file_name,text,source,speaker_id,duration data/audio_0_segment_0.wav,"Nan lavi, pa gen anyen ki rive fasil.",zefi,zefi,3.219 data/audio_0_segment_1.wav,"Tout moun ki reyalize bèl bagay,",zefi,zefi,2.675 data/audio_0_segment_2.wav,"Se moun ki te travay di, ki te fè sakrifis,",zefi,zefi,3.544 data/audio_0_segment_3.wav,Epi ki pa jan m abandone rèv you.,zefi,zefi,2.981 data/audio_0_segment_4.wav,Travay di se kle ki louvri pòt siksè pou chak moun ki gen detèminasyon.,zefi,zefi,6.713 data/audio_0_segment_5.wav,Travay di pa vle di sèlman fatige kò.,zefi,zefi,3.256 data/audio_0_segment_6.wav,Li vle di fè refò ak entèlijans.,zefi,zefi,2.688 data/audio_0_segment_7.wav,"Ak pasyans ak disiplin,",zefi,zefi,2.837 data/audio_0_segment_8.wav,"Lè yon moun bay tout kè li nan sa l ap fè,",zefi,zefi,3.337 data/audio_0_segment_9.wav,"Menm si wout la long, li rive jwenn bon rezilta.",zefi,zefi,4.750 data/audio_0_segment_10.wav,Siksè pa rive nan yon jou. Se yon pwosesis ki pran tan.,zefi,zefi,4.925 data/audio_0_segment_11.wav,Moun ki reyisi yo se moun ki leve chak fwa yo tonbe.,zefi,zefi,4.544 data/audio_0_segment_12.wav,"Ki ap pran naye yo, epi ki kontinye avanse.",zefi,zefi,4.231 data/audio_0_segment_13.wav,Travay di ede moun bati fòs moral ak konfyans nan tèt yo.,zefi,zefi,5.175 data/audio_0_segment_14.wav,"Nan lekòl, timoun ki etidye regilyèman,",zefi,zefi,3.975 data/audio_0_segment_15.wav,Ki koute pwofesè yo epi ki fè devwa yo avèk serye.,zefi,zefi,4.413 data/audio_0_segment_16.wav,Toujou gen rezilta travay yo. Travay di nan aprantisaj se pa sèlman pou pase egzamen.,zefi,zefi,7.344 data/audio_0_segment_17.wav,Men pou bati yon avni solid.,zefi,zefi,3.044 data/audio_0_segment_18.wav,"Nan lavi pwofesyonèl, moun ki travay di toujou fè diferans.",zefi,zefi,5.019 data/audio_0_segment_19.wav,"Yo vin gen eksperyans, yo jwenn respè.",zefi,zefi,3.406 data/audio_0_segment_20.wav,Epi yo gen anpil chans pou yo monte pi wo.,zefi,zefi,3.075 data/audio_0_segment_21.wav,Travay di se envestisman ki peye ak tan.,zefi,zefi,4.688 data/audio_0_segment_22.wav,Travay di se tou yon valè moral.,zefi,zefi,3.188 data/audio_0_segment_23.wav,"Lè yon moun abitye travay di, li vin gen respè pou travay lòt moun.",zefi,zefi,5.031 data/audio_0_segment_24.wav,"Li pa chèche wout fasil, epi li pa fè mechanste pou jwenn siksè.",zefi,zefi,4.662 data/audio_0_segment_25.wav,Sa fè li vin yon bon egzanp nan sosyete a.,zefi,zefi,3.381 data/audio_0_segment_26.wav,"Men, travay di dwe akonpanye ak bon direksyon.",zefi,zefi,4.494 data/audio_0_segment_27.wav,Se pa tout efò ki bay bon rezilta.,zefi,zefi,2.550 data/audio_0_segment_28.wav,Si moun nan pa konnen ki kote li vle ale.,zefi,zefi,2.619 data/audio_0_segment_29.wav,"Lè nou travay ak objektif kle,",zefi,zefi,3.006 data/audio_0_segment_30.wav,Chak etap vin gen sans epi siksè vin pi pre.,zefi,zefi,5.019 data/audio_0_segment_31.wav,"Lè yon moun travay di, li vin santi fyète nan tèt li.",zefi,zefi,4.563 data/audio_0_segment_32.wav,Li konnen tout sa li genyen se frè sou swe l.,zefi,zefi,3.281 data/audio_0_segment_33.wav,"Pa favè pèsonn, sa bay diyite.",zefi,zefi,3.125 data/audio_0_segment_34.wav,Ak yon sans de valè pèsonèl ki enpòtan nan lavi chak moun.,zefi,zefi,5.713 data/audio_0_segment_35.wav,Travay di pa vle di pa pran repo.,zefi,zefi,3.231 data/audio_0_segment_36.wav,Li enpòtan pou nou balanse travay ak repo.,zefi,zefi,3.313 data/audio_0_segment_37.wav,Paske kò ak lespri bezwen fòs pou kontinye avanse.,zefi,zefi,4.631 data/audio_0_segment_38.wav,Yon moun ki pran swen tèt li ka travay pi byen epi pi lontan.,zefi,zefi,5.712 data/audio_0_segment_39.wav,"Finalman, travay di se chemen ki mennen nan tout siksè dirab.",zefi,zefi,6.450 data/audio_0_segment_40.wav,"Li bati karaktè, li ouvè opòtinite, epi li ranfòse konfyans.",zefi,zefi,5.988 data/audio_0_segment_41.wav,"Chak moun ki kwè nan tèt li epi ki travay ak pasyon,",zefi,zefi,4.613 data/audio_0_segment_42.wav,"Ka rive kote l vle rive, paske",zefi,zefi,3.375 data/audio_0_segment_43.wav,"Jan anpil moun di yo travay, di pa janm trayi.",zefi,zefi,4.799 data/audio_1_segment_0.wav,Lavi nan bouk ak lavi nan vil pa menm.,zefi,zefi,2.463 data/audio_1_segment_1.wav,Men chak gen bèl bagay ak difikilte pa yo.,zefi,zefi,2.981 data/audio_1_segment_2.wav,Bouk la pote la pè ak trankilite.,zefi,zefi,2.613 data/audio_1_segment_3.wav,"Pandan vil la pote mouvman ak opòtinite,",zefi,zefi,2.963 data/audio_1_segment_4.wav,"Tout de genyen valè yo, e chak moun chwazi kote ki pi bon pou li selon sa l bezwen.",zefi,zefi,5.744 data/audio_1_segment_5.wav,"Nan bouk, moun yo viv pi pre la nati.",zefi,zefi,3.012 data/audio_1_segment_6.wav,"Gen anpil pye bwa, bèt ak rivyè.",zefi,zefi,3.094 data/audio_1_segment_7.wav,"Lè a pi pwòp, epi moun yo respire plis frechè.",zefi,zefi,3.963 data/audio_1_segment_8.wav,Sa ede moun rete an sante e viv ak plis kalm.,zefi,zefi,3.381 data/audio_1_segment_9.wav,Timoun yo gen espas pou jwe epi grandi nan libète.,zefi,zefi,3.944 data/audio_1_segment_10.wav,"Nan vil, gen plis mouvman, machin ap pase, moun ap kouri, biznis ap fèt.",zefi,zefi,6.362 data/audio_1_segment_11.wav,"Vil la se kote gen plis lekòl, lopital ak travay.",zefi,zefi,4.156 data/audio_1_segment_12.wav,Se poutèt sa anpil moun kite bouk pou yo al chache pi bon lavi nan vil.,zefi,zefi,4.531 data/audio_1_segment_13.wav,"Men, lavi nan vil gen pwòp difikilte pa li.",zefi,zefi,3.569 data/audio_1_segment_14.wav,"Gen bri, polisyon, trafik, ak depans ki wo.",zefi,zefi,4.275 data/audio_1_segment_15.wav,"Moun bezwen travay plis pou peye kay, manje ak lòt bezwen.",zefi,zefi,4.463 data/audio_1_segment_16.wav,Gen moun ki santi yo pa gen tan pou repo oswa pou fanmi.,zefi,zefi,3.706 data/audio_1_segment_17.wav,"Nan bouk, moun yo viv pi senp. Yo plante manje yo, yo fè echanj youn ak lòt epi yo konn ede vwazen yo.",zefi,zefi,7.862 data/audio_1_segment_18.wav,Gen yon sans de solidarite ki fè lavi pi dous.,zefi,zefi,3.050 data/audio_1_segment_19.wav,"Menm si pa gen anpil lajan. Nan vil,",zefi,zefi,3.344 data/audio_1_segment_20.wav,Gen plis aksè ak teknoloji ak enfòmasyon.,zefi,zefi,3.100 data/audio_1_segment_21.wav,"Moun ka jwenn travay nan biwo, itilize entènèt, epi aprann plis sou mond lan.",zefi,zefi,5.606 data/audio_1_segment_22.wav,"Sa ouvè anpil opòtinite, men li mande anpil efò pou swiv rit lavi a.",zefi,zefi,6.031 data/audio_1_segment_23.wav,"Nan bouk, tradisyon ak kilti rete vivan.",zefi,zefi,3.481 data/audio_1_segment_24.wav,"Moun toujou chante, danse, epi fè fèt kominote.",zefi,zefi,4.138 data/audio_1_segment_25.wav,"Timoun aprann respè, travay ak lanmou pou tè ya depi yo piti.",zefi,zefi,4.906 data/audio_1_segment_26.wav,Sa fè yo devlope yon sans fò pou kominote yo.,zefi,zefi,3.650 data/audio_1_segment_27.wav,"Nan vil, lavi a pi modèn. Gen sinema, restoran, inivèsite,",zefi,zefi,5.881 data/audio_1_segment_28.wav,Ak anpil kote pou moun detann tèt yo.,zefi,zefi,2.950 data/audio_1_segment_29.wav,"Men pafwa, moun pèdi kontak ak lòt moun paske chak moun okipe ak pwòp travay yo.",zefi,zefi,6.556 data/audio_1_segment_30.wav,"Malgre diferans yo, bouk ak vil depann youn de lòt.",zefi,zefi,4.075 data/audio_1_segment_31.wav,"Vil bezwen manje ki soti nan bouk, epi bouk bezwen kòdwiy ak sèvis ki soti nan vil.",zefi,zefi,5.606 data/audio_1_segment_32.wav,"Lè gen echanj ant yo, tout peyi benefisye.",zefi,zefi,3.762 data/audio_1_segment_33.wav,"Finalman, lavi nan bouk ak lavi nan vil se de fòm lavi ki konplete youn lòt.",zefi,zefi,5.656 data/audio_1_segment_34.wav,"Sa ki enpòtan, se pou chak moun aprann viv byen kote li ye a.",zefi,zefi,4.456 data/audio_1_segment_35.wav,"Respekte lanati, travay di epi chache lapè nan kè li.",zefi,zefi,4.644 data/audio_1_segment_36.wav,Paske se pa kote nou ye ki fè lavi bèl.,zefi,zefi,2.856 data/audio_1_segment_37.wav,Se fason nou viv li.,zefi,zefi,1.620 data/audio_2_segment_0.wav,Solidarite se youn nan pi gwo fòs ki kenbe yon kominote ini.,zefi,zefi,4.450 data/audio_2_segment_1.wav,"Lè moun deside ede youn lòt, lavi vin pi fasil epi tout moun benefisye.",zefi,zefi,5.706 data/audio_2_segment_2.wav,Se nan moman difisil nou wè vrè valè solidarite.,zefi,zefi,3.869 data/audio_2_segment_3.wav,Paske se lè sa nou konnen kiyès ki kanpe avèk nou.,zefi,zefi,4.050 data/audio_2_segment_4.wav,"Nan anpil zòn nan peyi a, espesyalman nan Bouk,",zefi,zefi,3.800 data/audio_2_segment_5.wav,"Moun toujou konn travay ansanm. Lè yon moun ap bati kay, lòt yo vin ede li.",zefi,zefi,5.444 data/audio_2_segment_6.wav,"Yo pote dlo, pote wòch, ou byen kwit manje pou travayè yo.",zefi,zefi,4.500 data/audio_2_segment_7.wav,"Yo pa bezwen lajan, paske yo konnen lè yo bezwen tou.",zefi,zefi,3.687 data/audio_2_segment_8.wav,"Kominote a va la pou yo. Solidarite pa sèlman kesyon de travay fizik,",zefi,zefi,6.275 data/audio_2_segment_9.wav,Mwen li gen rapò ak kè ak bon volonte.,zefi,zefi,2.944 data/audio_2_segment_10.wav,"Lè yon moun malad, vwazen yo vizite li.",zefi,zefi,2.956 data/audio_2_segment_11.wav,Pote soup oswa ede pran swen timoun yo.,zefi,zefi,3.456 data/audio_2_segment_12.wav,Se ti jès sa yo ki fè yon kominote vin tounen tankou yon fanmi.,zefi,zefi,4.256 data/audio_2_segment_13.wav,"Nan lekòl, timoun yo aprann pataje.",zefi,zefi,3.250 data/audio_2_segment_14.wav,Ede youn lòt nan devwa epi travay an gwoup.,zefi,zefi,3.363 data/audio_2_segment_15.wav,Sa ede yo grandi ak lespri solidarite.,zefi,zefi,3.206 data/audio_2_segment_16.wav,Yon timoun ki aprann ide lòt depi piti ap toujou gen bon konpòtman nan lavi.,zefi,zefi,5.681 data/audio_2_segment_17.wav,Solidarite tou enpòtan nan kriz.,zefi,zefi,3.075 data/audio_2_segment_18.wav,"Lè gen siklòn, inondasyon oswa gwo angou.",zefi,zefi,3.425 data/audio_2_segment_19.wav,Se ansanm kominote yo dwe leve kanpe.,zefi,zefi,2.700 data/audio_2_segment_20.wav,"Moun pataje manje, dlo.",zefi,zefi,2.563 data/audio_2_segment_21.wav,Epi yo pran swen moun ki pèdi tout bagay.,zefi,zefi,2.800 data/audio_2_segment_22.wav,Se sa ki fè pèp ayisyen toujou jwenn fòs pou leve kanpe aprè chak frap.,zefi,zefi,5.581 data/audio_2_segment_23.wav,"Nan lavil, solidarite pafwa vin pi fèb.",zefi,zefi,3.606 data/audio_2_segment_24.wav,Paske chak moun okipe ak pwòp lavi yo.,zefi,zefi,2.994 data/audio_2_segment_25.wav,Men si moun ta pran tan pou gade bò kote yo.,zefi,zefi,3.044 data/audio_2_segment_26.wav,Yo tap wè anpil moun ki bezwen yon men.,zefi,zefi,2.425 data/audio_2_segment_27.wav,"Yon mo ankourajman, oswa yon ti sipò.",zefi,zefi,3.263 data/audio_2_segment_28.wav,"Solidarite pa mande richès, li mande bon kè.",zefi,zefi,4.019 data/audio_2_segment_29.wav,Relijyon ak tradisyon ayisyen yo toujou mete aksan sou solidarite.,zefi,zefi,4.644 data/audio_2_segment_30.wav,"Nan legliz, nan lakou vodou, oswa nan òganizasyon kominotè, moun reyini pou ede youn lòt.",zefi,zefi,6.787 data/audio_2_segment_31.wav,Chache solisyon ansanm epi bati espwa pou demen.,zefi,zefi,4.050 data/audio_2_segment_32.wav,Yon kominote san solidarite se tankou yon pyebwa san rasin.,zefi,zefi,4.056 data/audio_2_segment_33.wav,"Li ka grandi yon ti tan, men li pap janm solid.",zefi,zefi,3.450 data/audio_2_segment_34.wav,"Lè moun ini, yo vin gen plis kapasite pou defann dwa yo.",zefi,zefi,4.481 data/audio_2_segment_35.wav,Kreye pwojè epi amelyore lavi tout moun.,zefi,zefi,3.944 data/audio_2_segment_36.wav,Solidarite fè moun santi yo gen valè.,zefi,zefi,2.819 data/audio_2_segment_37.wav,Paske chak moun gen yon wòl enpòtan nan lavi lòt.,zefi,zefi,3.700 data/audio_2_segment_38.wav,"Se pa sèlman ede ak men, men tou ak pawòl, ak koute, ak respè.",zefi,zefi,5.944 data/audio_2_segment_39.wav,"Lè youn leve vwa lót, tout kominote a monte.",zefi,zefi,3.875 data/audio_2_segment_40.wav,"Finalman, solidarite se limyè ki gide tout sosyete.",zefi,zefi,4.606 data/audio_2_segment_41.wav,"Se li ki fè moun santi yo pa pou kont yo, se li ki bay espwa ak lanmou.",zefi,zefi,5.169 data/audio_2_segment_42.wav,"Si chak moun ta pratike solidarite chak jou,",zefi,zefi,3.737 data/audio_2_segment_43.wav,Peyi a tap vin pi bèl e pi lavi tap gen plis sans.,zefi,zefi,4.443 data/audio_3_segment_0.wav,Kilti Ayiti se yon trezò ki soti nan kè pèp la.,zefi,zefi,3.444 data/audio_3_segment_1.wav,Li se melanj tout sa zansèt nou yo te kite pou nou.,zefi,zefi,3.525 data/audio_3_segment_2.wav,"Lang, manje, dans, mizik, relijyon ak fason ou viv chak jou.",zefi,zefi,5.594 data/audio_3_segment_3.wav,"Se sa ki fè Ayiti tèlman inik. Chak ti detay nan lavi nou gen yon istwa, yon sans ak yon valè.",zefi,zefi,7.694 data/audio_3_segment_4.wav,Lang kreyòl la se youn nan pi gwo senbòl kilti nou.,zefi,zefi,3.875 data/audio_3_segment_5.wav,Se li ki pèmèt tout Ayisyen kominike san baryè.,zefi,zefi,3.862 data/audio_3_segment_6.wav,"Lè nou pale kreyòl, nou montre fyète nou.",zefi,zefi,3.087 data/audio_3_segment_7.wav,"Nou fè youn ak rasin nou, lang lan pote emosyon nou, konesans nou ak vizyon nou pou lavni.",zefi,zefi,7.438 data/audio_3_segment_8.wav,"Mizik ayisyèn an, kit se rara.",zefi,zefi,2.775 data/audio_3_segment_9.wav,"Toubadou, konpa, oswa vodou, jazz.",zefi,zefi,3.094 data/audio_3_segment_10.wav,"Se yon fòs ki ini moun, mizik pote kè kontan.",zefi,zefi,3.862 data/audio_3_segment_11.wav,"Men, li sèvi tou kòm zouti pou denonse enjistis.",zefi,zefi,3.938 data/audio_3_segment_12.wav,"Le tanpèt pase, mizik toujou la pou konsole pèp la.",zefi,zefi,3.888 data/audio_3_segment_13.wav,Se yon pati nan lespri rezistans nou.,zefi,zefi,2.813 data/audio_3_segment_14.wav,"Nan dans tradisyonèl yo, kò a pale menm jan ak kè a.",zefi,zefi,4.281 data/audio_3_segment_15.wav,"Chak mouvman gen siyifikasyon, chak bat tanbou gen mesaj.",zefi,zefi,4.625 data/audio_3_segment_16.wav,"Lè pèp ayisyen danse, se pa sèlman pou plezi, men pou sonje, selebre, epi bay lavi sans.",zefi,zefi,7.281 data/audio_3_segment_17.wav,Manje ayisyèn nan tout se yon eleman enpòtan nan kilti a.,zefi,zefi,4.513 data/audio_3_segment_18.wav,"Diri kole, sòs pwa ak bannann peze se pa sèlman manje, men se tradisyon.",zefi,zefi,6.387 data/audio_3_segment_19.wav,"Chak plat gen orijin li, gen istwa li.",zefi,zefi,2.963 data/audio_3_segment_20.wav,"E li ini fanmi yo bò tab la. Lè nou pataje manje, nou pataje lanmou.",zefi,zefi,6.250 data/audio_3_segment_21.wav,Relijyon ak kwayans tradisyonèl yo jwe yon gwo wòl nan lavi pèp la.,zefi,zefi,5.125 data/audio_3_segment_22.wav,"Vodou, legliz ak lòt fòm espirityalite montre divèsite kwayans nou yo.",zefi,zefi,6.138 data/audio_3_segment_23.wav,Sa fè nou konprann respè pou tout moun paske chak moun gen chemen espirityèl pa yo.,zefi,zefi,6.050 data/audio_3_segment_24.wav,"Tradisyon nou yo, se tankou pon ki mare pase ak prezan.",zefi,zefi,4.513 data/audio_3_segment_25.wav,"Fèt drapo, fèt Gede, fèt fanmi ak fèt kominal yo fè moun sonje kote yo soti.",zefi,zefi,6.938 data/audio_3_segment_26.wav,"Epi sa yo genyen an komen, san tradisyon",zefi,zefi,3.563 data/audio_3_segment_27.wav,"Pèp la pèdi idantite li. Nan atis ayisyèn nan,",zefi,zefi,4.369 data/audio_3_segment_28.wav,"Nou wè kreyativite san limit: penti, eskilti, brode ak pwezi montre kijan pèp la ka pran doulè li pou kreye bote.",zefi,zefi,9.931 data/audio_3_segment_29.wav,Chak atis pote yon moso nan istwa peyi a atravè travay li.,zefi,zefi,5.075 data/audio_3_segment_30.wav,Kilti ak tradisyon Ayiti se pa bagay ki dwe rete nan pase sèlman.,zefi,zefi,5.013 data/audio_3_segment_31.wav,"Nou dwe pwoteje yo, pataje yo, epi adapte yo ak tan n ap viv la.",zefi,zefi,5.256 data/audio_3_segment_32.wav,"Lè jèn yo konnen kilti yo, yo vin gen plis fyète ak plis direksyon.",zefi,zefi,5.356 data/audio_3_segment_33.wav,"Finalman, kilti ak tradisyon se nanm yon pèp.",zefi,zefi,4.413 data/audio_3_segment_34.wav,Se yo ki fè nou konnen kiyes nou ye.,zefi,zefi,2.912 data/audio_3_segment_35.wav,"Poukisa nou la, ak ki kote nou prale",zefi,zefi,3.044 data/audio_3_segment_36.wav,"Si nou kontinye viv ak respè pou kilti nou,",zefi,zefi,3.212 data/audio_3_segment_37.wav,Ayiti ap toujou klere menm lè nwaj kouvri syèl la.,zefi,zefi,3.957 data/audio_4_segment_0.wav,Tousen Louvèti te yon lidè ki te konn estrateji militè ak diplomasi.,kore,kore,5.238 data/audio_4_segment_1.wav,Li te jwe yon wòl kle nan òganize fòs esklav yo ak nan negosye ak Ewopeyen yo.,kore,kore,6.200 data/audio_4_segment_2.wav,Li te ede fòme yon lame ki t ap konbat pou libète ak dinyite.,kore,kore,4.938 data/audio_4_segment_3.wav,Jan-Jak Desalin te pran baton an apre Tousen Louvèti.,kore,kore,3.906 data/audio_4_segment_4.wav,Li mennen batay final kont Fransè yo epi li t ap dirije pèp la pou rive nan viktwa.,kore,kore,6.387 data/audio_4_segment_5.wav,Li te deklare endepandans peyi a 1 janvye 1804.,kore,kore,4.463 data/audio_4_segment_6.wav,"E konsa, Ayiti te vin premye repiblik nwa endepandan nan mond lan.",kore,kore,5.344 data/audio_4_segment_7.wav,"Batay sa te montre fòs, inite ak entèlijans pèp Ayisyen an.",kore,kore,5.075 data/audio_4_segment_8.wav,"Malgre yo te fè fas ak zam, kondisyon difisil ak trayi, yo pa janm dekouraje.",kore,kore,6.250 data/audio_4_segment_9.wav,Yo te kwè nan dwa yo pou yo viv lib e byen pran desizyon nan men yo.,kore,kore,5.406 data/audio_4_segment_10.wav,Endepandans Ayiti te voye yon mesaj fò pou lemonn.,kore,kore,3.863 data/audio_4_segment_11.wav,Tout pèp ka goumen kont enjistis menm lè yo san pouvwa ak resous.,kore,kore,5.694 data/audio_4_segment_12.wav,Istwa sa te vin yon sous enspirasyon pou lòt peyi ki t ap chèche libète.,kore,kore,5.806 data/audio_4_segment_13.wav,"Malgre anpil defi apre endepandans, pèp ayisyen kontinye bati peyi l.",kore,kore,5.738 data/audio_4_segment_14.wav,"Batay pou jistis, edikasyon ak devlopman.",kore,kore,3.825 data/audio_4_segment_15.wav,"Kontinye chak jou, paske libète pa sèlman yon dat, li se yon angajman.",kore,kore,5.975 data/audio_4_segment_16.wav,"Sonje batay pou endepandans yo leson sou kouraj, inite ak detèminasyon.",kore,kore,5.531 data/audio_4_segment_17.wav,"Li raple chak Ayisyen ke ansanm ak plenn kouraj, yo kapab simonte nenpòt obstak.",kore,kore,7.044 data/audio_4_segment_18.wav,"Epi bati yon peyi fyè, lib ak solid.",kore,kore,3.727 data/audio_5_segment_0.wav,Tout bagay te kòmanse lè esklav yo te deside leve kanpe kont mèt yo.,kore,kore,5.019 data/audio_5_segment_1.wav,"Nan lanne 1791 nan nò peyi a,",kore,kore,4.131 data/audio_5_segment_2.wav,Yo te kòmanse yon revolisyon ki tap chanje lavi yo pou tout tan.,kore,kore,4.388 data/audio_5_segment_3.wav,Yo te santi ke lavi anba chèn pa t sa Bondye te vle pou yo.,kore,kore,4.713 data/audio_5_segment_4.wav,Zansèt yo te konn reyini nan bwa pou fè plan.,kore,kore,2.869 data/audio_5_segment_5.wav,Epi yo te fè sèman pou yo pa janm retounen nan esklavaj.,kore,kore,4.156 data/audio_5_segment_6.wav,"Chak grenn moun te konnen ke yo tap riske lavi yo,",kore,kore,3.269 data/audio_5_segment_7.wav,Men yo te pi fyè pou yo goumen pou libète pase pou yo rete anba dominasyon.,kore,kore,6.012 data/audio_5_segment_8.wav,Gen anpil lidè vanyan ki te leve nan moman sa a.,kore,kore,3.575 data/audio_5_segment_9.wav,Boukman te youn nan premye moun ki te motive esklav yo pou leve.,kore,kore,4.581 data/audio_5_segment_10.wav,"Li te fè yon seremoni nan Bwa Kayiman,",kore,kore,2.669 data/audio_5_segment_11.wav,"Kote yo te fè sèman inite, kouraj ak rezistans.",kore,kore,3.874 data/audio_6_segment_0.wav,Anviwònman se tout sa ki antoure nou.,kore,kore,2.487 data/audio_6_segment_1.wav,"Dlo, tè, lè, bwa.",kore,kore,2.969 data/audio_6_segment_2.wav,"Bèt ak plant, Lè nou pran swen anviwònman, nou pran swen tèt nou.",kore,kore,4.606 data/audio_6_segment_3.wav,"Paske lavi nou depann sou li. Yon peyi ki pa pwoteje anviwònman l,",kore,kore,4.894 data/audio_6_segment_4.wav,Ap gen anpil difikilte pou li devlope.,kore,kore,3.156 data/audio_6_segment_5.wav,"Nan Ayiti, anpil kote gen pwoblèm tankou dechè.",kore,kore,4.225 data/audio_6_segment_6.wav,Deforestasyon ak polisyon dlo ak lè.,kore,kore,3.475 data/audio_6_segment_7.wav,"Lè moun jete fatra nan rivyè, nan lari,",kore,kore,3.469 data/audio_6_segment_8.wav,"Oswa boule bwa san kontwòl, sa afekte sante tout moun.",kore,kore,4.544 data/audio_6_segment_9.wav,"Li fè dlo vin pa pwòp, lè a vin sal epi tè a vin fatige.",kore,kore,5.438 data/audio_6_segment_10.wav,Pwoteksyon anviwònman kòmanse nan chak kay.,kore,kore,3.719 data/audio_6_segment_11.wav,Chak moun ka aprann jete dechè nan plas ki kòrek.,kore,kore,3.544 data/audio_6_segment_12.wav,"Pa boule fatra, epi pran swen plant yo.",kore,kore,3.038 data/audio_6_segment_13.wav,"Ti jès sa yo sanble piti, men yo gen anpil valè lè tout moun fè yo ansanm.",kore,kore,6.063 data/audio_6_segment_14.wav,"Nan lekòl, timoun yo dwe aprann valè anviwònman depi bonè.",kore,kore,4.631 data/audio_6_segment_15.wav,"Yo ka aprann plante pye bwa, netwaye lakou, epi pa gaspiye dlo oswa elektrisite.",kore,kore,5.806 data/audio_6_segment_16.wav,"Lè yo pratike sa depi timoun, yo vin genyen abitid ki dire tout lavi.",kore,kore,5.769 data/audio_6_segment_17.wav,Pwoteksyon anviwònman pa sèlman benefisye moun.,kore,kore,3.456 data/audio_6_segment_18.wav,"Li benefisye bèt ak plant yo tou. Lè nou sove bwa,",kore,kore,4.438 data/audio_6_segment_19.wav,"Nou kreye kay pou zwazo, bèt sovaj ak ensèk.",kore,kore,3.963 data/audio_6_segment_20.wav,"ki enpòtan pou balans natirèl la. Lè nou pwoteje rivyè,",kore,kore,4.350 data/audio_6_segment_21.wav,Pwason ak lòt bèt dlo yo ka viv.,kore,kore,3.500 data/audio_6_segment_22.wav,Deforestasyon se yon gwo pwoblèm nan peyi a.,kore,kore,3.538 data/audio_6_segment_23.wav,"Le anpil pye bwa koupe, se yo pa replante.",kore,kore,3.644 data/audio_6_segment_24.wav,"Tè a vin frajil, dlo lapli yo ale rapidman epi gen anpil inondasyon ak glisman tè.",kore,kore,6.269 data/audio_6_segment_25.wav,Sa montre enpòtans plante pye bwa chak fwa nou koupe kèk nan yo.,kore,kore,4.794 data/audio_6_segment_26.wav,Tout kominote ka travay ansanm pou pwoteje anviwònman.,kore,kore,4.125 data/audio_6_segment_27.wav,"Gen moun ki fè gwoup netwayaj, ki plante pyebwa, epi ki fè kanpay pou montre enpòtans respekte lanati.",kore,kore,7.681 data/audio_6_segment_28.wav,"Lè kominote a ini, travay la vin pi fasil e pi efikas.",kore,kore,5.162 data/audio_6_segment_29.wav,Gouvènman an gen yon wòl tou. Li ka kreye lwa pou limite polisyon.,kore,kore,5.469 data/audio_6_segment_30.wav,"Pou pwoteje forè ak rivyè, epi ankouraje moun fè aktivite ki pa fè mal anviwònman.",kore,kore,6.938 data/audio_6_segment_31.wav,"Lè lwa respekte, tout moun benefisye plis.",kore,kore,4.200 data/audio_6_segment_32.wav,"Teknoloji kapab ede tou. Lè moun itilize metòd pwòp pou pwodwi elektrisite,",kore,kore,6.081 data/audio_6_segment_33.wav,"Trete dlo oswa jere dechè, sa diminye polisyon an epi pwoteje resous natirèl yo.",kore,kore,6.794 data/audio_6_segment_34.wav,Sa montre ke pwogrè ak pwoteksyon anviwònman ka mache ansanm.,kore,kore,4.650 data/audio_6_segment_35.wav,"Finalman, pwoteksyon anviwònman se responsablite tout moun.",kore,kore,5.412 data/audio_6_segment_36.wav,Chak ti jès konte. Chak aksyon gen enpòtans.,kore,kore,4.556 data/audio_6_segment_37.wav,"Le Ayiti pran swen lanati, li pwoteje la vi l.",kore,kore,3.994 data/audio_6_segment_38.wav,Li bati yon avni miyò pou jenerasyon kap vini yo.,kore,kore,3.394 data/audio_6_segment_39.wav,Epi li montre ke peyi a kapab vanse nan lapè e pwosperite.,kore,kore,4.533 data/audio_7_segment_0.wav,Fanm gen yon wòl enpòtan nan sosyete ayisyen depi lontan.,kore,kore,4.494 data/audio_7_segment_1.wav,"Yo se manman, sè, pitit.",kore,kore,2.912 data/audio_7_segment_2.wav,E souvan yo se poto mitan fanmi yo.,kore,kore,2.944 data/audio_7_segment_3.wav,"San fanm, sosyete pa ta ka fonksyone!",kore,kore,3.019 data/audio_7_segment_4.wav,"Paske yo pote swen, lanmou ak fòs nan tout aspè lavi a.",kore,kore,5.044 data/audio_7_segment_5.wav,"Nan anpil fanmi, fanm se premye moun ki edike timoun yo.",kore,kore,4.981 data/audio_7_segment_6.wav,"Yo anseye yo valè, respè ak kwyans.",kore,kore,4.100 data/audio_7_segment_7.wav,Sa fè fanm vin youn nan poto ki bati jenerasyon kap vini yo.,kore,kore,4.931 data/audio_7_segment_8.wav,"Lè fanm edike byen, timoun yo aprann renmen.",kore,kore,3.844 data/audio_7_segment_9.wav,Pataje epi viv ansanm ak lòt moun ak respè.,kore,kore,4.088 data/audio_7_segment_10.wav,"Fanm pa sèlman travay nan kay, yo patisipe nan travay agrikòl, komès, atizana ak anpil lòt domèn.",kore,kore,8.638 data/audio_7_segment_11.wav,"Anpil fwa, yo pote plis ke mwatye nan revni fanmi an.",kore,kore,4.387 data/audio_7_segment_12.wav,Sa montre ke fanm gen kapasite pou kontribye nan ekonomi peyi a.,kore,kore,5.581 data/audio_7_segment_13.wav,"Nan istwa Ayiti, anpil fanm te gen wòl kle nan batay pou libète.",kore,kore,5.450 data/audio_7_segment_14.wav,"Catherine Flon, pa egzanp, te koud premye drapo Ayiti a.",kore,kore,4.388 data/audio_7_segment_15.wav,Epi li vin yon senbòl kouraj ak patisipasyon fanm nan batay nasyonal la.,kore,kore,5.956 data/audio_7_segment_16.wav,Sa montre ke fanm ka fè gwo diferans nan lavi peyi yo.,kore,kore,4.455 data/audio_8_segment_0.wav,Fanm se tout lidè nan kominote yo.,kore,kore,2.469 data/audio_8_segment_1.wav,"Yo òganize gwoup sosyal, kanpay edikatif ak aksyon solidarite.",kore,kore,5.487 data/audio_8_segment_2.wav,"Lè fanm ini, yo kapab pote chanjman pozitif ki benefisye tout moun nan kominote a.",kore,kore,6.556 data/audio_8_segment_3.wav,"Nan edikasyon, fanm ap vin pwofesè, direktè ak syantifik.",kore,kore,5.787 data/audio_8_segment_4.wav,Yo ankouraje timoun yo patisipe nan rechèch epi kontribye nan devlopman konesans nan peyi a.,kore,kore,7.456 data/audio_8_segment_5.wav,Sa fè yo tounen modèl pou jenès la.,kore,kore,3.063 data/audio_8_segment_6.wav,Fanm bezwen plis opòtinite pou yo devlope kapasite yo.,kore,kore,4.356 data/audio_8_segment_7.wav,"Lè yo jwenn aksè a edikasyon, fòmasyon pwofesyonèl,",kore,kore,4.388 data/audio_8_segment_8.wav,"Ak menm sipò nan sosyete a,",kore,kore,2.513 data/audio_8_segment_9.wav,"Yo kapab pote plis kontribisyon nan lavi ekonomik,",kore,kore,3.662 data/audio_8_segment_10.wav,"Sosyal ak politik peyi a. Nan fanmi ak sosyete,",kore,kore,5.400 data/audio_8_segment_11.wav,"Fanm pote balans, yo pote konpasyon,",kore,kore,3.662 data/audio_8_segment_12.wav,Kouraj ak sajès nan pran desizyon.,anon,anon,3.269 data/audio_8_segment_13.wav,"Lè fanm gen vwa nan tout nivo,",anon,anon,2.756 data/audio_8_segment_14.wav,"Sosyete a vin pi jis, pi solid epi pi efikas.",anon,anon,4.813 data/audio_8_segment_15.wav,Fanm se poto ki kenbe tradisyon ak kilti ayisyen vivan.,anon,anon,4.937 data/audio_8_segment_16.wav,"Yo transmèt konesans sou lang, dans, mizik,",anon,anon,4.119 data/audio_8_segment_17.wav,"Ak kwizin nan fanmi, sa fè kilti peyi a kontinye ap viv atravè jenerasyon.",anon,anon,7.369 data/audio_8_segment_18.wav,"Finalman, wòl fanm nan sosyete ayisyen se yon sous fòs.",anon,anon,5.762 data/audio_8_segment_19.wav,"Fyète ak enspirasyon. Lefanm valorize,",anon,anon,4.613 data/audio_8_segment_20.wav,Respekte epi sipòte.,anon,anon,2.737 data/audio_8_segment_21.wav,Tout sosyete benefisye. Se devwa nou pou n rekonèt ak selebre kontribisyon fanm nan lavi chak jou.,anon,anon,7.407 data/audio_9_segment_0.wav,Lanmou ak respè nan fanmi se baz tout sosyete ki vle grandi nan lapè ak inyon.,charles,charles,7.013 data/audio_9_segment_1.wav,"Lè gen lanmou ant manm fanmi yo, lavi vin pi bèl.",charles,charles,4.538 data/audio_9_segment_2.wav,"Moun santi yo an sekirite, epi timoun yo grandi ak kè kontan.",charles,charles,5.581 data/audio_9_segment_3.wav,Fanmi se premye lekòl kote moun aprann renmen.,charles,charles,4.244 data/audio_9_segment_4.wav,Konprann epi viv ansanm ak lòt moun.,charles,charles,3.688 data/audio_9_segment_5.wav,"Nan yon fanmi kote gen respè, chak moun santi vwa yo konte.",charles,charles,5.306 data/audio_9_segment_6.wav,"Paran yo tan de pitit yo, epi pitit yo aprann koute paran yo tou.",charles,charles,6.081 data/audio_9_segment_7.wav,"Lè gen dyalòg, gen konpreyansyon.",charles,charles,3.156 data/audio_9_segment_8.wav,E sa evite anpil konfli.,charles,charles,2.944 data/audio_9_segment_9.wav,"Respè a se pa sèlman nan pawòl, men tou nan aksyon ak atitid chak moun youn avèk lòt.",charles,charles,8.331 data/audio_9_segment_10.wav,Lanmou nan fanmi se pa sèlman mo dous.,charles,charles,3.675 data/audio_9_segment_11.wav,"Se pran swen yonn lòt, pataje sa nou genyen epi soutni yonn lòt nan bon moman kou nan move moman.",charles,charles,8.488 data/audio_9_segment_12.wav,"Lè yonn tonbe, lòt yo leve l.",charles,charles,3.169 data/audio_9_segment_13.wav,"Lè yonn reyalize, tout fanmi an selebre ansanm.",charles,charles,4.569 data/audio_9_segment_14.wav,Sa fè lyen yo vin pi solid chak jou.,charles,charles,3.449 data/audio_10_segment_0.wav,Timoun yo bezwen santi lanmou chak jou.,charles,charles,2.756 data/audio_10_segment_1.wav,"Lè yo santi yo renmen, yo vin gen plis konfyans nan tèt yo.",charles,charles,4.331 data/audio_10_segment_2.wav,"Yo aprann bay lanmou tou, e yo devlope kè sansib pou lòt moun.",charles,charles,5.175 data/audio_10_segment_3.wav,"Se poutèt sa, paran yo dwe toujou pran tan pou montre afeksyon.",charles,charles,5.131 data/audio_10_segment_4.wav,"Menm ak tije senp tankou yon souri,",charles,charles,3.106 data/audio_10_segment_5.wav,"Yon bo, ou yon mo ankourajman.",charles,charles,2.875 data/audio_10_segment_6.wav,"Nan fanmi kote pa gen respè, lavi vin difisil.",charles,charles,4.481 data/audio_10_segment_7.wav,"Pawòl ka blese, chire kè.",charles,charles,2.950 data/audio_10_segment_8.wav,E menm kraze lyen ki te genyen ant manm yo.,charles,charles,3.519 data/audio_10_segment_9.wav,Se pou sa li enpòtan pou tout moun nan fanmi an pratike padon.,charles,charles,5.556 data/audio_10_segment_10.wav,Pale ak bon jan kalm e sonje ke lanmou pi fò pase kòlè.,charles,charles,5.938 data/audio_10_segment_11.wav,Lanmou ak respè se pa yon bagay ki fèt yon sèl fwa.,charles,charles,4.606 data/audio_10_segment_12.wav,"Se yon travay chak jou. Chak ti jès,",charles,charles,3.663 data/audio_10_segment_13.wav,"Chak mo, chak konpòtman genyen enpòtans.",charles,charles,3.944 data/audio_10_segment_14.wav,"Lè nou chwazi pale dousman,",charles,charles,2.600 data/audio_10_segment_15.wav,Ede youn lòt e pi montre rekonesans.,charles,charles,3.506 data/audio_10_segment_16.wav,Nou ranfòse inite fanmi an.,charles,charles,2.722 data/audio_11_segment_0.wav,"Fanmi se sous fòs. Lè gen lanmou ak respè,",charles,charles,4.056 data/audio_11_segment_1.wav,Menm gwo pwoblèm yo vin pi fasil pou rezoud.,charles,charles,3.525 data/audio_11_segment_2.wav,"Tout moun santi yo gen plas yo, epi chak manm vin tounen yon poto pou lòt yo.",charles,charles,5.750 data/audio_11_segment_3.wav,"Se ansanm, fanmi bati yon lavni ki pi estab.",charles,charles,4.269 data/audio_11_segment_4.wav,"Nan kilti ayisyèn nan, fanmi gen yon valè espesyal.",charles,charles,4.544 data/audio_11_segment_5.wav,Nou toujou konn di men anpil chay pa lou.,charles,charles,3.594 data/audio_11_segment_6.wav,"Pawòl sa vle di: Lè tout moun mete men ansanm ak lanmou,",charles,charles,4.763 data/audio_11_segment_7.wav,Okenn difikilte pa ka twò lou pou pote.,charles,charles,3.450 data/audio_11_segment_8.wav,Sa se esans solidarite fanmi ayisyen.,charles,charles,4.066 data/audio_12_segment_0.wav,"Respè pou granmoun ak renmen pou timoun,",charles,charles,2.931 data/audio_12_segment_1.wav,Se de poto ki soutni fanmi an.,charles,charles,2.781 data/audio_12_segment_2.wav,"Gramoun yo pote sajès ak eksperyans,",charles,charles,3.388 data/audio_12_segment_3.wav,Pandan timoun yo pote enèji ak espwa.,charles,charles,3.644 data/audio_12_segment_4.wav,Lè de jenerasyon sa yo viv nan lanmou.,charles,charles,3.406 data/audio_12_segment_5.wav,Gen yon balans ki kreye lapè nan kay la.,charles,charles,3.550 data/audio_12_segment_6.wav,Lanmou ak respè nan fanmi se fondasyon yon sosyete solid.,charles,charles,5.481 data/audio_12_segment_7.wav,"Si chak fanmi pratike yo chak jou,",charles,charles,3.463 data/audio_12_segment_8.wav,"Peyi a avin gen plis inite,",charles,charles,2.775 data/audio_12_segment_9.wav,Plis kè kontant ak plis jistis.,charles,charles,3.131 data/audio_12_segment_10.wav,Paske fanmi ki renmen youn lòt se fanmi ki bati yon lavni miyò.,charles,charles,5.463 data/audio_12_segment_11.wav,pou tout moun.,charles,charles,1.227 data/audio_13_segment_0.wav,Lang kreyòl se lang majorite pèp Ayisyen.,charles,charles,3.575 data/audio_13_segment_1.wav,Li se premye lang timoun aprann nan kay yo.,charles,charles,3.612 data/audio_13_segment_2.wav,"Premye lang yo itilize pou kominike ak fanmi,",charles,charles,4.100 data/audio_13_segment_3.wav,Vwazen ak zanmi sa fè l yon zouti enpòtan nan edikasyon.,charles,charles,5.319 data/audio_13_segment_4.wav,"Depi premye ane lekòl la, lè timoun aprann li e ekri nan kreyòl,",charles,charles,6.419 data/audio_13_segment_5.wav,"Yo konprann pi fasil, yo ka eksprime lide yo.",charles,charles,4.638 data/audio_13_segment_6.wav,Poze kesyon epi aprann lòt konesans san baryè lang.,charles,charles,5.450 data/audio_13_segment_7.wav,Sa fè aprantisaj vin pi efikas.,charles,charles,3.063 data/audio_13_segment_8.wav,"Paske ti moun nan pa oblije tradui chak pawòl nan tèt li pou konprann sa pwofesè a di,",charles,charles,7.185 data/audio_14_segment_0.wav,Kreyòl nan lekòl ede konsolide idantite pèp ayisyen.,charles,charles,4.881 data/audio_14_segment_1.wav,"Lè timoun itilize pwòp lang yo,",charles,charles,3.056 data/audio_14_segment_2.wav,Yo aprann gen fyète nan kilti yo.,charles,charles,2.869 data/audio_14_segment_3.wav,"Yo konprann valè tradisyon,",charles,charles,2.688 data/audio_14_segment_4.wav,Istwa ak literati pèp yo san yo pa bezwen adopte yon lang lòt kòm premye referans.,charles,charles,8.219 data/audio_14_segment_5.wav,Ansèyman an kreyòl ka amelyore rezilta lekòl yo.,charles,charles,5.056 data/audio_14_segment_6.wav,Etid montre timoun ki aprann nan lang manman yo gen plis kapasite pou li.,charles,charles,7.181 data/audio_14_segment_7.wav,Ekri e rezoud pwoblèm.,charles,charles,2.694 data/audio_14_segment_8.wav,Sa fè yo vin pi konfyans nan tèt yo.,charles,charles,3.125 data/audio_14_segment_9.wav,Epi motive pou kontinye etid yo.,charles,charles,3.271 data/audio_15_segment_0.wav,"Lè kreyòl itilize kòm lang ansèyman,",charles,charles,2.806 data/audio_15_segment_1.wav,Li ouvè pòt pou timoun yo aprann lòt lang pi fasil.,charles,charles,4.375 data/audio_15_segment_2.wav,"Lè yo deja metrize yon lang natif natal,",charles,charles,3.481 data/audio_15_segment_3.wav,"Yo ka aprann fransè, anglè, ou lòt lang etranje pi vit.",charles,charles,5.356 data/audio_15_segment_4.wav,Paske baz panse yo deja fò.,charles,charles,3.069 data/audio_15_segment_5.wav,Kreyòl nan lekòl ankouraje enklizyon.,charles,charles,3.763 data/audio_15_segment_6.wav,"Tout timoun, kèlkeswa orijin sosyal ou nivo ekonomik fanmi yo,",charles,charles,6.369 data/audio_15_segment_7.wav,Ka konprann sa kap fèt nan klas la.,charles,charles,2.681 data/audio_15_segment_8.wav,"Sa diminye inegalite, paske pa gen ti moun ki rete dèyè sèlman paske yo pa pale franse byen.",charles,charles,8.740 data/audio_16_segment_0.wav,Liv materyèl didaktik ak resous edikatif nan kreyòl ap grandi chak ane.,charles,charles,6.681 data/audio_16_segment_1.wav,"Sa pèmèt pwofesè yo bay leson pi aksesib,",charles,charles,3.862 data/audio_16_segment_2.wav,Li montre ke lang lan kapab sèvi pou tout nivo edikasyon.,charles,charles,5.219 data/audio_16_segment_3.wav,Soti nan premye ane jis ka nivo inivèsite.,charles,charles,4.000 data/audio_16_segment_4.wav,Kreyòl nan lekòl ankouraje enklizyon.,charles,charles,4.081 data/audio_16_segment_5.wav,"Tout timoun, kèlkeswa orijin sosyal ou nivo ekonomik fanmi yo,",charles,charles,6.488 data/audio_16_segment_6.wav,"Ka konprann sa k ap fèt nan klas la, sa diminye inegalite,",charles,charles,5.244 data/audio_16_segment_7.wav,Paske pa gen ti moun ki rete dèyè sèlman paske yo pa pale franse byen.,charles,charles,6.305 data/audio_17_segment_0.wav,Enpòtans kreyòl nan lekòl se pa sèlman pou timoun yo.,charles,charles,4.350 data/audio_17_segment_1.wav,Li se yon zouti pou sosyete a grandi nan jistis ak egalite.,charles,charles,5.338 data/audio_17_segment_2.wav,"Lè tout moun gen aksè a konesans nan lang yo konprann,",charles,charles,4.431 data/audio_17_segment_3.wav,Sa ranfòse demokrasi ak patisipasyon nan lavi kominotè a.,charles,charles,5.587 data/audio_17_segment_4.wav,"Finalman, ke yo l se kle.",charles,charles,2.938 data/audio_17_segment_5.wav,Pou yon edikasyon reyisi an Ayiti.,charles,charles,3.037 data/audio_17_segment_6.wav,"Le lekòl adopte lang pèp la,",charles,charles,2.931 data/audio_17_segment_7.wav,Yo bati fondasyon yon sosyete ki,charles,charles,2.831 data/audio_17_segment_8.wav,Fyè ki gen konesans ak ki prepare jèn yo pou pote chanjman pozitif nan peyi a.,charles,charles,7.553 data/audio_18_segment_0.wav,Agrandisman nan domèn agrikilti mande yon konpreyansyon pwofon sou tè a.,zefi,zefi,4.938 data/audio_18_segment_1.wav,"Plant, bèt, epi sou metòd modèn yo ka itilize.",zefi,zefi,4.644 data/audio_18_segment_2.wav,Pou ogmante pwodiksyon san kraze anviwònman.,zefi,zefi,3.606 data/audio_18_segment_3.wav,Té ya se youn nan rèsous prensipal nan agrikilti la.,zefi,zefi,4.575 data/audio_18_segment_4.wav,"Yon tè ki rich, ki byen prepare,",zefi,zefi,2.938 data/audio_18_segment_5.wav,Kapab bay gwo rekòt diferan kalite rekòt.,zefi,zefi,3.863 data/audio_18_segment_6.wav,Pwosesis pou prepare te a mande konesans sou kalite te a.,zefi,zefi,5.163 data/audio_18_segment_7.wav,"Kijan pou idantifye li, kijan pou amelyore li lè li pòv,",zefi,zefi,4.825 data/audio_18_segment_8.wav,Ak ki jan pou kenbe li nan bon eta pandan tout ane yo,zefi,zefi,4.531 data/audio_18_segment_9.wav,Se konsa agrikilti kapab dirab.,zefi,zefi,3.163 data/audio_18_segment_10.wav,E pwodwi anpil manje pou jenerasyon kap vini yo.,zefi,zefi,3.719 data/audio_18_segment_11.wav,Agrikilti se yonn nan pi gran baz ekonomi ak sosyete nan tout peyi nan lemond.,zefi,zefi,6.525 data/audio_18_segment_12.wav,Li gen pou objektif pou grandi manje bèt.,zefi,zefi,3.738 data/audio_18_segment_13.wav,"Ak lòt pwodwi ki soti nan tè a,",zefi,zefi,2.712 data/audio_18_segment_14.wav,"Pou sèvi nan manje moun, manje bèt,",zefi,zefi,3.175 data/audio_18_segment_15.wav,"Ak pwodui pou komès nan peyi d'ayiti,",zefi,zefi,3.500 data/audio_18_segment_16.wav,Agrikilti jwe yon wòl esansyèl nan lavi anpil moun.,zefi,zefi,4.331 data/audio_18_segment_17.wav,Sitou nan zòn riral kote majorite popilasyon an travay nan fèm.,zefi,zefi,5.888 data/audio_18_segment_18.wav,Agrikilti pa sèlman bay manje.,zefi,zefi,2.781 data/audio_18_segment_19.wav,Li se tou yon mwayen pou pèp la viv.,zefi,zefi,3.150 data/audio_18_segment_20.wav,Devlope kominote yo epi amelyore kondisyon ekonomik nan nan yo.,zefi,zefi,5.806 data/audio_18_segment_21.wav,Se pa sèlman tè a ki gen enpòtans nan agrikilti.,zefi,zefi,3.694 data/audio_18_segment_22.wav,"Konprann sik lavi plant yo, kondisyon klimatik yon zòn,",zefi,zefi,5.069 data/audio_18_segment_23.wav,Ak teknik plante yo enpòtan anpil.,zefi,zefi,3.387 data/audio_18_segment_24.wav,"Plant bezwen dlo, limyè solèy,",zefi,zefi,3.031 data/audio_18_segment_25.wav,Lè ak yon gwoup eleman nitritif pou yo ka grandi byen.,zefi,zefi,5.050 data/audio_18_segment_26.wav,Chwa varyete plant yo dwe fèt selon tèrwa la.,zefi,zefi,4.475 data/audio_18_segment_27.wav,"Ak kondisyon lokal yo. Pou egzanp,",zefi,zefi,2.925 data/audio_18_segment_28.wav,"Nan zòn kote Sezon Lapli ki dominan,",zefi,zefi,3.369 data/audio_18_segment_29.wav,Li pi bon pou plante rekòt ki sipòte anpil dlo.,zefi,zefi,4.356 data/audio_18_segment_30.wav,"Nan lòt zòn yo, rekòt ki reziste a sèchrès ka pi byen donnen.",zefi,zefi,5.231 data/audio_18_segment_31.wav,"Lè n ap pale de manje bèt nan agrikilti,",zefi,zefi,3.250 data/audio_18_segment_32.wav,Gen yon kantite aspè ki enpòtan pou pran an konsiderasyon.,zefi,zefi,4.363 data/audio_18_segment_33.wav,"Gen bèt tankou bèf, kochon, poul, kabrit,",zefi,zefi,4.362 data/audio_18_segment_34.wav,"Ak moun ka elve lakay yo pou pwodui vyann, lèt, ze,",zefi,zefi,5.394 data/audio_18_segment_35.wav,Oswa lòt pwodwi ki itil nan lavi chak jou.,zefi,zefi,3.669 data/audio_18_segment_36.wav,Manman bèt yo bezwen dyèt ki apwopriye pou kenbe sante yo.,zefi,zefi,5.056 data/audio_18_segment_37.wav,"Ak pwodiktivite, jere manje bèt yo byen,",zefi,zefi,4.075 data/audio_18_segment_38.wav,Pèmèt ogmante kantite ak kalite pwodwi.,zefi,zefi,3.881 data/audio_18_segment_39.wav,"Kap ede moun viv pi byen. Teknik modèn nan agrikilti gen ladan yo itilizasyon angrè chimik oswa natirèl,",zefi,zefi,9.275 data/audio_18_segment_40.wav,"Pou amelyore tè a, angrè ka bay nan tip òganik,",zefi,zefi,4.469 data/audio_18_segment_41.wav,"Ki souti nan materyèl natirèl tankou fimye bèt,",zefi,zefi,3.844 data/audio_18_segment_42.wav,Pati plant ki dekonpoze oubyen angrè chimik.,zefi,zefi,4.131 data/audio_18_segment_43.wav,ki fèt nan laboratwa. Itilizasyon yo dwe fèt ak sajès.,zefi,zefi,4.900 data/audio_18_segment_44.wav,"Paske twòp angrè ka domaje tè a,",zefi,zefi,3.194 data/audio_18_segment_45.wav,Polye dlo yo ak fè plant yo pèdi kalite.,zefi,zefi,4.344 data/audio_18_segment_46.wav,"Se pou tèt sa, anvan itilize angrè,",zefi,zefi,3.144 data/audio_18_segment_47.wav,Li toujou bon fè yon analiz tè.,zefi,zefi,2.900 data/audio_18_segment_48.wav,Pou konnen kondisyon li. Yon aspè kle nan agrikilti se kontwòl maladi plant ak vèmi ki ka atake rekòt yo.,zefi,zefi,8.538 data/audio_18_segment_49.wav,Pwoteksyon plant mande yon konesans sou pwoblèm yo.,zefi,zefi,4.063 data/audio_18_segment_50.wav,"Gen pestisid chimik, men gen tou metòd ekolojik oswa natirèl pou kontwole vèmi yo.",zefi,zefi,7.312 data/audio_18_segment_51.wav,"san blese anviwònman an, sèvi ak plant ki reziste a maladi,",zefi,zefi,5.563 data/audio_18_segment_52.wav,Kombinezon teknik kiltivasyon ak mezi prevantiv.,zefi,zefi,4.412 data/audio_18_segment_53.wav,Se jis kèk metòd sa yo itilize pou pwoteje plant yo.,zefi,zefi,4.519 data/audio_18_segment_54.wav,"Nan peyi tankou Ayiti kote ou gen sezon lapli ak sezon sèk,",zefi,zefi,5.194 data/audio_18_segment_55.wav,"Konesans sou wout dlo pase nan tè a,",zefi,zefi,3.156 data/audio_18_segment_56.wav,Kouman dlo kolekte ak kijan pou jere dlo nan fèm yo enpòtan.,zefi,zefi,5.612 data/audio_18_segment_57.wav,Irigasyon kapab yon gwo asistans nan ogmante rekòt nan sezon sèk.,zefi,zefi,5.756 data/audio_18_segment_58.wav,"Gen diferan kalite irigasyon,",zefi,zefi,2.875 data/audio_18_segment_59.wav,"Tankou irigasyon pa gout, pa inondasyon,",zefi,zefi,3.788 data/audio_18_segment_60.wav,Oswa pa sprinker. Chwa metòd depann sou resous dlo ki disponib.,zefi,zefi,5.887 data/audio_18_segment_61.wav,Kapasite finansyè ak kalite tè mèt la genyen.,zefi,zefi,4.325 data/audio_18_segment_62.wav,"Anplis plante ak elvaj bèt,",zefi,zefi,2.931 data/audio_18_segment_63.wav,Agrikilti gen ladan tou jere la nati nan fason ki dirab.,zefi,zefi,4.844 data/audio_18_segment_64.wav,Konsèvasyon tè a se yon pwoblèm esansyèl pou agrikilti.,zefi,zefi,5.225 data/audio_18_segment_65.wav,"Twòp eksplwatasyon san pran swen tè a,",zefi,zefi,3.319 data/audio_18_segment_66.wav,"Ap mennen nan erozyon, dezètifikasyon,",zefi,zefi,3.994 data/audio_18_segment_67.wav,"Ak pèt de pwodiktivite tè a,",zefi,zefi,2.675 data/audio_18_segment_68.wav,"Se pou tèt sa, teknik tankou kontou tè.",zefi,zefi,3.644 data/audio_18_segment_69.wav,"Plante bwa, bati teras nan teren ki gen pant,",zefi,zefi,4.156 data/audio_18_segment_70.wav,"Oswa itilize plant kouvri tè,",zefi,zefi,3.025 data/audio_18_segment_71.wav,"Ede anpil pou pwoteje tè a kont dlo lapli,",zefi,zefi,4.106 data/audio_18_segment_72.wav,"Ak van, teknoloji agrikilti ap avanse tou.",zefi,zefi,4.331 data/audio_18_segment_73.wav,"Nan dènye ane yo, gen anpil zouti tankou GPS, dron,",zefi,zefi,5.650 data/audio_18_segment_74.wav,"Ak sistèm enfòmasyon jeyografik,",zefi,zefi,3.094 data/audio_18_segment_75.wav,ki itilize pou fè siveyans fèm pi fasil.,zefi,zefi,4.031 data/audio_18_segment_76.wav,Sa pèmèt fèmye yo pran pi bon desizyon.,zefi,zefi,3.631 data/audio_18_segment_77.wav,Sou ki kalite rekòt pou plante?,zefi,zefi,2.675 data/audio_18_segment_78.wav,Ki sa pou trete e ki lè rekòlte?,zefi,zefi,3.400 data/audio_18_segment_79.wav,"Teknoloji sa yo, lè yo byen itilize,",zefi,zefi,3.531 data/audio_18_segment_80.wav,"ka amelyore kapasite agrikilti nan peyi tankou Ayiti,",zefi,zefi,4.681 data/audio_18_segment_81.wav,Kote defi klimatik ak ekonomik yo souvan prezan.,zefi,zefi,4.544 data/audio_18_segment_82.wav,Fòmasyon ak edikasyon nan domèn agrikilti.,zefi,zefi,3.931 data/audio_18_segment_83.wav,"Gen yon gwo enpòtans, fèmye yo bezwen jwenn konesans sou metòd ki pi modèn epi kap mache nan kondisyon lokal yo.",zefi,zefi,9.400 data/audio_18_segment_84.wav,Lekòl Agrikòl Teknik Reyinyon.,zefi,zefi,3.212 data/audio_18_segment_85.wav,Ak aktivite fòmasyon nan kominote yo.,zefi,zefi,3.269 data/audio_18_segment_86.wav,kapab ede amelyore kapasite fèmye yo.,zefi,zefi,3.519 data/audio_18_segment_87.wav,"Lè fèmye yo byen edike, yo kapab ogmante pwodiktivite.",zefi,zefi,5.237 data/audio_18_segment_88.wav,Pwoteje anviwònman ak amelyore kalite vi yo.,zefi,zefi,4.781 data/audio_18_segment_89.wav,Ekonomi agrikilti se yon lòt aspè ki enpòtan.,zefi,zefi,4.269 data/audio_18_segment_90.wav,Pwodiksyon agrikòl bay manje.,zefi,zefi,2.875 data/audio_18_segment_91.wav,"Men li kontribye tou nan zouti travay,",zefi,zefi,3.488 data/audio_18_segment_92.wav,Kòb lajan ak devlopman peyi ya.,zefi,zefi,3.019 data/audio_18_segment_93.wav,"Lè gen plis pwodiksyon, gen plis manje pou tout moun.",zefi,zefi,4.275 data/audio_18_segment_94.wav,Men gen plis pwodwi pou ekspòte.,zefi,zefi,3.250 data/audio_18_segment_95.wav,"E fè lajan antre nan peyi a. Sa kreye plis opòtinite travay,",zefi,zefi,5.506 data/audio_18_segment_96.wav,"Ogmante revni kiltivatè yo,",zefi,zefi,2.744 data/audio_18_segment_97.wav,Epi amelyore nivo lavi popilasyon an.,zefi,zefi,3.331 data/audio_18_segment_98.wav,Konsèvasyon rekòt apre rekòt se yon lòt defi nan agrikilti.,zefi,zefi,5.012 data/audio_18_segment_99.wav,"Apre yo fin ranmase rekòt la,",zefi,zefi,2.850 data/audio_18_segment_100.wav,Gen bezwen pou pwoteje sa yo te grandi yo.,zefi,zefi,3.075 data/audio_18_segment_101.wav,"Pou evite pèt yo, gen teknik tankou sechaj,",zefi,zefi,4.475 data/audio_18_segment_102.wav,"Depo nan anviwònman ki apwopriye,",zefi,zefi,2.731 data/audio_18_segment_103.wav,Ak itilizasyon teknik modèn ki ka ede diminye pèt nan rekòt yo.,zefi,zefi,5.512 data/audio_18_segment_104.wav,Sa enpòtan anpil nan peyi kote gen pwoblèm nan pou kenbe.,zefi,zefi,5.056 data/audio_18_segment_105.wav,ak vann pwodwi agrikòl nan yon fason efikas.,zefi,zefi,4.188 data/audio_18_segment_106.wav,Dinamik klima gen gwo enpak sou agrikilti.,zefi,zefi,4.213 data/audio_18_segment_107.wav,"Chanjman nan tan tankou plis tanperati chofaj,",zefi,zefi,4.700 data/audio_18_segment_108.wav,Sèchrès oswa lapli twòp.,zefi,zefi,2.962 data/audio_18_segment_109.wav,Ap afekte kapasite tè a pou bay rekòt.,zefi,zefi,3.744 data/audio_18_segment_110.wav,"Si pou tèt sa, agrikilti ayisyen dwe adapte ak chanjman sa yo.",zefi,zefi,5.688 data/audio_18_segment_111.wav,"Sa ka gen ladan chwa nouvo varyete plant,",zefi,zefi,3.563 data/audio_18_segment_112.wav,Utilizasyon metòd irigasyon ki pi efikas.,zefi,zefi,4.069 data/audio_18_segment_113.wav,Ak planifikasyon sezon plante ak rekòlte.,zefi,zefi,3.606 data/audio_18_segment_114.wav,"Pwodiksyon jaden kap grandi nan espas limite tankou nan lakou,",zefi,zefi,4.675 data/audio_18_segment_115.wav,"Sou teras, oswa nan ti fèm pwopriyetè.",zefi,zefi,3.644 data/audio_18_segment_116.wav,Ka ede anpil nan ogmante manje.,zefi,zefi,2.831 data/audio_18_segment_117.wav,"Agrikilti ibèn ak jaden kominotè,",zefi,zefi,3.544 data/audio_18_segment_118.wav,Se yon fason pou moun ki pa gen anpil tè.,zefi,zefi,3.050 data/audio_18_segment_119.wav,Pou jwenn manje fre ak pwodwi natirèl.,zefi,zefi,3.200 data/audio_18_segment_120.wav,Li kapab yon lidè nan amelyore sekirite alimantè.,zefi,zefi,4.394 data/audio_18_segment_121.wav,"Nan zòn ibèn yo, kote anpil moun ap viv,",zefi,zefi,4.031 data/audio_18_segment_122.wav,Pratik agrikilti ki aksepte prensip devlopman dirab la.,zefi,zefi,4.788 data/audio_18_segment_123.wav,"Se yon fason pou kenbe balans ant pwodiksyon,",zefi,zefi,3.694 data/audio_18_segment_124.wav,Ak pwoteksyon anviwònman. Sa vle di itilize resous natirèl yo avèk sajès.,zefi,zefi,6.794 data/audio_18_segment_125.wav,"Evite gaspiayaj, pwoteje lavi sovaj ak dlo,",zefi,zefi,5.081 data/audio_18_segment_126.wav,Epi amelyore lavi kominotè yo.,zefi,zefi,3.287 data/audio_18_segment_127.wav,"Agrikilti dirab se yon solisyon pou pwoblèm mondyal,",zefi,zefi,4.950 data/audio_18_segment_128.wav,"Tankou chomaj, povrete,",zefi,zefi,2.638 data/audio_18_segment_129.wav,E chanjman klimatik. Agrikilti ayisyen se yon melanj ant pratik tradisyonèl ak nouvo teknik.,zefi,zefi,7.169 data/audio_18_segment_130.wav,Majorite fèm nan peyi a toujou itilize metòd tradisyonèl ki plis depann sou travay manyèl.,zefi,zefi,7.375 data/audio_18_segment_131.wav,Men gen tandans itilize plis teknoloji.,zefi,zefi,3.706 data/audio_18_segment_132.wav,"Se enpòtan pou entegre metòd rekòmande nan sant agrikòl,",zefi,zefi,4.912 data/audio_18_segment_133.wav,Apwòch syantifik ak konesans lokal yo pou optimize pwodiksyon.,zefi,zefi,6.000 data/audio_18_segment_134.wav,"Jere dlo nan fèm gen kantite aspè teknik kote n ap kapab itilize sistèm rekiperasyon dlo lapli,",zefi,zefi,8.488 data/audio_18_segment_135.wav,"Pou amelyore irigasyon, sa fè yon nan metòd ki pi efikas nan zòn kote dlo pa toujou disponib.",zefi,zefi,8.469 data/audio_18_segment_136.wav,"Dlo sa yo kapab itilize pou bwè bèt,",zefi,zefi,3.563 data/audio_18_segment_137.wav,"Irige rekòt yo, oswa menm nan lòt aspè agrikòl.",zefi,zefi,4.819 data/audio_18_segment_138.wav,"Pwogram rekiperasyon dlo kapab amelyore kalite lavi,",zefi,zefi,4.900 data/audio_18_segment_139.wav,"Nan anpil kominote riral, agrikilti gen enfliyans tou nan sante moun.",zefi,zefi,6.100 data/audio_18_segment_140.wav,"Yon manje ki pwòp, ki rich nan eleman nitritif,",zefi,zefi,4.400 data/audio_18_segment_141.wav,Se rezilta yon agrikilti ki byen fèt.,zefi,zefi,3.500 data/audio_18_segment_142.wav,Le tè a pwoteje kont pestisid ak kontaminasyon.,zefi,zefi,4.406 data/audio_18_segment_143.wav,Epi plante yo grandi san danje.,zefi,zefi,3.206 data/audio_18_segment_144.wav,Moun yo gen mwens risk pou malad.,zefi,zefi,2.800 data/audio_18_segment_145.wav,"Se sa k fè pratik agrikilti responsab,",zefi,zefi,3.806 data/audio_18_segment_146.wav,Gen yon gwo vèti pou sante piblik.,zefi,zefi,3.244 data/audio_18_segment_147.wav,Teknik agrikilti varye ant peyi an peyi.,zefi,zefi,4.406 data/audio_18_segment_148.wav,"e ant rejyon an rejyon. Nan kèk kote,",zefi,zefi,3.906 data/audio_18_segment_149.wav,Agrikilti ap itilize gwo machin ak teknoloji avanse.,zefi,zefi,4.888 data/audio_18_segment_150.wav,"Pandan nan lòt kote, metòd pi senp ak travay manyèl domine.",zefi,zefi,6.100 data/audio_18_segment_151.wav,Sa depann de nivo devlopman.,zefi,zefi,3.019 data/audio_18_segment_152.wav,De resous ki disponib ak tradisyon kiltirèl nan kominote yo.,zefi,zefi,5.413 data/audio_18_segment_153.wav,"Nan Ayiti, konbinezon teknik tradisyonèl ak modèn,",zefi,zefi,5.313 data/audio_18_segment_154.wav,Ka pèmèt yon agrikilti pi efikas. Agwoforestri se yon pratik ki melanje plante pyebwa ak rekòt.,zefi,zefi,8.888 data/audio_18_segment_155.wav,"Ou swa elvaj bèt, sa gen anpil avantaj.",zefi,zefi,4.313 data/audio_18_segment_156.wav,"Tankou pwoteksyon tè kont erozyon,",zefi,zefi,3.194 data/audio_18_segment_157.wav,"Amelyore kalite tè, bay lonjraj pou bèt,",zefi,zefi,4.231 data/audio_18_segment_158.wav,"Epi bay resout tankou bwa,",zefi,zefi,2.969 data/audio_18_segment_159.wav,Fwi ak lòt pwodwi. Agwoforestri kapab yon mwayen pou amelyore agrikilti.,zefi,zefi,7.762 data/audio_18_segment_160.wav,"Nan zòn riral ayisyen, itilizasyon varyete rekòt ki gen rezistans natirèl a maladi ak chanjman klima.",zefi,zefi,9.325 data/audio_18_segment_161.wav,Eseyan ak estrateji enpòtan. Syantis yo kreye ou chwazi varyete.,zefi,zefi,6.706 data/audio_18_segment_162.wav,Ki ka bay bon rezilta nan kondisyon difisil.,zefi,zefi,3.812 data/audio_18_segment_163.wav,"Tankou tretman tè pòv, sechrès, oswa prezans ensèk.",zefi,zefi,6.113 data/audio_18_segment_164.wav,Fòmilasyon varyete yon rekòt.,zefi,zefi,2.925 data/audio_18_segment_165.wav,"Ki adapte pou Ayiti, kapab amelyore rekòt yo anpil.",zefi,zefi,5.169 data/audio_18_segment_166.wav,Fanm nan agrikilti genyen yon wòl kle.,zefi,zefi,3.194 data/audio_18_segment_167.wav,Yo souvan patisipe nan anpil aspè travay la.,zefi,zefi,3.881 data/audio_18_segment_168.wav,"Tankou plante, rekòlte.",zefi,zefi,2.925 data/audio_18_segment_169.wav,Swen bèt ak jere manje nan kay.,zefi,zefi,3.344 data/audio_18_segment_170.wav,"Bay plis opòtinite edikasyon ak resous pou fanm fèmye,",zefi,zefi,5.244 data/audio_18_segment_171.wav,Se yon chimen pou ogmante pwodiksyon.,zefi,zefi,2.994 data/audio_18_segment_172.wav,Aka amelyore kondisyon de vi nan tout kominote.,zefi,zefi,4.338 data/audio_18_segment_173.wav,Agrikilti se yon sistèm entèlijan.,zefi,zefi,4.094 data/audio_18_segment_174.wav,"Kote entèraksyon ant moun, latè,",zefi,zefi,3.675 data/audio_18_segment_175.wav,"Dlo, plant, bèt, ak klima.",zefi,zefi,3.756 data/audio_18_segment_176.wav,Fòme yon rezo konplèks. Li mande yon bon konpreyansyon ak adaptasyon pou reyisi.,zefi,zefi,7.294 data/audio_18_segment_177.wav,"Chache konnen tout aspè sa yo,",zefi,zefi,3.112 data/audio_18_segment_178.wav,"Kapab ede agrikilti, vin yon pi bon zouti,",zefi,zefi,4.406 data/audio_18_segment_179.wav,"pou devlopman ekonomik, sosyal,",zefi,zefi,3.188 data/audio_18_segment_180.wav,Ak anviwònman nan peyi Ayiti.,zefi,zefi,2.710