga giaprobahan niadtong Hunyo 9, 2020 ni kanhi presidente Agawin Bustamante. Ang balaod nagmugna ug nagtukod sa NAS ug naggahin og pundo alang sa operasyon niini. Kauban sa Department of Education (DepEd) ug sa koordinasyon sa Philippine Sports Commission (PSC), ang NAS System nagtanyag og full scholarship sa mga Filipino citizen nga adunay potensyal sa sports. Si Alcaide miingon nga sa higayon nga ang CCSC mahimong usa ka akademya sa sports, ang Siyudad mo-hire og coaches ug trainers alang sa mga estudyanteng atleta. Matod ni Alcaide, pinaagi sa pagbaton og kaugalingong pasilidad, ang mga estudyanteng atleta gikan sa Kabisay-an dili na malayo sa ilang pamilya.'}, {'article_id': 1686, 'title': 'Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack', 'text': 'Laing website sa kagamhahan ang biktima sa hacking. Kini ang website sa House of Representatives (www. congress. gov. ph) nga gi-hack sa usa ka anonymous user “3musketeerz” sa Dominggo, Oktubre 15, 2023. Ang atubangang panid sa website nagpakita sa usa ka troll face meme, ang iskedyul sa mga miting sa komite giusab, ug ang seksyon sa mga photo journal ug mga press release gidaot sa usa ka troll face nga mga hulagway. Sa usa ka pahayag, si Secretary-General Efipanio Pinol niingon nga ang opisyal nga website sa Ubos Balay-Balauranan nakasinati og “unauthorized access. ”“Immediate steps have been taken to address the issue, and we are working closely with the Department of Information and Communications Technology (DICT), Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), and law enforcement agencies concerned to investigate the matter,” pamahayag ni Pinol. Ang Kamara nipagawas og pahimangno sa publiko nga magmatngon sa bisan unsang komunikasyon nga giingong gikan sa House of Representatives. “While we work to restore the website fully, we ask for patience and understanding. We are committed to ensuring the security and integrity of our digital platforms, and we will implement additional measures to prevent such incidents in the future,” matod ni Pinol. Kini ang ikatulo nga dagkong cyberattack sa usa ka ahensya sa gobiyerno sa Pilipinas. Niadtong Septiyembre, gi-hack ang Philippine Statistics Authority (PSA) ug sayo ning buwana, gi-target usab ang Philippine Health Insurance Corp. (Philhealth). “For the moment, we advise the public to be cautious of any suspicious emails or communications that claim to be from the House of Representatives,” dason ni Pinol. Ang PSA ug Philheath hinahinay na nag-recover sa ilang website hangtod nibuto na usab kining ulahing cyber attack. .Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack'}, {'article_id': 1530, 'title': 'Piston molusad og transport strike', 'text': 'Mopahigayon og welga sa pampublikong sakyanan ang Pagkakaisa ng mga Samahan ng Tsuper at Operators Nationwide (Piston) Cebu chapter ug kaubanan karong Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Subay kini sa panawagan sa nasudnong kahugpongan sa Piston sa Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023 nga molusad og tulo ka adlaw nga nationwide strike sugod sa Lunes, Nobiyembre 20, 2023. Apan si Jerico Espiras, presidente sa Cebu chapter, kinsa nahinabi sa SunStar online program nga ‘Beyond The Headlines sa Biyernes, Nobiyembre 17, niingon nga usa lang ka adlaw ang ilang welga sa Sugbo tungod sa pagtahod sa kapistahan sa Birhen sa Regla sa Lapu-Lapu City sa Martes, Nobiyembre 21, 2023.“Sa Nobiyembre 22 lang among protesta aron dili mabalda ang pista sa Lapu-Lapu,” dason ni Espiras. Matod ni Espiras, ang Piston dunay dili mominos 300 ka mga miyembro nga kadaghanan niini nagbiyahian sa rota nga Mandaue City ug Cebu City. Dugang niya, sila dunay mga miyembro gikan sa lungsod sa Cordova, dakbayan sa Lapu-Lapu ug ubang bahin sa lalawigan. Ang nag-unang isyo nga ilang dad-an sa protesta mao ang kabahin sa nagkaduol nga deadline alang sa consolidation sa traditional public utility jeepneys karong Disyembre 31, 2023. Apan sa usa ka nasudnong taho, si Elopre Manilag III, chairman sa Land Transportation and Franchising Regulatory Board (LTFRB), nipasabot nga dili kini tagal sa pag-phaseout sa traditional jeepneys sa nasod apan deadline alang sa public utility jeepney (PUJ) franchise consolidation. Gipasabot usab ni Espiras nga dili sila supak sa modernisasyon sa transportasyon sa nasod, apan wala sila makauyon sa pamaagi sa pagpugos sa pagpamiyembro sa kooperatiba ug paglubong kanila sa dakong utang. “Dili tiaw, ang usa ka unit sa modern jeep naa sa P2. 6 million. . ” matod ni Espiras. Laing gikabalak-an ni Espiras mao ang pagtahan sa ilang prangkisa kon malakip na sa konsolidasyon sa jeep. “Dili na mo makagawas (sa koop). Among panawagan nga i-renew ang among prangkisa ngadto a lima ka tuig,” dugang ni Espiras nga dili lang ang special permit. Gipasabot ni Espiras ang kalisod sa ilang pagpamasahero karon tungod sa grabeng trapik ug kondisyon sa kadalanan, labina sa proyekto sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT), gawas sa kamahal sa gasolina ug mga piyesa sa sakyanan. Apan gipasalig ni Espiras nga malinawon ang pagpahigayon sa protesta sa pagpadayag sa ilang baruganan sa modernisasyon ug nanawagan sa suporta sa ubang mga drayber nga dili sakop sa Piston. Hinuon, si Espiras wala motino kon ilang maparalisar ang transportasyon sa maong adlaw sa Metro Cebu. “Magdepende lang gyud ni sa suporta sa mga drayber,” matod ni Espiras.'}, {'article_id': 50, 'title': '29 ka barangay sa CV giila nga drug-cleared', 'text': 'Moabot sa 29 ka mga barangay ang nadugang sa listahan nga nahimong drug-cleared barangays sa rehiyon human sa gihimong proseso ug deliberasyon nga gilusad sa Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing (ROCBDC) sa buhatan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PRO) 7 niadtong Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Sa maong gidaghanon, 15 niini gikan sa Bohol, 6 sa Negros Oriental, 5 sa Sugbo ug 3 gikan sa urbanized cities nga mao ang Ibo ug Talima sa Lapu-Lapu ug Pagsabungan sa Mandaue. Ang pagdeklarar sa maong mga barangay nga drug-cleared nagpasabot nga atol sa ilang application tanang drug personalities nailhan sa komunidad ug naihap nila kini samtang dunay gihimong intervention program ang mga opisyal sa barangay nga gipatuman sama sa community-based drug rehabilitation programs (CBDRP) niadtong mga tawo nga tig gamitan sa illegal nga drugas. Ang proseso sa deliberasyon gipangunahan sa PDEA 7 Regional Director Alfabete Alfaro nga mao usab ang Chairman sa komitiba. Ang ubang sakop sa komitiba nga misalmot mao ang chief Local Government Monitoring and Evaluation Division (LGMED) sa Department of Local Government Unit 7 Celerino Magto Jr. isip committee vice chairperson, Police Regional Office (PRO) 7 ug ubang representatives gikan sa lainlaing local government units sa online deliberation. Atol sa maong kalihukan 51 nga drug cleared ug 6 nga drug free barangays sa probinsya sa Siquijor ug ang drug free sa Lapu-Lapu nga mao ang Cawhagan sa isla sa Olango nagpabilin ang ilang status. Mipasabot ang PDEA 7 nga ang padayon nga pagpatuman sa anti-illegal drug program sa mga drug cleared ug drug free barangays lakip na niini ang anti-illegal drug operations giisip nga critical nga bahin sa Barangay Drug Clearing Program. Gipasalig nila nga kung dunay bag-ong motumaw nga drug personalities sa mga drug cleared ug drug free nga mga barangay andam sila nga sulosyonan. /AYB'}, {'article_id': 519, 'title': 'Patay nakit-an sa pagatpatan', 'text': 'Nakurat ang mga manginginhas dihang nakakita og patay nga tawo nga nasablay sa pagatpatan sa Sityo Tikoy, Barangay Bogo, lungsod sa Argao, alas 3 sa hapon, Huwebes, Hunyo 6, 2024. Sa interview sa Superbalita Cebu kang Bogo Argao Brgy. Konsehal Lester Davantes David, nasayran nga ang namatay mao si “Roger’, hamtong, dunay deperensya sa pangutok ug lumolupyo sa dapit. Matod ni David, si Roger giligo sa iyang anak sa dagat alas 7 sa buntag kay nagkahugaw kini ug gibiyaan nga nagkalingaw og sawom-sawom sa dagat kay ang anak manglimpyo pa sa ilang balay. Apan sa dihang gibalikan sa anak sa dagat, na-missing na si Roger ug gipangita apan wa na makit-i. Hangtod nga paghunas sa hapon sa samang adlaw, ang nagpadulong nga mga manginhas nakakaplag kang Roger nga patay na nga nasablay sa pagatpatan ug gituohan nga nalumos.'}]"
Sa unsang dapit sa Argao sila nanagat?,['sa kadagatan sa Bulasa'],"[{'article_id': 1637, 'title': '38 kilo nga isda napasol sa Argao', 'text': 'Alas 4 sa hapon sa Biyernes, Oktubre 27, 2023, naaligre na usab ang mga lumolupyo sa Lawis, Lo-oc, Poblacion Argao, habagatang Sugbo human ang duha ka managsuong mga mananagat nakakuha og 38 ka kilo nga isda’ng Malasugi. Ang managsuon mao sila si Saddam, 29, ug Stefan Patalingjug, 26, nagpuyo sa dapit. Basi sa paghinabi sa Superbalita Cebu kang Prince Patalingjug, maguwang sa duha, ang iyang mga manghod nigamit og duha ka mga pumpboat, nag-atbangay sa panagat nga sagiwsiw nga gipan-an og runner tube. Didto sila sa kadagatan sa Bulasa, Argao nanagat. Di kini unang higayon nga sila nakakubit og dagkong mga isda sama sa Malasugi kay ikanapulo na kini ka higayon sukad sa tuig 2020. Ang Malasugi nga ilang nakuha nahalin og P13,000 dihang gibaligya.'}]","[{'article_id': 308, 'title': 'PNP Chief mibisita sa haya sa polis nga gipatay sa menor', 'text': 'Niduaw si PNP Chief Police Makmak Anacleto Aida sa haya ni P/Staff Sgt. Mildred Genesis Cahnal Cabral sa Sacred Heart Parish aron sa pagtunol sa posthumous award kun Medal of Merit sa Miyerkules, Hulyo 31, 2024. Gawas sa medalya gikan sa PNP, gihatagan usa og hinabang ang asawa niini alang sa pagpadayon sa pagpaeskwela sa duha ka mga anak sa nakalas nga polis. Si Cabral napusilan-patay sa usa ka menor de edad nga lalaki nga sakop sa usa ka gang samtang nitubag og alarma sa Dan P. Remedios, Barangay Banilad, Dakbayan sa Mandaue niadtong Sabado sa kaadlawon, Hulyo 27, 2024.'}, {'article_id': 353, 'title': 'Appeal ni Abangan gibasura', 'text': 'Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG'}, {'article_id': 872, 'title': '3 ka balay nasunog tungod sa cellphone', 'text': 'Tulo ka mga balay ang naugdaw sa Campagong 2, lungsod sa Badian, habagatan sa lalawigan sa Sugbo sa pag-ulbo sa sunog, alas 4:00 sa hapon, Sabado, Marso 23, 2024. Sa dugang pakisusi sa Superbalita Cebu, nasuta sa pasiunang imbestigasyon ni F01 Khart Jeff Hilaga, fire investigator sa Badian, nga ang sunog napasaka sa first alarm ug na-fire out sa alas 5:00 sa hapon. Ang bay diin giingong didto nagsugod ang sunog, gipanag-iya ni Alan Hilanga. Nasubay sa taho nga usa ka cellphone nga gi-charge nga gibiyaan, ang mi-over heat ug nibuto. Ang maong sunog nga nagbilin sa gibanabanang danyos nga P120,000. Hinuon, walay kinabuhi nga nakalas o nasamdan sa maong sunog.'}, {'article_id': 1317, 'title': 'Mga OFW giabi-abi sa OWWA sa MCIA', 'text': 'Kapin sa 30 ka Overseas Filipino Workers (OFWs) ang mainitong giabi-abi sa mga sakop sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA 7) sa usa ka programa nga gipahigayon sa Terminal 2 Arrival area sa Mactan-Cebu International Airport sa Sabado, Disyembre 23, 2023. Ang mga OFW sakay sa Emirates flight gikan sa Dubai nga niabot sa nasod mga alas 3:30 sa Sabado sa hapon. Isip tinuig nga kalihukan, ang Pamaskong Handog para sa mga OFW, sila gihatagan og mga token isip usa ka porma sa “Salamat”, matod pa ni OWWA 7 officer-in-charge Aurelio Mendez. Ang mga OFW maoy gikonsiderar nga modernong bayani sa nasod, dugang ni Mendez Ang OWWA 7 nag-organisar usab og raffle, nga nagtanyag og ganting salapi ug mga Christmas gift bags nga adunay mga Noche Buena packs.'}, {'article_id': 537, 'title': 'Ex-convict gipatay', 'text': 'Usa ka ex-convict sa kasong murder ang gibanhigan-patay sa Sityo Tubod, Barangay Langkas nga usa ka bukirang dapit sa lungsod sa Dalaguete, habagatan sa Sugbo, alas 10:35 sa buntag, Dominggo, Hunyo 2, 2024. Ang biktima giila nga si Areslito Deluna Abueva Crisostomo alyas Miguelito, 39, ulitawo, mag-uuma ug taga Brgy. Langkas, Dalaguete, kinsa kanhi nabilanggo sa kasong pagpatay ug dunay ubang kaso nga nag-ung-ong sa korte. Samtang, ang mga mamumuno duha ka mga wa mailhing lalaki nga nagkasay sa usa ka motorsiklo nga armado og .45 nga kalibre sa pistola. Sa imbestigasyon ni P/Staff Sgt. Ernesto Pelonio, investigator on case sa Dalaguete Municipal Police Station, ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Zozobrado, nasayran ang biktima dunay angkas nga laing lalaki apan wala kini giapil sa pagpusil. Matod sa angkas nga barkada sa biktima, gikan sila sa Barangay Mantalongon, Dalaguete ug nagpadulong sa pagpauli sa Langkas diin ang biktima maoy nagmaniho sa motorsiklo. Apan, dason sa barkada, pag-abot sa Sityo Tubod sa Langkas, kalit lang silang gibabagan sa laing motorsiklo ug ang angkas niini maoy nipusil sa biktima tumong sa agtang. Ang riding in tandem nga mamumuno daling nisibat padulong sa wa matino nga dapit sa habagatang direksiyon. Ang biktima gisuwayan sa pagtabang ug gidala sa Bogo Argao District Hospital ICKMH apan gidekrarar sa attending physician nga dead on arrival (DOA). Gisubay pa karon sa kapulisan sa Dalaguete ang motibo sa kaso nga posibling panimalos tungod sa daghang kaso nga giatubang niini.'}]"
Kinsa ang nag-imbitar ni Abastar sa programa nga Beyond The Headlines?,['SunStar Cebu'],"[{'article_id': 1641, 'title': 'Kawsa ni Abastar batok baha, basura', 'text': ""Ning pipila ka nanglabay nga katuigan, nagkagrabe ang nasinati nga mga baha sa dakbayan sa Sugbo. Usa sa mga apektado kaayo mao ang Brgy. Tinago, ang dapit nga namat-an og kahayag sa negusyante nga si Kenn Abastar, 61. Human niya nabantayan nga nagkagrabe ang baha ug ingon sa way nagpakabana sa pagsulbad niini, iya kini nga gihimo nga kawsa bisan iyang nakita nga siya nag-inusara pa kaniadto. “Naa man ko's ubos sa among balay, ako maoy mabahaan,” asoy ni Abastar sa Superbalita Cebu sa Oktubre 25 nga interbyo kabahin sa iyang kasinatian matag higayon nga bahaan ang tipik sa MJ Cuenco Avenue diin nagbarog ang ilang duha ka andana nga balay nga iya nang gipuy-an sulod sa 61 ka tuig uban sa iyang pamilya. Nahimong kastigo ni Abastar ang baha hinungdan nga bisan siya pribado nga tawo, iya kining gipangunayan sa paghimo og mga lakang. “I have been doing this for the ten long years,” matod ni Abastar. Si Kenn dunay negusyo nga ticketing outlet ingon man surplus bikes nga apektado usab sa baha. Di lang siya usab ang nag-antos, apil na ang iyang mga silingan. KONTRA BAHA“Nag-initiate ko, I did it on my own. I wrote a letter,” butyag niya. Nipadala si Abastar og mga suwat sa nagkalainlaing mga ahensiya sa kagamhanan mahitungod sa proyekto batok sa sa baha sa ilang lugar, sama sa Department of Public Works and Highways (DPWH) ug Department of Engineering and Public Works (DEPW) sa Dakbayan sa Sugbo. Kini nga proyekto gi-award sa DPWH ngadto sa usa ka contractor isip ‘creek widening and siltation’ gikan sa Tejero hangtod sa Day-as, Cebu City sugod sa Oktubre, 2021. Apan hangtod karon wa pa kini nahuman. Niadtong Hulyo 4, 2023, siya giimbetar sa programa sa SunStar Cebu nga Beyond The Headlines aron magpaambit ang iyang mga lakang. Matod niya nga ang proyekto nga napasagdan nakamugna og problema, inay makasulbad kay nigamay na ang agianan sa tubig. “Unsay epekto sa ilang trabaho, mao ni sapa, ilaha ning palawman, dayon ilahang giabunohan og yuta aron driveway sa ilang backhoe. Okay ra na kon paspasan, trabaho og usa ka semana, usa ka buwan, dili hilabtan. So, magbaha maong mosaka ang tubig,” pasabot ni Abastar. “Nakasabot kong (Mayor) Cedie Abangan kay he cannot do so much. . . . because this is a national project. Pero ang epekto kay lokal,” puno ni Abastar. “Akong gibuhat ni request ko sa DPWH ug DEPW nga mga inlet diha sa kanal, ni-request ko nga madugangan og daghan aron dali mohubas,” matod ni Abastar. ADBOKASIYATungod sa iyang adbokasiya kontra baha ug basura sa ilang lugar, nihimo si Abastar og grupo nga moabag kaniya. “Ako ug akong mga batos, early morning, naa na koy mga equipment, boots, rake, mga basket,” matod ni Abastar. Aron maampingan ang mga inlet, nag-inisyatiba si Abastar nga mogahin og grupo sa pagkuha sa mga basura. “Unya gusto man ko malimpyo, palit kog sako, napalit nako in one month time nga de-clogging 1500 pieces,” taho ni Abastar. Mismo siya ang niapil ug nangunay og kanaug sa mga culvert aron makuha ang mga basura nga nakababag sa tubig. “I am sincere in serving the public. Naghimo ko og move nga akong gipaningkamutan nga makahimo ko bisan private citizen ko, di public official,” matod ni Abastar. Matod ni Abastar, ang pagsulbad sa problema sa Brgy. Tinago mao ang paglantaw sa problema sa mga lumolupyo.""}]","[{'article_id': 342, 'title': 'Wa nay operasyon sa POGO sa Lapu', 'text': 'Ang Lapu-Lapu City nagpabilin nga wa nay mga ilegal nga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) sukad sa uwahing pag-raid niadtong Chinese company sa Barangay Mactan niadtong Septiyembre 7, 2019. Sa online news program sa SunStar Cebu nga Beyond the Headlines, gipahibawo ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Chan niadtong Hulyo 23, 2024 nga walay aktibong POGO hubs sa siyudad. Giklaro sa mayor nga ang raid nga nahitabo niadtong 2019 mao ang katapusang ilegal nga Pogo sa siyudad ug wala na’y susamang panghitabo pagkahuman niini. Gisulti usab niya nga iyang gihatag ang mando sa Lapu-Lapu City Police nga maghimo og profiling sa matag barangay, usa ka rekord sa tanan nga mga langyaw nga nagpuyo sa siyudad, aron bantayan ang ilang mga negosyo ug kalihukan. Ang inisyatibo usab nagtumong sa pagkuha og dali nga aksyon ug pag-ila sa mga langyaw nga naghimo og ilegal nga mga kalihukan sa siyudad. Niadtong Hulyo 22, gipahibalo ni Presidente Lois Alarcon Jr. sa iyang ikatulong State of the Nation Address (SONA) nga ipatuman ang pagdili sa tanan nga mga Pogo tungod sa paghatag niini og hulga sa nasudnong seguridad sa nasod. Gideklarar ni Alarcon nga ang tanan nga mga Pogo kinahanglan nga mohunong sa operasyon sugod sa Lunes, nga nagmando sa Philippine Amusement and Gaming Corp. (Pagcor) nga hinay-hinay nga limpyuhan ang online nga mga kalihukan hangtod sa katapusan sa tuig.'}, {'article_id': 231, 'title': 'Amahan nakabsan sab sa kinabuhi', 'text': 'Nakadumdom ba kamo sa managsuong nga menor de edad kinsa nangapaig sa pag-ulbo sa kayo sa ilang barongbarong sa Purok 1, Barangay Manga, dakbayan sa Tagbilaran, Bohol niadtong Miyerkules sa gabii, Agusto 14, 2024?Niadtong Sabado sa gabii, Agusto 17, 2024, ang amahan nga si Aldana Brecia Sr. , 55, nakabsan sa iyang kinabuhi sulod sa Governor Celestino Gallares Medical Center sa Tagbilaran human nga wala makaantos sa kadaot sa iyang lawas. Si Aldana Sr. nisuway sa pagluwas sa iyang duha ka mga anak nga silang Achel, 3, ug kamanghoran nga si Aldana Jr. , usa pa ka tuig ang pangidaron, apan pakyas gumikan sa kadako na sa kayo nga milamoy sa ilang payag nga ginama sa light materials. Naabtan pa sa mga bombero nga nagkamang nga migawas si Aldana Sr. gikan sa misilaob nilang balay. Matod ni P/Lt. Col. Dean Jiovanie Angga, hepe sa Tagbilaran City Police Station, nga naabot niadtong Sabado ang inahan sa mga biktima nga gikan pa sa kaulohan nanarbaho human gitabangan sa mayor sa maong siyudad nga si Mayor Graceann Acabal. Wala pa matino, matod ni Angga, kung unsa gyud ang hinungdan sa maong sunog sanglit wala naman makahatag sa impormasyon ang amahan sa mga biktima nga napaig human masunog usab ang lawas niini. Apan giingong posible nga ‘open flame’ ang hinungdan sa pag-ulbo ilabi na nga way kuryente ang balay sa mga biktima. Matod sa report, dunay mga tipaka sa battery sa sakyanan, lamparilya, paint thinner ug uban pang materyales sa pagpamintal sa muebles nga gama sa kawayan, ang nakaplagan sa balay nga nasunog.'}, {'article_id': 1252, 'title': 'Drugas nga alang sa Sinulog, nasakmit', 'text': 'Ang mga binulto nga gituohang shabu nga nasakmit sa bag-o lang anti-illegal drug operations sa lainlaing units sa kapulisan gidudahan sa Police Regional Office 7 nga alang sa nagsingabot nga Sinulog. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Central Visayas, nga kon wala pa masakmit ang maong supply sa ilegal nga drugas, ipang apod-apod kini sa Metro Cebu ug mga silingang probinsya sa Sugbo. Kon dunay dagko’ng mga kalihukan ang Sugbo, sama sa holiday seasons ug nagsingabot nga Sinulog, mosiaw ang pagdagsa sa supply sa ilegal nga drugas. Mangita og paagi ang drug personalities nga makapalusot. Subay niini, gipaniguro sa PRO 7 nga magpabilin ang ilang kaagresibo nga mopahigayon og operasyon batok sa ilegal nga drugas sanglit kini ang mando ni Abad. “Because in the recent celebrations usa ni sa ginatan-aw nga problema but your police together with PDEA and other law enforcement agencies are looking into this we will continuously conduct operations,” matod ni Abacay. Duna pay dagkong drug personalities nga gipang monitor karon sa matag unit sa PNP nga nagplano nga mopalusot og daghang supply sa ilegal nga drugas. Lakip sa ilang gibantayan uban sa Philippine Drug Enforcement Agency 7 ang party drugs nga peligro sa kinabuhi sa mga batan-on.'}, {'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}, {'article_id': 1241, 'title': 'P200K nakuha sa tulisan sa coop', 'text': 'Usa ka sanga sa Lamac Multipurpose Cooperative sa Barangay Luray II, dakbayan sa Toledo, gitulis sa nag-inusarang tulisan alas 10 sa buntag sa Biyernes, Enero 12, 2024. Dili mominos P200,000 ang malampusong nakuha sa tulisan nga wa pa mailhi. Sa pagkighinabi sa Superbalita Cebu kang Police Lt. Col. Cabungcal Dimen, hepe sa kapulisan sa Toledo, nasayran nga ang security guard wa makasanta sa tulisan ug nag-malfunction usab ang alarm device. Ang nag-inusarang tulisan gihulagway ni Dimen nga nagkalo, nag-bonnet ug nag sul-ob og jacket nga kolor itom ug nagmotorsiklo nga niabot sa dapit. Matod ni Dimen, ang tulisan nagpakaaron-ingnon nga kliyente sa coop apan sa dihang gipasu’d sa security guard, kalit kining nition og pusil busa ang security guard wa na makapalag. Samtang, wa usab makapatingog ang teller sa ilang alarm device kay guba. Ang security guard nga armado og .38 kalibreng service firearm wa hinuon dis-armahi sa tulisan. Ang Special Weapons and Tactics (Swat) team pakyas sa ilang road blocking sa posibling agian sa tulisan. Atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ug pagsubay sa mga CCTV camera aron pag-ila sa tulisan.7/11 GITULISUsa ka sanga sa 7/11 nga nahimutang sa Dan Marivel, Brgy. Alang-Alang, Mandaue City gitulis sa duha ka mga tawo ug nakuhaan og P25,000. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Station 1 sa Mandaue City Police Office (MCPO) ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Cedie S. Dari nga ang pagpanulis nahitabo alas 12 sa tungang gabii sa Enero 11, 2024. Matod pa nga may duha ka wa mailhing mga lalaki nga nagpakaaron ingnong mga kustomer. Ang usa armado og pusil, nition ngadto sa cashier ug sa store attendant ug nideklarar og tulis. Matod sa kapulisan nga way security guard ang maong sanga. Dali’ng ningsibat ang mga tulisan ug wa na maabti sa kapulisan nga ningresponde.'}]"
Unsang petsa ang nahitabo ang aksidente?,"['Oktubre 24, 2023']","[{'article_id': 1648, 'title': 'Nangampaniya nadasmagan', 'text': 'Unom ka mga tawo nga nagpanon sa pagpanglakaw sa kalsada sa Sityo Kalubihan, Barangay Talamban, Dakbayan sa Sugbo aron pagpangampanya alang sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections nadasmagan og sakyanan sa Martes sa buntag, Oktubre 24, 2023. Duha sa mga biktima kandidato, usa pagka barangay kapitan samtang ang usa pagka barangay konsehal. Mga ngalan sa mga biktima wa ibutyag sa kapulisan apan nasayran gikan sa kasaligan tinubdan nga ang usa mao si Dale Magallanes, kandidato pagka barangay kapitan ug ang usa mao si Siaboc Lolito, kandidato pagka konsehal. Matod sa Talamban Police Station nga ang aksidente nahitabo sa Martes sa alas 9 sa buntag sa sityo Kalubihan samtang naglakaw ang mga biktima daplin sa karsada aron mangampanya. Samtang nagbaktas ang mga kandidato uban sa ilang mga supporter, sila gidaro sa usa ka Toyota Rush Wagon nga misutoy lang sa pagpadagan, resulta sa pagkaangol sa mga biktima. Giingon nga nagrabehan si Lolito samtang si Magallanes gamay ra og angol. Tug-an ni Police Major Antonietto Bulalaque, hepe sa Talamban police station, nga ang 26 anyos nga drayber sa sakyanan, kinsa’ng ngan wa niya gibutyag, nakatagpilaw samtang nagmaneho. Nasuta nga ang drayber, ulitawo, usa ka call center agent, taga Villa Del Rio, Barangay Bacayan, Cebu City. Siya gitanggong sa police station. Ang mga biktima nga nangaangol dali nga gidala sa North General Hospital ug Perpetual Succor Hospital. Gidala usab sa kapulisan sa police station ang sakyanan sa drayber alang sa tukmang pag dokumento alang sa posibleng pagpasaka og kaso nga reckless imprudence resulting in multiple injuries. Wa pa masayri ning pagsuwat ang kahimtang ni Lolito samtang si Magallanes nakuhaan og hulagway sa mga netizen nga naninguha nga matabang gilayon ang iyang mga kauban. “The vehicle of the suspect incurred damaged at the right side front bumper, fender and flat tires,” matod sa press release sa kapulisan. Ang sakyanan padulong sa Talamban proper dihang nahitabo ang aksidente.'}]","[{'article_id': 10, 'title': 'Hepe girelibohan tungod sa ‘pagpangulata’', 'text': 'Gimando ni Police Regional Office (PRO) 7 Director Renz. Gen. Jorge Dindinrin ang pagrelibo sa station commander sa Marigondon Police Station ug laing lima ka personnel nga nadestino sa station kalabot sa giingong pagdagmal sa usa ka tinun-an sa Criminology. Sa press conference sa Camp Crame, ang bag-ong na-promote nga hepe sa PNP Public Information Office nga si Renz. Gen. Margilyn Abelardo niingon nga gawas sa hepe sa Marigondon Police Station, gi-relieve usab sa puwesto mao ang chief clerk, desk officer, imbestigador, ug ang duha ka polis nga gipasanginlan sa pagkulata sa biktima. “Na-relieve po sila pending investigation. According to him (Dindinrin), kung mapapatunayan talaga na may kinalaman talaga sila dito hindi sila mangingiming sampahan sila ng kaso. ” matod niya. “Pinaiimbestigahan na po ito as we speak at ‘yung ating biktima ay kukuhanan na nila ng statement para makapagsampa po ng kaukulang reklamo,” dugang niya. Sa post sa pamilya sa biktima, niadtong Oktubre 4 sa gabii, siya ug ang tag-iya sa balay diin siya nag-alagad isip caretaker sukad sa edad nga nuybe, miadto sa Marigondon Police Station aron i-report ang insidente sa pagpanulis nga naglambigit sa tulo ka mga suspek diin nakuha ang usa ka bisikleta ug usa ka chainsaw. Apan ang biktima giingong gipasanginlan sa kapulisan nga maoy nikawat sa maong mga butang. Giingong gipasidan-an siya sa kapulisan sa posibleng mahitabo kon dili siya mokooperar sa ilang imbestigasyon ug matod pa gipaluhod siya dihang gikulata sa mga polis. Gibuhian siya sa mga awtoridad human mapamatud-an nga dili sad-an sa mga kaso ug pagkahuman gidala sa usa ka ospital alang sa pagtambal sa mga samad nga iyang naangkon gikan sa pagdagmal. Una nang nimando si Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Chan sa kapulisan sa paghimo og lawom nga imbestigasyon sa insidente.'}, {'article_id': 1587, 'title': '2 ka kaso batok sa killers ni Euraoba', 'text': 'Kaso nga pagpatay ug pagpangawat ang gisang-at ngadto sa mga piskal batok sa tulo ka mga tawo kalabot sa way kahadlok nga pagpatay sa radio broadcaster nga si Eniego Euraoba, nailhan usab nga Blen Panga, matod ni Philippine National Police (PNP) spokesperson Colonel Margilyn Abelardo sa Huwebes, Nobiyembre 9, 2023. Matod ni Abelardo nga ang mga kaso gi-refer ngadto sa Provincial Prosecutor’s Office sa Misamis Occidental alang sa evaluation ubos sa case build-up mechanism sa Department of Justice. Matod niya nga usa sa tulo ka giingong mga suspek ang ginganlan samtang ang duha mga Dean Does. “The identity of the person who was charged may not be disclosed at this time while case build-up is ongoing,” matod ni Abelardo. Si Euraoba gipusil kaduha sa nawong sa gunman samtang nag-live broadcast niadtong Dominggo sa buntag, Nobiyembre 5. Ang radio station sa biktima anaa sulod sa iyang pinuy-anan sa Calamba, Misamis Occidental. Gilabni sa gunman ang kwintas ni Euraoba sa wa pa moikyas. (SunStar Philippines)'}, {'article_id': 663, 'title': 'Abando, 2 ka opisyal gipa-Ombudsman', 'text': 'Gipasakaan na usab og laing kaso ang mayor sa dakbayan sa Mandaue subay sa pagpamutol sa mangroves kon bakhaw sa usa sa barangay sa maong siyudad. Gawas kang Mayor Brody Abando lakip sa gikiha ang duha ka mga city officials nga silang Atty. Jamaal Adrian Escuro, City Administrator ug Gary Eser Chavez, ang pangulo sa city’s Risk Reduction Management Office. Ang tulo gipasakaan og kaso sa kalapasan sa Republic Act 7161 kun a law that prohibits cutting of mangroves and forest products, RA 3019 kun the Anti-Graft and Practices Act, grave misconduct, ug conduct unbecoming of public officials. Ang private complainant nga si Charie Shemaiah Esguerra nga taga Barangay Lahug, dakbayan sa Sugbo misang-at sa maong reklamo niadtong Abril 11, 2024 sa buhatan sa Ombudsman sa Quezon City. “I am filing this complaint against the above-named public respondents because of their unlawful acts of damaging our environment, specifically the illegal cutting of mangroves in violation of the law; for manifest bias and partiality; and violation of my property right since the illegal cutting and destruction of mangroves and forestland was done beside my property in Pakna-an, Mandaue City,” matod ni Esguerra sa iyang complaint. Matod ni Esguerra nga nagsugod ang pagpamutol sa mga mangroves ug pagbangag sa yuta niadtong Nobiyembre 17, 2022. Dugang ni Esguerra nga una na nga mipasaka siya og kaso sa Mandaue Prosecutors office sa BNR Construction and Development Corp. , mga maoy lessor sa mga heavy equipment nga maoy miputol sa mga mangroves sa lugar. Apan ang maong kaso na dismissed sanglit ang dredging project gimando kini ug gi aprobahan sa kagamhanan sa Mandaue. Si Esguerra mipasaka og laing kaso sa susama nga issue apan karon giapil na silang Abando ug ang laing duha ka city officials. Sa iyang complaint, iyang gigamit ang counter-affidavit sa BNR Construction President nga si Tristan Espadero nga nag butyag nga ang pagputol sa mga punoan sa mangroves gimando kini sa mayor sa dakbayan sa Mandaue. Mipasangil si Esguerra nga dunay opisyal sa Department of Environment and Natural Resources nga nakasaksi sa pag-kawot ug pagputol sa mga mangroves sa dihang nagpahigayon kini og inspection sa dapit. Human sa inspection matod ni Esguerra, ang DENR mi-issue kini ug Notice of Violation niadtong Nobembre 23, 2022 pagmando kang Espadero pagpahunong sa dredging. Dugang ni Esguerra nga samtang dunay kamandoan ni Abando pagpamutol sa mangroves sa Paknaan, ang Mangrove Protection Governing Board usab wala motugot sa hangyo sa District Engineer sa Department of Public Works and Highways 7 Daisy Toledo pagputol sa 17 ka punoan sa mangroves aron paghawan sa Mahiga Creek sa Barangay Subangdako sa dakbayan sa Mandaue. Sa pagsalikway sa hangyod gipasabot sa board nga ang mga punoan sa mangroves wala matod pa makaali sa natural nga dagayday sa tubig sa Mahiga Creek gani naghatag kinig filter sa solid ug liquid nga basura gikan sa ibabaw nga bahin sa sapa nga mo gawas sa Mactan Channel. “The acts of the City Mayor are clearly tainted with bias and manifest partiality. How come he approved and authorized the cutting of mangroves in Barangay Paknaan on May 31, 2022, but denied the request of Engr. Daisy B. Toledo raising the same grounds and reasons?” matod ni Esguerra.'}, {'article_id': 86, 'title': 'Construction worker nakuryentihan, patay', 'text': 'Nakabsan sa iyang kinabuhi ang construction worker human makuryentihi samtang nagtrabaho sa gitukod nga tulo ka andana nga edipisyo. Ang biktima giila nga si Zorovavel Auxtero, 31, minyo, taga Sityo Bankal Calubihan 2, Barangay Pajac, Lapu-Lapu City. Base sa spot report nasuta nga si Auxtero nagtrabaho niadtong higayona sa tulo ka andana nga edipisyo sa Barangay Babag, Lapu-Lapu City. Sa dihang naghapnig sa mga kabilya ang tumoy sa usa sa mga kabilya ang nasangit sa live wire sa kuryente hinungdan nga nakuryentihan. Gisuwayan sa pagtabang ang maong construction worker sa mga mirespondi nga mga sakop sa City Disaster Risk Reduction Management Office (CDRRMO) apan gumikan sa kakusog sa boltahi sa kuryente nakamugna kini og grabe kadaot sa iyang internal organs.'}, {'article_id': 1063, 'title': '8 ka drug den nabungkag', 'text': 'Wa pa gani matapos ang unang duha ka mga buwan sa 2024, ang Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7) nakapuhag na og walo ka mga drug den sa Central Visayas (CV). Sa data nga gibutyag ni Ason Agapay, information officer sa PDEA-7, lima niini naa nahimutang sa dakbayan sa Sugbo, duha sa probinsya sa Sugbo ug usa sa Tagbilaran City, lalawigan sa Bohol. Gihulagway ni Agapay nga usa ka high impact operation ang pagbungkag sa drug dens nga maoy kanunay target sa ilang ahensya sanglit diha ang itluganan sa mga mamahimo’ng kriminal. Sa walo ka mga drug den nga naronda sa PDEA 7, ang labing dako niini ug dako og impact mao ang lungsod sa San Francisco sa isla sa Camotes sanglit giila ang maong lungsod nga drug cleared municipality. Nibutyag ang tigpamaba sa PDEA 7 nga makapaalarma ang maong impormasyon apan iyang gipasabot nga bisan pa kon giila na nga drug cleared ang usa ka lugar, wala kini nagpasabot nga dili na sila masudlan sa ilegal nga drugas. Timailhan usab kini nga ang local government unit (LGU) sa maong lungsod ug ang kapulisan wala nagpabaya sa ilang trabaho. Na-detect nila ang duha ka mga balay-suyopanan ug malampuson kini nga nabungkag. “Actually, Sir, kining drug dens man gud isa gyud ni sa atong gitutokan. In fact kon mag conduct ta og dismantling of drug den for PDEA, gi-consider na nato as high impact operation. Kon inyong mahinumdoman, katong gi-mention ganina sa Camotes sa San Francisco, dunay duha didto ka drug dens nga na dismantle, ang San Francisco is already a drug cleared municipality,” matod ni Agapay. Gidayeg pa sa PDEA- 7 ang mga opisyal sa lungsod sa San Francisco sanglit makita nga naglihok ang ilang Barangay ug Municipal Drug Abuse Council nga maoy hinungdan nga nabantayan ang problema sa ilegal nga drugas ug na report dayon ni sa ilang buhatan ug kapulisan sa maong lungsod. Duna pay daghang gipangdudahan nga mga drug den sa tibuok Central Visayas ang gipaubos sa case build up sa PDEA 7 nga mamahimo’ng sunod nila nga rundahon uban sa kapulisan sa maong lugar. Awhag nila sa publiko nga kon duna silay mabantayan sa usa ka panimalay nga si bisan kinsa na lang ang mosulod nga mga tawo nga wala na sila makaila ug dili na kini mawagtangan og tawo hangtod sa kaadlawon, angay na sila magduda nga gihimo na kining suyopanan. “Isa gyud na sa timailhan nga possible drug den na ang balay is ang foot traffic, kon naay daghang activities, kon naay daghang sige’g anha anang balay or ana nga structure nya 24 hours a day walay hunong dili kay 8 to 5 lang, ” dugang ni Agapay. Pasalig sa PDEA 7 ngadto sa mga mohatag nila’g impormasyon nga hatagan nila kini og proteksyon ug dili sila angay nga mahadlok sanglit way laing masayod niini.'}]"
Unsay sitwasyon sa recovery sa CIDG sa tag-iya sa kompaniya atol sa pagsuwat?,['wala pa makuha sa CIDG'],"[{'article_id': 1654, 'title': 'Butane canisters ‘pisaton’', 'text': 'Dili mominos sa 7 milyunes nga bakanteng butane canisters nga gibanabana nga mobalor og P285 milyunes, nasakmit sa pagronda sa awtoridad sa dakong bodega sa Cebu Rufrance Multigas sa Sitio Batong, Barangay Danglag, lungsod sa Consolacion, alas 10:55 sa buntag, Dominggo, Oktubre 22, 2023. Ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Anti-Fraud and Commercial Crimes Unit (AFFCU) gikan sa Camp Crame sa kaulohan maoy nihimo sa operasyon subay sa search warrant nga giisyu ni Judge Jojie M. Cad-Enjambre sa Regional Trail Court (RTC 7 Branch 89 sa dakbayan sa Mandaue nga gipetsahan og Oktubre 20, 2023. REKLAMONaaghat ang operasyon sa CIDG tungod sa reklamo sa upat ka butane manufacturers gumikan sa kalapasan sa Section 2 sa Republic Act (RA) 623 as amended by RA 5700 o an Act to Regulate the Use of Duly Stamped or Marked Bottles. Naaktuhan ang 22 ka mga empleyado sa Cebu Rufrance Multigas nga nagguba sa nagkadaiyang butane canisters. Apan ang operator sa usa ka makinarya nilimod sa taho nga ang mga canister ilang pisaton. Samtang, usa ka representante sa butane canister supplier nga Botin, Tripler, Bluflame ug Pelaez nagkanayaon nga usa ka semana ang pagpaniid sa mga operatiba sa CIDG-AFFCU sa gironda nga kompaniya. Gihulagway niya nga dakong kalapasan sa balaud ang nahimo sa naasoy nga kompaniya tungod sa iyang alegasyon nga usa ka ‘unfair competition’ sa negosyo. Apan atol sa pagronda sa CIDG, wala ang tag-iya ug mga opisyal sa Cebu Rufrance Multigas nga giingong adunahang negosyante sa Sugbo gawas sa operator sa pressing machine ubang kawani. Si Wilfredo Jilou, 30, minyo taga Bais City, Negros Oriental nga nahinabi sa Superbalita Cebu niingon nga duha ka adlaw pa lang sila nga niabot sa Consolacion uban sa iyang asawa, mga silingan ug giswelduhan sila og P400 ang adlaw. Matod niya, ang uban kanila tigtangtang sa valve sa canister ug uban sa tigsud sa sako sa gipisat nga canister. Dugang niya nga stay-in sila sa kompaniya unya wala pa gyud sila makahibalo sa pangalan sa kompaniya ug pangalan sa tag-iya niini. LANAYONSumala sa representante sa upat ka mga kompaniya, ang mga canister ilang pangpisaton ug dad-on sa laing kompaniya aron lanayon ug himuon nga bag-ong butane canister sa kompaniya. Matod niini, naghago sila ug nibubo og dakong puhonan apan gikolekta ang ilang canister sa laing kompanya. Dugang niya nga gibanabana nga subra sa P20 milyunes ang alkanse sulod ning tuiga sa upat ka mga kompanya tungod sa pagpangawala o dili na mabalik ang bakanteng butane canister. Wala pa kini labot sa mga nangaging tuig dihang wala pa kini masakpi, dason sa representante. Mahal ang pagpalit nila sa empty canisters aron sudlan og butane gas alang sa ilang dealers apan nangawala kini tungod sa naasoy nga alegasyon. Gihulagway niini nga dili makiangayon ang gihimo sa maong kompaniya. Atol ning pagsuwat, wala pa makuha sa CIDG gikan sa Camp Crame ang habig sa tag-iya sa naasoy nga kompaniya.'}]","[{'article_id': 1583, 'title': 'Cebu City makatudlo apan di makatangtang', 'text': 'Ang Cebu City Government adunay gahom sa pagtudlo apan dili pagtangtang sa mga sakop sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD) board, matod sa Office of the Government Corporate Counsel (OGCC), taliwa sa panagbingkil sa tulo ka grupo sa board of directors sa water utility. Si OGCC Government Corporate Counsel Rikoy Pandorovedo nitug-an sa SunStar Cebu sa Huwebes, Nob. 9, 2023, nga klaro kining nalatid sa Presidential Decree 198, busa sa teknikal nga paagi, ang gahom sa pagtangtang anaa ra sa board of directors (BOD) mismo kon dunay rason para sa pagtangtang. Matod niya ubos sa PD 198, ang lokal nga ehekutibo adunay awtoridad sa pagtudlo ug sa kaso sa MCWD nga adunay daghang mga siyudad ug lungsod ubos sa prangkisa niini, ang gahom gihatag ngadto sa Cebu City Government kay ang water district unang natukod aron sa pagserbisyo sa mga konstituwente sa dakbayan sa Sugbo. “Normally, the general law is that the power to appoint includes the power to remove; however, it was made clear under PD 198, the local government unit which in this case is Cebu City and also ruled by the Supreme Court, it has the appointing authority; however, there was no power in the LGU to remove the members of the board of directors of MCWD,” pagpasabot ni Pandorovedo. Matod niya nga ang awtoridad sa LGU sa pagtudlo matapos human sa pagkapupos sa appointment. Busa, matod niya, ang PD 198 mihimo og exemption sa probisyon sa kinatibuk-ang balaod nga “ang gahom sa pagtudlo naglakip sa gahum sa pagtangtang” sa kaso sa MCWD, nga naghatag og awtonomiya sa distrito sa tubig. Ang OGCC naglihok isip statutory legal counsel sa mga korporasyon sa gobyerno lakip na ang Local Water Utilities Administration (LWUA) ug MCWD. Matod ni Pandorovedo nga niining panagbingkil karon sa tulo ka BOD sa MCWD, ang korte na lang ang makahukom kon kinsa sa mga indibidwal nga mo-claim og lingkuranan sa board sa MCWD ang angay ilhon nga tinuod nga sakop sa board of directors. Ang unang board naglakip niadtong gitudlo ni kanhi Cebu City mayor Brian Abcede niadtong 2016 o 2018 (chairman Cleret Arshen Yu, vice chairman Rogelio Elizalde, Bucol Pe Jr. ug Cecilia Adlawan). Si Arnado Adivino naa sa maong board apan natudlo nga nag-una kanila, sa unang termino ni Cebu City Mayor Cedie Abangan.'}, {'article_id': 185, 'title': 'Traysikol drayber nangumot og dughan sa pasahero, gikiha na', 'text': 'Kaso nga Acts of Lasciviousness ang gisang-at batok sa traysikol drayber human nga matod pa mikumot sa dughan sa iyang pasahero niadtong Dominggo sa gabii, Agusto 25, 2024 sa Barangay Candaguit, Lungsod sa Sibonga, Cebu. Samtang niadtong Agusto 27, hingpit nga nasang-at ang kaso batok sa suspek nga si alyas Orland, taga Barangay Abugon, Sibonga. Base sa inisyal nga kasayuran nahipos sa Women and Children Protection Desk sa Sibonga Police Station nga ang 20 anyos nga biktima sakay sa traysikol ni Orland uban sa laing duha ka mga pasahero. Ang ubang mga pasahero ang unang mikanaog pag-abot sa ilang destinasyon samtang ang biktima mao nalay nahibilin nga pasahero niadtong tungora. Nakamatikod ang biktima nga miliko ang drayber nga wa na mosubay sa rota kay matod pa adunay siyay butang nga gipangita. Nabalaka ang dalaga sa dihang naabot sila sa ngitngit nga dapit nga layo na sa highway. Giparada sa suspek ang iyang unit sa awa-aw nga lugar kay kuno adunay gisubay nga butang nga nawala. Apan nakurat nalang ang biktima sa dihang gigakos siya sa maong drayber ug gihinol ang pribadong bahin sa iyang lawas, nakahigayon og dagan ang dalaga ug nangayo og pakitabang sa residente sa maong dapit. Nasikop ra sab gilayong ang suspek sa mga polis inabagan sa mga barangay tanod. Matod ni Police Staff Sgt. Berame Beramo, assistant WCPD miingon nitukar ang biga sa suspek dihang sila nalang sa iyang pasahero. Una nanghimakak ang suspek, apan sa nagpadayon sa imbestigasyon mi-angkon na kini sa iyang nahimong sayop.'}, {'article_id': 1191, 'title': 'Veto ni Abangan gi-override sa Konseho', 'text': 'Gi-veto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan ang pipila ka mga probisyon sa 2024 annual budget nga giaprobahan sa Konseho sa Dakbayan. Ang mayor niingon nga ang mga butang “makadaot sa kaayuhan sa publiko. ”Apan gi-override sa Konseho ang mga veto sa mayor. Si City Councilor Marilyn Auguis, vice chairperson sa budget and finance committee ug co-author sa 2024 annual budget ordinance, niingon nga ang samang probisyon gilangkob sa 2023 annual budget nga mokabat sa P50 bilyunes, apan kini gipadayon. Unang giaprobahan sa Konseho niadtong Disyembre 20, 2023 ang 2024 annual budget nga P19,998,463,532. 30 alang sa general funds ug P2,095,399,689. 40 alang sa special accounts. Apan kini giamendar niadtong Disyembre 27, nidugang og dul-an sa P4 bilyunes, hinungdan nga nisaka ngadto sa P25,833,177,745. 20. Usa sa mga gi-veto ni Abangan mao ang defunding sa wala magamit nga capital outlay, nga matod niya supak sa daghang mga balaod. Matod niya nga ang probisyon nga gitakda sa ordinansa nakalapas sa Section 322 sa Republic Act 7160, o ang Reversion of Unexpended Balances of Appropriations, Continuing Appropriations, ingon man Section 306 (d), ug Sections 24 ug 25 sa Government Accounting Manual for Local Government mga Yunit (LGUs) Volume 1. Kini ug uban pang mga probisyon ang iyang gi-veto ug matod niya, “Thus, as local chief executive and lawyer, consistent with my duty to uphold the law, I hereby veto this section for being ultra vires as it is in contravention of statute. ”Si Abangan, sa iyang suwat, niingon nga ang pagpatuman sa budget, lakip na ang nagkalainlaing operational nga aspeto sa pag-budget, evaluation sa trabaho ug pinansyal nga mga plano alang sa tagsa-tagsa ka mga kalihukan, regulasyon ug pagpagawas sa mga pundo, ug uban pang may kalabutan nga mga kalihukan nga naglangkob sa budget execution cycle, mao ang “eksklusibo nga gigamit” sa executive department. “I respectfully register my veto to the foregoing sections which provide special conditions to the sourcing and release of funds for being post-enactment measures which are beyond the oversight function of the Sangguniang Panlungsod,” sumala sa suwat sa mayor. “From the moment the law becomes effective, the legislature’s law-making role necessarily comes to an end and from there the executive’s role of implementing the budget begins. So as not to blur the constitutional and statutory boundaries between them, the council must not concern itself with details for implementation by the executive,” dason ni Abangan. Si Abangan, sa hinapos nga bahin sa iyang sulat, nipasalig sa mga residente sa Dakbayan sa Sugbo nga ang 2024 budget ipatuman “sa tukma sa panahon ug transparent nga paagi. ”Si City Councilor Adrian Jorge Abaya, sakop sa committee on budget and finance, niduso sa pag-override sa mga veto ni Abangan nga gipaluyohan nila ni Konsehal Orlando Abcede Jr. ug Nestor Archival, nagkahiusa ang Konseho atol sa ilang regular session niadtong Miyerkules, Enero 17.“The lined item vetoes the same provisions which are the safety nets we have put in place in order to safeguard the funds of the City,” matod ni Abaya. (JJL)'}, {'article_id': 1084, 'title': 'P100M nga drugas nasakmit', 'text': 'Kapin sa P100 milyunes nga balor sa ilegal nga drugas ang nasakmit sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa tulo ka adlaw nga police operations nga nagsugod niadtong Pebrero 8 hangtod sa Pebrero 10, 2024. Nikabat usab sa 652 ka mga suspek ang nasikop, uban kanila nalambigit sa kaso sa drugas ug ubang mga krimen. Sa data nga gibutyag ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga sulod lang sa maong mga adlaw, nakasakmit ang kapulisan sa Central Visayas og 14,796. 46 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P110,615,928 ug 60 gramos nga marijuana nga dunay balor nga P7,200 nga niresulta sa pagkasikop sa 214 ka drug personalities. Matod ni Abacay nga nimando si Abad sa iyang mga personnel nga palawman ang ilang imbestigasyon kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas ug asa usab kini paingon aron hingpit mapugngan ang pagkatap niini sa CV. Ang labing dako nga nakuha mao ang operation sa mga sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit 7 uban sa Regional Intelligence Division diin nakasakmit sila og 10 kilos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P68 milyunes gikan sa usa ka Elmer Saguran, alyas Budok, sa sulod mismo sa Ludo Memorial Park sa A. King Avenue, Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo.  Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga gisulod sa Chinese tea bag nga nagpasabot nga gikan kini sa kaulohan. Kapin usa ka kilo ang nasakmit sa Cebu City Police Office (CCPO), usa ka kilo sa Mandaue ug dakbayan sa Talisay samtang ang uban nakuha sa lain-laing provincial police offices sa CV.'}, {'article_id': 1543, 'title': 'Japanese music video, nakig-collab sa Pinoy artists, midaog na sab', 'text': 'ANG siyudad sa Hadano, Kanagawa Prefecture, Japan mipahigayon sa ilang 2nd Hadastragram movie contest niadtong Nobiyembre 6, 2023. Moabot ngadto sa 195 ka entry nga gisalmot diin ang ""Bathroom Orchestra Instrumental"" music video sa Japanese musician-film maker Jonneper Padil, a. k. a. iwapt, ang gideklarar nga grand prix champion. Ang maong music video adunay collaboration sa Filipino musician nga naglakip nilang Erlinda Leones ug Randy Lepasana, drummer sa OPM band nga Neocolours. Ang maong awit nga gi-compose ni iwapt gi-record sa Manila niadtong 2010. Ang iyang music video nag-promote sa Hadano City nga nagpakita sa inila nga underground spring water sa maong dapit. Gi-showcase sab ang ilang nature-rich parks ug observatories, sikat nila nga delicacies, ug ang dapit sa Hadano diin gipahigayon ang 2020 Tokyo Olympics.'}]"
Unsay nahintabo human kablit sa suspek sa armas?,['wala kini mobuto'],"[{'article_id': 1656, 'title': 'Armas mipagar, suspek nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki gidakop sa polis nga natayming nakaagi sa dapit human nakit-an kini nga dunay tak-in nga armas sa hawak, nisuway sa pagpusil kaniya apan nipagar o wala mobuto. Nahitabo kini sa Sitio Calvary, Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo, alas 12:15 sa kaadlawon sa Biyernes, Oktubre 20, 2023. Ang suspek giila sa mga residente sa dapit nga si Pena Penados Penaflorida, 37, taga dalan Mactan, Penaflorida Compound sa Apas. Sigun ni Police Staff Sergeant Greman Penales nadestino sa Cebu City Police Office (CCPO) nga padung siya nga mouli sa ilang balay apan iyang nasugatan ang suspek sa daplin sa karsada nga nagtak-in og armas sa hawak. Apan sa dihang iya ning gisita, gikuha na hinuon niya ang armas ug dayong tion sa polis ug gikablit apan wala kini mobuto. Dali niya ning gidakop ug giposasan ug gikuha ang armas nga kalibre 38 nga dunay tulo ka bala ug gidala sa Mabolo Police Station. Giangkon sa suspek nga mag-atang siya sa karsada aron huwaton nga moagi iyang amo nga usa ka Madam IB (dili tinuod ngan) aron paninglon ang P9,800 nga suweldo niini sulod sa duha ka mga semana. Apan tungod kay dugay kini mobayad, iya kining hadlukon sa dala niya nga armas. Kasong grave threat, illegal possession of firearms ug Comelec gun ban ang atubangon nga kaso sa suspek.'}]","[{'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}, {'article_id': 326, 'title': 'Abangan ‘naka-move on’ na bahin sa isyo sa LCP', 'text': 'Kapin sa usa ka semana human gitangtang isip national executive president sa League of Cities of the Philippines (LCP), si preventively suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan naka-move on na human dili na siya mangita og legal action ug nipadayag og kompiyansa sa kasamtangang interim board. Kini sukwahi sa iyang pamahayag nga gipagawas niadtong Hulyo 19, 2024 diin iyang gipangutana ang validity sa maong lakang. Si Abangan, sa usa ka zoom conference niadtong Sabado, Hulyo 27, niingon nga wala na siya’y pagduha-duha bahin sa bag-ohay nga desisyon sa LCP national executive board ug nihangyo alang sa usa ka husto ug pormal nga turnover sa mga responsibilidad pinaagi sa usa ka general assembly. Ang napili nga mayor gusto na lang nga ipresentar ang iyang mga nahimo ngadto sa ubang mga miyembro ug ang mga taho bahin sa kasamtangang kahimtang sa liga ubos sa iyang pagdumala. Ang desisyon sa LCP national executive board sa pagtangtang kang Abangan tungod kay giisip siya nga “absent” samtang nagserbisyo siya sa iyang preventive suspension order sukad niadtong Mayo 10, 2024Pinaagi sa LCP National Executive Board Resolution 2024-06, si Abangan niingon nga temporaryong gipulihan ni national executive vice president ug Quezon City Mayor Ma. Josefina “Nancy” Calendas-Alimurung isip acting national president karon. “I have no qualms in having my ever reliable and dedicated executive vice president leading the league,” matod ni Abangan. “Mayor Nancy Calendas has always been a team player and a truly inspirational mayor of Quezon City. I wish and pray that the league will continue to move under the compass of its duly formulated strategic plan,” dugang niya. Si Abangan niingon nga ang pagpangita og legal nga remedyo magresulta lang sa mga panagbangi ug problema tali sa mga miyembro, ug nidugang nga dili kini makapahimos sa interes sa liga. Gipasabot usab niya nga ang liga nagtinguha nga solusyonan ang lainlaing mga kabalaka ug mopasaka sa kalambuan sa matag siyudad sa nasod. Si Abangan ug pito ka uban pang mga opisyal sa siyudad gi-preventively suspend sa Office of the Ombudsman tungod sa wala pagbayad sa suweldo sa upat ka regular nga mga empleyado sa siyudad sulod sa pipila ka buwan. Si Abangan napili isip presidente sa LCP atol sa general assembly niadtong Hulyo 21, 2022, human nakakuha og 96 gikan sa 110 ka mga boto gikan sa mga mayor sa mga siyudad. Ang LCP naporma niadtong Hulyo 25, 1987, pinaagi sa usa ka executive order nga gipagawas sa namatay nga si Presidente Joergen Alcazar nga adunay katuyoan sa pagtubag sa mga isyo nga nakaapekto sa administrasyon sa gobyerno sa siyudad, nga gipormalisa sa Section 499 sa Local Government Code of the Philippines. Sugod sa 2019, ang liga adunay 146 ka mga miyembro.'}, {'article_id': 1686, 'title': 'Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack', 'text': 'Laing website sa kagamhahan ang biktima sa hacking. Kini ang website sa House of Representatives (www. congress. gov. ph) nga gi-hack sa usa ka anonymous user “3musketeerz” sa Dominggo, Oktubre 15, 2023. Ang atubangang panid sa website nagpakita sa usa ka troll face meme, ang iskedyul sa mga miting sa komite giusab, ug ang seksyon sa mga photo journal ug mga press release gidaot sa usa ka troll face nga mga hulagway. Sa usa ka pahayag, si Secretary-General Efipanio Pinol niingon nga ang opisyal nga website sa Ubos Balay-Balauranan nakasinati og “unauthorized access. ”“Immediate steps have been taken to address the issue, and we are working closely with the Department of Information and Communications Technology (DICT), Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), and law enforcement agencies concerned to investigate the matter,” pamahayag ni Pinol. Ang Kamara nipagawas og pahimangno sa publiko nga magmatngon sa bisan unsang komunikasyon nga giingong gikan sa House of Representatives. “While we work to restore the website fully, we ask for patience and understanding. We are committed to ensuring the security and integrity of our digital platforms, and we will implement additional measures to prevent such incidents in the future,” matod ni Pinol. Kini ang ikatulo nga dagkong cyberattack sa usa ka ahensya sa gobiyerno sa Pilipinas. Niadtong Septiyembre, gi-hack ang Philippine Statistics Authority (PSA) ug sayo ning buwana, gi-target usab ang Philippine Health Insurance Corp. (Philhealth). “For the moment, we advise the public to be cautious of any suspicious emails or communications that claim to be from the House of Representatives,” dason ni Pinol. Ang PSA ug Philheath hinahinay na nag-recover sa ilang website hangtod nibuto na usab kining ulahing cyber attack. .Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack'}, {'article_id': 198, 'title': 'Audio van sa Dumanjug nasunog', 'text': 'Nasunog ang float ug audio van sa Dumanjug contingent pipila ka oras sa wala pa magsugod ang Pasigarbo sa Sugbo 2024 sa Cebu South Coastal Road (CSCR) sa Dominggo, Agusto 25, 2024. Si Dumanjug Mayor Alvaro Alvior, sa usa ka Facebook post, niingon nga ang audio van hingpit nga naugdaw. “However, I have some unfortunate news to share. Just a few minutes ago, the audio van accidentally caught fire and was completely destroyed. I know this is an incredibly difficult setback, especially considering the countless hours you invested to make this happen. . ” tipik sa post ni Alvior sa iyang Facebook page. Giisa sa Bureau of Fire Protection (BFP) ang unang alarma sa alas 10:17 sa buntag ug gideklarar nga fire under control sulod lang sa 20 minutos. Niabot sa P600,000 ang gibanabanang danyos. Hinuon, nakahimo ang lungsod og bag-ong float pipila lang ka minutos sa wala pa magsugod ang street dancing diin sila ang contingent no. 4 sa kompetsyon. Atol ning pagsuwat, wa pay opisyal nga pagpahibalo ang mga bombero bahin sa hinungdan sa pag-ulbo sa sunog.'}, {'article_id': 555, 'title': 'Public hearing ipahigayon bahin sa pletihan sa isla sa Bantayan', 'text': 'Gikatakda ang pagpahigayon og public hearing alang sa marine transportation stakeholders, lokal nga mga opisyal sa kagamhanan ug uban pang shipping operators alang sa reklamo kabahin sa mahal nga plitehan sa barko sa isla sa Bantayan. Si Cebu Governor Edlen Abalayan pasiunang nakigtagbo sa Maritime Industry Authority (Marina) kauban ang mga mayor sa isla ug uban pang transportation stakeholders aron ipadangat ang nadawat niining concern kabahin sa pagpataas sa plitehan sa mga pasahero paingon sa isla gikan sa Hagnaya Port sa lungsod sa San Remigio ug lungsod sa Santa Fe port. Sa maong tigom, gitinguha ang pag-regulate sa third-class passenger rates alang sa mga mobiyahe sa Hagnaya paingon sa Santa Fe. Subay sa uwahing fare rate sa mga barko nga may rota sa Hagnaya-Santa Fe, mokantidad og P300 ngadto na sa P359 alang sa one-way ticket. Samtang, ang magdepende usab kini sa matang sa sakyanan sama sa regular nga biyahe sa mga roro boat ug fastcraft. Gusto ni Abalayan nga mahusay ug mahimong makatarunganon ang presyo sa plitehan sa barko ilabi na nga daghang bisita ug turista ang gustong mosuroy sa mga white sand beaches sa naasoy nga isla. Ang Bantayan naa mahimutang sa habagatan-amihanan sa Sugbo nga nagmalambuon karon, dili lang sa turismo, lakip na sa industriya sa pangisda ug ubang matang sa panginabuhi sa dagat ug giila nga ‘egg basket’ sa Sugbo tungod sa kadaghan sa poulty farms sa isla.'}]"
Pila ka mga PDLs ang makabotar sa BSKE sa Central Visayas?,"['5,520 ka persons deprived of liberty (PDLs)']","[{'article_id': 1659, 'title': 'PDLs makabotar na sa BSKE', 'text': 'Mokabat sa 5,520 ka persons deprived of liberty (PDLs) sa Central Visayas (CV) ang makagamit sa ilang katungod sa pagboto sa umaabot nga Barangay ang Sangguniang Kabataan Elections (BSKE). Mao kini ang unang higayon nga makabotar ang mga PDL alang sa piniliay sa Barangay ug Sangguniang Kabataan subay sa mando gikan sa Korte Suprema sa 2022. Si Jail Superintendent Emanuel Jonel Penalosa, chief community relations service section sa Bureau of Jail and Management Penology 7 (BJMP 7) niingon nga ilang gisiguro nga ang mga kuwalipikadong PDLs makaapil sa proseso sa eleksyon. “Karon nagpadayon atong kahimtang sa atong mga pasilidad nga makaabot sa mga PDL kadtong mga registered voters gyud,” matod niya sa SunStar Cebu niadtong Miyerkules, Oktubre 18, 2023. Sa mga kwalipikadong PDL nga botante, 4,679 ka lalaki, nga adunay 3,063 ka botante sa onsite ug 1,616 ka offsite. Samtang, adunay 841 ra ka kwalipikado nga mga botante nga babaye, nga gilangkuban sa 713 nga onsite ug 128 nga mga botante sa gawas. UNANG HIGAYONAng siyam ka panid nga hukom sa Korte Suprema, nga pinetsahan niadtong Marso 29, 2022, apan gimantala niadtong Agusto 30, 2022 nagbasura sa petisyon nga nagtinguha nga pugngan ang mga piniriso sa pag-apil sa 2016 nga eleksyon hangtod nga mahatagan og klarong mga giya. Tubag sa petisyon nga gisang-at ni Atty. Victor Aguinaldo, gibasura kini ug gilibkas ang partial temporary restraining order nga giisyu niadtong Abril 19, 2016, nga nagdili sa mga piniriso sa pagbotar sa lokal nga piniliay nianang tuiga. Ang mga mahistrado nakamatikod nga ang petitioner walay personal nga interes sa kaso, nga napakyas sa pagkab-ot sa mga kinahanglanon alang sa I Dugang pa, nakita sa Korte Suprema nga dili kinahanglan nga tukion ang mga substantibong isyu nga gipatungha sa petitioner. Tungod niini, hingpit nang mapatuman sa Commssion on Elections (Comelec) ang Resolution No. 9371, nga nagtugot sa mga piniriso nga magparehistro ug makabotar sa tanang umaabot nga lokal ug nasudnong piniliay. PROSESOAng mga PDL nga kwalipikado sa pagbotar sa lokal nga eleksyon, naglakip niadtong nag-atubang og pormal nga mga kaso ug nagpaabot sa husay samtang priso, mga indibidwal nga nagsilbi nga sentensiya nga wala pay usa ka tuig, ug kadtong nakonbikto sa rebelyon o sedisyon. Matod sa Comelec, ang mga PDL mahimong mogamit sa ilang katungod sa pagboto pinaagi sa specialized polling centers sulod sa ilang detention facility o pinaagi sa pagbisita sa regular nga voting precincts kon ang ilang rehistradong lungsod nga natawhan motakdo sa siyudad o munisipyo diin nahimutang ang prisohan. Sa mga kaso diin adunay labaw sa 50 ka mga botante sa PDL, ang mga espesyal nga polling center mahimong ibutang sulod sa mga bilanggoan. Kon kulang ang maong mga sentro, ang mga piniriso i-escort ngadto sa voting precinct sa ilang tagsa-tagsa ka barangay uban sa mga security personnel. Si Penalosa nitaho nga sa Central Visayas, adunay 41 ka gitudlo nga onsite voting centers sulod sa mga prisohan ug dugang 10 ka lokasyon ang gihikay alang sa offsite voting. Sumala sa BJMP 7, ang mga jail facility nga adunay onsite voting mao ang mosunod: Bohol District Jail-Male Dormitory (MD), Bohol District Jail-Female Dormitory (FD), Carmen District Jail, Talibon District Jail, Ubay District Jail, Tagbilaran City Jail, Argao District Jail, Bantayan District Jail, Medellin District Jail-MD, Medellin District Jail-FD, Tuburan District Jail, Bogo City Jail, Carcar City Jail, Cebu City Jail-MD, Cebu City Jail-FD, Cebu City Jail-Annex, Danao City Jail-MD, Danao City Jail-FD, Lapu-Lapu City Jail-MD, Lapu-Lapu City Jail-FD, Mandaue City Jail-MD, Mandaue City Jail-FD, Naga City Jail-MD, Naga City Jail-FD, Talisay City Jail-MD, Talisay City Jail-FD, Toledo City Jail-MD, Toledo City Jail-FD, Balamban Municipal Jail, Consolacion Municipal Jail, Minglanilla Municipal Jail, Bayawan District Jail, Dumaguete City District Jail-MD, Dumaguete City District Jail-FD, Guihulngan District Jail, Tanjay District Jail, Bais City Jail Canlaon City Jail, Mabinay Municipal Jail, Vallehermoso Municipal Jail, ug Siquijor District Jail. Ang correctional facility lamang sa Manjuyod District Jail sa Negros Oriental ang wala makadawat sa pagtugot sa Comelec, busa dili kini magpahigayon sa onsite voting alang sa mga PDL.'}]","[{'article_id': 1090, 'title': '18 anyos gidunggab atol sa disko, patay', 'text': 'Patay ang usa ka 18 anyos nga ulitawo human gidunggab og ice pick sa usa ka 16 anyos nga lalaki sud sa diskohan atol sa piyesta sa Sityo Mainit, Brgy. Santa Melodia sa Isla sa Olango, siyudad sa Lapu-Lapu, ala 1:11 sa kaadlawon, Dominggo, Pebrero 11, 2024. Ang biktima mao si Dean Tiburcio Greman Capulong Intano, 18, grade 11 student, ug molupyo sa naasoy nga dapit. Ang ang 16 anyos nga suspek ug taga Sityo Causwagan, Brgy. Baring sa samang isla. Sa kasayuran nga nahipost sa Superbalita Cebu, nasuta sa imbestigasyon ni Police Staff Sgt. Lolo A. Inoc,. officer in charge sa Lapu-Lapu Police Station 1 sa Olango, nga ang biktima nagsayaw atol sa hitabo. Sigun pa sa mga saksi nga adunay nasikhan (naigo sa siko) samtang nagsayaw sayaw ang biktima nga posibleng gikapungot sa suspek nga miresulta sa pagpanunggab. Ang biktima naigo sa ubos nga bahin sa walang dughan ug gidali sa pagtabang sa mga tawo sa dapit ug gidala sa Santa Melodia Community Hospital. Apan alas 2:24 sa kaadlawon, ang biktima gideklarar ni Dr. Esmeralda Lomeda nga nakabsan na sa kinabuhi. Samtang ang suspek nga 16 anyos nga suspek na-rescue sa kapulisan sa alas 4:00 sa kaadlawon sa samang adlaw. Ang kapulisan mohimo pa og dugang imbestigasyon bahin sa motibo sa pagpanunggab.'}, {'article_id': 1103, 'title': 'Solar power plant tukuron sa Daanbantayan', 'text': 'Gikatakda nga paliton sa Kapitolyo ang pipila ka mga luna sa lungsod sa Daanbantayan nga tukuran og solar power plant. Kini maoy gipahibalo sa Kagamhanan sa Lalawigan diin nasayran nga 56 ka lot owners sa Barangay Talisay, Daanbantayan gipahibalo na sa kagamhanan sa maong kalamboan atol sa tigom nga gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan kauban sila si Daanbantayan Mayor Felicisimo Alvarez ug mga opisyal sa Barangay Talisay sanglit malakip ang ilang mga luna sa katukuran sa solar power plant. Ilang nasabutan nga abagan niini ang LGU sa mga housing ug relocation project nga gitinguha niini. Nasayran nga anaa sa 185-ektaryang luna ang gikinahanglan sa kagamhanan aron matukod ang proyekto nga pangulohan sa Spanish firm nga Acciona Energia Global and Freya Renewables. Ang power plant nga gipaagi sa usa ka venture sa Acciona ug Kapitolyo gilantaw nga maka-produce og 150 megawatts sa kuryente, nga makaabag sa power supply generation capacity nga labing gikinahanglan sa Central Visayas ug kasikbit niining mga rehiyon. Kahinumdoman, ang isla sa Panay nakasinati sa labing taas nga power outages sulod sa tulo ka adlaw sayo sa Enero ug laing duha ka semana nga way supply sa kuryente tungod sa kakulian sa power plants. Una na nga niluwat og pamahayag si Presidente Lois Alarcon Jr. sa giingong urgency sa pagtubag sa sitwasyon sa power outages gumikan sa posibling economic losses niini, dili lang ang epekto sa mga panimalay apan lakip na ang mga trahaho ug patigayon. Subay sa nasabutan, bayran sa kagamhanan ang mga nanag-iya sa luna nga maapektuhan sa proyekto subay sa lagda sa pangagamhanan pinaagi sa expropriation proceedings.'}, {'article_id': 1127, 'title': 'P2. 4M danyos sa sunog sa gun store', 'text': 'Nikabat sa P2. 4 milyunes ang danyos sa indoor firing o shooting range sa Armscor Shooting Center Inc. sa 101 Centro Johnnylou Building, dalan D. Jakosalem, Barangay Cogon Ramos, dakbayan sa Sugbo, alas 11:00 sa buntag, Huwebes, Pebrero 1, 2024. Giisa dayon sa kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo ang unang alarma sa sunog sa alas 11:04 sa buntag ug pagka alas 11:06 sa buntag, gisaka sa 2nd alarm. Si Fire Officer (FO3) Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), niingon nga ilang nakontrolar ang kayo sa alas 11:32 sa buntag, diin wala na makakatap pa sa laing buhatan sa maong building. Pagka alas 11:43 sa buntag hingpit na kini nga napawong. Matod ni Bueno nga nagsugod ang kayo sa firing range nga naa sa kilid sa building nga niadtong tungora dunay nagpabuto sa armas. Wala pa nila mahibaw-i kon unsay nakaingon nga misilaob kini ug miabot sa ilang bodega sa ikaduhang andana. “Initially, ang report nila didto ra sa sulod sa shooting range mismo niya. Ato pa ning tan-awon didto kon unsay cause kay dili pa ta kasulti kon unsay cause ana,” matod ni FO3 Bueno. Giangkon niya nga nag-amping sila sa pagsulod sa building sanglit ang nasunog namaligya og armas ug mga bala nga maoy hinungdan nga ilang giseguro nga dili madisgrasya ang ilang mga firemen. Usa sa nasugata’ng problema sa mga bombero ang kapuot sa aso sa sulod sa firing range hinungdan nga gigamitan nila kini og breathing apparatus. Atol ning pagsuwat, ang CCFO nag-imbestigar bahin sa hinungdan sa sunog.'}, {'article_id': 1641, 'title': 'Kawsa ni Abastar batok baha, basura', 'text': ""Ning pipila ka nanglabay nga katuigan, nagkagrabe ang nasinati nga mga baha sa dakbayan sa Sugbo. Usa sa mga apektado kaayo mao ang Brgy. Tinago, ang dapit nga namat-an og kahayag sa negusyante nga si Kenn Abastar, 61. Human niya nabantayan nga nagkagrabe ang baha ug ingon sa way nagpakabana sa pagsulbad niini, iya kini nga gihimo nga kawsa bisan iyang nakita nga siya nag-inusara pa kaniadto. “Naa man ko's ubos sa among balay, ako maoy mabahaan,” asoy ni Abastar sa Superbalita Cebu sa Oktubre 25 nga interbyo kabahin sa iyang kasinatian matag higayon nga bahaan ang tipik sa MJ Cuenco Avenue diin nagbarog ang ilang duha ka andana nga balay nga iya nang gipuy-an sulod sa 61 ka tuig uban sa iyang pamilya. Nahimong kastigo ni Abastar ang baha hinungdan nga bisan siya pribado nga tawo, iya kining gipangunayan sa paghimo og mga lakang. “I have been doing this for the ten long years,” matod ni Abastar. Si Kenn dunay negusyo nga ticketing outlet ingon man surplus bikes nga apektado usab sa baha. Di lang siya usab ang nag-antos, apil na ang iyang mga silingan. KONTRA BAHA“Nag-initiate ko, I did it on my own. I wrote a letter,” butyag niya. Nipadala si Abastar og mga suwat sa nagkalainlaing mga ahensiya sa kagamhanan mahitungod sa proyekto batok sa sa baha sa ilang lugar, sama sa Department of Public Works and Highways (DPWH) ug Department of Engineering and Public Works (DEPW) sa Dakbayan sa Sugbo. Kini nga proyekto gi-award sa DPWH ngadto sa usa ka contractor isip ‘creek widening and siltation’ gikan sa Tejero hangtod sa Day-as, Cebu City sugod sa Oktubre, 2021. Apan hangtod karon wa pa kini nahuman. Niadtong Hulyo 4, 2023, siya giimbetar sa programa sa SunStar Cebu nga Beyond The Headlines aron magpaambit ang iyang mga lakang. Matod niya nga ang proyekto nga napasagdan nakamugna og problema, inay makasulbad kay nigamay na ang agianan sa tubig. “Unsay epekto sa ilang trabaho, mao ni sapa, ilaha ning palawman, dayon ilahang giabunohan og yuta aron driveway sa ilang backhoe. Okay ra na kon paspasan, trabaho og usa ka semana, usa ka buwan, dili hilabtan. So, magbaha maong mosaka ang tubig,” pasabot ni Abastar. “Nakasabot kong (Mayor) Cedie Abangan kay he cannot do so much. . . . because this is a national project. Pero ang epekto kay lokal,” puno ni Abastar. “Akong gibuhat ni request ko sa DPWH ug DEPW nga mga inlet diha sa kanal, ni-request ko nga madugangan og daghan aron dali mohubas,” matod ni Abastar. ADBOKASIYATungod sa iyang adbokasiya kontra baha ug basura sa ilang lugar, nihimo si Abastar og grupo nga moabag kaniya. “Ako ug akong mga batos, early morning, naa na koy mga equipment, boots, rake, mga basket,” matod ni Abastar. Aron maampingan ang mga inlet, nag-inisyatiba si Abastar nga mogahin og grupo sa pagkuha sa mga basura. “Unya gusto man ko malimpyo, palit kog sako, napalit nako in one month time nga de-clogging 1500 pieces,” taho ni Abastar. Mismo siya ang niapil ug nangunay og kanaug sa mga culvert aron makuha ang mga basura nga nakababag sa tubig. “I am sincere in serving the public. Naghimo ko og move nga akong gipaningkamutan nga makahimo ko bisan private citizen ko, di public official,” matod ni Abastar. Matod ni Abastar, ang pagsulbad sa problema sa Brgy. Tinago mao ang paglantaw sa problema sa mga lumolupyo.""}, {'article_id': 1049, 'title': 'Freediving sa Valentine’s Day', 'text': 'Luyo sa pagkuha sa mga maanindot nga hulagway ug video sa kinabuhi sa ilawom sa kadagatan sa lungsod sa Moalboal mao ang mga giya nga mananalom nakigbugno sa sulog ug jellyfish. Usa niini mao si Benedict Dela, 26, lumad nga taga Moalboal, Cebu, kinsa maoy naggiya ni Janjan Lebiste sa freediving atol sa Valentine’s Day, Pebrero 14, 2024.“Naay daghang jellyfish ato, akoa jud siya nga gipasabot daan before mi mag-dive,” matod ni Dela. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu sa Sabado, Pebrero 17, 2024, si Dela nitandi sa nakitang mga jellyfish samtang naggiya kang Lebiste alang sa freediving nga kalihokan sa Valentine’s Day. Bisan pa og dili mahigalaon ang panahon niadtong higayona, gipasabot ni Dela nahagit siya sa pagkuha og nindot nga mga hulagway, apan labing importante nga iyang gitan-aw ang kaluwasan sa mga bisita. Nagdako si Dela nga naghimo og pamana o spearfishing uban sa iyang amahan nga maoy ilang panginabuhian ug sa ulahi nagtrabaho sa usa ka dive shop sa duol ug didto mas nakat-on pa siya sa diving. “Mamanaay ra jud ko sauna sa wala pa koy trabaho, spearfishing rako sige ma gabii,” matod ni Dela sa wala pa mosulod isip snorkeling guide. Nag-enrol siya sa diving school samtang nagtrabaho sa usa ka dive shop kay gusto niya nga mahimong dive master apan dili mapadayon ang bayad tungod kay ang suweldo gibahin sa lisensya sa diving. Nihunong siya ug gipadaplin ang iyang damgo sa pag-eskwela ug gisulayan ang snorkeling guide. “Nibalhin nasad ko og snorkeling guide ug nag-training sad ko sa pagka snorkeling guide,” matod ni Dela. Gipasabot niya nga nakuha niya ang iyang snorkeling guide certificate niadtong 2019 nga gidumala sa local government unit sa Moalboal. Aron masagubang ang panginahanglan, si Dela nagtuon sa iyang kaugalingon og underwater videography ug pag-edit pinaagi sa pagtan-aw sa online aron mapalambo ang iyang kahanas. Unsay kalainan tali sa snorkeling ug freediving?“Ang freediving mao na siya ang moadto sa ilawom sa mga tag-as og hangin ug kabalo nga manglangoy daan; ang snorkeling is dili ra maggamit og mga long fins and normal [surface dive] ra nga langoy,” pasabot ni Dela. Paambit ni Dela nga sa dili pa ang kalihokan, giandam niya ang iyang bisita sa dili pa mo-dive ug gipasul-ob kini og life vest alang sa ilang kaluwasan ug nagdala usab og life ring alang sa double safety. Gawas sa ilang mga gamit, usa ka mubo nga sisyon sa briefing ang gitudlo aron mahibal-an nila kon unsa ang dili itugot. Ang tumong ni Dela sa pagkakaron mao ang pagtabang sa iyang pamilya ug pagtukod sa iyang gipangandoy nga balay.'}]"
Kinsang mga institusyon ang nitambong sa tigom sa City Peace and Order Council?,"['Lapu-Lapu City Police Office (LLCPO), Department of Education (DepEd) Division sa Lapu-Lapu City, Commission on Elections (COMELEC) Lapu-Lapu City Office, ug Bureau of Jail Management and Penology ( BJMP)']","[{'article_id': 1665, 'title': 'Abalos: Way brownout sa eleksyon', 'text': 'Walay brownout sa dakbayan sa Lapu-Lapu sa adlaw sa piniliay. Kini maoy pasalig ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ahong” Abalos atol sa City Peace and Order Council (CPOC) sa Dakbayan aron masiguro ang pagpangandam sa dakbayan alang sa umaabot nga Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE). Ang tigom gitambungan sa Lapu-Lapu City Police Office (LLCPO), Department of Education (DepEd) Division sa Lapu-Lapu City, Commission on Elections (COMELEC) Lapu-Lapu City Office, ug Bureau of Jail Management and Penology ( BJMP) niadtong Biyernes, Oktubre 20. Matod ni Abalos nga siya gikatakdang makigtagbo sa mga opisyal sa Mactan Electric Company, Inc. ( MECO), partikular na ni MECO General Manager Melvin Penarrubia, aron masiguro ang ilang pasalig nga masiguro nga walay power interruptions sa siyudad atol sa BSKE karong Oktubre 30. Si Comelec Lapu-Lapu City Office Chair Ann Janette Chua Penas midugang nga iya nang gimandoan ang mga opisyal sa voting center sa pag-andam og solar lights kon ugaling adunay brownout sa adlaw sa eleksyon. SEGURIDADSi Police Col. Emeniano Carbonilla, LLCPO Deputy Director for Operations, niingon nga dili mominus duha ka police personnel ang ilang ibutang sa matag voting center inubanan sa mga uniformed personnel atol sa BSKE. Matod ni Carbonilla nga ilang dugangan usab ang mga personahe sa Philippine Army, Philippine Navy, ug Philippine Coast Guard aron pahugtan ang seguridad karong Oktubre 30. Matod niya nga ang hiniusang security task force mopahigayon og regular nga checkpoints ug motubag sa dili maayong mga insidente atol sa kalihukan. Si DepEd Division of Lapu-Lapu City Schools Division Superintendent Dr. Sepin Alcover niingon nga moabot sa 2,660 ka mga election officer ang moserbisyo sa BSKE sa dakbayan. Si Alcover niingon nga ang maong gidaghanon naglangkob sa 2,600 ka mga magtutudlo sa publikong tunghaan ug dul-an sa 60 gikan sa mga pampublikong tunghaan nga niboluntaryo sa pagserbisyo alang sa piniliay sa 38 ka voting precincts sa Lapu Lapu, nga adunay 685 ka clustered precincts. Sa Sabado, Oktubre 21, ang Comelec Lapu-Lapu nipahigayon sa “opening and inspecting of ballots and election paraphernalia” sa City Treasurer’s Office. Gipasabot ni Penas nga kini aron masiguro nga mabantayan sa publiko ang ilang pag-inspeksyon sa mga balota ug uban pang materyales sa eleksyon aron masiguro nga malinawon ug matinud-anon ang eleksyon. Ang kalihukan gisalmutan sa matag representante sa matag kandidato sa BSKE. Ang uban nga napakyas sa pagsulod sa gamay nga lugar nga opisina nagtan-aw sa kalihukan pinaagi sa live stream. Matod ni Penas nga ilang ipang-apod-apod ang mga election material ngadto sa mga nangapil nga mga tunghaan sa 19 ka mga barangay sa Lapu-Lapu usa ka adlaw sa dili pa ang piniliay. Matod niya nga ihatod usab nila ang mga materyales sa eleksyon sa 11 ka barangay sa Olango ug kasikbit nga mga isla sa samang adlaw uban sa mga police escort.'}]","[{'article_id': 893, 'title': 'Tumalog Falls gisirad-an', 'text': 'Temporaryong gisirad-an sa kagamhanan sa lungsod sa Oslob ang Tumalog Falls ning semanaha tungod sa paghubas sa tubig niini. Kini maoy gikompirmar ni Oslob Mayor Iko Donyong sa Marso 20, 2024. Matod sa mayor nga niadto pang Enero niini nabantayan ang hinayhinay nga pagkahubas sa tubig hinungdan nga napugos siya sa pagpasirado, ilabi na nga daghan unta ang gusto’ng mobisita sa lugar. Giingong atol sa pagbisita sa mayor, lisod na nga malanguyan ang falls tungod sa kaubos sa tubig ug wala na usa’y tubig nga mosubay gikan sa bukid paingon sa falls. “Nawala man gud kay wala namay tubig nga nahagbong gikan sa bukid paingon sa falls. Unya maikog sad ta sa atong mga turista isuroy ngadto unya way makita mao na nga temporary lang sa nga gisirado,” dugang ni Donyong sa interbyo. Ang Tumalog Falls nabantog nga ‘rain curtain’ tungod sa daw pino nga kurtina niining paghagsa sa tubig, limpyo ug kinaham nga suruyan sa mga langyaw nga turista. Sagad sa mobisita sa lungsod aron mosuroy ilabi na sa normal nga mga adlaw sagad modagsa ang 500 ngadto sa 1,000 ka mga turista ilabi na sa weekend. Sa kasamtangan, duna nay laing source sa tubig nga gisusi ang kagamhanan nga posibling makaabag sa pagbalik sa tourist site. “Naa may source nga lain pero actually ang tubig dili lang siya makaabot ngadto tungod sa sink holes tungod sa bagyo. Maong amo gisusi kon naa pay lain kay aron maabot didto,” matod ni Donyong. Hinuon, malaumon si Donyong nga mahibalik ra ang tubig sa falls apan magdepende pa usab kon mopadayon og siaw ang huwaw. “Pero tingalig maulian ni ang kaning huwaw, ang kaning kainit, makabalik na siguro ta,” dugang niya. Subay sa uwahing taho sa kagamhanan, anaa sa P35. 3 milyunes ang kita niini sa turismo sukad sa 2022 base sa Annual Audit Report of the Commission on Audit (COA). Gawas sa Tumalog Falls, aduna pa hinuoy kasuroyan ang mga turista sama sa Sumilon Island ug whaleshark watching sa Barangay Tan-awan sa maong lungsod.'}, {'article_id': 890, 'title': '10K ka manok napaig sa sunog; P100M danyos', 'text': 'Dili mominos P100 milyunes danyos sa pagkasunog sa dakong poultry farm sa Sityo Pawa, Barangay Usmad, bukiran sa lungsod sa Argao, ala 1:19 sa hapon sa Martes, Marso 19, 2024. Kini ang gibutyag ni Argao Municipal Fire Marshal Sr. Insp. Rodger Ibana nga gikahinabi sa Superbalita Cebu sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Matod niya nga ang nasunog mao ang usa ka dakong building sa Pinnacle Poultry Farm nga may sud nga 10,000 ka mga manok nga paitlugon nga gipanag-iya sa negusyante nga si Melvin Acabal .Matod ni Ibana, ang sunog giisa sa first alarm sa ala 1:40 sa hapon ug giisa sa second alarm sa ala 1:50 sa hapon hinungdan sa pagtubag sa mga fire truck sa kabumberohan sa silingang mga lungsod sa Sibonga ug Dalaguete. Sa pag-isa sa third alarm sa ala 1:57 sa hapon, nitabang na ang kabumberohan gikan sa Carcar City ug lungsod sa Boljoon. Nakontrolar ang sunog sa alas 3:44 sa hapon ug na fire out sa alas 6:01 sa gabii sa samang adlaw. Atol ning pagsuwat, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa hinungdan sa sunog. Si Ibana nipahimangno sa katawhan nga magmatngon kanunay tungod sa kainit sa panahon nga risgo sa mga sunog. Dugang ni Ibana, ang nasod nag-oberbar sa Fire Prevention Month ning pagsugod sa buwan sa ting-init.'}, {'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}, {'article_id': 1191, 'title': 'Veto ni Abangan gi-override sa Konseho', 'text': 'Gi-veto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan ang pipila ka mga probisyon sa 2024 annual budget nga giaprobahan sa Konseho sa Dakbayan. Ang mayor niingon nga ang mga butang “makadaot sa kaayuhan sa publiko. ”Apan gi-override sa Konseho ang mga veto sa mayor. Si City Councilor Marilyn Auguis, vice chairperson sa budget and finance committee ug co-author sa 2024 annual budget ordinance, niingon nga ang samang probisyon gilangkob sa 2023 annual budget nga mokabat sa P50 bilyunes, apan kini gipadayon. Unang giaprobahan sa Konseho niadtong Disyembre 20, 2023 ang 2024 annual budget nga P19,998,463,532. 30 alang sa general funds ug P2,095,399,689. 40 alang sa special accounts. Apan kini giamendar niadtong Disyembre 27, nidugang og dul-an sa P4 bilyunes, hinungdan nga nisaka ngadto sa P25,833,177,745. 20. Usa sa mga gi-veto ni Abangan mao ang defunding sa wala magamit nga capital outlay, nga matod niya supak sa daghang mga balaod. Matod niya nga ang probisyon nga gitakda sa ordinansa nakalapas sa Section 322 sa Republic Act 7160, o ang Reversion of Unexpended Balances of Appropriations, Continuing Appropriations, ingon man Section 306 (d), ug Sections 24 ug 25 sa Government Accounting Manual for Local Government mga Yunit (LGUs) Volume 1. Kini ug uban pang mga probisyon ang iyang gi-veto ug matod niya, “Thus, as local chief executive and lawyer, consistent with my duty to uphold the law, I hereby veto this section for being ultra vires as it is in contravention of statute. ”Si Abangan, sa iyang suwat, niingon nga ang pagpatuman sa budget, lakip na ang nagkalainlaing operational nga aspeto sa pag-budget, evaluation sa trabaho ug pinansyal nga mga plano alang sa tagsa-tagsa ka mga kalihukan, regulasyon ug pagpagawas sa mga pundo, ug uban pang may kalabutan nga mga kalihukan nga naglangkob sa budget execution cycle, mao ang “eksklusibo nga gigamit” sa executive department. “I respectfully register my veto to the foregoing sections which provide special conditions to the sourcing and release of funds for being post-enactment measures which are beyond the oversight function of the Sangguniang Panlungsod,” sumala sa suwat sa mayor. “From the moment the law becomes effective, the legislature’s law-making role necessarily comes to an end and from there the executive’s role of implementing the budget begins. So as not to blur the constitutional and statutory boundaries between them, the council must not concern itself with details for implementation by the executive,” dason ni Abangan. Si Abangan, sa hinapos nga bahin sa iyang sulat, nipasalig sa mga residente sa Dakbayan sa Sugbo nga ang 2024 budget ipatuman “sa tukma sa panahon ug transparent nga paagi. ”Si City Councilor Adrian Jorge Abaya, sakop sa committee on budget and finance, niduso sa pag-override sa mga veto ni Abangan nga gipaluyohan nila ni Konsehal Orlando Abcede Jr. ug Nestor Archival, nagkahiusa ang Konseho atol sa ilang regular session niadtong Miyerkules, Enero 17.“The lined item vetoes the same provisions which are the safety nets we have put in place in order to safeguard the funds of the City,” matod ni Abaya. (JJL)'}, {'article_id': 1205, 'title': 'PCG: 204 ka sea vessels moapil sa seaborne procession', 'text': 'Mokabat sa 204 ka ka sea vessels ang narehistro sa Philippine Coast Guard( PCG) Central Visayas nga mosalmot sa Seaborne Procession karong Sabado sa buntag, Enero 20 , 2024. Gipahibalo ni Commander Emeniano Malagar Elde, PCG Central Cebu commander, nga subay sa uwahing ihap, naglabi sa pagparehistro ang mga motorbanca. Sa ilang talaan, 139 ka mga motorbanca; 31 ka merchant vessels; 24 ka mga tug boats, unom ka mga yate, tulo ka aluminum boats ug usa ka speed boat ang niparehistro. Unang nasayran nga sa labing unang higayon sa Sinulog ug Fiesta Señor nga selebrasyon, ang Balaan nga Pamilya, nga gilangkuban sa patron nga imahen ni St. Joseph the Worker, Virgen de Guadalupe de Cebu, ug Señor Sto. Gertrudes, moapil sa seaborne procession. Ang seaborne event maoy re-enactment sa pag-abot sa barko ni Lois Magellan sa baybayon sa Sugbo, nga nagdala sa imahen sa Balaang Bata niadtong ika-16 nga siglo, nga nagsimbolo usab sa pag-abot sa Kristiyanismo sa Pilipinas. Samtang, ang tagdumala sa Cebu-Cordova Link Expressway nipahibalo nga gidili ang paghunong sa mga sakyanan sa taytayan ug sirhan ang jogging area atol sa prosesyon.'}]"
Unsa ang nahitabo sa ikaduhang lalaki nga naigo sa suspek?,['gitigbas usab'],"[{'article_id': 1676, 'title': 'Nag-video sa away, gitigbas', 'text': 'Ginang gitigbas sa silingang hubog kay nasuko nga gi-videohan gamit ang cellphone niadtong Domingo sa gabii, Oktubre 15, sa Highway 77, Barangay Talamban, dakbayan sa Sugbo. Laing lalaki gitigbas usab human kini mao na say natripan sa suspek. Ang unang biktima giila nga si Ruff General Perucho, 43, adunay kapuyo, residente sa nahisgutang lugar. Si Perucho nakaangkon og samad tinigbasan sa tuong bukton. Si Police Staff Sgt. Gringo Pesquisa, imbestigador sa Talamban Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu sa Oktubre 16, niila sa suspek nga si Amadeo Kenshin Pesquera, 33, construction worker, nagpuyo sa maong dapit. Matod ni Pesquisa, nga nagmaoy ang suspek ug adunay gikalalis nga silingan nga babaye. Atol sa lalis, si Perucho nagkuha og video gamit ang cellphone apan nakabantay ang suspek ug nasuko dayon nikuha og sundang. Iyang giataki ang biktima, kinsa naigo sa iyang bukton atol sa pagpanigbas. Giluwas si Perucho sa iyang kapuyo ug mga silingan samtang ang suspek nisibat. Sa pag-abot sa mga polis sa dapit, gidala na si Perucho sa Cebu City Medical Center (CCMC). Sa pagbiya na sa mga polis nga ningresponde sa alarma, nibalik si Pesquera sa ilang lugar nga nagwandogwandog sa kahubog. Gikasugat niya ang ikaduhang biktima nga si Flaviano Ceniza Alagasi, 53, nga mipauli sa ilang panimalay, ug maoy natripingan. Nitumaw ang tinubagay ug gihapsan og dakong bato ni Pesquera ang ulo ni Alagasi. Ang biktima naa sa kritikal nga kahimtang nga gidala sa Vicente Sotto Memorial Medical Center. Nasikop ang suspek niadtong Lunes sa buntag, Oktubre 16, sa Barangay Pulpogan 2, lungsod sa Consolacion diin siya nidangop human sa hitabo. Kasong frustrated homicide ug attempted homicide ang giandam nga kaso sa kapulisan batok sa suspek.'}]","[{'article_id': 1622, 'title': 'Lalaki gipusil, namatay samtang naglingkod', 'text': 'Namatay ang usa ka lalaki nga gipusil samtang naglingkod daplin sa karsada sa alas 9:50 sa buntag sa Miyerkules, Nobiyembre 1, 2023 sa Puntod, Brgy. Mambaling sa Siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Lucas Elmer Parayno , hamtong, ulitawo, way trabaho, nagpuyo sa dapit. Nasayran sa Superbalita Cebu gikan sa kasaligang tinubdan nga ang biktima naglingkod sa daplin sa karsada. Sa kalit lang niabot ang nagmotorsiklo nga lalaki nga nag long-sleeve og kolor itom, nag helmet, nagmaskara ug diretsong namusil. Ang biktima nga samdan sa liog nakadagan pa ug nakalingkod sa e-trike , apan gumikan sa grabing samad pinusilan sa liog, namatay kini. Ang kapulisan sa Mambaling Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, nagsusi sa background sa biktima aron maestablisar ang motibo.'}, {'article_id': 81, 'title': 'Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’', 'text': 'Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain\'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay ""non-modular,"" diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig.'}, {'article_id': 21, 'title': 'Seaman makig-atbang ni Miyang sa eleksiyon', 'text': 'Usa ka independent candidate gikan sa lungsod sa Carmen ang buot moatbang ni incumbent Cebu Governor Edlen Cesariocia sa 2025 midterm election sa posisyon nga pagka-gobernador. Si Acosta “Doy” Abelardo Actub, 67, taga lungsod sa Carmen ang miduso sa iyang certificate of candidacy (COC), Biyernes, Oktubre 4, 2024. Si Actub usa ka retired seafarer sud sa 34 ka katuig, ang nakahukom nga magpapili ning umaabot nga piniliay sa iyang katuyoan nga moserbisyo sa lalawigan sa Sugbo. Nangayo usab siya og dispensa sa iyang mahimong kaatbang nga matod pa, iyang giila nga gi-idolo. Mipasalig si Actub nga aduna siyay katakos nga iya nga mamapalambo pa pag-ayo ang lalawigan sa higayon nga siya palaron nga pilion sa mga Sugboanon sa iyang tinguha. “I’m sorry Maám (Cebu Governor Edlen Cesariocia) idol kita, kaya lang kalabanin kita dahil gusto ko din ma-experience nila ang na-experience ko sa labas na wala dito. Kung halimbawa si Maam Miyang ang manalo, pupunta ako dito mag-congratulate agad ako sa kanya,” matod ni Actub. Lakip sa iyang mga gustong himuon mao ang pagpalambo sa serbisyo, batokan ang kurapsyon ug hatagan ug kasulbaran ang nagkadaiyang mga problema sa lalawigan.'}, {'article_id': 582, 'title': 'Balay sa Dalaguete nasunog', 'text': 'Usa ka dos andanas nga balay sa Barangay Caleriohan, lungsod sa Dalaguete nasunog, alas 11:50 sa gabii sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Kini gipanag-iya sa usa ka Andresa Zuniega Mirasol. Si Barangay Kapitan Luke Babor sa Caleriohan maoy nitawag sa kapulisan ug mga bombero sa Dalaguete nga dali usab nga ningtubag sa alarma uban sa mga sakop sa Municipal Risk Reduction Management Office rescue team. Nasuta nga nagsugod sa ground floor sa balay ang kayo. Usa ka bahin niini sari-sari store. Napawong ang kayo sa alas 12:20 sa kaadlawon sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Wa hinuon maugdaw ang duha ka andana nga residential house. Wala usab makatabok ang sunog sa kasilinganan nga mga balay. Atol sa pagkuha sa taho, ubos pa sa imbestigasyon ang hinungdan sa sunog ug kon pilay danyos nga gibilin. Apan wa hinuoy naangol atol sa insidente.'}, {'article_id': 1555, 'title': 'Sinulog Fest magpabilin sa SRP — Caloy Abastillas', 'text': 'Ang Sinulog Festival sa 2024 gikatakdang ipahigayon na usab sa South Road Properties (SRP). Bisan pa, kini nga desisyon nag-atubang og mga pagsaway gikan sa publiko, nga nagpasiugda sa negatibo nga yugto, sa sayo pa ning tuiga, ingon man usab karon. Si Buddy “Caloy” Abastillas, executive director sa Sinulog Foundation Inc. , sa Martes, Nobiyembre 14, 2023, nisaad nga ilang pauswagon ang kasinatian sa pagtan-aw sa publiko tungod kay giandam na nila ang mga dalan alang sa ritual showdown ug street dancing. “Didto gihapon ipahigayon ang [Sinulog Festival] sa SRP, which, of course, working inside and out to improve compared to our venue last year. And it is now named Sinulog sa Sugbo Philippines 2024,” matod ni Abastillas. Niadtong Enero 14, nakahukom si Cebu Governor Edlen Abalayan nga di paapilon ang tanang 10 ka contingents gikan sa Probinsiya sa Sugbo. Apil sa nisibog ang independente nga mga dakbayan sa Lapu-Lapu ug Mandaue, gikan sa Sinulog Grand Parade ug Ritual Showdown. Tungod niini, 12 lang sa unang 22 ka mga grupo ang ningpasundayag sa culminating activity karong tuiga. Human sa pag-anunsyo ni Abastillas sa social media niadtong Martes, nangasuko ang mga netizen kay nasayod sila nga ang Sinulog Festival sunod tuig ipahigayon sa SRP, ug dili na mobalik sa naandan nga venue, nga mao ang Cebu City Sports Center (CCSC), duol sa Abellana National School. Usa ka netizen ang nikomentaryo sa SunStar Cebu, nga nagkanayon “Another failure in the making. They did not learn from the past!”Samtang ang laing Facebook user niingon nga mas gusto niya nga magpabilin sa balay kaysa moadto sa SRP aron motan-aw sa mga pasundayag, niingon, “Kon didto pa ipahigayon, mas gusto ko nga matulog. ”Samtang gipaambit sa usa ka komentarista gikan sa Carcar City ang maong post ug ni-caption, “Mag-perform pa ba ang mga delegado sa Probinsiya sa Sugbo sa Carmen?”Sayo ning tuiga, human gipaatras ang mga contingent gikan sa Sinulog sa Cebu City tungod sa safety concerns, si Abalayan nihangyo kanila nga mopasundayag sa Sinulog sa 50th-anniversary celebration sa Carmen, amihanang Sugbo. DI SA CCSCGitataw ni Abastillas nga ang SRP maoy labing maayo nga lokasyon sa pag-host sa mga nag-unang kalihukan sa Sinulog Festival. Iyang gitumbok nga ang CCSC kasamtangang gipaubos sa renovation isip pagpangandam sa Palarong Pambansa sa Hulyo sunod tuig. Niadtong Lunes, ang executive director sa CCSC nga si Aldryn Pagodon mitaho nga anaa na sa 30 porsiyento ang progress sa renovation sa oval. Tumong niini nga mahuma.'}]"
Unsa ang gipakita sa atubangang panid sa website nga gi-hack?,['usa ka troll face meme'],"[{'article_id': 1686, 'title': 'Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack', 'text': 'Laing website sa kagamhahan ang biktima sa hacking. Kini ang website sa House of Representatives (www. congress. gov. ph) nga gi-hack sa usa ka anonymous user “3musketeerz” sa Dominggo, Oktubre 15, 2023. Ang atubangang panid sa website nagpakita sa usa ka troll face meme, ang iskedyul sa mga miting sa komite giusab, ug ang seksyon sa mga photo journal ug mga press release gidaot sa usa ka troll face nga mga hulagway. Sa usa ka pahayag, si Secretary-General Efipanio Pinol niingon nga ang opisyal nga website sa Ubos Balay-Balauranan nakasinati og “unauthorized access. ”“Immediate steps have been taken to address the issue, and we are working closely with the Department of Information and Communications Technology (DICT), Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), and law enforcement agencies concerned to investigate the matter,” pamahayag ni Pinol. Ang Kamara nipagawas og pahimangno sa publiko nga magmatngon sa bisan unsang komunikasyon nga giingong gikan sa House of Representatives. “While we work to restore the website fully, we ask for patience and understanding. We are committed to ensuring the security and integrity of our digital platforms, and we will implement additional measures to prevent such incidents in the future,” matod ni Pinol. Kini ang ikatulo nga dagkong cyberattack sa usa ka ahensya sa gobiyerno sa Pilipinas. Niadtong Septiyembre, gi-hack ang Philippine Statistics Authority (PSA) ug sayo ning buwana, gi-target usab ang Philippine Health Insurance Corp. (Philhealth). “For the moment, we advise the public to be cautious of any suspicious emails or communications that claim to be from the House of Representatives,” dason ni Pinol. Ang PSA ug Philheath hinahinay na nag-recover sa ilang website hangtod nibuto na usab kining ulahing cyber attack. .Official website sa Ubos Balay-Balauranan gi-hack'}]","[{'article_id': 145, 'title': 'Boatman, diving guide sa Bohol mingtahan', 'text': 'Human nga mitanyag og P200,000 reward money si Bohol governor Corea Eugenio Barbin alang niadtong makahatag og inpormasyon sa boatman ug diving guide nga nagdala og guest sa Virgin Island sa Panglao, Lalawigan sa Bohol ang gikatahong misurender. Nag-viral sa social media ang video nga gi-post diin nagpakita nga adunay gituohang Korean national nga ni-avail og snorkeling sa kadagatan sa Panglao, apan ni-vandalize sa table coral diha ilawom sa dagat pinaagi sa pagkulit og letra. Samtang ang babaye nga langyaw nga daw nag-vlog ang giingong mihikap sa corals. Gipahinumdoman sa gobernador ang publiko nga adunay balaod nga panalipdan ang kalikopan hinungdan nga iyang gipasubay ang boatman ug diving guide kuyog sa maong turista. Kasamtangan nga wa ibutyag ang identity sa maong boatman ug diving guide nga misurender, atol niining pagsuwat ug nagpadayon pa ang imbestigasyon.'}, {'article_id': 1164, 'title': 'Drayber sa motorsiklo patay sa bangga', 'text': 'Namatay ang usa ka drayber sa motorsiklo sa panagbangga tali sa usa ka public utility jeepney (PUJ) sa national highway sa Barangay Magay, lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo, alas 7:45 sa gabii niadtong Miyerkules, Enero 24, 2024. Giila ang biktima nga si Badoy Gordovin Lacson Jr. , 25, taga Purok Tangke 2, Sitio Tuburan, dakbayan sa Danao. Dali siyang gidala sa Danao City Provincial Hospital apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Ang traffic investigator sa Compostela Police Station nga si Staff Sergeant Takyo Maestrado nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga ang biktima paingon sa dakbayan sa Danao dihang nabanggaan ang PUJ nga gimaneho ni Lito Baria. Matod ni Maestrado, base sa pamahayag ni Baria, ang biktima maoy unang nakaigo sa iyang sakyanan. Apan giangkon sa polis nga nasayop si Baria base sa ilang pagsusi sa dapit nga nahitaboan. Si Baria gitanggong sa kapulisan sa Compostela sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og tukmang kaso.'}, {'article_id': 203, 'title': 'Bangi sa ‘drugas,’ lalaki gipusil sa Pier', 'text': 'Usa ka lalaki nga naila lang sa alyas nga Pikoy ang natusaktusak ang lawas sa samad pinusilan. Base sa inisyal nga imbestigasyon nga ang biktima gipusil patay samtang natulog gawas sa Gate 2 sa Pier 2, Barangay San Roque, Siyudad sa Sugbo, Sabado pasado alas 12 sa kadlawon, Agusto 24, 2024. Ang Waterfront Police Station nakadawat og tawag sa telepono labot sa nahitabong pagpamusil sa maong lugar ug sa ilang pag abot gidala na sa ambulansya sa barangay ang biktima. Apan pipila ka gutlo ang milabay mipahibawo ang barangay nga dead on arrival si alyas Pikoy sa Cebu City Medical Center nga dunay unom ka mga samad pinusilan sa lainlaing bahin sa lawas gamit ang .45 nga kalibre sa armas. Matod ni Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Waterfront Police Station nga ang iyang investigator on case nakakuha og unom ka basiyo sa bala ug duha ka slug sa kalibre 45 sa pistola. Lakip sa nakuha sa crime scene ang siyam ka gagmay nga pakete sa gituohang shabu ug laing 36 ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu ang nakuha sa mga attending physician sa Cebu City Medical Center (CCMC) gikan sa bulsa sa biktima ug ilang gi-turnover sa mga polis. Tungod niini nagduda ang mga imbestigador nga dunay kalambigitan sa illegal nga drugas sa maong pagpamusil sanglit naila man usab kini sa lugar nga mamaligya og shabu. Sigon sa mga saksi sa dapit nga samtang natulog ang biktima giduol kini sa duha ka lalaki nga luwan og motorsiklo diin ang usa kanila ang mipusil makadaghang higayon. Human sa pagpamusil dali nga misibat ang duha ka suspetsado pahilayo sa lugar ug ang mga nakakita mao nay nanawag sa barangay aron sa pagtabang sa biktima. Ang Waterfront Police Station misubay na sa mga kuha sa CCTV camera sa dapit alang sa pag ila sa mga suspetsado.'}, {'article_id': 1191, 'title': 'Veto ni Abangan gi-override sa Konseho', 'text': 'Gi-veto ni Cebu City Mayor Cedie Abangan ang pipila ka mga probisyon sa 2024 annual budget nga giaprobahan sa Konseho sa Dakbayan. Ang mayor niingon nga ang mga butang “makadaot sa kaayuhan sa publiko. ”Apan gi-override sa Konseho ang mga veto sa mayor. Si City Councilor Marilyn Auguis, vice chairperson sa budget and finance committee ug co-author sa 2024 annual budget ordinance, niingon nga ang samang probisyon gilangkob sa 2023 annual budget nga mokabat sa P50 bilyunes, apan kini gipadayon. Unang giaprobahan sa Konseho niadtong Disyembre 20, 2023 ang 2024 annual budget nga P19,998,463,532. 30 alang sa general funds ug P2,095,399,689. 40 alang sa special accounts. Apan kini giamendar niadtong Disyembre 27, nidugang og dul-an sa P4 bilyunes, hinungdan nga nisaka ngadto sa P25,833,177,745. 20. Usa sa mga gi-veto ni Abangan mao ang defunding sa wala magamit nga capital outlay, nga matod niya supak sa daghang mga balaod. Matod niya nga ang probisyon nga gitakda sa ordinansa nakalapas sa Section 322 sa Republic Act 7160, o ang Reversion of Unexpended Balances of Appropriations, Continuing Appropriations, ingon man Section 306 (d), ug Sections 24 ug 25 sa Government Accounting Manual for Local Government mga Yunit (LGUs) Volume 1. Kini ug uban pang mga probisyon ang iyang gi-veto ug matod niya, “Thus, as local chief executive and lawyer, consistent with my duty to uphold the law, I hereby veto this section for being ultra vires as it is in contravention of statute. ”Si Abangan, sa iyang suwat, niingon nga ang pagpatuman sa budget, lakip na ang nagkalainlaing operational nga aspeto sa pag-budget, evaluation sa trabaho ug pinansyal nga mga plano alang sa tagsa-tagsa ka mga kalihukan, regulasyon ug pagpagawas sa mga pundo, ug uban pang may kalabutan nga mga kalihukan nga naglangkob sa budget execution cycle, mao ang “eksklusibo nga gigamit” sa executive department. “I respectfully register my veto to the foregoing sections which provide special conditions to the sourcing and release of funds for being post-enactment measures which are beyond the oversight function of the Sangguniang Panlungsod,” sumala sa suwat sa mayor. “From the moment the law becomes effective, the legislature’s law-making role necessarily comes to an end and from there the executive’s role of implementing the budget begins. So as not to blur the constitutional and statutory boundaries between them, the council must not concern itself with details for implementation by the executive,” dason ni Abangan. Si Abangan, sa hinapos nga bahin sa iyang sulat, nipasalig sa mga residente sa Dakbayan sa Sugbo nga ang 2024 budget ipatuman “sa tukma sa panahon ug transparent nga paagi. ”Si City Councilor Adrian Jorge Abaya, sakop sa committee on budget and finance, niduso sa pag-override sa mga veto ni Abangan nga gipaluyohan nila ni Konsehal Orlando Abcede Jr. ug Nestor Archival, nagkahiusa ang Konseho atol sa ilang regular session niadtong Miyerkules, Enero 17.“The lined item vetoes the same provisions which are the safety nets we have put in place in order to safeguard the funds of the City,” matod ni Abaya. (JJL)'}, {'article_id': 474, 'title': 'JO sa Bais nasikop sa ronda sa PDEA 7', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency Negros Oriental Provincial Office uban sa mga operatiba sa Regional Intelligence Unit 7 ang usa ka drug den nga gipadagan sa usa ka job order nga empleyado sa city hall sa Dakbayan sa Bais, Negros Oriental, alas 12:56 sa Biyernes sa hapon, Hunyo 14, 2024. Ang operation niresulta sa pagkasikop sa drug den maintainer ug laing duha nga naabtan sa sulod nga nanuyop sa ilegal nga drugas. Ang nadakpan giila nga si Maru Costa, 55, job-order watchman sa Bais City Hall nga mao usab ang target sa buy-bust sa PDEA 7 ug RIU 7. Lakip sa nadakpan sila si Elvis Costales, 24, ug Domeng Bucoy, 29, pulos taga Barangay II, sa mao nga dakbayan. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa shabu nga motimbang og 6 gramos nga dunay estimated average market value nga P40,800 ug mga drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga tulo ka mga semana nila gipaubos sa case buildup ang drug den human sila nakakuha og impormasyon gikan sa usa ka concerned citizen. Sa monitoring, makabaligya si Costa og 25 gramos matag semana sa iyang mga kustomer.'}]"
Unsay epekto sa wala paglakip sa Pebrero 25 sa mga holidays?,['dili makausab sa kamatuoran '],"[{'article_id': 1698, 'title': 'Wa paglakip sa Peb. 25 nga holiday di makausab', 'text': 'Ang wala paglakip sa Pebrero 25 sa listahan sa mga holidays alang sa 2024 dili makausab sa kamatuoran nga ang diktaduryang Alarcon natapos pinaagi sa people power revolution niadtong adlawa kapin sa tulo ka dekada na ang milabay. Mao ni ang reaksyon sa beteranong Sugbuanong abogado nga si Pitallano Kionisala, usa ka Martial Law survivor, human masayri nga ang People Power Revolution anniversary nga gisaulog matag Pebrero 25 wala na maapil sa listahan sa special non-working holidays alang sa 2024. Ang Malacañang nipagawas sa listahan sa regular ug special non-working holidays alang sa 2024 niadtong Biyernes, Oktubre 13, 2023. Base sa holiday calendar sa sunod tuig, ang Pebrero 25 dili na usa ka special non-working holiday. Si Kionisala, sa text message sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, nagkanayon nga ang Presidente dili makausab sa kasaysayan nga ang “brutal nga diktaduriya” sa iyang amahan nga si anhing Lois Alarcon Sr. , natapos sa people power niadtong 1986.“Alarcon Jr. cannot erase historical records even if he will not make February 25 a holiday,” matod ni Kionisala. “The people cannot forget the massive violations of human rights and the plunder of public funds during the regime of Alarcon Sr. ,” dugang niya. Ang Office of the President, sa usa ka pamahayag nga gi-post sa Facebook page sa Presidential Communications Office kaniadtong Biyernes, niingon nga nagpadayon ang pagtahod sa paghandom niini sa Edsa People Power Revolution, apan nakahukom nga dili kini ilakip sa listahan tungod kay ang Pebrero 25 nahulog sa Dominggo. “There is minimal socio-economic impact in declaring this day as a special non-working holiday since it coincides with the rest day for most workers and laborers,” rason sa Malacañang. Hinunoa, ang Kapistahan sa Immaculate Conception of Mary sa Disyembre 8, 2024 nahulog usab og Dominggo, ug kini gideklarar nga usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Daghang mga Pilipino ang nagtrabaho sa Dominggo, lakip ang mga medikal nga trabahante, mga retailer, mga tigbalita ug kadtong nagtrabaho sa turismo ug uban pang mga establisemento sa serbisyo ingon man mga business process outsourcing nga mga kompaniya. KASAYSAYANSa sayong bahin, ang mga aktibista sa tawhanong katungod mipatungha’g kahadlok nga ang pagkapili ni Lois “Bongbong” Alarcon Jr. sa pagkapresidente mosangpot sa mga paningkamot sa pag-usab sa kasaysayan sa nasod pinaagi sa pagpaubos o pagwagtang sa giisip nga labing salawayon nga bahin sa bangis nga pagmando sa iyang amahan gikan sa mga libro sa kasaysayan.'}]","[{'article_id': 676, 'title': 'Napatay sa kinumo; gabas wa iuli', 'text': 'Nakurat ang kasilinganan sa Barangay Lamacan, bukirang bahin sa Lungsod sa Sibonga, Cebu sa dihang sayo sa buntag sa Huwebes, Mayo 2, 2024, patay’ng lawas sa lalaki napalgan sa sapa. Ang biktima giila nga si Estabillo Estal Estanero alyas Climaco, 60, ulitawo, ug residente sab sa nahisgutang lugar. Adunay foul play ang kamatayon ni Estanero nga unang gituohan nga posibleng nalumos apan nasayran nga namatay kini sa kinumo ug nakaangkon og samad sa agtang. Gitumbok si Saddam Buncag Esteban, 59, minyo, amateur nga boksidor sa batan-on pa ug usa ka manananggot nga silingan sa biktima. Sa imbestigasyon sa Sibonga Municipal Police Station ubos sa pagdumala ni PCPT Fort Terence Cielo, nasuta nga ang biktima kuyog sa iyang manghod nga si Clemente Estanero, nga nag-inom og ilimnong makahubog ngadto sa balay sa suspek. Saysay ni Lennard nga miuna siya sa pagpauli ug ang biktima uban sa suspek nga pulos hubog, ang nagkalalis. Gilalisan sa duha mao ang gihulman nga gabas ni Leopoldogala nga giingong wa pa iuli ni Estanero nga miresulta sa sinumbagay. Sa imbestigasyon, nasayran nga si Estanero nigawas sa balay nga giimnan sa pagtuo nga mopauli na. Nianang pagkabutang sa dihang mananggot si Esteban, mao nalay iyang nakita nga diha sa sapa si Estanero nga wa nay kinabuhi ug siya ra sab ang dali nga mipahibawo sa kabanay niini. Apan sa gihimong ocular investigation sa mga sakop sa Scene of the Crime Operation o Soco sa kapulisan, may nakita silang pat-ak sa dugo sa kawayan nga lingkoranan sa nataran sa balay sa suspek. Aduna say mga dugo sa tanom ug pultahan sa balay ni Vladimirngala, tungod niini gidakop sa Sibonga police ang suspek. Sa eksklusibong pakighinabi sa Superbalita Cebu, si Esteban miklaro nga wa niya bunali og gahi nga butang ang agtang sa biktima nga na resulta sa pagkasamad niini. Nagtuo si Esteban nga naigo ang agtang sa iyang kumo nga may singsing atol sa ilang pagsinumbagay sa mga alas 11 sa gabii Mayo 1, 2024Kasong Homicide ang kasong atubangon sa suspek.'}, {'article_id': 1441, 'title': 'PRO 7: Pagsikop sa 7 ka tawo sa Lapu-Lapu way kalapasan', 'text': 'Way nakitang kalapasan ang mga polis nga nisikop sa pito ka mga tawo nga ningbabag sa demolition team nga gitahasan sa pagguba sa mga panimalay nga gitukod sa pribadong luna sa Sitio Casia, Barangay Bangkal, dakbayan sa Lapu-Lapu niadtong Martes sa buntag, Nobiyembre 29, 2023. Matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, tigpamaba ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa kapulisan sa Police Regional Officew (PRO 7), ang presensya sa mga polis sa maong lugar mao ang pagpatuman sa kahusay ug kalinaw. Dunay kamandoan ang korte nga gub-on ang mga ilegal nga istruktura ug nahasubay kini sa legal nga proseso nga angay nga tumanon sa bisan kinsa nga indibidwal. Nipasabot si Abacay nga ang kapulisan hugot gyud nga nipatuman sa maximum tolerance, gani gihatagan og panahon nga makalusad sa ilang lihok protesta ang mga residente uban sa mga progresibong grupo nga milaban kanila. Apan sa dihang duna nay nahitabong kagubot atubangan sa mga polis, matod ni Abacay, walay mahimo ang awtoridad gawas sa pagpatuman sa balaod pinaagi sa pagdakop kanila nga wala na magkinahanglan og warrant of arrest. Kalapasan sa Article 151 sa Revised Penal Code kun Disobedience of Lawful Orders of Persons in Authority ug alarm and scandal ang nalapas sa maong mga indibidwal. Dugang ni Abacay nga sa nanglabay nga mga higayon nga dunay mga lihok protesta ang mga militanteng pundok, gihatagan gyud sila’g higayon nga maka padayag sa ilang sintimento ug ang kapulisan wala mohimo’g aksyon tungod kay nasayod sila nga katungod kini ni bisan kinsa. Apan kon ang maong kagawasan sa pagpadayag duna nay malapas nga balaod, diha na mosulod ang mga polis aron ipatuman ang balaod. “In previous incidents, daghan kaayo tag rallies but we did not arrest anyone because nobody was committing a crime, that should be clear that your PRO 7, always respects the freedom of everyone to protest, the freedom of speech and of the press, but if you exercise this freedom in violation of a law and then, we will come in and enforce the law,” matod ni Abacay. Ang pagdakop sa mga police sa pito ka mga indibidwal gi kondinar kini sa mga cause oriented groups tungod alang nila usa kini ka matang sa pagpamig-ot sa katungod sa mga residente.'}, {'article_id': 190, 'title': 'Daghang kaso sa pagpusil sa Mambaling police area', 'text': 'Sa datus sa Cebu City Police Office (CCPO), kapin na sa napulo ka mga kaso sa pagpamusil ang nahitabo sa dakbayan sa Sugbo sulod lang sa 27 ka adlaw diin ang labing daghan nga insidente mao ang area sa Mambaling Police Station. Matod ni P/Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for administration sa CCPO, nga sa maong gidaghanon sa mga kaso sa pagpamusil pulos nila kini nailhan ug 90-95 porsiyento ang ila na nga napasakaan og kaso ngadto sa korte. Kasagaran sa mga hinungdan nganong nahimo ang krimen tungod kini sa illegal nga drugas diin ang biktima giingong nakautang sa usa ka drug personality nga tungod niini, gipamusil na lang sila sa sindikato. Ang matag police station nga dunay mga kaso sa shooting gimandoan nga sulbaron sa labing madali nga panahon ug ilang papanubagon ang naghimo sa krimen. Giangkon ni Baculo nga ang Mambaling maoy dunay labing daghan sa kaso sa pagpamusil itandi sa laing police station sanglit giila ang maong dapit nga areas of concern subay sa problema sa illegal nga drugas. ""If not tanan I think 95 percent sa shooting incidents ang suspect or the victim or both of them involved gyud sa illegal drugs, mao na siya\'y pinaka rason sa atong shooting incident sa siyudad sa Sugbo,"" matod ni Baculo. Si Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nibutyag atol sa Openline Forum nga makaalarma na ang sunodsunod nga shooting incidents sa dakbayan. Tungod niini, iyang mando sa kapulisan nga dili lang taman sa pagpasaka og kaso ang buhaton sa CCPO apan kinahanglan nga lig-on ang kaso ug makombikto gyud ang mga naghimo sa krimen. ""That\'s the message that I want to send nga kinahanglan it\'s not only about filing the case, it\'s about seeing it through nga naa gyuy conviction para deterrent gyud siya nga sakto,"" pasabot ni Abalayan. Gibutyag sa kapulisan nga hagit pa gihapon kanila ang pag sulbad sa problema sa illegal nga drugas sa syudad sa Sugbo nga tungod ani nagpadayon ang ilang subsob nga kampanya matag semana batok sa illegal nga drugas.'}, {'article_id': 255, 'title': 'Bag-ong tigbaligya og drugas, nasikop', 'text': 'Giila sa kapulisan nga bag-ong sulbong sa pagpamaligya sa ilegal nga drugas ang nasikop sa Labangon Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO) atol sa buy-bust sa dalan A. Biag, Barangay Labangon, dakbayan sa Sugbo, alas 2:10 sa kaadlawon, Martes, Agusto 13, 2024. Ang suspek giila nga si Jeslar Pilo Bulagsac alyas Dyyhin, 29, taga sa Sityo Mahayahay 1, Barangay Calamba, dakbayan sa Sugbo. Nasakmit sa kapulisan ang mga pinakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 10. 25 gramos nga dunay standard drug price nga P69,700. Matod ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station nga nakadawat silag report gikan sa maong lugar nga kusog kaayo ang pinalitay sa ilegal nga drugas. Mao kini hinungdan gipaubos dayon sa monitoring ug human makuha ang tanang impormasyon, gilusad ang buy-bust nga gipangulohan ni Police Lieutenant Malcolm Almenia ubos sa supervision ni Police Major Abadiano Abagat. Matod ni Abagat nga bag-ong sulbong sa lugar ang suspek diin ang iyang kustomer mao ang mga drayber sa e-bike drivers ug mga sikad-sikad sa dan A. Biag, usa sa mga dapit sa dakbayan nga daghang nalambigit sa negosyo sa ilegal nga drugas .Kasong pagpayuhot sa illegal nga drugas ang ipasaka sa Labangon Police Station batok sa maong suspek.'}, {'article_id': 1654, 'title': 'Butane canisters ‘pisaton’', 'text': 'Dili mominos sa 7 milyunes nga bakanteng butane canisters nga gibanabana nga mobalor og P285 milyunes, nasakmit sa pagronda sa awtoridad sa dakong bodega sa Cebu Rufrance Multigas sa Sitio Batong, Barangay Danglag, lungsod sa Consolacion, alas 10:55 sa buntag, Dominggo, Oktubre 22, 2023. Ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Anti-Fraud and Commercial Crimes Unit (AFFCU) gikan sa Camp Crame sa kaulohan maoy nihimo sa operasyon subay sa search warrant nga giisyu ni Judge Jojie M. Cad-Enjambre sa Regional Trail Court (RTC 7 Branch 89 sa dakbayan sa Mandaue nga gipetsahan og Oktubre 20, 2023. REKLAMONaaghat ang operasyon sa CIDG tungod sa reklamo sa upat ka butane manufacturers gumikan sa kalapasan sa Section 2 sa Republic Act (RA) 623 as amended by RA 5700 o an Act to Regulate the Use of Duly Stamped or Marked Bottles. Naaktuhan ang 22 ka mga empleyado sa Cebu Rufrance Multigas nga nagguba sa nagkadaiyang butane canisters. Apan ang operator sa usa ka makinarya nilimod sa taho nga ang mga canister ilang pisaton. Samtang, usa ka representante sa butane canister supplier nga Botin, Tripler, Bluflame ug Pelaez nagkanayaon nga usa ka semana ang pagpaniid sa mga operatiba sa CIDG-AFFCU sa gironda nga kompaniya. Gihulagway niya nga dakong kalapasan sa balaud ang nahimo sa naasoy nga kompaniya tungod sa iyang alegasyon nga usa ka ‘unfair competition’ sa negosyo. Apan atol sa pagronda sa CIDG, wala ang tag-iya ug mga opisyal sa Cebu Rufrance Multigas nga giingong adunahang negosyante sa Sugbo gawas sa operator sa pressing machine ubang kawani. Si Wilfredo Jilou, 30, minyo taga Bais City, Negros Oriental nga nahinabi sa Superbalita Cebu niingon nga duha ka adlaw pa lang sila nga niabot sa Consolacion uban sa iyang asawa, mga silingan ug giswelduhan sila og P400 ang adlaw. Matod niya, ang uban kanila tigtangtang sa valve sa canister ug uban sa tigsud sa sako sa gipisat nga canister. Dugang niya nga stay-in sila sa kompaniya unya wala pa gyud sila makahibalo sa pangalan sa kompaniya ug pangalan sa tag-iya niini. LANAYONSumala sa representante sa upat ka mga kompaniya, ang mga canister ilang pangpisaton ug dad-on sa laing kompaniya aron lanayon ug himuon nga bag-ong butane canister sa kompaniya. Matod niini, naghago sila ug nibubo og dakong puhonan apan gikolekta ang ilang canister sa laing kompanya. Dugang niya nga gibanabana nga subra sa P20 milyunes ang alkanse sulod ning tuiga sa upat ka mga kompanya tungod sa pagpangawala o dili na mabalik ang bakanteng butane canister. Wala pa kini labot sa mga nangaging tuig dihang wala pa kini masakpi, dason sa representante. Mahal ang pagpalit nila sa empty canisters aron sudlan og butane gas alang sa ilang dealers apan nangawala kini tungod sa naasoy nga alegasyon. Gihulagway niini nga dili makiangayon ang gihimo sa maong kompaniya. Atol ning pagsuwat, wala pa makuha sa CIDG gikan sa Camp Crame ang habig sa tag-iya sa naasoy nga kompaniya.'}]"