diff --git "a/grn.csv" "b/grn.csv" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/grn.csv" @@ -0,0 +1,10000 @@ +"Abelardo ru, ña Rosaura González memby ha Anastasia, Candelaria Duplán memby.",source +Abigrap niko hetaiterei mba'éma ojapo hekove pukukue javevépe.,tateoba +"Achekuéra niko ndahekopytái, upéicha rupi ndojogapói.",tateoba +Acosta Ñu ñorairõ.,tateoba +"Aeropuerto Guaraní jajuhu avei Minga Guasúpe, peteĩ mba’yruveve guejyha tuicha ha iporãva ojoguáva heta hendápe oĩva América Latina ryepýpe, 4 km Ruta VII ""Dr.",tateoba +Aeropuerto Mcal.,tateoba +Aeropuerto Silvio Pettirossi ningo opyta Ñu Guasu (Campo Grande) ryepýpe.,tateoba +A esto se sumó la contratación del sabio brasileño doctor Edgar Roquette Pinto ha jubilación orekóva don Juan E. O`Leary Colegio Nacional ha Escuela Normal-pe.,tateoba +Afrika oĩ peteĩ yvyrusu Yvype.,tateoba +Ága ae ha’ekuaa ndéve añeñanduporãha ikatútagui aipotyvõ tekombo’e rupive ñane retãme.,tateoba +Ág̃a guive peteĩteĩ jaguerekova'erã ñande terere ñandéve g̃uarãnte ha aníke ñaikuave'ẽ ñande rapichápe.,tateoba +"Aga katu arane noñemohatãi: oñemoĩ karaiñe'ẽ guýpe, ha avei katalápe oñakãity, oñembo'éva mbo'ehao ha jehorã.",tateoba +"Ága katu ikatueténte omohekojey ndaha’evéima pe che ra’anga, katu peteĩ tape ijyképe akóinte oĩtava che rekove.",tateoba +Ág̃a katu ja’ekuaa hese iñaranduha ijeheguieténte.,tateoba +"Ág̃a katu, jaikoha rupi jaipurusapy’árõ ñe’ẽ térã ñe’ẽjoaju hesakãva ñandéve, ha’evahína ñane avañe’ẽmegua: “kavaju morotĩ”; upéicharõ katu, mba’ehero purukatu upe jajapovañaína.",tateoba +"Ága katu, ñamonguatiávo umi mba’e ja’éva tekotevẽ ñambohasa porã oguahẽhaguáicha hekopete ñane remiandu taha’eha’évape.",tateoba +Ág̃a katu ndaha’éi peichagua meme umi jaikóva yvy ape ári.,tateoba +"Ág̃a katu nde, che angirũ, reime gueterei tape juasahápe.",tateoba +"Ága katu, oñembo’évo mitãme iñe’ẽteépe -Guarani térã Castellano- jahechakuaa mba’éichapa ha’ekuéra añetehápe oñembokatupyry ha iñarandu ñepyrũ hikuái.",tateoba +"Ág̃a katu oreko teko omopeteĩva chupe ambue tavakuéragui, upépe ndoikói peichapéichante mba’e vai tapére, opavave oiko py’aguapýpe.",tateoba +Ág̃a katu pe mba’e iporãvéva niko ndaikatuiha ñaikũmby San Juan Ára Guarani’ỹre.,tateoba +Ág̃a katu tekotevẽ ñanemandu’a peteĩ marangatu jojaha’ỹva oñembohérava Karai Mano Marangatúva térã Mano Marangatu.,tateoba +Ág̃akatu upe tenda henyhẽ tatatĩ ha guarini’aógui ha oñehendu opuka ha osapukáiva.,tateoba +"Ága katu, upevarã ojesa-reko porã mba’e pirápa hetave upe ysyrýpe, ha upéva réra om-bojoapy upe ñe’ẽpehẽtaíre.",tateoba +Aguara cha'ĩ akã ha ijajúra ha pytãicha.,tateoba +"Aguara cha'ĩ oguereko rague michĩ, hu'ũ, hũngy ijatukupe ha ipýpe.",tateoba +"Águi aikuaaukáta ndée ""aca hay"", ha omopẽ hese peteĩ garróte.",tateoba +Águi jahechakuaáta mba’éichapa ñe’ẽte henoi’ypy Ava Guarani jeroviakatúpe.,tateoba +"Águive jajuhukuaáta ambue ñe’ẽporãhaipyrehára (literato) omyasãiva ñane ñe’ẽte ñe’ẽpoty (poesía), mombe’ukuaa (cuento), tembiasagua’u (novela) ha ñoha’ãnga (teatro) rupive.",tateoba +"Agustín Fernando de Pinedo ofundava’ekue Carlos III, España-gua Rey, oipota rupi péicha ojejapo, jesuita-kuera oñemosẽmba rire.",tateoba +"Ahai ko kuatiáre heta mba’e amombe’uséva, che táva rehegua ani hagua opyta tesaráipe heta mba’e porã oĩva ipype.",tateoba +Ahániri peteĩ gui mbae've según Tratádo Antártico.,tateoba +"Ahechakuaávo upe mba’e porãite, pya’e porã asẽ aha amombe’u che rembirekope.",tateoba +Ahoja ijysaja takambyrundýva mbytetépe ikua oikeha akãre oguejy ati’ýre ha oñua ñande rete.,tateoba +Ahoja ( ) ojepurúva ojejaho’i hag̃ua.,tateoba +Ahyganitã oguereko 28 150 000 ava.,tateoba +"¡Áina, Che Ru, chemohendamijeýna tape juasahápe, aiporavo hag̃ua ambue tape!",tateoba +Aipopyhy avei umi mba’apohára ipokorochopáva ha amoĩ medalla heta ñembosaraihára (deportista) tuichavéva arapýpe pyti’áre.,tateoba +"Aipórõ ja’ekuaa ava ha ko’ã mymba retepy ku’ekatu ojojoguaha, jepémo ijysaja ambue hikuái.",tateoba +Aipórõ ojevy hikuái hetãme ambue tape rupi.,tateoba +"Aipórõ, omba'apoite tetãre ha oipytyvõ oisãmbyhy heta aty jokuaiha tetãme, herakuã porã ha ohaikuaaite heta kuatiañe'ẽme ha ambuéva.",tateoba +Aipota reipurukami chéve -ikatútarõ- nde kuatiahai mbo’ehaopegua.,tateoba +"Aisu'u ha amokõ hykuere, heíje ináko reheve okeva'ekue.",tateoba +Ajajái guyra pytãngy ha‘e peteĩ guyra ijyvatéva 71 cm.,tateoba +Ajaka ( ) mba’yru ojejapóva karanda’y térã takuarembo ha kapi’ígui.,tateoba +Ajepako ikatupyry lomitã.,tateoba +Ajerovia avei Pytu Marangatu.,tateoba +"Ajerovia Tupão Marangatúre, ha avei Tupã pyhy Marangatu.",tateoba +Ajerure avei ára 13 jasypokõigua pegueromandu'a hag̃ua Rósa Rovasapyrépe”.,tateoba +"Ajeruréta chupe oporandujey hag̃ua peëme mba’épa pekaru, ha ág̃a oporandúvo, nde eréta avei re’uha milanesa”.",tateoba +Ajutyrõka jepuru oñepyrũ ojaho'i hag̃ua kamisa votõnguéra.,tateoba +Aka'ẽ morotĩ michĩ.,tateoba +"Akãtĩ ha'e peteĩ guyra ijyvatéva 12,7 cm.",tateoba +Akatuaygua raẽ ojopy chupe peteĩ po’apu’a ha Tembiguái oñandu peteĩ mba’e haku osyrýva ijyva yvatevehápe.,tateoba +Akóinte ikatu ñaipohano peteĩ esteroides dosis rupive; heta jey ikatu ojeporu avei epinefrina oporombohasy vaieterei mba'érõ.,tateoba +Akóinte iñorairõme oipurúkuri py’aguapy reko.,tateoba +"Akóinte oiko ojepy’amongeta mem, upévare oheka katuínte mba’éichapa ojejuhukuaa hendivete voi; ko’ã mba’e oipytyvõ chupe ombopypukuve hag̃ua iñarandu mbo’ehaovusúpe.",tateoba +Akóinte ojehasa kyve’ỹ puku ha hapykuéri katu ama ndetuicháva.,tateoba +"Akóinte omba’apo omyasãi hag̃ua arte ha arandu hetã mba’éva; omoñepyrũ mbo’ehao ko’ãva: Museo de Arte Moderno; Periódico “El Feminista” (oĩhápe Jefe de redacción-ramo) Escuela de Bellas Artes, oĩ pépe sãmbyhyháraramo 1956 guive.",tateoba +Akytã'ai ojuka amo 13 % opaite yvypóragui.,tateoba +Albuquerque henda porã.,tateoba +"Alehandiria Para tesapeha ojapova saroy III Kirito mboyvepe, ha oguerekova 150 metro.",tateoba +Alemáña mburuvi peteĩha ha'e akue upe Rróma Mburuvi Marangatu.,tateoba +"Alemáña ondyry aja Polóñare, amo 20 % opaite Polóña retãyguágui omano.",tateoba +Alemaña pukukue ha'e 357.021 km ² ha oguerekove 82.604.000 avakuéra.,tateoba +Alemania Ñe'ê Mbo'ekuaahararâ mbo'esyry oñemoheñóikuri ary 1985-pe.,tateoba +Aliado-kuéra avei osẽ gratis aventura bélica-pe.,tateoba +"Alkoo hína peteĩ pohã oporomboguejýva, sa'i oje'úrõ oporombovy'ami, oporopy'aguapymi, ha oipytyvõ tapichakuéra oñomoirũ porãve hag̃ua.",tateoba +"Al-Magrib, he'iséva Kuarahy reike, ojeipurumeméva ojehero hag̃ua ko tetã áraveñe'ẽme.",tateoba +"Alto Paraguái ha'e hína tetã vore iguasuvéva mokõiha Paraguáipe peteĩ yvy ape orekóva 82 349 km² ndive, ndaipóri heta ava oikóva ko'ápe jepe, oĩnunga 18 231 yvypóra, ha upévare ha'e Paraguái retã vore oĩhápe yvypóra michĩve.",tateoba +Alto Paraguay-pe: Puerto María Auxiliadora.,tateoba +"Alto Paraguay Tavusu, opytáva 838 km.",tateoba +Altos Compañía Tukagua.,tateoba +Ama katu ho’ave jasyrundy ha jasypoapy ramo.,tateoba +Amá katu ohupyty petei arye.,tateoba +"Ama ko’árupi ohupyty 1.536 mm, ome’ẽva 153 mm peteĩ jasy javeve.",tateoba +Amambái ha’e peteĩ departamento ojehovasáva iporãitereígui tekoha.,tateoba +Amandajépe guarã (ha 18 ombuekoviáva).,tateoba +"Ama ramo katu, umi aryvore okyveha oikohína jasyteĩ ha jasyrundy rupi.",tateoba +Ama renonderã oipeju mbarete yvytu.,tateoba +Amasóna ka'aguy guasúpe añónte ojehecha oiko 6.315 jekái umi jasy jave.,tateoba +Ambijã renda porãnguéra.,tateoba +"Ambo'ese che Ache ñe'ẽ.""",tateoba +Ambue ára ko’ëme Kachíke ohómakatu mbo’ehaópe ha ogueraha hendive hembirekópe.,tateoba +"Ambue ára, opu'ã ha ohojeýkuri omba'apohaguáicha.",tateoba +"Ambue ary oĩhápe gueteri industria tanino rehegua hetámi oiko hikuái puerto rupive, Puerto Pinasco ha Puerto Casado ha y obrajes-pe, umíva ha'e tenda ka'aguýpe ojeityhápe quebracho pytã ojegueraha hag̃ua industria-kuérape oñemboa'apo hag̃ua hese.",tateoba +"Ambue aty hekopeguáva (Paraguái Cháko ka'aygua), jajuhu mokõi aty, thiawaa thiele (heiséva ""yvytu'aku oĩháme"") jahechaháicha, Manjui Paraguái Cháko réra oñe'ẽ yvytu rehe.",tateoba +"Ambue bacteria, taha’e estreptococos beta-hemolíticos ndaha'éiva A aty pegua ha umi fusobacterias ikatu avei oporombohasy faringitis-gui.",tateoba +"Ambue colina yvate ári, oĩ pe catedral de María Auxiliadora, ojejapóva ita tendaguágui, ohevháva pe ysyryguasu ha y kue, lancha ha ygakuéra ohasáva.",tateoba +Ambue “Cruz ametrallada” ojapo imandu’ahávo chokokue ligas agrarias Paraguaigua ojejukava’ekue Stroessner dictadura aja.,tateoba +"Ambue henda ipiorãra ha ojehejaramóva ha’e pe monumento ojuayhúvare oñangarekóva “San Valentín”, oïva pe plasa San Pedro Apóstol mbytépe.",tateoba +Ambue hendápe katu oĩ instituciones públicas ha mbo’ehao Don Bosco.,tateoba +"Ambue jehechakuaa ohupytyva’ekue niko ko’ãva: Grado de Comendador de la Orden de San Gregorio Magno, ome’ẽvakue chupe Papa Juan Pablo II; Grado de Caballero de la Soberana Orden Militar de Malta ha Grado de Oficial Pro Mérito Metilenses.",tateoba +Ambue ka'arupytũme ojehujeýkuri upe mba'e.,tateoba +Ambue katu he’i: “Nahániri.,tateoba +Ambue katu Mombe’urã Ñe’ẽporãhaipyréva (Cuento Literario) ko’ãva ha’e umi oñembokuatiáva.,tateoba +"Ambue kilyikhama ndaje ojogua peteĩ mitã doce ary oguerekóva, imba'erendýva ha omimbipa iñakãme.",tateoba +Ambue kuaatykuéra niko ojesareko sa'isa'i aváre.,tateoba +"Ambue marandu katu he’i: “Che syva guasu, che sombrero’i ha hakuhína kuarahy”.",tateoba +"Ambue mba'asy virus-kuére ikatu hina:gripe A ha B, sarampión, adenovirus y virus respiratorio sincicial (VRS).",tateoba +Ambue mba’e ikatúva oñuã hembiapovaikue ha’e omingévo ambue hapichápe pe mba’épe.,tateoba +Ambue mba’e iporãva ha’e pe turismo ojejapóva estancia-háre.,tateoba +"Ambue mba’e irandipúva (material radioactivo) ojepurúva avei ojepapa hag̃ua opaite mba’e itujaitevéva ary, ha’ehína uranio.",tateoba +"Ambue mba’e ndojehechaporãiva hembiapokue rehe ha e heko oĩramo guare OSCA myakãháraramo máramo ndohejái haguére pa’ũ ỹrõ nopeipirũi ambue orquesta sãmbyhyhára Paraguái térã pytaguápe, omyakã hag̃ua upe orquesta.",tateoba +"Ambue mba'e ohejáva'ekue Paraguáipe ha'e pohã ñana, ko'ág̃aite peve ojeipurúva ha ombohérava hetaite ka'avo ha mba'e oporopohanóva apytépe haimete 10000 téra.",tateoba +"Ambue mba’e oipytyvõva akãrapu’ãrã (ndatuichaitéiva) upe távape ha’e ojejapyhýre ko tekoha departamento de Olimpo tuja administración rembiapo rendáramo, ha upe rire Departamento de Alto Paraguay administración rendáramo.",tateoba +"Ambue mba'e ombohekopyteéva ko'ã ñe'ẽnguérame, techapyrã Sulu térã xhosa, ha'e umi klic (tyapu osẽva ahy'o ñemboty jo'a rire), oiporúva ñe'ẽnguéra khoisan-gui.",tateoba +Ambue mba’e omongu’éva hendágui Paraguaiguápe ha’e pirapire oguereko hetáramo.,tateoba +"Ambue mba'épe, hekoha hi'aguĩ rupi umi tiveto-virmana-guakuéragui ojehe'a'imi ko'ã ñe'ẽnguéra nepali rehe.",tateoba +"Ambue mba’e tuichapajepéva ha’e umi ka’aguykuera ñangareko, ojapóva peteĩ aty pegua mba’apohára, oñeñotyháme hetaiterei yvyra ha oñemongakuaa hagua ka’aguy.",tateoba +Ambue mymba katu -ndaha’éiva yvypóra- ijavareko’ỹ.,tateoba +Ambue mymbakuéra araka’eve noñemomba’emo’ãi mba’eherokuaáre.,tateoba +"Ambue ñe'ẽnguéra ypykuegua oguereko avei techakuaa 'ñe'ẽnguéra tetã Nepal-guáramo', hákatu apoukapy ñe'ẽ rehegua sa'i mba'e ikatu ojapo, ha, añeteháme, aimete ndojejapói he'iháicha.",tateoba +"Ambue ñemitỹngue onohẽva avei umi tapicha hína anana, pakova ha heta mba’e.",tateoba +"Ambue opu’ãva hikuái oreko intención oitývo Presidente, mba’eve ndoikói, amo ipahápe opu’ã hikuái ha oiko guerra civil vaiete oñepyrũva 27 jasypo 1922 jave ha oñemotenonde peteĩ ary porã.",tateoba +"Ambue tapekuéra uperupigua ndaha’éi tape hũ, ko’áva ombojuajupaite opa hendápe.",tateoba +"Ambue tavakuérape katu oñe'ẽme'ẽkuri hikuái tekojojahára téra mburuvicha renondépe, ha ãva -upe mboyve- oñe'ẽme'ẽraẽva'erãkuri peteĩ tekohaygua poravopyre renondépe.",tateoba +"Ambue techapyrãme ñamoĩkuaa peteĩ ava, Guaraníme oñe’ẽva, peteĩ ára ohóva oiko ha’eñoite, mombyry, avave oĩháme.",tateoba +"Ambue tembiapo ojapova’ekue hikuái ha’e puentes colgantes, soga-gui ijapopyréva, ipukúva cien mts, avei tape’i oroja pya’eve y ha omohe’õ hag̃ua yvy ñemitỹrã ha acueducto avei.",tateoba +Ámbue tembiapo ojapóva tapichakuéra ko tavaygua hína café ñeñotỹ ha aceite de almendras de coco ñeguenohẽ; avei ojepirakutu ysyry Paraguáipe.,tateoba +Ambue tembiapo ojejapomeméva ha’ehína tembiapo jegua vakapiguigua ha avei mymba ñemongakuaa.,tateoba +"Ambue tenda pantanal pegua ha'e Bahía Negra, pe puerto oĩva yvateteve tetã Paraguáipe, ikatuhápe rejuhu pe refugio biológico “Tres Gigante”, fundación Guyra Paraguay mba'éva.",tateoba +"Ambue tenda rupi, membykua oñemonei jepi léi rupive oikórõ peteĩ mba'e vai, ha'éva hína jopyhy oñopehẽnguekuéra apytépe, rairõ, mitãrã iñapañuãirõ, tekoveaty ha virupurupy apañuãi, térã isy ikatúrõ omano.",tateoba +"Ambue tenga herakuã mombyrýva ha’ehína Museo de Héroes del Chaco ""Museo Semblanza de Héroes"", ombyatýva tembiporukuéra Guerra del Chaco ha Triple Alianza aja ojeiporuva’ekue.",tateoba +"Ambue tetãgua ohecharamove ko tembiapo porãite ha'éva ñanduti, he'i hikuái ha'eha tembiapo araka'eve nomanomoãiva ojehayhueterei rupi tetã ambuére.",tateoba +Ambue te’yikuéraicha avei ha’ekuéra oguerovia oĩha ã marangatu ha ã tajasu.,tateoba +"Ambue tĩ pa’ã pohanoha hína pseudoefedrina, avei ou porã péicha hasývape.",tateoba +"Ambueva aty katu oho yvyturusu gotyo, ko’ãva oupa jey ha umi opytava’ekue oñorairõ pe tenda Ita Yvate umiva apytepe oĩkuri pe kuña katupyry hérava Ramona Martínez, avei ha’e oñorairõ tenda hérava “Paso Ypekua-pe”.",tateoba +Ambuéva ohaitypo yvyra kuápe térã ita kuápe.,tateoba +Ame’ëta ndéve haguére.,tateoba +"América-pe ningo umi mba’e oikóva ha’e ñe’ẽpoty, ha ndaha’éi umi imaginado térã ficticio-va.",tateoba +"Amérika tetãnguéra akóinte imandu’ava’erã maymaitéva ojojaha hikuái hemikotevẽ ha hembipotápe ha oñondive ikatuha oku’e tenonde gotyo py'aguapy, tekojoja ha léi ñemboajépe.",tateoba +Amo 1 026 848 tavayguakuéra oikove ipype.,tateoba +"Amo 105 000 térã 120 000 tekove omano ha 130 000 tekove hasyite, ojekapupa rire.",tateoba +Amo 1 092 066 tavayguakuéra oikove ipype.,tateoba +Amo 1.112.072 tavayguakuéra oiko Fes ijyvy apekuépe.,tateoba +Amo 12 sua tapichakuéra oñe'ẽkuaa kiñarruándame.,tateoba +"Amo 133.412 tavayguakuéra oikove ipype, peteĩ pehẽngue mbohapýgui opaite Kiriváti retãygua pegua.",tateoba +"Amo 136.462 tavayguakuéra oikove ipype, ojeipapa ary 2013-pe.",tateoba +"Amo 15 rupi katu ohepyme´ẽma aranduka, omosarambi kuatiañe´ẽ ogaháre ha arateĩme katu oñangareko kavajukuéra rehe hipódromo Paraguay peguápe.",tateoba +"Amo 1.660.973 tavayguakuéra oikove ipype., ojeipapaháicha ary 2014-pe.",tateoba +"Amo 177 ypa'ũ ha'e niko ko tetã yvy apekue, umívagui 36 ypa'ũme añónte ojehecha oĩ tapichakuéra rekoha.",tateoba +Amo 185 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 188 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 189 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 1 900 000 tapicha kuéra oho ohecha Kirito Pysyrõhára opa arýpe.,tateoba +Amo 190 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 191 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 192 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 193 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 194 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 195 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 197 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 1980 arykuéra tetãnguéra jekopyty ojehecha jey tesaparápe.,tateoba +Amo 198 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 201 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 202 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 207 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 208 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 209 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 211 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 213 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 214 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 216 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 217 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 218 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 221 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 224 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Amo 281.735 tavayguakuéra oiko Iamusúkoro ijyvy apekuépe.,tateoba +Amo 300.000 tapichakuéra oñe'ẽkuaa Mayndíva ñe'ẽme.,tateoba +Amo 319.427 tavayguakuéra oiko Ndaloa ijyvy apekuépe.,tateoba +"Amo 3.359.818 tavayguakuéra oiko Casablanca ijyvy apekuépe, hákatu ojeipapávo opa umi táva oĩva ijerére ojejuhu amo 6,861,739 tavayguakuéra.",tateoba +"Amo 35-40% mitãnguéra apytépe, hu’u hi’are jepi pa ára térã, ha 25 árarasa 10% rupi.",tateoba +Amo 40% opaite ijehai kuéra hína hetia'e.,tateoba +Amo 45.000.000 tapichakuéra oñe'ẽkuaa suahíli ñe'ẽme.,tateoba +Amo 50 sua tapichakuéra oipirakutu térã omba'apo pirakutúre opa Yvýpe.,tateoba +"Amo 529.000 tavayguakuéra oikove ipype, péva he'ise amo 70% opaite Jimbúti retãygua pegua oiko ko távape.",tateoba +"Amo 577.827 tavayguakuéra oiko Ramat ijyvy apekuépe, hákatu ojeipapávo opa umi táva oĩva ijerére ojejuhu amo 2.120.192 tavayguakuéra.",tateoba +"Amo 600.000 tavayguakuéra oikove ipype, ojeipapa amo 362.400 tavayguakuéra ary 1993-pe.",tateoba +Amo 947.952 tavayguakuéra oiko Marrakech ijyvy apekuépe.,tateoba +"Amo ary 1945 ipahápe, oñeimo'ã 166 000 tekove omano Hirochíma távape ha 80 000 Nagasáki-pe ho'a guive umi mokõi mboka guasu, amo 246 000 omanóva, ojeipapárõ, hákatu ojeikuaa 120 000 omanónte umi ára mboka guasu ho'a.",tateoba +Amo ary 2000 Kirito mboyve ojeikuaa yvypóra ohai ipireguýre ta'anga ojapo hag̃ua tatuáhe opaichagua.,tateoba +"Amoguahẽvo hu’ãme che ñe’ẽsyrymi, ame’ẽ peẽme che aguyjevete hypa’ỹva cherenduhaguére, ha ajerure Tupã ha Tupãsýme omyehyhẽ hagua pende rekove vy’a, mborayhu ha tesãigui, ha tome’ẽ avei ñane avañe’ẽme tekove puku.",tateoba +"Amo hapó-pe, imeña'ỹva.",tateoba +"Amo hapópe, kóva niko peteĩ ára ñanembopy’arorýva opavavetépe.",tateoba +"Amo hu'ãme oñemoĩ pype aramirõ ha avati ku'i, ñambojehe'apa ñande pópe opyta peve galléta ku'ícha.",tateoba +"AM- oi “Carlos Antonio López”, “Radio Boquerón”; FM-pe katu: “Arapy”, “Jasy”, “Alberdi”, “Humaitá” ha ambuekuéra.",tateoba +Amombe’úvo ndéve ko che remiandu oiméne hesakãmive ndéve mba’érepa añemoarandu Guarani ñe’ẽme.,tateoba +"Amo mokõi sua tekovekuéra oiko Katárape, hákatu amo 250 000 opaite tekovégui oiko ko tetãme ha'e Katára retãygua tee, umi ambuéva ou opaichagua tetã ambuéva omba'apo ha oiko hag̃ua Katárape.",tateoba +"Amo saro'y III térã V jave, jahecha Hapõ hekopeteĩha ñemoñanga Iamáto rupive.",tateoba +"Amo saro'y XVII ha XVIII jave, hetaite tetã pytagua opaichagua oñepyrũ ojapo tekoha oñeñemurã kolónia rekóicha Senegal y rembe'ýre.",tateoba +Amo saro'y XVIII jave oñepyrũ ojeipuru ko ñe'ẽngue oje'e hag̃ua mba'e vai guasu oporojukaitéva.,tateoba +"Analgésico-kuéra ningo hina umi antinflamatorios ndaha’éiva esteróideos (AINE) ha paracetamol (acetaminofeno) joguaha, tuicha ikatu oporopytyvõ oĩramo mba’e hasyeteríva faringitis estreptocócica kuére.",tateoba +"ANAMANDAJE rembiapo rupive ñane ñe’ẽ ija Castellano ndive, ñane retã Léi Guasúpe.",tateoba +"Aña oryrýi ohendúvo héra ikatupyry, imbarete ha ojapokatúgui Tupã he’íva ichupe.",tateoba +"Andai pirekuére ha'ekuéra tata reheve ojapo ta'anga ha jeguaka hetáichagua, rombo, curva ha triángulo.",tateoba +Andrés Barbero oguenohẽ itúvagui mba’apo rayhu ha avei mba’eichaitépa oñangarekova’erã pirapirére.,tateoba +Andrés Cuenca Saldívar ohai popa rupi puraheirã tetã mba’e teéva rehegua.,tateoba +Andrés Cuenca Saldivar omonei peipirũ hapicha puraheihára ome’ẽva chupe ha upéi oñepyrũma oheka hikuái mba’éichapa hérata pe mba’epu aty pyahu oikótava.,tateoba +"Añemopeipirũ oparupi, umi imboriahúva térã umi imbaretéva ha ipirapire hetáva.",tateoba +Añetehãme ha’e ndéve: Aguerohoryeterei ha amomba’eguasu ko nde kuã apyigui osẽ va’ekue ha nga’u voiete taisarambi ha tojekuaa oparupiete.,tateoba +"Añetehápe, amo hapópe, ha’e noñanduvéima hete ha ára.",tateoba +"Añetehápe, avakuéra ova ha ova ohekágui hembi’urã, ndaha’éi kyhyje añógui.",tateoba +"Añetehápe, ha’ekuéra omoñe’ẽjey ha oikumbývo upe Guarani tuja oñeha’ã -ikatuha peve- ombohasa Bolaños jehaikue, Guarani pyahuvévape; ja’eporẽsérõ, Guarani ág̃a ñañe’ẽvape.",tateoba +Añetehápe máramo –noiméiramora’e mbykymi añepyrũramóme artista háicha- ndajepy’apýiva jeguakarei rehe.,tateoba +"Añetehápe, ñe’ẽpuruhára oipyahã hemiandu ha ñe’ẽrenduhára ohesa’ỹijo ha omyesakã iñapytu’ũme hapicha ñe’ẽ pyahãmbyre.",tateoba +"Añetehápe, oĩ oporomongueráva yvy, y térã katu oporopohãnóva ñembo'e rupive.",tateoba +"Añetehápe, ombotývo 40 ary, ipyapẽ jejopy ha oku'epáma ha ndaikatuvéima oipyhy mbarete porã mymba hembi'urãva.",tateoba +"Añetehàpe, opavave revolución independentista América-pe oguerekóva hikuái –ko’àgã omotenondéva- ambue tekove clero-gua.",tateoba +"Añetehápe, tembiapo niko hína opa mba'e, ava rembiapokue, yma guive ko'ág̃a peve ha taha'e ha'ehápe.",tateoba +"Añetehápe, tembiapo niko hína opa mba’e -ava rembiapokue- yma guive ko’ág̃a peve ha taha’e ha’ehápe.",tateoba +"Añetehápe, upe guive, Francia rembiasa iñambue ha upe ára opyta mandu’arãme chupekuéra.",tateoba +Añetetémbora’e upe he’iva’ekue chupekuéra pohãnohára chae: «Pehóramo ikatu peñakãrapu’ãjey».,tateoba +"Angajevy ha'e peteĩ temiandu ombohovái peteĩ tembiapo vai yma, ombohovái peteĩ angaipa ymagua.",tateoba +"Angel Antonio Gini Jara - Paraguaigua ñe’ẽ’asãihára, tavarandukuaahára, tembikuaarekahára, ñoha’ãngahára, haihára ha mbo’ehára.",tateoba +Angetete ojekuaa ñepyru mbohapypa ára vore Hannah Montana rehegua.,tateoba +Anggun ha'e mba'eporãhára Asiagua oñemuvéva Asia okápe ha peteĩha kuña mba'eporãhára Indonesia ratãygua opurahéiva herakuãme opa tetãme.,tateoba +Angu’a ha’e peteĩ tembiporu ojeporuetereími va’ekue yma ha pea ojejapo yvyra poguasúgui ojejo’o peteĩ hendáguio oñembo ku’a po’i ha ipy rendagua ojeheja ichupe tuicha.,tateoba +Anguja guasu ( ) ha'e peteĩ mymba okambúva ha oñapi'ũva.,tateoba +Ani hag̃ua hepyiterei ko Tembiesarái ojeiporavónte tavakuéra opytáva Rrúsia ipehẽngue Európa pegua.,tateoba +"Aníkena oiko ndehegui arapy, imbyja’ỹva.",tateoba +Aníkena oiko ndehegui ava hemiandu katu’ỹva.,tateoba +"Ani ojeguereko arte ndovaléiva, ani mba’e porã oñemombyry pueblo-gui.",tateoba +"; ""Anthropo"" he'ise ""ava"", ha ñe'ẽpehẽtai upeigua ""logía"" katu he'ise ""kuaaty"".",tateoba +"Antibiótico hekoitepegua, omonguera pya’eve mba’asy, 3-5 ára mba’e ipukúrõ jepi, peteĩ árape ikatú ojekuera, ha upekuévo sa’ive ojeporoguerova kuaa.",tateoba +"Antibiótico ojeporavo ha ojeporúva Estados Unidos-pe oñepohano haguã faringitis estreptocócica ningo hinapenicilina V Iporã, ojejuhu kuaa ha ndahepýire.",tateoba +"Antibiótico-pe ñepohano oipytyvõ ani haguã pe máva hasy vai eterei, ha avei sa’ive ikatu oporoguerova, mitãnguéra ikatúma oho jey mbo’ehaópe ohasávo 24 aravo ho’u haguépe antibiótico.",tateoba +"Antoni Gaudí rembiapokue tuichvéva ha porãvéva, ha karai omohechaukavéva Katalúña jogapokuaa ãgagua.",tateoba +Antonio – Gramática y Diccionarios “Arte Vocabulario y Tesoro de la Lengua Tupí o Guaraní“1.876 Viena Paris.,tateoba +"Antonio Guasch, Gran Diccionario Castellano-Guaraní/Guaraní-Castellano.",tateoba +"Antonio Marangatu, Baltasar Marangatu, Tupãsy La Merce oguerekóvoi iñembosarái.",tateoba +Antropología he'ise aipórõ ava kuaaty.,tateoba +"Ao po'i ojejapo pe táva Guairápe, Jataitýpe ojejapo ko'ág̃a peve avei.",tateoba +Apa hasyve ha py'ỹive oiko jey ára ohasávo.,tateoba +"Apañuãi ja’éva niko jahechakuaa avei ñane retãme, ovávo ñande apytépe umi pytaguakuéra, oúva ambue tetãgui.",tateoba +Apañuái Paraguaigua poder ndive ha’e pe ndoikuaí moõitétpa henda.,tateoba +"Apañuái tuichavéva ha’e mombyrykue (distancia) oĩ mbohehao, ha kóva mbo’ehára ha temimbo’ekuérape guarã ha’e ñepysanga, peicha rupi heta mitã térã mitãrusu ohejarei tapére iñemoarandu.",tateoba +Ápe katu oje'e ñandéve pe mba'e tavarandugua ikatuha heñói oimeraẽ hendápe.,tateoba +Ape katu ombyaty ypy umi opurahéiséva “Coro” ha omoñepyrũ “Agrupación Tradicional Guarani”.,tateoba +Apekue ko'ãgagua Uruguái retã pegua ojeikuaa va'ekue Banda Oriental réra rupive —orekóva ipype avei pehẽnguemi upe tetãvore Pindoráma pegua Rio Grande do Sul ko'ãgagua—.,tateoba +Ápeve oñemombe’úva ha’e ojejapóva tupão ndive.,tateoba +Aporandu che angirũme ha nandekuaái.,tateoba +"Apỹi Kimi rehegua, hérava avei apỹi (oúva ""apy"" http://guaranime.",tateoba +"Apysahũ kuña ha'e pytũmbyveva, ipepo sa'ykyveva ha, ijatukupe imarrõpáma.",tateoba +Apytu'ũ ñemoha'ãnga kombutadórape (CT) térã tete ñemoha'ãnga ambuéva (MRI) ha'e hína pe oikovéva ko mba'asy ojejuhu haguã.,tateoba +"Ára 10 jasypoteĩ jave oñemomora pe fiesta patronal, santo patrono Sagrado Corazón de Jesús réra pegua, ha’anga oĩva pe tupão héravavoi péicha ryepýpe.",tateoba +"Ára 10, poapy aravo jave, oiko pe misa central pa’i tava pegua ojapóva, upéi santo mboguata purahéipe tape táva reheguápe ha asaje, so’o mbijy kavaju ári jeiko, ha ka’aru katu tóro ñemoñarõ (torín).",tateoba +Ára 11 jasykõi ary 2013 ko tekoha'ãngandy opu'aka 9 pehẽngue.,tateoba +Ára 13 jasypakõi ary 1969-pe oñemboaje pa'írõ pa'iruvichaite Ramón José Castellano po rupive.,tateoba +"Ára 13 jasyteĩme OMS omombe'u ojehecháma upe hasýva peteĩha tetã ambuévape, ndaha'éiva Chína.",tateoba +"Ára 15 jasypokõime pe arygua, omanókuri John sy.",tateoba +"Ára 16 jasyrundy ary 2009-pe, ñorairõhára ruvicha Aziz osẽ ko tetã rekuáigui oike hag̃ua upe tendota jeporavo Mauritáñape guarã ára 19 jasypokõi, ipu'aka ha ojupi jey oisãmbyhy hag̃ua hetãre.",tateoba +Ára 19 jasyrundy 1969 jave omenda María Cristina Barrail Pecci ndive.,tateoba +"Ära 1 jasyteĩ 1901 jave, omotenonde sistema métrico decimal, omyengoviáva unidad de medida ymaguaréva, ha’èva pulgada, vara, onza, arroba, yarda, milla, libra ha ambue unidad omoĩva administración española América-pe.",tateoba +Ára 21 jasykõi 1936 ojupi sapy’ami Intendencia Municipal de Asunción-pe.,tateoba +"Ára 24 ko’ẽme, ojepovyvy ha oñenohẽva’erã peteĩ avati ra’ỹi aramboha guýgui; ha upe térã oñenohẽva ha’e mena térã tembirekorã réra.",tateoba +"Ára 28 jasypakõi jave oñepyrũ ñembo’e ojejapóva porundy ára pukukue tupãópe, peteĩ tekoha oguerekohápe ipoguýpe pe celebración de misa peteĩ ára jave.",tateoba +"Ára 28 jasypateĩ ary 1582-pe, orekorõguare 18 ary, William omendákuri Anne Hathaway rehe, orekóva 26 ary.",tateoba +Ára 8 jasypakõi jave compañía Cerrítope oñemomba’e guasu Inmaculada Concepción-pe.,tateoba +; ára 8 jasyporundy ary 1839-pe.,tateoba +Ára 8 jasypo upe arypegua osẽkuri ára resáre The Beatles mba’epu’apu’a paha hérava “Let it Be”.,tateoba +; ára 9 jasypo ary 1933-pe.,tateoba +"Ára 9 jasyporundy ary 1893 jave oñemoñepyrũ pe club Alemán Patria (Deutscher Schiess- und Sport- Verein), pe hóga oĩ Plaza de los Héroes ypýpe.",tateoba +"Ara, aravo, aravo’i ha aravoi’ive ohasávape ava omoheñói ha omoambue hembiapo, ha upéicha avei omyasãi ikatuha peve umi isyva ry’aikue.",tateoba +"Aragón oguereko 1 349 467 tekove kuéra ipype, ary 2012 jave, ha ijapekue hína 47 719 km².",tateoba +"Àra ha ára hetaiterei gente oho oguata, ojapo deporte tèrã oñembopiro’y haguãnte ha ohetũvo ka’avo ryakuã ha’èva tekoha añetéva pytuho, ikatu avei opytu’úmi haguã ha hesarái umi mba’e ojopýva ichupégui, omohu’ã rie hembiapo imba’apohápe.",tateoba +"Ára ha ára hetave hendápe oñehenói opurahéi hag̃ua ha umíva repykue oipytyvõ chupe ambue mba’e joguápe ha upekuévo ombohetave umi tembikuaareka tavarandu rehegua omboyke’ỹre pe mba’e ohayhuvéva, ha’éva purahéi apo.",tateoba +"Ára ha ára ohasávo jahecha mba’éichapa oñemboheko pyahujey, oñe-mombarete, oñemomarangatu, ha peichahápe hekove rosã.",tateoba +"Ára ha ára ojehechauka heta mba'e oporombopy'apýva, upévare yvypóra iñakãguapy arã ha opytu'u porã arã.",tateoba +"Arahaku aja, hakuvéramo og̃uahẽ 39 ºC peve, ha ho’ysãngue araro’ysã aja oguejy 0 grado rupi peve.",tateoba +Arahaku aja hakuvéramo ohupyty 38 ºC; araro’y aja katu oguejy 1 ºC.,tateoba +"Arahaku Ára térã Arahaku Aravo ha'e aravo ñemoambue peteĩ tendápe, omotenonde hína peteĩ aravo ñónte, arapoty ñepyrũme ha omomoĩjey ro'yñepyrũme.",tateoba +"Arahakue 22 °C rupi, arahakurõ ohupyty 39 °C ha ro’yvérõ katu oguejy 3 °C peve.",tateoba +"Ara hakue ko’ápe ha’e 21 °C rupi; ohupyty hetavérõ oguahe 38 °C peve, ha ikarapekué 0 °C peve.",tateoba +Ara hakue ko’ápe ha’e 21 °C rupi; ohupyty hetavérõ oguahe 38 °C peve ha michivérõ 0 °C.,tateoba +"Arahaku ha araro’ýpe, arakue ha pyharekue terere omoirũ maymavaitépe.",tateoba +Arahaku ( ) hína peteĩva ary arajere umíva irundy pegua.,tateoba +Arahaku java oguahẽ 40 °C –pe pe hakukue ha ro’ýpe 0 °C-pe.,tateoba +Arahaku jave hakukue og̃uahẽ 30 °C-pe ha araro’y jave katu -8 °C-pe.,tateoba +"Arahaku jave myry’aive voi, ohupyty peve arahakukue 40 °C.",tateoba +"Arahaku jave, yvy ára pytúho oguahẽ 39 grados-pe, mbovyvéva araro’y jave, jepiguáicha ha’éva 0 grado.",tateoba +"Arahakukue 21º C rupi, Arahakúpe ohupyty 39º C Araro’ýpe katu oguahẽ 2º C peve.",tateoba +"Ara hakukué ohupyty 21ºC ha 22 ºC rupi, pyharekue katu ho’ysãiteve katuete arakuégui, upéva oikohína Araro’y oguãhe vove.",tateoba +"Arahakukue ohupyty 40 °C, arahakúpe, ha o’ysãve katu –2 °C araro’ýpe.",tateoba +"Arahakúpe hakukue og̃uahẽ 39 °C, araro’y aja katu ho’ysãkue ohupyty 0 °C.",tateoba +Ara Hakúpe katu umi y rembe’y neporãva peve heta ou oñembopiro’y hagua ara hakuvaígui umi turista kuéra.,tateoba +"Arahakúpe nda’ijyvatetéi arahaku, ohupyty hakuvérõ 38 ºC peve.",tateoba +"Ára hakúpe oguahẽ 22 °C, ikatu jave ohupyty 39 °C ha ro’ýpe 3 °C.",tateoba +"Araka’e gua’u cinco opytáta ndéve kora ryepýpe"".",tateoba +''Araka’eve nachepy’akangýi ha nacherasẽi avave renondépe.,tateoba +"Araka’eve nañamongy’aiva’erã; ha tekotevẽramo, ñame’ẽva’erã ñande rekove hesehápe.",tateoba +"Araka’eve ndikatúi omoañete ikerayvoty ha’éva ombopu Estados Unidos-pe, péva oñembotovégui visa iñirũ Gloria –pe.",tateoba +"Araka'eve ndojehaíri'arã peteĩ marandu nahesakãmo'ãirõ, ndaheko'añetemo'ãirõ ha omoñe'ẽva noikũmbymo'ãirõ pe marandu.",tateoba +Araka'eve ndojeikuaáta mboýpa Rruánda retãygua omano ko ñorairõme.,tateoba +"Araka’eve ndojeíri kóvagui, ko mba’e ome’ẽ chupe heta akãrasy umi hapicha chovyguaguivoi ha avei umi López-re ija’e’ỹva (antilopistas).",tateoba +Araka’eve ndojejuhuvéi ha ndojehechavéi.,tateoba +Araka’eve nomba’apói ikane’õha peve.,tateoba +"Araka'eve nunga noñeikotevẽi estudio uperiregua – tuguy jevichea,rayos-X térã cultivos oje'éva-.",tateoba +Ára Kolõ mboyvépe oikoraka'e ko'ápe ava tupi-guarani ha matáko-guaikuru.,tateoba +Ára mbohapyhápe oikovejey omanova’ekue apytégui.,tateoba +Ára Mboyveguandaje: raka'e (ipu’atã’ỹva).,tateoba +Ára Mboyveguapuku: mi (ipu’atã’ỹva).,tateoba +Ára Mboyveguaramo: kuri (ipu’atã’ỹva).,tateoba +Ára Mboyvegua'yma: ra'e (ipu’atã’ỹva).,tateoba +Arami SRL Asunción.,tateoba +"Ára mokõiháme, oĩ Edad de Oro-pe ñe'ẽporã poláka.",tateoba +Ára mokõiháme opu'ã mba'e repy ha tekopy yvy gotyogua (Flandes ha Bravante).,tateoba +Arandu ha'e peteĩ téra guarani.,tateoba +Aranduka ha'e ohai akue ha ojekuaavéva ha'e Poemas dos becos de Goiás e estorias mais ha Estorias da Casa Velha da Ponte.,tateoba +"Aranduka ikatupyryvéva: """"I Caduvei (Mbayá o Guaicurú)-Viaggio d""un artista nell""America Meridionale"".",tateoba +"Arandukakuéra, ojejuhuhápe mba'e ojehaíva.",tateoba +"Arandukakuéra oñe’ẽva Ache-kuéra rehe, naimandu’ái mamove pohãnguéra oipurúva ha’ekuéra rehe.",tateoba +Aranduka Los sueños ape (1627).,tateoba +Aranduka “Protagonismo Histórico del Idioma Guarani” Roberto Romero mba’e.,tateoba +"Arandupy ojehero avei ""mba'éicha oikove opavave oĩva peteĩ avano'õme"".",tateoba +Ára okyveha jasypateĩ ha jasyteĩ meve.,tateoba +Arapapa ha'e peteĩ guyra ijyvatéva 54 cm.,tateoba +Arapasu juru karapã ituichakue ha'e 24 gotyo 28 cm.,tateoba +Ára pavẽ omohendava (APO) térã UTC (,tateoba +Arapehẽ mbohapyháme puru'ã sã ñepichãi oñemboaréva oje'e jepi iporãha.,tateoba +"Arapokõime,: 08.00 aravo guive 12:00 aravo peve.",tateoba +Arapokõindy 41 rire ojehero “hi'ára rire”.,tateoba +"Arapokõindy Marangatu jave opavave oñopehẽnguéva oñombyaty túva ha sy rógape, heta jey ha'ekuéra oiko okaháre.",tateoba +"Arapokõindy Marangatu mboyve, ou pe Jekoaku guasu (Kuaresma), opáva oñepyrũvo pe Kirito jehasa asy Arapokõindýme.",tateoba +Arapokõindy Marangatu oguahẽ ijapýpe Hesu Kirito jeikovejeýre (Pascua de Resurrección).,tateoba +Arapokõindy Marangatúpe ojehecha kuimba’e oraháva kurusu ijati’y ári iñe’ẽme’ẽramo.,tateoba +Arapo marangatúpe ojejerovia Hesu ojohéi hemimbo'ekuéra ipy.,tateoba +"Arapo marangatu pyhare jave ha’ekuéra ojapo itesapeharã (faroles); ha upevarã oipuru hikuái apepu pire, vakañandy ha inimbopo’í.",tateoba +"Ára porã jave, pe tape rupi ikatu oho mba’yruguata michĩveva; ýrõ mba’yru tuicháva térã ijyvatevévape añoitépe.",tateoba +Áraporãrõ oke okápe.,tateoba +"Arapoty térã aryvoty niko oike 21 jasyporundy jave, ha hendive oñepyrũ ára opa mba’e oñembopyahuhápe; umíva apytépe: temira’ãrõ, vy’a ha mborayhu.",tateoba +Arapuru Agagua: Ha'e pe oñandukáva tero puru agaite-voi.,tateoba +"Arapuru Mboyvegua: Ha'e pe oñandukáva tero puru ange, kuehe térã yma (hi'arejepéva).",tateoba +"Arapuru Upeigua: Ha'e pe oñandukáva tero puru upeigua, tenonderã gotyo.",tateoba +"Arapy kakuaátavape, kuña viru mbyaty, mba'erepy, pohyikue, ha imemby rekombo'e ha resãi iporãveta ikatúrõ oipuruve memby'ỹrã.",tateoba +Arapyregua Ñangarekoha oĩ hína Tetã Mburuvicha ipoguýpe.,tateoba +"Arapytu hakuve jave arahakúpe oguahë 39 ºC, ikatuvoi ojupive.",tateoba +"Ara pytuho oñepyrũva ndaro’yi ni naho’ysãi, katuete arahaku ha kuarahy ojope porã.",tateoba +"Árapytu katu haku, he’õ ha hakuvo oguerúva pe ojeheróva subtrópico mesotermal húmedo.",tateoba +Arapytu mbyte ary javegua ha’e 22 °C; hakuve jave ohupity arahakúpe 38 ýrõ 39 °C ha araro’ýpe 0 °C.,tateoba +Arapytu mbyte ary pegua ha’e 21 ha 22 ºC.,tateoba +"Arapytu mbyte ha’e 21º C, ho’ysãve jave 0º C jasykuéra jasypokõi ha jasypoapy jave ha hakuve jave ohupity 39º C. Ytimbokue ha’e 1.073.",tateoba +"Arapytu mbyte ha’e 22ºC, hakuve jave arahakúpe ohupity 39ºC ha michĩvévo araro’ýpe, 3ºC.",tateoba +"Arapytu Mbyte ha’e 23ºC, hakuveha arahaku jave 35ºC ha michĩvéva araro’y jave 10ºC rupi.",tateoba +Arapytu mbyte ko’ápe 21 °C rupi; hakuvérõ ohupyty 38 °C ha ro’yvérõ oguejy 0 °C peve.,tateoba +"Árapytu oguahẽ 37º C ha oguejývo oguahẽ 1ºC, media 21ºC, kóva ha’e peteĩ tavaguasu oguahẽva katuete ama py’ỹiete.",tateoba +"Arapytu piro’y’asy ko’arupi oĩ rupi, Aregua ojeguereko peteĩ tenda oñeguãhẽseha, upéva avei yno’õ guasu Ypakarai rembe’ýpe opyta haguére.",tateoba +"Arapytu rehegua iporã jaikuaami ko’árupi ohupytyha 22 °C rupi, hakuvérõ ohupyty 28 °C ha ro’ykue 18 °C rupi.",tateoba +Arapytu ( ) yvytu vevúi omongu’éva ara ha oporomoingovéva.,tateoba +"Arareñoimeguáicha, oĩramo okéva pyharepyte mboyve, upévape ojehero “",tateoba +Arareñói térã Tupãra'y Arareñói gueromandu’a.,tateoba +Ararova arahakúpe ohupity 44°C ha araro’ýpe 0°C.,tateoba +Ararova ha'e campestre fresco hérava ha ombopyahúva tapicha rekove.,tateoba +"Ararova ha’e he’õ’ỹva seco ha ndahakúiva, arapytu mbyte 22 °C, michĩve jave 3 °C ha hakuvévo ohupity 40 °C.",tateoba +Ararova ha’e hetavéva tropical.,tateoba +"Ararova ha’e subtropical, oky heta ko tendápe, péicha oguahẽ 1.500 ha 1.700 mm ary pukukue.",tateoba +"Ararova ha’e tropical, hakuve jave ohupity 45 grados centígrados arahakúpe, ha michïvéva 9 grados centígrados araro’ýpe.",tateoba +"Ararova, hetavéva, ha’e iporãva ha ome’ẽva tesãi.",tateoba +Ararova imbaretevéva ary pukukue ha'e hakuvéva.,tateoba +Ararova Mbyte katu 26°C.,tateoba +"Ararova ñehesa'ỹijo ha jekuaa rupive, yvypóra ikatu oikuaa mba'épa ararova oñemohendáta ha mba'épa ohupytu mba'epytu.",tateoba +"Ararova oguerekóva ha’e iporãva ha ome’ẽva tesãi, arapytu mbyte ha’e 21 °C.",tateoba +"Ararova oguerekóva ha’e subtropical, oky tapia ha isarambi porã opárupi, 1.500 ha 1.700 mm ary pukukue, arahaku mbytépegua ha’e 21,5 ºC, yvytu hetave jave ou Norte-gui, oúva pe hérava biogeográfica de Bosque Lluvioso Brasileño, Ecorregión: Alto Paraná.",tateoba +"Ararova Ypanémegua ha’e tropical ha subtropical, oguereko yvytu tropical ha polar, ary pukukue iñambuéva.",tateoba +Ára ro'yete ha pytu re'õ michĩetéva ikatu omokã peteĩ te'õngue.,tateoba +Araro’y jave katu ysapy ha tatatĩna manterei.,tateoba +Araro’y jave oguahẽ 0 ºC pe.,tateoba +Araro’ýpe katu oguahẽ 0°C pe.,tateoba +Ara Ro’ype katu oi meme ysapy ha tatatina.,tateoba +Ararundy Marangatu jave ary 1959-pe osê tasyógui ha ohojey hekohápe.,tateoba +Arateî jave katu ojapómi aty guasu ijatyhápe ñe’êporâhaihára ha puraheihára.,tateoba +"Arateĩme, 1 jasypoapy ary 2004-pe, amo 11:25 aravo (Paraguái aravo) okapu mokõiha jey ogaguasúpe, oguerekóva ipype upe ñemuha guasu, peteĩ mba'yrumýi rógaguasu, óga mba'aporã ha peteĩ karuha.",tateoba +Ára Upeiguaite: ta (ipu’atã’ỹva).,tateoba +Ára Upeiguárõ: ne (ipu’atã’ỹva).,tateoba +"Arávia Saudíta, ary 2015 guive, ndohejái toike Jemẽ retãme tembi'urã ambue tetãgui, upéicha ojehecha hetaite Jemẽ retãygua ohasa'asy vai ko'ãga ndaijojáiva.",tateoba +"Aravo 11.00 jave, hembireko ojuhu apykápe escritorio ypýpe.",tateoba +Archivo Nacional de Brasil mba'éva.,tateoba +"Aregua héra péicha umi Mbya Guarani, tapicha ñande ypykuéra oiko va’ekue ko’árupigui ou mboyve Españagua kuéra.",tateoba +Aregua: opyta 31 km Capital-gui.,tateoba +"Areguápe 67.847 oikovéva, ko’ãvagui 33.977 ha'e kuimba’e ha 33.870 ha'e kuña, he’iháicha Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos oikotaha ko arype (2008) guãrã.",tateoba +"Are guive ombo’e heta aranduo ikatekatevévape, América ha Europa-gua.",tateoba +"Aremi upe rire omoñepyrũ Consejo Supremo Grado 33, ko aty tuicha oipytyvõ chupe imotenondeháramo, 8 jasypokõi1895-pe, karai Eleuterio Correo, karai Antonio Taboada ha Dr.",tateoba +"Are rire opurahéi Pa’i Pérez-pe guarã peteĩ purahéi onohẽva’ekue peteĩ disco heta purahéi orekóvape (LP) Philips Internacional-pe, omyasãiva’ekue yvy tuichakue javeve.",tateoba +"Are rire, peteï ko’ëme, Kachíke og̃uahësapy’a hógape.",tateoba +"Argentina, Brasil ha Uruguay ojoaju hikuái ha ojeity Paraguay ári ñorairõme.",tateoba +"Argentina gotyo heñòi ita’ýra Moisés Santiago ha Paraguay-pe, o’arahecha Aurora ha Guillermo Tell, Walter Fürst, Werner Stauffacher avei Aristóteles.",tateoba +"Argentina, ha ambue tetãnguéra ojealíava, upéva, hetaiteréipe ojuka.",tateoba +Argentína he’i upe yvype oîha oikereíva hikuái potencia invasora ha he'i umi yvy ha'eha provincia Yvy Tatápeygua.,tateoba +Argentina héra ndie.,tateoba +"Argentina-pe,oñeinaugura 30 jasypoteĩme 1857 línea omoñepyrũ ferrocarril del oeste, ha’éva peteĩha extensión ferroviaria oikuaáva tetã ñande ykére reheguáva.",tateoba +"Argentina Pepo'atã Mbovevehára Mbo'ehaoojapóvajepi veve jehechauka Palermo Okarusúpe, upépe Silvio Pettirossi ojañepyrũkuri pepo'atãre ha avei upépe oikuaa'ypýkuri Jorge Newbery-pe ha'eva'ekue Pettirossi mongaraihare jevevépe.",tateoba +"Argentina tuichakue javeve, hetaiterei tapicha ombyasy imano.",tateoba +"Arménia ha Karavakh Yvatépe, arménio ha'e ñe'ẽ ojeiporúva tetã sãmbyhyháre, tekombo'e ha tekojojarãme, ha avei ha'e ojeiporuvéva tekoñomoirũme.",tateoba +Arménia ñe'ẽ oĩ sa'imi mbo'ehao oñembo'ehápe ko tetãme.,tateoba +Arménia retãygua iñasarambíva tuichaiterei.,tateoba +Arovia aimeha aty tuichaitéva ymaite ypykuéra guive ko’ag̃aite peve orekóva teko hesa renondépe oguerojera hag̃ua apytu’ũroky…”,tateoba +"""Arpa India"" ha’e pe oje’eva’ekue ko mba’épe (arpa) ombopúva umi tapicha katupyry tetãgua, hákatu oguahẽvo Luis Bordón, oguenohẽva’ekue chugui aporeko pu juavy rehegua, oñehenói ko’ãgameve “Arpa paraguaya”.",tateoba +Arriéro rekorei lápi de color morotĩ.,tateoba +Arriéro rembe puku kavaju uhéi.,tateoba +Arroyos y Esteros hetaitemi ika’avo; ko’ã mba’e porãite oreko hi y heta rupi.,tateoba +"Arroyos y Esteros oreko 22.722 ava oikóva pype; umíva apytépe, 12.052 ha'e kuimba’e ha 10.670 katu kuña, he’iháicha Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos.",tateoba +Arte 1.876 Pág.,tateoba +Arte azteca apytépe itenondeve pirámides ñemopu’ã.,tateoba +Arte de la Lengua Guarani.,tateoba +"Arte Dramático oñemoarandu Milagros de la Vega ha Hedy Crilla ndive, tavaguasu Buenos Aires-pe.",tateoba +Arte ha’e omboguatáva ningo hypy ha ipe ha ojapyhy pokatu orekóva ñande arandu ha civilización y ombojoaju ko’ãva tembiporu omyasãi hag̃ua mba’e porã orekóva yvypóra”,tateoba +Arte ojapóva ko’ã mokõi forma subsistencia ohechaukàva opàichagua tembiapo peteíteïva.,tateoba +"Artesanía rehe ñañe’ẽramo ja’ekuaa yma 1980 rupi peteĩ tapicha omba’apova’ekue pe empresa-pe oñepyrũ hague ojapo ka’ygua ha’e oiporuva’erã kuarepotitãgui, kóva ojeporu upépe oñeñembohyru hag̃ua tanino.",tateoba +"Artista ha científico italiano oguerohyetereíva comunidad indígena Paraguáipe ha oretratáva pericia documental ha talento, hembiasápe omondýiva ha ohechaukáva fotografía rupive hembiasakuéra.",tateoba +Arturo Bray ohai Ferreira ha’eva’ekue peteĩ kuimba’e léi ha’èva imperativo umi mba’e oikóva oipyhývo umi posición oenrroláva fila del ejército.,tateoba +"Ary 1325-pe, azteca-kuéra omopyenda táva Tenochtitlán, oĩva’ekue ko’ág̃a oĩháme táva México.",tateoba +"Ary 1519-pe, Hernán Cortés, españa-ygua ho’a porã Moctezuma II-pe, péicha ramojepe upéva ndojokói soberano azteca ñemano ha táva Tenochtitlán ñemopyenda español-kuéra rupive, jasypoapy ary 1521-me.",tateoba +"Ary 1585 jave umi franciscano omoñepyrũ távape pe convento Santa Bárbara, ojoajúva hese Escuela Elemental ha Superior.",tateoba +Ary 1600-pe Pa’i (Fray) Alonso de Buenaventura ha franciscanoskuéra omopu’ã Tupão ko’ãgaitepeve oĩva ha ha’éva umi franciscano rembiapo apytépe pe tupão iporãvéva Paraguáipe.,tateoba +"Ary 1610 guive, ha’ekuéra oñepyrũkuri onohẽ yvytu pepóre kuatiañe’ẽ (libro) Guarani ñe’ẽtekuaa ha Hesukirito rembiasaguigua, ha’ekueravoi ohaíva ha avei ombonguatiáva ñande ypykue i-kristiáno rekóva, oikóva ipoguýpe.",tateoba +Ary 1615-jave osẽ ipehẽngue mokõi oñembohérava El ingenioso caballero don Quijote de la Mancha.,tateoba +"Ary 1640 Poytuga ohupyty jey isãso Epáña pegua, hákatu táva Ceuta opyta Epáña ipoguýpe ko ára peve.",tateoba +Ary 1697 pe oike tetãme ñe'ẽpavẽ.,tateoba +"Ary 1704-pe ojejapo ko ñe'ẽ ""Kuarahy Ypykatu"" ombohéra hag̃ua opa ojeréva kuarahýre.",tateoba +Ary 1714 – pe omoheñói’akue sãmbyhyhára Juan Gregorio Bazán de Pedraza.,tateoba +"Ary 1721 katu Pa’i Paulo Restivo, hesuíta, ohaíkuri latín ha avañe’ẽme “Manuale ad usum Patrum Societatis Jesu”.",tateoba +"Ary 1727, Nicolás Japugua'ỹ ohaíkuri ambue hembiapo hérava “Sermones y Exemplos en Lengua Guaraní”.",tateoba +"Ary 1760 ha 1766 mbytépe oheja chupe oike pe Rróma Ñe'ẽ Amandaje Guasúpe (Accademia dell'Arcadia), ñe'ẽpapára Michel Giuseppe Morei rupive, oñembohéra ""Termendo Sipilho"".",tateoba +"Ary 1765 pe tenda ojekuaava'ekue ""Valle de Caacupé"", ko ñe'ẽ Ka'akupe oike maymáva apytu'ũme (",tateoba +"Ary 1786 ojehovasa Misión San Juan Nepomuceno, ombojoajúva ambue táva ndive ñemba’apópe ha omoheñói ñemitỹ upe yvýpe ha omoñemoña mymba.",tateoba +Ary 1792 oñemondo chupe Mosambikepe.,tateoba +"Ary 1810 jave, Mauricio José Troche ohendu pya’ekue tendota Bernardo de Velazco ñehenói omongakuaa hagua ñorairõharakuéra.",tateoba +"Ary 1840-pe, Florence oguerekorõguare 20 ary, oñepyrũkuri oñemoarandu papapykuaápe ha pya’evoi itenondeve hapichakuéra apytépe.",tateoba +"Ary 1840 rupi heñói Juan Manuel Avalos (Aguai’y, Karapeguápe).",tateoba +"Ary 1844 jave oikopa pe ogaguy oiko haguã aty ha oñepyrũ omba’apo, ha avei ojepurúkuri Congreso rendagua.",tateoba +"Ary 1844-pe, Decreto rupive, táva Lambaré opyta táva Paraguay ryepýpe.",tateoba +"Ary 1844-pe, Motenondehára Carlos Antonio López Ynsfrán oikuaaka vokoiete hoyita ñane retãme peteĩ kuatiahai'apoha renda.",tateoba +"Ary 1857 ha 1859 oike ingeniero Jorge Thompson, Enrique Valpi ha Percy Burrel, omotenondéva umi tembiapo.",tateoba +"Ary 1864 guive 1870 peve) rire, hetaite caloría oguerekoha.",tateoba +Ary 1875 oñepyrũ Derecho ha Ciencias Naturales Universidad de Ginebra.,tateoba +"Ary 1876 oñematricula Facultad de Ciencias Universidad de Zurich, tenda oikuaahàpe Eugenia Rossetti, temimbo’e bioquímica-gua, ohayhu ha ofenda hese peteĩ ary oikuaa rire.",tateoba +Ary 1877 jave oike banca-pe péva defensa jurídica umi oje’éva ojukáha Gill-pe.,tateoba +Ary 1879 ha 1980 oguahẽ ñepyrũva’ekue umi colonos alemanes Altos-pe.,tateoba +"Ary 1881, ohechauka hembiapo ñepyrũ Brera péva oiko jave exposición General Italiana.",tateoba +"Ary 1882 rupi, oñepyrũ oñembo’e Alemania ñe’ẽ peteĩ ógape.",tateoba +Ary 1885 ombopara hembiapo guasu peteĩ hérava Yvy'a ho'úva.,tateoba +"Ary 1886-pe, karai Andrew Johnson, EEUU retã ruvicha; omboguapy kuatiáre mba’apohárakuéra omba’apova’erãha 8 aravo añónte ñavõ ára.",tateoba +"Ary 1891 omopyenda ribera Paranáme, posesión 12.500 ha (poha legua irundy rembe’ýva), péva “Colonia Guillermo Tell”, ojekuaàva Puerto Bertoni, ramo familia Bertoni oikohague.",tateoba +"Ary 1893 ogueraha jey ichupe Italia gotyo ha ogueraha hendive peteĩ colección de interés antropológico péva cultura indígena ha omoherakuãvas hembiasa rupive, pero Boggiani oiméma idestino, ha'éva Paraguái.",tateoba +"Ary 1895 oikukuaauka Roma gotyo aranduka """"Vocabulario del idioma Guaná""""",tateoba +"Ary 1896 oguahẽvo oñepyrũ omba’apo pe Escuela Alemana Patria (Deutsche Schule) hogateépe, kóva oĩ pe tupão kupe gotyo.",tateoba +"Ary 1896, Presidente de la República del Paraguay, Gral.",tateoba +"Ary 1901 jave, Boggiani oho Italia gotyo ha upéi jasypoapýpe upe arýpe jey oho Puerto Casado gotyo oñepyrũ haguã expedición Gran Chaco-pe.",tateoba +Ary 1.901 oñenombra delegado Paraguáipe upéva Congreso Panamericano ojeguerohorýva Buenos Aires.,tateoba +"Ary 1906 jave oike Liga Paraguaya de Fútbol-pe, ypéramo guare héra péicha (ko’ága héra Asociación Paraguaya de Fútbol).",tateoba +"Ary 1.910 jave omoñepyrũ política péva oime jave banca diputado-pe, okúi jave Gondra omondo ichupe tetã ambuére.",tateoba +"Arý 1912 pe oike Liga Vencedorpe, upeí 1913 pe oike Torneo Ingreso pe, upépe osé niko campeón operde`yre.",tateoba +"Ary 1913 omonéi Doctor Teodosio González orekóva peteĩ cátedra de Derecho Penal ha don Simeón Carísimo oisãmbyhýva Colegio Nacional de Villarrica, ko’ápe Francisco Ruffinelli oñepyrũ ombo’e Geografía.",tateoba +Ary 1914 jave oñepyrũ omoguahẽ umi marandu ñorãirõ rehegua umi campo europeo gotyo.,tateoba +"Ary 1915-pe ohókuri Táva San Francisco, Estados Unidos retãme, oikohaguépe peteĩ jehechauka guasu oĩhaguépe heta mbovevehára katupyry.",tateoba +Ary 1920 guive -Moisés Santiago Bertoni ñemotenonde rupive- omba’apókuri Academia Guaraní.,tateoba +Ary 1921 guive 1934 peve táva Villarrica-pe oiko chugui motenondehára Consejo Nacional de Educación ha avei Dirección General de Escuelas-pe.,tateoba +"Ary 1922, okapúvo revolución chirifista batallón omotenonde odefendévo gobierno legalmente omopyendáva.",tateoba +Ary 1925-pe ñe'ẽ afrikáans omyengovia neerlandes-pe.,tateoba +"Ary 1926 jave ojuaju pe Escuela Alemana Patria ha Cementerio Alemán, motenondehára Alemán Patria poguýpe.",tateoba +Ary 1926-pe omano Gaudí ha peteĩ óga yvate mante ojejogapo.,tateoba +Ary 1942-pe oiko ichugui Mbo’ehára.,tateoba +"Ary 1943, oñepyrũ, orekóvo 18 ary, tape ogueraháva carrera profesiona gotyo.",tateoba +Ary 1943-pe ha'e kuri peteĩ umi omoñepyrũva apytépe upe Asociación Radial Argentina (Arhentína Puhoe Atyvete) ha ojeiporavo chupe imburuvicharaicha.,tateoba +Ary 1943-pe oratorio ojeguerova peteĩ korap��pe ome’ẽreíva’ekue Ña Catalina Vda.,tateoba +"Ary 1944 oñemoarandu estudio opurahéivo Escuela de Música de la Universidad de Río de Janeiro, kóva peteĩ beca ome’ẽva Gobierno Nacional.",tateoba +"Ary 1944, osẽkuri yvytu pepóre Cipriano Codas rembiapokua hérava “Elementos de ortografía razonada de la Lengua Guaraní”.",tateoba +"Ary 1946, Eduardo Saguier ohaíkuri ""El idioma Guaraní – Método práctico"" ohesa'ỹijohápe: achegety, pu’ae, pundie, muanduhe, tero, teroja, terarãngue, ñe’ẽtéva ha papapy.",tateoba +"Ary 1947 omenda mburuvichavete ra'y Felipe Gyrésia ha Ndinamáka pegua rehe, ha imemby irundy: Carlos, Ana, Andrés ha Eduardo.",tateoba +Ary 1949 omoñepyrũ ku Partido Peronista Femenino.,tateoba +"Ary 1950, Anselmo Jover Peralta ohaíkuri “El Guaraní en la Geografía de América”, ha Tomás Osuna ndive onohẽkuri ""Diccionario Guaraní-Español y Español-Guaraní"".",tateoba +"Ary 1950, heñóikuri Asociación de Escritores Guaranies (ADEG), ombyatýva Guarani ñe’ẽpaparakuérape.",tateoba +Ary 1950 jave Asociación de Escritores Guaraníes ombohéra ichupe “Gloria nacional”.,tateoba +"Ary 1950 omohu’ã hi’arandupy Universidad –pe ha omotenonde peteĩ concierto, hembiapòpe, Rio de Janeiro gotyo.",tateoba +Ary 1.950-pe Ache-kuéra ojojuhu ypykuri Manuel Jesús Pereira ndive.,tateoba +Ary 1952 jave mburuvicha karai Dr.,tateoba +"Ary 1953 ramo, ojerurégui Gobierno Nacional ombosako’í gira artístico-cultural, oipykúivo ruta ohejava’ekue Mangoré.",tateoba +"Ary 1955 guive oñemoherakuã opaite tetã rupi, ambue ñe’ẽkuaatyhára rembiapo, hérava Avram Noam Chomsky, Fila-delfia-ygua (EEUU), heñoiva’ekue ary 1928.",tateoba +"Ary 1957jave ombosako’i conjunto “Barboza ha iñirũnguéra”, hendive Ramón Mendoza, Leonardo Figueroa ha Carlos Centurión, oipykúivo ñemoherakuã ñande purahéipe Europa ha Medio Oriente gotyo.",tateoba +"Ary 1957-pe Mba’epu’asãiha Río Parana onohẽ ára resáre ipurahéi, peteĩ chamame, hérava “Che retãpe g̃uarã”.",tateoba +"Ary 1959 ha 1962 jave oiko oñemoarandu ha oñembokatupyrýve pe oikuaavápe karai Andrés Segovia ndive- o`ñemomba’éva ha’égui mburuvicha instrumentista Mbarara arandúpe yvóra jerépe Siglo XX-pe amo Santiago de Compostela, España-pe.",tateoba +"Ary 1960 ha 1970 apytépe, oiko jeku'e guasu tetãnguéra avano'õme oheka oñondivepa toiko py'aguapy ha ñorairõ'ỹ.",tateoba +"Ary 1960 jave, okyhyjeterei oikuaa rire pe cazador de nazis ohapykuererekaha chupe ha avei ho’a rire Adolf Eichmann, Mengele oheja táva Altos ha oho Hohenau-pe, ñemby gotyo tetã Paraguáipe.",tateoba +Ary 1960 rupi ojejapo peteĩ ta’anga ñe’ẽpapára Villarrica-gua rérape.,tateoba +"Ary 1961 kuatiahaipyre “La Prensa” de Buenos Aires pegua ome’ẽ chupe premio Alberdi-Sarmiento, ohecharamo rupi hembiapokue.",tateoba +"Ary 1961, omoheñõi ha oisãmbyhy’ypy Instituto de Lingüística Guarani del Paraguay, ko’ága ogueraháva héra.",tateoba +"Ary 1961 oreko peteĩha premio Concurso Nacional de Música Popular ombosako'íva sello discográfico Marpar ha Villalonga Hermanos, ojekuaáva ha'éva casa comercial umi árape, galardón ohasáva omyatyrõ haguã conjunto oñemohenda haguã.",tateoba +"Ary 1962 jave, itúva ndive oimèva misión diplomática-pe, ipehẽngue ndive oho hikuài tavaguasu porteña gotyo.",tateoba +"Ary 1962, ou jey hetã Paraguái-pe, omenda puraheihára Yvera ndive ( hera teéva Francisca Zayas), oñondive opurahéi ha heta tendáre omba’apo hikái, upéicha oñepresenta ñe’ẽ’asãi, ñoha’anga ha ta’angambyrýpe.",tateoba +Ary 1962-pe ojapo ipurahéi tee peteĩha.,tateoba +"Ary 1963 ramo, oipepirũ ichupe presidente John F. Kennedy, ojapo agua peteĩ gira de concierto Estados Unidos de Norteamérica gotyo.",tateoba +"Ary 1965-pe, peteĩ yvykuaatyhára (geólogo) hérava John Martyn, ojuhúkuri Baringo, yno’õ (lago) oĩva Kenia (Afrika) retãme, peteĩ kuñataĩ akãngue.",tateoba +"Ary 1967 jave oho España gotyo oñemoarandúvo música-pe mbo’ehára Regino Sáenz de la Maza ndive, 1969 peve.",tateoba +"Ary 1970 jave oñepyrũ pe Centro de Desarrollo Socioeconómico del Guairá, ha’éva ñepytyvõrã heñóiva, oĩva pype tapicha katupyry ha entes público ha privado, oguahẽseha ha’éva ñemoakãrapu’ã, económico, social ha cultural tetãvorépe.",tateoba +"Ary 1970–pe, oñemyatyrõ ñepyrũ raka’e ko Tupão.",tateoba +Ary 1973 peve ko táva héra Fort-Lamy.,tateoba +"Ary 1974 guive 1978 peve ombo’e Música ohenòiva imbo’ehaópe “Su” Colegio, San José.",tateoba +Ary 1974 oñepyrũkuri Judo ra’ãkuaa ha upépe oiko ichugui mbo’ehára – 6° dan.,tateoba +"Ary 1975, 1986 ha 2006-pe jey, oñeme'ẽkuri chupe Tekojajái Jopoivusu (Orden del Mérito), ha'éva jopói ruvicha Koréa Retãme, ohechakuaáva karai Ban rekove rapykuere.",tateoba +"Ary 1975 jave oñeme'ẽ ichupe peteĩ beca oñembokatupyrýve haguã ikuaandýpe, ome'ẽva gobierno italiano.",tateoba +"Ary 1976 guive(ojejuhu ypýramo guare) ary 2013 peve, amo 1.000 tapicha rupi, peteĩ ary aja hasy ko mba'e vaígui.",tateoba +Ary 1976 ha 1977 jave oestudia música umi mob’ehàra Carlos Dos Santos ha Luis Cañete ndive.,tateoba +"Ary 1976-pe oñemboaty Gilberto Gil, Gal Costa ha Maria Bethânia ndive, ha oho heta tendápe Brasil rupive, ha oñembohérava chupekuéra ""Doces bárbaros"".",tateoba +Ary 1977 oñemoarandu Academia Chigiana Sierna ha Instituto Francesco Canneti Vicenzape.,tateoba +"Ary 1978 katu Colegio Nacional de la Capital-pe, oñemoheñóikuri Academia de Lengua y Cultura Guarani.",tateoba +"Ary 1979 guive 2009 peve, Stephen-gui oiko papapykuaa Lukasiáno mbo'ehára, mbo'erã omoñepyrũva'ekue pa'i Henry Lucas ary 1663-pe.",tateoba +"Ary 1980 guive, ko tetã ojerure umi tetã ambuévape oipuru héra Hyãsiañe'ẽme, ani oiko hag̃ua heta téra ambuéva, hákatu ne'ĩra ojejapo upéicha.",tateoba +"Ary 1980 jave, oikuaa cancer orekóha, ko mba’asy oguerahàva ichupe yvy apégui.",tateoba +"Ary 1980 jave omohu'ã iñemoarandu máxima calificaciòn Guitarra Clásica ñemoarandúpe ombo'e ha oisãmbyhýva Felipe Sosa, ohupytývo título de profesora Superior.",tateoba +"Ary 1981, Basílides Brítez Fariña ohaíkuri “Curso de idioma Guaraní.",tateoba +"Ary 1982 ojeipe’a ichugui upe ciudadanía paraguaya, ha oñeme’ẽ ichupe ciudadanía española 1983-me.",tateoba +"Ary 1983-pe hasykatu tuguykyrágui, ohejáva chupe tupápe, ha upéva rire ojapyhy chupe tuguysyrypa'ã ojukava'ekue chupe.",tateoba +"Ary 1985 jave oike “Síntesis”-pe, peteĩ grupo jazz-fusión ha proyección folklórica reheguñaáva, ho ombopu Paraguaýre.",tateoba +"Ary 1987, avañe’ẽ oñemoinge mitãrusu mbo’ehaópe (nivel medio) ñane retã tuichakue javeve.",tateoba +"Ary 1988 gobierno Brasíl ome’é ichupe medalla Heitor Villalobos omomba’évo hembiapo omoherakuãgui umi obra compositor brasilero, mba’éva.",tateoba +Ary 1989 guive oisãmbyhýva directorl Area Paraguaya del Diccionario Enciclopédico Español e Hispanoamericano de la Música ombosako'íva Sociedad General de Autores de España.,tateoba +"Ary 1989 oñemboty ko unidad, mokõi ary ohasami rire ojejapo hague investigación tabletas de gluconato de zinc rehegua ojeiporúva ojejoko haguã resfrío rinovirus-kuére ojeguerekóva, kóva añoite hína pe ñepohano osẽ porãva’ekue ko unidad rembiapo apytépe.",tateoba +"Ary 1990 guive, oñeme'ẽ ko jopói ary ha ary pe 10 jasypakõime.",tateoba +"Ary 1990-pe omoambue peteĩ empresa ojoguáva Lucasfilm-gui, ha ombopyahu ta’anga rehegua omyasãivo ""Toy Story"".",tateoba +"Ary 1991 jave oime jey Síntesis ndive, integrante ipyahúva ndive.",tateoba +"Ary 1992 jave tetãvore Nueva Asunción oike tetãvore Boquerón ryepýpe, ha pe táva guasu ojeguerova Doctor Pedro P. Peña-gui Filadelfia-pe.",tateoba +"Ary 1993-pe, oiko chugui Licenciado Guarani ñe’ẽme UNA-pe.",tateoba +"Ary 1994-pe, Gobierno Nacional ome’ẽ ichupe peteĩ condecoración Orden Nacional al Mérito, omba’apógui kyre’ỹme ohai ha omoherakuãgui ñane retã purahéi.",tateoba +"Ary 1995, Guarani ñe’ẽte ijákuri Mercosur ñe’ẽte apytépe castellano ha portugués ndive.",tateoba +"Ary 1995 guive 2006 peve, Stephen omendákuri Elaine Mason rehe.",tateoba +Ary 1996 guive Guarani ñe’ẽte oguereko ñepyrũ hogue tee Internet-pe.,tateoba +"Ary 1996, Miguel Verón ha Ángel Arce onohẽkuri ñe'ẽryru hérava ""Diccionario usual de la Lengua Guaraní"".",tateoba +"Ary 1996 ohupyty, póstumamente, peteĩ condecoración gobierno nacional-gui “Honor al mérito”, ha ary 1997 jave oñemoherakuã aranduka orekòva hembiasakue imandu’àva orekòva ipype memoria.",tateoba +Ary 1996 ombyaty hekovépe ohasáva hikuái peteĩ aranduka antológico ohenóiva “Ruego y Camino”.,tateoba +"Ary 1999, David A. Galeano Olivera ohaíkuri “Diferencias gramaticales entre el Guaraní y el castellano: estudio contrastivo y su incidencia en la educación” ohechaukahápe –ñe'ẽtekuaa ñembojáva rupive- moõpa ojoavy hikuái Guarani ha castellano.",tateoba +"Ary 2000, Domingo Adolfo Aguiler oikuatiákuri hembiapokue hérava “Diccionario koygua.",tateoba +"Ary 2001 jave, ojeipapami oiko amo 400.000.000 jagua opa yvy apére.",tateoba +"Ary 2001-pe, Unesco ojapo porandu aty tetãnguérape ha atyvete ambuévape oheka hag̃ua mba'e he'ise tekopy tee ojehechakuaa'ỹva ñe'ẽ peteĩme, ha peteĩ Amandaje Jekupytyha ojejapo ary 2003-pe oñeñangareko hag̃ua tekopy teépe.",tateoba +Ary 2003 guive oha’ãmakuri Alemania ñeha’ãru’ã guasúpe.,tateoba +"Ary 2003 ha'e niko ary Náuru ñesãmbyhy ipyta'ỹvéva, oisãmbyhýgui ko tetãre 5 tendota 6 jejokuái rupive.",tateoba +Ary 2003-pe Tetãvore Joapykuéra ñorairõhára aty oho jey Kuáite-pe oñembosako'i oike hag̃ua Iráke-pe.,tateoba +"Ary 2005 jave, ojedeklara ichupe Protector Vitalicio, ko'ã mba'e ndorekóiva precedente Paraguáipe.",tateoba +Ary 2006 oguerohory Renée Ferrer ha’éva peteĩ haihára katupyry upe ñe’ẽpoty festival reheguàvape; ary 2001 omotenondéva upe comisión oguahẽva peteĩ ñe’ẽme oguerohorýva tembiapo artesanal.,tateoba +"Ary 2007 guive ha'e mburuvichavete oikove arevéva opa Vyretáña rembiasakuépe ohasávo ijarýi joapy, mburuvichavete Victoria, http://archivo.",tateoba +"Ary 2008 jave, oĩ 7.822 ava, péicha jahecha 4.020 kuimba’e ha 3.802 kuña.",tateoba +"Ary 2009 jave, Centro de Liderazgo Estratégico del Paraguay (CLEP), ombojopói Kike Pedersen-pe ome´ẽvo chupe Premio a la Creatividad y la Competitividad.",tateoba +"Ary 2009-pe, Canada ojoko pohã resfrío ha hu’u-pe guarã ñevende, mitã michĩvéva 6 arýgui peguarã, ndojehechaukái rupi iporãha ha ndojekuaaporãi rupi mba’etépepa oporombyaikuaa.",tateoba +"Ary 2009-pe, ojeporavókuri chupe umi pa mangajokoha ojokovéva apytépe, ko yvy ape ári.",tateoba +"Ary 200 jave, amo 89 % oñe'ẽva karaiñe'ẽ hóga guive.",tateoba +"Ary 2010 guive, kuatiañe'ẽ Time he'i Zuckerberg oĩva umi 100 tapicha imba'ehetavéva ha herakuã mbytépe.",tateoba +Ary 2010-pe naipóri ohechauka térã he’ikuaáva toje’u térã toñemboyke eíra térã irrigación nasal.,tateoba +Ary 2010-pe oiko amo 271 tavayguakuéra.,tateoba +Ary 2011 ogana kuri jeýma eleksiõ ha ogovernáta ary 2015-peve.,tateoba +"Ary 2012-me, 23 sua membysẽ ojejapo pirekytĩ rupive; upéva ojehero tye pirekytĩ.",tateoba +"Ary 2013-pe, ko'ã pámo ojuka 24.000 kuñáme, ha ary 1990-pe ojukava'ekue 34.000 tapichápe.",tateoba +"Ary 2013-pe, mba'e vai tyeguasu rire opa 293.000 ñemanóme, ha ary 1990-pe opa 377.000 ñemanóme.",tateoba +Ary 2013-pe ojeipapa amo 118.167 tavayguakuéra oiko ipype.,tateoba +"Ary 2014 aja, ko tetã PIB per cápita ha'e akue 5 479 dólar he'iháicha Viruróga Yvoragua.",tateoba +Ary 2014 jave oñehepyme'ẽ tuichaháicha USD44 ha USD78-re peteĩ ñepohãnopukurã.,tateoba +Ary 2014-pe ojeporavojeýkuri chupe umi ikatúva ohupyty Grammy Latinos apytépe peteî hembiapokuére hérava “Salsa roja”.,tateoba +"Ary 2015 jave, Hyrãsia oguereko kuri ipype 66,3 sua yvypóra oikovéva ipype, 64,2 sua Hyãsia retã Európape ha 2,1 sua umi ypa'ũme ha tetãmíme opytáva yguasu rembe'y ambuéva.",tateoba +"Ary 2015-pe, oiko 135 sua membysẽ rupi arapy tuichakue javevépe.",tateoba +Ary 2016 jave oiko ipype amo 1 016 137 tapichakuéra.,tateoba +"Ary 2016-pe Rotary Club Asunción Catedral ombotýkuri 25 ary ha ojapókuri peteĩ jehechakuaa John Michael Burt Candia-pe, omomorãvo hekove.",tateoba +Ary 2017 jave oiko ipype amo 467 289 tapichakuéra.,tateoba +"Ary 749-pe, Juan Damasceno Marangatu ha'ékuri pe omyasãiva'ekue ñembo'emi jerurerã he'íva “Maria Pytyvõhára, eñembo'e orerehe”, ha ombojo'a: Tupãsy ha'eha “Pytyvõhára mba'e vai ha jehasa asy ñemboyképe ha Pytyvõhára ojehupyty hag̃ua pysyrõ”.",tateoba +Ary 800 ha 900-pe tembiapo escultórica ha arquitectónica opa.,tateoba +Ary ava pegua ojepapa membyrã guive.,tateoba +Ary ha ary jave ára 12 jasypoteĩ jave oiko peteĩ feria de exposición ojehechaukahápe mba’épa mba’épa ojejapo pe tenda tuichakue jave.,tateoba +"Ary ha ary jave oñemomorã pe ára isanto patrono Niño Salvador del Mundo rérape, ha’anga oĩva pe tupão hérava péicha avei ryepýpe.",tateoba +"Ary ha ary ohasávo Chaco ha’e tenda ojejuhuhápe hetaiterei tapicha Paraguaigua ha pytagua, ombojuajúva chupekuéra jeiko atä, mba’e ryapu ha ambue akäraku äva rehegua.",tateoba +Ary ha'e peteĩ aty 12 jasygui.,tateoba +Arykue jave katu 26°C rupinte.,tateoba +Arykuéra 1910 ha 1925-rupi ñe'ẽnguéra tee Unión de Sudáfrica-pe ha'eva'ekue ingles ha neerlandes.,tateoba +"Arykuéra ohasávape, ojeporavójepi peteĩ mba’ekuaarã oipy’apýva OMS-pe ha upe mba’e ojeporavova’ekuére oñemba’apo peteĩ ary pukukue.",tateoba +Arykuke jave katu 24 °C rupi.,tateoba +"Ary ohasávo tendaguakuéra oñepyrũ omba’apo kokuépe (agricultura), hetavéva pe fruto-agrícola reheguápe.",tateoba +Ary-pe 1801 Tavetã Irilánda oñembojoaju Tavetã Vyretáña Guasúre ha upéicha ojapo hikuái Tavetã Joaju Vyretáña Guasu ha Irilánda pegua 1922 peve.,tateoba +"Ary Pyahu oikévo ojejapo vy’aguasu a lo yma Clubes Pilarense, América ha Capitán Bado-pe.",tateoba +"Arysa ohasávape ojeikuaa irundy atýpe, herakuéra ojehaíva ambuehaichaite: Horío, Ogotoso, HeÍxo ha Tamaraho.",tateoba +Ary uperireguápe ha’ekuéra omoambuékuri mba’epu’aty réra ha ombohéra hikuái “Johnny and the Moondogs”.,tateoba +Arzobispado de la Asunción avei oñepyrũ omba’po.,tateoba +"Arzobispo Paraguaygua Monseñor Bogarin oñe’ẽmondo oñemboja’o hag̃ua irundy barrios–pe, upérõguare barrio Blás Marangatugua ojerure ichupe opyta hag̃ua barrio réra peichaténte ha upéicha oiko.",tateoba +Asaje ( ) aravo asajepyte.,tateoba +"Asaje mbytépe, umi aliado oñeme’ëva omokõva rancho, oike umi paraguayo mbohapyha pasos Estero-gui, omboguatávo umi puesto vanguardia omongakuaáva.",tateoba +"Asajetévo, osëjeyma peteïva osapukai chupekuéra: “Pepytu’umína ha peju pekaru” ha osëjeýma peteï Kachíke he’i: “Ndaikatúi, cero a cero gueterei” ha ombovu hikuái kamisa lómo mba’e’apu’a rapykuéri.",tateoba +"Asamblea legislativa oñembyaty ha ohenói sucesor presidente Higinio Morínigo-pe, ohupyty derrocamiento ojegeurekógui sospecha ndojedeklaráiva oipysótaha imandato oipytyvõva ichupe arma-guakuéra.",tateoba +Aserradero-kuéra heta yvyra ombo’i ha ojapo opaichagua tabla.,tateoba +"Asia ha Európa pegua ojapo ymaguare guive umi pehẽ'aty, hógape, itupãóme ha mongorahápe.",tateoba +"Asiape oñeñe'ẽ amo 2000 ñe'ẽ rupi, oñemohendáva heta ñe'ẽmbo'e atýpe, oĩ ojejuhúva Asiagua yvyrusúpente ambue ombojoaju aja upe yvyguasu oĩva arapýpe ndive.",tateoba +Asmara ha'e Erityrea tavusu.,tateoba +"Asociación de Jinetes Veinticinco de Diciembre pegua katuete ojapo, kavaju ñembokatupyry, mymba ñemoñarõ ha jeroky guasu upevarã.",tateoba +"Asociación de Pescadores Municipalidad Fuerte de Olimpo-gua ojapo paso ygáva rupi ha tapichakuéra ohóva upépe ikatu vy’apópe oñemboyvytu Ysyry Paraguái ha ysyry ho’áva pype syrýpe, ohecha hag̃ua vy’apópe mba’e porã, mymba ha yvyra upe tendapegua.",tateoba +Asunción operde péicha característica paraguaya prototípica).,tateoba +Asunción Paraguay.,tateoba +Asunción péva 31 jasypakõi 1833 jave.,tateoba +ATENEO heñói ha okakuaa ijehegui.,tateoba +ATENEOygua omba’apo 100 táva Paraguay retã tuichakue javeve.,tateoba +Atlas Geografía e Historia.,tateoba +Atlas y Geografía de Paraguay y el Mundo.,tateoba +"Atributos a la Música, ta'anga ojapo Anne Vallayer-Coster (1770).",tateoba +Atukupe kangue rysýi ipukuke ha'e 75cm.,tateoba +"Aty oĩva upe rire ha’e curaca-kuéra, oisambyhýva ayllu-kuéra.",tateoba +"Aty oraháva Coronel retekue og̃uahẽvo Puerto de Asunción-pe Artillería de Marina ombohu’u pateĩ jey mbokavusu, péicha ojerurégui Ministerio de Guerra.",tateoba +"Atyrá heñói ypy Domingo Martínez de Irala oisãmbyhy jave, ary 1539-pe.",tateoba +"Atyrá oguereko 15.278 ava, 8.004 kuimba’e ha 7.274 kuña.",tateoba +Atyrá oguereko opaichagua ysyry ipotĩ sakãva ikatuhápe ojejahu ha oñembosarái vakapipopóre oguereko avei Chorro Carumbey he’iséva “Arroyo de Tortuga”.,tateoba +Atyvete kuéra ha apopy hembiapo omohepyvéva tetãvore Ontario-pe.,tateoba +"Augusto Roa Bastos imitã kirỹme oikova’ekue Iturbe-pe, tava’i oĩ Guaira tavaguasúpe, kuaandy ñe’ẽkõime ombojopyrúva.",tateoba +"Aupa heta ñe'ẽme oje'e placenta, ojehecháicha ko ta'angápe, ohechaukáva moõpa opytáva aupa (placenta).",tateoba +"Australoide rire og̃uahẽ atyguataha mokõiha, (segunda corriente migratoria) umíva Sibéria-ygua.",tateoba +"Australoide rire, oguahẽ hikuái atyguataha mokõiha (segunda corriente migratoria), ouva’ekue Siberia-gui.",tateoba +"Australoide rire, og̃uahẽ hikuái atyguataha mokõiha (segunda corriente migratoria), ouva’ekue Siberia-ygua.",tateoba +"Autopista ári, korapy rokái ombohováiva tenonde gotyo, proyecto omohu’ãtáva àgã opa rire korapy rokài hendaitépe, ojeipyso Párke Ñu Guasu guive Aeropuerto Silvio Pettirossi peve oguahẽva’erã, estación aérea tetãme oimèva oguejy ha ojupìha mbayruveve.",tateoba +"Autores Paraguayos Asociados (APA), ha’ehápe avei miembro titular comisión directiva-pe, ombo’e escritura y estructura de la música paraguaya.",tateoba +Ava akóinte oiko oipyahã ñe’ẽjoaju ndojoguaietéva ambue ñe’ẽjoaju oipuruva’ekue upe mboyvemi.,tateoba +"Ava añoite upe imba’eherokuaáva, ha’émante upe hembiapóva ha ombopyahukuaáva hembiapokue; ambue mymba ndikatúi oñembo’avareko.",tateoba +Avaetaitágui heñói avano’õ ha avano’õygua ojokupyty hikuái ñe’ẽte rupive.,tateoba +"Ava Guarani avei oikuaava'ekue mba'eichaitépa oipuruva'erã pohã, ndaha'éi omoĩnteva.",tateoba +"Ava Guarani niko ndoúi oikohag̃uáicha tapiaite yvy ape ári, ha’éniko sapy’aitemínte ou ombohasávo hekove ko’ápe, oikuaágui oĩha kóva rire upe yvy mara’ỹ.",tateoba +"Ava Guarani niko ndoúi oikohaguáicha tapiaite yvy ape ári, ha’éniko sapy’aitemínte ou ombohasávo hekove ko’ápe, oikuaágui oĩha kóva rire upe yvy marã’ỹ.",tateoba +"Ava Guarani oheka upe aguyje ohupytýva hekokatu rupi; ha upevarã ombokatu hekopy ha hete, ha oñeha’ã avei oiko jekupytýpe hekoha ndive.",tateoba +"Ava Guarani oikuaa porã mba'épe g̃uarã pohã oipurúva, upéicha ombojuavy pohã ro'ysã ha pohã aku.",tateoba +"Ava guarani oipuru heta tembi'u apópe avati, ko'ág̃a peve ñande jaiporúva heta mba'e jajapo hag̃ua.",tateoba +Ava Guarani ou yvy ape ári oñembohekokatu hagua.,tateoba +"Áva -ha’evahína avakuaaty apañuãi- ija umi hekomymbáva apytépe ha ipoguýpe, iñaranduhaguére, oñemoĩkuri opa mba’e tekoguáva.",tateoba +Avakuaaty ndaha’éi peteĩ kuaaty ohupytypámava ikotevẽita.,tateoba +"Avakuaaty oikuaauka temimbo'ekuérape umi aporeko oipurukuaáva tembikuaarekápe: jesareko aporeko, poranduhaipy aporeko, porandujoyvy aporeko, andu’aporeko, papy'aporeko ha mba'e, ombohape hag̃ua iñemoarandu taha'e ha'éva mba'épe.",tateoba +"Avakuaaty reko (naturaleza) niko ohechauka ñandéve Avakuaaty ha'eha peteĩ kuaaty oku’e tapiáva ha ombyatýva heta arandu, akóinte oñembopyahujeyjeýva ko'ẽ ko'ẽre.",tateoba +"Avakuaaty tembiapoguigua ( ) hína upe ohapykuehóva ava rembiapo ypy ha hembiasakue, iñemotenonde ha imongakuaa.",tateoba +Avakuéra Altos pegua omba’epoveha ha’e pe pohã ñana reheguápe ha café.,tateoba +"Avakuéra Itacurubí de la Cordillera-gua omba’apo kokuépe ha mymba ñangarekópe, oĩ avei ojejapoha eíra takuare’ẽgui.",tateoba +Avakuéra niko are oikundahajepékuri ijyvy oipo’o hag̃ua yvakuéra hamba’e.,tateoba +Avakuéra oikova’ekue ñepyrũrã ha’eva’ekue pytagua memete oúva Villa Hayesgui.,tateoba +"Avakuéra oikóva Itápe omombe’u yma ñorãirõguasu jave umi ñane tetã rembiguái, ohasava’ekue ko tenda rupi ha uperõ pýpe oikova’ekue peteĩ g̃uaig̃ui oguerekova’ekue peteĩ yvykua hóga ryepýpe.",tateoba +"Avakuéra oikóva tendápe oĩ 7.553, ãvagui kuimba’e ha’e 4.030 ha kuña 3.523.",tateoba +Avakuéra oikóva upépe katuete hetakuépe oĩ diez millones rupi.,tateoba +"Avakuéra okaraháre oikóva oĩ 91,33% rupi.",tateoba +"Avakuéra oñangareko, oikuaa pypuku ha ohayhu añete oĩmiva guive tekohápe.",tateoba +"Avakuéra tendagua hetaitereive oĩ oikóva okaraháre, 90% rupi.",tateoba +"Avakuéra tendagua hetave oĩ omba’apóva kokuépe, avei oĩ omba’apóva yvyra ñekytĩ ha opamba’e oikóva chuguípe, kóva ko’ãga rupi sa’ivéma.",tateoba +Avakuéra tendagua omba’apo kokue ha mymba ñangarekóme.,tateoba +"Ava Maka familia lingüística mataco-pegua, oñembojoaju Enimaga térã Inimakaymaguaregua, ohaiháicha heta haihára.",tateoba +Ava mboyve Ñande Ru Papa Tenonde -upe hekokatuvéva- omoheñóiraka’e ñe’ẽte.,tateoba +Avañe’ẽme oĩ opaichagua tekoharyapura’ã (sonidos onomatopéyicos).,tateoba +"Avañe'ẽme, tetã tava guasu ojehero Paraguay ha tetã ojehero Paraguái.",tateoba +"Avañe’ẽ ojepuru tapia opaite mba’épe: ogapýpe, mbo’ehaópe, tupãópe hamba’e.",tateoba +Avañe'ẽ taikuéra apytépe ndaipóri “b”.,tateoba +Avano’õ ag̃aguáva niko ojoavýnte avei ojoapytépe.,tateoba +"Avano’õ hejapyre (herencia social) rupive oñembohasajey ñandéve ñane avano’õ rembikuaa ha rembiapoita, jaikuaajey ha jaipuru hag̃ua, oĩhaichaite térã ñambopyahu ha ñamoambue hag̃ua, ha upeichahápe jahupyty hag̃ua avei tekoporãve jaheka tapiáva.",tateoba +Avano'õ jekakuaa ou meme tekohatyai ndive.,tateoba +Avano'õme niko tekoiterape oñepyrũ ha ojekakuaa.,tateoba +"Avano’õ oipurúva peteĩ ñe’ẽte he’ise avei avakuéra ipype oikóva oikuaa ha oipurukuaaha upe ñe’ẽte; ha péicha avei, heta ava oipurúrõ ojoapytépe peteĩ ñe’ẽte he’ise oikoha jekupytýpe peteĩ avano’õme.",tateoba +"Avano'õ opaichagua rembireja ha rembiapo hepy ojehapypa avei, Áfrika ha Amérika ypykuekuéra rembiapo, oĩkuri avei Polinésia ypykuekuéra rembiapo.",tateoba +"Ava oĩháicha yvy ape'ári ohecharamo joaite imba'ekuakuéra pohã ñana rehegua, omboguera hag̃ua hetáichagua mba'asy oguerekóva hikuái.",tateoba +"Ava omongy’apaite hekoha ha upevakuére umi mbohapy tekogua pypegua: hekomymbáva, hekoka’avóva ha mba’ehekotee’ỹva ndojojavéi, ha mba’e vaiete -ava rembiapo- pya’e pya’épe ojevy ohóvo ijapohare ári.",tateoba +Ava -opaite tembiapo apohára ha tembiapo oĩmava mboambuehára- ñaimo'ã ku ndohechakuaáiva'ekue mba'épepa umi hembiapoita ojevykuaa hi'ári ombyaívo hekove ha hekoha.,tateoba +Avare Guasu omongarai Tupão ha omoañete chupe.,tateoba +"Avare, karaiva térã paje ojapo hikuái upe karu’ỹ oñepyrũ mboyve iñemongeta Tupã ndive; upéicha avei, okaru’ỹ umi túva ita’ýra heñoiramóva, oñanduka ha ohechaukávo ipy’arory Tupãme.",tateoba +Ava rekopy heñói mba’ehero purúpe.,tateoba +Avarekotee oñemoha'ãnga sapy'apy'a peteĩ tova ra'angáre.,tateoba +Ava rembiapokue omotenondeve peteĩ tetãme tekombo'e ha arandúpe.,tateoba +"Avarepavẽ Gelasio I, Kirito Tupão motenondehára, ndaje upe omoñepyrũva’ekue pe arete Valentín rérape ary 498-pe ha upe guive ojejapójepi pe vy’aguasu hérape.",tateoba +Avare Tume ohapyva’ekue itakuápe ha upe guive opyta héra Moñaikuare.,tateoba +"Avatisoka ojejapo yvyra apyterégui, peteĩ pehengue porã oñembovera asy ha ipohýine tres kilos rupi.",tateoba +"Ava Tóva maskoy héra ndojeikuaái moõguipa ou, ojeguereko niko Tova ha'eha Guaikurukuéra pehẽngue.",tateoba +Ava tupinamba itakape pópe ha yvyrapã pópe.,tateoba +"Avavémi ndoipotái, terã ndojoguaséimi va’ekue pe yvy imba’erã, ha’etégui ku jahepy me’ẽ reíva.",tateoba +Avave ndaikatúi osapukái térã oñe'ẽ hatã.,tateoba +Avave ndohupytýi chupe upe mba’épe.,tateoba +Avave ndoikuaái mba’éichapa oĩ ypy upépe raka’e péa pe Tupãsy.,tateoba +Avave ndojapói mba’eve imba’erã añónte.,tateoba +"Avave noimo’ãi, hakatu pea ja opáma upéva mante ikatu ja’e.",tateoba +Avei 40% kuñanguéra arapypegua ikatu ojapoka membykua léi omoneíva “mba'égui ojehapejoko'ỹre”.,tateoba +Avei 60% rupi ogueru hague especies vegetales ko karai arandu Moisés Bertoni.,tateoba +Avei ambue mba’e imbaretéva Neuland-pe guarä ha’e ñembokatupyry ha ñemoarandu rehegua.,tateoba +"Avéi angetete, Miley Cyrus John Travolta ndive ojapo mokõi ahy'o tenondeguava ta'anga omúiva mitã reko Bolt.",tateoba +"Avei, artesanía ryepýpe ikatu jajuhu ta’anga tujúgui (alfarería), crochet, ojapóva aramboha pire ha poyvi.",tateoba +"Avei, ary 1944, Pa’i Antonio Guasch ohaíkuri “El idioma Guaraní.",tateoba +"Avei ary 1992 Tetãygua Amandaje (Congreso Nacional) omboaje kuatiapyre (ley) he’iva España ha Guarani ñe’ẽte oñembo’eva’erãha mitãmbo’ehao (escuela), mitãrusumbo’ehao (colegio) ha aranduópe (universidad).",tateoba +Avei atyháicha ambue arte rehe omba’apóva ha ijaveguáva ndive omyasãi hembiapo ojehecha hag̃ua hetã ha ambue tetãme.,tateoba +"Avei botón-kuéra, hebilla cinto rehegua, mbokapegua, espada yvakuéra, planchas hierroguigua ao ñamosỹiha ha avei bala cañon-kuéra rehegua.",tateoba +Avei Félix Fernández ohekombo’ékuri chupe ha upéikatu oikuaara’â violín Carlos Esculies ha Fernando Centurión ndive.,tateoba +Avei Félix Fernández ohekombo’ékuri chupe ha upéikatu oikuaara’ã violín Carlos Esculies ha Fernando Centurión ndive.,tateoba +Avei Flor M. Bonino ha Alberto Candea Montevideo gotyo ary 1960 ha 1964-pe.,tateoba +"Avei gobierno omotenondévape, oguahë epidemia fiebre bubónica reheguáva, sarambi ojapñova.",tateoba +"Avei Guaranikuéra apytépe, kuña og̃uahẽvo ára ha’e opytu’usevévo, ikatu oipuru peteĩ mitãkuñáme, omyengoviávo chupe, ojapopa hag̃ua tembiapo ógapegua ha avei ohechakuaa hag̃ua iména remikotevẽ taha’eha’évape g̃uarã.",tateoba +Avei Guaraníme ojehero mburuvichakuérape.,tateoba +"Avei ha’e motenondahára empresa de aluminio, inmobiliaria ha agríco-ganadera-pe.",tateoba +"Avei ha’e mymbakuéra rehegua ñangarekohára, péicha ojeguereko upépe vaka, ovecha, kure ha kavaju.",tateoba +"Avei, ha'e ñe'ẽ mokõihagua oiporúva heta tavayguakuéra ko tetãmegua.",tateoba +"Avei ha’e ojapo ambue “Cristos”, ohóva tekorãkuaa rehe, umíva apytépe jajuhu tembiapokue oĩva tupão María Auxiliadora, Paraguapeguápe, ha avei “Cristo clavado por los troncos quemados” umi mbovymi ka’aguy opyta gueterivahína Paraguáipe.",tateoba +"Avei ha’e pira, mbusu, ysapy ha yvoty ñangarekohára.",tateoba +"Avei heta hendáicha ikatuha ñamba’apo, pyharekue ikatuha ñamba’apo kokuépe, ha heta mba’e tembi’u kuéra guio avei.",tateoba +"Avei heta ko distrito Isidoro Resquín-gua oĩ omba’apóva piarakutúpe, pesca ysyry guasúre.",tateoba +Avei heta oĩ omba’apóva omoporã téra omopotĩ hagua umi heta y renda (lagunas) ojapóvo ysyry rendagua oky guasu jave ha péicha omopotĩ yvy juky tenda pegua.,tateoba +Avei heta tapichakuéra oñeñemityva soja oi ko’ápe.,tateoba +Avei heta ysyry’ikuéra ohasa ko’árupi.,tateoba +Avei ijetu’u rupi mitã jegueroja ha iñemongakuaa.,tateoba +"Avei ikatu jaguejy jaipuruhápe gomones, jeguata kavaju’ári, tirolesa ha senderismo.",tateoba +"Avei ikatu jajuhu jaguarete (Felis), león americano (Felis concolor) ha hetave mymbakuéra ojeikuaáva oĩha ko’árupi.",tateoba +"Avei ikatu ojehecha ha oñembojy porã tembi'ukuéra, tojeporu aho oporoheteaho'i porãva ha jepohei porã oñeime rire peteĩ tapicha hasýva jerére.",tateoba +"Avei ikatu oñeg̃uahẽ ko departamento-pe tape Pozo Colorado – Puerto Militar, ojoajúva Ruta IX “Transchaco” ndive, Chakope.",tateoba +"Avei ikatu oñemotenonde investigación científicas tekombo’e rekávo mayma reserva rupi, ojehecha fauna ha flora, oikéva pa’ũ ojekuaáva táva okaháre.",tateoba +Avei ikatu ova ojepokóramo tapicha hasýva rehe.,tateoba +Avei jajuhúta tendakuéra oñembosako’íva turismo rural-rã.,tateoba +Avei ko’ã pindo pa’ũ rupi oĩmi seivo ha katu mokõi tuichaveva pe itujaitereigui opyta oñenonunga.,tateoba +Avei ko’árupi ikatu jajapo turismo rural.,tateoba +"Avei ko’árupi jajuhu ojejapoha hi’upyrã manduvígui, ikatuhápe jajuhu heta hi’upyrã ojejapóva ko kógagui ha’éva mbujape, mba’e he’ẽ ro’ysã umía.",tateoba +"Avei ko aty oiko ohekahápe imba'aporã ha hembi'urã, upévare, ndopytái haguére peteĩ hendápe ndaikatúi ojeipapa porã mboýpa oĩ hikuái.",tateoba +Aveil Uruguay ndive ofirma tratado de paz.,tateoba +"Avei mba’apo pintura apópe, hembiapokue ojehechauka ""Galería de arte ha Centros culturales""",tateoba +Avei mbo’ehao guasu Universidad Nacional del Este renda.,tateoba +"Avei Ministerio de Educación, ary 2000-pe, ojuhu hetaitereiha avei umi omoñe'ẽ ha ohaikuaa'ỹva, umíva katu ohasa 1.500.000 tapicha ñane retãyguáva, ohupytýmava ary oho hag̃ua mbo’ehaópe ha ndohóiva.",tateoba +Avei mitã hesãi ha okakuaa pya’e hagua.,tateoba +"Avei mokõi muro orekóva casamata artillada pohýiva, orekóva umi kuartel tropa oficial, depósito munición, ñorãirõ ombojurúva, ofisína, tupão, tyvyty ha karugua área ojeréva, omo’ãva heta kilómetro trinchera.",tateoba +"Avei mymba ñangareko rehegua imbarete, so’o ha kamby rehegua.",tateoba +Avei ndaha’éi pe ohechaukasetereíva atýpe hemiandu.,tateoba +"Avei, ñe'ẽmbo'e ñembopyahu rupi oike latin achegety (1928), omboykéva árave achegetýpe.",tateoba +"Avei oeditàva’ekue umi disco Uruguay, España, ha Paraguáipe.",tateoba +"Avei oestudia imbo'ehára ha'éva: Miguel Angel Río, Rufo Herrera ha Luis Pécora.",tateoba +"Avei ogayguakuéra ojapo upe árape karuguasu, Tupãsy La Candelaria rérape.",tateoba +Avei oguenohẽ ensayos: “Hipótesis física del tiempo” (,tateoba +"Avei oguereko avei peteĩ cuartel, ogakuéra, tupao, je’upyrã oñeñongatuha, koty tembiukuéra ojejapoha umi tahachi kuéra oñangarekóva ko’árupi.",tateoba +"Avei oguereko heta kure, kavaju ha kavara rehegua.",tateoba +Avei oguereko peteĩ mba’yruveve guejyha (pistas de aterrizaje) mba’yruve ndatuicháivape guarã.,tateoba +Avei oguereko ysyry porã ikatuháme ojejahu piro’y asy arahaku jave.,tateoba +Avei oguerohoryetereíkuri pirahápe jeho.,tateoba +"Avei ohai Guaraníme “Perurima rembihasakue” ha Modesto Romero Cueto ndive ombohasa Avañe’ẽme ha ohai “Jurumy’ỹi”, “Tetãygua resay”, “Paje”, “Pombéro Ra’y” ha “Aña rymba”.",tateoba +"Avei ohaisemíva ñe’ẽpotykuéra mitãrusukuéra rehegua, ha hembiapokue ombyaty va’ekue umi paparakuéra paraguái reheguakuéra, ha’éramo jepe kuri karai ombohováiva.",tateoba +"Avei ohechakuaa mba’éichapa hekove puku, ha he’i upe mba’e ojehuha hesãigui hikuái hetepýpe ha iñapytu’ũme, hekorory ha ipy’aguapykuaáre.",tateoba +"Avei oheja mandu’arã tavarandu ha pumbasy, umívagui sa’i og̃uahẽ ko’ág̃a peve.",tateoba +"Avei, oĩ artesanía yvyravevyiguigua, oñeñoty sandia, ka’avo hi’upýva, mymba ñangareko vaka rehegua, embutidokuéra ha ambue mba’épe.",tateoba +Avei oĩ canal televisiõ rehegua.,tateoba +Avei oĩ canal telivisiõ rehegua.,tateoba +Avei oĩ heta mbyja ndaikatúiva jahecha resarupi ha ñaikotevéva peteĩ techambyry jahecha hag̃ua.,tateoba +Avei oĩ heta omba’apóva vakapíre (talabartería) ha sapatu apópe (zapatería).,tateoba +"Avei oĩjepe ha omotenondejepe ""Sociedad Interamericana de Astronomia en la Cultura"".",tateoba +Avei oĩ katuete umi tenda ojevy’a hag̃ua.,tateoba +"Avei oĩ kavaju ári jeiko, jeguata ñu rehe ha kyhakuéra oĩva pe jahuha (piscina) rembe’ýre.",tateoba +"Avei oike ohai composición Zarzuela-pe guarã ha peteĩva, zarzuela paraguaya: Mburukuja, purory Neneco Norton, pñemoherakuãva ko’ã ára peve.",tateoba +Avei oikévo ñande apytépe ova hesekuéra ñanemba’asy ha ndogueropu’akáigui omanombanunga hikuái.,tateoba +"Avei oikundaha umi kuatiahaipyre rupive, estación de radio gha peteĩ canal de televisión añoite oĩva Curitiba-pe.",tateoba +"Avei, oïma Léi Guasúpe.",tateoba +"Avei oĩ mbohapy mba’e hérava senderos interpretativos: Kañimby, Ka’i jupiha ha Palmital, oporombo’éva mba’ekuaa yvyra térã mymba rehagua oĩva upépe.",tateoba +Avei oĩ mokõihápe takuare’ẽ ñeñotỹ ha irundyhápe avati ñeñotỹme.,tateoba +Avei oĩ parralty.,tateoba +Avei oipuru yvyrapã ha hu’y.,tateoba +"Avei oĩ restaurante omba’apóva ko’ã tembi’u hetereíva apópe; ijapytepekuéra jajuhu Parador de Touring (peaje ykére), restaurante La Reja ha ambueve.",tateoba +Avei oĩ ta'ãnga'ita japopapyre hag̃ua omandu´a peteĩ máva ha peteĩ tembiasa.,tateoba +"Avei oĩ televisiõ rehegua canal, pareha ha mba’yruguata.",tateoba +Avei oĩ tenda mombyryhápe mbo’ehára ndaiporiha.,tateoba +Avei oĩ tetãvorépe ysyry Pirapo Guasu ha ysyry Pirapomi.,tateoba +Avei oĩ umi ipyahuvéva: Paso Bravo ha Río negro.,tateoba +"Avei oĩ upérupi Mano Marangatu ra’ãnga oĩva ovakãvo, ku mitã oĩramoguáicha isy ryepýpe.",tateoba +Aveí ojaitypo ogaháre a oñembyaty hikuái peteĩ eichu raitýre.,tateoba +Avei ojapo jeguakáramo mymba ha yva ra’anga.,tateoba +Avei ojapókuri kuaareka Vaticano Kuatiarenda Hekoñemívape ha ohojepe ha ome’ẽjepe mbo’epy heta tetã ko yvoraguápe.,tateoba +"Avei ojapo mbo’esyry Universidad de Pekín. de la Asunción, Avakuaaty (1933).",tateoba +Avei ojapo tembiapo estancia mombyryveha rupi.,tateoba +Avei oje'e mba'e tavarandugua ijapoharekuaa'ỹha.,tateoba +Avei oje’e oipuru hague peteĩ spray ombopyta hag̃ua opavave cabina primera clase-pe.,tateoba +"Avei oje’e oñemongyhyje hague opavavépe oje’évo ichupekuéra oĩha peteĩ mba’eokapúva aviõ ryepýpe, ág̃akatu American Airlines 77-pe upéva ndojejapói.",tateoba +"Avei oje’e tata oñemyendyha oñemombare ha oñembohetia’évo kuarahy pytu, sa’ive ojopéva upe jave, ára mbykyvehaguére.",tateoba +"Avei ojeguereko aviõ rembyre omotenondeva’ekue upe accidente aéreo vaiete pya’eterei ogueraháva ichupe, upérõ ha’e Presidente de la República Paraguáipe.",tateoba +Avei ojeguereko jepokuaápe ojerahávo serenata ichupe pe pyharépe hi’ára mboyve.,tateoba +"Avei ojehecha uniforme tropa paraguaya oiporuva’ekue umi kuatiahaipyre periodo yma guaréva Republica-pe ha instrumento musical ha’eva’ekue Pa’i Ernesto Pérez Acosta banda, ojekuaáva Pa’i Pérez, ramo.",tateoba +Avei ojejapo eíra takuare’ẽgui.,tateoba +Avei ojejapo opaichagua mba’apo pópegua (artesanía).,tateoba +Avei ojekyty hagua hikuái ojahúvo oipuru “kmatã”.,tateoba +"Avei ojepokuaa oho myba korápe, ojupi kavaju ári, oha' ambue irũ ndive trompo ha omboveve pandorga (barrilete) estancia ""Paso Naranja"" ijára itúva.",tateoba +Avei ojeporu ojejapi hag̃ua mymbakuéra.,tateoba +Avei ojesareko ava rembiapo ysajakatu (estructura) ha ku’ekatúre (funcionamiento) taha’e ha’ehápe ha opaite árape.,tateoba +"Avei omba’apo alfombra ha tápiz rústico, mantel ha umi mba’e ojejapóva krochépe.",tateoba +"Avei omba’apojepékuri ambue puhoépe, umíva apytépe: Puhoe Ysapy, Puhoe Nacional del Paraguay ha Puhoe Cardinal-pe.",tateoba +"Avei omba’apojepe ñoha’ãngaháraramo heta ta’ãngamýime, péicha, “Boquerón” (1974), “Capanga” (1978) ha “Miss Ameriguá” (1993).",tateoba +"Avei ombo'ékuri heta mbo'ehaópe, umíva apytépe, Seminario Metropolitano-pe oĩhaguépe mbo'ehárarõ ha avei oisãmbyhy ñe'ẽporãhaípe Academia Guarani upepegua ary 1951 guive ary 1956 peve; upéicha avei ombo'ékuri upérõ Mbo'ehao Cristo Rey-pe.",tateoba +Avei ombo’e Ñe’ẽkuaaty Ateneo de Lengua y Cultura Guaraníme.,tateoba +"Avei omoheñói Centro Paraguayo de Investigaciones Lingüísticas, ojekuaavéva Cepail-ramo.",tateoba +"Avei omoheñóikuri, Roma-pe, Teatino-kuéra Atyvusu, Clemente VII ñemoneíre, omba’apo hag̃ua -hetave mba’e apytépe- tupãrembiguái atykuéra ñembopyahúpe, Ñandejára ñe’ẽ marangatu myasãime ha hasykatúva ñeñangarekópe.",tateoba +"Avei omoheñói oficina recaudadora Impuesto Interno-pe; ojedeklara epidemia de peste bubónica, omboguatáva Oficina Bacteriológica; omopyendáva colonia de inmigrante, oiméva italiano-kuèra; ojejuka periodista e historiador Blas Garay upèrõ.",tateoba +Avei omoherakuãl Museo de Antropología de La Plata.,tateoba +"Avei omomba’eguasu túvape, ogapy sãmbyhára.",tateoba +Avei omonei pe rango ha jerarquía Tupão Katólico pegua.,tateoba +Avei omotenondeva'ekue pe Instituto de Alta Cultura Paraguayo- Argentino.,tateoba +"Avei oñemba’apo hese tavapy Limpio ha Lúke ha Tovatĩ, hembiapo porãitereíva.",tateoba +Avei oñemba’apo ka’avo hi’upývape horticultura.,tateoba +"Avei oñemba’apo ka’avo jeguakarã, yva ha yvyrakuera uperupiguite rehe ikatu haguáicha araka’eve ndoapái ko’ã mba’e.",tateoba +Avei: oñembojy porãva'erã kure ro'o ha y porã potĩ rupi.,tateoba +"Avei oñemohenda moõpa oiko rupive, ko’ãvahína yvypegua térã ypegua, Amo hapópe, ikatúnte avei oñemohenda ojehechakuaávo mba’épa ho’u, ko’ãva ha’e, ho’úva so’o, ka’avo térã ho’úva opaite mba’e.",tateoba +Avei oñemoheñói ambue Academia Paraguaya del Idioma Guarani.,tateoba +Avei oñemoheñói heta ñe’ẽ pyahu ha upevarã ojepurúku-ri Guarani ñe’ẽrapovoi.,tateoba +Avei oñemoĩ upeMuseo del Barro Paraguaýpe.,tateoba +Avei oñemomba'eguasúve ha ojehechakuaaramojey.,tateoba +Avei oñemondo mokõi Concejales Departamentales aty Gobernación-pe ko táva rerape oñe’ẽ haguã.,tateoba +Avei oñemongu’i ha ojejepo chugui hu’i.,tateoba +"Avei oñengakuaa kure, ovecha, kavaju, kavara, hetaheta.",tateoba +"Avei oñepyrũma osẽ ipuraheikuéra puhoépe, umi oguenohẽva folklóre rehegua: puhoekuéra Nacional del Paraguay ha radio Teleco, opámava ko’ãga.",tateoba +"Avei opaíchagua restaurant, umi tekove ohosehápe ikatu oguahẽ.",tateoba +"Avei opavave oguejy yvyty pa’ũgui, nda’ipira hetái iperẽrĩ ha ipotĩ etereígui.",tateoba +Avei opurahéikuri Orquesta Sinfónica Rio de Janeiro-gua ndive.,tateoba +"Avei Orden de Isabel la Católica, oipyhy Rey Juan Carlos I de España po guive.",tateoba +"Avei oreko Casa de la Cultura, Paseo de la Estación-gui ikatu ojevisita upe Feria de Artesanos, orekóva avei umi mba'erepy típico ha artesanal ndahepýiva.",tateoba +"Avei ou ñandéve español-kuéragui ha ape hekoambue oporomombáy ñembokiha, tembirekorã, tembireko, sy ovetãme oñemomaiteisévape hi’arambotýre purahéi rupi, oñepyrũ guarániagui ha upéi ipya’evéva polca kyre’ỹ, mbyky térã ikatu hi’areve.",tateoba +"Avei, Paraguay atyha poravopyre rupi oha’ãkuri Amérika Ñeha'ãru'ã oikova’ekue Venezuela-pe, ary 2007-pe; ha ko’ág̃a, ary 2011, oha’ã Amérika Ñeha’ãru’ã oikóva Argentina retãme.",tateoba +"Avei pe ã oiko ka'aguýre, yvyapasusũre, ha oñondivepa oiko ojoapykuéri pyharekue yvágare.",tateoba +Avei pe hérave Escuela Nueva.,tateoba +"Avei peteĩ ka’atyguasu jára rógape ahecha peteĩ mitãkuña Guayaki akãngue, iparimi rupi opytava’ekue takykue hogaygakuéra oñanirõguare, ikuãcha’ĩ hese ava py’avai ha orãirõ rire ojuka ichupe.",tateoba +"Avei peteĩ mba’e imbaretéva ko tenda rupi ha’e pe sapatu jejapo, comercio ohepyme’ẽva opaichagua tekotevẽmby ha artesanía, tallado en madera, aorã jejapo “ao po’i”, “encaje jú” ha mba’apo vakapi rehegua.",tateoba +"Avei peteĩ sala recreativa, mitãnguérape guarã.",tateoba +"Avei, Recalde ohaíkuri “Nuevo método de ortografía Guaraní”, ary 1924.",tateoba +"Avei sector privado oñemanifestáva ko’ã áreape, oikuave’ẽva servicio de salud umi distrito-kuérape.",tateoba +Avei tembi’u ko’ẽngue ojekuaavéva ype rovápe.,tateoba +"Avei, umi España-ygua oipurúkuri Guarani ñe’ẽte ohekombo’évo ñande ypykuépe ñoha’ãnga rupive.",tateoba +Avei umi ñande ypykue oikejepékuri América-pe para Pacífico rupi.,tateoba +"Avei, umi ñande ypykue oikejepékuri Amérikape Pacífico para (océano) rupi.",tateoba +Avei umi ojeguataha ha’e Salto Yporã ha ysyry héravaPasito.,tateoba +Avei upe arýpe oñemoheñói Comisión Nacional de Bilingüismo.,tateoba +"Avei uperire opurahéi hikuái táva Washington, Filadelfia, Miami ha ambue hendápe pe tetã ryepýpe.",tateoba +"Avei uperõ, García Siani omoheñóikuri Peña Kapi'i oñemyasãihaguépe ñande purahéi ha ñande jeroky, ñe'ẽpoty Guaraníme ha káso ñemombe'u ha tambi'u ñanemba'éva.",tateoba +"Avei upe tendápe oĩ, canal de televisión ha central telefónica.",tateoba +"Avei upe tren tuya oho jepi avei excursion-rã ko távapeve, peteĩ jeguata ijojoha’ỹva ko tendárupi ñañemomandu’ávo ymave guarére.",tateoba +"Avei ysyry guasu Yhaguy osyry hi’y satĩ yvyku’i morotĩ ha ipotĩ asýva ári 1.000 m távagui, ojapóva chugui peteĩ tenda ikatuhápe rehasa porãiterei.",tateoba +Avei yvy oĩháme yvyra ha ñanady año.,tateoba +"Avenida Madame Lynch, ojekuaava Calle Última ramo, ha’e okẽ ojeikeha tetã tavusu guive.",tateoba +Aves en Alto Paraguay.,tateoba +Aviõ michĩva oguejy hag̃ua ojeporu aviõ guejyha.,tateoba +"Ayala avei oñorairõ ponóike omano opu’ã ha oho mbykymi Belvedere gotyo, ojupi peteĩ mba`yru guatápe (taxi) ojerurévo mba`yrumboguahárape oguerahami hagua chupe tasyo Masi Escobar-pe.",tateoba +"Ayala ombota okẽ, Hilda ndoipe’a pya’éi okẽ mba’echa rupi ndohe’éiri, ombota jevývo pe okẽ ijuruvy’imi, upépe oike óga ryepýpe ha ohecha karai Tomás Bareiro-pe okañynguévo peteĩ ao ñongatuha kupépe.",tateoba +"Ayala ou jey Paraguaýpe umi tembiapo ojapóva rehe, oportunidad oaprovecháva oho haguã ohecha he’indýpe.",tateoba +"Ayolas-pe oĩ peteĩ Museo Arqueológico orekóva heta mba’e ojejuhuva’ekue upe jere rehe, umíva apytépe oĩ urna funeraria ypykuéra upe rupiguare mba’ekue ha avei ojehechaukahápe mymba ha ka’avo uperupigua.",tateoba +Ayolas-pe opyta Entidad Binacional Yacyretã.,tateoba +"Ayoreo katuete ho'u oĩva guive ka'aguýpe, yva ha ka'avokuéra apytépe oipuru hikuéi mbohapypa rupi.",tateoba +Ayoreo ojeguerovu ha'égui Ayoreo ha oimo'ã ha'eve ambue atýgui.,tateoba +"Ayoreo okaru mbohapy jeýpe ára pukukue aja ha tembipuru'ỹre, oipurúnte ipo, katuete ojejuruhéi okarupa vove, ojapo'ỹrõ…mymba ho'úva katuete ou chupe ikérape.",tateoba +"Ayoreo oñangarekoiterei hesãire, ha'e araka'eve ndo'úi guaripóla, térã ambue mba'e ojapovaíva hetépe, ndojapói orgía, katu, mitãrusukuéra oikokuaáva ikuña térã ikuimba'éndi og̃uahẽ meve ñemendáme.",tateoba +"Ayoreo tekoypykuaápe kuña ha kuimba'e ijojaite, katu kuimba'e añónte ohupytykuaa kachike ra'anga.",tateoba +"Azteca-kuéra, aty opámava ohóvo, opytántemava’erã zona pantanosa kuarahyresẽ gotyo yno’õ rehegua.",tateoba +"Azteca-kuéra avei ojapo guerras floridas; péichahápe oipyso ijyvy hikuái, ha avei omono’õ prisionero-kuéra tenda naimombyrýiva rupi ojuka hag̃ua upéi sacrificio-pe.",tateoba +Azteca-kuéra oguereko alianza militar rehegua ambue tavakuéra ndive.,tateoba +"Azteca-kuéra oguereko ijeroviápe ava ruguy ome’ẽramo sacrificio-pe, omongaruha dioses solares-pe; vaicha chupekuéra upévare kuarahy osẽha ára ha ára, ha upekuévo tekove oñembojoapy taha’e ava, mymba térã ka’avo, yvy ape ári.",tateoba +"Azteca-kuéra omoambue pe yvy oĩ haguépe yno’õ naipypukuietéva, peteĩ tenda ñemitỹrã iporãitereíva, hérava chinampas.",tateoba +"Báez, orrenunsiáva 28 jasyrundy 1906 omoirũvo Ferreira ikandidatura.",tateoba +"""""Bahía Negra""""",tateoba +Barrio Kamba Kokue ohechauka oĩ hague tembiguái umi Misiones-pe.,tateoba +"BARRIOS BENCOMO, Héctor ""Carabobo, batalla de 24.06.1821"" En Diccionario de Historia de Venezuela (Tomo 1) 2da Edición.",tateoba +"Barrios herakuã interpretación orekóvape, en vivo ha grabaciones rupive-ha’e mbaraka peteĩha clásico ograváva oñeikuave’ẽ haguã disco 78 rpm-.",tateoba +"Barrios oreko peteĩ carácter excéntrico ha ciclotímico, oje’eháicha.",tateoba +"Bartolomé Mitre, Argentina-ygua mburuvicha, oñeha’ãkuri opaite ára ha opaite hendáicha ojuka avañe’ẽme.",tateoba +"Basílio ohai upévare peteĩ ñe'ẽpoty porã ñemendarã rehegua, Marike Sebastião rajýpe guarã, omomba'eguasu chupe.",tateoba +Baskin-Robbins ha'e peteĩ typy'are'ẽ karuñemuha.,tateoba +Batalla de Estero Bellaco.,tateoba +Batalla Estero Bellaco ha’eva’ekue ñorãirõ ñembyasyháva Guerra del Paraguay-pe oñemotenondéva Triple Alianza jave.,tateoba +BBC oñemantene peteĩ impuesto ohepyme´ẽva umi británico kuéra Estádope.,tateoba +Belfast ha'e peteĩ táva tetã Yvate Ilándape (,tateoba +Bella Vista oguereko tape oguejyha avion-kuéra michĩ ha ndatuichaitéiva.,tateoba +Bell oikuaava’ekue rally ymave guare pe mba’e tuichavéva hérava Safari Rally Africano.,tateoba +Benedicto XV ohenóikuri chupe Roma-pe omotenonde hag̃ua Paparã Rembiapoha Aty Guasu Jerovia Myasãi rehegua.,tateoba +"Benigno Gabriel Casaccia Bibolini ha'e peteῖ kuatiahaihára, mombe'upuku haiha, mombe'urã haiha ha ñoha'anga haiha.",tateoba +Benjamín Aceval oguereko mokõi compañías: Cerrito ha Costa.,tateoba +Benjamín Aceval rendaguépe.,tateoba +"Benjamín omano 5 jsypoapy 1900 arýpe, ko suceso, ogueru ñembyasy oikéva don Emilio rekovépe, ohógui iñirũ oñemoñe’ëva ichupe.",tateoba +"Bernardino Caballero, heñói rupi Yvyku’ípe, ojehero chupe ""El Centauro de Ybycuí"".",tateoba +"Bernardino Caballero” ombojoaju Concepción Pedro Juan Caballero ndive, kóva ko tape Ruta III “Gral.",tateoba +Berta Rojas avei ojapókuri Paquito D'Rivera ndive peteĩ jere 20 Amérika retãre.,tateoba +"Berta Rojasohendukákuri imba'ekuaa ha ojapókuri mbarakapuchauka hetaiterei mitãmbo'ehao, mitãrusumbo'ehao ha mbo'ehaovusúpe oĩva ñane retãme.",tateoba +"Berta Rojas rembiapoita apytépe oĩ ko'ãva: “Intimate Barrios”, “Cielo abierto” ha “Terruño” ojehecharamo ha herakuãporãva ko yvóra tuichakue javeve.",tateoba +"Bertoni katu he’i umi Ache ogueroviaha pe omanóva ãngue opytaha oiko iñaka kangue kuápe, upévare ojuhúramo kanguekue oñeñotỹ’ỹva ojoka pe iñakãngue, oimo’ãgui péicharõ añoite upe ã ohotaha mombyry.",tateoba +Bertoni réra abreviatura ojeporu Moisés de Santiago Bertoni mburuvichakuéra descripción ha oreko clasificación científica ka’avo mbytépe.,tateoba +"Biskek ojejuhu upe yvyty pa'ũ ysyry Chu pegua, ohasahápe umi ysyry Alaarcha ha Alamedín, yvytyrysýi Kirigitã pegua ypýre.",tateoba +"Blás Garay; avei oreko heta tape iñempedradova ha ijyvyreínteva, osẽva tape hũme ojegueroja hag̃ua mba’erepykuéra.",tateoba +Blas Garay (Coronel Oviedo- Villarrica).,tateoba +Blas Garay og̃uahẽva tetãvore Villarrica-pe tava’i herakuãveva tembiapojegua.,tateoba +"Blas Garay”, ojoajúva ruta II ha VII ndive Coronel Oviedo-pe, ha’e via de comunicacion oñemomba’eguasuvéva ombojoajúguyi Ka’asapa ambue tendáre.",tateoba +Blás Garay rupive.,tateoba +Blas Marangatu niko pohãnohára ha avare.,tateoba +Blás Marangatúpe ojekuaákuri ipokatúre mba’asy pohãnóme.,tateoba +"Blas Servín omendákuri María Teresa Masi rehe ha iñemoñarekuéra niko: Rosanna María, Blas Rodrigo ha Marcelo Antonio.",tateoba +"Blas Servín, orekórõ 20 ary rasami oikómakuri chugui ñane retã remimondo Vaticano-pe.",tateoba +"Bloomfield katu ohesa’ỹijo opaichagua ñe’ẽte ñe’ẽkuaaty año rupive, ndojekói ambue tembikuaatýre.",tateoba +"Bogado ha Eusebio Ayala: chipa, Atyra ha Ypakarai: vakapi.",tateoba +"Boggiani ombyaty umi tembiporu ha artesanía, oestudia ha oguerohory hembiapo ha oike mbarete ipype.",tateoba +Bolaños rembiapo ha’e Haipy peteĩha guaranimegua ojekuaa’ypýva.,tateoba +Boliviagua-ygua oipyhýjepi marandu ha ndikatúi ombojerekatu castellano-pe ha jepémo ombojerekatu mba’eve nahesakãi chupekuéra.,tateoba +Bolivia-ygua hatãngue ombokapu ore ári”.,tateoba +"Boquerón; Colonia la Patria, omoheñóiva Gobierno Nacional hembipotápe omokyre’ỹvo ko tetã, oiméva 110 kilómetro Infante Rivarola, puesto militar oiméva tenda ojoajuhápe Bolivia ndive.",tateoba +"Boquerón oguereko escudo ha poyvi imba’eteéva, purahéi Chaco Boreal, oñembohérava Himno Departamental-ramo.",tateoba +Boquerón ome’ẽkuri verapy Estigarribia rérape.,tateoba +"Boreal gotyo, oñehenóiva avei ""oĩva okápe"" térã ""ka'aguypeguáva"".",tateoba +Brasil oñemohenda peteĩ Tekokuaiño-icha (tetã orekóva peteĩ mburuvicha guasu año).,tateoba +Brigada Militar térã Brigada Militar do Rio Grande do Sul (,tateoba +Brígido Alvares ndopotai ha'e iangirũ nepytyvõ jere ha'e ihóga Castrope.,tateoba +Brotell ha avei tava’i Mbokajaty Yhaguy.,tateoba +"Bruno Guggiari rupi ojejapo va’ekue upe Barrio Obrero, korapy opyta mombyrýva upe táva Paraguay oñemba’apohakuéragui.",tateoba +"Buena Vista opyta departamento okyvehápe Paraguáipe, upévare upe región iporã añete ñemitỹ ha mymba ñemongakuaarã.",tateoba +Buenos Aires Argentina.,tateoba +"Buenos Aires, Argentina.",tateoba +Caimán en Alto Paraguay.,tateoba +California poyvi.,tateoba +"Campamento de Rojas, mayo de 1866.",tateoba +"Canciller-ramo guare omboguapy héra ary 1935-pe pe hérava protocolo de paz Riart – Elio, opahápe apañuái Bolivia ndive.",tateoba +Cándido Bareiro ha’e diplomático omboguatáva carrera ha hembiasa arandu.,tateoba +Capacitancia (C): ha'e jakue mba'épa peteĩ mba'e aporã oreko haguã mbyaty carga electrica.,tateoba +"CAPASU, oipytyvõ hina umi tapicha oguerekóva ñemuha guasu ñane retã tuichakue javeve.",tateoba +"Capellán va’ekue, uperiremínte upe III Cuerpo de Ejército-pe.",tateoba +"Capitán Mauricio José Troche tuicha 63 km²; 9.539 tapicha oiko pype, upépe 151,41 tapicha rupi oiko peteĩ km²; hetaiteve upépe oĩ oikóva ohaháre.",tateoba +Capítulos de literatura colonial.,tateoba +Caracol okakuaa tuichaháicha siglo VIII peve.,tateoba +"Característica principal ha’éva, iporãitereíva umi tendápe guarã ha’éva umi establecimiento ha estancia,orekóva yvy oñemohendáva voi imba’etépe.",tateoba +"Carbono 14 rupive ñaha’ãkuaa opa mba’e ary, poteĩpa su ary peve.",tateoba +"Cardozo katu ohavi voi: Chamorro ha’e mbo’ehára, omo’ambue va’ekue heta mba’e.",tateoba +"Carlos Martinez Gamba he'i ""Elfinadorã"" oĩha umi kuento paraguajo ikalidaveva apytepe.",tateoba +"Carlos Villagra Marsal ha’e ñe’eyvoty apoha, narrador, ensayista ha tekove arandu paraguái.",tateoba +"Carlos Zubizarreta omboguapy upévare: “Yma guare imbo’eharakue José Patricio Guggiari, Tendota guasu upérõ guare ohepyme’ẽmba hetekue ñeñotũkuére.",tateoba +Carrulím oĩ ko peteĩ jey'urã.,tateoba +"Carvalho 2007, p. 21 Pe rehensia omoheñói heta ñorairõ Pindorama ipýpe.",tateoba +"Casa de la Cultura ha’e ambue tenda tuicha mba’éva artista-kuéra ohechaukahápe hembiapo, upéichante avei oñembo’ehápe purahéi, ñe’ẽpoty’apo ha mboraka ñembopu.",tateoba +"Casa de la Cultura, ha umi óga España poguýpe ojeiko aja guare, ohechauka mba’éicha oñemopu’ãva’ekue ogakuéra upéramo.",tateoba +Castellano-pe katu iñambue.,tateoba +Cecilio Báez ha Héctor Decoud ohai banda jerégui iñarandukakuérape.,tateoba +Cecilio Báez ndive.,tateoba +Cecilio Báez rógape.,tateoba +Cecilio Baez rupi upe tape rakamby Ruta 7 “Dr.,tateoba +"Cecilio ha Marcelina mborayhúgui heñói 14 mitã, ijapytépe Dr.",tateoba +"Censo Nacional de Población y Vivienda rupive ojeikuaa 67,19% ogakuéra oĩha okára gotyo.",tateoba +Censo Nacional de Población y Viviendas 2002.,tateoba +Censo Nacional he’i oĩha 45.617 ava oikóva ko tetãvorépe.,tateoba +"“Centro Artesanal la Cuenca”, oikuave’ẽ feria ikatúva ojeguerohory umi tembiapo artista ha artesano umi tendágua oikuave’ẽva.",tateoba +"""Centro Astronómico Bicentenario"" Paraguayguápe, ha’e omotenondéva, oñemoheñóikuri Ciencia del Sur.",tateoba +Centro Cultural de España.,tateoba +Centro Cultural Paraguayo Americano – Conversation Three peve.,tateoba +Centro de Artes visuales.,tateoba +Centro de estudios Paraguayos “Antonio Guasch” (CEPAG).,tateoba +Centro Editorial Paraguayo SRL1998 Mariano Roque Alonso Págs.,tateoba +Centro Editorial Paraguayo SRL 2003 Mariano Roque Alonso.,tateoba +"Cerámica apoha ña Juana ha ña Julia Isidrez avei ojekuaa mombyry, ha hembiapokue rupi oñeme’ẽ chupekuéra jehechakuaa Premio Holandés ""Príncipe Klaus"".",tateoba +"Cerro Dos de Oro, opytáva Kapi’ivarýpe avei yvyty ijyvatéva opytáva San Pedro-pe.",tateoba +"Cerro León niko ha'e avei Ajoreokuéra rekoha tujaite, chupekuéra oñembohéra avei móro térã pyta jovái, tembikuaajára Branislava Susnik he'íkuri hesekuéra ha'eha proto-siberiano ñemoñare ha og̃uahẽva'ekue ñane retãme ojapo amo 15.000 ary rupi.",tateoba +Cerro León niko ndoguerekói ijoguaha.,tateoba +Cerro León niko peteĩ tekoha guasu oikovehápe opaichagua mymba (,tateoba +"Cerro oiméva mombyry ha'eñómi: Tranquerita, Takuara, Verón Kue, kuatia.",tateoba +Cerro Pelado peve.,tateoba +"Cervantes he'i akue hembiapóre heta ohaíva térã ohaiséva, ha ambue mombe'urã oñemongañýva.",tateoba +"Cervantes oñembojoaju hembiapokue kuéra ndoñeha'ãva Ocho comedias y ocho entremeses nunca representados-pe; ha oĩ avei ñoha'ãnga ambuéva kuatiápe mante: Los tratos de Argel, El gallardo español, La gran sultana ha Los baños de Argel.",tateoba +"Cestería espiralada peteî técnica chacogua, ojeporuva avei Tovatîme.",tateoba +"Chaco ha’e peteĩ maravilla maymáva ojesarekóvo pyharépe yvága rehe, mymbakuéra oñeñangareko ijehe nosẽi árakue ha osẽ pyhare, upévagui oñemomba’e ko tavaguasu orekógui variedad patrimonio faunístico Chaco-pe.",tateoba +Chaco oikuave’ẽ turismo rural oguerohorývape.,tateoba +Chádepe oiko amo 200 avano'õ ambuéva oiko ku tetãme ymaguareite guive.,tateoba +"Chaikovski omboatõi mombe'urãpe pu'ãpyre itúva, herava Pe Ta'ỹinguepire'oha ha Anguja Mburuvicha (El cascanueces y el rey de los ratones), ojapova peteĩháme Ernst Theodor Amadeus Hoffmann rehe.",tateoba +"""Cháke, peichaháguinte Jasy Jatere ndereraháne ha nembotavyraíne"", he'ímiva'erã hikuái chupe, omondýi hag̃ ua mitã'i akãhatãitépe.",tateoba +Chako ñorairõ ojapo José Félix Estigarribia-gui peteĩ tuvicha añetete ha ojehecharamóva.,tateoba +Chaman-kuéra oipohãno ohenóivo ánga iñañávape ha omboheko ára jeguerohorýpe g̃uarã mbyjakuéra oĩháicha.,tateoba +Chamorro ha’e peteĩ clásico pe jahaikuéra rehegua.,tateoba +"Chaplin omenda irundy jey –Mildred Harris, Lita Grey, Paulette Goddard ha Oona O'Neill–, ha oguereko akue heta ñembokiha ambueva.",tateoba +Chaplin oñepyrũ hembiapo 5 ary orekóvo.,tateoba +"Chase-Sardi tembikuaarekápe, oñembohéra 18 aty.",tateoba +Che añepyrũ kuri ambyaty ahechágui tapichakuéra ndohecharamóĩ ko’ã mba’e.,tateoba +"""¡Che, angirũ, Hijos del Paraguay ha ndaha'éi árabe ra'y!",tateoba +"Che ha'e opavavépe peñembo'érõ chéve pene korasõ mbytete guive, añangarekoha penderehe.",tateoba +"Chejára Hesu, chemoñangára, chepesyrõhára, tembijojamiringatúva, cheangaipakuéra, rireragui kyhyje.",tateoba +"Chemandu'a porã mba'éichapa remongarúmi chupe kunu'ũ pópe, mba'éichapa reñangarekómi iñe'ẽmimíre ha mba'éichapa reikojepe hembiguáirõ”.",tateoba +"Che maranduhára va’ekue –kóva añoite che rembiapoite- 33 ary pukukue ha péicha amboguata ojoykére che rembiapo arte, maranduhára ha sindical.",tateoba +"Che mitãrõ añandu ndaguerohorýiha mburuvicha oiporúva tukumbóicha imbaretekue, poriahuvereko’ỹme opa mba’e rire, araka’eve ne'îra ha'e mba’erepa ojapo ""Estilo Roa Bastos omboguatàva hyembiapópe ojehechakuaa avañe’ẽ guarani eñíva ñe’ẽ guaranietégui.",tateoba +"“Chéngo amopë che pýnte”, ombohovái chupe Kachíke.",tateoba +"Chéngo ha'emínte, he'i loríto óga.",tateoba +Chéngo pe angete aime’akue amo yvate”.,tateoba +Che pojopy mbarete opa tapicha ojapova’ekue vy’apópe ha kyre’yme ko ñe’epotykuéra ha peicha ja’echa ikatuha jajapo tembiapo neporãva temimbo’ekuéra ndive.,tateoba +"“Che rapichakuéra niko imboriahu ha chéngo peteĩva heseguakuéra”, he'íkuri heta jey omyesakã hag̃ua mba'érepa oiko peteĩ kotýpe ha mba'érepa ha'evoi ojapójepi ikarupyharerã.",tateoba +"Che túva liberal añete va’ekue ha che sy ru katu anarquista, ha ko’ã mba’e ojehuva’kuye che rekovépe chesãmbyhy che rekovépe che pehẽnguekuéra ndive orepytyvõ rohecha hag̃ua rohechaháicha pe tekove …”",tateoba +"Chéve ramo guarã niko ñañangareko va’erã hese kuéra, upéicha niko he’i Ñandejára pe Gn.1, 26-31pe.",tateoba +“Chicharõ trenzado” katu ha’ehína upe so’o ñembopukupyre kure ro’ógui apopyre.,tateoba +"Chichén Itzá ha'e va'ekue peteĩ táva térã peteĩ opy aty renda, jogapopyre heta jey.",tateoba +"Chína ipu'akaite orekógui ñorairõhára aty mbarete, oĩva umi mbaretevéva apytépe ha hetavéva ohepyme'ẽ omomba'apo hag̃ua iñorairõhára aty.",tateoba +"Chína yvy apekue ituicha ha ijysaja opaichagua, ijyvy niko oñemuasãigui tave'ỹ Góvi ha Taklamakán guive, yvate gotyo ojejuhúva, umi ka'aguy guasu peve, ñemby gotyo ojejuhúva.",tateoba +"“Chipa guasu” ikatu avei oñembosako’i ryguasu rupi’a’ỹme, upéicharamo oñemoĩveva’erã pype kamby.",tateoba +“Chipa guasu” ou mokõi ñe’ẽgui.,tateoba +"Chípere ha'e ypa'ũ tuichave mbohapyha oĩva Para Yvy mbytépe, Sisilia ha Seyndeña rire.",tateoba +Chípere ipukukue ha'e 160 Km.,tateoba +Chiriguanokuéra oipuru ñandyra ra’ỹi josopyréva oñakãky’o hag̃ua.,tateoba +Chiváto guasu ( ) oĩ ko yvyraty.,tateoba +"Choguy ha'e peteĩ mita'i marangatu ijukyetereíva, oikóva hogaguakuéra ndive, ñande ypykuekuéra guarani, ka'aguy mbytére, hete po'imi ha ipirekái, kuarahýpe oiko hague, hesa hũ katupyry, ava guaranícha.",tateoba +"Choguy ohohápe umi guyra'i ohopa hendive, ojahúrõ ysyrýpe, ho'úramo yva aju, taha'e taha'ehápe katuete oĩ hendive umi iñangirũ ovevekuaáva.",tateoba +Chororo ha'e peteĩ ytu guasu.,tateoba +"Chororo Mokona, hérava avei Pindoramape Chororo Yukumã (",tateoba +Chotoy titisiri ha'e peteĩ guyra ijyvatéva 15 cm.,tateoba +Chotoy titisiri ha'e peteĩ guyra ijyvatéva 19-22 cm.,tateoba +Chuguikuerea ambue pe hemity.,tateoba +"Chugui ojejapo umi oñekotevẽva mba'yru kuéra oñemboguata haguã, óga oñembyaku haguã, ha heta ambue mba'e.",tateoba +"Chupe g̃uarã oñemomba’eguasu’arã umi mba’e oiko’akue yma, upéicharõ ko’ág̃a okakuaa ohóvo umi kuaapy ñande ypekuéragui ha oñemomorã pe tekoporã ohejáva ñandéve.",tateoba +Chupe jahayhuva’erã ha akóinte ñamomba’eguasuva’erã.,tateoba +Chupe ojehechauka ha ombotavyraíkuri Jasy Jatere.,tateoba +"Cien ary rire, azteca-kuéra og̃uahẽ pe pu’akápe ijojaha’ỹva.",tateoba +Circuito Corredor Bioceanico ohasa Concepción Departamento.,tateoba +"Ciudad Presidente Franco-gui oikó avei “tavakuéra sy” ramo ko tetã vore’ipe, kóva raeve heñói rupi ko jerére.",tateoba +"Civilización azteca ojeipyso Mesoamérica-pe, oñepyrũrõguare siglo XIV, periodo posclásico aja.",tateoba +"Clístenes Atenagua rovakue, ojekuaáva Atena jekopytyjoja itúva guasu.",tateoba +"Club Asunción Catedral-pe ha akóinte ohókuri umi atýpe oñomongetávo iñirũnguéra upepegua ndive, omotenondéva heta tembiapo porã tapichakuéra rayhupápe.",tateoba +Club de San Lorenzo ha Club de Leones de San Lorenzo.,tateoba +"” (Club péicha hérava purahéi), “Lejana flor” (ojapova’ekue Eladio Martínez), “Dulce polquita”, “Nde tapere”, “Noche en el corazón” ha “Palomita ven”.",tateoba +"Club tuichavévape oiko jeroky guasu ojeiporavohápe mitãkuña iporãvéva, avei ikatu oiko carroza-kuéra, oguerúva mitãkuña iporãvéva, ohasa ohóvo ojoapykuéri ha viru oñemono’õva oñeme’ẽ tupãmba’éramo, tupão ñemyatyrõrã mbo’eho ñemongakuaa ha mba’e.",tateoba +"Clyde William Tombaugh ojuhuakue Plutõ pe 18 jasykõi, 1930-pe.",tateoba +Cnel Yegros-pe osẽ haguã Cavallero política-gui.,tateoba +Colectivo ohasa compañía 21 de Juliope.,tateoba +Colegio Internacional ha Escuela Alemana-pa ha’e ombo’énte gueteri.,tateoba +Colegio Nacional de la Capital-pe omohu'ã imbo'epy temimbo'e ramo.,tateoba +"Colonia opa pota rupi oñemboguata mbarete tembiapo jahechápa ndojejapyhyjeýiri yvy ojepa’ava’ekue; péva ojehupyty hag̃ua ojehomeme ojeiko upépe ha jesuista-kuéra ndive oñefunda táva Belén, peteĩ reducción ypykuéra Mbaja ndive, 1760-pe.",tateoba +"Colonia Sargento Montanía, ha’eva origen fiscal.",tateoba +"Comandante fuerzas bolivianas-gua alemán, Habas Kundt, oñevengàse osẽ vaígui jasyteĩ 1933 jave ha ombosako'i ambue atàke, upérõ 4 jasypo jave, upe àrape oñemotenonde atáke tuichave omotenondéva chàko ñorãirõme.",tateoba +"Comisión de negocios constitucionales-pe oike, omba’apóva Constitución jehaípe ha oime ambue tembiapópe ha’éva peteĩ léi jeporavorã apópe, ha ambue ohechávo umi atribución comisión permanente-pe.",tateoba +"Compañía de Jesús, pe sa’ary VII-pe oiko peteĩ estancia-pe, oĩ haguépe Rey Carlos III omosẽ meve chupe.",tateoba +Complejo orekóva isede Centro Cultural de la Ciudad-pe.,tateoba +"Concepción opyta ecorregión del Aquidabán-pe, michĩmi kuarahyresẽ gotyo opyta ecorregión del Amambay-pe ha ambue katu Selva Central-pe.",tateoba +"Concepción-pe oĩ heta tenda iporãva turismo-rã, péva heta viru omoingue ko región-pe.",tateoba +"Concepción tetã pehẽme, Río Apa ag̃uíme, oĩ upe aty añóva.",tateoba +"Conferencia me’ẽhára ndekatupyrýva, 1936 guive 1975 peve ome’ẽ 30 ári rupi conferencia opaichagua mba’e rehe.",tateoba +"Congreso 17 jasypoteĩ oiporavo Primera Junta Superior Gubernativa, ko Junta oïhápe Presidente Fulgencio Yegros ha oikèva Dr.",tateoba +Congreso Nacional upe rire ogueraha karai katupyry Dr.,tateoba +"Congreso, oñembyatýva tupão Nuestra Señora de las Mercedes-pe, 30 jasyporundy 1813, ombotýva poder ha omoheñóiva, hekovia, Primer Consulado, opyta Fulgencio Yegros ha José Gaspar de Francia.",tateoba +Conjunto ha’e omoñepyrũva’ekue rupi ohasa heta Paraguái retã puraheihára katupyry.,tateoba +"Conquista ha colonización, omotenondéva iñe’ãme omoheñóiva tava’i pyahu, péicha avei, omopyenda umi yvypóra refugio osëva ha ojeréva umi te’ỹi Guaikurúgui.",tateoba +Construcción ońepyrű 3 jasypakői 1983; 26 jasyryrundy 1989 ofirmŕva nota reversal odefiníva esquema definitivo umi obra ońangarekóva umi valle orkóva umi arroyo afluente ha embalse margen akatua (paraguaya)-pe.,tateoba +"Consultado el 24 de enero de 2009 kupyju ituichave, ituichakue amo 50 cm ha ipohýikue amo 4 kg.",tateoba +Contemporáneo José del Rosario Miranda ha Gregorio Benítez.,tateoba +"Contribución para el conocimiento tipológico de esta lengua amerindia”, ary 1998, ha ipype ohesa’ỹijo Guarani ñe’ẽte ñemohenda.",tateoba +"Cooperativa Neuland, ohechávo mba’éichapa iporä ha ojehecharamo ko tenda, oheka mba’épa ikatu ojapo omoporäve haguä mbeguekatúpe tenda.",tateoba +"Copa América Centenario Estados Unidos 2016, hérava avei Copa América Centenario térã Copa América Centenario 2016 (",tateoba +Copa america trofeo.,tateoba +"Cordillera de Caaguazú ohasa pe departamento rupi yvate guio yvy gotyo, yvytyrysýi oĩva hyepýpe ko’ãva: San Joaquín, San Joaquín ha Yũme, Tajao Paú ha Karajao; ha Ka’aguasu, Karajao ha Cnel.",tateoba +Cordillera departamento-pe ningo ndahaku ha naho’ỹsã guasúi.,tateoba +"Cordillera Ka'aguasu, ramal, Yvytyrusu, Monte Rosario ha San Rafael, ohasáva kuarahy resẽ gotyo ha kuarahy reikévo tavaguasu pukukue, umi yvyty yvatéỹva ndive ha’eháicha Mbatovi, Ñu kañy, Pakurí ha Morotĩ.",tateoba +Coronel Escurra omano Villa Hayes 24 jasypoapy 1919-pe.,tateoba +Coronel Oviedo tape hũ 8 Dr.,tateoba +"Correa ha’e gueteri pe omoheñòiva imágen medio social ojehasáva ha pèicha umi problema ojeguerekóva; oguerúva mboriahu, yvy, tuguy ha celos.",tateoba +"Correa, oñandu umi mba’e añeteguáva, omotenonde lucha yvy rehe, ombohovái latifundio pytaguáva ha nacional pu’aka ha kyhyje’ỹme.",tateoba +"Crispulo Melgarejo ndive oguereko Marido de Contrabando, El Gringo de la Loma ha Escuela Pyhare.",tateoba +"Cristóbal Pedersen Torales, ha´e mitãrusu paraguáigua arpa mbopuha.",tateoba +"Crup difterico ojeikuaáma amo Antigua Grecia Homerorekohague guivéma, katu 1826 rupi ae kuri Bretonneau ombojoavy ojuegui crup virus kueregua ha crup difteria rupive ojeguerekóva.",tateoba +"Crup hasyvaíva ome'ẽ pe mávape, laringotraqueítis pohýi ome'ẽva virus aty ojeguereko rupi avei, katu kó'ápe ndojekuaaái umi infección ohechaukáva (tha'e akãnundu, hay'o rasy térã oñembohetavérõ conteo glóbulo blanco-kuéra rehegua).",tateoba +Crup katuete ombohasy 15% mitã orekóva 6 jasy ha 5térã 6 ary apytégui.,tateoba +"Crup (térã laringotraqueobronquitis) ningo peteĩ mba'asy ñanemopytuhẽ asýva, oĩgui virus ombyaíva ñande pytu rape tuichavéva.",tateoba +"Crup virus-kuére tétã laringotraqueítis pohýi, ojeguereko virus de la parainfluenza oikérõ ñanderehe, ko'ýte umi 1 térã 2 ichagua, 75% hasýva apytégui.",tateoba +"Cuartel General oĩva Estero Bellaco-pe, 3 jasypo 1866.",tateoba +"Cuentos, artículos y miscelánea (oĩha ipype mombe'u Conversaciones, pp.",tateoba +Cultura Guarani.,tateoba +"Cultura tolteca opa siglo XII Kirito rire aja, heta táva og̃uahẽ meseta central México-pe, ha tenda ojeréva lago Texcoco rehe.",tateoba +"Cysticercosis ha'e mba'asy oñembosarambíva omoñepyrũva peteĩ yso michĩ rupive (cysticercus), sevo'i hérava ténia ra'y (Taenia solium).",tateoba +Daniel E. Blanco ha Aníbal F. Parera: «Estero Yvyra.,tateoba +"Darío rekove niko akóinte ojajái ha'égui peteĩ kuimba'e ndaijapúiva, ijejapo'ỹva, omoañetéva iñe'ẽ ha imbaretéva ijeroviápe, umíva rapykuére jajuhukuaa hemiandúpe, ohaiva'ekue ha opytáva mandu'arãme ohechaukáre pe mborayhu oñanduva'ekue hembijeroviáre.",tateoba +Darwin guive ojeguerovia ñepyrũ ava ha’eha karaja ñemoñare.,tateoba +Darwin-pe guarã niko taha'eha'éva tekove (,tateoba +"Darwin-pe g̃uara niko taha’eha’éva tekove (ka’avo, mymba ha ko’ãva apytépe, ava) mbeguekatúpe omoambue hete ha hetepy, ha he’i avei oikopukuveha, oñemoña katui, umi ojepokuaaporãvéva hekoháre.",tateoba +David Galeano Olivera ohai heta aranduka guarani ha paraguái reko rehe.,tateoba +"David Galeano Olivera, Universidad Nacional de Asunción mbo’ehára.",tateoba +"David mbyja, Hudío jerovia rechaukaha.",tateoba +"Década 60-pe, oime kuri seminario peteĩme Villa Devoto Buenos Aires.",tateoba +Decoud Larrosa rembiapokue avei pe Guarani Ñe'ẽtekuaa ko'ag̃aite peve ojepurúva.,tateoba +Decoud Larrosa rembiapokue upe hekoverosãvéva ha ága meve ojepurúva Guarani ñe’ẽte ñembo’épe.,tateoba +"Decoud rembiapokue rupive, ary 1967, ojejerurékuri Tetãygua Amandaje Guasúpe (Convención Nacional Constituyente), upérõ ijatýva, Guarani ñe’ẽtégui oiko hagua -Léi Guasu rupive (Constitución Nacional)- Paraguay ñe’ẽte.",tateoba +Decreto Ley 426 1973 guare rupi oñemohenda porã Concepción rembe’y.,tateoba +"Decreto osẽva Poder Ejecutivo-gui Papapy 1.736, oñemyasãiva’ekue arange 24 jasypateĩ 1953-pe, Omoĩva hese Paraguái Retã Motenondehára, Dr.",tateoba +"Delfín Chamorro jehaikuéra mbo’epyrãva araka’eve noñemosarambíriva kuatiahai arandúpe Umi haiha anambusu ha’e ohaihaguépe hekombo’erã, heta tapicha ohupytymi va’ekue, oñehundipaite va’ekue ha’e omanómarõ”.",tateoba +Delfín Chamorro mbo’ehára añetete va’ekue.,tateoba +"Departamento Central oime ko’ã tendáre omombyte kuarahy reikévo ( centro-oeste) Región Oriental ñane retãme, oiméva paralelo 25º 00’ ha 26º 00’ latitud yvy gotyo (sur) ha umi meridiano 57º 11’ ha 57º 50’ longitud oeste.",tateoba +Departamento Central-pe arahaku hi’are 22ºC rupi.,tateoba +Departamento de Cultura de la Municipalidad de San Antonio.,tateoba +Departamento-pe; yvy oĩha iporãitemi ñemitỹrã ha hetaiterei tetãygua oiko pype.,tateoba +Departamento rehe.,tateoba +Desafíos de la Educación Intercultural Bilingüe en el Tercer Milenio (compilación).,tateoba +"Devanágari ñe'ẽpehẽndy, achegety vrahmi ymaiteguare oñemyatyrõva'ekuégui, ojeiporu upe guive sánskrito achegetýramo, ohasávo heta ára, heta umi ñe'ẽnguéra Índia-gua ojapyhy avei ko haipyrã.",tateoba +"Dextrometorfano (peteĩ hu’u poha oñevendeva oimehápente) jeporuvaikue rupi, heta tetãme ojejoko iñevende.",tateoba +Díaz ndive omoñepyrü hikuái Liga Paraguaya.,tateoba +Diccionario A. Jover Peralta Tomas Osuna 1.950 Pág.,tateoba +Diccionario Castellano Guaraní Antonio Guasch 7ma.,tateoba +Diccionario de la Música en el Paraguay.,tateoba +"Diccionario folklórico de la flora y la fauna de América, por Félix Colucci.",tateoba +"Difteria laríngea ojeguereko Corynebacterium diphtheriae rupi, katu traqueítis bacteriana, laringotraqueobronquitis ha laringotraqueo- bronconeumonía ojeguerekokuaa infección primaria virus-kuére ha desarroll secundario bacteria-kuére rupi.",tateoba +"Dio avei umi concierto ha audición ñoha’anga, ñe’ẽ’ãsãime oiko ramo Brasil-pe, mbo’ehára Carlos Lara Bareiro omokyre’ỹva omoherakuã haguã ñane música paraguaya.",tateoba +"Diocleciano oikuaávo Expedito oñemongaraiseha cristiano rekópe, ojukauka chupe ha hendive ko'ã iñirũnguépe: Caio, Gálatas, Hermógenes, Aristónico ha Rufo.",tateoba +Diploma de bachiller en ciencias y letras oipyhy 1 jasyapy 1901 jave.,tateoba +"Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos ojuhu ko’ápe 4.277 tapichakuéra, ko’ãva apytégui hetamive kuimba’ekuéra.",tateoba +"Distrito Itapépe oĩ lugar sagrado hérava “Paso de la Virgen”, hi’ára ha’éva 18 jasypakői.",tateoba +"Doctor Cecilio Báez González o’arahecha Paraguaýpe, 1 jasykõi 1862 jave.",tateoba +"“Doctrina Cristiana de Bolaños” oñemyasãi ary 1.607 ha ombojoapyve upéi Antonio Ruíz de Montoya, ary 1.640, “Catecismo de la Lengua Guaraní” rupi.",tateoba +"Dólar ha'e avei heta tetãnguéra ambuéva ipirapire, ehechave dólar (viru).",tateoba +"Domingo Martínez de Irala ouva’ekue upe rire, oñemokuña ha heta oporomomemby, ambue España-ygua ojapohaguéicha.",tateoba +Domínguez Martínez de Irala rupi.,tateoba +Doña Concepción ojegueraha ka’irãime ha oñemoĩva imemby ndaipòriva rérape.,tateoba +"Don Cirilo R. Zayas rogayguakuéra universitario meme, artista, periodista, mbo’ehára, pa’i ha sindicalista-kuéra.",tateoba +"Don Ramón Elías omoñepyrũva umi ta’anga mombe’u gua’u reheguáva, oñemotenondéva ñe’ẽporãhaipyre heheguàva.",tateoba +"Doroteo Barrios, cónsul hetã Misiones-pe ha isy Martina Ferreira, mbo’ehára (directora) mbo’ehao mitãkuñamegua Villa Florida-pe.",tateoba +"Dramaturgo, narrador, ensayista ha periodista, oipytyvõva’ekue heta mba’e oñeguenohẽva ha kuatiahaipyre prensa tetãmeguápe.",tateoba +Dr Francia oisãmbyhy ramo guare oguahẽ porãve momarandu ambue tetãgui táva Villeta rupive ha upéicha rupi okakuaave.,tateoba +Dzalakhañe'ê térã Dzalañe'ê térã Yangtshebikha (téra Dzongkhañe'ême)(Dzalañe'ẽ: ཛ་ལ་སྨད་ / Dzala 'Mat) peteî ñe'ê Vutãgua.,tateoba +"Dzongkhañe'ẽ ha'e peteĩ ñe'ẽ ñemoambueva Tiveteñe'ẽ gui Sikkimñe'ẽ, Gromañe'ẽ, Lakhañe'ẽ, Brokskatñe'ẽ ha Sherpañe'ẽ ha ambuéva mba'eicha.",tateoba +"Dzongkhañe'ẽ oñe'ẽva tetãguaicha Dzongkhag Wangdue Phodrang, Punakha, Thimphu, Gasa, Paro, Ha, Dagana ha Chukha pe kuarahyreike Vutãme.",tateoba +Eccles Pg.116 VSR ombyai ñande pire.,tateoba +"Eccles Pg.122 Mitã michĩvape, traque ombyaírõ, ikatu oñandu crup-pe oñeñandúva, ipo’íre ipytuhẽ rape.",tateoba +Eccles Pg.166 Jekeporã’ỹ ha desnutrición oje’e ojeguerekokuaaha ojeguereko rire mba'asy rinovirus-kuére.,tateoba +"Eccles Pg.234 Naipóri droga antiviral omonguerakuaáva resfrío común,jepéramo heta investigación ohechauka oĩha umi ou porãtava hasývape.",tateoba +"Eccles Pg.6 Héra inglés ñe’ẽme, “common cold”, ojeiporu ypy siglo 16 rupi, oñeñandúva ape ojoguatereíre oñeñandúva ñande rete ro’ỹsãmba jave ndive.",tateoba +Eccles Pg.76 Ojehecha oñeguahẽha 8% rupi akã rasyvaipe (sinusitis) ha 30% rupi otitis-pe oje’eha.,tateoba +"Eccles Pg.77 Ambue oguereko: coronavirus (10–15%), influenza (5–15%), parainfluenza, virus sincitial yvypóra pytuhẽ rehegua, adenovirus, enterovirus, ha metapneumovirus.",tateoba +Eccles Pg.79 Heta oĩ oimo'ãva oñeimehaguére are peteĩ tenda oñembotypávape ha ambue tapichágui aguĩ; Eccles Pg.80 mitã ou ramóva mbo'ehaógui umía rehe oje'eporãiteséramo guarã.,tateoba +"Economía, oreko poteĩha tenda ko távaguasu ganado vacuno-pe, ha omba’apo 2% mandyju producción nacional.",tateoba +"Economíape oñemoheñói Banco Paraguayo ha oñembohetáve capital Industrial Paraguaya, péicha avei oñemoirũ capital Banco Agrícola, kóva emisión circulante ha’éva 35 millones de pesos ha renta general ohupytýva 24 millones kóva concesión Dr.",tateoba +"Ecorregion Aquidabán oreko ka’aguy ha yvype kakuaa, yno’õ, ñu, ha ysyry.",tateoba +Ed. da Bibliotéca Nacional do Rio de Janeiro.,tateoba +Ediciones Nuevo Mundo.,tateoba +"Edificio kakuaa oguerekóva ipype mampostería encajada argamasa-ỹre, péicha oĩ Templo del Sol Cuzco-pe, oñemopu’ã ojeguereko’ỹre tembipuru oñeikotevẽva.",tateoba +Édith Piaf opurahéivo ñe'ẽ mbotuichaha renondépe (1962).,tateoba +Editora Nacional.,tateoba +Editorial Hispana.,tateoba +Editorial Hispana Paraguay SRL.,tateoba +"Editorial: Servilibro y de la Universidad del Norte, de Asunción, Paraguay.",tateoba +Educación katu omyanyhẽ umi cátedras noĩmbáiva oipytyvõháme chupe mbo'ehára Encarnación-gua Clementina Irrazábal ha avei teniente primero Juan Manuel Garay.,tateoba +"Edward Sapir ha Leonard Bloomfield omoheñóiva’ekue peteĩ ñe’ẽtekuaa (gramática) omohenda hagua ypykue ñe’ẽ, Norteamérica-gua, ikuatiapyre’ỹva.",tateoba +Efraím Cardozo heñói táva Villarríkape (Paraguái) 16 jasypa 1906-pe.,tateoba +Efrén Echeverría okakuaákuri Aguaray rembe'ýre ha imitãrusúpe ohova'ekue Pinasco (,tateoba +"Egusquiza, ohenóiva omopyenda Escuela Nacional de Agricultura, Paraguaýpe ha, oisãmbyhýva porundy arýpe.",tateoba +"Ehíto, héra tee hína Ehíto Tavakuairetã Árave (",tateoba +"Eh, nde tipo mba’éiko rejapo upépe nde individuo, rehasama rája chamigo; Nahániri ombohovái chupe Gua’i, rája morotĩ ariete voiko katu ai aína karai kami, ñanántema ofalta chéve, oñepyndýi hag̃ua.",tateoba +"`´eicha avei mokõi matrimonio pyahu, oikóva ipype: Facunda Speratti ha Virginia Marín, ojoyke'y Carmen ha Nicolasa, oñondive.",tateoba +Eikutúpy ñandéve revíro oje’énte voi.,tateoba +"Eipe’a, upéva hína mborayhu, kuñami che angirũ.",tateoba +"Eipyhýke, emoañetévo Tupã ome’ẽva ndéve ne ñe’ã ykére; eñañuã ha tohasa heta jasy yvu jerére.",tateoba +"Eíra ku ho’u kuaami hína hikuái ha’e ko’ãva katu nda’ipóri he’ẽ’yva ha umía hína: jate’i, eíra la réina, mondori, tapesu’a.",tateoba +"Eirara hete ipukukue ha ituichakue 58 gotyo 75, huguái 42 cm.ipohyikue 5 kg.",tateoba +"Ejeporu ko pohã ojejokove hag̃ua umi ojo’áva mba’asy ndie, taha’e Akãnundu terã fiebre reumática terã absceso retrofaríngeo ojeheróva.",tateoba +Ejército adversario oñemotapykue ojerresisti ỹre.,tateoba +El campesinito le contestó: “Che naporandúi ndéve nde apellído-re.,tateoba +"El Cerrado Laguna Blanca-pe tuicha porã, ka’aguy hembýva oĩporãiterei,avei heta oĩ upépe y ñepyrũ (nacientes de agua).",tateoba +Elemento constructivo ornamental cultura paraguaya exponente.,tateoba +Elena Poniatowska opu'aka pahague pe jopói (ary 2013-pe).,tateoba +Eligio Ayala omano peteĩ apañuái guasu oikova’ekue oĩháme peteĩ mitãkuña hérava Hilda Diez (omba’apóva hendive ha avei imborayhu jára) ha avei karai Tomás Bareiro.,tateoba +"Elis Regina upe Teatro da Praia-pe, 1969.",tateoba +"Elizardo Aquino ningo, ohasa upérupi.",tateoba +"Elizardo Aquino”, og̃uahẽva tetã tavusu Paraguaýpe.",tateoba +"Elizardo Aquino”, ombojoajúva Asunción guive Cnel.",tateoba +Elizardo Aquino” rupi.,tateoba +"El niño campesino le replica: “Ndaipóri ovecha tavy, Mbo’ehára.",tateoba +"El papá le dice: “Ajépa nde tavy, che ra’y.",tateoba +El papá palmotea y anima a su hijo diciéndole: “Ko’ërö aháta añe’ë ne mbo’ehára ndive.,tateoba +"“El Paraguay de la Conquista”, “El Paraguay Colonial”.",tateoba +"""El Paraguayo y la libertad""",tateoba +"Elpidio Alcaraz Segovia ñemoñare niko ko’ãva: José Elpidio, Colomba, Gladys Carmen, Gloria ha Ramona.",tateoba +"Elpidio Alcaraz Segovia omanókuri Táva San Lorenzo-pe, ára 2 jasypa ary 2020-pe.",tateoba +Elpidio Alcaraz Segovia ombojoajúkuri hekove Benjamina Ortíz rehe.,tateoba +"Elsa Neumann Alemania-ygua añónte upérõ oipyhy kuatia’atã Doctora rehegua, ha’e upéva oikuaa ha upévare oñeha’ã ojapo avei tesis.",tateoba +Elsa Weizel ñe’ẽpapára ha mbo’ehára paraguaigua.,tateoba +"Elton John, David Bowie ha Queen atypegua oĩ upérõ.",tateoba +Elzear ningo oĩ afiliado colorádo ramo oguereko guive 14 años.,tateoba +Elzear Salemma ha´e hína ko´ag̃aite Cámara Paraguaya de Supermercados (CAPASU) motenondehára.,tateoba +"Elzear Salemma omenda ña María Luz de Salemma rehe, ha oñodive oguereko hikuái poteĩ ñemoñare: Daniel, Elba, Berenice, Rebeca, Salim ha Selma.",tateoba +"Embohovái chéve, che ra’y.",tateoba +"Emboscada-pe oiko 13.472 tapicha rupi, umíva apytépe 6.979 kuimba’e ha 6.493 kuña, he’iháicha, Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos.",tateoba +"“EME’Ẽ NDEJEHEGUI EJEPY’APY MBOYVE NDEJEHE”, ha’ehína ñe’ẽporavopyre oisãmbyhýva Rotariokuérape ymaite guive ko’ag̃aite peve.",tateoba +"Emilio Aceval omombyky jehai osẽva apytu’ũ rokýgui ndahas`yiva: “Areko axioma ramo, ha ndaha’èiva fundamento, obra omotenondéva reconstrucción nacional oikotevẽva energía intelectual, py’aguapy ojeporavóva medio ha ñeha’ã común tetã rayhúre”.",tateoba +Empresa Carlos Casado oguereko jepe 5.000.000 hectárea yvy Chaco Paraguáipe; ko’ág̃a pe fábrica nomba’apovéi.,tateoba +"Empresa tuicháva ko tetãmegua ha’evakue Carlos Casado, fábrica tanino rehe oñemba’apoha.",tateoba +En 1967 ojapo upe mokõha jehechauka ha’eño Galería Kennedy-pe.,tateoba +En busca del hueso perdido.,tateoba +Enciclopedia Británica (en inglés).,tateoba +Enciclopedia Salvat de las Ciencias.,tateoba +Enciso peguápe.,tateoba +"Encrucijada de dos mundos”, “El espíritu del fuego”, “El libro en la época colonial”, “Bilingüismo y tercera lengua en el Paraguay”, “Españoles en la cultura del Paraguay” ha “La mujer en la plástica paraguaya”.",tateoba +"En el año 1910, concurre comisionado por el Gobierno Paraguayo, a la Exposición Internacional de Buenos Aires, donde obtiene medallas y diplomas.",tateoba +"Enihet, péicha ojeikuaáva hikuái, oñemboja'o norte ha sur-yguápe.",tateoba +Enkarnasiõ ha'e peteĩ táva oĩva Paraguáipe.,tateoba +"Ennovia máva apytu’ũgui térã ipy’a mbytégui, ikatu avei oikuaauka tembiasakue.",tateoba +"Ensayista, ñe’ẽpapára, mombe’uhára ha ñe'ẽporã hesa'ỹjohára.",tateoba +"Ensayo apoháramo ohai “Miguel Hernández, destino y poesía” ha avei “El poeta y sus encrucijadas” (1991), kóva ko tembiapo rupi ohupyty jopói “Premio Nacional de Literatura” peteĩha ojejapóramo guare.",tateoba +"Enxet-kuéra niko py’ỹi ova, taha’e mba’asy, ñemano térã jegueroviareígui, upévare hogakuéra ndaha’éi mba’eguasuetei.",tateoba +"Enxhet-kuérape g̃uarã aravo ojekehápe ojeguerokyhyje, oke aja ndaje, pe ã ikatu ojehekýi hetégui, ipyti'áre osẽ ha ojapo mba'e ojehecháva jeke ajánte.",tateoba +"Epáña pegua ombohéra ko ypa'ũ tavusu Puerto Rríko, hákatu ko'ãga niko itavu oñembohéra San Juan.",tateoba +"""epicontinental” Argentína he'íva imba'eha, 464 km ryepýpe oĩháre.",tateoba +Epifanio Méndez Fleitas niko oĩ umi ñe’ẽpapára ikatupyry ha hemianduporãvéva apytépe.,tateoba +"Epifanio Méndez Fleitas ombojoaju hekove Fresdesvinda Vall rehe, 6 jasypoapy 1944-pe.",tateoba +Epifanio oñemoarandu’ypýkuri San Solano-pe ha upe rire San Pedro del Parana tavaitépe.,tateoba +"Eporandu ramo obragérope he’íta ndéve péa ha’eha peteĩva umi tembi’u hevéva ha che ha’u va’ekue ha’e kuaa ndéve nda ijapúiha, añetehápe heterei.",tateoba +Epu’ã ha eñembo’y porã.,tateoba +Eris ha'e tuichavéva yvóra michĩ oĩva yvágape.,tateoba +Éris ha'e yvóra michĩ tuichavéva oĩva yvágape.,tateoba +Eris oguereko peteĩ mbyguai ñónte hérava Disnomia.,tateoba +"Ernesto, itúva, ohejakuri Dora-pe ohayhúgui ambue kuñáme.",tateoba +Ernesto Pérez Acosta Ha’e va’eke Pa’i salesiano-gua.,tateoba +"Escrita Tibetana, opuruva ohai Tshangla ñe'ẽ.",tateoba +"Escuela Alemana ko távapegua, mita'imi León, oñe'ẽkuaáva inglés ha guaranime añoite, oñeha'ãmbaite avei oñe'ẽkuaa alemán-pe.",tateoba +Escuela Normal intermedio de Nanning.,tateoba +"Escuela Pa’i Puku, omba’apóva ary 1995 guive ha’e omoñepyrũva’ekue peteĩ aty mymba ñangarekohára tendagua oma’ẽvo hikuái tenonde gotyo pe Centro Educativo María Medianera (Pa'i Puku) rehe.",tateoba +"España-gua, ohasa TVE-pe ary 1981-jave.",tateoba +Españaygua jeýnte umi oipurúva iñomongetápe.,tateoba +"España-yguakuéra … omoinge kesu, ryguasu rupi’a ha kamby jeporu; ko’ãva oñemoinge ohóvo guaranikuéra rembi’úpe.",tateoba +Español-kuéra oñembojoaju tlaxcalteca-kuéra ndive ha ombohovake azteca-kuérape ha itenonde hesekuérare ipahápe.,tateoba +"Español-kuéra ou rire, heta moñe’ẽrã azteca rehegua oñemono’õ arandukápe ojehaíva náhuatl ñe’ẽme.",tateoba +"Estación tuja Kilometro 11, peteĩ óga kakuaa tuja oĩ Carlos Casado ferrocarril tuja ryepýpe; péva tenda ymami guaréma oĩva gueteteri ko’ág̃a meve.",tateoba +"Estadio General Pablo Rojas (ojeikuaave La Nueva Olla rehe) ha'e peteĩ estadio de fútbol Club Cerro Porteño mba'e, ojesituáva barrio obrero pe, paraguaýpe.",tateoba +Estado ñe’ẽ tee ha’e Castellano ha Guarani.,tateoba +Estado ñe'ẽ tee ha'e castellano ha guaraní.,tateoba +"Estados Unidos-pe, resfrío común ogueraha 75-100 millones taicha consultas médicas rapykuéri peteĩ ary aja, ha ojehecha upéva ohupytyha térã hepyha amo 7700 millones de dólares rupi opaite ary aja.",tateoba +Estados Unidos pe upépe ha'e omba'apo “Cadena NBC” pe ha iliberal rõjepe ompopu polka “Colorado”.,tateoba +"Estamento religioso-gui nosẽiva tendota katupyry, ha’e omoñepyrũ.",tateoba +"Estampa transfigurada Julio mba’éva, oho pasión gotyo, cha’eỹ omopyendàva jehaìpe, umi mba’e imarangatúva poriahuverekòpe, iñe’ẽ oryrýi oñatõi ñeko’õme, okororõ térã hasè, oñembojojávo hendaitépe temiandu oñemboaóva apopyrãme osobrevivi agua.",tateoba +"Estancia Ña Blanca, Tagatija Guasu ári, iporãitemi hi’y sakã’asy rehe ha orekóre ytororõ.",tateoba +"Este gotyo opyta upe tetãvore’i Mbuyapey, kóvagui oñemboja’o upe ysyry hérava kóicha avei.",tateoba +"Estero gotyo, Díaz oharu movimiento ombojeréva tropa brasileña, oñeha’ã ohasa Paso Sidra gotyo ombotovévo mokõi jey bayoneta, ojopývo ha ombodispara.",tateoba +Estigarribia ha Mcal.,tateoba +"Estigarribia mbytépe oime peteĩ fuente oimehápe monumento histórico, ojeréva umi ta’anga ita reheguáva, oñeopu’ã Kurupi ra’anga, duende mombe’u gu’au atýpe oiméva, omoheñóiva artista Koki Ruiz.",tateoba +"Estigarribiape oĩ peteĩ tajy oñotyva’ekue ha’etevoi ary 30 jasypoapy ary 1940 jave, peteĩ arapokõindy omano mboyve.",tateoba +Estilo ramo oiporu heta lenguaje literario.,tateoba +"Estrategia ha táctica ombohapéva ogueru jesareko academia castrense yvóra jerépe, ko’ág0Ò peve oñehesa’ỹijóva.",tateoba +"Esuatíni, héra teéva ha'e hína Tavetã Esuatíni (",tateoba +"Eulojio Estigarribia, Educación.",tateoba +"Európa ha'e yvyrusu michĩvéva mokõiha, ijyvy apekue ha'e 11 000 000 km2.",tateoba +Európa mykurẽ ha'e upe mymba mykurẽ ojoguáva imichĩvéva ha mymba so'ónte ho'úva imichĩvéva avei.,tateoba +Eusebio Ayala guive arakue oĩ manterei mba’yruguata oho ha oúva ko távape.,tateoba +Eusebio Ayala hogayguakuéra ndaipirapiréi ha isy imboriahúmi.,tateoba +"Éxito, ohupytýva disco de oro RCA Internacional osẽ porãgui imaterial Dulce Margarita.",tateoba +Expedito Marangatuniko umi mba'e hekokatu ha tekotevêtereíva rerekua.,tateoba +"Expo Minga Guasu oiko ary jave,jasyporundýpe, arete santo ára ha’e mokõipa irundy jasypo jave, María Auxiliadora ára.",tateoba +Exposición permanente de artesanía.,tateoba +"Fábrica de lácteos ""La Pradera"" oime km 81 tape hũme.",tateoba +"Fábrica jere rehe ojekuaa ijára ha imba’apoharakuéra rogakue, upéichante avei Hotel Puerto Casado tuja.",tateoba +Facebook oguereko 1.000 sua kuéra puruhára ha ojehechauka 70 ñe'ẽme (,tateoba +"Facultad de Filosofía ha Letras Universidad Nacional de Asunción-me, oimehína tavapy Itapytapúnta-pe, oñemomba’eguasu ko mbo’ehára mit0Ònguérape guarãva, chupekuéra guarã ohai ñe’ẽpoty ha momba’eu mbykymi ombohetia’e haguã ichupekuéra moñe’ẽr0Ò rupive.",tateoba +Facultad de Filosofía- Instituto Superior de Lenguas-pe.,tateoba +Facunda omotenondéva grupo conspirador ha orekóva rebelión kirirĩhaitépe.,tateoba +"Facundo Machaín ha’e paraguayo omoñepyrũva oñe’ẽ plaza pública-pe ha ombojurujái tavayguakuérape personalidad ohechaukáva pe he’ívape, mitãpyahu arandu ha kuaandy renyhẽ oipysóva.",tateoba +Facundo Machaín Recalde ha’e abogado ha político paraguayo.,tateoba +Faringitis estreptocócica ojeguereko kuaa peteĩ bacteria hérava estreptococo beta-hemolítico del grupo A rupive (avei ojeheróva GAS).,tateoba +"Faringitis hina pe kategoría tuichavéva ojejuhuha ko faringitis estreptocócica ojeheróva, ojehecha kuaáva 11 millones tapicháre peteĩ ary aja Estados Unidos-pe.",tateoba +"Faringitis mba’asy jepivérõ okuera oñepohano terã noñepohanoípe, hi’are rire 3 terã 5 ára.",tateoba +"Faringitis ojapyhy jey jeýva ha osẽ terã ojehecháva GAS positivo ramo, ikatu avei ãva ojekuaa peteĩ tapicha imbaretemavare hina GAS, ha opokóva jey jey hina hese infección viral.",tateoba +Fascículos del diario Última Hora.,tateoba +Fassardi oñepyrũ Guaira guive Alto Parana meve ha upérire Barte mba’epa Encarnación peve.,tateoba +Fausto Cultural Ediciones.,tateoba +"Favula hembihaikueva ogueroikeva'ekue Feliciano Acosta ilivro ""Kai rekovekue"" pe, ha hemimbohasapyre guaranime kuentokuera opa rupiete ojekuaava oime ""Morangu"" pe, Natali Krivoshein de Canase rembiapopy.",tateoba +"Federico Chávez, ha Ministerio de Hacienda, Dr.",tateoba +"Federico Chávez oho Altos-pe, ko jeho ouporã karaikuéra Otto Spindler, Federico Zichner, Hans Mehrwaldt ha Bernhard Grimm, ojerure haguã oñeme’ẽmbajey haguã chupekuéra opamba’e ojeipe’ava’ekue tendaguágui, ha tendota ome’ẽukapa chupekuára hembijerure.",tateoba +"Federico Chávez omandá-ramo guare Paraguáipe, Teodoro S. Mongelós oju-pi diputádo ramo, upéi ou pe diytadúra ha oñemosẽ ichupe ñane retãgui akói-nte oñemoĩ rehe hetãygua-kuéra ykére.",tateoba +"Feliciano Acosta ndive katu ohai ñe’ẽngueryry Guarani-Español “Ñe’ẽryru” (1990), “Ka’i rekovekue” (1994), “Ka’i rembiasakue” (1994), “Tetãgua remimombe’u” (1996) ha “Mombe’ugua’u” (1999).",tateoba +"Felipe ha María orekókuri 11 ñemoñare, ipahaguéva hina Luis Alfonso.",tateoba +Felipe Sosa omba’apo omoherakuãvo mbaraka arandu mbopu.,tateoba +"Felipe Sosa omotenonde peteĩ programa radial omoherakuã agua umi mba’e heñóiva mbaraka mbopúpe, intérprete ha exponente pyahu ko instrumento-pe.",tateoba +Felipe Sosa ou tembiapo omotenondéva mbo’ehára omoarandúva mbaraka arandu mbopúpe Paraguáipe.,tateoba +"Felix de, Avañe’ẽ Poty Selección Lexicográfica.",tateoba +"Félix de Azara omombe’uháicha Paraguay isãsóramoguare, tupão Lambare oĩkuri Paraguay mba’éramo, péicha he’i kuatiápe ary 1769, 1° jasypápe.",tateoba +Félix de Guarania avei ombohasa ñane ñe´ẽme “Don Quijote de la Mancha” José Hernández ohaiva´ekue.,tateoba +"Félix Grande, upe jave omotenondéva pe Cuadernos Hispanoamericanos, oñembojoaju téraguapy heta omosãsorã Onetti.",tateoba +"Félix Paiva, abogado ha presidente de la república ary 1937 ha 1939 peve.",tateoba +"Félix ru ha’éva karai Luis Toranzos, opyta rire hembireko’ỹre mokõi tajýrajdi, hérava Cándida María ha Angelina Rosalía, omenda jey upe Argentinagua hérava Angelina Miers rehe.",tateoba +"Femando Pages Larroya, omombe'u ha'ekuéra oguerovia oĩha ""alma de los sueños"", ""alma de los muertos"" ha imbareteha.",tateoba +"Femia, Joseph V. ""Against the Masses"", Oxford 2001 Upéicha oñe'ẽ akue Louis Brandeis, ""Ñande ikatu jareko jekopytyjoja térã ñande ikatu jareko mba'ehetaitéva sa'i tapichakuéra pópente, hákatu ñande ndaikatúi jareko umi mokõiva.""",tateoba +Fernado de la Mora oguereko ñoha’angao tuicháva ojehechauka hápe opa mba’e iporãva ñane retãmegua ha hetave mba’e.,tateoba +Fernado de la Mora-pe oĩ peteĩ tavapy hérava “6 de enero” ko’ápe oiko ñande ypykuéra oguaheva’ekue karai tendota Gervasio Artigas ndive.,tateoba +"Fernando de la Mora, ha’e va’ekua preteĩ prócer Paraguái sãsorã España-gui.",tateoba +Fernando de la Mora ha’e va’ekue partidario decidido odefendéva ñane retã sãso.,tateoba +Fernando de la Mora oguereko va’ekue po tyvyrakuéra ha’éva (Mora Del Casal).,tateoba +"Fernando Lugo oñembo'ekavaekue va'ekue ""Ciencias Religiosas"" Universidad Católicape.",tateoba +"Fernando omenda va’ekué Josefa Antonia Coene-re, ha oreko po ta’ýra.",tateoba +"Ferreira ha’eva’ekue peteĩ choguy hekoitépe, ideología oñemotenondéva consonancia orekóva mitãrusu omokyre’ỹva tekosãso rekove.",tateoba +"Festival del Lago heñói 1971 omoñepyrũva tavaygua ypakaraiense ohayhu añetéva folklore, ogueromandu’avo omoheñòiva distrito.",tateoba +"FIFA, héra tee hína Tetãita Joaty Vakapipopógui (",tateoba +Fíji ypa'ũnguéra ndorekói tetã ijeréva yvýre.,tateoba +File:Ex Catedral de Concepción.,tateoba +Florence Nightingale-pe ojapyhýkuri peteĩ mba’asy oĩrõguare Crimea-pe ha upéva ogueraha chupe tupápe hi’aramano meve.,tateoba +"Florence omboguapypaite kuatiáre opa mba’e oikóva ha mba’érepa, mba’éichapa ha araka’épa hasykatu hikuái upépe og̃uahẽva.",tateoba +Flores oheja mandu'arã ijehechakuaa iñangirũ Darío Gómez Serrato-pe ohaírõguare heraitépe ¡Punta Karapãme Serrato ndive!,tateoba +Flores omanókuri Buenos Aires-pe ára 16 jasypo ary 1972-pe.,tateoba +Folklore del Paraguay.,tateoba +"Folklorista ha exponente música épica, ha'e opurahéiva ha oháiva tavayguakuéra popular.",tateoba +"""Fontao Meza araka'eve noñyrõi pe ojejapóva, opyta ñeko'õme ha péva ogueraha mba'asyrõ omano meve.",tateoba +"Francia, Gervasio Artigas, 30 ary pukukue rupi.",tateoba +"Franciaguakuéra oherómiva crup viral-pe “crup gua'u”, crup ojeheróre upérõ guare peteĩ mba'asy ojeguerekóva difteria bacteria rupive.",tateoba +"Francia ha capitán español Juan Valeriano Zevallos, tavayguakuèra partidario.",tateoba +Francia ha dictadura en Sudamérica avei Resumen de la Historia del Paraguay “.,tateoba +Francia ha ipytyvõhára Karai Policarpo Patiño oñemongeta ku jehai gua'u rehe: Oimo'ã mávapa ikatu ohai péva ha mba'épa ikatu he'ise.,tateoba +Francia ha López-kuéra omanda aja oñemombareteve ko távape jeiko ha avei oñembopy’aguapy ko región ha péicha rupi yvate gotyo Paraguáipe oñepyrũ imbarete mymba ñemongakuaa.,tateoba +Francia ko’ag̃a hendaguemante opyta ógajo’a kakuaava’ekue uperire opyta kuri pire myatyrõha karai Eugenio Vaezquen mba’eva.,tateoba +"Francia omano rire, Francisco orekókuri 15 ary.",tateoba +"Francia-pe, kóva opresionava’ekue Tte.",tateoba +Francia-pe oĩhame ko’ag̃a ygaguahẽ Franco Español.,tateoba +"Francisco Fidel Maíz, 10 joyke oreko, umíva apytégui 2 opyta Ñorãirõ kakuaápe, péva Guerra de la Triple alianza.",tateoba +"Francisco Javier Bogarín, omýi hembiapo vocal mokõiha ramo oiméva 2 jasyporundy 1811, péva omotenondévo aty ñomongeta Primera Junta Gubernamental ombohapéva; ko’ãva umi motivo térã causa, upe ñemboyke, noñemyesakãiva araka’eve.",tateoba +Francisco José de Vargas oike oñemoarandu ha oikókuri ichugui tekomo'ãhára Mbo'ehaovusu Católica Ntra.,tateoba +Francisco niko mokõiha po joyke'y apytépe.,tateoba +Francisco Solano López -Carlos A. López ra’y-omotenondékuri upérõ Paraguay guarinikuérape (soldado).,tateoba +Francisco Solano López” ha ruta IV “Gral.,tateoba +"Francisco Solano López” ndive, mokõve oñemohatãmbaitémava.",tateoba +Francisco Solano López ohokuévo Cerro Corá ngotyo.,tateoba +"Francisco Solano López ojerure rupi ñorairõ guasu aja, osẽ porãmba hagua.",tateoba +"Francisco Solano López”-pe itavapegua ha opurahéimakuri hikuái vy’aguasuha rupi, Tito Acuña omoheñóikuri ijatypu peteĩha hérava “Los Canarios”, ary 1964-pe.",tateoba +Francisco Solano López-pe ojekutu hu’ýpe hyeguýpe ha kysepykúpe oñembovo iñakã.,tateoba +"Francisco Solano López, Plaza del gobierno, Arsenal y puerto de Asunción, Trazado de la 1a.",tateoba +"Francisco Solano López rupive, avei ACCESO Sur rupive.",tateoba +"Francisco Solano López upe ysyry Aquidabán Nigui rembe’ýre, tembiasa ymaite guare; Panadero ha Zanja Hũ, ko'ápe mburuvicha López omopyenda imbaretékue péva ejército aliado campamento provisorio.",tateoba +"Fray Luis de Bolaños omotenonde oñepyrũ hag̃ua peteĩ reducción, oĩhápe kasíke ha ambue ha ypykuéva, upéichante avei franciscano-kuéra, ha ambueve ypykue reducción Itá pegua oipytyvõséva ypykuéra ojapyhy hag̃ua peteĩ tupã pyahu ha’ekuéra ogueraháva.",tateoba +Friedrich Nietzsche opy'amongeta akue avei mba'épa ojapo Ára Mba'ekuaáva (,tateoba +"Fuerte Olimpo oĩ mokõi yvyty karape mbytépe, peteĩme opyta Fuerte Bordón ha ambuépe katu Catedral de María Auxiliadora.",tateoba +Fuerte Olimpo oĩ peteĩ aviõ guejyha yvyguigua ha avei kapi’ipe aviõ michĩvévape g̃uarã.,tateoba +"Fuerte Olimpo-pe oiko 4.998 tapicha; umíva apytégui 2.585 ha'e kuimba’e ha 2.413 ha'e kuña, he’iháicha Dirección Gral. de Estadísticas, Encuestas y Censos.",tateoba +"Fulgencio Yegros, ha oikéva Dr.",tateoba +"Fulgencio Yegros, oisãmbyhýva turno ojoajúva 4 jasy peteĩ teĩ.",tateoba +"Funcionario-kuéra EBY (Entidad Binacional Yaciretá) ońekondenáva malversación de fondo ha especulación orekóva información privilegiada, ojoguávo umi yvy terreno omońapymíva ohupytývo indemnización oexpropiáva.",tateoba +"Fundación oĩva’ekue Taller de la Sociedad Civil-pe, ojoaju haguépe hetaiterei tetãygua aty, ha hatã omba’apova’ekue osẽ hag̃ua Léi Ñe’ẽnguéra Rehegua 2010-pe.",tateoba +"Fundación Yvy Marãe’ỹ niko hína tetãygua aty oñemoheñoiva’ekue 23 jasyrundy 2005-pe, ha hekovéva leikuéra renondépe Decreto Py 9184/07 rupive.",tateoba +"Gabinete omyakãva-pe oime: ministro del Interior José Emilio Pérez; ministro de Hacienda, Emiliano González Navero; Relaciones Exteriores-pe, Cayetano A. Carreras ha ministro de Guerra y Marina Benigno Ferreira.",tateoba +"Gabriela Mistral, premio Nobel Chile-ygua, ohai avei kóicha: “Sa’i jey añandu yvy osyryrýramo peteĩ aranduka rogue rehe”.",tateoba +Galeano Olivera oñemoarandu mbo’ehao Gral.,tateoba +"Gales oĩ tetãnguéra sélta apytépe ha heko tee ae arandupýpe ha tavarandúpe, ko tetã reko tee oñemombarete osẽ rire Rróma mburuvi Vyretáña Guasúgui.",tateoba +Gallégo ñe'ẽ mbyky ne'ĩra osẽ hu'ãme ha ko árape oĩ mokõi tape oñemoĩ porã hagua: 'aislasionista' ha 're-integrasionista'.,tateoba +Gámbia ijapekue ha'e amo 10 300 km² ha oguereko amo 1 700 000 tapichakuéra oikovéva ipype.,tateoba +"Gána, héra tee hína Tavakuairetã Gána (",tateoba +Gandakuéra niko amo 6.000.000 ha upéicha ojehecha ha'ekuéra hína 16.9% opaite Ugánda retãygua hetakuégui.,tateoba +"Garrido -tuvicha upepegua- oñemoñe’ẽ ha he’i chupekuéra pe heko tapiagua upépe opaha mbohapy ary peve, ha upépe oikotaha chuguikuéra kuimba’e añetete ha he’i avei chupekuéra guarini rekópe oikeha mbohapy mba’e añónte: ñe’ẽrendureko, mba’apo ha py’aguasu.",tateoba +"Gaspar Rodríguez de Francia, Boquerón, Isla Po’i ha Casanillo; kóva guive peteĩ tape ikarẽ’ỹva km 160 peve vías del ferrocarril rupi.",tateoba +"Gaspar Rodríguez de Francia, Boquerón, Isla Po'i ha Casanillo; kóva punto orekóva línea recta oguahëva ""km 160"" tape ojoajuhápe vía ferrocarril.",tateoba +Gaspar Rodríguez de Francia herakuãporãha comandante Troche ha oje’évo hese oĩha pytagua ndive oñehenói Paraguaýpe ha oñemoinge ka’iráime.,tateoba +Gaspar Rodríguez de Francia” rupi; opyta 40 km Ciudad del Este-gui.,tateoba +Gaudí omoha'anga umi óga yvate karapã opaite tupão heko yvate hag̃ua.,tateoba +Gaudí oñepyrũ Sagrada Familia jogapópe orekóva 31 ary ha opaite ijeikove omba'apo tupão guasu jogapóre.,tateoba +"Gavõ ijapekue ha'e 267 667 km², ha oiko ipype amo 1.500.000 tetãyguakuéra.",tateoba +General Escobar omombarete tekombo’e péva ha’e rupi tetã akãrapu’ãrã.,tateoba +General Escobar oñepyrũ omotenonde tetã mbohapy milíko ha mokõi civil ndive.,tateoba +"General Flores, oñemohenondéva Estero Bellaco-pe, oipyhy 2 jasypo àra omombaretévo fuerza paraguaya 6.000 kuimba’e irundýha kotýpe artillería.",tateoba +General ha doctor Benigno Ferreira ha’e posguerra del ‘70 tendota ha oñemomba guasu tendota político umi àrape.,tateoba +"George R. R. Martin pegua ha omombe'u umi ñemoñare oporokuaisepáva, iñorairõnguéra ha ojokuaiséva pe Apyka Ita (Trono de Hierro) tetã guasu Westeros (Kuarahyreike) pegua.",tateoba +"George Washington, ojapoháicha ha'anga Gilbert Stuart rehe.",tateoba +Gilberto Passos Gil Moreira heñói ára 26 jasypoteĩ ary 1942-pe.,tateoba +"Giuseppe Oristanio ojapo ava tee, hembiasagua'u omombe'u peteĩ kuña mbo'ehára ñaña, ojapóva Maria Padilha.",tateoba +"Giuseppe Piazzi ojuhuakue Seres pe 1 jasyteĩ, 1801-pe.",tateoba +"Globalización económica ojejopyjopýva ñane retãnguéra rehe ningo ojuka ohóvo ñe'ẽnguéra, upéichante avei arandupy ha tetãnguéra rekotee; umi tetã iviru hetavéva arandupy okakuaa kakuaave ha omboypi ha ojukapa ohóvo umi tetã imboriahuvéva mba'épe.",tateoba +"Gobernador Velasco ombotove tuguy ñehe’ẽ, ha osẽvo okẽme he’i: “Ha’èrõ mando rehe, che ame’ẽ ko bastón”.",tateoba +Gobernador y Justicia Mayor-pe omoneĩmi hag̃ua chupekuéra orovávo itavakuéra pe tenda oñeñe’ẽha yvate.,tateoba +Gobernador y Justicia Mayor-pe omoneĩvo umi tavaygua ohopaite hagua upe yvýpe.,tateoba +"Gobierno 1989-pe ho’ávo, heñói mayma remiandu ha oreskata haguã umi tenda oĩva Paraguaýpe yma guaréva.",tateoba +"Gobierno ñemoambue rire 1989 arýpe, heñói opáichagua py’andu oguenohëvo heta tenda tavaguasúpe oikuaaukaséva.",tateoba +"Gobierno omotenondéva Gill, ojogua ambue oimeva’ekuére, naisãsõi umi revolucionario-gui.",tateoba +Gobierno omyakãva Gill henyhẽ umi ocha’e’ỹva ichupe.,tateoba +"Golf avei, umi yvyraty mbytére oñembosarái opaichagua ava.",tateoba +Golf Club ha hetave ñemboja’o oikova’ekue.,tateoba +"Golpe de Estado niko nde'iséi ñepu'ã, ñorairõ térã revolusiõ, jey jey ojejavy ha oñembojehe'a umíva.",tateoba +"Gólpe rire, ojupi karai Yahya Jammeh, oporokuái año ha mbaretehápe Gámbia rehe, oiko peve jeporavo mburuvicharã ary 2016-pe ha oñemosẽ chupe, hákatu ha'e nosẽséi, upévare milíko kuéra ha aty ñorairõhára ambuéva omosẽ chupe ary 2017-pe.",tateoba +"Gomes Freire Esteves ha ityvyra, don Luis Freire Esteves.",tateoba +"González nomoneĩri rupi, ojegueraha chupe Cuartel de Escolta-pe, oha’arõmahápe chupe Egusquiza ha General Caballero.",tateoba +Gramática e Vocabulario.,tateoba +"Gramática y Diccionarios arte, Vocabulario y Tesoro de la Lengua Tupí Guarani P. Antonio Ruiz de Montoya.",tateoba +"Gramática y Diccionarios Arte, Vocabulario y Tesoro de la Lengua Tupí o Guaraní P. Antonio Ruiz de Montoya.",tateoba +"Gramática y Diccionarios Arte, Vocabulario y Tesoro de la Lengua Tupí o Guaraní P. Antonio Ruiz de Montoya Arte Preludio 1.876 Pág.",tateoba +"Gramática y Diccionarios Arte, Vocabulario y Tesoro de la Lengua Tupí o Guaraní P. Antonio Ruiz de Montoya Parte Primera Vocabulario 1.876 Pág.",tateoba +"Gramática y Diccionarios Arte, Vocabulario y Tesoro de la Lengua tupi o Guarani P. Antonio Ruiz de Montoya Parte Segunda Tesoro 1.876 Pág.",tateoba +"Gramática y Diccionarios Arte, Vocabulario y Tesoro de la Lengua Tupi o Guaraní P. Antonio Ruiz de Montoya Parte Segunda Tesoro.1.876 Pág.",tateoba +Gregório de Matos hembiapokue nosẽi kuatiápe ha nomuasãiri saro'y XIX peve.,tateoba +"Gua'a hovy itĩ mbaretéva, ojoka yva ra'ỹi.",tateoba +Gua'a pytã ha'e peteĩ guyra ijyvatéva 100 cm.,tateoba +"Guaimu oguereko apekue oñangareko hetere, ha oguereko 10 pykuéra, mokõi peteĩha jetapaicha.",tateoba +"Gua’i ou Paraguaýpe peteï jerokyhápe, óga ikatévape ha peichahágui hyerasýsapy’a.",tateoba +Guairá ha’e tetãvore oñemba’apohápe kokuépe.,tateoba +"Guairá, héra oúva guai: mozos ha ra: lugar, ha’e tetãvore Paraguái retãmeijyvy iporãvéva kokuépe guarã.",tateoba +"Guairá oguereko comunicaciones aéreas, telefónicas ha telegráficas.",tateoba +"Guairápe oĩ avei heta mbo’ehao, privado ha tetã mba’éva, Colegio Nacional, Colegio Ortiz Guerrero, Colegio Técnico Vocacional, Seminario Diocesano, Escuela Regional de Agricultura, Instituto Profesional Femenino, Escuela de Artes y Oficios Pío XII.",tateoba +"Guairápe omboykue ysyry guasu Tebicuary ha ambue ysyry: Tebicuarymi, ysyrykuéra Yhakã Guasu, Yhakãmi, Aguapety, Guasu, Takuára.",tateoba +"Guaira provincia memby, ofundava’ekue heta táva.",tateoba +"Guajaki he’ise anguja ka’aguy, peteĩ mymba oiko’ỹva mba’everã.",tateoba +"Guajaki ojerereko mymbaramonte avei, mymba ka’aguy ramo.",tateoba +Guajaki ra’y ymámi ojejapyhy mbaretépe ojepe’a itúva ha isýgui ha oñeme’ẽ ku mymbáicha.,tateoba +Guana aty peteĩ teĩ oñemohenda mbohapy tendota ndive.,tateoba +"Guarakavusu (Cnemotriccus fuscatus), hérava avei karaiñe'ẽme, mosqueta de ceja blanca (",tateoba +"Guarani achegetýpe ndaiporivoínte b, c, f, ll, q, w, x ha z.",tateoba +"'Guarania del desvelado', ary 1979-pe; 'El júbilo difícil', ary 1996-pe; ha 'Poesía congregada', tetã México ha España-pe, ko arýpe aveui.",tateoba +Guarani aipórõ ha’ehína ñane retã ñe’ẽte.,tateoba +Guaranígui oikóma Paraguay retä ñe’ẽ teete.,tateoba +Guarani ha tupi.,tateoba +Guarani herakuãporãma ko yvy ape ári.,tateoba +Guarani hína pe tembipuru ha’evéva orekóva Paraguáy oipukúi hagua upe tape pyahu ha hekokatúva.,tateoba +"Guarani hína tembipuru ñaikotevẽva ha jaipurukatuva’erã ñamoarandu, ñamongakuaa hagua ñande yvy jahayhuetéva.",tateoba +"Guaranikuéra ha español-kuéra ojokupytýrõ oñepyrũ ojepuru yvy ñemitỹrã, péicha heñói heta granja oguerúva imba’erepy oñemu hag̃ua Paraguaýpe upérõ ojeheróva Madre de Ciudades.",tateoba +"Guaranikuéra ndohejái monumentos térã construcciones, ndohejái aranduka.",tateoba +"Guaranikuéra oikove ijatýpe ysyry rembe'ýre, okaru pira oguenohẽva chuguígui, upe rupi ou ha oho hikuái, upépe ojahu, ovy'a ha avei hoy'u.",tateoba +Guaranikuéra omba’ejuka ha oipirakutu ha oguereko kuaa apytépe pohã ñana purukuaa ñepohãnorã.,tateoba +"Guaranikuéra pya’e ombohérama Curt-pe, NIMUENDAJU.",tateoba +"Guarani Mby’a ohenói chupe Ñande Ru Papa Tenonde, Kristiano oikuaa chupe Jehova ramo.",tateoba +Guaraníme ha'e tyapu atã jahekuavóva peteĩ pu'ae ári.,tateoba +"Guaraníme -hetaiterei apytépe- oñembojerekatúma: “La familia de Pascual Duarte”, Rudi Torga rembiapokue rupive.",tateoba +"Guaraníme, jaguereko heta ñe’ẽ oúva ambue ñe’ẽtégui ha oikéva avañe’ẽ ñe’ẽndýpe.",tateoba +"Guaraníme jajuhukuaa ñe’ẽpehẽtai oñemohendajeýva (afijos dislocables), ikatuhaguáicha pe ñe’ẽ’apesã hyapu porã ha tahesakãve avei ohendúvape.",tateoba +"Guaraníme ñaporandúvo jaipuruva'erã ñe'ẽpehẽtai ""pa"" ha ""pi-ko"".",tateoba +Guaraníme ñe'ẽrapo naiñambuéi.,tateoba +"Guaraníme niko tero ndaipapapyjekuaái ha'eño jave; ja'eporãsérõ, noĩri papyteĩme ha noĩrinte avei pap-yetápe.",tateoba +"Guaraníme teroja tekome’ẽva naiñambuéi, upévare noñembojojái tero rehe.",tateoba +Guarani ñe’ẽme katu héra Paraguay.,tateoba +Guarani ñe’ẽ pyahu oĩ avei internet-pe.,tateoba +Guarani Ñe’ ê Rerekuapavê - Academia de la Lengua Guaraní.,tateoba +"Guarani ñe’ẽte naikangýi, imbareteve uvei, upevakuére mburuvichakuéra ojepy’apy hikuái.",tateoba +Guarani ñe’ẽténte ojepuru.,tateoba +"Guarani ñe’ẽte ojepurúkuri upérõ ogapýpe ha tupãópe: ñembo’e (misa), ñemoñe’ẽngatu (sermones) ha purahéipe (cantos).",tateoba +"Guarani ñe’ẽtépe niko jaguereko pakõi (12) pu’ae, katuete jajuhútava -heta ñe’ẽme- hyapúrõ mokõi térã mbohapy ojoapy-kuéri.",tateoba +Guarani ñe'ẽysajakuaápe (morfología) jajuhukuaa poapýichagua ñe'ẽ ha umíva apytépe oĩ ñe'ẽriregua.,tateoba +Guaraní oguereko porundy (9) títulos Asociación Paraguaya de Fútbol-pe.,tateoba +Guarani ohohápe ha’ekuéra oho avei.,tateoba +"Guarani oikéma avei tekombo’épe; upehaguére, heta mitã ha mitãrusu ohóva mbo’ehaópe -Guarani rupive- hekove sãso, oñeñandu porã ha ovy’a mbo’ehaópe ha upe iporãvéva -Guarani rehe ae- oñemoarandu añetetéva hikuái.",tateoba +"Guarani oñe'ẽkuaa'ỹvape hasy'imíjepi ombohyapu térã omohenda hagua hekopete, jehaípe, muanduhe tĩgua.",tateoba +"Guarani, opaite ñe’ẽtéicha, okuchu, oñemongu’e, oñemomýi ha oñemoambue.",tateoba +Guarani rayhuhára ha pysyrõháraicha omopu'ãkuri ambue tapicha ndive A.P.A. (Autores Paraguayos Asociados) ha upe rire oikókuri ichugui motenondehára mokõiha.,tateoba +Guarani yvy tee oñepyrũ Karive ha Guajanáme ha oguahẽ Uruguay peve ha ojepyso Para Guasu guive Yvyty Los Andes peve.,tateoba +Guardia de Honor ramo oĩ peteĩ marinero-kuéra aty.,tateoba +"Guarini, marandu’asãihára, ñe’ẽpapára ha teikuaihára Argentina-ygua, ojekuaavéva ohaihaguére Martín Fierro, aranduka ojehecharamovéva gaucho reko rehegua.",tateoba +Guasu okaru ka'a.,tateoba +"Guasuvéva umi Yno'õnguéragui ha´e ""laguna del Yvera"" ha mokõiha guasuvéva ha´e ""laguna de la luna"".",tateoba +Guatemala oguerekova 15.700.000 tetãyguakuéra ha ipukukue ha'e 108.889 km².,tateoba +Guatemala oguerekova 6.251.495 tetãyguakuéra ha ipukukue ha'e 21.041 km².,tateoba +"Guerova ojehu peteĩ ñe’ẽpehẽtai térã ñe’ẽ ová ramo ambue hendápe, ome’ẽvo henda’ypy peteĩ ñe’ẽ pyahu oñemoingéva ñe’ẽjoaju retepýpe.",tateoba +"Guerra del Chaco aja pe empresa róga ojeporu taller oñemba’apohápe maquina-kuéra rehe, upéichante avei ojejapo mboka, mba’yruguata motorizado-va, oho mboyve oñorairõ.",tateoba +Guido Boggiani retekue oĩ depositado Cementerio Italiano Paraguaýpe.,tateoba +Guido Rodríguez Alcalá ojapo ha ohechauka jehaipyre opaichagua.,tateoba +"Guido Rodríguez Alcalá, pe novela paha, Velasco, oma’ẽjey peteĩ karaíre oĩ mbaretéva tetã Paraguái rembiasakue rehe.",tateoba +"""Gui"" niko ñe’ẽriregua, upévare -héra he’iháicha- oñemohenda’arã ñe’ẽ rire mante, araka’eve ñe’ẽ mboyve.",tateoba +Guyana niko oreko 214.970 km² ha pépe ningo oĩ 765.283 tetãguakuéra.,tateoba +"Guyra apytépe ja’e kuaa: mytũ, jakupetĩ, uru’i, kagua, yryvu ruvicha ha upéicha heta avei oĩve.",tateoba +Guyra Campána ha'e Paraguái pegua guyra etéva.,tateoba +Guyra Campana oguereko kupy hũngy ha sa'yju imi ha hesa hũ osẽva okagotyo.,tateoba +"Guyrakuéra ñemongakuaa rehegua apytépe oñemoñemoñave ryguasu, gállo ha ryguasura’y; upéichante avei ype, pávo, ganso ha guinea.",tateoba +"Guyra kuérape heta hendáicha avei oñemoĩ ñuhã ha umía apytépe oĩ pe jaula, péape heta heta ho’a.",tateoba +Guyrakuéra rehegua avei oĩ opaichagua.,tateoba +"Guyrañehesa'ỹijo Atykatuete Hetatetãgua he'i oiko ko'ã juehegua: GILL, F.; DONSKER, D. (Eds.) (2013).",tateoba +"Guyra oiko yvy karugua rehe, y heta reheve, ohaitypo yvyrami guýpe térã yvýre.",tateoba +Guyra oveveva tuichava.,tateoba +Guyra rague oipuru jeguakarã iñakãre omoĩva.,tateoba +Guyra tee Tetã peteĩ reko Amérikagua ary 1782 guive.,tateoba +"Gynéa, héra tee hína Tavakuairetã Gynéa (",tateoba +Gynéa oñemohenda poapy tetãvore rehe ha umíva oñemohenda jey 33 táva.,tateoba +"Gyrésia ko'ãgagua ijypykue tee Gyrésia ymaguare avano'õme, upépe niko Yvy pehẽngue kuarahyreikegua arandupy ñepyrũ.",tateoba +"Gyrésia oreko pokõi ypa'ũ aty, umi ypa'ũ atýpe niko oĩ 1400 ypa'ũ, umívagui 227 mante oreko tapichakuéra oikóva ijyvýpe.",tateoba +Ha 1950-pe omyakã Brasil ha Argentina pe heta “Orquesta”.,tateoba +"Ha ambuékatu ha'e ku'ekavoña imba'ejere apu'áva, kóa katu iñakuãve.",tateoba +"Ha añetehápe, Lorenzo hi'arékuri 24 aravo vísi ári, opyrũ'ỹre yvýre ha ojerehápe asu gotyo añoite.",tateoba +"Ha añetehápe, upeichaite oiko hesekuéra.",tateoba +Ha añete umi mba’e oje’eva mburuvicha guasu rehe.,tateoba +"Ha avei, hóga ahoja ohupytu 417 métro yvatekuére, umi Torres Gemelas imétro ymaguare.",tateoba +"Ha chéve ramo guarã, ndarekóirõ kuri oguahẽne chéve peteĩ ñemondýi guasu "".",tateoba +Ha'e akue japopapyre gui pandára Frédéric Auguste Bartholdi ha Gustave Eiffel.,tateoba +Ha'e Amérika profetakuéra jehai ñembohasa inglés-gui.,tateoba +"Ha'e añónte ikatu oipuru cóndor rague, ha mavavéva ndojapokuaái mba'e vai chupe.",tateoba +Ha'e aranduete.,tateoba +Ha’e arovia teko marangatu oĩmaha yvágape.,tateoba +Ha’e arovia te’õnguéra opakatu ha hekove jeytaha.,tateoba +"Ha'e aty imbovyvéva, oñeimo'ã mbohapy mba'ére: nomombe'úi aty moõguápa hikuéi, ova ambue aty gotyo ha térã oñemombyryetereígui ndaikatúi oñeg̃uahẽ hendapekuéra ojeipapa hag̃ua.",tateoba +Ha'e Áuteria itavusu tee ha peteĩ umi porundy Áuteria retãvore.,tateoba +Ha'e avei Guarani ñoha'ãnga (teatro) moñepyrũha.,tateoba +Ha'e avei Gynéa Mbisáu itáva tuichavéva.,tateoba +Ha’e avei jehecharamopy tembiapo porã ñai’ũgui ojapopyre umi tekove rupi gua.,tateoba +Ha'e avei ko tetãvore Ambijã itavusu.,tateoba +"Ha’e avei kuri omoñe’ẽsetéva umi kuatiahaikuéra arandu ohai va’ekue Tolstoi, Kropotkin ha oĩve avei.",tateoba +Ha’e avei kuri peteĩva umi oformava upe élite rural michĩmi Paraguaýgua.,tateoba +"Ha’e avei mba’ekuaa tava pegua pe ñemomba’eguasu San José ára rehegua, (Santo Patrono).",tateoba +"Ha’e avei mboahpyha klu imbaretevéva Paraguáipe, oguereko 12.000 socios rupi, tetã ryepy tuichakue jave oĩ tapicha ohayhúva chupe.",tateoba +Ha’e avei oguerekova’erã autodominio ikatu haguáicha oikove arapýpe oĩháme heta mba’e vai.,tateoba +Ha’e avei ohaiva’ekue aranduka hérava “Mis bodas de Oro con el folklore - Memorias de un pychai” y “Mundo folklórico paraguayo” (mbohapy arandukápe).,tateoba +Ha’e avei ojapo parundy aranduka opa mba’e rehegua.,tateoba +Ha'e avei omoakã peteĩ aty oñemomarandúva ymaguarére ha tãirasýre.,tateoba +Ha’e avei oñeha’ãkuri omohenda ava ñe’ẽte.,tateoba +Ha’e avei pe ombohováiva porandu “mba’épa”.,tateoba +"Ha'e avei peteĩ umi tetã michĩvévagui opaite Ásia pegua, ijyvy apekue ohupytýgui 298 km².",tateoba +Ha'e avei pohã tyepy yvytu ha tyerasýpe guarã.,tateoba +Ha’e avei socio ofundada va’ekue heta tapicha aty científico-kuera rehegua ha avei Ateneo Paraguayo-pe.,tateoba +"Ha’e avei tenda oĩháme mymbakuérare ñemba’apo, ãva ha’e vaka, kavaju, ovcha ha kure rehegua.",tateoba +Ha'e avei tetãvore Estuaire itavusu.,tateoba +Ha'e avei tetãvore Yvate Bioko itavusu.,tateoba +"Ha'e avei umi távandi oĩva ijerére, mbohapyha táva ijava hetavéva, Paraguay (Paraguái távaguasu) ha Ciudad del Este kupépe.",tateoba +"Ha’e barco-kuéra oñembojaha iñimportante véva ko jerére, kóva ojegueraha ha ojegueru haguã yvyra ha ka’a umía.",tateoba +Ha´e che sy porãite!,tateoba +"Ha’e colonia alemán rehegua, omohenda va’ekue karai Erdmann Fischer ha José Bohn ary 1918-pe.",tateoba +Ha'e ha'ãpapyre pe Ampère(A).,tateoba +Ha'e ha'ãpapyre pe Henry(H).,tateoba +Ha'e ha'ãpapyre pe Watt(W).,tateoba +"Ha'e ha'e reindy oactúaba akue pe ta'anga omúiva herakuã El Sexto Sentido, Haley Joel Osment.",tateoba +"Ha’ehaguéicha omba’apo opavave oikóva upérupi yvyráre, ojapo opa mba’erei, meme oĩ tembiechauka, pe tape rembére.",tateoba +"Ha’e haihára, ñe’ẽngára ha kuatiahaihára.",tateoba +Ha'e hatã ha hungy kuarepotiva.,tateoba +"Ha’e he’i oñembopyahuva’erãha: péicha ary 1984-pe onohẽ Macintosh 128K, ojeguereko primera computadora personal-ramo oipurúva peteĩ interfaz de computadora puruhára rehegua (GUI) ha peteĩ Mouse línea de comandos myengoviárõ.",tateoba +"Ha'e he'iraka'e “Maria, Ndéniko Tupã pytyvõhára imbaretevéva”.",tateoba +"Ha’e he’iva’ekuevoi Guarani ojehekýirõ ñane retãgui, kóva ikatutaha oñemongu’i ha ipehẽmimi oñembojoaju Argentina, Brasil ha Uruguaýre.",tateoba +"Ha'e hína avei, ára 27 jasypo guive ary 2008 pegua, Rrúsia ha Vielorrúsia Joaty Mburuvicha Tekombo'eha.",tateoba +"Ha’ehína don Juan Miguel Gill remiaryrõ, prócer ha cabildante, huguýre osyry sangre celta.",tateoba +Ha’ehína heta tembiapo ikatuva jajapo yvyrakuéra ru’ãme ha oĩ katu yvatevevoi jahasaha.,tateoba +Ha'e hína karai ojokuaikuaáva (polítiko) ha tekojoja pytyvõha (avogádo).,tateoba +"Ha'ehína ñe'ẽ ymarehegua ha ndoñe'va ko'aḡame ha erimbaé ha'eva peteĩ ñe'ẽ oñe'éva haguére Pindorama hembe'ypa, peve saro'y XVII.",tateoba +Ha’ehína pe ojeherova’ekue Ex – Cañada Yvyra’y ombojoajúva avenida Aviadores del Chaco sureste gotyo pe avenida José Gervasio Artigas oĩva noroeste gotyo.,tateoba +"Ha'e hina peteĩ tembiapo tuichapajepéva oreve ġuarã, heñóiva va'ekue mbo'epy Conversación y Redacción Guarani III oĩva hina Mbo'esyry Guarani Ñe'ẽte Mbo'ekuaahararã ryepýpe.",tateoba +Ha'e hína tetã ñemongakuaapyre oĩva umi tetã ipokatuvéva ha mba'ehetavéva apytépe.,tateoba +Ha'e hína yvóra tuichavéva Kuarahy Ypykatúpe.,tateoba +Ha’e ijurujái ha hesajerepa.,tateoba +"Ha’e ijyvytee ysyry kuéra Uruguay ha Parana yvate rehegua umi ypa’ũ opytáva hembe’y ha ysyry rape guasu apytépe, ha imba’éva avei, umi ypa’ũ ñe’ẽ me’ẽ jehaipyre Tetãguasu Argentina mba’eha.",tateoba +Ha’e ikerayvoty ha’eva’ekue osẽvo tenonde gotyo ko tembiapópe.,tateoba +"Ha’e imita’i, ha iguápo, ikatupyry avei, itesapará ha’e hina iñemoarandu, iñakane akue mbo'ehaope.",tateoba +Ha’e intelectual ipaháva oiméva presidencia de la República siglo XX jave.,tateoba +"Ha’e, ipahápe, oñe’ẽvai umi sasõ oguerekóva ava oñembohorýva hese, japu, falsa promesa ha avei medios de comunicación rupi, ohóva ovota pe osẽtava tenonde gotyo rehe.",tateoba +"Ha’éjeko upe ojapokatupaiteva’ekue oĩmiva guive arapy ha ñande yvýpe, umíva apytépe ñande: avakuéra.",tateoba +Ha'e Juan Manuel Grau Berrío ra'y ha Luisa Seminario y del Castillo memby.,tateoba +"Ha'e katu upeicha, Ferdinand de Saussure he'iháicha, peteĩ mbokuaukaháva (signo) orekóva Te'isepy (significado) ha te'isepu (significante), peteĩ ta'anga ipúva (imagen sonora), ha peteĩ temimo'ãpy akãreñóiguáva (concepto mental).",tateoba +"Ha’e katu yvága ojapo araka’eve, y póra avei, yvy avei ojapo ypóra opavavépe g̃uarã ñanderekokatura.",tateoba +"Ha’e kokue guasu renda oñemba’apohápe palmito, menta, avati, café, mandyju, arro, kumanda, trigo ha mba’ysyvo umívare.",tateoba +"Ha’e kolo’o, omoïségui peteĩ téra político.",tateoba +"Ha’e kompáyre ha tembiapohára guasu yvy jára tendagui, José Felix da Silva Passos.",tateoba +"Ha'éko peteĩ haihára ojekuaavéva opaite karaiñe'ẽ ñe'ẽporãhaipy rembiasakue pegua ha ojekuaaiterei chupe umi iñe'ẽpotýre, hákatu ha'e ohai avai hata jahai ambuéva, mombe'urã ha tembiasagua'u.",tateoba +Ha'e Kuaa rape tembikuaaty avei.,tateoba +Ha’ekuéra ha’etévaicha ku nomomba’eguasuetéiva umi itujáva rekove.,tateoba +"Ha'ekuéra ha'e umi oikuaavéva, ha iñe'ẽ mbegue sogue sogue rorýpe oikuaaukáva ñandéve umi mba'e ojehuva'ekuendaje.",tateoba +Ha'ekuéra he'i chupe ikatu omoñepyrũ pe misión ha irundy táva.,tateoba +"Ha’ekuéra he’i jey: Tamandare he’iva’ekue, pejutaha ñane pojokua heta ára pytaguakuéra, upévare tekotevẽ pejejuka.",tateoba +Ha'ekuéra he'i upéva ombyaiha mitã rete.,tateoba +"Ha'ekuéra ho'u avati mimoĩ, avati maimbe, avati ku'i, ojapo avei chugui chícha, avati pororo, ka'i ku'a ha hetave.",tateoba +"Ha’ekuéra ho’u mymba ka’aguy, eíra ha yva.",tateoba +"Ha'ekuéra ipyti'a guasu ha ipe, hetyma ha ijyva ndaipukuiete ipoguasu, ipy ha ipo michĩ.",tateoba +"Ha'ekuéra iyvy amo Alegre yrysype, okurusukue pa Tyba'y ha og̃uahekue Cástrope.",tateoba +"Ha’ekuéra jeko oike Amérikape Estrecho de Bering rupi, oĩva ko’ága Alaska-pe.",tateoba +"Ha’ekuéra katu ojeity umi mitã ári ha ojuka chupekuéra mba’everõguáicha; ha opapotávo ñorairõ, ohapy hikuái Acosta Ñu.",tateoba +Ha’ekuéra nahániri.,tateoba +"Ha’ekuéra nahániri, ja’ehaguéicha tekohágui oipyhy hikuái herarã.",tateoba +Ha’ekuéra ndahógai oikónte oikundaha pe ka’aguy tuichakue javeve.,tateoba +"Ha'ekuéra ndaje umi karaja ñemoñare, oikotevẽgui hembi'urã, oguejyva'ekue yvyra rakãgui ha oguata ñepyrũ mokõive ipýre.",tateoba +"Ha’ekuéra ndaje umi karaja ñemoñare, oikotevẽgui hembi’urã, oguejyva’ekue yvyra rakãgui ha oguata ñepyrũ mokõive ipýre.",tateoba +Ha’ekuéra ndohechaporãi avei tetã ñemboja’o mbohapýpe.,tateoba +"Ha’ekuéra ndohechaporãi Réi rembiapo, ha’éva avei tetã ha opa mba’e jára.",tateoba +"Ha’ekuéra ndoikuaái aipo ñemenda, oikónte oñondive ha ikueráivove ojuehegui ojopoínte.",tateoba +"Ha’ekuéra ndojapói voi óga oiko are va’erã, pindo roguéguinte voi ojapo ha upéicha ohejánte pe itapyi nda’ipórigui ombyasy va’erã hese.",tateoba +Ha’ekuéra niko he’ínte ho’uha milanesa.,tateoba +"Ha’ekuéra niko ndoikuaáivavoi upe mba’e hérava fútbol, jepémo upéicha, hesahojoa omaña mba’éichapa heta tapicha ikü okápe, itavývaicha, omuña hikuái pe mba’e’apu’a.",tateoba +"Ha’ekuéra niko oĩ Autores Paraguayos Asociados (APA) ha Artistas, Intérpretes o Ejecutantes (AIE)-pe.",tateoba +"Ha'ekuéra niko omombe'úmiva'erã Hilario ha Ña Carmen-pe Karaguatay iporaha, ha sapy'apy'a ojejuhuha upépe pláta yvyguy.",tateoba +"Ha’ekuéra niko omombe’úmiva’erã Hilario ha Ña Carmen-pe Karaguatay iporaha, ha sapy’apy’a ojejuhuha upépe pláta yvyguy.",tateoba +"Ha’ekuéra ningo ndahekopytái ha mbovy ijaty ojuehe, upéicha rupi noikotevẽi tendotáre.",tateoba +"Ha’ekuéra noñe’ẽreíri ha noñe’ẽhetái, tekotevẽvante he’i.",tateoba +"Ha'ekuéra oguereko ijeroviápe ñemano ndaha'éi tekove ijapýpe og̃uahẽva, ndahái ñembyai, pe máva omanóva oho peteĩ tendápe oikovejeyhápe, oñembyaty ipehẽnguekuéra ndive, Ñanderuvusu, ha ikatu upépe oikovejey.",tateoba +"Ha’ekuéra oguereko iñe’ẽtee, ha upéicha avei, ijepokuaa ha ijeroviakatu.",tateoba +"Ha'ekuéra oguerekókuri 6 ñemoñare, umíva apytépe, Silvio.",tateoba +Ha’ekuéra oguerovia oĩha peteĩ Apo’ypyhare ha kóvape omoha’anga peteĩ Lembúrõ.,tateoba +Ha'ekuéra oheka upépe ñande ypykue rapykuere.,tateoba +Ha’ekuéra oheka upépe ñande ypykue rapykuere.,tateoba +Ha’ekuéra ohero upe tenda: Jasuka Venda.,tateoba +"Ha’ekuéra oho opavave hogaykereguápe, ohechávo pe mymbakeha.",tateoba +"Ha'ekuéra oikuaa porã ko ñande rekove mbykyha yvy apére, ha mba'eve'ỹre jahajeytaha yvy ape árigui ág̃a ñamanóvo.",tateoba +Ha'ekuéra oĩkuri 20.000 ñorairõhára ha omotenonde chupekuéra Conde D'Eu.,tateoba +"Ha’ekuéra oimo’ã ko Apo’ypyhare ko’ág̃a ohechagiha yvypórape, upévare nomboajéi chupe, oñeha’ãnte ani ojapo ivaíva anitei ojere hese imba’evaikue ha ohasa asy.",tateoba +"Ha’ekuéra oipuru herarã, mymba, guyra térã tenda réra.",tateoba +"Ha'ekuéra oipuru peteĩ sapatu sandalia-icha, ojejapóva jepivegua mborovi pirégui, ojejokóva ipýre peteĩ inimbo'íre.",tateoba +"Ha’ekuéra ojahu oke hagua, oñeñandu vai jave térã imbyry’áirõ.",tateoba +"Ha'ekuéra ojejukákuri Melitene, Armenia-pe, upérõ oĩva'ekue Roma poguýpe.",tateoba +"Ha'ekuéra ojerovia Maóma (Muhámad) ha'e akue Tupã imomaranduhára paha, Tupã ombo'u chupe ha ombopa iñemomarandu.",tateoba +"Ha’ekuéra ojerovia peteĩrente, sapy’ánte héra hetáva.",tateoba +"Ha'ekuéra ojoapytépe oguerovia ka'aguy póra ikatuha oporombotavyraiha, ha'ekuéra he'i ikatuha omboguevi sonaja, purahéi ha jeroky ñembo'e ojapóva chaman-kuéra heta pyhare pukukue.",tateoba +"Ha’ekuéra ojuka mitãme kõinguéramo, oimo’ãgui ogueruha po’a’ỹ.",tateoba +Ha’ekuéra okese jave oñeno ha orambi ñepyrũma.,tateoba +"Ha’ekuéra omba’apo ikane’o’yroguáicha ha ñande ñañeporanduva’erã mba’épa jajapo hesekuera ko araroguekúipe ra’e térã araro’ýpe ýro arypukukue javeve, upéivha temimbo’eháicha ñahesa’ýjomiva’eramo’a mba’eicha ikatu ñañangarekopporami hesekuera.",tateoba +Ha’ekuéra omoinge kóva ryepýpe heta ñe’ẽ pyahu mitã oipurúva mbo’ehaópe.,tateoba +"Ha’ekuéra omombe’uháicha, ndaje purahéi yma guare he’i’akue heta mba’e ha katu ko’ág̃a umíva opytapa tesaráipe.",tateoba +Ha’ekuéra omombe’u ku oĩ porã ronguáicha.,tateoba +"Ha’ekuéra oñeha’ãmbaitékuri oikuaauka España ñe’ẽte, ijepokuaa ha ijeroviapykatu Hesukirito rehegua.",tateoba +"Ha’ekuéra oñembohéra ojupe Ache, ko ñe’ẽ he’iségui Ava teete.",tateoba +"Ha’ekuéra oñembohéra ojupe Enxet, ko ñe’ẽ he’iségui Ava teete.",tateoba +Ha'ekuèra oñepyrù ombojoaju tetã rembiasa.,tateoba +Ha‘ekuéra oñomongeta kyre’ỹ kóicha.,tateoba +"Ha'ekuéra oñondivepa ojapo peteĩ tahýi raity, upépe ikatu oĩve 10.000 tahýi omba'apojojáva.",tateoba +Ha’ekuéra tapiaite omyasãi purahéi ñanemba’éva.,tateoba +"Ha’ekuéra te’i, oiméramo oguereko, he’iséva”.",tateoba +"Ha'ekuéra voi, heta jey oikose ambue atyguáicharamo, umi ndojejahéiva rehe.",tateoba +"Ha'e kuñaséro, ha oguereko akue heta tembirekorã.",tateoba +"Ha'e kuri Kúva Viru Róga mburuvicha, Departamento de Industrialización motenondehára upe Instituto Nacional de Reforma Agraria-pe (INRA) ha Tetã Remimoĩmbyre Oporomomba'apóva sãmbyhyhára.",tateoba +"Ha’ékuri mbo’ehára Historia pegua mbo’ehao Nacional de la Capital-pe, avei Nacional de Niñas ha Comercio-pe.",tateoba +"Ha'e Leticia ""Tish"" Finley ha Billy Ray Cyrus memby.",tateoba +Ha'e marandu mbohasaha itujavéva.,tateoba +Ha’e marandu mbohasaha itujavéva.,tateoba +Ha’éma voi don José Antonio ndoguerohory mo’ãiha.,tateoba +Ha’éma voi ko yváre ñemba’apo ha’éma voi tembiapo omopeteĩva ko táva Areguápe.,tateoba +Ha’e mbo’ehára ha sambyhyhára Ateneo Regional Adrogue-pegua.,tateoba +"Ha’e mbo’ehára, maestra normal oñembokatupyrypyre mba’eporã apópe, mombe’uhára, dramaturga, ensayista ha momaranduhára, imitã guive ohai kuatiahaipyre Paraguay peguápe, upéicha avei tetã ambue Paraguái jere reheguápe.",tateoba +"Ha’e mbohapyha ñemuha tuichavéva tetãnguéra apytépe, Miami ha Hong Kong rire.",tateoba +Ha'e mbohapy jey Mburuvicha Tetãme.,tateoba +Ha’e ministro de Hacienda péva gabinete Uriarte péva 4 jasyrundy 1877 jave.,tateoba +Ha'e mitã 10 ary ha ha'e heta omboróva.,tateoba +Ha'e mokõiha yvóra tuichavéva Kuarahy Ypykatúpe.,tateoba +Ha'e mokoĩ ñe'ẽ ikatu ojukupyty oñondive.,tateoba +"Ha'e mokõi ñe'ẽjoaju ohóva ojoapykuéri ja'eporãsérõ, ha ndojojáiva, oĩgui peteĩ oñemomba'eguasuvéva.",tateoba +"Ha'e mymba'uha mbarete, oguereko tesapysoete ha ipy'aeitéva.",tateoba +"Ha’e ndaha’éi político, chéicha.",tateoba +"Ha’e ndaikatúi ohecha ogahoja, pa tekove hovasýva ojesarekógui hese ku omañaramoguáicha peteĩ mymbachu’imíre.",tateoba +Ha'e ndajeko peteĩ karia'y karape'i oikova asajepyte ka'aguýre kañyhápe.,tateoba +Ha'e ñe'ẽ omoteĩ ha otekome'ẽva terópe.,tateoba +Ha'e ñe'ẽ omyengoviáva térape.,tateoba +"Ha’e ñe’ẽpapára, analista político, mombe’uhára, tembiasa oikuaaukáva, sociólogo ha geógrafo.",tateoba +Ha'e ñe'ẽtekuaa vore ñanembo'éva ñe'ẽ ñemohenda ijy-saja rupi ha avei ñe'ẽ moambueha puru.,tateoba +Ha'éngo oĩ haihára 1950-gua apytépe.,tateoba +"Ha'éngo okakuaákuri itúva rógape opytáva Loma Pytã ha Santísima Trinidad-pe, Parque de Guerra-pe, tenda ko'ág̃a oîháme Caballería, Primer de Cuerpo de Ejercito-kue.",tateoba +Ha'éngo pe ñorairõhára ha'evéva Ava Tekopýpe ñane retãme.,tateoba +Ha'éniko huguyasuka ha upehaguére oñekytĩkuri chugui hetyma akatuagua.,tateoba +Ha'éniko Josep Serrat ha Ángeles Teresa ñemoñare.,tateoba +"Ha'e niko kuña peteĩha ipu'aka óga tekojojarãme peteĩ karai guasúgui, oho rire óga tekojojarãme ojerure hag̃ua imembykuimba'e sãsóre.",tateoba +Ha’éniko mombe'upuku apohára ha marandumyasãihára ohaíva España ñe’ẽme.,tateoba +"Ha'e niko ndogueroviái ko'ã mba'e"".",tateoba +"Ha’e niko ohaiva’ekue, ary 1859-me, peteĩ aranduka (libro) omboherava’ekue “Tekove Ypy” (Origen de las Especies).",tateoba +Ha’éniko pahague Karol Wojtyla ha Emilia Kaczorowska ñemoñare apytépe.,tateoba +"Ha’éniko peteĩ ára anduha (arandu) ijojahaỹva, ipyapy, iñe’ẽresakuaite ha ipy’aguasúva.",tateoba +"Ha’éniko peteĩ tekove hekokatúva, hekopotĩva, ndahekojejapóiva ha nomomba’eguasúiva mba’eta.",tateoba +"Ha’éniko Tupã rembiguái, omoheñoiva’ekue Francisano Atykatu ha ambue hérava Clarisas Atykatu (kuñame g̃uarã).",tateoba +Ha’e nome’ẽimi va’ekue oguerekóntemi pe amo Arroyo Morotĩ gotyo ha ohayhúmi ichupe kuéra.,tateoba +Ha’eñorei hasyeteve oñembohyapu hagua.,tateoba +Ha'e Nueva York Tetãvore távarusu.,tateoba +"Ha’e oa oguereko’ỹre mara Hesu omano kurusúpe ñande angaipa rehe, ñande pysyrõ hag̃ua.",tateoba +Ha'e o'arahecha paraguaýpe 20 jasyrundy 1907 guive ha omano 24 jasypateῖ 1980 jave; isy hera Margarita Bibolini ha itúva Benigno Casaccia.,tateoba +"Ha'e oficial ikatupyryvéva upérõ ojeporavo omotenonde haguã tembiapo oñemomba'eguasúva, formación ombotuicháva umi cuadro oficial térã tropa.",tateoba +Ha’e ohaíkuri “Che lucero aguaiyy”.,tateoba +Ha'e ohai kuri mokõi aranduka La razón de mi vida (1951) ha Mi mensaje (1952).,tateoba +"Ha’e ohasa heta ñembyasy, teko’asyetépe revolución jave (imandu’áva guerra civil 1947-me).",tateoba +"Ha’e ohechakuaa hapichakuéra jehasa asy, imba’asýva lepra-gui, oho oñangarekóvo hesekuéra rehe, ha ova hese mba’asy, heta oguereko vai ichupe, mante ojerure Ñandejárape omano hag̃ua kurusúre avei.",tateoba +"Ha’e ohecharamóvo che remiandu, che añuã, chemokyre’ỹ ha he’i chéve akóinte ajepytaso hag̃ua upe mba’e porãite rehehápe.",tateoba +Ha'e ohechaukase mba'éichapa tembikuaaty ndojuehéi umi mba'e ijysajakuaa'ỹva.,tateoba +"Ha’e ohesa’ỹijo, omyesakã ha ohai heta Norteamérica ypykue ñe’ẽte.",tateoba +"Ha'e oiko añóre, ha oporuvy'ave puhare.",tateoba +Ha’e oimprimi imákina tipográfica imba’éva voi ha oikuave’ẽ folleto okẽ okẽme ohóvo.,tateoba +Ha’e oipuru ñepyru avei aranduka oñemboguapyhápe mitã karai oikóva upépe; ko aranduka ojeguerko ko’agaite peve.,tateoba +Ha’e oipyhy ha omohenda ko mbombe’upuku sínepe guarã 1960 arýpe ombohéra La sed.,tateoba +"Ha’e oisãmbyhýrõguare oipe’ajey ñane retã rokẽ pytaguakuérape; ombopyahu tekombo’e ohupytyva’erã opavavépe, ojehepyme’ẽ’ỹre; ha avei omoñepyrũ tape ha ogavusu apo.",tateoba +"Ha’e omanda aja ojejapo memete va’ekue upe Revista Municipal, umi contribuyente kuéra oñe informaha ha avei oñehenduka haguã.",tateoba +"Ha'e omano hógape ára 26 jasypateĩ 1883-pe, orekóvo 86 ary.",tateoba +Ha'e omanórõguare oĩjepémakuri poteĩ su rasami Rotary Atyha yvóra tuichakue javeve.,tateoba +"Ha’e omba’apo comercio-pe, política ha periodismo-pe.",tateoba +"Ha’e ombohovái chupe: “Rehóta ápe, mombyry mombyry ha upéi rejuhúta peteï tajy kakuaa, tapepo’i mbytetépe.",tateoba +Ha’e ombotyvoi ko ñane retã opavave pytagua resa renondégui.,tateoba +Ha’e omoheñói ha oipuru hekopete peteĩ tapereko (método) ojesareko hagua ñe’ẽtére.,tateoba +"Ha’e omoheñóikuri Guarani ñe’ẽtekuaa (ñe’ẽpukuaa, ñe’ẽysajakuaa ha ñe’ẽjoajukatu) jaipurúva avañe’ẽ ñembo’épe.",tateoba +"Ha’e omoheñóikuri upe ára omoherakuãségui py’aguapy ára, sykuéra rupive.",tateoba +Ha’e omoñepyrũ Editorial Histórica.,tateoba +Ha’e omoñepyrũ ha omotenonde ñepyrũva pe Círculo Paraguayo de Médicos.,tateoba +"Ha’e omoñepyrũ ha omyakã’ypy upe aty hérava Intérpretes del Folklore Asociados del Paraguay (IFAP) ha '70-pe, oĩkuri Autores Paraguayos Asociados (APA) vicepresidente ramo.",tateoba +Ha’e omoñepyrũva’ekue “Banda Okára” (,tateoba +Ha’e omoñepyrũ va��ekue mba’éichapa oñembo’e porãvéta España ñe’ẽ rehegua arandu.,tateoba +Ha’e omopyenda Asociación Nacional Republicana (Partido Colorado).,tateoba +"Ha'e omotenondéva'erã opa ñorãirõ oĩva ha omotenonde tavaygua omoneĩva guive, oñemonde jaguarete pire rehe ha avei mymba raguekuérandi.",tateoba +Ha’e omyakã va’ekue jehape upe kuatia aranduete Revista del Instituto Paraguayo.,tateoba +"Ha’e oñangareko aja hembireko ha umi hymba vakáre, ysokuéra oñemohyguatãkuri imandyjutýpe.",tateoba +"Ha’e oñeha’ãkuri omotenonde ñanemba’éva: mba’e’apo, yvy’a ha ñane ñe’ẽte avei.",tateoba +"Ha'e oñembosaraí ha'eño, ha upéi ombombe'u iñangirukuérape ha ha'ekuéra avei oñembosaraí hendive.",tateoba +Ha’e oñembo’y ha ipópe omopotĩ hova ry’aikue.,tateoba +Ha'e oñeporanduva'erã ijupevoi ha oporanduva'erã taha'eha'évape umi mba'e nahesakãporãiva chupe.,tateoba +Ha'e oñepyrũ kuatiahaipyre “El Liberal-pe” ha avei “El Diario-pe” upéicha heta kuatiahaipyre oĩma paraguaýpe oñemoherakuãva- upéicha oñemboyke mbarete narrativa jehaípe.,tateoba +Ha’e oñepyrũvo hembiapo ombojoavýma ñe’ẽkuaa ha ñe’ẽte.,tateoba +"Ha’e onohẽkuri avei “Breve diccionario Guaraní-Castellano, Castellano-Guaraní” (1941).",tateoba +Ha’e orador ikatupyrýva ha ojeguerohory haiharõ avei.,tateoba +Ha'e osasu'akue arýpe 1872.,tateoba +Ha'e pa'ũndypapyre ñembyaty (capítulo).,tateoba +Ha'e pe ndajaikuaaporãirõ jaipotápa ojehu peteĩ mba'e térã nahániri.,tateoba +Ha'e pe oñeporanduhápe peteĩ mba'e térã peteĩ mba'ére.,tateoba +Ha'e pe pu'ae oñomomuanduhe hai térã purekóva.,tateoba +"Ha'e peteĩ encaje ojejapóva júpe, oñemoĩva bastidor ijapu'áva rehe.",tateoba +"Ha’e peteĩ fiesta coloniarõ guare, ojehechaukahápe mba’éichapa oñorairõva’ekue umi kamba ha guaikurukuéra.",tateoba +Ha’e peteĩ kachike tavaygua.,tateoba +Ha’e peteĩ ñemombe’u mbyky ha añetegua’ỹva.,tateoba +"Ha’e peteĩ pa’ũ kuaandýpe guarãl, omba’apóva ary pukukue.",tateoba +"Ha'e peteĩ ritmo heñóivako'ãvagui, ha pe (mitãicha) oreko tekove ha tesape ijahégui"".",tateoba +Ha’e peteĩ sãopaulogua ha og̃uahekue ndive ha’e iogaygua.,tateoba +Ha’e peteĩ táva yno’õ guasu Ypakarai rembe’ýpe oĩva yno’õ guasu ha ysyry porã Salado mbytépe.,tateoba +"Ha’e peteĩ tenda iporãva oguereko rupi ysyry Yhaguy, ha’éva ikatuhápe mayma tapicha oho arahaku jave ohasávo aravo térã ára ipehenguekuéra ndive.",tateoba +"Ha’e peteï tenda oñemba’apoha kokuépe, oñeñoty manduvi, mandyju, sorgo ha sésamo.",tateoba +"Ha’e peteĩ tetãvore’i pytu’urenda, táva opytáva ñuhovy yvyporã apytépe.",tateoba +Ha'e peteĩ umi yvyra mbojeguahára ra'y.,tateoba +Ha’e peteĩ ygarenda.,tateoba +"Ha’e peteĩ yvyty ipo’i, ijyvate ha hakua.",tateoba +"Ha’e pianista katupyry ha avei compositor ijojaha’ýva, oheja techapyrã mba’e mbopuporã umi hérava música nacional folklórica ha clásica rehegua.",tateoba +Ha’e poeta ha el tipógrafo iñe’ẽpoty heñóiva ijeheguiete.,tateoba +Ha'e pohanohára.,tateoba +"Ha’e Primera Servidumbre Ambiental Paraguaigua, oñemboguapy kuatiáre Dirección General de los Registros Públicos-pe.",tateoba +"Ha'eramo'ã umíva tupao tuichavéva ko’ã árape, orekóva estructura principal 70 m ipukukue ha ipe 24 m.",tateoba +Ha’érõ ichupe “Ta’u che eirete”,tateoba +"Ha'e Romeu Costa rajy, kuimba'e reko kirirĩva ha Ercy Carvalho Costa memby, kuña reko mbaretéva.",tateoba +Ha’e rupi Cháko ndo’ái Bolivia poguýpe.,tateoba +"Ha’e táva ipotĩvéva tetã ryepýpe, América ryepýpe oĩ tenda pokõihape ha yvóra tuichakue javeve oĩ tenda poapyhápe.",tateoba +"Ha'e táva michĩvéva opa tetã pegua oguerekógui 4,37 km².",tateoba +Ha'e tavusu ha tuichave táva Mbaviera Tetãvoregua ha mbohapyha tuichave tetãyguakuéra táva rehe Alemañape.,tateoba +Ha'e tavusu Itapua távaguasu.,tateoba +Ha’e tekove katupyry poesía rehegua oñepyrürö guare Paraguáipe.,tateoba +"Ha’e tekove oñemomba’eguasùva Paraguàipe hembiapo andúre, ombokatupyry mba’èichapa ipu ha imbopu rory ñemohenda yasapùpe (arpa).",tateoba +Ha’eteku avei pe yvyra opa ramo nañaikotvẽ mo’ĩ mba’éva hese ha upépe tuichaiterei jajavy.,tateoba +Ha’etéku ha’ekuéra pe oñembyai reivéva terã katu ndo’ái vaicha hesekuéra ojapo ramo heta mba’e hendápe’y.,tateoba +"Ha’ete ku ndachaikuaáiva pe yvyrápa mba’e he’ise, mba’erãpa oĩ ha mba’épa umi iporãva ojapo ko yvy ape ári, ñande rekoháre, ñande rehekuéra.",tateoba +Ha'ete ku oikóva tekove pukukue javeve.,tateoba +Ha’eteku omano reiseguínte ou va’ekue hikuái.,tateoba +"Ha’e Tembikuaareka Taperekokuaa mbo’ehára tee; Tembiasakue ha Avakuaaty Tembiapoguigua, Ñomongeta ha Jehai, Ñe’ẽ’ymakuaa mbo’ehára.",tateoba +"Ha'e tembi'uapohára, ha omba'apo heta karurendápe.",tateoba +Ha’e tenda ikatuhápe remombytu’u nde rete ha neñe’ẽ.,tateoba +Ha'e tenda sãmbyhyha tee Yvykorea ipype.,tateoba +"Ha’ete ojeíva ñandehegui kyre’y jajapo hagua iporãva, jahayhu hagua ñande rapichápe, ñande rekoha ha avei ñane retã.",tateoba +"Ha'e tetã tembiapo agrícola ganadero-pe, ko'ã mba'e omopyenda pilar economía mbaretépe.",tateoba +Ha’ete vaicha rembojoja mba’éva Tava’i rembiasakue Ñandejára Hesukristo rembiasakuére ko yvy ape ári.,tateoba +Ha'e tuichave mba'eporã apoha kuarahy reike pegua.,tateoba +Ha'e umi ñe'ẽjoaju'etápe oikóva ñe'ẽtéva moĩmbaha opaichaguárõ.,tateoba +Ha'e umi ñe'ẽjoaju'etápe oikóva teró moĩmbahárõ.,tateoba +Ha'e umi ñe'ẽjoaju'etápe oikóva teróramo.,tateoba +Ha'e umi ñe'ẽ oñandukáva py'atytýi térã ñemondýi.,tateoba +Ha'e umi teroja akóinte jaipurúva jepi jaipapa hagua opaite mba'e.,tateoba +"Ha'e upe ojepurúva ojejerure, oñembotove térã oñeñe'ẽpohýi hagua.",tateoba +"Ha’eva’ekue Cerro presidente “Gran Club del Pueblo” ha oime avei Asamblea Nacional-pe, péva convencional ramo parroquia de La Encarnación-me.",tateoba +"Ha’eva’ekue Domingo Martínez de Irala, Gobernador peteĩha Paraguaipegua remiarirõ.",tateoba +Ha’eva’ekue karai herakuã guasuvéva pe tendápe.,tateoba +"Ha’eva’ekue karai ikatupyry añetéva ha imba’eporãva, ko’ã mba’e oipytyvõva’ekue chupe osẽ haguã tenonde gotyo hembiapópe.",tateoba +Ha’eva’ekue Octaviano Rivarola Bogarín ha Victorina Matto memby.,tateoba +"Ha’eva’ekue orquesta sãmbyhyhára ndekatupyrýva ha oĩ hembiapokue, “Rapsodia paraguaya” ichagua, ojehechakuaahápe armonía ha’e ojapóva ipyahueteha ha tuicha iporãveha ambue tembiapo sinfonía rehegua oipyaháva ambue paraguaigua ijavegua.",tateoba +"Ha’eva’ekue Paraguái ñe’ẽpapára ojekuaave, olucha ha ikatupyry añetevéva Siglo XX-pe.",tateoba +"Ha’eva’ekue PEN Club del Paraguay Sãmbyhyhára, Academia Paraguaya de la Lengua Española miembro peteĩha, ha’eva’ekue secretario ko aty arandukuaa myasãihárape.",tateoba +"Ha’eva’ekue periodista, haihára, mbo’ehára, político.",tateoba +Ha’eva’ekue peteĩ karai iñaranduka’atýva ha pohãnohára.,tateoba +Ha’eva’ekue peteï político ipo’a’ỹva’ekue.,tateoba +Ha’eva’ekue peteï reducción franciscana oñepyrüva ary 1538 jave.,tateoba +"Ha’e va’ekue peteĩ tenda heta haguépe ka’agukuéra ojeitypa va’ekue, upévare upe héta “ka’aguy juru” oñemo ambue va’ekue Isla Pukúpe, oiko haguére ichugui ka’aguy jere’ínte.",tateoba +Ha’eva’ekue Presidente de la República de Paraguay kóva 25 jasypateĩ 1878 ha 4 jasyporundy 1880.,tateoba +Ha'eva'ekue presidente provisional República ary 17 jasykõi 1936 jave ha 13 jasypoapy peve 1937.,tateoba +Ha’eva’ekue Reducción Franciscana apytépe pe tuichavéva Río de la Plata-pe.,tateoba +"Ha’eva’ekue secretario de gobierno kóva gobierno Rivarola, oiméva revolución Takuaral ha oñemosẽva.",tateoba +"Ha’eva’erã alcalde, juez ha ikatúramo avei ha’éta pa’i.",tateoba +"Ha’éva islas artificiales oñeñemitỹhápe verduras, hortalizas ha yvotykuéra, ha avei oñemomuñahápe guyrakuéra.",tateoba +"”, ha’éva jehaipyre itujavéva ñane Avañe’ẽme ha ijatyhápe: “Doctrina Cristiana en Lengua Guaraní, Padre Nuestro, El Ave María, Credo, Mandamientos de la Ley de Dios, Mandamientos de la Santa Madre Iglesia, Sacramentos, Acto de Contrición y El Alabado”.",tateoba +"¿Ha'éva peteĩ tenda ome'ẽva techaga'u ha omoĩva ichupe upe kurundu, imba'eporãvéva?",tateoba +Ha'e voi tavusu itavaygua hetakue imichĩvéva opa Yvýpe.,tateoba +Ha'e voi tetãvore Tánger-Tetuán-Alhucemas itavusu.,tateoba +Ha’e yjepo ijyvatevéva ko ñane retã Paraguáipe.,tateoba +Ha'e ypa tuichavéva mokõiha opa Yvýgui.,tateoba +"Ha’e yvy guasu oguerekóva imba’eteéva, ãva umi yvyra térã mymbakuéra rehegua.",tateoba +"Hague haimete opaite rupi pytãngy, péicha vei ho’o.",tateoba +"Hague hũ ha morotĩ, ipara.",tateoba +"Hague hũngy ha mbykymi, ijahy'o ojehecha hague morotĩ.",tateoba +"Hague iñakãre hũngy asy, ikatu hũnte avei, ha ipepe hague hína morotĩ.",tateoba +"Hague marrõite ha overamíva, hesa ha inambi imichĩva.",tateoba +"Hague mbyky, hũ térã hũngy.",tateoba +Ha he'i chéve ko pyharépe ro'yetereivetaha ha omono'õ'yva guive kuarahy omanombátaha.,tateoba +"; ha he’íkuri oikotaha chugui papapykuaahára, jepémo isy ndohechaporãmbái upe mba’e, ndaha’éigui kuña uperõgua rembiaporã.",tateoba +"Ha he’ive: “ndahetái heiva’ekue ikatu jadiskuti ýrõ, nañamoneíri, hákatu oguereko mboaje ha jehecharamo "".",tateoba +"Ha hepyvéva avei, heta pirapire ojehepyme'ẽ ojejapo hag̃ua ko tekoha'ãngandy.",tateoba +"Ha, heta jey, oikova'erã ambuévarõ.",tateoba +Ha hetave mba’e ñemitỹ rehegua.,tateoba +"Haihára, mba’epu’apohára, ñe’ẽpapára ha maranduhára.",tateoba +"Haihára, ñe’ẽpapára, mbo’ehára ha político.",tateoba +"Haihára ramo, Maíz oñepyrũ oñemohenda ciudadano Paraguayo ramo, ojehecha comprometido yma Ñorãirõ Guasu ramo omano meve ha ndokyhyjéi ojepytaso haguã tetãre.",tateoba +Ha iku´i mbyja tuichaicháva.,tateoba +"Ha imandu'a jave ava rekojojáre, oporopepirũ ñañehekombo'kiritoejey hag̃ua Tupãrapekuaápe, ñaikûmbyporãvévo umi pa apopyrã ha umi tekokaturape.",tateoba +"Haimete 4.000 mbo'ehára, mba'apokuaahára ha jeporekakuaahára ndive ha peteĩ tekove aty mbo'epygua omyatýva 25.000 temimbo'e rupi, UNA ha'e avei Mbo'ehaovusu tuichavéva ñane retãme.",tateoba +Haimete 80% omanóva tuguyasukágui oikókuri tetã imboriahu térã imboriahu ryg̃uatãvape.,tateoba +"Haimete ndaikatuvéima jaikuaa máva mba’ekuépa ndoguerekóiramo umi escudo ohechakáva mooguápa”, he’i karai Vicente García, oñangarekóva upe Museo Histórico rehe.",tateoba +Haimete ndaipóri tenda oñomokunu’ũ térã ojuayhu haguã.,tateoba +"Haimete opa aranduka pehẽngue ha'e mba'ekuéra Karai Guasu he'i ipytyvõhárape, Karai Patiño.",tateoba +"Haimete opa Ehíto retãygua oiko tavaguasúpe ha távaguasu ijerére, Káiro, ko tetã itavusu, ha Alejandría.",tateoba +Haimete opa Indonésia ypykuekuéra ha'ehína upe te'ýi Háva pegua.,tateoba +"Haimete opa karai arandu ohesa'ỹijóva umi aranduka he'i ojehai akue upéva amo ary 65 ha 100 Kirito rire, hákatu oĩ umíva he'i ojehai ku ary 65 mboyve.",tateoba +Haimete opa mymba oñapi'ũva hetyma mbyky ha hete michĩ.,tateoba +"Haimete opavave guyra ovevekuaa, ha ou ijypykue ovevekuaava'ekuégui, oĩ jepe ningo ikatu'ỹva oveve.",tateoba +Haimete opavave umi hasýva omba'apo térã oiko aguĩ umi omba'ápova Piraro'o Ñemuha Guasúpe Wuhan Táva pegua.,tateoba +Haimetepa Kanatã retã ijatyvete hembiapo oĩha Ontario-pe.,tateoba +” ha “Instrucción para el Maestro de Escuela”.,tateoba +"Ha ipahápe Uruguái Léi guasu ary 1918 pegua, oñemoĩ ko téra tee ko'ãgagua.",tateoba +; ha isýkatu héra Lidia Ferreira.,tateoba +H ajyvy katu oiko ita hũnguéragui.,tateoba +Hakã ikarẽ rei ha umi michĩvéva ipuku ha osaingo.,tateoba +"Hakã ojoguanunga takuárape hakatu ndaijapytekuái, hogue po’i puku ha hi’a apýra haguepa.",tateoba +Ha karai Tendota López oguereko uvei ichupe ijykére.,tateoba +"Hakã ru'ãngue (hogue) oreko mba'épa ojapo omboguapy tembi'u, tuguy'ípe guarã (sa'yju), tymba chu'ikuéra ha sevo'ípe guarã.",tateoba +"Hákatu, ary 1185 guive 1868 peve, oisãmbyhy Hapõre aty ñorairõhára ojeheróva ""chogunáto"" térã bakufu (tekuái tekoháre), mburuvicha guasu réra rupi opororekuái.",tateoba +"Hákatu, FIFA Tembiesarái Yvypavẽ ojejapo irundy Ñembyamérikape (",tateoba +"Hákatu, Georgiagua ha Avekásiagua oñembohovái, ára 23 jasypokõi 1992-pe, Avekásia oñemosãso.",tateoba +Ha katu hekove opa pota rupi ha’e oñeha’ãmbaite va’ekue va’ekue omoañete ko tekojuapy.,tateoba +"Hákatu heta ñembosarái ojejapo táva Krasnaya Polyana-pe, peteĩ táva ambuéva Sóchi hi'aguĩ.",tateoba +Hákatu heta ñembosará oñeýrũ ára 8 jasykõime.,tateoba +"Hákatu karai Ernst Öpik he'i peteĩháme kóva, ary 1932-pe.",tateoba +"Hákatu, karai gyrésia retãme Claudio Ptolomeo hembiapo ojekuaavéva.",tateoba +Hákatu ko Marruéko Mburuvi guasu ho'a oiko rire ñorairõ heta ára jave.,tateoba +Ha katu ndaipóri universidad.,tateoba +"Hákatu, oĩ umi ñe'ẽ ambuéva oñeñe'ẽva avei, pe ""fõ ñe'ẽ"" ha joruvá ñe'ẽ katu oñeñe'ẽva py'ỹi.",tateoba +"Hákatu, ojejapo upe Jekupytyha San Ildefonso pegua ha Epáña noñemomba'evéi mba'eve Poytugágui.",tateoba +"Ha katu oñepyrũ ypy ramoguare katu ojehero va´ekue ""Aeropuerto Internacional Presidente Stroessner"".",tateoba +Hákatu opa nunga umi Atenagua ha'e va'ekue tembiguái kuéra.,tateoba +"Hákatu, Santos Dumont ha'e akue kuimba'e peteĩha oveve peteĩ tape tee oñemohenda mboyve, heta kuimba'e arandu ohecha aja.",tateoba +"Ha katu tapichakuéra Paso de Patria-gua ndohejái kurioñehundipánte ko’ã mba’e, upévare omopu’ã jevy ijoguahaite hekoviarã hendaguetépe.",tateoba +"; ha katu umi oñembosako’iva’ekue ha ojapóva jopara, ohasaporãta upe ary; ndohasamo’ãi hikuái ñembyahýi ha oikóta vy’apavẽme.",tateoba +"Hákatu, umíva tekuái reko ombohováiva akue jekopytyjojápe, oúva Gyresia arandúgui, ndombohovavéima, heta tetã ombojoparágui umíva tekuái reko ha jekopytyjoja mba'e kuéra ojokuáiporãve hag̃ua hetãnguéra.",tateoba +"Ha ko tetãygua kuéra rembipota ojechauka va'erã elección ipotiva rupive,cada cierto tiempo oiko va'erãva, maymavaite ijahápem ha peteicha ivoto kuéra ovalehápe; avei avave oikuaa'yre mávarepa revota, ikatu hag̃uaicha avave nandejopyiupe jeporavo apópe.",tateoba +"Haku aja hi’y, oho jey ojupi cerro ári ohecha hag̃ua hi’ag̃uímapa karai pa’i.",tateoba +Ha kuarahy reike gotyo distrito San Pablo.,tateoba +"Ha’kuéra ndahekopytái, ndaikatúi opyta are peteĩ hendápe ojeporekava’erãgui hemikotevẽmby rehe.",tateoba +Hakukue 23 °C rupi; arahaku’aja ohupyty 35 °C ha oguejyvéramo ohupyty 10 °C.,tateoba +Hakukue ary pupukue 22 °C rupi; haku aja hakukue ojupi 38º/39 °C peve ha ho’ysãramo katu oguejy 0 °C peve.,tateoba +"Hakukue jepivéramo opyta 22 grado centígrado rupi; hakuvéramo ojupi 37 ha 40 grado rupi, ha ho’ysãvéramo katu oguejy 5 ha 2 grado rupi.",tateoba +Hakukue ko’árupi 22 °C rupi; hakuve jave ohupyty 37 °C ha 40 °C jasykuéra arahakupegua.,tateoba +"Hakukue ñamombytétaramo 21ºC rupi, arahaku aja katu og̃uahẽ 37ºC peve ha araro’y aja 1ºC peve.",tateoba +"Hakukue ñamombytétaramo 21ºC rupi, arahaku aja katu og̃uahẽ 39ºC peve ha araro’y aja 2ºC peve.",tateoba +"Ha Livio Abramo-katu he’i: “Ko’ã hembiapokuérape ndajajuhúiramo upe hetepy peteĩha, Edith Jiménez rembiapo rekoitépe, jajuhúne katuete sa’y jehe’a ha jepuru iporãitéva ha –ro’e- avei jajuhúne tape pyahu.",tateoba +"Halloween hembiapokuéra tee ha'e jepe trick-or-treating (ñuhã térã mongeta - truco o trato) ha pe Andai Tesaperyru (jack-o'-lanterns), ha'e jepe pe ""yva ovevúiva"", kyhyje hóga ha tova ñemiha.",tateoba +"Ha maymáva oipyso ijaokuéra haperãme, ha ambuekuéra katu oikytĩ yvyrarakã ha omyasãi tape rehe.",tateoba +"""Ha mba'épiko karai Peru rojapomiva'erã upéicharõ"", oporandu hikuái.",tateoba +"“Ha mba’e upéva piko”, he’ijey chupe hapicha.",tateoba +"Hamói herava’ekue Carlos Chase, norteamerika-ygua, ombojoajuva’ekue hekove Micaela Talavéra-re, ha’éva ñe’ẽpapára katupyry Natalicio de María Talavera reindy.",tateoba +"Ha nadha’éi ko haipyre año pe ojekuaáva hembiapokue, oĩ hetaiterei, heta ary pukukue imba’apo pa’ũme, ojeikuaa ha oñehendueterei haipyre imba’éva.",tateoba +"Ha ñamañáramo ko’ãvare, jajuhu 78% oñembohógava okaháre.",tateoba +"Ha ñane manóre yvápe Tupã rehe ñandepytu katu, ko’ava ñanderekokatura.",tateoba +Ha ndaha’éi péva año pe ojapóva oikytĩ ivena peteĩ jilépe.,tateoba +"Ha ndépiko mba’éicha reikuaa Kachíke ndaiporiha itapỹime”, ha ñande ypykue ombohovaijey kóicha: “Ha chéngo hína Kachíke.",tateoba +Ha ñorãirõ heta oiko rire opyta mburuvicha kuéra okyhypa hetãgua kuéragui ha oĩ umi itĩro’sãva ojaguántema oimeraẽvare oñemoĩ porã hagua mburuvicha ndive.,tateoba +"Hans Rottenhammer, Tembiapoporãnguéra Eseha (saro'y 16ha mbyte mokõiha).",tateoba +Ha oĩ katu tapicha oguerúvami ha ome’ẽ hepýre ha ko’ãva ivaieterei pe hembiapo.,tateoba +"Ha ojapo, ha’eño peteĩ apu’a tuichava ombohérava “Vakapipopo”.",tateoba +Ha ojehecháta jey ary 2061 jave.,tateoba +Ha ojejuhu avei amo 91.000 mymba chu'i juehegua.,tateoba +"Ha ojekuaa avei heta ñoha'ãnga hetia'e oñekañýva, heta jehai omoguasúva ha heta jehai jeroky hag̃ua.",tateoba +Ha okakuaa iñakãme ha’e te’yiha.,tateoba +Ha omoambue héra Ka'aguasúpe.,tateoba +Ha oñembo'e rupi ápe ha pépe katuete oikemimi ñe'ẽtee arapypegua pa'ũme.,tateoba +"Ha oñembojávo Hesu rendápe he'i chupe: “Mbo'ehára, mba'éichapa ndepyhare?” ha ohetũ ichupe… ha ojapyhy hikuái Hesúpe.",tateoba +Ha opa táva hembiapo iñe'ẽmokõime (ingyaterrañe'ẽme ha hyãsiañe'ẽme).,tateoba +"Ha opyta, iñirũ katu ohopa hese.",tateoba +"Ha osema peteĩ apua’i, ombojo’a jey otro pyao ha peicha oho hina.",tateoba +Ha otopásapy’a hikuái yvyramáta neporãva tape yképe ha upémarõ opyta upéa guýpe jekoraka’e.,tateoba +” ha “Paraguái” ha heta mba’e ikatútava ojepuru ñorairõhápe.,tateoba +"Ha péicha, 25 jasypakõi 1842 jave, Paraguáy Retã tuichakue javeve, ñande retãygua oñe'ẽme'ẽ ha ombo'ajejey Paraguáy Retã hekosãsoha.",tateoba +"Ha péicha ha’éva hembiapo paha, “Poncho de sesenta listas”, ohupytýva mokõiha jopói ko festival-pe.",tateoba +Ha péicha heta mba’e yma ojejapóva ko’aga ndojejapo véima ha upéagui hi’ã opyta mandu’arã kuatiápe ani hagua oiko ichugui tesarai.,tateoba +Ha péicha oguahẽ meve oho.,tateoba +Ha péicha oĩve tiempo ỹme.,tateoba +"Ha péicha oñemosẽ hetãgui, ha ndojehejavéi chupe oike hasy rire jepe (hasy mal de Chagas), ohecha hagua heta ha hogayguakuérape omano mboyve.",tateoba +Ha péicha Peru oñembohory jey Pa'ikuérare.,tateoba +"Ha péina ko kuatiañe’ẽme, mbykymi jepe, ambohováita ndéve.",tateoba +"""Ha pejapova'erã ko che ajapoháicha"", he'i Peru.",tateoba +"""Ha pe kuarahy pembyatýva guive oike peteĩ ikuahárupi, ha osẽjey ambue ikuahárupi"", he'i Peru.",tateoba +Ha pe ojepotaveva ha’e pe ka’avo hérava “diamela”.,tateoba +Ha péva ojuka ichupe.,tateoba +Hapõñe'ẽ tenda oñe'ẽva.,tateoba +Hapõñe'ẽ ymaguare arapa'ũ oho sa ro'y VIII guive XII d. C. peve.,tateoba +Hapõñe'ẽ ymaguare ojoguáma ohóvo hapõñe'ẽ ko'agãguápe.,tateoba +"Hapo oreko mba'épa ojapo Omboguapy tembi'u, yvytúpe guarã, tye rasy, ñanemonguaru ha ñanembohy'ái.",tateoba +Hapõ rembiasakuépe jahecha ko tetã ohasa are tetã ambuéva poguýpe ha ohasa are avei heko añóva ha isãsóva.,tateoba +"Hapykurimínte, ary 1527, Sebastián Gaboto oikundaha ysyry rupi Guarani retã.",tateoba +"Ha Rafael Alberti, ñe’ẽpapára hyakuãmombyrýva generación poética del 27 España ñe’ẽpotýpe, opurahéi chupe iñe’ẽpoty ipajéva rupi: “Elvio Romero, Paraguái ñe’ẽpapára”: “Pepokuéra, héẽ, umi pepo,/tekove py’aguapy kóntrape.",tateoba +Ha saro'y XII ha XIII pe oiko chugui tekotevẽrã mbarete.,tateoba +Ha solito el uno che Batallón.,tateoba +Hasynunga jajuhu hag̃ua peteĩmínte jepe ñane retãygua oikuaa’ỹva mba’épa terere térã mba’éichapa ojejapo.,tateoba +"Hasypeve omoirũ chupe peteĩ vendedor, ojogua hikuái peteĩ mba´yruguata tuichavéva ha omosarambi umi mba´erepykuéra, ha´ekuéraite voi osẽva oikuave´ẽ Paraguaý rehe ha okaháre avei.",tateoba +Hatã oiko pikádare umi ahẽ rymbare ha ñahendúko osapukáiva ombopúva verrenke opáicha rei.,tateoba +Ha tasyópe katu ojeiporuva’erã guante ha aopuku.,tateoba +"“Ha’u hag̃ua mángo”, he’i chupe gua’i.",tateoba +"Ha umi kuimba'e, túva térã mburuvicha, katu ikatu oguereko heta kuña ndoguerekói rupi relaciones sexuales hembireko ndive hyeguasu térã oguereko aja menstruación.",tateoba +Ha umi mokõi tetãnguéra ha'e avei pe oguerekovéva tapicha kuéra ipype (,tateoba +"Ha umi oiméva clero nacional-pe, Moreno ombotove mbarete porã peteĩ pytaguáva oisãmbyhy tetã paraguái rekove, péva, artículo 3 Constitución nNacional pyahúpe omopyendáva Tendota Tupãópe ha'eva'erãha paraguayo nativo.",tateoba +Ha umi tembiapo marangatu jeromandu’a rehegua ha ndojejapóiva tupãópe.,tateoba +Ha upéa riregua hína ava arandu (homo sapiens) oikundahava’ekue yvy ape.,tateoba +Ha upégui ova tyke'ýra ári ha upévapemakatu omboty porãitevéntema ikuaha.,tateoba +"; ha upéicha avei, Guarani ñe'ẽte ñemohenda ñe'ẽteita apytépe.",tateoba +Ha upéicha che irũnguéra.,tateoba +"Ha upéichante avei ama’ẽvakue chejehe, ha ahecha cheakatĩmbaitéma, cherovarague morotĩmbáma, ko’ága aiko háicha”.",tateoba +Ha upeicharupikohína ko’agaite peve opyta Pindo ojero’a.,tateoba +"Ha upei, Hesu ojapo ko ñembo'e, mbykyvéva Matéo ""Ore Ru"" ñembo'égui ha oguerekónte po jerure.",tateoba +"Ha upei, Kolombia oheja, ha opyta mante Brasil ojejapo hag̃ua.",tateoba +Ha upei ohechakuaa isy ete oiko ra'e ha Phoebe oho moirũ hese.,tateoba +Ha upéi onohẽ hikuái chupe okápe ha ogueraha chupe korapýpe ha ha’e ndaikatúi imandu’a ára guetereípa térã ho’ámapa hi’ári pyhare.,tateoba +"Ha upei, opa nunga iñe'ẽpotynguéra osẽ mokõi tembiapokuépe: El Parnaso español (1648) ha Las Tres Musas Últimas Castellanas (1670).",tateoba +"Ha upéi pa’ary’aty 1.950 paha ha 1.960 ñepyrũmby rupi, osẽ osẽ ohóvo hikuái ka’aguýgui oiko hagua Pereira korapýpe.",tateoba +"Ha upémaramo umi tovasy ojeréva hese oipe’a ijuru ha ondyvu hese heta jey, ndaha’éi peteĩ jeymínte ha upévare ha’e omboty hesa.",tateoba +"Ha upe mboyve onohẽjepékuri ambue ñe'ẽryru hérava ""Diccionario Ñe'ẽ Aty Mirĩ"".",tateoba +Ha upépe oñemoĩ va’erã py’yinte mba’e rendy ojehecha hagua mombyrýgui oñeha’ã hagua heta mba’e.,tateoba +Ha vevehajere peteĩha ikatuva oveve ha osambyhy peteĩha ha'e akue Igor Sikorsky ary 1942-pe.,tateoba +"Havõ ha'e hína mba'e ryjúi, jejapopyre mba'e kyrakuégui ojehe'áva álkali ha mba'e itaysýicha ambue rehe ha ojeporúva jejohéirã ha ñemopotĩrã.",tateoba +"Ha'ýigui ojejapo ñandyry, oñemaimbe ha oñemongu'i oje'u haguã kambýre.",tateoba +; ha yvatekuarahyreike gotyo Panamá.,tateoba +"; ha yvypóra oipyhývo tymbachu'i oiko yrembe'ýre avei, ho'u hag̃ua.",tateoba +Ha yvytu ijapytepe oguata.,tateoba +"Hecharamomby mayma tapicha ohosévape guara ha'e umi yvytykuéra Patiño ha El Cerrito, tupão Virgen del Rosario, Museo San Rafael ha umi ogakuéra ojejapova'ekue Gaspar Rodríguez de Francia mburuvicháramo guare.",tateoba +"""Héë"", ombohovai chupe mba’yru mboguatahára.",tateoba +He'i Baruch: «aníke jajavy: ñañapymi niko peteĩ ñorairõ ro'ýpe».,tateoba +"He’i chupe: “Néina che Sy Guasu, chepytyvõmina ha asẽramo ko’águi tekovére ajapóta ne ra’ãnga kóva ko yvyra kakuaágui”.",tateoba +"He’iháicha Carlos Sabat Ercasty: “Elsa Wiezell rembiapo iporã, mokõ heroísmo omohendamavoi upéicha chupe, oveve yvate ha nomboguejýi iveve …”",tateoba +"He'iháicha Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos, ko’ápe oikove 7.514 tapicha.",tateoba +"He'iháicha Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos, Loma Grande oguereko 6.403 tekove, ha ko’ãvagui 85,52% oiko okahára.",tateoba +"He'iháicha ha'e, Avanzada ""…ndaha'éi ni polka ni guarania.",tateoba +"He'iháicha karai Rupert Allan Willis, pohãnohára Auterália retãygua, peteĩ akytã'ai ha'e voi peteĩ tete pehẽngue hu'ũ ha hekope'ỹ okakuaavéva umi tete pehẽngue hu'ũ ambuévagui ha ndaijojáiva.",tateoba +"He’iháicha ko’ãva yvypóra ko’arupigua, 1929-pe, tava’i Estanzuela-pe raka’e peteĩ okaraygua omba’apo jetu’u ha oñemitỹ frutilla-re.",tateoba +"He’iháicha upe Dirección General de Encuesta, Estadísticas y Censo, jajuhu ary 2008-pe oguerekoha 19.643 tapichakuéra oikovéva ko tetãvore’ípe.",tateoba +"He’iháicha upe Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos, ko tetãvore’ípe oĩ 6.546 tapicha, ko’ãva apytégui 3.446 kuimba’e ha 3.100 kuña.",tateoba +He’íko hikuái pe omano va’ekue ánga opytaha upérupi oiko are peve ha upéagui okyhyje eterei hikuái.,tateoba +He’i ko Lembu onohẽ hague ikuáragui tuju ha ojapo kuimba’e ha kuñáme kõingue ojáva ojuehe.,tateoba +He’íko lo mitã:” lindo tíro he’i Tava’igua ojapírõ naranja heta ha ni peteĩ ndojekái ichugui”.,tateoba +"He’íko umi ñande ru kuéra ymaveguare ha opavave voi ko jaikuaa, py’yi etereimi ojepe’a terã oñemoĩ mburuvicha kuéra, tendota ñane retãmegua.",tateoba +"He’i ñe’ẽkuaa, taha’eha’éva, oñemboja’okuaaha katuete mokõi pehẽme, omba’apóva ojuehe ha ojuehe’ỹ ndoikokuaáiva.",tateoba +"He’i ningo ha’ekuéra apeha ijyvy ypykue, upéagui ysyry Tevikuary héra upéicha.",tateoba +He’i ningo kuimba’e omenda mboyve heta mba’e oñeporandu ichupe ojapo kuaápa ha pe tenondete oñeporandúva ha’e oity kuaápa anguja’i.,tateoba +He’i pe ojejapóva yvy temática oñongatu ombopypukúva nativismo modernista opytáva aspecto objetivo tekove ha naturaleza-pe.,tateoba +He’i pe Pastor omotenondéva pe aty: “Pepoko pene mba’asýre”.,tateoba +"He’i sánscrito, latín, griego ha alemán ndaha’éi ku ojojoguareínteva.",tateoba +"He’i sánscrito-pe ava ohupytyhague -heta ñeha’ã rire- ñe’ẽte ikatupyryvéva, upéa upe ñe’ẽte guive ambue ñe’ẽte hekomarã ha ojoavy ñepyrũ ojoapytépe.",tateoba +"He’ise pe mitãrusu ikaria’ymaha, ikatúma omymbajuka ha oñemokuña.",tateoba +"He’i upe Dirección General Estadística, Encuestas y Censos, ary 1972-pe ko táva oguereko 10.467 tapicha oikovéva ipype, ary 1982-pe 13.249, ary 1992-pe 7.954 tapicha.",tateoba +"He’íva don Juan Manuel Frutos oisãmbyhýva “karai a lo ymaícha” (caballero a lo antiguo), peteĩ mburuvicha guasu teko porãva ha’eicha, araka’eve ndojehechái ñane retãme.",tateoba +"He'ívo upe ñe'ẽ ha'ekuéra ombojoaju ipo ku oñembo'etarõguáicha, ipyti'a renondépe ha oñakãity'imi.",tateoba +Hekoasykuaa katuete ndohechaukái hemimbyasy terã hasýva chupe.,tateoba +Hekohaipyre niko ndaipukúikuri pe oñemohenda peve chupe Buenos Aires pa'iruvichaitérõ.,tateoba +Hekoko’ekuéra Secundario pegua ojapo upe Colegio Nacional de la Capital Paraguaýpe oĩvape.,tateoba +"Hekomymbáva guive -ha umíva apytépe ava- oikotevẽ hekove pukukue javeve óxigeno-re, ha upe mba’e ome’ẽ ñandéve umi hekoka’avóva.",tateoba +Heko porãgui hikuéi ojeguerohory ambue tetãyguáre ha oñemu imba'erepykuéra.,tateoba +"Hekove aja, ohasa Pindoráma jokuái ñemoambue rupi, ohecha ha ohai mba'éichapa pe Tavetã Pindoráma opa akue ha mba'éichapa Tavakuairetã oñepyrũ.",tateoba +Hekove ha’e techapyrã ojeiko hag̃ua tekokatúpe.,tateoba +"Hekove herakuã guasu oparupi, oĩ umi omomba'eguasu chupe he'ígui hikuái ha'e heta omba'apo toiko tekojoja avano'õme ha opa hag̃ua porokuái hatã, oĩ avei umi he'íva naiporãiha upéva ha'e ojapo.",tateoba +Hekove ojokuái ñe’ẽpoty rapykuéri.,tateoba +"Hekove paha og̃uahẽkuri chupe hogamíme, hembireko ykére, ha'éva hekove irũ hekokatuetéva, sy henyhẽva kunu'ũ ijojaha'ỹvagui ha avei hemiarirõkuéra ndive omyenyhẽva'ekue hekove vy'águi.",tateoba +Hekove pa’i ramo omba’apo jetu’uva’ekue.,tateoba +Hekovépe ha’e va’ekue mbo’ehára ha tetã mba’ekuaakuéra rehegua karai arandu.,tateoba +"Hekovépe, oñepyrũ va´ekue oipyguara ñane ñe'ẽ guarani ha ohai opáichagua mombe´upy, aranduka guarani rehegua ha ñe'ẽporãhaipyre.",tateoba +Hekove pukukue jave ohupyte heta jepói ha jehechakua; upéichante avei heta cargo yvatépe oguahẽ.,tateoba +"Hekove pukukue javeve Arsenio Erico ojeherókuri heta hendáicha; péicha, oje’e chupe: el Saltarín Rojo, el Rey del Gol, el Semidios, el Hombre de Goma, el Paraguayo de Oro, el Mago, el Duende Rojo ha hetave ambue hendáicha.",tateoba +"Hekove pukukue javeve hetaiterei jopói, galardón ha nominación ohupyty.",tateoba +"Hekove pukukue javeve ohupyty heta jepói ha jehechakuaa hembiapo ñe’ẽporãhaipyre ha derecho humano rehegua, ha upéichante avei kuimba’e ha kuña jojarã rehe.",tateoba +"Hekove pukukue javeve oñeme'ẽkuri chupe hetaiterei jopói ha jehechakuaa, ñane retãme ha ambue tetã rupi.",tateoba +"Hekove pukukue javeve Teodoro Fernández ojeherókuri heta hendáicha; péicha, oje’e chupe: Lolo, el Cañonero, el ídolo.",tateoba +"Hekove pukukuépe hetaiterei mba’e ohai ha umi hembiapokue ojekuaavéva apytépe oĩ umi ñe’ẽpoty hérava “Mandalay” (1892), “Gunga Din” (1892) ha “if”, oñembohasava’ekue castellano-pe ha ojeheróva “Si” (1895).",tateoba +Hekove pukukuépe ohayhu ha omomba’eguasu opaite hembiapo ha ñoha’ãnga ojapóva.,tateoba +Hekove pukukuépe ombyatýkuri hetaiterei ñe’ẽpapára ha puraheihára rekovekue ha rembiapokue.,tateoba +"Hekove pukukuépe oñeme'ẽkuri chupe hetaiterei pyti'ajegua ha jehechakuaa, ñe'ẽpapáraicha niko ha'e upe hetave jopói ohupytyva'ekue.",tateoba +"Hekove puku ñorairõháme ndaha’éi ikatupyry rupi ñorairõme, imbarete térã ipo’a, umi ambue hapicháicha, katu ohaiporãiterei rupi.",tateoba +"Hekove py'aguapýpe, yno'o guasu iporãitereíva rembe'ýre, ha'éva Lago Ypakarai.",tateoba +"Hekovesẽvo peteĩ mitã, sy ha túva omoambue herakuéra.",tateoba +"Hekovia oike ex ministro de Defensa, general Rolón.",tateoba +"Hekoypykuaa oĩ ijeroviápe, kóva ohechauka mba'éichapa oiko ijehe, ambue ha tavayguakuérandi.",tateoba +Hembiapo apytépe jajuhukuaa.,tateoba +"Hembiapo crítica ha ensayística-gui ojepytaso: Arte Juan Rulfo (1965), Sugestión e Ilusión (1967).",tateoba +Hembiapo escultura rehegua heta añete ha hetáma oñembojopói.,tateoba +"Hembiapògui piano-pe guarã ojekuaavèva “Acuarelas Paraguayas” ha mbarakàpe guarã, “Tres piezas en Mi: Preludio agreste, Guarania y Alegría”.",tateoba +"Hembiapo hendaitépe ha he’íva hekoitépe ohai umi mba’e tembiapo reheguáva, Hugo Rodríguez-Alcalá hetaiterei aranduka omoherakuãva popa rupi ojekuaáva.",tateoba +Hembiapo herakuã peteĩhame ha'e akue ta'angamýi herava The Asphalt Jungle (ary 1950) ha All About Eve (ary 1950).,tateoba +"Hembiapo ipyahuvéva oñemosarambi va’ekue ary 1992-pe ha’e ""Papeles"" de Ultima Altura.",tateoba +Hembiapoita apytépe niko pe ojehecharamovéva ha naijojaháiva ha'ehína “Mi Patria Soñada”.,tateoba +Hembiapoita apytépe oĩ ko’ãva: “Gramática de la Lengua Guarani” (1983) ha “La educación bilingüe para el Paraguay” (1986).,tateoba +"Hembiapoita apytépe, oĩ ko’ãva: “Rubito Medina – Magistral intérprete de nuestro folklore” ha “Samuel Aguayo, una gloria del folklore”.",tateoba +"Hembiapoita apytépe oĩ peteĩ hérava “Influencia de la Lengua Guaraní en Sudamérica y Antillas” (1916), omyesakãháme avañe’ẽ jehai ha ñe’ẽpykuaa (semántica).",tateoba +"Hembiapokueita ñe’ẽporãhaipyre rehegua, ogueraha chupe ipógui umi tapicha hetave omba’apóva arte ha arandu rehegua apytépe Paraguaýpe, hembiapokue ipuku opytu’u’ỹme irundypa ary.",tateoba +"Hembiapokue ohechauka avano'õ, hetã rembiasakue, hetãygua jerovia, mba'éichapa oiko ha omba'apo tapichakuéra távape ha kampáñame, hetã mombe'ugua'ukuéra, umi mymba, guyra ha ka'avo Pindoramagua ha heta mba'e ambuéva.",tateoba +Hembiapokue ojehecharamoiterei ha vokóikema ojejerure chupe ha ijapohára ojapokuévo omyatyrõ hembiapokue ha ojapo modelo ipyahúva ka’ygua ojekay’u ha ojeterere hag̃ua.,tateoba +"Hembiapokue omohechauka avei mba'épa ojehasa asy upe ára, España hekosãso ñorairõ aja, heta ta'angápe oĩ umíva py'aguasu omanóva hetãre, umi ñemoha'ãnga oñembohéra ""Los desastres de la guerra"", avañe'ẽme he'ise ""Ñorairõ paneite"".",tateoba +"Hembiapokue oñemysãiva kuatiahaipyre Estados Unidos de Norteamérica-pe, “Ride with the Sun” ha “United Nation Women’s guide” ha oĩ antología hispanoamericana “América habla” (",tateoba +Hembiapokue osë en fragmentos dispersos.,tateoba +"Hembiapokue paha ha tuichave ha'e heta ñemoha'ãnga ñandyry ojapo hóga tápiare (""Quinta del Sordo""), umi Ñemoha'ãnga hũ.",tateoba +Hembiapokuéra ha’e umi mba’e porãita ojapóva ñembojehe’ápe sa’ykuéra textura ndive.,tateoba +"Hembiapokuéra herakuã ha'e Rromeo ha Julieta, Hamlet, Macbeth ha ambue ñe'ẽpotynguéra ha tembiasagua'ukuéra.",tateoba +Hembiapokueraita rehe ae ko’ág̃a jaikuaa Caballero-pe oikohague ñande ypykue “Ava Pypuku” ojapo mbohapysu poteĩsa ary (tres mil seiscientos años).,tateoba +Hembiapokueraita rehe ae ko’ága jaikuaa Caballero-pe oikohague ñande ypykue “Ava Pypuku” ojapo mbohapysu poteĩsa ary (tres mil seiscientos años).,tateoba +"Hembiapokuéra ojapyhy ha ohechauka hapichakuéra reko, omyasãi rupi pypekuéra tapicha itáva heñói haguepegua (",tateoba +Hembiapokuéra ojechauka Museo Paraguayo de Arte Contemporáneo Centro de Artes Visuales-pe.,tateoba +Hembiapokuéra ojehechauka pehẽnguehẽngue.,tateoba +Hembiapokue sa'i osẽ kuatiápe oikove aja.,tateoba +"Hembiapokue sinfonía rehegua oho tetãrayhu rapére, upéichante avei ha’e romántico ha contemplativo.",tateoba +Hembiapo narrativa oike Relatos del Norte y del Sur (1983) El Ojo del Bosque: Historias de Gente Varia / Historias de Soldados (1985).,tateoba +"Hembiapo ñepyrũ: “Ojitos negros”, jasyapy 1965 jave.",tateoba +Hembiapo oikove hag̃ua ojeko jeporekáre ha mba'apo jornaleroícha.,tateoba +"Hembiapo ojekuaavéva ha'e ""Che lucéro Aguai'y"".",tateoba +"Hembiapo omyenyhẽva kuatiañe’ẽ, diagrama, he’íva peteĩ umi “Mensaje de los ex-combatientes ante el llamado de la Patria” ogueromandu’ávo hembireko doña Guillermina Rolón Texeira de Rolón ha ita’ýra Edmundo ha itajýra María Victoria-pe.",tateoba +"Hembiapo oñemomba’eguasúva omyakãvo tetã ha’éva estatización Compañía Americana de Luz y Tracción (CALT)-gui, péva ha’e hína ko’ágã Ande, peteĩ proceso de nacionalización guive.",tateoba +Hembiapo oñeñongatus 35 ary pèva ijoja dictadura general Alfredo Stroessner rehe (1954-1989) ha oñemoherakuã ho’a rire ko mburuvicha guasu.,tateoba +"Hembiapo pa’i rehegua ndive ogueraha avei mba’apo ipukúva mbo’eháramo, hetavéva ombo’e ha’e pe lengua ha literatura castellana.",tateoba +"Hembiapópe hetave jave hasy iñemboja’o narrativa ha historia, oĩ rupi pype exhaustiva investigacion ha heta citas y referencias.",tateoba +"Hembiapópe Humboldt oñeha’ã ohechauka ava ha ñe’ẽkuaa heñoijojaha, ndaha’éi ku ava heñoiraẽva ha upéi ae ñe’ẽkuaa.",tateoba +"Hembiapo porãeta ha'eva Some Like it Hot (ary 1959), opu'aka Itaju Apu'a Jopói, mba'eapohára kuña porãve mba'e omopukáva rehe.",tateoba +"Hembiapo porãitáre oñeme’ẽkuri chupe jopói hérava Principe de Asturias de las Letras (1986) ha Cervantes (1994), hetave apytépe.",tateoba +Hembiapo pukukue ojeguerohorýva jeta jopói ha ojeguerohory tetã ha tetã pytaguáva rehe.,tateoba +"Hembiapo purory omoirũva coautora Chinita de Incola ndive, “Extraña Mujer”, ojeporavóva oñemoĩ haguã película EL Trueno entre las hojas, producción argentina, oñemopyendáva Augusto Roa Bastos, arandukápe.",tateoba +Hembiapo pyahuve héra “Lecciones de Guaraní.,tateoba +"Hembiaporã tuichavéva ha’e oñangareko hagua mymba ha ka’avokuéra rehe, umi hérava reservorios genéticos autóctonos, avei pe conservación de las regiones biogeográficas ha iporãva Salto Ñacunday rehegua.",tateoba +"Hembiapóre oje’e iñapañuãiha, múltiple, ipypuku ha compleja.",tateoba +Hembiapo rupi omoheñóikuri ñe’ẽkuaaty ñemoñangatúva ha ñemoambuéva.,tateoba +"Hembiapo rupive ha’e ohechauka mba’éichapa umi ñe’ẽte indo-europeo iñambuékuri ohóvo ojoehegui, jepémo ou hikuái peteĩ ñe’ẽte’ypýgui (lengua primitiva).",tateoba +"Hembiapo tuichavéva ha’e ojapóva, ñanenohẽ mba’evai poguýgui.",tateoba +"Hembiapo'ỹre, Guarani ñe'ẽ noĩmo'ãik vaekue oĩháme ko'ág̃a.",tateoba +Hembiasakue ha iporãnguére heta tekove oho Praga-pe.,tateoba +Hembiasakue omombe’u ñorãirõ guasu aja ha’ehague mbohapyha táva omyakãva tetã Paraguay.,tateoba +"Hembiasa pukúpepurahéihára ramo, mbaraka, autor ha compositor oike heta atýpe, oimévo talento orekóva oguahẽva ha ombovúva ichupe oikuaaukávo música autóctona térã nativo tetã Paraguáigua.",tateoba +"Hembipotápe orekóva forma péicha Safuán omoañetéva ""Servicio militar obligatorio Santaníme.",tateoba +"Hembireko herava’ekue Adolfina Petit ha iñemoñarekuékatu: Paulo Adolfo, ha’éva tekomo’ãhára, ha Eduardo Dionisio, ygaguarini ruvicha.",tateoba +Hembireko ndovy’ái heta rire oheja chupe.,tateoba +Hembireko niko Hilda Mercedes Quevedo ha iñemoñarékatu: Angel Daniel ha Humberto.,tateoba +Hembi’urã omymbajuka ha opirakutu hikuái.,tateoba +"Hembi´u ývakuéra, ka´avorapo, anguja, vícho´ikuéra ha ambue.",tateoba +Hemby gueterei ñane retã ruvichakuérape peteĩ mba'e ha upéva hína peteĩ jehechakuaa tuicháva upe karai joheipyrépe omombareteva'ekue Guarani ñe'ẽ rekove.,tateoba +"Hemére pytãnguéra potapy tenondegua niko tetã ñemopotĩ, ojejaposeháicha kuri Alemaña násipe, ojejaposévo ñemoñare oñemoporãvepyre, he'iháicha peteĩ mburuvicha hemére: «tetãygua ñemopotĩ».",tateoba +Hemiandu ojepuruháicha ñe’ẽkuaatýpe ojepuru avei ambue tembikuaatýpe (ciencia).,tateoba +"Hendive koty’ípe oime umi ha’e odefendéva, ko’ãva mbytépe comandante José Dolores Molas, karai tetã epopeya-gua.",tateoba +Hendiveoguerekókuri mokõi ñemoñare: Rodrigo ha Gonzalo.,tateoba +Hendive oikundaha tetã ambue Amérika ha Europa-gua.,tateoba +"Hendive, oñepyrũ oipyhy perfil imba’èva ha avavèpe noñembohasàiva Maneco Galeano composición popular paraguaya.",tateoba +Hendive upe verso ohaíva “joparápe.”,tateoba +Heñói 1901 jave.,tateoba +"Heñoi'akue Arroyos y Esteros-pe, ára 22 jasypoteï ary 1960-pe.",tateoba +"Heñoi'akue Pedro Juan Caballero-pe, ary 1934-pe.",tateoba +"Heñoi'akue San Juan Bautista-Misiones-pe, ary 1893-pe.",tateoba +"Heñoi'akue San Lorenzo-pe, ára 19 jasyköi 1938-pe.",tateoba +"Heñoi'akue Takumbu, Paraguaýpe, 1954-me.",tateoba +"Heñoi'akue Yvysunu, Guarambarépe, ary 1894-me.",tateoba +Heñói ára 14 jasypo ary 1570 jave Ruy Díaz de Melgarejo rupi.,tateoba +Heñói ára 23 jasyapy pe ary 1538 gobernador Domingo Martínez de Irala rupi.,tateoba +"Heñói Argentina-pe, Oscar Cardozo Ocampo ojeguereko paraguái ramo tetã Paraguáipe.",tateoba +"Heñói ary 1792 jave, oje’e Fray Pedro Bartolomé rupive, ohórõ guare umi ypykue Guana rendápe, ysyry guasu Aguaray rembe’ýpe.",tateoba +"Heñói ary 1860–pe, karai Carlos Antonio López ohenda umi pyaenda ypy oñemopu’ã hagua Tupão.",tateoba +"Heñói guie ha'e ndopukái, ndoikuaái ha'e mba'épa puka.",tateoba +Heñói guive ava ojapo heta mba'e ipópe.,tateoba +"Heñói guive, hekove ha omano ñe’ëpapára.",tateoba +"Heñói jave mitã, Ache apytépe, opytáma isy poguýpe.",tateoba +"Heñói jave mitã Ache Guajaki apytépe, opytáma isy poguýpe.",tateoba +"Heñói mboriahu, oho Vrasil-pe orekovo 5 ary, 14 ary omenda ha 15 ary omemby.",tateoba +Heñói oĩhápe ysyry ha yvykúi.,tateoba +"Heñói, oiko ha omano ñe’ẽpapáraramo.",tateoba +Heñói pe ára 8 jasypoapy ary 1985-pe Tetãvore Veróna-pe.,tateoba +Heñói San José de los Arroyos 17 jasyapy 1843-pe tenda hérava Ka’aguy Ruguápe.,tateoba +"Heñói tavaguasu San Juan Bautista Misiones-pe, ha’e hetaitere hogaygua oñemoarandu ha oguerohory purahéi ha mbarakapu, péicha umi pokõi joyke’y mbytégui oĩ ombopúva peteĩ instrumento ha péicha omopyenda Orquesta Barrios.",tateoba +"Heñói táva'i São José do Rio das Mortes, oñembohérava rire São José d'El Rei, ha ko ára oñembohérava Tiradentes, Minas Gerais tetãvoréme.",tateoba +"Heñói táva Ka’asapápe, Departamento oraba pe téra jey, República del Paraguay, 1945.",tateoba +Heñóiva’ekue ary 1787 jave karai Pedro de Melo de Portugal rupi ha ymave ojekuaa héraramo Capilla Tuja.,tateoba +"Heñoiva’ekue mbohapy jasykõi jave 1957-pe, héra ñepurũ kuri ""Puerto Flor de Lis"".",tateoba +"Heñóiva’ekue pokõi Yvapovó, kuarahy’ã guýpe, ko tenda oipuruva’ekue te’yikuéra ojapo hag̃ua aty upévare héra ypyva’ekue “Atyha” ha upéi oñembohéra “Atyrá”.",tateoba +"Henonde, mokõive ijyke, ha ikupe gotyo ohovasa ha ohypýikuri; ha upeichahápe ohecha hikuái mba'éichapa peteĩ hendápe otimbo pe yvy, hendy'imi tata, ha upéikatu ogue.",tateoba +"Henondépe, oime tavauguasu brasilera Puerto Murtinho.",tateoba +"Henondépe, peteĩ galería; upéva rire, herrería, opu’ãva viga ári ha orekóva kolumna yvyrágui.",tateoba +"Henondèpe, peteĩ galería; upéva rire, oreko herrería, oñemopu’ãva viga ha columna de madera-gui.",tateoba +"Henyhẽte opaichagua yvyrágui, upevakuére omba'apo hikuái yvyra ñekytĩ ha jehepyme'ẽme.",tateoba +"He’õngue katu ohupyty 70 ha 80% rupi, ha yvytu katu oipejuve noreste ha suresteguio, upévare ipiro’y porã ko tendárupi.",tateoba +"Hepyme'ẽrã tasyópe ha ñeñongaturã viru hogayguápe oñepyrũ ojapo ha oñemu petỹ ñanáica vai, omba'apo Jesse Pinkman ndive (Aaron Paul), hemimbo'e kue.",tateoba +"Héra ambue ha´éva hína guarani ""chiriguáno"".",tateoba +"Héra ambuéva ""Pino Parana"".",tateoba +Héra castellano-pe ou mba’ehe’ẽ ojejapóva oñembojývo oñondive mokõi mba’e oraháva: arro ha vaka kamby.,tateoba +"Héra Guana, oñemopyenda Mbya ramoikuérandi, tembiguaikuéra oñehenói Guaná-Niyolola.",tateoba +"Héra he’iháicha, ko’ãvagui oiko –ñe’ẽjoajukatúpe- moĩm-baha mbohasapyre’ỹva.",tateoba +"Hera he’ise guaraníme: ""Ka’aguy oĩha Yata’i ty"".",tateoba +"Héra he'ise táva y rembe'ýgua, karaiñe'ẽme.",tateoba +Héra he'ise ysyry morotĩ.,tateoba +Héra he’ise “Yvyku'i”,tateoba +Héra joaite hikuái ñandéicha ijára kuéra ohenói hagua ichupe kuéra ha ore katu ro’éntemi: karai Roberto guajaki terã karai Pancho guajaki ha péichante oje’e.,tateoba +"Herajoapy Bulsara ou táva Bulsar réragui ojeikuaaáva avei Valsad-ramo, oĩva Gujarat ñembygotyo.",tateoba +"Herakuã guasukué, Oscar Cardozo Ocampo-re ikatu ñamoñe’e ha jajuhu ñamañárõ umi tapicha katupyru ha’éva músicos, cine apoha, ohaíva ñe’ẽyvotykuéra, coreógrafo, ha avei umi institución-kuéra oñeha’ãva omba’apo hendive.",tateoba +Herakuã hína upe Big Brother Brasil 5 guive ha omba'apo rire upe ta'angambyry mombe'ugua'u Páginas da Vida (2006).,tateoba +Herakuãite ha ipyahuite ojejapoháicha ko mba'e sapy'ánte opaite tapicha ikatu oipuru Facebook.,tateoba +"Herakuãitéva ojejapohaguére upeoje’usetéva chipa Barrero ha avei opytahaguére ko’árupi upe ñu hérava Acosta Ñú, ojejukapahaguére mitãnguéra ñorairõguasu Guerra contra la Triple Alianza (1865/1870) ramo guare.",tateoba +Herakuérarã oiporavo mymba réra apytégui.,tateoba +Héra ohechauka tetã ijyvy (land) yvýi hína (neder) ha heta ijyvy oĩ para yvatekuére ha amo ambuéva yvy ijyvyive parágui.,tateoba +Héra osẽ bibliografía pytagua peguápe avei oipytyvõ enciclopedias ha ñembyaty (compilaciones) heta hendápe.,tateoba +"Héra ou Amérika ypykuéra misuris, ha he'iséva «mava ijyga yvyra» (people with wooden canoes).",tateoba +Héra ou avañe’ẽ guaranígui yma he’iséva ymaguáre ha itá he’iséva ita.,tateoba +"Héra ou “ka´a jehasapágui”, he’iséva “ka’aguy ruguaite guive”.",tateoba +"Héra ou latĩñe'ẽme ' museum ', oúva gyresiañe'ẽ ymaguarépe ' μουσεῖον ' (mouséion), he'iséva témplo Musanguérame.",tateoba +"Héra ou oroviáre hikuái upépe oĩhetaha itaju ha itatĩ, ha oho rupi pe ára oñefunda haguére.",tateoba +Héra ou ysyry guasu Limoygui oĩva ko reserva korapy ohupytyhávepe.,tateoba +"Hérape, ára 10 jasypateĩ jave -hi’arambotýpe- ojegueromandu’a Tavarandu Ára Argentina retãme.",tateoba +"Héra péicha ""Empresa Carlos Casado"" oĩ rupi pépe, oñefundava’ekue sa'ary XIX, péva ojapo peteĩ tapicha España-gua oikóva táva Rosario-pe.",tateoba +"Héra peteĩha ha'e akue S/2005 2003 UB 313 1, ha upei Ndinomia, he'iséva Eris tupã imemby, Gyrésia mombe'ugua'úpe.",tateoba +Heratee ha’ehína Félix Giménez Gómez.,tateoba +Héra tee ko'ãgagua.,tateoba +"Hera tee niko Pedro; ág̃akatu, ojeherókuri Carlos opa oikohague rupi purahéi myasãime.",tateoba +Héra teete niko Gabriel José de la Concordia García Márquez ha ojehero Gabo.,tateoba +"Hérava Acceso Sur ombojuaju tavaguasu Paraguay ko tendáre, oĩháme opaichagua mba’yruguata ikatúva nemohuahẽ.",tateoba +"Héra ypykue -itúvaicha- Michael, itúva omyengoviava’ekue Martin Luther rehe ohechakuaávo Martín Lutero-pe.",tateoba +Héra ypykue San Felipe de Bordón.,tateoba +"Hesakã hagua ñandéve pu’ae aty, tekotevẽ jaikuaa porã avei máva mávapa umi pu’ae atã ha pu’ae kangy, ñane ñe’ẽte Guaraníme.",tateoba +"Hesakä, ipya’e ha mbyky.",tateoba +Heseguakuéra hína Chamakóko ha Moro (Ajoréo).,tateoba +"Hesegua oñemombe’u peteĩ pyharépe ndaje, Juliana ojuka iménape españa-ygua karai Nuño Cabrera ha upéi osẽ he’i hapichakuérape ojapo hag̃ua avei hikuái upéicha.",tateoba +"Hese ojere paite hina upe para epicontinental Argentína pegua, 464 km ryepýpe oĩháre.",tateoba +Hese’ỹ kóva ndaha’eichéne ñane retã.,tateoba +Hesu Irũ Aty http://guaranime.,tateoba +Hesuitakuéra oheko’óva ojapo hagua chuguikuéra kristiáno.,tateoba +"Hesuíta tupão Santísima Trinidad del Paraná Paraguái retãme omohechauka heta óga yvate ava guarani ojapo umi pa'i hesuíta ndive amo ary 1706 jave, ha ko'ãga meve opyta ho'a'ỹ.",tateoba +"Hesukrísto Tupao Marangatukuéra Arapahapegua (oñehenóiva jepi sapy'ante, pe Tupao Mormón) ha'e peteĩ Tupao cristiana ojerrestauráva'ekue ojeheróva ijupe omoĩjeyhague ko yvy'ape'ari pe Tupao teéte Hesukrísto omopu'ãva'ekue.",tateoba +Hesu niko Tupã ra'y.,tateoba +"Hesu omohechauka ku ñembo'ẽ opavavéva oñemomba'eguasúva ñembo'e rupi, Hesu he'i iporãve umíva oñembo'e año ha ñemi, ha omohechauka mba'éichapa oñembo'e va'erã.",tateoba +Hesu rape jerovia ñemohechauka.,tateoba +Heta añeha’a ha amba’apo ani hagua pomotĩ hasyetereirõ jepe ko tembiapo.,tateoba +"Heta anga oiko asy hikuái, juruakuéra omuña chupekuéra, ojapi ha ojuka okakuaapapyrévape ha umi mitãmimíme ogueru omongakuaa ku mymbarõguáicha, térã oguereko hag̃ua chupe tembiguáirõ.",tateoba +Heta apañuái oguereko rire Neuland-gui oiko peteï tenda oñakärapu’äva ha iporäva.,tateoba +"Heta apellido árabe oúva Líbano-gui ko’ã àrape ojepytaso sociedad paraguaya péva tendota político térã tuicha mburuvichárõ oiko, péicha oĩ empresario, haihára ha tapicha arte ha mbo’ehára ramo ojekuaa hembiapóre.",tateoba +"Heta ára ñane ñe’ẽ oiko ñeroyrõme, otyryry ápe ha pépe ha jepevémo ohasa umi mba’e vaietáre, ne’irãnte omano, vaicha ku oikuaáporãva oguahẽtaha ára pyahu ichupe guarã.",tateoba +Heta ára ohasa ha Guarani ñe’ẽ nomanói.,tateoba +"Heta ára ohasa jave, ta'angamýi ikañy ha oñembyaipa, ko ára ojeikuaa oĩ mante peteĩ ta'anga ha'eñóva ko ta'angamýigui.",tateoba +Heta ára ojepurúkuri opaichagua tai (letras) ñane avañe'ẽ ojehai agua.,tateoba +"Heta ára, Oscar omombe'use itúvape mba'éicha haguãpa upe téra ha'e omoĩ trío-pe guarã, jepénte nomyesakãi ha noguahẽi itúva Don Sado, akãme.",tateoba +Heta ary oikojepe Brasil-pe.,tateoba +"Heta ary opyta estancia jára poguýpe, katuete oguerahave gua'u ao térã tembi'u, ndohupytýi hembiapokue ohepyme'ẽmba hag̃ua oikotevẽva.",tateoba +"Heta ary pukukue ikatu ndojekuaái tapichakuéra rehe ko mba'asy ojehaitypóva 1 térã 2 cm tapicha pire térã hajygue guýpe, térã oguereko apañuái rasy iñapytu'ũme.",tateoba +Heta ary pukukuépe ohasavaíva'ekue mba'erepykuaápe.,tateoba +"Heta ary rire og̃uahẽ pysyrõhára español-kuéra horario hag̃ua yvýre, opyta hag̃ua España poguýpe, péicha ojuhu te’ỹi peteĩvape hérava Antonio Wanehe, ogueraha ichupe ha ohekombo’e hikuéi ijeroviápe, omoambue imba’etee.",tateoba +"Heta ava ohóva ipype ha tripulación-pegua ohenói celular rupive, omombe’úvo oĩha heta ava aviõ ryepýpe oñemomba’éva hese.",tateoba +"Heta distrito rupi oĩ opaichagua tecnología, péicha jahecha Chaco Central-pe ta’angamýi (televisión), internet, pumbyry tetã mba’e (telefonía estatal) ha pumbyry po pegue (celular).",tateoba +Heta éxito ohupyty ha heta presentación péva ojeguerohorýgui material ojapóva.,tateoba +"Heta género literario-pe oike, omba’apo Peteïha “Gran Diccionario Castellano – Guaraní” rehe, oguuahẽva público peteĩha edición 1933 jave, péicha hembipotápe, orekóva togue ha 5.000 ñe’ẽ, orekóva ha omongakuaáva umi ñe’ẽ ediciones oúvape.",tateoba +"Heta gua’i terã ambue hendáguigua imandu’a porã oho hague peteĩ terã heta jevy, heta ára oguata ha kyhyje pópe oguahẽ meve.",tateoba +Heta gueteri oĩva ko’ága peve okarayguaitéramo ha ambue hendápe ojeikóma tavaháicha.,tateoba +"Hetãgui ñemosẽ, tyre’ỹ, mborayhu, opavave ohechaukáva tekovete voi, oĩ hetaite Elvio Romero rembiapokuépe.",tateoba +"Heta haguére ko’árupi estero, ha ysyrykuéra arapytu ko’árupi ho’ysã ha he’õ porã.",tateoba +Heta haihára he’i omano hague ojeipotarõguare tendota Dr.,tateoba +Heta hasy ha péva ogueraha ichupe imanóme.,tateoba +Heta hembiapokue oñembohasa ta’ãngaryrýipe.,tateoba +Heta hendáicha ojejako ko “lampreado”.,tateoba +"Heta hendápe ãga meve ha’e gueteri ogakuéra okarayguaite (rural-agrícola), oĩ avei tenda oikómava chugui tekoha tavaite.",tateoba +"Heta hendáre, arapy tuichakue, ndojehechakuaái mba’eichaitépa hepy ha heta viru omongu’e resfrío.",tateoba +Heta hendárupi ome’ẽ va’ekue mbohapy sa conferencia rupi.,tateoba +Heta heta ojerereko buey ha mburika kuéra ka’aguýpe ojepurúva.,tateoba +"Heta hetave karai oñemoarandúva yvága he'i va'ekue upéicha, oguahẽ karai poloñagua Nicolás Copérnico peve he'i akue ñande Yvy opyryrỹi imbytére 24 aravóre ha ojere avei Kuarahýre peteĩ arýpe.",tateoba +Hetáichagua pohãre ikatu ojejapo enserenado.,tateoba +"Heta imemby hikuái ha hi'ánte kuimba'e meme heñói, ha oguereko voi hikuái pohã osẽ hag̃ua mitã kuimba'e.",tateoba +"Heta industria oreko omba’apóva eíra, aramirõ ha takuare'ẽ rehe.",tateoba +"Hetaite jey noipohano porãi ramo ohasa asývape, omanóta.",tateoba +Hetaiterei ava ko’ápegua omba’apo pety ñotýme.,tateoba +Hetaiterei distinción ha reconocimiento.,tateoba +Hetaiterei gente omboykése Gobernador Bernardo de Velasco ha ndikatúi oguahẽ oĩháme ha’e.,tateoba +Hetaiterei jey Ricardo Migliorisi ohechauka hembiapokuéra.,tateoba +Hetaiterei mba’e ohaiva’ekue ohechauka ikatupyryeterei hague ha avei pe carácter polémico ha perspicaz oguerekova’ekue.,tateoba +"Hetaiterei mitãpyahu oiméva universidad-pe, ko’ãva ou umi tavaguasu okaguio ñane retãgui voi.",tateoba +"Hetaiteréi ñe'ẽ- tembiporu añete ramo jepe yvyporakuéra pópe marandu tapiaguápe- noñemohendái temimbo'épe, terã ñe'ẽ jeporu opa henda rupiguarãme.",tateoba +"Hetaiterei óga guasu ha óga’i ymaguaréva oñemyatyrõ ha oñemomorãva gueteri ha’éva peteĩ casco histórico, ojedeklaráva Patrimonio Nacional.",tateoba +"Hetaiterei ojegueru va’erã ha oñeñongatu umi cajón guasúpe, upépe hi’are rire hyakuã asy ha ojepuru hagua oñemongu’i ojejosóvo angu’ápe.",tateoba +Hetaitereirasa oheka hikuái ha mamove ndojuhúi mitã'i akãhatãme.,tateoba +"Hetaiterei rupi ojeity ka’aguy, yvyrakuéra ipokãmbaitéma ko departamento-pe, péva oiko okakuaaiterei rupi mymba ñemongakuaa umi ñu natural ári.",tateoba +"Hetaiterei tapicha omoĩkáma mba'asymombiaha, ha opa ary 250.000 ári tapicha oikove hasy rire.",tateoba +"Hetaiterei tendagua (más de la mitad de la población departamental) oñeñangareko hesekuéra Filadelfia, Loma Plata, Yalve Sanga ha Colonia Neuland-pe.",tateoba +Hetaitereive upépe oĩ oikóva okaháre.,tateoba +Hetaite tapicháningo oho ko´ã mba´e rã.,tateoba +Hetaitetrei tapichakuéra oúva ohecha ko techapyrã.,tateoba +"Heta jeguakahára Yataity del guairagua, oñembosako’i ohechauka hag̃ua hembiapokuéra ""ñemupavẽha mba’ejehecha hekopeguaite"".",tateoba +Heta jehaípy ko karai rembiapokuépe ijatu jahecha omoñe’ẽhápe jehechapyrã porã ko jereregua.,tateoba +"Heta jeroviapýpe he'i Tupã hete'ỹha, hákatu ojeipuru ta'anga opaichagua ohechauka hag̃ua Chupe térã omomba'eguasu hag̃ua Chupe.",tateoba +Heta jey ikogaty ijaipa chuguikuéra ndoikuaaporãigui temitỹ ñeñangareko ha purukuaa.,tateoba +"Heta jey imandu'a oñepyrũvo Guerra Guasu, ha'e ojejuhu preso upévare ndikatúi ojehe'a avave oĩva decisión política, diplomática ha militar-pe omonéĩva upèrõ Gobierno paraguayo.",tateoba +"Heta jey ndaha’éi peteĩ virus añónte oĩva, hetave peteĩgui.",tateoba +"Heta jey, noñemboykéi pe virus ha ndaikatúi voi peteĩ virus ojehechakuaa oñema’ẽvo umi oñeñandúva añonte.",tateoba +Heta jeýpe ojapóva'erã tembi'u estancia ñangarekohárape.,tateoba +Heta jey rema’ẽ va’erã hese rehecha hagua oikógui umi yvyra ijyvate véva ru’ãre ha oma’ẽ yvate gotyo pe oñe’è ramo hína.,tateoba +"Heta karai arandu, atõihára ha opurahéiva ambuéva he'i hese Elis Regina ha'e voi peteĩ umi opurahéi porãitévagui opa Pindoráma retãgui.",tateoba +"Heta korrupsión, ary 2008 ojejuhúva sobreprecio http://criticadigital.",tateoba +Heta kuatiahaikuéra tetã ambue rupi ojejapóva omboguapy hembiapokue mbo’ehára ramo.,tateoba +Heta kuatiañe'ẽ herakuã ha ambuéva he'i mbo'ehaorusu Harvard ha'e mbo'ehaorusu porãvéva opa Yvýgui.,tateoba +"Heta mba'e asy ohasa, revolución 1922 ha'e ichupe guarã entrenamiento nomyengoviáiva cuadro militar-pe, ha'eháicha Irrazábal, upèi ojepytaso Chaco Paraguayo-pe invasión Boliviana rehe.",tateoba +Heta mba'e gueterei hemby ojehupytyva’erã hese ae.,tateoba +"Heta mba'e ha ma'ẽrã ikatu ohasa ñembohykuepýpe, y rypy'áicha ha mba'e ambuéva heko atãngue.",tateoba +"Heta mba'e hesakã'yva ñane retãme tekombo'e térã tesãiguigua, ñamohesakãkuaa Avakuaaty rupive, ha upekuévo ikatuva'erã, ko'ẽ ko'ẽre, ñambohovái hekopete ñande rapicha Paraguay remikotevẽ.",tateoba +Heta mba’éko oĩ ohasáva ko ára ohasávo avei ha oúvo heta mba’e ipyahúva ja opytáma tapykuépe ha upéicha oho tesaráipe.,tateoba +Heta mba’éko oje’e ko’ãva ko’ã mba’ére.,tateoba +"Heta mba’e nde rehecha va’ekue terã reikuaa porãva remoĩ kuatiáre, ha péicha rehechauka Tava’i ymaguare ha mba’éicha rupípa ou ho’a pe oĩháme ko’agaitéramo, mboriahu hañembyasu pópe oñemboaruru.",tateoba +"Heta mba`e oĩ ajaka, akãngao, pejuha.",tateoba +"Heta mba’e oĩ iñambue’ỹva umi yma guare, pe baranda palco pegua, columnas de hierro ha ambue mba’e.",tateoba +"Heta mba’e omotenonde, ohejàvo hetã heñòihague ha’éva Líbano ha ou oñemosarambi Latinoamericano tetã rehe, ikatu agua oheka tekove porãve ha’éva Primera Guerra Mundial ha Segunda Guerra Mundial, ojekuaáva.",tateoba +"Heta mba’e porã ha’e o’hai va’ekue jajuhú Paraguáipe, ndaha’éi haípe añónte, avei editor promotor ramo.",tateoba +"Heta mba’e porã oguereko, pe yvyty ojere hese ha hovyũ asy.",tateoba +"Heta mba’e porã oiko va’ekue ko ñane retãme, ikatupyrýgui Paraguái ra’y, ha upéicha avei heta mba’e vai ojehu ñandéve.",tateoba +"Heta mba’e porã ojapókuri ñane retã rayhupápe; jepémo upéicha, omboyke avañe’ẽ ha omotenonde España ñe’ẽte, ohechakuaágui ipytyvõharakuéra ndaikutupyryiha ñomongetápe.",tateoba +"Heta mba’ère, ñane retãguáva oho Plata tavaguasúre ha oikuaa upèpe década 30 guive; umi kuimba’e arandu ohóva ojeheka Buenos Aires gotyo.",tateoba +"Heta mba’e vaíma ojapo ijehe ha hekoháre, ndahetavéima umi mba’e hembýva ichupe.",tateoba +Heta mba’e ymáguare oguereko ko museo.,tateoba +"Heta mbo'ehára katupyry oikuaauka -ñane retã ha ambue tetã rupive- Guarani ñe'ẽtekuaa, ohaíva hikuái tekombo’erã.",tateoba +"Hetãmes, oiko chugui director Hospital de Clínicas ha Maternidad omotenondéva mbo’ehára suplente área Pediatría-pe.",tateoba +"Hetami oho umi carretero ha oúmi va’erã opyta tapére, umi ikorapy tuicha háipi opi agua hymba buey kuéragui.",tateoba +Hetami oiko va’ekue ñorairõ ñane retãme ha Argentínape memete oñembo sako’i va’ekue hikuái ha ambue tetã ñande ykére oĩva ndojapói va’ekue ko’ã mba’e ñande rehe.,tateoba +Heta mymba ikatu oguereko ko mba'asy; ko'ãva apytépe oĩ jagua ha mymba oñapi'ũva.,tateoba +Heta ñe’ẽkuaatyhára ohapykuehova’ekue Bloomfield-pe oipurukatu ñehesa’ỹijo (análi-sis).,tateoba +"Heta ñe’ẽme jajuhúta mokõi pu’ae ojoapykuéri jehaípe, ága ñamoñe’ẽpehẽvo ndahyapumo’ãi hikuái mokõivéva peteĩ ñe’ẽpehẽme.",tateoba +Heta ñorãirõ oiko upe rire (,tateoba +Heta óga yvate ymaguare ojeitypa oiko jave upe ñorairõ guasu parapytégui (,tateoba +"Heta oheka rire ha ndojuhúimarõ hapichakuerarã, omoheñói upémarõ itavarã.",tateoba +"Heta oheka rire kuimba'e ha kuña ha'ekuéraicha, ohechakuaa hikuái ko yvy guasuetépe oĩha ñu, ka'aguy ha mymba ñarõ mante.",tateoba +Hetã oĩ ijapytepekuéra jaipurúva pohãrã.,tateoba +Heta oĩ oñe'ẽva Coronel Luís Irrazábal rehe.,tateoba +Heta oĩ tape tuja pypuku ojeguata hague kavaju ári terã carreta reve.,tateoba +Heta oĩ tapicha hesegua’ỹva oñembojáva hesekuéra yvyra rehehápe; ha oipurúva chupekuéra hekoha ñembyaípe.,tateoba +Heta oĩ tapicha hi’are etereíva pe ka’aguýre.,tateoba +"Heta oĩ ysyry michĩvéva, ho’áva ysyryguasu Paraguái ha Paranáme, ikatuha oho umi ygakuéra ndatuicháiva, sa’ivéva ojepuru ndokyvéi puku rire oguejy rupi hi’y.",tateoba +"Heta ojepovyvy rire hikuái, ojuhu yvy neporãva Yvytyrusu jerére.",tateoba +"Heta ojepy’amongeta rire, Saussure he’i ñe’ẽpu ha’eha katupyete (facultad) peteĩteĩ jaguerekóva peteĩ avano’õme, ñamoañete hagua upe avano’õ ñe’ẽte.",tateoba +"Heta omba'apo porokuái rehe, omba'apo va'erã avei Léi guasúre ha ha'e hína hetã heko joaju hechaukaha tee, oporombuekovia hetãyguakuéra umi tetãnguéra ambuéva renondépe.",tateoba +"Heta oñeha’ã ha omba’apo rire hapichakuéra oikotevẽvéva rayhupápe, Kajetáno hasykatúkuri ary 1547-pe.",tateoba +Heta oñeha’ã rire ndohupytykuaáikuri hembipota ha upevakuére ñande rapicha oikundaha ñepyrũ heta tape rupi.,tateoba +"Heta oñemboheko rire, Peru ome’ẽ 100 peso-re hi’olla de virtud-rã.",tateoba +"Heta oñorãirõ hikuái, bolikuéra ogueru aviõ avei ha jepémo upéicha Regimiento Corrales oñemomba’e retaguardia rehe ha ojoko boli-kuéra oúva omoirũ hag̃ua hapichakuérape.",tateoba +Heta pirapire ndaje oñeme'ẽkuri chupe.,tateoba +Heta pirapire ndaje oñeme’ẽkuri chupe.,tateoba +"Heta pohã virus oñembohovake haguãma oñeha’ã, katu 2009 peve peteĩnte jepe ndojejuhúi iporãva resfrío común-peguarã.",tateoba +"Hetãre omba'apo mbo'ehaorusukuérape, ombuekovia hetã tetã ambuévape (",tateoba +"Héta rupi oi ko’ápe yvyra iporãva oñembo’apo haguã hese, ko jerére heta oi aserradéro yvyrakuérare oñemba’apoha.",tateoba +"Heta sa'ary aja, Montenégyro rekuái, Séta mburuvichavete ra'y rekuái ojehero upe aja, oñembohasa va'ekue ñemoñare ha ñemoñarére, umi tetã ambuéva omoañete Montenégyro isãsoha upe Amandaje Berlin pegua (ary 1878-pe), upe guive oiko ko Mburuvi Montenégyro.",tateoba +"Hetã suiza, heñói aldea Lottigna-pe, opyàva cantón Ticino-pe, 15 jasypoteĩme 1857, itúva Ambrosio Bertoni, abogado, jurisconsulto, mbarete oiméva funcionario ha político ticinense, isy Josefina Torreani, mbo’ehára Milán-gua.",tateoba +"Heta tapicha aty ha tetã guasu ymaguare ohecha va'ekue yvága ha oñemohenda Yvy imbytépe, opa mba'e oikóva yvága ""ojere gua'u"" Yvýre; Vavilónia retãicha oñemohenda, hákatu ohesa'ỹijoite va'ekue yvágape ha mbyja kuéra.",tateoba +Heta tapicha he'i upe jave iporãha umi mba'e ha omokyre'ỹ Hitler ñeimo'ã ha'e ohupi vove nasikuéra ruvicháicha.,tateoba +"Heta tapichakuéra jajuhu ko’arupi omba’apóva ko tembi’u apópe, oñemoĩva ko Ruta II Mariscal José Félix Estigarribia pukukue javeve.",tateoba +"Heta tapichakuéra ohóva (turistas ha estudiante) oguahẽ umi aldea rupi, asentamiento ha colonia omba’apóva opaichaguápe (industrial y agropecuaria).",tateoba +"Heta tapichakuéra ou ko távape, ãva apytéte oĩ kuñataĩ ha karia’ykuéra oúva ñemuhápe ha avei vy’arã hetáva ko’árupi.",tateoba +Heta tapicha ndoroviaséi nda’iporivéimaha.,tateoba +"Heta tapicha ohayhu añete Hilario ha hogayguakuérape, ha oĩra’e avei ohayhu’yva chupekuéra.",tateoba +Heta tapicha ohayhu añetékuri chupe.,tateoba +Heta tapicha oĩhame nda hasyive ova haguã pe mba'asy (cuartel ha mbo'ehao kuéra rupi).,tateoba +Heta tapicha oimo’ã tembiapo ha’eha opa mba’e iporãmívante -ava rembiapokuéva.,tateoba +Heta tavaguasúpe oĩ museos arte sacro jesuítico rehegua ojehecharamóva avei.,tateoba +Heta tavakuéra ojeheja ha opyta rei ha oikóva ipype opa ohóvo.,tateoba +Heta tekoha'ãngandy ta'angambyrýgui ojapo akue Paraguaipe.,tateoba +Heta tekove he'i ku aranduka ombohovái sa'i sa'i mba'éichapa Stroessner oporokuáiva.,tateoba +"Heta tembikuaahárape g̃uarã pe ñe’ẽ “azteca” oñe’ẽ peteĩ tenda imombe’ugua’úva hérava Aztlán, oĩva norte gotyo, tetã México, ko’ag̃aguápe.",tateoba +"Heta tembikuaarekahára he’i ñe’ẽte Ache, ñe’ẽ guarani reheguaha.",tateoba +"Hetatemingo oĩ hína ka’aguýpe mberu ha opáichagua vicho kuéra, upépentema ningo pya’eve haso páta ha nderejuhu mo’ãi mymba ka’aguy omanóva ysógui.",tateoba +"Heta tenda monbyryvegua ha oguerekó tape ijyvyreíva oky guasu jave oĩ apañuái, ymave sa’ive apañuái oĩva’ekue omba’apóramo guare pe vía ferrocarril rehegua, ko’ãga nomba’apovéimava.",tateoba +"Heta tendápe Angaitekuéra oiko Sanapanakuérandi, umíva ha'e: La Patria, 12 de Junio, Kayawe Atog Kelasma.",tateoba +"Heta tendápe mba'apohára oipuru va'erã ajutyrõka, umi tekojoja rógape techapyrãme.",tateoba +"Heta tenda porãite Gána retãgua opyta ko táva, mbo'ehaovusu ha óga ymaguare.",tateoba +Heta tenda porã oguereko Misiones oĩ tavaguasu Villa Florida oguerekóva ñupyso iporãitereíva ikatuhápe jahasa porã opa ára.,tateoba +"Heta tenda rupi, mymba jesareko ha mba'asymombiaha apopy rupive opave ohóvo Rabia oñepyrũva jagua su'upýgui.",tateoba +"Heta tenda rupi, tuicha oñembohovái tekoporã, tekopykatu ha léi membykua rehegua.",tateoba +"Heta tetã ijaty ojokuaikuaáva peteĩnte oñemoñe'ẽ iporokuái reko ha'e ""tavakuairetã oguerekóva heta aty ojokuaikuaáva jekopytyjojápe"", hákatu heta tapicha arandu ohesa'ỹijo iporokuái reko ndomoneĩ kóvare.",tateoba +"Heta te'ỹi oiko ápe ha pe rupi, ojejapohápe imba'erepy guive tenda ñemuha meve.",tateoba +"Heta turista Paraguái ha tetã ambuegua ou upe ararã ohechávo upe ""cuadros vivientes"", tapichakuéra upe tavaygua ohechaukahápe cuadros ojapova’ekue ta’anga apoha herakuãguasúva peteĩ jehechauka guasu neporãvape.",tateoba +Heta umi imba’ejerure oñehendu ha oñemboajékuri “Ava rekopy léipe” ha “Jeporavoguigua léipe”.,tateoba +"Hetave apytépe, Stephen ojeporavókuri ija hag̃ua Royal Society-pe ary 1974-pe.",tateoba +Hetave ãvaichagua oiko arapy kakuaátavape.,tateoba +Hetave jave ndokýi ha okývo katu tuichaitereíma oiko.,tateoba +Hetave javénte ã mba’e ndoguerahái tenonde gotyo oĩ rupi mba’po opaichagua ijapopyrã.,tateoba +"Hetave javeve ndahakuetei ha ndaro’yetéi, heta rupi ko’árupi yvyty ha ka'aguy porã oguerúva yvytu piro’y.",tateoba +"Hetave javeve ndahakuetei ha ndaro’yetéi, heta rupi ko’árupi yvyty ha ka’aguy porã oguerúva yvytu piro’y.",tateoba +"Hetave jevy ko’árupi ndaro’yetéi ha ndahakuetéi ave, upévare ja’ekuaa ha’eha clima subtropical, oguerúva ama porã porã ha opárupi oky ave, upéicha ohupyty jepi 1.500 ha oguãhẽ 1.700 milímetro peve ary jave.",tateoba +"Hetave ko’ã avakuérapa’ũme ypykue indígenas 43,7% rupi (19.945) yvypóra isarambíva ã etnias nivaclé, manjui, guarayos, angaité, ayoreos, guaraní-ñandéva, tapieté ha toba-maskoy.",tateoba +"Hetave mitã heñói iñakã gotyo; upéicharõ jepe, 4% heñói ipy gotyo térã humby gotyo raẽ; upéva ojeikuaa tumbykuévo.",tateoba +Hetave oĩ ndoguerekóiva marca oikuaante imba’eha umi mymba kuéra.,tateoba +Hetave ojeiko okaháre.,tateoba +Hetave ojeiko okaháre ha hetamive jajuhu kuimba’ekuéra omba’apóva kokue ha ñúme.,tateoba +Hetave pámo oiko hetaichagua mymbachu'ĩ rupive.,tateoba +"Hetavéramo hína tuguytĩ, pe apytu'ũrysýi rykue ha tuguy avei ojepuru ojekuaa haguã ko mba'e.",tateoba +"Hetave tapichakuéra ohopáva táva guasukuéra rupi, ko’ãva apéte oĩ umi ñande ypykuéra ha avei umi ikokue’íva.",tateoba +"Hetave tendagua omba’apo kokuépe ha avei oĩ omongakuaáva mymba ogaygua, kokue pegua oĩ takuare’ẽ, oĩháme peteĩ ingenio azucarero omba’apóva pe tendápe.",tateoba +"Hetavéva ko tenda rupi ha’e umi ñu karugua (Oeste gotyo) ha avei kapi’ity (Este gotyo), upéicha rupi ko’árupi jajuhu mokõ tenda iñambuéva oñondive.",tateoba +"Heta ypa'ũ aty ha ypa'ũ michĩ oĩ Galicia rembe'ýre, ha oĩ avei hetã ñemohendápe.",tateoba +"Heta yvyty Káukaso pegua ohasa 4.500 métro ijyvatekuére, upe yvatevéva hína yvyty Elbrus, Káukaso Guasúpe.",tateoba +"Hete haguepáva, hague hovy yvagaicha.",tateoba +"Hete, henyhẽtéva perégue rehe ojekuaa ñorarõ rãmbore, ohechaukáva mba’éichapa oñorairõraka’e hetã rehehápe.",tateoba +Hete hovyũ hína ha iñakã hovy.,tateoba +"Hete hũ ha morotĩva, ijyvate ha'e 55 cm ha ipohyikue ha'e 3.35 kg.",tateoba +"Hete hũngy ha marrõ michĩ, hetyma puku.",tateoba +"Hete hu'ũ ha mbarete, pya'eite avei.",tateoba +"Hete ipo'i ha ipuku, hetyma mbykymi, itĩ péva ha iñakã tuicha hína.",tateoba +Hete ipo'i ha ipukukue ohupyty 1.80 metro guive amo 3 metro peve.,tateoba +"Heteite tenda porã ojejuhu ko táva, ku tupão guasu Sameba ha tupão guasu Sioni techapyrãme.",tateoba +Hetekue ojegueru Palacio de Gobierno de Asunción-pe ojevela haguã.,tateoba +"Hetekue ojeheja Panteón Militar-pe, upépe artillería Marina-gua ombohu’u jey mbokavusu.",tateoba +Hetekue ojevela Palacio de los López-pe ha upégui ojegueraha tyvyty la Recoleta-pe.,tateoba +Hetekue opyta pe távape.,tateoba +"Hetekue opytu’u ko tava guasúpe oĩhápe pa’ü rovy’ũ hérava “Manuel Ortíz Guerrero ha José Paraguaýpe Flores” omopyendáva ko'ã kuimba'e arandu katupyry rembiapo, añetehápe ko'ãva oñemoherakuãvéva arte paraguayo rembiasápe.",tateoba +Hetekue opytu’u ñande yvy Paraguáipe.,tateoba +"Hetemi ko tembi’u ha katuetei nunga oje’u péicha ku “so’ombichy” ykére (jotopa guasuha rupi ỹrõ jotopa ogapygua ndive oje’uhápe opaichagua vaka ha kure ro’o, so'otuky (chorizo) ha mbusia).",tateoba +"Héte oñemoĩ pohã ani hag̃ua haguino ha oñembyai, he'õngue opyta Confederación General del Trabajo rógape, oiko jave porokuái hatã Arhentína-pe, porokuái hatã ojehero upe aja «ñepu'ã omosãsóva», oñemonda ha oñembyai he'õngue ary 1955-pe, ikañy 16 ary aja.",tateoba +"Hete pukukue ohupyty 40 amo 60 cm hína, ha huguái ohupyty 30 amo 45 cm, ipuku ha ipire pira ipiréicha.",tateoba +Hete rague isỹi ha hũ.,tateoba +Hete tuichágui ndaikatúi oipuru pe mbarete ha'e orekóva.,tateoba +Hete tuichakue ha'e 100 gotyo 120 cm pukukue rupi ha huguái ha'e 60 gotyo 90 cm; ipohýi ha'e 25 gotyo 39 kg.,tateoba +Hetyma mbyky mimi ha ipyapẽ mbuku oipytyvõva chupe ojo’o hag̃ua yvy.,tateoba +Hetyma puku ha oipuru oipopo mombyry hag̃ua.,tateoba +"Hi'a apu'a, guasumi, iju hetáva, ipype oĩ peteĩ ta'ỹi guasu ha itaverahũicha, sỹi ha mimbi, ku ta'ỹi oguereko peteĩ popĩa (pohãmano porojukaha) hérava mba'ysyvo ysykã.",tateoba +"Hi´a apu´a´i, morotĩ, ipere pererĩ, ha´ỹi apu´a pekõi heta, hysýi ojoapykuéri hope ryepýpe.",tateoba +"Hi’ã avei ñe’ẽryru ndojeporuetéi ikatuhag̃uáicha oñeg̃uahẽ irundy katupyrýpe ha’éva ñemoñe'ẽ, ñehendu, ñeikũmby ha jehai pe ñeikũmbýva.",tateoba +"Hi’ãavei noñepohanói umi tapicha portadora de GAS, ojehecháre ijetu’uhavoi hina hasyete ha oporoguerova hag̃ua.",tateoba +"Hi'aguimávo Perurima oñe’ẽmondo chupe peteĩ pa’i: “Peru, ejúpy oremoirǔ, jakaru oñondive”.",tateoba +"Hi’ánga vaicháku ohecháva pe para kirirĩ Puerto Eten-gua ha gua’u ohendu isýpe he’írõ chupe: “ejererekóke umi nde ruvicha hi’arevévagui, Ricardito” ha oipyso ipo oñañuã hag̃ua chupe, pe kuarahy ojopéva guýpe.",tateoba +Hi’ante avei ñande reko porã ohasa va’ekue opyta techapyrã opaite ára.,tateoba +Hi’ante ko mba’e pyahu oreve ġuarã nepytyvõ opa mba’épe.,tateoba +Hi'ára are ha'e 41 arapokõindy.,tateoba +Hi'araitépe oho arapokõindy 39 guive 40 peve.,tateoba +"Hi’ára jeromandu’a: Aty comisión-pegua omba’apo ary pukukue, ohechávo mba’épa ikatu ojejapo osẽ porãve hag̃ua San Miguel ára jeromandu’a.",tateoba +Hi’ára mboyve oiko Misa ha serenata guasu.,tateoba +Hi’ára mboyve oiko misa ha upéi serenata flauta ha tambor omoirũ purahéi.,tateoba +"Hi’ára mboyve, upe pyharépe oiko misa puraheihápe.",tateoba +"Hi’arandueterei ha upéva rupi ojehéro científico ramo, kuimba’e público ojepytaso escenario político nacional ramo, complejo ha anárquico.",tateoba +Hi'ára oñemyakãngorã ary 1953-pe ha'e akue arete oñemyakãngorã peteĩha ojehasa ta'angambyrýpe.,tateoba +Hi'ára voi oho arapokõindy 37 guive 38 peve.,tateoba +Hi'arekue iñambuekuaa upe mymbachu'ĩ ñarõ og̃uahẽháicha tajygue tapereko rusu peve.,tateoba +"Hi'ariete, ituva omokañy hese ha ituvanga oho ka'irãi rógape.",tateoba +Hi'áriete oĩ ma'ẽha ojekuaahápe pe pantanal Nabileque ha pe Sierra de Bodoquena.,tateoba +"Hi’arigua, umi ñane retãygua apytépe ndaiporivéima hi’upyrã ha avei oĩ heta mba’asy ojukáva ñane retã ñorairõharakuérape.",tateoba +"Hi'ári, ombojo'a yvyra rakãngue, yvyrarogue, kapi'i, upéva ha'e ogahoja.",tateoba +"Higinio Morínigo oĩrõguare ñane retã ruvichárõ, Luis Alfonso Resck oñemoingejepékuri 15 jey ka'irãime.",tateoba +Hilado ha tejido ha'e umi te'ỹ ome'ẽva tenda oñemomba'eguasúva ha omoingéva pirapire ogapy economía-pe.,tateoba +Hilario ha ita'ýra ypykue ohókuri omba'apo peteĩ mandyjutýpe.,tateoba +"Hilario katu ojuhúkuri irundy hymba vaka oñekarãi ha huguypáva, upéi omanombava'ekue ichugui.",tateoba +"Hilario katu ojuhúkuri irundy hymba vaka oñekarãi ha huguypáva, upéi omanombava’ekue ichugui.",tateoba +"Hindi ha'e avei ñe'ẽ tee ambue ndive Íslas Fidji-pe, ingles ha fidjiáno ykére.",tateoba +"Hindu, hebreo, fenicio, griego, romano, arabe-kuéra guive, heñói meve ñe’ẽkuaaty (ary 1800 rupi).",tateoba +"Hi'otĩ ha ojepy’a mongetaiterei, ikunu’ũkuaa, ha’eñomínte ojepokuaa oiko.",tateoba +Historia de la literatura paraguaya (1970).,tateoba +Historia de la Medicina en el Paraguay.,tateoba +Hi'upy niko oimeraẽ mba'e umi oikovéva (,tateoba +Hi’y katu hesakã asy ha jejahuhápe katu oĩ yvyku’i morotĩva.,tateoba +Hi'ýva mokõi yvyra térã kuarepotiguigua ha ijajúra puku.,tateoba +Ho’a ramo yvatégui hyku yvýre ha oñehundíma.,tateoba +Ho’ávo tendota Liberal-gua oho oiko Buenos Aires-pe ha oike omba’apo diario La Razón-pe.,tateoba +Ho’a’ỹva’ekue España-ygua ha Hesuitakuéra poguýpe.,tateoba +"Hógafui oikómi tapicha arandu Paraguaigua jetopaháramo, ha’e horýgui ha ojapyhykuaáre mbohupáep, iñakãporã, hetia’e ha oporomoba’ére.",tateoba +Hógagui ojapo mba’eñeñongatuha ha jehechuka umi oguatahague.,tateoba +"Hóga kakuaa oikóha Lúkepe, ndorohechái ni peteĩ aranduka.",tateoba +Hóga ñepyrũrã ha’e yvyrágui; okeha itúvakuéra ha avei mitãnguéra oguereko pyrũha (piso) yvyreígui.,tateoba +Hógape oiko ñembo’e mante ichupe upéi oúma ógaykére oikóva ha oñemboheta ohóvo ijatýva.,tateoba +"Hogayguakuéra ndaija’éi hese ome’ẽ haguére ojavývo heindy Yrasẽmape pohãvai; upéi oñapymi ýpe ha omano, hetégui oiko japeusa, ha péicha oiko hapykue gotyo opaite árama.",tateoba +"Hogayguakuéra omba’apo mandyju, avati ha yva ñeñotỹme.",tateoba +Hogaygua oñemomba’eguasu herajoapýre ha’e avei ogueraháva upe época-pe.,tateoba +"Hogue ha ha’ÿingue oñemoĩ peteĩ kuimbe’i (cucharadita) renyhẽngue peteĩ tepýpe guarã, oje’u mbohapy térã irundy tepy peteĩ árape ojekaru rire.",tateoba +Hogue hovy kangy.,tateoba +Hogue iporãiterei tuguy asuka ñamboguevi hag̃ua.,tateoba +Hogue jaipuri ñandepiruséramo ha tuguy ñandy ñamboguevi hag̃ua.,tateoba +Hogue ojepuru pohãrã pyti’a chiãme.,tateoba +Hogue ojepuru pohã ro’ysãramo ha ipy’ape hasýva.,tateoba +"Hogue puku akua, haviju mimi, haimbe ha ijoha.",tateoba +"Hoky peteĩ ñande rapicha apytu'ũme (heñoisapy'a) ha péva oikuaaukávo hapichápe, ojekuaa ha ojepurúmakatu.",tateoba +; holandañe'ẽ ha'e peteĩ ñe'ẽ nunga ambuéva oúva neelándañe'ẽ megua.,tateoba +“Hombre secreto” ha’e mokõiha poemario réra.,tateoba +Honduras oguerekova nunga 8.000.000 tetãyguakuéra ha ipukukue ha'e 112.492 km².,tateoba +"Horqueta guive, peteĩ tape osẽva upe guive rupi, ikatu oñeg̃uahẽ Takuatĩ, San Pedro yvýpe.",tateoba +"Horqueta-pe oiko 52.573 tapicha; umíva apytégui 27.093 kuimba’e ha 25.480 katu kuña, he’iháicha Censo 2002-me guare.",tateoba +Hose Nazareth-ygua niko María ména ha -,tateoba +Hose ndaje yvyrambojeguahára ha oñemombe'u ha'e ombo'ehague Hesúpe upe mba'e'apo.,tateoba +Hose ndoikatúi ohupyty hogue ojapo hagua Tupãsýme hogarãmi.,tateoba +Hose niko Tupã poravopyre.,tateoba +Hotel Vapor Cué omba’apo ha oñangareko porãitemi restaurante-pe.,tateoba +"Ho'u ka'a ha kapi'i, ho'u avei yvy'a ha yva ambueva.",tateoba +Ho'u opaichagua yva ha ka'avo.,tateoba +"Ho’use ramo sapy’ánte oñembosako’i peteĩ kuimba’e ha oñemoĩ oikutu, péicharõ ha’ete hevéva.",tateoba +Ho’u tahýi ha ka’avo’i.,tateoba +Ho’uva’ekue ko mba’yrúpe oñembojypyre he’i péicha oñembojypyre hevehapea amoa.,tateoba +Ho'u yso ha ambue pira michĩ.,tateoba +Ho’u yva’a ha mymba rupi’a.,tateoba +Hovasyve tape yképe okakávagui.,tateoba +Ho'ysã porã vove ikatúma jaipe'e umi ka'i ladrillo.,tateoba +"""H"" puru: Kóva ojepuruva’erã umi tero oñepyrũva taipu ""T"" térã ""O""-pe; ja'eporãsérõ, ojepuruva'erã tero ijysaja'apýva ndive (T-O /R/H).",tateoba +Huã Páulo II ohaíkuri 5 aranduka: “Cruzando el umbral de la esperanza” (jasypa 1994); “Don y misterio: en el quincuagésimo aniversario de mi sacerdocio” (jasypateĩ 1996); “Tríptico romano” (jasyapy 2003); “¡Levantaos!,tateoba +"Hu'ã yvatevéva ha'e pe yvyty Mont Blanc, orekóva 4.810 métro yvatekuégui.",tateoba +"Hu'ã yvatevéva hína upe yvyty Elbrus, oguerekóva 5.642 m.",tateoba +Huguái ipuku avei ijapýra morotĩ.,tateoba +Huguái puku ha osorei.,tateoba +"Huguápe katu peteĩ atymbopuha ohenduka purahéi ñanemba’etéva, umi ikyre’ỹvéva; ha opapotávo pe vy’aguasu, opavave osẽ ojeroky vy’a ha tetia’épe.",tateoba +Humaitá-pe opytánte artillero-kuéra ha fronterape mbovymi escuadrón kavaju’ári rehegua.,tateoba +"Humphry Ward, haihára Vyretáña pegua.",tateoba +"Hupytyhárõ jeikorã ha arandu yvate jepyso ñane retãme, Mbo'ehaovusu Tetãgua Paraguaygua omoheñói mokõi mbo'ehaovusu ñane retãmegua UNE Alto Paranámegua ha UNI Itapúapegua.",tateoba +"Hu’u, tĩ syry, chiri ha tesa pytã jopi ojo’áva akãnundu ha ahy’o rasy ndie, ohechaukave hina ojeguerekónteha peteĩ ahy’o rasy virus-kuére ha ndaha’eiha faringitis estreptocócica.",tateoba +Hu’y apýre omoĩ hikuái guyra raguemimi.,tateoba +Hyakuã porã ha mbarete.,tateoba +"Hyãsiañe'ẽ ha'e peteĩ ñe'ẽ Indoeuropagua, oñe'ẽva 220 sua ava rehe.",tateoba +"Hyãsia retãme, mbohapy karai ambuéva oporokuái peteĩme pavẽ avei (Luis XIV, Luis XV ha Luis XVI; 1661 -",tateoba +"Hyepýpe jajuhukuaa: ñe'ẽjovake, ñe'ẽñemiguerojera, mombe'ugua'u, mombe'upy, káso ñemombe'u, ñe'ẽnga ha hetaiteve mba'e.",tateoba +Hyepýpe oĩ 2.000.000 ava kuéra nunga (ary 2008-pe).,tateoba +Hykue hũ omosẽ ikyhyjérõ.,tateoba +"Hyrãsia retã, ijapekue oĩva Európape, Hyãsiaygua oje'e l'Hexagone (upe tetã orekóva poteĩ yke) ojoguágui peteĩ poteĩkejojáva.",tateoba +Hyrãsia terã Hyãsia (,tateoba +Ichugui oikókuri ava ñembo'ypyre (homo erectus) ojapo peteĩsua ary.,tateoba +Ichugui oikókuri ava ñembo’ypyre (homo erectus) ojapo peteĩsua ary (un millón de años).,tateoba +"Ichupe guarã tuicha mba'e pe jesareko hembiguài kuèra rehe, taha'e oficial tèrã miembro de tropa, ombovevúi haguã condición de lucha orekóva omotenondévo batalla.",tateoba +Ichupe oñembohéra pundie hay'opy'agua.,tateoba +"Ida, Ñe’eroky Editorial Hispana Paraguay SRL 1ª.",tateoba +IES Ateneo de Lengua y Cultura Guarani.,tateoba +"Ifundahare, Mburuvicha Pedro de Melo de Portugal ombohérava’ekue chupe “Capilla Duarte”; Carlos Antonio López, 1849-pe, ombohéra chupe “Arroyos y Esteros” ramo.",tateoba +Iglesia de Cnel.,tateoba +"Iguýre oime, mokõi òga alero daiporivéimava ha péva ohechauka ñandèvéve ikatu haguã jahechakuaa dimensión orekóva ha umi material ojeporúva época colonial, jave.",tateoba +"Ihaipyre pya’e ojeikuaa ha ojehayhu ha ipu opa ára, opa henda rupi avei.",tateoba +II Censo Nacional Indígena de Población y Vivienda.,tateoba +Ijahy'o ha iñakã pytãhũ ha morotĩ.,tateoba +"Ijapekue, oguerekóva heta ypa'ũnguéra ha tetãmi opytáva yguasu rembe'y ambuéva, oguereko 643 801 km².",tateoba +Ijapekue oñemohenda pokõi tetãvore rupive.,tateoba +Ijapytekuéra oĩva’ekue avei kavaju arigua omosununúva Acosta Ñu yvy.,tateoba +"Ijapytépe, Hérib oho exilio-pe jey Buenos Aires gotyo, omano meve.",tateoba +Ijapytepekuéra oĩ avei umi ituja ha ñorairõhára ojejapiva'ekue ha ne'irã okueraporãva; opavave oñembopy'aguasu ojoko hag̃ua Triple Alianza-guápe.,tateoba +Ijapytepekuéra oĩ avei umi ituja ha ñorairõhára ojejapiva’ekue ha ne’irã okueraporãva; opavave oñembopy’aguasu ojoko hag̃ua Triple Alianza-guápe.,tateoba +"Ijasúpe, ha’éva koty principal sala baja-pe, tuichakuégui, ojeporu umi exposición temática temporal ha ojeporúva umi evento oñemotenondéva aty guasúpe ha ikatúva ojeporu avei jeroky, ñoha’angaha concierto-pe, etc.).",tateoba +"Ijatukupe hũ ha hovy, ha hete guýre morotĩva.",tateoba +"Ijatukupe, ipepo ha iñakã hũva, hete guýre morotĩva, ha ipyti'a sa'yjukangýva ha oreko mokõi mbore sa'yju iñakã ykére.",tateoba +Ijatukupe pytã nunga ha ipy'a pytã kanela.,tateoba +Ijavateekuéra apytépe ojehechakuaa tovara’anga ha lampíũ rendy.,tateoba +Ijechauka ñepyrũ oiko kuri upe ary 1979 ramo.,tateoba +Ijehaipyre oike opavave Paraguaigua ñe’äme.,tateoba +"Ijehechauka paha Brasil retãme ojechákuri 200.000 tapicha, umíva apytépe, Brasil retã ruvicha, Hermes da Fonseca.",tateoba +Ijehegui oñembokatupyry mbaraka mbopúpe ha omoheñói peteĩ aporeko imba'eteéva opa henda rupi ojehecharamóva.,tateoba +Ijeikove ha'e 4 ary gotyo 6 ary.,tateoba +"Ijeikove omoambuevo Alan (Jon Cryer), ityvýra, ojopoi hembirekóre ha oho Charlie hoga, oikove hag̃ua, ha Alan ira'y herava Jake (Angus T. Jones) oho Charlie hoga avei opa arapokõindy ipaha.",tateoba +"Ijeikovépe omba'apoite va'ekue momarandúpe ha ñe'ẽporãhaipyrépe, ohaívo oipuru heta téra ambuéva ha kóva oporopytyvõ hekove rembiasa ikuaavépe.",tateoba +"Ijerekuévo, ko’arupi oi irundy mbya kuéra táva.",tateoba +Ijerekuévo ojehecha heta kuãirũ guasu.,tateoba +"Ijerére oĩ heta yvyty ha yvy ipyko’ẽvaipáva ojupi térã oguejýva, yvy rehegua ha’ehína pe ojeheróva latosol pytã oho ñai’ũ gotyo.",tateoba +"Ijerére oiko amo 2,2 sua tavayguakuéra.",tateoba +"Ijerére oĩ ku areóla, isa'y kambavemi térã hũvemi ipirégui.",tateoba +Ijerére ojehecha umi edificio colonial.,tateoba +"Ijetu’uete rupi jepy’amongetakuéra, jaipyhy va’erã iñepyrurãme umi techaukarã ndahasyetéiva raẽ ha ñamombe’u umi oĩva ha maerãpa oñemoĩ upépe”.",tateoba +"Ijoyke’y ikõingue hérava Emilio de Jesús Ayala ha Eliseo ru joyke’y, Juan Pablo, Juan Bautista ha Manuel Sisa.",tateoba +"Ijoyke’ykuéra Esteban, León, Raymundo (omendáva Clara Recalde ndive, iryke’y Facundo viuda), Josefa, omenda Federico Zorraquín; Francisca, omenda Alberto Robinson; Emilia ha Serapio Machaín rehe.",tateoba +"Ijoyke’y kuéra ha’e Guillermo, Pomposa, Sara, Eusebio, César, Modesto ha María Teresa.",tateoba +"Ijoyke’ykuéra ha’e Juana Concepción, Enrique Bordenave, Rosa, Elena ha María Bordenave.",tateoba +"Ijoyke’ykuéra katu ha’e: Juan, Digno, Hugo, Oscar, Ma Asunción, Leticia, Estela, Enrique, Nilda ha Teresa.",tateoba +"Ijoyke’ykuéra ome’ẽmbaite pirapire ha oguerekova’ekue Fundación La Piedad-pe, ojejapova’ekue hérape.",tateoba +"""IJ” puru: Kóva katu oñembojoajuva'erã umi tero juruguá-re, oñepyrũva pu'aépe ha imuanduhéva ipu'ae pahápe.",tateoba +"Ijuru jetapáicha, omongu'i hembi'urã ho'u porãve (ho'u opaichagua pirakuéra ha mymba michĩ ndorekóiva pujase'o), oipuru mokõi itĩ guasu oipyhy hag̃ua hembi'urã.",tateoba +Ijuruky’ávante umi Guaraníme oñe’ẽva.,tateoba +"Ijuru puku, ipe okakuaa ha ijapu’áva hakuahápe.",tateoba +Ijurúre oguereko peteĩ tĩ mbuku oipuru ho'u hag̃ua yvoty mba'e ku'i.,tateoba +Ijurúre oreko popĩa vai.,tateoba +"Ijypykuemavoi oipururaka’e hembi’urã opaichagua ka’avo ha ñana rogue ha heseve mandi’o, jety ha yva.",tateoba +"Ijypyrãme herava’ekue “Amancio Cué”, upe rire, ofunda 1786 -me, reducción jesuítica-ramo pa’i Juan Francisco Amancio González ha Escobar (Amancio González) ombohérava chupe “Reducción Melodía” ojegueromandu’ahávo Gobernador Pedro Melo de Portugal-pe.",tateoba +Ijyva poapy ha oreko mokõi tĩ guasu mbarete ro'o anambusúva.,tateoba +Ijyvate ha'e 66 gotyo 70 cm.,tateoba +"Ijyvate ha'e 85-90 cm ha ipohyikue ha'e 1,44 kg.",tateoba +Ijyvatekue ha'e 156 metro yguasu ári.,tateoba +Ijyvatekue ikatu ha'e 2 metro ha umi kuimba'e ipohyikue ikatu ohupyty 120 kilo.,tateoba +Ijyvyape ijyvyku’i ha areko itahũ; avei yvytyrysýi ha ñu vaka oñemongakuaa hag̃ua.,tateoba +Ijyvy apekue niko amo 181 035 km² ha oñeimo'ã ary 2016-pe ijyvýpe oiko amo 16 sua tetãyguanguéra.,tateoba +"Ijyvy apekue niko mokõi ypa'ũ guasu, Trinidad —ituichavéva ha orekovéva tapichakuéra— ha Tobago, ha heta ypa'ũmi umi mokõi guasu ijerére, upéicha ijyvy oñemohenda 14 tetãvore rupive.",tateoba +"Ijyvy apekue ohupyty amo 13 812 km², ha ipype oiko amo 625 266 tetãygua, ojeipapaháicha ary 2011-pe.",tateoba +"Ijyvy apekue ohupyty amo 144 100 km² ha oiko amo 8 sua tapichakuéra upépe, ojepapaháicha ary 2013-pe.",tateoba +Ijyvy apekue ohupyty amo 236 800 km² ha ipype oiko 6 677 534 tekovekuéra ojeipapaháicha ary 2008-pe.,tateoba +Ijyvy apekue ohupyty amo 476 km².,tateoba +Ijyvy apekue ohupyty amo 991 km² ha ary 2015-pe ojeipapa amo 294.140 tekovekuéra oikóva ipype.,tateoba +Ijyvy apekue ohupytýnte 5.8 km².,tateoba +Ijyvy apekue oñemohenda 10 tavapy rupive.,tateoba +Ijyvy apekue oñemohenda 14 tetãvore rupive.,tateoba +Ijyvy apekue oñemohenda 24 tetãvore térã wilayat.,tateoba +Ijyvy apekue oñemohenda upéicha: porundy tetãvore ha 24 táva aty.,tateoba +Ijyvy ha’e iporãitereíva kokuépe guarã agricultura ha avei oĩ mymbakuéra rendagua ganadería.,tateoba +"Ijyvy ha’e yvyku’i pytã, ha’ete oĩ Región Oriental gotyo, ndaipypukúi.",tateoba +"Ijyvy ijyvate, iñempinado ha heta ijita, ha iporã oñeñotỹ hag̃ua takuare’ẽ, yvyra ha oñemongakuaa hag̃ua opaichagua mymba.",tateoba +Ijyvy ikarape ha hi’yrenda.,tateoba +"Ijyvy karape ha ijyvate mimínte, oguãhẽva 3 guive 6% peve pe joja’ỹ.",tateoba +"Ijyvy niko michĩ ha heta tekove kupera oikove ipype, umi Tetãnguéra Yvýi hekoporã ha hekotenondeite.",tateoba +Ijyvy ojeporu ñemitỹrã.,tateoba +Ijyvy ojepyso ysyry Monte Lindo guive ñemby gotyo ysyry Riacho Alegre peve yvatévo.,tateoba +Ijyvýpe oĩ heta tape ohóva tetãvore ryepy tuichakue.,tateoba +Ijyvýpe oĩ umi po ingenios de azúcar tuichavéva tetãmegua.,tateoba +Ijyvyty ivatevéva ha'e Yvyty Pedra da Mina (2797m.,tateoba +"Ikakuaaitévo, oñembyaty heta irunguéra, ha omoñepyrũ upe Academia Brasileira de Letras (Pindoráma Ñe'ẽ Amandaje).",tateoba +"Ikarape ha ijyvatéva, ijapu’áva, hakamby irundýva, hetyma mbohapýva térã hetyma’ỹva.",tateoba +"Ikarẽ oguatávo péva oñeaccidenta agüere omohu'ã potaitévo tekombo'e Colegio Militar-pe, upérõ ho'a kavajúgui Cabildo guýre.",tateoba +Ikatu avei jahecha heta mba’e ikatúva jajapo turismo naturaleza rehegua ko’árupi.,tateoba +Ikatu avei jajuhu kanbuekue mymbakuéra ymaite guare.,tateoba +Ikatu avei ñaguãhẽ autopista ohó avión guejyha Silvio Pettirossi rupi.,tateoba +"Ikatu avei ojeguata tape po’ire omombykyva ysyrype oñeguahe hagua, aguiete umi y caída-gui.",tateoba +"Ikatu avei ojeho mba’ehejapyrã guasu (parque): Defensores del Chaco, Antonio Parquet ha Parque ecológico Lagorá.",tateoba +"Ikatu avei ojeho pe táva ypykue Ishir mba'évape hérava “Virgen Santísima”, upépe ikatu gueteri rehecha pe Shaman hérava, opurahéi jave.",tateoba +Ikatu avei ojehypýi umi mbutu vícho jukaha ndive ha oñepohãno mayma hasýva oñemosarambive mboyve pe mba'asy.,tateoba +"Ikatu avei oñeg̃uahẽ Loma Plata peve, km 444-pe ha upégui ojeho peteĩ tape pytã ipukúva 333 km rehe.",tateoba +"Ikatu avei oñemohenda, mba’éichapa hete rupive, ko’ãva katu oñemboja’o ikanguéva ha ikangue’ỹvape.",tateoba +Ikatu avei realkila auto.,tateoba +"Ikatu hag̃uáicha jaguereko are opáichagua mymba, tekotevẽ oñemoañete tembi’u ha añuvã opáichagua mymba oĩvape g̃uarã, pe tenda eñeñe’ẽva apytépe.",tateoba +Ikatuhag̃ua ohepyme’ẽ iñehekombo’e facultad-pe ohupyty peteĩ beca Fundación Alexandrowitch-pegua.,tateoba +"Ikatuhaguére tye pirekytĩ ojapovai kuñáre, oje'eka chupekuéra to'u pohãrekoitegua, ha'éva hína Ampicilina, oikéta jave pirekytĩháme.",tateoba +"Ikatu he’i: “Che angirũ, karai Chive, omombe’u chéve ymáma ojoguahague hogarã.",tateoba +"Ikatu he’i: “Ha uperõ apu’ã, ha ha’e aháta ko’erõ nde rógape” Kalo ohendúvo upéva, osẽ ombo-hovái: “Néi, upéicharõ roha’ãrõta tereremíre”.",tateoba +"Ikatu he’i: “Ohasa umi ary, ha karai Vito oikónte gueterei oñemo-ñe’ẽ hapichakuérape, jahechápa ndohóipa hendive Ka’aguasúre.",tateoba +Ikatu hérava hurakã.,tateoba +Ikatu iguasúva térã imichĩva.,tateoba +Ikatu ine ha ijape opáicha rei.,tateoba +"Ikatu jaclasifica lateríticos ha latozoles-pe, ha isa’y pytãhũngy, ijavovekue katu ñai’ũ jehe’a memete ipypuku porãva.",tateoba +"Ikatu ja’e avakuéra tetãvore pegua ndoguerekóiha arandu yvate, péicha rupi ndaikatúi oñakãrapu’ã pya’e ko tenda.",tateoba +Ikatu jahecha ko tendárupi mba’éichapa iñambue hechapyrã kapi’igui karanda’ykuéra ñurupigua.,tateoba +"Ikatu jahecha upépe oĩha yvy ñeno yvyra’ỹi oúva tatarendyguasúgui, upévare ojehecha ramo ko yvyty.",tateoba +"Ikatu jajoko hína ko mba'asy jaipurúrõ repelente, ñamonde ao omo'ãva pe ñande retére ani ñande jopi pe ñati'ũ, avei ñamopotĩ umi mba'yru ombyatýva y ky'a, ha pyhare jake hag̃ua jaipurukuaa mosquitero.",tateoba +Ikatu ja´u nandi térã tembi´u týraicha.,tateoba +Ikatu ja´u tembi´u ári.,tateoba +"Ikatúma omenda ha imemby, oñangarekokuaátama membykuéra rehe, omba'apokuaáma ñemitỹme, hui'tĩ apópe, ñandyry ha mba'e.",tateoba +Ikatu ñaguahẽ jahárõ Ruta 5 rupi.,tateoba +Ikatu ñaguahẽ ko’apeve Ruta ohóva táva Vallemime.,tateoba +Ikatu ñaguãhe ko távape Ruta II “Mcal.,tateoba +Ikatu ñambo’e ani hagua ombyai haity ko araro’ýpe tera araroguekúipe ani hagua ojuka chupekuéra mba’asy.,tateoba +"Ikatu ñambohysýi Paraguái leikuéra omo’ã ha oñangarekóva ka’aguy, reserva forestal ha opaichagua tekove oĩva ka’aguýre.",tateoba +Ikatu oguereko mbarete ku'érã mokõivéva térã opavave imba'ejerépe.,tateoba +Ikatu oguereko tuguái oporombyaíva.,tateoba +Ikatu oĩ amo 1.500 sua musulmã opaite Yvy ári.,tateoba +"Ikatu oike pypy mil tapicha; ojejapo ko’ápe espectáculo artístico, jeroky, teatro, purahéi, hamba’e.",tateoba +"Ikatu oiko infección bacteria-kuére resfrío árima, oporombohasýva sinusitis, faringitis térã otitis aguda-gui.",tateoba +Ikatu oĩ Para tetera'ãnga ha Tetã tetera'ãnga.,tateoba +"Ikatu ojealkila embarcación privada, orekóva yga Puerto de Asunción térã peteĩ crucero ogueraháva Pantanal peve.",tateoba +Ikatu oje'e ñande niko opaite ñande ypykuéra ova va'ekue.,tateoba +Ikatu ojehecha imagen ha foto tavayguakuèra peteĩyrĩ ciudadano paraguayo oisãmbyhyva’ekue cargo Presidente de la República del Paraguay ha iministro de defensa-gua.,tateoba +Ikatu ojehero avei Reich Mbohapyha (,tateoba +Ikatu ojeikuaa kuña hyeguasuha ojejapóvo peteĩ tyeguasu kuaara'ãha.,tateoba +Ikatu ojejoko hekoit��pe virus resfriado rehegua ani haguã ñanderasy chugui.,tateoba +"Ikatu ojejoko ojejepohéiramo hekópe, avei oje'e ojeporúramo jurumbotyha oikoiteha avei.",tateoba +Ikatu ombopiru hikuái yvyramáta omoperõva.,tateoba +"Ikatu oñehesa'ỹijo ko mba'asy ojetopárõ Zika mymbachu'ĩ ñarõ ARN umi hasýva ruguy, ty térã rendýpe.",tateoba +"Ikatu oporombovy’a, oporomomarandu térã oporohekombo’e.",tateoba +Ikatupyry avei ñe’ẽpoty apópe ha heta hembihai ohecha ára resa opaichagua kuatiahaipyrépe.,tateoba +"Ikatupyryeterei rupi ko mbaraka mbopuha, Misiones tuichakue javeve ha upéichante tetãpýre, ovy’a ijyvýpe heñói hague ko artista ijojaha’ỹva.",tateoba +Ikatu reipuru hepýre lancha pirakuturã térã reho haguã ýre rehechaségui mba'eporãita tenda rehegua.,tateoba +"Ikatu rembojoaju téra reipe'a “hakukuére” umi periférico, remoñepyru téra rembogue'yre ne komputadora.",tateoba +"Ikatu, upe mba’e ombyasyveva’kue, ha are oguerotyryry, heindy ha tyvýra manongue: Gloria (Godoia) omboty rire 24 ary ha Luis (el “Rey Luis”) ombotyrõguare 20 ary.",tateoba +Ikatúva ñamomba’eguasu ko parque nacional rehe ha’e umi yvyku’i aty oku’éva (médanos) ijyvyrakuéra tendagua ha umi guanaco.,tateoba +"Ikatu'ỹva ñaha'ã ipoh-yikue, isa'y térã ijysaja.",tateoba +"Iko'ẽvo, Maíz ombohovái censura peteĩï kuatiañe'ẽ pohýi rupive ha, péva, odeklara en rebeldía.",tateoba +Ikóga mono’õmbyre omoĩ ajaka’imimíme a oikykúi tape táva rape oñemu haguã upérupi.,tateoba +"Ikorapyhína ohupyty: norte gotyo, Colonia Gral.",tateoba +Ikuatia mbo'ehaorusúpe guarã oñembohéra Mbyjakuéra ipya'etéva.,tateoba +"Ilustraciones: Cacique payaguá, Palacio de Gobierno, Mercado de Asunción, Iglesia Catedral, Iglesia de la Encarnación, Brigadier Gral.",tateoba +Imaendua reve mborokuai guasu reta jei vaere.,tateoba +Imagen de satélite del territorio continental de Portugal y parte del norte y oeste de España.,tateoba +Imano ogueru ñembyasy ojeipysóva sociedad pukukue.,tateoba +Imatágui ojejapo yvyra ojepurúva oñemohenda hag̃ua óga ape.,tateoba +"Imáta po’i puku, ipire atã, ikuãirũ kuaava takuáraicha, hyepýpe ho’o ãta, morotĩ, hykue ha he’ẽ.",tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Adela Noriega, Fernando Colunga, Mauricio Islas ha Helena Rojo.",tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Ana Brenda Contreras, Daniel Arenas, Elizabeth Álvarez ha César Évora.",tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Ana María Orozco ha Jorge Enrique Abello.,tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Angélica Aragón, Ari Telch ha Fernando Luján.",tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Edith González ha Eduardo Palomo.,tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Edith González ha Guy Ecker.,tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Elena Irureta, Ane Gabarain ha Loreto Mauleón.",tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Gabriela Spanic, Fernando Colunga ha Libertad Lamarque.",tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Juana del Río, Nelson Camayo ha Ángela Cano.",tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Litzy, Mauricio Ochmann, Roberto Mateos, Alejandro Felipe ha Carla Peterson.",tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Luciano D'Alessandro ha Laura Londoño.,tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Maite Perroni ha Eugenio Siller.,tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Maite Perroni ha William Levy.,tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Mariana Ochoa ha Carlos Torres.,tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Silvia Navarro, Jorge Salinas ha Mayrín Villanueva.",tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Thalía, Fernando Carrillo, Angélica María ha Lupita Ferrer.",tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Thalía, Fernando Colunga ha Itatí Cantoral.",tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Thalía ha Arturo Peniche.,tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Thalía ha Eduardo Capetillo.,tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Verónica Castro ha Guillermo Capetillo.,tateoba +Imba'eapohára tenondegua ha'e Verónica Castro ha Rogelio Guerra.,tateoba +"Imba'eapohára tenondegua ha'e Zuria Vega, Daniel Arenas, Diana Bracho ha Silvia Pinal.",tateoba +Imba'eheta ha imba'eguasu osẽvo va'erã Pindoramagui.,tateoba +"Imba'ekuaa, oguata irundy ipóre hákatu ikatu oguara mokõi ipy.",tateoba +"Imba’e mokõ kuatiahaipyre ñe’ẽpoty rehegua: ""Antología mínima"", oñemosarambi va’ekue ary 1975ha ha ""Guarania del desvelado"", oséva 1979-pe.",tateoba +"Imba'erepyme'ẽ ha'éva'ekue yvyramata'a, mymbajuka ha pira jeikutu; oguereko ikokue michĩmi ha mymba ogayguápe g̃uarã.",tateoba +"Imbaretégui, noñeme’ẽi ha upeichahápe omopu’ãkuri Nightingale Mbo’ehao oñehekombo’ehápe Hasykatuvarerekuarã.",tateoba +Imbytépe oĩ yvytyrata guasu.,tateoba +"Imemby pokõi mba'e ome'ẽva vy'a'ỹ, kyhyje, tasy, tasẽ, ñembyahýi, y'uhéi ha mano.",tateoba +"Imemby rire, kuña nomokambúinteva ikatu hyeguasu jey irundy térã poteĩ arapokõindy riremínte.",tateoba +"Imembysẽta jave, kuña ikatu okaru ha omýi oipotaháicha; ñemyaña naiporãi peteĩha arapehẽ jave t��rã osẽnguévo mitã akã, ha enéma naiporãi ojejapo.",tateoba +Iména omano ha Cora oho okápe omba'apo hag̃ua peteĩ kóga guasúpe tetãvore São Paulo okára.,tateoba +"Imichi guive oñembosarai hapichakuérandi ka’aguýre hu’y ipopekuéra oñani upérupi te’ýicha, he’i iñirũnguérape oikoseha péicha.",tateoba +"Imichĩvo ho'u ygáu mymba'ikuéra oikóva ýpe, tuicha rire ho'u pirakuérape.",tateoba +´imi ndopytáiva peteĩ hendápe.,tateoba +Imitã aja ohasa hógape hogayguakuéra ykére.,tateoba +Imitã guive oike ñepu’ã ha revolución-pe.,tateoba +Imitã guive omba’apo kuatiahaiháraramo.,tateoba +"Imitã guive ombopu piáno, hamói ogueruva’ekue ñane retãme.",tateoba +Imitã guive omoñe’ẽ opaichagua aranduka omoarandu añeteva’ekue chupe.,tateoba +Imitã ha imitãrusúpe ojeherókuri avei Chopelo.,tateoba +Imitã’i guive ha’e ikatupyryetei.,tateoba +"Imitã’i rusúpe gueterei oike peteĩ mitãrusukuéra atýpe, he’iháciha Rafael Oddone, “noĩri tekomarãita iñasãiva ijere rehe ndive, ha’e hi’ánga potĩ, oipota mba’e porã ha hekopotĩre.",tateoba +"Imitã kuñáme ojehechakuaa hese ogustaha chupe ñe’ẽpoty, ha upéramo oñepyrũ heñói ñepyrũ hembiapokuéra ñe’ẽporãhaipyre rehegua.",tateoba +"Imitãkuñáme omba'apo mbo'ehára ramo, omoirũva hembiapo ñe’ẽpotýre.",tateoba +"Imitãme Andrés Cuenca Saldívar ohasa vy’a ha py’aguapýpe tenda heñói haguépe, oike haguépe avei puraheirã gotyo imitarusu’i jave.",tateoba +"Imítame ováma Paraguaýpe ha upéi oikókuri Buenos Aires-pe, upépe oikuaajepe José Paraguaýpe Flores, Emilio Bobadilla Cáceres, Félix Pérez Cardozo ha Agustín Barboza-pe.",tateoba +Imitãmi guive ojehechaukáma voy ha’eha escritor ha mbo’ehára katupyryha.,tateoba +Imitãmi guive ojehechaukáma voy ha’eha periodista ha mbo’ehára katupyryha.,tateoba +"Imitãmi guive, Villagra Marsal oñepyrũma ohai ñe’ẽyvotykuéra rehegua.",tateoba +"Imitãmi poteĩ ary oguerekórupi opyta sy’ỹre, ha oñangareko hese itia Simeona Cáceres karai Farías rembirekore; ko kuñakarai ombo’e va’ekue ichupe mba’eichaitépa omota’ãnga va’erã ohóvo pe ñai’ũ.",tateoba +"Imitã ramo gueteri, ojapo haguéicha heta mitãrusu ijavegua, oike política-pe, ha upekuére oñemosẽ hetãgui mokõipa ary rasa.",tateoba +Imitãramo gueteri oñemoarandu Artes Plásticas Taller de Cira Moscarda-pe.,tateoba +"Imitã ramo opa mba’eére ojesareko, ikirirĩ, ha’eñónte oikóva ha avei ojepy’amongetáva, ko’ã mba’e, noñemoambuéi chugui mitãmi guive okakuaápa peve, ojekuaa ichupe ko’ã mba’ére.",tateoba +Imitãrõguáre oiko ipehẽngue ndive itáva guasu heñóihaguel.,tateoba +Imitãrõ ha imitãrusurõ okakuaa itava guasúpe.,tateoba +Imitãrusu guive ha’e omba’apo va’ekue kuatiahaikuérape umi haiharakuéra katupyry ndive generación 98-guakuérandive.,tateoba +Imitãrusu guive ohai ñe’ẽpoty Castellano ha Guaraníme.,tateoba +Imitãrusu guive ohai ñe'ẽpoty guaraníme.,tateoba +Imitärusu guive omomba’eguasuva’ekue ñane avañe’ë ha upeichahápe omyasäi ñane retä ha tetä ambuére ñande reko Paraguáy.,tateoba +"Imitãrusu guive política nacional-pe oguahẽ ministro de Guerra y Marina ramo 1871 jave, péva gobierno Cirilo Antonio Rivarola.",tateoba +"Imitã rusu jave, pe batería ombopu ha oguerohorýve ha oñepyrũ oñembokatupyry ipype, oike Orquesta de Música Popular omyakãva maestro Severo Rodas.",tateoba +Imitãrusúpe ha hekove pukukue javeve omotenondékuri peteĩ ñemongu’e py’aguapy rekópe ohekava’ekue tekojoja mayma ipirehũvape g̃uarã.,tateoba +Imitãrusúpe oikóma chugui Guarini ha 1845-pe ojehupi chupe coronel ramo.,tateoba +"Imitãrusúpe ojuhúkuri apañuãi peteĩha ohasava'erã, ha'éva itúva ha isy mano, upéicha rupi opytávo tyre'ỹ, ojapókuri opa mba'e oikove hag̃ua.",tateoba +"Imitãrusúrõ, ary 1966-pe, oĝuahẽkuri táva Paraguaýpe y oikékuri Vicente Santacruz atypúpe ha uperire ary 1977-pe oikékuri atypu Los Zorzales Guaraníes-pe, omotenondéva Ireneo Ojeda Aquino.",tateoba +Imitãrusurõ oheja mbo’ehao.,tateoba +"Imitãvéva hi’aguiveva’erã tatágui, oñeno jave.",tateoba +"Imitãvéva hi’ag̃uiveva’erã tatágui, oñeno jave.",tateoba +"Imiytãme, opa mitãicha oñembosarái oha'ã guyramimi ""hondita""-pe ha pesca ""tare'ỹi"" ysyry sakã Tapirakuãime.",tateoba +Imoha'angahára ha'e ' térã min (ndaha'éi mins.,tateoba +Imotenondehárõ oĩ Bernardino Caballero ha omoirũ chupe Coronel Bernardo Franco ha Coronel Florentín Oviedo.,tateoba +"Iñakã guasu, hetyma kuéra ipuku.",tateoba +"Iñakã hũ ha morotĩ, ijahy'o morotĩ avei.",tateoba +"Iñakã hũ ha morotĩ, ijatukupe pytã kanela.",tateoba +Iñakã’imi ojogua mbóipe ha oñongatu jepi ipire atãguýpe Ipy ha huguái mbyky mimi.,tateoba +"Iñakãme ogureko hatĩ mbuku, umíva tymbachu'i ipepo pererĩ kuña oguereko ipy'aguýpe peteĩ hete pehenguẽ omosẽ hag̃ua rupi'akuéra, oĩ ambuéva oguereko popĩa hasy.",tateoba +Iñakãrague rupive ha'ekuéra ohechauka tesaĩ ha mbarete upévare ijavuku ha oñangareko porã hese.,tateoba +"Iñakãre oipuru akãngua, oñembojeguáva guyra raguemimíme.",tateoba +"Iñakãre yke oĩ mokõi apu'ami imorotĩva, ha ipy hũngy.",tateoba +Inambi ituichava avei ha ipire poguasúva ha hũngýva.,tateoba +"Iñambuepa ñandehegui opaite mba’e, ñane retã ndaha’evei ñanemba’e.",tateoba +"Iñangirũete omokyre’ỹva hembiapópe, avei ñe’ẽpapára arandu Arturo Alsina ichupe ohai: “.",tateoba +"Iñangirũ ha mbo’ehàra oipytyvõva periodismo mbo’epype, Fernando Cazenave, oipepirũ ichupe i oike haguã omba’apo kuatiahaipyre ABC Color ñemoheñóime, oipe’ava hokẽ, ary 1967 jave.",tateoba +"Iñarandu, ikatupyry, hekojejapo'ỹ, ipojera ha ipy'arory umíva hína umi mba'e ohechaukáva pe karai guasu rekopy.",tateoba +Iñarandukakuéra oñeñemu porã ha Pindoramape oñeñemuve 200.000 ha oñembohasa 8 tetãme.,tateoba +"Iñarandukue mbyte ko tetãvorépe oguahẽ 3,8 ary mbo’ehaópe ohasapapyre.",tateoba +"Iñarandu pypuku rupi ha kane’õ’ỹme heta mba’e haikue ha tembiapo porã porã oheja rupive, ojeguereko va’ekue chupe karai guasúramo.",tateoba +"Iñaranduvakuéra he’i hese ha’eha ko tetã megua ypa heñoiva’ekue ha’eño, oguereko haguére ojeheróva estratificación térmica, ipypukekue 7 metros rupi ha oguereko avei yvutee.",tateoba +Inca ha’e peteĩ téra ohenóiva peteĩ cultura ha peteĩ periodo prehispánico-pe.,tateoba +"INDERT, ha’evakue ymave Instituto de Bienestar Rural, ome’ẽ peteĩ ñu guasu opavave mba’erã, oguerekoóva 263 ha; Resolución Nº 487/ 88 rupive.",tateoba +India-ygua oipuru ñe'ẽ „namaste“ oporomomaitei ha o'aguyjeveme'ẽ hag̃ua hikuái.,tateoba +Indicadores de la estructura social del Paraguay.,tateoba +Indicadores socio - demográficos.,tateoba +Indicadores socio - demográficos José Fassardi rehegua.,tateoba +Indonésia rembiasakuére heta ojejuhu tetã pytagua ondyrýva umi ypa'ũme oipe'a hag̃ua yvy mba'epy.,tateoba +Inductancia (L): ha'e jakue mba'épa peteĩ mba'e aporã haguã ojapo peteĩ Campo Magnético araka'épa ohasa peteĩ tendyrysyry.,tateoba +"Industria-kuéra ramo katu, ko’ápe oi ojejapoha kamby, aceite ha oje-procesamiento avei palmito.",tateoba +"Industria, omomba’apo ko’ã rubro ha’éva: hi’upyrã, kamby, chacinado, molino oñemontenondéva ka’a ha aserradero rupi.",tateoba +"Industria oñemoĩva upe jere rehe ha’e umi mandyju oñemoha’ỹiha, molino ka’a oñemongu’i haguã ha peti grain oñemondyky hag̃ua.",tateoba +"Industria rehegua oĩ fábricas de vino, ka’a omongu’íva, mandyju mbyatyha, destilerías de alcohol, sapatu apoha, fábrica de básculas, vakapíre omba’apóva ha kamby rehegua.",tateoba +"Industria rehe ñañe’ẽramo katu tuichavéva hína umi mandyju oñeha’ỹi’oha, aséite ojejapoha ha yvyra oñembo’iha; upéichante avei ojejapo mueble ijeguakáva.",tateoba +Industria rehe ñañe’ẽramo ñambohysyikuaa aserradero-kuéra ha avei ojejapoha petit grain ha aseite mbokajágui.,tateoba +"Industria rupive, mbovy planta industrial oñemopyenda ko’ã región gotyo.",tateoba +"Industria ryepýpe ikatu jahecha, yvyra rytĩha, petit grain ha ñandyry mbokajagui apoha.",tateoba +"Iñe'ẽ akã hína “Brigada Militar, a força da comunidade”, poytugañe'ẽme, “Tahachi ñorairõhára Aty, avano'õ mbaretekue”.",tateoba +"Iñe’ẽ ha hekoypykuaa, he’iháicha Dra.",tateoba +Iñe’ẽnguéra apytépe pe mba’eguasuvéva ha’ehína ñe’ẽtéva.,tateoba +Iñe’ẽpoty akóinte iñasãi Yvytyrusu jerére.,tateoba +"Iñe'ẽpoty ha'e ysyry, iñe'ẽandu imbarete ha iñapesỹi umi mba'e teéicha.",tateoba +"Iñe’ẽpoty “Hay un sitio” he’i peteĩ ipehẽme: Oĩ ñe’ẽhe’isejojáva naiñypytũiva, hesakã’asýva: / tekosã’y ha’e jeikove ha katu ndojejapói ojejaposéva, / ñemonda ha’e tembiapo, mborayhu ha’e royrõ, / ha jeikove ha’e ñemano.",tateoba +"Iñe'ẽpoty herakuãvéva omombe'u tembiguái reko pohýi ñembohovái, upévare ojekuaa chupe ""Tembiguái Ñe'ẽpapára"".",tateoba +"Iñe'ẽpotynguéra osẽ peteĩháme kuatiápe amo ary 1605-jave, aranduka hérava Primera parte de las flores de poetas ilustres de España-pe.",tateoba +Iñe'ẽpoty ombojehe'a opa nunga Pindorama reko tee.,tateoba +"Iñe'ẽpoty paha ohaíva enfermera, Facunda Velázquez-pe, omano mboyve.",tateoba +"Iñe'ẽ pu py'ahetáva ha opuraheikuaáva opaichagua mba'epuporã, hetave mbytépe upe country, rock, góspel ha blues.",tateoba +Iñe’ẽyvotykuéra oguereko acento virgiliano mbeguekatumi.,tateoba +"Iñembo’ejeroky ojapo hikuái opýpe, tenda ohechaukahápe hikuái ijeroviakatu Ñande Ru Papáre, ha ojerurehápe ichupe py’aguapy ha tekoha resãire; ha avei, ani hag̃ua hasykatu hikuái.",tateoba +"Iñembyaty peteĩ ohai Jeffrey Lieber, J.J. Abrams ha Damon Lindelof, ha motenonde Abrams.",tateoba +Iñembyaty peteĩ ohasa peteĩháme ta'angambyrýre ára 11 jasypa ára 2006 ha ohasa avei 7 pehẽnguenguéra ambuéva ta'angambyrýre.,tateoba +Iñemomorã oñepyrũ pe ñembo’e oikóva porundy ára jave oikóva ka’aru (novenario) ha pe ára 9 oiko pe jerokyguasu tinglado municipal-pe.,tateoba +"Iñemoñare mba'eheta ha kafe ñemitỹre omba'apo porã, upévare Dumont oñemoarandu porãve táva Parĩme.",tateoba +"Iñemoñare ñane retãme hína umi iñe’ẽ Guaraníva: Mby’a, Ava Katu (Ava Guarani), Pãi, Ache, Guaraju ha Tapiete.",tateoba +Iñepyrũ guive ha amo hu’ãmeve chembovy’a ko rejapóva.,tateoba +"Iñepyrũ guive kuñanguéra oipuru peteĩ ao pehẽnguemi hakambýme g̃uarã, oñapytĩva iku’áre, kuimba’ekuéra katu oiko opívonte.",tateoba +Iñepyrũha guive Rotary oñeha’ãkuri ohupyty pe jeiko peteĩ ñe’ẽme ha py’amarangatúpe opaite tetã rupi ha upevarã omombarete pe ñomongeta ha oheka mba’éichapa ikatu oñembogue opaichagua ñeko’õi.,tateoba +"Iñepyrũmbýme oguerekova'ekue mbo'ehaorusu Tekokatu, Pohanokuaa ha Papykuaagua, ha mbo'ehaokuéra Haikatukuaarã, Pohãrendakuaa ha Momembykuaarã.",tateoba +Iñepyrũmbýpe festival ha’e va’ekue festival internacional ombojopyrúva umi tekovépe hembiap´pe oikuaaukàvo hetã tavarandu ha hembipotápe oikuaauka ha omopu’ã ñane retã mba’éva ñemoherakuã.,tateoba +Iñepyrũmbýpe ko táva oñembohéra va’ekue “Tapaicuá”.,tateoba +"Iñepyrũmby teko johéi pyre péva omboguata, upéi oñeikuave'ẽ ichupe sãmbyhy, nopenái tenda heñóiha.",tateoba +"Iñepyrũme, ko ñe'ẽ indu ou péysiañe'ẽ pegua, upéicha umi tapicha Péysia-gua ombohéra upe ysyry guasu Sindhu (ko'ãga, ysyry Indo).",tateoba +Iñepyrũramekuri oguereko óga mba’apohárakuérape guara.,tateoba +"Ińextremo omoirű costa argentina, táva Rincón Santa María, paraguaya gotyo, omoirűva Santos Cosme ha Damián.",tateoba +"In: Folha online, 11/08/2004 ha ojehechakuaa chupe táva imba'ehetáva upe Pricewaterhouse Coopers rupive.",tateoba +"Infraestructura rehegua, mitä ha mitärusu mbo’ehao oguereko modernas aulas, laboratorios ha talleres ikatuhápe omba’apo.",tateoba +Inglesñe'ẽ kuatiahaipy ñepyrũ oĩ ary 700 rupi.,tateoba +Ingyaterra rehegua.,tateoba +"Iñipytü javete niko peteïva osapukáijeýma chupekuéra: “Pepytu’umína ha peju pe’u kojói mbejúre” ha peteï Kachíke otyryrýva mba’e’apu’a rapykuéri, iküsëmbáva ha hesajerepámava, he’ijey: “Ndaikatúi, cero a cero gueterei”.",tateoba +Iñipytũma katu ha ne'írãnte ojuhu hikuái chupe.,tateoba +Iñirũnguéra katu ombohovaimiva’erã ichupe ndai-katuiha.,tateoba +Iñirünguéra niko ohupi hikuái Kachíkepe ijyva ári ha ogueraha chupe hógape.,tateoba +Instagram apopy 4.0 guive oheja ipuruhára ohupi ta'angamýi ha techarã 1 aravove hi'aréva.,tateoba +"Instagram oreko opaichagua ""mboguaha"" (filters).",tateoba +Instituto de Educación Superior Ateneo de Lengua y Cultura Guarani- Róga Tee.,tateoba +"Instituto de Previsión Social-pe aimehápe avei Sãmbyhyhárarõ; chemandu’ákuri oikova’ekue ambue ára pyhare, Puerto Pinasco-pe, añe’ẽrõguare yvyra árare.",tateoba +Instituto Nacional de Estadística.,tateoba +"Intendente ãgagua ha’e karai Miguel Fretes, PLRA pegua.",tateoba +Intendente ko’ágagua ha’e karai Carlos Palacios.,tateoba +"Intendente ko’ãgagua ko távape ha’e kuñakarai Lourdes Sabina Brítez Ugarte, chovugua (PLRA), ary 2006 guive ary 2010 peve.",tateoba +"Intendente ko’ágagua táva Karapeguápe ha’e karai Ismael Damián Cáceres Santacruz, péva ha’e kolo’o ANR, ary 2006 guive 2010 peve.",tateoba +"Intendente ko'gagua ha'e karai Lucio Martín Martínez Moreno, ha'éva Asociación Nacional Repúblicana (ANR)gua, omandáva arykuéra 2006/2010 peve.",tateoba +Inutytu oguereko 17 pundiekuéra ha 4 pu'aekuéra.,tateoba +"""Inuyt"" ha'e guaraníme «tetã» (",tateoba +"'i oipytéva tuvy, pire apéregua ha omohemóiva pe herekoha pire.",tateoba +"Ipahaitépe ome’ẽva’ekue Academia Paraguaya de la Historia-pe, ha oñe’ẽ “Kuña América Rekoasápe” rehe ha oñemongele’e heta chupe opoko pypuku rehe mba’e oñe’ẽvare ha omopyenda hetáre kuatiápe.",tateoba +"Ipahápe, atyguataha mbohapyha (tercera corriente migratoria), oguahẽva Paraguaýpe ha’ehína umi oñehenóiva Malayo.",tateoba +"Ipahápe, atyguataha mbohapyha (tercera corriente migratoria), og̃uahẽva Paraguaýpe hína umi oñehenóiva Malayo.",tateoba +"Ipaha pegua, Doctor Bottrell, oikókuri ary 1983 jave.",tateoba +"Ipahápe ikatu ja’e oĩha avei ko arandukápe, ta’ãngakuéra aty rehegua oikóva’ekue Táva San Miguel de Parana, Brasil retãme, joyke’ykuéra Ava Guarani Oco’y-pe oikóva ha Mbo’ehao guasu UNIAMERICA Táva Foz de Iguazu pegua.",tateoba +"Ipahápe, Independiente ohepyme’ẽkuri ichupe -hete kane’õve jave- Huracán-pe.",tateoba +"Ipahápe ja’ekuaa avei, ymave, ñane retãme heta ñeha’ã ojejapókuri ikatuhaguáicha trígo ra’ỹi heñói ha okakuaa ñande yvýpe.",tateoba +"Ipahápe ja’ekuaa “kõingue: ava ha avano’õ” oipuru hikuái peteĩ tape año oguata hagua, oñondive.",tateoba +"Ipahápe, ja’ekuaa Ñe’ẽkuaaty retepykatúva (lingüística estructural) oipy’ara’ãhaguéicha Praga, Copenhague ha Norteamérica-yguápe, oipy’ara’ãhague avei Ginebra (Saussure remimbo’ekuépe), Rusia ha Francia ñe’ẽkuaatyhárape.",tateoba +"Ipahápe oatáka tropa 3º Cuerpo de ejército brasileño omotenondéva Mariscal del Campo Manuel Luís Osório (1808-1879), ombotovéva umi atáke 21 jasyapy guvie 17 jasypokõi 1868.",tateoba +"Ipahápe oĩ yanacona-kuéra, ko’ãva oñeguenohẽite ipehẽnguekuéragui ha omba’apo ica-pe g̃uarã añóntema, opáichagua tembiapo chupe g̃uarã.",tateoba +"Ipahápe, Paul og̃uahẽkuri Iowa-pe omba'apo hag̃ua peteĩ tekomo'ãhára atýpe g̃uarã.",tateoba +"Ipahápe, Tekoayhu Árape, peteĩteĩ ohasava’erã tenondépe, ohenói iñangirũ ñemíme, ome’ẽ ichupe peteĩ jopói ha ohetũ térã oañuã chupe.",tateoba +"Ipahápe, tekotevẽ ja’e 14 jasypokõi ha’ehína Hyãsia retã arete guasu.",tateoba +"Ipahápe, tekotevẽ ñamomba'eguasu Ida Genes, María Elvira Martínez de Campos ha María Eva Mansfeld de Agüero rembiapokue, Ministerio de Educación ryepy guive omyasãiva Guarani ñe’ẽte Tekombo’e Myatyrõme (reforma educativa).",tateoba +Ipe 3 metro rupi ha ipukukue 2.200 metro.,tateoba +"Ipehẽngue mokõi, ojehai amo ary 1635-pe, ha osẽ kuatiápe ary 1655-pe.",tateoba +"Ipehẽngue peteĩha ojehepyme'ẽ 60 sua dólar, ha 10 sua dólar ojehepyme'ẽ iñembyaty peteĩháme.",tateoba +"Ipekue, ha’éva reserva ecológica.",tateoba +Ipepo puku ha guasu ha oveve porãhápe.,tateoba +"Ipepo puku ha tuicha, apu'ami.",tateoba +"; ipepo rague hovykangy ha ipepo apýra rague hovyũkangy; ijatukupe guýre, ha hague guýre hovykangy.",tateoba +"Ipire atã'i he´õ ha hu'ũ hyepýpe, ho´o pytã térã sa´yju, hykue re´ẽ ha ha´ỹi hũ térã para´i.",tateoba +Ipire hũ'ive ambue aty ykereguágui.,tateoba +"Ipire hũngy, ojekajeka ha ikorócho.",tateoba +Ipire nda'ikuái ha upéicha rupi ndaikatúi oñembopiro'y ty'ái rupive.,tateoba +Ipire ojepuru pohãrã pire ai ha hay´o rasýpe g̃uarã.,tateoba +"Ipire sa'y oñemoambue ikyhyjérõ, oreko hetére tykue hũ ikatu omosẽ avei.",tateoba +"Ipo'a omotenondévo apertura educativa omoguahẽva dictador José Gaspar Rodríguez de Francia mano meve, ojekuaàva, gobierno de la dictadura ramo, ko mburuvicha omboty upe institución ha opavave mbo'ehao tetãme.",tateoba +Ipochymi hína pe aña ra’y oĩ ramo péicha hápe ha marikador katupyry mante oikuaa mba’éichapa ikatu ipu’aka hese.,tateoba +Ipochýramo oporojopi rasy ipopíape.,tateoba +"Ipópe guitarra clásica paraguaya ojajái umi tavaguasu mombyryete ha'eháicha Moscú, El Cairo ha Tel Aviv.",tateoba +"Iporã avei ja'e ko'ãichagua mymba nda huguy rakúiha, oiko rupi ýre.",tateoba +"Iporã avei ja'e, mba'asykuéra oĩháicha heraha avei Guaraníme.",tateoba +Iporã avei jaikuaa ATENEO-gui osẽhaguéma 805 Mbo’ekuaahára Guarani.,tateoba +"Iporã ha oñemomba’e ""Museo de Arte Sacro"" ha upe ""Museo Jesuítico de Santiago” de las misiones jesuíticas.",tateoba +"Iporãiterei rupi ipuraheikuéra ha tuicha oipytyvõ rupi paraguái purahéipe ha arandukuaápe, oñeme’ẽ Flores-pe Orden Nacional al Mérito 1949-pe.",tateoba +Iporã ja'e Américo Pérez Peña ha'ehague puraheihára peteĩha Ballet Folklórico Paraguayo-pe oikundahava'ekue heta tetã Amerikagua.,tateoba +Iporã ja'e avañe'ẽ oñemohendaha avei ko'ãva apytépe (n-a-mbo-guata-se-i-eté-pa-kuri).,tateoba +Iporã ja’e avei San Juan Ára og̃uahẽhague ñane retãme umi español ndive.,tateoba +Iporã ja'e Lorenzo Prieto avei oikundahahague 25 tetã rasami ko yvóra tuichakue javeve.,tateoba +"Iporã jaikuaa ikatuha ñambyaty mymbakuéra mbohapypa (30) aty rupi ha ko’ãva oñemboja’o jey heta hendáicha, upéicha rupi ijetu’u mymbakuéra ñehesa’ỹijo, jepémona oĩ opaichaguarei.",tateoba +"Iporã jaikuaami ñane retãme hetaiterei oĩha tapicha oikotevẽva jódo, haimete 70%.",tateoba +"Iporã jaikuaa ñañemoaranduha tapiaite, ñanereñói guive ñamano meve; ogapýpe, mbo’ehaópe térã jaikoha rupi.",tateoba +Iporã jaikuaa oĩha ñe’ẽ he’iséva’ekue peteĩ mba’e ñepyrũrãme ha upéi katu iñambuepaitéva he’isévape; oĩháicha avei ñe’ẽ naiñambuéiva upe he’isévape.,tateoba +"Iporã jaikuaa tenda iporãva ikatatúva jaha jaikua péicha oĩ: Karajao, Caaguazú, Coronel Oviedo ha Nueva Londres.",tateoba +"Iporã kangue rasy, po térã py ruru (gota he’iha), tyeruguy, tyasy, pitikiri’ĩ mba’asy ha blenorragia he’iha umívape guãra.",tateoba +Iporãmbajepéva mba´yrumýi ou ha oho tape guasu ári.,tateoba +"Iporã ñame’ẽrõ chupe imba’e tembiapo “Proceso”, ndai’jaravoiva, oĩva opa hendápe, ojoajuhápe película, ta’anga, ñahendúva, ojeporúvas metralla ndive ha ojeporúva heta jey “Kurusu” ramo.",tateoba +"Iporã ñamomba’eguasu avei Ñorairõ Guasu aja, Juan Crisóstomo Centurión ndive, omoheñói, oisãmbyhy ha ohai kuatiahaipyre “Kavichu’i”.",tateoba +"Iporã ñamombe’u, pe arapoteĩ marangatu, pyhareve jave, ko’ã kurusurape’anduhára ohoha hikuái umi tyvyty (cementerio) rupi opurahéi asývo umi omanova’ekuére.",tateoba +Iporã ñande rekove ha tekotevẽ upéa ñamombe’u ani hagua okañy ñandehegui.,tateoba +"Iporã ñanemandu’a avei, ary 1990, Natalia de Canese ha Feliciano Acosta onohẽhague “Ñe'ẽryru.",tateoba +Iporã ñanemandu’a avei tembikuaarekahárare.,tateoba +Iporã ñanemandu’a upe ñorairõ mboyve Hyãsia retã oñemboja’ohague mbohapýpe.,tateoba +Iporãne oñeme’ẽ eritromicina ha ambuemacrólidos terã clindamicina tapicha orekóva alergia penicilina-pe.,tateoba +"Iporãnguépe ndaijojahái, pe ka’aguy karape ha pe ka’aguy yvate oĩháme yvyra ikatúva opa rehegua: ha’éva trébol (",tateoba +"Iporã oñemombe’u umi nativo oikuaa porã mba’éichapa medicina natural, oikuaa opáichagua mba’asy orekóva pohã oipohanóva ohupytýva umi mba’e iporãiteréiva yvypóra hesãi haguã.",tateoba +"Iporã umi ygarata michĩme guarã ohasávo umi ysyryguasu oñehe’ẽva upe táva rehe, omombe’u orekóha avei, peteĩ pista oguejy haguã aviõ térã ambue mba’yru veve ombojoajúva umi centro urbano, ha’éva umi aviõ michĩ ha imediano-va.",tateoba +"Iporãva apytépe jajuhu: ñemba’apo, ñemba’apo kuaa ha ñepytyvõ oñondive kuéra.",tateoba +Ipotĩ asy ndaje ojapokuévo hembi’urã ha okarúta jave katu oipyso pakova rogue mesa ári ha upe mba’e ári omboguapy hembi’u ha upépe ae okaru.,tateoba +Ipoty apu'a morotĩ hogue ruãme.,tateoba +Ipoty arahaku meve.,tateoba +Ipoty heta hesa'i mimi.,tateoba +Ipoty jasypa guive jasypakõi meve.,tateoba +Ipoty jasyporundy guive jasypakõi meve.,tateoba +Ipoty jasyporundy guive jasypateĩ meve.,tateoba +Ipoty jasyteĩ guive jasykõi meve.,tateoba +"Ipoty morotĩ, hembo chororĩgui osẽ hi´a ijyképe.",tateoba +Ipoty puku hu’ãme haviju morotĩ.,tateoba +Ipoty rendaguépe opyta ha’ỹi mba’yru’i ojoguáva trómpope.,tateoba +"Ipoty sa´yju, hi´a michĩ ha hũngy.",tateoba +"Ipratropio aerosol-pegua ikatu avei ombovevuive tĩ syry, katu naiporãmbái tĩ pa’ãme guarã.",tateoba +Ipu Catedral itapu ha tavaguasu pukukue oñehendu ha upéichaoñehendu sapukái: ¡tyapu oiko plàsape!,tateoba +"Ipuerevi oguapi mburuvicharä, ïru reta rami, kuae tëta guasu rupi.",tateoba +Ipu hag̃ua ombota peteĩ yvyra pehẽnguépe.,tateoba +Ipukukue 256.370 km² ha tetãguakuéra niko 2.245.567 ava.,tateoba +Ipukukue amónte 40 cm ha ipohýikue 2 kg mante.,tateoba +Ipukukue ha 6 km.,tateoba +Ipukukue ha'e 132 kilómetro Ogureko peteĩ térã mokõi mba'yrumýi rape.,tateoba +Ipukukue ha'e 1770 km.,tateoba +Ipukukue ha'e 193 kilómetro.,tateoba +Ipukukue ha'e 197 kilómetro.,tateoba +Ipukukue ha'e 20 gotyo 35 metyro yvategui.,tateoba +Ipukukue ha'e 29.800 km² ha oñe'ẽ armeniañe'ẽ.,tateoba +Ipukukue ha'e 355 km.,tateoba +Ipukukue ha'e 3.700 km.,tateoba +Ipukukue ha'e 370 kilómetro.,tateoba +Ipukukue ha'e 40cm térã 140cm ha oguereko pysãpe mbaretete.,tateoba +Ipukukue hína 247 kilómetro.,tateoba +Ipukukue hína 45 cm ha ipukukue pepo pepóre amo 120 cm hína.,tateoba +Ipukukue hína 835 kilómetro.,tateoba +"Ipukukue niko ohupyty amo 6,650 Km.",tateoba +"Ipukúngo pe ijehai, ohaivéröke ohai.",tateoba +Ipuraheikue Guaranias añoite ojeheja oñembopu pukoekuéra rupi.,tateoba +"Ipurahéi omyasãiva rupi hyapu mba’asy oikytĩ’asýva tetãmanuérape, pyahẽ ha sapukái, katu upéichante avei jerovia.",tateoba +"Ipurahéi oreko forma iporãvéva, ipoética-ve, ha’evéma.",tateoba +"Ipy mbyky ha sa'i, imbarete avei.",tateoba +"Ipype avei jahecha upe yvyty, yno’õ, yvy ha avei mbokaja máta, ipahápe parrilla omombe’úva mba’éichapa ojehapy raka’e San Lorenzo.",tateoba +Ipype ija mba'epukuaa ha ñe'ẽporãhaipyre guive ao ñembovyvy ha oga apokuaa peve.,tateoba +"Ipype oĩ 5 tetãretãkuera (dzongdey; अञ्चल Añcal), 20 tetãvorekuera (རྫོང་ཁག Dzongkhag; जिल्ला Zillā) ha 205 ""asai""kuera (རྒེད་འོག gewog).",tateoba +"Ipype oiko amo 27 460 tavayguakuéra, ojeipapaháicha ary 2007-pe.",tateoba +Ipype oiko amo 27 sua tekovekuéra.,tateoba +Ipype oikove 1.711.324 tekove kuéra (jasypoteĩ 2012-jave).,tateoba +"Ipype oikove 290 000 hetave tapicha kuéra, opaite nunga niko Lutero ra'y kuéra.",tateoba +Ipype oĩ mokõivéva: teroñe'ẽ -ko'ápe oñemíva ñe'ẽpehẽtai “o”pe- ha ojapóva: guata.,tateoba +"Ipype oĩ ta’anga, mombe’u te’yi rehegua oĩva Bahía Rio Négro-pe.",tateoba +"Ipype ojejuhu piesa arqueológica, mineral ha techapyră fauna nativa.",tateoba +"Ipype Ruíz de Montoya ohesa'ỹijoma Guarani ñe'ẽpukuaa (fonología), ñe'ẽysajakua (morfología) ha ñe'ẽjoajukatu (sintaxis).",tateoba +Ipyti'a chiãrõ he'ise ipytu rapépe oĩ mba'e ky'a térã ipo'iete.,tateoba +Ipyti'a ha ipy'a morotĩ ha marrõ kangy.,tateoba +Ipyti'a kangue tuicha ha hakamby ha ojoko umi ho'okuéra oipurúva oveve jave.,tateoba +"Irã, héra tee hína Tavakuairetã Islã jeroviápe Irã (",tateoba +Irake hembiasakue iñepyrũ oĩ Mesopotamia Yma hembiasakuépe.,tateoba +"Irã rekuái oñemboguata ha oñemopyenda Islã Tavakuairetã Léi guasu 1979 rupive, hekome'ẽva opa umi tetã rekuái pehẽngue.",tateoba +"Irrazábal ojekuaa teko porã omotenondéha, ome'ẽ vy'apavẽ Estigarribia-pe he'ìvo ichupe: ""Siga Usted, ascendiendo, general, ore roñangarekóta ore puesto de combate ikatu haguã nde eguerúve umi mbyja nde ati'y ári"".",tateoba +Irundy (4) pundie tĩjuruguáva: mb –nd –ng –nt.,tateoba +"Irundy ára pukukue jeveve oikókuri upe mba'e karai Pirandello ra'ýre, ha upeichavérõ jepe, mba'evete vera nomombe'úi itúvape.",tateoba +Irundy ary ha ipahápe ojehai ha oñehendukava'erâ peteî tembiaporâpavê.,tateoba +"Irundýha bioma chaqueño oiméva ko departamento-pe: Llanura oñapymíha Río Paraguái, Pozo Azul, Laguna Salada ha Llanura de inundación Río Pilcomayo.",tateoba +"Irundy jasyrundy jave ojaguerohory San Francisco de Asís ára, Patrono de la Ecología pegua.",tateoba +Irundy pa ary hekovekue oipuru oñemboarandu ha oporombo’épe gramática España ñe’ẽ rehegua.,tateoba +"I. São Paulo, Abril Cultural, 1967 Bramly, Serge.",tateoba +Isasõ guive hyepýpe oĩporãma.,tateoba +Isasõ rire ñane retã ojejapo peteĩ Junta de Gobierno oisãmbyhýva Fulgencio Yegros ha Fernando de la Mora ha’e Vocal secretario.,tateoba +"Isãso rire oñepyrũ ñorairõ ko tetãme, ary 1992 guive 1997 meve.",tateoba +"ISBN 2-88032-949-3 Itavusu ha'e táva Porto Novo, hákatu iporokuái oĩ táva Cotonou, táva tuichavéva.",tateoba +"Isla Puku oĩ ñane ñe’ẽtéve voi ha he’ise España ñe’ẽpe ""Isla Larga"".",tateoba +Islã Tupão guasu táva Nuakechóte pegua.,tateoba +Israel —héra tee hína Tetã Israel (,tateoba +"Israel retãme oiko amo 9 sua tapichakuéra, umívagui hetakue tuichavéva hudío ijypykue, Israel ha'e año voi tetã hudío peteĩva.",tateoba +"Isy, ha’eva’ekue peteĩ ñande ypykue Pinage kambaite áva hũ apesỹi asy oja ojáva humbýre ha ijyvate porãitemi ha itúva katu portuges sarovy akã sa’yju hova mbokaja ratĩ tapiaitéva noñendyvapói rupi.",tateoba +Isy he’i chupe: “Che memby Chive anive neñaña”.,tateoba +"Isy herava’ekue Julia Stanley ha itúva katu herava’ekue Fred Lennon, oñaniva’ekue ñorãirõ guasúgui peteĩ ygaratápe ha oguahẽvo Africa yvate gotyo ho’ava’ekue ka’irãime.",tateoba +"Isy, Julia, ombohérakuri John Winston imembýpe ohecharamóvo karai Winston Churchill, Gran Bretaña Ruvicha Peteĩha.",tateoba +"Isy, kuñakarai marangatu hérava Concepción (Konche) Báez de Salemma, oararecha Paraguýpe ary 1.925 pe ha omanómarõ iména, ha´e oñangareko ogapýre.",tateoba +"Isýnga’u upe oñangarekovétava hese, itúva osẽ py’ỹire omymbajukávo ha upehaguére akóinte ipore’ỹ.",tateoba +"Isy oguereko peteĩ hi’upy ñemuha, Willian omba’apo hendive.",tateoba +Isy ohendúvo upéva haimete omano.,tateoba +"Isy oikóma he'i chupe anive haĝuã oikó upéicha, ka'aguy mbytére ha'eñorei, ha'ékatu hesarái ha ohojeýma iñirũnguéra ndive opurahéi.",tateoba +"Isy oñangarekova’ekue mba’eichaitépa oho iñemoarandúpe imemby, ndoguerekoiramo jepe kyta yvate examen jave, araka’eve nomoguahẽi isýpe mba’eveichagua ivaíva ojapokuaáva mbo’ehaópe.",tateoba +"Itacurubí de la Cordillera oguereko 10.744 ava, ãvagui 5.369 ha’e kuimba’e ha 5.375 kuña, Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos rupive jaikuaáva.",tateoba +"Itágui téra kuarepotígui, ikatu ojejapo ñai'ũgui téra mba'e hatã ambuévagui, ava ojapo peteĩ ysaja pyahu ku mba'égui.",tateoba +"Ita ha'eñoso-pe Miguelángel Meza ohupyty Guarani pytu ypy, oguahẽ Guarani rekoitépe, ipypukuvehápe.",tateoba +Itaipú Binacional katu ojapo peteĩ mombarete ha ñeñangareko peteĩ franja-pe ñande rekoháre frontera gotyo ko’ã táva Mundo Nuevo (Brasil) ha Salto del Guairá (Paraguay) pa’ũme.,tateoba +Itaipu Binacional omopu’ãva Hernandarias-pe tendyry’apoha (hidroeléctrica) ombojoaju avei Paraguay ha Brasil retãme tembiapoguasúpe.,tateoba +"Itaipúpe ñag̃uahẽvo jajuhukuaa, iñongatupyre, japepo (ha’ekuéra oipurúva oñotỹ hag̃ua omanóvape), hembipurukuéra yvy, ita ha kanguégui ijapopyréva.",tateoba +"Itaipúpe ñaguahẽvo jajuhukuaa, iñongatupyre, japepo (ha’ekuéra oipurúva oñotỹ hagua omanóvape), hembipurukuéra yvy, ita ha kanguégui ijapopyréva.",tateoba +"Itajjyrakuéra peteĩha omendáramo guare ha’e: Nora Cecilia ha Celeste; ãva memby ha’e Thalía, Sofía ha Mauricio.",tateoba +"Itakuruvi del Rosario-pe, turista-kuéra ohoitemi ohecha Ykua Salas.",tateoba +Itakyra rembiapo róga.,tateoba +"Itália, héra tee hína Tavakuairetã Itália (",tateoba +"Italiañe'ẽ añete jehai peteĩha sa ro'y X peguare, ha iñe'ẽporã oñepyrũ sa ro'y XII tenda Toskánape, ha mbaretevépe katu sa ro'y XII tenda Sesíliape.",tateoba +Italia-pe oikojepékuri 15 ary omboty peve ha upéi ojevy Paraguay retãme ha oikékuri guarini atýpe.,tateoba +"Itá oguereko heta mbo’ehao oñemoarandu hag̃ua mitã ha mitãrusukuéra, mbo’ehao purahéipegua, ha mbo’ehaovusu avei.",tateoba +Ita opyta peteĩva umi departamento okyvehápe jasyteĩ guive jasyrundy peve ha sa’ihápe oky jasypoteĩ guive jasyrundy peve.,tateoba +Itápe oiko 80.441 avakuéra ojejapo avakuéra jepapa 2019.,tateoba +"Itapỹimimi ndaha’éi ku ikakuaaitereíva, ojaho’i hikuái kapi’ípe ha ijykékatu omopu’ã takuáragui, ojejokuapáva ysypópe.",tateoba +Itapỹi ypy rupi oñemitỹ.,tateoba +"Itauguá oguereko 16 ""compañias"" ha peteĩ ""zona urbana"".",tateoba +"Itauguá ovy'a, ijuruvy imba'ekuaáre ha ipurahéi rehe, ko'ã mba'e tapichakuéra távaygua ohecharamoiterei, heta tapicha katupyry heñói ko távape.",tateoba +Itáva guasu ha'e Antananarivo.,tateoba +"Itavapevoi oñepyrũkuri oñemoarandu, upéima avei Paraguaýpe.",tateoba +Itavusu ha'e hína Fuerte Olimpo.,tateoba +Itavusu ha'e Ndaka táva.,tateoba +"Itavusu ha'e niko Túne, ko tetã táva orekovéva tapichakuéra ipype, ko táva ombohéra ko tetã.",tateoba +"Itavusu ha'e Oviedo, ha táva Gijón ha'e itáva oguerekovéva tapicha ipype.",tateoba +"Itavusu ha'e táva Atĩ Aveva, ha oguereko 102.374.044 avakuéra (2017), Etiopía oñe'ẽ amariañe'ẽ, hérava avei Etiopiañe'ẽ.",tateoba +Itavusu ha'e táva Dodoma.,tateoba +Itavusu ha'e táva Mérida.,tateoba +Itavusu ha'e táva Nasáu.,tateoba +Itavusu ha'e táva San Salvador.,tateoba +"Itavusu ha'e táva Victoria, oĩva ñemby kuarahyresẽ gotyo Ypa'ũ Vancouver-pe.",tateoba +Itavusu ha'e upe táva Hanoi.,tateoba +Itavusu ha henonde táva ha'e Maykate.,tateoba +Itavusu ha henonde táva ha'e Riad.,tateoba +"Itavusu ha itáva orekovéva tapicha ipype ha'e táva Buyumbura, orekóva 851.040 tapicha.",tateoba +Itavusu ha itáva tuichavéva ha'e Kĩsasa.,tateoba +Itavusu ha itáva tuichavéva niko Sana.,tateoba +Itavusu ha ituicha táva ha'e Mbaku táva.,tateoba +"Itavusu ha ituichave táva ha'e Saint John, Antigua ha Barbuda oguerekove 87.883 avakuéra ha ipukukue ha'e 443 km².",tateoba +"Itavusu ha táva orekovéva tavayguakuéra ipype ha'e Pago Pago, Tutuila ypa'ũme.",tateoba +Itavusu héra Georgetown ha tetã oñemboja'o 10 yvy pehẽnguépe.,tateoba +"Itavusu hína táva Ambuja, upépe oiko amo 1 178 568 tavayguakuéra, ha itáva orekovéva tapichakuéra ipype ha'e Lagos, ko tetã itavusu ymaguare, upépe oiko amo 13 123 000 tavayguakuéra.",tateoba +Itavusu hína upe táva Aguascalientes ha itáva orekovéva tapicha ipype.,tateoba +Itavusu hína upe táva Chilpancingo de los Bravo ha itáva orekovéva tapicha ipype hína aupe táva Acapulco de Juárez.,tateoba +Itavusu hína upe táva Cuernavaca ha itáva orekovéva tapicha ipype hína avei.,tateoba +Itavusu hína upe táva Guanajuato ha itáva orekovéva tapicha ipype hína pe táva León.,tateoba +Itavusu hína upe táva Morelia ha itáva orekovéva tapicha ipype hína avei.,tateoba +Itavusu hína upe táva Santiago de Querétaro ha itáva orekovéva tapicha ipype hína avei.,tateoba +Itavusu hína upe táva Tlaxcala de Xicohténcatl ha itáva orekovéva tapicha ipype hína upe táva San Pablo del Monte.,tateoba +Itavusu hína upe táva Toluca de Lerdo ha itáva orekovéva tapicha ipype hína upe táva Ecatepec de Morelos.,tateoba +Itavusu hína upe táva Zacatecas ha itáva orekovéva tapicha ipype hína avei.,tateoba +"Itavusu niko táva Dublín, ojejuhúva ko ypa'ũ ipehẽngue kuarahyresẽguápe.",tateoba +"Itavusu, táva Kambérra (Canberra), opyta Autarália Itavusu Henda.",tateoba +"Itaygua oguereko 109.203 ava, ãvagui 54.115 ha'e kuimba'e ha 55.088 ha'e kuña, omombe'úva Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos.",tateoba +"Itaygua omoheñóiva'ekue Barón Martín de Barúa, ára 27 jasypoteĩ 1728 jave.",tateoba +"Ita’yrakuéra rupi ko’ág̃a jaikuaa ha’e ohaihague avei ñoha’angápe g̃uarã, péicha peteĩ naiñapysẽiva’ekue héra “Kamba nambi”, ha’éva peteĩ ñoha’anga omombe’úva ava okaraygua jehasa’asy, colonia-ramoguare ha ojehaíva guaraníme.",tateoba +Ita ( ) yvy akytã atã ojejuhúva yvyatyhápe.,tateoba +Itekuái ruvicha ojehero sãmbyhyhára peteĩha (First Minister).,tateoba +"’i teniente coronel don Raimundo Rolón, “en su carácter de Jefe del departamento de Operaciones del estado mayor del Comando en jefe, omomba’eguasúvo ha’e omotenonde tembiapo porã organización extraordinaria-pe.",tateoba +Itĩ hũva ha yvatére omimbi gua'uva.,tateoba +"Itĩ kua po'iete, hesa michĩ, apu'ami ha hũ asy.",tateoba +"Itĩ mbuku, po'i ha karapãmi, pytãngy térã morotĩ.",tateoba +"Itĩ po'i, michĩ ha karapã'ỹ.",tateoba +"Itĩ puku, karapã ha pytãhũ.",tateoba +"Ituichakue ha'e 19, 5 gotyo 21 cm.",tateoba +"Ituichakue ha'e nunga 15 cm ha ipohýikue ha'e 13 g. Hilty, Steven L. (2003) Birds of Venezuela: 505. Princeton University Press.",tateoba +Ituichakue ha'e nunga 22 gotyo 28 cm ha taguato mbyju kuña ituichakue ha'e 22 gotyo 29 cm.,tateoba +"Itujágui ha ndamba'ehetáigui, Doroteia ñemoñare ndopotái upe ñemenda.",tateoba +"Itúva Abdón Bordenave ha isy Casimira Ayala, mitãkuña 19 ary, noñemoarandúiva, imitãkuña guive, heta ohasa asy umi residenta tekoasy.",tateoba +Itúva Angel Joaquín Mora Coene ha María Concepción Ferreira.,tateoba +Itúva Don Francisco Bogarín ha isy María Paula Villamayor.,tateoba +"Ituva don José Dolores Frutos ha hembireko Juliana Escurra, coronel don Juan Antonio Escurra reindy, ex-presidente de la República.",tateoba +"Itúva don José Elías ijypykuéra árabe ha isy kuñakarai Francisca Fernández, heñòiva paraguáipe.",tateoba +Itúva don Manuel Rolón ha isy doña Elisa Villasanti.,tateoba +"Itúva, Ernesto, orekojeýkuri mokõi ta’ýra: Enrique ha Ernesto.",tateoba +Itúva Giuseppe Boggiani ha isy Clelia Gené.,tateoba +"Itúvagui ohupyty Giuseppe mborayhu Arte rehe, pintura.",tateoba +Ituvàgui ou ichupe teko ha ohayhu añete purory (música) ha hendive oñemoarandu rudimento arte reheguàva upèi oguahẽva katupyrýpe perfección.,tateoba +Itúva ha'e Silvestre Fernández ha Bernarda Rivarola.,tateoba +Itúva ha isy niko ikatupyry ha upéicha avei ndaha’éi ku oikotevẽguasúva rehegua hikuái.,tateoba +"Itúva ha isy omba'apo akue tekoha'ãngáme avei, purahéi tekoha'ãnga omba'apove.",tateoba +Itúva héra Abdón Galeano Benítez (+) ha isý Delia Olivera de Galeano.,tateoba +"Itúva héra Alfred Boettner, ndoguerekói joyke’y.",tateoba +Itúva héra Antonio Haedo ha isýkatu Silva Valdez de Haedo.,tateoba +Itúva héra Carlos Colombino Levois ha isy Estela Lailla Cabañas.,tateoba +Itúva héra Juan BenignoGómez ha isýkatu Delia Ramona Vera de Gómez.,tateoba +Itúva héra Juan Blas Servín Ramírez ha isýkatu Griselda (Nini) Bernal.,tateoba +Itúva héra Justo Solano Villar ha isýkatu héra Analía Viveros de Villar.,tateoba +Itúva héra Narciso Bracho ha isýkatu Teresa Jesús Arbo.,tateoba +Itúva herava’ekue Dionisio González ha isýkatu kuñakarai Vicenta Teodosia Torres.,tateoba +Itúva herava’ekue Gabriel Eligio García ha isýkatu Luisa Santiaga Márquez Iguarán.,tateoba +"Itúva herava’ekue Ilidio Facundo Acuña López, ha’éva purahéi mbo’ehára Caballero-pe ha isýkatu Asunción Dominga Vera Velázquez.",tateoba +"Itúva herava'ekue John Shakespeare ha isýkatu Mary Arden, ha'ekuéra oguerekókuri poapy ñemoñare ha William niko mbohapyha umíva apytépe.",tateoba +Itúva herava’ekue Joseph Leopold Sigisbert Hugo ha isýkatu Sophie Trebuchet.,tateoba +Itúva herava’ekue Luis Chase ha isýkatu Blandina Martínez.,tateoba +Itúva herava’ekue Prudencio Méndez ha isýkatu Rosa Catalina Fleitas de Méndez.,tateoba +Itúva herava'ekue Silvestre Fernández ha isýkatu Bernarda Rivarola.,tateoba +Itúva herava’ekue Trifón Alcaraz ha isýkatu herava’ekue Juliana Segovia.,tateoba +Itúva Juan Vicente Colmán ha isy Rosa Isabel Cuéllar.,tateoba +"Itúva, karaí Elzear de Jesús Salemma Franco, heñói va´ekue ary 1.915 Barrero Grande pe, táva ko´ag̃a hérava Eusebio Ayala.",tateoba +"Ituvakuéra ha'e karai Jerónimo Riart (catalán) ha kuñakarai Jerónima Vera y Aragón, paraguaigua (avei Eduardo Shaerer sy rérajoapy rehegua).",tateoba +Ituvakuéra ha’e karai Turiano Álvarez ha kuñakarai Ramona Florentín.,tateoba +Ituvakuéra ha’eva’ekue karai Bonifacio Cuenca ha kuñakarai Faustina Saldívar.,tateoba +"Itúva kuéra omói Destiny Hope (Destino, Esperanza) ojerovia ha'e haeta peteĩ herakuã.",tateoba +Itúva Nicanor Navero ha kuñakarai Dolores González.,tateoba +Itúva niko karai Jalil Yambay ha isýkatu kuñakarai Marina de la Paz Rodríguez.,tateoba +"Itúva niko karai Simeón Enciso (t), ha isýkatu kuñakarai Froilana Yegros de Enciso.",tateoba +"Itúva niko Pastor Rojas ha isýkatu Fidela Concepción Benítez Vda de Rojas, ijoyke'ýkuéra katu ko'ãva: Pastor, Juan Carlos, Ada ha María Luisa.",tateoba +"Itúva ohupi ary 1936-pe oporokuái hag̃ua ipehẽngue, Eduardo VIII, ojeívo rire.",tateoba +"Itúva Santiago Otto Schaerer ha isy Isabel Vera ha Aragón, paraguáigua.",tateoba +Itúva Suiza-gua ya isy katu Paraguaigua va’ekue.,tateoba +"Itúva suizo, ha hemiandu mbarete ogueru itúvagui.",tateoba +"Itúva W. Antonio Galeano ha isy Ana Mieres, heratee ha’e Félix, itaita itùva rèrape, ha Roberto, isy tùva rèra ogueraha.",tateoba +"Ityvýra Otoniel, Benjamín, heindy Modesta ha Restituta Báez González.",tateoba +"Ivérika yvýpe, ojehecha porã mokõi ñe'ẽjoavy, jepeve ikatupyry hikuái: yvate ha yvy gotyo.",tateoba +Ivirúgui ojogua hi’upyrã ha yva pyahu ha ipotĩva ha opa umi mba’ére umi hasykatúva okuerajey ohóvo hikuái.,tateoba +"Jacobo I ojupírõ Inglaterra ruvichárõ, omoĩ ipoguýpe upe ñoha'ãnga aty ha oñembohera pyahu “Tuvicha kuimba'ekuéra”.",tateoba +"Jacques Bernard de Molay, ojekuaavéva Jacques de Molay-pe, ha’ehína Orden del Temple térã Caballeros Templarios ruvicha guasu paha.",tateoba +Jacques de Molay ha’ékuri 23º ha upekuévo Opygua Atyha ruvicha paha.,tateoba +Ja’e avei ava ndive heñoiha ñe’ẽte.,tateoba +"Ja'ehaguéicha imba'e'apokuaa iñambue ñepyrũ oñemohendárõguare industria taninera, oñemboty rire oñepyrũ oikoparei hikuái ápe ha pégotyo tembiguáirõ yvyjarakuéra poguýpe.",tateoba +"Ja’ehaguéicha, ñane ramói ha ñande jarýi ojepokuaajepe imitãme otupãnóivo.",tateoba +"Ja’ehaguéicha, ymave niko avave ndovy’ái mbo’ehakotýpe ojepurúgui peteĩ ñe’ẽ hesakã’ỹva.",tateoba +Ja’ekuaa avei Cháko ñorairõme oñemoheñoihague heta ñe’ẽ pyahu.,tateoba +Ja’ekuaa avei Guarani oherohague opa mba’e oĩva hekohápe.,tateoba +Ja’ekuaa avei heta ñemitỹhára oipuruha -oikuaa ha oikuaa'ỹre- pohã vaieta omongueragua’u hag̃ua ikogaty.,tateoba +Ja’ekuaa avei ñe’ẽpuruhára ha ñe’ẽrenduhára ndaha’éi ku ijahy’o ha ijapysa añónte oipurúva.,tateoba +Ja'ekuaa avei oĩha kuimba'e ha kuña ojapokuaáva paje.,tateoba +Ja’ekuaa avei oĩha terarãnguete oikóva ichuguikuéra terarãnguete moĩmbaha mbohasapyre’ỹva.,tateoba +Ja’ekuaa avei upe ñemoarandu ikatuha ipya’e ha ikatuha imbegue.,tateoba +Ja’ekuaa hese ae ary 1944 guive Guarani oñembo’ehague “Escuela Superior de Humanidades” ko’ága hérava Facultad de Filosofía Universidad Nacional de Paraguaýpe-pe.,tateoba +"Ja’ekuaa ipahápe ombohasaha hekove yvy ári, pa’ũ ha ára pýpe, omoheñói ha omboambuehápe hembikuaa ha hembiapoita.",tateoba +"Ja’eporãsérõ, avano’õme oĩ ava peteĩteĩ ha ava peteĩteĩ ojoajupávo omoheñói avano’õ.",tateoba +"Ja’eporãsérõ, taipu omoheñói -oñemohypy’ũvévo- ñe’ẽpehẽ ha ñe’ẽ peteĩ ñe’ẽtépe.",tateoba +"Ja’eporãtarõ, ñambohyapuva’erã “Kapi’i’atã”; ha’éva peteĩ ka’avo hetava’ekue ko táva oĩhame ha ijere rupi avei ha ichugui ojejapo avei typycha ha’éva Kapi’atãygua rembiapo teete.",tateoba +Ja’eva’erã avei ko’ã kurusurape’anduhára aty ojuasávo tapére sapy’ánte oha’ãha hikuái mávapa upe ikatupyry ha oikuaa hetavéva purahéi asy.,tateoba +"Ja’eva’erã avei upe kuaareka Guarani Arapy rehe ae oikehague, ary 2000-pe, Sociedad Científica del Paraguáype.",tateoba +"Jaguakuéra oĩkuri irundyhapegua poguýpe tembi’u’asaje opa guive karupyhare peve, haimete poapy aravo.",tateoba +"Jaguane hague isa'y mokõi, hũ ha morotĩ.",tateoba +Jagua ñepohãno ningo iporãiterei ojehapejoko hag̃ua ko mba'asy tapicha apytépe.,tateoba +Jagua niko oiko irundy hetymáre.,tateoba +Jaguaretépe oñemoĩ posã cable po’ígui.,tateoba +Jaguaveve Halley ary 1986 jave.,tateoba +Jahaimeméva’erã jahupyty hagua katupyry.,tateoba +Jahakuéro Capiatá rupi oĩ peteĩ tape rakamby asu gotyo ñande guerahávva ko táva guasu tetãvore omyakãvape.,tateoba +"Jaha mombyryve va’erã jajo’o haguã, ha upéva hepy, ñu karugua rupi, hasyhápe jaike”, he’e voi.",tateoba +Jahante péva pe tapere ñaguahẽ karai Salvador Delgado rógape ko’arupi katu ojopara narãhahái ha paraíso.,tateoba +"Jaha ramo Buenos Airespe jajuhu tapicha iñe’ẽ kurepietéva, nivy ndajaikuaái ichupe paraguayoha, oñeha’ãmbaite ojogua hagua ichupe kuéra.",tateoba +Jaha ramo jepe ambue hendápe jagueraha va’erã opa ñande reko ha upéicha ñamoporãvéta pe tenda jaikoháipigua.,tateoba +"Jaháramo umi tava guasuháre jajuhu opárupigua ha opáichagua tapicha ha ñane mandu’a ramo ichupe iválle rekóre ha’ete ku hi’otĩva, ha’eteku okañyséva heñói haguégui.",tateoba +"Jahasa ramo upérupi ko’aga jahechaga’u mborevi kuéra, tañykãtĩ, mytũ, kagua ñe’ẽ ha nda’ipóri véima.",tateoba +"Jahayhúrõ ñande rekoha ha upekuévo ani hag̃ua japyta yvyra'ỹre, tekotevẽ -jaitývo peteĩ- hendaguépe ñañotỹ mbohapy.",tateoba +"Jahecha haguépe, Donde ladrón no llega, Vagos sin tierra ha Velasco ha’éva oñemboja haguépe Historia ha intrahistoria del Paraguay colonial rehe.",tateoba +"Jahechaháicha ko’ápe Ache-kuéra ha’e umi atyguataha mbohapyha, (tercera corriente migratoria) og̃uahẽva’ekue apytepegua.",tateoba +"Jahechakuaa avei ñane retãyguáva apytépe, itujavéva ha imitãvéva apytépe.",tateoba +"Jahechakuaa hagua upe mba'e natekotevẽi jaha puku, ñamoñe'ẽkuaánte umi aranduka (libros) ymave guare ha umívape jajuhúta mba'éichapa ñane ñe'ẽ ojehaíkuri opaicharei.",tateoba +"Jahechakuaaháicha, teroja moteĩva techaukarã “Umi”, ha teroja tekome'ẽva “marangatu” naiñambuéi mokõive techa-pyrãme; jepémo upéicha, mokõive tero “karai” ha “kuñakarai” ojoavy hikuái imeñáme.",tateoba +"Jahechami, añandukajeýta ndéve ko che po’apu’a.",tateoba +"Jahecháramo hembiapo ojajáiva, ja’emanteva’erã heta ha tuichamba’eitereiha; umíva apytépe ojehecharamovéva ta’ãnga tinta-pe ijapopyre ha grabado.",tateoba +Jahecha umi yvyráre omba’apóva oikuave’ẽmeme hembiapokuéra ojeikuaa chupekuéra ojapóva iporãiterei ha isa’y porã avei.,tateoba +"Jaheja upéicha mbohapy térã irundy aravo ha upéi ñaguenohẽ ikãhaguã kuarahýpe, jaipyso porã oipejutahápe ivytu.",tateoba +"Jaike guive Enrramaditape jahecha ñande asu gotyo oho vaicha ñande ykére yvyty kuéra opáichagua ha ñane aguivévo katu iporambaitevéntema, oĩma upépe yvyty kuéra iku’a morõtĩva, iporãvéva vaicha oha’ã ha umía ha’e hína: Kororõ, Tupãsy Sérro ha Mbatovi.",tateoba +Jaikénteva’erã Pocho Roch arandukakotýpe jaikuaa hag̃ua moõguipa ou pe mborayhu guasuete ha’e oñandúva purahéire ha ijyvy teére.,tateoba +"Jaikóva’ekue heta árape, ñande sãsovýpe, ha ko’ág̃a pejúta pytaguakuéra pe mondoho ñane sãso ome’ẽva’ekue oréve heta ára rire Mburuvicha Paraguay ra’yre, ha upéva roipysyrõne romano meve, ani péichante ou pytaguakuéra oikitĩ kyse pukúpe ñane sãso.",tateoba +Jaikuaa añete hag̃ua ava rembihasakue tekotevẽ avei jaikuaa umi aporeko (técnicas) oipurúva yvykuaahára (geólogos) ha ymaveguarekuaahára (paleontólogos) oikuaa hag̃ua yvy rembiasakue ha ary.,tateoba +"Jaikuaa hag̃ua moõguipa ha mba’éichapa oñepyrũraka’e te’ýi Ache, jahecharaẽmanteva’era, mba’éichapa oñepyrũraka’e avano’õ ko yvy kóvape, ko’ág̃a oñembohérava América.",tateoba +"Jaikuaaháicha ""Aguai"" niko tero jurugua, upévare ñam-bojoajuva'erã hese ñe'ẽpehẽtai ""ty"".",tateoba +"Jaikuaaháicha, avañe’ẽme oĩ ñe’ẽ kuimba’énte oipurukuaáva (che ra’y, che rajy, che rembireko), ha upéicha avei oĩ ñe’ẽ kuñánte oipurukuaáva (che membykuimba’e, che membykuña, che ména).",tateoba +Jaikuaaháicha ha’ekuéra heñói guive ojepokuaáma ro’ýre.,tateoba +"Jaikuaaháicha heta ára ñane ñe’ẽ Guarani oiko otyryry ko ñane retãme, oĩgui heta tapicha ñaña oñeha’ãva’ekue ára ha pyharépe ojuka ichupe.",tateoba +"Jaikuaaháicha Mbo’eharakuéra rembiapo rupive jaguereko ñane retãme heta tapicha iñarandu ha ikatupyryrasáva, ára ha ára omongakuaa ha omotenondéva ñane retã teko porãve rekávo.",tateoba +"Jaikuaaháicha, ñane ñe’ẽte Guarani oheja hapykuére Amérikape hetaiterei ñe’ẽme, ombohérava tetã ha táva, jepémo umíva ko’ág̃a rupi, oñemoñe’ẽ ha ojehaivaipa.",tateoba +"Jaikuaaháicha, péicha ñande ypykuéra Guarani omohenda ha oñotỹjepi ipehẽnguekuérape omano jave.",tateoba +Jaikuaaháicha sa'i oĩ kuña ohóva peteĩ tasyópe (hospital) imemby.,tateoba +"Jaikuaáma umi mbohapy tenda ja’eva’ekue, pe edificio de acceso ombojeroviajey pe planta original, oipe’ávo umi mba’e oikóva uperire, omoĩ peteĩ circunvalación pyahu ha servicios, ha avei ombokakuaave pe jeike ypy rehegua (acceso original).",tateoba +Jaikuaa porã ava ha ñe’ẽte heñoiha oñondive.,tateoba +"Jaikuaa porã hag̃ua ha'epa ko mba'asy, pohanohára omoinge va'erã pe hasýva ahy'ópe hisopado de garganta.",tateoba +"Jaikuaaporãvo ko tenda ikatu ja’e ha jahecha 82,09% tendagua oikoha okára gotyo.",tateoba +Jaikuaasérõ ava pu’aka tekotevẽ jaikuaa porã mba’épa ojapokuaa hetepy ha mba’épa nahániri.,tateoba +"Jain Dharma ombo'e kóva niko peteĩ jeroviapy iñepyrũ'ỹva ha ipaha'ỹva, Jinendra Varni (ed.) prof.",tateoba +Jaipurukuévo umi mba’e oĩva tekohápe niko ñamomeg̃ua jahávo upe tenda.,tateoba +Jaipurukuévo umi mba’e oĩva tekohápe niko ñamomegua jahávo upe tenda.,tateoba +Jaipurúma guive hasýma upéi japoi hag̃ua ichugui.,tateoba +"Jaipuru ñaipohãno hag̃ua py’a raku, jaity hagua mba’e ky’a ñande py’águi, ty rupi.",tateoba +"Jaipurúramo añoite iñe’ẽtee jahekombo’engatúta ichupe, ha’égui upéva upe iñe’ẽ’ypy, upe oikuaaporãva.",tateoba +Jaipurúva ñande po jaipyhy ha jaipoko haguã mba`ekuéra.,tateoba +"Jajesarekórõ tapichakukéra oikovéva ko tetãvore’ípe jajuhu 56,05% ojeikove okaháre.",tateoba +"Jajesarekõ tapichakuéra oikovéva ko tetãvore’ípe, jajuhúta 85,67% oikovéva umi okarahárupi.",tateoba +"Jajesarekóvo ko’ã tapichakuéra rehe ko tetãvore’ípe jajuhu 90,24% oikovéva okaháre.",tateoba +"“Jajuhu heta tembipuru caballería, artillería, fusilería, enterove umi ejercito-kuéra mba’e.",tateoba +"Jajuhu kokue guasu, yvy perõ ha brasilero.",tateoba +Jajuhu ko tetãvore’i tuichakue javeve 4.277 tapicha.,tateoba +Jajuhu opáichagua ha opa sa'y.,tateoba +Jajuhu yvyty ijyvatéva.,tateoba +Jajukuévo ame’êta ndéve pira pire.,tateoba +“jakareko ha’e omomba’e guasuva opavave”,tateoba +Jakare ndaivyro véima ha he’i ka’ípe.,tateoba +Ja nda’ipóri véima ha ajepa ningo ñambyasyete ko oikóva ñande rehe.,tateoba +"Japeusa, heñóiva ipýguio, ha’e memby hekovaíva, opamba’e oñepyrũ ojapo hapykuéguio.",tateoba +Japusa huguái oguereko tague mantere.,tateoba +"Japusa juehegua oguereko heta sa'y, hákatu, oguereko hete ojoguáva.",tateoba +"""Jardín Zoológico"" oñepyrũva’ekue upe riréma ko’ãva ndive avei, upérõ guare ojehecha’ýva gueterei, mymbakuéra oikokuaaha korapýpe hákatu ojoguaitereíva hekoha tapiápe.",tateoba +Jareko ramo jepe heta mba’e ambue hendápe nda javy’apái jahechaga’úgui ñande reñoi hague.,tateoba +Jareko upéicha ñe'ẽpoihára ha ñe'ẽrenduhára.,tateoba +Jarýi ha iñirundy mbyguaikuéra tuichavéva.,tateoba +Jarýi jasy tuichavéva ha'e Ganímedes.,tateoba +Jarýi oguereko ijerére heta yvytimbo kuãirũ.,tateoba +"Jasuka Véndame oĩ, oiko ha hekokatu tapia Ñane Ramói Jusu Papa.",tateoba +"Jasuka Venda niko ha’ehína yvypyte, yvypuru’ã (centro del mundo).",tateoba +Jasy 10. Oguereko 31 ára.,tateoba +Jasy 7. Oguereko 31 ára.,tateoba +Jasy Jatere rembiapokue ndaje”.,tateoba +"Jasykõi 2003 jave, oñepyrũ umi tembiapo restauración ha conservación ha'éva reliquia kakuaa oatesoráva upe tenda.",tateoba +"Jasykõi ary 1953 jave, ko sociedad alemana oñepyrũjey omba’apo.",tateoba +Jasykuéra jasypa ha jasypateĩ jave okyeterei.,tateoba +Jasykuéra oky’iveha ha’e jasyteĩ ha avei jasyapy.,tateoba +"Jasykuéra okyveha katu ha’e jasyteĩ, jasyapy, jasyrundy ha avei jasypa; umi sa’ive okyha katu ha’e jasypo ha avei jasypoapy.",tateoba +"Jasy ojehechaháicha arapýpe, Jasy ojehecha peteĩ apu'a morõti ha hũ kangymícha, oguereko ijapére heta kuára guasu.",tateoba +"Jasy okyveha ha’e jasypateĩ, ha sa’iveha oky ha’e jasypokõi.",tateoba +Jasypa 1893-pe oñefunda Facultad de Notariados y Escribanos Públicos.,tateoba +Jasypa ha jasypateĩme oky heta.,tateoba +Jasypa ha jasypateĩme okymeme.,tateoba +"Jasypakôi ary 1999 guive, ISL ohasákuri Facultad de Filosofía Universidad Nacional de Asunción-gua poguýpe, tekombo'e ha viru purúpe.",tateoba +Jasypakõi oñepyrũvo ojeikuaaukáma mba’épa ohasáta upe Gral.,tateoba +"Jasypa oguahẽ katuete, Expo Amambái, feria ganadería, industria, comercio ha servicio-kuéra; oikóva Exposición ha Feria reheguáva “Marcos Paredes Ramírez”.",tateoba +Jasypapaha ñemitỹ ha mymba ñangarekoguigua (Calendario de actividades agropecuarias).,tateoba +"Jasypateĩme 1982 jave, Universidad California ome’ẽ ichupe título Professor Emeritus.",tateoba +"Jasypo 1870 orenunsia peteĩ triunviro, José Díaz de Bedoya, ha 31 jasypoapy 1870 ojapóva upéva Carlos Loizaga.",tateoba +Jasypo 1936 jave omoheñói Confederación Nacional de Trabajadores.,tateoba +"Jasypoapy 1904-pe oñepyrũ peteĩ militar-kuéra ñemongu’e guasu Villeta guive ha jasypa upe arýpe oku’e peteĩ revolución oitýva Escurra-pe, ha hendive, gobierno republicano ha oñepyrũ omanda chovykuéra.",tateoba +"Jasypoapy 2014 guive, ojejuhúma amo 1.600 rupima hasýva.",tateoba +"Jasypoapy ary 1952-pe ojejuhúkuri Tasyo Español-pe Karmelíta Pynandi Paraguaygua ruvicha ndive, Sykatu María Margarita Hesu Korasõgua.",tateoba +Jasypoapy ( ) ha'e irundy jasy arygua.,tateoba +"Jasypo ary 2012-pe omohechauka tetã Hyãsia Eurovisión Purahéi 2012, opurahéi ""Echo (You and I)"".",tateoba +Jasypo jave oiko pe Rodeo de Neuland.,tateoba +Jasypokõi 1894-pe ojupi teniente coronel ramo ha 24 jasypoapy 1897-me katu coronel de la nación ramo.,tateoba +"Jasypokõi ha jasypoapy jave ha’e umi sa’iveha oky ko tendápe; umi ambue jasykuéra katu oguereko mbyte 138 mm okykue, ary pukukue ohupity 1.600 mm rupi.",tateoba +Jasypokõi mbyte rupi pe arýpe oiko peteĩ aty ohova’erã Chaco gotyo.,tateoba +"Jasyporundy 1932 ary jave, oúvo tetãme, oñenombra comandante umi fuerza omba'apòva sectorl Fortín Nanawa-pe ha, mokõi jasy rire, jasypateïme 1932, oñenombra comandante DI 5, unidad ombosako'ìva Comando boliviano oñepyrũva oataka mbaretépe ko sector.",tateoba +"Jasyporundy jave oiko pépe pe festival folclórico hérava, ojehechaukahápe mba’ekuaa purahéi rehegua térã jeroky opaichagua ãva omoakã temimbo’e mboehaópegua.",tateoba +"Jasypoteĩ 1941 aja, tetã mbaretete mbyteguágui oñepyrũ ondyry URSS rehe, upéicha oñepyrũ ñorairõ yvýre tuichavéva ndaijojáiva ko'ãga peve.",tateoba +Jasypoteĩ ha jasypoapy jave ha’e umi oky’iveha.,tateoba +"Jasypoteĩ opávo ko táva omomba'e guasu hi'ára, oiko festival oĩháme jeroky, purahéi ha mba'epu aty tendaguáva ohechauka ikatupyry tapichakuéra ambue tavaguápe.",tateoba +"Jasyrundy upe aryguápe oikuaa’ypýkuri Angel Sauá-pe, ha’éva iñangirũ teete ha ojojáva hendive ikerayvotýpe.",tateoba +Jasyteĩ 1915 umi asunceno opáy pyharevéte balacera-pe.,tateoba +"Jasyteĩme ojejapo vy’aguasu Siriki rehegua, upépe ojejapo opáichagua tembi’u paraguáigua.",tateoba +Jati'i ( ) kuru vai oñembojuru rire opúva okuera hag̃ua.,tateoba +"Jatopa upépe ysyry guasu hérava avei Itabó, kóva ohasa pe reserva oeste-gui este gotyo mokõivéva umi ysyry vorépe: Itabó Sur ha Itabó Norte, avei oive ysyry’i oséva chuguikuéra.",tateoba +Jatyta parapegua noñembojyporãiva'ekue ha'e jepi avei pe ojekuaa meméva.,tateoba +Jatyta pirekuégui katu ojapo votõ ikua peteĩva ha upéi ombojoaju inimbópe ha oiko chugui mbu’y.,tateoba +"Ja'u tembi'úpe, ñemboy'urã he'ẽ ha ha'eño omomóipyre térã ipýra.",tateoba +Javáramo ambue avano’õme iñambuéta avei umi ñane rembikuaa ha rembiapoita.,tateoba +Javevýi hesa oĩ ijapére.,tateoba +Javiru kuña ha javiru kuimba'e oikove joajuva opa hekove.,tateoba +Javiru oveve jave.,tateoba +"Javorái, yavorai ( ) ñanandy ha ñoatĩndy rypy'ũ.",tateoba +Javy’áko hína pe ka’aguýre ñanembuetia’e ñahendúrõ karréro osapukái ha rejonpu hasẽsoróva buey kuéra mbokatupyryha.,tateoba +Javykuéra oky’iveha ha’e jasypokõi ha jasypoapy; okyveha katu ha’e jasypa.,tateoba +Ja'yvo jasy tuichavéva ha'e Titán.,tateoba +"""Jechaka mba’ekuaa reve oguero-jera.",tateoba +Je’ejey ojehu tekotevẽramo ojepurujeyjey peteĩ ñe’ẽ hesakaporãve hagua pe oje’eséva.,tateoba +Jefferson herakuãite ha'eha karai oipytyvõvéva ohai hag̃ua Tetãvore Joapykuéra Iléi guasu amo ary 1776-pe.,tateoba +"Jefferson iñaranduite, heta omba'apo hetãre ha toiko hag̃ua tekosãso tetãvorekuéra mbytépe, Jefferson he'i avei iporãve Tetã ha Jeroviapy toiko jepoíva ha ohai akue Tekorã Jeroviapy rekosãsóva Virginia-pe (1779, 1786).",tateoba +"Jeguaka ( ) ojeporúva oñemoporã hag̃ua tenda, óga ao, ha oĩva.",tateoba +"Jeguaka’ỹme ha oipe’a’ỹme mba’evete, Appleyard omoha’angahai hekoitépe mba’éichapa oñemoambuepa ñane ánga, oñembopirekuepa ñe’ẽnguéra ha jehesajokua pukue ha añaite régimen oñemboguatava’ekue omombaretéva ko tetãme kyhyje ha jejopy mbohapypa ary rasa.",tateoba +"Jeguata guasu ""Ñande Yvyrekávo""",tateoba +"Jeguatarã “La Ruta Tukangua” Municipalidad omoĩva, héra péicha hetaiterei oĩ rupi tukã ko tendápe.",tateoba +Jehaipy peteĩha ojeikuaáva oñe'ẽ Hapõre ou Chína ymaguare pegua saro'y I aja ojejapóva.,tateoba +Jehai ypy túrkope oĩva ha'e sa ro'y XIII peguare.,tateoba +Jehechapyrã avei San Carlos-pe umi ka’aguy rovyũ porã.,tateoba +Jehero (apodo) niko teratee'ỹva jaipurúva ogapýpe térã angirũ apytépe.,tateoba +"Jeho yvy rupi Paraguaýgui ogueraha hetave aravo, ýrõ áravoi, mombyry rupi ha avei heta apañuái oĩgui, tapevai, ka’guy ha ysyry jehasa.",tateoba +"Jeike Eurovisión 2008 ndive purahéi ""Senhora do Mar"".",tateoba +"Jeiko asy ohasáva pueblo, ha ohekáva ome’ëvo tesakã pytũme, ombohapéva tekosa’ỹ (libertad).",tateoba +Jeikoporãmba opavave rehegua ha’eva’erã mburuvicha ohecháva.,tateoba +"Jejogapo oñepyrũ saro'y XIII, ha'e peteĩ jogapopyre omohechaukaitéva jogapokuaa gótiko ha jogapokuaa Hyãsiagua sa'i sa'i.",tateoba +"Jekái oñepyrũ amo 11:25 aravópe, oiko amove 800 tekove ogaguasu ipype.",tateoba +"Jemẽ, héra teéva Tavakuairetã Jemẽ (",tateoba +Jemẽ retãyguakuéra oñorairõ sapy'ami ary 1994 aja omomba hag̃ua ñepu'ã ombojeiséva hetã.,tateoba +Jepe'a neporãva ojapo.,tateoba +"Jepe imitãreve omano, oikove aja ojapo heta mba’e porã mba’ekuaa rehegua.",tateoba +"Jepémo ava ojogua hete ha hetepýpe hapicha avápe, ojoavy ichugui tekopýpe (conducta, comportamiento).",tateoba +"Jepémo Chomsky omoheñói ñe’ẽkuaaty pyahu ohesa’ỹijo hagua Norteamérica ñe’ẽte año, oñeha’ãkuri upe rire oipuru opaite ñe’ẽte reheve.",tateoba +"Jepémo heta tapicha katupyry oñeha'ãjepékuri ohesa'ỹijo Guarani ñe'ẽtekuaa, Reinaldo Julián Decoud Larrosa ha'ehína upe omba'apoporãve'akue.",tateoba +Jepémo isarambipa hikuái oguereko gueteri iñe'ẽ ha arykuéra pahaitepegua ohechauka hikuái omotenondehaiti ivy'aguasu teete ojapóva.,tateoba +"Jepémo ko'a imbojoajuha ojeporu gueteri hekopete pe teclado, mouse téra módem rehe, itapykuéma ohóvo ñambojoajúta jave umi ipya'evéva, ikatúva ha'e video digital ha mba'e.",tateoba +"Jepémo mbohapyve okakuaa ijehegui, peteĩteĩ, oñembyaírõ peteĩ térã mokõi, katuete oñembyaíne upe mbohapyha.",tateoba +"Jepémona igueroviareikatu ha oñeme’ẽterei pajépe hikuái, avapajekuéra oikuaa heta ka’avo omongueráva hetaichagua mba’asy ha oipuru añetehápe.",tateoba +Jepémona ndaha’éi apo’ypyhare ha katu ñangarekohára.,tateoba +"Jepémo natekotevẽi ja'e, hamói ha ijarýingo umi ohekombo'eva'ekue chupe.",tateoba +"Jepémo ndaha’éi ñe’ẽ Guarani, oñemoguaraníma.",tateoba +"Jepémo ndaikatuvéi oguata oiko opa henda rupi ohendukávo imbaraka mbopu ha omoirũ chupe imborayhu jára, hembireko, ojeheróva Rubia.",tateoba +"Jepémo ndoguerekói kavaju hikuái, térã mba’yru oguatáva, ndoguerekóinte avei jehai ndoikuaái, peichavérõ mburuvichakuéra mante oñomomarandu ijyvy tuichaháicha.",tateoba +"Jepémo ndohechaporãvéi, oiko vy’apópe ha akóinte iñapytu’ũroky ku’ekatu.",tateoba +"Jepémo noñeñe’ẽveiva’erã Guaraníme, ñane retãygua oĩhaguéicha ndaipy’amirĩri ha akóinte oipurukatu avañe’ẽ iñomongetápe.",tateoba +"Jepémo oiko ñane retãme ha’ekuéra oipuru ha oikuaaukajey hogayguakuéra imba’etee, ijahápe iñe’ẽ, ijepokuaa, ijeroviakatu ha ambue mba’ekuaaita.",tateoba +"Jepémo oiko ñomongeta ko’ã mba’ére, noñeg̃uahẽi peteĩ ñe’ẽme, ha upevakuére, oñepyrũkuri ñorairõmimi upéi ojepysova’ekue ohóvo Paris tuichakue javevére.",tateoba +"Jepémo ojekuaave py'aguapy ñangarekóre, py'aguapy mombaretevére, ñorãirõ ñemboguére ha oipytyvõre tapichakuérape hemikotevẽme.",tateoba +"Jepémo omenda hikuái, ha’ekuéra naiñemoñaréi.",tateoba +"Jepémo Paraguay retã oĩkuri upérõ España poguýpe, kuña Guarani -oikóva kuimba’e España-guá ndive- ohekombo’e imembykuérape Guaraníme ha upévare mitã péicha okakuaáva ndoikuaái ha noñe’ẽikuri España ñe’ẽtépe.",tateoba +"Jepémo péicha, ñe’ẽjoaju oñeikũmby porã.",tateoba +Jepémo sapy’ánte ñe’ẽ ha he’iséva tuicha ojoavy hemiandúpe.,tateoba +"Jepémo tetãygua oipotákuri umi mba’e, Réi Luis XVI katu oñembotavyete ha ombotove chupekuéra.",tateoba +"Jepémo upéicha, Francisco Solano López noñeme’ẽi.",tateoba +"Jepémo upéicha, jaikohárupi, jajuhukuaa heta he’íva ijehe kristiánoha; ág̃a katu, oñemongarai’ỹva térã katu omenda’ỹva tupão rupi.",tateoba +"Jepémo upéicha, ndojehecharamói ha sa’i ojepuru.",tateoba +"Jepémo upéicha, ñe’ẽjoaju oñeikũm-by porã.",tateoba +"Jepémo upéicha, ñe’ẽjoaju oñeikũmby porã.",tateoba +"Jepémo upéicha -tekopy purúva ramo- jahechakuaa mba’éichapa oĩháicha tapicha ojapóvajepi upe mba’e, oĩ avei heta ojapo’ỹva, ndojerurevéiva tupãnói túva, sy, paíno térã maína umívape.",tateoba +Jepémo upéi mbohapyve rendaguépe oñemohenda mbo’ehára hekokatu'ỹva oñeha'ãva'ekue oityjey yvýre tembiapo guasuete avañe’ẽ rayhupápe ojejapóva.,tateoba +Jepémo vaicha ndoúi ha ndohóiva upe mba’e umi ijaheihárape.,tateoba +"Jepénte ko represa hidroeléctrica relativamente nombyai hetáivape tekoha, Entidad Binacional odestina área oñangarekóva conservación ha flora ha fauna recuperación, péicha omboguapy consecuencia ambiental ombotyryrýva obra.",tateoba +"Jepéramo amo 1950 guive ramo ojeikuaa mba’eichakuépa ñande rasy resfrío comúngui, ko mba’asy oĩmava’ekue voi yvypóra apytépe ymaite ára guive.",tateoba +"Jepéramo ãva apytépe hetaiteve hasýva virus-kuére, estreptococos A beta-hemolítico atypegua hina pe ombohasýva 15-30% faringitis mitã apytégui ha 5-20% kakuaáva apytégui.",tateoba +"Jepéramo kóva ipya’e, oguereko peteĩ sensibilidad sa’ivéva (70%)-gui ha peteĩ especifidad ojojáva (98%) rehe, taha’e ha’éva al hisopado de fauces.",tateoba +"Jepéramo ndajagueroviaséi, kóva ha’e peteĩ “sópa hatãva” (“sopa” katuetei orekova’erã y, katuetei nunga ha’eva’erã jukysy) ha Paraguái rembi’u yma oje’usemíva.",tateoba +"Jepéramo ohai heta ñoha’anga mbykymimi, haimete opaite hembiapokue ndojekuaaukáiri.",tateoba +"Jepéramo omosẽkuri Cortés-pe Tenochtitlán-gui ary 1520-pe, ndikatúi ojoko azteca-kuéra jehekyiete ha español-kuéra ojapi ary 1525.",tateoba +"Jepéramo oñepyrũ ypy difteria rupive, mundo occidental peguarã, ko'ágã rupi upéva opytáma tapykuépe vacunación ombohovake porãiterei rupi chupe,avei ojeiko potĩ ha porãvére ko'ñagã rupi guarã.",tateoba +"Jepeve umi mba'e rehe ndaikatúi japoko, ha'e avei hína yvypóra rekotee, ñane rembikuaa añete ndaikatúiva ñambo'y ni ñanderesarái chuguikuéra.",tateoba +"Jepiguàicha tàva okahàre, oñemoarandu rudimento ejecución ambue arpista ndive, upèva rehe oikuaàva autodidacta ha ndojekuaài imbo’ehàra.",tateoba +"Jepiveguáicha ha'e ka'avo rapo, yva ra'ỹi, ka'avo mata'i, ijapytepekuéra oĩ palmito hetereíva ha oipytyvõva tetépe.",tateoba +Jepive oiko mokõi masakaragua´i oñondive ha opurahei joivy.,tateoba +"Jepivérõ haku 23 °C rupi; oguejy 10 °C peve ha ojupi 38 °C peve, he’õngue ohupyty 70 ha 80% rupi.",tateoba +"Jepivérõ, pokõi térã pa ára rire opaitéma,ha katu upéicha avei hi’arekuaa mbohapy arapokõindy.",tateoba +"Jepokuaa tekoháre, tetepy rejapyre, ava ha mymba retepy jejogua hína umi mba’e omyangekõiva Avakuaaty Tetepyguiguápe, heta mba’e apytépe.",tateoba +"Jeporavo oikóva diputado constituyente-rã, oikóva 3 jasypoapy ko arýpe, ojeporavo distrito Catedral orekóva 302 vóto.",tateoba +"Jere 1796, José Felix angirũ oñandukue Oñemboyvy Fortalezape, kóa 17km ko'ãgagua táva.",tateoba +"Jererova oikova’ekue ary 1816 rupi, oĩramo guare mburuvicháramo Dr.",tateoba +Jerovia ha’e upe tembiapo oñemomba’eguasuvéva.,tateoba +"Jeroviajerovu (superstición) niko umi mba'ekuaa oñembotuichareíva; ja'eporãsérõ, jeroviajerovu niko ha'ehína umi jeroviapy ñemongakuaave.",tateoba +"Jeroviapy (creencia) niko umi mba'ekuaa jaguerekóva, jepémo ñe'ẽrei, upeichavérõ jepe ojepuru tapiáva oparupiete oñembohováivo mba'e hesaka'ỹva.",tateoba +"Jeroviapykuéra ojapo iñembyatyrã, umi ojeroviáva oñembyatyhápe oikuaave hag̃ua ijeroviapýre térã omomba'eguasu hag̃ua ijeroviahápe.",tateoba +"Jeruti ho'u yvyra'a kuéra opaichagua ha oiko umi ka'aguy yvate rehe, oimekuaa táva guasúre avei.",tateoba +Jesarekopyrã: Ko’ága rupi purãngatu ha haikatu ojoaju peteĩme ha oñembohéra Ñe’ẽpukuaa.,tateoba +"Jesarekopyrã: Ñe’ẽteva oñemosusũ jave, avaite peteĩha ha mokõihãme, papyteĩ ha papyetápe, omoambue iñe’ẽpehẽtai avaite ha papapyguigua (asẽ, resẽ, rosẽ, ñasẽ, pesẽ).",tateoba +"Jesuita-kuéra misión oñepyrũ omba’apo añete 1610-pe ha héra “San Ignacio Guasu” oñemoambue hag̃ua “San Ignacio Miní” gui, opytáva Misiones Argentina yvýpe.",tateoba +"Jey'urã oporomonga'úva opaichagua, techapyrã.",tateoba +"Joan Manuel Serrat niko puraheihára, apohára, ñoha'ãngahára, haihára, ñe'ẽpapára ha mba'epu'apohára.",tateoba +"Joaty itavusu, ha itáva orekovéva tapichakuéra ipype, ha'e avei Tetã Amandaje Guasu renda tee.",tateoba +"Joaty Malásia pegua oñemohenda 13 tetãvore ha mbohapy yvy joatýgua rupive, upéicha ijyvy apekue ohupyty amo 329 847 km².",tateoba +Joayhu térã Tekoayhu ( ) oñeembo’aeva ha oikova tekoporãme oñondive.,tateoba +"Jódo niko tuicha oipytyvõ ñane apytu’ũ, ñande rajygue umívape oiko porã hag̃ua.",tateoba +"Joel Holden Filártiga Ferreira akóinte ojehecharamókuri hekopotĩ, hekosakã, iñarandu ha hekojekupytýre.",tateoba +"Joel Holden Filártiga Ferreira - pohãnohára, ta'ãnga'apohára, sa'yhára; tekove resãi ha tekoha rerekua; ñe'ẽpapára ha Guarani ñe'ẽ rayhuhára.",tateoba +"Jogapo oñepyrũ gótiko pyahu rapépe, hákatu Gaudí omotenonde jogapo ary 1883-pe ha omoambue opamba'e.",tateoba +"Jogapo oñepyrũ peteĩ ñeimo'ã kuatiáre rupive, yvypóra opy'amongeta va'erã mba'éichapa omopu'ã hógarã, ha upei omba'apo óga pyendápe, tápia kuéra ñemopu'ã ha óga ahoja, opa mba'e oimérõ hendápe ha óga ikatu ojepurúrõ, opa.",tateoba +John oiporavo isýpe ha ovajey Liverpool-pe ha upépe opytajeýkuri itia Mimi poguýpe.,tateoba +Joja ( ) mba’e ohóva ojuehe.,tateoba +Jokoraiñovi tomee iñee oyeapota yave oipotague mbaraviki ipuere oyeapa ikoti vae.,tateoba +"Jokuaikuaa asugua Paraguáipe ojerure oñemoambue hag̃ua tetã iléi, oheja hag̃ua oñemomembykua oikórõ tyeguasu ñerairõhápe.",tateoba +Jopói ha Kuatia’atã oñeme’ẽva Helio Vera – pe.,tateoba +Jorge Amado hembiapokue – 49 aranduka – ojeipuru akue avei heta sámba jerokýpe opa Pindorama rendápe.,tateoba +"José Antonio Gómez-Perasso, tembiakuaarekahára kapupyry, ñane retãyguáva, ohaíkuri hembiapokue omombe’uhápe peteĩ Ache no’õ mba’ekuaaita.",tateoba +José Falcón-pe hakukue ohupyty 44°C.,tateoba +"José Félix Bogado omanókuri San Nicolás de los Arroyos, Tetãpehẽ Buenos Aires-pe, ára 21 jasypateĩ ary 1829-pe.",tateoba +"José Félix Bogado-pe niko ojehupíkuri coronel-ramo oñorairõ aja Ayacucho-pe, ary 1824-pe.",tateoba +"José Félix Estigarribia, ohasáva pe distrito.",tateoba +"José Félix Estigarribia ojeporavo Jefe del Estado Mayor del Ejército ary 1930 jave, peteĩ ary rire, 1931 jave, oñenombra comandante Primera División de Infantería ramo.",tateoba +José Félix Estigarribia rupi ha yvyty Ka’akupe rupi avei.,tateoba +"José Félix Estigarribia” rupi, upe tape opíava ko távape.",tateoba +"José Gabriel Benítez-pe ojeporavo ha ojehepyme'ẽkuri omotenonde hag̃ua Teta Arandukaróga, omopu'ãva'ekue karai José Gaspar Rodríguez de Francia.",tateoba +José Gaspar Rodríguez de Francia ary 1820 jave omoheñói pe escudo de la República del Paraguái.,tateoba +José Gaspar Rodríguez de Francia ha Tte.,tateoba +"José Gaspar Rodríguez de Francia, hérava avei ""Dr.",tateoba +"José Gaspar Rodríguez de Francia, Karai Guasu ha'éva ava tee.",tateoba +"José Gaspar Rodríguez de Francia, ndaipóri guasúi rupi y pe tenda oĩ ypy haguépe.",tateoba +"José Gaspar Rodríguez de Francia, ndokakuaái actividad cultural, ha'e oike ha oñemoangirũ umi pensador, ha intelectual umi áragua ndive, ko'ãva oñombohovái catolicismo rehe, péva ome'ẽ ichupe ikuaandy ha ojepy'amongetávo hekoitépe.",tateoba +José Gaspar Rodríguez de Francia omoheñói vy'a'ỹ ha ñeko'õ tavyguakuéra mbytépe.,tateoba +"José María Fariña, ha’eva’ekue peteĩ karai katupyry ñorairõ guasu jave (Guerra de la Triple Alianza).",tateoba +Jovellanos oheka py’aguapýpe omohenda administración pública.,tateoba +"Joyke’ykuéra Acuña oikundahajepékuri heta tetãre ha ohechaukajepékuri ikatupyry heta hendápe, ohupyty hikuái heta jopói ha onohẽjepékuri heta karamambepu, ipahapegua Rolando Ojeda ndive.",tateoba +"Joykeykuéra Molinas ha’ekuri umi omoinge ñepyrũva chupe ko ñemoarandúpe, ha hendivekuéra, oguerekóva peteĩ mba’epuaty imba’ekuérava, oñepyrũ oiko chugui músico, ha péicha oñepyrũ hape ko tembiapópe.",tateoba +JPG Mapa de la Guerra de la Triple Alianza.,tateoba +JPGOime tavaguasu Cnel.,tateoba +Juan Antonio Escurra peteĩva Paraguái mburuvicha oisãmbyhyva’ekue ko tetã 1902 guive 1904 peve.,tateoba +Juan Bosco omoñepyrũkuri upe tupão ñemopu'ã 3 viru'apu'amíre.,tateoba +"Juan Crisóstomo Centurión ha’e kuimba’e paraguái iñarandu porã va’ekue, periodista, educador, traductor, diplomático ha político va’ekue.",tateoba +Juan de Salazar y Espinoza niko upe imopu’ãhare.,tateoba +"Juan Franciso Recalde omoheñóikuri, ary 1923, ambue Guarani rayhuhára ndive avano’õ hérava Cultura Guaraní.",tateoba +Juan León Mallorquín heta mba’épe ojoajúva hemiandu ha hembiapo.,tateoba +"Juan Manuel Marcos Álvarez nadive, “Curso de Literaturas Hispánicas”, oguerekóva mbohapy aranduka.",tateoba +"Juan Vicente, Peteĩha Ñe’eryru Guaraníme.",tateoba +"Judas Marangatúpe oñehenói Tadeo oñembojoavy hag̃ua Judas Iscariote-gui, ha’eva’ekue upe ohepyme’ẽvakue Hesúpe.",tateoba +Judas niko he’ise “ñe’ẽngatu oñeme’ẽva Tupãme”.,tateoba +"Judas Tadeo túva niko herava’ekue Cleofás ha isýkatu hera’akue María, ha’éva Tupãsy pehẽngue.",tateoba +"Julio Correa rógante, ha’e niko peteï poeta sin cultura ha, interesante-véva, ndojepy’apyete hekovèpe.",tateoba +"Junta de Gobierno ojerúre corporacón, funcionario ha umi tavayguakuéra vecino-pe ha upépe ohura fidelidad gobierno pyahúpe.",tateoba +Junta Superior Gubernativa oisãmbyhy mokõi ary ha irundy jasy Estado Paraguayo pyahu.,tateoba +"Justo Pastor Benítez ha’e peteĩ haihára ikatupyry añetéva, periodista ha político.",tateoba +Ka’a apoha kuéra kyhyje pópe oje’ói va’erã ka’aguýre omba’apo hagua.,tateoba +Ka’a apoha kuéra oiko kirirĩ haitépe oiko ka’aguýre ha umi ka’a mata ijyvate umi ambue yvyráicha avei.,tateoba +"Ka’a apóvo niko opárupigui avei ojeho, mombyry mbyrýgui ojeju.",tateoba +Ka’a apóvo ojehómi avei Tava’ípe ha péva ojejapo ñemihaitépe oĩgui oñemomba’epáva pe ka’aguy guasúre.,tateoba +"Ka’a frasco Empresa Asunción mba’éva, representación comercial ka’a, sociedad oiporuvéva.",tateoba +Ka’aguasu omotenonde Paraguáipe mandi’o ñeñotỹ ha oĩ mokõihápe manduyju ñeñotỹme.,tateoba +Ka’aguýgui terã Argentínagui ojeju vove ojegueru pirapire ha upe oguerúva ndohecha ramói pe hy’ái repykue.,tateoba +"Ka’aguy ha’éva peteĩ mba’e iñongatupýva oñemomba’eguasu ha’éva tuicha riqueza ecológica, oñeguenohẽva chugui yvyra hatãva ha ijýva, ikatúva oñehenói palo santo, quebracho, trébol ha guatambu.",tateoba +Ka'aguy ha ñúme ojuhu umi ka'avo oiporúva pohãramo.,tateoba +"Ka’aguyita ko refugio Karapã megua oiko ojuajuhápe heta ka’aguy’ive, avei umi ñanandy yvate, umi ka’aguy ñepyrũ pe tendápe oĩvavoi ha ysyry ykeregua.",tateoba +Ka’aguykuéra henyhẽ yvyra ha mymbakuéra porã.,tateoba +Ka’aguy ningo tuichaiterei ha upéicha avei oĩ umi ñu porã.,tateoba +Ka’aguýpe ningo pe tembi’u oje’uvéva ha’e hína pe revíro.,tateoba +Ka’aguýpe noñeme’ẽi viru upépe oñeme’ẽ vale morõti (péicha oje’émi hese) ha péa reho va’erã heseve Paraguaýpe terã Encarnaciónpe mante oñehepy me’ẽ hagua ndéve.,tateoba +Ka’aguýpe oï heta muamua hendy ha oguéva.,tateoba +"Ka’aguy yvate hetave ko tendárupi, oĩnte avei ka’aguy karape mimi, kokuereguasu ha avei kapi’i ñeñotỹmbyre.",tateoba +Ka'a ha kapi'i oñongatu tesape imbaretekue ha oipuru ku mbaretekue hembi'urã.,tateoba +Ka'a ha yvyra okakuaáva Ka'atĩngame.,tateoba +Ka'a Jarýi ag̃a oñangarekóva ka’amáta rehe.,tateoba +"Ka'akupe ha'e peteĩ táva Paraguái pegua, tetãvore Kordillera itavusu.",tateoba +"Ka’akupe oguereko 47.251 yvypóra, upévagui oĩ 23.594 kuimba'e ha 23.658 kuña.",tateoba +"Ka'akupe oreko heta estaciones radioemisoras, canales de televisión ha servicio telefoníagua.",tateoba +"Ka'akupepe opa ary ára 8 jasypakõime, heta avakuéra ijaty Tupão Guasúpe omomaitei haguã Tupãsy ára, upéva upe vy'a tenondegua tupão pegua Paraguáipe, ha upévarupi oje'e Ka'akupe ha'eha capital espiritual del Paraguay (Tupã rape itavusu Paraguáipe).",tateoba +"Ka'apuku guive ikatu reho heta hendápe ñembosaráirã, iporãitereíva, péicha oĩ Laguna Vera, ojeheróva avei ypa Ypoa Guasu, ikatuhápe reipirakutu térã kanoape reiko.",tateoba +"Ka’arupytũ jave katu oñemyendyva’erã peteĩ tataindy ojegueromandu’ávo Hesúpe, ha’éva tesape ha tekove.",tateoba +"Ka’arupytũvo, mitã ha mitãrusumimi ojahu ha ipotĩ’asýma, oñemoapesýi ha omoĩ ijao pyahu.",tateoba +Ka’asapagua Paraguái Retã Tendotarekuái Eduardo Schaerer.,tateoba +"Ka’asapamíme opyta hína péva, ha’éva peteĩ tenda iporãva, ñu ha ka’aguy rovyũ ñanembyetia’éva.",tateoba +"Ka’asapa omomba’apo mandyju, soha, takuare’ẽ, avati ha mandi’o.",tateoba +"Ka’asapápe heñói ysyry guasu Kapi’ivary ha Ypetỹ avei umi arroyo Iñarõ, Guasu ha Chararã.",tateoba +Ka’asapápe ojeguereko Museo Franciscano mayma turista ohóva.,tateoba +"Ka'atĩngame ojejuhu heta yvyramáta hi'a porã, tuna, mbokajaty ha yvyramáta michĩ ha hatĩ.",tateoba +"Ka'atinga niko hi'ára tini, máva pokã oikove upépe, hi'y sa'i ha hembi'u michĩ.",tateoba +"Ka’avo ikatúva opa ohovohína ko’ãva: yvyra paje, ygary, nandyta, victoria cruziana.",tateoba +Ka'avo ñanemonguaru ha ñanembohy’ái.,tateoba +"Ka'avo rogue opaichagua oĩ, ipéva térã ijapu'amíva, ituicháva térã imbykymíva.",tateoba +Kachása mba’e ryjúi ojupipaitéva mosto opupúva eirarã rova ári.,tateoba +"Kachíke he’i Leúpe: “Ndépa re’úma kure tatakuápe” ha Leu ombohovái: “Héë, ha’ujepéma”.",tateoba +"Kachíke itavývaicha, ikü okápe, omuña peteï tren ha he’i ohóvo: “Chúku chúku, chúku chúku, chúku chúku, donde hay humo hay asado”",tateoba +"Kachíke, maña tie��ỹre, osë ombohovaijey kuñakataïme, kóicha: “che’u hag̃ua che ra’ỹi entero-re”.",tateoba +Kachíkengo oho mbeguekatumi ha peichaháguinte pe ryguasu ojere ha omaña porä Kachíkere.,tateoba +"Kachikengo ojapokuaa opa mba’e ha itavyeterei anga, ndoikumbýetevoi oiko ijerére ha oje’éva, katuetei ojapo herekua’ýme opamba’e, ha upévare kachike ñanembopuka, ha katuetei ojapóva terahe’iva ombopyta vai chupe ha oikoma pukorã.",tateoba +"Kachíke niko hasërängue, opuka omanóta.",tateoba +Kachíke niko ivare’a korócho oúvo ha sa’i ipirapire.,tateoba +Kachíke niko oho Buenos Aires-pe omba’apóvo.,tateoba +Kachíke ohohína tapére ha peichaháguinte oñepysänga peteï itáre.,tateoba +Kachike oho Paraguaype.,tateoba +"Kachíke oike korapy ahénope, ojupi naräha rakäre ha oipo’o hi’a.",tateoba +Kachíke oike omba’apo peteï Paraguayo ndive.,tateoba +Kachíke oike peteï bar-pe.,tateoba +"Kachíke ojahúhina, yno’öme, tape yképe.",tateoba +"Kachíke ojaivy, ohupi ipópe upe palanca de cambio ha’e onohë ha oñongatuva’ekue ha he’i mba’yru mboguatahárape: “Kóvapiko.",tateoba +"Kachíke ojogua moköi celular, peteï imba’erä ha ambuékatu hembirekópe g̃uarä.",tateoba +"Kachíke ojupi avión-pe, oiko chugui co-piloto.",tateoba +Kachíke ojupi oikytï hag̃ua yvyra rakä.,tateoba +Kachíke omaña ha ojuhu opavave oñembo’ýva niko ojejoko peteï yvyrapukúre.,tateoba +Kachíke ombohovái chupe: “Che ndaikuaái.,tateoba +"Kachíke ombohovái chupe: “E, rehecháma che renonde ha ág̃a rehechaséma che revi avei”.",tateoba +Kachíke ombohovái chupe: “Ndaikuaái”.,tateoba +"Kachíke ombohovái kóicha: “Ha porque pe’upa rire la che ro’o, peipytéta che ra’ỹi”.",tateoba +"Kachíke ombohovái: “Ko tape ndohói mamove, ndéngo pe rehovareína”.",tateoba +"Kachíke ombohovái: “Oimehaichaguánte egueru chéve, chéngo nda-lee-kuaaivoi”.",tateoba +Kachike oñangareko hekoháre imbarete ha ipy'aguapýre.,tateoba +Kachíke osë he’i chupe: “Nderehechaséipiko mba’éichapa oiméne hasëhína upe o-cabecea-va’ekue.,tateoba +"Kachíke ou mombyrygui ha oikévo hógape, peteï hapicha oporandu chupe: “Kachíke, mba’éichapa oïhína ñande rape.",tateoba +Kachíke Refere ombopu ituru ha he’i irundyvévape: “Mba’épiko péva.,tateoba +Kachíke Romerito oguevi ha ou heseve opyvoihag̃uáicha mba’e’apu’áre.,tateoba +"Ka'iguasu ho'u ningo yva, ka'avo, yvyra togue ha yvyra ra'y, hákatu oikotevẽrõ, ka'iguasu ho'u avei tymbachu'i, yso ha ambue mymba michĩ.",tateoba +Ka’i -ha’éva ñemuha jára- omomatei chupekuéra ha upéi oporandu: “Mba’épa pe’úta”.,tateoba +"Ka’i ohendúvo upéva, oñemondýi ha ombovu kamisa lómo, oimo’ägui Leö oñe’ëha hese.",tateoba +"Ka'iporo ho'u heteiterei yva opa ára, ho'u avei togue hovyũ ha ambue ka'avo.",tateoba +Kajetáno-gui oiko marangatu ary 1671-pe peteĩ aty poravopyre ohesa’ỹijo rire peteĩteĩ ipokatu.,tateoba +Kajetáno niko ipirapire heta ha akóinte ipojera oikotevẽvéva ndive.,tateoba +"Kakuaa naiñakãnundúi, hákatu mitã iñakãnundu.",tateoba +"Kakuaávape, ikatu oñembovevuive tĩ syry, antihistamínicos, de primera generación ojeheróva, ñane tĩ rupive jeporu rupive; katu upéa katuete oporomongeparei.",tateoba +Kakuaávape ombohasyete hag̃ua ijetu’u nunga.,tateoba +"Kalama chyryry, Espáña retã rembi'u tee.",tateoba +Kalo'i ndopytái peteĩ hendápe.,tateoba +"Kambojañe'ẽ térã hemére ñe'ẽ (Kambojañe'ẽme, ភាសាខ្មែរ kamae) ha'e peteĩ umi Ñemby Ásia ñe'ẽnguéra, peteĩ umi oñeñe'ẽvéva ko atýpe.",tateoba +Kambója sãmbyhyhára peteĩha hína Hun Sen amo 25 ary ojapo.,tateoba +"Kambuchikuéra ijapu’anunga, ijajúra mbyky ha ipo’i, ha ijyképe oguereko ojehupi hag̃ua ikuáva ha oñembohasaha rupi cuerda karanda’ygui, péicha ikatu ojeroja porãve.",tateoba +Kamby arro oje’u ho’ysã.,tateoba +"Kamby ( ) mba’e hyku morotĩ, hi’upy osẽva máva kuña ha mymba kámagui.",tateoba +"Kamby ñeguenohẽ ára jave ha’e 450.000 ha 500.000 litros rupi, 70% rupi oñemba’apo hese Chaco Central-pe.",tateoba +"Kamerũ, héra tee ha'éva Tetã Kamerũ (",tateoba +"Kampuchéa Jekopytyjojáva poyvi, tetã Hemére Pytãnguéra omoñepyrũva'ekue.",tateoba +"Kaña, sífilis, tuberculosis ha ambue mba'asykuéra ndaha'éiva heseguakuéra, ha upévare ojukaparei chupekuéra, ndoikuaáigui mba'éichapa ojokóta.",tateoba +Kandu ( ) mba’e pekõi opu’ãva yvate gotvo.,tateoba +"Kane’õre oñeno, ikéra jepe isaraki.",tateoba +Kane’õ’ỹme omboguatáma tembiapo purahéi rehegua ha hetaiteme arandu rehegua atýpe ohómi.,tateoba +Kane’õ’ỹre oikundaha yvy ape tuichakue javeve.,tateoba +"Kanguekuerei Pytu opaite mba’ére ndepu’akapáva ha nembaretekuépe rejoguáva Sansón-pe; akóinte reñekotevẽva mba’e vai oikopotàvo, ndévengoche rohenói aikuaágui nemarangatuha.",tateoba +"Kapi'atã Tavao oñemohenda Jeikoha San Roque-pe, tape Mcal.",tateoba +Kapi’atã yvy ojepyso 83 km².,tateoba +"Kapi’ipe porã hetahárupi katu heta oĩ guyrakuéra opáichagua, jajuhu heta mymba’i angujajoguaha hérava, ha upérupi osẽ meme avei jaguaretekuéra rehegua.",tateoba +"Karaguatágui ojapo hikuái inimbo, ipoguasúva oipurúva oipyaha hag̃ua kyha térã vona ha ipo’ivérõ katu ojapo chugui pyha onohẽ hag̃ua pira.",tateoba +"Karaguataýpe oiko 13.965 tapicha rupi; umíva apytégui 7.288 kuimba’e ha 6.677 kuña, he’iháicha Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos.",tateoba +"Karai Ali Abdullah Saleh oiko ramo Jemẽ imburuvicháicha, oje'e kuri ko tetãgui oime akue mondaha rekuái ñesãmbyhýpe (cleptocracia).",tateoba +Karai arandu Reinaldo Julián Decoud Larrosa niko hetaiterei mba'e ojapo vaekue Guarani rayhupápe ha hembiapo rupive omohenda ñane Avañe'ẽ umi tenda ijyvatevéha rupi.,tateoba +"Karai Bernard Baruch oipuru rae ko ñe'ẽngue oñe'ẽ hag̃ua ko ñembohováire ojapo Joaty Soviétiko ha Tetãvore Joapykuéra, ha'e akue Tetãvore Joapykuéra ruvicha pytyvõhára, ára 16 jasyrundy 1947-me.",tateoba +"Karai Carlos Antonio López, karai kyra peteĩ, jeko ho’usetemími tykuetĩ térã sópa morotĩ ojejapóva kamby, kesu Paraguái, ryguasu rupi’a ha avatiku’ígui; ko tembi’u katuetei oĩva’erã karai tendota mesápe okaru hag̃ua.",tateoba +"Karai Cecilio jepéramo osẽse upégui, ndaje ndaikatúikuri ha oikarãimbátagui ichupe karaguata, upémarõ, oñepyrũ osapukái ha ohendu hikuái chupe mbohapy karai chokokue omba’apóvahina upérupi.",tateoba +"Karai Cecilio oikuaa’y ha oñeñandu’ỹre, hetaiterei oguatákuri upe mitã rapykuéri; ha amo hapópe, ojejuhúkuri karaguatatýpe.",tateoba +"Karai Cecilio oporandu ichupe: “Ndépiko máva”, ha ndaje mitã’i nombohovái mba’eve ichupe, vaicha ku iñe’ẽngúva.",tateoba +"Karai Galeano guarani ñe’ẽ ha reko rehe omba’apo meméva, omyasãi meméva paraguái reko.",tateoba +"Karai García, oikuaa porãva ko’ã mba’e rehegua, he’i hasymaha jajuhu ko’árupi tembipurukuéra ñorarõhápe guare, hetaitereímagui tapichakuéra ojehekáva ko’ã mba’ére.",tateoba +"Karai Gobernador omanda upe comandante Villa Real de Concepción pegua, karai Luis Bernardo Ramírez, ofunda-haguã upe fuerte Río Apa rembe’ýpe.",tateoba +"Karai González oguapy ijypypete ohenduhaguáicha"",oimeraẽ mba'e.",tateoba +"Karai Guasu hete ha mombe'u hete oñemongu'i gua'u, aranduka avei oñemongu'i, upévare ñe'ẽjoaju pahague he'i: ""(ñe'ẽnguéra hembýre opyta joaju, ndaikatúi oñemoñe'ẽ, ndaikatúi ojejuhu, yso ho'u umi ñe'ẽ kóva rire ha opyta sarambi asýre).""",tateoba +"Karai Guasu niko peteĩ kuimba'e poguasu ha pu'aka, omomichĩ sapy'apy'a iñirũ tee avei.",tateoba +"Karai Guasu oimo'ã ha'e año oĩ Tetã rekuái ári ha Tetã rembiasakue ári: ""Che ndahaíri tembiasa.",tateoba +Karai he’i chupe: “Héra Diploma”.,tateoba +"Karai he’i chupe kóicha: “Oime amo ka’aguy yképe, okarúhina”.",tateoba +"Karai herakuãitéva upe tetãnguéra Amerikagua sãsorã ñemongu'éme, tetãnguéra osẽsévo Imperio español ipoguýpe.",tateoba +Karai intendente Guggiari ha’e va’ekue karai arandu tavakuéra aporã rehegua.,tateoba +"Karai intendente ko’agãgua Sapucaipe Cirilo Antonio Cuevas Ruiz Díaz, ha’éva ANR-gua, omandátava arykuéra 2006/2010.",tateoba +"Karai intendente kotetãvore’í Ky'ỹindype, ha’e Juan Bautista Bogado Vera, ANR Partido Colorado-gua, arykuéra 2006/2010 peve.",tateoba +Karai Italia-gua Paolo Federico Alberzoni ou opyta upépe ha opyta porã rupi ko tenda ofunda peteĩ fábrica tuicháva mandyju rehe oñemba’apo hag̃ua.,tateoba +Karai Juan Barbero omba’apo oga’apópe hetaiterei oĩ rupi oñembyaipava’ekue ñorairõ guasu aja.,tateoba +"Karaikuéra Európagua oguahẽ mboyve umi Canarias Ypa'ũme, oiko avei upépe verevekuéra.",tateoba +Karai Māṇi Mādhava Chākyār (1899 - 1990) herakuã ojehechakuaa chupe rupi ha'eha upe omyasãivéva ko ñoha'ãnga reko ko'ãga.,tateoba +Karai mburuvicha ndohechakuaaite okuipotaitemahahína.,tateoba +"Karai Nobel oipotágui, Noruéga Amandaje Nobel rehegua oiporavo mávapa imomorãmbyre, 5 tapicha oñembyaty oiporavo hag̃ua, umi tapicha Tetã Noruéga Amandaje oiporavóva.",tateoba +"Karai Pa'i he'íkuri: ""Jagueraháta, ha'e ñañotyta tupão korapýpe"".",tateoba +"Karai Rubén Enciso Yegros niko peteĩ techapyrã mitã, mitãrusu ha opavavetévape g̃uarã.",tateoba +Karai tupã Heracles itakape pópe.,tateoba +Karai yma guare hetaite hendáicha omombe’u Parana ka’aguýre tembiasakue.,tateoba +"Karapegua opyta kuarahy reike gotyo tetãvore Paraguarígui, ko’ã rupi ojeike pe tenda tuicháva hérava región del lago Ypoa, iporãitereíva henyhẽva mombe’upyrãgui.",tateoba +"Karapegua, Paraguay: 03 estudio ediciones, 1994.",tateoba +"Karapeguápe oĩ peteĩ ingenio azucarero, avei heta fábrica omba’apóva embutido opaichaguáre ha avei vakapi rehegua (curtiembre).",tateoba +Karia’y karape oikóva asajepyte ka’aguýre ñemiháme.,tateoba +Karíchope ojy porã avei okaise etereínte ha hyakuãse hese tatatĩ.,tateoba +"Karrero kuéra oikopa peteĩ hendápe, oĩmba hápe umi mba’e ojepuru va’erã upépe ha oñembohéra karreria.",tateoba +"Karréta, kõiriri, móto ha mba´e oipuru kyre´ỹ avei ko távape.",tateoba +Kárro oĩ ojepurúva buéype ha oĩ ojepurúva mburikápe.,tateoba +Karuguaha rupi heta guyrakuéra oñembovy’a.,tateoba +"Karuguasu oiko banda púpe oñehendúva parlante rupi, ka’aru og̃uahẽvo oiko toro ñemoñarõ.",tateoba +Karu'ỹ oñepyrũ kuarahy oikévo ha opa ambue ára pyharépe.,tateoba +Káso ( ) ha'e umi ñemombe'u iñasãiva ñane retãpýre ha ñande rapicha omombe'úva imandu'akuévo hembiasakue térã ambue hapicha rembiasakuére.,tateoba +"Káso ( ) mombe’upy, máva térã mymba rembiasakue rehegua.",tateoba +Káso ñemombe'u (Cuentos populares) niko umi ñemombe'u iñasãiva ñane retãpýre ha ñande rapicha omombe'úva imandu'akuévo hembiasakue térã ambue hapicha rembiasakuére.,tateoba +"Kásos: ahendu, ahai.",tateoba +Kasúvi tyvykuéra ary 2007 aja.,tateoba +"Katalúña oñemohenda umi irundy tetãvoremi: Barcelona, Girona, Lleida ha Tarragona.",tateoba +"Katu avei, ikatu hína pytuhẽ rape iñambue ha omoporokangyvehaguére.",tateoba +Katuete ko’ã mba’e ombouséta umi tapicha ohechaséva koã mba’e arqueología rehegua.,tateoba +"Katuete niko ojapótahikuái upe jopara, ohenonde’a hag̃ua peteĩ ary neporã ha henyhẽva po’águi; térã katu, ojapóta hikuái upe tembi’u imandu’amívontejepe pe jepokuaa tujaitére, ombojeguáva ñane reko tee.",tateoba +"Katuete oimeva'erã ijapytepekuéra ñande ru, ñande sy, ñane ramói, ñande jarýi.",tateoba +Katuete oĩva'erã eíra ka'aguygua hembi'u apytépe.,tateoba +Katuete ojepohéi porã ojapo hag̃ua hembi’urã ha okaru mboyvemi.,tateoba +Katuete ojepohéi porã ojapo hagua hembi’urã ha okaru mboyvemi.,tateoba +Katuete ojupi yvyrarakãre oñemoĩ opurahéi umi guyra'i ndive.,tateoba +Katuete ou calesita ha oĩ ave opáichagua ñembosarái.,tateoba +"Katu ndaha’éi tekove ohechaháicha umi Europa-gua, mbykýva ñande arapy neporãha ha ipajéva renondépe.",tateoba +"Katu niko ñe’ẽ iporãvéva Guarani ñe’ẽme ha he’iséva marã’ỹ; upehaguére avei pa’ikuéra -ogueruva’ekue Hesukirito jeroviakatu- oñemomba’e mokõive ñe’ẽre ohero hagua i-santo-kuéra, ohenóivo chupekuéra marangatu (marã’ỹngatu), avañe’ẽme.",tateoba +Katu oĩ ipype yvyramáta pokãpokã ha kapi’ipe rovy’ũ.,tateoba +"Katu, ojapóiti imba'erepy ymaguare ojejapoháicha, oñembohasáva ñemoñarépe arysa rupi.",tateoba +"Katu, pe tenda na’iporãire ñemitỹrã ha sa’i rupi hi’y, heta upe tavaygua oñemondo 1679-pe ohechávo yvy amo Tevicuary mboypýri.",tateoba +Káukaso mboypýri yvy ra'anga.,tateoba +Kavaju oñani hápe terã jeroky hápe oho ojoguapaite umi ojerereko míva kántinape ha chipa oguerúvagui ojoguapaite ijajaka chipa ryru reheve ha oikuave´ẽ opavavépe oñemboja hagua ho’u pe ho’uséva.,tateoba +"Kávo Véyde, héra tee hína Tavakuairetã Kávo Véyde (",tateoba +"Kechuitakuéra omba'apo tekombo'épe (ojogapo mbo'eharóga, mbo'ehaovusu, ha hetave), ñehesa'ỹijo moarandurã, ha heta mba'e arandupy reheguáva.",tateoba +"Kéña itavusu, Nairóvi, ha'e táva imba'eguasúva Áfrika ñemúme.",tateoba +Kéña retãygua ijypykue opaichagua.,tateoba +Kerasýpe roiko hasy guive’ehe sy.,tateoba +Kesu Paraguái kóva ha’e pe mba’e ojeipuruvéva hetave tembi’u paraguáietépe oñembo haguã.,tateoba +Kigali táva mbyte.,tateoba +"Kike ningo ohóma ombopu hi´árpa opaite hendárupi, ikatu ñamboysýi: Inglaterra, Escocia, Francia, Alemania, Israel, ha hetave tetã Europa ha Sudamérica-pe.",tateoba +"Kike omba´apo avei oñemombarete hag̃ua pe vy´aguasu “Asunción, Capital Mundial del Arpa” ha Festival Mundial del Arpa ojejapóva jepi Paraguýpe ára ha ára.",tateoba +Kirikiri kuña ipohýive ha ituichave kirikiri kuimba'ere.,tateoba +Kirito Pysyrõhára ha Kirito Korokovádogui (,tateoba +Kirito tupão guasu táva Mbutárepe.,tateoba +"Kiriváti (oje'e ""Kíribas"" Kiriváti ñe'ẽme ha ojehai ""Kiribati""",tateoba +Kĩsasa ha'e tavusu ha tuichave táva Tetã Jekopytyjoja Kongo-gua.,tateoba +"Ko’ã angirũ mbytépe, avei, Natalicio omoñe’ẽ aranduka opaichaguáva.",tateoba +"Ko’ã apanuãi ijetu’uve umi ojepokuaapyrémava hekoha térã hetã rembikuaa ha rembiapoitáre, ha upéi ováva ambue tekoha térã tetã pyahúpe, hembikuaa ha hembiapoita ambuéva.",tateoba +"“Ko’ã apañuã oguerúva tta’angambyry òga kuèrape peteï kuimba’e chèichaguàpe”, “La chuchi” ha “Tomás te canasta” pya’eterei oguerohor`yva opavave público.",tateoba +"Ko'ã árape, ndaha'evéima arteria principal tapisa ohasáva upe tendáre, pero ha'e gueteri ojeporúvo propósito opáichaguáva orekóva tekove, péva transporte de carga, ha pasajero upe ysyry rembe'ýre.",tateoba +Ko’ã àrape ohai chupekuéra guarã.,tateoba +Ko’ã árape ojeguereko peteĩ sala de exposiciones Juan A. Samudio ha Domingo Martínez de Irala hérava.,tateoba +"Ko’ã àrape ojeguerekòve ama jasyteĩ ha jasyrundýpel, imbovyvéva jasypoteĩ guive jasypoapy peve.",tateoba +Ko’ã àrape omoheñói escudo Municipalidad Kapiata mba’éva.,tateoba +"Ko’ã árape oñemomba’eguasu economía ko’ã tendáre, industria láctea hembiapo hetavéva.",tateoba +Ko'ã árape oreko peteĩ programa ta'angambyry Canal 2 Red Guaraníme.,tateoba +"Ko'ã árape siglo XX, he'i Gobierno paraguayo orekóha upe deseo opávave obra, oñembyatýva intitución-pe, oguapývo base ko'ágã Museo Nacional de Bellas Artes.",tateoba +Ko’ã arroyo Yuquyry ha Ñandua ho’áva ipype Ypoa estero.,tateoba +Ko’ã artista orekóva posibilidad ohechaukávo hembiapo ko’ã centro-pe ojehepyme’ẽ’ỹre mba’eve.,tateoba +Ko'ã ary ohasávape heta Maka oñemosarambi Región Oriental-re.,tateoba +"Ko’ã arýpe, añetehàpe 1969 ha 1970, orekòva peteĩha composición satírica.",tateoba +"Ko'ã arýpe ñembyasy oguahẽ hekovépe, oho ohecha ichupe hi'angirũ coronel Arturo Bray, hendive 30 ary oikova'ejkue ñeko'õme.",tateoba +"Ko'ã arýpe peteĩ koty'ípe oiko, iñepyrũrãme garaje ramo oreko, péva tape 14 de Mayo ha Herrera ári.",tateoba +"Ko’ã batalón uruguayo Veinticuatro de Abril, Florida, Independencia y Libertad oñemoĩva tropa imperial asúpe.",tateoba +"Ko'ã catorce integrante ha upe aporte vocal Oscar Escobar, Juan Carlos Miranda, Carlos Centurión ha Jorge Alonso.",tateoba +Ko acción ohupi yvate ha oñeme'ẽ ichupe peteï Cháko kurusu.,tateoba +"Ko'ã cerro Confuso, Siete Cabezas ha Galván orekóva yvyty opu'ãmíva sa'i sa'i.",tateoba +Ko’ã cívico oñembotapykue ha ome’ëva presidente general Benigno Ferreira oñemosëva.,tateoba +"Ko’ã comparsa ha’e, avei, oisãmbyhy.",tateoba +"Ko'ã condición orekóva ipersonalidad-pe, tuicha oñemomba'eguasu ha oĩ poyhu hese oúva subalterno-kuèragui.",tateoba +"Ko acuerdo político nde’iséi garantía kauaa gobernante-pe, pya’e oñemyendgovia, poteĩ jasy rire, 11 jasyporundy-pe.",tateoba +"Ko’ã diploma oñeme’ẽ orden: Cecilio Báez González, Gaspar Villamayor ha Emeterio González.",tateoba +"Ko’ã distrito orekóva Museo opáichaguáva, tenda ymaguare oñemomba’eguasúva ha umi centro cultural-kuéra, ojeguerohorýva avei, ohechaukágui tetã rembiasákue.",tateoba +"Ko’ã edificación omoirũva Manzana, ha’eñoitw pe orekóva posibilidad ojejapo haguã segunda planta.",tateoba +"Ko’ã elemento constructivo arquitectura paraguaya mba’éva, osẽ ha oreko opàicha influencia arquitectónica: formal, funcional, estilística ha constructiva.",tateoba +"Ko'ã establecimiento ganadero-kuéra, vía aérea ojeporu voi ko tendáre.",tateoba +"Ko'ã establecimiento rural, oipe'a hokẽ turismo rural-pe, oipepirũvo umi ohasa porãséva ha oiméva tavaygua jepokuaápe, deporte ha umi opytu'uséva yvagáicha ojejuhúvo tekohápe.",tateoba +"Ko’ã francés ndajeko ñande ruvicha kuéra ha heta tapicha ohayhúva ñande ypykue kuérape ogueru, ohecha porã hagua ha oikuaa porã ichupe kuéra.",tateoba +"Ko’ã franciscano upe reducciones ymaite guive oĩva Yuty ha Ka’asapápe, oñepyrũvo 1607 ha heta jey siglo XVII ha XVIII-peve.",tateoba +"Ko'ã fundación religiosa, umi oĩva mbytépe, omoheñóiva ary 1609 ha oipysóva 150 ary pukukue.",tateoba +"Ko’ã fundación religiosa, umi oĩva mbytépe, omoheñóiva ary 1609 ha oipysóva 150 ary pukukue.",tateoba +Ko’ága ahaívo ndéve ko kuatia-ñe’ẽ chemandu’ákuri mba’éichapa hetaite reporandu’akue chéve mba’érepa aiporavo ko mba’e kóva.,tateoba +"Ko'ãga, Chekia hekomimbi, ipy'aguapy ha tekoha porã opavavépe, ipype oikove 10.519.000 ava.",tateoba +Ko'ãgagua ijeporu ha'e turismo.,tateoba +Ko’agãgua intendente ha’e karai Blas Lanzoni ha’éva Partido Liberal Radical Auténtico (PLRA) gua.,tateoba +"Ko’ágagua ndohoveichémane 26 terã hetave leguas yvýipi mba’apo reka, santo hápe mba’e ramo mante.",tateoba +Ko’ág̃a ha’e oñehekombo’e ijupevoi ha ohai ha opurahéi mbaraka reheve ha ambue tembipuru reheve.,tateoba +"Ko’ága hekopytáma hikuái, oñemoĩ chupekuéra hendag̃ua, upépe ojogapo ha oñembo’e chupekuéra oñemitỹkuaa hag̃ua.",tateoba +Ko'ãga Hesu rape oguerekóva 2.300.000.000 tapicha roviahákuéra opaite rendápe.,tateoba +"Ko'ãga hetaite ko tetãygua oñe'ẽ gueteri Uvekitãñe'ẽ, kóva niko oĩ Tuykía ñe'ẽnguéra apytépe.",tateoba +"Ko’ága hetáma ñande ja ipype, ápe ha amoite ñane retã ruguáre.",tateoba +"Ko'ãga hína, oiko amo 300 sua umíva ijeroviapy tupão oñemoĩva pegua, ha heta tupão ambuéva oñepyrũkuri ku ñemyatyrõgui.",tateoba +Ko'ãga hína oiko ko táva amo 600.000 tavayguakuéra.,tateoba +"Ko’ág̃a horio-kuéra ndojejuhuvéima, opyta Obotoso, Heixo ha Tomaraho-kuérante, ko’ãvagui oiko Bahía Negra, Puerto Diana ha Puerto Esperanza-pe.",tateoba +Ko'ágã ikatu oje'e Colombino restauración patrimonial rehe omba'apo mbarete ha tetã Paraguáipe Lugo Gobierno jave ojepytaso omopu'ãvo umi Museo oïva'ekue tesaráipe.,tateoba +"Ko’ág̃a iñambueñepyrũvo upe mba’e, ñamoambuekuaáma upe ñe’ẽnga ha ja’e mitãmimíre: “oike mbo’ehaópe ha mbo’ehao oike chupe”.",tateoba +Ko’ágã intendente ha’e karai Américo Romero Sanabria PLRA-gua.,tateoba +Ko’ág̃a intendente hína karai.,tateoba +"Ko’agaipi nda’ija véima jahávo mariskádape nda’iporivéimagui ka’aguy, ndaikatuvéima ñamombe’u Perurima kaso ojehechántemagui tele terã oñehendu radio.",tateoba +Ko'ãgaite Darwin rembiapo ojehechakuaaitéva tekovekuaatýpe oñembosako'ígui mba'érepa oiko ha oiko va'ekue hetaiterei tekove juehegua.,tateoba +Ko'ag̃aite ko Mbo'ehaorusu Pindoramapegua ohekombo'e 4.121 temimbo'ekuerape ha oguereko 452 mbo'ehára.,tateoba +Koag̃aite Mbo´ehaovusu Americana ohekombo´e 7.000 temimbo´ekuerape ha oguereko 400 mbo´ehára.,tateoba +Ko'ag̃aite oĩ hína peteĩ aty omba'apóva omoingove jey hekoypytee.,tateoba +Ko'ag̃aite peve heta porandu ndojuhúi gueterei mbohovái ñane retãygua apytépe.,tateoba +Ko'ag̃aite peve ndorekói pohã.,tateoba +Ko'ag̃aite peve oiko ko'ápe.,tateoba +Ko’agaite peve oiko ko’ápe.,tateoba +"Ko'agaite peve, Paraguáype, pe Arapokõindy Marangatu jave mba'eveguasúma ndojejapovéi; péicha, mbo'ehao ha ñemuhakuéra jepe oñembotypa.",tateoba +Ko'ag̃ aite peve péicha oiko.,tateoba +Ko'ag̃aite peve umi iñarandúva ndaikatúi he'i mba'épa ko'ã urupe rembiapo.,tateoba +Ko’ãga ja’éta oĩ ndaje raka’e ojeitypámagui yma ñande ka’aguy porãite.,tateoba +"Ko’ágã jajoka upe kuaháda, opytu’úma va’ekue peteĩ aravo rupi.",tateoba +"Ko'ãga karai oporokuáiva Katárape ha'e Tamim bin Hamad Al Thani, ohupi itúva osẽségui ary 2013-pe.",tateoba +"Ko’ág̃a katu, mburuvicharã hembirekova’erã katuete.",tateoba +Ko’ág̃a katu mitã tuicha ojehesape’a ojehekombo’évo iñe’ẽteépe.,tateoba +"Ko’ága katu oĩ heta hérava microempresas familiares, pe mba’apo prendas típicas originales rehegua heta tendaguápe omomba’apo.",tateoba +"Ko’ág̃a katu, ojepurúvo mbo’ehaópe mokõive ñe’ẽ: Guarani ha Castellano, ñandejapásapy’a.",tateoba +Ko'ãga katu ore arapy ojepyso gueteri ha oñemoro'ysã avei.,tateoba +Ko’ag̃a kóva rendaguepe oĩ ADUANA ha ygapytaha pyahu oñembotuichaveva.,tateoba +Ko’aga meve ha’ekuéra oiko heko’ymáme ha ojeroky meme afroamericanoicha.,tateoba +"Ko’ágã meve ndojeikuaái gueteri mávaitéva rupivépa, ko’ãva apytégui, oguerova pya’evéva mba’asy.",tateoba +Ko’ágã meve ndojeikuaái guetri pohã ñana térã ambueichagua iporãva oñemboguevi hagua ko mba’asy ojeguereko rire.,tateoba +"Ko’ãga meve ojejuhúma 283 guyra aty Laguna Blanca-pe, péicha rupi kóva ha’e tenda oĩha ojeheróva ecosistema Cerrado en el Paraguay.",tateoba +"Ko’ága ñañe’ẽta naranja rehe, hetaitemi avei oĩ hína Tava’ípe ha Parana ka’aguy tuichakue javeve.",tateoba +"Ko'ágã ndaha'evéima ymaguare, ou ramo upe tendáre ojapóva tanino.",tateoba +"Ko’ãga Neneco Norton ha’e mbo’ehára música popular folclórica paraguaya, Conservatorio Nacional de Música-pe ha avei centro educativo Villa Elisa hérava María Auxiliadora.",tateoba +Ko’ág̃a niko oiko ipype peteĩ sua tapicha; ha Paraguay Retã tuichakue javevépe oiko haimete pokõi sua tapicha.,tateoba +"Ko'ãga oĩ haimete 5.600.000 oñe'ẽva evréo, Israel retãme (5.000.000) ha Palestína retãme (600.000).",tateoba +Ko'ãga oikove mbohapy yperana ytaguýva juehegua kuéra.,tateoba +"Ko´ãga Oikovéva ha´ekuéra ysyry Oiapoque, Jari ha Araguari apytépe, hákatu yma oikova'ekue ysyry xingurembe'y rehe.",tateoba +Ko’ág̃a oĩramo jepe tapicha okarúva pirajekutu rehe ndaha’evéi yma guaréicha.,tateoba +Ko'ágã ojehecha upépe tavusuntéma.,tateoba +"Ko’ág̃a ojejapo hetaichagua ka’ygua, pevarã ojejerure, ha ojeporu oñeme’ẽ hag̃ua jopói oporomandu’áva Puerto Casado rehe.",tateoba +"Ko'ãga oñemoambueterei ko ñe'ẽ he'iseha, saro'y XVIII ipaha guive, tavayguarekuái oikégui heta tetãme ha ojekuaatee opa tekove (taha'e ha'éva kuimba'e térã kuña) ikatu oiporavo imburuvicharã ha hetã raperã.",tateoba +"Ko'ág̃a peve ava okaraygua oipuru, umíva ha'e: peteĩ jeme, mbohapy kuã, peteĩ púño, ha oñemoĩvéva togue ha yva apytépe ha'e papapy mbohapy térã pokõi.",tateoba +Ko'ág̃a peve ikatu gueteri ojehecha heta arquitectura ymaiterei guare (colonia) ko távape.,tateoba +Ko’ãga peve oĩ heta ko’ã tapicha upéicha ojegueru va’ekue ha oikogueteri umi ijára kuéra rógape.,tateoba +Ko’ágã peve oime umi colono ypykuéra pehẽngue ha’eháicha pe haihára pukarã ohaíva Robín Wood.,tateoba +Ko'ága peve ojejuhu gueterei ava'ypy kanguemimi ha mba'e'apokue omoañetéva Darwin remiandu.,tateoba +Ko’ág̃a peve ojejuhu gueterei ava’ypy kanguemimi ha mba’e’apokue omoañetéva Darwin remiandu.,tateoba +Ko'ágã peve oñemomba'eguasu ambue tetã América-pe ko'ãichagua tembiapo.,tateoba +Ko'ãga Praga hína tavusu Tekoha Bohemia pegua avei.,tateoba +Ko’ágã ramo guarã ha’e mbo’ehára literatura guaraní rehegua Universidad Católica-pe ha avei Universidad Nacional Asunción-pe.,tateoba +Ko’ágã ramo guarã oguereko ñe’ẽpoty rehegua ohaíva hína.,tateoba +"Ko'ág̃a rupi, 12 sua tapicháma oguereko ko mba'asy 98 tetãme.",tateoba +"Ko’ãga rupi, 84 ary oguereko jave, omba’apo gueteri pe mba’e tuichavéva chupe guarãpe: ha’éva purahéi rehegua.",tateoba +Ko'ág̃a rupi ae oñembyaty ha mbeguekatúpe ojehai ohóvo.,tateoba +Ko'ága rupi ae oñembyaty ha mbeguekatúpe ojehai ohóvo.,tateoba +Ko’ãga rupi avakuéra tendagua oikopaitéma távape.,tateoba +"Ko’ág̃a rupi ha ani hag̃ua ho’a tesaráipe ko ñande jepokuaa, kurusurape’anduhára ohekombo’e ita’ýra ha itajyrakuérape ikatuhag̃uáicha omoirũ chupekuéra ijatykuérape ha peichahápe umi purahéi asy tahekove puku hikuái.",tateoba +Ko’ag̃a rupi ikatúma ojejapo avei ambue mba’égui.,tateoba +"Ko’ágãrupi katu ndaiporivéima ñorairã ko’árupi, oñongatúnte ipype heta mba’e hechapyrã.",tateoba +"Ko’ágã rupi katu upe tapére tenda herava Cerro Ru’ãgui, sábado jave ko’ẽmbotávo ohóvo oguejy oúvo heta kuña burromi ári tenyhẽte kogakuéragui ohóva ñemuhaguasu peve.",tateoba +Ko’ága rupi ndaha’evéima yma guarécha oñeñotýva.,tateoba +"Ko’ága rupi oĩ ñemongu’e tavaygua omoĩségui hikuái ára 07 jasypa ary 1871 heñói hague táva, ndaipóri térã ndojeikuaái rupi peteĩ ára araka’etépa heñóiraka’e.",tateoba +Ko’ág̃a rupi oĩ poteĩ aty.,tateoba +Ko’ãga rupi ojepuru umi kuarepoti tuja oñemombo pyre ojejapo hag̃ua ko tembipuru.,tateoba +Ko’ágã rupi oñangareko hese Municipalidad; ha karai intendente ha’e oipytyvõva ikatu haguãicha oñeñangareko hese.,tateoba +"Ko'ág̃a rupi oñemohenda ijyvyetépema, jepéramo oĩha gueteri aty oikóva estancia ha ambue henda oguerekohápe mba'apo sapy'agua.",tateoba +Ko’ága tavayguakuéra omba’apo mba’e jejogua ha jehepyme’ẽme.,tateoba +Ko’ãga tetãvore oguereko 38 tenda oñangarekóva tesãi rehe.,tateoba +"Ko'ãga, Tuykomenitã yvy apekue ojaho'i yvy pehẽngue oñoñuvaitĩhápe avano'õ opaichagua ymaguare guive.",tateoba +Ko’águi ikatu avei ñamboja’o Ava Guarani ha Guarani ñe’ẽte rembiasa mokõime.,tateoba +"Ko’águi jaha peteĩ tape yvyreínteva rupi 18 kilómetro, ñaguahẽ meveTebicuarymíme.",tateoba +"Ko’a guive, ñanemandu’áta Reinaldo Julián Decoud Larrosa rehe (Paraguay, 1911-1972).",tateoba +"Kóa ha'ehína mbohapyha paralelo norte gotyo tape calle Teniente 1º Cáceres Sanabria gui, oñepyrũ tape guasu Transchaco-pe ha este-oeste gotyo oho.",tateoba +"Ko’ã hembiapo mbytépe heta medios de comunicación rupi oñehendu iñe’ẽ radioemisora Chaco Boreal, Ñandutí, Cáritas ha Paraguay Paraguaýpe, Sarandí (protagonista serie veinticinco capítulos “Madame Lynch”) avei C X4 Radio Rural, Montevideo, Uruguay-pe.",tateoba +"Ko’ã hi’upyrã hetereíva ikatu oje’u hotel, parador térã ogahárupi, katuete oipe’átava hokẽ tapicha og̃uahẽvape.",tateoba +Ko'ãichagua mymba katuete ombo'a.,tateoba +"Ko'ãichagua mymba katuete ombo'a, ha'ekuéra nomokambúi imembykuéra ojapoháicha umi okambúva.",tateoba +Ko'ãichagua tapicha hína umi omba'apóva mbopi apytépe térã opyta aréva umi tenda py'ỹi isarambiháme Rabia.,tateoba +"Ko’ãichagua tembiapópe oje-puru ñe’ẽ jeporekapyre, oje’e hagua temiandu.",tateoba +Ko'a ijestudio pypuku mba'épa oipuru ha mba'éichapa oiko ko'ã ñande ypykueragui chupe omongu'e ikatu haguãicha oho meme ohechávo ãva tapichápe oikuaave haguã hekovekuéra ha avei ikatu haguãicha ogueru techaukapyrã.,tateoba +"Ko’ã indígena, orekóva umi mboka pohýi heta kásope, ijehegui, oñemopyendáva español-kuéra sistema de Encomienda rupive.",tateoba +Ko’ã irundy mba’e ojehaitypova’erã avati raỹi apytépe.,tateoba +Ko’ã jehaipyre oje’e ha’eha ary 1300 aC ha 800 aC rupi guareha.,tateoba +Ko’ã ka’aguy tekohá porãitéva ohechauka establecimiento rural.,tateoba +Ko´a ko kuatiañe´ẽ ojehaíva´ekue áraveñe´ẽme ha oguerekóva 114 vore ijapytépe.,tateoba +Ko'a ko mba'e apu oñepyru ramo Radio Disney guarã 14 jasypoapy 2009 pe.,tateoba +"Ko’ã kuaaha’a ha jejuhú niko oñemopyenda heta poromonguera oikóva’ekue ári, ha upévare oñembo’e jejopý va’ekue Aranduópe hetaite ary pukukue ko Argentina-me; ko’ãga aénte niko umi mba’ekuaavetehára tetã ambue rupigua omboaje avei chupe.",tateoba +Ko'ã mba'e antiliteratura ojapóva Casaccia oikuaaukáva retórico ipokãvéva ha ikatupyryvéva ombo'opívo realidad ojehasáva.,tateoba +Ko'ã mba'e apytépe oĩ heta tembipuru tupão peguáva.,tateoba +"Ko'ã mba'e, Imperio omoïva a disposición ha péva prisionero paraguayo atýpe, ijapytépe oime pa'i, peteĩ jehasa oime jey haguã tetã ohayhuetévape.",tateoba +"Ko’ã mba’e jaikuaa rire ikatu ja’e ko tendápe 92,98% oikoha okaháre.",tateoba +Ko’ã mba’e jaikuaávo hesakãne avei ñandéve mba’érepa ha’ekuéra omomba’eguasuete ñe’ẽ.,tateoba +Ko’�� mba’e ñambohovái hagua jaipurúta ñehesa’ỹijo arepa’ũva.,tateoba +Ko’ã mba’e ohechauka osẽ porãtaha.,tateoba +Ko’ã mba’e oho péicha pe ary su porundysa pa poapy peve (1918) ha uperire oñepyrũ jey oguapy ha pytaguakuéra oho jopara jey hetãme upeichaverõ jepe opyta hogakuérakue ha ipehẽnguekuéra.,tateoba +Ko’ã mba’e oiko ha’e rupi opytahaguére frontera ypýpe.,tateoba +Ko’ã mba’e ojehechakuaávo tembipota rupi ojeguereko gente apytu’ũme ohasáva ha orekóva opàichagua disciplina artística.,tateoba +"Ko’ã mba’e ojehu, opágui ka’aguy ha’ekuéra oikotevẽva oiko hag̃ua.",tateoba +"Ko’ã mba’e ojekupytypa pe máva omañahatãva hína hesekuéra ñemongu’é rehe, kóva he’ise, pe jesarekohára javeve.",tateoba +Ko’ã mba’e ombohasa porã ñemoñe’ẽme ha ñandegueraha ymaite umi tiempo helado hetereìva ojeisyrykùva asaje ha umi ñembosarái ñane angirũnguéra ñande barrio rupi jaguerekóva.,tateoba +"Ko’ã mba’e ombopy’aguasuve tetãyguakuérape ha oho heseve tenonde gotyo, ojuka peve Réi Luis XVI ha ipehẽngukuérape.",tateoba +Koã mba’e opytávaicha oikóramo guare kichiháramo.,tateoba +"Ko'ã mba'épe avei ojehecha imba'e'apokuaa iñambuehague, ojapo hetáichagua tembiapo oikove hag̃ua.",tateoba +"Ko’a mba’ére ko’árupi jajuhu tapia ára porã, upévare ko tenda rupi ojeju ojevy’a haguã turistakuéra rehegua.",tateoba +"Ko’ã mba’erepy vakapígui, vosa, sombrero karandaýi, montura ohóva kavaju ári, etc.",tateoba +Ko’ã mba’e vaiete omongyhyje joaite Estados Unidos-yguápe.,tateoba +Ko'ã mbohapy lája ikatu oñehesa'ỹijo ojehechávo umi pyteha peteĩ mba'ehechaha'i guýpe.,tateoba +Ko’ã Mbya kuéragui opavéma ohóvo hekoha ha upéagui avei ha’ekuéra ndoikatúi oñemohenda ñande apytépe ha upéi hetave mba’éko oĩne jahecha va’erã hesekuéra ha ñande kuérare avei.,tateoba +Ko’ã mbyja rupive ikatu ojekuaa mboy arýpa oguereko arapy.,tateoba +Ko’ã misión omopu’ãva ha oñangarekóva.,tateoba +"Ko’ã mitã oñehekombo’éva Guarani ñe’ẽme niko hetia’e, hekorory ha imarangatuve hesakãgui chupekuéra umi mba’e ome’ẽva.",tateoba +"Ko’ã mokõi, ha’e construcción pyahu ojejapóva upéi óga korapýpe.",tateoba +"Ko'ã mymba ijyvakuéra (térã ipykuéra) oĩ iñakã ykére, ijyva hetaite: umi javevyirana hína ijyva poapy, ha umi náutilo hína ijyva 90. Mymba ipy iñakãre oreko hetére tykue hũ ikatu omosẽ ombyai ýre, ojapo upéicha ikyhyjérõ ha okañy arã.",tateoba +Ko'ã mymba piranare ho'u so'o mante.,tateoba +Ko añara’yko okyhyje uvei ñandehegui.,tateoba +Ko'ã ñe'ẽ guarani “ka'i” ha kastellano “ladrillo” oñembojehe'ávo ojuehe oñemombe'u ñandéve mba'éguipa ha avei mba'épa he'ise.,tateoba +Ko’ã ñe’ẽ oñemohendajey oñemoambuéva (palabras variables) ha noñemoambuéivape (palabras invariables).,tateoba +"Ko'ã ñe'ẽpehẽtai kokatuguigua jaipurúva tero ndive, ha'e avei umi jaipurútava teroja, ñe'ẽtéva ha ñe'ẽteja ndive.",tateoba +Ko'ã ñe'ẽpehẽtai (kuéra ha nguéra) katuete ojoajuva'erã teróre.,tateoba +Ko'ã ñe'ẽriregua ojoaju'arã ñe'ẽ ijykereguáre.,tateoba +"Ko'ã ñe'ẽteja oguerahava’erã ñe'ẽpehẽtai upeigua ""pa"" térã ""piko"".",tateoba +Ko’ã ñembosarái oiko aja peteĩ kuñakarai imba’ekuaáva omoñe’ẽ kuña ha kuimba’épe ipo ha oikuaauka chupekuéra mba’épa oikóta hekovekuéragui tenondeve gotyo.,tateoba +"Ko'ã ñembosarái oñeha'ãva mante tenda haku, oĩgui heta jetepyso ndaikatúiva oñeha'ã ro'ýpe.",tateoba +"Ko’ã ñemitỹ osẽva ko’ã tendágui ha’ete, frutilla, avakachi, pavao, takuare’ẽ, ky’ỹi ha limo sutĩ.",tateoba +"Ko angádape ñemba’apo ha’e peteĩ mba’e nde pohýiva, ojeiko asyetereígui pe ýre ha hasýpe eterei oñeguahẽ ojehohápe.",tateoba +"Ko ángel he'i ""ha'eha pe maranduhára oñemboúva chupe Tupã renondégui, ha héra ha'eha Moroni.""",tateoba +Ko’ã ogakuéra ha’ehina upe árape Areguá ha’érõ guare táva ñembopiro’ýrõ ojeguerekóva ogakuéra Paraguaygua ha ijerére oikóva ohoa ojogapo ohasa haguã ara haku vai jave.,tateoba +"Ko’ã óga ohechauka tipología de vivienda orekóva estilo neoclásico, umi koty tape ári oĩva.",tateoba +"Koa ojeiekotevê avei pe pulso, púa tera rondalla orquesta, bandurria ha laúd español ndive.",tateoba +"Kóa oje’u opaite ára, heterei ha imbaretéave.",tateoba +"Ko’ã okẽ ojeike, mbohapy tenda tenondépe, umi obraiporãitereívape.",tateoba +"Ko'ã pámo ojuka py'ỹiva'ekue kuñáme imembysẽvo upe sa ro'y XVIII guive ary 1930 peve, ojejapo ypýrõ guare pohãnorekoitegua.",tateoba +"Ko’ã paraguayo ho’a Flores pya’eterei ha ñemondýipe oñemotenonde tropa argentina rehe, ohechauaávo ndoikuaáiha moõ gotyo ohóta pakõi batallon reserva.",tateoba +"Ko’ã parcialidad indígena ikatupyryeterei ajaka apópe oiporúva takuara natural, ombojeguáva umi ta’anga guembep ha mymba upe tendáre oikéva, péicha umi collar ha tallado yvyrágui ojejapóva.",tateoba +Ko’ápe Emiliano R. Fernández oipyaha ñe’ẽpoty “La Moda” 1926-me.,tateoba +"Ko'ápe Fuerte Borbón, ko'àgã Fuerte Olimpo, pe orekovéva gente oikóva ipype, omopyenda gobierno Alos ha Bru orekóvo ipype portugueses oúva.",tateoba +Ko’ápe heta tapicha ambue tetãgua.,tateoba +"Ko’ápe hetave oñemba’póva kokuépe, péicha avei oĩmimi omba’apóva mymba ñemongakuaápe.",tateoba +"Ko’ápe hetave oñeñe’ẽ ñe’ẽ guaraníme, 80% tendagua oñe’ẽ ha jopara (castellano-guaraní) oipuru 20% rupi.",tateoba +Ko’ápe ijahína umi mokõi mba’e oñekotevẽva ñe’ẽte oñemoañete hagua.,tateoba +"Ko'ápe ija umi mba'ehekove'ỹva; ja'eporãsérõ, ndahekokuimba'é'ỹ ha hekokuñá'ỹva.",tateoba +"Ko'ápe ija umi mymba mirĩmimi, michĩgui ndojekuaáiva ha'épa kuimba'e térã ha'épa kuña.",tateoba +"Ko'ápe ikatúma ojejuhu Choroti-kuérape (oñehenoiháicha avei Manjui-kuerape) heta atykuéra Nivaclé, ikatu'ỹre ojekuaa mboýpa hikuái.",tateoba +Ko’ápe ikatu ojejapo umi mba’e noñorairõiva ko tenda porãtépe oĩva ndive.,tateoba +"Ko'ápe jaikuaa oĩha mbohapy ñe'ẽjoaju, jajuhúgui mbohapy ñe'ẽtéva mosusũmbyre.",tateoba +Ko'ápe jajuhu heta óga porã porã ymaitéma ojejapo va'ekue.,tateoba +"Ko’ápe jajuhukuaa umi ñe’ẽndy peteĩnte hapóva; ja’eporãsérõ, iñe’ẽrapo peteĩva.",tateoba +Ko’ápe jajuhu ogakuéra he’íva ñandéve umi ymave rekovekue mba’éichapa raka’e upe colonial o post-colonial voigua oñembohóga.,tateoba +"Ko’ápe jajuhu tembipurukuéra ramo teléfono omoĩva Copaco ha umi telefonokuéra ikatúva jagueraha ñanendive ha avei oguereko ambuekuéra reheguáva, upéicha avei ko’ápe oguahẽ umi diariokuéra Paraguaýpe ijapopyre.",tateoba +"Ko'ápe jajuhu ""térã"" ha “ỹrõ"", jaipurukuaáva mokõi ñe'ẽ pa'ũme, upéi jaiporavo hagua peteĩva.",tateoba +Ko’ape jajuhu vy’a renda tuichavéva ome’ẽva ko Reserva.,tateoba +Ko'ápe katu ija umi tekove hekokuñáva.,tateoba +"Ko'ápe katu ija umi tero ojoavy'ỹva, ojepurukuaáva kuimba'e ha kuñáramo.",tateoba +"Ko’ápe ñaime umi jajepytasóva kyhyje’ỹre -ha jahayhú-gui añetehápe opa ñane retã mba’éteéva- ja’e ha ja’étava taha’eha’épe ñamba’apotaha vy’a ha kane’õ’ỹre ñane ñe’ẽ teetére, anive hagua araka’eve avave oñembohoryve hese.",tateoba +Ko'ápe ndaijái Paraguái Retã ruvicha ag̃agua ha'ekuéra oñe'ẽme'ẽhaguérema ko kuatiapyre oñemboajévo.,tateoba +Ko’ápe oha’ãjeýkuri Nacional-pe ha oha’ãporãitereiraságui Nacional osẽmi tenda peteĩhame.,tateoba +Ko’ápe oike 500 temimbo’e rupi.,tateoba +"Ko’àpe oime poapy ary,upèpe oestudia tembiasakue-pe, ha oipyhývo hi'arandu ñepyrũ cultura clásica China, tetãnguéra,filología, ñe’ẽ’ymakuaa, tekokuaa,avakuaaty,lógica ha ñe'ẽ inglyesñe'ẽ ha japonésñe'ẽ.",tateoba +Ko'ápe oiméva distrito Pedro Juan Caballero.,tateoba +"Ko’ápe oĩ tupã0'i ypykue, omopu’ãva’ekue franciscano-kuéra.",tateoba +Ko’ape oĩ va’ekue tuichaitéva fábrica ka’a ojejapoha “Industrial Paraguaya”.,tateoba +"Ko’ápe oĩ yvyjoja opa rupi, sa’i ipyko’ẽha, heta hendápe avei ojehecha ita hérava basáltica.",tateoba +Ko’ápe oĩ yvy y renda ha avei Karanda’yty.,tateoba +Ko’ápe ojehechauka umi tembiporu orekóva tuicha valor patrimonial ome’ẽva testimonio ijeporuhágue orelóva upe edificio ojekuaáva omoirũhague poder político República-pegua.,tateoba +"Ko’ápe ojejuhu Estigarribia rembiporu umi diploma, mueble, ijao civil, uniforme, condecoración ha biblioteca.",tateoba +"Ko’ápe okañyva’ekue Joseph Mengele, ha’éva peteĩ científico médico nazi, ojapova’ekue experimento umi campos de concentración nazis-pe mitã, kuña ha ambuére.",tateoba +Ko’ápe omohu’ã oikóvo chugui mbo’ekuaahára.,tateoba +Ko'ápe oñemba'apo Cemento Paraguái rehe.,tateoba +Ko'ápe oñembyaty oñirünguéra ha ikamarada ndive hendive oñomongeta política ha tema militar ha social rehe.,tateoba +"Ko'àpe oñeñongatu umi documento ymaite guaréva, ofirmava'ekue umi prócer independencia paraguaya-pe oimeva'ekue.",tateoba +Ko’ápe oñuguaitĩ mbohapy tetã.,tateoba +"Ko’ape ou avión Paraguay guive Pilar peve, tape porã oguejy haguã avión ndatuichaitéivape.",tateoba +"Ko’ápe, pe moñe’ẽra omombe’úva umi Mbohapy Karai Arandu rembiasakue ohóroguare ohechakuaávo Tupãra’ýpe.",tateoba +Ko’ápe reñandúta Villarrica ñe’ẽ.,tateoba +"Ko'ã peteĩha tembiasa orekóva ""Los tres soles"" omombe'úva opáichagua anécdota, ha'éva upe grupo de músico ohekáva iñemohenda música paraguaya rupive mercado extranjero-pe.",tateoba +Ko’ápe tekombo’e oñeme’ẽva ha’e avei umi te’ỹnguérape avei (educación indígena).,tateoba +"Ko’ápe, terarãnguete ha’e ha chupekuéra omyengovia Chive ha ra’ykuérape.",tateoba +"Ko’ápe, terarãnguete ñandéve ha ñe’ẽpehẽtai ja (ñan-de) omoñondive upe ñe’ẽrete temimbo’ekuéra peteĩ mbo’ehaogua ndive (upe oñe’ẽva ha’égui peteĩ temimbo’e), jepémo ñe’ẽretepýpe ndaja’éi ko’ã mba’e.",tateoba +"Ko’ápe, umi tapicha oikuaáva ko mba’e rehegua ohechaukáta ndéve mba’eichagua ka’ápa reipuruva’erã, pohã ñana, tembipuru, tenda oĩháme artesanía ha opaichagua jepurupyrã.",tateoba +"Ko'ã pohãoñemoĩ peteĩ mba'yrúpe y rehe, oñembopupu, ojey'u haku rehe, térã ho'ysambyre.",tateoba +"Ko'ã pueblo primitivo-pe guarã umi fóto ha'e peteĩ peligro, péva rupive oñemonda chuguikuéra ""robaba"" hi'ánga térã voluntad orekóva ko tekove, péicha opyta fotógrafo pópe.",tateoba +Ko ára guive jajehekýi chuguikuéra.,tateoba +"Ko ára jave, hyãsiañe'ẽ ojeipuruite heta tetãme ha imba'eguasuite.",tateoba +Ko ára jegueromandu’a niko ojepuruva’erã oparupiete oñembohasa hag̃ua opaichagua marandu tesape’arã petỹ ojepitáva rehegua ha upekuévo ojekuaauka hag̃ua OMS kuatiaguasu petỹ ojepitáva rehegua.,tateoba +Ko’ã ramo guarã 10.738 tapichánte ha hetamive kuimba’ekuéra.,tateoba +Ko’ã ramo guarã katu opavave oñepyrũ oheka ã mba’e”.,tateoba +Ko arandukápe ha’e omombe’u peteĩ mitãmi rembiasakue.,tateoba +"Ko arapa’ũme osẽva’ekue umi diseño ha aguada oñe’ẽva ""Río de Janeiro"", ""Macumba"" ha ""Negritude"" rehe; pypekuéra añeha’ã ahechauka py’arory ome’ẽva táva Río de Janeiro ha ""Dina"" ra’anga, iporãngue ñanembotavyetéva.",tateoba +"Ko árape 170-ntema oĩ, hetave opahaguaichaitéma.",tateoba +"Ko árape arane ojeipuru tekotevẽ ha ñembo'erã, oĩmimi tembipuru marandurãme ha ojehai ñe'ẽporã.",tateoba +"Ko árape avei oñemomorã Paraguái retã Guarini ára, ha’éva umi oñangarekóva ñane retãre ha hesehápe heta ñorairõ rupi ohasamava’ekue ha upeichahápe omyenyhẽva verapýgui ñane retã rembiasakue.",tateoba +"Ko árape heta tetãme oñemboarete guasu, opavavete ijaty peteĩ aripaka guasu jerére ha upépe oiko pe karuguasu.",tateoba +"Ko árape ndaiporivéima iñe'ẽteéva ko ñe'ẽ, ága katu oĩ sua rupi oñe'ẽva mokôiha ramo.",tateoba +"Ko árape oĩ ava oñotỹva pohã ñana ha ohepyme'ẽ laboratorios-kuérape ojejapo hag̃ua chugui pohã farmacia-pe, ojehepyme'ẽva.",tateoba +Ko árape ojejapo heta sa'ýgui.,tateoba +"Ko árape ojeromandu'a Húra Ikarióte oñembopopegua oity haguã Hesúpe, mbohapypa kuarepotitĩ pehẽ ome'ẽ chupe umi pa'i ruvicha kuéra.",tateoba +"Ko árape ojerovia oiko pe jehasa ojekuaáva ""Tupao Ñemopotĩ"", Kirito omosẽmba akue umi oñemúvape, umi oñemúva viru Tupaópe oñeme'ẽ vaerãre ha ome'ẽva ambue tetã megua virúre, ha oitypa imesa.",tateoba +"Ko árape sa’ive oñemu pe mba’ejehecha ao tee oguejypaite, upévare umi jeguaka apohára ogueraha ohepyme’ẽ ñenupavẽhape.",tateoba +"Ko árape, tuicha ñembyasýpe ñandereja karai aranduete hetaite omba´apo va´ekue Literatura Paraguaya ha ñane ñe'ẽ guarani osẽ hag̃uã tenondégotyo ha ojekuaa hag̃uã oparupiete.",tateoba +Ko ára peve ndojejuhúi gueterei aporeko (técnica) ikatú-tava jaipuru muanduhe tĩgua ñaha'ãngahai hagua hekopete.,tateoba +"Ko árapeve, Villagra Marsal ohai irundy kuatiahai ha heta ensayo ha comentariokuéra oñeguenohẽ va’ekue heta kuatiahaikuéra ñaneretã ha ambue tetã ambuérupi osẽvape.",tateoba +"Ko arapoty ogueru heta yvoty neporãva, ha jaikuaaháicha opa umi mymba ovevéva iñarandúva kávaichagua ojapo añete heta eira ikatu haguáicha jaiy’u ñande ichugui.",tateoba +Ko ára rupi oguereko oha’äva mangapykuaa tetägua ha avei pytagua.,tateoba +Ko’ã reducción ijeiporavóva ha omombove’úva ha’éha Patrimonio Histórico de la Humanidad péva UNESCO rupive ary 1993 jave.,tateoba +"Ko’ã Reducción Jesuítica Paraguái, ojeguerovia ouha tembiapo evangelizadora omotenondéva Jesuita-kuéra.",tateoba +Ko’ãrupi jajuhu 20.843 oikovéva; ko’ãva apytépe hetave ojeiko okahára ha avei hetamive kuimba’ekuéra.,tateoba +"Ko arupi oĩva’ekue Demestrikuéra róga akatuva gotyo upéi Karai Luis Chavez, Idoyaga ha Quirozkuéra róga ha hovaikuéra katu umi Persanokuéra róga ko’ã tenda rupi oĩveva paraíso.",tateoba +"Ko’a rupi ojeike Ruina Trinidad-pe oiméva 700 m Ruta 6, ojehupytývo ""km 31"".",tateoba +"Ko’arupi oñemi yvyty oguerekóva 500 metro, ysyrykuéra ha avei ka’aguy ojeike’ỹha.",tateoba +Ko’árupi umi ka’aguy guasu oĩva gueteri rupi umi ara hakuete oikóva ambuekuéra rendárupi ndaiporiveimaha ka’aguy ñane retãme nañañanduetéi.,tateoba +"Ko ary 2011-pe -opávo ko Amérika Ñeha’ãru’ã- Justo Villar opytáta Argentina-pe, oha’ãvo Estudiantes de la Plata-pe.",tateoba +"Ko ary guive mokõiva pa ary mbyte rupive, umi ha’e ohai va’ekue ojeheharamoite.",tateoba +"Ko ary omano haguépe ipirapire hetakue ohupyty 8.300 sua dolar ha omohenda chupe 110-pe umi hetave pirapire oguerekóva apytépe, omobe’uháicha kuatiapyre Forbes.",tateoba +Ko arýpe omonèĩ avei plan de estudios Escuela de Comercio ha ombotuichàve léi reglamentación mbo’epy secundaria ha superior.,tateoba +"Ko’ã símbolo oñemoañete ára 29 jasyporundy ary 1995 jave Fortín Toledo-pe, oĩ jave pe tendápe 200 temimbo’e uperupigua.",tateoba +Ko’ã ta’ãnga’i jaipuru ñamomorã hagua.,tateoba +Ko’ã ta’ãnga ohechauka mba’e tape ojeporu oñeguahẽ haguã reducción peve.,tateoba +Ko’ã tape ñane mandu’aha oĩ gueteri sa’imi umi narãhahai.,tateoba +"Ko'ã tapicha imba'ekuaáva apytépe, oĩ avei pe oporomomembýva, oñembohérava partéra chae, oipytyvõva kuña hyeguasúvape imemby hag̃ua, hogapýpe.",tateoba +"Ko'ã távape, ko'ãgaite peve oñeñe'ẽgueteri.",tateoba +"Ko'ã tekoaty isarambíva omoingove ko ñe'ẽ, taha'e ombohasa rupi iñemoñarépe térã og̃uahẽve rupi Armenia-gua ko'ã tendáre.",tateoba +Ko'ã tekohápe opavave oiporu iñe'ẽtee ha ijapytepekuéra oĩ heta mbo'ehára ohekombo'eva mitãnguérape hekohápe ha avei mbo'ehaópe.,tateoba +Ko’ã tembiapo ohaíva’ekue Fray Luis de Bolaños niko osẽ ñepyrũ ary 1607-pe ha jaikuaaháicha upérõ Guarani oñeñe’ẽ ha ojehaiva’ekue ambue hendáicha.,tateoba +"Ko'ã tembiapo omboheko misión salesiana María Auxiliadora-pegua, tenda og̃uahẽkuaávape hasýva, oñeme'ẽhápe mbo'ehao mbo'epy ha opa mba'e ojejapokuaáva atýpe.",tateoba +"Ko’ã tembiapo omotenonde: oñeñami vaka, oñemongaru ha oñeipoháno, mymbakuéra ko’ã tembiapo ha ‘e pe oguerohorýva umi visitante, área agrícola-pe oñeguahẽva.",tateoba +"Ko’ã tembiapo restauración reheguàva oñepyrũ 1991 jave, ary oipe’áva hokẽ umi edificaciónosẽva chugui Centro Cultural de la Ciudad.",tateoba +"Ko'ã tembi'ukuéra imbarete porã, upéicha ojejapo ikatu haguãicha ohupyty are, umi ñorairõ guasu oparire árarupi imbovy haguére tembi'u ojehupyty.",tateoba +"Ko’ã tembi’ukuéra imbarete porã, upéicha ojejapo ikatu haguãicha ohupyty are, umi ñorairõ guasu oparire árarupi imbovy haguére tembi’u ojehupyty.",tateoba +"Ko’ã teminadu ha apytu’ũroky heñóiva tekohágui hesakã ohóvo ha jeyvéramo oporojopýva, omopẽ ha ombyai pe ñe’ẽpapára “ohenóiva” chupekuéra.",tateoba +"Ko’ã temperatura ikatu oñemoambue 26 ha 41 °C arahaku jave, ha 3 a 25 °C araro’y jave.",tateoba +"Ko'ã tendáre oime frontera mbohapy tetã: Brasil, Bolivia ha Paraguái.",tateoba +"Ko’ã tendáre oime heta hikuái javirúes, garsa, mbigua térã cormoranes, ype ka’aguy, gua’a hovy, tukã ha tuĩ opaichaguáva, suruvi, paku, dorado ojejuhúva ysyry guasúpe ko’ã tendáre.",tateoba +"Ko'ã tendáre ojeguerekóve yvy yvate ha yvy gotyo, areniscas eólicas.",tateoba +Ko'ã tero apytépe oĩve umi ombohérava ñane pehẽnguépe.,tateoba +"Ko'ã triunfo omotenondéva Ejército paraguayo ovale ichupe ascenso pyahu comandante en jefe del Ejército omoirũva Campaña, Estigarribia-pe.",tateoba +"Ko aty guasu Exploradores oho oiko va’ekue oguata heta tavakuéra ñane retã ruguáre omoirũva heta mitãrusu katupyry artista popular a avei upe banda de músicos, mba’epurorykuéra omombáy upe jeke pukúgui tapicha kokueyguára kuérape.",tateoba +Ko aty ipype oike 25 térã 26 ñe'ẽnguéra.,tateoba +Ko'ã tymbachu'i ikatu omosarambi py'ae heta mba'asy vai yvypórape ha ambue mymba okambúvape.,tateoba +Ko'ã tymbachu'i oguereko irundy pepo pererĩ (tahýi kuña mburuvicha ha tahýi kuimba'e mante oguereko pepo).,tateoba +"Ko aty mba'erepyme'ẽ ojejapo mymbajuka, pira jeikutu ha yva ñemono'õgui.",tateoba +"Ko aty ndive, ha’e ombykã va’ekue, ohasa heta tendárupi ñane retãme.",tateoba +"Ko aty ndive oiko hag̃ua jekupyty, heta ary ohasa, ko tembiapo ojapo ""Iglesia Anglicana del Paraguay"", Misión Inglesa Makxawqiya-rupive.",tateoba +Ko aty oguerekóva hetave ava ojeipapáva censo rupive.,tateoba +"Ko aty oñepyrũ peteĩ amandajéicha ombohapéva mba'épa ojapo va'erã ONU avano'õre ha viru remimono'õre, ha upéi mante oñemoambue ha oñemohenda ko'ãga oikóicha.",tateoba +"Ko aty, umi tahachi ñorairõhára aty ambuéva Pindoráma retãme, oipytyvõ Pindoráma ñorairõhára aty teépe.",tateoba +Ko’ã urna guaranítica ojeporu ojehechaukávo mitología Guarani.,tateoba +"Ko’ãva apytégui oĩ umi mbo’ehao hérava instituciones privadas, temimbo’ekuéra oñembokatupyryhápe mba’ekuaa mba’aporã rehegua rehe (formación profesional).",tateoba +"Ko’ãva apytépe avei ija heta jepokuaa ñanemba’etéva, péicha: Pombéro ñamoĩvo haperãme ka’a, eirete, petỹ térã yva ka’aguy.",tateoba +"Ko'ãva apytépe colección de escultura oñemomba'eguasúva artista paraguayo Patricia Ayala, Andrés Campos Cervera, Roberto Ayala, Hugo Pistilli, Jorge Trigo ha Angel Yegros, avei umi talla heñóiva reducción Jesuítica.",tateoba +"Ko’ãva apytépe hembiapo ikatu ojehechakuaa orekóha carácter Romántico ipuku’imíva, jepénte oime purorýpe peteĩha mbyte siglo XX.",tateoba +"Ko’ãva apytépe: León Cadogan (1899-1973), ohaiva’ekue ary 1959 hembiapokatu “Ayvu Rapyta”.",tateoba +Ko’ãva apytépe ndoikéi umi privado-va.,tateoba +"Ko’ãva apytépe oime hikuái umi ñande rapicha Guarani, ohekáva añetehápe upe tekokatu.",tateoba +"Ko'ãva apytepe umi ojekuaaveva hina: ""Elfinadorã"" ha ""Tio Rrei kasokuerakue"".",tateoba +"Ko'ãva àra oñemomba'eguasúva Tavaguasu Presidente Hayes-pe: 12 jasypoteĩ jave, ára oguahẽ hague Py'aguapy Cháko-pe; 29 jasyporundy, Boquerón oñemotenonde hague 12 jasypateĩ, kóva peteĩ àra omobomba'eguasúva Laudo Hayes.",tateoba +"Ko’ãva árape heta oĩ ojejukáva ha oje’énte hese comunistaha hamba’e ha upéa ja opyta reíma, terã ojereraha reínteva ka’irãime ha mba’eve ndaiktúi jajapo.",tateoba +"Ko’ãvagui heta oĩ ndahéraiva, ohechaukáva ikatupyry ha oñeñongatu Paraguái ha yvóra Museokuérape ha avei tapicha ombyatýva pópe.",tateoba +"Ko’ãva guy rupi oĩ mburuvichakuéra ho’áva inca-kuéra poguýpe, umíva ndaijapevýpeguáiramo, oñehekombo’e cuzco-ygua ndive ha heta jehecharamo hendive.",tateoba +Ko'ãva ha'e Cerro Porteño ogana va'ekue Paraguai pe.,tateoba +"Ko’áva ha’e pe Parque Nacional Ñacunday, 2.000 hectáreas reheve, omyengovia pe Bosque Protector Ñacunday ha Bosque Protector Yacuýpe.",tateoba +"Ko’áva ha’e techapyrãramo barrios tava pegua: Villa Jardín, Anahí ha Santa Mónica.",tateoba +"Ko’ãva ha’e ysyry Ytũ, omboja’óva táva Piribebuy-gui; Yakã Ro’ysã, Irala ha avei Ortega.",tateoba +"Ko'ãva heñói jaipuru jave ko'ã ñe'ẽriregua: ""gui"", ""rehe"" ha ""rupi"", oñembojoajúvajepi ñe'ẽpehẽtai ""ha"" ha ""hague"" rehe.",tateoba +"Ko'ãva heñói jaipuru jave ñe'ẽpehẽtai ""háicha"" ha ""haguéicha”.",tateoba +"Ko'ãva heñói jaipurúrõ ñe'ẽpehẽtai: ""aja"", ""guive"", ""jave"", ""kué-vo"", ""rire"", ""vove"".",tateoba +"Ko'ãva heñói jaipururõ ñe'ẽpehẽtai ""ramo"", ""rire"" ha ""rõ"".",tateoba +"Ko'ãva heñói jaipururõ ñe'ẽriregua ""hagua"" ha ""vo"".",tateoba +"Ko'ãva heñói ojepuru jave ñe'ẽpehẽtai: ""ha"", ""hague"", ""va"", ""va'ekue"" ha ""va'erã"".",tateoba +"Ko'ãva heñói ojepuru jave ñe'ẽpehẽtai: ""va"", ""va'ekue"", ""va'erã”, ""ha"", ""hague"".",tateoba +"Ko’ãva henyhẽ amargura económica-gui ha nomoañetéigui umi propuesta de emergencia omomba’ýva umi tekove oiméva Juan B. Gill, jerére.",tateoba +"Ko ava hetã peteĩ (Paraguay) ha iñe’ẽkõi (Guarani ha Castellano) ha upéicha rupi hemiandu mokõi, hembikuaa mokõi ha hembiasa mokõi.",tateoba +Ko'ãva hína peteĩva mba'asy oñembosarambi pya'e Yvy jehasa mbytére.,tateoba +"Ko’ãva hína umi mba’e oipuruvéva hembi’úpe: mandi’o, avati, jety, yvakuéra ha eirete.",tateoba +Ko’ãva katu ñemitỹhára ha oipuru hikuái ita ojapo hag̃ua hembipuru.,tateoba +Ko’ãva katu ñemitỹhára ha oipuru hikuái ita ojapo hag̃ua hembipururã.,tateoba +Ko’ãva katu ñemitỹhára ha oipurukatu hikuái ita ojapo hagua hembipuru.,tateoba +Ko’ãva ko’ã arýpe oiko vae’ekue umi ñorãirõ tuicháva ha péicha heta jevy oiko umi michĩva ha noñemombe’úi upévare.,tateoba +Ko’ãva ko’ã mba’e okañýgui ñandehegui opamba’e rei oñemoinge terã oñembosyryry ñande rehe porã ro’ópe ha upéa ñanembotavy ha ipahaitépe ndajaikuaavéi mba’épa pe iporãva ha mba’épa pe ivaíva.,tateoba +Ko’ãva ko’ã mba’e oñehundipa haguére piko Ñandejára noporandúi va’erã ñandéve sapy’ánte ha máva piko opaga va’erã ko’ã mba’e porãita oñehundipa va’ekuére?,tateoba +Ko’ãva ko’ã mba’e rehegua ikatu jajuhu León Cadogan rembiapokuépe ha ambue kuéra omoĩ va’ekue kuatiápe ko’ã mba’e rehegua.,tateoba +"Ko’ãva ko’ã mbói sapy’aitépe ñande rety; ndajahechavéi terã ñamano rei, ndajaha pukúi voi ichugui.",tateoba +Ko’ãva ko’ã ñokarãi opa va’ekue 1960pe.,tateoba +"Ko’ãva ko’ã tenda rupi sa’i oñemba’apo kokuépe, kuimba’e kuéra obrájepente omba’apógui.",tateoba +"Ko’ãva ko’ã yvy jára omba’apo ha oñangareko pe ka’aguýre, ãva hína umi yvyra ogueraha va’ekue hetaite angádape yguazú Parana rupive ha pearã oiko voi hikuái pe ka’aguýre.",tateoba +Ko’ãva mbytépe ikatu ojeju umi tembiapo agrícola ha ganaderas en general.,tateoba +Ko'ãva mokõi ñe'ẽ –ojejapoháicha Paraguáipe oñembohovake hagua mba'embyasy ha pochy- he'iva'ekue Flores ojehu rire upe mba'e vaiete.,tateoba +Ko’ãva ndive omoñepyrũ pe hérava Sociedad Científica del Paraguay.,tateoba +Ko'ãva ndojuaéi ojuehe ha upéicha ndikatúi omotenonde ko binomio.,tateoba +"Ko avano'õ tava tuichavéva niko Mohenjo-daro ha Harappa, oñeimo'ã orekoha amo 30.000 térã 60.000 tavaygua.",tateoba +"Ko’ãva ohasa asyeterei péicha ha upémarõ ojerure hikuái Lembúpe tomoambuemi chupekuéra hekove, upémarõ oipehe’ã ojuehegui ha ome’ẽ chupekuéra pokatu oñemoña hag̃ua.",tateoba +Ko’ãva oiko ka’aguýre.,tateoba +"Ko’ãva oime kuri: Narciso R. Colmán, Juan F. Bazán, Arturo Alsina, Juan Sorazábal, Rufo Galeano, José Concepción Ortiz y Eudoro Acosta Flores.",tateoba +"Ko'ãva ojeguerohory festival edición, ohasávo ára ko'ã ombosako'íva umi festival especifico ha’èva ñoha’anga, jeroky, artesanía ha ambue festival orekóva umi dato oñeikotevẽva, omisión involuntaria.",tateoba +"Ko’ãva ojehero, Ache Gatu.",tateoba +"Ko’ãva ojepokuaa, oipurukatu, ogueroguata ha omyasãijeýva iñemoñare apytépe Ava Guarani reko tee.",tateoba +Ko’ãva ome’ẽ ichupe mokõpa poteĩ temiarirõ ha avei heta mokõha temiarirõ.,tateoba +"Ko’ãva oñepyrũ ñe’ẽjoajúpe (oración) ha ñehesa’ỹijo rupive ohupyty taipu (fonema), ha’evahína ñe’ẽ vore mirĩvéva, ndikatu-véiva oñemboja’o.",tateoba +Ko’ãva ou ha oho Itapua gotyo.,tateoba +Ko’ãva ou opàite época-gui ha ohechauka mba’èichapa tembiasa yma guaréva ko’ã yvýre.,tateoba +Ko’ãva panaca-kuéra ipu’aka ha upévare ikatu ombotove máva ojeiporavóva oiko hag̃ua inca-ramo.,tateoba +Ko’ãvape ni avavépe nañahendúiva ho’u ramo jaguarete.,tateoba +Ko’ãvape oñembohéra Sambaquies.,tateoba +"Ko'ãvape pe ysaja'ypy oñepyrũkuaa “T” térä “O”-pe, ha umi mokõi ysajapuru katu oñepyrũjepi “R” peteĩ-va ha ambuéva “H”-pe.",tateoba +"Ko’ãva reserva foresta oiméva umi Lengua, Sanapana ha Nivakle.",tateoba +"Ko'ãva rire ou tajyguery tembiaporape; umíva apytépe oĩ pohã apu'a jurugua, ñembovyvy, mba'e jere takopegua, ha pohãkutu.",tateoba +"Ko'ã verduras ha hortaliza ojejuhúva umi táva okaháre,l oguerekóva producción agro ecológica, péicha umi mbohupa ho’u umi tembi’u natural ha omohesãiva’erã ichupe.",tateoba +Ko’ã vías de comunicación yvyháregua tuichave mba’éva ha ojepuruvéva ha’e Ruta VIII Dr.,tateoba +"Ko’ã ygarata oguahẽramo ojehecharamoiterei oko’ipa hesekuéra ambue ygarata michĩveva, ndojairupi pe y rembe’ype opyta y mbytepe hatãve y osyryhape oporohupi térã omboguejy hag̃ua ouva térã ohotava Argentina-pe.",tateoba +"Ko'ã ypykue ojapo, ombo'e haguéicha chupekuéra hapicha ymave guare, artesanía yvyrágui, tague ha yvyra pire rehegua, iporãitereíva.",tateoba +Ko’ã yvy ijarateévape oñemba’po kokuépe.,tateoba +"Ko’ã yvy ndojeporúi eskála mbovy, péva mombyrýma mercado de consumo ymaguarévagui, péva nomoambuéi tekoha ecológica.",tateoba +"Ko batalla oikova’ekue 2 jasypo 1866 jave, ejército paraguayo oipyhy 2000 retekue.",tateoba +"Ko cacique Lambare ndaje ha’e pe Ñande Ypykue ombosako’íva’ekue español-kuéra ñembohovake, ou haguére hikuái ko’ã yvy rupi.",tateoba +Ko Centro Cultural oreko peteĩ arandukakoty ha avei koty informática rehegua ha oñemboguata oñemombarete potávo tekombo’e ha arandu.,tateoba +"Ko Centro oime tape hérava Juan de Ayolas 129, Paraguaýpe.",tateoba +Ko “chipa asador” oĩmbáma oguereko vove sa’y pytãgy asy.,tateoba +Ko “chipa asador” réra ou ñe’ẽ “,tateoba +Kochõ ( ) bosa ipypegua anambusu ojepurúva tupa ári ojeke hag̃ua.,tateoba +"Ko ciclovía oime Párke Ñu Guasu oka gotyo, Avda.",tateoba +"Ko ciervo-re ojejuhu meme ysyrykuéra rembe’ýrupi, upéicha avei ha’ekuéra oiko mokõi mokõi mante oñondive.",tateoba +"Ko civilización, ipyenda cultura tolteca ha chichimeca-pe, ha’e upe itenondevéva, iñarandúpe ha avei arte-pe.",tateoba +Ko colonia ha’e peteï asentamiento menonitas rusos de origen alemán oïva 3.000 oikóva (2006).,tateoba +"Ko colonia menonita opu’ä rupi, hetaiteri ypykuéra oho ko’ápe, oñeme’ëhápe chupekuéra ñemoarandu, hasýramo oho tasyópe ha avei pirapire jepuru rehegua.",tateoba +"Ko departamento ijyvy tuichavéva región Oriental-pe, upépe oñemba’apo kokuépe, mymba ñemongakuaa ha yvyra rehe ñemba’apópe añoite.",tateoba +"Ko departamento ojekuaa oĩ rupi peteĩhápe Paraguáipe petỹ, narãha hái ha pomelo ñeñotỹme; ha mokõihápe narãha he’ẽva ñeñotỹme.",tateoba +"Ko departamento-pe hysýi yvytypa’ũ, ohóva ojuehe yvy yvate ndive.",tateoba +Ko departamento-pe ndahakuetéi ni naho’ysãitéi ha okymeme.,tateoba +"Ko departamento-pe oĩ mbo’ehao oñekuave’ẽhápe mbo’esyry Educación Permanente, Educación Especial, Educación Técnica Superior ha Institutos de Formación Docente rehegua.",tateoba +"Ko Departamento yvy ijyvate, péva okakuaa jajavéramo hembe’y rehe yvate ha kuarahyresẽ gotyo, ha’etevavoi yvytyrusu mba’e.",tateoba +"Ko desvio orekóva Río Pilcomayo orekóva ha omoambuéva umi lugareño-pe, séka jave umi tendáre ha upévagui oï osẽva ha omoheñói migración jakare umi yvy he'õveha rupive, avei ojeipyso mba'asy mymbakuéra orekóva.",tateoba +"Ko distrito General Resquín oguereko 24.543 ava, távape oikóva sa’ive, okaháregua hetaitereive oĩ.",tateoba +Ko distrito Ka'apuku oĩ kuarahy reike gotyo tetãvore Paraguarípe.,tateoba +"Ko distrito Lima, Censo Nacional de la Vivienda he’i oguerekohaa 11.125 ava, távape oikóva 2.431 ava, ha okára gotyo 8.684 ava.",tateoba +"Ko distrito ndoguerekói gueteri infraestructura, aeropuertos, hoteles, restaurantes, centros de compras, upévare nadikatúi hetaiterei tapicha oho tenda poräitépe.",tateoba +Ko distrito ojekuaa mombyry “Fiesta Nacional del Dorado” rupi.,tateoba +Ko distrito oñepyrũ jasy jasypo ary 1961 jave.,tateoba +"Ko ecoreserva-e ikatu avei ñañembovy’a heta mba’e jajapóva jaipuruhápe equipo-kuéra ojegueru va’ekue tetã ambuégui imbarete porãva, ha avei tapicha pytyvõha oĩ memete ñanembo katupyrýva oúva mombyrýgui.",tateoba +Ko Eco-reserva Mbatovi ha’e peteĩ korapyguasu ijárava ohejáva oñeñanderekohaguã ñanderekohakuérarehe oĩhápe heta mba’e porã oikovéva ñana ha mymbakuéra.,tateoba +"Ko edificación, ojoajúva ''Casa Clari' rehe', oñemopu’ã 1912 arýpe orekóva peteĩ estilo neoclásico.",tateoba +"Ko edificio odiseñava’ekue arquitecto Alejandro Ravizza, oñemohu’ãva 1860 arýpe, oiméva calle Palma, 25 de Diciembre (Chile ko’ágã) ha Atajo (Alberdi ko’ágã).",tateoba +"Ko’ẽ ko’ẽre ñambohetaveva’erã ñane ñe’ẽndy, ikatuha peve jaikuaava’erã umi ñe’ẽ pyahu oheróva mba’e pyahu.",tateoba +"Ko’ẽmbávo, ojeitýma ysyrýpe ha ojahupa rire ha oñemokã porã mboyve, omonambaite hikuái hetére mba’eñandýva (ungüento, pomada), ojapóva hikuái urukúgui.",tateoba +"Ko’ẽmbotávo 15 jasypo 1811 heñòi Estado Paraguayo, ome’ẽvo poder don Bernardo de Velasco karai Pedro Juan Cavallero-pe, oipyhýva pueblo representante ramo.",tateoba +"Ko’ẽmbotávo 30 jasyteĩ, Natalicio opresenta irrenunsia presidencia-gui.",tateoba +Ko espacio oreko capacidad ha comodidad 300 tapichápe guarã.,tateoba +Ko espectáculo iporãitéva oiko yryjúi moroti’asy hayrypýi guasu oikóva pe ysyry guasu ombetívo itakuéra ha yvyra rusu kuéra oiva ko ysyry Monday jerekuéro.,tateoba +"Ko Ferrocarril ojapoukava’ekue Empresa Carlos Casado oity hag̃ua yvyra, 150 km tapepo’íre, Chaco ruguápe.",tateoba +Ko festival peteĩha omokyre’ỹva guerohory Demetrio Ortiz-pe ohaíva guarania oñemotenondéva tavaguasúpe.,tateoba +"Ko función omotenonde upe oñeproklama ára peve fórmula pyahu período 1916 guive 1920 peve, ko lista omotenonde Manuel Franco heraitépe voi José P. Montero.",tateoba +"Kogaty,umi kokue porãita.",tateoba +Ko género pyahu rupi ohekava'ekue ha'e ombojoajúvo paraguaiguakuérape purahéi rupi.,tateoba +"Ko Gobernación oñangareko mokõi mbo’ehao imba’éva rehe, peteĩ escuela agrícola, peteĩ tasyo ha omykã pe hérava Recursos Hidrícos (DRH), ha’eva Ministerio de Agricultura y Ganadería mba’e.",tateoba +Ko gueroviapy kóva ojoguanunga umi Ehítokuéra gueroviápe.,tateoba +"Ko guyra ho'u heta yva ha'ỹi, yva ro'o ha mymba'i.",tateoba +Ko guyra itĩmbukúva ha hete guasúva.,tateoba +"Ko guyra michĩ, ijyvate ha'e 50 gotyo 70 cm ipohýikue ha'e 2,5 gotyo 6 kg.",tateoba +Ko guyra michĩva (35-40 cm).,tateoba +"Ko guyra ohasa asy, yvypóra ojapi ko gua'a juehegua, ha oñemu syvy.",tateoba +"Ko guyra okakuaa 70 cm yvatekuére peve (ikatu okakuaa 100 cm peve), ituichakue ikatu ha'e 120 gotyo 140 cm ha ipohýi 1,5 gotyo 1,7 kg.",tateoba +"Ko haihárape ojehepyme’ẽ va’ekue ary 1954 ramo upe ""juegos florales"" ""Sociedad Bolivariana del Paraguay"" ojapo va’ekue omomorãvo Bolívar-pe.",tateoba +Ko hína pe tetã oĩ yvatevéva gotyo umi tetãnguéra yvateguigua apytépe ha avei upe tetã imichĩvéva.,tateoba +"Ko IBA ha’e Birdlife Internacional omoñepyrũva’ekue, arapýpe tuichavéva omba’apóva mba’ekuaa ha mba’eichaitépa oikove aréta guyrakuéra rehegua, tetã Paraguáipe Guyra Paraguay ha’e omba’apóva hendive.",tateoba +"Koichagua aporeko, pe mitãrã ikatu rire oikove ijehegui añónte, ojeikuaa pohãnohára apytépe ""tyeguasu ñembopaha hi'ára riréicha”.",tateoba +Kóichagua jepokuaa omombarete ha omoingove ména ha tembireko jokupyty.,tateoba +Koichagua pu’ae aty ojehu mbohapy pu’ae oñemo-ñe’ẽpehẽvo ohojeýramo oñondive.,tateoba +Koichagua pu’ae aty ojehu mokõi pu’ae -ojehaíva ojoykére peteĩ ñe’ẽme- oñemoñe’ẽpehẽvo ohojeýrõ hikuái oñondive.,tateoba +"Koichagua terópe ysaja'ypy oñepyrũ “T”-pe, ha umi mbohapy ysajapurúgui mokõi oñepyrũ “R” ha “H”-pe.",tateoba +Koichagua yvyra ñotỹ oikomeme ko’ág̃a rupi ha upevarã ojepuruve yvyra okakuaa guasu ha pya’éva.,tateoba +Kóicha jave oñembojoapyva'erã ñe'ẽpehẽtai upeigua: rã.,tateoba +Kóicha jave oñembojoapyva'erã ñe'ẽpehẽtai upeigua: rãngue.,tateoba +"Kóicha jave oñembojoapyva'erã teróre ñe'ẽpehẽtai upeigua: kue, ngue, re.",tateoba +"Kóicha, pe apoukapy ndive ojejapo Alto Paraguái tetã vore.",tateoba +Ko Imperio Inca ha’e peteĩ tenda ñemitỹhára itenondéva rehegua: tenda peteĩteĩme g̃uarã ojapo peteĩ aporeko oñemono’õ porãve hag̃ua upégui.,tateoba +Ko indu jerovia jopara oñepyrũ amo ary 500 Kirito mboyve térã 300 Kirito rire.,tateoba +"Ko ipahapegua ha’e novela mbykymi, ogana va’ekue Primer Premio (narrativa-pe) ome’ẽ va’ekue 1966-pe upe diario ""La Tribuna"".",tateoba +"Ko ipahapegua ndojehechaguasúi, ha katu akóinte omoirũva ko mba’asy.",tateoba +"Ko ipahapeguápe jajuhu ""Canto a Simón Bolívar"", ohava va’ekuke ary 1954-pe.",tateoba +"Ko jára mitãkuñã Onistarda ha’e karai, orekokue irundy kuã asúpe pope ha pa akatúa po, avei jekutu tetyma mba’e po’ỹ.",tateoba +"Ko jardín botánico oguereko mymbakuéra tendaguáva, ha iporãvéva oĩva ha’e yvyraporãita ty oĩva.",tateoba +"Ko jasyitépe, osẽ kuri marandu pyahu he'íva jekái Amasóna oñembohetave amo 28%, upéva he'ise oiko 6,800 jekái jasypokõime, ha 5,300 jekái jasypokõi 2019-pe.",tateoba +Ko jeguataha iporãiteri pe recursos naturales oguerekóva rupi.,tateoba +Ko jehaipyre ojehecha hetaiterei hendáicha.,tateoba +"Ko jehaipyre opurahéi hetaiterei puraheihára tetãgua ha avei pytagua, peteĩ ojekuaavéva réra ha’e Julio Iglesias.",tateoba +"Ko jehecharamo oiko Amérika tavavusu, táva ha tekohakuéra rupi.",tateoba +"Ko jehecharamo rupive ONU oipota tetãita mburuvichakuéra ojesarekove umi kakuaavére, toñangarekoporãve hesekuéra ha ani omboyke chupekuéra.",tateoba +"Ko jekupytyha guasu ndaha'éi tetãnguéra ñoñe'ẽ tee, upéicha ndoikéi mbaretehápe tetãnguéra léi guasúpe oikeháicha umi tetãnguéra ñoñe'ẽ tee tekoiterape rehegua.",tateoba +Ko jereje oñeñangareko petei ka’aguy rusu’i hérava Bosque Atlántico del Rio Paraná-re.,tateoba +Ko jopói añoite oñeme'ẽ táva Oslo-pe (,tateoba +"Ko Jopói Nobel ndaikatúi oñeme'ẽ tapichápe omanómava, omanónte ojeiporavo rire chupe.",tateoba +Ko kapi’i ja’éma va’ekue ha’e pe Panicum maximum oje’eha ha jatopa 90% koichagua memete.,tateoba +Ko karai ha'e tekovemohenda ãgagua ñepyrũhára ha yvyrekokuaa itúva.,tateoba +"Ko karai he’i, oñe’ẽvo hembiapokue rehe, ha’eha peteĩ ñembyapu’a oikova’ekue umi siglos XVII ha XVIII ryepýpe, misiones jesuíticas-pe, “nome’ẽihápe araka’etépa oiko umi mba’e omonbe’úva”.",tateoba +Ko karai oguereko hetaiterei ta’anga uperamo guare techapyrãramo opytava maymave tapicha ipyahuvevape g̃uarã.,tateoba +Ko karai ombojoaju mokõi teko: España-ygua ha guarani.,tateoba +Ko karai ombyatyva’ekue omyesakã avei ijehegui.,tateoba +"Ko karai ra’ykuéra che ryvy irũngue mbo’ehaópe, ha ohendumiva’erã chupekuéra oñe’ẽrõ Achépe.",tateoba +"Ko karanda’ygui avei ojejapo bolsos, akãope ha oñembosa’ýva ha ambue mba’e.",tateoba +"Ko káso omohu'ã hembipota, “Okara poty kue mi” he'ívo: “Omano pérfida bala-gui”.",tateoba +"KOKATU TUICHAITEVÉVA: Kóva ombojoaju teróre ñe'ẽpehẽtai upeigua ""itereirasa"", tero ijapýrõ pu'ae kangýpe (i - ĩ - u - ũ - y - ỹ); ha “etereirasa”, tero opárõ pu'ae atãme (a - ã - e - ẽ - o - õ).",tateoba +"Ko kokatu ombojoaju teróre ñe'ẽpehẽtai upeigua ""ite"", tero ijapýrõ pu'ae kangýpe (i - ĩ - u - ũ - y - ỹ); ha “ete”, tero opárõ pu'ae atãme (a - ã - e - ẽ - o - õ).",tateoba +"Ko kolónia oñemohekosãsovy ary 1958-pe ha upéi ohupyty isãso tee ára 13 jasypoapy 1960-pe, ha oñembohéra ko'ãgaguáicha.",tateoba +Ko kuatiahaipyre oñemosarambi va’ekue Paraguaýpe ary 1990 ramo ha oñembojere ñe’ẽ italiano-pe uperire.,tateoba +"Ko kuatiahaipyrépe oĩva’ekue avei editorial haiháramo ha hembiapo oheróva “Monólogos” rupive omyasãi heta ñe’ẽ mba’e ojehúva jepi rehegua, hetaite tapicha omoñe’ẽmiva, ohaiva “tapichakuéra oñe’ẽháicha” Paraguáipe.",tateoba +Ko kuatiañe'ẽ ohai 9 jasypakõi 1870 jave.,tateoba +"Ko kuatiañe’ẽ ohechauka avei opavavépe Ateneo de lengua y cultura guarani oñepyrũha oipykúi ambue tape, ohekávo ñane avañe’ẽ rapo.",tateoba +"Ko kuatiañe'ẽ pehengue oñembohasa ypy avañe'ẽme ary 1982-pe ha oñembohéra Mormon Kuatiañe'ẽ Pehengue, katu ary 2009-pe oñembohasapajey ha oñembohéra ""Mormón Kuatiañe'ẽ.""",tateoba +Ko kuatiaroguépe ojejuhu peteĩ tysýi oñemohendahápe opaite tetã hekosãsóva.,tateoba +Kokue pegua ha’e ñemba’apo yva ñotỹmegua.,tateoba +"Kokue pegua katu oĩ pakova, limõ, naraha he’ẽva ha mandarina.",tateoba +"Kokuepegua tembiapópe ko departamento-pe oñeñotỹ: manduju, soja, takuare’ẽ, avatimirĩ, avati ha mandi’o.",tateoba +Kokuépe oñemba’apove pépe ha avei vaka ñemongakuaápe.,tateoba +"Ko kuimba’e, oñongatúva hemiandu, ndoikói peichareínte, oĩva’erã ombokatupyrýva chupe ãvape.",tateoba +"Ko kuñakarai katupyry omano táva Benjamín Aceval-pe upe 7 jasykõi ary 2002-pe, oguerekó ramo 92 ary.",tateoba +Ko kuñakarai katupyry omoñepyrũ kuri hembiapokue heta ñeha’ãreheve umi tembiapokuéra tetãkuaakuéra rehegua ñemonguépe.,tateoba +"Ko kuñakarai omoherakuã Xorshio, Ebitoso ha Tomarxa haipy.",tateoba +Ko laguna oguereko karugua guasu (humedales) iporämbajepéva.,tateoba +"Ko leõ ra’anga, mymba ojeguerohorýva, heráldica europea omomba’eguasuetereíva ojeguereko elemento decorativo arquitectura asuncena-pe.",tateoba +Kolómbia ningo oñemboja'o 32 tetã'i (Departamento) ha peteĩ Táva Federal (Bogotá).,tateoba +"Kolónia ára jave, ko ypa'ũ oñembohero «Seilãu».",tateoba +"Ko masa ñamoinge upe asador rehe 25 cm rupi ha ñambojy ñembojerépe upe tatapỹi ári (tatapỹi terã jepe��águio ijapopyre), jamaña meme va’erã hese ani okái mba’e.",tateoba +"Ko matrimonio ndikatúiva’ekue olegalisa ombotovégui Dictador Francia, kóva ko’ã postrimería hekovépe, ome’ẽvol permiso oikotevẽva.",tateoba +"Ko mba'asy heta oĩva yvypóra apytépe: kakuaa hasy mokõi térã mbohapy jey ha mitã katu hasy poteĩ térã pakõi jey, ary pukukuépe.",tateoba +Ko mba'asy heta oporojukakuaa: heta jey ojuka amo 50% ha 90% ichugui hasývape.,tateoba +"Ko mba'asy hetave jey ojekuaa ha oporombohasy umi tend atropical háre, Africa sub-Saharan rupi.",tateoba +"Ko mba'asy ikatu ojetopa mbohapy lájaicha: pireguáva, ambyupireguáva ha tyekueguáva.",tateoba +"Ko mba'asy ogueru py'a hasy, tye rasy, tye, py'a jere ha mitã ombojevypa ho'úva.",tateoba +Ko mba'asy ojapyhy tapichápe ho'úramo tembi'u térã y oguerekóva tenia rupi'a.,tateoba +Ko mba'asy ojehapejokokuaa teteñemopotĩ rupive.,tateoba +Ko mba'asy ojekuaa meme umi tetã iky'ávape ha ndaipórihápe y potĩ.,tateoba +Ko mba'asy ojekuaa ojapyhyha tapichakuérape ymaite guive.,tateoba +Ko mba'asy oñehesa'ỹijokuaa oñepyrũ rire mba'asyapypẽ mante.,tateoba +Ko mba’asy rupive ñande rete ndaikatúi omoheñói térã ndaikatúi oipuru hekopete pe teteasukary ha upehaguére ñande rete ndaikatúi ojapo asuka ha aramirõ omoingovéva ñande retépe.,tateoba +"Ko mba’e Consejo ononeĩ umi mbo’ehao pyhareguápe, umi tapicha omba’apóvape guarã arakuépe o oñemoaranduséva pyharekue.",tateoba +Ko mba’e hu’ũvy ha he’ẽmby juky imatúva jaipuru 45 ára rupi.,tateoba +Ko mba’e jahecha jahávo Este guio (,tateoba +Ko mba’e jehechaukarã ohupytyséva avei ha’e umi Paraguaikuéra mba’ekuáa rehegua jehechauka ha avei ojekuaa ha oñemomba’eguasuhaguã.,tateoba +Ko mba’e ñanembovy’ava’erã opavavépe.,tateoba +"Ko mba’e ndojehúi avaite mbohapyha, papyteĩ ha papyetápe, ojepuruhápe peteĩ ñe’ẽpehẽtai año mokõivévape (ha’e osẽ --- ha’ekuéra osẽ).",tateoba +Ko mba’e neporã hechapyrãva ikatu jahecha oñemoĩ rupi ko’ápe tape jehasaha yvate ha avei tenda oñembosako’íva ñeñañarã.,tateoba +"Ko mba’e nombotýi jeikeha tuja, ome’ẽ uvei jeike ha ñesẽ pya’eve tendágui.",tateoba +Ko mba’e ogueraha Dr.,tateoba +Ko mba’e oiko rire tapichakuéra tavaygua oñepy’amongeta heta rire oiporavo herarã oguahẽ peteĩ ñe’ẽme ha ojehero Ciudad del Este.,tateoba +Ko mba'e ojapo oñandu haguére pe temiandu oĩva upérõ omyakãva José Bonifácio de Andrada e Silva.,tateoba +Ko mba’e ojehúramo ja’ekuaa oĩha upépe pu’ae aty.,tateoba +Ko mba’e ojehúvo heñói avei ñe’ẽjoyvy térã ñe’ẽjovái (diálogo).,tateoba +Ko mba'e omyengovia umi vy'aguasu ha'ekuéra oguerekóva ijepokuaápe ha ko'ág̃a ha'e peteĩ ñembyaty añónte.,tateoba +"Ko mba'e opuruva peteĩ ""mbohasaha yvate"" (antena).",tateoba +Ko mba’épe ha’ekuéra ombo-héra taipu’avy (alófono).,tateoba +"Ko mba’épe oĩ detractor oikuaase’ỹva mba’eve ha araka’eve noñamindu’úiva, ha ndoikuaaséiva mba’evéichagua iporãva oje'éva tetãgua rehe.",tateoba +Ko mba’épe oñembohéra avei Pukõi'ỹ.,tateoba +Ko mba’épe pe juayhu ha’ete oikónteva.,tateoba +Ko mba’e pyahu ojekuaayka ypy jasypakõi su poapysa poteĩpa mbohapype (12-1863) ha oho hese yvygotyo ñorairõ guasu aja (1870).,tateoba +"Ko mba’e vaiete oikóva’ekue ojehero 9-11, péicha ojeikuaa heta tetã rupive.",tateoba +"Ko mbo’ehao omboguata ko’ã mbo’esyry: Tecnicatura Superior en Traducción e Interpretación guaraní-castellano, Tecnicatura Superior en Antropología y Gestión Cultural, Cuso de Dinamización Lingüística, Guarani ñe’ẽ mbo’esyry, Curso de Lengua Castellana.",tateoba +"Ko mbo’ehaópe ojegradua ha ohupyty diploma mbo’ehára superior mbarakápe oipyhýva hese medalla de oro, orekóva dedicación ha esmero oipyhývo arandu musical.",tateoba +"Ko mbo’ehára Férrière he’i: añetehápe ajuhu ko’ápe okaháre ko’ã mbo’ehaokuéra oiporãvéva opa henda aha haguérupi ahechávo, oñemotenonde umi jardinería sistemática, ha avei práctica umi tembiapo ñande pópe jajapóva.",tateoba +"Ko mbói kóva iñarõ ha oñembopochýramo ikatuete ñanemuña ha ñanderupytývo ñande su´u vaipa, ha katu ha´e ndoguerekói venéno hãi rehe.",tateoba +Ko mbói oisu'uramo peteĩ tapichape Ikatu ojuka chupe pya'e noñepohãnoiramo ko mbói rembisu'ukue.,tateoba +Ko mburuvípe oikove amo 100 000 tetãygua.,tateoba +Ko membysẽ tembiaporape ikatu hi'areve okuera hag̃ua.,tateoba +Ko militar katupyry ha Ejército ombohováiva.,tateoba +Ko mitã’i yvágaicha hesa hovy asy ha kuarahy mimbícha iñakãrague sa’yju.,tateoba +Ko mitã'i yvágaicha hesa hovy hasy ha kuarahy mimbícha iñakãrague sa'yju.,tateoba +"Ko mombe’upuku ohechauka oikuave’ẽvo tesaperã umi mba’e oikóva añetehàpe (más realista) pe orekóva género ""novela de dictadores"" latinamericanos.",tateoba +Ko Mónakoñe'ẽ ou hína upe Ligúriañe'ẽgui.,tateoba +"Ko municipio pyahu oguereko 1.919 km², ijyvy ha ipype oikove 9.000 tapichakuéra rupi.",tateoba +Ko Museo Histórico Patria-pe ojeipe’a opavave árape.,tateoba +Ko mymba aty ha'e kapi'i'uha.,tateoba +"Ko mymba ho´ytakuaa, oñemongakuaa ogapýpe ha oĩ avei hesaitéva.",tateoba +"Ko mymba okambúva ituichava, hetyma mbykyva, kyrava, ha hete apu'ava.",tateoba +"Ko mymba okambúva michĩ oiko heta yvóra rendáre, ñeñotỹ ha koga'a rendáre oikoveite.",tateoba +Ko mymba osapukáikatu hatã.,tateoba +Konakri ojehechaháicha yvate guive.,tateoba +Ko ñe'ẽ «Brazuca» tapichakuéra Vrasil-gua oipuru ombohéra máva oheñói Vrasil retãme.,tateoba +Ko ñe'ẽ eslavo oipuru Sirilo achegety ha oñe'ẽva 11.000.000 avakuéra.,tateoba +"Ko ñe'ê ha'e peteî ñe'ê gui herava Kuarahyresê Tibeticoñe'ê(inglyesñe'ê: East Bodish Languages) Bumthangkhañe'ẽ, Khengkhañe'ẽ ha Tawangñe'ẽ ndive.",tateoba +Ko ñe'ẽ ha'e tujave oikovéva ñe'ẽ ogapypeguape Indoeuropeo.,tateoba +"Ko ñe’ẽkuaatyhára no’õ heñói 1926, ha hembiapo iporã-véva apytépe jajuhukuaa ñe’ẽpukuaa (fonología) ñemohesakã ha ñemotenonde.",tateoba +"Ko ñe’ẽkuaaty he’i ava, taha’eha’éva, ndaha’éi ku peteĩ ñe’ẽjoaju añónte oipurúva hekove pukukuépe, oporandu térã ombohovái hagua hapichápe.",tateoba +"Ko ñe’ẽkuaaty rembiasa, hypy’ũgui, ko’ága oñembohéra ñe’ẽkuaatykuéra rembiasa (his-toria de las lingüísticas), oĩgui mbohapýichagua ñe’ẽkuaaty ojoavýva ojoehegui.",tateoba +"Ko ñe’ẽ “kuruguaty” he’ise España ñe’ẽme “lugar del Curuguá”, (kurugua ha’e peteĩ ka’avo réra oĩ hetava’ekue pe tendáre).",tateoba +"Ko ñe'ẽ'me'ẽ rupi ojehechauka kyre'ỹ orekóva tapicha San Lorenzo-gua, municipalidad ha avei opaichagua aty omba'apóva ñe'ẽnguéra rehe ha omyasãiva arandupy, ombojoajúvo hembiapo.",tateoba +"Ko ñe'ẽ ñemoambue ojepuru peteĩháme he'i hag̃ua ""tekove ñemýi tenonderã gotyo"" saro'y XVIII-pe, upe karai Suisagua tekovekuaatyhára Charles Bonnet hembiapópe Consideration sur les corps organisés.",tateoba +"Ko ñe'ẽngue áraveñe'ẽ oúva, Allah, ojehaíva Ala guaraniñe'ẽme, he'ise Tupã térã Jeroviaha Guasu.",tateoba +Ko ñe'ẽngue Falkland ou ko ñe'ẽjoaju Falkland sound.,tateoba +Ko ñe'ẽngue orangutã ou malásiañe'ẽ pegua Orang Hutan ha he'ise ka'aguypóra.,tateoba +Ko ñe'ẽngue Tuválu ou ko tetã ypykuéra ñe'ẽ teégui ha he'ise poapy ypa'ũ.,tateoba +"Ko ñe'ẽngue zhongguó ymaite guive ojeipuru ha ojehecha heta kuatiañe'ẽ ymaguarépe, oipuru hikuái ohechaukaségui hetã niko yvy mbytépe oĩhague ha ikoéva umi tetã ambuévagui.",tateoba +Ko ñe'ẽ niko oĩ Heymáña ñe'ẽnguéra aty guasúpe ha Yvate Heymáña ñe'ẽnguéra atýpe.,tateoba +"Ko ñe'ẽ ojogua Hapõñe'ẽ, ha oime avei Hapõ Ñe'ẽ Atýpe, Hapõñe'ẽ ha Hachijoñe'ẽ ndive ha avei ambue Ryū-Kyū ñe'ẽnguéra, javeve Amamiñe'ẽ, Kunigamiñe'ẽ, Miyakoñe'ẽ, Yaeyamañe'ẽ ha Yonaguniñe'ẽ ndive.",tateoba +"Ko ñe'ê oñe'êva kuarahyresê Vutãme, dzongkhag Lhüntse ha Trashiyangtse-pe 22000 ava rupi, 2011 ary-pe.",tateoba +Ko ñe'ẽ osẽ oñembyatýramo ka'aru ha karu.,tateoba +"Ko ñe'ẽ ou umi mokõi ñe'ẽngue avañe'ẽgui: ""óga"" ha ""apo"".",tateoba +"Ko ñe'ẽ ""Paka"" ou tupiguaraniñe'ẽ ha he'ise oñangarekóva.",tateoba +"Ko ñe’ẽpaparaite voi he’i ñandéve: “Hetaite ára aime aja mombyry che retãgui, che retãyguakuéra, che angirũ ha avei tapicha che aikuaa’ỹva oja che rógape, oguerúvo mba’eryakuã’asy mombyry, omombaretéva che rekove mombyry che retãgui.",tateoba +"Ko ñe’ẽpapára voi, ohai 1981-pe omoñe’ẽñepyrũvo iñaranduka “Tomado de la mano”, he’i iñe’ẽpotykuéra rehe: “Ha péicha, añekaramávo iporekuéra ajehecha chete voi peteĩ jeguata puku hi’aréva heta ary, ára ha aravo ome’ẽva’ekue chéve hetaite mba’e.",tateoba +Ko ñe'ẽ peteĩ Tivetanoñe'ẽ ani ha'e; jepe ha'e peteĩ año ñe'ẽ Tiveto-Vurmanoñe'ẽ Aty-pe.,tateoba +Ko ñe'ẽ «Singapur» ou malat ñe'ẽ pegua Singapura (,tateoba +Ko ñe’ẽtekuaa pyahu oñembohéra ñe’ẽtekuaa ñemoñangatúva.,tateoba +Ko ñembosarái avei ojehecha upe árape Plaza-pe.,tateoba +"Ko ñembosarái ñembosako'i ojapo upe Atyvete Omohendaitéva Rrúsia 2018 pegua, karai Vitali Mutkó, Jetepyso Sãmbyhyha Peteĩha Rrúsia pegua, omotenondéva.",tateoba +Ko ñemoambue ojehúva héra tembiapoñemoambue (aculturación).,tateoba +Ko ñemohenda ojejapo iñe’ẽpehẽ retakua rupive.,tateoba +"Ko ñemohenda ojeporu ypy Estados Unidos Léi Guasupe ha katu ko´ag̃a g̃uarã opa tetãmema ojeguereko peteĩ Presidente, ha kuña ramo katu oje´e chupe Presidenta.",tateoba +"Ko ñemongu’epa kóva niko ogueru ondive heta ñemoambue ñane vorengarekokuaápe guarã, ha ojehu omỹimbágui umi tetechu’iete ñane apytu’ũ megua; ñane apytu’ũ niko oguereko avei aratirindy.",tateoba +"Konfúsio ningo ha'e va'ekue filósofo ha omoñepyrũ ypy upe ""confusianismo"" oje'eha.",tateoba +Kóngo Jekopytyjoja Retã oguereko amo 100.000.000 retãygua (,tateoba +Ko no’õme ijatýva omoheñói peteĩ tembikuaa pyahu oñembohérava ñe’ẽguykuaa (glosemántica).,tateoba +Ko ñorairõ guasu omondoho va’ekue ko karai Centurión ñemoarandu.,tateoba +"Ko ñorãirõme, hetaiterei mitãmimi omano ha ome’ẽ hekove tetã Paraguái ohayhúgui, ohekávo sãsõ Paraguay-pe.",tateoba +Ko ñorairõ pehẽngue py'aguapýva opa oñepyrũvo Joaty Soviétiko ha Ahyganitã ñorairõ ary 1979-pe.,tateoba +"Ko novela mykymíme oñeme’e va’ekue Primer Premio (narrativa rehegua), ary 1966 ramo diario ""La Tribuna"".",tateoba +"Ko novéla réra, Tatukua, ikatu ombopy’aporandu hetápe, ha añetehápe ikatu heta mba’e he’ise, omoñe’ẽva ha omoñe’ẽmba rirémante ombohovaikuaátava.",tateoba +"Ko obispo Moreno, ojapo jave consagración, hasyete.",tateoba +"Ko òga ha'e ko'ágã Museo, oñemopu'ãva'ekue 1772 arýpe ha péva peteĩ ciudadano español Antonio Martínez Sáenz róga, ha'e omendava'ekue Petrona Caballero de Bazán, ndive.",tateoba +Ko óga ojereko patrimonio histórico-ramo ha py’ỹinte temimbo’ekuéra arquitectura oñemoarandúva tetãpy tuichakue javeve ou ohecha.,tateoba +"Ko óga omopu’ã catalán José Castelví, upérõ, vice alcalde de la ciudad de Asunción ha’e.",tateoba +"Ko óga Viola ha’éva peteĩ típica construcción colonial oúva 1750-1758 ary guive, oiméma ko tape doctor Gaspar Rodríguez de Francia okuadrikula mboyve tavusu.",tateoba +Ko oñe'ẽva 7sua ava Yvy rehe.,tateoba +"Ko oñemoñepyrũva oñemboguata’imi, dictadura Francia ombotýva kóva.",tateoba +"Ko orden ofirma Estigarribia, general ha comandante en jefe.",tateoba +"Ko pa’i Pérez oñemomba’eguasu pya’e va’ekue; tekove hory, arandu ha heko porã rupi ojehecharamo va’ekue opárupi.",tateoba +Ko papahagua rupi ojehechaukáva papahakuéra letra romapeguáicha.,tateoba +Ko parapyte oñembojoaju yguasu Arávia pegua rehe upe ypo'i Ormuz rupive ha parapyte Omã pegua rupive.,tateoba +"Ko parque avei iporã jahecha haguã umi mymbaita, guyra porã porã, havei jajesareko haguã ko naturaleza-re.",tateoba +"Ko parque oñemboja’o heta hendápe, oĩhame guive techapyrã rehegua ha ikatuhápe guive ojeho.",tateoba +"Ko Párquepe avei opyta Salto Mina, ojeheróva avei Salto Cristal, ikatuhápe jaguata ha jahecha tymba saite ha ka'aguy, opaichagua yvyra uperupigua.",tateoba +"Ko patrimonio natural ha’e pe tuichavéva tetãmegua, oĩ diversidad biológica opaichagua.",tateoba +"Ko pa’ũ, estilo Oriental oñemohenda ha oñembojegua, heñói ikatu haguã oñembojoja ha ojegueromandu’ávo iconografía taiwanesa-icha ha ohechauka ojeguerekóka katuete pe joyke’ỹicha ñepytyvõ, ha joaju teko porã rekávo, ko’ã mokõi tetã paraguài ha taiwanés.",tateoba +"Ko pa’ũ ikapi’i ha yvyramáta rovy’ũva oiméva mokõi tavaguasu mbytépeve, omopyenda tekoha iporãvéva oñembosako’i haguã tavaygua aty guasu tembiapo guasúpe.",tateoba +"Ko pa’ũ oreko techapyrã ramo peteĩ ejemplar único cohetera “Congreve”, pjeporuva’ekue mboka hendýva Ñorãirõ Guasu jave.",tateoba +"Ko plan ndoguatái péva complot omombe'úva ojejapóvo confesión cuaresma reheguáva peteĩ fraile recoleta-guápe, ojopýva ichupe omombe'u haguã Dictador rovái.",tateoba +Ko poder rupive peteĩ oĩ tenda iporãvape (privilegiado) tekoha apytépe.,tateoba +"Ko proyecto omotenonde avei concurso Internacional de Guitarra ""Agustín Pio Barrios Mangoré"", tembipota orekóva guitarra culta, kuaauka.",tateoba +Ko purahéi oñehendu ypy'akue peteĩ serenata opa vaiva'ekue hápe.,tateoba +Ko pysã oipytyvõ yvypóra oguata porã hag̃ua.,tateoba +"Korapy guasu ha vaka heta oĩha peteĩnte va’ekue, ha upéa ha’e pe Diócesis de Villarrica mba’e oĩva Rivaskue Guasúpe.",tateoba +"Koreañe'ẽ ágãgua ou ñe'ẽnunga ymaguare koreañe'ẽ han-gui, omyengoviava'ekue umi ambue ñe'ẽnungakuéra koreañe'ẽ ymaguarévape ipu'akave rupi tekuái Silla-gua, tenda oñeñe'ẽ haguépe.",tateoba +"Ko Reducciones Jesuíticas, ojeguerohory ha oñemomba’eguasu ha’égui pypore ohejáva ‘ekue techapyrã ramo.",tateoba +Ko reducción Jesús de Tavarangüe oñemopyenda 1685 arýpe río Monday rembe’ýre.,tateoba +Ko refugio oguereko ogaita ikatuhápe oiko umi tapichakuéra omba’apóva ha avei umi técnico oipytyvõva pe tendápe.,tateoba +"Ko refugio opytahína peteĩ henda oñembyaipaitehápe opáichagua tekove, ha’éva mymba ha yvyrakuéra renda.",tateoba +"Ko reserva biológica Limoy oikohína ñana ha yvyrakuéra ñembyaty guasúgui ha ko’ãva oĩ ko’ápe ka’aguy yvate, ka’aguy karape ha está compuesta por asociaciones vegetales como bosques altos, bosques bajos ha kokuere guasu.",tateoba +"Ko reserva Itabó oguereko clima subtropical, oguerúva ama porã porã oguãhẽ ha isarambi porãva opárupi, ha ohupyty voi 1.500 ha 1.700 mm peve arykue jave.",tateoba +Ko Reserva Natural oiméva ypa'ũ rembe'y peteĩme.,tateoba +"Ko Reserva oguereko mirador panorámico, ikatuhárupi jahecha ka’aguykuéra oĩhárupi, avei yno’õguasu pe embalse rupive oiko va’ekue.",tateoba +Ko reserva opyta 22 kilómetro táva Villa Ygatimí-gui.,tateoba +"Ko reserva-pe oiko ypykuéra tetã guarani Mbyáva; ha’ekuéra omymbajuka, opeka, ombyty yvakuéra, oñotỹ avati, mandi’o, lenteja, kumanda ha jety.",tateoba +"Ko reserva-pe ojeclasifika 41 especie mymbakuéra, 234 guyrakuéra ha 20 mboikuéra rehegua.",tateoba +Ko reserva-re oñangareko upe Fundación Moisés Bertoni.,tateoba +Ko reserva yvy ikarape ha ijyvate’imimi.,tateoba +Ko río iporã iporã barco raperã avei heta pira ikatu ñaguenohẽ ichugui.,tateoba +"Ko ruta IV “General José Eduvigis Díaz”, ojuaju Ruta I “Mcal.",tateoba +"Ko rysýi ohechauka pe 22 tavakuéra tenondegua Paraguáipegua, ary 2012.",tateoba +Ko sala-pe avei ojehecha Banda Presidencial omoñepyrüva’ekue Benjamín Aceval.,tateoba +"Ko saryty paháre, ñe'ẽpapára oipuru dimotiki, ha sa ro'y XX pukukue oike hatã táva ñe'ẽrõ.",tateoba +"Ko taguato jetapa ijyvatekue hína amo 55 ha 65 cm ipukukue, ipukukue pepo pepóre amo 1,3 m niko.",tateoba +Ko tai pundie tĩguáitéva.,tateoba +"Ko taity maranduhára hína Adobe, ITC ha Letraset.",tateoba +"Ko taity oreko irundy ñe'ẽmbojerepe: Regular, Bold, SH Reg Alt, ha SB Reg Alt.",tateoba +Ko tape guasu ipukukue hína 228 km.,tateoba +"Ko tape ha’e pe ohóva umi tren rapérupi osẽva Villa Morra ha Fernando de la Mora gui, ombojoajúva San Lorenzo del Campo Grande, Paraguay rehe.",tateoba +"Ko tape kóva oje’e ha’eha oñemboguapy ñepyrũhague ko táva oñehenói Patrimonio Nacional, Parlamento Paraguáigua 1997-pe.",tateoba +Ko tape oguereko tembipuru opaichagua ikatu hagua oñeguahẽ porã.,tateoba +"Ko tapichakuérape oñehenói va’ekue “Ariguá”, he’iséva “umi yvategua”, oikohaguére peteĩ tenda ijyvatemívape.",tateoba +Ko távaguasu héra upéicha oñemomba’eguasúgui prócer Dr Fernando de la Mora-pe.,tateoba +Ko tavaguasu oguereko 162 652 yvypóra.,tateoba +Ko tavaguasúpé oime Río Apa.,tateoba +"Ko tavaguasúpe oñembo’e ñoha’anga, jeroky, ñe’ẽpoty ha ambue mba’e.",tateoba +"Ko távagui ou oiko ñemuhaguasu, ko puerto ypýrupi oike haguére hetaiterei mba’e oñevende ha ojejogua va’erã ojeguerúva puerto Encarnación- oívagui gotyo.",tateoba +"Ko táva guive ikatu avei jajesareko upe mba’e iporãitéva cerro Morotí rehe, oñembohérava kóicha upe isa'yhaguére kóicha ha iñambuéva umi yvytykuéra ko’arupiguágui.",tateoba +"Ko táva ha'e Marfil Rembe'y itavusu de facto, upe he'ise ha'e voi tetã rekuái oimehápe.",tateoba +Ko táva ha'e táva irundyha tuichave ha tenondeguave tetãvore Parana pegua.,tateoba +Ko táva ha'e táva mbohapyha tuichave ha tenondeguave tetãvore Parana pegua.,tateoba +Ko táva ha'e táva mokõiha tuichave ha tenondeguave tetãvore Parana pegua.,tateoba +Ko táva henahína yvy kandúpe.,tateoba +Ko táva heñoiva’ekue ára 30 jasyrundy ary 1859 jave.,tateoba +Ko táva hérakue Gitarama ary 2006 meve.,tateoba +"Ko táva héra ypyva’ekue “Atyha”, ñe’ẽ oúva guaranígui.",tateoba +"Ko tava’imi Paso de Patria opyta sur gotyo tetãvore Ñe'embukúpe, umi rio-kuéra Paraná ha Paraguay osẽhápe ojupe.",tateoba +Ko táva Itacurubí de la Cordillera-pe ikatu reguahẽ ruta II “Mcal.,tateoba +"Ko tavaitépe oiko 1.606.000 tapicha, ojeipapaháicha ary 2009-pe, ha ijerére oiko amo 2.800.000 tekove, ary 2006-me.",tateoba +Ko tava’i ymave herava’ekue Itao.,tateoba +"Ko táva kóvape oñemba’apo avei mba’eporãkuéra ñai’ũgui jejapopyre, ko tembiapo omohendáva heta tapichápe.",tateoba +"Ko táva Méhiko Pyahupe itáva guasuvéva ha orekovéva ava kuéra, hákatu, ndaha'éi itavusu (Itavusu táva Santa Fe).",tateoba +Ko táva niko oĩ umi táva ipotĩvéva ha ipy'aguapyvéva apytépe.,tateoba +"Ko táva niko ojejuhuhápe hetã arandupy ypy, oñesãmbyhyhápe hetãre ha oñoñemuvehápe.",tateoba +Ko táva ofundava’ekue 6 jasyporundy 1880-pe General Bernardino Caballero.,tateoba +Ko táva oguereko 6.355.144 tavayguakuéra ha Vãkoke renda ykére oguereko 11.971.000 tavayguakuéra (jasyteĩ 2008-pe aja).,tateoba +"Ko táva oguereko avei pokõi tasyo, irundy ñembosaráirã (clubes deportivos), irundy y rehegua (juntas de saneamiento) ha mymba jejukaha (matadero municipal).",tateoba +Ko táva oguereko mymbarenda guasúva ha tenondegua.,tateoba +"Ko táva oguereko ñemuhaguasukuéra, avei opyta porãitereí rupi oiko ichugui peteĩ tenda ikatuhápe oĩ ñeakãrapu’ã tuicháva tapichakuérape guãrã.",tateoba +"Ko táva oguereko peteĩ puerto ysyry Paraguái rembére hérava Piquete Cué, oñepyrũramo guare ha’eva’ekue ñemuha tuicháva pe tendápe guara.",tateoba +"Ko táva oguereko red de comunicaciones Telecel, Copaco, Personal ha CTI, peteĩ central automática reheve, ko’ãva rupi tendagua ikatu oñe’ẽ tavaguasu tetãmegua, ambue tavakuéra tetãgua ha avei tetãnguéra arapy pegua ndive.",tateoba +Ko táva oguerekova’ekue peteĩ hotel.,tateoba +Ko táva oguereko y porã ome'ẽva pe Junta de Saneamiento Ambiental hákatu ndoguerekói pe hérava alcantarillado sanitario.,tateoba +Ko táva oikuave’ẽ opáichagua mba’e porã ikatúva ojehecha.,tateoba +Ko táva oĩ umi itujavéva Paraguáipe ryepýpe.,tateoba +"Ko táva oĩ ysyry Aguaray Guasu rembe’ýpe, tendagua mba’apo imbaretevéva ha’e mymba ñangareko (ganadería), ka’a rehegua (yerba mate) ha ñemity kokue pegua avei.",tateoba +"Ko táva oĩ yvyty Ka’akupe ári, upe guive ikatu jahechapaite ypa Ypakarai.",tateoba +Ko táva ojeguerohory mayma ogakuéra oguerohorýgui yvotyty neporãmba jepéva.,tateoba +Ko táva ojeikuaa avei Capital del Progreso en Paraguay ramo.,tateoba +"Ko táva ojejuhu Suísa retã ijyvy apekue pýpe, upe ypa Lugáno.",tateoba +"Ko táva oñemboja’o mokõi hendápe upe Autopista Sur rupi, ombojoajúva táva Paraguay táva Ita ndive, oguereko heta tape iporãva ha avei río Paraguái ári barkokuéra oñembojaha táva San Antonio-pe.",tateoba +Ko táva oñepyrũ ary 1876-pe.,tateoba +Ko Táva oñepyrũva’ekue avakuéra huguykõiva ndive oguerekóva teko arandu ymaguare ha ko’ag̃a opáva mbeguekatúpe ohóvo noñemomba’eguasúi ha noñembohasaihaguére umi avakuéra ko’ag̃aguápe.,tateoba +"Ko táva opyta arroyo Piribebuy re’ýpe ijakatúa gotyo, ha ko’águi osẽ tapekuéra ohóva ko tetãvore ryepy ha okagotyo.",tateoba +Ko táva opyta peteĩ tenda ijyvatemíva tetãvore Central-pe.,tateoba +"Ko táva opytavaietéva ñorairõ guasu rire, opavave tatãpyre guáicha avei, oñepyrũ oñeha’ã imba’embyasykuéra apytépe oñakãrapu’ã jevy haguãicha mba’apo mbarete ha ijetu’úvape umi nomanói va’ekue ñorarõhápe.",tateoba +Ko táva opyta ysyry Mpassa rembe'ýpe.,tateoba +Ko távape ára hakumi.,tateoba +"Ko távape avei heta tapicha katupyry purahéipe ha mba'epu aty heñoiva'ekue, ãva ha'e Vocal Dos, Grupo Evolución ha ambue.",tateoba +Ko távape ekonomia oguata turismo ha mymbañemongakuaa ári.,tateoba +"Ko távape hakumeme; arahaku aja ojupi 45 grado centígrado peve, ha araro’y aja katu oguejy 9 grado centígrado peve.",tateoba +"Ko távape, hérape oime tape ha mbo’ehao guasu ""Gral.",tateoba +"Ko távape heta mbo’ehao, mitã ha mitãrusu mbo’ehao.",tateoba +"Ko távape og̃uahẽ sapy’a mba’yruguata oúva Paraguay, Encarnación ha ambue táva Argentina-gui.",tateoba +Ko távape oguaheva’ekue ñorairõ guasu aja brasileños – kuéra oho hagua Batalla Ytororópe ysyry San Antonio rembe’ýre.,tateoba +"Ko távape oĩ 1 014 837 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 827,14 Km² nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 1 016 128 tavayguakuéra (ary 2012) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 249,14 Km² nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 1 318 148 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 739,492 Km² nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 1 402 056 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 1.059,00 Km² nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 1 555 039 tavayguakuéra (ary 2012) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 217,494 Km² nunga.",tateoba +Ko távape oĩ 1 828 092 tapicha kuéra (ary 2010 jave) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 430.9 km2 nunga.,tateoba +"Ko távape oĩ 1 861 838 tavayguakuéra (ary 2010 jave) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 11 401,058 Km² apekue nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 24.727 tavayguakuéra (ary 2010 jave) ha hi'yvy pehẽngue hína 3 108,018 Km².",tateoba +Ko távape oĩ 2 513 451 ava (ary 2016).,tateoba +"Ko távape oĩ 255 718 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 617,701 km2 nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 292.372 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 2 100,831 km2 nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 367.410 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 487,930 km2 nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 427.298 ava (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 433,317 km².",tateoba +Ko távape oĩ 6 323 037 ava (ary 2010).,tateoba +Ko távape oĩ 75.054 tavayguakuéra (ary 2014).,tateoba +"Ko távape oĩ 805.397 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 8 096,051 Km² nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ 943.109 tavayguakuéra (ary 2010) ha oguereko peteĩ yvy pehẽngue 510,655 Km² nunga.",tateoba +"Ko távape oĩ heta mbo’ehao, oñemomba’eguasuvéva ha tuichavéva ko tavaguasúpe ha’e mbo’ehao Dr Fernando de la Mora.",tateoba +Ko távape oiko 1 166 763 ava (,tateoba +Ko távape oiko 116 792 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 116 792 ava kuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 11 792 áva (,tateoba +Ko távape oiko 1 216 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 1 259 646 ava.,tateoba +Ko távape oiko 1.487 áva (2006 ary).,tateoba +Ko távape oiko 1.569 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 16 729 áva (2006 ary).,tateoba +Ko távape oiko 1 848 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 1 980 478 ava.,tateoba +Ko távape oiko 2.003 áva (,tateoba +Ko távape oiko 2.114 áva (,tateoba +Ko távape oiko 2 200 tapicha (,tateoba +Ko távape oiko 2 203 817 ava.,tateoba +Ko távape oiko 2.248 ava (2002 ary).,tateoba +Ko távape oiko 2 296 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 2.307 áva (,tateoba +Ko távape oiko 2.425 áva (,tateoba +Ko távape oiko 2 441 tapicha (,tateoba +Ko távape oiko 2 550 982 ava.,tateoba +Ko távape oiko 262.368 tavayguakuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 2 730 tavayguakuéra (,tateoba +Ko távape oiko 2.832 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 283 767 ava.,tateoba +Ko távape oiko 28 848 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 2 908 tavayguakuéra (,tateoba +Ko távape oiko 3.064 ava kuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 30 692 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 3.089 áva (,tateoba +Ko távape oiko 3.190 ava kuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 3.280 ava kuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 3.335 ava (2001 ary).,tateoba +Ko távape oiko 3.355 tavayguakuéra (,tateoba +Ko távape oiko 3.485 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 359 203 ava.,tateoba +Ko távape oiko 3.665 áva (,tateoba +Ko távape oiko 3 703 tapicha (,tateoba +Ko távape oiko 3.726 áva (2006 ary).,tateoba +Ko távape oiko 4.012 áva (,tateoba +Ko távape oiko 406 340 ava.,tateoba +Ko távape oiko 4.221 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 4.394 áva (2006 ary).,tateoba +Ko távape oiko 5.000 ava (2001 ary).,tateoba +Ko távape oiko 5.182 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 5.229 tavayguakuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 5.357 tapicha (,tateoba +Ko távape oiko 5.742 áva (,tateoba +Ko távape oiko 6.008 ava (2002 ary).,tateoba +Ko távape oiko 6.037 tavayguakuéra (,tateoba +Ko távape oiko 6.185 tavayguakuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 64 275 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 6.529 áva (,tateoba +Ko távape oiko 6.576 áva (,tateoba +Ko távape oiko 6.757 áva (,tateoba +Ko távape oiko 6 776 009 ava.,tateoba +Ko távape oiko 6.858 ava (2006 ary).,tateoba +Ko távape oiko 68 595 tavayguakuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 6 887 tapicha (,tateoba +Ko távape oiko 7.018 áva (,tateoba +Ko távape oiko 7 045 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 71.481 tavayguakuéra (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 7 255 áva (2006 ary).,tateoba +Ko távape oiko 7.324 tavayguakuéra (,tateoba +Ko távape oiko 745 514 ava.,tateoba +Ko távape oiko 749 291 ava.,tateoba +Ko távape oiko 7.573 áva (2001 ary).,tateoba +Ko távape oiko 7 673 tapicha (,tateoba +Ko távape oiko 77 673 áva (2006 ary).,tateoba +Ko távape oiko 788 ava (2013 ary).,tateoba +Ko távape oiko 804 296 ava.,tateoba +Ko távape oiko 8.048 ava (2001 ary).,tateoba +Ko távape oiko 80 669 áva (2010 ary).,tateoba +Ko távape oiko 876 877 ava.,tateoba +Ko távape oiko 893 246 ava (2007 ary).,tateoba +"Ko távape oiko amo 121 960 tekove (2015), mbohapýgui peteĩ umi oikóvagui Ilándape.",tateoba +Ko távape oiko amo 2 581 827 tavayguakuéra.,tateoba +"Ko távape oiko niko amo 83.489 tapicha, ojeipapaháicha ary 2011-me.",tateoba +"Ko távape oiko tapicha Paraguái, Brasil Japón, Alemania, Suiza ha Francia-gua; opavave oñangareko ha omombarete iñe’ẽ ha heko yma.",tateoba +Ko távape oiko tendotárõ guare Dr.,tateoba +Ko távape oikovakuéra imba’apo kokue ha vaka ñemongakuaápe.,tateoba +Ko távape oikove 3.862 avakuéra (ary 2012 jave).,tateoba +"Ko távape oikove 86.614 tapicha ha 2165,36 hab.",tateoba +Ko távape oikovéva hína 10.562.099 tavayguakuéra.,tateoba +Ko távape oikovéva hína 1.180.238 tavayguakuéra.,tateoba +"Ko távape oĩ pe tasyo guasu hérava ""Hospital Nacional"", ha'éva pe tuichavéva pa'ũme oĩva tetã Paragúai tuichakue.",tateoba +"Ko távape ojeiko py’aguaýpe, ha oñakãrapu’ã tapichakuéra oikóva upépe oñeha’ãre katuínte, heta jejopy ohasáre hikuái hetaite ary oñemoha’añóre ambue tava Paraguaiguágui, ndorekóire ruta hũ og̃uahẽva upépe.",tateoba +"Ko távape ojeikuaa avei ñemba’apo mandyju rehegua (tejidos de algodon), kyha, bolsos, colchas ha ambue.",tateoba +"Ko távape ojejapo kyha, ku’a jopyha, kuguaka yvotýgui katu pe ojekuaave, ojeguerohory ha ojehayhuvéva ñane ha ambue tetãme ha’e hína poncho para’i térã ""poncho de 60 listas"".",tateoba +"Ko távape ojejapomeme turismo ecológico, iporã rupi pevarã.",tateoba +"Ko távape ojejapo ñandyry mbokajágui oikóva, mba’e he’ẽ ha avei chipa.",tateoba +Ko távape ojejuhu 48 tape orekóva asfalto ha 500 ári orekóva empedrado.,tateoba +Ko távape ojejuhu Montenégyro Mburuvicha róga.,tateoba +Ko távape ojejuhu Rruánda mburuvicha róga ha tetã rekuái róga guasu avei.,tateoba +Ko távape okyve jasyteĩ ha jasyrundýpe.,tateoba +Ko távape oñeg̃uahẽkuaa ruta II Mcal.,tateoba +Ko távape oñemba’apo vakapi ha poyvi policromados-rehe.,tateoba +"Ko távape oñemba’apo yvyra, ha ña'û rehe pricipalmente.",tateoba +"Ko távape oñeñoty soja, mandyju, arro ha avati, oĩ avei heta establecimientos ganaderos.",tateoba +"Ko távape tendotakuéra ha’e karai intendente, peteĩ Junta Municipal oguerekóva 15 tapicha oñemoĩva 5 ary javeve.",tateoba +"Ko tavapy ojejuhu yvytymi hérava ""le Rocher"" (",tateoba +"Ko távare ojere ysyry potĩ porã porã, ha ko’ãva apytépe umi tuichavéva ha’e Tobatinguá ha avei Yacarey.",tateoba +Ko táva réra ou upe ysyry Lilongue ohasáva imbytére.,tateoba +"Ko táva rupi ára ndahakuetéi ha ndaho’ysãtéi, oky porã porã uvei.",tateoba +Ko távarupi heñói va'ekue mbohapy tapichakuéra herakuã guasúva Paraguái rembiasakuére ñanemandu'avo.,tateoba +"Ko táva rupi heta mba’yruguatakuéra osẽ ha oike ohasáva tavakuéra ijereregua ha avei Paraguaýpe; hyepyetépe avei jajuhu mba’yruguatakuéra, avei jajuhu ogaguasu mba’yruguatakuéra opytaha.",tateoba +Ko táva rupi jahecha upe ñu hovy'asy ñanemomandu'áva heta mba'e porãre opa tavakuéraicha avei ñane retã Paraguái ryepýpe oĩvaicha.,tateoba +Ko táva San Joaquín-pe katu jajuhu katuete py’ỹinte umi mokõ mba’yruguata ñandeguerahátava opa tava’ikuérape.,tateoba +Ko táva sánto ára ojejapo ysyry guasu Paraguái rembe’ýre oñembojegua yvotýpe ha ambue mba’e jaguaha ndive.,tateoba +Ko táva upe tetãvore Volgogrado hína itavusu.,tateoba +"Ko távavo henda ha'e 9,44 km² ha oguereko 88.566 tavayguakuéra.",tateoba +"Ko táva ymaguareite, ijapekuére oikove tapichakuéra ary 4.000 Kirito mboyve.",tateoba +"Ko tavusu opytáva yvývo Paraguáipe, ha ofundava’ekue capitán España-ygua Ruy Díaz de Melgarejo 14 jasypo 1570-pe, Guaira tujápe, ko’ág̃a opytáva Brasil yvýpe.",tateoba +"Ko tavusúpe ikatu ojehecha feria de artesanos orekóva opáichagua mba'erepy oñeikuave'ẽva, alfarería-pe.",tateoba +"Ko tavusúpe ojegueromandu’a, 14 jasypo San Francisco Labrador ára ha 24 jasyporundy Virgen de las Mercedes ára, táva ñangarekoha.",tateoba +"Ko techapyrã oñanduka ñandéve Saussure remiandu mbohapyha: ñe’ẽte -taha’eha’éva- oikotevẽha avano’õre, ha ava ndikatúi oiko avano’õ’ỹre.",tateoba +Ko tembiapo ha'émi peteĩ tembiapo kuñánte ojapóva.,tateoba +Ko tembiapo ha’e peteĩ flash-back oje'éva.,tateoba +"Ko tembiapo ijetu’u ha hypy’ũvape omba’apókuri heta mbo’ekuaahára katupyry Ateneo-ygua, oñemoarandujeýva hikuái ko’ág̃a peteĩ mbo’esyrypavẽme.",tateoba +"Ko tembiapo ijetu’u ha hypy’ũvape omba’apókuri heta mbo’ekuaahára katupyry ATENEO-ygua, oñemoarandujeýva hikuái ko’ág̃a peteĩ mbo’esyrypavẽme.",tateoba +Ko tembiapo katuete oipytyvõne opavave oikuaaséva Guarani ruguaite ha upekuévo tokakuaa avei hendivekuéra ñane Avañe’ẽ.,tateoba +Ko tembiapo kóva niko oipe’a tape porãite ojejuhu haguã heta temimbopo ha’evéva upevarã.,tateoba +Ko tembiapo ohechauka ha omyesakã mba’eichaitépa ha’e tapichakuéra Paraguaigua rekotee.,tateoba +"Ko tembiapo ojehechauka ñepyrũ va’ekue upe Memorial-pe opytu’uhápe upe Che retekue, opytáva Cuba-pe, ary 2000 ramo.",tateoba +"Ko tembiapo omotenondékuri itúvakuéra karaí Cristóbal Pedersen ha Ña Gladys Torales, ha ambué ipehenguekuérandi.",tateoba +Ko tembiapo oñepyrũ pe ñandy mbojehe’a ñande pópe ha mba’yru yvyrápe oñepyrũ meve ombaretemi ovu ha imorotĩ.,tateoba +"Ko tembiapópe oñemomba’e guasu Benjamín Aceval-pe, oguerahava’ekue kuatiakuéra mburuvicha Hayespe.",tateoba +"Ko tembiapo rupive ha’ekuéra ohechaukase opavavépe mba’éichapa ñamba’apokuaa ñane ñe’ẽ Guaraníre, ndajarekói jave tembipuru ñambo’e porã haġua.",tateoba +"Ko tembiapo rupive, ikatúma ja’e temimbo’ekuéra oĩva Mbo’erekokuaahárape omboguapymaha herakuéra Guarani ñe’ẽre ha márõnte nomanomo’ãi.",tateoba +"Ko tembiasagua'u ndojoguai porã tembiasagua'u ary 1971-pegua, ava tee gua'u héra kuéra ha táva héra mante ojogua"", he'i haihára, upe ára ohai peteĩháme ndoikatúiva ohaiséva.",tateoba +Ko tembiasagua'u omombe'u mbohapy kuña rembiasa hetaite oheka pirapire ha herakuã.,tateoba +Ko tembiasagua'u omombe'u mbohapy óga hembiguái kuña hembiasakue opurahéiva ha ohypytuva herakuã.,tateoba +"Ko tembi’u oje’uve so’ope so’oka’ẽ ndive hamba’e, ága katu ikatueténte avei oje’e ha’eño, tembi’u ári.",tateoba +Ko temiporã ou te`yikuéragui umi oikóva Ka`aguasúpe Ojejapo takuarembógui ha guembepi.,tateoba +Ko tenda 2005-2006 tata ombyai 1.850 hectárea rupi.,tateoba +Ko tenda gran chaco americano ha’e peteĩ yvy pe oguerekóva 1.000.000 km² rupi.,tateoba +"Ko tenda ha’e avei omombe’uva Paraguái rembiasakue, ko’arupi avei oĩ pe fundición de hierro, umi siglo XIX rupi.",tateoba +"Ko tenda iporãitereígui, ikatu nde reho reñemboyvytu upérupi, resẽ reguata ñúre, rejupi kavaju´ári, rejesareko ka´aguýre térã remoha´anga umi mba´e porãita oĩva upérupi ha pe jerére.",tateoba +"Ko tenda iporãiterei, péicha rupi oikoite pe turismo rural ha safari silvestre ojejapo haguã.",tateoba +Ko tenda ko’ágã ha’e parque nacional.,tateoba +Ko tenda mymbakuéra oñemo’ãháre oñangareko Entidad Binacional Yacyretã 1982 guive.,tateoba +"Ko tenda oguereko ka’aguy tuicha ha iporãva oñeñepyrũmava’ekue oñekytĩ, upévare ojejapo chugui área protegida hérava, ha peteĩ decreto presidencial rupi oiko ñepyrũ ko Parque Nacional Cerro Corá.",tateoba +"Ko tenda oguereko peteĩ yvype tuicháva oĩháme ka’aguy ha yvyrakuéra: kebracho morotĩ, palo santo, samu’ũ, ñanandy karape, ñana hatĩmbáva ha opaichagua tunakuéra.",tateoba +"Ko tenda oĩháme distrito de Salto del Guaira oguereko mokõi y rape (cursos de drenaje superficial), peteĩva ha’e cuenca hidrográfica ysyry Piratiy ha ambue ysyry Karapã.",tateoba +Ko tenda ojeikuaáva trenkuéra cementerio-pe ha’ete peteĩ ojejapohague película ciencia ficción rehegua posnuclear.,tateoba +Ko tenda ojejapo ojehape joko hag̃ua umi te’ýi Tava-pe oĩva upe jerere ha avei ojeheka hag̃ua mitãkuñame.,tateoba +Ko tenda oñembohérava’ekue Zavala Cué oĩgui rupi peteĩ ogayguakuéra ijyvy hetáva ha hérajoapýva Zavala.,tateoba +Ko tenda oreko fauna ictícola ha pype umi área odestináva ojepeska haguă.,tateoba +"Ko tenda orekóva diversidad cultural, religiosa ha económica, ojapóva peteĩ yvága Chaco-gui.",tateoba +Ko tendápe arapytu mbyte arý pegua ha’e 25 °C.,tateoba +"Ko tendàpe avei oñemotenonde peteĩ Proyecto del Jardín Chino, oiméva pe yno’õ guasu peteĩháme, oikéva jeguata yno’o rembe’ýre ojekuaáva Paseo de los Lagos.",tateoba +"Ko tendápe, España ñe'ẽ ohekojopy aimarápe ha, sapy'ánte avei ohekojopy chupe kéchua.",tateoba +"Ko tendápe javy’ahápe ko naturaleza porãitáre, ikatu avei ñaha’ã nañaguenohẽipa pira, ñaguenohẽrõ jahepyme’ẽnte va’erã.",tateoba +"Ko tendápe oĩ heta mba’e oporomomandu’áva ñorairõhápe guarére, avei jahuha ha ñembosarairã ysyry Aquidabán rembe’ýpe.",tateoba +"Ko tendápe oĩ heta mbo’ehao menonitas, jesuitas ha dominicas.",tateoba +"Ko tendápe oĩ Museo de Ciencias Naturales, ko`ãga hérava Museo ha Biblioteca Andrés Barbero.",tateoba +"Ko tendápe ojehecha umi talla jesuítica ha franciscana, avei hetaiterei tembiporu religioso opa tendágui oúva.",tateoba +"Ko tendápe ojehokuaa Casa de la Cultura ha Museo Histórico Artesanal del Centro Cultural Oñondivepápe, ohechaukáva heta tembiasakue, arte, ha mba’ekuaaty táva ha ambue mba’e rehegua.",tateoba +Ko tendápe oñembokatupyryva’ekue hetaiterei pohanohára omba’apóvava’ekue clínica ha cirugía de tórax-pe.,tateoba +"Ko tendáre peteĩ ary ikatu ojeike río rupive térã aviõ michĩ rupive, ndorekóigui ruta porã, ñaguahẽvo ko'ã tendáre oime asentamiento indigena Chamakoko.",tateoba +"Ko tendárupi avei heta oñemba’apo kure ha ryguasukuéra rehe, upévare ojehepyme’ẽ porã kure ro’o, ryguasukuéra ha avei umi kogakuéra ha’ỹiva.",tateoba +Ko tendárupi avei ikatu jajesarekomi mymbakuéra porãita oĩva ko’árupi ha avei guyrakuéra oveve joáva.,tateoba +Ko tenda rupi oĩ heta jejahuha (balnearios).,tateoba +Ko tendárupi oĩma rupi tapicha oikóva oñembohérama va’ekueYby Atýra.,tateoba +"Ko tendá rupi ojapyhara va’ekue umi ñande ypykuéra Payaguá, upéva rui hasýpe ojeiko va’eku ko’árupi, oñemoĩ porãve va’ekue hetavémaramo ohóvo tapichakuéra oñembohógava ko’ápe.",tateoba +Ko tendárupi oñemba’apove kokuépe ha oñeñotỹ hi’upyrãkuéra.,tateoba +Ko téra avei ojeipuru oñembohéra hag̃ua tavaygua Imperio incaico térã Incanato-pegua.,tateoba +"Ko téra Côte d’Ivoire ou Hyãsiañe'ẽgui, hetaite oñeñemu marfil (",tateoba +"Ko téra ""Itaipu"" ou peteĩ ypa'ũre oĩva jogapo renda gotyo.",tateoba +Ko téra membykua ojeipuruve oñeñe'ẽnguévo membykua ojejapokáva rehe.,tateoba +Ko téra oñemoambue oñemoĩgui peteĩ ñe’ẽme avakuéra upepegua ikatu haguaicha omopu’ã ha ombotuichave hikuái.,tateoba +Ko téra osẽkuri ñembojaruhápe.,tateoba +"Ko tetã0i gotyo ojeguereko haimete 830 institución omotenondéva mbo’epy opavave nivel educativo-pe: Nivel Inicial, Educación Escolar Básica, Nivel Medio ha Educación Superior.",tateoba +"Ko tetã hembiechaukarã hetaite, yvyty yvatevéva opaite Karíve-pe, Pico Duarte, ojejuhu ko tetãme, upéicha avei ikatu ojehecha ypa Enriquillo, ypa tuichavéva ha tenda yguasúgui iguyvéva Karíve-pe.",tateoba +"Ko tetã héra niko Péysia amo 1000 ary Kirito mboyve ary 1935 peve yvy pehẽngue kuarahyreikeguápe, ko'ãga oñembohéraramo jepe ko tetã rera mokõi, ojeiporu gueteri Péysia ha Irã.",tateoba +Ko tetã’i Central ojekuaa orekóguiindustria opàichaguáva ha imbaretéva tembiapópe.,tateoba +Ko tetã’i Central oñemohenda central telefónica-kuéra omomarandúva distrito-kuérape.,tateoba +"Ko tetã ijyvy apekuépe oñepyrũ yma ku Ehíto Ymaguare mburuvi guasu, heta mba'eguasu ha mba'eporã ko ára ojehecha gueteri oheja.",tateoba +"Ko tetã itavusu ha itáva tuichavéva ha'e Cardiff (Gales ñe'ẽme: Caerdydd), oikóva ko távape 354 000 tekove.",tateoba +Ko tetãme oiko amo 186 053 386 tetãyguanguéra (ojeipapaháicha ary 2015-pe).,tateoba +"Ko tetãme oiko amo mbohapy sua tapicha ha iñe'ẽ tee mokõiva, Gales ñe'ẽ ha ingleñe'ẽ.",tateoba +Ko tetã oguerosapukái Sãso 20 jasypokõi 1810-pe ha ohupyty sãso 07 jasypoapy 1819-pe.,tateoba +Ko tetã oĩ hína Áfrika Joatýpe.,tateoba +Ko tetã oreko 106 ary.,tateoba +Ko tetã rendatee internet-pe upe Azerbaijan Communications imba'e.,tateoba +"Ko tetã réra, Kuáite ou upe ñe'ẽngue áraveñe'ẽgui كوت kūt, he'iséva «óga mbarete».",tateoba +"Ko tetã réra ou ypa Tógogui, he'iséva ewe ñe'ẽme ""y rembe'y"", to he'ise ""y"", ha go he'ise ""tembe'y"".",tateoba +Ko tetã réra tee ha'e hína Tavetã Joaju Vyretáña Guasu ha Yvate Irilánda pegua (,tateoba +Ko tetãvore Boquerón oguereko 120 km tape hũ ha avei oĩ gueteri heta tape ivyreíva oky térã ndokyvéi puku jave ome’ẽva apañuái opavavépe.,tateoba +"Ko tetãvore gouereko Ruta VIII “Blás Garay” ojeíva táva Coronel Oviedo-pe umi Ruta II ha VII-gui, tape hũ Ka'asapa peve.",tateoba +"Ko tetãvore’i Bella Vista tenda iporãva pirakuéra ñeguenohẽrã, ha avei tendakuéra iporã Camping g̃uarã.",tateoba +Ko tetãvore’i korapy oguereko 226 km2.,tateoba +"Ko tetãvore’i korapy oguereko 338 km², ha oikove ipype 20.843 tapichakuéra rupi, ha ko’ãva apytégui 40% rupi oikove távakuéra rupi.",tateoba +Ko tetãvore’i korapy oguereko 84 km2.,tateoba +"Ko tetãvore’i Ky'ỹindy, oñefunda va’ekue upe ary 1733-pe, upévare ha’e peteĩva umi táva ymave guarémava.",tateoba +"Ko tetãvore’i Ky'ỹindype ombohykue heta ysyry, ha ko’ãva apytepe jajuhu Ñandypay, Zanja Jhu, Tobatinguá, Yacarey, Tacuary, Itary, Mbusyi ha avei Mboi Cuatiá.",tateoba +"Ko tetãvore’i Loma Grande-pe, oñemba'apoveha ha'e pe kokuépe ñemitỹ, ha umi kogakuéra oñeñotỹvéva ha viñedo, ojejapoha vino iporãitemíva.",tateoba +"Ko tetãvore'i oguereko heta mba'e porã jehechapyrã, ko'árupi ndaipóri gueteri avei tyapu guasu umi tavaguasu hárupi guáicha, avei ko'árui jajuhu gueteri yvytu piro'y ryakuã potĩ porã ohechaukáva mba'éichapa tetãvore Paraguari.",tateoba +"Ko tetãvore’i ohypýi heta ysyry porã, upéicha jajuhu río Piribebuy, umi ysyry michĩvéva, upéicharamo jepe iporã porãva, avei jajuhu ko’árupi heta yvy karugua.",tateoba +Ko tetãvore’i opyta peteĩ yvykarape iñai’ũvape.,tateoba +Ko tetãvore’i opyta peteĩ zona mbyry’aivehápe arahaku jave.,tateoba +"Ko tetãvore'ípe avei jajuhu upe tupao jesuitakúera ojapo va’ekue hérava San Joaquín, oñemopy’ã va’ekue ary 1746-pe.",tateoba +Ko tetãvore’ípe jajuhu heta industria-kuéra ha avei tenda oñemba’apohápe ita ñeguenohẽpe.,tateoba +"Ko tetãvore’í peve oguãhẽ tape rakamby Ruta 7 ""Doctor Gaspar Rodríguez de Francia"" rehegua.",tateoba +"Ko tetãvore’i Sapucai rupi ohasa ha ombohykua umi ysyrykuéra Caañabé, Paso Itá, Naranjay, Mbopicuá, Toro, Yhacá.",tateoba +Ko tetãvore’i Tevikuarymi opyta ysyry rembe’ýpe kóicha avei herava.,tateoba +"Ko tetãvore ko’árupi oguereko karuguakuéra, karanda’y ha ñana yrupigua.",tateoba +Ko tetãvore oguereko 17 distritos.,tateoba +"Ko tetãvore oguereko 50 mbo’ehao iñepyrũmegua, 201 educación básica-pegyua, ha’éva avei ñandepe guãrã, 38 ome’ẽva educación media (científico ha técnico).",tateoba +Ko tetãvore oiko peteĩháme ára 9 jasypakõi ary 1856-pe.,tateoba +Ko tetãvore oĩ Región Oriental mbytépe.,tateoba +"Ko tetã vore oñepyrũva’ekue siglo XVIII ypyrõ guare tembiapo jesuita-kuéra rehe, ary 1632-pe.",tateoba +Ko tetã vore opoyta Región Oriental yvy gotyo.,tateoba +"Ko tetãvorépe hetave jatopa yvy karape ha ñananguéra, upeicha rupi heta oĩ karugua umía, upéicha rupi ko’ã ysyrykuéra Paraguay, Tebicuary ha Río Negro kuéra osẽmba hapegui kuéra, ha upéva omombytapa ýpe umi tapekukéra ha kaitakuvéi oñeguahẽ umi táva rupi.",tateoba +Ko tetãvorépe ojekuaa mbohapy tenda ijojaha’ỹva.,tateoba +"Ko tetã vorépe oñemongakuaave vaka omongakuaa avei ovecha, kavaju kavara ha kure.",tateoba +Ko tetã vore tavusu ha’e San Juan Bautista.,tateoba +Ko Tupãsy ra’anga oĩ ko’ág̃aite meve Tupão Ka’akupépe.,tateoba +"Ko tysýipe noñemoĩmo'ái tavakuéra héra oiméva joparápe (Isla Puku, Itakuruvi de la Cordillera, Barra do Quaraí, etc.).",tateoba +Ko tysýipe ojehechauka enterove umi versiõ Mormón Kuatiañe'ẽ rehegua oñembohasámava'ekue ambue ñe'ẽme.,tateoba +Koty Tesaroryrã Rómagui orekokue tesaroryrã ñeha'ãkuéra kysepukúpe ñorairõhagui ha tesaroryrã herakuã.,tateoba +Kóva 545 km Paraguaýgui.,tateoba +"Kóva ai-pórõ ha'e ne'ẽ, ndaha'éi ñe'ẽpehẽtai.",tateoba +Kóva añoite niko pe poyvi oguerekóva mokõi guarakapa ijape ha ikupépe.,tateoba +"Kóva apytépe ikatu oje'umie mba'ehái yvyraroguerekoguigua, ndoje'uiva'erã ñanavai ha káña, ojejapova'erã teteñemongu'e, tuguy tesa'ỹijo ha tete tesa'ỹijo.",tateoba +"Kóva avei oñemboguarani reko, jehaí-pe.",tateoba +"Kóva Ayolas tavusúpe, 100 kilómetro Encarnación yvy ha y gotyo, opytáva 2 kilómetros ohjeho pya’eramo Apipégui.",tateoba +Kóva convulsionado ambiente omotenondéva reorganización pública del Estado ombohasáva banca Cámara baja-pe ha ombohasávo ministro de Justicia-pe ko mba’e.,tateoba +"Kóvagui heñói Haydée Rafaela, Darío Luis, Augusto Bardel y Félix, ha’éva ta’ýra tuichavéva.",tateoba +"Kóva ha’e Casa Castelví peteĩ construcción oúva ary 1804 guive, ha’eva’ekue sistema colonial ógaicha oñemopu’ãva.",tateoba +Kóva ha’e estación peteĩha tuicháva ferrocarril Casado pegua.,tateoba +Kóva ha’e indígena remiandu tavapy chákogua.,tateoba +Kóva ha’e patrimonio histórico de la ciudad hetaiterei mba’e ogueromandu’águi.,tateoba +"Kóva ha’e peteĩ atracción kakuaa oimégui Parque Municipal Saltos del Río Monday, ryepýve oikuave’ẽva tenda camping ha hi’upyrã upe korapýpe ha péicha ojepytu’u ha ojehasa porã.",tateoba +Kóva ha’e peteĩha misión franciscana –,tateoba +Kóva ha’e peteĩ tenda okýha 400 mm/año orekóva peteĩ base arenosa ha’éva franco arenosa.,tateoba +Kóva ha’e Tau ha Kerana memby ypykue.,tateoba +"Kóva ha’e tetãme tenda sa’ive he’õva, oguereko ysyry ndahetái hendápe ha ndahi’y guasúiva.",tateoba +"Kóva ha umi ambue kokatu ñahe-sa'ỹijótava oñanduka tero ñemongakuaakuaave, ñembo-tuichatuichave.",tateoba +Kóva -heta ojahéi rire hese- omosẽkuri ichupe ñane Retegui.,tateoba +"Kóva, hete ruguypámavo oñanise óga kupe gotyo, hákatu ndaikatuvéima, omanógui upépe.",tateoba +"Kóva hina faringitis estreptocócica Kultivo ohechaukáva positivo ipéu morotĩ rehe, peteĩ mitã 8 ary orekóva amígdalas rehe.",tateoba +"Kóva hína ""ha"" jaipurúva ñamoñondive hagua mokõi ñe'ẽ térã ñe'ẽjoaju.",tateoba +Kóva hína kõingue Saussure omomba’eguasuvéva.,tateoba +Kóva hína ta’ãnga’i oñandukáva pa’u mbykyvéva jajapóva ñañe’ẽ jave.,tateoba +Kóva hína taipu mirĩ (fonema sencillo).,tateoba +Kóva hína taipu rypy’ũ (fonema complejo).,tateoba +Kóva hina Tau ha Kerana ñemoñare irundyha.,tateoba +Kóva katu ojapyhypaite oikóva guive peteĩ tekohápe.,tateoba +Kóva ko arýpe ou va’ekue Argentínagui heta tapicha oipe’aséva ñane rendota guasúpe ha ikuãcha’ĩ hese kuéra mburuvicha apegua ha upéicha opa rei vaékue.,tateoba +"Kóva ko aty ho'a poguasukuéra poguýpe he'iséva ohejapa hague ijeiko jepivegua, upe ára peve ha'ekuéra oikove pirakutu, mymba jukaha ha ñemitỹháraramo, oiko hag̃ua chuguikuéra esclavo, omba'aporeinunga upe empresa-pe.",tateoba +"Kóva ko léipe g̃uarã ojejapyhýta ""Tekove ka’aguygua ramo opaichagua mymba ha ka’avo ha opa mba’e osẽkuaáva chuguikuéra okomeme térã oho sapy’áva ñane retãme"" jepéramo umíva oĩ ava pópe.",tateoba +"Kóva ko mba’e pyahu oipy’apy, oipy’akarãi ñande ramói ha ñande jarýipe.",tateoba +Ko Valenzuela ha’e táva oñemba’apohápe yva piña rehe.,tateoba +"Kóva ndaikatujepéi ojapo, hákatu pe arpa pu porã iputagueteri arapy tuichakue.",tateoba +"Kóva ndojapóirõ tuvichakuéra, ndikatumo'ãi oisãmbyhy Paraguáy Retã.",tateoba +"Kóva ndojekuaaguasúi, katu ha’e peteĩ mba’e osẽva ha akóinte faringitis estreptocócica aja.",tateoba +"Kóva oguereko va’ekue mokõi altar mokõve ijyképe, peteĩ Tupãsy Virgen del Rosario-pe guarã ha ambue katu San Antonio-pe guarã, avei peteĩ púlpito ha mokõ oñeñemombe’u haguã.",tateoba +"Kóva ohasa tembiasaréramo, peteï tendápe ohasa rupi mbokapu yvate kua rupi, mbokápe, pe tuju vai Campo Aroma pegua ohasávo.",tateoba +Kóva ohechauka ñe’ẽtéva moandu oñembotuicha ha oñemomirĩvérõ.,tateoba +Kóva ohechauka Renato Athías ha Lingüista Marilia Fecón ndive.,tateoba +Kóva oĩgui upépe yvyty'imi ko táva ypýpe oĩva.,tateoba +"Kóva oiko jepi 24 aravo ohasa raẽvape, ha umi pa ára pa'ũme membysẽ rire.",tateoba +Kóva oiko peteï aty sanacion-guápe.,tateoba +Kóva oikóramo katu oñeha’ãmbaiteva’erã osẽvai haguã pe tembiapo ohechauka haguã ha’e nomyakãirõ araka’eve nosẽporãmo’ãiha oikóva guive.,tateoba +"Kóva oikóre 1982-pe, heta mba’e porã economía-pe guãrã oñepyrũma oipuru ko’ã 77 tetãvore’i ko jerere oikova guive.",tateoba +"Kóva oime jave jha’eño ha kane’õme, ho’a bastión, ñorãirõ oñemohu’ã.",tateoba +"Kóva ojapo haguã hikuái, oikuaaha’ã raẽ umi pira oguerekóva aratirindy, ha oikóva umi Ysyryguasu Pilcomayo, Parana ha Yparaguay-pe.",tateoba +Kóva ojapo oho hagua jeporavohápe (elecciones).,tateoba +Kóva ojehecha peteĩ tenda ijojaha’ýva pe ojeheróva conservación en el Plan Estratégico del Sistema Nacional de Áreas Silvestres Protegidas (SINASIP) (Ley 352/94) rehegua.,tateoba +"Kóva ojehu ñambojoajúrõ teróre ñe'ẽpehẽtai upeigua “kuéra” (tero jurugua ndive), ha “nguéra” (tero tĩgua ndive).",tateoba +"Kóva ojeporu ojeike ha oñese pya'eve hagua,ikatútava oipytyvo umi dispositivo ko'ága peve oikoteveva'ekue petei tarjeta rehe ijeporura omombegueveva'ekue chupe, ha'e rupi tembiporu oñeikotevetereíva dispositivope guara petei tarjeta.",tateoba +Kóva ojepurukuaa heta ary pukukue.,tateoba +"Kóva ombojoaju teróre ñe'ẽpehẽtai upeigua ""iterei"", tero ijapýrõ pu'ae kangýpe (i - ĩ - u - ũ - y - ỹ); ha “eterei”, tero opárõ pu'ae atãme (a - ã - e - ẽ - o - õ).",tateoba +"Kóva ombojoaju teróre ñe'ẽpehẽtai upeigua ""pavẽ"".",tateoba +"Kóva ombojoaju teróre ñe'ẽpehẽtai upeigua ""rasa"".",tateoba +"Kóva omoñondive ñe’ẽ peteĩ ñe’ẽretepypegua ambue temiandu ndive, oĩ’ỹva upe ñe’ẽretepýpe.",tateoba +Kóva omoñondive (relaciona) mokõi ñe’ẽ peteĩ ñe’ẽretepýpe.,tateoba +"Kóva oñan-duka mokõi térã hetave tero ojojaha, ndojoavyiha ojoehegui.",tateoba +"Kóva oñeguenohẽ Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos-gui.",tateoba +Kóva oñemopu’ã aja oñemohenda pe táva ikatu hag̃uáicha mba’apoharakuéra hóga “Mil Viviendas” ha “Villa Permanente”.,tateoba +"Kóva oreko hóga ramo Poder Ejecutivo péva 15 Jasypateĩ 1894 meve, ohasáva omomba’apo palacio omopu’ãva Mariscal López upe guive ha’e Congreso Nacional róga 2003 ary peve.",tateoba +"Kóva oreko sa'i ava ha iñama'ỹ, ha upévare mokõi tetã nomoĩporãi hembenguéra ha ndojekuaaporãi Cháko ha'e Paraguáigua térã Volíviagua.",tateoba +"Kóvape katu oike mba'e tavarandugua oñemoañetéva tekohápe, tapichakuéra ndive, teko ñemoirũ rupive.",tateoba +"Kóvape katu pe-teĩ tero, mokõigui, oñemomirĩ ñe'ẽpehẽtai upeigua ""ive"" rupive; ja'eporãsérõ, imirĩve ambuégui.",tateoba +Kóvape katu umi ojoajúva ñe'ẽ ha ñe'ẽpehẽtai.,tateoba +Kóvape oikepaite mba'e tavarandugua oikóva mba'e apo rupive.,tateoba +Kó-vape oñembohéra Guarani ñe’ẽjoaju rekopegua (peculiaridades de la sintaxis Guarani).,tateoba +"Kóvape, oñembohéra Kurusu Jegua.",tateoba +"Kóvape opyta haipyre, ha’e ohechaháicha hi’ara rupigua upe mba’epu porã ymave guare Paraguái mba’etéva mba’epu porã.",tateoba +"Kóvape osẽ tenode gotyo pe oñondivegua Juan Carlos Calvo ha Juan Bautista “Juanbi” Gill, peteï Toyota Celica-pe.",tateoba +"Kóva peteĩ acción oguahẽva ombotuichávo papapy ha diversidad umi cerámica piesa, umíva apytégui oñemoĩva vidrio orñemopyendáva juky ha ryguasu rupi'ápe, técnica okañyva expulsión rupive.",tateoba +"Kóva peteĩ Departamento número 11 umi 17 tenda ojeguerekóva tetãme, imichĩvéva oreko poblado omotenondéva 35% tetã tavaygua, orekóva nivel social ha infraestructura oime porãvéva ha ombaytýva 56% industria tetãme.",tateoba +Kóva peteĩ embalse opytáva isla Yasyretă ha Talavera-gui.,tateoba +"Kóva peteĩ mba'asy ojehecuaitemíva amo 15% mitãnguéra apytépe, hako'ýte umi orekóva 6 jasy ha 5 térã 6 ary.",tateoba +"Kóva peteĩ mba’e he’ẽ ndajaroviaseivavoi, ha’e he’ẽre ha ojejapógui mba’e háivagui.",tateoba +"Kóva pete’ĩ óga pre-francista, oiméva 15 metro tapégui, oreko peteĩ yvotyty oka gotyo omoirũva área urbana, oguenohẽva muralla.",tateoba +Kóva peteĩ planicie aluvial orekóva peteĩ pendiente vevúi kuarahy resẽ gotyo (este).,tateoba +Kóva pintoresca isla oikóva hetatekove omba'apóva pirakutúpe (pescadores).,tateoba +"Kóva reducción jesuita ymaguaréva ha oime gueteri ko’ág0Ò peve ha orekóva característica colonial oñeñangarekóva plaza central kakuaa, umi óga mimi ha museo oĩméha ñeñangarekópe ko’ã objeto ha pieza oporomomandu’áva heñóiha colonia jave.",tateoba +"Kóva rehe oje'émi: mba'e te'õ rerekuára, pira, mbusu, ysapy, ha yvoty mbojerehára.",tateoba +"Kóva rica tradición artesanal oúva etnia oikóva umi territorio opáichaguáva omoañetéva tetã, noñemoañetéiva impacto orekóva proceso de colonización jave.",tateoba +Kova rire ñañepyrũ jajopy pe kesu ojeipaite peve ichugui suéro oguerekóva.,tateoba +"Kóva tembiasa ohasa Vrasil-pe ha'e jeporavo peteĩha apu'apopópe guarã FIFA-pegua, opaite tembiesarái ojejapóva vaekue ndoiporavói hi'apu'apopo héra, tapicha kuéra oiporavo peteĩháme Vrasil-pe.",tateoba +"Kóva uperire ojeitypaite jey pe ary su porundysa popa rupi (1950), uperiremi ygapytaha “La Fabril” ojejapo pe aguiminte upégui pe popa (50) pukukuera’ã yvygotyo pe ary 1920 riremi ha okañyete jey ary su porundysa irundypa (1940) rupi.",tateoba +"Kóva ykére oñemoĩrõ umi 150 millones ára tembiapópe ojeperdéva resfrío rupi, viru oku’éva ohasapa 20 millon dólar peteì ary aja.",tateoba +"Ko villa, ha avei heta tenda tetãme, ha’e tenda avave ndohoiha.",tateoba +Ko ygapytahagui osẽmi opaite árape peteĩ ygarata ogueraha mbohapysa (300) térã irundysa (400) tenyhẽsu narãha.,tateoba +"Ko ygarata, oguata ysyry rehe mbykými tavaguasu Paraguaýnte.",tateoba +"Ko yno’õ guasu katu nomo’abuéi ko jeréregua yvy jahechaáicha añónte, avei mba’apo ñemitynguéra rehegua oñemombyta avei tapykuépe ha ohasa hi’ári tembiapokuéra turístico kuéra rehegua.",tateoba +Ko yno’õ oguereko y potĩ porã ha avei jajuhúta yrembe’y potĩ oguerekóva yvyku’i morotĩ porã.,tateoba +"Ko yno’õ ojeporúva umi tembiapo ha pytu’õrã, turismo ha arte oñemotenonde ipype.",tateoba +"Ko ypa oiko rire ndaha’éi iñambuéva pe tenda yvýpe añonte, avei iñambue heta mba’épe.",tateoba +Ko ypa'ũme oiko amo 316 600 tekovekuéra ha ijyvy apekue ohupyty amo 1148 km².,tateoba +"Ko ypa'ũ niko hi'ára haku ha imichĩramo, ijyvy opaichagua jepe: ojehecha ka'aguy guasu okyitehápe, ka'aguy sa'i okyhápe ha ñu guasu itakua henyhẽva, yvyty ha yvytyrysýi, yrembe'y guasu, ypa ha ambuéva.",tateoba +"Ko ypa'ũ ypykuekuéra ombohéra va'ekue, taíno kuéra, Borikén, he'iséva «Ore Jára Guasu retã», upévare karaiñe'ẽme ojehero umi Puerto Rríko pegua «boricua».",tateoba +"Ko ypo'i renda ha'e mba'e guasu, virurekohápe ha yvyrekohápe.",tateoba +Ko ysyry guasu oguerekova’ekue hetave y okyve rupi ymave ha te’õ ome’ẽva umi ka’aguy guasu ijykéregua.,tateoba +Ko ysyry ipuku 11 kilómetro rupi ha oĩ tenda ipeha 30 ha 50 metros.,tateoba +Ko ysyry ojepyso 12.245 m pukukue kuarahyresẽ gotyo S.83º 16´E osẽ peve ysyry Takuarýpe.,tateoba +"Ko ysyry oúva kuarahy resẽguio, oho kuarahyreikévo ha opa karugua hérava Chipa-pe.",tateoba +"Ko yvága renda ha'e pa'ũndypapyre mbohapyha: Kuiper Ku'asã, Apu'a ha'eño, ha Oort Arai.",tateoba +"Ko yva kóva, ha’eva pe omoinge porãmíva viru ko távape, oreko avei hembiasakue.",tateoba +Ko yva ñeñotỹ ha’ehína tembiapo omongu’evéva ko’ã tapicha ko’árupi oikovéva.,tateoba +Ko yvyguasu mbytere iporã oñemba’apo hag̃ua kokuépe ha ambue pehẽ ysyry gotyo katu iporã mymba oñemongakuaa hag̃ua.,tateoba +"Ko yvýpe avei oñepyrü tembiasakue umi misiones jesuíticas del Guayrá, opaha peve yvyate gotyo ysyry Paranapanema ýrö ambue oĩ he’íva ysyry guasu Tiete peve, ha ysyry Yguazú nemby gotyo.",tateoba +"Ko yvy pehẽngue ko'ãgagua ojejuhuhápe Ingyatérra, oiko chugui ymaite guive avano'õ opaichagua rekoha, ojapo amo 35.000 ary guive, hákatu héra ou anglokuéra pegua, peteĩ umi Heymáña retamágui, oho hikuái ypa'ũme ha opyta upépe amo saro'y V ha VI aja.",tateoba +Ko yvyty hérava Ñemby avei ha’e heta tapicha ouha omaña mombyry haguã.,tateoba +"Ko yvyty Kõi ojehecharano orekóre ita yvyra’ỹi hexagonal, ojoguáva káva rupápe, ha’eñomínteva Latinoamérica-pe.",tateoba +"Ko yvyty oguereko po tenda oikova’ekue ha’eño itáguigua, oje’e upégui umi pa’i franciscano-kuéra oma’e hague pe tendáre.",tateoba +"Ko zoológico ryepýpe oĩ pokõipa mymba aty (especies) saite rehegua, guyra, mymba okambúva térã otyryrýva.",tateoba +"Krisis, katuetéva, ho’a vai clase media ha imboriahúvape.",tateoba +Kristiano-háicha umíva ojejapova’erã ha upehaguére avei upéva ha’ehina peteĩ tekopy pota katuetéva (norma ideal obligatoria).,tateoba +"Kuaapyrã ome’ẽva Dirección General de Encuestas Estadísticas y Censo rupi jaikuaa Juan de Mena oguerekoha 6.403 ava oikóva pype, hetavehápe oĩ kuimba’e.",tateoba +Kuae mborookuai guasu opaete peguaräko: kuña jare mbia reta.,tateoba +Kuala Lumpur henda porãnguéra.,tateoba +Kuala Lumpuru ha'e peteĩ umi mbohapy yvy joatýgua pegua Malpasia retáme ha ijerepáre ojejuhu upe tetãvore Selangor.,tateoba +"Ku apỹi oĩrõ ijysaja peteĩva orekóta itumingue'ambyte ipype pehẽjy (protones) hetakue ikatúva ojeikuaa, aipórõ ikatu omoinge pe apỹi peteĩ ñemohendápe oñembohysýiva tumingue'a papapýre (número atómico).",tateoba +"Kuarahy ha opa umi mba'e ojeréva hese, oñemohendaháicha Kuarahy Ypykatu.",tateoba +Kuarahy mimbi og̃uahẽ ñandéve 8 aravo'i ha 20 aravo'ivépe.,tateoba +Kuarahy oikévo oñepyrũma ombokacha imbaraka ha oñemoĩ opurahéi.,tateoba +Kuarahy reike gotyo distrito Lima (San Pedro).,tateoba +"Kuarahy reike gotyo, oime estero Patiño.",tateoba +Kuarahyreike gotyo oĩ umi yvytyrysýi Itáva.,tateoba +"Kuarahy reike gotyo opyta y ha glaciar del Carbonífero, kóva oreko areniscas ha tilitas.",tateoba +"Kuarahy reikévo katu, ojepyso ysyry Mbutuy omohe´õva ha karugua Chipa oñehenóiva, umírupi jahecha guyraita iporãmbajepéva ha pirity ijojaha´ỹva.",tateoba +"Kuarahyreikevo oĩ Villa del Rosario, kóva ko táva oja Veinticinco rehe 9.070 m pukukue aja S.05º 21´W.",tateoba +Kuarahy resẽgotyo katu ojuaju táva Unión ha San Estanislao rehe.,tateoba +Kuarahy resẽ gotyo oĩ distrito Guayaibí.,tateoba +"Kuarahy resẽ gotyo, yvy avei heta hi’y, oreko lacustre, deltaico ha marino oĩva Pérmico ryepýpe ha yvytyrysýipe oreko areniscas eólicas del Triásico, oĩvehápe yvyku’i orekóva cuarzosa.",tateoba +"Kuarahy resẽ ha kuarahy reikévo, yvatévo ha yvy gotyo, reg̃uahẽ reg̃uahẽhápe ko ñane retãme, rejuhúta katuete peteĩ tapicha pukavýpe nemomaiteíva tereremíre.",tateoba +Kuarahyresẽvo ko departamento-pe Río Paraguay ojere hese.,tateoba +"Kuarepoti'ỹ oisãmbyhy vai tendyry ha pe jope, ndoguerekói mimbi.",tateoba +Kuaru hina tykue ky´áva opyta pe ñemopotĩ rire.,tateoba +Kuatiahaipyre ypykue karaiñe'ême ojejuhu saryty XI peguare.,tateoba +Kuatiakatu retepy ohechauka ñandéve mba'éichapa jaiporavova'erã umi ñe'ẽ ha ñe'ẽjoaju aty ikatukuaáva jaipuru ñambohasa hagua temiandu.,tateoba +Kuatiañe'ẽ ha'e avei upe mba'e omoaguíva tapichakuérape ikatu'ỹva oñomongeta ojovake térã pumbyry rupi.,tateoba +Kuatiañe’ẽ ha’e avei upe mba’e omoaguíva tapichakuérape ikatu’ỹva oñomongeta ojovake térã pumbyry rupi.,tateoba +Kuatiañe'ẽ oĩva vengali ymaguarépe (iñarangéva ary 1000 ha 1400-rupi) oguerekóva ijapytépe purahéi Vúda-pe ha tántriko.,tateoba +Kuatia ( ) ojeporúva ojehai haguã ipype.,tateoba +"Kuatiápe he’i omano hague bronconeumonía-gui, ojapyhýva chupe Imba’asy VIH rapykuerére.",tateoba +"Kuatiápe oheja ñe’ẽmondo, opaite mba’e oguerekóva, hóga, ha ipuraheikuéra rehegua toñeme’ẽ Mary Austin-pe, ha sa’imimi ipehẽnguekuéra ha heindy Kashmira-pe.",tateoba +"Kuatirana imichĩ, ijyvatekue ha'e 38 gotyo 45 cm.",tateoba +Ku gua'a ndoñe'ẽi heta ñe'ẽ.,tateoba +Ku guyra javiru ndoñe'ẽi ha opete itĩ mante.,tateoba +"Ku guyra juehegua kakapo ikatu ndoikoveva hekoháre, oĩ ñónte 131 guyrakuéra kakapo oikovéva ko'ãga, opa ha'ekuéra ojeikuaava.",tateoba +"Kuimba'e ao ha'e peteĩ pehẽnguemínte omongañýva hetymambyte, oguereko mymba rague jeguakáramo.",tateoba +Kuimba'e katupyry oúva Tetã ñorãirõ guasúgui péva pe ojeheróva Guerra contra la Triple Alianza.,tateoba +"Kuimba’e, kuña ha mitã opu’ãre ohóma ojahu ha oñakãky’o ysyrýpe.",tateoba +Kuimba'e ( ) máva imemby térã iména kuimba’éva.,tateoba +"Kuimba’e negocio-pe, omba’apo Diputado ha ministro de Guerra y Marina-pe, gobierno General Egusquiza jave.",tateoba +"Kuimba'e ombo'e Chóna ñe'ẽ; ikatu jahecha ñe'ẽngue (""ñemonde"") ha (""kamisa"").",tateoba +Kuimba'e oreko 28 cm. rupi ha ipohýi 200 gramo.,tateoba +Kuimba'e pujase'o karaku oguereko 45 cm ha kuña oguereko 43 cm.,tateoba +"Kuimba'éva, Hamnet, omanókuri pateĩ ary oreko jave.",tateoba +"Kuimba’éva katu ombo’e ta’ýrape ojapokuaa hagua yvyrapã, hu’y ha inimbovusu.",tateoba +"Kuimba’éva oipotárõnte ojejapo hese “pika”, térã oporojuka rire tõ mumbu-hápe ýrõ katu ojukárõ peteĩ Beru.",tateoba +"Kuimba’éva ojapo hikuái “betã mumbu”, kóva ha’e pe hérava guaraníme tembeta.",tateoba +"Kuimbe ( ) tembiporu ojekaruha tembi’u hykuévandi, ipyko’ẽ ha hi’ýva oñeñekarãma hag̃ua hese.",tateoba +"Ku jyva Sahitário ha jyva Norma joa, pehẽngue tuichavéva.",tateoba +"Kumandáko hetemi hína ka’aguýpe, ndajaikuaai voi mba’érepa, hákatu ñande vállere avave ndo’uséi, ndahéi eterei ha ndojehayhupái voi hína ha’etégui ndererekóigui re’u va’erante re’úva hína.",tateoba +"Ku mymba humba'apiete, pe áfrika guasu (gaséla).",tateoba +"Kuña Guajaki, oikóva Yñarõme, ikatu imenaheta.",tateoba +"Kuña ha’e pe ohasa asyvéva’ekue upérõ, ojehera’ógui chupekuéra, ha’éva mba’e tuichavéva chupekuéra g̃uarã, héra niko ohechauka hi’ánga.",tateoba +"Kuña ha kuimba’e omba’apopa, oñopytyvõmba, kuña ombopara ha kuimba’e omba’apo yvyráre, upéi imembykuéra osẽ tapépe ohepyme’ẽ.",tateoba +"Kuña heko jejepo’ỹ ha ipy’aguasúva, ijupevoi oñehekombo’éva.",tateoba +Kuña hete pehẽngue.,tateoba +"Kuña hyeguasu jave, iména osẽva’erã omymbajuka, ha upe mymba ojukáva ro’o ho’ukava’erã hembirekópe.",tateoba +"Kuña ijasy’i ñepyrũvo ojapo hese “pika bowo”, oikarãi pe ipire huguy peve mborevi kanguekuépe, upéi omona hese tatapỹiku’i ani oñembyai ha okuera porã hagua.",tateoba +"Kuña ikatu omba'apo óga ñemopu'ãme, tembiapo ogapýpegua avei ojapokuaáva'erã, ohekombo'e imembykuñanguérape oñepyrũ vove ikuñataĩ, ohupiva'erã memby iku'áre, ha avei oguerahava'erã tembipuruku'éra.",tateoba +"Kuñakarai Blanca Nuñez ojapo tembiporu ñamoĩha, ta’angamoĩha, ñambo’i hag̃ua so’o, omombe’u chéve omba’apoha ko’ẽ guive pyhare peve hogayguakuérandi.",tateoba +"Kuñakarai Dolores Fanego de González mba’e, opyta tape 14 de Mayo mbykymi ha ipo’i ramo jepe, opytami ko’ape ygarata kakuaava, hypyeterei rupi upepe pe ysyry guasu, kóva ko ygapytaha ha’e pe ipahaitepe okañyva’ekue.",tateoba +Kuñakarai ijao overapáva.,tateoba +Kuñakarai Nela Albabi ndive oguerekókuri peteĩ tajýra hérava Nimia Carolina.,tateoba +Kuñakarai Ramona Brítez membykuña.,tateoba +"Kuña katu oreko 26 cm rupi ha ipohýi 15o gramo, ha hete michĩme sa'yju ve.",tateoba +"Kuña Luzia rova ra'anga, ""Pindoráma ypykue peteĩha"", oĩ akue ku ógape ha ikatu oñembyaipáma.",tateoba +"Kuña ména ndaikatúi oñe'ẽ hembireko sýpe, upéva ndojejapóiva'erã araka'eve, oñe'ẽsérõ ambue tapicha ojapóva'erã.",tateoba +Kuñanguéra estancia-peomba'apo óga mopotĩháraramo ha avei aojohéipe.,tateoba +Kuñanguéra hína pe opytáva hógape ha ojapopaite va’erã upépe tembiapo.,tateoba +"Kuñanguéra, jepivegua umi omono’õva, hembiapópe g̃uarã oipuru peteĩ pála ojejapóva guayacán térã palo santo-gui.",tateoba +Kuñanguéra kakuaapyréva oiporu iñakãre manto pytã hembe sa’yjúva.,tateoba +"Kuñanguéra katu oipyaha “kromipia”, térã “krumi plla’a”, peteĩ ajaka oguerahaha mitã ha ambue voko hérava “eivicha”, térã “nõko”, pindo ha pynoguasu rajyguégui, sapy’ánte ombojehe’a hese akãrague térã ka’i rague, ijyve hagua.",tateoba +"Kuñanguéra oguereko vove pa ary ikatúma oipuru sái, kóva ojejapo inimbo kuña térã kuimba'e, oipuruháicha avei oguerekóta mitã térã mitã'i.",tateoba +"Kuñanguéra ojapokuaa manta lana-gui, oikotevẽva heta ñemba'apo ojejapo haguére telar primitivo-pe, ojejapóva mokõi yvyra pehẽnguégui ojeikutúva yvýpe, ha oñembojoajúva yvate ha iguýpe mokõi yvyra rehe, péicha opyta pa'ũ ohasa hag̃ua pe inimbo.",tateoba +Kuñanguéra ojapokuévo vosa ojechakuaa iporãha ombojeguaka upe hembiapo.,tateoba +"Kuñanguéra ombo’e mitãkuñáme mba’éichapa ojapova’erã kromipia, krumi plla’a, eivicha, nõko, ha mba’e.",tateoba +Kuña oipurúva he'y oipyaha hag̃ua.,tateoba +"Kuña omanórõ oñemomembykuávo térã imembykuágui, tapicha omomembykua chupe ikatu oho ka'irãme 4 amo 6 ary, ha 5 amo 10 ary omomembykua kuña ijerure'ỹre.",tateoba +"Kuña oñepyrũ imembyrã oñandu jave imembyryru akuruchĩ mante, akuruchĩ ombotuichava ha itapiaguaveva.",tateoba +"Kuña Paraguái upévare ipyapy, imbarete, tuicha mba’e ñane retã rembiasápe, hese ae oikove ñane ñe’ẽ Guarani, hese ae oikove ñane retã.",tateoba +Kuña peteĩha oiko akue Pindoráma Ñe'ẽ Amandaje atýpe.,tateoba +"Kuñataĩ araka'eve ndopukavýi, ojapo Viktor Vasnetsov.",tateoba +"Kuñataĩ neporãva, la Princesa; ha upe kuñataĩ araka'eve ndopukávai.",tateoba +"Kuñataï oporandu Kachíkepe mba’érepa omoï hyére, ha Kachíke ombohovái chupe: “Ambogue hag̃ua chepy’araku, porque chepy’arakúguinte añepysänga”.",tateoba +Kuña Yvoragua Ára.,tateoba +Kundaha ha'e tembiapo omotenondéva mayma ava arandu.,tateoba +"Ku ohechavove hasykatu ha chupekuéra g̃uarã ndokueramo’ãvéima, upéicharõ ojukántema chupe.",tateoba +"Ku opytamíta jave térã oñemo’ã hagua ára vaígui, ombyaty mbyaty yvyra ru’ã ha tekotevẽrõ ojaho’ive pindo roguépe ha oike iguýpe.",tateoba +Kupyju ruguái hague tuicháva ha hũva.,tateoba +Kure upéichante avei.,tateoba +Kuriju oakauapavove ohupyty 9 terã 10 metros voi ipukukue.,tateoba +"Kuruguaty heñói ára 15 jasypo ary 1712 jave Juan Gregorio de Bazán y Pedraza rupi, upérõ héra “Villa de San Isidro Labrador de los Reyes Católicos de Curuguaty”, ysyry guasu Kuruguaty ykére.",tateoba +Kurupi ha'e peteĩ ava tie'ỹ (atrevido).,tateoba +Kurupi oguereko tembo tuichaitereíva ha ipukuetereíva oliáva iku'are.,tateoba +Kurupi ojaará'ara katuete ha ogueraha ka'aguy hesakahápe kapi'ipe hovyũ ha hyakuãvyreiva ári arairõ ombotarova térã ojuka peve.,tateoba +"Kurusu Isabel, ag̃uete Concepción tavusúgui, ko tupãópe og̃uahẽ heta oúva oguatahápe.",tateoba +"Kurusu ra’ãnga Marangatu rehe, nde orepysyrõ orerayhú’ỹvagui.",tateoba +Kutaisi oĩ ysyry Rioni rembe'ýpe.,tateoba +Ku táva opyta St.,tateoba +"Ku tekoha'ãngandy Cookie Jar Entertainment ojapo ha omomba'apo, Alphanim ha YTV ñepytyvõ.",tateoba +"Ku tenda oguereko peteĩ mongoraha guasu ijerére ha óga guasuete ipype, po (5) óga yvate ha táva avei opyta ipype.",tateoba +"Kúva, héra tee niko Tavakuairetã Kúva (",tateoba +Kúva ijyvy oñemohenda 15 tetãvore ha 1 tavusu rupive.,tateoba +Kuvãju ojeikuaavéva ha'e Ivéria kuvãju ha Itália kuvãju.,tateoba +Ku ypo'i ha'e mante joaju para Yvy mbytépe ha paraguasu Atlántiko.,tateoba +Ku ysyry ipukukue ha'e 1.190 km.,tateoba +Ku ysyry ojepuruita jegueraha hag̃ua mba'e oñeñemúva.,tateoba +"Kykyo, oñefunda va'ekue ary 1776 ramo, ha’e voi umi tavakuéra apytéte ymavéma oñemohenda va'ekue ñane retã Paraguáipe.",tateoba +"Kyoẽlándia oguerekove 56,749 tavayguakuéra ha ipukukue ha'e 2,166,086 km².",tateoba +“kypy’y” oĩ moĩmbaha mbohasapyre’ỹvarõ.,tateoba +"Kysepuku (Karaiñe'ẽme: ""Espada"" téra ""sable"") ha´eva hína mboka morotĩ hãimbe máva ojeipurúva yma oñorairo tèrã oñeñangareko haguã.",tateoba +Kyta paha: Ko ta’ãnga’i jaipuru ñamohu’ãitévo ñande jehai.,tateoba +Kyta syry: Jaipurúva ñambopaha jave peteĩ temian-du ha hapykuérinte ñamoheñoijeývo ambue ñe’ẽjoaju.,tateoba +Kyve'y ( ) ndokyvéivo heta ára.,tateoba +"”, “La Audiencia de Charcas y la Facultad de gobierno” “Apuntes de historia cultural del Paraguay”, koáva ha’e hembiapokue omoherakuãva’ekue chupe ko’ápe ha ambue tetãme.",tateoba +La construcción Guarani de la realidad.,tateoba +Ladrillo apo hina la oîvéva Tovatîme.,tateoba +"La ""Estancia Golondrina"" omantene Reserva Natural Ypety, opáichagua yvoty ojeguereko, péicha mymba okañýva ohóvo mbeguekatúpe.",tateoba +"Lago de la República oĩ táva ryepyetépe ha’éva avei tenda iporãva ñembosaráirã, ojere hese yvyraty, jaguata hagua ha opamba’erã.",tateoba +"Lago Ypakaraí ha’e voínte ko tenda ojehecharamovéva, omo’ẽhaguére mba’e rembiecharã iporãvéva.",tateoba +La guerra del Paraguay.,tateoba +"""La guitarra"", ha’e téra oraháva disco Felipe Sosa oikuaaukáva ha ohechauka variado repertorio.",tateoba +"Laguna Blanca, opytáva Santa Rosa del Aguaray distrito-pe, avei peteĩ tenda ecológico ha turístico; hyepýpe oĩ peteĩ lago, oĩva yvyku’i ári ha y katu hesakã’asy.",tateoba +"Lambaré oñemopyenda undécimo departamento Central, oĩva Paraguay ykére, ha’éva ñane retã tavatee.",tateoba +Láo ijyvy apekue ko'ãgagua ha'e ku Mburuvi Ymaguare hérava Lan Xang ijyvy amo sa'ary XIV ha sa'ary XVIII mbytépe.,tateoba +Láo ñe'ẽ techaukarã.,tateoba +"Láo retãygua ijypykue opaichagua, hákatu amo 70% tetãygua pegua ha'e te'ýi láo pegua.",tateoba +“Las aguas bajan turbias” ha purahéi popular kyre'ý orquestape güarã “Canto de mi Selva” “Che trompo arasa” ha “Cancion de Esperanza”.,tateoba +"Lásio yvy Itália yvyra'angape, tenda oñepyrũva Latinañe'ẽ.",tateoba +"La Sociedad Fotográfica Argentina de Aficionados (SFAA), ary 1904 oikuaauka serie de retratos omondóva Boggiani.",tateoba +"Las raíces de la nacionalidad” y “El Paraguay Independiente”, ko’ãva avei hembiapokue araka’eva nomanomo’ãiva ha ára ha ára ojehecharamove.",tateoba +La temperatura media es de 21 º C. Ára hakúpe oñeñandu 39ºC ohupytývo ha ho’ysãve oñeñandu 2ºC ohupytývo araro’ýpe.,tateoba +"Latinañe'ẽ achegety ou gyresiañe'ẽ achegetýgui, ha ymaguare oguereko akue 21 tai añónte ha ko'ãga oguereko 26 tai.",tateoba +"Latinañe'ẽ oñeñe'ẽva heta Império Románo yvýpegui, ijoavýva ñe'ẽ ojehaívagui -latinañe'ẽ ymaguare- osẽ ñe'ẽ romanikokuéra gagua.",tateoba +"La Universidad Nacional de Asunción oreko ko departamento-pe Facultad de Veterinaria filial ha Universidad Católica katu Facultad de Ciencias y Letras (Contabilidad, Filosofía, Ciencias de la Educación ha Administración).",tateoba +Léi Guasúpe -oñemboajeva’ekue 1992- Art.,tateoba +Leipe he’iva’erã mba’éichapa ojepurúta mokõivéva.,tateoba +"Léi rupi 1906-me ojeguerojera departamento mokõiha Paraguáipe, kóva San Pedro, opytáva pype yvy ojepysóva Itakurivi del Rosario, Santa Rosa de Lima, Takuatĩ, Unión, Ygatimi ha Kuruguaty.",tateoba +"Leishmaniasis ikatu ojehapejoko'imi ojekévo ñati'ũ jokoha guýpe, oñepohãnova'ekue vícho jukaha ndive.",tateoba +"Lemaître ohechauka avei upéva ojeikuaa riremi upe mba'ekuaarãicha """,tateoba +Leö ha ju’i oike hikuái peteï ñemuháme.,tateoba +"Leonard ha Sheldon ha'e aranduete hembiapópe, Howard Wolowitz ha Raj iñangirũ.",tateoba +León Cadogan ha'e kuri antropólogo ha avei etnólogo Paraguay ra'y.,tateoba +Leopoldo Decoud Bogado ha Digna Larrosa Ferreira ñemoñare mbohapyha vaekue ha'e.,tateoba +Lesóto yvy apekue ohypytýnte amo 30 355 ha ipype oiko amo 2.203.821 tekovekuéra.,tateoba +L. Hjelmslev ndikatúi omyesakã mba’épa taipu (fonema) oñe’ẽ’ỹre tyapúgui (sonido).,tateoba +Liberalkuéra omosẽ chupe ha ohojey omba’apo diario La Razón-pe.,tateoba +"Liechytenteĩ, héra tee hína Liechytenteĩ Mburuvichavete ra'y rekuái (",tateoba +"Lima, Peru: Centro Amazónico de Antropología y Aplicación Práctica, 1978.",tateoba +"Liméta ( ) mbayru ijajúra po’íva ojeporúva oñeñongatu haguã y, kamby térã ambue mba’e.",tateoba +"Limpio oguereko 87.301 ava, péicha oĩ 43.945 kuimba’e ha 43.355 kuña, Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos urpive.",tateoba +"Limpio pegua ararova akuvéva oiko arahaku jave, oguahẽvo 40º C rupi, hákatu ikatuvoi ohasa avei.",tateoba +Limpio pegua hetavéva ha’e cestería ha akão karanda’ýguigua.,tateoba +"Lino, Gran Diccionario Avañe’e Editorial Occidente SRL1 Edición 2002 Colombia Pág.",tateoba +Lino Trinidad Sanabria ohaíkuri “Polisíntesis Guaraní.,tateoba +Livéria yvy apekue ohupyty amo 111 369 km² ha ipype oiko amo 4 294 000 tekovekuéra.,tateoba +Locución y Animación Radiofónica en la Escuela Municipal de Arte Escénico y Locución de Paraguaýpe.,tateoba +López cuartel general Guerra de la Triple Alianza aja.,tateoba +"López ha Cerro Guasúpe, Yasuka Vera, orekóva itakua ha umi kanguekue ohechaukáva oĩ hague yvypóra 2.500 a 3.800 ary rupi.",tateoba +López ha de los Héroes.,tateoba +"López; ha FM, Pantanal, Cerro Corá, Frontera, Capitán Bado, Sin Frontera.",tateoba +López ha Madame Lynch oho mboyve San Estanislao-pe.,tateoba +"López itropakuéra reheve ohasa va’ekue ko’árupi upe 17 jasypópe ary 1865 ramo upéramo omyakã va’ekue comandante Victoriano Bernal, umi soldadokuéra rembyremi ojapo va’ekue ñorairõ va’ekue upe Acosta Ñúme.",tateoba +"López oipota condición militar orekóva Mitre-pe guarã, upéicha prestigio omoherakuãva La Nación Argentina-pe.",tateoba +"López oĩrõguaréma Paraguái marangatu ñangarekohára, oje’e hese ahy’o rerekua avei ndokyvéi jave, oky tuichaitereírõ ha ñemitỹ ombyaipárõ, kyjukuéra, pya’e oiko ñembo’e ichupe.",tateoba +"López ojavy guerra jave ha ojeipyso mbaretépe tropa ohóva Paso Pacúpe ojearriesgávo batalla pukukue (ha’éva Tuyutĩ, péicha he’i plan orekóva).",tateoba +López omboherajoapy pyahu ñande ypykuépe.,tateoba +"López rembiayhukue imitãrusúpe, ha orekova’ekue chugui 3 mitã.",tateoba +Los Cedrales peve peteĩ tape hũ ko táva peveha upéi tape yvyreívape.,tateoba +"Luis Alberto del Paraná, omenda peteĩha Lissette Cairoly, francesa (princesa peteĩ circo-pegua) ndive.",tateoba +"Luis Bordón ha’e peteĩ estilista ijojaha’ỹva arpa paraguaya rehegua, ha upévare, oĩ umi mba’e mbopuha hi’añóva pa’ũme yvyatete, umi ohendu tapiáva tembiasakue ko instrumento rehegua he’ívava’ekue.",tateoba +"Luis de Bolaños (Bolaños de Calatrava, 1549-",tateoba +"Luisõ hérava avei Avajagua ha'e peteĩ mymba jaguápe ojoguáva, ivai, hesa vera ha iñakãnguasu.",tateoba +"Luis Szarán kuimba'e katupyry paraguayo, oisãmbyhýva orquesta, compositor ha investigador musical.",tateoba +"Lyra (v.1), p. 17 Pe emperador pyahu, Pedro II, ndokatúi akue ramo japo hembiapo Pindorama hag̃ua, ha ojapova umi rehensia.",tateoba +"Mageréve, upe Árave Yvy ipehẽngue kuarahyreikégua.",tateoba +"Magma hakuiterei hína, oĩ 700 °C guive amo 1300 °C peve.",tateoba +"Maitei paha oñeme'ẽ ichupe Museo del Barro-pe, óga guasu ha'e omopu'ãva iñirũnguéra ndive ha'ete oisãmbyhýva ha hetekue ojegueraha Cementerio del Este-pe Paraguaýpe.",tateoba +"Maíz pya'e omonéĩ ha porundy ary rire oiko hague kirirĩhápe tavaguasu Paraguáipe, oñe'ẽ.",tateoba +"Makakuéra ha'e aty Chákopegua ipahaitéva, kuimba'ekuéra mbohapypa ary tapykuépe oipuru gueteri pytasã jeguaka ojejapóva ñandu raguégui.",tateoba +Makakuéra ojerure chupe mbarete ha py'aguapy.,tateoba +"Makakuéra ombojehe'a eíra, algarrobo yva ha pindóre.",tateoba +Malabo ha'e Gynéa Ekuatógua itáva tujavéva.,tateoba +Malabo renda porãnguéra.,tateoba +"Malásia ha'ékuri avei upe omoñemúva tenondegua mba'ekuéra estáño, aysy ha pindo ñandyry opaite yvýgui.",tateoba +"Malásia ijyvy apekue oñehembe'ýgui upe ypo'i Maláka (mokõi tetã ambuéva ndive), mba'eguasuite ñemu tetã ambuére Malásiape guarã.",tateoba +"Malásia ruvicha ha'e hína mburuvichavete Yang di-Pertuan Agong, ha Malásia rekuái ruvicha ha'e upe Sãmbyhyhára peteĩha.",tateoba +Maláui retã oime umi tetã imboriahuitéva mbytépe ha umi tetã tetãyguakuéra hetakue rypy'ũite mbytépe.,tateoba +Male ojehechaháicha yvate guive.,tateoba +"Mali ijyvy apekue ohupyty amo 1 240 192 km² ha ipype oiko haimete 14,5 sua tekovekuéra (ojeipapaháicha ary 2009-pe ).",tateoba +Malina ha'e tavaguasu Filipinagua.,tateoba +"Mali térã Máli, héra teéva hína Tavakuairetã Mali (",tateoba +Mamóiko reime Kirito.,tateoba +Managua ha'e Nikaragua tavaguasu.,tateoba +Mandarína ha g̃uaig̃ui ndaikatúi ja'u ñemi.,tateoba +Mandi'o rapógui oñeguenohẽ aramirõ ojeporu haguã heta mba'épe.,tateoba +"""Mando omotenondéva ohechaukávo isuperioridad moral ha intelectual ombohapèva, oheka upèicha subordinación py'amongetàpe, orekóva peteĩ atributo ndaipòriva jepokuaaite"".",tateoba +"Mandyju ha manduvi niko umi mba'e oñemitỹkakuaavéva, ohepyme'ẽ hag̃ua.",tateoba +"Mandyju ( ), tovyka pyaha morotĩ, omo'ãva mandyju ra'ýi.",tateoba +Mangapykuaa rupive aguereko heta mba’e.,tateoba +"Mangapykuua rehegua avei oĩmbaite, vóley de playa, futbol 5, tenis ha tenis de mesa.",tateoba +"Mángo guy térã óga pepo guýpe, apykapuku ári térã ñembo’yhápe, kuarahy pytũ hakuve jave térã yvytu piro’y pejúpe, oiko terere je’u.",tateoba +Mangote rógape ko’ãga Museo ha centro cultural oho heta ava.,tateoba +"Manhattan Rembiaporã rupive, yvypóra ojapókuri mboka guasu okapúva, átomo rendyry ijapopyréva.",tateoba +"Manjoi-kuéra, oikuaa ha ohayhu heta ndaha'éiva ko yvy ape árigua.",tateoba +"Manjui ko'ãgua oĩ tupão Anglicana, Pentecostal ha ""Nuevas Tribus"" poguýpe.",tateoba +Manjui-kuéra omohenda ary arangekuéra heta hendápe.,tateoba +Mano Marangatúpe ojegueromandu’a opaite omanóva árape (2 jasypateĩ) ha avei arapokõi marangatúpe.,tateoba +"Mano, te'o ( ) oĩ ko paha tekovegua.",tateoba +Manterei opáy ha opu’ã ohapyña tata’y omyendy tata oñomongeta’imi ha upéi oke jey.,tateoba +Mantra-kuéra ikatukuaa avei oñehesa'ỹijo ñe'ẽporãhaipyre ha ñe'ẽjoajukatuháicha.,tateoba +"Manuel Belgrano ñorairõ Cerro Mbaépe, ha péicha omopyenda porã Paraguái Sãso.",tateoba +"Manuel Franco ha Guerra y Marina, don Manuel Gondra.",tateoba +Mapuche ha'e ava no'o oyva Aviayala ñembype.,tateoba +"Marandu añetegua va'erã, hesakã porã ha mbyky.",tateoba +"Marangatu ára ko’ẽmboyve 4:00 aravo jave oñembyaty tavayguakuérape diana púpe, ndaje oñeñe’ẽ vaígui péicha opyta héra, oje’e porãtaramo oje’ẽva’erã Diana Mbyja, ojehecha haguére mbyja Venus ko’ẽmboyve, ojejapo aja upe tembiapo, campana ha ñembokapúpe.",tateoba +Marangatu Maria Hóga Tupão guasu Sevílla pegua.,tateoba +"Marangatu ra’angakuéra ndoúimi omomaiteívo Tupãsýme, upéva oikohague ojapo mokõipa ary rupi.",tateoba +Marangatu Vasílio Tupão guasu.,tateoba +Marcelle oiko omano meve paraguái yvýpe ha ohechauka imborayhu ha omomba’éha imenape.,tateoba +"Marfil Rembe'y, héra tee hína Tavakuairetã Marfil Rembe'y (",tateoba +"María Antonia, Ñe’eryru Guaraní Serie ATENEO 2003 Paraguay Pág.",tateoba +María jepínte imarane’ỹva osyry pe oñemondýi ypyramoguare angaipa ypy ipysyrõmbýramo.,tateoba +Maríka rehegua tembiapo okakuaaitereíre avei opokovaiterei mymbakuéra rekovére pe región-pe.,tateoba +Marilyn herakuã opa yvýpe oñepyrũ hembiapo Los caballeros las prefieren rubias-pe (ary 1953) ha osẽvo Playboy-pe.,tateoba +"Mario García Siani niko omba'apókuri momaranduhárarõ La Tribuna, Noticias ha La Nación-me.",tateoba +"Mariscal Francisco Solano López ha’e tape hũ ohasáva ko tenda rupi ha avei ombojoajúva táva Paraguaýre, ha ambue táva tetãvore ryepype oĩva.",tateoba +Mariscal Francisco Solano López ha’e tapehũ ojeipuruvéva.,tateoba +"Mariscal ohasáva peteĩha acto desobediencia ijehegui, pero oikéva umi mba’e responsabilidad orekóva.",tateoba +"Marques de Launay, ha’éva upe ka’irãi ruvicha, ojejukákuri ha iñakãngue ojekutu, hechapyrã, upe ogaguasu renondépe.",tateoba +"Marruéko oñembojára Kuarahyreike Saára ijyvy apekue pehẽnguére, oiko rire ary 1975-pe Epáña ñesẽ upe kolóniagui ojehero akue Saára Epáñagua.",tateoba +Martin reindy héra Christine ha ityvýra katu Alfred.,tateoba +Mártir rérape ojejapova’ekue.,tateoba +Marzo-pe ojejapo Festival de la Integración y la Hermandad en las Tres Fronteras.,tateoba +Maseru ojehechaháicha yvate guive.,tateoba +Matéo Ñemomarandu oiko Hesu oñemoñe'ẽvo peteĩ yvyty ári guive.,tateoba +"Material fonográfico número 17 Sosa mba’éva, ojapóva primera grabación 19 ary orekóvo RCA Víctor Buenos Aires-pe.",tateoba +"Materia orgánica katu imbarete heta rupi ko’árupi ka’aguykuéra, upévare oreko reacción levemente ácida a ácida.",tateoba +Mauricio Cardozo Ocampo ko tapicha ojekuaa “generación de oro”,tateoba +Mauricio Cardozo Ocampo oĩ umi tapicha omoñepyrũva’ekue Sociedad Argentina de Autores y Compositores apytépe; upe mboyve oĩkuri Círculo de Autores y Compositores-pe.,tateoba +Maurísio —héra tee hína Tavakuairetã Maurísio (,tateoba +"¡Máva he’íta chéve cheporavo hague, che ajukapava’ekue heta regimiento, heta jave!",tateoba +¡Máva he’íta heta ñorairõ rire!,tateoba +"Mávapa omoñemondéta San Francisco ra’angápe, ojegueraha hag̃ua hógape ichupe.",tateoba +Máxima Lugo niko upe oipepirũva’ekue José Ka’ípe (Teodosio Ayala Ferreira) ojapo hag̃ua hikuái pe ñoha’ãnga okára.,tateoba +"Máxima ohupytýva 44º C arahakujave ha mínima araro´ýpe 0º C, media ha'éva 26º C. Ko'ã tendáre ama oñemombyte ha oguahẽ 900 ha 1200 mm peteï arýpe.",tateoba +Maya-kuéra ojapo arange poravopyre sistema jeroglífico hasynungáva.,tateoba +"Maya-kuéra ojapokuaa arte ha arquitectura poravopyre ha avei heta mba’ekuaaita, astronomía ha matemática rehegua.",tateoba +Mayáva opyta ohendu kirirĩetehápe.,tateoba +"Mayma kuaaty oguerekoháicha, tavarandu oipuru avei aporeko ha tapereko oipytyvõva ichupe ohupyty hag̃ua hembipota.",tateoba +"Mayma mitã, omendáva oguereko derecho sociedad oñangarekóvo hesekuéra.",tateoba +Mayma Paraguái memby oguerohory ko programa oikuaaukáva tavarandu.,tateoba +Mayma Tetã Ñe’ẽ Ary ramo.,tateoba +"Maymavaite ikatu oike ko tembiapo kóvape; ikatu avei ojekuaauka opa ñe’ẽmosarambiha rupive, noñemokechẽíma guive ko marandu ha mamógui ou; oñemombe’úvarã avei mamópa oĩ pe ijypy.",tateoba +Maymáva oguereko derecho peteĩcha oñeñangarekóvo hese.,tateoba +"Maymávape ombojurujái Chaco, ijyvy ojeipysóva kakuaa ha hypy’ũva, indígena oikóva ipype ha’e umi pueblo nativo ymaguaréva naiñambuéiva ha upéicha oñemotenonde ha ojepytaso upe tendáre.",tateoba +Maymave he'i crup ojeguerekoha oĩ rupi peteĩ infección virus oproducíva.,tateoba +"Mayma ypykue ñemoñare ñe'ẽ ha opaite imbovyvéva ñe'ẽ, ha'e tetã rembikuaa arandu.",tateoba +"Mayma ypykue ñemoñare ñe’ẽ ha opaite imbovyvéva ñe’ẽ, ha’e tetã rembikuaa arandu avei”.",tateoba +Mayma yvypóra oguereko derecho léi oñangarekóvo hese ko'ãmba'épe.,tateoba +"Mayma yvypóra oguereko derecho opytu'úvo, ho'ureimivo nombaápoi jave; avei omba'apóvo omba'apo hag̃ua ha'óra pevénte, ha ivacaciónvo oguahẽ vove jepi tiempo, ha upe aja ojepagávo ichupe.",tateoba +Mayma yvypóra oguereko ijeheguiete voi derecho oikovévo.,tateoba +Mayndíva —héra tee hína Tavakuairetã Mayndíva (,tateoba +"Mayor Hermosa-Costa Puku, yvy 1.167 ha.",tateoba +Mba’apo jejopýpe papo árape ojejapopa peteĩ poncho.,tateoba +Mba’apo kokue pegua hetavéva oĩ ha’e hi’upyrã rehegua.,tateoba +Mba’apo oikóva ko tendápe ha’e mba’eichaitépa ikatúta araka’eve noíri tesaráipe mba’ekuaaita ojeguerekóva pohã ñanáre tetã Paraguáipe.,tateoba +Mba'asyapypẽ hi'are jepi pokõi ára pevénte.,tateoba +"Mba'asyapypẽ tyeguasu ypýpe ikatu ha'e: kuñaruguysẽ'ỹ, titi asy, py'ajere ha gue'ẽ, ñembyahýi ha kuaru py'ỹi.",tateoba +Mba'asymombiaha iporã tapicha ha mymbáme g̃uarã.,tateoba +Mba'asymombiaha ndoguerekói jepi Timerosal.,tateoba +"Mba'asy pireguávape g̃uarã katu upe Paromomicina, Fluconazol térã Pentamidina ikatu ou porã.",tateoba +"Mba'eapohára ojapóva ava tee kuéra ha'e akue Juliana Paiva, Rodrigo Simas, Thiago Rodrigues.",tateoba +Mba’ehero niko upe ñanderesape’áva jaikuaa hag̃ua maymaite mba’e he’iséva.,tateoba +"Mba’ehero niko upe omboheko’aváva ñande ypykuérape, ombojoavývo chupekuéra karajágui.",tateoba +Mba’eichaitépa oñekytymba térã oñemopy’ỹi upe ñekytĩniko oguerekova’erã hesa renondépe ka’aguy jeguereko are peverãicha.,tateoba +Mba'éicha oñemohenda ko ypa'ũ.,tateoba +"Mba’éichapa ambo-hasava’erã temiandu; ikatuhaguáicha tembiapo oguahẽ porã, hekopete ha tahesakã tapicha omoñe’ẽvape.",tateoba +"Mba’eichapa ojejetapy, upéa oĩ avei obragéro arandúpe.",tateoba +"Mba’éicha rupi oúta pytaguakuéra omboaparypy tetã Guaraníme, oikuaa’ỹre iñe’ẽ ha imba’embyasy.",tateoba +"Mbaekuaa jehecha’ýva opavave tendagua apytépe oĩ umi mombe’ugu’u ha mombe’upe rehegua, póra, pombéro, jasy jatere, kurupi, urutau, karáũ, jakare ha ambue.",tateoba +Mba’e ndetuichaitéva mbovy jey ojehecháva tetã Paraguái rekovépe va’ekue iñeñotỹ.,tateoba +Mba’e oikova’ekue térã gua’uhapeguáva ohechaukáva umi oporoha’ãva ombovy’a hag̃ua tapichápe.,tateoba +"Mba’e ojehechasevéva upépe ha’e umi óga yma guare, ogagusu guasu colonia aja oñemopu’ãva’ekue oĩva upe távape.",tateoba +"Mba’e omopyendáva upe cultura ha tekove andino ñemboheko ha’e pe oñopehẽngue ayllu, ombohéra hikuái, peteĩ avakuéra aty ojoguerekóva oñopehẽnguéramo ha he’íva o’ahague hikuái peteĩ túvagui, ha’éva ipehẽngue túva avei.",tateoba +Mba'e oñeguenohẽva ñemitỹgui ha'e upe omba'apóva'ekue yvýrei.,tateoba +Mba’epeguáva: Ko moĩmbaha ombohovái porandu “mba’épe”.,tateoba +"“Mba'épiko péva”, he'íje hikuái ojupe.",tateoba +"«Mba’épiko péva», he’íje hikuái ojupe.",tateoba +Mba'epu porã ojapova'ekue Beethoven ojekuaaveva ete.,tateoba +"Mba’epu porã Paraguái mba’eva aveio ipu py’ỹiete pe koty ha’e ojapohápe hembiapo porãnguéra; ha’e katu, okañyrõ guaicha ko árare, aravokue reheve oñeha’ã omoañete tembiapokuéra moha’ãngápe.",tateoba +¿Mba’e reha’arõta peteĩ kuimba’e hasẽmbareíva vyrorei rehe?,tateoba +"Mba'erendy ( ) ohesapéva, hatava; tataindy; fõko, jepe’a hamba’e.",tateoba +"Mba’érepa ere”, he’i chupe upe karai.",tateoba +"Mba'érepa mitãmimi ndoikéi térã ohejarei mbo'ehao: oiménepa noñemoarandúigui iñe'ẽteépe, térãpa ndokaruporãigui, ỹrõpa nahesãigui, térãpa imboriahúgui.",tateoba +"“Mba’érepiko”, oporandu chupe hapicha.",tateoba +"Mba'e tavarandugua niko ojekuaa, ojepuru aja.",tateoba +"Mbaeti kia ipuereta tëtaigua retape oyeapouka ipiakotiä mbaraviki, yepetëi oyemboepi chupe.",tateoba +"Mba’e vai apytépe oĩ pe ka’aguy ojeity paite, oñe moperõ, opyta yvykuerei; ysyry kuéra avei oñembuaipa ha paraguájova ndoikatu véi oreko mba’eveichagua temity, pakova terã mba’evéichagua yva ojepoígui veneno ojukapáva opáichagua temity kuéra.",tateoba +"Mba'e vai oikóva tyeguasúgui ikatu ha'e: tuguypyatã atã tyeguasúpe, tuguyasuka tyeguasugua, tuguypokã ndoguerekóiva itakãndua, py'ajere ha gue'ẽ mbarete, ha ambue.",tateoba +"Mba’e vai rire, mba’e porã manteva’erã, péicha niko oje’evavoíjepi.",tateoba +"“Mba'eve ndahejamo'ãi ko'ẽrõrã, ko ára guive oikóma chehegui cristiano” he'íkuri chupe Expedito.",tateoba +"MB: Añetehápe Hesu añetehápe Tupãiteramo oiko, ñandéramo avei oiko añete, ha’e avei Tupã ra’ýramo oikóva, ñandéicha avei oiko, oñemoñaraka’e Maríaa Marangatu kuña karai Marane’ỹ ryépe.",tateoba +"MB: Añete oiko: ñane ãnga nomanói, ñande rete omanoramo, ãnga rapicha mba'e mimbipáva, nomanoiva’erã, ndaijapyraichéne hekove rekovore.",tateoba +Mbarakaja oguapyhína yvyra akä ári ha vaka opuka oúvo hendápe.,tateoba +Mbaretekue ha'e niko avei peteĩ jerekoha.,tateoba +"Mbaretekue, hérava avei ku'erã térã mba'e'ypy ha'e oimeraẽ jakue omomymýiva, omboguatáva térã omomba'apo mba'ekuéra.",tateoba +Mba'yruguata ( ) mba’yru oikóva henda rrueda ári.,tateoba +"Mba’yru mboguatahára ojepy’apýma hese ha osë he’i chupe: “Kachíke, eguapýna, anivéna nekane’örei” ha Kachíke tovasýre ombohovái chupe: “E’a, ha che aguapýropiko máva ojokovéta ko yvyrapuku”.",tateoba +Mba’yru mboguatahára omoïjey hendag̃uáme ipalanca de cambio ha mba’yrumỹi oku’ejey.,tateoba +Mba´yrumýi Línea 30A ndegueraha Paraguayetépe voi tapeguasu España rupive 20 aravo´ipe.,tateoba +"Mba’yrumýi oguahẽva Areguápe oguahẽ Paraguaýpe, upéicha avei ikatu pe ohoséva ojupi Avenida San Martín térã Aviadores del Chaco tapére.",tateoba +"Mba’yruveve rehegua avei oĩ tendápe, oĩháme mba’yruveve guejyha ava mba’éva.",tateoba +Mba'ysyvo'a ha poty.,tateoba +"Mba'ysyvo vai (Ricinus communis), ha'e peteĩ ka'avo yvyra rakã'ícha, ñana ikatu oporojuka.",tateoba +Mbeguekatúpe ha tekotevẽháicha ko ñe'ẽpapára tuichaitéva oñepyrũ iguata peteĩ tapére oguerahátava chupe ohechaukávo opavavépe ikatupyryha jehaípe.,tateoba +"Mbeguekatúpe ojoguajeýkuri tupa, apyka, mesa, umíva.",tateoba +"Mbeju kóva peteĩ mbujape aramirõ (kóva polisacárido oĩva hi'upyrãramo ka'avokuérare ha ome'ẽ 70-80% umi caloría ho'úva yvyporakuéra yvy ape tuichakue javeve), jepémo oñembosako'i hag̃ua ikatu avei ojeporu ambue hi'upyrã, typyraty mba'e.",tateoba +"Mbenĩ hi'ape renda nunga 110.000 km2, ha ipype oguereko 9,05 sua tapicha kuéra.",tateoba +"MB: Héẽ oĩ ohohápe avaeteve hi'aga oipe’a revé tekovẽ katupyry ypy oguerekone: upeicha hag̃uama Hesu ara kañy ramo oúne opavave ñande rekove ojerurevo ñandéve: upéva rehe te’õnguéra opokatúva oikove jeỹne, ha'eramone ha'eramóne.",tateoba +"MB: Karai pavẽ Tupã upe iñemoñangava ha’e mburuvicha pavẽ Hesu reko, ha’e Túva Tenonde avei ha yvýpe hekoviarete: upéva ha’e sy Tupão Marangatu ha’éva.",tateoba +"Mbo’ehao guasu Universidad Nacional, en la Católica, avei mbo’ehao San José ha Teresiano-pe.",tateoba +"Mbo'ehao ha mbo'ehaovusu oñemboty va'erã 124 tetãme, upéicha amo 2200 sua oñemoarandúva ndaikatúi oho mbo'ehaópe.",tateoba +Mbo’ehao Niño Jesús ha’e peteĩ mbo’ehao tuichavéva upe jerére.,tateoba +Mbo’ehaópe ohóva oguahẽ 80% rupi.,tateoba +"Mbo´ehaovusu Americana, Paraguay peguá.",tateoba +"Mbo’ehaovusu oñembotýkuri upehaguéreha García Márquez ova Universidad de Cartagena-pe, oñepyrûhaguépe hembiapo marandumyasãihárarõ El Universal-pe.",tateoba +Mbo’ehára Chamorro oguereko kuri po’a oikove haguére ha’e jave umi tapicha aranduete haikuéra rehegua gua’íva avei ha’éicha.,tateoba +"Mbo’ehára Educación Bilingüe, Cultura Indígena, ha Práctica Educacional.",tateoba +"Mbo’ehára Felipe Sosa oikuaauka imaterial discográfico ""La guitarra Universal de Felipe Sosa"" ombopúva Agustín Pío Barrios ha purory repertorio universal mbarakápe ipype.",tateoba +"Mbo’ehára Guarani Ñe’ẽ, Facultad de Ciencias Exactas y Naturales (FACEN-UNA), Universidad Nacional de Asunción.",tateoba +"Mbo’ehára Guarani Ñe’ẽ, Nivel Medio, Colegio Nacional San Lorenzo, Colegio Nacional Taciana Villalba, Colegio Nacional José Dolore González, Mbo’ehára Tercer Ciclo-gua, Escuela San Juan Bautista, opavave táva San Lorenzo-gua.",tateoba +"Mbo’ehára kuéra avei oguerohory omoñe’ẽvo hemimbo’ekuérape, oimévo hikuái mbo’ehakotýpe ñemoarandúpe.",tateoba +Mbo’eharakuéra pópe opyta ohekombo’évo ñandeháicha ha ñande ñañanduhaichaite tapichakuéra Paraguaiguápe.,tateoba +"Mbo’ehára mbarakápe Cayo Sila Godoy ha Felipe Sosa, omoirũva Berta Rojas ha Luz María Bobadilla omotenonde mbohapy generaciòn guitarrista paraguayo.",tateoba +Mbo’ehára oipy’ahàva ha avei upe arte geométrico ombo’e Colegio Nacional Capiatá-pe ary 1967 guive 1972 peve.,tateoba +Mbo’ehára oporandu chupe ma’eräpa ogueru hembirekópe.,tateoba +Mbo’ekuaahára Kalo Ferreira ha iñirũnguérape ogueropojáire ñandéve ko kuatiañe’ẽ porãite ha iñarandúva.,tateoba +"Mbohapy ára ohasa rire jeko Hilario osẽkuri ohopa heseve Brasil-pe, ha upépe ohepyme'ẽkuri.",tateoba +"Mbohapy ára rire, Hesu Kirito oikovejey ha ojehechaukákuri hemimbo'ekuérape ojupi mboyve yvágape.",tateoba +"Mbohapy ary ome'ẽ rire opa imbaretekue ha opa oguerekomíva ohasa peteĩ jehusapy'a ivaietereíva rehe ojepoikúevo yvategui; ha katu nda'ipu'akái hese pe ñemano, terãmo opyta ndohechavei.",tateoba +"Mbohapy ary pukukue oisãmbyhy jehechauka Compañía de Ópera de la Universidad del Norte, Aranduo Guasu ha’èva upe tekombo’e ñemoarandu ojepytasóva tetã mba’e ha apopýre oipysóva arte musical Paraguáipe.",tateoba +Mbohapy ary rire ohupytýma kuatia'atã poravopyre tekohakuaatýpe.,tateoba +"Mbohapýgui mokõi Gales retãyguágui oiko Ñemby Gales-pe, ojehecha avei heta tapicha oiko Yvate Gales pehẽngue kuarahyreikeguápe.",tateoba +Mbohapyha pegua ombohéra Andrés José Camilo.,tateoba +Mbohapyha pegua ombohéra Gan Jinshan.,tateoba +"Mbohapy imemby: Lourdes, Armando ha Patricia.",tateoba +"Mbohapy jasykõi ha’e táva ára, avei San Blas ára, jasypoteĩme katu oiko “Festival de las Tres Fronteras”.",tateoba +"Mbohapyjasy mokõiha oñepyrũ arapokõindy 13 guive, 28 peve.",tateoba +Mbohapyjasy peteĩháme ikatuve oiko membykua rei (omano reírõ mitãñepyrũ térã mitãrã).,tateoba +"Mbohapy mitã jeko oguereko, ha mbohapyve iñakãhatã, hetia'e ha hesãi.",tateoba +"Mbohapy sa ary oipu'aka rire Europa América-pe oñepyrũ oñemosãso, tenonderãme umi pa'apy colonia Americayvateogua, ary 1776.",tateoba +"Mbohapyvépe oheja porã rire opu'ã he'i: ""Che cherenyhẽma kuarahýgui.",tateoba +"Mbohapyvéva oñembiso ku mba’eve’y ronguáicha, pukahápe ha nomombetíri ojuehe umi avatisoka pohýi.",tateoba +"Mboheha (condimento) apytépe jajuhukuaa: áho, sevói, ky'ỹi, asuka, juky, laurel rogue ha limõ.",tateoba +"Mbohupakuera ikatu ojesareko umi yvykuéra San Joaquín rehe, hu’ãme oguerekóva peteĩ kurusu ymaguare yvyrágui ojapo va’ekue umi jesuitakuéra.",tateoba +"Mbohupa oiméva ko’ã tendáre ikatu oikundáha Museo del Campamento, ojahúvo ysyry sakã potĩme Mandana, ojupíva picada agreste gotyo, orekóva tembi’u típico ha oikuauka faena ohechaukàva jepokuaapy táva okaháregua.",tateoba +Mbói ndorekói py ha oguereko hete pukuete.,tateoba +Mbojojaha 1: he’i ñe’ẽjoajúpe jajuhukuaaha teroñe’ẽ (sin-tagma nominal) ha hapykuéri teroñe’ẽje’éva (sintagma predica-tivo).,tateoba +"Mbojojaha 2: Omboja’óva teroñe’ẽ, kóicha: téra (nombre) ha moĩmbaha terojáva (sintagma adjetivo).",tateoba +Mbokaja máta katu ha’e upe hetaite va’ekue Ñembýpe iñepyrũrã.,tateoba +"Mboka ndojepurúimi va’ekue voi, ñuhãmente ojeitýgui opáichagua mymba ha guyra katu árkope terã honditape ha avei ñuhã’ípe.",tateoba +Mborayhu che mborayhúgui moõpa reime.,tateoba +Mborayhu ha’e ha’eñohápe guarã.,tateoba +"Mborayhúpe chembotavy ha chembotavysévape, embojevy cherendápe ha nanerendúiramo eñanduka chupe nde kyseyvyra rãimbe.",tateoba +Mborevi Rape hérava avei Tapekue (,tateoba +Mborevi Rape ipehẽngue hekojeremi ha oreko irundy jyva tuicháva ha irundy michĩva.,tateoba +"Mboriahu hekópe, José Asunción Flores omba’apo hapicha mba’epuhárakuéra ndive ha upeichaha rupi niko ohenduka ñepyrû umi ipumbasy.",tateoba +"Mboriahu hekópe, José Asunción Flores omba’apo hapicha mba’epuhárakuéra ndive ha upeichaha rupi niko ohenduka ñepyrũ umi ipumbasy.",tateoba +"Mbovyháre umi pu’aka avave mburuvicha oguerekohetava’erã, ndikatúi ojerure avei hese, ha araka’eve noñeme’ẽiva’erã ichupekuéra.",tateoba +"Mbovymi tekoasa haihára ohupi chupe tenda ha’e oĩva’erãhápe, omombe’úvo mba’eporãita ojapóva py’aguasúpe ko tapicha ra’evete.",tateoba +"Mbovymi tekove kuéra oikóramo jepe Náurupe, amo 10 000 tetãygua ary 2011-pe, Náuru rehe oisãmbyhy 16 tendota isãso guive ary 1968-pe amo 30 jejokuái rupive (jey ojupi oisãmbyhy hag̃ua), oĩ techapyrãme karai Bernard Dowiyogo oisãmbyhy 7 jejokuái rupive.",tateoba +"Mboy ava oike: 700 rendaguã, oñembojao mokõi hendápe.",tateoba +"MB: Túva, Ta’ýra, Pytu Marangatu, mbohapy oñemopehẽ peteĩnte jey oiko.",tateoba +"Mbujape oguereko avei mohaguinoha, ha oho tatakuáre.",tateoba +Mburuvi 1492 guive 2008 peve.,tateoba +"Mburuvicha guasu Bernardino Caballero, karai mangapykuaa rayhuha, ome’ë ijyvy oiko haguä pype kancharä (actual Parque Caballero) mangapykuaa rehegua.",tateoba +"Mburuvicha guasu Herodes ojepy’apyete upéva ohendúvo, ha upéicha avei ojehu opa Jerusalen-guápe.",tateoba +"Mburuvicha, ha oñepyry jepe pe ñorairõ.",tateoba +"Mburuvicha José de San Martín voi omohendákuri Bogado-pe Mbokapuha Kavaju'arigua Atýpe, guarini ypýramo ha upekuévo aty ruvichárõ.",tateoba +"Mburuvichakuéra omba’apomemeva’erã ko Távape, sapy’ánterõ jepe ko Tekovoñaguasu ha tekovoña ikatu omoambue oimérõ tekotẽve are’ỹva.",tateoba +"Mburuvicha ojerurénte jopóiramo mba’apohára, ogueraháva oñemitỹ hag̃ua ijyvy, omba’apo hag̃ua ñai’ũre, omopu’ã hag̃ua andenes térã obras arquitectónicas, kakuaáva.",tateoba +Mburuvicha partido nacionalsocialista-pe.,tateoba +"Mburuvichavete Felipe II Epáña pegua omoĩ La Habana rehe ""táva"" jehero tee ary 1592-me.",tateoba +Mburuvichavy rape oñemoambue tetã tetãme.,tateoba +"Mburuvi hekosãsóva, iñe'ẽteéva, heko ha iñaranduteéva, oikohápe heta yvypóra aty.",tateoba +"Mburuvi rendota oisãmbyhy heta tendáre, ha ha'eño oisãmbyhy.",tateoba +"Mbya-guarani Avano’õndy upépe oMombe’u mba’eichaitépe (Hemimo’ãme) oÑepyrũ-va’ekue Ñe’e, Arapy tenondeve, Yporu Guasu (Diluvio Kastilla Ñe’ẽme), ha Mba’eichaitépa oñeMboÑepyrũ Opaite Mba’e.",tateoba +"Mbya kuéra ha opavave ñande ypykuéra oguereko ireligión teete, a’ekuéra oguerovia Tupã Ñandejárape ha pe Ha’e oipota háicha oiko hikuái.",tateoba +Mbya kuéra rembiapoite hína; mymba juka.,tateoba +"Mbyápe oje’e avei te’ýi, péagui ou pe ysyry réra, oje’e avei ichupe kuéra ka’ygua.",tateoba +"Mbyte ári ha'e niko upe tenda yvyryrýi oñepyrũháme ári, yvyryrýi imbarete ha omba'embyaivehápe.",tateoba +Mbyte rupi ha yvyte gotyo ijyvy ikarepe ha heta oreko mymba okaru hag̃ua ika’aguy ha heta ka’a orekóva.,tateoba +"Medalla del cincuentenario de la Guarania, oñeme’ẽva José Asunción Flores-pe.",tateoba +Méhiko Pyahu poyvi.,tateoba +Mekúrio ndoguerekói jasy ha hi'aiguĩete Kuarahýgui.,tateoba +Membykua arapy kakuaávape yma guivéma ojeikuaa oñangarekoveha ñepohãnokuaapy aporeko apytépe oñemoneívo léi rupive.,tateoba +"Membykua ikatu oiko reiete, ha upéicharõ ojeherónte membykua rei.",tateoba +Membykua noñangarekóiva ikatu opa hína 47.000 sy manóme ha 5 sua kuñáme ohóva tasyópe opa ary arapy tuichakue javevépe.,tateoba +Membykua ojejapokáva oguereko peteĩ tembiasakue puku.,tateoba +"Membyrã ae yvypóra kuña pegua oñemohenda mbohapy vore: membyryru ijajúra ombotuicha, mitã kunumi osẽ ha aupa osẽ.",tateoba +"Memby'ỹrã tembiaporape ojeipuru ymaite guive, ha katu ijepuru porã ha oñangarekóva osẽ ramo XX sa ro'ýpente.",tateoba +Memeve haku 25 grado rupi.,tateoba +Memphis táva mbyte.,tateoba +"Menarã ojehayhuvéva ha’e pe tapicha omba’poséva, péicharamo ikatúta oguereko porã ipehenguekuérape.",tateoba +"Méndez, ipokatúva ko tetã tuichakue javeve.",tateoba +Menonita ha soldado-kuéra paraguaigua oho hague guive ojasuru Chaco Central yvýpe ferrocarril og̃uahẽva 145 km Río Paraguay-gui.,tateoba +"Mercury okakuaa India-pe, itia ha ijarýi ndive.",tateoba +Mercury opyta oiko Inglaterra-pe omano meve.,tateoba +"Michael E. Brown ojuhuakue Makemake pe 31 jasyapy, 2005-pe.",tateoba +"Michĩete guive ohetera’ã chupe mba’e porã ha arte, ha mbeguekatúpe hi’aju ohóvo ko tapicha ángape ko’ã mba’e.",tateoba +"Michimiguive oñemoĩma voi va’ekue umi arte ha ha tembiapoporãnguera ndive, tuvaite voi omba’apo haguére ko’ã mba’épe.",tateoba +"Michĩ ramo oñe mbotavy jepe mborayhu añetégui henyhẽ, ha oguahẽvo asajepyte osẽ omosarambi yvoty ropéicha, mborayhu eirete.",tateoba +"Migliorisi rembiapokue ha’ete ku ohechauka hechaukapáva oikóva, ombojoaju hembiapkue ñoha’anga ojejapoha rehe.",tateoba +"Miguel Ángel Pangrazio, abogado ha haihára.",tateoba +Miguel de Cervantes ohai heta tembiasagua'u ha omoporã pe jehai reko.,tateoba +"Miley Cyrus avei oactúa Hannah Montana-icha tekove ha'ete, téra orekova peteĩ mba'e apu'a itérava ha'ete.",tateoba +"Miley oñepyru ojepy'apy actuacionpe pe jejaporã itúva rehegua, Doc, moõ ha¡e héra Kylie.",tateoba +"“Minga” he’ise ñe’ẽ quechua-pe “mba’apo oñondivegua” ha guasu avañe'eme he’ise “tuicha”, ñambojoajúvo ikatu ja’e tuicháva mba’apo oñondivegua.",tateoba +Ministro de Hacienda ha Presidente Senado-gua.,tateoba +Miombe’u gua’u Guarani.,tateoba +Miranda-kuéra rógape opytava’ekue mbohupáramo Mcal.,tateoba +"Misa ha ñemombe’u apytepe, hasyve jave upe ñanderetã ñangareko, Pa’i Pérez, ha’ete voi he’iháicha, oipyhy va’ekue avei mbokaguasu ha avei oñemoĩ oñorairõ odefende haguã ñane retã ohechauka haguã mba’éichapa ha’eve Paraguái ra’ykuéra.",tateoba +Misiones: ary 1 893-pe oikova’ekue Villa ramo.,tateoba +Misiones oguereko pukoe avei oguereko ta’angambyry.,tateoba +"Misión Pedro P. Peña ha Sandhorst, tava'ikuéra ojekuaáva Nivaclé-ramo.",tateoba +"Misión Santa Rosa-pegua, oĩva Misión “A las nuevas Tribus” poguýpe, ha'e upe aty tuichavéva oguerekóva Manjui-kuéra, jepevérõ heta tapicha isarambipa upe rupi ha omymbajuka ho'u hag̃ua hembi'úicha ha omba'apo péicha péichante.",tateoba +"Mitã agagua katu iñambue, oñemoarandúgui Guarani ñe’ẽme, iñe’ẽteépe.",tateoba +Mitã ag̃agua katu ndojepokuaavéima péicha.,tateoba +"Mitã ha mitãkyrỹi, ohasáva heta ára tava'i oiméva treinta kilómetro Paraguaýgui.",tateoba +Mitã ha mitãrusu mbo’ehao oĩ 103. Mboeharakuéra oĩ 384. Avakuéra ohova’ekue mbo’ehaópe 15 ary guive ha itujavéva oĩ 21.482.,tateoba +"Mitã’i okaraygua hekópe, Nelson okakuaa hogaygua ndive, mborayhu pa’ũme.",tateoba +"Mitãkaria'ymi katu, jepiverõguáicha, oñepyrũ ombota yvyra oity hagua.",tateoba +"Mitãkuimba'e hasyvekatuete mitãkuñágui, amo 50% ári rupi voi, haupéva ojupive vi ohóvo araroguekúi jave ha ojehero prevalencia.",tateoba +Mitãkuimba’épe katu oñeme’ẽ yvyrapa ha hu’y oha’ã hag̃ua opoi poravéva térã oha’ã ojapi mymba michĩmíva.,tateoba +Mitãkuña opurahéirõ oñembohéra “Bre’e bapurã” ha mitãrusu hembeta’ỹva gueteri opurahéirõ héra “Bre’e bapurã betallã”.,tateoba +Mitãkuñarusu ijasy’i ñepyrũva avei ojahúvo oipuru kmatã.,tateoba +"Mitãkuñarusu ijasy’i ñepyrũva avei ojahúvo oipuru kmatã, oke hi’ãhápe, ojejaho’i ha ndo’úi so’o.",tateoba +"Mitãmimi opytáva Acosta Ñu, ñorãirõme.",tateoba +"Mitã, Mitãrusu ha kakuaa, taha’e ha’éva, oho ome’ẽvo aguyje Tupãsýme.",tateoba +"Mitãnguéra ohóva mbo’ehaópe, pokõi ary ha hetave peve ha’e 9.168.",tateoba +Mitãnguérape guara avei oĩ opaichagua ñembosarái.,tateoba +"Mitã oñemoarandúva ko’ága, iñe’ẽteépe, tuicha oñakãrapu’ã, ipy’arory ha ipy’aguasúma.",tateoba +Mitãra'y apañuãi apytépe oĩ teñói pytupa.,tateoba +"Mitãra'y heñóiva 37 arapokõindy mboyve, oje'e heñoiha hi'ára mboyve, ha ikatuve oguereko mba'asy, ha'eháicha apytu'ũ akuruchĩ.",tateoba +"Mitã rekoha, mbo’ehao umía rupi, mitãnguéra ikanguýva ha naipotĩguasúiva oĩha oñondivepa, pya’eterei ova komba’asy.",tateoba +"Mitãrusukuéra ojepokuaa oñeikytĩmbaiteha ityvyta ha hope’a, ha kuimba’ekuéra opavave, avei hañyka rague.",tateoba +"Mitãrusumimi omaña hikuái ojuehe ha jepémo hetaiterei oipo’o, oñendyvu hesekuéra, oñembosa’yvaipa hete ha ojekuaru hesekuéra; ha’ekuéra hovasy ha ndohechaukái imba’embyasy.",tateoba +"Mitãrusúre omoha'anga porãete, hembiapo peteĩ ojapóva mba'eporã renda hechaukaha.",tateoba +Mitã saraki oiko pynandi.,tateoba +Mitã térã imitâvéva oitykua ha kakuaáva oipyte sogue sogue ohóvo.,tateoba +"Mitã ymaveguare, españa ñe’ẽmente oñemoarandugua’úva niko hi’otĩ, ijurujái ha hovay-vámi; ndovy’ái mbo’ehaópe nahesakãigui ichupe mba’eve.",tateoba +Mitre ojederrota ha Flores avei.,tateoba +Mohu’ã: ñe’ẽ paha omoguahẽva ijapýpe ñe’ẽsyry.,tateoba +"Moĩmbaha Mba'éva: Ñe'ẽriregua ""gua"" ojoaju peteĩ teróre ha péicha -oñondive- omoambue hikuái peteĩ terópe.",tateoba +"Moĩmbaha mbohasapyre’ỹva: Ha’e pe moĩmbaha mbohasapyre rireguáva, ho’áva ári avei ñe’ẽtéva remiandu.",tateoba +"Moĩmbaha Moteĩva: Ha'e pe teroja moteĩva (Techaukarã, mba'éva, papapýva, térã kuaa'ỹva) omoambuéva terópe.",tateoba +Moĩmbaha Tekome'ẽva: Ha'e pe teroja tekome'ẽva omoambuéva terópe.,tateoba +Moĩmbaha Teróva: Ha'e pe tero omoambuéva terópe.,tateoba +"Moisés Bertoni niko ohaíkuri mbohapy aranduka ijojaha’ỹva, hérava “La civilización Guarani” omboguapyhaguépe opa mba’e ha’e ohechakuaáva Guaranikuéra rekópe.",tateoba +Moköi gua’i omonda peteï Volkswagen Escarabajo ha nimbora’e ha’ekuéra ndoikuaái péva oguerekoha i-motor hapykuépe.,tateoba +"Mokõiha gobierno, 15 jasypoapy 1932 ha 17 jasykõi 1936 jave, ndaha’éi iporãmbáva, ojupi oipyhy tetã, oñepyrũ riremínte guerra paraguayo-boliviana (1932-1935).",tateoba +"Mokõihámegua tape katu oñepyrũ Nueva Asunción guive ha oho Mister Long ha Gabino Mendoza peve, hákatu upéi ko’ã tap’e ojepe’a jevy ivaieterei rupi, oguereko rupi yvyku’ivai hetáva tendáre.",tateoba +"Mokõiháme oĩ pe centro occidental, oguerekóva yvy porã.",tateoba +"Mokõiháme, tembiapo ha’e avei upe oikuaaukáva peteĩ tetãme taha’e ha’ehápe hemiandu, hembiapo ha imba’ekuaaita rupive.",tateoba +Mokõihápe katu omenda jerokyhára España-gua Carmen González Caballero ndive.,tateoba +"Mokõiha periodo, Segunda Guerra Mundial rire, hetaiterei gente, umi kuimba’e, oipyhýva osẽvo tetãgui ha ñorãirõ guasuete sarambi ojapóva.",tateoba +Mokõi ha poteĩ arapokõipe apytépe rupi ojekuaa ramo ko mba'asy.,tateoba +Mokõi iñemoñare: Luis Manuel Meza González ha Carmen Fabiola Meza González.,tateoba +Mokõi iñemoñare: Partenope ha Florence.,tateoba +"Mokõi jey ojeity rire ñande ári, brasileño-kuéra ojukáma haimete 800 ñane retãyguávape.",tateoba +Moköi kachíke oï hína y rembe’ýpe.,tateoba +Moköi Kachíke omoköhína bar-pe ha ohendu hikuái opaichagua purahéi peteï radio rupive.,tateoba +"Mokõi, mbohapy, irundy térã hetave tapicha oñembyatýrõ, katuete oikova'erã káso ñemombe'u.",tateoba +Moköi oka’úva -tuichaite lembúre- ijurujái omaña yvate gotyo.,tateoba +"Mokõipa ary, Elías omba’apo omoherakuãvo cultura ñemoherakuã omyatyrõvo ha omoheñóivo mitología.",tateoba +Mokõi pairundy pokoi jasy 1944 jave “Congreso Nacional de la Nación” hei purahe'i “Cerro Cora” gui oikotaha “Cancion Nacional”.,tateoba +"Mokõi pu’ae atã ohóva ojoapykuéri ñe’ẽpehẽme, ara-ka’eve nomoheñóiva pukõi.",tateoba +"Mokõi siglo rire siete tribus nahuatlaca-pegua og̃uahẽ valle México-pegua norte guio, peteĩ tendágui ojeikuaáva Chicomóztoc-ramo, tenda hérava “las siete cuevas”, oñeimo’ã upe tenda ha’eha zona La Quemada.",tateoba +Mokõi Tupãrymbami ogueraha peteĩ ánga yvágape.,tateoba +Mokõi umi mbokágui ojapo hikuái upe tembiaporãre.,tateoba +Mokõive itajýra noñemoñáikuri.,tateoba +Mokõive ita'ýra niko puraheihára avei: Ulises ha Chahian.,tateoba +Mokõive mba’e (ñe’ẽpuambue ha ñe’ẽhaiambue) ojehukuaa hikuái peteĩ ñe’ẽme.,tateoba +Mokõive ndaje imandu’ákuri upérõ umi hogaykeregua ñe’ẽnguére.,tateoba +Mokõive ndikatúi oiko ojoehe’ỹ.,tateoba +"Mokõive omba’apókuri 15 ary pukukue ñane retã okaháre: Puerto Casado ha Puerto Pinasco-pe, omotenondehaguépe Dirección Sanitaria, IPS-pegua.",tateoba +"Mokõive oñembo’e tapiaite, pyhare jave, oke mboyve.",tateoba +Mokõivéva competenciape ha'e osẽ mbohapyhápe.,tateoba +; mokõivévagui ojei ysyry guasu Jejui Guasu pupi.,tateoba +Mokõivévante iñarandu ha ikatupyry upe mba’épe.,tateoba +; mokõivévante Paraguay retãme.,tateoba +Mokõivéva ohechauka mba'éichapa imbarete hetekuéra ha peichaháguinte Silki Savagge oguejy ivísi árigui he'ihápe “name'ẽvéima”.,tateoba +"Mokõivéva ojoykére, peteĩcha.",tateoba +"Mokõive ysyry Amasóna rembe'ýre oĩ atykuéra ge, páno, karíve, ko'ã ñe'ẽ oñe'ẽva ko árape mbovymíntema, techapyrã ñamoĩ madíha (ge), marúvo (pano) ha panáre (karíve).",tateoba +Mokõi Ygarata Pepo'atãrupa.,tateoba +Mokõi ysyry guasu rupi oñemoambue ambue távagui.,tateoba +"Mokõpa ombotývo rupi, pe tembiapo ojapóva ndaha’evéima ñembosarairãnte, tekokuaa’apo katu.",tateoba +"Mokõve ha’e kuri familias de linaje, Domingo Martínez de Irala ñemoñarekuéra.",tateoba +Mólas López omano Paraguaýpe 1954 jave.,tateoba +"Mombaryryru ndahepýi, heta tetãme oñeme'ẽ hepy'ỹ tapichakuérape tasyópe.",tateoba +"Mombe'upy (leyenda) niko oñeha'ã ombohovái mba'eicharupíva oĩ yvy ape ári umi hekomymbáva (animales), hekoka'avóva (vegetales) ha mba'ehekotee'ỹva (minerales).",tateoba +Mombe’ur0Ò mbytépe oreko Nicolasita del Espíritu Santo (,tateoba +"Mombyry guive jehejaramo ome’ẽ ko tenda oñembohéra haguére “Área de Importancia para la Conservación de las Aves”, IBA inglés-pe (Important Birds Areas), umi ikatupyrýva pytagua pe ornitología-pe, oñeme’ẽhápe pe código PY030 Laguna Blanca hérava.",tateoba +Mombyrykue hína 1.210 km yvate guive ñemby meve ha 210 km gotyo 436 km kuarahyresẽ guive kuarahyreike peve.,tateoba +"Mombyrykue, tuichakue ha hi’arekué niko iñambuepa ñandéve jahovamombe ú ramo.",tateoba +"Mombyryvégui oúva oguahẽ Ava’i peve trénpe, upégui ohóma yvýipi oguahẽ meve Paranáme terã mamo ohohápe.",tateoba +"Mombyryvoi oho upégui, Karaguataýpe.",tateoba +"Momembyhára Ára ojegueromandu’a ára 31 jasypoapýpe, ha’éva San Ramón ára.",tateoba +"Mónako —héra tee hína, Mburuvichavete ra'y rekuái Mónaco (",tateoba +"Mónako yrembe'y para Yvy mbytépe pegua ipukukue hína 3,829 métro.",tateoba +Mongólia oguereko 3.112.827 tetãyguakuéra ha ijyvy apekue pukukue ha'e 1.564.116 km2 (,tateoba +Monoikos ('óga peteĩva') ha'e va'ekue karaiguasu Hércules opy ymaguare.,tateoba +"Monroe omano ára 5 jasypoapy ary 1962-pe, sobredosis rehe.",tateoba +Montanía (km 220 de las vías del ferrocarril) peve.,tateoba +"“Moöpa oï hyrurä”, he’i chupe ñemuha jára.",tateoba +"Muanduhe pureko (acento fonético o prosódico): Ha'e pe muanduhe oñembopurekóva, ndojehaíri ( ).",tateoba +Muanduhe tĩgua (acento nasal): Ha'e pe muanduhe ojehaitĩguáva ( ~ ).,tateoba +"Muanduhe tĩgua ( ~ ) omyengovia muanduhe haípe ( ´ ), umi pu'ae atã tĩguávape.",tateoba +Muhanga táva mbyte.,tateoba +Mundo folklórico paraguayo.,tateoba +"Municipalidad de Asunción ome’ẽ Neneco Norton-pe pe ojeheróva Hijo Dilecto de la Ciudad de Asunción, tavaguasu rehegua oĩ rupi hetaiterei hembiapokue ryepýpe.",tateoba +"Museo avei ohechauka umi obra escultórica oimehápe umi artista Francia, Italia ha Argentina.",tateoba +"Museo de la Artillería opyta tavaitépe, ha’e rupi Comando de Artillería del Ejército oĩha; upépe ojehechauka mboka guasu ha ambue mboka yma guare, upéichante avei trofeo, ta’anga ha kuatia.",tateoba +Museo Gaspar Rodríguez de Francia oĩ 100m tupãógui.,tateoba +"Museo Godoy opyta amo ipahápe oñemoheñói 1909 jave, dirección Godoy oisambyhýva, omano meve.",tateoba +"Museo Histórico tavaguasúpe, ha’eva’ekue kuártel Mariscal López, hetaiterei trofeo ojeguereko ko ñorãirõgui.",tateoba +Museo Memoria de la Ciudad.,tateoba +"Museo Memoria de la Ciudad oñemohenda Casa Viola-pe, oime umi porundy òga apytépe oikéva complejo arquitectónico Manzana de la Rivera-pe, opytával Palacio de Gobierno rovái, tavaguasu Asunción, capital de la República Paraguáipe.",tateoba +"Museo Militar, oñemopyendáva Ministerio de Defensa Nacional-pe, ombyaty heta armamento, poyvi, uniforme, proyectil, tembiporu bélico ha umi documento oúva 2 ñorãirõ internacional ohasáva Paraguái: Guerra de la Triple Alianza ha Guerra del Chaco.",tateoba +Museo Militar-pe ojehecha avei peteĩ sala ojehechàva arma ha munición reglamentaria Fuerzas Armadas orekóva mokõi guerra kakuaa.,tateoba +Museo Mitológico Ramón Elías omoañete kuatia omopyendáva ombohasávo umi kuaandy ha tetã paraguái mba’éva.,tateoba +"Museo oreko peteĩ ekípo arandu ha ikatupyrýva restaurador-kuéra, ombohapéva omongakuaa haguã permanente vigilancia, ñangareko ha conservación umi obra oatesoráva.",tateoba +"Museo-pe ikatu jahecha ha ñamomorã umi elemento ritual cultura guarani mba’éva, peteĩ funeraria prehispánica.",tateoba +Museo Regional Yasyretă ojejuhúva Ayolas tavaguasúpe.,tateoba +Musulmán katu ombohéra chupe Ala.,tateoba +"Mykurẽ ningo hãi akua ha hyakuã vai, ipyti'u ipochy jave.",tateoba +"Mymba akã hũ, rete raguepa, resa guasu.",tateoba +"Mymba apytépe oime: karpincho, jurumi, jakare, kure ka'aguy.",tateoba +"Mymba: felinos saite, tatu, ñurumi ha mborevi.",tateoba +Mymbagua tendy hovy pyhare.,tateoba +"Mymba ha ka'avokuéra peteĩ juehegua pegua ikatu oñombohyeguasu, ndaikatúi viña ombohyeguasu juehegua ambuéva ojuehégui.",tateoba +Mymba heta oĩva.,tateoba +"Mymba'i ikangue'ỹva, oiko tyryryhápe ha yvy guýpe.",tateoba +"Mymba ijyta mokõi niko ijyva'ỹva, ijytakuéra hatãite ha sa'y hetáva.",tateoba +"Mymba ikapi'i'uha, hete tuicha, hetyma irundy, huguái ha ajúra puku.",tateoba +"Mymba ikatuetéva omanomba katu ko’ãva: tukã guasu, guasutĩ, jakare ovéro, mbói jagua ha lobope.",tateoba +Mymba ka’aguykuéra avei péicha oĩhína.,tateoba +"Mymba ka’aguy kuéra hetaite oĩ va’ekue ipype avei ja nda’ipóri véima, ojejuka terã omanomba rei nda’ipóri véigui oiko hagua.",tateoba +"Mymba ka’aguyningo peteĩ mba’e ypy jepururã ñeporãva,virupurukuaa ha vy’arã,ikatúva ojehupi tembiapo ñangareko porã rupive.",tateoba +"Mymba karaku ojepuru heta tembi'u apópe, so'o ha kangue.",tateoba +"Mymba kuéra hetaitémi oĩ va’ekue ha umía apytépe oĩ ndajajuhu véimava, ja’e kuaa hína ko’ãvare: tañykãtĩ, akuti, páy, jurumi, jaguane, mborevi ha heta che mandu’a’yva.",tateoba +"Mymbakuéra: heta oĩ okambúva saite rehegua: jaguareté ha ambuéva, pe tagua ha’e especie símbolo ko tendápe.",tateoba +"Mymbakuéra oguereko opaicharei: oĩ mávaicha ipysãva, ojepuru oñemongu´e hetãve hag̃ua oguata térã oñaninguévo.",tateoba +"Mymbakuéra oĩva: jaguarete, gua’a, ciervo de los pantanos, lovope ha jakare.",tateoba +Mymbakuéra rehegua katu oñemoña vaka ha ovecha.,tateoba +"Mymbakuéra rembi’urã, kapi’ipe opaichagua, pe yvýpe mba’eichaguápa ikatu oñeñoty, (forrajes), ararava ha ambue mba’e oĩva mba’eichaitépe ikatu oséporãve iñotymby mymbakuéra rembi’urã.",tateoba +"Mymbañangareko rehegua oĩ, vaka, ovecha ha kure, avei oĩ ryguasu opaichagua.",tateoba +Mymba Ñe'ẽapoñemiha: mba'e.,tateoba +Mymba ñemongakuaa avei ome’ẽ tembiapo ha viru upépe.,tateoba +Mymba okambúva (,tateoba +"Mymba okambúva oikóva ko tendápe apytépe oĩ jagua pytã, oĩva opa hag̃uáicha, mborevi ha jagua yvyguy; Sudamérica-pe kóva añoite jagua omarikáva atýpe.",tateoba +Mymba omohechauka kuaaserei avei.,tateoba +Mymba oñapi'ũva ndoguereko guasúi Rabia.,tateoba +"Mymba po'areruha ojoaju ambue mymba po'areruha ndie, Zakumi (",tateoba +"Mymba ro’o ombohasykatu chupekuéra, ha upevakuére heta ndojepokuaajepéi Européo rembi’úre.",tateoba +"Mymba tuichavéva teju apytépe, ipire morotï ha hü, huguái puku, iodo tyryryhápe.",tateoba +"Mymba -umíva apytépe: ava- hetahápe katu, Guarani oi-purúkuri ñe’ẽpehẽtai upeigua “kua”.",tateoba +"Ña'aguata, he'íje iména katĩva.",tateoba +Ña Carmen jeko oúkuri hasykatuetévoi.,tateoba +"Nacional de Bellas Artes, oiméva tape Mcal.",tateoba +"Ña'ẽmbe pepo ( ) tembipuru pe, ikandu jováiva jahupi hag̃ua.",tateoba +Ña'ẽmbe ( ) tembipuru apu'ape ojepurúva ojekaru hag̃ua.,tateoba +"Ñaguahẽ hagua ko távape, oĩva 327 km Paraguaýgui, jahava’erã ruta II “Mcal.",tateoba +Ñaguahẽ ko tape Ruta Acceso Sur rupive.,tateoba +"Ñaguahé ko távape, opytáva 341 km Paraguaýgui, tape guasu nº II “Mcal.",tateoba +Ñaguahẽ ko távape peteĩ la Ruta 7 “Dr.,tateoba +Ñaguahẽ ko tetãvore’ípe peteĩ tape rakamby osẽva ruta IV Juan León Mallorquín rupi.,tateoba +Ñaguahẽ ko tetãvore’ípe tape rakãmby osẽva Ruta VI Juan León Mallorquín-gui.,tateoba +Ñaguahẽvo jahávo ñanemopirĩ jahecha ñande resa yképe yvykua guasu ipypukueterei ha hugua’yva.,tateoba +"Nahániri, avave nde’íri chupe.",tateoba +"Nahániri, jajesarekoporãrõ jajuhúta ko’ãva iñambueha -oñemosusũ jave- avaite ha papapy ñe’ẽpehẽtaime.",tateoba +"""Nahániri, nahendúi mba'éve"", he'ikuri ndaje karai González, ha upei ombojoapy: ""Oiméne nderehe ojeroviave, upévare ndévente oñeñandukáhina"", ha upéi he'ive: ""Jagueruva'erã karai Pa'i ha ñañembo'e hese"".",tateoba +Ñahekombo'eporãrõ mitã ha mitãrusúpe ñaipytyvõjeýne tekoguápe oñakãrapu'ã hag̃ua mbeguekatúpe.,tateoba +Nahembyvéima apyka ojeguapy hag̃ua.,tateoba +"Ñahesa’ỹijo pypukúrõ upe mba’e, ja’ekuaa aipórõ hasypeve ñane retãme ojejapohague mba’e iporãva, oipytyvõtava mitã ha mitãrusúpe iñemoarandúpe.",tateoba +"Ñahesa’ỹijóramo guare mba’épa jepokuaa avano’õre (adaptación social) ja’emavoíkuri tembiapo (cultura) heñoiha tekohápe, ava ojaitypohapevoi.",tateoba +Nahi'ãi jaheja tesaráipe Guaranikuéra oikuaaporãhague upe hekoha.,tateoba +"Nahkap ojegueromandu'a jasypateĩ-jasypakõi meve; jasy yvyramata'akuéra hi'aju vove, algarrobo-icha; ko'ã arange rupi ojejapo heta vy'aguasu ojey'úvo algarrobo rykue.",tateoba +Naikatúi avei ojepokóntevo héra térã herakuã porãre.,tateoba +Ñaikotevẽ ñe’ẽpúre ñamoañete hagua ñe’ẽte.,tateoba +"Naimorotĩmbáva, ipy'ánte imorotĩ, ijapekue hovy térã hũngy.",tateoba +Naiñambuéi péicha peteĩháme upe gobierno paraguayo-itéva ha’èva peteĩ pa’i: Francisco Javier Bogarín.,tateoba +Ñai ramo mombyry Itapúa gotyo terã ambue hendápe jahecha overa ha imimbi pe iku’a morõtĩha ha ha’ete ombojeguakáva upe tenda.,tateoba +Ñakanina ningo ha´e peteĩ mbói pochy oikokuaáva y ha yvy ape ári aveí.,tateoba +Ña Konche ombojoja pysapẽ 1996 pe oguereko jave 70 ary.,tateoba +"Ñama’ẽ ha ñahesa’ỹijótaramo hetepy ha máva mávape omombe’u oikóva, mba’eichagua mombe’upýpa, oikokuaátava (ndoikokuaáitava), tenda ojeporúva, ha ambueve mba’e ojeporu porãitemi avei ko novélape.",tateoba +"Ñambohováirõ tekotevẽh��icha jahupytýne, ja’ehaguéicha, tekoporãve yvy ape ári.",tateoba +"Ñambohyapu pevéta upe ñe’ẽ; upéicharõ jepe, ndajaikuaamo’ãi mba’epa he’ise.",tateoba +Ñambojehe’a ambue ka’avo rehe ja’u hag̃ua tembi’u yképe térã ñamoĩ tembi’u rykuépe.,tateoba +Ñambojerávo jajuhúta he’iseha: “Ñorairõ renda tuicha ojepyso.,tateoba +Ñambojoajúrõ ñe’ẽ rehe katu omoambue ko’ãvape.,tateoba +"Ñambojoavysérõ, ñambojoajúmanteva'erã hesekuéra: “kuimba'e” / mitã-kuimba'e; ha “kuña” / mitãkuña).",tateoba +"Ñambopochy ramo, ipochy ha ñande jopi rasy.",tateoba +Ñambopupu eíra hũ jaipyvúvo ojekuaa peve pe olla rugua.,tateoba +Ñamohendaraẽva'erã teroñe'ẽ ha upéi ae teroñe'ẽje'éva.,tateoba +"Ñamohu’ã mboyve pe tape, japyta mañaha mokõme, ikatuhápe ñamañami mba’e iporãmbajepéva pe Yvyty Mbatovi guive ha pe ñu guasu Pirayú.",tateoba +"Ñamoi ipyte ryguasurupi’a peteĩ teĩ, kesu ñembyesa’ipyre, juky ha anís hykupyre kambýpe, ñambojehe’a porãmeve oñondivekuéra.",tateoba +"Ñamoĩkuaa avei techapyrãrõ, peteĩ ava iñe’ẽkõiva (bilingüe): peteĩ avano’õme oñe’ẽva Guaraníme ha ambuévape katu oñe’ẽ Castellano.",tateoba +"Ñamoĩ pype ryguasu rupi’a jeipyvu pyre ha avei kesu ku’y, kóva ojeipyvu ojehe’a porã meve.",tateoba +"Ñamomaitei Sãso, Portugal poguýgui ñesẽ, ha espada ipópe he'i jey “Che ruguýre, cheréra, ha Tupãre, añe'ẽme'ẽ Brasil-pe ame'ẽva'erã : Sãso térã ñemano!",tateoba +Ñamombareteva’era pe mitãme asýva rovái.,tateoba +Namombyrýiete aeropuertogui opyta hotel kuéra iporã porãvéva oĩva Paraguaýpe.,tateoba +"Namombyrýi táva Altos-gui, ysyry Aguaí rembe’ýpe, oiko peteĩ mba’e ivaíva ha’éva mba’yruveve ho’a hague, omanohápe Mariscal José Félix Estigarribia.",tateoba +"Namombyrýi upégui, Marte Ñúme, Luis XVI ñorairõharakuéra oíva Pierre de Besenval poguýpe, avei oñembotavy upe huvichágui ha upehaguére nombokapúi tetãyguakuérare.",tateoba +Ñamopehẽvo peteĩ ñe’ẽ katuete ñamondoho-va’erã pu’ae opavápe.,tateoba +"Ñamýiva guive ñaikotevẽ ýre, hese’ỹ ndaipóri tekove.",tateoba +"""Ñana"" katu tero tĩgua upévare ñambojoapy hese ñe'ẽpehẽtai ""ndy"".",tateoba +"Ñanakuéra yrembe’ýrupigua ha avei yno’õkuéra rupigua (lacustre) jajuhu camalotes, caña brava, piri.",tateoba +Nañande'aréi'arã tapicha hetahápe.,tateoba +Nañañe’ẽi peteĩ motenondehára partido pegua rehe.,tateoba +Ñananguéra oñuãva ko tenda ha’e umi osẽva itatýre otyryrýva oguãhẽva ysyrykuéra rupive omyenyhetéva ñananguéragui.,tateoba +"Ñananguéra reheguáramo katu hetaitereive mba’e jajuhu; oĩ bromeliácea rehegua, avei helecho arborescente umía rehegua.",tateoba +Ñana rusu ku'i ha ambue hu'itĩrã.,tateoba +"Nanawa oguereko 5.457 oikovéva ipype, 2.791 kuimba'e ha 2.666 kuña.",tateoba +Ñande apytépe ndaiporiguasuvéima tupãnói.,tateoba +"Ñande jaikuaaháicha, ary 2000-pe Ayoreo-kuéra tavaygua ohupyty 2.015 tapichakuéra.",tateoba +Ñandejára chembou amoheñói hag̃ua peteĩ tekojerovia pyahu.,tateoba +"Ñande jere nahe’õguasúiramo virus pya’eve ikatu ova, yvytu he'õ'ỹva ruive ikatúre umi virus oho mombyry mbyryve ha oikove arevekuaa.",tateoba +"Ñande katu, ndajarekoivoi yrypy’a ojaho’íva, ko’ẽ ko’ẽre, ñane retã.",tateoba +"Ñandéko ñande chuko va’erã mo’ã hetamba’ére ko ñane retãme ha upéva apytépe ñande ka’aguy, mymba kuéra, ysyry porã ha ñane ñe’ẽ guarani.",tateoba +Ñande Kuarahy ypykatúpe oĩ peteĩ tenda hérava Patu'a Apegua guaraníme ha Burbuja Local karaiñe'ẽme.,tateoba +Ñande ndikatúi ñañemomba’e umi mba’e umívare.,tateoba +"Ñande pueblo oñandu Correa péichaha: tangahecha ramo esperanza ndikatúiva oñemboyke.; oñandu pypuku umi mba’e oiko’õva, avei vy’a ha tory oipysóva, heta ohayhueterei ichupe ñoha’anga jehechaukápe.",tateoba +Ñande rapicha oguapýva hasýva yketére katu ha’ete ku ikatuvéva ova hese mba’asy.,tateoba +Ñanderekakapa´ãramo ja´u va´erã tembi´u oguerekoha heta fibra.,tateoba +Ñande rekoha iporã avei ha upéa ñamomba’e guasu.,tateoba +"Ñande rete nomoheñóigui teteasukary, kóvagui hasykatúva ojekutúva’erã ára ha ára ome’ẽ hag̃ua hetépe upe teteasukary oikotevẽva.",tateoba +Ñande rete oñeñanduka jehasykue avei ojechauka ndoikóiramo ñande retepype oĩva.,tateoba +Ñande retepýpe sa’írõ térã katu ndaipórirõ jódo katuete ñande ju’áine ha heseve ñanderupytýne ambue mba’asy vai.,tateoba +Ñande rete ro'ỹsãmba ombyaikuaaveha resfrío jaguerekóva ningo peteĩ mba'e ndojeikuaaporãitiva.,tateoba +"Ñande Ru Papa Tenonde jeko -Mby’akuéra apytépe- omoheñói arapy, yvy, mymba, ka’avo, mba’ehekotee’ỹva (mineral) ha ava; ha avei -ñepyrũrãitépe- omoheñói ñe’ẽ térã ayvu ha’ekuéra he’iháicha.",tateoba +Ñande Ru Papa Tenonde omoheñói ayvu (ñe’ẽte) ijeheguivoi ha omohenda ipypevoi.,tateoba +"Ñande Sy Guasu jeko maymaitéva sy, Ñamandu katu ojesareko tekomarã ha tekokatúre yvy ape ári.",tateoba +"Ñande sy ha ñande ru heta jey ojehovapete ha ojejurupeteva’ekue oipuruhaguére avañe’ẽ, ỹramo katu upehaguére oñesũmiva’erã hikuái, toryjápe, itaku’i térã mbokaja pire ku’i ári.",tateoba +Ñande viru imbarete ha’e omanda aja.,tateoba +"Ñande ypykue hérava Nicolás Japugua’ỹ ohai ary 1724 “Explicaciones del Catecismo en Lengua Guarani” ha “Sermones y ejemplos”, ary 1727.",tateoba +"""ñande ypykuéra rehokue""",tateoba +"Ñande Yyyrekávo, ojeguata haguépe 600 km rupi Puerto Casado guive Paraguay peve, ojeguatava’ekue 156 km yvy rupi, ojejapóva poteĩ árape, ha upe rire kamiõme.",tateoba +Ñanduguasu py’a pirekuégui ojapo avei peteĩ mba’yru ogueroja hag̃ua eíra.,tateoba +"Ñandukuéra ojejuka hague ha ho’óre, ho’úva kuñanguéra añónte.",tateoba +Ñane apytu’ũ apytekuápe ojehu avei upeichaite.,tateoba +"Ñane apytu’ũ niko omba’apo haguã, ojapo avei oimeraẽva mba’e hetéva ojapó haicha.",tateoba +Ñane aty rerarã ome’ẽkuri Mbo’ehára María Elvira Martínez de Campos ha ojeporavókuri heta téra apytégui.,tateoba +Ñane avañe'ẽme niko oĩ heta ha opaichagua ñe'ẽpehẽtai.,tateoba +"Ñanemandu’aramo Villeta rembiasakuere, jahecharamoguaicha amo poteĩpa ary ñane atukupe gotyo pe hekoitere ndaikatúi opytavo tesaraipe avei umi yvyraita.",tateoba +"Ñanemandu'ávo Alsina rehe, ko sentencia: “Ijeheguiete ha sãsõme oipytyvõ letra paraguaya-pe ha teko porãmbýpe ohechaukáva, ñamoĩva’erã avei pe oñemomba’eguasúva oguahẽva ñane angape, ojeipysóva tiempo ohóvape, ndopytu’úiva ome’ẽ haguã hi’a.",tateoba +"Ñane Mbo'ehaovusu oike umi apopy jepurukarãme ha mbo'epy pytyvõme mbo'ehaovusu ha mbo'ehaokuéra mbo'e yvategua ndive, tekove aty opaichagua ha pytyvõrã, aty tembikuaatygua, tetão ha yvypóra'atyo, opáichagua tetãmegua.",tateoba +Ñañembo’évo Tupãsy renondépe ha’etéku Tupã Ñandejáraite voi ojapysakáva ñane ñembo’ére ha upéicha jajuhu py’aguapy ijojaha’yva.,tateoba +"Ñanembopy’a rory jahecharõ imemby kuéra mimi ohuã’i joa hendápe yvýipi, kavaju ári 8 jasyporundy oguahẽvo.",tateoba +Ñañemo’aguĩvévo jahávo río Paraná rembe’ýpe ro’yvéntema.,tateoba +"Ñañemoirũ ramo karai pyharére, ikatúntema ñasẽ jaguata tape pytũ ivaivévare, kuñataĩ porã, ñande kichita róga rekávo.",tateoba +Ñane ñe'ẽte achegetýpe ndaipóri “c” térã “z”.,tateoba +"Ñane ramói ha ñande jarýi hekopy (conducta, comportamiento) ambue, “heko ymaguare” ja’eporãsérõ; ha upe mba’e jahechakuaa iñemonde, iñe’ẽrekópe ha hemiandúpe.",tateoba +"Ñane ramói ha ñande jarýi oikuaauka terere ñande ru ha ñande sýpe, ha’ekuéra ombohasa ñandéve ha ñande jaikuaaukajey ñane ñemoñarépe.",tateoba +"Ñane rembi’úpe oĩva’erã hi’upyrã hesãiva, yva ha umi mba’e oipytyvõtava ñande py’ápe omboguapy porã hag̃ua ha pya’e umi tembi’u; upéicha avei ñamongu’eva’erã ñande rete ani hag̃ua ñandekyra.",tateoba +Ñane retã guarinikuéra ruvicha guasu ojapókuri hembiapo hekoitépe.,tateoba +"Ñane retãme, ára 16 jasypoapy, ojegueromandu’a Mitã Ára.",tateoba +Ñane retãme ha Guarani ñe’ẽtépe jaipurujepi upe ñe’ẽguykuaa ja’évo: ñandereja (omanóvare).,tateoba +"Ñane retãme jaguereko heta mbo’ehára ohejámava héra mandu’arãme, hembiapo porãitáre.",tateoba +"Ñane retãme, ko jepokuaa ou ñandéve Colonia guive.",tateoba +Ñane Retãme ñahendújepi umi ñande rapicha orekóva “ijeroviaha” térã peteĩ “marangatu ojeroviavévare”.,tateoba +"Ñane retãme niko ñaimehaguéicha jaikuaa umi káso, jepéramo peteĩminte.",tateoba +"Ñane retãme oĩnte avei -oĩháicha mayma tétame- avano’õ’i, oñemohendajeýva mokõime.",tateoba +"Ñane retãme, Paraguaýpe, péina hasypeve jaikuaa añetehápe mboy arýmapa ojapo ha’ekuéra oikoha.",tateoba +"Ñane retãme, pe pindo karai arateĩme opavave ijaty tupãópe omongaraívo pindo ojejapóva ogapýpe ha ñamoha'ãngáva peteĩteĩ jaipotaháicha.",tateoba +"Ñane retãme, rei ñañeha’ãta jahekombo’e ñande rapichakuérape ñe’ẽ oikuaa’ỹvape.",tateoba +"Ñane retãme, tekombo’e ñemyatyrõ (reforma educativa) hupytyrã apytéme, oĩhína Guarani ha Casellano purukatu, ha upevarã tekombo’e oikóva’erã mokõive ñe’ẽme; ág̃a katu, oñepyrũva’erã mitã ñe’ẽteépe.",tateoba +"Ñane retã rérape ohókuri upépe: Guillermo Tell Bertoni, Reinaldo Julián Decoud Larrosa, Antonio Guasch, Hérib Campos Cervera, Rogelio Escobar Gómez, Antonio Ortíz Mayans ha Óscar Ferreiro.",tateoba +"Ñane retãygua omomba'eguasu opa mba'e ijáva jeroviakatúpe, taha'e ha'eháicha.",tateoba +Ñane retãyguára naimbokavéima; Triple Alianza-gua katu imboka heta ha imboka porã.,tateoba +Ñangareko he’ise jeporu are opa mba’e oĩva ko yvýpe.,tateoba +"Ñangareko me'ẽ umi hasývape ou va'erã opaite pohanokuaaty rendápe, upéicha o��emonguera porãta.",tateoba +Ñaporandu ramo hesekuéra oje’e oho jevy hague ambue hendápe ojogua jevy hagua ijyvyrã ñane retã guágui ome’ẽ hepy rire pe imba’e hapicha brasilérope.,tateoba +"Naranha; he’ẽva ha háiva, girasol ha ambue.",tateoba +"Naranja ijyvate umi ambue yvyráicha avei, hasy’imi jajupi hagua hese terã jajapi hagua yvyrápe (garrótepe), upéicha ijetu’u jaity hagua.",tateoba +"Narrativa omoheñói El ojo del bosque (1993), La doma del jaguar (1995), Relatos de norte y sur (1993)., ha hetave tembiapo.",tateoba +"Narrativa rehegua, ha’e ohai va’ekue ''Papeles de Ultima Altura', osẽ va’ekue ary 1992-peha 'Mancuello y la perdiz', ohaiva’ekue 1965-pe ha oñeguenohẽ jevy tetã Ecuador-pe ary 1995 ramo.",tateoba +"Ñasẽrõ Paraguaýgu ha jahasẽrõ Mba’yruguata guasúpe, upe Terminal de Omnibus-gui ndahetái osãva mba’yrukuéra oúva ko'ápe.",tateoba +"Nasikuéra he'i ojapo hikuái upe mbohapýva, araka'eve ndaha'éi ramo jepe tetã ijokuái peteĩme umi mburuvi teéicha.",tateoba +Natalicio González oho jey exilio-pe.,tateoba +"Natekotevẽi oñehesa’ỹijo katuete, ikatu rupi oñepohano pe mba’asy ojehechakuaáva rupive.",tateoba +Natekotevèi repytu´u térã reñeno ko mba’asýgui ojeikuaaporãitereígui chupe ha avave ndoikuaaporãi mba’ éichaitépa ko mba’asy.,tateoba +"Naturaleza oporo’angapyhýva orekóva oipytyvõ tapichakuéra upépe og̃uahẽvape, hesaráivo jepy’apy ikatúva ojopy chupe.",tateoba +"Naturalista ha marino español, oñemboúva América-pe oipyhy haguã cuestión de límite umi posesión España ha Portugal.",tateoba +"NAVARRO, E. A. Dicionário de tupi antigo: a língua indígena clássica do Brasil.",tateoba +"Ñavõ ary, tetãnguéra ruvicha térã amandaje -kuatiapyre rupive- ogueroayvu Amérika retãita ára ha arapokõindy.",tateoba +"Ndaha’éi avei mburuvicha añónte, opavave voi ha’ete ikangýva teko porã omo añete hagua hekovépe.",tateoba +"Ndaha'éi Chína retãyguakuéra mante ohecha hetã oĩ gua'u Yvy mbytépe ha oipurúva ko ñe'ẽ ""mbyte"" he'i hag̃ua hetã ikoeitéva, heta tetã ambuéva oipuru avei upéicha herarã.",tateoba +"Ndaha’éi jagua, péva niko jaguakuña ra’e.",tateoba +Ndaha’éi ku ojoavyguasúva kyguáigui.,tateoba +"Ndaha’éi mba’e, tekove térã tembiasakue añónte umi ñaha’ãngakuaáva, ikatu avei ñaha’ãnga umi temiandu, kerayvoty ñanemba’e térã ambue tapichakuéra mba’éva.",tateoba +"Ndaha’éi mba’eve ojerereko asy ramo, oñeñembyesarai ramo hese ni ndaha’éi mba’eve ojejuka ramo ichupe kuéra.",tateoba +"Ndaha’éi ñanembyetia’éva jajapóvo ko’ã mba’e na’iporãietégui oiko va’ekue hesekuéra, hákatu ndaikatúi jaheja reívo ichupe kuéra ñamoĩ yre kuatiápe.",tateoba +"Ndaha'éi ñe'ãvevúi akytã'ai umi mba'asy oike ñe'ãvevúime oúvo yvypóra rete pehẽngue ambuévagui, oñemuasãigui ha noñepyrũigui ñe'ãvevúime.",tateoba +"Ndaha’éi ohaíva pruraheirã año, Neneco ojapo avei puraheirã ojepurúva teatro-pe, hérava Zarzuelas Paraguayas.",tateoba +Ndaha'éi omopyendáva umi reducción oúva peteĩ época oindígena oiko porãve hague.,tateoba +Ndaha’éi peteĩ Guarani ñe’ẽnte pe ymaite guive ha ko’agaite peve ojepurúva.,tateoba +Ndaha'ei peteĩ mbói ivaíva térã iñarõ.,tateoba +"Ndaha’éi, terã ndovaléi exportación peguarã oje’e voi.",tateoba +"Ndaha'evéi che angirũ ha ombotove ñomongeta chendive ni maitei ndaipóri chendive"", he'i José Asunción Flores memoria ohaívape.",tateoba +"Ndahakuetéi ha ndaro'yetéi, ha oky porã porã.",tateoba +"Ndahasýi avei ojeipuru hag̃ua, opaichagua ituichakue ha iñanambusukue, ipirekue pererĩete, nombyajúi jopyhýpe.",tateoba +Ndahasýiete niko jaiko hagua ñande vállepe ha hasyeterei niko jaiko hagua ambue hendápe.,tateoba +Ndahasyiete oñembohyapu hagua.,tateoba +Ndahasýi ñeguahẽ oguerekopa rupi tembipuru tape rehegua.,tateoba +Ndahetaiete tapicha oikovéva Rabia mba'asyapypẽ rire.,tateoba +"Ndahetái hikuái, yvypóra ojuka ho'u hag̃ua térã omoĩ chupe ka'irãi ohendu hag̃ua ipurahéi.",tateoba +Ndahetái ku hína péicha omoĩva kuatiáre imba’ekuaa ha hemiandu avañe’ẽme katupyryetépe.,tateoba +"Ndahetái tapicha oĩva’ekue ohoséva oiko upépe oĩre ka’aguy ha javorái vai upérõ, ha ko táva opu’ã ñepyrũ ojejapóramo guare Puente de la Amistad ary 1960-pe ha upéi ko mba’e tuichapajepéva hérava Represa de Itaipú.",tateoba +Ndahetaitéiramo mba’yrukuéra ikatu ñaguahẽ peteĩ aravo vorépe mba’yruguatápe.,tateoba +"Ndahogateéi, oñeñangareko yvyramatakuérandi, omoĩva hikuéi ogahojáramo.",tateoba +"Ndaijyvatéi hogakuéra, ndaikatúi ñañembo’y iguýpe.",tateoba +"Ndaikatúigui ojeipapa porãmbaite mbovýpa omano oñemoĩ papapy techaukarã, 6.000.000 omanóva hudiokuéra apytépe.",tateoba +Ndaikatúi ñañani ha mitãnguéra ndaikatúi ñañembosarái.,tateoba +"Ndaikatúi ñañani ha mitãnguéra ndaikatúi ñañembosarái, omboja'o hag̃ua Kirito ñemano.",tateoba +"Ndaikatúi ñane retãme ni ñane ñe’ẽme ñañe’ẽve ko’agaipi, ajepa jaiko’i.",tateoba +"Ndaikatúi ojejapo jepe ojeporavoháicha ã mokõi aty Houthi kuéra ha Al-Islah oñepyrũgui oñorairõ, upéicha avei aty oporombokyjéva Al-Qaeda oñepyrũ omomba'ese ko tetã yvýre.",tateoba +Ndaikatúi opu’ãve ha hi’ári ndohechavéi.,tateoba +"Ndaikatuvéi jeko oguata, ha noñe'ẽkuaavéi avei.",tateoba +"Ndaipóiri rupi peteĩ Salón Nacional de Artes Plásticas Paraguáipe, omboguata opaite ary –1970 guive 1995 peve- exposiciones -ferias navidad aja, jotaza guasu hérava “Bosque de los Artistas”, imba’éva voi.",tateoba +"Ndaipóri ambue tape, upévare ha’ekuaa avei ndéve avañe’ẽ rupive ikatutaha ñamotenondeve ñane retãme.",tateoba +"Ndaipóri forma, he'íje angu'ápe oñenóva.",tateoba +"Ndaipòrigui py’aguapy política-pe oñemondo ichupe tetã okahàre ha upèi oho mante exilio-pe, ary 1955 jave.",tateoba +Ndaipóri hembireko hetáva térã kuña iména hetáva.,tateoba +"Nda’ipóri ijargel véva tapicha oiko ramo ambue henda peguáicha terã ndoikuaavéi gua’u ramo ivalle reko terã iñe’ẽ, ha’etevoi ningo ñande ropetéva peichagua tapicha.",tateoba +Ndaipóri ikane’õva ãicha jave.,tateoba +Ndaipóri imondáva ijapytepekuéra ha oĩramo katuete ojehavira.,tateoba +Nda’ipóri ivai véva pe nde resarái ramo nde vállegui terã neñe’ẽgui upéa niko he’ise ndaha’evéimaha nde.,tateoba +Ndaipóri jajavy hagua.,tateoba +"Ndaipóri ka'avo, ita térã mymba hera'ỹva Guaraníme.",tateoba +Ndaipóri ko’árupi yvyte guasueterei.,tateoba +Ndaipóri kuñataĩ okañyse'yva ohechávo karia'y vaiete.,tateoba +Ndaipóri máva oporombuekoviáva ha umi tekove tetãygua oiporavo mba'éichapa omba'apóta hetã ha mávapa omba'apóta hetãre.,tateoba +Ndaipóri mba'asymombiaha oiko porãva.,tateoba +"Ndaipóri mbe'eve ñanemoirũva gueteri hendivekuéra” oipe'a brazalete hovy ha morotĩva Portugal rechaukaha, ha ombojoapy “Peipe'a brazalete pende jyvágui che irũnguéra.",tateoba +Ndaipóri ñe’ẽpu ñe’ẽte’ỹre ha upéicha avei ndaipóri ñe’ẽte ñe’ẽpu’ỹre.,tateoba +"Ndaipóri peteĩ ñe'ẽhe'iseha tee jekopytyjoja pegua, hákatu ojeikuaa katuete tekojoja, tekosãso ha tetã omba'apóva tekoiterapépe ha'e umi mba'e oñeikotevẽ jekopytyjoja rekópe ymaguere guive.",tateoba +Ndaipóri peteĩ paha opytaitéva téra Paraguay ñepyrũ.,tateoba +Ndaipóri pohã heseguaitéva katu jepytu'u ha pohãita py'ajere térã chivivi peguarã oñeikotevẽva.,tateoba +Ndaipóri ramo peteĩva umi mokõi hembýva oguéne avei yvy ape árigui.,tateoba +"Ndaipórirõ jepe peteĩ ñepohãnopuku poravopyréva, Paracetamol (Acetaminofén) ikatu iporã mba’asyapypẽme g̃uarã.",tateoba +"Ndaipóri tapichakuéra ypa'ũnguéra Kávo Véyde pegua ijyvy apekuépe oguahẽ meve karaikuéra Poytuga retãygua amo saro'y XV-pe, umi Poytuga retãygua oipuru ypa'ũnguéra Kávo Véyde pegua oñemu hag̃ua tembiguái ojegueraha va'ekue Áfrika-gua.",tateoba +Ndaipóri vacuna oikoitéva oĩgui hetaiterei virus pype ha pya’eterei oñemboheta.,tateoba +Nda’ipóri va’ekue teko joja.,tateoba +Nda’ipóri voi mba’épepa jaiporúta ha upévare ha’ete ku noñeikotevẽi vaicha hese.,tateoba +Ndaipóri yvy ape ári áva hembiapo’ỹva.,tateoba +"Ndaipóri yvytykuéra ijyvatetéva, peteĩmínte oĩ ijyvatemivéva opytáva sur gotyo ko tetãvorépe, ha kóva oikuaa Cerrito-pe.",tateoba +Ndajaroviaséiko ko’ãva ha katu oiko paite va’ekue ko’ãva ñane retãme.,tateoba +Ndamáko henda porã.,tateoba +"Ndatuichaguasúi, hete para hũngy, oiko yvyra rakãre.",tateoba +Nde ha’e che mborayhu añete.,tateoba +"Nde ha'e libanés ra'y ha reimeva'erã orgulloso upévagui…"" Péicha razón orekóva itúva Don Sado Safuán ndive ndoipotáigui otĩ ijypykuéragui ha moõguipa ou.",tateoba +Nde ikatu gueterei reiporavo tape ikarẽ’ỹva.,tateoba +Nde ikatu poroipytyvõ upépe.,tateoba +"Nde, ndéve niko rohenoihína.",tateoba +"Nde niko reikuaa porä ñandeichaiténte ha’ekuéra kojóinte avei ho’uha, ára ha ára”.",tateoba +Nde syry sarakípe hakuéte jave.,tateoba +"Ndikatuiha jaipuru peteĩ-cha, ñe’ẽ ojoeheguárõ.",tateoba +"Ndikatúi osẽ upégui hikuái, ho’amanteva’erã español-kuéra poguýpe.",tateoba +"Ndinamáka apekue ipype oĩ ku yvyapy Julándia (Jylland) ha 407 ypa'ũnguéra, umíva pegua 79 mante oreko ipype tapichakuéra (ary 2009 jave).",tateoba +"Ndinamáka hína pe tetã umi polítiko mbovyitevéva omonda tetã pirapirégui (ary 2010 jave) ha, he'iseháicha ñehesa'ỹijo, pe tetã tapichakuéra ovy'avéva.",tateoba +Ndinomia ha'e ku ita apu'a michĩ oĩ Eris ári.,tateoba +"“ndive, opa haguã ñorãirõ Cháko reheguáva.",tateoba +Ndoguerekói desagüe cloacal ha ógakuéra oguerekóva pozo ciego 6% añónte.,tateoba +"Ndohasái iñakãme posibilidad orekóva omotenondétahaára oñemotenondévape, tembiapo ikatúva omboyke uniforme militar.",tateoba +Ndohechakuaavéima mba’eporãita oĩva tekoguápe.,tateoba +Ndohupitypáirõ ichupe oimeraẽva medio pytyvõrã sociedad oguerekóvagui.,tateoba +"Ndohupytýi ramo jepe ha’e oipotahaguéicha, ko tava’i pyahu pya’ete henyhẽ tapichakuéragui ha oñemoĩ óga porã porã.",tateoba +"Ndoikéiva'ekue jeporavo mba'épe opaite tavaygua: oiporavo hag̃ua hikuái okakuaapa va'erã, kuimba'e niko va'erã, ha umíva ojepapa ""amo 30,000 ha 50,000 ha Atenape oikove aja 250,000 gotyo 300,000 tekove kuéra.""",tateoba +"Ndojapòirõ revelación Paraguay oñeha’ãrõ ha oñeñandu háicha, ohechauka ikatúha ojekuaauka.",tateoba +"Ndojehechaukái gueteri hu’u pohã iporãveha umi analgésico simple-gui ha naiporãioje’uka mitãme, ndojeikuaaporãi rupi ou porãtapa chupekuéra.",tateoba +Ndojeikuaái ambue atyguataha (migración) upe mboyve ikatuva’ekue og̃uahẽ América-pe.,tateoba +Ndojeikuaa porãi mboy avakuérapa oĩva ko yvy ape ári oñe'ẽ esperánto: oje'e oĩha 100.000 ha 200.000 ñe'ẽharakuérarupi.,tateoba +Ndojeikuaaporãi ojeporúrõ antiviral ha antivacterial ojepohéi haguã-pa iporãve térãpa nahániri mba’asy ojejoko haguã.,tateoba +"Ndojeikuaa porãi rupi moõite pevépa Ciudad del Este ha Presidente Franco, avei heta hetavére avakuéra ko’ã tavakuérape, ko’ápe oi integración opaháichape: economía, educación, sanitario ha hetave mba’epe.",tateoba +Ndojejuhúi gueteri kuatia he'íva ikatuha avei kóva ova yvytu rupive.,tateoba +Ndojekuaái ambue atyguataha (migración) upe mboyve ikatuva’ekue og̃uahẽ Amérikape.,tateoba +Ndojekuaaporãi moópa térã araka'épa heñoiva'ekue karai Luis Alberto Riart.,tateoba +"Ndojepurúiramo, ndojekuaái ha upe mba'e pya'e omano.",tateoba +"Ndojererekói va’ekue apyka iporãva, tupa porã terã ropero umía, oimeháichante ojeiko ojejepokuaágui upéicha.",tateoba +"Ndojokupytýigui hemiandúpe tetâ ruvichakuéra ndive, oñemosêkuri ñane retâgui ha upeichahápe oikundaha heta ambue tetâ rupi.",tateoba +"Ndokakuaa guasuiete ko táva, ndaipóri rupi mitãrusu ha mitã kuña rembiaporã.",tateoba +Ndokéi ndaje upe pyhare.,tateoba +Ndoky guasúi jasypoteĩ ha jasyporundy peve.,tateoba +"Ndominíka, héra tee hína Ñembojoaju Ndominíka (",tateoba +Ndopytáinte avei tapykuépe umi ysyry -yma ipotĩ sakãva- ko'ág̃a iky’apaitéva.,tateoba +Ndo’úiva hikuái guyra rupi’a.,tateoba +"Ndo’úiva yva itujúva térã hi’aju’ỹva, térã tembi’u ndojyporãiva.",tateoba +Ndousevéi ramo ivállepe terã noñe’ẽsevéi ramo guaraníme.,tateoba +Ñe'ãvevúi ( ) máva ha mymba retepygua omoingue ha oguenohẽ hag̃ua ipytuhẽ.,tateoba +Ñe'ẽ imuanduhe'etáva (Palabras politónicas): Ha'e umi ñe'ẽ oguerekóva ipype mokõi térã hetave pu'ae atã (hai térã pureko).,tateoba +"Ñe'ẽ Inuýt, inuktitut, inuttitut, inuktitun, inuinnaqtun ha inuttut (ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ, lit.",tateoba +"Ñe’ẽjoaju “Amo kure ka’aguy oñani pya’e” ja’étarõ hekopete, ja’eva’erã “Amo kure ka’aguygua oñani pya’e”.",tateoba +Ñe’ẽjoaju ape katu omboysaja (forma) ñe’ẽjoajúpe.,tateoba +Ñe’ẽjoaju ape rupive ja’e ñane remiandu: ayvu térã ikuatiapyré-va; ha ñe’ẽjoaju guy rupive ñamohesakã maymávape upe ñe’ẽjoaju he’iséva.,tateoba +Ñe'ẽjoajueta: ha'e umi oguerekóva peteĩ ñe'ẽteva mosusũmby.,tateoba +Ñe'ẽjoajueta Ñe'ẽjoajuháva ñe'ejoajuhaite rupi: Ha'e mokõi térã hetave ñe'ẽjoaju oñembojoajúva hikuéi ñe'ẽjoajuhaite rupive.,tateoba +Ñe'ẽjoajueta Ñe'ẽjoajuháva ñe'ẽjoajuha mbojoaju'ỹva rupi: Ha'e mokõi térã hetave ñe'ẽjoaju ndojokupytýiva.,tateoba +Ñe’ẽjoaju guy omoañete peteĩ temiandu (idea) ñe’ẽjoaju rupive.,tateoba +Ñe'ẽjoajukatu ha'angáva ( ) ha'e pe ñanerekombo'éva mba'éichapa jaipurukatuva'erã ñe'ẽ hemiandu porã ha hemiandu mbareteve hagua.,tateoba +Ñe'ẽjoajukatu mbojojáva ( ) ha'e pe ñanerekombo'éva mba'éichapa ñambojojakatuva'erã umi ñe'ẽ ñe'ẽjoajúpe.,tateoba +Ñe’ẽjoajukatúpe oiko ichuguikuéra moĩmbaha opaichagua araguáva.,tateoba +Ñe’ẽjoajukatúpe oiko ichuguikuéra moĩmbaha opaichagua tendaguáva.,tateoba +"Ñe'ẽjoajukatúpe (sintaxis), ko'ã teroja tekome'ẽvagui oiko moĩmbaha tekome'ẽva.",tateoba +Ñe'ẽjoajukatu poguyguáva ( ) ha'e pe ñanerekombo'éva mba'éichapa jaipurukatuva'erã ñe'ẽ ha ñe'ẽpehẽtai moĩmbahárõ.,tateoba +"Ñe'ẽjoaju poguyguaite nahesakãi ha'eño, oguerekomanteva'erã peteĩ ñe'ẽjoaju isãsóva omohesakãva ichupe.",tateoba +"Ñe'ẽjoaju poguyguáva ""ojerokýva hendive"", ojeko tero ""Kuñataĩ""-re, ha ojokupyty hendive ñe'ẽriregua ""va"" rupive.",tateoba +Ñe'ẽjoajuteĩ: ha'e umi oguerekóva peteĩ ñe'ẽtéva mosusũmbyre.,tateoba +"Ñe'ẽjoapykuaa avañe'ẽme niko ojehu mokõi térã hetave ñe'ẽ ỹrõ ñe'ẽpehẽtai -ñepyrũrãme ojoavýva he’isévape- ojoaju jave omoheñói hag̃ua peteĩ ñe'ẽ pyahu, he'ise pyahúva avei.",tateoba +"Ñe'ẽjoavy holandañe'ẽ, flaménko kuarahyreike pegua (Selandes ndive), Vravánso (flaménko oriental ndive) ha limburgo ñe'ẽ.",tateoba +"Ñe'ẽjovake (relación) niko ñe'ẽpotymimi joguaha ja'éva ojupe, ha ñane irũ ombohovakekuaáva ñandéve.",tateoba +Ñe’ẽ juruguandie ojepurúva’erã ñe’ẽpehẽtai jurugua.,tateoba +Ñe’ẽ Kapiata ou mokõi ñe’ẽgui: “kapi'i” ha “atã”.,tateoba +"Ñe’ẽkuaa ombojoavy rire ñe’ẽtégui, Saussure oñeporandu moõpa ojoavy hikuái ñe’ẽte ha ñe’ẽpu.",tateoba +Ñe’ẽkuaaty ñemotenonde ñahesa’ỹijokuaa ymaite guive.,tateoba +"Ñe’ẽkuaaty Norteamérica-gua omoheñói heta tembiapo ombopyahúva ñe’ẽkuaatyhára remiandu, upépe ha ambue tetã rupi; jepémo kóva ko no’õ ohapykueho, ñepyrũrãme, europa-ygua rembiapo ñe’ẽkuaatyguigua.",tateoba +"Ñe'ẽmbo'e reko ñemuengovia oñepyrũva Occitánia Hyãsia peguápe nombotovéi Valle Aran-pe, ñe'ẽ imbareteterei ha oĩháme oñangareko mbaretéva hese.",tateoba +Ñeembucú opyta ysyry Paraná ha Paraguái mbytépe.,tateoba +"Ñe’ẽnga, Dichos populares paraguayos.",tateoba +"Ñe'ẽnga (Refranes) niko ohechauka ava arandu ka'aty, ñe'ẽ'apesã rupive.",tateoba +"Ñe’ẽngue oñembohysýiva yvate oñenohẽ ojekuaaukahápe aranduka “Etapas de un itinerario: grabados, dibujos, acuarelas de Livio Abramo”.",tateoba +Ñe'ẽnguéra Ary (2008) ho'a porãiteréi ñañomyaña mbarete haguã ha jaipyhy upe tape omohu'ãtava ko'ã ñanne rembipota.,tateoba +Ñe'ẽnguéra aty tenondéva Yvýgui (oĩ avei atykuéra ñe'ẽ ambuéva).,tateoba +"Ñe'ênguéra Mbo'ehaovusu niko heñóikuri ára 12 jasyrundy ary 1965-pe, kuatiapyre Pº 123 omboajeva'ekue UNA Motenondehára, Tkj.",tateoba +"Ñe'ẽnguéra ningo omopyrenda opavavéva rekotee, ombojoaju tekovekuérape ha ombohape py'aguapy; ñe'ẽnguéra avei ñanepytyvõ jaguata haguã tekojera añete gotyo ha ñamohuguaitĩ haguã umi tembipota pavẽ ha umi ñane mba'éva.",tateoba +"Ñe'ẽ niko omopeteĩ chupekuéra ha ohechauka avei avakuéra oikoha peteĩ tetãme ha upe tetãme ojepuruha peteĩ ñe'ẽte, ha’éva avañe'ẽ.",tateoba +"Ñe'ẽ ojapo mandu'a yrysýpe Tyba'y, mba'e osasu'a Campos Gerais-pe, okurusu yvy távagui ha opoi iy Paranapanéma yrysýpe.",tateoba +Ñe’ẽpapàra historiador ha avakuaahára ndaijojahái.,tateoba +Ñe’ëpapára katupyry imitä guive oñanduva’ekue mborayhu ijojaha’ỹva ñane ñe’ë Guaraníre.,tateoba +Ñe’ëpapára katupyry ohaíva Guarani ha España ñe’ëme.,tateoba +Ñe’ẽpapárakuéra heñoiva’ekue táva Villeta – pe.,tateoba +"Ñe’ẽpapára ohai kuaáva, crítico hekoitépe.",tateoba +Ñe’ẽpapàra rembiapo ndaijojahái.,tateoba +Ñe'ẽpehẽtai mboyvegua (partículas prefijas) ha'e umi oñemohendáva ñe'ẽrapo (raíz) mboyve.,tateoba +Ñe'ẽporãhaipyre Casaccia rire oñeinspira hembiapópe omoambuévo apañuãime ha péva ojehéro “fenómeno problematizador” oipykúiva.,tateoba +"Ñe'ẽporãhaipyre ikatu he'ise avei opa kuatiakuéra ha mba'e ojehaímava peteĩ tetãme, upéicha oje'évo ""Paraguái ñe'ẽporãhaipyre"" he'ise opa mba'e ojehaímava ha oñemoĩ kuatiápe ku tetãme.",tateoba +"Ñe’ẽpoty henyhẽva tekove, ñembosarái, tekove ratágui.",tateoba +Ñe'ẽpoty infantil he’ẽmby ha isaraki oipepirũva oñemoñe’ẽvo mitã ñe’ã ogueraháva yvypòra hekovèpe.,tateoba +"Ñe’ẽpoty invadida, che ahenói peichagua ñe’ẽpotýpe.",tateoba +"Ñe’ẽpoty je’épe ohechauka ikatupyrýha Colegio Nacional de Villarrica-pe oime jave ha, upérõ, ohai ñe’ẽ vore mbykymíva.",tateoba +"Ñe’ẽpu’andu niko ohesa’ỹijo mba’éichapa ñambohyapu ha mba’eichagua tyapúpa (sonido) osẽ ha osẽkuaa ñande ahy’ógui, taha’eha’éva ñe’ẽtépe ha taha’eha’éva ava ahy’okuágui.",tateoba +"Ñe’ẽpu’andu omyesakãvo tyapu ha ñe’ẽpu reko, ohechauka avei mba’épa omýi ha mba’éichapa oku’e ñande ahy’o ha jurupegua, osẽ ha-gua tyapu.",tateoba +"Ñe’ẽpu ohechauka mba’éichapa ava oñemomba’e ñe’ẽtére -hetã ñe’ẽtére- ha’e oipurukatúva, ha’e oipotaháicha ha oipota jave, omoheñóivo hemiandu, oñandukáva hapichápe: ayvu ỹrõ kuatiapyre rupi.",tateoba +Ñe’ẽrapokuaa aipórõ ohapykueho ñe’ẽ rapo oúva am-bue ñe’ẽtégui.,tateoba +"Ñe’ẽrapokuaa (etimología) niko ñe’ẽkuaaty (lingüística) vore ohesa’ỹijóva ñe’ẽ rapo oúva ambue ñe’ẽtégui; ja’eporãsérõ, pytagua ñe’ẽtégui.",tateoba +"Ñe'ẽ rapykuere ikatu oñembyeja'o irundy árape: hyãsiañe'ẽ ymaguare (ijypyetégui sa ro'y XIII peve), hyãsiañe'ẽ mbytepegua (sa ro'y XIV - XVIII) ha hyãsiañe'ẽ ipyahúva (sa ro'y XIX guive).",tateoba +"Ñe'ẽ rapykuere oñemboja'óva mbohapy árape: holandañe'ẽ ymaguare térã fránsiko guy gotyo ymaguare (Sa ro'y XII peve), holandañe'ẽ mbytepegua (S. XVI peve) ha holandañe'ẽ ipyahuvéva.",tateoba +"Ñe'ẽ tee Mburunéi-pegua ha'e malásiañe'ẽ, jepémo oĩ peteĩ suárupinte avakuéra oiporúva iñe'ẽ ñepyrũguáramo.",tateoba +ÑE'ẼTEJA MBOTOVÉVA: Ko’ãva ha’ehína umi omboa-je’ỹva ñe’ẽtéva omoandúva.,tateoba +ÑE'ẼTEJA MONEÍVA: Ko’ãva ha’ehína umi omboajéva ñe’ẽtéva omoandúva.,tateoba +Ñe’ẽteja naiñambuéi avei imeñáme.,tateoba +ÑE'ẼTEJA PAPYGUÁVA: Ko’ãva oñanduka mboýpa ñe’ẽtéva retakue.,tateoba +ÑE’ẼTEJA PORANDÚVA: Ko’áva jaipuru ñe’ẽtéva ndive ñaporandu hagua omoandúvare.,tateoba +Ñe'ẽtekomeme: va (ipu’atã’ỹva).,tateoba +Ñe’ẽtekuaa ñemoñangatúva (gramática generativa) ru-pive ñe’ẽkuaatyhára omoañetekuaa mbojojaha ohechaukáva mba’éichapa ñamoñemoñakuaa ñe’ẽjoaju (oración) peteĩ ñe’ẽtépe.,tateoba +Ñe’ẽtéva avaite peteĩháme (Con verbos en primera persona): Kuatiakatu apohára omombe’u iñe’ẽme upe ojehúva.,tateoba +ÑE'ẼTÉVA HEKOPEGUÁVA: Ha'e umi ñe'ẽtéva naiñam-buéiva iñe'ẽrapópe oñemosusũvo.,tateoba +"Ñe’ẽtéva (jurugua térã tĩgua) opárõ “i”-pe, oñembojoaju-va’erã hese ñe’ẽpehẽtai ri (noñaníri).",tateoba +"ÑE'ẼTÉVA MBOHASAPYRÉVA: Ha’e umi ñe’ẽtéva hesakã’ỹva ijehegui ha oikotevẽva ambue ñe’ẽre, oĩva moĩmbaha mbohasapyrévarõ, hesakã hagua.",tateoba +ÑE'ẼTÉVA MBOHASAPYRE'YVA: Ha’e umi ñe’ëtéva ijehegui hesakäva.,tateoba +Ñe’ẽtéva niko ha'ehína upe ñe'ẽ oñandukáva tembiapo ha mba'apo.,tateoba +"ÑE'ẼTEVATEĨ Ha'e umi ñe’ẽtéva iñe’ẽrapo peteĩva; ja’eporãsérõ, oikóva peteĩ ñe'ẽgui.",tateoba +"ÑE'ẼTÉVA TERÓVA: Ko’ãva katu ha’ehína umi téra (tero, teroja ha ñe’ẽteja) oñemosusũkuaáva; ja’eporãsérõ, téra oñemboheko ñe’ẽtéva.",tateoba +"Ñehesa’ỹijo rupive ojehechakuaáta ha'épa hina pe mba'asy, ha'érõ oje’ukántema chupe antibióticos ani haguã hasyeteve ha okuera pya’eve haguã.",tateoba +Nelson omendákuri Martynka Mescheder rehe ha oguereko hikuái mokõi mitã: Nelson Samuel ha Noemí Beata.,tateoba +Ñembiso hápe (molienda hápe) ojeho va’erã upépe karia’y kuéra ohechauka ikatupyryha ñembisópe ha peteĩ angu’ápe oñembiso kuñataĩ kuéra pa’ũme.,tateoba +Ñemboarete arange oñemoambue opa arýpe (jasyapýpe térã jasyrundýpe).,tateoba +"Ñembo’e ha’ekuéra ojapóva heta ha katuete ñemitỹ rehegua ha avei tesãi rehegua, umíva apytépe oĩ ñembo’e ojapóva hikuái ñemitỹ mono’õ ha mba’asykuéra ñemonguera rehegua.",tateoba +"Ñembo’e Novenario rehegua, oñepyrũ 7 jasyporundýpe, raẽteve ojejapo Celebración de la Palabra ha upéi oñeñembo’e Rosario, opávo oiko Sorteo.",tateoba +"Ñemboguéro oikoitérõ jepe, ndaikatúi jepi oñembojevy; opa ambue tembiaporape ikatu oñembojevy ndojejapoveivove.",tateoba +Ñembosarái ha tetia'erã (juegos y Pasatiempos) niko ha'e umi mba'e ñaha'ãkuaáva ñande rapichakuéra ndive.,tateoba +"Ñembyamérika opu'aka 9 hechaukaha mbohapy tetãme: Pindorama ipu'akáva 5 hechaukaha, Uruguái ipu'akáva mokõime ha Argentina mokõime avei.",tateoba +"Ñembyasy, ñaña, jehasa asy, “mbareté” jepokuaa, ndohechaukáitetã tétã, táva térã umi tenda oĩha, ihente voi hembiasa ára ha árape opa tenda ha yvóra ojeikóvape”.",tateoba +Ñembyaty Mokõiha peve.,tateoba +"Ñembyaty ojapo 237 ñeha'ã ha 23 jetepyso kuéra, oñeha'ãva 8.391 jetepysohára (6.197 kuimba'e kuéra ha 2.194 kuña nguéra) oúva 159 tetãnguéra pegua.",tateoba +"Ñembyaty ojapo 257 ñeha'ã ha 28 jetepyso kuéra, oñeha'ãva 9.356 jetepysohára (6.652 kuimba'e kuéra ha 2.704 kuña nguéra) oúva 169 tetãnguéra pegua.",tateoba +"Ñembyaty ojapo 301 ñeha'ã ha 28 jetepyso, oñeha'ãva 10.625 jetepysohára oúva 201 tetãnguéra pegua.",tateoba +"Ñemby gotyo katu jajuhu Arroyos y Esteros ha Juan de Mena, ko´ãvagui oñemboja´o peteĩ línea 16.550 m ipukúva ha ohóva kuarahyreikévo S.75º 56´W ha avei ysyry Hondo.",tateoba +; ñemby gotyo Kosta Rrika; kuarahyreike gotyo Paraguasu Py'aguapy.,tateoba +Ñemby gotyo opyta distrito General Elizardo Aquino ha distrito San Estanislao.,tateoba +; ñemby gotyo Paso Drake.,tateoba +"Ñemby oguereko 11 tavavore, jajuhuárupi heta yvyraty rovyũ.",tateoba +"Ñemby oje’e ha’eha táva ojekeha, tapichakuéra ko’árupigua omba’apoha haguére Paraguay rupi ha okehaguãnte ou.",tateoba +"Ñembýpe avei jajuhúta upe colegio nacional Pablo Patricio Bogarín ha avei Escuela Carlos Antonio López, ko’ãva opyta ko táva mbytetépe.",tateoba +Ñemby Taráua ha'e táva po'i ykuãirũme.,tateoba +"Ñemitỹ ( ), ha'e umi aporeko aty ha mba'ekuaa yvy ñeñotỹ hag̃ua.",tateoba +Ñemitỹngue hetavéva pépe takuare’ỹ oñeistrilisáva ha ojejapo chugui alcohol carburante; umi tapicha avei omba’apo tembiapo jegua apópe ao po`i.,tateoba +Ñemoãrandu ha mo’epy nivel inicial 205 instituciones-pe; educación primaria 402 mbo’ehaópe ha 51 institución oñembokatupyýha educación media.,tateoba +Ñemoarandu ndopái araka’eve.,tateoba +Ñemoarandu noveno grado peve ojejapomanteva’erä.,tateoba +"Ñemoarandu ojapóva pa’i Fidel Maíz, okapúvo upe Guerra Triple Alianza rehe, oike Ejército-pe, orekóva 13 ary.",tateoba +"Ñemombe’u, mombe’u (contar, declarar).",tateoba +"Ñemombe’u ohechauka umi mba’e ojehúva, añetegua térã japugua.",tateoba +Ñemoñanga peteĩha oisãmbyhy rae Chínare niko ñemoñanga Xia amo 2000 Kirito mboyve.,tateoba +"Ñemondýi reheve, ojupi hymba kavaju ári ha pya'épeko oipykúi hóga rape.",tateoba +Ñemonga'u niko mba'eguasu avano'õ rekóre hetaite tetãme.,tateoba +Ñemongu’e sã pytãngyguigua ojejapójepi jasypa pukukue javeve ha oñemomba’egusuve 19 jasypa jave ikatu hag̃ua opavave jaikuaa porã mba’épa pe káma akytã’ai.,tateoba +"Ñemopyenda reñói Instituto de Historia y Museo Militar, ojejuhu decreto 17.730 ha’éva 16 jasypa 1939, oiméva Ministerio de Guerra y Marina del Paraguay-pe.",tateoba +Ñemuha jára he’i chupe: “20.,tateoba +Ñemuha jára omoneíkuri ha Lorenzo omoherakuãva'erãkuri upe ñemuha réra.,tateoba +"Ñemu opaichagua tuicha oñakãrapu’ã; firma Casal Ribeiro omondo heta petỹ ha mandyju Europa-pe; Rius y Jorba orahuka vakapi, ovecha rague ha tague heta heta okápe.",tateoba +Ñemu tuicha ko departamento-pe heta tape ohasa rupi ijyvy rupi.,tateoba +"Ñemyakã’i 11.- Oĩramo marã'ei, mavave ndikatúi oñe’ẽ aigue ijehe, térã hi’ananguérare irundy ohupytyha peve.",tateoba +"Ñemyakã’i 13.- Opaite ava tetãminigua, tekotevẽ ojapo opa mba’e tekovoña he’íháicha.",tateoba +Ñemyakã’i 16.- Mburuvichakuéra ombohovaiva’erã hembiapokuérarehe ko Tekovoñaguasu ha tekovoña he’iháicha.,tateoba +"Ñemyakã’i 3.- Upe pu’aka pavẽ oĩ Tetãyguápe, jepérõ ojejapo Tekovoñaguasu ha tekovoña he’iháicha añoite.",tateoba +Ñemyakã’i 5.- Téra oñemboguapyha Tetãmini rehegua oguerahava’erã mburuvichakuéra Tetãminigua peteĩháicha opárupi oma’ẽ’ỹre mba’e jeroviaháre.,tateoba +"Ñemyakã’i 8.- Avave mburuvicha ndikatúi oguenohẽ, omboyke térã omomeguã habeas corpus jeporu.",tateoba +"Neneco Norton oguereko peteĩ karrera ipukúva haihára, dirección orquestal ha avei myaterõháraramo (arreglador).",tateoba +"Neneco Norton ojapo hetaiterei purahéirã tetãmegua ãgameve oñehendúva, peteĩva ha’e “Paloma blanca”.",tateoba +"Neneco oñepyrũ oike ko mba’épe pe banda Batallón Rojas Silva Salesianito-pe, ombopuhápe trompeta.",tateoba +Ñepohãno oñepyrũ mboyve ko mba'asy ningo iporã umi hasykuaavévape g̃uarã.,tateoba +"Ñepohanorã ojeguereko pohãnguéra ojeheróva analgésicos ha antipiréticos simples, ibuprofeno ha paracetamol.",tateoba +"Ñeporoha'ã hembiapokueva ohechama añerrepresenta ramo ""Mitã reko marã"", mitãnguera mbovy'aharã ohaiva'ekue, ha ""Karai Xuande"", tetãyguara jehopa guasu rãimbore ohechaukava.",tateoba +Ñepu'ã ohupytykáva heko ko'ãgagua ohupytyva'ekue upe rirégua árape.,tateoba +Ñepyrũrã ha’e motenondehára Dispensario de Tuberculosis pegua.,tateoba +"Ñepyrũrã herava’ekue Paso Santa María, ko’a rupi ohasava’erã katuete tapichakuéra ombojoaju hag̃ua zona central ha tavakuéra opytáva yvy goyto ñane retãme.",tateoba +"Ñepyrũrãite herava’ekue “Villa de San Pedro Apóstol de Ykuamandyju”, Villa de San Pedro “yvy oñepyrũva mandyjutýpe”, oñembohasávo ambue ñe’ẽme guaranimegua ñe’ẽnguéra “ykua” ha“mandyju”, oĩ rupi va’ekue peteĩ mandyjumáta peteĩ ykua rembe’ýpe.",tateoba +"Ñepyrũrãite ko táva ha’eva’ekue peteĩ tupão’i, sa’ary XVIII-pe; oñefundaite 1793.",tateoba +"Ñepyrũrãite opytava’ekue “Santa Rita” ko’ag̃aguápe, upégui ohasa “Santiago”-pe ha upe rire ko’ág̃a oĩhápe; ko táva ova’ováva oikóvo.",tateoba +Ñepyrũrãme jeko oñemomorã peteĩ ava kanguekue ra’ãnga oguapýva.,tateoba +"Ñepyrũrãme omonei ha hapykuérinte ombotove; térã ambueháicha, ñepyrũrãme ombo-tove ha hapykuerimínte omonei.",tateoba +Ñepyrũrãme oñohetũ kunu’ũpópe ha upéi ojoheréi.,tateoba +"Ñepyrũrã oipe’a ojoehegui ýpe oikóva ha opoi ysyrýpe; upéi omoheñói opavave guyrakuérape morotĩ isa’yjoaitéva, mymbakuéra otyryrýva, irundy ha mokõi hetymávape.",tateoba +"Ñepyrũrã oiporu ta’anga ha sa’y hembiapokuéra, upéi katu omoinge ohóvo avei opa mba’e hembiapópe.",tateoba +Ñepyrũrã ojepiro sa’i’asy pe narã ikatuháicha ha pe hi’a ome’ẽha peve.,tateoba +Ñepyrũrã oñemopu’ã tenda ko’ag̃a opytáva Brasil yvýpe Forte Porto Carrero ha Fecho dos Morros mbytépe.,tateoba +Ñepyrurã pukoé añónte va´ekué ha katu ary 1936-pe oñepyrũma omba´apo ta´angambyry ramo avei.,tateoba +NE RENDÁPE AJU niko añetehápe hína maymáva Paraguái-gua purahéi tuichavéva.,tateoba +Neruda imandu’a ko isy’angáre umi iñe’ẽpotýpe ha hero ichupe mamadre.,tateoba +"Neuland-pe ha’e mba’e tuicháva mba’ekuaa (cultura) ha ñemoarandu, purahéi rehegua avei oguereko tenda yvate, pe Orquesta Sinfónica Juvenil oguereko umi omoaranduva’ekue chupekuéra tekove katupyry ambue tetägua.",tateoba +New Orleans henda porã.,tateoba +"Nicanor Duarte Frutos ojupi mburuvicháro ára 15 jasypoapy, 2003 - pe, ojupi kuri Karai Luis Ángel González Macchi rire.",tateoba +Niko teratee’ỹva jaipurúva ogapýpe térã angirũ apytépe.,tateoba +"Nikšić hína Montenégyro itáva tuichavéva 2ha, ojeipapaháicha ary 2011-pe, ko távape oiko amo 56.970 tavayguakuéra.",tateoba +"Nimbora’e gua’i ndoikuaaivavoi pe guyra hérava gua’a ha ohendúvo gua’a ñe’ë, gua’i osë he’i chupe, pochy reheve: “Erérire gua’i ne akäitépe rojapimo’ä”",tateoba +Nimbora’e omano imbarakaja.,tateoba +Nimbora’e umi pasajero apytépe oï peteï hi’arambotýva ha ha’etépe opavave opurahéi chupe “terevy’aitéke” ha ojepopetejoa chupe.,tateoba +Ni peteĩ jey ejevicheahápe vitamina D ndojejuhúi iporãne haguã.,tateoba +"Ñoha'ãngaópe, Tito García oikékuri ñomongetápe Ta'ãngambyry 9 motenondeharakuéra ndive ha karai Ricardo Sánchez rehe ae, oĩva upe ta'ãngambyry motenondehára apytépe, Tito omoñepyrũkuri hembiapo hérava “El mundo fantástico”opytava'ekue mandu'arãme.",tateoba +Ñoha'ãnga ( ) tenda ojehechaukahápe máva rembiapo ñeha’ãnga.,tateoba +"Nohóiramo jepe mbo'ehaoguasúpe, oñembokatupyry rupi ijeheguireínte ha ijesarekokuaa heta mba'ére ohupytyka chupe oikuua haguã heta mba'e ha omorambi umi oikuaamíva tapicha kuéra ñande ypykue rehegua.",tateoba +"Nókepe oñemoĩ ka’a mborovire henyhẽ meve ha upéi ojeguerúma burro, kavaju terã mburika ári.",tateoba +"Nomba'apovéima imba'apo ñepyrũháme, ko'ág̃a oĩma estancia ñangarekohára ojehepyme'ẽvaramo; avei nomymbajukavéi, pirakutu térã noñemitỹvéima, he'iháicha hikuái “naorepy'aroryetevéi roñemitỹ hag̃ua ojapoháicha ñane ramoikuéra, ymaguaréicha”.",tateoba +Nomoñe’ẽkuaái ha ndohaikuaái hikuái.,tateoba +"Ñomongeta mombyryrã katu, ko tetãvore’i oguereko ñe’embyryku´éra rehegua COPACO omoĩva.",tateoba +Nom Pen térã ojehaiháicha avei Phnom Penh (,tateoba +"Noñehesa’ỹijo porãi rupi, ndojeikuaái ojeyu heta javépa oporomoñandu porãve térãpa omboguevi mba’asy ñane pytuhẽ rehegua ha upéicha avei ndojeikuaái mba’eve ytaku timbo jeporú rehe.",tateoba +Noñeme'ẽ va'erãi avei castigo pohyve léipe oĩvagui oiko jave delito.,tateoba +Noñemoĩri ojeiporuva'erãha mba'eveichagua ambue ñe'ẽ marandu myasãhárupi.,tateoba +"Ñorairõ Európa-pe opa URSS ha Polóña oñemomba'e Berlin rehe, upe rire Alemáña oñeme'ẽ ha omomarandu hekópe ndaipu'akaiha, ára 8 jasypo 1945-pe.",tateoba +Ñorairõ Guasu (,tateoba +"Ñorairõ Guasu Peteĩha ipaha rire, Kuáite ha'e akue emiráto hekosãsóva Tavetã Joaju ipoguýpe.",tateoba +Ñorairõ Guasu rapekuevoi niko raka’e.,tateoba +"Ñorairõhápe, jasypakõi 1868 mbyte rupi, sa’íma oĩ tape Paraguái ejército ojehekýi hag̃ua enemigo renondégui ndoikuaái rupi umíva pu’aka ha ndorekóire marandu iñatete ha oipytyvõkuaáva chupe.",tateoba +"Ñorairõ ipahápe, Lincoln oñepyrũ omba'apo hetã ñemopu'ã jey rehe ha hetã ñemopeteĩre.",tateoba +"Ñorãirõ jave, estación oñemomba’apo tuguy tasyópe.",tateoba +"Ñorairõ ko tetãme ojuka amo 50.000 tapichakuéra, ogakuéra ha tetã mba'ekuéra oñehundi, ha amo mokõi sua Siérra Leõ retãygua ova hetãgui ambue tetãme.",tateoba +Ñorãirõ Paraguáie (1865 y 1870) ha’èva tendavaiete ha oguerúva ñembyasy vaiete ha tombohasáva América Meridional-pe.,tateoba +"Ñorairõ pukukuévo, oĩ tetã oheja ko atýpe ha oñembojoaju tetãnguéra oñoirũva rehe, Itália techapyrãme.",tateoba +Norte gotyo opyta táva Distrito de Ybycuí.,tateoba +"Norte-ygua oñemohenda colonias menonitas gotyo ha ambuéva sur-ygua, ojapóma 100 ary oĩha hikuái Misión Anglicana, gotyo.",tateoba +"Nostalgia ha esperanza, elegancia verbal ha ñemyesakã espiritual ombopytaso estilo personalísimo, oike pypukúva tetã ohasáva oikóvo, oñandúva ñe’ẽpapàra.",tateoba +"Novendeséi, pa’i ojerure asyeterei Perúpe, oipotaiterei avei hi’olla de virtudrã.",tateoba +"“Nuestras Plantas, Nuestra Gente”, pe Proyecto Etnobotánica Paraguaya (EPY) (oĩmavahína pa ary pukukue), omombaretéva Conservatorio y Jardín Botánico de Ginebra ha avei Tesãi Reka Paraguay (TRP).",tateoba +Nueva Colombia oguereko 4.277 tapichakukéra oikovéva ipype.,tateoba +"Nueva York ojeikuaava táva pavẽgua, imomaranduháre, ipolítika rehe, hekombo'ere, iñoha'anga ha ao pyahureko imba'e rupi.",tateoba +"Nueva York omboja'ova po vore (herava komuna), ha po komuna mayma ojojava peteĩ kondado: Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens, ha Staten Island.",tateoba +Ñuhã ( ) mba’e oñemoĩva ñúre ikatu hag̃uáicha ojeity mymbakuérape.,tateoba +"Ñu ha yvytu jára, ipokovívare ha mondaháre oñangareko ha oipytyvõ.",tateoba +"Núñez Soler, imitã guive, sindicalista kyre’ỹva’ekue, akóinte oñorairõ mba’apoharakuéra reko rehe; upéramo ne’ĩrã gueteri oike ta’anga apópe, ombosa’ykuaaa itatĩ rykuépe añoite hembiapoha rupi.",tateoba +"Ñyrõ Ára niko mba'evai'apo jehechakuaa araite, péicha avei ha'e pe ára imarangatuvéva ha oñemomorâvéva ary pukukuépe.",tateoba +Ñyrõ Ára og̃uahẽ ipahápe hyapúvo turu avei omog̃uahẽva ipahápe karu'ỹ.,tateoba +O'arahecha Paita 27 Jasypokõi ary 1834 óga opytáva.,tateoba +"Oata yave, toeka kia oipoepi vaerä iñee.",tateoba +"Oautorisa pytyvõ beca rupive, oñemokyre’ỹ veterano de guerra-pe ha 23 jasypoteĩme 1915 olegalisa Escuela Militar ñemopyenda.",tateoba +"Obispo oikundaha opa tenda haimete cincuenta mil kilómetro territorio nacional pukukue ha omokyre’ỹva umi chokokuépe oñeorganisa agua odefendévo ijyvy ha iderecho, oheja’ỹre instrucción omoirũva Kirito doctrina.",tateoba +"Obispo Palacios itúva, Pa'i Maíz ho'a ka'irãime ha ojeapresa irundýha ary pukukue ha péva Batalla Kurupayty riremínte.",tateoba +"Obituario de la revista Variety, 28 jasypakõi ary 1977 Upe rire, omopukava herakuãvaete.",tateoba +Obra de Félix Toranzos.,tateoba +"Obragéro kuéra ko’agagua he’i “oréko ore rakate’y ñande ka’aguýre upévagui pe ore mongarúva ha roñeha’ãmbaite roguerekopa hagua kuatia kuéra hendáicha, upéicharõ jepe oñeñembyarái ore rehe”.",tateoba +Obragéro ningo yvyra ipoguasúvante ogueru ha pe ka’aguy opyta jevy hendáicha.,tateoba +"Obraje he’ise ñemba’apo yvyráre, péva avave ndoikuaa porãi ha katu opavavépe hesakã oñe’ẽ ramo hese.",tateoba +"O deklarávo caduco gobierno provisorio ha omoheñóivo presidencia provisional de la República Asamblea Nacional Constituyente-pe, Machaín ojeiporavo, 37 vóto 5 ombotovéva, omyakã haguã upe cargo.",tateoba +Oestudia fauna ha geografía del Paraguay avei Río de la Plata.,tateoba +"Ofenda doña Silvia Matilde Heiseke ndive orekòva mokõi mitã ha’èva, peteĩ, Arturo Schaerer, omyakãva’ekue aranduka tembiasa reheguáva “Hace cien años” ohaiva’ekue Dr.",tateoba +"Ofenda hikuái kuña ha kuimba’e Paraguái membýva rehe, ha omomba’eguasu identidad cultural tetã omokunu’ũva chupekuéra.",tateoba +"Ofenda imitãrusúpe, Adelina Díaz de Bedoya ndive, pya’e omanóva ichugui, upèi ofenda jey, doña Josefina Rivarola-pe.",tateoba +Ofirma peteĩ acta asamblea oñemotenondéva 1 jasyapy 1865 guive ha péva 24 jasyrundy upe arýpe omonéĩ documento ojerurehápe gobierno argentino autorización ogueraha haguã realidad pmboguatáva Legión Paraguaya.,tateoba +"Ofunda Pedro Melo de Portugal 12 jasypa 1779-me ""Villa del Ñe’ẽmbuku"" ramo, 4 ary upe rire oñembohéra ""Villa del Pilar""; pe téra omoĩ chupe karai España-ygua Marcial Antonio Uliambre, heñoiva’ekue Zaragoza-pe, oñemomorãhápe ""Virgen del Pilar"".",tateoba +"Ofunda va’ekue José María Gómez Sanjurjo ha Jorge Gómez Rodas ndive Alcándara Editora, omyakã ko tembiapo ary 1982 guive 1988 peve.",tateoba +Ofundava’ekue tapichakuéra Jopón-gua ovava’ekue upépe ha ombohéra hikuái Colonia Yguasu.,tateoba +Oga apoha katu oipuru ombojehe´a hag̃ua yvy.,tateoba +"Ogaguasu ha okarusukuéra, Ñemuha Guasu, burrera-kuéra, Plaza “Uruguaya” ha hyepy, función patronal ha ambueve tetã tavarandu omoha’anga ha ohechauka ipo rapykuere.",tateoba +"Ogahoja avei ogueraha karanda'y máta, ogapepo katu ogueraha palma rogue, kuarahy jopépe g̃uarã, oky vove nombopy'atytýi chupekuéra.",tateoba +"Ógahoja ojejapo pindo rogué ha takuarilla-gui; umi teja oñemoĩ ñai’ü argamasa-gui, oñembyatýva vaka ruguy ndive.",tateoba +"Ogahoja: yma guaréicha, hákatu iñambue mba’eguipa oiko, ymagua ha’e yvyragui ha ko’ãga metal-gui.",tateoba +Ogajarakuéra ogueropojái chupekuéra sópa ha keleriko; ha ohokuetévo hikuái ome’ẽ chupekuéra mba'ehe'ẽmimi.,tateoba +"Óga jára ohechapaiteva’ekue upe ojehúva, oporandu chupe: “Ha mba’érepiko ndaikatúi remondýi ryguasúpe”.",tateoba +"Óga jára ombohovái Kachíkepe: “Hëe, areko tres leones”.",tateoba +"Ogakuéra avei ijeguakapáva’erã, poyvi, yvoty, isa’y pyahu, oñemopotĩ.",tateoba +"Ogakuéra avei oĩ 82,78% okára gotyo.",tateoba +"Ogakuéra ko tetãvore’ípe jajuhu 85,69% opyta okaraháre.",tateoba +"Ogakuéra rehegua ko tendápe oĩ 2.064, távape 506, okára gotyo 1.558, ohupitýva 75,48%, ohechaukáva hetaiteve oĩha ogakuéra okaraháre.",tateoba +"Ogakuéra tenda pegua oĩ 6.616, ãvagui tava pegua ha’e 454 ha okaraháregua katu 6.162, péicha upi 93,13% ogakuéra ko distrito pegua oĩ okaraháre.",tateoba +Óga mandu'arã mitãnguéra omanóre Hemére Pytãnguéra oporokuái jave.,tateoba +"Ogapy, ñembosarái ha ñemurekópe aipota oiko ndehegui chererekua, eme’ẽ hag̃ua chéve po’a ha emombia hag̃ua opa mba’e vai che rekovégui.",tateoba +Óga tuicha Empire State (,tateoba +Ogaygua ha Ogaykeregua oñembyaty voi guive ha omopu’ã peteĩ kurusu rendag̃ua ojejapóva takuáragui ha oñembo’apéva ka’avove’i ha pindo roguépe.,tateoba +Ogaygua oikovéva imembykuña ipehẽnguekuéra ndive.,tateoba +"Ogayguápe, kuña ha ména ojohayhuete.",tateoba +"Oga yma guare, óga guasu oguerekóva korapy ikuarahy’ã porãva yvotytypoãreheve ome’ẽva tembiecharã mayma oikovévape ko’árupi.",tateoba +Óga ymave ojeporuva’ekue administración-rã ko’ág̃a ojeporu cal ojejapo hag̃ua.,tateoba +Óga yvate Rio Sul Center.,tateoba +"Óga yvotytýpe, oñemongarái Patio Arekajárõ, ogueromandu’ávo umi te’ỹi Arekája ojejapóva aty rembiapo korapýpe sãsõme.",tateoba +"Ograva 30 disco larga duración, umíva contenido épico ogueromandu'áva batalla, contienda chaqueña ary 1932 ha 1935, péicha umi purahéi omomba'e guasúva personalidad civil ha militar.",tateoba +"Ograva hikuái mbohapy disco ipuku’imíva ha omoherakuã puko’épe, ta’angambyry, ñoha’ãnga, mbo’ehao, arandu’o guasu ha umi óga espectáculo público ojehechaukahápe.",tateoba +Ograva ‘La suite Mangoré’ mokõi mbaraka ha orquesta maestro Florentín Giménez omyakãva.,tateoba +"Og̃uahẽ ary 1980 ha hendive ambue compañía ombohovakéva hembiapo computadoras personales reheguápe, upéva avei ogueru apañuãi hembiapópe.",tateoba +"Oguahẽ avei pa’ũ ñamemoĩ hagua jahecha mba’épa jajapo ñanderekove pukukue, umi valor-kuéra ndaha’éi papapy rehegua, ha’e agã rehegua (espiritual).",tateoba +"Og̃uahe Gua’i Villarrikape ha oguataaja tapére okakaseterei hekakahýi mante ko tapicha, ndoikuaái mba’épa ojapóta.",tateoba +"Og̃uahẽ guive Epáña retãygua kuéra pya'eterei ojekuaa oĩva ko yvy pyahúpe, ha'ekuéra ohechakuaa hetaiterei mba'e oguerekoha yvy ojuhúva'ekue.",tateoba +"Oguahë ha oñeñandu ara ha yvy pytu arajhaku jave, oguahẽva 40ºC, ojupíva arahakueterei jave.",tateoba +Oguãhẽ heta mbo’ehaórupi Paraguay ha táva okaraháre avei.,tateoba +"Oguahẽ hikuái ha oñemondýijoa: ""Mba'éiko karai Perurima rejaporeína péicha opívo"", oporandu hikuái mbohapyve.",tateoba +Og̃uahë hikuái peteï ñe’ëme ha upehague ko’ëme oho hikuái escribanía-pe.,tateoba +"Og̃uahẽ hu’ãitépe ipu’aká rehe, Inca-kuéra omotenonde sistema político ha administrativo ha oje’e ambue aty te’ỹi rehegua ndohupytýi hague, ko ñande yvy America tuichaháicha.",tateoba +"Og̃uahẽma ára pyahu Avañe’ẽ momorãvo, ndaha’éiha oĩreíva ñane retã Léi Guasúpe.",tateoba +Oguahẽmivovénte omoingéma hekove peridista ramo ha ohai umi periódico “La Reforma” ha “La Democracia-pe” omba’apóvo upe tetã ñembyatyrõ guasúpe.,tateoba +Oguahẽ omotyre’ỹvo sueldo estatal ojeipysóva mbohapy jasy jave.,tateoba +"Oguahẽ rupi tapichakuéra Portugual-gua, oje’éva tendota Velazco ohenoika hague oñehahã hagua omyatyrõ pe oĩvaipáva ohóvo.",tateoba +Oguahẽ upépe ha upeichaiténte avei oikojey hese.,tateoba +"Oguahẽva Santa Ana ha oñepyrũva tembiapo experimental agricultura botánica, zoología, meteorología, etnografía, etc.",tateoba +"Oguahẽvo 1997, Congreso Nacional ome’ẽ ichupe jopói Premio Nacional de la Música upe rubro Música Popular, hembiapo porõite “Mi patria soñada”, orekóva ñe’ẽpoty Carlos Miguel Giménez mba’éva.",tateoba +"Og̃uahẽvo 40 arýpe, oiko chugui tuja, ojeguereko pysyrõháraramo, mburuvicha, cacique, paje, shaman, ojeguereko techapyrãrõ opavavépe g̃uarã.",tateoba +"Oguahẽvo 9 jasypoteĩ karai Velazco, oipe'a upe tenda oĩhaguégui.",tateoba +Oguahẽvo ary 1961 ojedeklara Monumento Histórico Nacional.,tateoba +Og̃uahẽvo asajepyte ndaje osẽ omosarambi mborayhu ha tetia’e.,tateoba +"Og̃uahẽvo Cacique Cuaracyberá yvýpe, kuarahyresẽvo Saltos de Guairágui, ofunda peteĩ tava’i ipyahúva 14 jasypo 1570-pe, oheróva Villa Rica del Espíritu Santo.",tateoba +"Oguahẽvo hikuái okẽme, ha'ekuéra ohecha nasẽmo'ãi, okẽnguéra mbotýgui.",tateoba +"Oguahẽvo masiva e inmigrante, ijapytépe oiméva heta artista europeo, omarkáva valiosa impronta ombokakuaávo arte nacional.",tateoba +"Oguahẽvo Paraguáipe, omboguata tembiapo orekóva, ojazo hikuái havõ oikuave'ẽva negocio rupive, ha'e avei corredor inmobiliario.",tateoba +"Og̃uahẽvo pe mitãrusu reko kuimba'e oñemoakãperõ ha ipuku jeývo oikéma kuimba'e kakuaa apytépe kuña avei menstruación ñepyrũvo oikytĩ iñakãrague ha ipuku jeývo, oĩma omenda hag̃uáicha.",tateoba +"Oguahẽvo Puerto Bertoni-pe, oimehápe yvyramáta mbytépe, imba’apohápe ykére, ha isy ijykére, Nonna Peppina ha ita’`yra Linneo Carlos.",tateoba +"Og̃uahẽvo Tekoayhu Ára ñane retãme, temimbo’ekuéra oha’ãjepi “angirũ ñemi”.",tateoba +Oguahẽvo tetãme umi congregación religiosa omoĩva ha ombopiro’ýva acción evangelizadora.,tateoba +"Og̃uahẽvo umi Español, heta ñe’ẽ Castellano-pegua oñembohyapu Guarani, peichahápe ohenói hag̃ua héra rupi hetaite mba’e pyahu pytaguakuéra oguerúva hendive.",tateoba +Oguahẽvo upépe ojehechakuaa iñakãnunduvahague ha ojegueraha chupe tasyópe.,tateoba +Oguahẽ vove áraropoty katu oñepyrũma oñe’ẽ.,tateoba +"Oguapý ndajeko mbohapy pa’i peteĩ asaje okaru hag̃ua, tuichaicháva so’o ka’ẽ henondepekuéra ha upeichahágui ohecha sapy’a Perurimáme oúrõ ha he’i ojupe: - Ñahenoimína Perúpe okaru hag̃uaicha gua’u ñanendive ha ñañembohorymi hese.",tateoba +"Oguata ohóvo tape hũ ári hasyeterei chupe hye ha’ete ku osẽta hyekue, oñandu hekaka osẽ osẽma ohóvo ojpyko hetyma ponóike osẽ chugui, hetaitereima ojejoko niguatahápe ndoikatúi oguahẽ heta avakuéra oĩ upépe ha otĩro.",tateoba +"Oguata puku jave ñu térã ka’aguýre ha ohupytývo chupekuéra topehýi, oñeno ha oke yvýpe ha upeichahápe, pyhare javérõ, omohenda ipy pyte tataypy gotyo, ombyakúvo hete ha ani hagua iro’y.",tateoba +"Oguejy katuete tembi'u, yty ha opáichagua ári.",tateoba +Oguejy py'ỹi ojatypeka hag̃ua yvýpe.,tateoba +"Oguejývo ohóvo ho’a ipype tuichaicháva ha iporã porãva ysyry, umía hína Mbói Chini, Tajay, Guyraũgua ha heta ysyry porã.",tateoba +Oguenohẽ heta aranduka Paraguái rembiasakue rehegua.,tateoba +"Ogueraha chupe Kaiha rógape, ku avare guasu, upépe oñembyaty kuatiára (escribas) ha tujave (fariseos) ombotovakeo hag̃ua chupe.",tateoba +"Ogueraha hikuái peteĩ jo’oha (pala), ha oñepyrũ ojo’o.",tateoba +Oguerahákuri hembiapo “Mundo Fantástico” hetaiterei táva rupi.,tateoba +"Oguereiko ka’aguy yvyate ha ojuapykuéripáva oikohápe opaichagua ka’avo ha mymba rehegua tetãmegua, péicha mba’apo akaháregua omambue tuicha tekoha, oguereko yvy ijyvateha ha ka’guy, avei yvy itindy tuicháva.",tateoba +Oguereko 100 ñembyatykuéra ha 4 pehẽnguepekuéra (Temporadas).,tateoba +Oguereko 10 pehẽnguenguéra ha 236 ñembyatykuéra.,tateoba +Oguereko 16 300 tavayguakuéra (ary 2011-pe) ha opyta 175 métro nivel paraguasu'ári.,tateoba +Oguereko 18 cm yvatere ha ipohyikue ha'e 30 g.,tateoba +"Oguereko 1.902 tavayguakuéra ha 10,4 km² renda.",tateoba +"Oguereko 2.500 km ipukukuére, hu'ã yvatevéva opytáva yvyty Narodnaya-pe, ha oguereko 1.895 métro, kóva ha'e hína yvyty yvatevéva opaite Ural pegua.",tateoba +"Oguereko 279.655 yvypóra, ijerére katu oĩ 814.139 rupi.",tateoba +Oguereko 31 ára.,tateoba +"Oguereko 36228 yvypóra, umíva apytépe oĩ 18362 kuimba’e ha 17866 kuña upéicha ohechauka Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos pegua.",tateoba +Oguereko 40 km ipukukue ha ijykére oĩ heta yvyty michĩvéva.,tateoba +"Oguereko 466 tavayguakuéra ha 7,37 km² renda.",tateoba +"Oguereko 4 gotyo 5,5 kg.",tateoba +"Oguereko 60.719 ava, ko’ã apytégui oĩ 31.358 kuimba’e ha 29.361 kuña, osẽ Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos-gui.",tateoba +"Oguereko 65.310 ava, ãvagui 34.137 ha’e kuimba’e ha 31.172 kuña, jaikuaáva Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos rupive.",tateoba +"Oguereko 707,1 km², ha'e tetã michĩvéva ñemby kuarahyresẽ Asia pegua.",tateoba +"Oguereko 828 métro yvatekuére, ha'e opa yvy hóga yvatevéva.",tateoba +"Oguereko 964 tavayguakuéra ha 43,61 km² renda.",tateoba +"Oguereko 98 píso, ha ohupytu 423 métro hi'anténare, 357 métro hóga ahojáre yvatekuére ohupytu.",tateoba +Oguereko arandu róga táva Cruz das Almas-pe.,tateoba +Oguereko avei Ballet “Karanday Poty” ha “Ballet Mainumby”.,tateoba +Oguereko avei hetaiterei yvyra mba'e ha y porã.,tateoba +Oguereko avei heta óga momba'aporã opa tetã oĩva ijatýpe.,tateoba +Oguereko avei heta ysyry’i.,tateoba +"Oguereko avei ojejapoha aceite vegetal, oñemondykyha káña, aramirõ.",tateoba +"Oguereko avei peteĩ jejahuha iporãva ysyry Paso Ybyku’ípe, oĩháme camping rendaguã ha ñembosarairã.",tateoba +Oguereko avei peteĩ mba’yruveve guejyha ndaha’éiva tuichávape guarã.,tateoba +"Oguereko avei peteĩ ñe'ẽpotyryru (poemario) hérava ""Ita ha'eñoso (Ya no está sola la piedra)"".",tateoba +Oguereko avei peteĩ polideportivo ojeheróva “Dr.,tateoba +"Oguereko avei peteĩ tekojepokuaa hérava “tõ mumbu”, he’iséva akãjoka térã akã mbokua.",tateoba +Oguereko avei peteĩ tenda oñembosarái hagua avakuéra hérava “Tenis club”.,tateoba +"Oguereko avei tape hũ: Villarrica-Paraguarí, ohóva Félix Pérez Cardozo ha Coronel Martínez, Mbocayaty-Independencia, ipukukue 50 km, ha ambue osẽva Ruta VII peve, ohasáva Natalicio Talavera, Troche ha colonia Blás Garay rupi.",tateoba +Oguereko avei Ycúa San Antonio: oje’e ko ykuágui hoy’u ramo mitãrusunguéra itavyete opyta kuñataĩre ha katuetei omenda mitãkuñáre.,tateoba +"Oguereko avei yrembe’y porã ysyry Paraná ári, upéicha avei oñeha’ã hag̃ua umi deportekuéra y rupigua.",tateoba +Oguerekógui 60 tysýi térã sa’yhai peteĩchagua ko ahojajegua oñembohéra poncho para’i térã de 60 listas.,tateoba +"Oguereko hague hu'ũ ha puku, hũ térã marrõ.",tateoba +Oguereko hembe`y Para yvy mbytepe rehe.,tateoba +Oguereko heta kuãirũ avei.,tateoba +Oguereko heta kuãirũ avei ojeréva hese.,tateoba +"Oguereko heta mba’e techapyrã, ãva ha’e Playa Municipal “Punta Arenas”, oĩva ysyry guasu Tebicuary rembe’ýpe; Estancia de Turismo “Santa Clara”, opytáva 8 km távagui; avei ysyry porã, paradores, plazas ha museos históricos.",tateoba +Oguereko heta mombe’upy ha tembiasakue.,tateoba +"Oguereko heta tenda oporomamba’apóva rehegua (establecimientos industriales), ñemuha ha mba’eapohára.",tateoba +"Oguereko hetave 20 compañías-gui, Isla Aranda, Salado, Isla Aveiro, Kure Ygua ha ambue.",tateoba +Oguereko heta yrembe'y porã.,tateoba +Oguereko heta yrembe'y py'aguapy ha ojapo heta eirete.,tateoba +Oguereko hikuái po mitã.,tateoba +Oguerekohína 1.615.448 tavayguakuéra ary 2011-pe Cf.,tateoba +"Oguereko irundy joyke’y, hérava: Inocencia, Venancio, Rafaela ha Beningno.",tateoba +Oguereko jave 8 ary og̃uahẽkuri imbo'ehaópe peteĩ titereguigua aty ha upéva omoheñóikuri imborayhu umi ta'ãnga'i isãva rehe.,tateoba +Oguereko jejahuha yvyku’i morotĩgui oikóva.,tateoba +Oguereko ku’ekavaña tuicháva ha iporãva.,tateoba +"Oguereko mba’yruguata tuicháva ha iporãva ohóva tavaguasúpe opa ára ha ambue tetãvorépe; tendáre guarã oĩ mba’yruguata michĩvéva, avei mba’yruveve guejyha umi ndaha’éiva tuichávape guarã.",tateoba +"Oguereko mokõi tavusu: Mbabane, táva ojokuáiva ha Lobamba, táva orekóva tavetã iñemohendaha ha oguerekóva Tetã Tekojoja Ruvicha.",tateoba +"Oguereko mokõi tenda tavaygua, peteĩ km 20.pe ha ambue km 16-pe.",tateoba +"Oguereko ñemañaha jahechahaguã upe “Cerro Muralla”, ikatuhágui umi oúva ko’ápe oehca umi yvytykuéra omongoráva ko tenda, upéva rupi oñembohéra “Cerro Corá”.",tateoba +Oguereko oguejy haguã avion-kuéra.,tateoba +"Oguereko pa’ũ ohenóiva La Galería, ojeporúva exposición, avei escultura ha instalación ramo.",tateoba +"Oguereko pe tasa de crecimiento demográfico hérava ijyvatéva: 9,52% ary jave.",tateoba +Oguereko peteĩ mba'yruveve guejyha (pista de aterrizaje) ha'éva umi mba'yruveve'ivépe guarã ikatúva ojeipuru hepýre tetãme.,tateoba +Oguereko peteĩ museo hérava San Rafael oĩháme heta mba'e porã yma guare (período colonial).,tateoba +"Oguereko peteĩ Museo Histórico, pépe oĩ ta’anga ojejapova’ekue ita ha yvyrágui.",tateoba +Oguereko peteĩ Pytyvõhára Guasu Amandaje Guasu oiporavóva ha oguerekojeýva ipoguýpe 40.000 mba'apohára rasami ko yvóra tuichakue javeve.,tateoba +"Oguereko peteĩ tembipu hérava “takwapi”, kóva ha’e peteĩ mimby.",tateoba +Oguereko peteĩ ygarenda guasu omoñemu yva ha koga'a.,tateoba +"Oguereko pokõi ára omboaretéva, oikoha vy’aguasu.",tateoba +Oguereko pumbyry Copaco ha ambue.,tateoba +"Oguereko pumbyry rehegua Copaco ha avei pumbyry po pegua opaichagua, avei medios de comunicación, opárupi oguahẽ kuatiahaipyre tavaguasu pegua.",tateoba +Oguereko ramo poteĩ ary 60 kuatiáma ohai kuri ñe’ẽyvotyku´éra rehegua.,tateoba +Oguerekorõ pa ary ha'e ombopu ypýma “Banda Militar Paraguariguape” ha ohekombo'e chupe upéro mbo'ehára “Emil Lakowsky”.,tateoba +"Oguereko talleres ombo’éva heta mba’e: yvyra kytiha, ao jejapo ha ñekytĩ, virupuru óga pegua, ka’avo hi’upýva pohã’ýregua, salud rural, apĩ rehegua, computación, dactilografía, electricidad, káva rehegua ha ambue mba’e.",tateoba +Oguereko tapicha oporogueraháva ha avei tapicha omba’apóva upépe (guardaparques).,tateoba +Oguereko techapyrã oĩvavoi pe Chaco Seco-pe.,tateoba +"Oguereko telefonía digital, radiokuéra ha avei repetidora umi canalkuéra TV rehegua.",tateoba +"Oguereko tembipurukuéra ñe’ẽmbyry Copaco rehegua ha avei umi ñe’ẽmbyrykuéra ikatúva jagueraha ñanendive, avei oguereko ambue momongetarãkuéra, upéicha avei opaite tavakuéra árupiguápe oguãhẽ diariokuéra Paraguaypegua.",tateoba +"Oguereko tenda camping-pe guarã, ykatuhápe oike irundypa pehenguekuéra rupi, avei oĩ ojepyte hagua ógape, upépe oñeme’ẽ rambosa, karu, karujopy ha pyharegua, ãva hetave jave oñeme’ẽ Paraguái rembi’u te’ete.",tateoba +Oguereko tenda hi’ypáva ojupi jave ysyryguasu Pilcomayo ha oreko avei tenda tuicháva kapi’ipe oĩha.,tateoba +Oguereko tĩ mbarete.,tateoba +Oguereko va’ekue poteĩ ryke’ykuéra.,tateoba +Oguereko yvy 3.846 km² ha 178.130 ava oikóva pype (2008 ary).,tateoba +"Ogueroguata mboyve 13 ary, oike petei purahei ñeha'ãháme ha aimete oguahẽ hu'ãmeve.",tateoba +"Oguerohory ichupe revista especializada Classical Guitar de Londres ha'éha ""extraordinaria e impetuosa interpretación"" mba'ejára (Edición Junio/2000).",tateoba +"Oguerohory mba’apo omyakãva, arandu mbarete ha hesakãva.",tateoba +"Oguerovia avei omano rire hi’ãnguéra ohoha oiko peteĩ mbyjápe, péicha he’i Susnik ha katu Cadogan he’i ohoha kuarahýpe.",tateoba +"Oguerovia avei omanóvove itúva, oikoha chugui terekua, upévare ohenói chupe apã krei’i (Túva ã).",tateoba +"Oguerovia hikuái peteĩ póra hérava Kilyikhama, kóvagui okyhyje añete ha’ekuéra, ikatu ñambojoja Aña guaraninguéra ogueroviáva rehe.",tateoba +Ogureko peteĩ térã mokõi mba'yrumýi rape.,tateoba +Ogureko peteĩ térã mokõi mba'yrumýi rape ha Jehasaha repy Tape Porã guive ipyrusuveva irundy mba'yrumýi rape ndie.,tateoba +"Ogyképe, ojehecha peteĩ emperador Carlos V ta'anga; avei, ambue cuadro ohechauka upe intento revolucionario, oñemotenondeva'ekue independencia mboyve.",tateoba +Oha’ähína hikuái ha peichaháguinte peteï opyvoi hapicháre.,tateoba +​ Oha'ã opa tetãnguéra oĩva Conmebol atýpe ha mokõi tetã ou Concacaf pegua.,tateoba +"Oha'ã teko, máva, hamba'e.",tateoba +"Ohai akue Benedito Ruy Barbosa ha omotenonde Jayme Monjardim, Carlos Magalhães, Marcelo de Barreto ha Roberto Naar.",tateoba +"Ohai akue Filipe Miguez ha Izabel de Oliveira ha omotenonde Allan Fiterman, Maria de Médicis ha Natália Grimberg.",tateoba +Ohai akue Gilberto Braga ha Ricardo Linhares ha omotenonde Dennis Carvalho.,tateoba +Ohai akue João Emanuel Carneiro ha omotenode akue Ricardo Waddington.,tateoba +Ohai akue pyahuhápe Ricardo Linhares ha omotenonde Denise Saraceni ha Fabrício Mamberti.,tateoba +Ohai avei ambue tembiapo índole jurídica ha histórica.,tateoba +"Ohai avei “Ceferino Zarza, compañero” (orekóva Jorge Garbett purory) ha “Cantando” (ombopurorýva Jorge Krauch).",tateoba +"Ohai avei heta ñe'ẽpoty, ha ojapo haihára gua'u heta iñakãme ohai hag̃ua teko oikoéva, ohaíva oikoéva.",tateoba +"Ohai Benedito Ruy Barbosa, imemby ndie Edilene Barbosa ha hemimeno Marcos Barbosa ndie.",tateoba +"Ohai: ""Cerro Kora"", ""Ñasaindýpe"", ""Reservista purahéi"", ""Vy'a'ỹ jave"", ""Nde ratypykua"", “Tupãsy Ka'akupe"", ""Cherendumi María Ana"".",tateoba +Ohai guarani ha españa ñe’ëme.,tateoba +Ohai Guarani ha españa ñe'ẽme.,tateoba +Ohai hagua Guarani ha’ekuéra oipurúkuri España ñe’ẽte achegety ha upevakuére avei heta ñe’ẽ Guaranimegua -upe guive ha ága peve- ojehai ha oñemoñe’ẽ hekope’ỹ.,tateoba +"Ohai ha omoñe'ẽ heta, oguereko heta tapicha oúva hendápe, avei oñemog̃uahẽmi chupe heta jopói, ápe herakuã avei imba'ekuaa pohãno rehegua ha'éva peteĩ mba'e hesegua oĩva'ekue ñemimbýpe.",tateoba +Ohai hesegua “Memoria.,tateoba +Ohai hetaiterei guion cinematográfico ijapytépe.,tateoba +"Ohai hetaiterei, ojekuaa poapypa rupi (80 composiciones), peteĩva ha’e “Paloma Blanca”, kóva ha’e ohupitýva jekuaave Paraguáipe ha pytagua retãme, koã derecho rehegua ome’ẽva’e ambuépe.",tateoba +"Ohai heta ñe'ẽporãhaipyre herakuã: Mburuvicha ha tupãmba'ejára térã Peteĩ jángi Mburuvicha Arturo rogaguasúpe, hákatu ojeikuaave chupe upe mombe'upyrusu heraha Tom Sawyer Rembiasa guasu ha upe riregua heraha Huckleberry Finn Rembiasa guasu.",tateoba +"Ohai heta ñe’ëpoty Guarani ha españa ñe’ëme avei, ombyatýva peteï ñe’ëpotyryrúpe hérava “Kunu’ü Roky”.",tateoba +Ohai heta ñe’ëpoty Guarani ñe’ëme ha’evoi omyasäiva’ekue ñane retä tuichakue javeve ha avei ambue tetä rupi.,tateoba +Ohai heta ñoha’änga ha umi iñe’ëpoty ijaty peteï ñe’ëpotyryrúpe hérava “Mandu’arä”.,tateoba +"Ohai idioma guaraníme ojeguerohoryetereíva ha ipype ojekuaa autor, actor ha director-ha.",tateoba +Ohai karai Manoel Carlos.,tateoba +Ohai karai Manoel Carlos ha omotenonde Jayme Monjardim ha Leonardo Nogueira.,tateoba +Ohai kuatiahaipyre “Hoy” ha “La Nación” umívape.,tateoba +"Ohaíma heta aranduka, péicha: ""Hovere vere"", ""Tangara tangara"" ha ""Arandu ka'aty aty"".",tateoba +Ohai mokõi aranduka omohendahápe umi káso ha’e ombyatyva’ekue.,tateoba +"Ohai opaichagua ñemombe’u mitã ha kakuaávape g̃uarã, avei ohai ñe’ẽpoty.",tateoba +"Ohai: ""Perurima rapykuere"" ombyatyhápe heta káso Perurima rehegua.",tateoba +"Ohai ramo jepe heta ñe'ẽyvotyete, jerovia rehegua ha tie'ỹ, ojekuaaporãve chupe umi iñe'ẽpoty oñembohorýva, upévare oñembohera chue ""Boca do Inferno"" (he'iséva: Añaretã juru).",tateoba +"Ohai: ""Surgente"", ""Nubes del Este"", ""Panambi vera"".",tateoba +"Ohai “Takuare’ë potymi”, “Chakoréva ñande ru”, “Ñu kañy mba’e poty” ha heta ambue.",tateoba +"Ohai: “Tuju nde’aho’i che retä”, “Tojevy kuarahy”, “Pétalos” ha hetaiteve ambue.",tateoba +Ohaitypo ypa'ũnguéra Antártida pegua térã ku yvyrusu ipýpe.,tateoba +Ohaitypo yvyramáta kua térã ambue kua ambue guyra ojapóva.,tateoba +"Ohaitypo yvyramáta rakãre, yrembe'y ypy.",tateoba +Ohai umi iñarandúvape kuiatiañe'ẽ ha oñembohovái ichupe ha umíva apytépe oime Juan E. O'Leary e Ignacio A. Pane.,tateoba +"Ohai umi ñoha’anga: “Nuestra Vieja Casa”, mbohapy aty peh*eme ha “Amaos los Unos a los Otros” avei heta mba’e ohaíve.",tateoba +Ohai upépe ñane retã ruvicha Carlos A. López.,tateoba +"Ohaiva’ekue tendota ramo ""Commemorative Series"" Universidad de California-pe, oimeva’ekue miembro consejo editorial umi revists literaria (Hispanic Review, Revista Iberoamericana, Hispanic Journal ha ambuévape).",tateoba +"Ohaívo kakuaávape oplantea iñe'ẽ hesakãva ha ndaiky'áiva, oikuaauka hemiandu potĩ ombopiro'ýva moñe'ẽhárape.",tateoba +Ohai Yoya Wursch ha omotenonde Roberto Talma ha José Paulo Vallone.,tateoba +"Ohapykuereka ha ohechaukakatu opaichagua ava no’õ reko, oiko ha oikova’ekue yvy ape ári.",tateoba +"Ohasa ary, Curt oñemoaranduve ára ha ára, péicha ijeheguiae oiko chugui tekochaukakuaatyhára ha avei avakuaahára.",tateoba +"Ohasa ary ha oiko chugui kuñakarai, oguereko jave 25 ha 40 ary; ojapopaite ha ojapokuaa opa mba'e.",tateoba +"Ohasa ary, ha oiko Paraguáipe heta jejahéi rire, ko'ág̃a ikatu oñeñe'ẽ ha oñeñandu Paraguái membytee Guarani ñe'ẽme.",tateoba +"Ohasa ary paha hekovépe, mba'apópe naikane'õi música paraguaya oikuaauka hague, hembiapo rupive ojapo pe ojeheróva difusión cultural.",tateoba +"Ohasa asy ha oguahẽ hekovépe ñesẽ tetãgui, ha heta ára jey ohasa apañuãi opáichaguáva.",tateoba +"Ohasa jave Independencia Nacional, peteĩ mbokapu oguahẽva hetépe oity yvýre ha omano upépete.",tateoba +Ohasa ñorairõ guasu ha chupe opurahéi hi’ánga ipópe.,tateoba +"Ohasapa rire karréta umíva mitãkuña poravéva ndive, hapykuéri club deportivo ha opakuévo kuimba’e kavaju ári.",tateoba +Ohasa peteĩháme ára 23 jasypa 2019-pe.,tateoba +"Ohasa rire 15 aravo'i, peteĩ tata mboguehára aty ambuéva, ikatupyryvéva, oike ku óga techaukarãme omboty hag̃ua umi koty ne'ĩra oñehundíva ha ohecha hag̃ua mboy mba'e tembiechapyrã hepy oñehundímava.",tateoba +"Ohasa rire haimete 20 ary tetãygua ñorairõre, oñemoĩ jey tetã rekuáipe karai Meiji Tennō mburuvicha guasúicha ha tetã ruvicháicha ary 1868-pe ha oiko ko tetãgui pe Hapõ mburuvi upe guive.",tateoba +"Ohasa rire heta ary oje´e avei chupe ""Cenizal"".",tateoba +"Ohasa rire moköi aravo, peteïva -noha’äiva, oïva okápe- osapukái chupekuéra: “Pepytu’umína ha peju perambosa” ha osë peteï Kachíke ombovái chupe: “Ndaikatúi, cero a cero gueterei” ha otu’u ojuehe, omuña ipy’aropúvaicha pe mba’e’apu’a.",tateoba +Ohasa umi ára ha ohaíjepi ipehënguekuérape.,tateoba +"Ohasávo ary 1927-1928, ojapókuri peteĩ mba'e ndetuichapajepéva.",tateoba +"Ohasávo heta ary tendaguakuéra oñepyrüma avei omba’po ambue mba’épe: mymbajuka, pirakutu ha upéi arroz ñeñotýme.",tateoba +"Ohasávo jasy ojehecha opavave temiandu, péicha Pedro oho Sao Paulo-pe oikuaa hag̃ua okaraygua oĩmbápa pe ojeipotáva ndive.",tateoba +"Ohasávo Kachíke renonde rupi, kóva he’i kuñataïme: “Aikosetépa nde sandiárö”.",tateoba +"Ohasávo Paraguái, oreko hetaiterei afluente, ha'eháicha río: Tevikuary, Ypane, Manduvira, Ypane, Aquidaban, Apa, Confuso, Verde ha Montelindo.",tateoba +"Ohasávo sesenta ary umi mba'e oikohague, oñehendúvo purahéi, hetápe omopirĩ tetã ohaúgui umi conciudadano-kuérape.",tateoba +"Ohasávo umi ára, og̃uahẽ avei ijapýpe pe sãso oñeme'ẽva'ekue chupekuéra oiko hag̃ua upe tetãme, upémarõ ombopyahujey hag̃ua upe sãso oñomoĩkuri peteĩ ñe'ẽme ou hag̃ua sapy'ami -ary 1978-pe-",tateoba +"Ohayhueterei imbo’ehára Sardi-pe, ha’e, oipe’a chupe okẽe oike haguã biblioteca privada orekóvape.",tateoba +"Ohayhuetèva purahèi ha purory rire, ha’e hembiapo mbo’ehàra ramo omotenondèva.",tateoba +"Ohechakuaágui mba’eve ndikatumo’ãiha ohupyty España ñe’ẽte rupive, oñepyrũ hikuái oñemoarandu avañe’ẽme, jahechápa péicha omotenondeporãve hembiapoita.",tateoba +"Ohechakuaávo Natalicio de María Talavera rekove ha rembiapokue, Ministerio de Educación y Culto, kuatiapyre 248 rupive, oiporavo ára 11 jasypa ogueromandu’a hag̃ua Paraguay Ñe'ẽpapára Ára.",tateoba +"Ohechakuaávo upe mba’e, pe karaimi he’i Kachíkepe: “Ha’e porä niko ndéve anive hag̃ua rembojahu ne mbarakajápe porque ojahogáta ndehegui”.",tateoba +"Ohecháma ramo karai pa’pe oñemoag̃uiha oúvo, vokóipeko oguejy ha ogueraha hi’olla de virtud, yvyku’i aty ári omoĩ.",tateoba +"Ohecharamógui tujami ha tajýra reko marangatu, Ñande Ru ojevúvo yvágape omoheñoiukáje tujami róga korapýpe, peteĩ ka'avo pyahu avave oikuaa'ỹva.",tateoba +Ohecharamoite opytávo mba’éichapa oñembo’e mbo’ehaokuéra activa rupi.,tateoba +Ohecharamoitereígui upe mba'e Lorenzo oñe'ẽkuri Silki ndive ha oikuaauka chupe ijehechakuaa ha peteĩ ára ha'e ohupytyseha avei chupe ha Savagge osẽ ombohovái chupe upe mba'e ndaikatumo'ãiha ohupyty peteĩ paraguayíto pililíto ha'eichagua.,tateoba +"Ohecháramo ñuhã, ombyai ñemihapete, oĩramo oguyrara'ãva, okañy ha omondýi chupekuéra ani haĝuã ojuka mymba'i ha'e ohayhúva.",tateoba +"Ohecharamóvo chupe umi ipehëngukuéra ha opavave iñirü ojapo hikuái chupe opaichagua vy’aguasu: purahéi, jeroky, káso hamba’e.",tateoba +Ohechauka hikuái kokuégui ikatuha heta mba’e jaguereko terã jahupyty.,tateoba +Ohechauka ñandéve ko’árupi oikohague umi España-gua ary 1700 rupi; ha upe karai tendotaguasu Gaspar Rodríguez de Francia avei.,tateoba +Ohechauka ñandéve mba’éichapa ava ha mymba retepy ku’ekatu ha ysajakatu ojoja hikuái.,tateoba +Ohechauka ñepyrũ katupyry arte-pe oguereko rupi papoapy ary.,tateoba +Ohechauka oguerohoryha ohayhúha umi mba’e Elías ohechaukàvo umi ta’anga mitología paraguaya reheguáva.,tateoba +"Ohechaukávo omoneĩha, omoĩ heraguapy mbohapyve aty omboguatáva ko apopyrã, ohaívo héra mbohapy kuatiáre ojojaitéva he'ívape, 3 jasypoarundy, 2007-me.",tateoba +Ohechaukávo yvágape oñemohenda ára rehasa ha pyhare rehasa.,tateoba +Ohechávo karai pa’ipe pya’épeko opia tape ykégui; oike ñañandy oguerekohápe tata ha ombyaku y.,tateoba +"Oheja opavavépe guara mba’ekuaa, oñemoarandúva ha avei umi ára ha ára omongakuaasevéva imba’ekuaa.",tateoba +Oheja tetã ñeisãmbyhy ha ndaikatúi omohu’ã oñenohẽre chupe Tetã Pokatúgui mbaretépe.,tateoba +"Oheka oparupiete, ijapykaguýpe jepeve ha ndojuhúi mamove.",tateoba +"Ohekávo, ojesareko umi, restaurant ha churrasquería rupi, péicha ohupyty, por lo menos, tembi'u cada día ohasávape.",tateoba +"Ohekávo tekove porãve hembiapópe, omboguata porãvévo ikuaandy.",tateoba +Ohekombo’epávo ichupe ogueraha jey oheja hendaitépe ha’eháma ohekombo’e hag̃ua ha peichakuérape ha upe guive ohero Kuñakarai Tupãsy La Candelaria.,tateoba +"Ohendu avei chupe peteĩ purahéi mba'apo pegua tuvicha, ha oipy'ỹvo ichupe omba'po hag̃ua purahéipe.",tateoba +"Ohendupávo upe mba’e, karai oporandujey: “Ha amóva, pe ipahaguéva, pévagui piko mba’e oikóta”.",tateoba +"Ohendúvo péva, Kachíke he’i chupe: “Chéngo areko 10.000 mante”.",tateoba +"Ohendúvo upéva Aquino’i osë he’i: ”Che ruvicha, peteï mba’énte ha’ese ndéve, pe mayor ahínco niko ndaha’éi ñane unidad-gua”.",tateoba +"Ohendúvo upéva, Kachíke osë he’i karaimíme: “Péva ndaha’éi chemba’e porque chemba’e ne’ïrä gueterei orambosa”.",tateoba +"Ohendúvo upéva niko Kachíke oñemona yvýre, opuka ipy’aropúta ha he’ijey hembirekópe: “Mba’éichapiko rembochyryrýta sombrero-pe, ma’eräkatupiko oï pe páila”.",tateoba +"Oheñói rire, panambi rete ojogua peteĩ yso para porã ha ho'u ka'ami, ha upei, ko'ã yso oñemoambue panambíre ha oveve.",tateoba +Ohesa’ỹijopaite taha’eha’éva ñe’ẽte rembiasa.,tateoba +"Oho Brasíl gotyo heta jey, upépe omba’apo ha oestudia mbo’ehára Isaías Sabio, ndive.",tateoba +Ohohápente mavave ndoipe'ái chupe hóga rokẽ.,tateoba +Oho heta jey opurahéi hag̃ua ta'angambyrýpe.,tateoba +"Ohokuévomahina, he'i mbohapyvéa Perúpe: ""Reimetaikoreína karai Peru nde rógape.",tateoba +"Oho mbo’ehao ñepyrũme itávape ha upéi ou oñemoarandu Colegio Nacional de la Capital-pe, jepénte ndaipóiri marandu omohu’ãha.",tateoba +"Oho mboyve, he’i hembirekópe: “Ag̃uahëvo Ka’aguasúpe rohenóita, jahechami mba’éichapa oiko ko’ä celular”, ha oho.",tateoba +Oho mboyve ñorãirõme oguereko jeguaka iñakãre.,tateoba +"Oho mitã mbo’ehaópe itávape, upe rire omba’apo kokuépe.",tateoba +"Ohoraê Argentina-pe ha heta oguata rire, ohasa rire heta tetâ rupi, oĝuahêjepékuri Rusia-pe ha upégui ojevyjeýkuri Argentina-pe.",tateoba +"Oho rire ñorairõhápe oĩkuri Isla Po’ípe, upépe ojupíma teniente 1º-pe.",tateoba +"Ohosapy’árõ upépe, ko’ag̃aite, peteĩ ñande rapicha Paraguay, Argentina térã Uruguaygua; katuete oñandúne upe mba’e ipyahúva hetépe, ndohupytýigui gueterei jepokuaa.",tateoba +Oho umi topadora tuichaicháva ha ojapo pe tape pyahu.,tateoba +"Ohova’ekua música paraguaya ndive Europa tuichakue jave, oñeme’ẽ hasguépe chupe techaramo ha momba’eguasu hembiapokue rehe.",tateoba +Ohóva guive ikatu ohecha mba’echaitépa heta gueteri oï pe tendáre mymba opaichagua térä ka’avokuéra rehegua.,tateoba +Ohóva guive ohecha heta mba’e he’íva ndohemo’ãivaicha umi tendáre.,tateoba +"Ohóva río rupive, ikatu ojehecha ecosistema upe tendáre.",tateoba +Ohsprjo umi boliviano ani ohasa río Paraguái gotyo ha ombyai potente división enemiga oiporúvajegueru ha jeguerahápe combate de posición ha técnica guerra de guerrirrilla ramo.,tateoba +"Ohupyty dominio técnico cámara ha placa fotográfica procesado-pe, avei omondo umi ta'anga Sociedad Fotográfica Argentina de Aficionados (SFAA).",tateoba +"Ohupytýgui disco jehepyme'ẽ ohasa umi cifra oestipuláva sello discográfico, ogana disco de oro ome'ẽva compañía disquera RCA internacional, material Dulce Margarita rehe.",tateoba +Ohupytyse arapy jepuru py'aguapýpe ha oheka arapyregua tembiporupyahu.,tateoba +"Ohupyty terakuã avei osẽvo ta'angamburýpe, ""O fino da bossa"", Elis Regina ojapóva.",tateoba +"Ohupytývo Amérika Mosãsohára Kópa 2002-pe ha Suramérika Kopajo’a 2003-pe, Olimpia oikékuri po atyha apytépe ko yvy ape arigua ohupytyva’ekue peteĩ tetãita jopói ombotykuévo sa ary heñoihague.",tateoba +"Ohupytývo peteï ñemuha, ojuhu peteï ñande ypykue oguapýva upe ñemuha renondépe, ha oporandu chupe: “Ndépa reikuaa moöpa opýta Kachíke róga”.",tateoba +Ohypýi ko tetãvore’i Tebicuary-mi upe ysyry héra kóicha avei.,tateoba +"Ohypýi Kykyópe umi Río Tebikuary, ysyry Mbuyapey, ysyry Yaguary, ysyry Pindo, ysyry Kuruka'u ha avei ysyry Itape.",tateoba +Oĩ 101 aldeas rupi ko’ã colonia-pe.,tateoba +"Oĩ 190 mbo’ehao Educación Inicial-pe g̃uarã, educación primaria-pe oñeiscrivi 39.692 temimbo’e rupi.",tateoba +"Oĩ 20.000 especies rupi, ãva pa’ũme oĩ umi tendagua (nativas) ha umi exóticas, oĩ 280 especies tendaguáva ikatúva opa.",tateoba +"Oĩ 20 ári ""Leishmania"" lája ikatúva ombohasy tapichakuérape.",tateoba +Oĩ 222 sua kuñanguéra ndahyeguasuséiva umi tetã kakuaátavape ndoipurúiva memby'ỹrã tembiaporape ko'ag̃agua.,tateoba +"Oĩ 33.976 óga ojeiporúva Concepción-pe, 13.768 tavaháre ha 20.208 katu okaháre.",tateoba +"Oï 34% avakuéra távape ha 57% okaraháre, oguereko tasa de crecimiento ary jave 3.61%.",tateoba +Oĩ 35% guive 45% meve tapichakuéra oñandúva hasy térã ipire pytãva oñepohãnokutuhaguéme.,tateoba +Oĩ 3 su sua ári tapicha oikóva umi tenda oĩháme Rabia arapy tuichakue javeve.,tateoba +Oi 40 tribu guaraní rogakuéra oñemúva artesanía-re Museo Bertoni-rupi.,tateoba +"Oĩ 74,21% rupi avakuéra tendagua oiko okahára ha sa’ive távape.",tateoba +"Oĩ akue karai ymaguare tetã ambuévagui oho yga guasúre ha opytami Ilándiape, hákatu umíva ndopytái oikove hag̃ua upépe, techapyrã oĩ karai vikíngo héra Naddoddr ha oúva ypa'ũnguéra Feroe pegua, ha'e ikatu niko upe peteĩha oguahẽ kuri ko ypa'ũme.",tateoba +"Oĩ ambu'a ikatúva ohupyty amo 30 cm kuéra rupi ipukukue, hákatu ohupyty meméva amo 10 cm.",tateoba +Oĩ ambue pohãnohára ndoipurúiva ñana.,tateoba +"Oĩ amo 6 sua ojeroviáva, tenondeite oiko Índia retãme.",tateoba +"Oĩ ápe heta ñanandy vai oikovekuaáva y tuicha ha oikepa jave yvyháre ha mymbakuéra, ãva ha’e: ñandu, ype saite, cigüeña, chahã, aguara guasu, jurumi, carpincho ha jakare.",tateoba +"Oĩ arandupy omboapýrava térã omokangýva memby'ỹrã jepuru oimo'ãre oĩ vaiha tekoporã, tupã jeroviaha térã tetã jokuairapépe g̃uarã.",tateoba +"Oĩ aserradero, fabrica de cerámica ha acería-kuéra.",tateoba +Oĩ avei ambue mokõi mba'e omohechaukáva pe Ñembosaraipavẽ ha'éva: ñembosaraipavẽ hataindy ha ñembosaraipavẽ ijeroviapy.,tateoba +Oĩ avei ava omombe’úva ambueháicha pe tendápe yma oñeñotỹhague peteĩ itapu ikuarepotĩjúva ha ani hag̃ua umi oúva ambue tetãgui ogueraha pu’aka rerekuaháramo upéva ohapohague hikuái.,tateoba +Oĩ avei Biblioteca ha Parque Tecnológico.,tateoba +"Oĩ avei entidades binacionales ombosako’íva energía eléctrica oipytyvöva oï haguã ñangareko tekoháre, ã tendakuéra oipe’a hokẽ opavave tapicha ohosévape guarä ohasa aravo térã ára py’aguapy, vy’a ha mba’eporã apytépe.",tateoba +"Oĩ avei fábrica ojejapohápe tatapỹi, terã eirete ñeñami, ha eíra takuar'ẽ ojejapohápe.",tateoba +"Oĩ avei ha’ekuéra ho’usetéva, péa hína anguja’i ha mbya tapýi oĩ haguépe nderejuhu mo’ãi ni peteĩ.",tateoba +Oĩ avei he'íva'ekue iporãitereiha ava guarani.,tateoba +"Oĩ avei he'íva guarinĩ mboyve Paraguáipe oĩ vaekue 525.000 yvypóra, ha uperire 221.000 opyta, ijapytépe 21.000-nte ikuimba'e kakuaapy.",tateoba +"Oĩ avei hembiapokue oñemyasãiva ta'ãngaryrýi rupive, péicha: “La ciudad y los perros”, “Pantaleón y las visitadoras” (1973) ha “La tía Julia y el escribidor” (1977).",tateoba +"Oĩ avei heta áreas protegidas Paraguáipe, opa henda rupi, ko’ã recursos naturales oguerekóva heta especie rehegua araka’eve ndopamo’ãi.",tateoba +"Oĩ avei mba’yru yvyraguigua tuichaiterei ha ipohýiva, noñemongu’éiva voi hendágui, ojejapo avei yvyra ikuávagui.",tateoba +Oĩ avei mokõi pukoe comunitaria: peteĩ Mariscal Estigarribia-pe ha mokõiha distrito Dr.,tateoba +"Oĩ avei, ndahetái ramo jepe, yvy hidromórficos, ha’evahína Gley – húmico ha Planosoles umía rehegua.",tateoba +"Oĩ avei ñe'ẽ ambuéva heko tee ""tetãvore tetãvore"" rupi.",tateoba +"Oĩ avei ñemity: arveja, jety, sevói hi’áva, sapallo, habilla, avati, manduvi ipirérevegua, kumanda, sorgo ha mba’ysyvo.",tateoba +Oĩ avei ñuháre yva he’ẽtéva ha ko’ãva apytépa pe he véva ha’e hína pe arasape.,tateoba +Oĩ avei ohecháva tekove ambue hendaicha ha he’íva hikuái tekotevẽha jaheka tekokatu ha ñamboyke mba’epota.,tateoba +Oĩ avei oipurúva Ache-Guajaki ohero hag̃ua ko te’ýi kóvape.,tateoba +Oï avei omba’apóva ñandutí apópe.,tateoba +"Oĩ avei omba’apóva vakakuéra ñemoñáre, yvyrakuéra ñemba’apo ha ñemuhaguasúre.",tateoba +"Oĩ avei omombe'úva mba'éichapa heñóikuri tavakuéra, ỹramo oñe'ẽva guyra, mymba, térã ka'avokuéra rehe.",tateoba +Oî avéi peteî ka'avo herava amambái oĩva ka’aguýre he’õva rupi heta oĩva ko tendáre.,tateoba +Oĩ avei Pindorama Poytugañe'ẽ Amandaje ipype.,tateoba +Oĩ avei taxi ndahepyietereiva.,tateoba +Oĩ avei televisión repetidora.,tateoba +"Oĩ avei tembiasápe, peteĩ Tratado de Paz, oheraguapýva’ekue Dr Francia ha cacique Nagolati, omyakãva mbajakuérape, ary 1821-pe, upérõ cacica Catalina ojapo ñe’ẽasaháramo.",tateoba +Oĩ avei terere rupa ha’éva tembi’umi terere mboyvegua.,tateoba +Oĩ avei umi oñemongavajukakuaava’ekue Guaraníme oñe’ẽhaguére ha sa’ive jave katu ojehe-rómi chupekuéra “guarángo”.,tateoba +Oĩ avei umi talla religiosa ojejapova'ekue umi taller jesuítico ha franciscano-kuéra omotenondeva'ekue.,tateoba +"Oĩ avei umi tapicha iñaranduvéva he’íva hikuái: ñe’ẽ ija ha ijahetáva internet-pe, hekove pukúta.",tateoba +"Oĩ avei umi tuichavéva, ohupytýva amo 6 métro ha ipohýi hína amo 70 kg.",tateoba +"Oĩ avei upégui ohóva oñembo'e ha oitupãitũ ambue tupãópe, ohupyty peve pokõi tupão.",tateoba +"Oĩ avei upégui ohóva oñembo'e ha oitupãitũ ambue tupãópe, ohupyty peve pokõi tupão (siete iglesias).",tateoba +"Oĩ avei ysyrykuéra Tahekil ha Cartei Cué, ha’éva ho’áva ysyry Aguara Guasúpe.",tateoba +Oĩ avei yvykua oikoreínte va’ekue ikatuhápe jahupyty jepytu’u hupyty’ỹva jepy’amongeta reheve.,tateoba +Oĩ Avenida Prestes Maia-pe ha ojejogapo ary 1950 guive 1960 peve.,tateoba +"Oĩ Catedral Asunción Vice Parroquia-ramo, ary 1783 guive.",tateoba +"Oĩ gueteri heta ko’ãva ohecha, ohupyty ha oiko porã va’ekue ko’ãva árape ha ipyahu véva kuéra ndoikuaa porã véima terã katu ndoikuaavéima voi.",tateoba +"Oĩ gueteri heta mba’e ikatúva ñañangareko hese: ñanembo py’a rory gueteri jahecha ramo umi yvyty rovyũ, ysyry porã ha mymba ka’aguy mimi oikóguitiva ndajaikuaái araka’e pevépa.",tateoba +"Oĩgui Ysyry guasu Paraguái rembe’ýre avakuéra opirakutu opaichagua pira oĩva ko ysyrýpe: dorado, pacú, tres puntos, corvina, piraña, palometa, anguila de rio, armado, surubí.",tateoba +"Oĩháicha Guarani hekosãva ha Guarani hekosã’ỹva, ja’ekuaa avei oĩhague: 1)Guarani ñe’ẽte ojehe’a’ỹva España ñe’ẽre, oikuaa ha oipurukatúva ava ka’aguygua, ha 2)Guarani ñe’ẽte oheróva España rembikuaa ha Hesukirito jeroviakatu.",tateoba +"Oĩháicha jepokuaa tekoháre oĩ avei jepokuaa avano’õre; ha’éva pe katupy (posibilidad) jaguerekóva avakuéra jajepokuaávo ñane avano’õre, ñanereñoihaguépe térã javahápe jaiko hag̃ua; ha ñaimévo ipype jajepokuaakatu hag̃ua imba’ekuaa ha hembiapoitáre.",tateoba +"Oĩháicha temira’ã ha ñemboharái, oĩ avei tembi’u San Juan árapente ojejapóva.",tateoba +"Oĩ hápe ka’a hetaiterei jajuhu ha opaichagua, oĩ hakã guasúva, ha’etéva voi aju’y mba’e ha avei jajuhu ta’yrusu ha hogue porãva.",tateoba +Oĩha yvate kuarahyreike pe tetãme 50 kilómetro-pe opyta pe tenda ñorairõ'ỹ omboja'o mokõi Korea.,tateoba +"Oĩ he’íva aipo Ángel Labruna, ombojojahague Erico-pe vakapipopo ñemoingépe; ág̃a katu, Erico ohupyty upe mba’e guasuete sa’ive vakapipopo ñeha’ãme.",tateoba +Oĩ he’íva heñói hague ko’ápe.,tateoba +"Oĩ he’íva ñambojerente va’erãha jaikutu yre ha péicha 33 jevy ñambojerévo ja oimbáma Obrágepe voi oñepu’ã ojejetapy, oñemoĩ ka’ayrã ha oje kay’u kuévo ojekutúma revíro rambosagua ha opa tembi’u týrarã upe árape.",tateoba +Oĩ he’íva téra he’iséha pe héra ogueraháva voi.,tateoba +Oĩ hembe yvyráva ha pe ipyko´ẽhápe ikuára sa´i mimi ikatúva ojepyaha alámbre térã karanda´ýgui.,tateoba +Oĩ hesaitéva ha oĩ oñemongakuaáva ogaháre.,tateoba +Oĩ heta atyhápe UNA-pe ha avei omba’apo tembiapo rehe mburuvichakuéra ndive.,tateoba +"Oĩ heta avei lauarelkuéra rehegua Lauraceae ha avei sotobosque, yvyrakuéra Piperaceae, Bromeliaceae, Rubiaceae, Pteridofita, Poaceae, ha hetave apytépe.",tateoba +"Oĩ hetaiterei hembiapokue, oguerekóva pype motivación.",tateoba +Oĩ hetaiterei omba’apóva vakapíre.,tateoba +"Oĩ heta karai arandu he'íva varróko mba'eporã ára jehasáre oreko mbohapy pehẽngue guasu: «ymaguare» (ary 1580-1630), «ikakuaáma» (ary 1630-1680) ha «aréva» (ary 1680-1750).",tateoba +"Oĩ heta kebracho morotĩ, samu’ũ ha palo santo.",tateoba +"Oĩ heta oguerekóva Mano Marangatu ra’ãnga ijehe, omosàingóva ijajúri.",tateoba +"Oĩ heta oho va’ekue omba’apo hagua aserradérope, oĩ avei ohóva omba’apo hagua kokuépe oparupigui rei terã oho va’ekue ojehekávo ambue hendáicha.",tateoba +"Oĩ heta ysyry ha yvu ko távape, San Cristóbal –pe ikatu ojehecha opáichagua orquídea.",tateoba +Oĩhína tetãvore País Vasco pe.,tateoba +"Oĩ hi'upy opaichagua, umi oñemongarúva, umi oporombovy'áva ha umi oporomonga'úva.",tateoba +"Oĩ hoy'úva opaite ára hakuvéramo jepe, ndoka'ay'úiramo ipirevai térã iñakãrasy.",tateoba +"Oĩ ijapyteve mandyju, kochõ yvyra rogue.",tateoba +Oĩ iñe'ẽpehẽteĩva (monosi-lábicas) ha iñe'ẽpehẽ'etáva (polisilábicas).,tateoba +"Oĩ ipoty morotĩ, sa’yju ha pytãngýva.",tateoba +"Oĩ itie'ỹva, avei ñanembopukáva, ñanemongyhyjéva ha opaichaguáva.",tateoba +"Oĩ jaipurukuaáva tero, teroja ha ñe'ẽteja ndive ha hetaiteve oĩ jaipurukuaáva ñe'ẽtéva ndive.",tateoba +Oĩ jekopytyjoja mboja'opy ohejáva umi tetãygua oike joja peteĩ atýpe térã ojapo peteĩ aty ojokuaikuaáva oiporavo hag̃ua tetã raperã.,tateoba +"Oĩ jepokuaápe ojejapo hag̃ua pe vy’a arateĩme añónte, hi’ára mboyve, térã hi’ára rire ho’áramo ambue ára, ndaha’éiva arateĩ, péicha oiko, tavao omotenondéva ndoheraguapýigui peteĩ decreto he’ihápe aretéha upe ára.",tateoba +"Oĩ jeroviapy opaichagua, upéarõ ojehecha heta jegueroviapy aty ha jeroviahakuéra ojoavýva.",tateoba +Oĩ katu ára koo tendárupi katu ojehecha memeteha jekái guasu kokuerére.,tateoba +Oĩ katu ohopaite jevy va’ekue hetãme kuera.,tateoba +Oĩ katu oporogueraháva Paraguay peve avei.,tateoba +Oĩ katu tenda ijyvyku’i ha katu itujuha avei.,tateoba +"Oĩ katu yvy jepeve ogueraháva Tuyutíme guare; chupekuéra guarã tuicha mba’e ko yvy, koárupi ou haguére peteĩ ary pukukue oñorairõ ijypykuéra”.",tateoba +"Oike apañuãime, omoirũ revolución osẽ porãva ha ojupi jey Hacienda cartera-pe.",tateoba +"Oike avei rebelión de los Laureles ary 1909 jave, coronel Escurra-pe oipytyvõ.",tateoba +Oike avei Taller de Poesía Manuel Ortiz Guerrero-pe.,tateoba +"Oike Escuela de Comercio-pe, consular, traductor público ha perito calígrafo-ramo.",tateoba +Oike ka’irãime ipueblo natal-pe ha okúi upépe.,tateoba +"Oike ñemuhaguasú rehegua ogueraháva mba’e joguapy tetã ambuekuérape, ha upe ambiéntepe ko mitãrusu de la Mora ohupyty ha omombarete heta angirũ hapichakuéra ha’éicha omba’apóvandi.",tateoba +"Oike omba’apo peteĩ estudio de abogados de Buenos Aires-pe, oisãmbyhy Cámara Argentino – Paraguaya ha ohai kuatiahaipyre La Razón, ha’éva peteĩ periódico upe tendágua.",tateoba +Oike pype 8.000 ava.,tateoba +"Oike rire mba'asy tetépe, mba'asymombiaha ojeipuru jepi Rabia peu'ỹrã ndive.",tateoba +"Oike Sociedad Fotográfica Argentina de Aficionados, Leopoldo Miarte, ome'ẽva ko'ã negativo.",tateoba +"Oike upe Asociación-pe hendive Otoniel Peña, omonéĩ hikuái ichupe socio ramo ha péva oñembyatývo comisión directiva 18 jasyteĩ 1865 jave.",tateoba +"Oikévo kotypýpe, opukavyhápe gueterei, oñandu oinupãva ichupe ijatukupépe.",tateoba +"Oiko aja Holocausto hetaite umi oñemoĩ nasikuéra rehe, oipuru hikuái mboka oho hag̃ua ñorairõháme.",tateoba +"Oiko aja upépe ipuraheikuéra oñemyasãi Paraguái tuichakue javeve, ha opavavénte omomorãiterei pe Guarania, ohechaukáva Flores iñapytu'ũ porãha.",tateoba +Oiko ary 1698 guive.,tateoba +Oiko avei chugui tembikuaarekahára Gonville ha Caius Mbo'ehaovusúpe.,tateoba +"Oiko avei ko guyra ipyti'a rague hovy, hákatu ojehechavéva isa'yjuha térã hovyũha.",tateoba +Oiko Capellán ramo upe ñorairã guasu Chaco-pe ha avei mitãrusukuéra mbo’ehára.,tateoba +Oiko chugui distrito 1973-pe.,tateoba +Oiko chuguikuéra esclavo.,tateoba +"Oiko chugui mbo’ehára, pe cantor argentino Andrés Bello imbo’ehárakue.",tateoba +Oiko chugui ñe’ẽpapahára.,tateoba +Oiko chugui tembikuaajára ary 1965-pe hembiapovusu “Arapykuéra rekopyso kuaa”.,tateoba +Oiko embajador ramo umi gobierno oúvape.,tateoba +Oiko Európa Joaty ipype.,tateoba +Oiko gueteri peteĩ kachike oporojukáva mbohapypa tapicha rupi.,tateoba +"Oiko guive upe mba’e, oñembohéra ""Villa Hayes"", ymave ojekuaa rupi chupe ""Villa Occidental"" ramo; péva oĩva’ekue mburuvichakuéra ojeheróva Territorio Nacional del Chaco rembiapo renda sapy’aguáramo.",tateoba +"Oiko heta oga'i opavavépe g̃uarãicha, ojejapóva ogahoja ipehẽ mokõiva ha peteĩ ykére opyta péichante, oñemboty vakapi térã ambue mba'éndi oky térã iro'y vove hikuéi.",tateoba +"Oiko hikuái Pozo Colorado, Estancia San Dionisio, Estancia San Ramón, Estancia Salazar, Estancia La Esperanza, Estancia Nueva Promesa, ha Estancia Buena Vista II-pe.",tateoba +"Oiko ichugui kímikape katupyre, ha upéi oiporavókuri pa'irã rape ha upevarã oikékuri pa'irãróga Villa Devoto-guápe.",tateoba +"Oiko ichugui tembikuaajára Paul Valery Mbo'ehaovusúpe, Montpellier III (",tateoba +"Oiko ituvakuéra ndive, oñeñangarekóva hese.",tateoba +"Oiko jasypoteĩ ary vy’ajehurã sapy’a, oiko okavusu ojehechuka heta Ao Po’i iporãva.",tateoba +Oikóje okape oha'arõ mitãkuña osẽva asajerei hógagui.,tateoba +Oiko kavaju àri ha oho mombyry mbyry pe tape pukùre ha’eño terã mitãmi reheve kyhyje’yre.,tateoba +"Oikóko opa mba’e ha nañapenavéi mba’evére, ha’ete ko ñane retã ndaha’evéiva ñanemba’e.",tateoba +"Oikokuaa 70 ary peve ha upepeve og̃uahẽ hag̃ua -40 ary ohupytývo- oiporavova'erã mokõi tapégui, peteĩ.",tateoba +"Oikokuaa kapi'i he'õ, ka'aguy ha yvyramátare, hákatu oikokuaa opa rendápe, oĩ umíva oikove tenda ára tini ha tenda ro'y.",tateoba +"Oikokuaa teroñe'ẽrõ, moĩmbaha mbohasapyréva ha moĩmbaha mbohasapyre'ỹvarõ.",tateoba +Oiko magistrado ha Cámara de Diputados motenondeháramo.,tateoba +Oiko mbeguekatumi ha naiñañáiri.,tateoba +"Oĩ ko mbói ñande su’u ramo ñanembo hasyetenteva, ñanemo akãnundu hamba’e ha upéi jakuera jevy, ha oĩ katu ñande su’u ramo na’ipohãiva iponsoñaitereigui.",tateoba +Oikomeme haguã ko mba’e heta mba’e ojejapo.,tateoba +"Oiko meméva yvy karugua ha tujúre, hi'ajúra puku hína, itĩ ha hete ipirumi.",tateoba +Oiko ñembokapuita avei.,tateoba +Oiko ogaháre ha avei oĩ hesaitéva.,tateoba +Oiko oñondivepaguasu ha oñomba’e hikuái.,tateoba +"Oiko oparupirei, taha'e ha'ehápe, ñane retãpýre.",tateoba +"Oiko opavave hapicha mba’apohára pehẽnguéramo, ha upéicha avei, hekove potĩ, kuñaháicha, opytáma techapyrãrõ opavave ñane retãyguápe g̃uarã.",tateoba +"Oiko pe Ley de Creación, Fomento y Conservación de la pequeña propiedad agropecuaria.",tateoba +Oiko peteĩháme ára 16 jasyrundy ary 1869-pe.,tateoba +Oiko peteĩháme ára 20 jasypakõi ary 1823-pe.,tateoba +Oiko peteĩháme ára 22 jasypokõi ary 1823-pe.,tateoba +Oiko peteĩháme ára 23 jasypakõi ary 1588-pe.,tateoba +Oiko peteĩháme ára 23 jasypakõi ary 1823-pe.,tateoba +Oiko peteĩháme ára 27 jasypa ary 1849-pe.,tateoba +Oiko peteĩháme ára 2 jasyapy ary 1824-pe.,tateoba +Oiko peteĩ jejuhupa guasu tembi'u apópe.,tateoba +"Oiko porã hikuái, imboriahu ryguatã.",tateoba +"Oikóramo jepe, ko mba'asy oñemosarambi pya'égui ha hasýgui ojehecha hag̃ua yvypóra retépe, oñemuasãimbáma ojehecha ramo.",tateoba +"Oikóramo jepe ymaguare ñorairõ umi te'ýi ambuéva mbytépe, sa'ary XXI ojehecha oiko py'aguapy ha teko joaju.",tateoba +"Oikórõ alférez ary 1801-pe ha hendive mbovy militar de carrera, oikéva expedición omondóva norte gotyo péva omopyendávo Coimbra umi portuguese-kuéra po rupive.",tateoba +Oiko sa'i ñandu juehegua ikatu oporombohasýva.,tateoba +Oiko tapỹi oñemopu'ãva ojoykére okarusu jerére.,tateoba +Oĩ ko tendápe pe fuente de agua del primer santuario ecológico del país.,tateoba +Oikova’ekue chugui ministro del Interior oimérõ mburuvicha ramo gobierno Eduardo Schaerer.,tateoba +"Oikova’ekue interno ramo Mbo’ehao San José Paraguaýpe, institución heta jey omboheróva “kársel”, upéva ohechauka mba’éichapa mitãpyahu kyrỹi ha isãsõva.",tateoba +"Oiko va'erã amandajépe oipytyvõ hag̃ua ha omohenda hag̃ua tetã iporokuái, avano'õ rembipota ha viruremono'õ rembipota tetãme guarã.",tateoba +"Oikóva ipype omba’apo ganadería-pe, ko’ãva agricultura mbovýve ha peteĩ parte oñemomba’eguasúva población omomba’apóva pira kutu ha iñekuave’ẽ.",tateoba +"Oikóva peteĩ tendápe, Reducción Jesuítica-pe, tembiguáirõ.",tateoba +"Oikóva pype ha’e 161.991 ava, 47.300 ava tavaháre ha 114. 691 katu oiko okarahápe.",tateoba +Oikove 40 ary ha ho'u opaichagua mymbakuéra.,tateoba +"Oikove aja, iñe'ẽpoty osẽ mante kuatiañe'ẽ ohasa pógui pógui.",tateoba +Oikove hekópe umi ñambo heróva'ekue tenondeve.,tateoba +"Oikove ñorairö tuichavéva Paraguái retäme jave, ha opurahéi chupe osëva iñe’äiteguipe.",tateoba +"Oikove ñúre, opaite yvóra renda.",tateoba +Oikove ohasa rire peteĩ ary pukukue mba’asykuéra disentería ha paludismo reheve.,tateoba +"Oikove puku, ikatu ohupyty mokõi sa ary peve.",tateoba +Oikovéva ha´ekuéra atýre oihápe 2 ha 20 kurekuéra peve.,tateoba +Oikovéva ka´aguýre ha ho´úva vichokuéra ha upéicha.,tateoba +"Oikovéva ka´aguýre ha noimei gueteri ""peligro de extincion""-pe.",tateoba +"Oikóvo ñemomba'apo'ỹ (ndaipóri ramo oñemba'aporã), pirapire'ỹ térã sa'imi pirapire.",tateoba +Oiko yvy guýpe.,tateoba +Oiko yvyramáta kuápe térã yvy kuápe.,tateoba +"Oiko yvysyry itakuéra ha yvyku'i omýivo ha ovávo, yvy oisyryite ha ipagueite.",tateoba +"Oikuaa avei karu’ỹ (ayuno), ha’ekuéra ojapóva oipotágui ha oipota jave, térã oaguyjeme’ẽvo Tupãme; ỹramo omopotĩvo ipy’a ha hetepy hamba’e.",tateoba +; oikuaa avei táva frutilla-gua ramo.,tateoba +Oikuaa hag̃ua mboýpa mbaretekue osẽ yvyguýgui ojeipuru meméva yvyryrýi ra'ãha Richter.,tateoba +Oikuaaseve heta mba’e; oiko chugui guatahára naikane’oivavoi.,tateoba +"Oikuaàvo oikotàha Primer Festival Ypakarai de la Composición Musical, omba’apo jey omojheñòivo iñapytu’ũ roky.",tateoba +Oikuaávo tendota Dr.,tateoba +"Oikuaávo umi ba’e vaiete ohasáva isy, omopyendáva Ferreira-pe ha oreko upe teko paraguái ndojeguerohoýiíva.",tateoba +"Oikuave’ẽ umi concierto, oñe¨è aty guasu ñemoarandúpe ha ombyaty hetaiterei marandu ha documentación compositor paraguayo.",tateoba +Oikũmby ha hesakãma umi mba’e ome’ẽ ha ohesa’ỹijóva mbo’ehaópe.,tateoba +"Oikundaha hetã tuichakue javeve, ápe ha pépe.",tateoba +Oikundaha ñane retä tuichakue javeve ha avei oikojepe heta ary ambue tetä Europa-pegua rupi.,tateoba +"Oikundaha ñepyrũ imborayhu tuja ykére ha'éva imbaraka, ome'ẽva'ekue ichupe itúva, orekóvo 13 ary ome'ẽ chupe jopói peteĩ mbaraka michĩmi ( requinto); upe ára guive, nomboykevéiva ko mbaraka omokurundúva ha'e.",tateoba +"Oĩma avei heta aranduka Guaraníme; ja’eporãsérõ, oĩma heta jehaipyre.",tateoba +"Oĩma heta tetã oguerojeráva opaichagua léi petỹ puru rehegua, umíva apytépe, oĩ he’íva mba’eichaitépa oñembohasava’erã marandukuéra petỹ rehegua, oje’ehápe mávapa ikatu ojogua ha oipuru, ha moõ moõrupipa ikatu ojepita.",tateoba +"Oĩma heta yva hykuéva: narã, limõ hamba'e.",tateoba +"Oĩma katu ijapytepekuéra hypy’ũvéva, ha katu umi ojepuruvéva ha’e pe oñemohendáva mba’éichapa omýi, ko’ãva ikatu hetymarundy térã mokõi.",tateoba +"Oĩ Manjui aty oikóva Nivaclé apytépe, ohekávo péicha teko porãve.",tateoba +Oĩ mba’e hi’aréva ha hi’are’íva yvy ape ári ha ñane apytu’ũme.,tateoba +Oĩmbaite castellano ha latín-pe.,tateoba +"Oĩmbávo péva oñembyaty ñemyangyo ha ojejapo ichugui itasã, upéi oñemoĩ apesỹi ojepe’a hag̃ua ojuehegui tysýi ha ipahaitépe peteĩ pala rupive oñepyrũ inimbopyahapy.",tateoba +"Oĩ mbohapýichagua tekove arandupy: Arange rupive ñemohenda, Mbohapepyre, ha Jopara.",tateoba +Oĩ mbyky ha ipukúva.,tateoba +"Oime 38 establecimiento salud, tasyo, orekóva puesto ha centros de salud.",tateoba +Oime 449 km tavaguasu Paraguaýgui.,tateoba +Oime activamente guerra civil 1904 ohaívo Pacto de Pilcomayo.,tateoba +Oime akue Európa Joajúpe ary 1973 guive 2020 peve.,tateoba +"Oime avei ambue decreto ha’éva oñemotenondéva, umíva apytépe oñemoĩ “onacionaliza servicio de electricidad ha tranvía-kuéra” ha umi ome’ẽva condecoración “Orden Nacional del Mérito” célebre filósofo ha’éva mbo’ehára chileno don Enrique Molina.",tateoba +"Oime avei monasterio benedictino, Tupãsy María ha’éva peteĩ tenda oñeñembo’éha avei py’amongetarãva ojehekávo py’aguapy, oñemopyendáva’ekue 1984-pe.",tateoba +"Oime calle Presidente Franco ha 14 de Mayo àri, kóva ohechuaka estilo colonial, oñemomba'eguasúva tetã rembiasápe.",tateoba +"Oime “”Casa Hassler””, péva 26 jasyteĩ 1990 guvie.",tateoba +"Oĩ medios de comunicación oñe’ẽva ha ta’angambyry pegua, Red Canindeyú 95.5, puhoe Salto del Guairá 90.3, puhoe Tricolor 103.9 ha TV cable Mbaracayú.",tateoba +"Oime gueteri upe contienda-pe upe Tupão ruina, ho’apava’ekue ombokapúgui guarini ambue tetãguáva.",tateoba +"Oimégui ambue nivel orekóva óga, ifactible omoheñói pa’ũ amandaje oiko haguã.",tateoba +"Oime he'y opaichaguáva, ituichakue ha mba'e ijapopyre, oĩ umíva oguereko mba'e jere ijapýrare avei.",tateoba +"Oime ijapytépe peteĩ avapaje Ñande Ru Papa remimoĩnguéva, iñe’ẽngatu ha iñarandúva ha umi mba’ekatu oipurúva ojekupyty hagua hapichakuéra ndive.",tateoba +Oime jave México-pe ho’a hese pytũ ( infarto) ha oreko paro respiratorio ha umi pohanohára oñemoñe’ẽ ichupe ani haguã ojepyapýve.,tateoba +"Oime ko periodo jave umi obra notable orekóva: La Catedral(1921), Estudios y Preludios, Madrigal, Allegro Sinfónico ha Las Abejas(1921).",tateoba +Oime kuri Convención Nacional Constituyente 1870-pe.,tateoba +Oĩ memby'ỹrã tembiaporape ikatúva umi kuña omoñepyrũ imemby riremínte; ambue katu oñemoñepyrũkuaa poteĩ jasy rire raẽ.,tateoba +"Oime miembro Asociación Paraguaya ramo, ojekuaa ichupe 28 jasypakõi 1858 arýpe.",tateoba +"Oiméne 30 ary rupi ko tendáre tembiapo iporãva ñane económia-pe ha’eva’ekue explotación forestal, ko’ã árape mbovyetereíma.",tateoba +"Oiméne ko’ã víctima, kuimba’e ha kuñanguéra ndohóiva ha noñemomba’èiva talento omoheñòiva ñe’ësyrýpe umi verso satírico, heta jey umi itie’ỹva (pornográficos),araka’eve ndojepublikàiva, pero mayma oikuaávade memoria.",tateoba +Oiméneko Ñandejára oipotágui jaiko ñande rekohápe terã ñande rekoitépe.,tateoba +"“Oiméne niko kóva hína pláta yvyguy mba'e”, he'ijekoraka'e hembirekópe, ha ombojoapy: “Ko'ẽramo jajo'óta”.",tateoba +"""Oiméne niko póra mba'e, che ra'y"", he'ijekoraka'e chupe karai González.",tateoba +Oiménepa ko ñane retãicha oĩ ambue tetã hetaite mba’e porã oguerekóva ha ndaikatúi jaiporu hendáicha.,tateoba +Oiméne upéicha mba’e voi ja tuichaitereíma ningo umi yvy oñeme’ẽ raka’e.,tateoba +"Oimène upévare ndaha’èi oñemoambuetereíva, pero upéicha ligazón joaju tuicha mba’e patente, oñemomba’eguasúva.",tateoba +Oime paralelo 22º 03´ ha 25º 20´ latitud sur ha meridiano 57º 15´ ha 61º 00´ longitud oeste.,tateoba +Oime peteĩha promoción orekóva Universidad Nacional de Asunción oguenohẽva mbohapy diploma doctor Derecho ha Ciencias Sociales-pe péva 15 de julio 1893 jave.,tateoba +"Oime peteĩ mba’e ohasáva opáichagua límite, kóva oplanea karai Juan Silvano Godoy, ojuka haguã hikuái.",tateoba +"Oimeraẽ hendápe, heñoita jave, heñói.",tateoba +"Oimeraẽva mba’e hetéva ambuéicha, avei ñane apytu’ũ oguereko ijapytépe heta vore chu’imimi hérava tetemirĩete.",tateoba +Oiméramo tekove ha’e mba’e añeteguaha ñe’ẽjoja oikovérõ.,tateoba +Oime región Oriental de Paraguái mbytépe kuarahy reikévo.,tateoba +"Oime tavaguasu Argentina Formosa, opytáva 133 km Paraguaýgui.",tateoba +"Oiméva 697 km capital-gui, Alto Paraguái.",tateoba +"Oimeva’ekue columnista diario Ultima Hora-pe ha omoherakuã 150 artículo, oñembyatýva ko’àgã aranduka herava Parrilla, Luna y Folklore (Asunción 1995).",tateoba +Oime va’ekue Diputado ramo.,tateoba +"Oimeva'ekue Partido Liberal ndive, oreko peteĩ banca Parlamento-pe ha 19 jasypakõime 1904 jave omopyenda gabinete Juan B. Gaona, hendive ministro de Hacienda ramo omoañete upe función oisãmbyhývo tetã Dr.",tateoba +Oimeva’ekue pe ome’ẽva’ekue sãsõ Batalla Tacuarí ha Paraguari Belgrano rehe.,tateoba +"Oimeva’ekue sublevación Paraguaripe ha jasykõi 1874 jave, avei, oike Campo Grande-pe.",tateoba +"Oimeva’erã upéva ou pehẽ pahapeguágui, ava karape’i peteĩ.",tateoba +Oiméva guerra civil 1873 ha 1874.,tateoba +Oiméva kuri candidato oñeha’ãva Presidente de la República ramo periodo 2008/2012.,tateoba +"Oiméva pyhare serenata-pe, peteĩ programa radio Asunción-pe, paaguaýpe ha orekóva ijehaípe: upéi imborayhu járape música paraguaya oikuaauka Brasil-pe.",tateoba +Oiméva República Argentina guýre.,tateoba +Oiméva sa’y hũme: plano omopu’ãva Azara.,tateoba +Oime vicepresidente ramo Higinio Uriarte García del Barrio.,tateoba +Oimèvo director de orquesta ramo opavave imandu’a hese orekògui disciplina ha organización hembiapo ha hekovèpe.,tateoba +"Oime yvy gotyo – kuarahy resẽ gotyo Región Oriental Paraguay-pe, umi paralelos 25º 30´hay 26º 45´ latitud yvy gotyo ha meridiano 55º 15´hay 56º 45´ orekóva longitud kuarahy reikévo.",tateoba +Oĩ michĩvéramo 16 hendáicha oñembosako'i hag̃ua ha ko'ág̃a rupi ojekuaa 11 umíva apytépe.,tateoba +"Oĩmimi avei ñe’ẽ ojojuhuhápe mbohapy pu’ae ojoapykuéri jehaípe, ága ñamoñe’ẽpehẽvo ndahyapumo’ãi hikuái mbohapy-véva peteĩ ñe’ẽpehẽme.",tateoba +Oi mimi yvu ha saltos de agua.,tateoba +Oĩ mokõi rehegua: Ku'ekavoña imba'ejere pukúva; kóichagua iñakuã'ive hag̃ua.,tateoba +Oĩ mokõi ysyry guasu ha tenondegua: pe ysyry Tigris ha Éufrates.,tateoba +"Oĩ ñe’ẽpehẽtai papapy, avaite, ysaja, ñe’ẽapoha, ára, ñe’ẽteko, kokatu ha meñaguigua.",tateoba +"Oĩ ñe'ẽrekokuaahára he'íva oĩha peteĩ aty hapõñe'ẽ pegua, omoĩngéneva mokoĩ ñe'ẽ: hapõñe'ẽ ha riukiuáno, ñe'ẽ oiporúva ko'agãite 1.650.000 tapichakuérarupi tavao Okinawa-pe.",tateoba +"Oĩ óga ojejapóva mbokaja yguégui ha oñemo'ã kapi'íva; ha upéicha avei ojogapóva ipyahuveháicha, oipurúmava yvy'atã (ladrillo) ha yvyrajegua.",tateoba +Oi ogueraháva yvypóra há ogueraháva mba’e pohýi.,tateoba +Oĩ oho va’ekue ojogua hagua ijyvyrã ipyahúva oñemity hagua ha péicha heta tekoha pyahu oĩ ko’aga.,tateoba +"Oĩ oipurúva imba'ekuaa oharu, ojahéi térã ombyai hag̃ua oimerãévape, umívape oñembohéra paje apoha hũva; oĩháicha avei ojoráva mba'e vai térã ombohekokatujeýva tapicha ojeharuva'ekuépe, ha ko'ãvape oñembohéra paje apoha morotĩva.",tateoba +"Oĩoipurúva ko ñe'ẽ -crup- ohero hag̃ua pytuhẽ mba'asykuéra tuichaháicha, taha'e laringotraqueítis aguda, crup espasmódico, difteria laríngea, traqueítis bacteriana, laringotraqueobronquitis,ha laringotraqueobronconeumonía.",tateoba +Oĩ ojapóva 15 jasypakõime; ambue katu ojapo ára 20 ha oĩ avei ojepóva upe Pyharemarangatu árape.,tateoba +Oĩ ojejupiha hese hu’ã meve.,tateoba +"Oì, omoañetéva téra omoapañuãiva ñe’ẽ guarani “Y pa karai”",tateoba +"Oĩ omohendáva kóicha: Mymba saite, mymba ypegua, mymba okambúva, mymba ombo’áva ha mba’e.",tateoba +Oĩ omoĩ va’ekue hese herarã ha héra joapyrã ku ita’ýra terã imemby teéicha.,tateoba +Oĩ oñeporan-dúva mba'eicharupípa jahekýi pu'ae tĩgua árigui imuanduhe.,tateoba +Oĩ opáichagua: michĩ ha tuicháva.,tateoba +Oĩ opáichagua opción aravo oikuaáva Paraguái ysyry rupive.,tateoba +"Oĩ opáichagua sevo´i, umíva apytépe oikóva ha okambúva tuguýre.",tateoba +Oĩ opaichagua tembi’u tendagua ha oiko avei fiestas campestres.,tateoba +Oĩ opáichagua yvorakuéra ñande arapýpe tuichakuépe ha imba'eapỹime.,tateoba +"Oĩ osẽva sapy’aite ko atýgui, ha umívape ojegueraha ambue tenda rupi, ko mba’e ojeikuaa mitimaes o mitmaqunas, aty ojeguerováva heta henda rupi heta tembiaporãicha, taha’e ñemitỹ, oga apo, térã ombokakuaa hag̃ua tenda.",tateoba +Oĩ ovy’ava voi pérupi ha ambue katu hembiapo vaígui ndoikatu véi osẽ ha avei avave ndohekái ichupe kuéra upérupi.,tateoba +Oĩ Para yvy mbyte rembe´ype.,tateoba +Oĩ pe Dong Nam Bo.,tateoba +Oipepirũ pa'ikuéra ha mayma tupãrayhuhárape omba'apóvo oñondive.,tateoba +"Oipepirũ programa radial ha televisivo oñemomba'eguasúva cadena ha emisora nivel mundial ha'eháicha Deutsche Welle, Radio Suiza Internacional, Radio Baviera Internacional, Radio Francia, Rede o Globo, Rede Manchete.",tateoba +"Oipe'ŕva hokẽ Centro de visitantes ha ombohapéva henóiva ""Acuti po’i"" 2500 m ikatúva ombohape tape ojeguiáva.",tateoba +"Oĩ peteĩ centro de visitantes, auditorio ha ñembosaráirã renda.",tateoba +Oĩ peteĩ ñema’ẽha neporãva Río Paraguay ári ha avei Vallemi gotyo.,tateoba +Oĩ peteĩ yso ha’ekuéra ho’usetéva ha péa héra mbuku.,tateoba +"Oĩ porã rupi pirapire reheguápe oñepyrũ oporombo’e, péicha oike Colegio Nacional-pe ha upéi Facultad de Medicina-pe, ombo’e Física Médica, Fisiología ha Histología.",tateoba +"Oiporu opàichagua técnica ha ombojehe’akuaa umi material oipo`ruva guive, Ramón Elías heta ary omba’apo umi máskara indígena reheguáva, ojeguerohorýva ha umi turista oúva Paraguáipe omomorãitereíva.",tateoba +Oiporu porã hekove oñemoarandu hag̃ua ha upévare omopyenda añete arandu heta mba’épe; katu oñemoarandu pypukuve historia-pe.,tateoba +"Oĩ posẽ ojejuhúva atukupépe, pyti'ápe, tuguáipe ha ambue pira retépe.",tateoba +"Oĩ po tupao, mokõi sinagoga ha peteĩ minaret táva Kėdainiai-pe.",tateoba +"Oĩ preso heta arapokõindy ha upéi oñekonfina tavaguasu Clorinda, República Argentina-pe, tenda oĩhápe heta jasy.",tateoba +"Oipuru andenes térã terrazas ñemitỹrã ha péicha ojepuru porã yvy oĩ yvyty ru’ãme, ojeheróva camellones térã waru waru tenda ijyvatehápe, ikatuhápe y ojaho’i yvy, avei ha’ekuéra itenondekuri irrigaciones-pe.",tateoba +Oipuru avei mbo’y ojapóva ka’aguy ra’ỹigui.,tateoba +"Oipuru avei peteĩ jukeri rogue, omoĩ ñemihápe tembi’úpe ha ho’uka hapichápe, aipo mborayhu omombarete hag̃ua.",tateoba +Oipuru avei tameo ojapóva mandyju inimbógui ha oipurúva hikuái chiripa ramo.,tateoba +"Oipuru hikuái yvyrapã ha hu’y, omymbajuka térã oñorairõ hag̃ua.",tateoba +Oipurukatu hikuái ka’a ha ho’u terere.,tateoba +Oipurukatuva’erã oĩva guive hekohápe.,tateoba +Oipurukuaa avei ñuhã oity hag̃ua mymba.,tateoba +Oipurukuaáma mymba kangue ojapo hagua hembipururã.,tateoba +Oipurúma mymba kangue ojapo hag̃ua hembipururã.,tateoba +Oipuru peteĩ sapatu oñapytĩva ipýre peteĩ inimbo ojejapóva karaguata mátagui.,tateoba +"; oipuru tembiporúramo pala yvyrágui ojejapóva, ojogua remope.",tateoba +"Oipyaha Rodríguez Francia mombe’u hekove oity’ỹre yvýre hekove ha hembiapo (’sin demonizarla), upérrosímiles, upéicha ohecha umi ivíctima oisãmbyhýva peteĩ regimen tiránico.",tateoba +Oipyguara Mesopotamia tuichakue javeve oikuaauka hag̃ua Hesukirito remiandu.,tateoba +"Oipyhy Código Civil argentino ha péva ikatu haguã omopyenda economía nacional, omopyenda estanco petỹre, léi 22 jasyrundy 1875 jave.",tateoba +Oipyhy pe haiha ha oñepyrúmakatu ohai.,tateoba +"Oĩ pype 589 mbo’ehao tekombo’e ñepyrũ rehegua; 913 tekombo’e’ypy rehegua ha 151 tekombo’e mbytepegua oñembo’eha (UNA Facultad de de Ciencias Económicas y Administración, Filosofía con Ciencias de la Educación, Derecho, Enfermería y Ostetricia).",tateoba +"Oipyso hembiapo mbo'ehára ramo ha omoherakuã purahéi ha mbaraka purory, ombo'évo Conservatorio Nacional de Música, oisãmbyhy mbaraka área conservatorio ""Agustín Barrios"" kóva Instituto Municipal de Arte.",tateoba +Oipytyvõ heta avakuahára oĩva Brasil ha Amérikape omohu’ã hag̃ua iñarandukuéra ha aranduka.,tateoba +Oipytyvõ oñemohenda haguã upe Club “El Porvenir Guaireño” ha ha’e kuri secretario upépe heta ary javeve.,tateoba +Oipytyvõva chupekuéra oipyso ha ombyapu’a hag̃ua hetyma.,tateoba +Oĩpytyvõva’ekue kuatiahaipyre tetãgua ha pytagua pegua.,tateoba +"Oipytyvõva’ekue kuatiahaipyre Ultima Hora, Paraguayguápe, ha avei heta kuatia oñemyasãiva arandukuaa rehegua Argentina-pe.",tateoba +"Oipytyvõ va'erã olhag̃ua jekopyty, ñoaguanta kuaa, joayhu, mayma tetã ha raza térã religión oñondive.",tateoba +"Oĩramo hasyetéva ha omanombotáva, omoñeno chupe okarape ha ojaho’i peteĩ poyvípe ýrõ pirípe.",tateoba +"Oĩramo itujáva ha ndaikatuvéima omymbajuka térã ndaikatupyryvéima oikundaha hagua, upévape ojuka hikuái, umi ityre’ỹva ha hasývape ojukánte avei.",tateoba +"Oĩramo jepe yvy pehẽngue opaite tetã ambueva omoañete ha'eha Moyndávia pegua, ysyry Ndiétere hembe'y kuarahyresẽme, opyta sãmbyhyhára aty oñembojeiséva Moyndáviagui ipoguýpe, yvy pehẽngue hérava Transnistria, ary 1992 guive.",tateoba +"Oĩ ramo jepo pohãnohára ha hesa'ỹijohára he'íva akóite ojeipuru va'erã jurumo'ãha, upéicha ojehechágui mba'asypararã H1N1 oikóvo, heta ojoko ko mba'asy tapichakuéra oipurúvo jurumo'ãha.",tateoba +"Oĩramo kuña imembýva pokõi kuimba’e, pe ipahaguéva ha’eva’erã katuete Luisõ.",tateoba +"Oĩ ramo máva oñemohendáva peteĩ mba’e oku’e pya’etéva, ári, upé guive oikuaase mba’épa ojehu ijerére, péicha ojehu ichupe: umi mba’e oĩva okápe pa’ũpa’ũngue oñeha’ã ñaimo’ãiténte ára ha pa’ũnandi ojepysóva ysýcha.",tateoba +"Oĩramo moaranduha, ojehecha mitãrusunguéra ru ha sy ombo'e chupekuéra, hákatu ojapo upéicha hikuái imembynguéra omendajave mboyvemi.",tateoba +"Oĩ ramo ojupíva yvyra rakãre ani hag̃ua ao-ao ho'u chupe, ko'ãva oñemoĩ ojo'o pe yvyra rapo oity haguãicha pe yvyra ha upéicha ho'u pe yvate oĩvape.",tateoba +"Oĩ río Paraná ha río Paraguay, ko’ãva ojeipurueterei ohasa rupi ko tetãvore rupi.",tateoba +Oĩ rire gueteri ka’aguy guasu hetaite Paraguái ra’y okarúta gueteri hese.,tateoba +"Oĩ rire ko’ãva heta mba’epe iñambue tekove reko: Ojekyhyje, oĩ oñe’ẽreíva hapicháre ha oguerahaka ka’irãime ha opa mba’e rei.",tateoba +"Oĩrõguare Diario Noticias-pe omoherakuãkuri ��ande puraheihára ha umi vy'aguasu upérõguare, péicha upe oikóva Ypakaraípe, avei Takuare'ẽ Guarambaregua omotenondéva Alfredo Vaesken ha Festival del País oñepyrũramóme.",tateoba +"Oĩrupi tapichakuéra oñembokatupyryva arandu ko’ãga rupi área protegida rehegua, ko refugio oñemboja’o kuri heta hendáicha ikatu hagãicha oñeñangareko porãve hese.",tateoba +Oĩ Sajonia pe Arsenales de Guerra y Marina; oñemopu’ã pe Escuela de Aspirantes a Oficiales de Reserva; Escuela de Agricultura avei; ha pe ñorairõ oikopotaite jave Chaco ryepýpe ojejogua umi hérava cañoneros “,tateoba +"Oisambyhy aja ñañe retã mburuvicha Carlos Antonio López oñemoheñói ko táva o oñehenói chupe Villa ary 1893-pe, ha 1945-pe oñehenói capital del Departamento.",tateoba +"Oisãmbyhy Escuela de Guitarra ""Luz María Bobadilla"" ha omyakã programa ""Guitarra y Luz"" oemoherakuãva 107.7 FM Concert de Asunción ary 1998 guive; avei, presidenta Asociación de Guitarristas Paraguayos ha vice presidenta Juventudes Musicales-pe.",tateoba +"Oisãmbyhy orquesta ha'ete omoheñóiva ha péva ome'ẽ chupe pa'ũ ikatu haguã ohai ha omohenda música paraguaya ha ambue género, péicha oñandu ha ointerpreta umi grupo Ritmos de América oikuaaukáva hembiapo opávave escenario rupive.",tateoba +"Oisãmbyhy pe ñandu ñehekombo’e oporombyaíva, ojapo ñepyrũ tuguyry ojeiporúva tapicháre tasyópe.",tateoba +Oĩ Santiago Rape apytépe.,tateoba +"Oĩ sevói hoguénteva, ndahi'áiva, hogue hetáva hovyũ, ipuku akua ha ikangy, pe sevói'i, hérava avei sevói verdéo.",tateoba +"Oĩ takuare’ẽ pytã, takuare’ẽ morotĩ ha takuare’ẽ hũ’i.",tateoba +Oĩ tapicha arandu ohapykuehóva Paraguái rekoasa he’íva opaite tavaygua rembi’u oñembosako’íva ogapykuérape pe Ñorairõ Guasu Triple Alianza (,tateoba +"Oĩ tapicha he'íva poreno'ỹ ha'eha memby'ỹrã, ha katu tekombo'e poreno'ỹnte ohechakuaáva ikatu ombohetave mitãkuñarusu hyeguasúva oñembo'éramo upévante memby'ỹrã tekombo'e'ỹre, ikatuhaguére ndojejapói upe oñembo'éva.",tateoba +"Oĩ tapicha -iñaranduka'atýva- oñembokatupyryva'ekue pajépe, upéicha rupi umíva oporopohãnokuaa.",tateoba +Oĩtaramo mokõiháme avave naimandu’áiva’erã hese.,tateoba +"Oĩ táva tuicha ambuéva, herakuãite ha imba'eguasúva, techapyrãme: Piréo, Patras, Heraclión ha Lárisa.",tateoba +"Oĩ tavayguakuéra 4.138 yvypóra; ijakuaa pe tava’ipe 37,27 ava úmiva apytépe hetave oñemba’apo tembiapojegua.",tateoba +"Oĩ tekoha pya’e pya’e oñemoñepyrũva ha ojejapo upépe mbo’ehao, tupao ha opa mba’e, upéicha avei sapy’aitépe ohopa jevy hikuái ha opyta peteĩ terã mokói óga ojogua paite va’ekue hetãguágui ijyvy kuéra.",tateoba +"Oĩ tembiapã ombojoparáva peteĩ mba'e ojehecháva ha teteteépe jehechauke (techapyrãre, ta'ãngu'ekuaa) térã kuatia (kaso'i).",tateoba +Oĩ tembikuaareka he’íva 2050-pe 25% yvyporakuéra oiketaha umi kakuaavéva apytépe ha avei ko’águi 10 arýpe 1.000.000.000 tapicha orekotaha 60 ary ha rasa.,tateoba +Oĩ tenda 25% tapicha oguerekóva ko mba'asy.,tateoba +Oĩ tenda 600 gotyo 2.300 msnm para ári.,tateoba +Oĩ tenda ojupi ha oguejyhápe ha pe yvy ha iporã oñeñemitỹ ha mymba oñemongakuaa hag̃ua.,tateoba +Oĩ tetã ikatukuaá hápe ojeporu urupekuéra tembi'úpe.,tateoba +"Oĩ tetã ombotoveite umi mba'e, hákatu jey'urã oporomonga'úva hekopegua niko haimete opa Yvy pehẽnguéme.",tateoba +"Oĩ tetã oñevakunahápe mayma mitanguérape, katu umi ndaivakunáivape ikatukuaave ojapyhy chupekuéra ko mba'asy vai.",tateoba +Oĩ umi colonia oñakãrapu’ãvéva Alto Paranáme ryepýpe.,tateoba +"Oĩ umi he’íva “lago conjurado”, ymaite guive omombe’úval beato Luis Bolaños omongarai hague 1600 jave.",tateoba +Oĩ umi tape ipypuku etereíva jaikepaite ipype ha oje’e chupe tropera terã lopere.,tateoba +"Oĩ umi tembi'u Paraguái ha ymaguaréva, ensalada de fruta, bollo, chipa ha empanada.",tateoba +Oĩ umíva ipara sa'yjúva ha ipyti'a katu morotĩ.,tateoba +Oĩ umíva mbopy'arasa riregua rape (postimpresionismo) pegua mbytépe.,tateoba +Oĩ upépe irundy yvy ijarateéva ha peteĩ tetã poguýpe oĩva ojáva ypa rehe.,tateoba +Oiva ano michĩ ha ano guasuvéva.,tateoba +"Oĩva avei umi tetã ha tenda hekosãsóva nunga, umíva tetãnguéra hekosãsóva tee ojekuaavy tekosãso ko'ã tetãgua.",tateoba +Oĩva’ekue aty oguerojerava’ekue APA (Autores Paraguayos Asociados)-pe ha socio hekove pukukue javeve SADAIC (Sociedad Argentina de Autores y Compositores)-pe.,tateoba +"Oĩ va’ekue avei heta guajaki, péa heraite hína Aché.",tateoba +"Oĩva’ekue heta jurados internacionales ryepýpe, oipytyvõ oñemoñepyrũ hagua Centro de Arte Moderno de Asunción, omoñepyrũ ha peteĩ motenondehára Centro de Escultores del paraguay-pe, omoñepyrũ Movimiento Ecológico Paraguayo (1990).",tateoba +Oĩva’ekue pe Movimiento Franquista ýrõ Febrerista-pe.,tateoba +"Oĩva'ekue pe pacto de unión ej'évape umi cívico y radical ndive oikova'ekue, upe mboyve oikekuri pe comisión central-pe.",tateoba +"Oĩva'ekue peteĩ indiomi ra'ãnga vaicháko, ha ohechuka ijyvápe peteĩ lado, ha ""acahay"" he'i ipyti'áre, ohechaukájeko itaju (riqueza, oro) renda.",tateoba +Oĩva’ekue San Lorenzo ryepýpe ha yvypórakuéra omba’apo ñemitỹvháme.,tateoba +"Oĩva’era tenondépe opa mba’e oikohápe, ndojapóiramo jepe mba’eve.",tateoba +Oĩva haimete Yvateamérika renda mbytére.,tateoba +Oĩva Ka'aguy guasu Amasona guive Ysyry La Plata peve.,tateoba +Oĩva ka’irãime.,tateoba +Oĩva tembi’u oñembotýra opuepente avei.,tateoba +Oĩva yvatévo ha kuarahy resẽ gotyo.,tateoba +"Oĩvoíkuri peteĩ, Gobernador L. Rivera ohaiva’ekue Virrey Melo de Portugal-pe kóicha: “Ivaieterei mba’e ojuhúva ko’ápe.",tateoba +Oĩvoi oguerekóva hembipuru apytépe peteĩ angu’a’i oipurúva ára ha ára ojoso hag̃ua pohã ro’ysã iñasãiva óga jerere.,tateoba +Oĩvoi yvyra oĩkotevẽva tata hoky porãjevy hagua.,tateoba +Oĩ ypýpe ysyry Nevėžis.,tateoba +"Oĩ ysyry Kaañave rembe’ýpe ha avei Ruta I Mariscal Francisco Solano López ykére, avei namombyryiete opyta ypa Ypoágui.",tateoba +"Oĩ ysyry Kura rembe'ýre (მტკვარი, Mt'k'vari), ipype oikove amo 1.345.000 tavayguakuéra ha ijapekue hína 726 km².",tateoba +"Oĩ Ysyry Tamisi hembe'y, Yvykuarahysẽ Tuicha Vyretaña Ypa'ũ-pe.",tateoba +Oĩ yvy ijyvateha ka’aguy ha avei ka’a renda.,tateoba +Oĩ yvy ko táva Kykyo rupi karuguaha.,tateoba +Ojagarra hikuái mburuvichàpe ha oñeha’ãvo ojeharu.,tateoba +"Ojahupa rire ha oñemokã porã mboyve, omonambaite hikuái hetére mba’eñandýva (ungüento, pomada), ojapóva hikuái urukúgui.",tateoba +Oja Peru ha oguapýmavoi.,tateoba +"Ojapi Rio de Janeiro gotyo ha upépe oñepyrũ ohekombo’e kora’ípe oñorãirõvape omba’apopyre kokuépe, mymbakuéra rehe, pirakutuha avei oiko chugui, avei omba’apo mbo’ehárarõ peteĩ mbo’ehaópe ha upekuévo ombo’e pirakutuharakuérape avei.",tateoba +"Ojapo avei kambuchi, japepo ha ñaupyrũ tujúgui.",tateoba +"Ojapo avei pe hérava “Historia del Colegio de San José”, mokõi aranduka guasúpe oikéva, peteĩva osẽ ary 1997 jave.",tateoba +"Ojapo concierto peteĩha tetã Paraguáipe orquesta sinfónica completa reheve, 1928-pe, Franz Schubert ombotývo sa ary.",tateoba +Ojapo doctorado ary 1912 jave ha itesis upérõ “Del interdicto de retener la posesión”.,tateoba +"Ojapo hag̃ua misa guasu ou pa’i Areguapegua ha oñeipepirũ opavavépe, misa rire ojejapo procesión capilla jerére opavavéva ndive ha bandita púpe ojepurahéijoaite oñehendukuévo avei ñembokapu.",tateoba +"Ojapo Kevin Systrom ha Mike Krieger ha oñepyrũ ary 2010-pe, ipya'eite herakuãve, amo ary 2012 oreko 100 sua tapichakuéra oipuru chupe ha amo ary 2014 ipahápe oiko 300 sua puruhára.",tateoba +"; ojapokuaa opaite tembiapo kuimba'e rehegua, ikatúma oñombohovake ambue aty ndive.",tateoba +Ojapoma 150 ary heñói hague ha ko’ágaite peve oñemomba’e ha ojeguerohory avakuéra mborayhu.,tateoba +"Ojapo pa ary rupi ko táva rupi heta óga ndahepyetéiva oñemopu’ã tetã ambueguakuéra ñepytyvõme, paraguaikuéra oikotevẽva hogarãkuéra upéicha ojerure rupi.",tateoba +"Ojapopaitéva, oĩva guive.",tateoba +"Ojapo peteĩ kaguy, upevarã ombojehe’a yvope a, eíra, avati térã kurapepẽ ha oha’ãrõ hái.",tateoba +Ojapo peteĩ tupão michimíva hakatu hetaiterei hapichakuéra oho hendápe omomorãvo hendive imba’ejerovia.,tateoba +"Ojapo tape oporogueraháva opa gotyo, péva ombopya’e upe ñomomarandu, oĩ upevarã ava oñani pya’éva, ojeheróva chasquis ambue tapépe oĩma tapicha oha’arõva ichupe ombojoaju hag̃ua upe tembiapo, oñani 402 km peteĩ árape umi tapekuérare.",tateoba +Ojapova’ekue purahéi mbykymimi oñembopuva’erã violín ha piano-pe.,tateoba +Ojapóva ñe’ẽsyry oñeha’ãne ikatuha peve omoinge hemiandu hapicha -ohendúva- apytu’ũme.,tateoba +Ojapova pe mombe'uvusuhára herava Michael Crichton.,tateoba +"Ojapyhy chupe mba’asy hérava anemia aplástica, opyta ohechave’ỹre, ojeguerovia upéva oiko hese omba’apo haguére radiactividad rehe, upérõ ne’irã ojeikuaa ha’eha mba’evai.",tateoba +"Ojavývo mabue tetã latinoamericano, ha upéi Conquista omoñepyrũva tembiapo haimetéva ojapóva producción ha valoración obra de arte-kuéra rehe Paraguáipe, péicha okakuaa arte, opávave, ojehecháva marcada accidentado rembiasa orekóvape.",tateoba +Ojeafilial Partido Liberal-pe 1908 ramo ha omilital sector “radical” ndive.,tateoba +"Ojeapresa va’ekuée 1820-pe, porundy ohupyty rire ikerayvoty ha’éva tetã sãso.",tateoba +"Ojeavilitávo junio 1996 jave, oñemohu’ã obra de restauración ha recuperación Manzana histórica.",tateoba +Oje’e Ao Ao oikoha kure ka’aguýramo ha ijatýha hendivekuéra; oiko hag̃ua oñondive kuimba’e ro’o rapykuéri.,tateoba +Oje´e avei chupe Kuruvita térã Kuruvi.,tateoba +Oje’e avei chupe teju asaje’i.,tateoba +Oje’e avei ha’ekuéra oha’ãha umi pakõi Hesukirito Remimbo'épe (12 Apóstoles de Jesucristo) ha ohapykuehoha umi parundy tenda (14 estaciones) Hesukirito ho’ahaguépe ogueraha javérõ upe kurusu ijati’ýre.,tateoba +"Oje’e avei, hese ojeheróva “Guió imperioso y dulce”.",tateoba +Oje'e avei ñe'ẽjoaju ha'eha ñe'ẽ'apesã térã ñe'ẽ aty oguerekóva peteĩ ñe'ẽtéva mosusũmbyre.,tateoba +"Oje'e avei pyhare og̃uahẽha oturuñe'ẽ puku, maymáva ahendúvape omopirĩmba.",tateoba +Oje'e ha'e ha'e tepyme'ẽ mboyvegua pe actor vritániko William Moseley.,tateoba +"Oje'e hag̃uã ha'eha ko mba'asy, oñemoneĩva'erã tuguy rupive ojehecháva antibodies, virus rehegua RNA, térã katu pe virus voi.",tateoba +Oje’e hese opívo oguataha ha oguerekoha ipópe ka’a rakã pehẽngue ome’ẽva ichupe mba’ekuaaita.,tateoba +"Oje’e hína amo mitãnguéra estadounidense operdeha amo 22-189 millones ára rupi peteĩ ary aja, resfrío-gui hasy haguére.",tateoba +Oje’e ikatuha hína upéva opoko pe sistema inmune rehe.,tateoba +Oje'e kóichagua pohã pya'eveha ñanemonguera.,tateoba +"Oje’eko kuimba’épe mante osẽ porãha ha ka’aguýre omba’apóva niko kuimba’e mante voi, upévare oje’e pea pe tembi’u kuimba’épe mante osẽ porãha, kuñágui katu oñemyrõ, osẽ vaise ichugui kuimba’énte ichupe ombosako’ígui.",tateoba +Oje'e ko mitã'ígui yvágaicha hesa hovy asýva ha kuarahy mimbícha iñakãrangue sa'yju.,tateoba +"Oje'e Londres-pe oiko aja ombyatyhague heta pirapire ha upéicha rupi ojoguahague ambue óga Stratford-pe, ha'éva mokõiha óga kakuaave upepegua.",tateoba +Oje’e mba’éichapa lomita ikatupyry ojapívo naranja.,tateoba +"Oje'e mbopi yva rehegua, ogueraha ha oguerovaha ko mba'asy ichupe ombyai'ỹre.",tateoba +"Oje’e oĩha opáichagua revíro, péicha oje’e revíro polvorín terã revíro karreria hamba’e.",tateoba +Oje’e pe máva oguerekóva ha’ãnga ijajúri térã ha’ãnga hete pirére ndaikatuiha omano ndojehekýirõ chugui upe Mano Marangatu ra’ãnga omoĩva’ekue ijajúri térã noñemboguéirõ upe ta’ãnga ohaiva’ekue ipirére.,tateoba +"Oje’e Santiago Leguizamón ojejukahague oikógui omombe’u Puhoe Mburukuja rupive, mba’e vaieta ojapóva umi pokarẽ oikóva táva Pedro Juan Caballero-pe ha mboypýri táva Ponta Porãme.",tateoba +"Oje’e Tupã Ñandejára oñangarekoha mboriahu ha omba’apóvape hembi’úre ha upévagui hetereiveha, terã oje’e avei pe ka’aguýpe oĩha pe Ka’aguy Jára ha upéagui niko pe ka’aguýpe mba’eve noñembyaíri, nda’ipóri tekotevẽ ha mymba kuéra oĩ poramba tapiaite.",tateoba +"Oje'e umi oñeñandúva resfrío-pe, ha’eha hína ñande rete ombohováiva virus-pe.",tateoba +"Oje’e umíva umi mbyja aty ha’eha umi itujavéva arapýpe, ha heñoihague ojapo su sua ary, oiko rire upe kapu’ypy.",tateoba +"Oje'eva'erã don Emiliano firma ojeguereko peteĩ acta fundacional del Centro Democrático-pe ha ndaipóri manifiesto 4 jasypokõi 1908-pe, oñepyrũva don Albino Jara ha omboty don Adolfo Riquelme.",tateoba +"Oje'eva'erã temiandu poravopyre: Mba’éichapa am-bohasava’erã temiandu; ja'eporasevéramo, tekotevẽ ñañangare-ko porã mba’éichapa jahaíta umi temiandu.",tateoba +Oje’éva niko pe jehai paraguái ohóha peteĩ mbo’ehára arandu ha ikatupyrýva.,tateoba +Oje’evavoíngo jaikuaáro ñande rapo jaikuaaporãha avei mávapa ñande.,tateoba +"Oje'e William ojehekombo'ehague -jepémo ndaipóri kuatiápe ko marandu- itáva mbo'ehaópe, Stratford Ñe'êtekuaa Mbo'ehao (Stratford Grammar School), oporombokatupyrýva latin ñe'ẽtekuaa ha ñe'ẽporãhaipyrépe.",tateoba +"Oje’e ypykuéra Chakoygua ojuka hague chupe, okañyete rupi avave oikuaave’ỹme chugui mba’eve.",tateoba +"Ojeguatávo umi koty ha pa’ũ rehe oporomomandu’a oñemotenondèha Asunción rembiasàkue, opàichavévo okakuaa ohóvo oñemotenondévo.",tateoba +"Ojeguereko 48 institución de salud tasyo róga, centro ha puestos de salud.",tateoba +"Ojeguereko avei, peteĩ pa’ũ, mba’yrumýi ojehejáha ojeikévo korapy guasúpe, peteĩ ambulancia ha carro de bombero avei oñeikotevẽ mba’èrõ; korapy oñemoĩva hi’upyrãrã, ko yvy tuichakue 1445 m².",tateoba +"Ojeguereko “”Casa de la Cultura””: ha’éva peteĩ museo ohechaukáva ñane retã rembiasákue, ojejapóva avei exposicón katuete.",tateoba +Ojeguereko ichupe peteĩva umi ikatupyryvéva orrepresentáva tapichakuéra opu’ã pyahúva plástico kuéra rehegua ñane retãme.,tateoba +"Ojeguereko jepokuaápe ijahy’opa’ãvape ojeatukupe nupãva’erã oje’évo Blás Marangatu, Blas Marangatu.",tateoba +Ojeguereko peteĩ aeropuerto “Dr.,tateoba +"Ojeguereko representación tridemensional tavaguasúpe, ko’ápe sa’y terracota ojehecha edificio histórico-pe.",tateoba +"Ojeguereko umi ómnibus osẽva terminal Asunción guive Pilar peve, ha péva línea de omnibus interurbanooguahẽva Humaita peve.",tateoba +"Ojeguereko umi tenda ojepytu’úha, haa’éva hotel Municipal, arquitectura italianizante, omopu’ãva siglo XIX jave, ko’ápe memorioso, ha’éva heta ára tenda opytu’uhágue gral.",tateoba +Ojeguerohoryeterei umi ajurigua (collares) ojejap`´ova yva ra’ỹi isa’y opáichagua ha yvyra tallado omomba’apóva umi pa’i tavyterã.,tateoba +Ojegueromandu'a chupe omano rire léi rupive «Tetã Mokyre'ỹha Guasu» ary 1952 guive.,tateoba +"Ojegueromandu'a chupe upe «rock and roll ruvicha» ramo, «rock ruvicha», «the King» térã Elvis añónte ramoguáicha.",tateoba +"Ojegueromandu’a, ikatupyrýguia, ha’eñoite umi árape ome’ẽ conferencia La Sorbona, París-pe, oñe’ẽ “ pe mba’e ojeguerekóva rehe he’íva uti possidetis (la cosa poseída) ñemyesakã ha francés ñe’ẽ rekoitépe.",tateoba +"Ojegueromandu’àvo 500 años del descubrimiento de América, opaite Iberoamérica-pe oñembyaty umi comisión-kuéra ombosako’íva acción opáichaguáva ko’ãichaguáva.",tateoba +"Ojegueromandu’avo Guerra de la Tríple Alianza (1864-1870), ko tenda guive oĩ ñangareko vía fluvial jeike tavaguasu, Paraguaýpe, omopyendáva ñemombarete ha kyhyje upe complejo ojeguerekóva defensa paraguaya ramo.",tateoba +"Ojeguerovia añakuéra anga, oñembohérava kilyikhama, oheka upe aravo oñemomba'e hag̃ua pe máva okéva retére.",tateoba +"Ojeguerovia ha'e omotenonde ko'ã árape, ha'eha pe haihára katupyry ha hi'apytu'ũ roky, omopyendáva tavaguasu ñemotenonde hembiasápe, Pa'i Fidel Maíz ohasa poteïha década tekove retãme.",tateoba +"Ojegueroviaháicha ko'ã mba'e oikóva,umi téra osẽva Yegros, Francia, Caballero, ha Mora, ko'ãva he'i historiador-kuéra, ha'e Facunda Speratti ha Juana Maria de Lara de Diaz de Bedoya.",tateoba +Ojeguerovia japúnte hague upe oje’éva.,tateoba +Ojeguerovia oĩha umi óga mimi 30 pueblo jesuítico ojeguerekóva ko’ã tendáre.,tateoba +"Ojehai ha oñemoñe'ẽ yvotýre: ""Peteĩ patriota kakuaápe"".",tateoba +"Ojehapejoko hag̃ua, oñemomichĩva'erã ñati'ũ su'upy umi tenda oñemosarambiháme upe mba'asy, ha avei ojeipurukuaava'erã mombaryryru.",tateoba +Ojeharúvo complot oñepuyrũva periodo de persecución ha represión umi tembiasahára rehe oñemoarandúva ohenói “El Terror”.,tateoba +"Ojehayhueterei rupi pe hembiapokuri oguenohẽma epéi oñoakãre, ojuapykuéri, péicha rupi ohupity 32 volúmenes, noĩrihãme umi oikova’ekue umi 8 ha 45 rotaciones pegua.",tateoba +"Ojehecha avei heta ojejoko yvypóra jeva, oĩgui tetãnguéra iléi guasu oñangarekose ijyvy apekue ani hag̃ua oike tapichakuéra ojeikuaa'ỹ, oĩ avei umi tetã ojeruréva heta kuatia oheja hag̃ua tapicha ambuéve oike ijyvýpe.",tateoba +Ojehecha avei partitura original oúva polka Recuerdos de Caacupé-gui.,tateoba +"Ojehecha avei tembipuru kuarepotiguigua, temibopu ñorãirõ árape guare, poyvy ha avei foto.",tateoba +"Ojehecha ave, katu asýpe, mitã michĩ orekóva mbohapy jasy rupi hasýrõ, ha upéicha avei tuichamiẽmava, orekóva 15 ary.",tateoba +"Ojehecha haguã mba’eichatépa oñepohanóta tapicha hasýva faringitis-gui, ikatu ojeporu pe ojeheróva criterios de Centor oñemoambuéva.",tateoba +"Ojehechaháicha Paraguái rembiasa pukukue ojejahéi hesekuérare, ha ojeho gueteri hína ko'ãga meve.",tateoba +"Ojehechaháicha presidente ohasa heta apañuãi político-militar, avei ojejopy presión àra ha àra umi tendota ipartido-gui, upéva he’i haihára Raúl Amaral “ Junta de Gobierno orekova’ekue control Estado ha umi encargado omboguata añeteva’erã”.",tateoba +"Ojehechahápe oikoha heta kájo, oje'e oĩha peteĩ ""kajoty"".",tateoba +"Ojehecha imponente araña de cristal ha peteĩ brasero ojejapova'ekue yvyra ha bronce-gui, ojehecha peteĩ juego de muebles franceses 1830 arýgui oúva.",tateoba +"Ojehecha ko ta'angáme ko Yvyra'anga Kantíno pegua ary 1502 rehegua, ko hína pe yvyra'anga tujavéva ohechaukáva upe tysýi gua'u omboja'óva yvýpe ojapo Jekupytyha Tordesillas pegua.",tateoba +"Ojehechakuaa haguã infección virus-kuére ñane pytuhẽ rapepegua, ojehecha mba’etépa pe oñeñandúva.",tateoba +"Ojehechakuaa hembiapo iporãite opa yvóra ñe'ẽporãhaipyreme Miralles, Francesc (2000) ""Franz Kafka"".",tateoba +"Ojehechakuaa hese ikatupyrýha, ha ohayhu umi mba’e ojapóva hembiapópe.",tateoba +"Ojehechakuaáicha, ha'e petei tembiporu jaiporukuaáva ñande rekovépe herakuaháicha avei PnP (Plug and Play ramo) (renchufa ha reiporu).",tateoba +Ojehechakuaa Presley ha'eha peteĩ umi tekove herakuãvévagui saro'y XX reko arandupýpe.,tateoba +"Ojehechakuaava’erã chupekuéra hekove, ijerovia, hemikotevẽ, hekoñemi ha ojehejava’erã chupekuéra toiporavo mba’éichapa oikose.",tateoba +"Ojehecha mapa Paraguáipe, vulgo Paraguái, adyacencia ndive, ojejapova’ekue plano siglo XVII-pe, ojehechakuaa plano rupive mba’èichapa oñemohenda ciudad de Asunción.",tateoba +Ojehecha museo-pe peteĩ leõ ra’anga ojejapóva cemento-gui.,tateoba +"Ojehecha oiko ko távape amo 1.650.800 tavaygua ojeipapávo ára 31 jasypokõi 2019-pe ha oñemohenda po tavavo rupive, ojeipapáramo jepe umi táva ijerére ojehecha oiko amo 6.709.900 tavaygua.",tateoba +"Ojehecha porã rire tapekuéra ha ikatuha ojejapo pépe, oñemoĩmakatu mba’e árapa oikóta ñepyrũrã Rally Chaco pegua rehegua: jasyporundy ary 1971 jave.",tateoba +"Ojehecharamo hetaitereíre techapyrã henyhẽtéva ko’árupi ka'aguykuéra ha ñu hovyporã, ijyvy katu iporã porã oñeñemitỹhaguã.",tateoba +"Ojehecháramo jepe, ko jekupytyha oiko tetãnguéra oñe'ẽ me'ẽgui, umi ñemoñe'ẽpeteĩ ambuéicha ONU pegua.",tateoba +"Ojehecha tenondeitépe poreno rairõme oiko upe ohasa asýva rógape, py'ỹi upe ohasa asýva oikuaa upe orairõva chupe.",tateoba +Ojehechauka Guarani ñe’ẽ ñanemoaranduha ha ára vai ohasava’ekue ha’éntemaha mandu’aha.,tateoba +"Ojehechauka ramo jepe tetã imba'eheta guetei, itavarandu ha iñarandupy herakuãite, ijaty ñorairõha mbaretéva, oguerekógui mboka guasu oipurúva átomo mbaretekue.",tateoba +"Ojehechávo hete pehẽngue hu'ũ ha hekope'ỹ, huguy sẽ rei ramo, ohu'u vaívo, hete pohýikue oguejývo, hyekue isarambívo ha ambuéva, ikatu ha'e umi akytã'ai kuaa ypy.",tateoba +Ojehechávo yvate guive táva Kỹiña.,tateoba +"Ojehechuka mba’eapo opaichagua mbojegua ao apesehã, umi mba’ejehechaharã pererĩ.",tateoba +Ojehejánte voi ránchope opa mba’eichagua tembiporu oĩgui voi oñangarekóva hese.,tateoba +"Ojeheja opupu mbeguekatu oñondive umi mba’e oñembohysyiva’ekue hypy’ũ meve, ha ojepyvu py’ỹi ani hag̃ua ojapa ojuehe arro.",tateoba +Ojehekombo’e ñepyrũ va’ekue mbo’ehao táva vore heñói haguépe ha’éva Graduada General Eduvigis Díaz.,tateoba +Ojehekombo’eraẽva’erã ichupe ha uperire ae ohechávo kurusu oikuaámane iimba’ehero.,tateoba +Ojehepyme´ẽ 2.000 guarani upevarã.,tateoba +"Ojehero avei “Altos Yvypytare”, ymave katu oje’e péicha “",tateoba +"Ojehero chupe ""Ciudad Jardín"".",tateoba +Ojehero chupekuéra Lengua ha katu ko téra ou ambue te’ýigui.,tateoba +"Ojehoitemi umi yrembe’ykuéra rupi ko távape herava “Domiciana” ha avei “San Agustín”, mokõive Arroyo Y´akãme opytáva.",tateoba +"Ojeho ka’a apo, naranja gueru terã oñemba’apo hagua obrájepe.",tateoba +Ojehova'erã desvío San Bernardino gotyo ojeho ramo Ruta 2 rupi.,tateoba +Ojeho va’erã Tava’i rupi mante.,tateoba +"Ojeho yvýrupi, kavaju terã mburika ári.",tateoba +Ojehu peteĩ ñe’ẽteko ñe’ẽpehẽtai ojepuru térã ojehai jave iñe’ẽrapo mboyve.,tateoba +"Ojehu tembiasa porã ha tembiasa vai, ombopukaetéva, omombe'u hína tembiasa ãgagua.",tateoba +"Ojehúvo ko’ã mba’e ha ohechakuaávo Luis XVI oñembotavyha chuguikuéra, tetãygua opu’ã ha osẽmakatu oñorairõ hag̃ua tuichaháicha hembipota rehehápe.",tateoba +"Ojei 2012 pe, Juicio Político rupi.",tateoba +"Ojeike ko distrítope, pe Ruta 8 Dr.",tateoba +Ojeike ko distrítope pe ruta VIII Dr.,tateoba +Ojeikekuaa ko tendápe peteĩ tape ijyvyreíva osẽva pe Ruta 8 Dr.,tateoba +"Ojeikèvo Museo-pe, ikatu ojehecha peteï mural ceramista José Laterza Parodi ojapòva, ha'e ohechauka umi edificio ha umi tenda Asunción colonial, reheguáva.",tateoba +Ojeikévo umi tenda omopyendàva misterio omo’ãva umi tembiporu pohýi ymaguaréva.,tateoba +"Ojeikuaa 87 composiciones musicales hembiapokue, polcas, guaranias, canciones, galopas, milongas, zambas, cuecas, boleros, tangos ha chacareras.",tateoba +"Ojeikuaa avei chupe ambue hérape, “El Aborigen (ypykue rehegua), El Cacique, El Legendario (ituja rupi) ha Dos Bocas”(tenda oĩha rupi).",tateoba +"Ojeikuaa avei chupeumi yvyra oĩva upépe ha ikatúva opahína: ãva ha’e urunde’y, quebracho morotĩ ha pytãva, samu’ũ, hérava avei “palo borracho”, ha palo santo rupive.",tateoba +Ojeikuaa chupe heta omboaje yvypóra rekoite.,tateoba +"Ojeikuaa chupe John F. Kennedy reráicha, Jack Kennedy iñangirũnguéra rehe, ha JFK avei.",tateoba +Ojeikuaa haguã ipyporekuéra oheja raka’e haipyre umi tape rembe’ýre.,tateoba +"Ojeikuaa Pindoráma ijypykue heta ou tetã ambuéva, ijypykue Európa pegua, Amérika pegua, Áfrika ha Ásia pegua, ha hetaiterei ojopara.",tateoba +Ojeikuaa tembiapo porã marangatúva ojejapoha ko tendápe ha’éva Ao po’i.,tateoba +"Ojeikuaa yataity peteĩ táva michĩha, tavarory.",tateoba +Ojeikua oĩha 354 especies ko tendápe.,tateoba +Ojeipapa amo 500 000 térã 1 000 000 tetãygua.,tateoba +Ojeipapa amo 948.683 tavayguakuéra ary 2010-pe.,tateoba +"Ojeipapa amo 987.310 tavayguakuéra ary 2015-pe, hákatu ojeipapárõ umi táva oĩ ijerére ojejuhu amo 2.618.894 avakuéra.",tateoba +"Ojeipapa haguéicha 2012 aja, oiko ko távape 1.031.992 tapicha.",tateoba +Ojeipapaháicha ary 2005-pe ojehecha amo 1.030.594 tapicha oiko ko távape ha amo 2.450.000 tapicha oiko ijerére.,tateoba +Ojeipapaháicha ary 2005-pe ojehecha amo 176.000 tapicha oiko ko távape.,tateoba +"Ojeipapaháicha ary 2016-pe, amo 1.200.000 tavayguakuéra oikove ipype.",tateoba +"Ojeipapaháicha ary 2016-pe, amo 5.545.000 tavayguakuéra oikove ipype.",tateoba +Ojeipapáramo jepe opaite táva kuéra oĩva Koror ijerére ojejuhu amo 14.000 tavayguakuéra.,tateoba +"Ojeipe’a ñorãirõ rire tetã sãmbyhýgui, ko’ã mba’e oiko omohu’ã mboyve período presidencial, peteĩ movimiento militar 17 jasykõi 1936 jave.",tateoba +"Ojeiporavo rire vicepresidente de la República, omoirũ, mokõiha tembiapópe, mburuvichakuèra Benigno Ferreira ha José P. Guggiari.",tateoba +"Ojeiporu haguã peteĩva ojeiporavo mba'éicha javépa oñeikotevẽ, jepérõ sapy'ánte ondojopyty porãitéi oiporúva ko'ã ñe'ẽichagua apytépe.",tateoba +Ojeipuru hetave jave oiko haguã pype mangapykuaa rehegua.,tateoba +Ojeipuru ojegueroja hagua eíra térã y.,tateoba +Ojeipurúramo jepe ko ñe'ẽ Vyretáña pegua ombojuavy hag̃ua ko aty umi ñembojoaju ambuéva pegua oikóva Yvy ári.,tateoba +"Ojeipuru tembi’urã, jepémona ojejapo avei chugui ñandyry.",tateoba +Ojeipurúva ñepysyrõrã ha tekoharã avei.,tateoba +Ojeipuruve jepe tetãnguéra ambuévape 'Reich Mbohapyha' omboherarã ko tetã.,tateoba +Ojeisu’u ha oñemombarete ikatu agua oikove upe ysyry guasu rehe oguatávo hikuái.,tateoba +Ojeitypa ha oñembyaívo Jasuka Venda oñembyai ha ojejuka avei Paĩ Tavyterã rekove yvy ape ári.,tateoba +Ojeívo pe telón osẽma peteĩ oñe’ẽva mykymi tembiasakue rehe.,tateoba +"Ojejapi Pirajúpe ha upéi Acosta Ñúme oime,ko’àpe grado de sargento mayor, mitãnguéra mbytèpe.",tateoba +Ojejapo avei ñandyry.,tateoba +"Ojejapo chugui inimbo oñembovyvy haguã, avei “tela”, ao ojejapo haguã.",tateoba +Ojejapo chugui pire hu’itĩ ha oñeguenohẽ avei iñandykue.,tateoba +"Ojejapo hag̃ua, ojeipuruva'ekue pohã ñana, tembipuru hãimbéva, tete ñembyai, ha ambue mba'echae tembiaporape ymaite guive.",tateoba +Ojejapo ichupe novenario ha upe 28 jasyporundy jave ojegueraha tupão Tupãsy La Candelaria peve misa-pe g̃uarã.,tateoba +"Ojejapo jave restauración pe oñembyaivéva ha’e Manzana róga, upepe oĩva’ekue peteĩ imprenta hyepýpe, ojeitýpa hógahoja mante.",tateoba +"Ojejapo karanda'y mátandi oikokuaávape mokõi, mbohapy ogaygua.",tateoba +Ojejapo kuarepotígui.,tateoba +"Ojejapokuévo embalse, opavave guaranikuéra opyta ijyvy'ỹre, mavavéva nde'íri chupekuéra upérõ mba'eve upe oikótavagui ha ojegueraha ambue tenda rupi, isarambipa hikuái.",tateoba +Ojejapo oñangareko hag̃ua pe Mburuvi China pe Mburuvi Mongolia pegua.,tateoba +Ojejapopa rire opyta haivy’asy ha hi’acido’imi.,tateoba +Ojejapo peteĩháme guive oñemoambue ha oñembopyahu heta.,tateoba +Ojejapo peteĩháme ñeme'ẽ ary 1976-jave.,tateoba +"Ojejapo peteĩ ñembo’e guasu Catedral Metropolitana-pe, péva omyakã avare guasu Paraguaypegua Juan Sinforiano Bogarín.",tateoba +"Ojejapo peteĩ ojeheróva Evaluación Ecológica Rápida, oñeñe’ẽháme mboy ary térã mba’eichagua yvy oĩha upe rupi, avei mymba ha ka’avo aty rehegua, pe mboi yaguá (eunectes murinus) ha drosera (planta carnívora).",tateoba +"Ojejapóvo kóva, oñemyatyrõ kuri peteĩ ñeko’õi tujaite yvy rehegua Brasil ha Paraguái apytépe.",tateoba +"Ojejapo ypyramo guave Virreinato Río de la Plata-pe ha oñemomba’e guasuvo Buenos Aires ha Montevideo, pe ygaguahẽ Villeta ojeguerohory ha oñemomba’eguasu upéicha avei ygarupa Angostura, ha’e rupi tenda mba’apo ygarekogua.",tateoba +"Ojejapo y ro'ysã rehe, oñemoĩ ipype pohã ro'ysã josopyre.",tateoba +Ojejapyhy chupe “Ka´a He´ẽ táva ramo”.,tateoba +"Ojejapyhy jepi ko mba'asy, tembi'u térã y oñembyaiva'ekue tekaka oguerekóva ko mba'asy rehe.",tateoba +Ojejechakuaa hembiapokuéra Paraguái ha ambue tetãme avei.,tateoba +Ojejogapo ary 1950 guive 1960 peve.,tateoba +"Ojejogapo chupe peteĩ óga guasu porã ári opyta akue ojeity peteĩ Islã róga rire, opyta chugui peteĩ ógayvate porã (upe Giralda) ha upe ""Patio de los Naranjos"".",tateoba +"Ojejogapo saro'y II d.C. iñepyrũme, upe mburuvicha guasu Trajano ojokuái aja.",tateoba +"Ojejohéi jey umi yva y ro’ysãme, ojejopy vevuimiva’erã pevarã peteĩteĩ ha ojeity jey y ro’ysã upe mboyve oñemoĩ haguépema eira hũ.",tateoba +"Ojejoko hag̃ua ko víru ñemosarambi guasu, heta tetã rekuái omboty hetã rembe'y ani hag̃ua tapichakuéra hasýva ohasa reíva, oporomoha'eño ha omboty ñemuhakuéra.",tateoba +Ojejoko hag̃uã ojehechava'erã oñembosa'ive contacto yvypóra oguerekóvoa ka'i ha kure kóvagui hasýva ndive.,tateoba +"""Ojejopývo hetã situación rehe, ha omoañetévo órden legitimo superior-gui oúva, oipyhy peteï soldado ramo teko ha pa'i condición-me, oñemondévo ministerio kóvape, nomboykéi hekove tavaygua ramo, ohayhúva hetã"", omoañete haipyvo ohaíva.",tateoba +Ojejuhu 48 km Paraguaýgui.,tateoba +"Ojejuhu angu'a ymaguareite amo 35.000 ary Kirito Mboyve ijapopyre, upéicha ojeikuaa ko mba'e heta ojeipuru ymaite guive.",tateoba +Ojejuhu avei umi tenda orekóva pa’ũ rovy’ũ ojeguata ha deporte opàichaguáva ñeha’ãha.,tateoba +Ojejuhu galería mburuvichakuéra República del Paraguay-gua oiporúva’ekue ha umi Ministro de Defensa.,tateoba +"Ojejuhu ijerére, yguasu rupive, Ypa'ũnguéra Cook kuarahyresẽ ngotyo, ñemby gotyo ypa'ũ Tonga, ha amo 500 km yvate gotyo pa'ũ Tokelau, ha kuarahyreike goyto ypa'ũnguéra Wallis ha Futuna.",tateoba +"Ojejuhu ko'ápe hetaiterei yvyku’i ha pe ojeheróva “areniscas ha tilitas Carbonífero “ reheguáva, oúva fluvial ha glaciar ñepyrũgui.",tateoba +Ojejuhukuaa hína kutuha po'i rupive.,tateoba +Ojejuhu Maláui retã ipehẽngue mbytégua.,tateoba +Ojejuhu Maláui retã ipehẽngue ñembýgua.,tateoba +"Ojejuhu ñandu oparupi, ha opaichagua tekohápe.",tateoba +"Ojejuhu parundy mymbakuéra rehegua, 250 guyrakuéra rehegua ha 20 mboikuéra rehegua.",tateoba +Ojejuhu tetãvore Melekeok-pe.,tateoba +"Ojejuhu umi bacteria he’õ’ỹva, oikóva yvytimbo terã mba’e ku’i apytépe ndoguerovaiha ko mba’asy, katu umi he’õ ha oĩva cepillo tãi mopotĩha terã ambue tembiporu ijoguaháre, ikatuha oikove 15 ára pukukue.",tateoba +Ojejuhúva hetã ipehẽngue ñemby kuarahyreikeguápe.,tateoba +Ojejuhu ysyry Caledon rembe'ýre.,tateoba +"Ojejuka javérõ ha'ékuri Pukoe Mburukuja jára ha sãmbyhyhára, Táva Pedro Juan Caballlero-pe.",tateoba +Ojejukárõ amo 800 000 tekove upéicha amo 11% opaite Rruánda retãyguágui omano ha 80% opaite umi tutsi ojeheróvagui.,tateoba +Ojejuka vaietereiva’ekue chupe jasyteĩ 2003-pe.,tateoba +"Ojeju vove okaháre ndahe véima kumanda ha revíro ave, ndoje’usevéima voi.",tateoba +Ojekuaa ama ho’avéha Alto Paranáme.,tateoba +Ojekuaa avei chupe heraha Capital folclórica del sur-pe.,tateoba +"Ojekuaa avei chupe ""La perla del Caañabé""-ramo, ko táva heñói ary 1725 jave España-gua Martín de Barúa mburuvicháramo guare.",tateoba +Ojekuaa avei “Ciudad ecológica” ramo.,tateoba +Ojekuaa avei Sauce Criollo- ramo.,tateoba +"Ojekuaa guáicha ""iporavéva mirĩ táva Pindoramagui"".",tateoba +Ojekuaa ha oñemomba’e guasu avei ichupe ha’égui atleta ikatupyrýva.,tateoba +"Ojekuaa hembiapokue guasu ha herakuã porã, pe Pindorama Ñe'ẽ Amandaje omoĩ pe Apyka 7ha Castro Alves Ñembojárare.",tateoba +"Ojekuaa hese hetã rayhu añete hague, jepémo ikane’õ, oñekytĩ ipyti’ápe ha ipo katu ombochalái chugui peteĩ mboka, ojapo ojapova’erã hetã rayhupápe.",tateoba +Ojekuaaiterei iñambueha oguerekóva poder.,tateoba +"Ojekuaa ko aranduka ha'e peteĩ umíva tembiapokue guasuvéva pegua Karaiñe'ẽ Varróko Ñe'ẽporãhaipy pegua, oguerekóngo 5 pehẽngue: Sueño del Juicio Final, El alguacil endemoniado, Sueño del Infierno, El mundo por de dentro ha Sueño de la muerte.",tateoba +"Ojekuaa mbohapyrupi hoi´upa va´ekue pype ha omano, ha uèi oñeguenohẽjey.",tateoba +"Ojekuaa oĩ heta mba'e tembiechapyrã hepy noĩri upe ógape, ha upévare noñehundíri.",tateoba +"Ojekuaa ramo jepe, añetehápe, ko'ã tembiapokue ha'éko ñoha'ãnga: Cf.",tateoba +"Ojekuaa ramo tetã ysyry rupive, oikuave'ẽ perspectiva maravillosa ha opáichagua ikatúva yvy.",tateoba +Ojekuaave jepi avei umi tetã iñakarapuã'ívape hetavehápe mitã ha mitãrusu ha ndaiporihápe tasymo'ãha (vacunación).,tateoba +Ojekuaave ka’aguy Arary ha heta yvyku’i ypererĩ ári ojepysóva.,tateoba +Ojekuaàvo Tratado Secreto de la Triple Alianza Benigno Ferreira oñeapersona general Urquiza oikuaaukàvo ko’ã mba’e: “Ñanemombtavy hikuái.,tateoba +"Ojekuavéva kóicha jave ningo hu'u, ahy'o rasy, tĩsyry ha akãnundu, hi'arekatuete 7 térã 10 ára pukukue, katu heta jey avei hi'are mbohapy arapokõindy.",tateoba +"Ojekyhyje etereími umi yvy jára rembiguáigui, upérupi nda’ipóri hína ley, nde jukántema lomitã.",tateoba +"Ojekyhyjemi ichugui kuéra, ha’ekuéra oikógui ka’aguýrente ha hesaite voi.",tateoba +Oje lia hese peteĩ cinta ojekuaa hagua mbovy kúvikopa oreko.,tateoba +"Oje'óga'apo apu'a hikuái, omoinge yvyra yvýpe ha yvate ojapo cúpula-pe ojoguáva.",tateoba +"Ojepapaháicha ary 2015-pe, oiko 1.132.686 tavayguakuéra ko táva ipype.",tateoba +"Ojepapaháicha ary 2015-pe, oiko 87.613 tavayguakuéra ko táva ipype.",tateoba +"Ojepapaháicha ary 2015-pe, oiko 89.600 tavayguakuéra ko táva ipype.",tateoba +Ojepokuaa mokõivévare ha oipurukuaa mokõivéva.,tateoba +Ojeporavo Gurbanguly Berdimuhamedow tetã ruvicharã pyahu ára 11 jasykõi 2007-me.,tateoba +Ojeporavova’ekue chupe Consejo Mundial de la Paz apyteguáramo.,tateoba +"Ojeporeka heta ha pévagui heñói ha oñangareko materia finanzas rehe, ohai peteĩ aranduka ohenóiva “Temas monetarios y afines”, 1917 jave.",tateoba +Ojeporu avei ojajapo hag̃ua inseminación artificial vakakuérare.,tateoba +Ojeporu avei ojuka hag̃ua mymbakuéra.,tateoba +"Ojeporu cataplásmape oñepohano hagua kuru vai, jari’i, ñekytĩngue ha ambue mba’asy ñande pire rehe osẽva (uñe, temói vai umíva).",tateoba +Ojeporukuaa tembi’úpe hakã térã oñemongu’ipyre).,tateoba +"Ojeporu Lancha Aquidabán, osẽva semanalmente Concepción-gui oraháva carga, ha Bahía Negra-gui oraháva tapichakuérape.",tateoba +Ojeporúramo suplemento oguerekóva zinc ikatu oikoite sa’ive haguã mba’asy.,tateoba +Ojeporu rasama hina antibiótico faringitis estreptocócica-pe guarã ojekuaaitereima rupi.,tateoba +Ojeporúrõ jururehegua oñeiméramo ambue apytépe oikoite ani haguà mba’asy ovatei ambue rehe; péicharõ jepe ndaipóri mba’eve ohechaukáva upéva añeteha oñeñemombyry haguã.,tateoba +"Ojeporu tembi'úre, tenonderã mahe'ẽ ha re'ẽnguérape, avei oiko omoporãhag̃ua oimeraẽ rykuekuérape.",tateoba +Ojepota guajaki ra’y kuimba’éva terã kuñáva peteĩchaiténte.,tateoba +"Ojepovyvýva ha orekòva espíritu investigador, péva rehe oikundaha tetã’i rehe ohekàvo umi mba’e yma guaréva ha ojogua ikatu agua omyatyrõ ha ohepyme’ẽ jey.",tateoba +Ojepuka va’erã nderehe nderejetapy kuaái ramo ka’aguýpe.,tateoba +"Ojepuru avaite peteĩha ha mokõiháme, papyteĩ ha papyetápe.",tateoba +Ojepuru avei mesahoja ha ogyke jeguakarã.,tateoba +Ojepuru avei ysyry Ñacunday ndahetái jave ñembosarairã.,tateoba +Ojepuru hetave jave oiko haguã pype mangapykuaa rehegua.,tateoba +Ojepuru oñeñongatu haguã ñemitỹngue terã oiko hagua ñemitỹngue terã oiko hagua ogayguakuéra mboriahumi.,tateoba +"Ojepuru ""upéicharõ jepe"", ""je-péramo (jepémo)"", umíva.",tateoba +"Ojepuru ""ỹrõ"" ha ""téra"".",tateoba +"Ojepysove ferrocarril Paraguari guive Villa Rica peve, ha oñekontrata upevarã empresa Patri, Travassos y Cía., ha upe rire oñembohasa ko tembiapo peteĩ empresa Inglaterra-yguápe; oñepyrũ avei ojepyso luz eléctrica Paraguáipe.",tateoba +Ojepytaso delegado partidario táva okaháre ha 1923 jave colegiado ANR hendive O`Leary ha Dr.,tateoba +"Ojepytaso ñe’ẽpapára, haihára, dramaturga ha mombe’uhára ramo.",tateoba +"Ojepytasovéva instrumentista ohasáva imboekoty rupi umi guitarrista de trayectoria internacional Berta Rojas ha Luz María Bobadilla, hemimbo’ékue.",tateoba +"Ojerahajepékuri ka'irãime, mombyry mombyryeterei, ypa'ũ Margarita-pe ha upéi -isãso rire- peteĩ ára hapicha kolo'o oñohẽ hováre ytaku ha omohesatũ chupe ndaje hesa rovýre.",tateoba +Ojere hese ka’aguykuéra mavave tapicha opoko’ỹha gueteri.,tateoba +"Ojere hesekuéra atykuéra ipu’akáva mante ojeruréva tributos, ha yva oguerekóva hendarã ha’e islotes oĩva yno’õme ojeréva hese tuju mante.",tateoba +"Ojerekoitemi avei mymba saite ogapýpe, umia apytépe jajuhu kuati, guasu, gua’a terã opáichagua rei mymba.",tateoba +"Ojere, omaña, ha ndohechái mba'eve.",tateoba +"; ojere rehe, yvate gotyo, opyta cerranía de la Cordillera de los Altos ha yvy gotyo katu yvype jepyso tuicha peteĩ.",tateoba +Ojerereko chupe tekoasa haihára peteĩharamo Paraguáipe.,tateoba +"Ojerérõ jepe hese tuicháva ñu, ikatu ko’aguive jahecha umi Paraguari rehegua yvytykuéra.",tateoba +Ojeroky hikuái kuimba’éva oñondive ha kuñáva kuña ndive.,tateoba +Ojerrepatria prisionero de guerra ramo; omotenonde Congreso Eucarístico Nacional; péicha oderoga Constitución 1870; omopyendáva partido político ( Unión Nacional Revolucionaria) ha oikuave'ẽva umi elemento bélico.,tateoba +Ojesarekokatu ava peteĩre ha havano'õre ohekávo ava rekokatu.,tateoba +Ojesarekokatu ava rehe.,tateoba +Ojesarekova'erã opaite mba'ére ha upevarã oñemoarandukatuva’erã.,tateoba +"Ojesarekóvo umi teko asy reruháre iñapysẽva ohóvo, ko ára momorã avei omoheñói peteĩ pa’ũ ikatuhápe jajojuhupa ñañangareko hag̃ua tesãire ha opavavete tapicha rekokatúre.",tateoba +Ojetopakuaa hetaichagua ijeroviapýva ha oiko porãva.,tateoba +Oje’u hagua ojeporu hykuere.,tateoba +"Oje’u hag̃ua oñemomimói, oñembichy, oñemaimbe térã oñembopororo.",tateoba +Oje’u kuaa he’ẽỹre terã oñemohe´ẽ asuka térã eírape.,tateoba +"Oje’úramo akóinte suplemento oguerekóva vitamina C nomboguejýi mba’asy resfriado rehegua, hákatu ikatu omombykyve upe mba’asy.",tateoba +"Ojevy Paraguaýpe 1869-pe, mokõi ary upe rire oike masonería-pe ha oñepyrũ Logia Unión Paraguaya Nº 30-pe.",tateoba +"Ojevy rire Demokrásia (1989)-pe, oĩ irundy intendente.",tateoba +"Ojevývo Argentina retãme, oikókuri chugui pa'imirĩ mbo'ehára Villa Barilari oĩva San Miguel-pe, mbo'ehára tupãkuaaty mbo'ehaovusúpe, Hesuita Aty Guasu Mbohapehára ha avei Motenondeharapavẽ Mbo'ehaopegua.",tateoba +"Ojevývo hekohápe, ha’ekuéra he’i hikuái: “Ko’ëro, ñande avei jajapomíta upe jahechava’ekue, jahechápa mba’e ñañandu”.",tateoba +Ojevývo Inglaterra retãme ojehechakuaa ha oñeme’ẽ aguyjevete chupekuéra.,tateoba +"Ojevývo Paraguaýpe, Lorenzo oikuaákuri oikotaha peteĩ ñeha'ãru'ã vísi ári hi'arevéva rehegua, Guarani Atyhápe.",tateoba +"Ojoavy hag̃ua ambue ysapu mbopuháragui, Tito Acuña omoheñói ha omoherakuã mombyry pe Ysapu Jeroky, omoñepyrũmava’ekue oĩrõguare mbo’ehaópe, poteĩha mbo’esyrýpe.",tateoba +"Ojoavýva altura oĩ responsable represa omba’póva 60% -nte upe capacidad iońenstaláva, orekóva peteĩ potencia pico ha’éva 2.100 MW tenda 3.100 MW oplaneáva originalmente.",tateoba +Ojoguapa avei imboriahúvagui ijyvy ha ko’ãva oho pe táva guasu háre ha oiko oimeháicha rei.,tateoba +"Ojogua peteĩ jaguápe; ivai, hesa vera ha iñakãguasu.",tateoba +"Ojo’o yvykua ha upépe oñotỹ tanimbu ani oñepyrũ hese, oimo’ãgui ojehutaha mba’evai tanimbúre opyrũvape.",tateoba +"Ojopo concierto Paraguái purahéi rehegua Orquesta Estable de L.R.1 Radio Splendid, Buenos Aires-pe, mokõi ary pukukue (",tateoba +Ojopógui ojeroky apu’a.,tateoba +"Ojuavy va’ekue heseguakuérandive, upéva rupi haimete oñemondo ichupe Consejo de Guerra-pe.",tateoba +"Ojuhu partido choguy umi oiméva profunda brecha, kóva cívico ha radical-kuéra.",tateoba +Ojuhusénte voi moõpa oiporúta.,tateoba +"Ojukave hikuái kuñávape, péicharõ ndahetamo’ãi kuña ha ipu’akavéta térã oguerekóta oguerekoseháicha kuimba’épe.",tateoba +Ojupi Alférez de Caballería peve.,tateoba +Ojupi cabo ramo jasypo 1866-me ha alférez ramo ñorairõ Kurupa’ytýpe guare rire.,tateoba +"Ojupi ha oipyhy comandancia en Jefe de Fuerzas Armadas, ojeguerohorývo oñeme’ẽ Condecoración Cruz del Chaco, ichupe.",tateoba +"Ojupi línea 15-pe ha he'i mba’yru mboguatahárape: ""Kóvapio OHASA Olimpia cancha rupi?""",tateoba +"Ojupi mokõiha jey omyakã presidencia de la República, 7 jasypateĩ 1921 guivel 12 jasyrundy 1923 peve, ha upéi 15 jasyporundy 1932 guive 17 jasykõi 1936 meve.",tateoba +Ojupi oisãmbyhy República del Paraguái 15 jasypoapy 1912 jave ha 15 jasytpoapy 1916 jave.,tateoba +"Ojupi peteĩha magistratura, vicepresidente ramo, péva presidente Manuel Franco omanóva, 6 jasypoteĩ 1919 jave péva15 jasypoapy 1920.",tateoba +Ojupi Tetã Motenondehára ramo orekóramo 43 ary; oĩ mburuvicháramo 25 jasypateĩ 1902 guive 19 jasypakõi 1904 peve.,tateoba +"Ojupíva mburuvicha ramo ojaposéva ojapo, ombyaipa ojuhuvéva ha ndaja’éi mba’eve, ñaimo’ãma upeichante va’erãha voi, ja’e porãta ramo ñande pituvapa opavave.",tateoba +"Ojupívo pa'iruvichárõ, riremínte, ojapókuri peteĩ ñe'ẽjovake upéi oñemyasãiva'ekue peteĩ tupãogua kuatiahaipyre'ípe, “Estrellita de Belén”.",tateoba +"Ojupi yvágape, ha’e oguapy Tupã akatuagotyo.",tateoba +Okáguio ojepuru ojejohéi hag̃ua mba’asy terã oñemoĩ hag̃ua hi’ári mandyju térã ao potĩre.,tateoba +Okáguio ojepuru ojejohéi hagua mba’asy terã oñemoĩ hagua hi’ári mandyju térã ao potĩre.,tateoba +"Okáguio ojepuru oñepohano ha oñemopotĩ hagua tete mba’asy, tete akanundu, aí ha kurukuéra https://groups.",tateoba +Okáguio ojepuru ramo omohu’ũ ñande pire ha omonguera ai ha ñekytĩngue.,tateoba +"Okaháre hetave oikovéva ko tetãvore’e Kykyópe, upéicha avei hetamive kuimba’ekuéra omba’apóva kokuépe.",tateoba +"Okakuaágui ko’ã táva yvypóra ojeipysóha, producción agropecuaria oñemohenda granja-kuérape, oñeñemitỹ ka’avo ha yva oñekuave’ẽ ha oiporúva ogapýpe, avei umi mymba tambo omombapòva tapichápe oikuave’ëvo kamby ha oñeguenohë chugui.",tateoba +Okakuaa ka’aguýre ha oñeñoty avei ojejapo hag̃ua chugui mba’erepy.,tateoba +"Okakuaa ohóvo ha oiko chugui mitãkuña, kuñataĩ.",tateoba +"Okakuaa ohóvo upe tenda, ojehecharamo valor militar oguerekóvare oñemopu’ã haguére calzadas ojeipurúva represaba y upe yno’õ rehegua ha ojapo upe tendágui peteĩ isla fortaleza ikatu’ỹvape oñeg̃uahẽ.",tateoba +"Okakuaapávo, Sonora ohechakuaa mba’éichapa itúva hekombarete, hembiayhukuaa, ndahekorakate’ỹi ha hekojera hendivekuéra.",tateoba +Okakuaa peteĩ kokue itúva kuéra rehegua Nashville.,tateoba +"Okakuaa plano político, económico ha social ohasáva ohóvo mbeguekatúpe conflicto bélico umi español ha nativo-kuéra opu’ãva ojuehe, ko'ãva opu'ã ojuehe opyta agua ichupekuéra pa’ũ territorial imba’éva voi.",tateoba +"Okakuaa pueblo oñe’ẽva guaraní, campesino a operario-kuéra mbytépe,ha upe época guive, oñepyrũ ojopýha ichupe kyre’ỹ, ohechávo mba’eichaitépa ikatu ojesobrevivi.",tateoba +"Okakuaavévo oiko chugui kuña, kuñataĩ, ojapopaitéma tembiapo ogapýpegua, oipytyvõ isýpe.",tateoba +"Okakuaa ýpe, térã umi tenda he'õha rupi.",tateoba +Okakuáva hi'a sayju ha iporã tembi'urã.,tateoba +"Okaru ka'a, togue, tupi'a.",tateoba +Okaru mymba ha yvyra paragua.,tateoba +Okaru mymba michĩva.,tateoba +Okaru omomỹivo ijuru puku ápe ha pégotyo ytujuhápe ha y naipypukuihápe.,tateoba +"Okaru térã oka'u'y jave, tekotevẽvante ho'u, araka'eve ndojahéiri, akóinte okaru'ỹ ha ojapo opáichagua tembiapo térã ñembosarái oñangarekóvo hetére.",tateoba +Okaru vicho´íre ojuhúva oikoha rupi.,tateoba +"Okaru yvakuéra, eirete oguerúva chupe ipehẽngue Jasy Jatere.",tateoba +"Okaru yvitýre térã ka'avóre, oguerojáva ombyaty haitýpe omongaru hag̃ua ita'yrakuéra ha oñondive ho´u hag̃ua ára ro'y aja.",tateoba +"Okasea ñandéve Ka’aguasu ñepyrurã ha’e peteĩ ka’aguy tuicháva, sa’i oikóva upépe.",tateoba +Oka’úva oike ñemuháme ha he’i: “Aipota 10 lítro guari”.,tateoba +"Oke hagua oñemoagui hikuái tatágui, ombyaku hagua hete ha oñombyaku hagua ojoapytépe.",tateoba +"Oke hag̃ua oñemoag̃ui hikuái tatágui, ombyaku hag̃ua hete ha oñombyaku hag̃ua ojoapytépe.",tateoba +"Oke hikuái tupápe, ojapóva avei takuáragui ha omamáva kapi’i térã pakova roguépe.",tateoba +Okove peteĩgua opaite sa'y.,tateoba +"Okúi rire, ohejaite política ha oike jey yma guaréicha oñemboheko’ỹme mombyry py’apýgui.",tateoba +Oky 1324 mm rupi.,tateoba +Oky 1.324 mm rupi; okyve jasypateĩ guive jasyteĩ meve ha ndokyseí jasypoteĩ guive jasypoapy peve.,tateoba +"Oky 1334mm ary jave, jasykuéra okyhetaveha katu ha jasyteĩ, jasyapy, jasyrundy ha avei jasypa, oky’iveha katu jasypo ha jasypoapy.",tateoba +Okyeterei jasykuéra jasypa ha jasypateĩ jave.,tateoba +"Okyhyje añete Aña Yvaguyreguágui, ha’evahína opaite mba’evai apoha yvy apére.",tateoba +Okykue ary pukukue ha’e 1.300 mm.,tateoba +Okykue ary pukukue ha’e 350 mm yvate gotyo ha 850 mm Ñemby gotyo.,tateoba +Okykue ary pukukue ohupity 1.433 mm.,tateoba +"Okykue aryýpe oguahẽ 1.536 mm, ikatúva ja’e peteĩ jasýpe okyha 153 mm.",tateoba +Okykue katu hetaiterei ary pukukue jave.,tateoba +Oky ramo 1433 mm anual oguahẽ.,tateoba +Oky térã ndokýiramo; haku térã ro’ýrõ.,tateoba +"Oky tuichaicha voi jasypa, jasypateĩ ha jasyparundy pukukue aja.",tateoba +"Okyveha jasykuéra jasyteĩ ha jasyrundy jave, ha sa’ive jave oky jasykuéra katu jasypoteĩ ha jasypoapy jave.",tateoba +"Okyve jasyteĩ, jasyapy, jasyrundy ha jasypápe; ndokyséi jasypo ha jasypoapýpe.",tateoba +"Oleria ha ceramica kuérape ojejapo na'ûgui, ha ojembojy jepe'ape tatakua guasupe.",tateoba +"Olimpia vakapipopo atyha oguereko mangapyrenda hérava Manuel Ferreira, imba’eteéva, avei ojekuaáva Para Uno Ka’aguy ramo ha avei oha’ãjepi Mangapyrenda Cháko Pysyrõhárape, ha’éva APF mba’e.",tateoba +"Omanda aja Gaspar Rodríguez de Francia ojehero ñepyrũ chupe Fuerte Olimpo, oiméne pe yvyty tuichavéva ojoguáre yvyty Olimpo-pe Grecia yvýpe opytávape mba’e.",tateoba +Omanda aja hovatavyve crisis bancaria oñepyrũma hague ojepy’apy mburuvicha ha’e mboyve guare.,tateoba +Omanda aja ojeguerojera Centro Democrático ha Asociación Nacional Republicana; amo gotyove oñefunda Partido Liberal (Azul) ha Asociación Nacional Republicana (Partido Colorado).,tateoba +"Omanda oñembokorapy mbarete haguã Paso de Patria ha Itapirú, umi umi oúva mbokápe ñande árigui.",tateoba +Omano 1965 oguereko jave 50 ary.,tateoba +Omano 1999 jave.,tateoba +"Omano, ""ambue cultura""-pe, peteĩ ritual de expiación oúva umimmba'asy ojeguerovia oúha, ary 1901-pe ambue tendágui.",tateoba +Omano amo ary 1809 térã 1810.,tateoba +"Omano Guilin-pe, ára 18 Jasyteĩ ary 1982 jave.",tateoba +"Omano imitãrusu jave, orekóvo 36 ary, kokaína ha alkoho oipuruitereígui, oiméramo jepe umi he'íva Pindoráma porokuái hatã ikatu ojuka chupe.",tateoba +"Omanókuri ary 2007-pe, orekóvo 84 ary, ho'ami rire hógape, táva Nueva York-pe, ombyai iñakã.",tateoba +"Omanókuri Paraguaýpe, ára 8 jasypo 1933-pe.",tateoba +"Omano mba'asýre ary 47 reheve táva Lisimbãme, ha oheja va'ekue heta tembiapo kuatiáre ndosẽi arandukápe ha ambue ñe'ẽpoty ojecha'ỹijo va'ẽra.",tateoba +Omano oreko javérõ 41 ary.,tateoba +Omano Paraguaýpe 17 jasypateĩ 1981 jave.,tateoba +Omano Paraguaýpe ary 1939-pe.,tateoba +Omano Paraguaýpe ary 1970-pe.,tateoba +Omano Paraguaýpe pe 1 jasypa ary 1953-pe.,tateoba +Omano ra’ẽ iména ha upe riremínte omano ha’e Paraguaýpe 10 jasypakõi ary 2003-pe.,tateoba +Omanorai heta aravo tasyópe.,tateoba +"Omano Río Grande do Sul, taaguasu Brasil, heta ary hasyete jepénte upéva naikaneõi hembiapópe.",tateoba +"Omano rire heta oñemomba'eguasu chupe, ivelório ijejapo kuri Arhentína Amandaje Guasu Rógape ha Confederación General del Trabajo róga guasúpe (Mba'apo Pavẽ Joaty), oñembosako'i mba'e guasu araka'éva ndojehechái hetãme.",tateoba +"Omanoriréma oñenohẽkuri, ary 1974-pe, hembiasakue hérava “Confieso que he vivido”.",tateoba +Omano Suísa-pe oguerekorõguare mbohapypa pokõi arýpe ojuka chupe mba’asy po’i.,tateoba +Omano tavaguasu Buenos Aires-pe 20 jasypa 1987 jave.,tateoba +"Omanóvo López, ha ojeapresapávo umi jefekuéra nomanói va’ekue, Centurión-pe ohupytývo peteĩ vála upe hovápe omoirũ upe tropa-pe ou jevy peve puerto Villa Concepción peve.",tateoba +Omba’apo ambue tetimoĩmby ndive ñoñe’ẽme’ẽ rupive.,tateoba +Omba’apo avei abogado ramo a avei peteĩva umi Superior Tribunal de Justicia y Fiscal general del Estado ramo.,tateoba +"Omba'apo avei, avateeguaicha, ta'angamýi Cómo casarse con un millonario-pe (ary 1953), The Seven Year Itch (ary 1955) ha Bus Stop (ary 1956).",tateoba +Omba'apo avei Kúva jekopyty umi tetã ambuévare.,tateoba +Omba'apo avei ñe'ẽ ñembohasáme.,tateoba +"Omba'apo heta rendápe, peteĩ ñemuhápe ha peteĩ kuatia momaranduhápe avei.",tateoba +Omba’apo iko’ẽ guive pyharepyte peve.,tateoba +Omba'apo jave jehai pytyvõhára kuatiañe'ẽ Vea y Lea-pe ha Ímpetu-pe.,tateoba +Omba’apojepe ta’ãngambyrýpe Miguel Angel Rodríguez ha Ray Armele ndive.,tateoba +"Omba'apo kyre'ỹme ha omba'apo kane'õ'ỹme ojeporeka ha ojepovyvy ramo umi mba'e tetã rehe oñe'ẽva ha omoherakuã jey ha péicha ojeguereko pe ojekuaáva ""música de inspiración folklórica paraguaya"" ramo.",tateoba +"Omba’apol diario “Patria”-pe, ary 1917 ha 1919 jave, upéi oiko redacción-pe tendota ramo.",tateoba +Omba'apo Mburuvíre ambue tetãme.,tateoba +"Omba’apo omoherakuãvo Orquesta Sinfónica de la Asociación de Músicos del Paraguái ha hembiasa kuaandýpe umi oimèva mbytèpe omoheñòi ary 1957-pe, Orquesta Sinfónica de la Ciudad de Asunción (OSCA) aty porãme.",tateoba +"Omba’apo periodista deportivo-ramo pujoépe (radio) ha avei kuatiahaipyrépe (diarios) ko’ã karai katupyry ndive, Gerardo Halley Mora, Pedro García, Néstor Romero Valdovinos, Milciades Aguayo, Sindulfo Martínez ha ambue.",tateoba +"Omba’apo periodista ramo “General Caballero”, “El Sufragio”, “El Colegiado”-pe, ko’ã´va rupi ohupyty opáichagua jeiko asy ha persecución ha ogueraháva ichupe ka’irãime heta jey.",tateoba +Omba’apo peteĩ apopýpe hérava Carl Zéiss.,tateoba +"Omba'apo pukoe Cardinal-pe, upépe are omotenonde tembiapo iñasãiva ko'ẽ jave, hérava ""Paraguáy mba'apohára rapére"".",tateoba +Omba’apo pytyvõháraramo sanidad-pe Guerra de la Triple Alianza aja.,tateoba +"Omba’apo rire, okárape, estancia ñangarekoháramo, oñembyaty hikuái irundy tava’ípe ojekuaaitéva, Región Oriental-pe, Villa del Rosario ag̃uíme ha mbohapy hembýva y otras tres Benjamín Aceval-pe.",tateoba +"Omba’apo secretario de redacción ramo 1916 arýpe, revista “Fígaro”, oinvita ichupe Arsenio López Decoud.",tateoba +Omba'apo teko me'ẽre heta ary Poytugápe ha Pindoramape.,tateoba +Omba’apo televisión internacional España e Italia-gotyo.,tateoba +Omba’apo umi cargo orekóva Ministro de Guerra ha Marina ha Ministro del Interior ramo.,tateoba +"Omba’apòva costa Parana misionera, ohóva Paraguay-pe opytaite, ohayguetereiraságui.",tateoba +Omba’apo va’ekue heta hendáicha pe teko colonial Paraguáipe opa potávo ohóvo.,tateoba +Omba’apo vakapi rehe; kuñanguéra ojapo ajaka ñande ypykuéra ojapohaguéicha.,tateoba +Omba’apove ombosako’i hagua purahéi tavarandu rehegua ha ipusyry paraguaiguáva.,tateoba +"Omba’apóvoma gerarquía de la Iglesia Católica ryepýpe, ndoikoséi pa’i táva Villarrica-pe, ha oho omba’apo umi tapicha mboriahu oĩva parroquia de Buena Vista-pe, ápe opyta heta ary.",tateoba +Omboaje Léi 4251/10 ha Tetâ Pokatuenda Mboajerâpy Ppy.,tateoba +Ombo’ehápe sapy’aitépe herakuã porã.,tateoba +Ombo’e ko’ã àrape Conservatorio Nacional de Asunción-pe.,tateoba +Ombo'ékuri Mbo'ehaovusu Católica ha Columbia-pe.,tateoba +Ombo’e va’ekue mbo’epy irundypa ary javeve umi mbo’eróga herakuã porãvéra rupi.,tateoba +Omboguapy jave héra peteĩ mba'ehaíre ha upe tembiapo noiporãirõ pe tekopotĩ ogue'imi ichugui.,tateoba +"Omboguata organización choguykuérape ñembohovái omokyre’ỹva matrimonio civil, divorcio ha educación laica, omboguatávo kampaña mbarete masonería, anarquía has fanatismo partidario rehe.",tateoba +"Ombogue hag̃ua tata guasúpe oiko va'erã amove 50 mba'yrumýi ha amove 1000 tatamboguehára, kuimba'ekuéra milíko oipytyvõ avei ha tahachikuéra.",tateoba +"Ombohape 1960 iñangirũnguéra ndive, ha oikuaauka producción literaria, oikévo literatura paraguaya pa’ũme.",tateoba +Ombohasa ipo rykue ikaso revíre oñemokãvo.,tateoba +"Ombohasa marandu, ha heta ambue.",tateoba +"Ombohasa porã umi tembiapo clásico universal, ohaíva Buchner, Voltaire, Darwin, Bufón, Volney, Dante ha Spencer.",tateoba +"Ombohasykatuve umi karai ha kuñakarai ohasáva 65 ary ha avei ijetu'uve umi hasy tapiáva ndive: huguyasukáva, ikorasõrasýva, hasykatúva ipyti'ápe, hamba'e, umi opyta va'erã hógape.",tateoba +"Omboheko ipurahéi, péicha ojapo rockabilly, rock progresivo, heavy metal, gospel ha disco.",tateoba +Ombohéra botánica ha zoológica racional omohypy'ũva ciencias naturales-pe.,tateoba +Ombohetave mbo’ehaokuéra ha omondo heta mitãrusúpe Europa-pe oñemoaranduvévo.,tateoba +Omboja memete ese ivaimíva oikóva guive.,tateoba +Ombojoaju ramo ysyry Yryry ha Mamore ohupyty 3315 km (,tateoba +"Ombojoaju tekove kuéra jeheka hag̃ua mba'e porã opávape guarã, sãmbyhyha rupi.",tateoba +Ombojoapy Curso de Actualización en Didáctica y Educación Bilingüe.,tateoba +"Ombojoavýva ã mokõi tape: peteĩha ombyeja'ose ñe'ẽmbo'e aty Európa Araguasu Mbytépe ombojoajuva'ekue Galísia Portugal-re, ha mokõiha katu ndoipotái.",tateoba +Ombokatupyry tuguy guata ha omopotĩ tetepy opavaveichagua mba’e ky’águi.,tateoba +"Ombokatu upe proyecto “Pájaros en el aire” ombyaty va’ekue umi purahehára Galo García, Laura Albarracín ha Paco Hasse-pe purahéi porã yma guare Argentina mba’éva; omoañete va’ekue peteĩ disco a avei atyguasu jevy’arã.",tateoba +Ombopu avei ndovy’ai jave.,tateoba +"Ombopu avei Orquesta Sinfónica de la Ciudad de Asunción ndive, umi concierto rupi, orekógui éxito, ogueraha ichupe ograva agua mokõi disco.",tateoba +"Ombopuhàicha Godoy omoheñóiva ha’e peteĩ estilo imba’entéva orekógui opáichagua tembiporu ha’èva música popular orekóva peteĩ tratamiento armónico contemporáneo, oikèva avei umi composición hesakãva oñembohapèva atonalidad.",tateoba +"Ombopy’aro voi chupe oho haguã mbo'ehao guasúpe, Willian katu ndo penaí hese.",tateoba +"Omborokuaijai heta tekombo'e porã, py'aguapy reko rehegua ha kyhyje'ỹ reko rehegua.",tateoba +Ombosako'i hikuái ra'e peteĩ emboscada ichupe.,tateoba +"Ombosa’y hikuái ipyapy, henypy’ã, hovayke, ipyñuã ha ijyvanga mba’e ysýpe ani hagua ikanguerasy.",tateoba +"Ombota, ombota ha ombota, ha upeichaháguinte ohendu máva ombotáva ikupépe.",tateoba +"Ombotýta jave 10 ary Mario oikuaa itúvape, ohejareiva’ekue chupe ha isýpe.",tateoba +"Ombotývo 17 ary, upéi oestudia ha heta mba'e oikuaa, oñeinskrivi academia Breva Milán-pe ikatu haguã oestudia pintura.",tateoba +Ombovevúi mba’e andu.,tateoba +"Omboy’u ytaku ha ojahu hikuái, upéi ohapy guajaka ha omotimbo.",tateoba +"Ombyaty opaichagua hembiasa ha ijepokuaakuéra, ijerovia ha imombe’upy ohejávo kuatiáre ojekuaa hag̃ua.",tateoba +"Ombyaty umi mba'e ymaguáre ""compuesto"" (composición musical popular orekóva peteĩ motivo omombe'úva umi mba'e ymaite guaréva ñorãirõ ha umi mba'e ñanembopukáva purahéi rupive) péicha ojeguereko ""El casamiento del tarave"" ha ""Mateo Gamarra"".",tateoba +"Ome’ẽ chupe Merced Real 1706-pe, upéi ohasa ita’ýra rérape Sebastian Hércules.",tateoba +"Ome’ẽ chupe y ysyrykuéra Jejuimi ha Jejuí Guasu, avei Aguaray.",tateoba +"Ome'ẽ pa'ũ ha'éva tekoha tendárel, ombyaiýre térã omoambuéva tekoha.",tateoba +Ome’ẽ pytu’u ha infraestructuraheñóiva ohóvo oñeikotevẽ jave sasõ ha ka’aguy pytu.,tateoba +Ome’ẽse ichupe despacho Teniente 2º de artillería 1923-pe.,tateoba +"Ome´ẽ tekove mymba, yvypóra ha yvyrakuérape omosarambíre arapytu.",tateoba +"Omehẽ pirapire umi ha’evoi omoñepyrũva tembiapo ha ompu’ãva ijyvýpe voi: péicha oĩ Cruz Roja, Instituto del Cáncer, Sociedad Científica, peteĩ tasyo(hospital) mitãme guara ha avei tesáre oñangarekóva.",tateoba +"Omembe'u máva manógui ojepe'áva hembiasa, ha ijepe'a monógui ára ha ára.",tateoba +"Omenda 25 ary orekóvo Marcelina Allende ndive, mitãkuña kaasapéña 19 ary, itúva ha’eva’ekue don Policarpo Allende (español) ha isy doña Rosario Monges (paraguaya).",tateoba +"Omenda 25 jasyporundy 1954 jave Elsa Agueda ndive, don Salvador Céspedes Valdez ha Petrona Gamarra Gaona memby.",tateoba +Omenda Adela Bello rehe.,tateoba +Omenda Aída Ayala ndive.,tateoba +Omenda akue ary 2009 Joaquim Santos Couceiro Lopes.,tateoba +"Omenda argentina Carmen Dora Parola ndive, opytáva ipehẽnguekuéra.",tateoba +"Omenda iñangirüete Dalmacia ndive, omano 8 jasypo 1933 jave, omboty mboyve cuarenta ary.",tateoba +"Omenda karai Emiliano Quintana-re, imemby poapy mitã, ko’ãvagui pa mitãkuimba’e ha mbohapy mitãkuña.",tateoba +Omenda kuñakarai Gilda Vierci rehe.,tateoba +"Omenda kuñakarai Zoraida Burgos rehe, ha oguereko mokõ ta’ýra, ha’éva Adriano ha Gerónimo Irala Burgos, mokõvévagui oiko karai aranduete ohai va’ekue heta mba’e kuaaukapyrã.",tateoba +"Omenda kuñataĩ Venezuela-gua rehe hérava Carmen Osorio, oguerekohápe hikuái mokõi mitãkuña.",tateoba +Omendákuri Deidamia Sampaio rehe ha iñemoñarekuéra: Verónica ha Johnny.,tateoba +"Omendákuri Haydée Benítez rehe ha iñemoñarekuéra hína ko'âva: Verónica (+), Francisco José ha Silvia.",tateoba +"Omenda Lydia Frutos ndive, kuña arandu, ijuky ha iporãva, oguerohorýva aranduka moñe’ẽ.",tateoba +Omenda ña Silvia Fiandro ndive ha oreko hendive iñemoñare.,tateoba +"Omenda peteĩháme Ronaldo Bôscoli rehe ha imemby peteĩha, João Marcelo Bôscoli Carvalho, heñóiva mokõi ary Ronaldo Bôscoli ha Elis Regina ojopoi mboyve.",tateoba +"Omenda rire Perón rehe, heta omba'apo ha oipytyvõ ojeiporavo hag̃ua iména tetã mburuvicháicha ary 1946-pe, kuña ojokuaikuaáva peteĩha Arhentína retãygua ojapóva upéicha.",tateoba +"Omendava’ekue Clara Recalde ndive, ndaipehẽnguéi hikuái.",tateoba +Omendáva ha oreko irundy ñemoñare.,tateoba +"Omendáva karai Eugenio Aguiar-re, ha imemby mbohapy, Maria Eugenia, Willian Ernesto ha María Makarena.",tateoba +Omendáva oike kakuaapáva aty apytépe.,tateoba +Om namah shivaia (ॐ नमः शिवाय) niko peteĩ ñe'ẽpu (,tateoba +Omoakã upe ñemuha guasu Salemma & Cía.,tateoba +"Omoambue héra ha ha'e ojehero Sojourner Truth ary 1843-pe, téra ikatu he'iséva ""añete oguata pukúva"".",tateoba +Omo’ambue umi táva tuja oĩhágui ha ome’ẽ chupe tape pyahu ticha ha iporãva ijyvyramáta porã porãva.,tateoba +"Omoañetévo periodo constitucional, ome'ẽ don Manuel Gondra-pe upe 25 jasyporundy 1910 jave.",tateoba +” omoguahẽma katu chupe umi iñaranduvéva apytéte.,tateoba +Omoha'anga ha upei ojogapo.,tateoba +Omoha'anga heta mba'e ha jepiverõguáicha oñembosa'y avei.,tateoba +"Omoha'angaporãitereígui, ojehechakuaa mymbakuéra rague ha mba'e.",tateoba +"Omohechauka mburuvicharã jeporavo hag̃ua, oñemohenda ha ojokuái tekorã.",tateoba +"Omohenda música incidental umi ñoha'angápe guarã ha peteĩha producción cinematográfica Paraguáipe, ""Juana de Lara"", ha péicha orekóva repertorio ñande purahéi omohendáva 300 purahéi.",tateoba +"Omohenda pe mba’e’apu’a ha oñepyrü oguata henonde gotyo ha oipapa, upéi Kachíke Refere opyta, ohechauka iku’äme ha he’i: “Aquí la barrera”.",tateoba +"Omohenda sacerdocio mitãrusukuèrape, ome’ẽvo cobertura parcial umi oikotevẽva pastoral-gua ohupyt`y ha ojeipysóva umi parroquia diócesis-pe ojeipysóva tavusúpe.",tateoba +"Omohenda va’ekue karai Domingo Martínez de Irala ary 1538-pe peteĩ táva ypykuéra oikohápe ko tendárupi, yno’õ guasu Ypakarai rembe’ýpe.",tateoba +"Omoheñói 1945 jave X távaguasu oñehenóiva Amambái, upéi, oñemohenda táva rembe'y, ha ojedeklara XIII departamento ramo tetã Paraguáipe, ko'ã límite ha superficie, orekóva ko'ágã.",tateoba +Omoheñoi’akue iñoha’änga aty hérava “Teatro Estudio Libre”.,tateoba +"Omoheñoi’akue sãmbyhyhára Juan Gregorio Bazán de Pedraza, ary 1714 – pe.",tateoba +"Omoheñói ary, 1972 ha 1976 ramo, hembiapo iporãvéva.",tateoba +"Omoheñói avei, mborayhu ojoapyteperã ha peteĩ momorãheikatu (himno sagrado); ha mbohapyve -ñe’ẽ, mborayhu ha momorãheikatu- osẽ ichugui ha oĩ ipype, ipytúpe.",tateoba +"Omoheñói avei, mborayhu ojoapyteperã ha peteĩ momorãheikatu (himno sagrado); ha mbohapyve osẽ ichugui ha oĩ ipype, ipytúpe.",tateoba +"Omoheñói, avei, umi Mbo’ehao Normal Rural mbohapy villa histórica-pe: Villarrica, Encarnación, Pilar, avei Barrero Grande-pe.",tateoba +Omoheñói Equitación mbo'ehao ha ojepy'apy umi isubordinado formación intelectual ha técnica rehe.,tateoba +"Omoheñói fructífera tavaguasu ombojoajúva ñemitỹ ha investigación científica, mombyry tavaguasu tyapúgui.",tateoba +Omoheñói ha omotenonde kuatiahaipyre “Paraguái ñe’ë myasäi”.,tateoba +"Omoheñòi teatro guaraní, ha’e pe ombopytasóva, ha péicha ha’e mejor actor.",tateoba +"Omoheñóiva, avei, umi establecimiento escolar ha omopyenda Chaco el Fortín Dorado.",tateoba +Omoheñóiva’ekue Domingo Martínez de Irala ary 1539-pe.,tateoba +"Omoheñoiva’ekue heta Guarani rayhuhára aty, umíva apytépe Instituto de Lingüística Guarani del Paraguay Mbo’ehára katupyry Reinaldo Julián Decoud Larrosa ndive.",tateoba +"Omoheñóiva omohenda 300 piesa mbarakápe, ko’ãva imbarete ha omokyre’ỹva ha odefendéva Cesar Amaro,John Williams, David Russell, Laurindo Almeida,Abel Carlevaro, ha hetave, péicha okakuaáve repertorio guitarra clásica-pe.",tateoba +"Omo-hesakãporãva’erã mba’e, mávapa, mba’éicha, mamo, araka’e, mboy térã mba’érepa ojehu upe omombe’úva.",tateoba +Omohu’ã iñemoarandu mbohehao pegua ha upéi pya’ekuéma omoñepyrũ ambue hendápe ñembokatupyry abogacía rehegua ha omohu’ã ohekávo ikatupyryeterei hague.,tateoba +Omohu'ãkuri iñemoarandu Colegio Nacional de la Capital-pe.,tateoba +Omohu’ã mbo’esyry ha oiko chugui Doctora en Lengua y Cultura Guarani.,tateoba +"Omohu’ã rire hembiapo militar ha político háicha, opyta hógape, omano haguépe 19 jasyrundy 1912-me.",tateoba +"Omohu’ãvo Guerra Mundial, gobierno Montero ombyaíva crisis económica ojeipysóva upe tendáre.",tateoba +Omohu’ãvo iñemoarandu oike Aranduo guasúpe Odontología París-pe.,tateoba +"Omohu’ãvo ko ary omboty Síntesis ciclo omopyendàvo grupo pyahu “Krhizya”, ha’éva rockera.",tateoba +"Omohu'ãvo período consular, osẽ estancia Santa Bárbara-gui.",tateoba +Omoĩ hikuái peteĩ akãhoja oñembo'e hag̃ua ka'aru jave -kóva añoite ha'e ñembo'e ojejapóva ka'arukue ary pukukuépe.,tateoba +"Omoĩmba rire chupekuéra kuarahy jokoharã, oñenojey opytu'u.",tateoba +"Omoĩ mbo’ýrõ ijajúri térà ijyváre, kurundúrõ, okuera peve.",tateoba +"Omoĩ preludios, estudios, valses, mazurcas, tarantelas ha romanzas.",tateoba +"Omoirũ ichupe vicepresidente ramo Cayo Miltos, omanó ha hendaguépe oikeSalvador Jovellanos.",tateoba +"Omoirũva general Estigarribia, Dr.",tateoba +"Omoĩ ta’anga itakuápe opavave ohechatahápe, ijao isa’ypa ha ijape overapáva, upépe ha’ekuéra ogueru ichupe hi’upy, yva opáichagua, jopóirõ omomorãvo péicha Tupãsy ra’anga.",tateoba +"Omokãraẽ kuarahýpe ha upéi ohapy, upevarã ombojere hese heta jepe’a ha ombojepota hese tata.",tateoba +"Omokyre’ỹ organización apostolado laico-kuèrape Acción Católica ndive, Liga de Damas Católicas ha Federación de Juventud Católica oñeha’ãva ome’ẽ jey agua tetãme orden ha respeto social.",tateoba +"Omomba’apóva Facultad de Derecho, Notariado, Medicina ha Farmacia.",tateoba +"Omomba'eguasu exposición “Jataity vive”, péva ohechauka umi prenda oipyháva po'i asy “ao po'i” rupive.",tateoba +"Omomba’eguasu hikuái hapicha mburuvichápe, ha’ekueravoi oiporavóva ava iñaranduvéva apytégui, hekopy jehecharamóva ha ojehayhúva hekohápe.",tateoba +"Omomba’e ha oipyhýva Hugo Rodríguez Alcalá ha’e “Premio Nacional de Literatura 1999 ary jave, ñe’ẽpoty Romancero Tierra Adentro.",tateoba +"Omomba’eterei hikuái iképe ohecháva, amo hapópe oisãmbyhy pe heko.",tateoba +Omombarete va'erã derecho ha libertad ñemomba'e guasu.,tateoba +"Omombe’u Gregorio Samsa rapykuere, tapicha otelavendéva ha upéichape omongarúva hogaygua, katu peteĩ árapente iko’ẽmi ha ojejuhu oikohaguera’e ichugui vícho ndevaipa jepéva, tarave joguaha nunga.",tateoba +"Omombe’u háicha tapichakuéra upépe oikóva, ko yvu máramo ndahypáiva, jepéramo ndokyvéi puku, ha avei oipytyvõ oñembokívape.",tateoba +Omombe'u hembiasa vai ha ñembyasy omopukáva.,tateoba +"Omombe'u karai mba'ereta oho jey Brasil-pe oheka hag̃ua mitãrusu ikatu oipytyvõ hese hembiapóre, ku karai ojapo heta mba'e pyahu mba'aporekokuaáre ha rogagua omba'apo télepe.",tateoba +"Omombe'u ñemoñare jehasa, mborayhúre, tekoasýre ha tekoporãre.",tateoba +"Omombe'u táva michĩ gua'u hérava Santa Fé jehasa, peteĩ mbo'ehára kuñataĩ porãmi oguahẽ oñemoarandu mitãnguéra ha ojuhu peteĩ táva tindy ha jejapose'ỹ ohasa asy sapy'a mburuvicha Epaminondas rupive ndaipotáiva táva reko oñemomba'eguasu.",tateoba +"Omombe’úvo hembiapokue ha avei tape oipykúi va’ekue ko aty ""Arte Nuevo"", Lilí del Mónico ohai upe kuatia ""Entre pinceles y cañaverales"".",tateoba +Omombia mba'asy ñande py'águi.,tateoba +"Omombo’o hagua imemby, omoĩ ititíre araity hũva, ha ome’ẽ mitãra’ýpe oimeraẽ guyra pyti’a ojy’ỹva, oipyte hagua.",tateoba +"Omondáva omono’õ Cerro Yyytykuápe, ko’ag̃a hérava Cerro Kavaju Atyrápe.",tateoba +"Omondo avei akanundu, orairõ tymba chu'i ha sevo'ikuéra.",tateoba +"Omondo iñangirũ Daniel Codas-pe kuatiañe’ẽ porã ha’e ohayhuetéva hetã’i Villarica, ohechaukáva chupe oje’éva ha’eha peteĩ joya literaria.",tateoba +Omoñe’ẽ heta ha opaichagua aranduka.,tateoba +"Omoñe’ẽ otopáva aranduka oñe’ẽva te’yikuérare, ha péicha omoinge mbeguekatúpe iñakãme oikoseha te’yikuérandi.",tateoba +"Omoñepyrũ iñemoarandu Mbo’ehao San José-pe, institución educativa ojoajùva hekove pukukue.",tateoba +"Omoñepyrũma ñemoarandu, avei tembiapokuéra pe tendáre ikatu haguãcha oñeme’ẽ ichupekuéra ha omoĩ heta mbsa’e upépe ikatu haguãicha oñemoañete pe eco reserva.",tateoba +"Omoñepyrũ mbarak´´ape ñemoarandu ha orekóvo formación musical Ateneo Paraguayo-pe Dionisio Basualdo ndive, imbo'ehára ñepyrũ omboguatáva oikuaáha pe ojapóva.",tateoba +Omoñepyrũ peteĩ aty iñakãrakúva Guaraníre ikatu haguáicha ohapykuerereka mba’eichaitépa omyakãrapu’ãta iklúpe.,tateoba +"Omoñepyrũva’ekue apytépe oĩ Álvaro Benítez, Carlos Gómez, Robinson “Robin” Fernández, Félix “Ceci” Fleitas ha Luis Sartorio, ha ambue.",tateoba +"Omongakuaa ichupe ijarýi itúva sými, doña Florencia Ortíz.",tateoba +Omongaru porã ha ojejuhu opaite tetãme.,tateoba +"Omongu’égui chupekuéra pe naturaleza-re ñemba’apo ha mborayhu, ojogua hikuá pe korapyguasu ha he’i pe tendare ojeheja va’erãha oñeñangarekohaguã ikatu haguãocha opavave ohecharamo ha oguerovy’a.",tateoba +"Omopotĩ tymba chu'ígui ñane pytuhẽ rape, ha ñande ty rape, tete tata ha rurúpe guarã, ñanemoñeĩ hu’ũ.",tateoba +"Omopuã peteĩ óga guasu yvate (tres pisos) tape España ha Mompox-pe, oĩ hagua upépe umi hérava instituciones científicas, ko’ápe oĩmba Fundación Barbero poguýpe.",tateoba +Omopu’ãva arquitecto Clari oñepyrüvo siglo XX orekóva upe estilo Art Nouveau tardío.,tateoba +"Omopyenda “Club Unión” ha’e tendota “bareirismo”, oiméva guerra civi 1873 ha 1874.",tateoba +"Omopyenda Instituto Pierre Curie, imembykuña héra Irene Joliot-Curie, iména ndive oipyhýva avei Premio Novel oñondive, avei imembykuña ambue héra Eva Curie.",tateoba +"Omopyendáva gobierno ohasa cargo de ministro de Guerra y Marina ha ohasáva miembro del Superior Tribunal, ramo.",tateoba +"Omopyendáva iñepyrũháme 1844, orekóva sede umi mokõi poder Ejecutivo ha Legislativo.",tateoba +"Omopyendáva umi modelo omotenondéva umi material local, péicha arsenal omotenondéva ojapóvo kóche, vagón ha material estación-pe oñeikotevẽva.",tateoba +Omotenonde avei Editorial Araverá ary 1985 guive 1987 peve.,tateoba +"Omotenonde carrera guarini ramo ha ikatupyryeterei, oike Comandancia del II Cuerpo de Ejército ha omopu'ã Ejército en Campaña guerra chaqueña ñemohu'ã Pikuíva, Yrendague ha oipyhy Karandayty, Charagua ha Ingavi.",tateoba +"Omotenonde carrera profesional, pero ojegueraha magnetismo política, orekóva afección paraguayo péva escala jave.",tateoba +Omotenonde Escuela Militar ha héra orekóva política emblemática posguerra.,tateoba +Omotenonde ha omoñepyrũ pe ñoha’ãnga okára.,tateoba +"Omotenonde iñangirũnguéra ndive peteĩ aty, hendivekuéra omotenonde promoción del 50 herakuãitéva, ohechauka ko atýpe mba’éichapa ikatupyry ñe’ẽporã jehai mitãme guarãvape.",tateoba +"Omotenonde iñemoarandu Banda de Músicos del Batallón de Boys Scouts-pe ha, pèva 1932 guive, oike Banda de Músicos Policía de la Capita-pe aveil Ateneo Paraguayo-pe, mbo’ehàra Remberto Giménez ndive.",tateoba +"Omotenondekuaamími orquesta, ha umi hembiapokuépe, ha umíva apytépe ""Rapsodia Paraguaya"" (Nicolino Pellegrini mba’e)-pe ojehechaukuaa pujoja ha ipyahúva, iporãvéva umi sinfonía ko’ag̃agua purahéi apoha oipyahávagui.",tateoba +"Omotenondel periodismo ha’e avei mbo’ehára ha oiko chugui sambyhyhára omoñepyrũva Colegio Nacional de Asunción ñemboguata, de segunda enseñanza, ko’ágã ndaiporivéima.",tateoba +Omotenonde magistratura judicial ha péicha osẽ kuri chugui Mburuvicha guasu del Superior Tribunal de Justicia ára 28 jasypateĩ 1890 jave ois0Òmyhývo tetã gobierno González.,tateoba +"Omotenonde peteĩ concierto orekóva arpista César Cataldo ndive, ohupytývo prensa-gui ojekuaa ha oñemoñe’ẽ hembiapokuéragui umi marandu.",tateoba +"Omotenonde peteĩ tembiapo Radio Tajýpe, táva Paraguaýpe, omano ha'ára peve oñehendu ichupe ha upe programa héra ""Una guitarra en la noche"", oñe'ẽ ha omome'u umi mba'e tetã rehegua ha opurahéi avei.",tateoba +"Omotenonde “Revista Histórica Quincenal”, omyakãva Manuel Domínguez, omopyenda cátedra Sociología omyakãva Dr.",tateoba +"Omotenonde va’ekue avei pe cementerio la Recoleta, ikatu haguãicha ojeguerova umi tetekue upe cementerio tuja oĩva Mangrullo-pe henuhẽma va’ekue umi árape, ikatu haguãicha upe tendágui ojejapo tapichakuéra oguatami haguã.",tateoba +"Omotenondéva Tikal ho’a ipoguypekuéra ha ojejuka peteĩ sacrificio ritual-pe, ha heta monumentos oĩva’ekue plaza-kuérape ojeitypa.",tateoba +"Omotenondévo mokõiha jey tetã sãmbyhy oguahẽ ichupe py'aguapy tetãme, upéva mokõi ary pukukue ojeipyso guerra civil, ojeheróva.",tateoba +Omotenonode Rrúsia ñesãmbyhy umi karai Borís Yeltsin ha Dmitri Medvédev oporokuái jave.,tateoba +"OMS he’i ko’ag̃aite oĩha haimete 220 sua tapicha huguyasukáva, ikatúva hetave ndojejapóiro mba’eve ha 2030 ikatúva oñembojo’a.",tateoba +Omyakã avei periódico “La Nación”.,tateoba +"Omyakã ha onohẽ heta jey Himno ha Purahéi Tetã rayhu rehegua ha’e omyatyrõmbyre, upéichante avei versión oficial purahéi ha piano púpe, coro, banda ha orquesta sinfónica Tetã Purahéi Guasu.",tateoba +"Omyakã heta tembiapo taha’e ñomongeta guasu, amandaje, vy’aguasu, mbo’esyry guarani rehehápe Paraguáipe.",tateoba +"Omyakã va’ékue Paraguáiguakuéra ojejokuái va’ekue upe Segundo Congreso de la Internacional del Magisterio Americano, oiko va’ekue Montevideo-pe, 1930 ramo.",tateoba +"Omyakãva upérõ administración karai intendente José Luis Alder, Municipalidad de Asunción ojogua umi propiedad oiméva Manzana jerére.",tateoba +"Omyakãvo tetã ojedekara 16 jasypoapýpe “Día del Niño Paraguayo”, ohecháva voi mbeguekatúpe mbo’ehára ha historiador don Andrés Aguirre,upe jave oiméva director de Informaciones Presidencia-pe.",tateoba +"Omyesakã mba'éichapa yvypóra reko, yvypóra angaipa repy ha aña reko.",tateoba +"Omymba juka hag̃ua hikuái oipuru hu'y, ndoikuaáigui ambuéichagua tembipuru upevarã.",tateoba +"Omymbajuka hağua oipuru arco ha flecha, ipohýi ha ituichakue iñambue heta jeýpe.",tateoba +Omymbajukáta ha oñorãirõta jave hikuái oipuru hu'y ha yvyra pehẽngue hatãva.,tateoba +"Oñagarekóva'erã óga ñemopotĩre, ha ijerére, ohechava'erã ani hag̃ua opa tata, oroja y, otembi'u apo, moka'ẽ apo, taha'e pira, térã so'o.",tateoba +Oñakãky’óvo oipuru hikuái peteĩ havõ ha’ekuéra ojapóva ka’avokuéragui.,tateoba +Oñamindu’u yváre ha avati rehe.,tateoba +"Oñanduka mba'éichapa, araka'e, moõ, mba'erã ha mba'ere ojehu upe ojehúva.",tateoba +"Oñandúma upèi ikaria’y rire umi gente remaindu, péva ñoha’angápe avei ñe’ẽpoty acción socia-pe.",tateoba +Oñangareko hese Asociación de Taxistas.,tateoba +Oñangarekokuaa avei ipyapẽ ha ipysãpẽre.,tateoba +"Oñangarekokuaa hikuái ijehe, ndaha’éi ku ikaruhetáva térã ikaruvaíva.",tateoba +"Oñangareko ménare osẽvove guatahápe, ogueraha tembipurukuéra ha membykuéra.",tateoba +"Oñangareko párke Ñu Guasu rehe MOPC (Ministerio de Obras Públicas y Comunicaciones) Paraguáipe, péva Dirección de Obras Públicas, oiméva Viceministerio de Obras Públicas y Comunicaciones, po guýpe.",tateoba +Oñangareko peteĩ teĩre; oguerohory puka ha ojapove mba'e ñembojaru.,tateoba +Oñe´ẽ hetaiterei ñe´ẽ ha ikatu he´i ñe´ẽ mbykymimi guaraníme avei.,tateoba +"Oñe’ẽmbareíma, hete huguypa pota rupi.",tateoba +"Oñe’ẽmbávo he’i ko’ápe oĩ ñembohovái, ko “drama” rupive, ohechauka ko representación ha’eha ombohovaiséva umi porandu oĩva tapicha ha oikuaaséva tembiasakue rehegua.",tateoba +"Oñeemotenondévo upe plazoleta yvyramáta mbytépe õmbojeguáva tajy ha eukalipto henyhẽva umi tu’ĩ ha iñe’ẽme opurahéiva, opu’ãva complejo gastronómico La Terraza, ipyahúva.",tateoba +"Oñe'ẽva chupe itúa, ha ha'e ndopukái; ha upéa oikuaaseterei Karai Rey mba'érepa, mba'eicharupípa itajýra Princesa ndopukái.",tateoba +Oñe’ẽva ha’ehína ñe’ẽpuruhára ha ojapysakáva katu ñe’ẽrenduhára.,tateoba +"Oñefunda 1889-pe Patricio Escobar oĩramo guare tendotáramo, ymave ojekuaa chupe Ángeles Custodios ramo.",tateoba +"Oñefunda 24 jasyporundy 1770-pe; péva ojapo España-yguakuéra Franco, Carlos Morphi omotenonde aja Paraguái Retã, río Yaguy rembe’ýpe.",tateoba +"Oñefunda 29 jasypakõime 1609-pe; péva ojapo pa’i jesuita-kuéra Marcial de Lorenzana ha Francisco de San Martín; oipytyvõ chupekuéra Cacique Arapysandu, oraháva ko’a tapichápe ijyvykuérape omopu’ã haguépe peteĩ altar ha ojejapo’ype ñembo’eguasu.",tateoba +Oñefundaramo guare oñepeipirũ umi ypykuéra mbaja mburuvichakuérape.,tateoba +"Oñeguahẽ heta tape rupi, pe ojepuruvéva ha’e (Paraguay guive) ruta II; km 39 peve, pépe oĩ jepia ohóva táva San Bernardino-pe, ko távagui osẽ ambue tape ohóva táva Altos peve.",tateoba +"Oñeguahẽ Kapiata guive, térã ramal osẽa Lúle távagui.",tateoba +Oñeg̃uahẽ ko távape Ruta III “Gral.,tateoba +Oñeg̃uahẽkuaa ko távape Ruta IX “Carlos Antonio López” térã “Ruta Traschaco” rupi.,tateoba +Oñeguahẽkuaa Loma Plata-pe peteĩ tape hũ opiáva 22 km Transchaco-gui.,tateoba +; oñeg̃uahẽkuaa upépe ruta I “Mcal.,tateoba +Oñeguahë pépe ruta VIII Blás Garay rupive.,tateoba +Oñeg̃uahẽ upe peve Ruta II “Mcal.,tateoba +"Oñeguahẽvo Museo –pe ohechauka mokõi mba’e: peteĩha umi mba’e oikova’ekue oñemopyendávo Paraguay tavaguasu, ha ambue katu, mba’èichapa raka’e iprotagonista.",tateoba +"Oñeha'a aja oikojey ijeheguiete teko kyre'ỹme, ohechakuaa pe py'aporã oguerekova umi mbohapy ary oútava ohasa guive pe ojehuva´ekue rehe hese rapykúeri ha osẽ oho ha'eño opa yvy'ape'árire oikuaauka haguã pe ha´e oguahẽva´ekue oikuaa.",tateoba +"Oñeha’ã hín aojeporu droga antiviral pleconaril hérava, iporãva picornavirus ñemboguevípe, avei droga BTA-798.",tateoba +"Oñeha’ã ikatuha peve oha’ãnga jey umi mba’e ymaite oikova’ekue, ohechauka ikakuaa ha itenondépe ara resáre.",tateoba +Oñeha’ã ombohovái mba’eicharupípa ojojogua ha ojoavy ava reko taha’e ha’ehápe ha opaite ára.,tateoba +Oñeha’ã oñembo’y ha ndaikatúi: oĩgui peteĩ opyrũva hyére.,tateoba +"Oñehekombo’e ijehegui, isy ha ijoyke’ykuéra oha’ã hikuái umi hembiapokue.",tateoba +"Oñehendu jeyjey oñemombe’úva’ekue, ha umi ava oñemomba’éva’ekue aviõnguéra rehe ojuka azafata, peteĩ ava oimerãéva térã peteĩ piloto-pe.",tateoba +"Oñehenói “el granero de la Región Oriental”, hetaiterei mba’e ra’ỹi heñói ko’ã yvy porãme.",tateoba +Oñehenói ojejapo hag̃ua Convención Constituyente (Ñembyaty ojapo haguã consitucion tetãngua) ojehechakuaa hag̃ua tekotevẽha ñemosãsóre.,tateoba +Oñehenonde’a hag̃uã ko mba’asy ojeipe’apaiteva’erä chichã guasu renda ani hag̃uã ko’ãva oporojopi.,tateoba +"Oñehesa'ũijo hag̃uã, katuete ojehechava'erã ha oñemboyke ambue mba'asy ijoguaha,taha'e malaria, cholera ha ambue akãnundu huguýva viruskuére.",tateoba +"Oñehesa'ỹijórõ ñemongaru, jahecháta mba'éicha tete omba'apo oipuru hag̃ua tembi'u ojekarúva.",tateoba +"Oñehundi rire nási rekuái, opávo Ñorairõ Guasu Mokõiha, Alemáña oñemboja'o ha oñemoĩ umi Tetã Ñorairõ Guasu Mokõiha Oñoirũva poguýpe.",tateoba +"Oñeikundahávo área reserva ha área agropecuaria oñemotenondéva, omoirũva peteĩ guarda recurso ombokatupyrýva ha orekóva suficiente kuaandy arandu oikuaauka agua umi visitante-pe, opàichagua posibilidad oikuave’ẽ Estancia Golondrina.",tateoba +Oñeimo'ã ha'ekuéra ha'e umi mymba oĩvéva.,tateoba +"Oñeimo'ã ko ñe'ẽngue Chína ou ñemoñanga Qin réragui (ojehaíva iñe'ẽme 秦 ha oje'éva ""Chin"").",tateoba +Oñeimo'ã ko tetãme oiko amo 13 sua tapichakuéra.,tateoba +Oñeimo'ã oĩ hetaite tetã rekuái omokañýva ka'irãme».,tateoba +Oñeinaugura peteĩ 24 de mayo de 1970 ha ava kuera ha'e 45 000 espectadores.,tateoba +"Oñema’ẽramo hese peteĩ microscopio electrónico ruive, ojehechakuaáta heteha halo térã corona-icha.",tateoba +Oñema’ẽvo umi guyrakuéra tendaguaitéva rehe ha’e pe hetaveha oĩ tapicha oñemoarandúva upépe pe hérava ornitología moderna tetã megua.,tateoba +"Oñemboaje léi omohendáva jehupytyrã ha mba’éichapa oñemboguatava’erã enseñanza media, ha oipe’a hokẽ Colegio Nacional-kuéra Villa Rica, Encarnación, Pilar ha Concepción-pe.",tateoba +Oñemboaóva purahéi porãme ha oikuaaukáva peteĩ vy'a guasu oikova'ekue Chacarita-pe.,tateoba +"Oñembo’e avakuéra pukoe rupive iporãha oñeñangareko umi mba’e ymaguare rehe, oguerekóva ko ypa’ũ.",tateoba +"Oñembo'e avei, ha upéi ohypýi ykaraipyrépe.",tateoba +"Oñembo’e avei, ha upéi ohypýi ykaraipyrépe.",tateoba +"Oñembo'ejoaite hikuái, ha opakuévo ñembo'eguasu, Pa'i ohovasa upe tenda ha ohypýi ykaraipyrépe.",tateoba +Oñembohaity yvyguýpe ha upépe ojapo hikuái ikambuchi'i ijeíra ryrurã.,tateoba +"OñeMboHasáma hína Heta Ñe'enguépe: iPyahuvéva Ha'e peteĩ Jopara Pyahu Hérava Portunhol selvagem,(Portuñol Selvático Kastilla Ñe'eme, oñeÑe'eva Argentina, Brasil ha Paraguay TetaRembe'ykuérape).",tateoba +"Oñembohéra avei chupekuéra Guajaki, ko ñe’ẽ oipuru ambue te’ýi, ojapo’ipotávo chupekuéra.",tateoba +"Oñembohéra chupekuéra Australopitecus ramidus, ha ha’ekuéra hína ko’ag̃aite peve umi ñande ypykue itujavéva ko yvy ape ári.",tateoba +"'Oñembohéra ""El Kelito"" ojegueruhaguére heta yvyrape ojeipurúva oñembotyhag̃ua kánchape okobra jeikeha.'",tateoba +Oñembohéra mokõiháme herakuãme «Apytu'ũreñói Mburuvicha».,tateoba +Oñembohéra subsede pe Festival del lago de Ypacaraí rehegua.,tateoba +"Oñembohérava ""Mburuvimi"" hembiasakuére, Mburuvichaguasu España ra'y oguerekógui upe téraguasu oñembojáratee «Mburuvichami Asturias pegua», mburuvicha guasu Juan I de Castilla omoĩ va'ekue ary 1388-pe.",tateoba +"Oñembohero avei ""La Perla del Sur"".",tateoba +"Oñembohéro “kláisikoicha”, umi Kuatiatypy (libro,book), nde pora, arandu ha jehaiporaveva ko Arapy’ari.",tateoba +Oñembohóga Villa Hayes-pe ha omboguata peteĩ ogapy angapyhýpe.,tateoba +"Oñembohypy'a hag̃ua kamby oñembojehe'a va'erã mba'e ombohypy'áva ha mba'ehái, ojehupyty hag̃ua kamby rypy'a havẽmíva oñemohatãva.",tateoba +Oñembohysýi achegety rupive héra guarani rehe ha upéi ijykére oĩ héra tembikuaatyguigua ha ipahápe héra karai ñe'ẽmegua.,tateoba +"Oñemboja'ojey mokõime: Ava retepy myesakã yma guive ág̃a peve, ha avano'õ kuaa ha ñemyesakã.",tateoba +"Oñemboja’o mokõi tendápe Zona Sur ha Zona Norte, oguereko 21 km cuadrado pukukue.",tateoba +"Oñembojehe’a pe so’o ku’i, ajo ha avei sevói chyryry pyre aceite-pe, juky ha avei upe mbujape ku’i.",tateoba +"Oñembojehe’a porã opaite ko’ã mba’e oraháva ha oñemoĩ peteĩ asadéra oñemongyra’imívape, upe rire oñembojy hag̃ua tatakua akúpe ( 200°) peteĩ aravo rupi.",tateoba +Oñembojehe’a porã rire oñembyapu’apu’a tuichakue mbujapéicha ha ñambokua ñañe kuäme.,tateoba +"Oñembojehe´a porã rire oñemoĩ mba´yrúpe, upéi oñembojy tatakuápe.",tateoba +"Oñembojehe'a tapichakuéra ipire morotĩvandi Río Paraguay rupi, ome'ẽvo peteĩ mba'e, ambue katuete ome'ẽva'ẽva'erã avei peteĩ mba'e ha'e oikotevẽva, ndaipóri viru ijapytepekuéra.",tateoba +Oñembojoapy arco ha macana.,tateoba +"Oñembojoja yvytu, ndojeikuaáiva hendatee, kuarahy ha jasy ndive, ha’eha Santísima Trinidad, religión cristiana-pegua joguaha.",tateoba +Oñembojy kosina hakuvy porãvape (200 °C rupi hakuva’erã) peteĩ aravo ha 30 aravo’i rupi.,tateoba +Oñembojy sapy'ami ha upe aja oñemomýi pe páila ojy joja hag̃ua ha ani okái mbytépe.,tateoba +"Oñembokatupyry estudios meteorológicos gobierno paraguayo ha argentino, ohaíva científico, ha omoirũva peteĩha editorial científica del Paraguay.",tateoba +"Oñembokatupyry Facultad de Derecho-pe (Universidad Nacional de Asunción), oñepyrũ periodismo ha ombopaha abogado-pe.",tateoba +"Oñembokatupyrývo ohóvo, heta arandu ohupyty hembiapo rupi heta tetã g̃latinoamericana-yguápe ojapo haguépe diseño ha vestuario ñoha’angarã ha avei escenografía.",tateoba +"Oñembopukuve rupive ára hyeguasu jey hag̃ua, memby'ỹrã ikatu ogueru mba'e porã kuñáme imembyvove ha avei imemby oikove hag̃ua.",tateoba +"Oñembopupu sevói, y ha juky peteĩ mba’yrúpe 10 aravo’i pukukue ha upéi ojeheja upépe ho’ysã hag̃ua.",tateoba +Oñembosako'i hag̃ua “mbejú aramirõ” ojeporu typyraty aramirõ rãngue.,tateoba +"Oñembosako’i hagua ojejapova’erã péicha: oñembovu porã pe ñandy hypy’ü ha morotĩ porã meve, péva jajapokuaa ñande pópe.",tateoba +"Oñembosako’i rire umi vori oñeikotevẽtava, ojepoi peteĩteĩ pe jukysy opuvahínape ha ojeheja opupuve 5 ravo’i rupi.",tateoba +Oñembotavyeténte ha'e; ha ombojoapyjeýnte hembiapo.,tateoba +"Oñembotuicha pya'e ha ko'ãga oguerekove 1,4 sua tapicha tavayguakuéra.",tateoba +"Oñemboty fabrica-kuéra ha isarambipa hikuái umi estancia rupi, menonita-kuéra ndive ha avakuéra anglicano ha católico ndive.",tateoba +Oñemboty pe mba’yru ha oñemoĩ tatápe opupu peve ha upéi oñenohẽ jey pégui.,tateoba +"Oñembotývo ha ojeipe'ávo umi kuára ipirekáre oñemoambue ipu, ha upéicha oñeñatõi hekopete.",tateoba +"Oñembovu porã ñandy ovuporã ha morotĩ porã meve ha oñemoĩ pype ryguasu rupi’a peteĩteĩ, ha avei kesu oñembosa’i pyre, ojepytu’u’ỹre ñembovúgui.",tateoba +"Oñemboyke hag̃ua ñati'ũ su'upy ikatu ojeipuru vícho mondyiha, tete aho’iha,ñati'ũ jokoha ha oñemboypava’erã yno’õ oñemoñaháme ñati’ũ.",tateoba +"Oñemboyke rire heta mba'e oporombohasykuaáva, oje'e ojeguerekoha crup observación clínica rupive (ikatu hina epiglotitis térã peteĩ mba'e ky'a ñande pytu rapépe.",tateoba +Oñembyai vaíramo tapicha hasýva py'a ojejapova'erã py'akue ñemoambue.,tateoba +Oñembyaty Comisión Administrativa ohecha hag̃ua; ára oñepyrũtáva Novenario ha mávapa oñembo’e’ývatahina.,tateoba +"Oñembyatypyre pokõi emiryvy (emirenda - emirado): Abu Dabi, Ajmán, Dubái, Fuyaira, Ras al-Jaima, Sharjah ha pe Umm al-Qaywayn.",tateoba +"Oñeme’ẽhagua ko tembiapokue Arte-Sanos” atyguasúpegua ""Arte Nuevo""pegua iñiru Olga Blinder ohai: ""Lilí oheka va’ekue haperã ha hembijuhukuéra ndaha’éi sapy’areigua.",tateoba +Oñeme’ẽ ichupe galardon heta jey programa radial La Bengala Perdida-pe.,tateoba +Oñeme’ẽ Uruguay Rekuáipe “Solar de Artigas”.,tateoba +Oñeme'ẽva omomba'eguasu tapicha hembiapokue tenondegua karaiñe'ẽme opytyvõva ñe'ẽ rembiejakuépe.,tateoba +"Oñemitỹ araro'ýpe, yvy he'õmíre, heta tetãnguéra Ásia oĩva, Chína ha Índia oñemitỹvéva áho.",tateoba +"Oñemoambuéramo jepe ary 1523-pe, umi karai Espáña pegua omoĩ hérarã «Granada», umi yvyty ko ypa'ũme ojoguaitereígui umi yvyty oĩ táva Gyranáta ijerére.",tateoba +"Oñemoañete mboyve ko Refugio, ko’árupi ndaipóri va’ekue yvyra ha ñana kuéra; pa ary mboyve katu, ñemba’apo jetu’úpe oñemo añete jeýma pe ñanderekoha umi tendárupi: upérupi opu’ãmbaite jevýma yvyrakuéra.",tateoba +"Oñemoañetévo Ñe’ẽjoaju guy ha ñe’ẽjoaju ape oiko avei ñemoambue (transformación); ja’eporãsérõ, temiandúgui oiko ysaja.",tateoba +"Oñemoarandu avei ambue te’ýi hérava, Macrofamilia ye, Apapokúva-guarani, Tikuna, Kaingang, Apinaje, Xerente ha Wanano.",tateoba +"Oñemoarandu Benjamín Aceval, Coronel Oviedo ha itáva Arroyos y Esteros-pe.",tateoba +"Oñemoarandu Burdeo-pe ha up´pe oñembokatupyry Implantología-pe, péva tuicha novedad ciencia médica-pe, siglo XX ñepyrũme.",tateoba +"Oñemoarandu “Escuela Normal de la Capital”, upéi oiko ichugui telegrafista.",tateoba +"Oñemoarandu ingeniería posguerra-pe, ary 1876, omopyta jey hasyetégui.",tateoba +Oñemoarandu itávape ha upéi ikaria’ývo ouva’ekue oiko Paraguaýpe.,tateoba +Oñemoarandúkuri irundyha mbo'esyry peve ha upéi imboriahúgui ojehejákuri mbo'ehaógui.,tateoba +"Oñemoarandu mbarakàpe Kuki Rey ndive ha oñembokayupyry jazz mbopúpe Carlos Schvartzman ndive, oñemoarandu hendive irundýha ary.",tateoba +"Oñemoarandu mbo’ehao “Villa San Francisco”, Paraguaygua.",tateoba +"Oñemoarandu música-peitío Marciano Echauri ndive ha uperõ oreko 16 ary, armonía, Juan Carlos Moreno González ndive.",tateoba +"Oñemoarandu ñepyrũ Colegio Nacional de la Capital-pe, iñangirũ Pastor Ibáñez ndive.",tateoba +"Oñemoarandu ñepyrũ mbo'ehao Villarrica-pe, oñembokatupyry mbo'ehaópe umi tembiapo oñeme'ẽvape.",tateoba +Oñemoarandu ñepyrũ primario ha secundario Liceo Lugano-pe.,tateoba +"Oñemoarandu ombopu hag̃ua piano Margarita Morosoli de Piccardo ndive oreko guive 6 ary 11 peve ha upe rire Nelly Jiménez, Pedro Burián ndive Instituto de Altos Estudios Pianísticos de Leonor Aranda-pe.",tateoba +"Oñemoarandu religión-pe omoĩva orden político, cultural, educativo ha social teko porã tuicha omoakãpu’ãva Paraguáipe.",tateoba +"Oñemoarandu rire Colegio Nacional, oñepyrũ opresentávo concierto ha omohendávo.",tateoba +Oñemoarandu secundaria-pe Colegio Nacional de la Capital 1878 arýpe ha oime pakõi temimbo’e apytépe oñeme’ẽ peteĩ beca interna Santa Rosa rupive oipytyvõva 25 “patacones”-pe (moneda upérõ) káda mes.,tateoba +"Oñemoarandu secundaria-pe Mbo’ehao Teresiano-pe itavaguasúpe, opa mba’e apopyrãme ha’éva Declamación, Ateneo Paraguayo-pe, ary 1955 ha 1960-pe.",tateoba +"Oñemoarandu Universidad de Córdoba, Argentina-pe.",tateoba +"Oñemoarandu’ypy itáva Ky’ỹindýpe; upéi, ouva’ekue Paraguaýpe ha oike Colegio Nacional de la Capital-pe.",tateoba +"Oñemoarandu ypy itávape, ha upéikatu oñepyrũ oikundaha ñane retã mba'apo ha kuaamive rekávo.",tateoba +Oñemoarandu’ypýkuri Mbo’ehára Juan Pedro Escalada ndive ha upéi Pa’i Bernardo Parés ndive.,tateoba +"Oñemoha’eño hikuái, ndohói okaru hapichakuéra apytépe ohasapa peve ára ñembyasy.",tateoba +"Oñemohatã kuri pe ha’e ohechahaguéichad, ha’ete voi ojapo va’ekue, oñembohérava “Método Chamorro”.",tateoba +Oñemohenda koty yvatépe umi tembiporu ha partitura orekóva mbo’ehára música paraguaya-gua.,tateoba +"Oñemohenda mbaretéramo jepe ko’ã apopyrã, hetaiterei yvykapi’ipe tetã mba’éva oĩ ojeporu vaipáva.",tateoba +Oñemohenda mokõi pehẽnguére.,tateoba +"Oñemohenda Orinoco yvytuaku gotyo, yvyturo’ysã gotyo Caicara yvyturo’ysã meve.",tateoba +"Oñemohenda región Paraguái, Yno'õ Ypakarai, Ypoa ha laguna Cabral.",tateoba +Oñemohendava’erã hekopete temiandukuéra: Mba’éichapa amohendakuaa upe aikuaakaséva?,tateoba +Oñemohenda yvyty ári ha ombojeguáva yvyramáta ha ka’avo rovy’ũ porã.,tateoba +Oñemoheñói 27 jasypoteĩ 1728 jave ha omoheñóiva'ekue Barón Martín de Barúa.,tateoba +Oñemoheñói kuri ko táva Ary 1919 jave.,tateoba +"Oñemoĩ avei Biblioteca Nacional calígrafo ramo Fernando Vera-pe, karai Alberto Correa rendaguépe, ohejava’ekue upe tembiapo.",tateoba +"Oñemoĩ avei Parroquia, Escuela Parroquial Redentorista, ha avei umi club kuéra róga oñeñembosarai haguã ñemoĩ rupi tapichakuéra heta oúva ojogapo ko jerére ha oiko ichupgui peteĩ tenda henyhẽte hápe tapichakuéra.",tateoba +"Oñemoi chupe kóicha karai Mburuvicha guasu Manuel Franco, rérape, omanda vaekueParaguay-pe 1918 ramo.",tateoba +"Oñemoĩ chupe tatakuápe: ka'a, petỹ, eíra ha guaripóla jajehayhuka hag̃ua hese.",tateoba +Oñemoĩ hetaiterei ramo ñanembyai tuichakuaa.,tateoba +"Oñemoĩ iñakãre malversación de fondos, Senado omosẽ, pero ombohováigui Rivarola odisolvel Congreso.",tateoba +"Oñemoĩ jey tatápe pe kaserola ojeporuva’ekuépe voi, péva oñembotyva’erã.",tateoba +"Oñemoĩ ko téra ""Valenzuela"",upe kara i fonnda va’ekue ko táva upe 18 jasyrundu 1813-pe.",tateoba +Oñemoinge iñakãme Guarani hekomarãha.,tateoba +Oñemoingékuri chupe 109 jey ka'irãime.,tateoba +Oñemoingu Ejército-pe mburuvicah Mayor ramo omba’apohaguã auditor de Guerra ramo Comando de Operaciones-pe.,tateoba +"Oñemoĩ peteĩ mba’yrúpe avati ku’i ha kesu oñembo’i pyre, ha oñemyakỹ vevuimi ko jehe’apy pe jukysy rykuépe ojejapo hag̃ua peteĩ masa ha chugui oñembyapu’a vori.",tateoba +Oñemoĩ pype ñandy ha kesu oñembyasa'i pyre.,tateoba +"Oñemoĩ pype ryguasu rupi'a, juky, kamby ha upéi oñembovu jey.",tateoba +Oñemoirũvo hembireko ha ta’yrakuérandive oñemoĩ oguata ohekávo umi mba’e porã opytáva ñeñotỹhápe ñorarõ rire.,tateoba +Oñemokarapã ha oñembyapakua porã pe cable ha oñemoĩ jaguarete rapépe terã so’o ikarnáda guýpe.,tateoba +"Oñemomandu'a chupe 14 jopói Grammy rehe, mbohapy ipu'aka ha hembiapo guasu herakuãite avei ipu'aka peteĩ oreko aja 36 ary.",tateoba +Oñemomarandu umi tapicha hasykuaavévape tomoĩka mba'asymombiaha oĩmétarõ peteĩ tenda ikatuhápe ojehu chupe ko mba'e vai.,tateoba +"Oñemomba'apo yvyramáta ojejapo hag̃ua tembipurukuéra, sapatu ha ambue.",tateoba +Oñemomba’e avei ha oñemopu’ã ecoturismo.,tateoba +"Oñemomba'eguasu ha heikuaa hendaitépe umi mba'e oñandúva, omopyenda, moderna narrativa paraguaya.",tateoba +"Oñemomba'e guasu hembiapo, hesakã porãgui techapyrãme, hemiadu potĩ ha imarangatu hesakã porã ijehai"".",tateoba +"Oñemomba’e guasu Mbarara mbopuhàra ramo Paraguáipe, omboguatàha umi tembiapo ohejava’ekue compositor misionero Agustín Pío Barrios (Mangoré).",tateoba +"Oñemombarete jey potávo, oñefunda ha ojeho ojeiko ko’ã misiones-pe: San Estanislao 1749-pe, Villa del Rosario, 1786-me ha upe rire San Pedro de Ykuamandyju 1786-me.",tateoba +Oñemombe’u ningo upérupi yma omba’apo va’ekue heta repýma omba’apo ramo ojejukántema hague terã katu hasyeterei ohepyme’ẽha ichupe kuéra hembiapokuére.,tateoba +"Oñemombe’úva omondava’ekue tataindy camposanto-gui ohesape haguã pyhare, hendíve ambue iñangirū ñe’ẽpapára ha músico, ha’éicha.",tateoba +Oñemomorã umi exposición opáichagua estilo tembiapo artístico ha artesanal.,tateoba +"Oñemonde hikuái kamosa’i ha akão sa’yju ha hũme (sa’y Guarani mba’éva), avei oĩ ombosa’ýva ipirevoi péicha, ohayhueterei rupi ko’ã sa’ykuéra.",tateoba +"Oñemonde porã tapiáva ha karia’y porã, ohohápe opurahéi imba’epu aty ndive, oĩháme avei Ramón Vargas Colmán, ojehejaramomba chupe.",tateoba +Oñemoñe’ẽ térã oje’eva’erã ñepyrũmby guive ipaha peve ani opa kyre’ỹ.,tateoba +"Oñemongakuaá jety, merõ ha sandía ojehepyme´ẽ hag̃ua upéi ñemuha guasu oĩva Paraguaýpe.",tateoba +Oñemongora hikuái umi kuimba’éva ha imbarakapu javeve ombotororekuévo hete oñepyrũ opyrũ hatã hatã.,tateoba +"Oñemongu'engu'e jepe'a ári, ha osyryry ou upe yvyty apére.",tateoba +"Oñemopehẽ mbohapy atýpe, Alfred Metraux ha Dra.",tateoba +Oñemopu’ãmbyre itágui peteĩva umi yvyty Olimpo-pe.,tateoba +Oñemopu’ã templos tuichaicha ha plaza tuichatuicha ohechauka hag̃ua pu’aka tendotakuéra maya rehegua.,tateoba +"Oñemopu’ãva 1901 estilo neoclásico,ha’eva’ekue óga ipaháva pe oñemyatyrõva.",tateoba +"Oñemopyenda jey 1669 arýpe tenda oiméva ""Santiago Apóstol"" rérape.",tateoba +Oñemorandu opa tembi'u opa tembiapogui.,tateoba +Oñemosarambi Cuerpo de Bomberos ha Guardia de Seguridad péicha oñemopyendaa Escuela Naval de Mecánicos.,tateoba +"Oñemosarambi pya'eve tapichakuéra oiko oñondive peteĩ tendápe, ikatu avei oñemuasãi japokóvo mba'e oimeraẽva iky'áva ha upéi japoko ñande jurúre, ñande resáre térã ñane tĩre.",tateoba +"Oñemosãso rire, Tuykomenitãre oisãmbyhy mburuvicha Saparmurat Niyazov —ojeheróva Türkmenbaşy térã «tuykomenokuéra ruvicha»— omano peve ára 21 jasypakõi ary 2006-pe.",tateoba +"Oñemosẽ mboyve voi ñane retãgui, karai Félix ohaímava´ekue voi mbohapy aranduka: ""Poemas de Noche y alba"", ""Penas Brujulares"" ha ""Ortografía Razonada de la Lengua Guarani"".",tateoba +"Oñemosusũ avaite peteĩha ha mokõiháme, papyteĩ ha papyetápe.",tateoba +"Oñemotenonde avei subdivisión de lotes ha colonización yvy fiscal oiméva destinada upe mba’épe, oñetramita cinco mil expediente oñe’ẽva lote agrícola joguáre ha ome’ẽ 154 título definitivo de propiedad, umi disposición mbytépe.",tateoba +"Oñemotenonde ha oñembokatupyry académicamente ha ojeespésialisa armonía-pe;imbo'ehára Otakar Platil, upérõ oiko tetãme ha ombokatupyry umi músiko ko'ã áragua.",tateoba +"Oñemotenonde ha oñemopyrenda va'erã polítika ñe'ẽ rehegua ikatúva omohenda ñe'ẽtee jeporu mayma tekoha rupi, opa hendáicha, tekombo'épe raẽvete; upéva pa'ữme opavavéva oipyhy va'erã ohóvo hetã, tetãjoaju hi'aguĩva ñe'ẽ ha ambue opa rupiguáva.",tateoba +"Oñemotenonde ipype peteĩ tenda oikóha proyección cultural, ombosako’íva función pyahu, omohendáva umi pa’ũ jehechaukáha ha umi área administrativa péva construcción moderna oadosáva 70 ára ramo siglo pasado-pe.",tateoba +Oñemotenonde ko atýgui Pa’i Ibarbalz ha Sarmiento peteĩha ha’ã revolución rupi.,tateoba +Oñemyatyrõ ha oñeguahẽ jey upépe ojapo irundy ary.,tateoba +"Oñemyenuhẽ va’ekue ko tetãrayhúgui ha’e oguahẽ guive oñemomba’ehague, ha ko’ápe opyta.",tateoba +Oñemyi hag̃ua katu oĩ mba´yru guata oku´éva táva rehe ha umi ijarére.,tateoba +Oñeñandu ãga katu naikatúi ojepoko hese ha ndojehechái avei.,tateoba +Oñeñandúetéva resfriope ikatu ojekuaa 16 aravo rire ha oñepyrũ imbareteve mokõi térã irundy ára rire.,tateoba +Oñeñandu ha okakuaa tavapehẽ Cancha-kuépe.,tateoba +"Oñeñapĩ ovecha; Jasypa: Oĩma trigo; Jasypateĩ: Oĩ ñepyrümaavatiky, sandia, merõ ha piña; ha Jasypakõi: Hetáma avati, merõ ha sandia.",tateoba +"Oñeñe'ẽ hag̃ua, tekotevẽ pe ñemongeta.",tateoba +"Oñeñe’ẽhína aipóramo peteĩ tembi’u he’ẽjuky ha havirúva, ha opaite paraguái rembi’u hekópe, orekóva heta caloría ha proteína.",tateoba +"; oñeñe'ẽ katu avei ñe'ẽnguéra ambuéva, techapyrãme gbe ñe'ẽnguéra, Kotocoli ha Kabiye.",tateoba +Oñeñe'ẽmava'ekue ko mba'asýre upe sa ro'y V Ñandejára Mboyve guivéma; ohaiva'ekue upévare pohãnohára Hipócrates.,tateoba +"Oñeñe’ẽ portuguéspe, oimerãe ni oleekuaa’yva jepe pua’e oñe’ẽ iñe’ẽme kuéra.",tateoba +Oñeñe'ẽvo kafkia rehegua he'ise peteĩ mba'e ojejuhu ha'e hekopete'ỹ umíva mba'e ojejuhúva iñarandukakuérape.,tateoba +"Oñeñe'ẽvo yvy térã Ayoreo tekoypykuaa nomono'õi mba'erepy, ojehecha vai upe oguerekóva ha nomopehẽiva ogasu ndive (ogasúre ojekuaa tapicha térã ogaygua aty oñembohekóva mborayhúre térã ruguy joajúre).",tateoba +Oñeñitỹ petỹ; Jasypoteĩ: Oĩma kumanda ha takuare'ẽ; Jasypokõi: Oñembosako'i yvy ambue temitỹme g̃uarã.,tateoba +Oñenohẽ avei itatĩ Río Apa rembe’ýpe.,tateoba +Oñeno mboyve ha’ekuéra oheka ha onohẽ taha’e ha’ehágui ñuatĩ hamba’e.,tateoba +Oñenombra mburuvicha pyahu: José Segundo Decoud Uruguay ha Brasil Rekuái renondépe g̃uarã ha Doctor César Gondra Santa Sede renondépe.,tateoba +"Oñeñotỹkuri Panteón de París-pe, ára 1 jasypoteĩ ary 1885-pe ha upérõ omoirũpahákuri chupe mokõi sua tapicha ohechakuaa ha omomba'eguasúva hekove.",tateoba +"Oñeñotỹ opaichagua temitỹ, ojeguerova yvyra ha ka'avokuéra; Jasypo: Oñemopotĩ kokue.",tateoba +Oñepohãnova'erã tapicha taeniasis oguerekóva ikatu haguãicha ojehapejoko ko mba'asy.,tateoba +Oñepyrũ 1851 yvy (itajusa’ýva ruvicha) Bartolomé Oviedo rupive.,tateoba +Oñepyrũakue hembiapo tembipu porã 2001pe.,tateoba +Oñepyrũ ára 11 jasykõi-pe ha opa ára 22 jasypoapy 2008-pe iñembyatýva 140 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 12 jasypateĩ 2007-pe ha opa ára 25 jasypokõi 2008-pe iñembyatýva 185 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 13 jasypa 2008-pe ha opa ára 12 jasypoteĩ 2009-pe iñembyatýva 170 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 14 jasyporundy 1992-pe ha opa ára 5 jasyteĩ 1993-pe iñembyatýva 150 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 16 jasypa 1979-pe ha opa ára 29 jasykõi 1980-pe iñembyatýva 248 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 17 jasypo-pe ha opa ára 22 jasypa 2004-pe iñembyatýva 115 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 18 jasypateĩme ary 1837-pe.,tateoba +Oñepyrũ ára 18 jasypoapy 2003-pe ha opa ára 23 jasyrundy 2004-pe iñembyatýva 180 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 1997-pe iñembyatýva 126 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 19 jasyrundy-pe ha opa ára 7 jasypateĩ 2010-pe iñembyatýva 146 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 1 jasypoteĩ-pe ha opa ára 9 jasypa 2009-pe iñembyatýva 90 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 20 jasypa 2014-pe ha opa ára 21 jasypoteĩ 2015-pe iñembyatýva 176 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 22 jasypa 2001-pe ha opa ára 17 jasypo 2002-pe iñembyatýva 150 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 22 jasypo-pe ha opa ára 9 jasyporundy 1995-pe iñembyatýva 95 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 25 jasypa 2010-pe ha opa ára 26 jasypoteĩ 2011-pe iñembyatýva 176 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 26 jasykõi-pe ha opa ára 9 jasypateĩ 2001-pe iñembyatýva 185 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 27 jasypokõi 1998-pe ha opa ára 26 jasykõi 1999-pe iñembyatýva 155 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 28 jasypateĩ 2016-pe ha opa ára 22 jasyrundy 2019-pe iñembyatýva 227 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 31 jasyteĩ-pe ha opa ára 26 jasypoapy 1994-pe iñembyatýva 150 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 5 jasyrundy-pe ha opa ára 19 jasyporundy 2005-pe iñembyatýva 118 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 6 jasypokõi 1987-pe ha opa ára 8 jasyrundy 1988-pe iñembyatýva 199 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 7 jasykõi-pe ha opa ára 29 jasypokõi 2005-pe iñembyatýva 120 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 7 jasypo 2001-pe ha opa ára 26 jasyrundy 2002-pe iñembyatýva 238 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 7 jasypoapy 1989-pe ha opa ára 26 jasyteĩ 1990-pe iñembyatýva 125 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 8 jasykõi-pe ha opa ára 24 jasypokõi 1998-pe iñembyatýva 102 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 9 jasypoteĩ 2008-pe ha opa ára 6 jasyapy 2009-pe iñembyatýva 194 pehẽngue.,tateoba +Oñepyrũ ára 9 jasypoteĩ-pe ha opa ára 17 jasypa 2003-pe iñembyatýva 95 pehẽngue.,tateoba +"Oñepyrũ avei tetãnguéra omba'apo jey oñondive, omoporã iviru remimono'õ ha ojejokupyty porãve hag̃ua.",tateoba +Oñepyrũ estabilidad política oñemotenondéva pa ary porã.,tateoba +"Oñepyrũ guive karai Raúl Girala omba’apo oñepyrũ avei iñambue péa pe táva, hetaiterei ohógui opáichagua tapicha opyta upépe.",tateoba +"Oñepyrũ hasy ha ohupytývo 70 ary, ou opytávo omano meve yvy ohahuetéva hetã Paraguái.",tateoba +"Oñepyrũ hekove pa'i Fidel Maíz ramo, heta omba'apo omoheñóivo heta mba'e, ha ijapytépe peteĩ mbo'ehao mitãnguéra upe távape oikóva oñemoarandu haguã.",tateoba +"Oñepyrũ iñemoarandu arpa paraguaya rehegua ha pya’eterei ohechauka ikatupyryetereiha ko mba’épe, omoingévo peteĩ estilo hasýva ha ojekuaa’ýva ndaikatúiva avave ombopu, he’i mayma tapicha ohenhúva ombopu jave.",tateoba +Oñepyrũ ko Tupãsy Virgen del Rosario ra’ãnga jegueroguatápe táva rapére peteĩ mba’epu rorypeteĩ bandita ojapoháicha ha avei oñembokatu bombakuéra.,tateoba +"Oñepyru mba'apo peteĩ museope ha upei oho mba'apo Mbo'ehaorusu Nueva York, mbo'eháraguicha.",tateoba +Oñepyrũ mba’yrutĩmbo jasypoteĩ 1861 omba’apo mbykými estación central Asunción guive Trinidad peve.,tateoba +"Oñepyrũ mbo’ehaó itáva heñoihaguépe, itía Benita ndive.",tateoba +"Oñepyrũ mimby ombopu ha upéi, mbaraka, tembiporu omotenondéva pya'e ha iporãitereíva tembiapo oñehendúva ha ohechaukáva imba'éha, añetehápe oipytyvõ ha purahéipe omohendávo jehai purorýpe.",tateoba +"Oñepyrũ ndaje ombota ha ombota, ha upeichaháguinte ohendu máva ombotáva avei ikupépe.",tateoba +"Oñepyrũ novenario rehe, ára ha ára og̃uahẽ upépeve peteĩ Marangatu Ñangarekohára opytáma hag̃ua hendive ha hi’árape procesión–hápe ohóva henondépe.",tateoba +"Oñepyrũ oguapy ñe’ëpoty apópe, mitãmimíme guarã.",tateoba +"Oñepyrũ oikuaauka 1910 guive hembiapo te’ýi rehegua, ojapo popateĩ jehai, ñe’ẽ ha’eño, mombe’u, ñemombe’u ha ombyaty heta ñe’ẽ guaraní.",tateoba +"Oñepyrũ omba’apo 14 ary oreko jave Bernardo Ismajovich ndive, peteĩ valija reheve, oĩháme peinetas, peines, talcos, pañoletas ha ao kuña mba’erã.",tateoba +Oñepyrũ oñembokatupyry artes plásticas-pe ary 1954 rupi peteĩ aty hérava Grupo Arte Nuevo.,tateoba +Oñepyru oñemoarandu mbo’ehao itáva peguápe ha upei omohu’ã Paraguaýpe.,tateoba +"Oñepyrũ oñemoarandu purahéi mimby mbopuha Eloy Martín Pérez ndive, itáva heñói haguépe.",tateoba +"Oñepyrũ oñemoarandu universidad West Thames-pe, mbo’esyry arte reheguápe.",tateoba +Oñepyrũ oñemoĩ compositor ramo.,tateoba +"Oñepyrũ Pindoramape ha osẽ Argentina, Para Platape.",tateoba +"Oñepyrũramo guare colonia Loma Plata, tendaguakuéra oguerekova’ekue heta apañuái hekovépe, techapyrã, mymba saite rehegua ha avei ndaipórigui pohanohára mba’evéichagua, tasyo umíva.",tateoba +"Oñepyrũramo guare ñorairõ Triple Alianza ndive, oho cuartel-pe ha oike Sanidad Militar-pe.",tateoba +Oñepyrüramo guare ojeiko tendáre ha’eva’ekue oñemba’apo hague kokuépe año.,tateoba +Oñepyrũramo guare política-pe ndaha'éivakue osẽ porãmbáva chupe hembiapo.,tateoba +"Oñepyrũ rire ã mba'asyapypẽ, Rabia katuetei oporojuka.",tateoba +Oñepyrũ va´ekue ko tembiapópe itúva ndi oreko jave 13 ary.,tateoba +Oñepyrũ vaekue ku táva karai Samuel de Champlain ary 1608-pe.,tateoba +"Oñepyrũvo década 40-pegua, Cadogan ojeguereko peteĩ karai arandúramo herakuã mombyrýva ñande ypykuéra reheguáva, oikuaa porã ha oikuaa pai´teva mbya guaraní rekove ha iñe'ẽ.",tateoba +"Oñepyrũvo década del 70 oñembokatupyry Universidad de la Sorbonna, París-pe.",tateoba +"Oñepyrũvo ko Trans-Chaco Rally, tetãmegua ñembosarái mba’yruguata rehegua tuichavéva, ojetjuhu peteĩ tendápe ha’éva ha’etéva mombe’upy.",tateoba +Oñepyrũvol s. XXI Flores-pe ojereko purahéi apoha ikatupyryvéva ha tapicha hatã hyapuva’ekue Paraguái purahépe ramo.,tateoba +Oñesambyhy ha’etee ha tekotevẽ avei ñesambyhyha ñembyaty oñemboja’o’ỹva; upévare omoĩ porã isambyhy ysaja ambuererapeguáva tavakuairetãvarõ ha ohejapa ipu’aka ome’ẽ’ỹva katuete Tetãguasúpe.,tateoba +Oñesẽ Paraguaýgui tape 2 Mariscal José Felíx Estigarribia.,tateoba +Onohẽ amo 500 fotografía rupi ha'eteoveláva ka'aguy mbytépe.,tateoba +"Onohẽraka’e hikuái ha oipe’ávo ojuhu hyepypegua omimbipáva, nimbora’e pláta yvyguy hína.",tateoba +"Oñondive, John ha Paul, opurahei’ypýkuri “Twenty Flight Rock” Eddie Cochran mba’e ha “Be Bop a Lula” Gene Vincent mba’e.",tateoba +Oñondivepa ñe'ẽhára hetave ha'e 80.000.000-gui.,tateoba +"Oñoñebosarái aja ndojejapói gol, árapahague Alemaña osẽ tenonde ha ojapo peteĩ gol, upévare ipu'aka irundyha FIFA Tembiesarái.",tateoba +Oñongatu hag̃ua umi mba’e omono’õva oipuru peteĩ voko ha’ekuéra voi ojapóva karaguata mátagui.,tateoba +"Oñopehẽngue apytépe oñomombarete akóinte, ág̃a katu avei mburuvicha omba’apova’erã, pévape ojehero mita.",tateoba +"Oñorãirõ upépe peteĩ kuruguasu tuicháva ñembokapúpe Boquerón-pe, Capitán Luis Vallejos poguýpe oĩva.",tateoba +Oort oheñói táva Franeker tetãvore Frisia-pe ha oñemoarandu táva Groninga-pe Jacobus Cornelius Kapteyn ndive.,tateoba +"Opa ára ha opa jave pe paisaje ome'ẽ mba'e jehechapyrã ijojaha'ỹva, oĩ mbohapy yvyty ojoykére hérava “Tres Hermanos”, opu'ãva Fuerte Olimpo mbytetépe, ijerére katu oĩ ava rekoha, ãva ha'e horýva ha imba'eporãva.",tateoba +"Opa ary, tyeguasu ha membysẽ apañuãi opa 500.000 sy manóme, 7 sua kuña opyta hasy puku, ha 50 sua opyta hasy imemby rire.",tateoba +"Opa haity ojeipurúva peteĩháme, ndojeipuruvéima.",tateoba +"Opaichagua ha hetaiterei rupi mymbakuéra oĩva ko arapýpe, umi oñemoarandúva ko’ã mba’épe ojoavy hikuái ñemohendápe.",tateoba +Opaichagua havõ.,tateoba +"Opáichagua hembiapo omoheñóiva oreko -50 ary pukukue- 10téra oikéva 7 mombe'u puku, 2 mombe'urã atyguasúpe ha peteĩ obra ñoha'angápe.",tateoba +"Opaichagua hy’a oĩ ha’ekuéra oikoháre ha oipuru opa mba’erã, ijape oikarãi ha péicha ohai hese ta’anga ombojeguapotávo.",tateoba +"Opaichagua pyahapy aorã, ka'a ijapopyre ha ambuéva.",tateoba +"Opaichagua tuichakue, ijysaja ha hague irrásare (jagua ñemoñangáre).",tateoba +"Opaicharei hi'a: tuicha ha michĩva, ijapu´áva, ipekõi ha ipukúva, ijape morotĩ para´i, hovyũ ha hovérova.",tateoba +Opaicha rei oñeñeha'ã hína ojejuhu hag̃uã peteĩ vacuna; katu peteĩnte jepe ndojejuhúi gueteri.,tateoba +"Opaite ára oñangarekova'erã hembirekóre ha ita'ýrakuérare, ha osẽ jave oguata oñondivepa ohechava'erã tenda ojepyta hag̃ua, ha'ekuéra mburuvicha, oĩva'erã cacique, ha tuja ijatyhápe.",tateoba +Opaite avano’õ itenonde ha itapykuemivéva heñói ha hi’are oipurukatu mba’ehero.,tateoba +Opaite hendárupi ko tetã ryepýre jajuhúta hechapyrã jahecharamo va’erã.,tateoba +Opaite iñe’ẽ’asãime ome’ẽkuri pa’ũ hetaiterei ñe’ẽpapára ha puraheihára okarayguávape ha umi herakuãguasúvape.,tateoba +Opaite jepi mba'asy ombyai'ỹme tapicha hasyva'ekue py'a.,tateoba +"Opaite ko'ã mba'ére heta hendápe ikateháre ndaikatúi ojukupyty híndi ha urdu-kuéra, hákatu ñomongetahápe peichareínte ojukupyty porã hikuái.",tateoba +Opaite ko’ã táva oreko ruta hũ ombojoajúva chupekuéra Ruta II ndive.,tateoba +Opaite koronavíru ko'ãga meve ojekuaáva ikatu oñemosarambi tapicha tapicháre.,tateoba +"Opaite mba’e hyepýpe oñemohendávaniko oguereko ijarýi (genio tutelar), péicha oĩ tajy jarýi, guasu jarýi, ka’a jarýi ha ambuéva; oñeñandukáva hikuái tekoha oipuruvaisévape.",tateoba +"Opaite mba’e hyepýpe oñemohendávaniko oguereko ijarýi, péicha oĩ tajy jarýi, guasu jarýi, ka’a jarýi ha ambuéva; oñeñandukáva hikuái tekoha oipuruvaisévape.",tateoba +Opaite mba'e ja'ekuaáva pa ñe'ẽme ja'ekuaa avei porundy térã pokõi ñe'ẽme.,tateoba +"Opaite mba’e oñembohéra Guaraníme, péicha: mba’yruvevépe (avión) ojeherókuri guyrapepo’atã; mba’yrumýi (vehículo) katu oñembohéra muamua; mbokapohýipe (ametralladora pesada) oje’e kururu guasu.",tateoba +Opaite táva kuéra hi’ã va’erã ñane rakate’y ñanemba’ére ha jahechauka ñande reko mayma oúvape ikatu haguáicha nañande resaráiri ñande rapógui araka’eve.,tateoba +Opaite tenda rupi Guarani ojepuruvéma.,tateoba +Opaite yvy pehẽngue Európape Alemáña oñembojarahague oiko akue jejuka.,tateoba +"Opaite yvypóragui peteĩ mbohapýgui oñemoha'eño va'erã, opyta va'erã hógape, upéicha ojehecha pirapire ñemomba'apo oñemochĩ avei ha heta umíva mba'apo'ỹ ko'ãga.",tateoba +"Opa ko’ã maba’e ohechauka mba’éichapa ATENEO rembiapo rupive, Paraguáype, ojehupyty hetaiterei mba’e avañe’ẽ momba’eguasuvévo.",tateoba +Opa ko’ã mba’e og̃uahẽ ñandéve avano’õ hejapyre rupive.,tateoba +"Opa ko’ã mba’e rire, hi’ãiteva’erã opavavépe ohupyty pe jopara, po’a reruha.",tateoba +"Opakuetévo tanino tenda apoha porãve, ko'ã te'ỹi oheka ambue tenda omba'apo hag̃ua, hetave estancia-kuéra rupi, hasyvehápe oñangarekove hekoteére.",tateoba +"Opakuévo ko peteĩha tembiapo jahasa peteĩ puente oñesaingóva yvate jahechahaguãme mba’eporãnguéra, mbohupakuérape omombytu’úva hi’ágã, ha hetave mba’e ikatúva jajapo yvate ñesaingohápe.",tateoba +Opakuévoma ñorairõ ojapyhy chupe peteĩ trinchera Villa Montes peguápe.,tateoba +Opakuévo ojehecha mboýpa oñemono’õ kuri viru.,tateoba +Opakuévo ojeipapa viru téra jopói ha comisión ohepyme’ẽ umíva rifa rupi.,tateoba +"Opa Mba’e añandúva, opavaite, ojehe’a, tembiapo jeguaka ojehechaukahápe ramoguáicha, ha pégui osẽ vevépe peteĩ pykasu itaju omyasãivo che remiandu.",tateoba +Opa mba’e ipyahúva iporã tujánte avei.,tateoba +Opa mba'e jeikove'ỹ omba'apóva tee oguereko hína ava japopyre arandu.,tateoba +Opa mba’e ojapo hag̃ua ava oipuru hetepy.,tateoba +Opa mba'e umi oikovéva hete oikotevẽ oñemoguahẽ hese ñemongarúre.,tateoba +Opa mburuvicha ojapóva térã ojapo’ỹva pu’akápe mba’evetérõ ojererekova’erã.,tateoba +"Opa mburuvicha tekotevẽ omombe’u opa kuatia ñe’ẽ japu ha tembiapo aigue oñemoherakuãva hesekuéra, ha tavaygua oikuahaséva.",tateoba +Opa mymba oñamindu'uva oguapy porã hembi'u mokõi ysajapópe: oñami ha omokõ ha upei ogue'ẽ hembi'u oñamirã jey jey ha omokõ jey.,tateoba +"Opa Papúa Gynéa Pyahu retãyguágui ojehechánte 18 % oiko tava guasúpe, umi tetãygua ambuéva oiko chokokue ramo térã oiko okápe.",tateoba +Opa Paraguái ra´y japyta tyre´ ỹ ha tuicha vy´a´ ỹ reheve.,tateoba +Opa Parana ka’aguy ha hendive opa avei opáichagua Paraguái reko.,tateoba +"Opa rire Cháko ñorairõ, Guarani ñe’ẽte rembiasa iñambue ñepyrũ, hetavehaguére upérõ tapicha arandupyréva ohecharamo ha ohayhu añetéva avañe’ẽ.",tateoba +Opa rire ohendu hikuái peteï he’íva: “Olimpia ganó dos a cero”.,tateoba +Opárupietegua ymave oho Paranáre obrájepe omba’apo hagua terã Argentínape oho hagua.,tateoba +"Oparupiete ko tetãvorépe jajuhu ñe’ẽmbyry Copaco omoĩva ha avei ñe’ẽmbyrykuéra jaguerahakuaáva, jajuhu avei ambuekuéra rehegua.",tateoba +"Opa tapicha ohayhúva ao po’i rehegua ikatu ohecha ko tendápe, hetave oïha ha’e Yataity ha Mbocayaty.",tateoba +"Opa tekovoña ojehaíva ha omoambuéva yvy Tetãmini pehengue ãgagua, oñeme’ẽva, térã ojoapýva opaichagua, térã avei umi ñe’ẽ me’ẽ jehaipyre omoañetéva tembe’y rehegua, omomarandujevyva’erã mokõijevy mokõive Aty Guasu Tetãmini rehegua.",tateoba +Opa tenda oñe'ẽ hyãsiañe'ẽ.,tateoba +Opa téra ikatu ojeporavo akue ou Pindorama hekotee.,tateoba +"Opa tupãópe oiko misa, oĩ tenda ojejapokuévo pe misa niko oiko ñemendaguasu avei.",tateoba +Opa umi mba’e ohechauka ñandéve mba’eichaitépa tuicha pe jerovia oĩva Tupãsy Ka’akupére.,tateoba +Opa umi mba’ére Olimpia-pe oñemohendákuri poha tendápe Amérikape umi atyha héra verapýva apytépe S. XX-pe ha upéicha avei oñemohenda papoha tendápe ko yvórape umi atyha hetave kópare oñemomba’eva’ekue.,tateoba +Opa umi mymba yguasúgui javevyirana oñembohérava oĩ ko atýpe.,tateoba +Opa umi táva Pantanal-pe oĩva ohechakuaa oikoha jekái ijyvy apekuépe jasypokõi ha jasyporundy mbytépe.,tateoba +Opa umívare ichupe ojekuaa tapicha mboriahu ñe’ẽpotyjára ramo (El poeta de los humildes).,tateoba +"Opáva opaichave ikatu oikuahauka ipahaite peve hemimo’ã, ha oipyguara mburuvicha rekove, jepérõ ndikatúi ojapo sarambi isãsógui.",tateoba +Opavave arýpe jasypoapy jave ojejapo pe “Festival de la frutilla”.,tateoba +"Opavave ãva ary ha’e oñemoarandu javeve iñehagui ohupyty haguã mba’e pyahu tembiapoporãnguérape upe arte plástica, oiko ichugui tekove katupyry ijeheguireínte ojojaha’ỹva.",tateoba +Opavave ko tavaygua oñangareko ha omoporã ko tenda oha’arõvo mbohupa.,tateoba +"Opavave ñe'ẽnguéra vantu, hákatu nahániri suahíli, ojeikua ipu'atãnguére.",tateoba +"Opavavénte oguereko nikotína, mba’e ñanemoakãnga’upáva ha ñanembojepokuaavaíva ipurúpe.",tateoba +Opavavénte ohecharamo ha omomba’eguasu pe ikatupyry vakapipopo ñeha’ãme.,tateoba +Opavavenunga umi tapichakuéra ndoikóiva Paraguay-pe ouereko ikokué hógape.,tateoba +Opavave nunga yvy oĩva upépe oĩ opa hag̃uáicha.,tateoba +Opavave ogueru jopói michiramo jepe.,tateoba +Opavave ohechakuaa ha ohecharamo Rudyard Kipling-pe hekovepotĩ ha hembiapoporãitáre.,tateoba +Opavave tembiapo jajapótava ñamombe’uraẽ mante va’era.,tateoba +Opavave tembiapo oñemoĩ ojehecha meme hagua Villa Artesanalpe ha Mirador ypype.,tateoba +Opavave tembi’ukuéra ojejepóva Paraguáipe guáicha ko “chicharõ trenzado” ha’e vavei tembi’u mbarete oguerekóva heta caloría.,tateoba +"Opavave tendápe taha’e barrio térã compañía-pe oñombyaty karai, kuñakarai omba’apóva atýpe, ojapo rifa, tembi’uita jehepyme’ẽrã, jeroky ha mba’e omono’õ hag̃ua viru Marangatu ára jeguerohorýpe g̃uarã.",tateoba +"Opavavete ojuavy hikuái ipu, ijysaja ha iñe'ẽndýpe, upéichante avei opavavéva ñe'ẽhakuéra opa tenda rupigua ikatu ojokupyty.",tateoba +"Opavavete okyhyje ñemanógui, ha péicha avei opavavete oha'arõ upe ñemano ha heta jey omanose pya'e hikuái.",tateoba +Opavave tetãnguéra ha´éva Estado Repúblicava rupi presidenterã ojehupi vóto rupive ha omanda 5 térã hetave ary pukukue aja.,tateoba +Opavavéva ñandeja ha’e oĩháme.,tateoba +"Opavavéva nunga, hembiapokue ne'ĩra opa avei, osẽ kuatiápe Kafka irũ hérava Max Brod rupive, ndomoneĩva Kafka rembipota, haihára ombyaisemba hembiapokue imano rire.",tateoba +"Opavavéva ojejurupe’ajey ha ondyvu hese ha ha’e, pya’e porã, omboty hesa, upe ñendyvu opa peve.",tateoba +"Opávo ñembo’e tupão pegua, pe santo patrono ra’anga ojegueraha tapekuéra rupi táva ryepýpe oĩva.",tateoba +"Opávo ñorairõ, José María Rivarola Matto omba’apo Banco Agrícola-pe.",tateoba +"Opávo ñorairõ oĩkuri Escuela Militar Ñu Guasupegua moingovepyahúpe, motenondehára mokõihárõ Remberto Giménez ndive, ha ijykére oikuaaporãve mba'epureko.",tateoba +"Opávo ñorairõ, omoheñóikuri “Temimbo’e Róga”, omyasãiva Tupã ñe’ẽ mitãrusukuéra apytépe.",tateoba +"Opávo upe aty ohókuri hógape ha oñepyrũkuri ojapo ita'ãngamimirã, ijarýi pytyvõ reheve.",tateoba +OpenElement Resolución A/67/L.28 de la ONU Upéicha ndahe'iséi Paletína oike ONU atýpe umi tetã ambuévaicha.,tateoba +Opirakutu hag̃ua oipuru raẽkuri hembipurukuéra ha upéi misiones religiosas ohekombo'e chupekuéra oipurukuaa hag̃ua anzuelo.,tateoba +"Opita hikuái petỹguápe, ñay’ũgui ojejapóva ha ipyteha katu ojejapóva takuaramimígui.",tateoba +"Opita ojeroky mboyve, omondýi ha omombyry hagua ãngue iñañávape.",tateoba +Opívo vera oñeno ovayvávo oñakãmbype'a.,tateoba +"Oporoheka avei umíva ombohováiva iñesãmbyhy, upéicha omongakuaa myangekõi umíva oimo'ãva iporãha iñesãmbyhy ha umíva oñemoĩ hese apytépe.",tateoba +Oporojopi rasy ha hyakuã vai japokóramo hese.,tateoba +Oporombo’e hemiechaukarã rupive ha imbo’epýpe omo’ambue upe upe gramática lógica oñembo’eháichami itujámava ipyahuvévare hérava racional ha lógico.,tateoba +"Oporombo’e kuri dibujo ha pintura umi taller ojejapo va’ekue Centro de Artes Visuales-pe, ha upéicha oikó ichugui peteĩva umi tembiapo katupyry paraguái kuéra ha tetã ambuegua oñeha’ã mbaretéva omoĩvo hekove mitãrusukuérape ombokatupyrývo ko’ã tembiapópe.",tateoba +"Opóvoi ha he'i karai González-pe: ""Rehendúpara'e"".",tateoba +"Opu'ã avei upérõ karai rembirekomi, ha mokõive oñepyrũkuri oheka Kalo'ípe.",tateoba +"Opu'ã Peru ojerejere hesekuéra ha oma'ẽ peteĩre; tuicha tete atã rehevéma, he'i chupekuéra: ""Napenerenyhẽmo'ãi kuarahýgui peẽ"".",tateoba +Opublica va’ekue popa artículo científico rupi revistas ha diario-kuéra rupi.,tateoba +"Opurahéiva ombosako'i va'erã opa ára ijahy'o pu, upéicha oñemoporã mba'epu ha hesakãve.",tateoba +"Opuruva japo hag̃ua akajurykue, akajuĩ, ha heta tembi'u.",tateoba +"Opyta 141 km Paraguaýgui, táva guasu tetã Paraguái pegua.",tateoba +Opyta 34 km Paraguaýgui.,tateoba +"Opyta 428 km tavusu Paraguaýgui, ikatu oñeg̃uahẽ Ruta III “Gral.",tateoba +"Opyta 60 kilómetro táva Pilar-gui, jahárõ tape yvýrupi.",tateoba +Opyta 859 km yvate gotyo Paraguaýgui (Asunción).,tateoba +"Opyta aja Minas Gerais-pe, ohai Cartas Chilenas, ñe'ẽpoty ombohorýva ha kuatiañe'ẽicha.",tateoba +"Opytahaguére ko táva opytáva upe provincia de Formosa rovái, avei ikatu jaju ñemuharã ko tendárupi.",tateoba +Opytahína Paraguái ha Brasil mbytépe.,tateoba +"Opyta imoñe’ẽharakuéra ndive, ha’eñoite hikuái, umi ñe’ẽpoty.",tateoba +Opyta ipopekuéra mba’erepy: estancias de Paraguarí “Tavapy” ha “Campo Grande”.,tateoba +Opytákuri; ha hembireko ha ita’ýra ypykue ndive ohókuri mbokaja tuja oĩha meve.,tateoba +"Opyta ñemby gotyo pe kordilléra Ybytyrusúgui ha namombyrýi pe ysyry Pirapógui ha sierra Monto Rosario-gui, oguereko iporãmbajepéva mba’e techapyrã.",tateoba +Opyta pe tape ombojoajúva San Bernardino ha Altos ykére.,tateoba +Opyta porãitereigui ha’eteku nda’ipohýiriva ichupe.,tateoba +"Opyta Región Oriental mbytépe kuarahy resẽ gotyomi, paralelo 24º30´ ha 25º50´ mbytépe, latitud sur meridiano 55º00´ ha 56º45 mbytépe latitud oeste.",tateoba +"Opyta Región Oriental mbytépe, paralelo 22º00´ ha 23º30´ latitud sur ha meridiano 58º00´ ha 56º06´ latitud oeste mbytépe.",tateoba +Opyta táva San Lorenzo-pe.,tateoba +Opyta tetãvore Ndélipe.,tateoba +Opyta tetãvore rembe’ýpe Este gotyo.,tateoba +Opyta upépe ojy mbegue katu ha ojejere vovénte eñemoĩ hendive ñandy ha ja oĩma oje’u haguáichaite.,tateoba +Opyta upe ypa'ũme hérava Viti Levu.,tateoba +Opytáva peteĩ ñu hovy porãme oñembojere hese yvyty porã porã opa ijykekuéra rupi.,tateoba +Opyta ysyry río Paraná rembe’ype.,tateoba +"""Oración a mi amada"" ombopu, peteĩva purahéi mborayhúpe ipopular-véva Paraguáipe) avei arpista Albino Quiñónez.",tateoba +"Ordenanza 26/95 oiporavo general Raimundo Rolón réra péva calle barrio Pinozá-me oñepyrũva 1811 guive noroeste ha oipyso avenida general Máximo Santos sureste gotyo ohasávo avenida Eusebio Ayala al sur, dos cuadras de extensión.",tateoba +"Ordenanza 6117/67 rupive, peteĩ tape tekoha Manorá pegua ogueraha héra.",tateoba +Ordenanza municipal 9513/76 rupide peteĩ tape barrio La Residenta o karai arandu réra.,tateoba +"Orden ome'ẽva Irrazábal ndikatúi iñambue: ""Oñemohu'ã rire proyectil mombo, ohasa ha oñombohovái cuerpo a cuerpo, ndojepy'amongetài hikuái ha ojerreretira Fortín Nanawa""-gui.",tateoba +Ore guakípente roikuaa ichupe kuéra.,tateoba +"Oreko 2 858 359 tapichakuéra oikovéva ipype, ary 2015 jave.",tateoba +"Oreko 38 metro ha oĩ 709 metro yvatekue yguasu ári, yvyty Korokovádo ári.",tateoba +Oreko amo 21 200 temimbo'ekuéra ha ñemoaranduhára.,tateoba +"Oreko arquitectura colonial neporãva, ijyvoty ha hape oñeñangareko porãva.",tateoba +Oreko avei fábrica-kuéra ñepyrũha porã.,tateoba +Oreko avei mokõi sala ojehechaukáva muestra temporaria Paraguay-pe.,tateoba +"Oreko avei museo ta’ãngakuéra tren opytahague rehegua, ojepe’áva maymavévape papo ára jave ha oguereko ñangarekoha omombe’ukuaáva tembiasakuéra rehegua.",tateoba +Oreko avei ñu aviaciónpe g̃uarã.,tateoba +"Oreko frecuencia pluvial rupive, te’ỹi reko jepokuaa, upèicha lingüística rupive ombojoaju ñe’ẽ mokõi tetãme oĩva.",tateoba +"Oreko guive 11 años ojapo peteĩ tendu Best Friend guarã, Disney ndive, téra pe hára ñembotove téra ha'e temitỹ michĩpe kuatia arã.",tateoba +Oreko ha ohasa 30 día ikatu haguã upe noticia oñedesmenti.,tateoba +"Oreko hetaiterei ysyry ha ojejahu haguã umi playa, centro cultural ha oñeikuave’ẽ opáichagua hi’upyrã.",tateoba +"Oreko hína ipype amo 1 579 209 tapichakuéra, ary 2015 jave, ijapekue hína 75 539 km².",tateoba +"Oreko hína ipype amo 3 533 251 tapichakuéra, ary 2015 jave.",tateoba +"Oreko hína ipype amo 4 584 471 tapichakuéra, ary 2015 jave, tetãvore orekovéva tapichakuéra ipype.",tateoba +Oreko mba’yruguata ipyahúva ojeho hag̃ua táva Paraguay ha ambue departamento-kuérape; avei oreko mba’yruguata michĩvéva.,tateoba +Oreko mbohapy yvy atãkuera.,tateoba +"Oreko mokõi zaguán, ikatúva ko’ã óga iñepyrũme ojojaúva’ekue.",tateoba +"Oreko peteĩ aty hérava Asociacion De Muebleros De Caaguazú oreko mbohapy ary ha oĩ 30 ogaygua omba’apóva yvyráre, ko’ãva oreko imba’apoha imba’eteéva.",tateoba +"Oreko peteĩ consejo asesor permanente oiméva miembro Asociación Internacional de Críticos de Arte, ko’ápe Augusto Roa Bastos oikéva, avei umi técnico especializado opáite temática ha área-pe.",tateoba +Oreko peteĩ ygarupa.,tateoba +"Oreko pe téra ""Miley"" pukavy haguére (""Smiley"") imitã jave.",tateoba +"Oreko pirámide hecharamombýva ojejapyhyva’ekue ""patrimonio municipal"" ramo, oporohesareraháva.",tateoba +"Oreko Plaza Mayor, tenda oñembyatýha pueblo ha Museo Jesuítico omohendáva sacristía ymaguáre ko’ápe ikatúva ojehecha escultura ha máketa misión mba’éva.",tateoba +"Oreko poteĩ mitã: Felipe, Melva, Oscar Ramón, Elva Mercedes, Felipe Segundo ha Elsa Concepción.",tateoba +Oreko pumbyry omyasãiva Copaco ha avei celular-kuéra; oreko heta pokoe ha kuatiahaipyre Paraguaygua og̃uahẽmbaite pépe.,tateoba +"Oreko ramo mokõi ary oiko mba’e vaiete, guerra civil 47 guàre.",tateoba +Orekórõ 10 ary oñe'ẽma puhoépe ha ojapóma marandu ñemurã Biedermann-kuérape g̃uarã.,tateoba +Orekorõguare 13 ary oikeva'ekue omba'apo Departamento Nacional de Trabajo-pe.,tateoba +"Orekorõguare 35 ary, José Félix Bogado ha mokõi Paraguay ñemoñare, oĩva ñorairõ rembipogúyrõ, oñeme'ẽkuri San Martín-me peteĩ mburuvicha españa-ygua rekovia, upéva ojehúkuri opa rire San Lorenzo ñorairõ, ary 1813-pe.",tateoba +Oreko távayguakuéra 19.983 ava javeve oheka 2010-pe.,tateoba +Oreko tenda ñeguahẽha (hotelería) omoañetéva mba’apo ha omoingéva pirapire tetãme ha ombojepytasóva tavaguasúpe imbohupa pytaguàva ha tavygua oiporúva avei.,tateoba +"Oreko tenda oguahẽva mbohupa, tape’i oñemboguatáva ka’aguy orekóva circuito oikéva río Monday.",tateoba +"Oreko upérõ 51 ary ha hetaiterei mba’e gueteri ikatu oñeha’arõkuri iñarandu, ipyahúgui tembiaporã omyasãiva ha ha’evére oguerojera hag̃ua mba’e pyahu.",tateoba +"Orekóva dato curioso, Bareiro oimèva lista principal oikuave’ẽva ka’a fisco-pe ohóva ary 1853 guive 1865 peve.",tateoba +Orekova’ekue upérõ 67 ro’y).,tateoba +Orekóva ijerére umi asentamiento indígena.,tateoba +"Orekóva koronavíru ikatu ombohasa hapichápe, ojaitereírõ hese, hu'ũ ha iñatĩarõ hese.",tateoba +"Orekóva ñemyatyrõ umi obra José Asunción Flores –omoheñóiva’ekue Guarania- ha’e ojapo trascripción mbarakapúpe, omotenondévo version moderna ha’ete omohenda oikuaahàicha “Nde rendápe aju” ha “Gallito cantor”.",tateoba +Oreko ve 380 oikovéva.,tateoba +Orekóvo pasaje oike ipype oñamindu'u va'erã umi ñoha'anga ojapóva ha ombopukáva pasajero-kuérape ha omoha'angáva avei ijapytépe kuéra.,tateoba +"Oremyenyhẽ mborayhu, py'aguapy ha vy'apavẽgui.",tateoba +Ore ñe’ẽgui otyky hiérete” (1984).,tateoba +Orepresenta hetãme etaiterei congreso ha’e ikatupýva reheguápe.,tateoba +"Ore rembiapo oheka pe Guarani pyahu, pe Guarani saraki, pe Guarani Teete.",tateoba +"'Ore Remiandu Ñe'ẽme pejuhukuaa opaichagua ñe’ẽpoty: mborayhu, vy’a, vy’a’ỹ, tekoha, mitã, kuña ha kuimba’e rehegua.",tateoba +Orrepresenta tapicha arandukuéra ñe’ẽpoty oñepyrũramo guare oguata ñapyrũ Paraguáipe.,tateoba +"Ortiz Mayans rembiapópe ojehecha hi’akãreñói ha ñe’ẽporãhaipyre, aranduka haihára ramo, ñoha’anga ha ojeporeka umi mba’e oikotevẽva ñe’ëme, ha’eháicha tai omomabuéva purahéi, ipúva ha oguahẽva ñe’ã meve iñirũnguérape, ohasáva ambue tendáre.",tateoba +Oscar Cardozo Ocampo avei ha’e upe ikane’õ’ỹre omoñepyrũva umi atykuéra.,tateoba +"Oscar Cardozo Ocampo ha’e pianista, compositor, omyakãva orquesta ha avei myatyrõha heñóĩ va’ekue tetã Argentina-pe.",tateoba +Oseania oguereko heta ypa'ũ porã.,tateoba +"Osẽ avei, pa kuatiahaipyre ha ijapytépe umi periódico ha irundýha revista.",tateoba +Osẽ guive ka’aguýgui yvyra reruha oguahẽ meve mamo ohohápe ojejerure chupe kuéra opa mba’ére ha umi ka’aguy oitypa reívare mba’eve ndojejapói ha péicha ojeitýta ko ñande ka’aguy opa peve ha ndajajapói mba’eve.,tateoba +"Osẽ he’i pa’i Leu: - Jahovasàkatu ha jakaru, opu’ã Pa’i tivu ha he’i: “En el nombre del Padre”, ha oguapývo ipojáima so’òre ha ho’upaitémavoi, upéi opu’a Laku ha he’i: “ Y del hijo”, ha oguapývo ipojáima so’óre ha ho’upaitémavoi.",tateoba +Osẽ hikuái jasypokõime ha oho va'erã ambue tetãme.,tateoba +Osë javete tapehüme og̃uahë avei mba’yrumỹi Rysa-pegua.,tateoba +Osëjey peteï hapicha he’i chupe: “Ajépa ndepo’áite.,tateoba +Osẽ Licenciada Guarani Ñe’ẽmgua oipysyrõ tesis “Táva Aregua Marangatukuéra jeromandu’a-Fiestas Patronales de Aregua”.,tateoba +Osëngo opavavéva ohug̃uatï chupe.,tateoba +Osë óga jára ha Kachíke he’i chupe: “Nderekóipiko tres leones”.,tateoba +Osë pe jehe’a dos civilizaciones rehegua; España-gua ha guarani.,tateoba +"Osẽ porãiterei ko personaje ""Mangore"" heta tendáre ojekuaáva cacique ramo hera teépe.",tateoba +"Osẽ porãiterei rupi ko tembiapo, ko frutilla ñeñotỹ ojeipyso avei umi kokue oĩva upe jerére ha ojejapo ko mba’égui kóga ojeipuruvéva ko’árupi.",tateoba +Osẽ rire hetégui pe ã opyta oikundaha tenda oiko haguépe pe ñemano.,tateoba +"Osẽ rire mbo'ehaógui, oñepyrũ omba'apo ára pukukue itúva ndive ha oguerekóvo 21 ary oguahẽ oikuaa pe imborayhu tuichavéva: ha'éva pe paracaidismo.",tateoba +"Osëva tenonde gotyo ojekuaa haguä oiko moköi mba’yruguata aty, äva imbaretekuépe: Clase “A”, 1300cc peve Clase “B”, 1300cc ohasávape guarä.",tateoba +"Osvaldo Verón, rekove rembiasa (Ateneo-ygua).",tateoba +Osyry kuarahyresẽ gotyo ha osẽ Para Kuarahysẽ China.,tateoba +Ou brasileño ruguýgui.,tateoba +"Ou guaranígui ""Ka'aguy jehasapa"" he’iséva ""ka’aguy rire""; guarani retãygua orovia rupi ka’aguy mboypýri Tupã, Fray Luis de Bolaños, oguerojera hague chupe.",tateoba +"Oújeko mitãkaria'y ha karai González heta oñomongeta karai Pirandello ndive, ha heta rire osẽkuri omonei chupekuéra.",tateoba +Oujey ijyvyteépe ha omba’apo pe mba’e ojapokuaavévape: ohai ha ombopu (composición e interpretación) arpa paraguaya rehegua.,tateoba +Ou jeyl Paraguay-pe ary 1863 jave.,tateoba +Oujey ojerure jakarépe ombohasami haguâ chupe.,tateoba +Ou jey tetã jasypakõime 1863 ha oguahẽva gratificación 200 peso.,tateoba +"Ou je`yvo tetãme, ary 1951 jave, omopyenda Orquesta Sinfónica de la Asociación de Músicos del Paraguay, omba’apòva mokõi temporada.",tateoba +"Ou jeývo tetãme, oike Universidad-pe.",tateoba +"Ou Paraguay rupi, capital Paraguáipe, omohu’ã agua iñemoarandu secundario ha upéi oñepyrũ estudio musical Escuela Normal de Música-pe.",tateoba +"” ou pe rasa guaranígui, ñe’ẽ tendagua ha umi ypykuéra oikova’ekue Paraguái yvýpe.",tateoba +"Ou upe rire mbohapy tembiapo ojuapykuéri: “El fin de Chipi Gonzalez”, “La Cabra y la Flor” ha “Encrucijada del Espíritu Santo”.",tateoba +"Oúva ko ñe'ẽ avañe'ẽ pegua urugua, he'iséva 'jatyta oikóva ýpe', ha y, 'ysyry', ysyry Uruguái oikovégui hetaite jatyta, térã urugua kuéra.",tateoba +"Oúvo, omba'apo, principalmente, pintura de paisaje ha retrato-kuéra rehe.",tateoba +"Oúvo Paraguáipe, ombo’e Derecho Penal ha Derecho Constitucional Facultad de Derecho-pe ha’e avei Rector Universidad de Asunción-pe.",tateoba +"Ova hag̃ua hendaiterãmema pe Fuerte Borbón ojeporavo peteĩ tenda oĩhápe yvyty ndaijyvatetéiva, ha ndahasymo’ãihápe oñedefende hag̃ua peteĩ ""bahía"" joguaha orekóva ysyry Paraguái renondépe.",tateoba +Ova kuaa pe mba'asy jajaite terã ña ñe mo aguĩ ramo pe hasýva rehe.,tateoba +"Ovákuri Mbyjakuaa Mbo'ehaovusúpe ary 1968-pe ha upe rire, ary 1973-pe, ojevy DAMTP-pe ha upépe, George Ellis ndive, onohẽ araresáre iñaranduka peteĩha.",tateoba +Ovañandeko Perurima róga ypýpe peteĩ kuñakarai ha mbohapy imemby kuña porã porãva.,tateoba +"Ováramo térã oguata puku jave, mitã oho ka’írõ itúva ati’y oikuaa ñepyrũ hag̃ua mba’éichapa ojehapykuehóva’erã mymbakuéra.",tateoba +"Ovavakue 7 jevy, umi paulista bandeirante oikepa rupi pype; tapichakuéra oikóva upépe ojejopy ovávo 20 legua kuarahy reikévo.",tateoba +"Ovechágui oñeguenohẽ lana, isa'ýva morotĩ ha hũva.",tateoba +"Ovevekuévomante, yvytu ombopiro'y chupe, upéicha rupi opyta jave peteĩ hendápe jahechava'erã katuete ijuku’ahína.",tateoba +"Oviedo-pe oĩ estancia Don Emilio, 1.000 has ka’aguy natural umi táva rehe, ombojoajúvayvyramàta yma guaréva ha mymba ka’aguy.",tateoba +"Ovy'aiterei hikuái, jepérõ upéicha nomombe'úikuri mavavetépe.",tateoba +"Oyeecha yave mbaeti ikavi, aguiye toyeapo.",tateoba +"Paapy aranduka hérava “Hace Cien años”, ombyatýva¡ekue kuatiahai “La Tribuna”, oguereko mba’e tuichapajepéva opavépe guara.",tateoba +Pa ára rire José Bonifácio ha aty ohóva hendive omog̃uahẽ terarysýi karai principe oikuaa hag̃ua.,tateoba +"Pa’ary 1970 ryepýpe, Villa Florida-pe heta tapicha ohova’ekue oikutu pira.",tateoba +Pa’i Antonio Ruíz de Montoya katu omonguatia “El arte y vocabulario de la Lengua Guarani”.,tateoba +Pa’i :avare nderekovia upe iñangaipa omokañy cherembiasakue omombe’u hag̃ua hese cherekomarã pohãnóvo ombojeroviáramo tandeñyrõanga.,tateoba +Pa’i Bogarín ojepokuaa umi mba’e simple rehe ha ohayhùva omoañetèvo umi mba’e orekòva compromiso religioso.,tateoba +"Pa’i Fidel Maiz, avare, pa’i omba’apova’ekue Triple Alianza aja, ha’e Arroyos y Esteros-gua.",tateoba +Pa'i Fidel Maíz oñepyrũ ogestiona omboguata porã haguã hekove.,tateoba +Pa’ikuéra rupive Guarani ñe’ẽte ojehai ñepyrũ.,tateoba +"Pa’i Mario ojerúre tavao motenondehárape, ojapo pa ary, oiko hag̃ua aretéramo 2 jasykõi, ojehecha’ỹre ho’a térãpa ndo’ái arateĩme.",tateoba +"Pa’i omoirũva ichupe omano meve Barrios he’íha: ""Ndakyhyjéi ahasava’ekuégui, pero ndaikuái ahasápa kol misterio pyhare orekóva"".",tateoba +"Paisagens Naturais, São Paulo:Editora Ática ha upe tenda hérava Kurimátahũ ka'ape kã ha kapiatĩ, oguereko heta ñu guasu avei.",tateoba +Paje (magia) niko mba'ekuaa ojepurúva mba'e porã ha mba'e vai aporã.,tateoba +"Pakistan-pe urdu oñemyasãi mbarete oparupiete jahechakuaáramo oiporuha iñe'ẽ ñepyrũguáramo 7,5% añónte tavaygua apytépe, penjavi rapykuéri (45%), pásto (15%), sindi (14%) ha saraiki (11%).",tateoba +Pakõi ary peve ndoipurúi mba'eve.,tateoba +"Paletína oñemoambue ko héra ""Tetã Paletína"" ramo.",tateoba +"Pámo ñepohãnopukurã ojeipuru pohãrekoitegua, ha heta kuña okuera ohóvo mokõi térã mbohapy árape.",tateoba +"Panama ipukukue ha'e 78.200 km² ha oguerekove 3.474,562 tetãyguakuéra (",tateoba +"Panambi rupi'a osẽ peteĩ ysomi chu'i ho'úva ka'ami, ha upei, ku ysomi ojejaho'ipa ha osẽ panambícha.",tateoba +Pantanal hína ko ñu guasu y japyhýva.,tateoba +Pan Yongcai ha’e hague raka’e peteĩ kuimba’e oñemo arandu mbaretéva tembiasakue ha iprofesion-pe ha avei igusto refinado raka’e.,tateoba +"Pápa Pío IX ojapókuri Hose Marangatúgui, ary 1847-pe, Tupão Yvoragua Rerekua.",tateoba +"Papaporavohára Antonio Quarracino niko upe ohenoiva'ekue chupe omba'apo hag̃ua hendive, ijypypete, Buenos Aires-pe.",tateoba +"Papapy ñe'ẽ ha oñe'ẽvare, Asiagua yvyrusu heko joavyvéva.",tateoba +Papapy (número) ha 3.1.,tateoba +"Papo ary rupi omotenonde programa radia tavaguasu porteño-pe ha'éva ""Momento musical paraguayo"" Radio Cultura-pe, ha ""Polcas y guaranias"" Radio Rivadavia-pe, ambue emisora ha'eháicha Belgrano, Mitre, El Mundo, Excelsior, ha ambue herakuãvéva.",tateoba +Para Aral ary 1989 iporã ha hekopotĩva hákatu ary 2008 ojehecha mba'éichapa yvypóra omokã ha ombyái ku ypa.,tateoba +Para Arávia pegua ra'anga.,tateoba +"Paraguái atyha poravopyre ndive Nelson Haedo Valdez oha’ãkuri Arapygua Ñeha'ãru'ã, oikova’ekue Alemania-pe, ary 2006-pe; ha upéicha avei, ary 2010-pe, oha’ãkuri Arapygua Ñeha’ãru’ã, oikova’ekue Sudáfrica-pe.",tateoba +"Paraguái avei omoheñõi Ñemby Ñemuha Arhentína, Pindoráma ha Uruguái ndive.",tateoba +Paraguái ejército va’ekue uperamo 3.500 mitãmimi oñorairõ va’ekue 20.000 kuimba’ekuéra umi ejército ou va’ekue ñande ári.,tateoba +"Paraguaigua he’i ivýro térã itavyha pe tapicha oikóva chugui mburuvicha ha osẽjeýva ipo iñakã ári, kóva he’ise imboriahuha.",tateoba +Paraguaigua nomba’apói omba’apo haguáicha.,tateoba +Paraguaigua oguereko gueteri pe sasõ ypykue rehegua.,tateoba +Paraguaigua oguerekohápe sasõtee ha’e pe aravo jepurúpe.,tateoba +Paraguái ha’e peteĩ tetã oiháme compadres.,tateoba +Paraguái ha'e tetã rembiakuaa arandu hetáva ha iñe'ẽ mokõiva.,tateoba +"Paraguái, ha’éva Oscar Cardozo Ocampo mokõha retã, oñongatu peteĩva umi hembiapokue momba’eguasurã mba’epu porã Paraguái mba’éva puraheikuéra piano-pe ñembopupyre; pe idisco paha ha’e: “Piano Paraguayo"".",tateoba +"Paraguái herekopykuaápe oĩ 11,4 % pehẽngue ñembyaty ha mymba reheguágui, 33,5 % pehẽngue apopyrégui, 47,5 % pehẽngue pytyvõgui ha 7,6 % tásape.",tateoba +"Paraguái oguahẽ isãsõme, ojetyvyro español poguýgui.",tateoba +Paraguái ohai tetã rembiasa omýiha revolución ha golpe de estado.,tateoba +"Paraguái oreko ijerére 1.300.000 yvypóra omohu’ãva guerra opytáva 300 mil, umíva apytégui 10 por ciento kuimba’e –ko’ãva uni tapuja mimi ha opyta vaíva (inválidos)- avei oiméva kuña ha mitãnguéra.",tateoba +"Paraguaipe ha`e Iglesia Evangélica Asamblea de Dios El Alfa, rehe oĩ heta tupão 5 távape.",tateoba +"Paraguáipe jaguereko mokõipa mokõi (22) Hendapegua, (Orden) pokõipa (70) Anambeta (Familia) ha poteĩsa poapypa (680) guyra oikoéva ojuehegui.",tateoba +"Paraguáipe ka’aruete iporãvape, 31 jasypoapy 1870 jave, ojupíva vóto rupive: “Ohúra Ñandejára ha Tetãme, omoañetétaha jerovia rupive Mburuvicha rembiapo ha omoañetévo opáichagua disposición osẽva Soberana Convención Constituyente-gui”.",tateoba +Paraguáipe oĩ amo 2.750 Islã roviahakuéra.,tateoba +"Paraguáipe oĩ porundy aty: Isla Alia, Guidaichai, Cucaani-pe (ojekuaáva Ayoreo yguasu rembe'yguáramo); upéi oĩ atykuéra: Campo Loro, Chovoreca, Jesudi, Ebetogue, Aocojandi ha ipahápe Tunucujai.",tateoba +"Paraguáipe oĩ va’ekue mburuvicha imba’e rereko hetáva opytávo ha oho opa tetãre, umi hepyveháipi ha hetã katu imboriahueteve opyta pe ha’e ojuhu haguégui ha ñande jajepokuaáma upéicha ñaimo’ã péa peichante va’erãha opaite ára.",tateoba +Paraguái pépe ningo oĩ 6.347.884 tetãguakuéra.,tateoba +Paraguái República opaite árama oikóta haoee ae* ha poguypeoe¥*.,tateoba +Paraguái Retã Ára Sãso -,tateoba +Paraguái Rymba’aty (Fauna Paraguaya) ha’e umi mymba opáichagua oikóva ñane retã tuichakue javeve ryepýpe.,tateoba +"Paraguái Rymba’atýpe jajuhu peteĩsasu (100.000) mymba ikangue’ỹva, mokõisa mbohapypa (230) pira, irundypa poteĩ (46) mbói, sa (100) mymba otyryrýva, poteĩsa poapypa (680) guyra ha peteĩsa poteĩpa pokõi (167) mymba okambúva.",tateoba +"Paraguari oguereko 22.154 tapicha oikóva pype, ijapyteguikuéra 11.053 kuimba’e ha 11.101 kuña; péicha he’i Censo Guasu ojejapova’ekue 2002-me.",tateoba +Paraguasu Atlántiko niko oreko 14.750.000 km² (parakuerandive).,tateoba +Paraguasu kuéra ra'anga.,tateoba +"Paraguay Arandukakuaahára Aty oñemomba'e upe arangére ha ary 1961 guive oñepyrûkuri ogueromandu'a, upe árape, Paraguay Arandukakuaahára Ára.",tateoba +Paraguay Bilingüe.,tateoba +"Paraguaýgui, ha’e táva tuichavéva Paraguay rire.",tateoba +"Paraguaýgui, Río Paraguay rembe’ýpe; ñepyrũrã herava’ekue Fuerte Bordón.",tateoba +Paraguaýgui) upépe oĩ peteĩ tape yvyreíva 27 km.,tateoba +"Paraguay guive 25 peve ojehepyme´ẽ 25.000 guarani ha, 25 guive Paraguay peve katu 20.000 guaranínte.",tateoba +Paraguay ñorairõhára ndahetái.,tateoba +"Paraguay oguereko yvy neporãmbajepéva ñemitỹrã, región Oriental-pe oky py´ỹi ha upéva oipytyvõ kógakuéra okakuaá pya´e hag̃ua.",tateoba +Paraguay-pe karai tendota guasu Dr.,tateoba +"Paraguaýpe -kóva hína ñane retã réra tee- oguahẽkuri umi Español, Cristobal Colón riréma.",tateoba +Paraguaýpe oime peteĩ tape ogueraháva héra.,tateoba +Paraguaýpe ombohape alumbrado público ha tranvía eléctrico avei 1913 jave oensambla línea ferroviaria Encarnación ombojoajúva Posadas ndive.,tateoba +Paraguaýpe Paraguay.,tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Ceaduc, 2001.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Centro Reprográfico Saúl, 1999.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Centro Reprográfico Saul, 2001.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Cepag, 1991.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Cepag, 1998.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Ediciones Taller, 1985.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Edisa, 1989.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Editora Litocolor S.R.L., 1991.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Editora Litocolor S.R.L., 2001.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Editorial Arandurã, 2000.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Editorial Comuneros S.A., 1980.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Editorial Don Bosco, 1994.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Editorial El Foro, 1989.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Editorial Toledo, 1982.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: Escuela Técnica Salesiana, 1978.",tateoba +"Paraguaýpe, Paraguay: RP ediciones, 1990.",tateoba +"Paraguay róga guasu oñemopu’ã kuri Guarani Kario retãme, ha’e va’ekue umi oikóva y Paraguay rembe’ýpe.",tateoba +Paraguay y Brasil.,tateoba +Para Káspio jehecha yvága guive.,tateoba +Parana rapére heta hendápe oĩ ojepytaha ojepytu’u terã ojeke hagua.,tateoba +"Parana ysyry rehegua avei ijyvymba’e umi ypa’ũ opytáva hembe’y ha ysyry rape guasu apytépe, ha umi omoañetéva avei Tetãmini ñe’ẽ me’ẽ jehaipyre térã tekovoña Aty Tetãguasu rehegua.",tateoba +Para Ñemby Chína ra'anga.,tateoba +Para Pytã ra'anga.,tateoba +Para Sa'yju ra'anga ha ambue mba'e kuéra ijerére.,tateoba +Para Yvy mbytépe ra'anga.,tateoba +Párke Ñu Guasu.,tateoba +"Párke Ñu Guasu ojeike haguã ndojehepyme'ẽi mba’eve, oreko peteĩ tenda 5.000 metro orekóva ha péva ojeporu kõiriri raperõ, pe korapy guasúpe 1.200 metro orekóva avei.",tateoba +"Parque Acaray, ysyry Acaray ari oĩ ojepyta hag̃ua, ñembosarairã ho’óvape arahaku jave.",tateoba +"Parque Manuel Ortiz Guerrero opyta yvatévo kuarahy resẽ gotyomi pe távagui, barrio Yvaroty ha San Miguel pa’ũme.",tateoba +"Partenón henondépe, Atena opy ymaguare.",tateoba +Parte Primera Español Guarani.,tateoba +Parte Primera Vocabulario 1.876 Pág.,tateoba +Partido Nacional Republicano (Partido Colorado)-pe oike ha oisãmbyhyva’ekue avei Suprema Corte de Justicia.,tateoba +"Parundy ary pukukuépe, Yvy Marãe’ỹ omboguata heta tembiapo, jahechápa upéichape ohyvykói, oñemombarete ha oñemopyenda ñe’ẽheta, ha Estado guive toñemboguata política añetete omombareteva’erã ñe’ẽnguéra, taha’e Paraguái, América y yvy tuichakue javeve.",tateoba +"Pasiones políticas, péva gestión profesional ko’ã mba’épe, omoĩva víctima ramo.",tateoba +"Paso de Patria oñemohenda va’ekue upe cuartel oñemopy’ã va’ekue López ára ramo jerére, ko cuartel oñemoĩ kuri oñedefende haguã frontera.",tateoba +Patagonia renda ha'e 1.060.631 km² ha 2.410.804 avakuéra oikove ipype.,tateoba +Patagonia yperana ijyvate gotyo 35 ha 45 cm ha ipohýi gotyo 3 Kg.,tateoba +"Patricio Colmán peve, upégui peteĩ tape ohóva Lagerenza peve (yvate gotyo), Cerro León ha Madrejón peve (kuarahy resẽ gotyo).",tateoba +"Patricio Escobar, ndoikuaáirei kyhyje ha tembetembe ohasa ñu hérava Ypekua.",tateoba +"Patula ojejapo yvyrágui, oñembope ha ipuku ani hagua ñanderapy terã hakueterei ñandéve ñambojy kuévo.",tateoba +"Paty peteĩha sa ro'y XX peguápe, heta mba'e ojejapóva ombohape joavy túrko pu'ã.",tateoba +Paul niko okakuaákuri hamói ha ijarýi ndive ha sapy'apy'a ohechajeýkuri itúva ha isýpe.,tateoba +"Pe 21 jasypokõi ary 1938 jave omboguapyjey héra pe tratado de paz, amistad y límites.",tateoba +"Péa añoite pe Estancia oĩ va’ekue Tavaípe ha iporãiterei pe tenda péva, oreko 1500 hectareas voi.",tateoba +Péa ha’e hína guyra campana.,tateoba +Péa ha’ekuéra ho’u mbichy.,tateoba +"Péa ha’e petĩ mba’e hasýva ñantende hagua, ikatu kuri ñane reñói ambue hendápe terã ambue tétame hákatu Ñandejára ñanembou peteĩ hendápe ha upépe jajojogua heta mba’épe.",tateoba +Péa hína upépe pe sy guasu oñangarekóva ore rehe.,tateoba +"Péa katu ipochyvéntema, ojekyhyjeve ichugui, ha’egui hína pe ka’aguypegua mburuvicha guasu, jagua jepeve okyhyjeve ichugui.",tateoba +Péa ko oĩ katuete mboriahu mesápe ha ka’aguýpe katu oĩ mante va’erã.,tateoba +Péako ojejapo ajakáicha ha oimeraẽ mba’égui.,tateoba +Pe altar mayor ha’e patrimonio nacional ha universal avei.,tateoba +Pe altar mayor oï Iglesia San Pedro Apóstol-pe ha’éva patrimonio nacional ha avei universal.,tateoba +Pe American Film Institute omohechakuaa Monroe mba'eapohára kuña poteĩha porãeteva.,tateoba +"Péa ñanembo py’a kyryi hína jahávo pe mbytéipi, ha’eteku ojeíva ñande pyguýgui ha upéa ñanemo akã tavy, ñanembo py’a jere ha opa mba’e rei ojehu ñandéve ndajahasa kuaái aja hi’ári.",tateoba +Péa oje’e pukahápe tava’iguáre ha upéicha voi ojekuaa opárupi.,tateoba +"Péa ombochyryry hikuái terã ombichy ha ha’ete chicharõ osẽ ichugui, heterei ningo ichupe kuéra ha mba’egui piko anichéne ko morotĩ sakãva.",tateoba +Péa oñemoĩ umi yvyra ra’yrusu ikarapã porãva apyire.,tateoba +Péa oñepyrũ pe ary 1980 rupi guive ha heta mba’e porã ha heta mba’e vai ogueru.,tateoba +"Pe apañuãi tavaygua mbytépe oiko oñembotýgui peteĩ imprenta, ndikatu`´ei oñemopu’ã.",tateoba +Péa pe guyra rehechánte ramo pérupi ne reimo’ã mo’ãi ha’eha pe guara campana ipu kere’yetéva ñahendu ramo Felix Pérez Cardozo ojapo haguéicha.,tateoba +Péa pe karai hetaitemi oguereko va’ekue guajaki.,tateoba +"Péa pe ñuhã jajapo yvyra pohýigui ha ambye ñuhãichante avei oñemoĩ tatu rapépe ha ijyképe ijeikutu py’yi yvyra jovaive ha pe mbytetépe oñemoĩ avei peteĩ yvyra po’i, ani hagua tatu ojo’o ha osẽ yvyguýipi.",tateoba +Péape oñembojere ha ojekutu iku’ipa peve ojy porã hagua.,tateoba +Péa pe yso hakuéra voi ojapo: oity pe pindo ha ojoka pe hu’ã ikyrýu hápe ha upépe oñemuña pe yso morotĩ.,tateoba +"Pe ára iporã ha oporomboretia’e rupi, Villarrika ojerereko táva oporomonguerávaramo; oje’e ombotatapejuhuha kane’õ opaichagua opavave ohóva upépe.",tateoba +"Pe arandukápe “La evangelización del paraguayo”, Saro Vera he’i ojejapo haguã peteĩ ñemoarandu añete pe católico Paraguagua rekove.",tateoba +Pe aranduka raity oĩva Colonia Menno-pe oguereko opaichagua tarjetas postales ha avei arandukakuñera ohaiv’akue ñe’ẽpapára oikóva upe rupi.,tateoba +Pe árape ojegueromandu’a avei Mitãrusu ára ha Py'aguapy ára.,tateoba +Pe ára pokõi jasypoteĩ ojeguerohory oñemomba’e guasu tupãsy Virgen del Rosario ára.,tateoba +"Pe arapoteĩ katu, heta tetãme asaje rupi, tupãópe hyapu peteĩ yvyrapararã, oporohenóiva.",tateoba +Pe arara (guacamayo) ha'e peteĩ guyra Pindoramapegua.,tateoba +"Pe ára upépe iporã ha hesãi, hakukue oñemombytéramo ohupyty 21 ºC rupi.",tateoba +Pe arco sã ojejapo guasu pirégui.,tateoba +Péare ha’ekuéra ikatu heta mba’e ñanembo’e.,tateoba +Péa rire ndajeko tuicha oñe ñangareko porãve hese kuéra raka’e ha ojeikuaa véma ichupe kuéra tetã ambuére ave.,tateoba +"Pe ary 2013 jave oguahe pe itavayguakúera 191.1180 rupi, pe tavaguasu opyta Salt Lake City ijerére, oguerekóva itavayguakúera oñondivepa 1.140.483 pe ary 2013 rupi guive.",tateoba +"Pe arýpe oike Copa Nissan Sudamericana-pe, ndaikatúiramo jepe ohasa ambue hendápe ojuhu rupi klu Libertad-pe.",tateoba +"Pe arýpe, tendota Carlos Antonio López ojerure pe periodista ha dramaturgo español, Ildefonso Antonio Bermejo, oñepyrũ haguã omba’apo teatro Paraguaýpe, pe Primer Congreso Nacional-pe, oñepyrũva’ekue ára 4 jasypateĩ ary 1855 jave.",tateoba +"Pe ary Su poapysa poapypa poapy (1888) rupi oñemoñepyrũ ojejapo tape ipe ha oñembojoja porãva ja’e porãserõ ojejapo hi’are haguaicha, oje’e oimene raka’e pytagua rembiapokuéra (heta oĩva’ekue upéramo Villetape).",tateoba +Pe ary su pokõisa porundypa mbohapype (1.793) oĩraka’e mbohapysu porundypa poapy (3.093) tapicha oikóva tetávape.,tateoba +Pe ary su porundysa mokõipa poteĩ (1926) ojeguereko’ypy apoha ñanirýiva omoñepyrũ ha ojapovoi peteĩ ñane retãygua heñoiva’ekue San Bernardino-pe hérava Kurt Hellmers.,tateoba +"Pe batallón 7º, ikatupyryvéva, oñangareko irundýha pieza regimiento 1º de artillería-gua.",tateoba +"Pe cámara ha'e Boggiani-pe guarã peteĩ pytyvõ kakuaa ha'égui científico, oiporúva ñangarekópe péva orekógui formación artística.",tateoba +Pe Centro Artesanal de la Cuenca ha’e peteĩ óga oĩhápe umi artesanokuéra oñembyatyha ko jereregua.,tateoba +Pe Centro Cultural “Estación A” ha’ehína peteĩ tenda ikatuhápe umi oguãhẽva ko’ápeve ovy’ami haguã ojuhutahápe oñembokatupyryhaguã.,tateoba +"Pe Coro Alegría oguereko ipype avakuéra hasykatúva térä noiporämbáiva, avei tekove oguerekómava heta ary; ha’eva ñepohano téra ñembosarairä ävape guarä.",tateoba +Pe Decreto 1305 rupive osẽ va’ekue 2 jasypakõi 1993pe.,tateoba +Pe densidad poblacional ha’e 11 ava/km².,tateoba +"Pe Departamento oreko ruta 8 “ Blas Garay”, oñepyrũva Coronel Oviedo-pe, ha osẽva ruta 2 “ Mariscal Estigarribia”, ha 7 “ Doctor Gaspar Rodríguez de Francia-gui; ko tape oreko asfalto Ka’asapa táva peve.",tateoba +"Pe diapasón ári oike itrastekuera, ohejava notakuera.",tateoba +"Pe distrito Mariscal Estigarribia katu oguereko peteĩ pista de aterrizaje, oipurúva umi mba’yruveve opaichagua.",tateoba +Pe diversidad biológica ombojepokuaáva Paraguái ha'eñoite ha ñanemokyre'ỹva.,tateoba +Pedro David Villagra ha'e tenondegua tendota Cerro Porteño pegua.,tateoba +"Pedro Felipe Monlau, Diccionario etimológico de la lengua castellana.",tateoba +Pedro Juan Aponte ojeporavo obispo Paraguáipe ha oipyhyl Código Penal argentino.,tateoba +"Pedro Juan Caballero, oreko umi tenda ojejahúha ysyry Aquidabán ári, la Negra, techapyrã ojeguereko, ha’e peteĩ tenda iporãitereíva ha ndaijojaháiva.",tateoba +"Pedro Moliniers ohai mbohapy aranduka heta oipytyvõva mbo’eharakuérape: “Guarani peteĩha”, “Guarani mokõiha” ha “Guarani mbohapyha”.",tateoba +"Pedro N. Ciancio, pediatra Paraguay-pe oguerúva omoñepyrũ omomba’apo soha, ra’ỹi, ñemitỹrã.",tateoba +Pe Encyclopaedia Britannica-pe niko he’i: “Peteĩ arete vy’arã oúva sy momorãgui ojegueromandu’áva Grecia ymaveguarépe.,tateoba +"Pe escenario rete oñemoambue ojokupyty haguã umi normativa pytagua mba’e rehegua, boca de escenario, profundidad ha acústica.",tateoba +"Pe Escuela Agrícola San Francisco oĩva Cerrítope ha’e ikatuhápe oñembokatupyry opavave tendagua, omyakãva peteĩ ONG, Fundación Paraguaya hérava, ikatuhápe oiko 150 ava oĩ jave talleres o jornadas completas pe granja escuela-pe.",tateoba +"Pe explotación yerbatera hetaverõ guare oĩ avei ñemongu’e piarapire rehegua opaichagua, ygakuéra michĩvéva oguahẽ umi puerto Itaberá ha Ysaúpe.",tateoba +"Pe festival folklórico “Che Rendáa Alasan”, oiko ary ha ary jave jasykõi jave ha jeroky hérava “Fiesta Nacional del Arriero”, jasypa jave.",tateoba +"Pe fiesta patronal rehegua oñemomorã ára 24 jasypoteĩ jave San Juan rérape, santo patrono ko táva pegua.",tateoba +"Pe finca El Gaucho oguereko 4 ha yvyryty guasu oĩháme, ha tembipuru opaichagua ha iporãva coloniarõ guare.",tateoba +"Pe fortificación ojejapo itágui ha oĩ pe tenda ijyvstevehápe, ha'etéva peteĩ óga juru ysyry ha pe bahía ári.",tateoba +"Pe funcional rehegua oiko jeikehakuéra tape Alberdi rupi, oñemboty haguépe mba’yruguatápe guarã, oĩháme peteĩ plasa ojáva Teatro ha Correo rehe.",tateoba +"Pe fundación “Yvytyrusu”, ha’éva ambientalista, oguereko oguahẽseha ha’éva pe hérava concienciación umi avakuéra tetãvore Guairá pegua, ponoike iñambue araka’eve pe ecosistema oikoha hikuái.",tateoba +"Pe gua’i mbytegua katu, ojerovu ha he’i: “Ché areko peteï ryguasu he’íva: kaka-kara’a”.",tateoba +"Pe gua’i pahaguéva oikova’ekue España-pe ha ikatelláno kate asýpe, osë he’i: “Yo tengo un járro que dice “Ka’a”.",tateoba +"""Peha'ãrõ, che ambotýta peẽme pe peteĩ ikuaha"", he'i Peru ha ojupi peteĩ ári ha omboty porã chupe ikuaha.",tateoba +Pe ha’e imboriahuhagueichaiténte hekovépe ha’e omano va’ekueParaguaýpe 15 japypoapy 1931-pe.,tateoba +"Pehayhúramo pende rekove ha pene ñemoñare, pehova'erã ko'águi ha pya'e ave.",tateoba +"Pehayhúramo pende rekove ha pene ñemoñare, pehova’erã ko’águi ha pya’e ave.",tateoba +Pehechakuaápa che irũnguéra mba’éichapa ñande ra’y ha ñande rajykuéra hekovesãsõsapy’a.,tateoba +"Pehẽngue mokõiha, oguerekóva avei 12 yke, ojapouka Pedro I de Castilla (Pedro I el cruel) saro'y XIV jave.",tateoba +Pe héra añetehápe omoha’angahai tekoha porãite ha’éva ko táva.,tateoba +"Pe hérava crecimiento demográfico ijyvate: 8,24% ary pukukue pa ary ohasaramóvape jave.",tateoba +Pe hetavéva umi ojererekóva péichánte tembiguái ramo.,tateoba +"Pe hyeguasúva imembypotávo ojerure peteĩ mymba ro’o ho’uséva, peteĩva ijapytepekuéra oho ojeporeka.",tateoba +"Pe hyeguasúva imembypotávo ojerure peteĩ mymbaro’o ho’uséva, peteĩva ijapytepekuéra oho ojeporeka.",tateoba +Pe hykuesẽngue pyahu ikatu ojopi ñande pire.,tateoba +"Péicha 12 jasyrundýpe 1877 jave, presidente Gill oguata jave mokõi decan (oficiales de alta graduación) ndive, péva Villarrica rapére (ko’ágã Presidente Franco tape réra).",tateoba +"Péicha 15 jasypoapy ko arýpe, Montero ome’ẽ mando presidencial Manuel Gondra-pe.",tateoba +"Péicha, 15 jasypo arako’ẽme Paraguay hekove sãso, opáy, opu’ã ha oguata ijehegui ha ojehekýi España poguýgui.",tateoba +"Péicha 17 jasypo 1960-pe, péva Resolución Ministerial Nro.",tateoba +"Péicha 1897 El Instituto Geográfico Argentino oikuaauka obra titulada ""Apuntes sueltos de la lengua de los indios caduveos del Chaco Paraguayo""",tateoba +"Péicha 1980, Avanzada oñepyrũ ogana espacio oñemomba'eguasúva ha'éva peteĩ estilo musical oikéva tavarandu tetãme.",tateoba +Péicha 19 ary oike Legión Paraguaya-pe.,tateoba +Péicha 19 jasypópe 1954 jave omboguata “Manifiesto al pueblo de la República” ha péva 27 jasypa 1955 jave oime pe ojeheróva “reencuentro”.,tateoba +"Péicha 19 jasyporundy 1929 jave, 72 arýpe, omano tavaguasu Foz de Iguazú (Brasil), paludismo-gui, oreko’ỹva marandu omano hembireko, Eugenia Rossetti, mbohapy arapokõindy tavaguasu Encarnación, Praguái yvy gotyo.",tateoba +Péicha 19 jasypoteĩ jave 1956-pe peteĩ decreto municipal péicha ojeguereko peteĩ avenida Paraguaýpe ogueraháva héra.,tateoba +"Péicha 1 jasypoteĩ 1993 ojeavilita esclusa navegación osalva agua joavy altura orekóva, ha 2 jasyporundy 1994 peteĩha unidad central hidroeléctrica-pe.",tateoba +"Pẽicha 1 jasyrundýpe 1880 jave Cándido Bareiro omoñe’ẽ imarandu presidente ramo, pèicha oñembohovái Senado-pe umi proyecto financiero ha’èva Ejecutivo ha omonéiva lotería oipytyvõva.",tateoba +"Péicha 25 jasypateĩ 1806 jave oipyhy magistratura oñemoñepyrũva, péva vicepresidente don Emiliano González Navero.",tateoba +"Péicha 26 jasypateĩ 1949 jave osẽ upégui oipota’ỹme, ou jey 20 jasypateĩ 1956 ha péva ary omokyre’ỹva ojapóva Segundo congreso.",tateoba +"Péicha 27 de agosto, Convención oiporavo ichupe comisión redactora del proyecto de Constitución miembro ramo, ointerveni porãiterei, Asamblea-pe oiko orador chugui.",tateoba +Péicha 27 jasyrundy 1949 jave ojupi presidencia provisional ramo péva 14 Jasypópe – omotenondéva elecciones generales – oñepyrũvo oisãmbyhy tetã.,tateoba +"Péicha 29 jasyporundy 1992 jave, doctor Eusebio Ayala retekue opytu’u hetãme, oñemoĩ Panteón Nacional de los Héroes de Asunción-me.",tateoba +Péicha 2 jasypo 1949 jave omokyre’ỹ convocatoria Primer Congreso Judicial.,tateoba +"Péicha 30 jasypo 1874 jave omano Obispo Moreno; mokõi ára rire, Maíz omondo upe documento ministro de Culto-pe, ha poteĩha jasy rire oguahẽ sede Obispo-gui upe notificación omonéĩva oficial documento ha nombramiento.",tateoba +"Péicha 30 jasypokõime ko arýpe, periódico ohechauka jeroky kakuaa salón principal estación-me, oikuave’ẽva tendota ha oficial 24 jasypokõime, ogueromandu’ávo presidente de la República aramboty.",tateoba +"Péicha 30 jasyrundy 1869 ha’èva tendota convencional constituyente club del Pueblo, pero ndaipo’àigui ndohupytýi vóto oikotevẽva oñekonsagra haguã.",tateoba +"Péicha 30 jasyrundy 1906 osuscrivi acta de fundación Liga de la Juventud Independiente, kóva ha’e peteĩ organización oipyhýva ipoyvi omoañetévo Carta Magna del año 70, upépe ojekuaa miembro “constitucionales”.",tateoba +"Péicha 6 jasyteĩme 1950 jave omoheñói conjunto imba'éva ojekuaaukáva ojehovasa jave Radio Guaraní, emisora oñemotenondéva tetãme umi árape, ha péicha conjunto musical oñepresenta gran público paraguayo-pe.",tateoba +"Péicha 7 jasypoapy 1908 jave ofirma peteĩ manifiesto-invitación péva asamblea 15 árape, ko’ápe oñehenói “radicales” odefinitáva situación partidaria.",tateoba +"Péicha 9 jasypoapy ko arýpe, orekóva máquina ymaguaréva “Bull”, oguerúva Inglaterra, omotenonde jeguata ñepyrũ ha’éva locomotora, omboguatáva mbohapy karro orekóva poteĩha pasajero péva peteĩva.",tateoba +"Péicha “Academia Guaraní” rire oñembohérakuri “Academia de Lengua e Instituto de Cultura Ibero-Guaraní”; upéi “Academia de la Cultura Guaraní”, ha ipahápe, ága peve, “Academia de la Lengua y Cultura Guaraní”.",tateoba +Péicha aeromodelismo avei oguereko ipa’ũ pàkepe.,tateoba +Péicha aravo 4: 25 aravo'ípe upe 15 jasypoapy 1949 jave”.,tateoba +"Péicha, Arsenio Erico oujeýkuri ñane retãme opytaitévo, py’aguapýpe.",tateoba +"Péicha, ary 1524, ohasa Paraguay rupi Alejo García, ha’evahína upe pytagua opyrũ’ypyva’ekue ñane retã.",tateoba +"Péicha ary 1977 guive omoñepyrũ clase de piano, teoría ha solfeoha flauta traversa Escuela Municipal de Arte-pe.",tateoba +"Péicha ary 1989 oñemotenonde joaju Museo orekóva público, oipe'áva hokẽ exposición umi artista nacional ha extranjero, omotenondéva performance ha organización opáicha actividad educativo-cultural, ovaléva reconocimiento umi generación oúva oguerohorýva.",tateoba +"Péicha, ava jyva ojogua ryguasu pepópe; mokõivéva kanguemimi ojojaite hetakuépe.",tateoba +"Péicha, ava korasõ ojoja ku’ekatu ha ysajakatúpe karaja korasõre; upévare heta ára, ava ikorasorasýrõ térã omanombotávo korasö rasýgui, oñemyengovia upe korasõ hasýva peteĩ karaja korasõre.",tateoba +"Péicha avatar política paraguaya, ojejopy oho haguã oka gotyo opáicha oñembyaty hikuái, oipytyvõ ojogua haguã colección de pintura ha escultura, ijapytépe ojepytaso umi obra Coubert, Murillo,Tintoretto, ambuéva.",tateoba +"Péicha avei, araka’eve nopu’ãi umi àra oúva guerra rire; ivaivéva upe tragedia ohasáva tet0Ò Paraguái rembiasápe, ni upe erída nombotýi del todo.",tateoba +"Péicha avei, ary 1604, Hesuitakuéra ou’ypýkuri ha omoheñói San Ignacio Guasu, Santa María, Santa Rosa, Santiago, San Cosme ha Damián, Trinidad, Jesús, Belén ha Loreto umíva.",tateoba +"Péicha avei Cerro Corá, Parque Nacional orekóva monumento Mcal.",tateoba +Péicha avei ja’ekuaa teroja moteĩva papapýva ha kuaa'ỹvape ohupytyha avei kokatu ñe'ẽpehẽtai.,tateoba +Péicha avei ko’ága peve ndojekuaaporãi mb’épa oiko chugui.,tateoba +"Péicha avei, kristiánokuéra apytépe ojeruréjepi ojejapo hag̃ua heta mba’e oimeraẽ tapichágui oiko hag̃ua avei kristiáno.",tateoba +Péicha avei kuatiañe’ẽ upérõ oñenohẽva apytépe ndaiporiete Guaraníme ojehaíva.,tateoba +"Péicha avei, ñamoñe’ẽkuri Ava Itaipuygua itujaveha.",tateoba +Péicha avei ñoha’anga’i hérape oĩva ary 1985.,tateoba +"Péicha avei, oguahẽvo misionero jesuita ha franciscano, oñepyrũ oñemoambue ha purahéi, arquitectura ha, opu'ã, talla de imágen apo, oñembosarái ha omotenonde peteĩ kuatia oñemomba'eguasúva artesanalmente teỹinguéra.",tateoba +Péicha avei oĩ hetaiterei ñe’ẽ ha ñe’ẽjoaju juehegua.,tateoba +Péicha avei oiko karu guasu ha oñemboy’u guari tuichaháicha.,tateoba +Péicha avei oĩ tenda ikatu’ỹha gueteri oguahẽ ã mba’e (comunicación) ha avei umi ypykuéra ka’aguygua (indígenas selvícolas) ayoreo rehegua oikovagueteri ka’aguy mbytépe ha umi osẽmave oiko ambue hendápe ndaikatúi gueteri oiko porã hikuái.,tateoba +"Pèicha avei oĩ tenda tapichakuèra ojapóha gimnasia oiporúvo umi aparato oipytyvõva hete porãve haguã ha omombarete haguã ipyti’a ha ojehetepyso porã haguã katupyrýpe, péicha ikyre’ỹvéta ha hesãivéta.",tateoba +"Péicha avei omba’apóvo kuatiahaipyrépe, omoheñói peteĩ revista cultural ha’éva “Guarania”.",tateoba +"Péicha avei, ombyai corriente ohupytýva ńemit˙ ońapymíva, ha’éva sistema del Yvera omopyendáva hábitat oimehŕpe heta especie endémica.",tateoba +"Péicha avei omotenondéva peteĩ tembiapo purory ha temiandu jehaípe, ambue andu ojehaíva; heta ary omba’apo ko’ã mba’épe oikuaukàvo tetã kuaandy ha tavarandu, ogueraháva héra “Parrilla Luna y Folklore”, oñemoherakuãva peteĩ arandukápe.",tateoba +Péicha avei oñeha’ã ha oñembokatupyry opo haguã paracaidismo-pe.,tateoba +"Pèicha avei, oñembokatupyry kavaju àri ha pèva ombohasa porã opytu'u jave: omoheñói avei club de polo tavaguasu Paraguarípe ha oñemomba'eguasúva umi fiesta patronal tavavy ijerére oiméva, ohechaukahàpe Caballeríaomyakãva Irrazábal ikatupyrýha.",tateoba +"Péicha avei oñemboty curso militar, omopu’ãva cuartel péva táva okaháre avei oñemopu’ã edificio aduana capitalina-pe.",tateoba +Péicha avei paraguájo ha paraguája oho jave ambue tetã ho'u katuete ogueraha hendive itereremi.,tateoba +"Péicha avei, peteĩ mba’e, taha’eha’éva, ñe’ẽtépe, hekove mbykykue jaipyhýrõ ñahesa’ỹijo hagua, upépe jaipuruñaína arepa’ũ.",tateoba +Péicha avei Romano-kuéra ohero hikuái “Hilaria” ko arete guasúpe.,tateoba +"Péicha avei umi mymba mimi ipokãva ohóvo ha’e, gua’a sa’yju, jakareita, guasutĩ.",tateoba +"Péicha avei, umi ñe’ẽtéva ijysaja’apýva (verbos triformes) (T-R-Henói / T-R-Heka), oiko jave ñe'ẽtéva terarãnguérõ oñe-moñepyrũjepi ""R""-pe (nde chereka, ha’e cherenói).",tateoba +"Péicha, Benigno Ferreira omotenonde ijoaju ambue mitãrusukuèra ndive amb.",tateoba +"Péicha, “cabra” castellano-pegua, ohasávo Guaraníme omoambue hyapu ha ijehai: “ka-vara”.",tateoba +Péicha “carreta” castellano-pe ojehai upépe “c” reheve ha oikévo Avañe’ẽme ojehaíma Guaraníme ojehaiháicha “karréta”.,tateoba +Péicha Catalina ha’e kuña peteĩha oĩva ñane retã rembiasápe omba’apóva tendota ykére ñe’ẽasaháramo.,tateoba +"Péicha Cerámica precolombina ojejapóva territorio paraguayo ha'éva rústica ha terracota ombojeguáva, ha umívaicha morotĩ ha hũ; omba'apóva sistema colombín po rupive ha péicha ko'ã te'…i ombojepokuaáva decoración incisa ombojy mboyve tatápe.",tateoba +Péicha: “Chive ra’ykuéra kuehe oho Pa-raguaýpe.,tateoba +Péicha colección avei ombohetáve obra artista contempráneo Río de la Plata-gua.,tateoba +"Péicha comandante en jefe del ejército ha ombohape operación, orekóva Guerra del Chaco (1932-1935) hembipotápe.",tateoba +"Pèicha ""Comandante Irra"",oñehenòiva comandante III Cuerpo de Ejército, ombohovái peteĩ ejército numérica ha técnicamente superior, mbohapy àra oaguanta hikuài ñorãirõ.",tateoba +"Péicha Comisión Municipal de Folklore y Artesanía táva guasu Ypakaraii, ko festival “oheka ogueru jey ha omopu’ã jey tetã mba’éva ha’éva umi ojeheróva arte popular”",tateoba +Péicha Correa ndaha’èite omoheñòiva personaje; ha’e oike upe escena-pe vy’a ha manóme umi mba’e yvypóra ohasáva heko potĩ ha oñemo’ãvape ( humanísimos).,tateoba +Péicha crítica internacional he’i sehe ha’eha peteĩ concertista kakuaa ha ohenóiva 'kurundu mbarakápe''.,tateoba +Péicha Departamento de Fomento oñepyrũ perseverancia fomento-pe ha’éva propiedad territorio de la república pukúkue.,tateoba +Pèicha diligencia noñemoañetèiva Bareiro he’iháicha.,tateoba +"Péicha diseñador ha omyakãva construcción ha ambientación museo-pe, omoheñóiva mitológia, orekóva armonía umi tembiporu ha mueble yma guaréva ombyatýva.",tateoba +Péicha Enrramaditape opyta va’erã oúvo Tava’íguio ha imandu’a hikuái opyta hague karai Pancho Vegape terã karai José del Rosario Brizuélape okévo ha upéi voi porã ipiro’ykue oho jevy hikuái.,tateoba +"Péicha evolución música folklórica hetãme, ary 1974, oñepyrũ investigación péva ha ohai base propuesta de proyección, ogueraháva opáichagua combinación rítmica ha melódica, omopyendáva guarania ha polka paraguaya ñemoirũ.",tateoba +"Péicha explorador ojuhúva ikámara rupive umi tribu angaite, legua, sanapana, kaduveo, tova, pajagua, vororo ha chamakoko.",tateoba +"Péicha fauna oikóva ipype guasu, ka’i ha umi mbói opaichaguáva, tuicha ha michĩva ha’eháicha jakare térã caimán, kuriju térão anakonda ha kapi’ýva o carpincho, ho’o ojeguerehorýva ha ipire.",tateoba +"Péicha gobierno ome’ẽ privilegio omondóva tetã ambuére petỹ po ary pukukue, ombotove exportación térã importación upe producto rupíve.",tateoba +"Péicha gobierno omotenondéva papel moneda, omoñepyrũva Colegio Nacional de la Capital ha ombohetavéva impuesto.",tateoba +Péicha golpe oikova��ekue 26 jasykõime omohu’ã gobierno mbykymi Rolón.,tateoba +Péichagua heta oĩ jatopa.,tateoba +Péichagua hína pe oñemoñe’ẽva pe hapichápe terã pe mba’e porã apoha.,tateoba +Péicha ha’e kuéra oiko ndopytái peteĩ hendápe.,tateoba +"Péicha ha’ekuéra omoĩ porã ojupe jeja’yverekue, ñemoakãratĩ rire térã jeguerokañy rire.",tateoba +Péicha ha’e oñakârapu’â ha mbeguekatúpe omyasâi hembiapo ñane retâ ha ambue tetâ rupi.,tateoba +"Peichaháguinte Kachíke oho heseve ha osapukái “pejeíke che rapégui”, ha ohupytývo, hatäiterei oinupä pe pelóta ha Kachíke omopëmi ipy.",tateoba +"Peichaháguinte ohecha hikuéi peteĩ máva overapáva ndohejáiva ovecha ohasa amogotyove, oñemondýipa.",tateoba +Peichahágui Pastor omaña hugua gotyo ha ohecha upépe peteï tuja’i opokóva henondére.,tateoba +Péicha háipi ndaje raka’e peteĩ kuimba’e he’i peteĩ hapichápe jahápy ñañemongetami amo pytumby hápe ha oho hendive pe tapicha.,tateoba +"Peichahápe, Anastacio Rolón -ñe’ẽpapára Karaguataygua- oipyahã Guaraníme momorãhéi (himno) ypykue.",tateoba +"Peichahápe avei jahechakuaa aipórõ mba’éichapa tekoha omoheñói, omboyke, omoambue térã ombopyahu peteĩ avano’õ rembiakuaa ha rembiapoita.",tateoba +Peichahápe avei ñaikũmbyporãvéne mbo’ehaovusu rembiapo ha rembiaporã.,tateoba +Pei-chahápe muanduhe (hai térã pureko) ojehekuavo katuete pu’ae atã ári.,tateoba +"Peichahápe oipuru umi yvyra ojapo hag̃ua apyka, mesa, tupa umíva.",tateoba +"Peichahápe, oje’e ava hembiapokatúva ha’eha upe oikuaáva mba’epukuaa (música), ñe’ẽporãhaipyre (literatura); ha hi’arigua, hekoporãva.",tateoba +Peichahápe umi mitã oikuaa ñepyrũ ma’erãpa oñeporeno.,tateoba +"Péicha ha techapyrãrõ, ja’ekuaa poyvi pytã, morotĩ ha hovýva omba’eheroha ñane retãme, taha’e ha’ehápe.",tateoba +Péicha he'i Ysyry Sakãygua.,tateoba +"Péicha hembiapópe jajuhukuaa Hjelmslev, Copenhague-ygua, Bloomfield ha Humboldt umíva remiandu.",tateoba +"Péicha hembiapópe oĩ Carlos Casado, hendive idespido, péicha oĩ recomendación ha'e orekóva: “Arakaeve ani oñemomba'apo upe empresa-pe ifarrista-gui”.",tateoba +"Péicha ho’a, ojedesagua ko yno’õ heta ysyry rehe, ha’eháichal Jagua Resay, Yukyry, Puente Estrella ha Piraju.",tateoba +Péicha infraestructura omomaitei ohechaukñavo naturaleza iporha.,tateoba +"Péicha investigación omotenondéva Lito Barrios, ojuhu Tomás Salomoni omoirũva’ekue mbo’ehaópe Agustín Barrios oñemoarandúva, l Colegio Nacional de la Capital, péicha umi curso omyakãva Agustín.",tateoba +"Péicha investigador ramo omoherakuã, co-autoría Luis Szarán ndive aranduka “Mangoré.",tateoba +"Péicha ipirapire heta ha ipu’akápe okakuaa ohóvo avei omopu’ã heta táva kakuaa ha ipype omopyenda organización social, política ha jerovia rehegua.",tateoba +"Péicha ita'ýra Lobo Martínez he'i, Don Eladio ""karai orekóva ñe'ã marangatu ha positividad pmbovy ára ojejuhúva.",tateoba +"Péicha jaha Tava’i peve, upépe opáma ñu ha jaikéma ka’aguy guasúre, nda’ipóri véima mba’evéichagua ñu ñasẽ meve Parana syrýpe.",tateoba +Péicha: “Jajapova’erã tembiaporã ohejava’ekue ñandéve mbo’ehára”.,tateoba +Péicha jasypópe pe ñokarãi imbaretevéma Don Pedro ha Corte-kuéra apytépe.,tateoba +"Péicha jave, oñepyrũ opurahéi peteĩva aty ha upéi ombohovái chupe ambue ha péicha oho heseve ko’ẽmba meve.",tateoba +"Péicha jave pe muanduhe (hai térã pureko) ndojehekua-vói pu’ae atã ári, ỹramo ñe’ẽpehẽme ojojuhu pu’ae hendape’ỹ.",tateoba +Péicha jeko oñembohovaiva’erã ko jasy ijetu’úva.,tateoba +Péicha jekoraka'e Bogado oikékuri Mburuvicha José de San Martín ñorairõhára atyguasúpe.,tateoba +Péi-cha: “kavaju” ha’e mymba réra ha “kavaju” he’ise avei jeja’o.,tateoba +"Péicha ko’ã artista oreko visión ombombe’úva hemiandu omoheñóiva pa’ũ omohenda agua ko’ã tembiporu guaranítico, franciscano, jesuítico ha colonia-gua oikòva testigo ramo upe ñorãirõ ha’èva upe guerra internacional ombohovàiva Paraguái.",tateoba +"Péicha ko'ã época independiente-pe, umi colono frances oñemopyenda ko tendáre orekóvo umi tavayguakuèra oiko ipype, ha ndahi'aréi hikuái, pèicha ko'ã gente opyta ha omopyenda pe ohenóiva ""Villa Occidental"".",tateoba +"Péicha ko’ágã umi edificio ñanembojurujái proporción arquitectónica ha línea iporãitereíva, ha oñemomba’eguasuvéva ára ojejapohague.",tateoba +"Péicha ko’ă jyvápe oĩ vertedero; turbinas oĩva brazo principal, vertedero ha’čva 18 compuerta omoĩva flujo máximo 55.000 m /s.",tateoba +Péichako añete obrajéro kuéra osénte ka’aguýgui oimeraẽ ára rei ha osẽ ha’árante ofarrease hikuái.,tateoba +"Péicha ko’ã tembiapo ou por0Òva umi tavayguakuéra oike artesanía, cuadro ojejapóva arpillera, florero, manopla, esponja vegetal-pe omba’apóva ha oñeikuave’ẽva.",tateoba +Péicha ko festivaloikóva jasyporundy jave káda ary.,tateoba +Péicha ko Parana ka’aguy guasúpe heta mba’e ojehasa ha heta mba’e pe oñeñongatúva ipype.,tateoba +"Péicha Kordillera Amambáigua omokoni yvyty ombojeguáva Cerro Corá, Takuru Pytã, Guasu ha Alambíke.",tateoba +"Péichal 26 jasypa ary 1948 jave oñandu golpe de estado tentativa, oúva ipatido-gui voi.",tateoba +Péichal Río Tevikuary – mi ojoaju táva Paraguarí ndive.,tateoba +Pèicha marzo 1864 jave pèva jasypa ary oúva oiméva tembiapo ojoajúvaa marcha de la guerra-pe.,tateoba +"Péicha, mbohapy “a”, “u” ha “y’u” ndaha’éi iñam-buéva iñe’ẽrapópe.",tateoba +"Péicha, “mesa” castellano-pegua oike Guaraníme ha oñembohyapu pyahu, oñemomuanduhe Gua-raníme “mesa”; ja’eporãsérõ oñemboguarani reko, tyapúpe.",tateoba +Péicha milanesa suruvígui ojejapóva ha’e plato gastronómico ojeguerohoryvéva bar ha restaurant upe távape oñemomba’eguasúva.,tateoba +Péicha misión orekóva ko’ã jesuita ombyatýva grupo de dos o tres mil peteĩteĩ táva rehe.,tateoba +"Péicha motivo económico osẽva ñembyasy ha mboriahúgui, upévagui oiko Primera Guerra Mundial.",tateoba +"Péicha, ndaha’éiva jasyteĩ 1958 omoheńóiva Comisión Mixta Técnica Argentino-Paraguaya, oisămbyhýva estudio técnico oaprovecháva río.",tateoba +"Péicha ndaje, peteĩ ko'ẽ, ojuhu hikuái juky iñasãiva hóga jerére.",tateoba +"Péicha ndareígui ojekuaa ko tendápe heta ary ohasava’ekuépe Capital del Burley, ha’éva tety rehegua, oikó chugui cigarrillo iporãva.",tateoba +"Péicha oestrena ñoha’angápe umi ojeheróva pieza teatral La carcajada, 1930-pe, omoñepyrũva carrera literaria ichupe guarãva; ohai ambue ñoha’anga’i ha’èva La residenta ha El niño del rocío, ary 1942-me, Mientras llegue el día, oestrenáva 1946 jave.",tateoba +Péicha ohai avei mokõi composición de tono épico maymáva oguerohorýva ohendúvo ha'éva: “Che la reina”térã “Aháma che china” ha “Rojas Silva rekávo”.,tateoba +Péicha oheja ipirére pore.,tateoba +"Péicha ohesape, tápia ha yvy rogapy ome’ẽva ñemomorã umi mba’e yma guarére ha avei umi “Monstruo” ojehechaukáva upe ógape.",tateoba +"Péicha ohupyty ichupe peteĩ tiro de pistola pytũmby guive ojepóiva, ohejáva vaietépe.",tateoba +Péicha oĩ Compañía Fassardi ha Barte mba’émo.,tateoba +Péicha oï hína moköive.,tateoba +"Péicha oiko festival ‘73, oiméva Quinteto Vocal de la Facultad de Derecho de la UNA, opurahéi agua hikuái Festival Universitario de la Canción oikova’ekue upe arýpe.",tateoba +"Péicha oikundahávo heta mba’e ohasa hikuái, mba’asy, ñembyasy ha techaga’u.",tateoba +"Péicha, oĩ peteĩ pa’ũ oñembohérava Ñe’ẽkuaaty Mboyvegua (prehistoria de la lingüística) ijahápe opaichagua jepy’apy ñe’ẽteguigua.",tateoba +"Péicha, oĩ porã.",tateoba +"Péicha ojapo avei Ishir-pe, ág̃akatu iragẽgui ha’ekuéra osẽ naiñarandupái.",tateoba +Péicha ojapo ha ombyaty marandu oikotevẽteva’ekue hetã milikokuéra.,tateoba +"Péicha ojapo opáichagua jeguaka, rombo, hexágono, pentágono, rectangular, escalones diagonales.",tateoba +"Pèicha ojapo umi tembiporu cerámica ombojeguáva ikuãme, omoĩvo tinte natural.",tateoba +"Péicha ojeguereko 100 empresa, municipio, gobernación ha umi oipytyvõva omoherakuãvo oikéva upe tysýi ojeheróva patrocinadores comunidades beneficiada-pe.",tateoba +Pèicha ojeguereko lista puku ha ohenói opavave teko jaezaba oñemoherakuãvo arte.,tateoba +"Péicha ojeguereko moneda yma guaréva, tembiporu ha opáichagua mueble ha tembiporu ijára oiporuva'ekue.",tateoba +"Péicha ojehero iñepyrũháme estación central ha’éva “Estación San Francisco”, jepénte ojekuaa primera época ha’eháicha: “Plaza San Francisco”.",tateoba +"Péicha, ojepovyvy mbarete porã, ohasáva ciencia físico-natural, antropología, ensayo lingüístico e ideológico, observación filosófica ha comentario tembiasa reheguáva.",tateoba +"Péicha ojereko ""Ñanduti"" (tela de araña), ojeguereko ""inimbo apopyrégui"" (tejido a mano) ojejapóva Ituápe, ha ojeguereko Jataity ojejapóva inimbógui poyvi ojeguakapáva, yvoty ra'anga, ovecha raguégui ojejapo ahoja ikuáva mbytépe 60 listapara'i.",tateoba +Péicha ojerereko ka’a hyakuãvureíva.,tateoba +Péicha ojerúre oñemoambue haguã umi Tetã Léi guasu artículo ha omokyre’ỹva iñepyrũmby ambuépe.,tateoba +Péicha oje vy’aiterei ymave.,tateoba +"Péicha ojuhu ichupe ikriada, oñuãha iména omanombotáma ohóvo, ohenói peteĩ ambulancia ha ogueraha ichupe tasyópe.",tateoba +"Péicha ojukáse hikuái tapére, upe arapoteĩ jave 1820-pe, ha ome'ẽvo gobierno Fulgencio Yegros-pe ha upépe tropa omyakãva umi comandante Montiel ha Caballero.",tateoba +"Péicha O´Leary : ohechakuaa “Flores, gaucho orgulloso, oitýva tukumbo hetãre, omotenondéva kyhyje hetãyguáva, noñembotapykuéi omboykévo upe tropa, ohóvo ikavaju àri desensillado ohekàvo ipo” (O´Leary.",tateoba +"Péicha Olimpia, Nacional, Libertad ha Gral.",tateoba +Péicha omano oguenohẽvo oikóvo ta'anga.,tateoba +"Péicha omba’apóve hikuái hi’upyrãre ohepyme’ẽ haguã, eirete, takuare’ẽ, aramirõ.",tateoba +"Péicha, ombohape generación pyahúpe.",tateoba +Péicha ombyaty heta pirapire ha ojogua yvy távape ha avei okaraháre.,tateoba +Péicha ombyaty umi piesa mba’e guasúva ñane retãme ha avei ohechaukàva kuaandy Paraguái.,tateoba +Péicha omomba’eguasu ha ohechauka hikuái maymávape itúva ikatupyryha.,tateoba +"Péicha omombe’u Castulo Garcete, ha’éva Mbya Apytere Kanindeyuygua myakãhára.",tateoba +"Péicha, omombe’úvo mba’e oikova’ekue araka’eve hesakãporã’ỹva, ha’ete Rodríguez Alcalá ohejaha ohóvo ñorairõ’i mimi ymave guare.",tateoba +Péicha omopehẽ mokõi ciclo: peteĩva irundýha curso ha ambue mokõivéva.,tateoba +"Péicha omotenonde carrera judicial katupyrýpe, omotenondéva Poder respectivo.",tateoba +"Péicha, omotenonde iñapytu’ũ roky rembiapo ndopytu’ũi hikuài.",tateoba +"Péicha oñembohéra umi ñe’ẽ oúva pytagua ñe’ẽtégui ha oikéva ambuépe, oñemoheñói meve upe ñe’ẽ joguaha.",tateoba +"Péicha oñembohero chupe ""Táva Moñepyrũhára"".",tateoba +Pèicha oñembokatupyry ha hembiasa kuaa Taller Musical Sembrador omboyke purahèi ñemoheñòi ha oñemoĩ omba’apo periodista ramo.,tateoba +Péicha oñembosako’i “kiveve”: oñembopupu pe andai ojepiro pyre y oñembopupúva peteĩ mba’yrúpe ha upéi oñemboty kóva.,tateoba +Péicha oñemombarete pa’i pueblo omopyendáva- ha pèva ha’èva- peteĩ elemento peteĩha orden orekóva situación política ha omoambuèva transformación.,tateoba +"Péicha oñemonde hikuái heta ára ombopu peteĩ familia rógape, ko'ápe, ojehechakuaa, upe óga cortina ojoguaiterei ha oiporú género ojoguáva ipondho-kuérape, ha upéva omoandu vai ha noñemondesevéi hikuái upéicha ha omboyke ijaokuéra.",tateoba +"Péicha oñeñoty takuare’ẽ, hetave oñotýva, 41% tetãmegua.",tateoba +"Péicha oñepyrũ etapa juvenil hekovépe, omokyre’ỹva pytyvõ ha teko por0Ò henyhẽ hese ha ndaipóri omongy’áva ichupe ha upe guive oĩ jesarekópe ha pe oha’õva ichupe ñemomba’eguasu hembiapópe.",tateoba +Péicha oñepyrũ rupi ikatu jahecha ko árape frisõñe'ẽ ha váho alemãñe'ẽ ha inglesñe'ẽ jojogua.,tateoba +Péicha oñepyrũ táva Ytũ rehegua.,tateoba +"Péicha oñomoangirũkuri Manuel Ortíz Guerrero ha José Asunción Flores, oikuaa'ỹre upe rire mokõivéva omoheñoitaha upe “Guarania”; Darío Gómez Serrato niko he'iva'ekue tapiaite Guarania omoheñoihague José A. Flores ha Manuel Ortíz Guerrero.",tateoba +"Péicha oreko techapyrãrõ iguía, Barrios ombohasáva omoarandu haguã obra ojekuaavéva compositor-kuéra tuichavéva guitarra clásica péva, ha’eháicha: Francisco Tárrega, José Viñas, Fernando Sor, Dionisio Aguado, Julián Arcas ha Joaquin Parga.",tateoba +"Péicha orrenunsia Sesión ha Congreso orresolve onombra hekovia vicepresidente, don Héctor Carballo-pe.",tateoba +"Péicha osẽ “Obras completas” – oike’ỹvo umi tembiapo inédito- ha’éva ary 1952 jave, “Arenillas de mi tierra”, 1969 arýpe.",tateoba +"Péicha ovávo hese mba’asy, ogueraháma hógape ha orova ambue.",tateoba +"Péicha: “Para-guái” (ha’éva Para-gua-y), Japeju (ha’éva Y-ape-ju), Uruguái (ha’éva Ũrugua-y) ha Itamarati (ha’éva Ita-marã-tĩ).",tateoba +Péicha Paraguái ñemoñarekuéra omomaitei paha peteĩ tetãygua herakuã mombyrývape.,tateoba +Péicha Paraguái ohasa jey upe fenómeno mestización colonial.,tateoba +"Péicha Paraguaýpe jahecha terã ñahendu mba’éichapa ojapo hikuái ojapo’y va’erã, éa ojehuve umi Mbya kuérape, mbue kuéra nañahendu guasúi ichugui kuéra mba’eve.",tateoba +Péicha péichante ndojejapói ha paro cardíaco.,tateoba +Péicha pe Príncipe Regente ndojapói omondóva ichupe Cortes-pegua ha opyta Brasil-pe.,tateoba +Péicha peteĩ jehero (marcante) oimeraẽva omoheñoikuaa.,tateoba +"Péicha, peteĩ ñorairõ mborayhugua mitãkuña ome’ẽva Bareiro-pe, karai omba’apo’ýva ha Eligio Ayala, omohu’ãva’ekue karai ministro rekove.",tateoba +Péicha pe tembireko ha’e hína ména avei.,tateoba +Péicha pintura ha negocio omboyke.,tateoba +"Péicha producción fonográficas, “Dulce Margarita”, ome'ẽva Disco de Oro ñeikuave'ẽme, omotenondéva RCA Internacional.",tateoba +"Péicha pueblo, servicio, redención, felicidad, justicia, oñemopyendava’erã tembiapo opáichaguávape pe ojeipotáva.",tateoba +"Péicha reducción orekóva templo tuichavéva omoañetéva reducción jesuítica, ko'ápe heñói músiko ipokatúva ojuhu peve umi partitura musical Moxos (Bolivia) omopyendáva purory ha purahéi omoñepyrũva misiones jesuíticas.",tateoba +"Péicha revolución 1891, ohasáva exilio omombyasýva ha omotyre’ỹva.",tateoba +Péicha revuelta oñekontrola omanóvo Serrano ha ambue sublevado-kuéra.,tateoba +Péicharõ añoite tekogua hekovekatúta ha hi’are tapiáta opa mba’e ipypegua.,tateoba +Péicharõ jajehayhuvéta ha jahechaukáta opavavépe ñane remiandu.,tateoba +"Péicharõ jepe ha’e omyakã hóga ha opavave oñe’ẽrendu chupe, ha’e tembireko, upéva imba’etee, upérõ oñembohéra chupe “Machu”.",tateoba +"Péicharõ, koréano-gui oiko ñe'ẽ tee 'de facto'.",tateoba +Péicha Rolando Chaparro omarka peteĩ hito ha’éva upe purahéi versión popular paraguaya ofusionáva rock.,tateoba +Péicha ruina ojeguerekóva ko’ã misión religiosa ohechaukáva peteĩ jepokuaa ha tekombo’e ñemboguata omarkáva estilo ijehegui hapéichagua.,tateoba +Péicha rupi hembiapokue ojehecharamoiterei ikatu haguére omyesakã hapicha Paraguái ra’ýpe iñarandu rupive tembiasakue hetã rehegua.,tateoba +Péicha rupi ko reserva opyta michĩmi ijáva ypa rehe.,tateoba +"Péicha rupi ko táva iporã tembiapo ojejapokuaáva okápe, yvytu piro’ýpe.",tateoba +Peicha rupi oje’e ko mombe’upyrusu ha’eha hembiasakuevoiha.,tateoba +"Péicha sarambi oiko umi omoañetéva upe idea, ijapytépe ojejuhu Molas ha Goiburú, avei don Nicanor pya’eterei oho okañy Argentina gotyo, upépe omano 90 ary ohupytývo.",tateoba +"Péicha, techapyrãrõ, tero ña-myengoviáta terarãnguére.",tateoba +"Péicha, tekombo’e rupive, umi pa’i oikuaa umi tavaygua remiandu ha umi mba’e pyahu época ohasávape hikuái.",tateoba +"Péicha, tero jurugua ndive katuete jaipuru-va'erã ñe'ẽpehẽtai jurugua ha tero tĩgua ndive katuete jaipuru-va'erã ñe'ẽpehẽtai tĩgua.",tateoba +"Péicha, umi ava oikóva tekoha hi’yrypy’ávape omoheñói tembiapo ipu’akávata upe tekoháre: ao aku ha ipohýiva, ha tembi’u omombaretekuaáva hete, pira umívagui ojejapóva.",tateoba +"Péicha ùmi obra editada ha’e: “Cantos Nuevos”, oñe’ẽ ñepyrũmbýva Dr.",tateoba +Péicha umi ou ramóva omba’apo hágui ipojera eterei.,tateoba +Péicha umi pa'ũ rovy'ũ mitãnguérape guarã ha gimnasia renda oreko avei.,tateoba +"Péicha upe impresión ojapóva ilustración rehe, ko'ãva oemplea técnica del grabado, ohechávo Gregorio Cáceres principal creador.",tateoba +"Péicha, upéi, ojepytaso gobierno peruano renondépe.",tateoba +"Péicha upéi oreko mboyve pe ary tekotevẽva, oikékuri Guardia de la Cárcel-pe, guarinírõ, oihaguépe ary 1917 peve.",tateoba +Péicha upe òga yma guare kakuaa opyta gente particular pópe ha ary 1943-pe ojogua Gobierno.,tateoba +Péicha upe tendápe oiko chugui confitería ogueraháva héra “Vertúa”.,tateoba +"Péicha, vanguardia del ejército aliado oñembotapykuéte, Coronel José Díaz, comandante tropa paraguaya oisãmbyhýva, ohóse mombyrýve.",tateoba +"Pèicha vicepresidencia-pe, Adolfo Saguier oime.",tateoba +"Pèicha vicepresidente, Adolfo Saguier, ndikatúi oike hekovia, pèva ojokógui golpe de estado omyakãva general Bernardino Caballero ha ministro del Interior ojupíva ko arýpe.",tateoba +Péicha viru oikéva opyta hogapekuéra ha omopu’ã opavavéva táva Caaguazú.,tateoba +"Péicha yma ojevy’a; ñembiso hápe, kochesa hápe (cosecha), jejuvykue jera hápe, kaso ñemombe’u hápe.",tateoba +Pe idea pyahu omingejey moköi mba’e: peteïva ha’e pe bloque lateral de servicios y conexiones ha ambue ogahoja patio norte gotyo.,tateoba +Pe imba’e jepovyvykuaáre oguerha ichupe omoĩvo tapichakuéra renondéve umi mba’epu pyahu folklore Sudamerica-gua mba’évape.,tateoba +"Péina hasypeve oguahé upe ára ymaitéma ñaha’ãrõva’ekue, ikatuhahápe jahecha heta ñande rapicha iñaradu añetetéva, ojapóvo mba’e porã ñane retãre ha ohechaukávo opavavépe ápe oĩha heta hekoarandúva.",tateoba +"Péina, ñande ñaiméva ko mbo’ehao korapýpe ko aty porãitépe, ha’ehína umi ñamoĩva ñande ati’y jagueroguatávo avañe’ẽ tape pyahu ha ikarẽ’ỹva rehe.",tateoba +"Pe iñaranduka ypykue héra “Kásos: ahendu, ahai”, ha ambuéva katu héra Opáicha oñemombe’u ha Rubén Rolandi péicha ombyaty”.",tateoba +Pe iñe’ẽ apytépe pe mba’eguasuvéva ha’e ñe’ẽtéva.,tateoba +"Pe infección virus-kuére oñe'ẽva ñandéve crup omboruru ñandehegui ñane laringe, tráquea ha bronquio-kuéra tuicháva oikére umírupi umi glóbulo blanco (ha mbareteve vo umi histiocitos, linfocitos, células plasmáticas, haneutrófilos.",tateoba +"Pe irera español-pe hina guitarra clásica, guitarra española, guitarra criolla o guitarra acústica.",tateoba +"Pe irurukue, omboty ñane pytuhẽ rape, ha iruru tuichaitereíramo, hasyeteve ñane pytuhẽ hag̃ua, omoirũvo chupe tyapu katuete oñehendúva péicha jave, ojeheróva pyti'a chiã.",tateoba +Pe itujavéva osë he’i: “Che areko peteï ovecha he’íva: mbeee mbeee”.,tateoba +"Pe jasypakõi ary 2006 guive oĩvéma mokõi, ãva ha’e: Filadelfia, oñembohéra táva guasu tetãvorépe (Capital Departamental) Ley 71/92 rupi ha Loma Plata avei municipio-ramo.",tateoba +"Pe jeguatápe ojeykekóvo che ñe’ẽpotykuérare añeñandu ñembyasy ha vy’ápe, añeñandu che’añoieterei ha upéichante avei cherenyhẽ che rapichakuéra ñemochichĩgui.",tateoba +Pejehai jepeve oguereko mba’e porã rehegua.,tateoba +"Pe ka’aguy guasúre ko heta mba’e oĩha ja’ema heta jevy, péicha avei Tava’i ka’aguýre opaichagua yvyra porãngue ningo oĩ.",tateoba +Pe ka’aguy ijykéregua opavévo hi’y avei opave.,tateoba +Pe ka’aguy yvate apytéte ikatu jajuhu jey po yvyra rehegua.,tateoba +"Pe kamby rehe omba’apova oĩva upépe hérava Trébol oguereko visitas guiadas opavave tapicha ohosévape guara, oikuaaséva mba’eichaitépa omba’apo hikuái pe tendápe.",tateoba +Pe karai oporandujey chupe: “Ndaha’éi piko peteï hüva”.,tateoba +"Pe katupyrykue upe tava’íre ogueraha chupe Pindoráma oka gotyo, opytaite pe (amazona); Matto Grosso upépe ojogueraha porã umi te’ỹikuéra ndive oikóva upépe.",tateoba +"Pekĩ ha Mbejingo he'ise ""Tavusu Yvategua"".",tateoba +"Pe kuaaty ohechauka mba'eichaitépa tuicha ava Guarani arandu, ndojuavýi pe jeporu ha'ekuéra ome'ẽva'ekue chupe.",tateoba +Pe kua ojejapóvape oñemoingue pe “apyte so’o” ha’evahína ryguasu rupi’a ha so’o “ñemongu’ipyre”.,tateoba +Pe Kuarahy Ypykatu (,tateoba +Pe kuatiapyre he'i iñe'ẽrenondeguápe: “Ko ore ñemboheko'año ha rekosãso niko mba'eguasuete ha ndahekotapykuéiva 30 ary pukukue javeve.,tateoba +"Pe kuatiapyre oreko pokõi vore he'íva, ñemombykýpe.",tateoba +Pe kuimba’e heko kangýva ndaha’emo’ãi ñangarekohára ipehengue térã avavépe guarã.,tateoba +Pe kuimba'e ndoikuaaporãirõ ha'eha pe mitã ru ndojapói pe “Couvade”.,tateoba +Pe kuimba’e noikotevẽi temiandu rehe.,tateoba +"Pe kuña haihára Uruguáigua Cristina Peri Rossi, he'i akue Onetti ha'e ""peteĩva mbovývagui jeikorekoha apohára (existencialista) karaiñe'ẽme"".",tateoba +"Pe kuña ojaitereíramo, pe kuimba’épe ndouporãi.",tateoba +"Pe kuña oñemomorãva túva ipochyeterei, ha osẽ ojapi pe opurahéivape, hérava Barboza.",tateoba +Pe lidocaína viscosa ojeheróva ikatu avei ou porãiterei hasývape.,tateoba +"Pe mandi'o iróva katu ojeipe'araẽva'erã chugui pe irokue (tóxico) oguerekóva ikatuhag̃ua oje'u, ndojejapói chugui aramirõ, pe iñaramirõre opyta pe irokue, ha katu ojejapo chugui typyraty.",tateoba +Pe maríka hápe jeho ha’e avei tava’igua rekoite.,tateoba +Pe matrimonio Martínez Sáenz- Caballero de Bazán-gui heñói mokõi mitãkuimba'e: Pedro Pablo ha Sebastián Antonio.,tateoba +"Pe mba'ejerure guasuete ojejapo rire, EEUU omoheñóikuri Tekoha Ñangarekoha Renda ha heseve heta léi tekoha ñeñangareko rehegua.",tateoba +"Pe mba’e porã jejepopyre ikatu jahecha, japoko, ñahendu, ñaikũmby hamba’e.",tateoba +"Pe Mba'epu Aty niko omboheti'eva'erã ñane ñorairõharakuérape, ha upéicha avei omomaitei umi upérupi ohóvape og̃uahẽ jave ha ohojey jave upégui.",tateoba +Pe mba’e tuichavéva ha’e tupão guasu Virgen de la Inmaculada Concepción de los Milagros róga oguahẽame tapichakuéra hetaiterei hendágui omomba’e guasu hagua Tupãsýme.,tateoba +"Pe mba'e tuichavéva ko tendápe ha'e pe ojeheróva Festival del Ñandutí, ary ha ary jave ogueraháva heta tapicha ambue hendágui mbohapypa pokõi ary guive.",tateoba +Pe mbói chini ko ombopu ñandéve ijaguai ha ñahendu ramo tuichaiterei ñane mondýi ñane pirĩmba japytávo.,tateoba +Pe mbói chumbe ku iporãmi pe ipara ha ipo’imi hakatu oĩ peteĩchagua ñande jopíva.,tateoba +"Pe mbói hína oje kyhyjeveha pe ka’aguýre, ñande su’u ramo nda’ipórigui ñañe pohano hagua.",tateoba +"Pe mborayhu oĩ raka´e ape, che ykére.",tateoba +Pe mbyjápe omohembe’y palma ha olivo rakã; ha ojehai “Paraguáy Retã”.,tateoba +Pe mbytetépe ojekuaa peteĩ panambi.,tateoba +Pe membykua sa'ieterei ha'ekuéra ndojapói.,tateoba +Pe mitã iporã yvotýicha.,tateoba +"Pe museo-pe ikatu ojehecha heta tembiporu apytépe, mesa ha apyka tujakue hamba’e, máquina ndojeporuvéiva, pintura, ta’anga ha tembiporu tupãope guare ome’ẽva’ekue Diócesis Villarrika-pegua.",tateoba +"Pe ""Museo San Rafael"" ohechauka heta mba'e ""Período Colonial""-pe guare.",tateoba +"Pe Nacionalidad Paraguaya ndaha’éi ku oñepyrũva’ekue aipo he’iháicha heta tembiasahára “pacto de alianza hispano-Guaranígui”, ndaha’éi mborayhu pa’ũme, pe mestizaje niko oñepyrũ colonia árape, ojeguerekórõ kuña Guarani ñande ypykue tembiguáirõ.",tateoba +"Pe narãha ojeguerahayka ramo guare tetã ambuere Villetagui, oje’e oumi hague mokõisu (2000) karro rupi navo ára oja ygaguahẽme.",tateoba +Pe naranja ojeguerúmi carrétape ha Maciel estaciónpe oñemoĩ oho trénpe Paraguaýpe.,tateoba +"Pe ñe'ê'asãi motenondehára, hérava Salvador Escamilla, ohechakuaávo Serrat ikatupyryha oikuave'ẽkuri chupe peteĩ pa'ũ ombopu hag̃ua maymáva renondépe, upéi Serrat oñehenóikuri omba'apo hag̃ua ha riremínte onohẽmakatu imba'epu'apu'a peteĩha.",tateoba +"Pe ñe’ẽ “kiveve” ningo tavayguakuéra apytépe ojeporu ojehero hagua tapicha iñakãpytãvape, péva omoañete pe ñe’ẽ he’iséva.",tateoba +"Pe ñe'ẽ ñemohenda ojehecha porãvéva ohechakuaa irundy aty oñemomba'e guasuvéva: radh, vanga, kamarupa ha varendra.",tateoba +Pe ñembohory oipurúva ñañáme peteĩha dictador Paraguáigua.,tateoba +Pe ñembopupu niko ojejapo peteĩ japepópe -,tateoba +"Pe ñemby kuarahyreike gotyo jajuhu mbohapyha tenda, hetaveha ojeiko ijyvy porã rupi.",tateoba +"Pe ñemyatyrö Teatro Municipal rehegua, omotenondéva Municipalidad de Asunción, ojejapo pe proyecto oiko haguéicha, oĩ rire heta jeporeka (investigaciones y posteriores hallazgos arqueológicos).",tateoba +"Pe Ñorairõ Pindorama sãso rehegua omyasãi opa renda Pindoramagua rupi, ñorairõ guasu ohasa pe Yvatepindorama, Yvatekuarahysẽpindorama ha Ñembypindorama.",tateoba +"Pe obrage ningo nombyaíri ka’aguýpe ha’eténte ku omopotĩva, hákatu ka’aguy ojeitypa ramo ja na ipohã véima.",tateoba +Pe óga guasu yvýpe oñemohenda umi mba’e exposición ohechaukáva opáichagua expresión plástica ojapóva umi periodo tembiasa reheguáva cultura paraguaya-va.,tateoba +Pe ohasáva he’i chupekuéra: “Ndaikuaái.,tateoba +"Pe oikotevẽva ha’e mbarete, katupyry, ha’eve ha omba’aposeva’erã.",tateoba +"Pe ojeheróva casco histórico iporã ojeho ojehecha, péva arquitectura orekóva umi construcción.",tateoba +"Pe omanova’ekue rembipurumimi ojehapypa ha hymbamimi ojejukapa, oimo’ãgui hi’ãngue oikotaha oikundaha upe rupi.",tateoba +"Pe ombojoajúva mouse, impresora téra kuãrendaty ndive sa'i iñambue.",tateoba +Pe paje morotĩ apohára ndaikatúi ojapo paje hũva ha péicha avei pe paje hũ apohára ndaikatúi ojapo paje morotĩva.,tateoba +"Pe Parana ka’aguy ningo tuichaite va’ekue, Encarnación guive Salto del Guaira peve ha nda jaroviaséi ko’agaite peve opáma hague ko ka’aguy guasuete.",tateoba +Pe parque Amistad oï gueteri ko’ágämeve Chaco 60 ary ohasava’ekue oï haguéicha.,tateoba +"Pe patio norte, ha’éva ipyahúva tendápe, ojepurútava tenda opa mba’erã, oike pe idea kuápe haéva recuperación de los fragmentos Congreso róga tuja rehegua.",tateoba +"Pépe heñói tapicha heta mba’e ojapova’ekue tetã Paraguái rehe, umíva apytépe oĩ tetã mosãsohare Vicente Ignacio Iturbe ha Juana Maria de Lara; upéichante avei puraheiha Rosita Mello heñoiva’ekue Santaníme.",tateoba +"Pépe oho okañy jave cuartel-gui oke porã rekávo ha, ohojey haguã, ko’ẽmbota jave.",tateoba +"Pépe oĩva’ekue Empresa Taninera Carlos Casado, upévare ojehero chupe “Puerto Casado”.",tateoba +Pépe oñeg̃uahẽ ruta VIII Dr.,tateoba +Pépe oñepyrũ ko mba’e he’ẽ oje’úva tembi’u ári ha héra avei.,tateoba +Pepo'atãnguera ikatu ojepuruva jereraha hag̃ua (Aviõ) ha ñorairõ hag̃ua (Aviõ Ñorairõ).,tateoba +"Pe poivi sa’y táva pegua ha’e hovyü (verde), he’iséva esperanza; sa’yju, ohechaukáva kuarahy resë ha avei ko’ë pyahu.",tateoba +"Pe porundy ára pukukue oiko tóro ñemuña (torín), ha jeroky guasu santo patrono rérape ojejapóva.",tateoba +"Pe protagonista héra José, ha’e peteĩ pa’i imitãva ha ha’eta itujáva opakuévo ko mba’e, ome’ẽva ko tembiapópe idea ojuapykuéri ha ipukúva elipsis del argumento.",tateoba +Pe puerto oĩva ko tendápe oguahẽ umi lancha michĩva omba’apóva mba’ejehepyme’ẽ opaichaguápe ha avei ogueraha opavave tapicha ohosévape.,tateoba +Pe pundie tĩgua ijehegui omotĩ-guáma ñe'ẽpehẽme.,tateoba +Pe pykasu oñeha’arõha ñuhã reve ha’e peteĩ oga’i joguaha ojejapóva yvyra rakã terã kapi’ígui ani hagua ñande recha mba’eve.,tateoba +Pepytáramo ko'ápe ikatu pemanomba; pehóramo ikatu peñakãrapu'ãjey”.,tateoba +Pepytáramo ko’ápe ikatu pemanomba; pehóramo ikatu peñakãrapu’ãjey».,tateoba +"Peralta Jover, Ozuna Tomás – Diccionario Ġuarãni / Español 1.950 – Pág.",tateoba +"Peralta Jover, Ozuna Tomás – Diccionario Guaraní / Español 1.950 – Pág.",tateoba +Peregrinos kuéra oñembyaty tupão renondépe.,tateoba +"Perevy, yvypóra rete ipehẽngue asúpe.",tateoba +"Periodismo, omoheñói ""El Nacional"", 1 jasykõi 1910 jave ha péva oñemoherakuã poteĩha revista ha poapy kuatiahaipyrépe.",tateoba +"Periodismo rehe oñeñe’ẽramo, oje’eva’erã osẽ’ypy hague “La Democracia” ha “El Independiente” ha 1891 ha 1894 mbytépe, “La República”, “El Tiempo”, “La Libertad”, “El Progreso”, “El Pueblo”, “El Centinela”, ha “La Patria”.",tateoba +"Periodista Humberto Pérez Cáceres, Ha’èva Hérib irũete oba’apòvo kuatiahaipyre redacción “Democracia-pe” Buenos Aires gotyo, omoherakuã iñe’ẽ remiandu paha pueblo ohayhueté4vape: “Arte, política, tembiapo cultural, omboy’uva’erã tetã rykuére.",tateoba +Pero naiñarandúi Kundt omombóka iguarini kuérape tata ombotývape defensa ramo ha umi omanóva ojo'ári ojeguereko tenondépe.,tateoba +"Persona (tu) Gramática y Diccionarios Arte, Vocabulario y Tesoro de la Lengua Tupi o Guarani P. Antonio Ruiz de Montoya.",tateoba +"Peru ni ndopukavýi ha he'i chupekuéra: ""Ange pyharéngo cheratãmo'ã ha aje'i ko'ẽtĩ akay'uhápe hína, añembo'e ha ajepy'apy jave, ho'a cherehe peteĩ pytũ ha ahendu oñe'ẽrõ chéve Ñandejára.",tateoba +"Peru oguereko peteĩ olla’i de virtud, ha oguapy tape yképe ha ombochovi yvyku’i akuupea ari omoĩta hi olla’i de virtud y reheve.",tateoba +"Peru ojupi cerro ári ohecha hag̃ua mávapa ou, oikuaa ve’ẽ hag̃ua ichupe hi’ólla de virtud, pirapirére.",tateoba +Pérupi mante ikatu jaha ha ha’ete ijapo pyrénte avei.,tateoba +"Perurima: ha’e iñarandu vea iryke’ýra apytépe, katuetei ombohovái va’erã oĩro joja’ỹ reko, ha’e oguerovia kiritópe ha ojapóvape oheja heko, ojepy’a ñomongeta ha noimei’ete iñañavandi.",tateoba +Perurima rapykuere.,tateoba +"Pe Sala ojohuanunga pe herradura-pe; oguereko peteĩ jeguapyha (platea) ha ijerére oĩ mbohapy palco, ome’ẽva chupe 700 rendaguã.",tateoba +"Pe Salón Capitular rokẽ gotyo ojehecha ikatúha ojeike, kóva rincón de la Asunción yma guare ndaijojahàiva : Callejón Histórico.",tateoba +"Pe santuario, ysyry Tebicuarymi rembe’ýpe, ha’e tenda ohoha heta tapicha opa hendápegua ary pukukue.",tateoba +"Pe ta’aga’i ojejapo itatĩgui ha oguereko itaju, ko’ãgameve oĩ gueteri Touring-pe, ha ha’e mba’e ojehecharamovéva äga.",tateoba +Pe tavaitépe oiko 7.927 tapicha ha okaháre katu 21.170.,tateoba +"Pe távape haku, arahaku aja og̃uahẽ 45ºC peve, ha araro’y aja katu oguejy 9ºC peve.",tateoba +"Pe távape oĩ tapicha oporoisãmbyhýva, oporomoirũ ha omyesakãva mbohupakuérape hechapyrãita oĩva Fuerte Olimpo-pe.",tateoba +Pe távape oñemba’apove kokue ha mymba ñemongakuaápe.,tateoba +Pe táva Villeta ñemopu’ã jey térã ñemyatyrõ oñepyrũ opa mboyve pe ñorairõ guasu umi opytamimiva’ekue ndive ha umi ou jeyva’ekue yvyturusuguio.,tateoba +"Peteĩ aporeko jaipurukuaáva ñane remimbo'ekuéra ndive ikatupyry hagua muanduhe tĩgua purúpe niko ha'ehína ñe'ẽ ha ñe'ẽpehẽtai tĩgua jehai py'ỹi, ñamombyta meve iñakãme.",tateoba +"Peteĩ ára ha’ekuéra opoi ojuehegui ha nombopuvéi; jepémo upéicha, uperiremínte oñembyatyjey hikuái ha oñembohéra “Silver Beatles”.",tateoba +"Peteĩ áraje Ñande Ru ou, tujamíramo, yvy ape ári oguatávo, ha ikane'õmarõ oheka peteĩ ogami opytu'u hag̃ua.",tateoba +"Peteĩ ára John oñemoñe’ẽ chupe ha Stu, ojogua peteĩ mbaraka, ha oike mba’epu’atýpe jepémo ndaha’éi ku ikatupyrypáva.",tateoba +"Peteĩ àra José Asunción Flores, ogueraha serenata ñe'ẽpapàra oipyhýva umi ñe'ẽpoty oguahẽva mayma tekove ñe'ãme, Manuel Ortiz Guerrero, ohenduva'ekue peteĩ àrape guarania INDIA, omohendáva maestro, ijehaípe Rigoberto Fontao Meza, omoañetéva.",tateoba +Peteï ára Kachíke ohepyme’ëse hóga.,tateoba +"Peteï ára Kachíke, oikóva Kuruguatýpe, he’i: “Che ndaikuaai ko’ág̃a peve Ciudad del Este, upévare asëta ha aha aikuaami hag̃ua”, ha upehague ko’ëme Kachíke osësapy’a ka’aguýgui.",tateoba +"Peteï ára og̃uahë isýpe peteï kuatiañe’ë ha ipýpe Kachíke omombe’u isymíme oikohague chugui Emperador, Buenos Aires-pe.",tateoba +Peteĩ ára oñorairõmbaguasúkuri.,tateoba +"Peteĩ ára ou yvytu vai, oky, y okakuaa, oikepa hogakuérape ha oĩhame Tupãsy La Candelaria, upe ára ipaha ojehecha hague.",tateoba +Peteĩ árape karai Pichin López oñapytĩ ojuehe 40 Guayaki ha ou ohepype’ẽ atyrenondépe okavusu San Juan Nepomuceno-pe.,tateoba +"Peteĩ árape te’ỹinguéra oraha ijovechakuéra ñúme, okapi’ipe’u hag̃ua.",tateoba +"Peteï ára, Villarrica-pe Gua’i ojupi mba’yruguatápe ha ohepyme’ëpa rire i-pasaje mboguatahárape, oguejyjey mba’yruguatágui.",tateoba +"Peteĩ ary oĩ rire umi tasyo ha oñemyatyrõjey haguamẽ oho ohendu peteĩ seminario ome'ẽva'ekue pe kuña Franciaygua Michelle J. Noel umi pu´aka oguerekóva pe apytu'u ha pe hekove, peteĩve jey, upéicha oñemo'ambue.",tateoba +Peteĩ ary rire ombohu'y ha'e ihesape ha akã yvyra rakã michĩme okẽme Fazenda Fortaleza.,tateoba +"Peteĩ aty michĩmiva karai, Kuñakarai ha mitã sa’i opyta tavarembe’y Naranjaisy-pe ojehechakuaa rupi imboriahuetereiha hikuái noñepenainde hesekuéra, péicha omombe’u kuñakarai Juana Centurión.",tateoba +"Peteĩ aty ndetuichapajepéva omoirũ chupe Morón tyvyty peve, oñeñotỹhaguépe.",tateoba +"Peteĩ ava ikamisa ha ikasõ po’íva, isa’y mokõivéva ha ipópe ao pehẽngue pytã omoñarõ hag̃ua tórope ha ipynandi.",tateoba +"Peteĩ ava, ndajaikuaavéiva mávapa, katuete ohechakuaákuri oikohárupi oĩha yvyra ikatúva oñemokarapã ha upeichahápe omongu’epya’e hu’y (flecha) hamba’e.",tateoba +"Peteĩ avano’õ rembiapo ha mba’ekuaaita oñemyasãivo, mbarete térã py’aguapýpe, ambuéva ári, imombyry térã hi’ag̃uíva ichugui, oheja katuete hapykuere upépe.",tateoba +"Peteĩ bahiana gua’u ohupytykáva ñandéve ñañembo’ykuaa haguã, ha uperire jahasa peteĩ puente ári ojejokóva mbohapy cabo-pe ñanembohesaráiva jepy’apykuéra hetá jarekóvagui.",tateoba +"Peteĩcha va'era 1 derecho kuéra menda reheguáva, oiko aja kupukue hikuái menda ryepype, ha evei sapyánte oñembyairõ upe imenda kuéra.",tateoba +"Peteĩ, emboscada oikóva tavaguasuetéep ha araitépe, oipe’a Juan Bautista Gill rekove.",tateoba +"Peteĩ estudio rupive ojehechakuaa pomada mentolado oñemoĩva ñande pyti’áre ikatuha omboguevi’imi hu’u pyhare, tĩ pa’ã ha jeke porã’ỹ.",tateoba +Peteĩ golpe de Estado (,tateoba +Peteï gua’i oike ka’aguýpe ha upeichaháguinte peteï guyra vaicha oñe’ëva chupe ha osapukáiva: “¡gua’a!”,tateoba +Peteï Gua’i ojupi peteï parraléra ári ha peteï tapicha ohasáva upérupi oporandu chupe: “Ma’eräpiko rejupi upépe”.,tateoba +Peteĩ guajaki ra’y oñeme’ẽ peteĩ vaka imemby reve terã ambue mba’e hepývare ojerereko hagua mymba ha tembiguái ramo.,tateoba +Peteĩ guatapu ipyahúva.,tateoba +Peteĩ ha'ãha 1 temira'ãha ndive.,tateoba +Peteĩha aty purory oñemotenonde jasyporundýpe.,tateoba +"Peteĩha centro de enseñanza oguerekóva Estado Villarrica-pe oĩ ary 1859 rupi, hérava “Escuela la Patria”.",tateoba +"Peteĩha disposición oñemomba’eguasúva, ha’e lèi papapy ñemohenda ary 1013 guive.",tateoba +"Peteĩha gobierno consular omoñepyrũ gestión 12 jasypa 1813, ha ome’éva opeteĩ ary rire.",tateoba +Peteĩ haihakoty niko peteĩ tendakuaaverã opavave oikuaakahápe hapichápe umi mba'e pyahu ojuhúva ha avei mba'e nosẽporãiva.,tateoba +Peteĩháme oĩ tupãogua ruvicha; mokõiháme oĩ umi huguy hovýva; ha mbohapyhápe katu oĩ tetãyguakuéra.,tateoba +"Peteĩháme, y ho'a peteĩ mba'yru guĩasu heraha El Caserón, ha upe oñemboguata peteĩ óga yvatépe (heraha Casa de Aguas), upépe y hekopotĩ ha ojepe'a yvyku'i.",tateoba +"Peteĩháme yvy serranía de Villarrica ýrõ Ybytyrusu, oĩháme yvy yvate, ojekáva ha ka’aguy.",tateoba +Peteĩha ñemboja mangapykuaa rehegua ha’ekuri imitã’ipe club Atlántida-pe.,tateoba +"Peteĩha; ombosako’íva omantene kuaandy rembiasa ha umi teko porã jepokuaáva tetãme opàichagua manifestación ha’eháicha jeroky, ñe’ẽpoty ha artesanía oguahẽvo umi década 80 jave.",tateoba +"Peteïha Trans-Chaco Rally omyakä moköi: Marcos Peña Mc Coy ha Pedro Federer, peteï Toyota 1000, Clase “A” pegua, ha Roberto “Pavo” Bittar, Fernando “Melón” Dupot ha Elpidio “Pilo” Caballero, peteï Mercedes-Benz 2205, Clase “B” pegua.",tateoba +Peteï he’i hina: “Amóva Jasy”.,tateoba +Peteĩ hendápe imbaretejoa.,tateoba +"Peteĩ hendápe ko jehaipyrépe he’i kóicha: “Amanóta de quebranto guyrami jaula peguáicha, porque ndarekói consuelo mi linda paloma blanca”.",tateoba +Peteĩ henda peve ha upéi ipojýma.,tateoba +"Peteĩ hisopado de fauces terã RADT rupive ojehecháva osẽramo positivo, ha hi’ári umi oñandúva hina pe hasýva, ikatu oje’e ha oñemoneĩ mba’asy, noñemoneĩri gueteri ramo hina kuri.",tateoba +Peteĩ ijapýrape ipe ha hãimbe oike hag̃ua yvýre ha ambue ijapýrakatu hi´ýva yvyra ha oguereko máva rendag̃ua.,tateoba +Peteĩ iñangirũ he’i ikatupyryetereiha ohendu ha ojapojey hag̃ua tyapu piano-pe.,tateoba +"Peteĩ iporavopyréva documentación (origen de su ensayo inédito Rasgos americanos de la independencia paraguaya), Guido Rodríguez Alcalá ojajey umi novela oikova’ekue ipahakuévoma Colonia, ha umi mba’e oikoramóva Paraguái isãso rire.",tateoba +"Peteĩ jagua, kavaju térã mbarakaja, techapyrãrõ, nomoñe’ẽi ha ndohaikuaái; ndoikéiva tupaóme; ndohomeméiva mba’yrumýime ha noñembosaráiva ava ojapoháicha.",tateoba +Peteĩ japepo guasúpe katu oñembopupu mandi’o.,tateoba +"Peteĩ jasy pukukue oñembyasy, ohasávo upéva oiko peteĩ karuguasu ha jeroky ha upépe ae ojehe’a jey hapichakuéra rehe.",tateoba +"Peteĩ jasy rire, oveve jey heta tekove omaña aja, oveve 220 metro ha ijyvatekue ohupyty 6 metro.",tateoba +"Peteĩ jave oguenohẽramo guare keta heta (calificación 10) oñaniháme oho omombe’u mb’apópe isýse; kóva he’i chupe, “añete che memby ha’e pa (10) hákatu… gimnasia-pe”.",tateoba +"Peteĩ jeguaka ojehecharamóva, ha'e cinto lánagui ojejapóva ha ojeipurúva akãre ha oñembojeguaka jatyta ra'angáre.",tateoba +Peteĩ jehesyha oipurúva tatapỹi ojy tembi'u hag̃ua.,tateoba +"Peteĩ jepia asu gotyo, tape ijyvyreíva, oguahẽ Villa Ygatimí, Ype Hũ ha Itanará peve, ha avei pe Reserva Natural del Bosque de Mbarakajupe.",tateoba +"Peteĩ jey Ache-kuéra oñembyaty opívo peteĩ jerokyrãme, upévare Pa’i Rete Kuarahy omosarambi chupekuéra.",tateoba +Peteĩ jey ha’e omonguerava’ekue peteĩ mitã ijahy’opa’ãva’ekue pira kanguépe.,tateoba +"Peteĩ jey, upe mba'ére imandu'ávo, Paul ohaíkuri itúvape, peteĩ kuatiápe, péicha: “Reñangarekókuri che sýre mborayhu pópe umi hi'ára pahápe, rehupímiva'erã chupe hupágui remboguapy hag̃ua apykápe.",tateoba +Peteĩ kambuchi renyhẽte kelerikógui oñemoĩ pe mymbakeha ykére ojeitykua hag̃ua -peteĩ kaguápe- opavave oñembojávape ohecha hag̃ua pe mymbakeha.,tateoba +Peteï karai he’i ambuépe: “Ndohasáipa gueterei kamiö Yvyraro”.,tateoba +"Peteĩ karai, hembireko ha ita'yramimi oikova'ekue Ysyry Sakãime, tava'i oĩva Ka'asapápe.",tateoba +Peteï karai omañáva hesekuéra oporandu moköivéape: “Mba’éiko pejapopeína”.,tateoba +Peteï ko’ëme Kachíke oho Ka’aguasúpe.,tateoba +Peteĩ kuña guarani oñemúva guarani rembiapoteéva.,tateoba +Peteï kuñakarai niko mbohapyvoi imemby.,tateoba +Peteĩ kuña oporomomembýva.,tateoba +"Peteï kuñataï ohasa Kachíke róga renonde rupi, sandia ijyva ári.",tateoba +Peteï kuñataï ome’ë chupe hielo ha Kachíke omoï hyére.,tateoba +Peteĩ mapaoñembosa’ýva ha ojejapóva Ámsterdam 1694 jave: Paraguay térã Provincia de Río La Plata ombohovakéva ha ikatúva ojehecha región Tucumán ha Santa Cruz de la Sierra.,tateoba +"Peteĩ mba’e he’iséva niko heñoisapy’a, jekupyty rupi, ha peichahágui avei tuicha ojoavy imba’eherógui.",tateoba +"Peteĩ mba’e iporãmbajepéve ha’e pe Paraíso Golf Club, oĩva 24 km Ciudad del Este-gui Ruta VII rupi.",tateoba +"Peteï mba’e ojehecharamové pe tenda pegua ha’e pe monumento ""Al Santo del amor"", ""San Valentín"", oïva yvyrakuápe pe plasa San Pedro Apóstol-pe.",tateoba +Peteĩ mba’érente ojerepa umi oikóva ipype.,tateoba +"""Peteĩ mbaraka ombopúvaicha/compositor, Barrios ha’e opavave apytépe, opena’ỹre pe ohendúva.",tateoba +Peteĩ Mba'yru Arapýgua oikóva Tajave Ku'asãme.,tateoba +"Peteĩ mba’yrumýi Fuerzas Armadas omboguata urna oñemoguahẽva Palacio de López peve, omomaiteíva heta poyvi paraguái.",tateoba +Pete ĩ mba'yru viru ñongatuha tata ohapypa akue.,tateoba +"Peteĩmínte kuña: Obdulia (Chiquita), avei puraheihára, katu ko’ága nahanirivéima.",tateoba +Peteĩ mombe’upy he’i; Ache ha Guarani oikohague oñondive Pa’i Rete Kuarahy sambyhypýpe.,tateoba +Peteĩ mombe'upy he'i Shakespeare rembihai osẽ'ỹva araresáre oñeñotỹhague hendive ha avave noñeha'ãikuri ojepovyvy ohecha hag̃ua añetépa okyhyjégui Shakespeare jehaipyrégui oĩva ityvy akãme.,tateoba +Peteĩ ñe'ẽntema oiko chuguikuéra.,tateoba +"Peteĩ ñe’ẽre oñembojoaju jave ñe’ẽpehẽtai katuete omoambue hetepy, ikatuhaguáicha he’iporãve pe he’iséva.",tateoba +"Peteĩ ñe’ẽtéva ikatúma he’ipaite oje’eséva guive, sapy’ánte ombohapepámavoi teroñe’ẽje’évape.",tateoba +Peteĩ ñeha'ã Nea Salamis Famagusta FC ojapo tekorayhúre.,tateoba +"Peteĩ ñehesa'ỹijo osẽ akue ku kuatia rembikuaáva héraha Nature-pe omohechauka yvypóra osaite'o jaguarúpe ha omoambue hete ha heko, ha upe guive jagua okarukuaa heta mba'e ha heko oikoveva.",tateoba +"Peteĩ ñembosarái hérava fiesta de Carnaval, oñeguahẽhame heta hendágui.",tateoba +Peteĩ ñembosarái hosãvévape guarã.,tateoba +Peteĩ ñembyasy ijetu’úva oikutu tujami korasõ ha upépe ha’e osapukái asy pe pyhare kirirĩetépe: “¡Áina!,tateoba +Peteĩ ñemohenda ndahasyietéva niko pe ñamboja’óva mymba ikanguéva ha ikangue’ỹvape.,tateoba +"Peteĩ óga ipyahu’asýva gueteri péva, oreko 3 lance ha planta alta-pe katu balcón ndetuicháva peteĩ, Coronel López ojykýi haguépe ñe’ẽ poravopyre.",tateoba +"Peteĩ óga yma 1870-pe guarépe oku’e Centro Cultural Melodía, omopu’akãva’ekue Gral.",tateoba +"Peteï opoko iñakäre, ambue opoko hetymáre ha upéicha ojapojoaite umi tapicha ijatýva.",tateoba +"Peteĩ pehẽ hesekueraguápe oje'e Totobiegosode, iñe'ẽme he'iséva “tekove oikóva kure ka'aguy yvy teépe”, ha'ekuéra niko heko ka'aguyete gueterei, ja'eporãsérõ, araka'eve ndojái ambue yvyporakuérare, ñane retãyguáva térã ko yvoraguávare.",tateoba +"Peteĩ pirachuguasu kuimba'e ipohýi 5,5 toneláda ha ituichakue 9 m, ha pirachuguasu kuña ituichakue 7,7 m ha ipohýi ha'e 4 t.",tateoba +Peteĩ pohãnohára chae he'íkuri chupekuéra: “Mba'evai niko ojejapo penderehe.,tateoba +Peteĩ pohãnohára chae he’íkuri chupekuéra: «Mba’evai niko ojejapo penderehe.,tateoba +Peteï pyhare moköi gua’i omonda peteï tuja’ípe ha pya'épeko oike hikuái ka’aguýre ha oïmakatu omuñáva chupekuéra.,tateoba +Peteĩ recaída situación política omoïva apañuãi Parlamento-pe ojehecháva.,tateoba +"Peteĩ secretaría del Medio Ambiente, Asuntos Indígenas, de Desarrollo, Obras Públicas, de la Mujer, de la Niñez ha Juventud rehegua.",tateoba +Peteĩ tajave hérava Gaspra.,tateoba +Peteĩ tape guasu táva Blantyre-pe.,tateoba +Peteĩ tape guasu táva Jaména-pe.,tateoba +Peteĩ tape guasu táva Lilongue-pe.,tateoba +Peteĩ tape guasu táva Monrovia-pe.,tateoba +Peteĩ tape ohasáva Puerto Fonciere ypy rupi oreko tatakua cal oñembojyha ha oñemondo cal opa hendápe tetãpýre yga cal jára mba’etépe voi.,tateoba +Peteĩ tape oikéva asu gotyo oporogueraha Distrito de Mcal.,tateoba +"Peteĩ tape yvate Rio Aquidabán, Paso Horqueta, la Ruta Concepción – Vallemígui.",tateoba +Peteĩ tapichakuéra oñembyaty va’ekue Coordinadora Promunicipio oñeha’ã va’ekue oiko haguã ko távagui munisipio.,tateoba +Peteĩ tasyo táva Mbuaképe.,tateoba +"Peteĩ techapyrã tekopy pota ijapýva (norma ideal restringida) rehegua jajuhukuaa kuimba’e ha kuña ñe’ẽndy purúpe, Guarani ñe’ẽme.",tateoba +"Peteĩ techaukaha ISBN-13, papaha aranduka rehegua.",tateoba +"Peteĩ, teĩ ho’u ha hetave ho’use.",tateoba +"Peteĩteĩ ombohasákuri kuatiáre hemiandu ñe’ẽ, ha ojoajupávo hembiapokuéra, osẽ ko mba’e porãite hérava Ore Remiandu Ñe'ẽ''.",tateoba +Peteĩ temimbo’e paraguayo oñepyrũva ombosako’íva régimen Paraguaýpe.,tateoba +"Peteĩ tenda ojehoveha ko távape ha’e Parque Manuel Ortiz Guerrero, 1936 mboyve, Ykua Pytã.",tateoba +Peteĩ trayecto 57 km kóva Asunción-gui ojehasávo Ypakarai ha Pirajúgui omboguatáva estancia La Lilia.,tateoba +"; peteĩ tuichavéva, ohejava’ekue Tovatĩme; ha ambue michĩvéva ojeguerahava’ekue Ka’akupépe ha ha’éva upe oñemomorãva ha oñemomba’eguasuvéva.",tateoba +"Peteĩva he’i ogueromandu’aha tekoaty ipy’ahatãva yvypóra iñambuéva ndive ha oporopurusénteva rehe, tapicha iñambuéva oñemboyke ha ndojehechavéima tekoaty py’ahatãite ryepýpe.",tateoba +"Peteĩva héra ysaja'ypy ha oñepyrũjepi “T”-pe, ha ambuéva katu héra ysajapuru ha oñepyrũ “R”-pe.",tateoba +"Peteĩva hína avágui heñoijeyha ava, ha ava retepýpe oñemohendajeyha oĩmiva guive henda jepiveguápe, péicha tesa, tãi, kũ; avei, ñane rembi’urape ha ñane pytuhẽrape; ha avei umi mba’e hypy’ũvéva, úmiva apytépe ñande rajygue rysyieta.",tateoba +Peteĩva ikuimba’e meña ha ambuéva katu ikuña meña.,tateoba +"Peteĩva ko’ã ágape opyta Centro de Documentación ""Archivos de la Dictadura Stronista / Casa de las Víctimas 1954 - 1989, opytáva tupão rovái.",tateoba +Peteïva kuñataï osë oporandu Kachíkepe: “¿Para qué?”,tateoba +Peteĩva oguerahava’era peteĩva mborayhu jára réra ha ambuéva katu ambue mborayhu jára réra.,tateoba +"Peteĩva oipyhy kyse tuicha ha oho, oikytĩnguévo pe máva jyva, huguypa, oho mburuvicha rendápe, omombe’úvo ichupe, mburuvicha he’i ogueru hag̃ua ta’anga ohechava’ekue.",tateoba +Peteïva omoinge ipy ysyrýpe ha ambuéva katu omoinge ipo ysyrýpe.,tateoba +Peteï vitrina ohechauka peteï espada Fulgencio Yegros oiporuva'ekue.,tateoba +Peteĩ ygarata oporomboguata Río Paraguay y rehe.,tateoba +Peteĩ yperana akãyvoty aty.,tateoba +Pe tekoha porãite ikatu omoheñói akãraku ojejapo hag̃ua jeho upépeve ojehechávo imba'eñongatupy.,tateoba +"Pe tekombo'e jehai ha oñemoñe'ẽnte jepe hag̃ua, ha'e va'erã obligatorio.",tateoba +Pe tembiapo ha’e ohayhuvéva ha’e pe docencia.,tateoba +Pe tembiapo kakuaaite ojapo escultura apoha Villarrika-ygua Javier Báez Rolón.,tateoba +"Pe tembiapo oĩ hagua hekopete tekotevẽ oñemoakã, oñembohete ha oñemohu’ãkuaa.",tateoba +"Pe tembiapo omoakã José Antonio Perasso, ñane retãyguáva; ha Luciana Pallestrini, Italia-ygua.",tateoba +Pe tembi’u hypy’ũetereíramo ikatu oñemoĩve pype ytaku hi’yve hag̃ua.,tateoba +Pe tenda ha’e oike hague umi compañía tuichavéva tetä ha ambue tetämegua.,tateoba +Pe tenda héravape kamba kua oiko umi kamba ojegueruvaékue siglo XIX ñemoñare.,tateoba +Pe tenda iporãmi ñamombytu’u hag̃ua ñande rete ha ñane ánga.,tateoba +Pe tendakuéra oipuruvave ha'eva pe ñemoirũhakuéra tenda (Facebookicha - Twittericha).,tateoba +"Pe tenda oĩhápe ko’ág̃ite peve ha’e ojehecharamorã, itakuápe ojejapo.",tateoba +"Pe tenda oñemoĩhápe chupe ojegueroguata hag̃ua ijeguakapa yvotýpe, tape umíva henyhẽ piririta-gui, ogakuéra ipotĩmba ha puraheijoápe ojegueraha.",tateoba +Pe téra “kiveve” guaraníme he’ise pytãngy.,tateoba +"Pe téra omoĩva’ekue chupe Karai Pedro García Lacoizqueta, Pedro Melo de Portugal ojokuaiva’ekue chupe omoñepyrũ hag̃ua peteĩ villa, tenda ko’ág̃a oĩhápe pe táva.",tateoba +"Pe téra opu'akáva, «Brazuca», he'ise Vrasil hekotee porã.",tateoba +Pe téra ou pe ñe’ẽpoty Mandela orekova’ekue peteĩ kuatiamíre oĩ aja ka’irãime ha ombopy’aguasuva’ekue chupe upépe oĩ aja.,tateoba +Pe Tetãygua Amandaje Mokõiha oñembyatýkuri 30 jasyporundy 1813 guive 12 jasypa 1813 peve.,tateoba +"Pe te’ýi kuéra rekoha mbytetégui oñepyrũgui ko ysyry guasuete, ha’ekuéra omombe’u háicha.",tateoba +"Pe tratado de alianza ñanemotĩ gobierno-kuéra umi gobierno signatario, peteĩ ultraje che retã rehe ha escarnio civilización-me guarã”.",tateoba +Petỹ puru ojuka ipuruhárape ha avei upe oipuru’ỹvape.,tateoba +"Péva 12 aravo rire peteĩ complot omopu’ãva Cirilo Antonio Rivarola, oipytyvõva ichupe fuerza aliada-va, oity poder-gui oisãmbyhy mboyve, ko’ẽmbotávo 1 jasyporundýpe1870 jave.",tateoba +"Péva 1867 guive ombohapévo Marques de Caxias (1803-1880), posición oñepyrũ ho’a ha opyta ha’eño, oipyhy ramo umi tropa aliada conquista Tajy-gui (2 jasypateĩ 1867), oikytĩva comunicación fluvial ha yvy Humaita oiko tavaguasu ramo.",tateoba +Péva 25 jasyteĩ 1869 jave oime aty ñomongeta ojapóva don Serapio Machaín ikatu haguã ointeresa umi fuerzas aliadas oikéva peteĩ proyecto de petición ikatu haguã omoheñói Gobierno Provisorio.,tateoba +"Péva 2 km oñeguahẽ haguã, pe ojekuaáva Ruinas de Jesús de Tavarangué-pe.",tateoba +"Péva aravekuéra ñe'ẽ ñepyrũ, oikóva aráviga yvykũme.",tateoba +"Péva ári, tetãyguakuéra huguyrakuvékuri oñemosẽvo Jacobo Nécker, Tetãmba’eta Kuaitapyhára.",tateoba +"Péva avei, miembro Consejo Superior de Educación ha director asistente público, ha omopyendáva servicio de maternidad, farmacia, laboratorio químico bacteriológico ha umi servicio de urgencia-va.",tateoba +"Péva Campos Cervera, ¨iñirũete generacional, ohupytýva upe visión orekóva gran dramaturgo: “.",tateoba +"Péva combatiente ramo, upe batalla Nanawa, oguahẽvo yvatéte ipy'aguasú ha oñeha'ãhágui.",tateoba +Péva familia Isasi-de la Peña mba’ekue.,tateoba +"“Péva ha’e”, he’i Kachíke vy’apópe ha ombojoapy: “Moöpa oimehína”.",tateoba +Péva ha’e hembiapo oñemomba'eguasuvéva.,tateoba +"Péva ha’ékuri ara paha upe arahakupegua ha Lima arapy oñemo’ãmbaite araípe og̃uahẽvo ijapýpe mbohapy jasy kuarahy ojopehague yvyku’i para rembe’ygua, ko’ág̃a opytu’útava are porã, ro’y aja.",tateoba +"Péva ha’e ñe’ẽtéva, ha’égui pe ñe’ẽ tee térã katu ñe’ẽ oñemomba’eguasuvéva terone’ẽje’évape.",tateoba +"Péva ha’e omoheñóigui plan vaiete, oho ha oheja ityvyra Nicanor pópe, ha’éva pe omboguatáva upe “tembiapo”.",tateoba +Péva he’i chupe: “Peteï mba’énte nde rejapóta.,tateoba +Péva he'ise mba'e tavarandugua noikotevẽiha ñembosako'i arére.,tateoba +"Péva hi’aguĩva ysyry jerégui, péva oguahẽvo y ojupi jave, upévare tuicha mba’eva’ekue geopolítica ohasáva upérõ.",tateoba +Péva hina pe ta’ãnga’i oñandukáva jehai rupi taha’ehaéva pa’u puku jajapóva ñañe’ẽ jave.,tateoba +"Péva ko tembi’u ojejapo ña’ẽpe mante, oñembojere heta ha ojeikutu patulápe.",tateoba +"Péva mboyve, ary 1947 ramo, oñemopyenda pe tembiasa opytáva Paraguái rembiasápe, guerra civil del ‘47, umíva ogueru mba’e vai ha heta mba’e ho’a vaíva arandu kuaandýpe, oipe’áva talento ha apytu’ũ roky umi kuimba’e katupyrygui jehaípe.",tateoba +"Péva ndaha'éi ja'énteva, hetaiterei pohãma ha'ekuéra oipurúva'ekue oñemoinge laboratorio-pe ha ojehecha ndojuavýiha pe ijepuru ava Guarani ome'ẽva'ekue chugui.",tateoba +Péva ñeikũmby ha jejapyhy hembiaporã.,tateoba +Pèvanoñeperdonái ha péva omongúi chupe.,tateoba +Pévantema óga Cabildo rehegua opytáva Paraguáipe.,tateoba +Péva “óga kakuaa” imandu’áva Wey ko’ágãite héra “Museo Julio Correa”.,tateoba +Péva ohechauka ndoguerekói rupi pe hérava venganza.,tateoba +Péva ohendúvo Kachíke he’i: “Mba’éichapiko ha’úta hague reheve”,tateoba +Péva oiko upéramo ko táva ojoaju rupi Matto Grosso ndive.,tateoba +"Péva oipotágui ha omantenévo umi pira nativo pesca orrreguláva, ohupytýva carnet de pesca ikatúva Oficina de Pesca regional ojeguerekóva.",tateoba +"Péva ojoaju pe he’íva Salomoni oipytyvõha Mangorépe ijehópe, ndaha’éi eximio artista, sino ha’égui iñirũ mbo’ehaópe imitãrõguare.",tateoba +Péva omba’apo tatakua cal oñembojyha ha avei ojehupi mba’erepy Paraguaýpe ohova’erã.,tateoba +Péva oñemotenonde jave Corso ojejapóva Fiesta Carnaval-pe.,tateoba +Péva pe arapy ningo ndaiporivéima.,tateoba +Péva pe ary rire oñemoĩ Tava’ípe ha opa hendárupi óga mburuvicha kuéra oiko hagua (Destacamento militar dependiente de la guardia de seguridad de Takumbu).,tateoba +Peva pe línea oho kuarahyreikégotyo 25º 20' ñemby kuarahyresẽgotyo ha ipuku 11 km.,tateoba +"Péva peteĩ ka’avo hi’áva peteĩ jey pe arýpe, imáte ikangyporã ha ojupi ambue ka’avo rehe, ha hi’a katu ha hi’a katu oĩ umi yva pepónide apytépe hetaichagua oĩva ha ikatu ipuku térã ijapu’a, isa’yky pytãsa’yju nungáva.",tateoba +Péva peteĩ táva tuicha mba’e ha hekoasa hetáva Paraguáipe.,tateoba +Péva pe tenda ipotĩ porã ha oĩ okaru hagua kavaju ha buey kuéra.,tateoba +"Péva pe tenda rupi ningo ojeho Parana ka’aguýre, Argentínape ha opa hendápe yvýrupi terã kavaju ári.",tateoba +Péva pe ysyry sakã asýpe nda’ipóri chene ojahu’yva arahaku jave.,tateoba +"Péva ramal Ñumí – Ka’asapa, ruta VIII oguahẽva Villarrica peve.",tateoba +Pevarã natekotevẽi jaha mbo’ehaópe ha natekotevẽi ñamoñe’ẽ aranduka.,tateoba +"Pevarã, ojapo haguéicha umi mokõiveva ohaiva’ekuepe, ombojapu peteĩ personaje histórico, ha omoñe’ẽ, ojapóvo chugui peteĩ ommbe’úva, ha’etevoi ojapo hague ha avei ohechava’ekue.",tateoba +"Pevarã omoĩva'erã hikuái kuatia rehe péicha ojaposeha, 30 ára ogue mboyve ko ñe'ẽ me'ẽ.",tateoba +Pevarã omomaranduva'erã 30 ára upe mboyve.,tateoba +"Pevarã oñemba’apo pytu’u’ỹre ary pukukue jave, ha jepe kane’õ ogueru ndaha’éi apañuãi, apohára naikangýi ohecháre hoky ha okakuaa mborayhu hembiapóre, mba’éichapa ojeguerohory, oñemomba’eguasu ha ojeiporuve ahojajegua ñane retãme.",tateoba +"Pe-varã peteĩvare oñemboajúva'erã katuete ñe'ẽpehẽtai upeigua ""icha"".",tateoba +Pévare ñañembyai ha heta mba’e porã ndajarekovéi ko’agaipi.,tateoba +Pévare oñembokatupyryva’erã osẽ haguã tenonde gotyo.,tateoba +"Péva río, ombohasáva tetãme ñeme'ẽs, petroleo ha derivado, ohasapaitéva.",tateoba +"Péva rupi, koreáno ko'ágãgua oguereko iñe'ẽndy apytépe hetaiterei ñe'ẽ oúva chíno-gui.",tateoba +Pe varvakuápe ojy porãve ha hyakuã porãve avei.,tateoba +"Péva trama iñapañuãiva ha umi mba’e oikóva oñemohendáva papapy rupive (orden cronológico) ha ombojopyruhápe mombe’uhàra (narrador), oñembokatupyry drama nacional.",tateoba +Péva Triunvirato Buenos Aires-pe oikéva demanda-pe.,tateoba +Pe Villeta akãrapu’ãve ojehu pe sa’ary paha rupi.,tateoba +Pe viñeta Escudo rehegua ha’e umi mba’e ha’etéva rehegua (lo natural).,tateoba +"Pe virus hetaitevejey oporombohasýva hína pe rinovirus (30–80%) ojeheróva, peteĩchagua picornavirus amo 99 serotipos hesegua rupi ojeikuaáva.",tateoba +"Pe ysyry Aguaray Guasu oguereko yvyku’i morotĩva ha hi’y satĩ asýva, pévare heta yvypóra tendagua ha hendágui oho upépe, avie oguereko jejahuha, mymba renda (estancia) ha peteĩ plaza, ãva ha’e techapyrã oĩva ko tendápe.",tateoba +Pe ysyryguasu Timané oĩ pe tendápe ha oje’e hese ha’eha peteĩ ysyry endorreico (ho’a’ỹva ambue ysyry térã ypápe).,tateoba +"Pe ysyry Itabó ohasa upérupi kuarahy resẽguio kuarahy reike gotyo umi mokõivéva hakambykue, ha’éva Itabó Sur ha Itabó Norte, ha avei ko’ãvagui osẽva ysyrykuéra.",tateoba +"Pe ysyry Saldívar, oĩva pe reserva natural ryepýpe oguereko 4 ha rupi, ha oĩ 800 m távagui.",tateoba +"Pe yvy’a ysyryguasu rembére oĩ heta jepe’a –ojepurúva omba’apo haguã umi calderas, fábrika ha vaporpe– ha avei heta uyvyra atã rehegua oha’arõva ojegueraha haguã umi puerto oĩva yvy gotyope.",tateoba +Pe yvyrapepẽ apyteregui osẽ pe hatã veva ha péagui ojejapo poste ha hetaiterei oime ojerereko oparupiete.,tateoba +"Pe Zoológico rehegua oĩ pe yvy voi, tenda, avei mymbakuéra opaichagua tetã Paraguái pegua, péicha oĩ mymba okambúva mamíferos, otyryrýva reptiles ha yso rehegua insectos.",tateoba +"Pichi,…Peralta Jover, Ozuna Tomás – Diccionario Guaraní / Español 1.950 Pág.",tateoba +Pierina oporandúkuri chupe mávapa ha'e ha ombohovái chupe “Chéngo Tupãsy ha pende Sy.,tateoba +Piernina niko ohechákuri upe Kuñakarai porãitépe oñemondéva ao pytãũme ha iñakãhoja morotĩva ha ipyti'a katu ojekutúva mbohapy kysepukúpe.,tateoba +Pierre he’i Marie-pe ojapo hag̃ua tesis doctoral ko mba’epyahu ojuhúva hikuái.,tateoba +Pilar-pe imbarete ñemu ha avei industria.,tateoba +"Pindo'ýre ojupívare katu mba'eve ndojapói, ku oguerokorõguáicha hesekuéra kurundu.",tateoba +Pirachuguasu kuña imichĩveva ha ipepo ijatukupe pegua ituichaveva kuimba'e ipepóva.,tateoba +Pirajekutúpe oĩ avei tapicha tendagua omba’apóva.,tateoba +Pirajekutu rehe ñañe’ẽva’erã avei.,tateoba +"Pirakuéra rehegua katu oĩ opaichagua, michĩva, piraña, tare’ýi, ha umi michĩvéva, piky, ikatúva ojehecha oñema’ẽvo hesénte.",tateoba +"Pirakutu ha’e upe mba’erepy itenondevéva Ishir apytepekuéra, oikógui hikuéi río rembe’ýpe.",tateoba +"Pira rete ipeitéva, ha ikanguekue ojapo umi mba'e hérava kyrýu.",tateoba +Piri rovykã ombojuaju ojuehe inimbópe ha upéva oipuru ahojárõ térã oñemo’ã hag̃ua kuarahy ha yvytúgui.,tateoba +Pitikiri´i (Karaiñe´ẽme: riñon) Ñande rete rehegua omopotĩha ñande ruguy ha upepe avei ojejapo kuaru.,tateoba +"P. José: péicha, añandu che, ñmombarete hína ñane ñe’ẽ guarani ha ñamoñe’ẽ hendapete avei ñande reko paraguaiete.",tateoba +Plasma ha'e peteĩ teko teterehegua mba'egui.,tateoba +"Platõ oñemombareteiterei opaite arandupykuaaty rembiasakue, hembiapo rupive oñemoarandu ko'ãga ko tembikuaaty mbo'ehaópe.",tateoba +Playa Corateĩ y San Josemíme hetaitemi tapicha oho ohasa arahaku aja.,tateoba +Plaza de la Amistad-pe opaite ary ojejapo Expo Yguasu.,tateoba +"Plaza de la Cultura oĩ Kosta Rrika tavusu ""San José"".",tateoba +Plutõ jasy tuichavéva ha'e Karónte.,tateoba +"Pmenda Gustavo Ríos Tonina, imemby mitã'i Gustavo Adolfo.",tateoba +Po’a ha tesãi tome’ẽ chupe.,tateoba +Poapy sua Tajikitã retãygua pehẽngue tuichavéva ijypykuekuéra niko tajíke ñemoñarégui ha oñe'ẽ hikuái tajíke ñe'ẽ (,tateoba +Po ary pukukue oĩkuri Páparamo ha maymáva ohechakuaákuri hekove ha hembiapópe ha’eha túva marangatu.,tateoba +"Poder Ejecutivo, apoukapy rupi, omanda oñemomba’eguasúvo tekotevẽ háicha chupe.",tateoba +Poder ha’e tentación tuicháva Paraguaiguápe guarã.,tateoba +Pohã apu'a memby'ỹrã rehegua.,tateoba +"Poha ary orekóvo, oñembovevévo pandorga yvytúre, ohaíma ñe’ẽpóty ipu prorãva.“",tateoba +"Pohã ñana jeporu, ojeikuaa avei umi ñande jarýi, ñande sy, ñande túva térã kuñakarai ha karai ymaguarégui ha ñande ñambohasa jey ñane arandu ñane ñemoñarépe.",tateoba +Pohã ñana kóka infusión.,tateoba +Pohã ñana ñemitỹ.,tateoba +"Pohãnohára ha mbo’ehárarõ oñemoñe’ẽkuri heta hendápe ha heta atýpe, ñane retã ha ambue tetã rupi.",tateoba +"Pohãnoharakuéra he’íkuri chupe omoĩ hag̃ua peteĩ kochõ hupa yvyra ári ha ha’e ombohováikuri: “Chepysyrõháraniko omanókuri kurusúre ha che, upévare, amanose avei yvyra ári”.",tateoba +Pohanohára ohecha pya'eitérõ hasýva orekoha ñe'ãvevúi akytã'ai iporãvéta osẽ hekopete hag̃ua ko mba'asy jehapejoko.,tateoba +Pohanohára oñeha’ãmbaite omopu’ã haguã jey ha ogue hekove.,tateoba +"Pohãramo ojepuru ko'ãva: ka'ahái, ka'arẽ; guavirami, taperyva; arasa, yvapurũ; tapekue; tarope, jaguarundi; amba'y, kumanda yvyra'i, mamóne; kokũ, jaguareteka'a; karaguata, mba'ysyvo; ka'arurupe, ka'apiky'i; kalaguala ha ambuéva.",tateoba +Policarpo Patiño ha'e Karai Guasu ipytyvõhára ha mbokuatiahára.,tateoba +"Polóña ndaipu'akái rire, heta ohasa asy umi Polóña retãygua ha tuicha oñembovai hekove, tenondeite umi hudío oiko upépe upe aja.",tateoba +Polóña rendakue oguereko heta ñu guasu yvate gotyo ha yvytyrysýi heta ñemby gotyo.,tateoba +Pomposa ha Sara (ijoyke’ykuéra kuñáva) katu oike mbo’ehao La Providencia-pe.,tateoba +Po ñandeapoukapy añetéva Tupão Sy Marangatu.,tateoba +"Poncio Pilato poguýpe hekóramo, ohasa’asy kurusúpe imoimbýramo omano hag̃ua.",tateoba +Ponóike iñambue ko tenda naiñambueiva’erã avei mymbakuéra saite reko ha rekoha.,tateoba +"Portinari niko oĩ umi tembiapoporã apohára guasuvéva Pindoráma pegua apytépe, ha'e niko apohára ojekuaavéva Pindoráma okápe.",tateoba +Portinari ra'y oikuaa rire mba'éicha oiko itúva hembiapokue oñepyrũ kuri omba'apo oheka hag̃ua tojekuaave umi tembiapoporã.,tateoba +Posgrado Universitario en Cultura Guarani.,tateoba +Posguerra omba’apo kyre’ỹ oháivo peteĩ plan omopyenda haguã Facultad de Odontología Universidad Nacional ´ñepyrüva omba’apo residencia ex-presidente José P. Guggiari.,tateoba +"Poteĩ jasypoteĩme oñemoañete ""Día del Minguero"".",tateoba +"Potĩme ndaijojahái, ha'ekuéra omopotĩ, hete, óga ha itáva ojahu manterei ha ojepohéi okaru mboyve, oñakãky'o sukara terã ñandyrãme (frutos machacados de espinas de corona).",tateoba +Poytuga ha Pindoráma oñemomba'e aja Uruguái apekue (1816-1828) oñembohéra chupe Provincia Cisplatina.,tateoba +Poyvi Ciudad Autónoma Buenos Aires-gui (CABA).,tateoba +"Poyvi irundyha katu pe ko’ág̃aite peve jaipurúva, pe isa’y jojáva: pytã, morotĩ ha hovy.",tateoba +Poyvi ko tavavore’i rehegua tuichakue Tetã Paraguái poyvicha avei.,tateoba +Poyvi La Rioja pegua.,tateoba +Poyvi Neuquén pegua.,tateoba +Poyvi Paraguái (tapykue).,tateoba +Poyvi Río Negro pegua.,tateoba +Poyvi Santa Cruz pegua.,tateoba +"Pozo Colorado oguereko 17.727 tavayguakuéra ipýpe, 9.368 ikuimba'e ha 8.089 ikuña.",tateoba +Praga-ygua avei ohechakuaa -yvy ape ári- oĩha hetaiterei tyapu (sonido) ha umíva apytépe jajuhukuaa ha ñamohendakuaa umi tyapu peteĩ ñe’ẽtépente ojepurúva.,tateoba +"Praga-ygua ojuhu avei oĩha taipu hyapu joavýva, sa-py’ánte ojoajúvo peteĩchagua pundie térã pu’aére hyapu kan-gyha; ha péicha avei, upéva upe taipu ojoajúvo ambueichagua pundie térã pu’aére hyapu atãha.",tateoba +"Praga-ygua, Saussure ha Chomsky remiandu ñande jaipuru avei ñahesa’ỹijo jave Guarani ñe’ẽte.",tateoba +Preludio Arte 1.876 Pág.,tateoba +"Presidente Franco ha’e petei zona hetaiteri oihápe ñana, yvyra ha mymbakuéra neporãva.",tateoba +"Presidente Franco-pe oje’e avei “ciudad dormitorio”, hetavégui ko’aguakuéra ohóva omba’apo haguã Ciudad del Este-pe, ha’e rupi capital ko tetã vore Alto Paraná-pe.",tateoba +"Presidente Hayes: Colonia San José, San Francisco de Asís - Cerrito.",tateoba +Presidente Liga Paraguaya de Fútbol-pe.,tateoba +Primera Edición en español.,tateoba +"Procesión ha Misa guasu avei ha’ekuéra ohechapava’erã ogayguakuéra ombosa’y pyahu hóga, omopotĩ tape oñembo’ao pyahupa, sapatu katuete avei, ha ojehecháma karuguasu rehegua.",tateoba +"Procesión opávo oñepyrũ Misa guasu ojejapóva tupão korapýpe, hetaitereígui imembykuéra oúva upe árape g̃uarã.",tateoba +"Procesión ymave ojejapo víspera ka’aru, ko’ág̃a ojejapo hi’árape pyharevete.",tateoba +"Profesión kuéra ha técnica ñeaprende, oĩva'erã enteroitépe ohupity hag̃uaicha.",tateoba +"Promesero ha iñemoñarekuéra oñemonde mymba ovevéva rague ha pakova pirépe, oñembyaty okarasúpe, ojeroky ha oñembo’e ome’ẽ mbotávo aguyje San Francisco-pe oipytyvõ haguére chupekuéra.",tateoba +"Prosa rehegua, Villagra Marsal ohai ""Mancuello y la perdiz"", oñemosarambi va’ekue ary 1965 ramo.",tateoba +"Protocolo ońepyrűvo ohecháva oiporu salto ofirmŕva 1 jasykői 1925, Estados Unidos.",tateoba +"Provincia del Guairá ra’y, omoñepyrüva’ekue heta tenda.",tateoba +"Psi (Ψ), ko tai gyresiañe'ẽ pegua omomba'ehero Apytu'ũkuaaty.",tateoba +"Pu'ae atã ha'érõ pu'ae paha ñe'ẽ imuanduheteĩva ha imuanduhe'etávape, ndoguerahai'arã muanduhe hai araka'eve; ja'eporãsérõ, pe ñe'ẽ imuanduhe pureko opytávo.",tateoba +"Pu'ae atã ndaha'éirõ pu'ae paha ñe'ẽ imuanduheteĩvape, oguerãhava'erã muanduhe hai.",tateoba +"Pu’ae ipu ha’eñóva, ijeheguirei.",tateoba +Pu'ae réra ou mokõi ñe'ẽgui: “pu” ha “ae”.,tateoba +"Pu'ae tĩgua ñamoñe'ẽpehẽrõ peteĩ pundie tĩgua ndive, ndo-guerahaiva'erã muanduhe tĩgua.",tateoba +Puente internacional de la Amistad rupive ikatu rehasa Brasil gotyo.,tateoba +Puente Paso Horqueta-pegua ojejapo yvyrágui ha tuicha ha ichúko avei.,tateoba +Puerto Casado-pe oĩ tenda hechapyrã Guerra del Chaco ramo guare; umi mononita ova’ypyva’ekue ápe 1920-pe.,tateoba +"Puhoe AM-va hína ko’ãva: Radio Concepción, Radio Vallemí, Radio Yby Yaú, Radio Guyra Campana.",tateoba +"Puhoe ( ) ha'e peteĩ mba'e momaranduhára oñe'ẽ mombyry inimbo'ỹre, orojevy opa pukuéra (",tateoba +"Pukavýpe, oguata og̃uahë meve Paraguaýpe -yvy rupi- ha he’i ijupe ou’ajahína: “Ambotavyete vera mba’yru mboguatahárape.",tateoba +Pumbasy chamame avei imbarete Taraguipe oirõ jepe ambue pumbasy.,tateoba +"Pumbasy oĩ peteĩ mba'epu pyahu, hekombeguéva ha oñandukáva vy’a’ỹ, mba’embyasy ha py’arasy.",tateoba +Pumbasy réra osẽkuri Manuel Ortíz Guerrero apytu’ũgui.,tateoba +Pumbyry ( ) ha'e peteĩ mba'e momaranduhára oñe'ẽ mombyry ñekoni syryendypegua rupive (señales eléctricas).,tateoba +"Pumbyry rehegua, oguereko hetave handápe hérava telediscados ha avei ko’ága rupi umi sistemas satelitales.",tateoba +"Pumbyry rehegua oĩ Copaco ha avei pumbyry po pegua, heta puhoe ha ta’angambyry rehegua, avei opa henda rupi oguahẽ kuatiahaipyre tavaguasu tetãmeguágui.",tateoba +"Pumbyry rehegua oĩ Copaco ha avei pumbyry po pegua, oĩ avei pujoekuéra, opa henda rupi oguahẽ kuatiahaipyre Paraguay pegua.",tateoba +Pundie he'ise ipúva ambue ndive.,tateoba +Pundie katu oikotevẽ ambue taipúre -pu’aémanteva’erã- ipukatu hagua.,tateoba +Pundiekõi ñamoñe'ẽpehẽva'erã pu'ae térã pu'aekuéra hapykuerigua ndive.,tateoba +Pundie oikotevẽ ambue taipúru ipu hagua.,tateoba +Pundie réra ou moköi ñe'ẽgui avei: “pu” ha “ndie”.,tateoba +Purupya'erã memby'ỹrã ikatu ohapejoko tyeguasu ohasa rire peteĩ mokõi ára oiko rire poreno ñeñangareko'ỹre.,tateoba +Puso añoite héra tee.,tateoba +Puso jaipuruhápe katuete ñamopa'ũ mokõi pu‘ae.,tateoba +Puso jaipuruva'erã mokõi pu'ae pa'ũme año.,tateoba +"Pya’e, ha ndojavyguasúi, ohechakuaa omanombotáva, oma’ẽpe hesáre.",tateoba +"Pya’éko, py’a kororöre, Kachíke oñemboja ha oporandúma ñemuha járape mboýpa hepy umi ryguasu ka’ë.",tateoba +"Pya'épeko oho hikuái ipiári ha -añetehápe- ojuhúkuri Kalo'ípe itavyraiete, ojerejekohína peteĩ yvyraróre poñyháme.",tateoba +Pya’e pya’e ojo’o ityvyrã ha ojora yvyrágui ha omboguapy yvykuápe ha ojaty.,tateoba +"Pya’ete ko mitãrusu ohechauka hembiapópe, yvy ape tuichakue javeve, estilo oñeñapytĩ’ỹva, ipyahúva, ndojehechakatúiva ha ojeroviakuaa’ỹva.",tateoba +"Pya'eterei ndaha'evéima ipehenguekuérante ohendúva ipurahéi ha ohecháva chupe, hákatu hetaiterei mitãkuña ha mitakuña'i oñongatu chupe iñe'ãme.",tateoba +Pya’etereíniko okakuaa Rotary ñemongu’e ko yvórape ha ijapoharépe jepe ohesarea.,tateoba +"Pya’e vatu ojepokuaa hikuái ha oñeha’ã oiko porãve agua kyhyje’ỹme, omopyenda hóga ha ofenda hikuái ha péicha ita’ýra ha itajýra hikuái hesarái ỹre moõguipa ou hikuái.",tateoba +"Pya’évoi itenonde iñemoarandúpe, upévare oñeme’êkuri pe trombón peteîha.",tateoba +"Pya’évoi itenonde iñemoarandúpe, upévare oñeme’ẽkuri pe trombón peteĩha.",tateoba +Pya'evoi ndaje ojuhu peteĩ karameg̃ua'i.,tateoba +Pya’evoi ndaje ojuhu peteĩ karamegua’i.,tateoba +Pyahapy térã poyvi ( ) ha'e mba'e apopyre aorãva.,tateoba +"Py'akue hasyvai ojehecha haguã, katu ojekuaameme tapicha itujavéva rehe.",tateoba +"Py'aruru, ohéo, kambyryrujere ha hetave mba'e pohã ñana mante omonguerakuaa upéicha.",tateoba +"Pyharekue oku’ememe tapichakuéra upépe, oĩ tenda ojakaru térã ojejeroky hag̃ua oipe’áva hokẽ pyhare pyte peve.",tateoba +Pyhare ku ojeka jajaipáva.,tateoba +"Pyharemarangatu árape, pehẽnguekuéra ijatypaite ituvakuéra rógape.",tateoba +"Pyharepyterã oñembopupu caldo ava (San Juan Bautista-Misiones-pe katu ojejapo batiburrillo); ha oñembosyry (bebidas) hag̃ua oĩ guaripóla, aloha ha kojói haku porãva.",tateoba +"Pyhare pytévove oho ojapajeréi te'õngue ári, upévare hesa'yju ha ine.",tateoba +"Pyhare reñandúramo oñarõva ha opoko nde py ipo ro’ysãme, ha’e Luisõ nemomarandúva nde ára paha.",tateoba +"Pyhare, tupãópe, oiko pe jepyhéi (lavatorio de los piés) ha ojehecha ha oñehendukuaa avei umi España ñe'ẽme ojeheróva “",tateoba +Pyharevete orambosa lomit�� asaje pyte ou ha na iñembyahýiri.,tateoba +"Pytã, sa’yju, morotĩ…",tateoba +Pyti'a chiã hína pyti'a ipu pytuhẽ pytu ojapóva ohasávo ahy'o rupive térã pyti'a rape rupive.,tateoba +"Pyti'a chiã imbareteve py'a perere térã tasẽ omoirũramo chupe, ha mitã opytu'uhñape mba'e ojehechakuaáramo ipyti'a chiãveha, he'ise ipytu rape oñembyaiveha ohóvo.",tateoba +"Pyti’a jejopýpe guarã, omboyku ambýu pytu rapépegua.",tateoba +Pytu Marangatu rembiapo rehe ñandéramo Ñandejára oñemoñáva kuñakarai María Marangatu imarane’ỹvagui oava’ekue.,tateoba +Pytumby ramo guarã ña Chiñórape oñembosako’íma pe jerokyrã ha ohoreíma katu hese ha péicha opaite ára.,tateoba +"""Pytu’uháramo ajapo ã tembiapo ha avei che hesarái heta mba’egui, ñanembopy’aguapy ha ome’ẽ vy’a ojojaha’ỹva"", he’i voi.",tateoba +Pytu’u’ỹre oikundaha opa henda rupi.,tateoba +"Pytyvõhára Guasu poapyha, og̃uahẽva upépe omba'apo rire 37 ary hetãme g̃uarã ha ñande yvóra tuichakue javeve rupi.",tateoba +Py’ỹi ñamoñe’ẽva’erã kuatiahaipyre ha arandukakuéra.,tateoba +Quemil niko irundyha 10 joyke'y apytépe (7 kuimba'e ha 3 kuña).,tateoba +Quemil oreko 5 ñemoñare (3 kuña ha 2 kuimba'e) ha 10 temiarirõ.,tateoba +"Quevedo hembiapokue ñe'ẽpotýva niko tuichaiterei, ha'e hína 875 ñe'ẽpoty porã, oñe'ẽva opa mba'e ha oipurúva heta ñe'ẽ ysaja: tetia'e ha mbohoryha, mborayhu ha tekohayhu, mbo'eha, py'aguasu, arandupy, jerovia ha mano.",tateoba +Quevedo ojehaijeýgui hembiapokue heta jey.,tateoba +Quevedo omoambue va'ekue Sueños héra ha omosẽ va'ekue kuatiápe ipehẽnguemi'ỹ heta tekove poguasu ndoipotáigui Quevedo oñe'ẽ avano'õre ha upévare Sueños osẽ Juguetes de la niñez héra rupive.,tateoba +"Rabia (ojeheróva avei Jagua Mba'asy) ha'e peteĩ mymbachu'ĩ ñarõ gua mba'asy, oguerúva apytu'ũ ruru hakuáva tapicha ha ambue mymba huguy akúva pe.",tateoba +"Radioemisora, oguereko FM péicha oĩ Radio Villa Hayes ha Dyon.",tateoba +Rafael Franco ohasa 20 ary tetã mombyry.,tateoba +"Rafael Oddone, oeditáva 1930 arýpe, “Zorazábal, su Vida, sus Obras”, versión española Julio Correa mba’éva “Ñanemba`era`y”, “Tataindy nde pyharépe”, “Evocaciones de Asunción” ha 1977 arýpe, “Voces Añoradas”.",tateoba +"Rambosa, ojekaruháicha heta tetãme Európape.",tateoba +"Ramo jepe, pe ñorairõpóra aty ndombohovái monarkia Pedro II pegua, Carvalho (2007), p. 43 Souza, p. 326 Upeicha, oheñói pe Tetã Riograndense ha pe Tetã Juliana ha pe tetãnguéra ohupyty sãso Ñorairõ Farrapo rehe, Pindorama Mburuvi pegua.",tateoba +"Ramón Elías omba’apo pintura-pe, kyre’ỹme avei omba’apòva ko’ã mba’épe.",tateoba +"Ramove tape oñemboherava’ekue, tape tuichavéva pe távape, oĩhápe Palacio de Justicia, oraha ""Dr.",tateoba +"Rancho JM oreko yrembe’y ndetuicháva Río rembe’ýpe, ikatu avei ojejapo camping ha ojepirakutu.",tateoba +"Rasaite oreko’asýre chupekuéra bandeirante oúva San Pablo-gui jeike sarambi’aporã ha ndaikatúire ombotatapeju “tukumbu oúva kuarahyresẽguio”, tavayguakuéra oike tesaparápe ovávo 20 legua rupi kuarahyreike gotyo.",tateoba +Rasa jeko ikatupyry upe mba’épe.,tateoba +"Reducciones de San José, San Javier ha Encarnación orekokue guasu tembiasa.",tateoba +Reducción Franciscana Ka’asapápegua tuicha mba’eterei Paraguái arandu ha rekópe g̃uarã.,tateoba +Reducción Santísima Trinidad Paranagua ha'éva pe tuichavéva misión.,tateoba +"Refugio Faunístico de Atinguy oiméva 18 kilómetros Ayolas-gui; iterritorio ohupyty 100 hectárea, ko’ápe ojehecha hetaiterei especie de fauna ha flora región-me.",tateoba +"Reguahẽ haguã ko distrito-pe rehova’erã Ruta 3 General Elizardo Aquino rupi, ha upéi Ruta 11 Juana de Lara.",tateoba +"Reguahẽ hagua ko tendápe oguereko apañuái, péicha tapicha ouséva ko’a rupi oikuaava’erã heta mba’e tembipuru rehegua, avei y ha tembi’u oñembyai’ỹva, combustible heta rejúrõ mba’yruguatápe ha pohã avei.",tateoba +Reguahẽ hagua táva Limpio-pe rehova’erã Ruta 3 General Elizardo Aquino rupi.,tateoba +"Reguahẽva'erã táva Itayguápe rehendu hag̃ua mombe'upy Ñanduti rehegua, vy'a ha techaramóme omonbe'úva tapichakuéra tendagua.",tateoba +Reguerekóva ore rehe.,tateoba +"Rehasáta ramo Tava’i mboypýri rehasa mante va’erã yvyty ári, peteínte jepe ha nda’ipóri ikarapéva.",tateoba +Reikuaaháicha amohu’ã rire che ñemoarandu mitãrusumbo’ehaópe niko añepy’amongetákuri mba’épa ajapokuaa che rekovégui ha heta rire aiporavo ko mbo’esyry Guarani Ñe’ẽ Mbo’éhararã.,tateoba +"Reimétarõ rogueraha hagua ndéve ore sy, embotymi hagua avei chupe ikuára, ha tombyaty kuarahy"".",tateoba +"Reino Unido-pe, Medical Research Council creó la Common Cold Unit en-pe 1946 jave, ha upépe ojejuhu ypy rinovirus 1956-pe.",tateoba +Rejupise ramo yvytýre rehóntema va’erã Tava’ípe.,tateoba +"Reko peteĩ playa municipal, maymáva ikatúva oike.",tateoba +"Religious Existentialism in Companion to Phenomenology and Existentialism (Blackwell, 2006, pages 188-205) térã ndaipóriramo Tupã rehegua.",tateoba +Remberto Giménez ha’evakue peteĩ música Paraguaigua.,tateoba +"Reminiscencias históricas sobre la Guerra del Paraguay”, oñemombe’uporaiterei hápe umi oikóva guive upe la Ñorairõ guasu Triple Alianza-di.",tateoba +"Reñangarekóta amo che yvyotyty, ani hag̃ua vakakuéra ho’upa umi che yvotymimi iporäporäitéva”.",tateoba +Representación panel acrílico-pe: umi franja sa’yju: cuadrícula rape (modelo medieval europeo oñemoĩva Ordenanza Población oguerúva América-pe umi español-kuéra.,tateoba +"'Reptil-kuéra: ko’ãva apytégui hetavéva ikatu jajuhu jarara (Bothrops), mbói chini (Crotalus), coral (Micrurus), jakarekuéra (Caiman latirostris) ha avei teju guasu (Tupinambis teguixin).",tateoba +República del Paraguay-gua.,tateoba +"Reserva tetã mba’éva, iñepyrũrã ha’éva 70 hectáreas rupi, oike pype okaraygua, upéi oñeme’ẽ chupekuéra peteĩ hendápe oiko haguére aréma ipype, avei tendaguápe ikatúva ohepyme’ẽ.",tateoba +"Resfriado común ndaikatúi ojejoko, hákatu ikatu oñepohãno mbeguekatu.",tateoba +Resfriado común ningo hína peteĩ infección virus-kuére ojeguerekóva ñane pytyhẽ rape yvateguáre.,tateoba +"Resfrío común-gui mba’asy rupive, Estados Unidos-pe tembiapo ojeperdéva apytégui,ojejuhu 40 %.",tateoba +"Resfrío común ningo ikangy, ha opaite jey hi’are peteĩ arapokõindy ajánte.",tateoba +"Resfrío ojehechakuaa oĩ rupi hu’u, tĩsyry ha tĩpa’ã ha ahy’orasy.",tateoba +"Resfrío oñepyrũvo ningo katuete pe máva hete kane’õ rasypa, iro’y, iñatĩa ha iñakãrasy.",tateoba +"Residentas ha’eva’ekue umi oikovai’ýva Mariscal López ndive, mburuvichárõ guare.",tateoba +"Reskate cultura nativa, umi pueblo oùva amazónico-gui orekòva yvy isýicha ome’ẽva hi’upyrã ha sustento, particularidad ikatùva omomba’e turismo rural Paraguay-pe.",tateoba +"Resquin omotenondéve oñorairõ hag̃ua Matto Grosso-pe, Guerra de la Triple Alianza aja.",tateoba +"Resquín, San Pedro-pe; og̃uahẽ hikuái Mbya Guarani rendápe, oikóva hikuái peteĩ tekoha guasúpe oĩva Gral.",tateoba +Retablo ha ta’angakuéra orekóva ndaijojahái Paraguáipe g̃uarã.,tateoba +"Retã ombojopói kuri karai Félix de Guaraniape Orden Nacional del Mérito, Maestro del Arte ha Premio Nacional de Literatura, avei oñemboaje chupe “Hijo Dilecto de Asunción” ramo.",tateoba +"Retã táva guasúgui, ojehova’erã ruta hũ VIII Dr.",tateoba +Revíro ko oje’uve kosídore ha avei ambue tembi’u reheve asajekue terã pyháre.,tateoba +Revíro ojejapo ramo ndoje’éi voi oñembojyha oje’énte ojekutuha.,tateoba +"Revista Folklórica Femenina, oĩjepe hetaiterei vy’aguasúpe ha avei heta tekora’ã jehechaukápe.",tateoba +Revolución orekova’ekue ipartidario opavave sector-pe.,tateoba +"Riart tetã Paraguái ñemotenondépe ndaha'éi ikatupyrypava'ekue ha osẽporãmabava'ekue, ojupirõ guare ndaha'éi ohose porãgui, oñeikotevẽ rupi hesénte.",tateoba +Rio Branco henda porãvéva.,tateoba +Río Corrientes ojere hese kuarahyresẽvo.,tateoba +Río Monday ha Yguasúpe ojejapo pirajekutu ñembosaráiramo.,tateoba +Río Paraguái ojuhu Alejo García ary 1524.,tateoba +Río Paraguay ha Apa ha hetave ysyry michĩvéva upe jere rehegua ojeporu turismo de pesca-ramo.,tateoba +"Río Paraguay ha’e tape tuichavéva ojejoaju hag̃ua y rupi, yga ikatu osyry pype tetã yvy tuichakue javeve, 230 km rupi ipukukue.",tateoba +"Rio Paraguay osyryre kuarahyreike gotyo Concepción-gui, ha umi ysyry ho’áva pype, Ríos Apa, Aquidabán ha Ypane, ohasa ijyvy rupi.",tateoba +"Río Paraguay-pe o’a río Negro, upe ysyry Yacaré ha hetave.",tateoba +"Río Pirapo oguejy Río Tevikuary gotyo, ko departamento ñe’ãitépe.",tateoba +Río Verde ha’e peteĩ téra añonte oĩva Cerrito atýpe.,tateoba +Río Yguasu represa guive ojekuaa Gran Lago ha avei ka’aguy oñeñongatúva ANDE mba’e.,tateoba +"Ritual guaraní oiporúva, avakuéra guaraní ha’éva instrumento musical ha umi kambuchi oguerahàva ipype y.",tateoba +Roa Bastos omoha'anga chupe imba'eguasúpa térã iñangaipápa mbytépe.,tateoba +"Robert Lehmann-Nitsche, omano rire Boggiani, omoherakuã 100 tarjeta postal péva iñepyrũmby paraguayo, oikéva suplemento reservado 12 desnudo especial científico-pe guarã.",tateoba +"Roberto Romero ojeporeka Narciso R. Colmán rehe, oikuaauka hag̃ua moõite pevépa oğuahẽ ko karai arandu, ndaha’éi “okára poty”, “Petỹ roky”, “Ha che Valle” umi ojeikuaavéva apytépe añónte upe ohaíva.",tateoba +Rogelio Silvero ndive La Calandria de mi barrio ha ambue tembiapo.,tateoba +"Roger Brunet (dir.), Géographie universelle: États-Unis, Canada, p.186 ko ysyry Misisipi-Misuri ojepuruita ha Amérika ypykue ombohéra chupe «Meschacebé», he'iséva «y túva».",tateoba +"Rohechase tetã iñe’ẽheta ha hembikuaahetáva, oñemomýi ha oñeipysyrõhápe tetã ñe’ẽ ha tetã rembikuaa arandu, hekotee, yvypóra reko ha tapicha derecho ñe’ẽ rehegua, noñembo’ykeihápe avavetéva tetãyguárape.",tateoba +Roque González oho jey Itapúape 24 jasyapýpe ha ojapo umi mba'e.,tateoba +"Roque Vallejos, avei ñe’ẽpapára ha ñe’ẽporãhaipyre resa’ỹijohára, ohai oikuaauka hagua arandura “José-Luis Apppleyard - Antología poética”, osẽva’ekue 1996-me: “.",tateoba +"Roque Vallejos, poeta e investigador, katu he'i: “Barret guive avave gueteri narrativa paraguaya rehe omopyenda mbaretépe ojehasáva tetãme “realidad nacional”.",tateoba +"Rosa Brítez he’i avei: “Che ha’e pe ha’éva, ajapohaguére ñai’ũgui ajaposetéva.",tateoba +"Rosa ojeguereko hetãme kuñakarai paraguaigua ombo’apo jetu’úva ramo, hembiapo katupyrykuérape ombo’ukapáva imembykuéra, heta jehasa’asýpe, hỹrõ katu jehecharamombýpe.",tateoba +Ro'ýjeko umi árape.,tateoba +Ro’yvérõ katu oguejy 5 °C ha 2 °C.,tateoba +"Rróma jekopytyjoja ojogua va'ekue Atenape, omohetã ramo jepe umíva pytagua ndoheñóiva Rróma mburuvípe.",tateoba +"Rruánda, héra tee hína Tavakuairetã Rruánda (",tateoba +"Rrúsia ha mokõi Georgia retãvore ipu'aka, ohupyty isãso, hákatu heta tetã ndohechakuaái isãso ha omoañte Georgia ha'eha tetã peteĩ rekóva.",tateoba +Rubén Talavera Goiburu ha hembireko ome’ẽva jopói ramo ko museo-pe.,tateoba +"Rubito Medina, ha arpa mbopuhára José de los Santos González ndive; ha vokóikema onohẽ disco Philips de Holanda ndive, mokõi LP's: ""Famous Latin American Songs"" ha ""Ambassador of Romance"", pya’etemi hetaiterei ojehepyme’ẽva’ekue.",tateoba +"Rudi Torga, heratee niko Gabino Ruíz Díaz Torales, ouhágui Rudi Torga, RU (Ruíz) DI (Díaz) TOR(Torales) GA (Gabino).",tateoba +"Rudi Torga ohaíkuri heta ñoha'ãnga ha umi iñe'ẽpoty ijaty peteĩ ñe'ẽpotyryrúpe, hérava ""Mandu'arã"".",tateoba +Rugby atyha ruvicha ha he’ihápe chupe omombareteseha joaju hetãyguakuéra apytépe upe ñeha’ãru’ã rupive.,tateoba +"Ruina paraguaya oñembyatýva, ko’ãva rehe oñeñangarekóve ha oñemomba’eguasu, oikehína reducción Jesús, San Cosme, Damián ha Trinidad.",tateoba +Rupavẽ ha Sypavẽ imemby mbohapy kuimba’e ha heta kuña.,tateoba +” rupi rotonda ha viaducto km 4-peve; ko’águi jaha Supercarretera Internacional osẽva Ruta VII “Dr.,tateoba +Ruránda hína tetã michĩ oĩva ko yvy pehẽnguéme ojeheróva Ypa Guasukuéra Áfrika pegua.,tateoba +Ruta 3 General Elizardo Aquino rupi.,tateoba +Ruta hũ og̃uahẽva upépe hína ruta VIII Dr.,tateoba +Ruta hũ Paraguái pegua ohasáva upe rupi ko’ãva: Ruta III “Gral.,tateoba +"Ruta Pozo Colorado – Puerto Militar, oguahẽ Concepción gotyo, ohasávo Río Paraguái puente rupive.",tateoba +"Ruta XI “Juana de Lara”, oguahẽva Capitán Bado-pe.",tateoba +"Rutherford Hayes; oñemoĩva refección Palacio de López, omopyendàva colonia pyahu ha ojapo posible iñeguahẽ 1723 inmigrante tetãme.",tateoba +Ruvicha oisãmbyhyva’ekue ko tetã 1890 guive 1894 peve.,tateoba +Ruy Díaz de Guzmán: (1554-1629) ouva’ekue España-gui conquista-rã.,tateoba +Saára-pe ojehecha yvyku'i yvyty ohupytýva amo 193 m ijyvatekue.,tateoba +"Sa’ary XVII ha XVIII-pe ko departamento-pe politakuére tapichakuéra oiko py’atarovápe, ojehu háicha avei Concepción departamento-pe.",tateoba +"Sa’ary XVIII mbyté guive, Virreinato Río de la Plata-pe, pe tajurekokuaa omoheñóiva’ekue pe tajurekokuaa aratirindy pegua.",tateoba +Safuán oikuaauka estilo pyahu omohendáva folklore paraguayo rehe.,tateoba +"Safuán omiopyenda peteï escuelita de música, ""Los Amigos"", ko'ápe ombo'e ambue paraguayo omoñe'ẽvo pentagrama.",tateoba +Sái ( ) ao ohóva ku'a guive yvy gotyo.,tateoba +"Sa’i avei oky, oky guasu jave katu ijatypy’e y ha’e rupi tenda hérava semiárida.",tateoba +Sa’i hikuái ha ndoikovéima ijyvyteépe.,tateoba +Sa’íma umi tapicha otupãnói.,tateoba +Sa’i oĩijapytepekuéra omboguapyva’ekue kuatiáre umi purahei.,tateoba +Sa´i oĩ Paraguái retãme peichagua ñemuha.,tateoba +"Sa’i ojesyryrykua y rupi, ha umi ygarata ndatuichaitéivante ikatu ojapo, oĩ rupi tenda ipererĩetereiha pe y.",tateoba +Sa’i oñeñemitỹ ha omoñemuña hikuái mymba.,tateoba +Sakandu'y juehe oikoveva ko'ãga ipire sỹiva ha ndorekova tajygue kyra ha tajygue hy'áiva.,tateoba +Salemma ha´e avei miembro permanente Cámara de Comercio Paraguayo-Americano pe.,tateoba +Salemma oñepyrũ omba´apo políticape 10 jasypateĩ 2009 guive.,tateoba +Salemma ru ote´õ ha´e oguereko jave 7 ary.,tateoba +"Salto del Guairá oguereko 145.841 ava oikóva pype; densidad ha’e 9,9 ava/km2 ha ijyvy 14.667 km2.",tateoba +"Salvador Jovellanos omanda aja, ohupi chupe general de brigada ramo 16 jasypokõi 1874-pe ha Juan B. Gill katu omog̃uahẽ chupe general de división-pe, 6 jasypokõi 1876-me.",tateoba +"Sálvia ( ) pohã ñana hogue apu'a pukumi ha haimbéva, hyakuã asy.",tateoba +Sámbagui osẽ heta Pindoráma mba'epuporã ha jeroky ambuéva: Bossa Nova ha Pagode techapyrãme.,tateoba +"; sãmbyhyhára, “ad honorem”, Purahéipe, departamento dependiente del Ministerio de Educación y Culto-pe.",tateoba +"Sãmbyhyhára ko’ag̃agua hína kuñakarai Sofía Cardozo de Aquino, ANR-gua; oĩta táva sãmbyhyhára ramo 2006 guive 2010 peve.",tateoba +Sambyhyhára omoñepyrũva ha’eva’ekue arquitecto Carlos Colombino.,tateoba +"Sãmbyhyhára peteĩha Vyretáña pegua omomarandu iñanduti rendápe Tavetã Joaju ha'e niko ""tetãnguéra peteĩ tetã pype"".",tateoba +"Samenhof ojapova'ekue peteĩ ñe'ẽ ndahasýi ha hesakãva ojeiporu haguã ñomongetarãme opaite tetãyguakuéra apytépe, oñemomba'eve arandukuaaveterã ha, upérire, jehairã ha arandukuaápe.",tateoba +Samóa Amérika pegua térã Samóa Tetãvore Joapykuéra pegua (,tateoba +San Antonio ojekuaa oñeñemitỹmemére upépe.,tateoba +San Antonio opyta ysyry guasu Paraguái rembe’ýre 25 km táva Paraguaýgui.,tateoba +"San Antonio- pe oĩ frigorífico “Internacional Corporation Product” IPC, ome’ẽva tembiapo heta ava San Antonio ha ambue táva peguápe.",tateoba +"Sanapanakuéra ojapokuaa pumbasy; ha'ekuéravoi ojapokuaa hembipuru upevarã, taha'e flauta, tambor, violín ojejapóva samu'ũgui.",tateoba +"Sanapanakuéra ojehe'a heta te'ỹinguéra ndive oikohápe, péva ombohasy jehechakuaa mavaitépa ha'e heseguakuéra.",tateoba +San Bernardino: oime 48 km paraguaýgui.,tateoba +"San Carlos ha’e táva ñanemomandu’áva tembiasakuérehe, avei ha’e ikatuhápe jaha jaguata, oĩ jahechava’erã umi Ruinas Fuerte San Carlos del Apa rehegua oikohaguérupi heta ñorairõ guasu.",tateoba +San Carlos oguereko tenda ikatuhápe oguejy umi avión ndatuichaitéiva.,tateoba +San Cristóbal ha Nieves yvy apekue ohupytýnte amo 261 km² ha amo 54.961 tekove oiko ijyvýpe.,tateoba +"Sandu'a tuichavéva ha'e ""10199 Chariklo"", oguereko 250 km mbytéhasaha.",tateoba +"Sandu'a tuichavéva ha'e 10199 Chariklo, oguereko 250 km mbytéhasaha.",tateoba +"San Estanislao-pe oĩ Casa de la Cultura ha Museo Histórico, jesuita-kuéra mbo’ehao ypy ha upe rire oiko chugui Mcal.",tateoba +"San Estanislao, San Pedro, Rosario ha Lima-pe oĩ aviõ guejyha aviõ ndatuichaitéivape guarã, ikatu hag̃uáicha oñeg̃uahẽ avei yvate rupi.",tateoba +San Fernando ha’e peteĩ táva Mcal.,tateoba +"San Fernando-pe, Francisco Solano López ojukauka heta ñane retãyguápe oje’égui hesekuéra omotĩha ñane retãme.",tateoba +San Francisco de Asís ha’e atykuéra reratee oĩva Cerrito-pe ha oĩméva Hermanos Franciscanos de la Tercera Orden Religiosa ñangareko poguýpe.,tateoba +"San Francisco rayhupápe ha avei Virgen del Rosario-pe, ko’ãga oĩmarõ jape peteĩ tupão iporãveva.",tateoba +San Joaquín guive Caaguazú peve oho ha oukuévo.,tateoba +San Joaquín guive Coronel Oviedo peve oho ha oukuévo.,tateoba +San Joaquín iporã jajapo haguã turismo histórico ha ecológico.,tateoba +San Joaquín-pe ikatu avei jaju turismo-rã estancia hárupi.,tateoba +"San Joaquín-pe oikove 17.746 tapicha, ko'ãvagui 9.468 kuimba'e ha 8.278 kuña, he’iháicha Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos.",tateoba +"San José, táva ñangarekohára tupão.",tateoba +"San Migeul-gui, oguahẽva guive ko távape katuetei ho’u tembi’u oñembohérava “batiburrillo”.",tateoba +"San Miguel Arcángel ha’e San Gabriel ha San Rafael ndive, umi mbohapy Tupãpysyrõhára oñeñe’ẽvagui Aranduka marangatúpe.",tateoba +"San Miguel ndaje oñangareko ani hag̃ua, ñaña, mba’evai ojapyhy máva oñemoĩva ipoguýpe rehe.",tateoba +San Pedro departamento-pe he’õ ha okymeme.,tateoba +San Pedro departamento-pe oĩ 525 mbo’ehao; 901 educación escolar básica pegua ha 150 katu educación media pegua.,tateoba +"San Pedro ha’e “Ñembohupa Tavaguasu”, umi tapicha oikóva upépe akóinte omochichĩre mbohupápe.",tateoba +"San Pedro ojeporu 54.707 óga, tavaháre 8.251 ha okaháre 46.456.",tateoba +"San Pedro-pe oiko 29.097 tapicha, umíva apytépe 15.043 kumba’e ha 14.054 kuña.",tateoba +"San Pedro yvy ysyry rapykuere orekóva cal, upéva yvatévo; ha oreko yvpe, ñu ha yno’õ yvývo.",tateoba +"San Rafael, Jatytay ha Ape’aiméme jaha hagua jaike Pindojúpe upéi ja jaháma Rancho Tava’i, Yhovy, Pelanka, Arroyo Tembei, Campamento San Juan, Viado ha upéi ja ñaguahẽma mamo jahahápe.",tateoba +San Roque rérape oñeñembo’e jaguakuéra rehe.,tateoba +"Sánskrito heraguasu rupive, ha'e peteĩva ñe'ẽ ojehechakuaáva Tekome'ẽrusu Índia-guápe.",tateoba +"Santa Iglesia ome’ẽ San Miguel-pe tenda iporavopyréva ha ohero chupe “Príncipe de los espíritus celestiales”, “milicia celestial myakãhára”.",tateoba +"Santa Rita oñakãrapu’ã kuri mbovymi arýpe, tapichakuéra ko’árupigua oiko porã ha ha’e voi táva hekove pyahuporãva.",tateoba +"Santa Rita tuicha oñakãrapu’ã ko’agãvérupi, upévare oñemohenda ko távape heta ha tuicha tuicháva banco ha financiera-kuéra ha opaichagua oñemúva virúre; avei hotel-kuéra, tasy’oróga, mbo’ehao, ñemuhakuéra ha avei fabrica-kuéra.",tateoba +"Santa Rosa ha’e zona agropecuaria renda, umi establecimiento ganadero kakuaa oime upépe.",tateoba +"Santa Rosa, San Juan Bosco (Mbopi) ha Hugua Guasu ha´e hína umi tenda ojeikoha hi´ag̃uiveva ko ysyrýgui.",tateoba +Santiago oĩko peteĩ távagua ve guasu táva yvy.,tateoba +"Santiago oreko peteĩ población 7.702 yvypóra, umíva apytépe 4.017 kuimba’e ha 3.685 kuña, péicha oestima Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos.",tateoba +"Santo ára ha’e 08 jasypa jave, Virgen del Rosario-pe ojeguerohorývo, patrona táva pegua.",tateoba +"Santo ára ha’e 30 jasypoapy jave, Santa Rosa de Lima ára, Benjamín Aceval ñatendehára.",tateoba +"Santo patrono Ypanemegua ha’e San Pedro Apóstol, oñemomoräva ára 29 jasypoteï ary ha ary jave.",tateoba +Santos Dumont róga reñói oĩ táva Santos-Dumont-pe (,tateoba +Santo Tomás peteĩ karai iñakãrague hesa’yjúva oguãheva’ekue español-kuéra ou mboyve ha ombo’e te’ỹikuérape avati ñemity mba’éichapa ojapova’erã hikuái.,tateoba +"Santo Tome ymaguare ijeiko'ỹha, Poytuga omoñepyrũ ikolónia amo ary 1493-pe.",tateoba +"San Valta ára ojeguromandu´a 6, jasyteĩ ary oúva guivépente voi, ha ojejapo vy´aguasu távape ha tupãópe avei.",tateoba +"Sapir ohesa’ỹijoñepyrũkuri taipu ha taipu aty, upéi omyesakãveva’ekue umi Praga-ygua.",tateoba +"Sapy'aite g̃uarã, he'íje iména sa'yjúva.",tateoba +"Sapy’aiténte oipuru, pya’e ohejajey upe hóga.",tateoba +Sapy’ami omanda Doctor Pedro P. Peña ha ojeporavo ichupe delegado civil ha militar campaña jave.,tateoba +"Sapy'ami rire ndaje opu'ãkuri Kalo'i túva ha ndojuhúi ita'yra'ípe: ""Moõjeýmapa oiméne oho.",tateoba +Sapy’ánte hetaiterei hikuái ha upéicha avei oĩ ára imbovy hikuái.,tateoba +"Sapy’ánte ipohýiramo ogueraháva, ikatu mokõi térã mbohapy júnta ogueroguata karréta.",tateoba +"Sapy’ánteko oipuru avei hekope’ỹ, ojapovaisérõ hapicháre.",tateoba +"Sapy'ánte kuñatai ojejuhu ramo Kurupindi, tuichaiterei oñemondýi ohechágui karia'y karape hete ha ipiru karãpáva.",tateoba +"Sapy’ánte moĩmbaha mba’évagui ojehekýi térã noñembojoapýi pe ñe’ẽriregua “gua”, jepémo upéicha ha’e gueterei moĩmbaha mba’éva.",tateoba +Sapy'ánte oĩ tapicha oikéva dengue reko ivaivévape.,tateoba +"Sapy’ánte peteĩ ñe’ẽjoajúpe tero ipore’ỹ, ndaipóri ha katu oñeñandu oĩha.",tateoba +"Sapy’ante Willian itekoreiete, ha imo’ã pepe ha’eño.",tateoba +Sapy'apy'a omoirũjepi chupekuéra karai González ikarretami reheve.,tateoba +Sa ro'y ha'e peteĩ aty 100 ary.,tateoba +"Sa ro'y II-pe d.C., armenio-kuéra oñemohenda realmo isãsóva Káukaso ñembýpe, ha sa ro'y IV ñepyrũme, ha'ekuera rãeve tetã yvy'arigua ojapyhyva'ekue kirito rehegua jerovia tetãmegua jeroviapýramo.",tateoba +"Sa'roy XIX apyre guive, ko táva ha'eva peteĩ táva tenondegua, ñemure ha tepyre.",tateoba +"Sa ro'y XIX-pe, arkaisánte (katharévussa) oñemoĩ jopara ojekuaávare (dimotiki), ojoguáva ndaha'éirõ jepe ñe'ẽ tuja.",tateoba +"Saro'y XVII guive, Hapõ oñemoha'eño saro'y XIX peve, ndohejái tetã ambuéva ijyvýpe.",tateoba +"Sa ro'y XV pahápe, oñepyrũ jave avei ñe'ẽ oñembopyahu, karaiñe'ẽisarambive ohupytýgui amerikagua yvy.",tateoba +"Saro'y XV peteĩ ñe'ẽngue heko herakuã omomba'eguasu hag̃ua umi tupão guasu tuichavéva España pegua, he'íva: Sancta Ovetensis, pulchra Leonina, dives Toledana, fortis Salmantina.",tateoba +"Saro'y XX jave ohasa heta tembiasakue omotenonde ha omombarete jekopytyjojá, ha omoĩ chupe tekuái reko tenondeguápe.",tateoba +Sãso Tetera'ãnga ha Sãso Tera'ãnga (,tateoba +"Saussure he’i peteĩ mba’e, taha’eha’éva, ñe’ẽtépe, hekove pukukue jaipyhýrõ ñahesa’ỹijo hagua, upépe jaipuruhañaína arete.",tateoba +Saussure oñandu ha ohechakuaákuri -heta ñe’ẽkuaatyhára ohechakuaahaguéicha upe rire- opa mba’ẽ jahecha ha jahecha’ỹva ojehaitypoha arapýpe.,tateoba +Sa’y huguapegua katu hovy arapýicha.,tateoba +"Schaerer ofirma ñe’ẽpapára ha umi artista, Rubén Darío-ícha; Narciso R. Colmán; Leopoldo Ramos Jiménez; Eloy Fariña Núñez; Delfín Chamorro; Manuel Ortiz Guerrero; Modesto Delgado Rodas; Justo Pastor; Federico García; ha ambue tekove oñepi’ãva.",tateoba +Secretaria Nacional de Turismo ome'ẽva marandu ha umi mba'e hese.,tateoba +"Secretario va’ekue Cancillería-pe y avei pe ombojevýva ñe’ẽkuéra,tembiapo ojapo va’ekue upe ñorairõ aja pukukue.",tateoba +"Sede Ministerio de Defensa Nacional, oĩva avenida Mariscal López ha 22 de setiembre, Paraguay - Paraguáipe.",tateoba +Segunda Edición (2.007) Buenos Aires - Argentina.,tateoba +"Séichele térã Seychelles, héra tee hína Tavakuairetã umi Seychelles pegua (",tateoba +"Selánda Pyahu itavusu ha'e hína táva Wellington, opytáva Ypa'ũ Yvatépe.",tateoba +Selánda Pyahúpe oiko avei Ypa'ũnguéra Cook ha Niue (tetãnguéra hekosãsóva oiko jekopytýpe Pyahu Selánda rehe) ha Tokeláu.,tateoba +Semana santa-pe oñeha’ã mávapa opirakutu hetave.,tateoba +"Senegal, héra tee hína Tavakuairetã Senegal (",tateoba +"Séneka ojejuka oikuaa rire Mburuvicha Nerõ ojerure tojuka chupe, Nerõ oimo'ãgui Séneka omosẽse chupe Rróma rekuáigui, hákatu araka'eve ojejuhu mba'etee he'íva upéve iñañetéva.",tateoba +"Serranía de San Joaquín yvývo ombojoaju chupe Ka’aguasu Departamento ndive; ojekuaave pépe cerro Kurusu, Corazón, Aguaray, Noviretá, Guaviray ha San Miguel.",tateoba +Servi Libro 2005 Paraguaýpe Paraguay.,tateoba +"Setíña hína Montenégyro itáva tuichavéva 8ha, ojeipapaháicha ary 2011-pe, ko távape oiko amo 14.166 tavayguakuéra.",tateoba +"Sevo'i ( ) vicho ikangue´ỹ ha otyryrýva, ijape sỹi, hüpytãngy.",tateoba +Shakespeare niko haihára ikatupyryvéva inglés ñe'ẽme ha oĩ avei umi haihára yvoragua herakuãvéva.,tateoba +"Shunko (1960), ohupytyva peteĩ jopòi ha’égui mejor guión cine argentino 1960 arýpe; Alias Gardelito (1960), oganával festival Santa Margarita Italia-pe 1961me; La sed (1960) ha Don Segundo Sombra (1970).",tateoba +"Siérra Leõ, héra tee niko Tavakuairetã Siérra Leõ (",tateoba +"Siglo 250 ha 300 Kirito o’a mboyve, maya-kuéra ohupyty tenonde yvatevéva.",tateoba +"Siglo 600 Kirito o’a mboyve, yvy yguy gotyogua pya’e oñembotavaygua heta.",tateoba +"Siglo XI-me cultura tolteca-kuéra, oñepyrũ oñembyai mbeguekatu ha ohejarei metrópoli, Tula.",tateoba +"Siglo X-pe pueblo tolteca oúva norte de México-gui ova upépe oñemomba’évo ko yvýre, ha cultura maya iñambue ijepokuaápe, arte ha ijerovia toltecas rehegua.",tateoba +Siglo XVIII paha rupi umi tavakuérape oñembohetave avakuéra oguahẽmeve “Los Laureles-pe” ha “Villa Franca” oñemokatu va’ekue López ára ramo.,tateoba +Siglo XV mbyte rupi ko ñomoirũ oñemboja’o haimete 12 miniestados-pe imbaretéva ojoapytépe.,tateoba +"Silvio Pettirossi ningo ha´e paraguáigua aviador ypykue, upévare ko mba´yruveve guejyha oguereaha héra mandu´arãma opytáva.",tateoba +Simone de Beauvoir ha'e akue karai arandu Jean-Paul Sartre hembireko.,tateoba +Singapur renda iñemohenda po tetãvore.,tateoba +"“Sínodo” Paraguaygua, omotenondeva’ekue Fray Martín Ignacio de Loyola ha ñane retã Sambyhyhára Hernadarias, omoneĩ pe “Catecismo Bolaños mba’éva, añóramo ha opavave Paraguái ha Río de la Plata-pe g̃uarã.",tateoba +Sistema de encomienda me’ẽva raza pytũmbýpe oikóva opáy haguã.,tateoba +"Sistema grafía tradicional”, ohesa’ỹijóhape ha’e oikũmbyháicha avañe’ẽ ñe’etekuaa (ñe’ẽpukuaa, ñe’ẽysajakuaa ha ñe’ẽjoajukatu).",tateoba +"Situación cultural tetãme omokyre’ỹ don Manuel Gondra, kòva “kuimba’e oñamindu’ùva”, peteĩ kuimba’e arandu ojepytasóva umi àrape.",tateoba +"Sociedad ombyatýva iñemitỹ orekóva tavaygua ñe’ãite ha’éva pe ojeheróva cuerpo mítico – ritual, oñemopyenda ha omongakuaa poder político, orden jurídico, tekorei, umi mba’e porã ha religión.",tateoba +"Sojourner akóinte omba'apo kuña tekoiterape rehe ha Amerikagua kambakuéra imba'eteére ha hekosãsóre, omba'apo avei tojejapo hag̃ua óga ka'irã porãve ha ani hag̃ua oporojuka umi ojapóva mba'e vai Michigan-pe.",tateoba +Soka ha angu'a yvyra ijapopyre.,tateoba +"Sonsorima: Opyta tatapýi ypýpe, oguerekóva itapýi’ime ha oipurúva isýndi, ha’e niko kuimba’e ndoñeha’aséiva mba’evére, ikangy ha ndaipu’akái ha noguerekói jerovia.",tateoba +"“so’o”, ha pégui ou pe héra “chipa so’ó”.",tateoba +"“Sópa yma” oñembosako’i péicha: oñembo’isa’i sevói ha oñembopupu jukyrýpe 10 aravoi’i rupi, peteĩ tembiporu oñembotývape, ha ojeheja ho’ysã; upéi oñembovu ñandy ha oñemoĩ pype ryguasu rupi’a peteĩteĩ oñembovu aja.",tateoba +Sosa ograva ‘El concertino mexicano’ Ramón Noble mba’éva Orquesta Sinfónica de México oisãmbyhýva ijapoháre.,tateoba +"Sosa oheka Paraguái ha’e haguã centro obligado referencia mbaraka mbopúpe ko programa orekóva, oha’ãrõva, pa’ũ mitãrusukuéra ombopúva en vivo.",tateoba +"Sri Lánka-pe, ñe'ẽ hendapýva ko'agãgua oñemohenda Jaffna ñe'ẽnungáre.",tateoba +Stephen Hawking omendákuri Jane Wilde-re ary 1965-pe ha oikova'ekue oñondive ary 1991 peve.,tateoba +"Steroid, ani haguã iruru oñeikotevẽkuaa avei.",tateoba +"Stroessner, oiko jave revolución 1947.",tateoba +Suasi ha'e ñe'ẽ tee tavusu Mpumalanga-pe.,tateoba +"Suasi ñe'ẽ oguereko heta ñe'ẽnunga, ijapytépe ikatu jajuhu thithisa ha yeyesa.",tateoba +Surinam niko oreko 163.270 km² ha pépe ningo oĩ 439.117 tetãguakuéra.,tateoba +"Susnik rupi- moõguipa ou’ypy hikuái ñande ypykuéra, moõrupípa iñasãi ha mávapa iñemoñare; jaikuaáma avei ha’ekuéra are guive oikohague hikuái Amérikape.",tateoba +Sy Ára térã Sykuéra Ára niko peteĩ jeromandu’a omomorãva sykuérape.,tateoba +"Sykuéra omokambu mokõi mbohapy imembymimi, ohupyty peve mbohapy térã irundy ary.",tateoba +"Syrykupyre'ẽ ndoguerekói kamby kyrakue, oguereko yva rykue ñónte.",tateoba +Ta’ãngahai ikatu ohechauka peteĩ mba'e omýiva térã omyi’ỹva.,tateoba +Ta’ãngahai ikatu ohechauka peteĩ mba’e omyi’ỹva térã katu omýiva.,tateoba +"Ta’ãngahai oha’ãnga ñe’ẽ rupive opa mba’e, tekove térã tembiasakue; hekopete, ha hekohápe.",tateoba +"Ta'anga herava ""Opamba'e ha'e jererovu"", ojapo C. Allan Gilbert.",tateoba +Ta'ãnga:Ilha do Mel Paranaguá Paraná Brasil.,tateoba +Ta’anga kóva rehegua oguenohëva’ekue peteï mba’apohára kuatiahaipyre “El Gráfico” pegua ohóva’ekue arapy tuichakue ohechauka haguä mba’épa oikova’ekue.,tateoba +"Taangakuéra: pasión, ornamentos, estaciones ha sagrario ome’e Florentín Peña rogaygua oguerúva hikuái Argentina-gui.",tateoba +"Ta'anga ojapo karai Pedro Américo héra ""Independência ou Morte"" (Sãso térã ñemano!",tateoba +Ta'anga ojehechahápe Amasóna ka'aguy oñeñuãmba tatatĩgui ára 1 jasypoapýpe 2020.,tateoba +Ta'anga ojehechahápe kuimba'e ha kuña oiporenóva.,tateoba +"Ta'anga omohechauka Edípo ha upe mymba ra'ãngajehe'áva, maravichu techapyrã Gyrésia mombe'ugua'úpe.",tateoba +Ta'ãnga:Universidade Federal do Parana 3 Curitiba Parana.,tateoba +Tadeo katu he’ise “ipy’aguasúva oikuaauka hag̃ua Tupã rembipota”.,tateoba +"Tadeo Zarratea ndive ohaíkuri “Morangu, fábulas y cuentos populares universales” (2004).",tateoba +"Tagatiyá ysyry oguerekóva ysakã asy ohasáva ita’ári ha ojere hese ka’aguy rovyũ, ikatuhápe jahecha hetaiterei yvyra máta yvate, takuára ha ave helechokuéra.",tateoba +"Taguato jatyta kuimba'e hína hague hũngy ha hovy hũ, ipyti'a hũite; ipykuéra hína pytã.",tateoba +Taguato jetapa kuimba'e ha kuña ohaitypo joaju.,tateoba +Taguato tuichavéva oiko Amérika-pe ha opaite Yvy ñemby pehẽngueme.,tateoba +Tahachi ( ) oñemoĩva oñangareko hag̃ua tetãguáre.,tateoba +"Taha’eha’eháicha, Kapi’atã niko oĩ umi ñane retã táva itujavéva apytépe.",tateoba +"Taha’eha’eháicha, opavavete katuete oipykúi tape ha oho.",tateoba +"Taha’eha’éva mba’e jahapykuehóva ojeko katuete ambue mba’ére, oĩva iguy gotyo.",tateoba +"Taha'eha'éva ñe'ẽjoajúpe, ñe'ẽtéva retakue ohechauka avei ñe'ẽjoaju retakue.",tateoba +Taherakuã porã tapiaite kuimba'e ndopokóiva ko'ã itamimíre ha taherakuã vai tapiaite upe omomýiva che kanguekue”.,tateoba +Taijaty po’a nderayhu’asýgui katu marangatuvarepýramo nderekohápe ambyasy angágui reikóva.,tateoba +Tãi ( ) kangue’i morotĩ apu’a térã puku mimi osẽva máva ha mymba juru ryepýpe omongu’i hag̃ua hembi’u.,tateoba +Taitetu téra tatéto (latiñe´ẽme: pecari tajacu) kureguáicha oikovéva ka´aguy rehe.,tateoba +Taity ñe'ẽhũ Freestyle Script pegua ojejapo ary 1986-pe.,tateoba +"Tajikekuéra rekoha tee ha'e akue Tajikitã ymaguare guive, ha yvy ko'ãga oĩ Ahyganitã ha Uvekitã retãme.",tateoba +Tajikitã —héra tee niko Tavakuairetã Tajikitã (Tajíke ñe'ẽme (,tateoba +"Tajikitã yvy apekuére ohasa mburuvi ha avano'õ opaichagua, umíva mbytépe oĩ Akeméne mburuvi, Sasã mburuvi, Mongólia mburuvi, ha Rrúsia mburuvi.",tateoba +Tajyguery ha heta mba'e ambuéva imba'eguasu avei oñemoña hag̃ua.,tateoba +Takamby ( ) pa’ũ opytáva máva kuárto mokõi mbytépe.,tateoba +Takuapi ( ) takuara’i térã takuara po’i osẽva ysyry rembe’ýpe térã ka’aguýre.,tateoba +; takuare’ẽgui avei ojejapo eíra ha guari.,tateoba +Takuarembo (Karaiñe'ẽme: Brote de bambú) hina toky osẽ takuárarapógui.,tateoba +Talavera ndaha’éimi peteĩ ñe’ẽpapára hekopytu’úva.,tateoba +Talavera rekove ndaha’éivaekue iporämbáva.,tateoba +"Talavera rembiapokue apytépe akóinte ojehecharamo peteĩ hérava “Ka’i, jagua ha mbopi”, romboguapýva kóva rire.",tateoba +Tambakuéra oiko yguasúpente ha yrembe'y yvyku'ípe oparupi.,tateoba +También con iguales fines funcionan el Ateneo de Lengua y Cultura Guaraní y Guaraní Roga.,tateoba +"Tambo Kurupa’y, ha’e tenda ojepytu’úha, ñembosarái ha tetia’e deporte-pe ha ojeguata haguã sãsõ ha py’aguapýpe.",tateoba +"Tamboty porãmandivoi peẽme"", he'ipáre ojupijeýma omboty chupekuéra upe osẽmiha gueteri.",tateoba +"Tamil oguereko mbohapy ñe'ẽrekóichagua ojeiporuvéva: ñe'ẽ haipyre ymaguaréva (caṅkattamiḻ), ñe'ẽ haipyre ko'ágãgua (centamil), ha ñe'ẽ ágãgua ikate'ỹva peichareigua (kotuntamil).",tateoba +"Tamil ojeiporuháicha peteĩ tekoñomoirũme ojoavy tuicha ojoapytépe, upéicha rupi, py'ỹinte, ikatu jaikuaa iñe'ẽ rupive mba'e ñemoñaréguipa ou.",tateoba +"Tañarandype, ""tierra de los irreductibles"", táva San Ignacio-pe opytáva, ogakuéra renonde oñembosa’y ohechaukávo mba’épepa omba’apo tapichakuéra upépe oikóva.",tateoba +Tanino oñenohẽ yvyra héra “quebracho” gui ha ojeporu oñembosa’y hag̃ua mymba pire.,tateoba +"Tani oho gua’i retäme ha heta omaña rire, ojuhu ovetä oïmíva guive ijapu’aha.",tateoba +"Tape guasu 6 ( ) heratee karaiñe'ẽme ha'e Ruta Nacional N° 6 ""Dr.",tateoba +"Tape guasu 9 ( ) heratee karaiñe'ẽme ha'e Ruta Nacional N° 9 """,tateoba +Tape guasu Táva Mbisáu-pe.,tateoba +"Tape hérava Ruta II rupive, ñasẽvo Paraguaýgui.",tateoba +"Tape internacional ombojoajúva Pedro Juan Caballero – Capitán Bado tetã Brasil ndive, ojeporúva ñemuhárã.",tateoba +Tape iporãva ha opaichaguáva hysýi ko departamento-pe ha ombojoaju oñondive distrito-kuérape.,tateoba +Tapekuéra katu heta yvyreíva (terraplenados y enripiados) ombojuajúva tava’ivéva oñondive ha táva guasu tetãvore pegua.,tateoba +Tapekuéra oguerekopa tape hũ.,tateoba +Tapekuéra ohasáva tava’ikuéra rupi katu oñeñangareko meme ikatu haguãicha ojeipuru ojeguata haguã mba’yruguatakuérape.,tateoba +"Tapekuéra oĩva ko tendápe ha’e tape hũ, itaguigua ha avei ijyvyreíva ikatúva oprogueraha opa henda rupi.",tateoba +Tapekuéra ojeikeha ha’ehina umi taperakamby 1 ha 2. Ipykué katu 15.208 hectárea.,tateoba +"Tapekuéra oporogueraháva ko’árupi iporã, upéicha rupi coloniaháre kuéra heta tapicha oho ha oúva oguerahava hembipurukuéra jajuhu.",tateoba +Tapekuéra upépe yvyreí.,tateoba +"Tape nde pukúva, sapy’apy’ánte oĩ óga ha ka’aguy ipukuetereíva, pikáda oje’e ichupe.",tateoba +"Tape ojeipykúi mokõi aravo pukukue aja reguahẽ hag̃uã tavaguasúpe, taha´e ha´éva mba´yrúpe.",tateoba +Tape ojejapo San Juan Nepomucenogui ohóva Tava’ípe upe 1969 rupi.,tateoba +Tapepo'i rupi ñag̃uahẽ Salto Guaraníme.,tateoba +Tape po’i yvyty pa’ũme ojehasaha.,tateoba +Tape rakambykuéra rupive oñembojoaju umi tetãvore’ikuéra Nueva Colombia Altos ha Atyrá ndive.,tateoba +Tape Saingo vy’arã ne’ĩrã jahechapa.,tateoba +"Tape tuja ndojepuruvéima ko’aga, tape pyahu ohórupi ambue hendáipi.",tateoba +"Tape Tuja, ohasáva ejército paraguayo mbovymi campaña 1869–1870.",tateoba +"Tape XII ""Vice Presidente Sánchez"", ojeréva Río Pilcomayo, ndikatúi ojehasa porã ama jave.",tateoba +Tapiachakuéra oikóva ambue tapicha hasýva ndive ojapyhykuaave hína cysticercosis.,tateoba +Tapiaite tapichakuéra ogureko hóga opy’u hag̃ua Villa Florida-pe.,tateoba +"Tápiare katu hysýi tembipurukuéra ojeipuru va’ekue upe ñorairõ guasu Guerra del 70 ramo guare, omombe’úva ñandéve mba’eichaitépa oñeñorairõ vai raka’e ha ou ñande ári umi tetã ambuegua, ko tenda ko’agã ha’éva techapyrã iporãitéva.",tateoba +"Tapicha arandu Mbo’ehára Raúl Amaral, peteĩva umi ohaiva’ekue hekovekue rehe, omoañete heñói hague 9 jasypateĩ 1903-pe.",tateoba +"Tapicha he’ijey gua’ípe: “Mba’éichaiko re’úta mángo upépe, pévango úva”.",tateoba +Tapicha Itagua omombarete gueteri umi teko: ojapo temiporã ñai’ũgui ha avei ajaka.,tateoba +"Tapicha kakuaáva ikatu ho’u aspirina, katu mitãnguéra ndo’uiva’erã ikatúre hina opyta orekóvo pe mba’asy síndrome de Reye ojeheróva.",tateoba +"Tapicha kakuaávape, ombohasy jepi mokõi térã po jey paeteĩ ary pukukue ha mitãnguéra katu poteĩ térã pa jey voi peteĩ ary pukukue, (katu umi mbo’ehaópe oikéva, pakõi jey hamba’e voi).",tateoba +"Tapichakuéra ambue tetãrupigua ohecharamove ko’ã mba’e, tapichakuéra árupigua ndohecharamovéima, mombyrygua katu ohecháramo ko’ã mba’e ohecharamoite.",tateoba +"Tapichakuéra Bella Vista-gua py’ỹinte oho tetã ambuekuérape, upeicha rupi ndahetái ko’ápe ojeiko.",tateoba +Tapichakuéra Ka’asapágua omomba’e guasu ha oguerohory ipehẽnguekuéra heñóiva’ekue ijapytepekuéra ha omomba’ehávo chupekuéra omoĩ herakuéra tape réraramo.,tateoba +Tapichakuéra ku óga hi'aguĩ oikóva oho Quinta da Boa Vista-pe ohecha hag̃ua pe jekái.,tateoba +Tapichakuéra músico rembiapokue ha’e peteĩ ñorairõme ogueraha va’ekue hekove pukukue javeve ko tekove Oscar Cardozo Ocampo.,tateoba +"Tapichakuéra oho añetegua reko rehe ohechaukase ko Yvy ha'eháicha, hekotee, japu'ỹ.",tateoba +Tapichakuéra oikóva kuimba’e térã kuña oĩ kóicha.,tateoba +"Tapichakuéra oikóva okaraháre oĩ 93,97%.",tateoba +"Tapichakuéra oikóva Villa Hayes-pe apytépe ojehechakuaa heta etnia: heta oĩ ypykue, avei Europa guare ñemoñare, menonita-kuéra ha paraguaigua.",tateoba +"Tapichakuéra oipurúramo mombaryryru ikatu ojoko tyeguasu ojeipota'ỹva, oipytyvõ avei ani hag̃ua oñembohetave umi mba'asy vai oñemosarambíva poreno rupive.",tateoba +"Tapichakuéra omba’apoveha ha’e vakakuéra ñemuñáme; avei, ñemitỹ ha ñemuhakuéra jajuhu avei sa’iveramo jepe, yvy nome’ẽtereírigui umivarã.",tateoba +Tapichakuéra oñepyrũ oipuruve ko ñe'ẽngue osẽ rire aranduka ojapo haihára Walter Lippmann héra The Cold War.,tateoba +"Tapichakuérape, ñande ñahenóiva monda rehegua (deshonestidad), h’eivoi oikotaha katuete.",tateoba +Tapichakuéra upe tavapegua he’i péva jeguata ipukuvéva ojejapova’ekue Paraguáipe yvy tee rehe ojelucha hag̃ua.,tateoba +"Tapichakuéra Villa Hayes-gua omba’apove mymbañemoñáme, ha sa’ive kokuépe.",tateoba +"Tapicha ndojeroviáiva Hesukiritóre, añetehápe ndoikuaamo’ãi kurusu mba’ehero, jepémo are ojesareko ha opokóramo hese (kurusúre).",tateoba +"Tapicha oguerekóramo Rabia, ko mba'asymombiaha ndive ikatu ojeipuru ambue pohã.",tateoba +Tapicha oimeraẽ arygua omoĩkakuaa ko pohã.,tateoba +Tapicha omoñe’ẽva ko tembiapo guasu katuete ohechakuaáta mba’éichapa ñane avañe’ẽ iñambuékuri hekove pukukuépe.,tateoba +"Tapicha omotenondéva opa mba'e ijapytepekuéra ojehero asuté, ha'éva peteĩ kachíkeicha; oguereko upe status ipy'aratã térã avapapy ojukávare.",tateoba +"Tapicha ypykuéra (parcialidades indígenas) avei ikatu oike mbo’ehaópe ñepyrũguápe (primaria), sa’ínte oĩ ohóva oñemoarandu haguã.",tateoba +Taropurahéi nde juru mboypýri nde ratypykua.,tateoba +"Tarumaite'a josopyre ha'eva iñandy, oipuruve, ñandy porã ha katuete.",tateoba +"Taryrýi ( ) máva hakate’ỹva opa mba’ére, ha’enteséva.",tateoba +"Tasyópe, umi hasývape guarä kóva ha’e peteï mba’e oipytyvöva chupekuéra imba’asýpe, äva oñepyrü umi pohanohára tasyo Neuland pegua rupi.",tateoba +Tata guasu óga techaukarãme ijyky asúpe.,tateoba +"Tata guasu ohupytýma po Ypykuekuéra Retã (yvy pehẽngue guasu Amérika ypykuekuéra oikohápe), ha poapy yvy rekoha ñuvãmbyréva.",tateoba +"Tatakuápe oñembojy umi tembi’u hevéva ha ñanemba’etéva, umíva apytépe: kure, ryguasu, vaka ro’o ha ovecha.",tateoba +"Tata mboguehára aty oñehenói 19 aravo mbytépe, ha pya'e oguahẽ upépe.",tateoba +"Tatamboguehára marandu he'iháicha, mba'etĩ mba'e guerahahára tembi'u apoha koty okapu, ohasa karuhápe ha upéi opaite ogaguasúpe, mba'yrumýi pytahápe avei.",tateoba +"Tatatĩ ( ) mba’e tĩmbóicha osẽva mba´e ojehapýgui, y opupúvagui ha mba’yruguatágui avei, sapy’ánte morotĩ, hũ térã hũngy ojekakuaa yvate gotyo.",tateoba +"Tataveve hérava avei Élio (Gyresiañe'ẽgua:Ήλιος, helios, """,tateoba +Tatavevýi hérava avei Idyroheno (,tateoba +"Tatãvore Pa'i Sandu itavusu, oikove ipype amo 76 429 tapicha kuéra.",tateoba +"Tatúpe oñemoĩ monde ha ha’e ivýro, ho’a rei ipype.",tateoba +"Tau ha Kerana ári ho’a Tupã ñe’ẽpochy ha upévare omoñemoña hikuái pokõi tekove ndevaipajepéva ha’éva: Teju Jagua, Mbói Tu’ĩ, Moñái, Jasy Jatere, Kurupi, Ao Ao y Luisõ.",tateoba +"Tau oiporeno Kerana, Marangatu rajy.",tateoba +"Táva Alberdi-pe oikove 7.588 tapicha, ko’ãvagui 3.920 ha'e kuimba’e ha 3.698 ha'e kuña, he’iháicha Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos.",tateoba +Táva Amã henda porã.,tateoba +"Táva Amambáipe ojeguereko 22 institución sanitaria, umíva ha'e tasyo, centro ha puesto de salud.",tateoba +"Táva Angkor, Hemére mburuvi tavusu, ho'a rire tavetã Ajutája poguýpe XV saro'ýpe, mburuvi oñemopehẽ ha ho'a heta tetã ambuéva poguýpe, upéicha oiko Hyãsia oñemomba'émeve Kambójare XIX saro'ýpe.",tateoba +"Táva ára guasu oñemomorã jasypoapy jave, jeroky guasúpe, desfiles estudiantiles ha competencias deportivas.",tateoba +"Táva “Ayolas” ofunda 1840 karai Patricio Aquino, José Gaspar Rodríguez de Francia ojerure rupi chupe.",tateoba +Táva Capitán Mauricio José Troche oñefunda 1919-pe.,tateoba +Táva Chisináu renda porãnguéra.,tateoba +Táva Eusebio Ayala ofunda va’ekue karai Gobernador Carlos Morphi ary 1770 ramo ha ombohéra va’ekue upéramo Barrero Grande.,tateoba +Tavaguakuéra omohenda va’ekue katu ha’e karai Enrique Hugo Delvalle García ojupi va’ekue upe 17 jasypakõi ary 1991 ramo.,tateoba +Táva guasu Alepo.,tateoba +"Tavaguasu Buenos Aires, Argentina-pe oikuaauka aranduka ""La guitarra universal de Felipe Sosa"".",tateoba +Tavaguasu Concepción memby; Ferreira ha Ángel Joaquín Mora.,tateoba +Tavaguasu ha tavaguasu'i michĩmíva oiméva yvyty yvate ru'ãme.,tateoba +Táva guasu Irbid.,tateoba +"Tavaguasu Ka’asapa oreko peteĩ canal de televisión ha umi radioemisora AM ha FM; péicha AM: Hechizo SRL; umi FM ha’e: Yerutĩ Comunicaciones, Itakuru SRL, La Voz de Bolaños, Ka’asapa Poty, Kapi’ivary, FM 94.3, Tupã Renda, La Victoria S.A, Aguai Poty.",tateoba +"Tavaguasu oikuave’ẽ avei turismo de pesca, ko’ápe ikatu ojehasa porã oñopehẽngue ndive.",tateoba +Tavaguasúpe ojeipuru ombojegua hag̃ua tapekuéra.,tateoba +"Tavaguasu Porto Alegre oguereko ramo jepe heta apañuái, oĩ avei umíva mboriahu oikovéva tapỹime, Gret, Marion & Sintomer, Yves.",tateoba +Tavaháre oĩ ojehekáva ytýpe oiporavo rire ikatúva ojepurujey.,tateoba +Tava’igua ha opárupigua niko heta mba’e oguereko iporangue ha tavýgui nomohendái iporã háicha terã umi iñaranduvéva kuéra ndojapóigui mba’eve heta ñande rapicha oñehundi rei terã ndoikói mba’evérõ.,tateoba +Tava’i ha’e hína peteĩ tekoha ojoguáva heta hendáicha ambue kuéra tekohápe.oreko ñu porã ysyryeta ha yvyty rovyũ.,tateoba +Tava’i ojei va’ekue San Juan Nepomuceno poguýgui pe 22 jasypakõi 1992pe ha oiko ichugui táva añetete ha avei oikóma ichugui Parroquia “Nuestra Señora de la Merced” pe 5 jasypakõi 1993pe.,tateoba +Tava’ípe ojeikove 444 ha okaraháre 246 tapicha.,tateoba +"Tavaitépe katu oiko 4.630 tapicha, ha okaháre katu 16.257.",tateoba +Tavaitépe oĩ 2.049 tapicha ha okahápe katu 16.592.,tateoba +Tavaitépe oiko 9.946 tapicha ha okaháre katu 42.627.,tateoba +"Tavakuairetã Chína omosẽ ñemoñanga Qing, mburuvicha guasu ñemoñare pahague, ary 1911-me ha oisãmbyhy Chínare 1949 peve.",tateoba +Tavakuairetã Kóngo térã Tetã Kóngo (,tateoba +Tavakuairetã mburuvichavy rapépe pe tendota ha pe sãmbyhyhára peteĩha oporokuái joajuhápe.,tateoba +Tavakuairetã Ndominikagua térã Tetã Ndominikagua (,tateoba +Táva Kuruguaty oĩ pe tape oipuruva’ekue Mcal.,tateoba +Táva Ky'ỹindy herakuã mombyry oguereko haguére pelotakuéra apoha guasu.,tateoba +"Táva Lambare omopyendakuri Carlos Morphi, ary 1766-me, oñemoĩ héra chupe oñemomba’egusúvo Cacique Avambarépe, ojejukáva oúrõguare Juan de Ayolas ary 1536-me.",tateoba +"Táva Limpio oĩ peteĩ tenda iporãvape, ijerére oguereko yvy porã ñemityrã, ojapyhýva pe Campos Limpios de Tapúa, péicha rupi are héra “San José de los Campos Limpios”, téra heta ary ohasávo opytáva ko’ága Limpio.",tateoba +"Tava Miranda ha’e petei religión-nde venezuelape, oparticipava pe programa PISA de OCDE pe.",tateoba +"Táva ñangarekoha ára ojegueromandu’a 8 jasypakõime, Inmaculada Concepción de María ára.",tateoba +Táva Ndéli Pyahu renda porã.,tateoba +Táva Niaméi pyharekue.,tateoba +Táva Nueva York (,tateoba +"Táva oĩ yvyty guýpe ha ko yvyty héra avei Yaguarón, Oñepyrũ Ava Carios ndive reducción Franciscanáicha Ava Carios ndive oikova’kuevoi upépe.",tateoba +Táva ojejapohápe ha mba'e ojejapóva (Artesanía: su geografía y materiales empleados).,tateoba +"Táva oñepu'ã oguahẽvo tekove kuéra umi Ypa'ũnguéra Asóre pegua, amo ary Saro'y XVIII jave.",tateoba +"Táva Paraguaýgui, táva guasu tetã Paraguái pegua.",tateoba +"Táva Paraguay niko ha’e Paraguái Retã tavaguasu; ha upévare ipype ojehaitypo tetã motenondeharakuéra (Tetã Ruvicha, Tetã Amandaje ha Tetã Tekojoja Ruvicha).",tateoba +Táva Paraguay oñemoheñói kuri ára 15 jasypoapy ary 1537 jave.,tateoba +"Távape katu oĩ umi ñemuha guasu, tavao, tasyo, óga tekojoja ha py´aguapy omotenondéva, tupão, mbo´ehao, mbo´ehao guasu, ha oñemopyenda avei ESSAP, COPACO ha ANDE ñeñangarekoha, Estado mba´éva.",tateoba +Táva Pointe-Noire henda porãnguéra.,tateoba +Táva Praia ojehechaháicha yvate guive.,tateoba +Tavarandu kuaha Argentina-gua Juan Alfonso Carrizo ndive oñepyrũ ohapykueho tavarandu.,tateoba +"Tavarandu térã tetãkuaa, ha'e kuaaty (disciplina, ciencia) tetã rembikuaaguigua.",tateoba +"Táva Rio de Janeiro mymbarenda techaukarã guasu, pe jekái hi'aguĩete opytáva, noñehundíri avei.",tateoba +Táva San Petersburgo henda porãvéva.,tateoba +"Táva Santa Rosa rire, oime peteĩ desvío akatúa gotyo, peteĩ tape oñe pavimenta ỹva gueteri oguahẽva Santa María peve.",tateoba +"Táva Tenochtitlán arquitectura-pe umi edificios jerovia rehegua; ha’e gigantescas pirámides escalonadas, ha upe ijyvateitépe ojeogapo tupãorã.",tateoba +"Táva tuichavéva Guairápe, Villarrica, ha’e mba’ekuaápe táva mokõiha tetã Paraguáipe.",tateoba +Táva Varsovia-pe heñói ha oiko ohupyty peve 24 ary.,tateoba +Táva Villa Florida ha’e tenda iporãitereíva ojeho hag̃ua ojepytu’u ha ojevy’a oguereko rupi heta mba’e oñeñembosarái hag̃ua vy’ápe.,tateoba +Táva Volgogrado umi henda porãvéva.,tateoba +"Tavayguakuéra 8,4 sua ndive oiko peteĩ rendare 830 km².",tateoba +Tavayguakuéra avei omba’apo mymba ñemongakuaa ha tembiapo kokuépe.,tateoba +"Tavayguakuéra ijaty hatun runa-pe, ha’e téra ojeikuaáva ko categoría-pe, ko atýpe oĩ chokokue ayllu-pegua, ko’ãva katuete ohóva’erã omba’apo mita, tembiapo jopyruhápe, Imperio Inca-pe g̃uarã.",tateoba +"Tavayguakuéra jeipapa, taha’e tropas, tembipuru, térã ambue inventario generale ojejapo quipus rupive, ha’éva cinta aty hetáichagua isa’ýva, oñeñapytĩva ha’ekuéra sistema codificado oikuaaháicha hikuái, ha péichape oipapa.",tateoba +Tavayguakuéra omba’apo mba’e jejogua ha jehepyme’ẽme.,tateoba +Tavayguakuéra omba’apo mbarete opa ñanemba’eteete apópe.,tateoba +"Tavayguakuéra remimo’ã he’i pe máva hasykuaaha resfrío-gui oĩ arehaguére araro’ysã, ama térã araro’ýpe, ha upévare voi ojehero péicha, ro’y España ñe’ẽme oje’ére frio.",tateoba +Tavayguarekuái he'ise chupekuéra guarã ojeporavóta joaujúpe.,tateoba +"Táva ymaguare guive oreko heta tavayguakuéra, ary 2009-pe, Ndamáko oreko akue 1 711 000 ava kuéra.",tateoba +Táva ypýpe oĩ heta tenda iporãva opyta hag̃ua tapichakuéra oúva ambue tendáguio; umíva apytépe oĩ Cabaña San Francisco opytáva 10 Km tavaitégui; oĩve avei ambue tenda iporãva.,tateoba +"Táva yrembe'y, tetãvore yvate renda gotyo.",tateoba +"Tavetã Ekósia ha'e akue peteĩ tetã hekosãsóva ary 1707 peve, upe jave ojejapo Kuatia Joajurã 1707 pegua Ingyatérra ndive, ojapo hag̃ua tetã pyahu ipeteĩva, héra Tavetã Joaju Vyretáña Guasu pegua.",tateoba +"Tavetã España ojajo aja ikolónia Amérikape oñembohéra akue Uruguái Banda Oriental-háicha ha, umi arykuéra peteĩha tekosãso ñorairõ jave, oñembohéra Uruguái upe Provincia Oriental-háicha.",tateoba +"Tavetã Joaju ha'e ramo jepe ""peteĩ""",tateoba +"Tavetã Joajúpe, ha'e hína avei mburuvicha guasu Ingyatérra Tupão pegua.",tateoba +Tavusu Villa Hayes-pe oñemomba'apo Azucarera Censi ha Pirota.,tateoba +"Tavy rehegua analfabetismo, imboriahu rupi avei (extrema pobreza) ndaikatúi mitãnguéra oho are mbo’ehaópe, ko mba’e hetave apañuái ome’ẽ kuñanguérape.",tateoba +Tavyterã he’ise “táva yvyteerã”.,tateoba +Ta’ýra kuéra apytéte jajuhu hína karai escultor katupyryete Herman Guggiari.,tateoba +"Techapyrã: Amo mitã’i akã-hatã, ojoguava’ekue kuatia ha haiha kuehe, péina ohóma im-bo’ehaópe.",tateoba +"Techapyrã: Chive osẽ, oguata, oñani, oho momby-ry.",tateoba +Techapyrã: Hesukirito he’iraka’e:”Pejoayhúke che pohayhuhaguéicha”.,tateoba +"Techapyrã: Hi’ajúma pakova, sandia, merõ, pakuri, yvapovõ ha inga.",tateoba +"Techapyrã ikatu ha’e: Estancia La Patria, opytáva Km.",tateoba +Techapyrã: ¡Iporãitépa ko ára!,tateoba +Techapyrã: Mba’épa reguereko nde ajakápe ha moõpiko rehoreína.,tateoba +"Techapyrã: mbo’erã, mbo’epy, ñembo’e, temimbo’e, mbo’ehára.",tateoba +"Techapyrã: Ñane retã tavarandu (ñe’ẽ, purahéi, jeroky, ñe’ẽnga) iporã ha tekotevẽ ñamyasãimive jaikoha rupi.",tateoba +"Techapyrã: oĩai (oĩ avei), amooto (amo gotyo), ndie (ndive).",tateoba +"Techapyrã ojeikuaavéva niko Varsóvia Géto Ñepu'ã 1943-pe, umi hudío oiko va'ekue upe tavapýpe ombohovakérõguare irundy arapokõindy jave SS ñorairõhára atýpe (tahachi nási).",tateoba +"Techapyrã: Ore mbo’ehára oñemoarandúkuri Gran Bretaña-pe, upépe oikuaájepe John-pe ha oñemoangirũ hese.",tateoba +"Techapyrã: Ore ro-guata, roñani, rojupi yvyra rakãre; upeicharõ jepe, naorekane’õi.",tateoba +Techapyrãrõ: Akã guasu (José F. Estigarribia) ha Leõ karẽ (Cnel. Rafael Franco).,tateoba +"Techapyrãrõ, ja’ekuaa avei mburuvicha herava’ekue Kapiatã oipyhyhague héra, hekohágui; omomba’eguasu ha ohecharamógui upe ka’avo.",tateoba +"Techapyrãrõ ja’ekuaa mayma heñóiva ñane retãme oguerekoha katupy ojepokuaávo ñanemba’etévare: ñane ñe’ẽ, jepokuaa, jeroviapy, tembi’u hamba’e.",tateoba +"Techapyrãrõ, ja’ekuaa sapy’ánte jaipuruha jaikoha rupi ñe’ẽ térã ñe’ẽjoaju hesakã’ỹva ñandéve: “white horse”, ndaha’éiva ñane ñe’ẽ rehegua, ingles-peguámba’e.",tateoba +"Techapyrãrõ, ja’ekuaa umi ava oikóva yrypy’a ári, Ártico-pe, hembi’úpe oipuru mymba ro’o ha pira.",tateoba +"Techapyrãrõ, jaikuaasérõ Guarani ñe’ẽte rembiasa jahapykuehoareteva’erã chupe.",tateoba +Techapyrãrõ ñahesa’ỹijokuaa kóva: “Heta ojeroky rire lo mitã péina oho peteĩteĩma hikuái.,tateoba +"Techapyrãrõ, ñamoĩkuaa umi ñande rapicha heñói ha okakuaáva yvy ijyvatevehápe, Bolivia-ichagua.",tateoba +"Techapyrãrõ, ñehesa’ỹijórõ Guarani ñe’ẽte rembiasa Cháko ñorairo aja, jaikuaaségui mba’éichapa ojepuru upérõ; mba’erãpa; mávapa oipuru; mba’e ñe’ẽ pyahúpa heñói Guaraníme upérõ; ha ipahápe, mba’épepa oipytyvõ Guarani ñe’ẽte ñane retãme upe ñorairõme.",tateoba +Techapyrãrõ: ohéo térã haru; py'aruru; tavardillo; kambyrujere; mitãreterasy; isípula; topepireko ha ambuéva.,tateoba +"Techapyrãrõ, temiandu oñembohasáva ñe’ẽjoaju guy ru-pive; ikatu oje’e heta hendáicha ñe’ẽjoaju ape rupive.",tateoba +"Ted Honderich, New York (1995), page 259. imbo'epy tee he'i yvypórape oñepyrũ ñeimo'ã ohekáva kuaapavẽ, ndahe'iséi yvypóra hetépe, he'i katu oñepyrũ yvypóra hembiapópe, hemiandúme ha oikóvo ijehegui.",tateoba +"Teerã niko ko tetã itavusu, táva guasuite ojejuhuhápe tetã porokuái pyenda, umi mba'apoha ha ñoñemuha tuichavéva ha Irã arandupy pyenda ave.",tateoba +"Teju hovy ( ) ipire hovyũ, oñani pya’e, ojo’o yvy ikuararã ha upépe oñembohaity.",tateoba +"Teju jagua heta ojogua Teju tui tuichava, ha oreko pokõi jagua akã.",tateoba +"Tejuruguái ( ) tembipuru tiénto jepyahágui ojejapoyre, ipuku ha hi’ýva yvyra.",tateoba +Tekochaukahakuaaty ( ) hína oñepyrũ opahápe tekoypykuaaty.,tateoba +Tekoha ha Ka'aguy.,tateoba +"Tekoha niko ha’ehína -Tekovekuaaty (Biología) rupi- opaite mba’e oĩva peteĩ ava no’õ ojaitypohápe (arapytu, yvyra’ãnga) ha avei opaichagua mymba ha ka’avo heñói ha hekovéva upe tendápe, ha omongarukuaáva avápe térã omohesãiva tekovekuérape.",tateoba +"Tekoha og̃uahẽhague umi temimbo’ekuéra ha’ehína Ka’aguy Porã (Narandy), omotenondéva mburuvicha Cástulo Garcete.",tateoba +"Tekoha porã, Cordillera Ka’aguasu pukukue ohechauka ijyvy ipor0Òha ñemitỹrã, ko’ã tendáre.",tateoba +"Tekoha pyahu Reinfeld opyta ag̃uiete tavusu San Ignacio-gui; upépe 30 ogapy Canada-ygua oiko ojapóma 40 ary guive; ogakuéra ijegua ha oñemondéva yvotýgui ojehe’a soja, avati ha sorgo ty ndive.",tateoba +"Tekoha sãmbyhyhára oñemohenda kóicha: Mburuvicha, tekoha motenondehára; Avapaje, Ñande Ru Papa remimoĩngue; Komi, tekoha oñangarekohára; ha Pysyrõhára, ha’evahína mburuvicha ha komi rembijokuaái, omoañetéva tekoha rembipota ha sãmbyhyhára mba’ejerure.",tateoba +Tekombo’e ohasa opáichagua inconveniente ha 25 jasypokõi 1919 jave omotenonde reforma plan de estudios Escuelas Normales de la Capital ha Villarrica ombohasáva irundy ary.,tateoba +"Tekombo’e ojehupytýva ñemba’apo rupive ojejapohaguaicha poránte” "".",tateoba +"Tekombo’e rehe ñañe’ẽramo, oipytyvõ oñemboguata hag̃ua orfeones ha omyatyrõ purahéi tavaygua rehegua; avei ohai purahéi mitãrusu ha mitãkuñáme g̃uarã.",tateoba +"Tekombo’e rehe oñeñe’ẽramo ikatu oñemombe’u ojejapo hague Primer Congreso Pedagógico Nacional, jasykõi 1903-pe ha oñemboguata hague tembiapo hérava “Plan Franco” Colegio Nacional-pe g̃uarã, 25 jasyapy 1904-pe.",tateoba +"Tekombo’e rehe oñeñe’ẽvo, ko táva oreko Universidad Católica, péva mbo’ehaovusu itujavéva okaháre; upéichante avei oreko Universidad Nacional ha Universidad del Norte.",tateoba +Tekombo’e tekosãsorã (educación liberadora) niko upe ome’ẽva ñandéve pu’akakatu jajapo hag̃ua opaite mba’e jaipotáva ikatuha peve ha upekuévo ñamongakuaávo ñande rekovepy jahekávo tekokatu.,tateoba +Tekome'ẽrusu Koréa del Sur-pegua (1987) ndoguerekói mba'evéichagua apopyrã imandu'áva ñe'ẽre.,tateoba +"Tekome'ẽrusu Yvatekorea-pegua (1998) nomyesakãporãi koreáno ha'eha ñe'ẽ tee, agãkatu he'i oñangarekotaha hese opaite umi mba'e ikatúva ombyai ko ñe'ẽgui ha avei omongakuaava'erãha.",tateoba +"Tekomo'ãharaháicha Comité de Iglesias para Ayudas de Emergencia – CIPAE-pe, oipytyvõkuri hetaiterei ñande rapichápe oñemuñava'ekue ha ho'ava'ekue ka'irãime Stroessner poguýpe.",tateoba +"Tekopy niko he’ise “teko mongakuaa apytu’ũ purukatu rupive, mba’eporã ha mba’evai ñambojoavy hag̃ua”, peteĩ avano’õme.",tateoba +Tekopy potávape niko ijapaite umi mba’e ñane avano’õygua oipotáva jajapo térã ja’e opa jaikohárupi.,tateoba +"Tekopy purúvape katu ijapaite umi mba’e añetehápe jajapo térã ha’évajepi, jepémo ojoavy umi mba’e avano’õ potapyrégui.",tateoba +"Tekotevẽ aipórõ ñambopyahu ñane remiandu mbo’ehaovusúpe, ha tembikuaareka rupive ñañemo’ag̃uive tekokatúgui.",tateoba +Tekotevẽ avei ñamyesakã porã Guarani ndaha’éi oikéva mbo’ehaópe ñanemoarandu hag̃ua iñe’ẽtekuaa añóme.,tateoba +Tekotevẽ ja’e avei jajoavyha ojoehegui -jepémo kuimba’e térã kuñáva.,tateoba +"Tekotevẽ jaikuaa Guarani haikatu, ko'ága jaipurúva, om-bohetekatuhague mbo'ehára Reinaldo Julián Decoud Larrosa.",tateoba +Tekotevẽ ñañopytyvõ ha ñañangarekove ko ñane retã rehe.,tateoba +"Tekotevẽ tem-biapo iñakã, hete ha ipy.",tateoba +Tekove arandupy vorekuéra.,tateoba +"Tekove henyhẽva ha avei aikuaa ha aiko umi tapicha katupyry mangapykuaa rayhuhára, motenondehára oparupigua ha avei aikuaa mburuvichakuéra heta henda pegua, sa ary ohasava’ekue pegua ha oñepyrũva ohóvo pegua.",tateoba +"Tekovekuéra Loma Grande-pe hetave ko’ẽ koẽre, upéicha avei hetave ojeiko okaháre, upéicha avei hetamive oĩ kuimba’e.",tateoba +Tekove oñamindu'úva ha atykuéra pa tetã megua omboguapy kuri kuatiahai revista ha boletín umíape hetá kuatiañe'ẽ ohai va'ekue ko karai arandu paraguái ra'y momoramby ohayhúva ñande ypykuérape.,tateoba +"“Tekove py’aguasu Ypekuápe guare”, oñehenoiva’erãmo’ã General Patricio Escobar, ikatu hag̃uáicha opyta techapyrãramo opavavépe g̃uarã ikatupyry ha ipy’aguasúre ñorairõhápe.",tateoba +Tekovoña he’iva’erã mba’éichapa ojeikeva’erã pu’aka pyvéi.,tateoba +Tekoypykuaaty ojesareko umi ava no’õ ymaiteguarére ha tekovekuéra ara ypýre.,tateoba +Tembiapo (cultura) he’iséva ñahesa’ỹijokuaa mokõi hendáicha.,tateoba +Tembiapo imbaretevéva upépe ha’e mymba ñemongakuaa.,tateoba +"Tembiapo jaipyhykatu ñemoarandu rupive, ndaha’éi ku jaikuaámava ñanereñóivo yvy ape ári.",tateoba +"Tembiapojegua cerámica, tejidos, metálico jeguakarã, ha tembiporu ñorãirõrã ijeguakapáva.",tateoba +Tembiapojegua cerámica umi ñande ypykue rehegua ha’e tembipuru rehegua meme.,tateoba +"Tembiapokuéra apytépe ikatu ja'e oĩha ñemitỹ, mymba jerereko, yvyra jehepyme'ẽ, inimbo ñepovã ha mandyju ñemono'õ.",tateoba +"Tembiapokuéra mbytépe oike avei, condición orekóva política tendota ha, upéicha, oike 1991 ha 1996 -pe, ha’e Concejala Municipal en Paraguaýpe ha Presidenta de la Comisión de Educación, Cultura y Espectáculos de la Junta Municipal.",tateoba +Tembiapo ñemboambue ojehu heta hendápe oikokuévo tembiapo ha mba’ekuaaita myasãi.,tateoba +"Tembiapo ñoha'angápe ha aranduka ñe'ëpotýpe, opytáva ko'ãite peve mayma tekove apytu'ũme ha umi oguerohorýva umi tembiapo ha'e ohaiva'ekue.",tateoba +"Tembiapo oguata mbaretevéva pépe ha’e mymba ñemongakuaa, oñemba’apo’imi avei kokuépe ha ndaipóri guasuiete industria.",tateoba +Tembiapo omongu’evéva economía hína ita ñeguenohẽ itatýgui.,tateoba +"Tembiapo oñemboguatavéva pe távape ha’e ñemitỹ huerta-pegua, mymba ndatuicháiva ñemongakuaa, kamby, takuare’ẽ, asuka’apo, tembiapo jegua, mandujúre ñemba’apo ha ñeñemu.",tateoba +Tembiapo oñepyrũ 1956-me ha opa 1958-pe.,tateoba +"Tembiapo térã apytu’ũreñói ypy, ñembopyahu, ñemoambue téra ñembohekokatúva, ogueru hendive apañuãi, avakuaatýpe oñembohérava: tembiapo ñemoambue apañuãi.",tateoba +"Tembiasagua'u omombe'u hína mba'e ambuére, ha oñembojehe'a mombe'u mombe'úre.",tateoba +"Tembiasakuaahára (historiadores) katu oipuru upe ñe’ẽ, tembiapo, imandu’a hag̃ua opa mba’ére -ava rembiapokue- omotenondevéva peteĩ tetãme tekombo’e ha arandúpe.",tateoba +Tembiasakue (historia) ha’evoi peteĩ tembikuaaty heko aretéva.,tateoba +"Tembiasakue rupi ojekuaa oĩha ""Chamacoco iñañáva"" ha’éva Tomarahoatýgui ha ojeíva ava ipire morotĩgui; ha ""Chamacoco-kuéra imarangatúva"" oñembojehe’áva tapichakuéra ja’émavandi.",tateoba +"Tembiasápe, orekóva umi mombe’u gua’u ymaguaréva ha orekóva pueblo guerovia.",tateoba +"Tembiguái haimete ho’a oñandúvo ñenupã, jepémo upéicha, ndo’ái: umi oĩva ijerére ojoko hikuái chupe ha omoĩjey hendaguépe.",tateoba +"Tembiguái ( ) máva ojejokuáiva ogaháre opa mba’erã, ikatu oñehepyme’ẽ chupe térã nahániri.",tateoba +Tembiguái ndoikuaái moõitépa ojeraha ha mávapa oguerahákuri chupe.,tateoba +Tembikuaareka ojejapóva heta kuaatýpe ohechauka ñandéve ava ojoguahántevoi ambue mymbápe.,tateoba +Tembikuaareka rupive ko’ág̃a ojekuaa porãve ava retepy ha rekopy ha mba’éichapa iñambue ohóvo ohasávo arakuéra.,tateoba +Tembikuaaty ha'e kuaa hesakãitéva mba'egua.,tateoba +"Tembikuaaty ha'e oimeraẽ kuaa aty, hupytypapyre typekagui ha tekagui.",tateoba +Tembikuaatyhára rembiapo rupive jaikuaáma –B.,tateoba +"Tembiporu ojehechaukáva ha’e reproducción original oúva testamento Doña Isabel Venegas-gui, kuña mestisaoñemomba’eguasúva, Ciudad de Asunción, ykèregua ary 1578.",tateoba +"Tembipurukuéra apytépe oikotevẽva ára ha ára oĩ, kytĩha, kytĩha tuicha ha hácha, péicha avei mboka.",tateoba +Tembipuru ojapóva ha'ekuéra ha'e mayma oĩva atýpe.,tateoba +"Tembipuru tesãi rehegua (infraestructura sanitaria), hetakuépe centro ha puesto de salud, tasyokuéra ha tupa tasyo pegua, oĩmiéramo jepe ohóvo, na’irãgueteri ohupity tendagua oikotevẽháicha.",tateoba +Tembireko katu oipytyvõ ichupe mitã jehesape’ápe.,tateoba +"Tembi’úgui -oikéva ñande retépe- oikova’erã teteasuka, ha’éva ñande rete mongu’eha.",tateoba +"Tembi'u oñembojy peteĩ mba'yru ñai'ũgui ojejapóva, tata mbeguekatúpe.",tateoba +Tembi’u rehegua.,tateoba +"Temiandu’aty 1: Peru omano Paraguaýpe, hogamíme.",tateoba +Temiandu’aty 2: Ama guasu ho’a Paraguay ári upe ka’aru.,tateoba +"Temikuave’ẽrõ oñemoĩ avei pe mymbakeha jerére: mbokaja poty, sandia, merõ, avakachi, narã, pakova ha ambuéva.",tateoba +Temimbo’ekuéra ohechauka bailes latinoamericanos umi tapicha ambue hendágui ohóvape guarã.,tateoba +"Temimbo’ekuéra oĩva mbo’ehaoháre ohupity 8.932, mitã ha mitãrusu mbo’ehao pegua.",tateoba +"Temimbo'e ( ) Mitãnguéra, mitãkuña, mitãkuimba’e, mitãrusu, kuñatãi, oñembokatupyrýva, oñemoarandúva, ojehekombo’éva mbo’ehaópe.",tateoba +Temimbo’e ramo oike peteĩ aty Facultad de Filosofía-pe ha ojeporavo mbo’ehára universitaria ramo ombo’e haguã Castellano.,tateoba +"Temperatura media 21ºC, ojupíva arahaku jave 35ºC ha mínima araro'y jave -1ºC.",tateoba +"Tenda Cerro Corápe, omano Mcal.",tateoba +Tenda ete oikovéva ha'e ka'aguy.,tateoba +Tenda ha arange.,tateoba +"Tenda ha pirakutu, oikuave'ẽ paseo ygápe ha umi kanoa ikatu haguãicha ojehecha.",tateoba +Tenda heñói ypy hague ha'e Ciudad del Kávo ha ko'a guive ojepyso ambue hendáre.,tateoba +Tenda iñakarapu'ã porãhápe sa'i ko'ã mba'e ojekuaa.,tateoba +"Tendakuéra oĩháme ha’e: San Antonio, Virgen del Rosario, Estancia Loma Clavel, Región Oriental-pe.",tateoba +"Tendakuéra ojehohápe tembi’u tetã ambuegua je’urã jajuha restaurante ""Papillón"", opytáva táva Bella Vistápe, km 50 ruta VI «Juan León Mallorquín»ári, ojejapo porãhápe tembi’u alemán.",tateoba +"Tenda memeve ojehoha upe távape hína Parque Manuel Ortiz Guerrero, hérava’ekue Ykua Pytã 1936 mboyve.",tateoba +"Tenda oĩha Autarália oikove vaekue heta ava kuéra ha te'ýi, 42.000 ary kuéra guive.",tateoba +Tenda oĩha Kanatã oikove vaekue heta ava kuéra ha te'ýi.,tateoba +"Tenda oĩháme hikuéi: Campo Loro, Montecito (Mariscal Estigarribia), Jesudi (Eugenio A. Garay), Friedensfeld (Meno).",tateoba +"Tenda oikohápe: Inmaculada (Concepción), Guayaki Cua (Caaguazu), Ykua Porã (Caaguazú), Pati'y (Encarnación), San Rafael, San Agustín (Ciudad del Este), Korumbakue (Mariano Roque Alonso), San Francisco de Asís - Cerrito (",tateoba +Tenda ojeguerohorýva ha omor0Òva umi haihára ha personaje ilustre ñane retãguáva.,tateoba +"Tenda ojehecharamovéva ha’e: táva ryepy; ojehechauhápe mba’e teéva, ogakuéra ymaguare; ysyrykuéra ojejahuhápe ha yvytykuéra.",tateoba +"Tenda ojeporavova’ekue hína yvyty karape opytáva Yvytyrusu jerére, ojoajúva Cordillera de Ka’aguasu, a 180 msnm rehe, opytaite haguépe 1683 guive hetaite ha mombyry ova’ova rire.",tateoba +Tenda okyveha peteĩ arýpe Paraguáipe ha’e Alto Paraná.,tateoba +Tenda oñe'ẽva tuykiañe'ẽ.,tateoba +Tenda oñemomba’eguasúva reducciones jesuíticas rehe ñanemomandu’áva.,tateoba +Tenda orekóva Líbano-pe oiméva Mediterráneo ári he’iséva katuete jeike ohasáva hikuái apañuãime umi tendáre.,tateoba +"Tenda peteĩha maya-kuérape g̃uarã ha’ekuri Tikal, oñemopyendáva ka’aguy oĩhápe Petén, Guatamala-pe.",tateoba +Tenda porãnguéra Poygoríkape.,tateoba +Tendota Fernando Lugo rendaguépe g̃uarã.,tateoba +Tendota ha´e tetã myakãhára.,tateoba +"Tendota José Félix Estigarribia ogueraha chupe omyakã hagua Ministerio de Justicia, Culto e Instrucción Cívica, ha avei oĩ canciller-ramo.",tateoba +"Tendota niko peteĩ aty hápe oje´e upe tapicha omotenondéva upe aty, péicha jajuhu; presidente de la asamblea general, presidente del Congreso, presidente de la cooperativa, ha ambueve.",tateoba +Tendota Paraguái pegua ome’ẽ ñembyasy guasu (duelo nacional) oñeñotyha árape.,tateoba +"Ténia rupi'a ojejuhu tapicha oguerekóva hasýva repotípe, upéva ojekuaa taeniasis-ramo.",tateoba +Teniente Montanía yvytu'aku gotyo (,tateoba +"Tenochtitlán, Acolhuacan ha Tlacopan ojapo Triple Alianza-pe ojeikuaáva ombohovake hag̃ua tepaneca-kuérape.",tateoba +Teñói mboyve ñeñangareko omoporã tyeguasu ñemohu'ã.,tateoba +"Tenondeite, ko ñehesa'ỹijo ohechauka yvytu ko tetãme ""oñembyaiete"".",tateoba +"Tenondeve, pe yvy ndovaléi rupi oñemba’apo hag̃ua kokuépe, ha sa’i rupi hi’y, heta upe tavaygua oñemondo 1679-pe ohechávo yvy iporãvéva Tevikuary mboypýri; heta ojepovyvy rire hikuái, ojuhu yvy neporãva Yvytyrusu jerére.",tateoba +Tensión térã Voltaje (U): ha'e tensión mba'e herava 'fuente' ojapo mbytépe ha'eapýre(polo) haguã omohasa tendyrysyry.,tateoba +Tenypy'ã ( ) tete vore ombojoajúva máva térã mymba retyma ikuártore.,tateoba +Teodoro Fernández niko ha’eva’ekue vakapipopora’ãhára ojehecharamoveva’ekue 1930 guive haimete 1950 peve.,tateoba +"Te’ongue renonde rupi oñembohysýi ministro de Hacienda, doctor Eligio Ayala, tendota José P. Guggiari, Supremo Tribunal y Justicia, Parlamento, político Kolo’o ha heta ogapy kate Paraguaygua.",tateoba +Téra ambuéva ikatu ojeporavóva: «Bossa Nova» ha «Carnavalesca».,tateoba +Téra “kosereva” ou ñe’ẽ castellano-pegua ñe’ẽ “conserva”-gui.,tateoba +"Téra opáichagua oñehenói hag̃ua yvypóra, mymbakuéra mba'ekuéra, temi'andu ha mba'eikóva térã ojejapóva.",tateoba +Téra orekóva ou tape ymaite guive oúva hi’aguĩva upe ógagui: Calle de la Rivera; ha’eva’ekue avei Cuartel General térã de la Rivera ha Puerto de la Rivera.,tateoba +"Terarãnguete ""ro"" ojepurújepi ombojekupyty hagua avaite peteĩha ha mokõiha, papyteĩme (Che rojuhu).",tateoba +"Téra ypykue ou tenda réragui avañe'ẽme paraguay, jaikuaámarõ Y avañe' ẽme (ɨ taipýpe heta tetã rehegua) ndorekoiete je 'e Y karaiñe'ẽme, ha'e peteĩ pu'ae ojejapóva ahy' o ndive rehe ha avei cerrada central no redondeada.",tateoba +Téra Žvaigždžiakalnis ha'e „ka',tateoba +"Terere jerépe ijapaite: pukarã, káso ñemombe’u, mbarakapu ha purahéi.",tateoba +Terere je’úpe oĩ tekojoja.,tateoba +Terere ñandekuaa porã ha ñande ichupe.,tateoba +"Terere niko héra Guarani ha upévare ipaje, imbarete, imarangatu, hosã ha tuicha ipu’aka.",tateoba +"Terere niko ñande rekoha pytu, ñande rekoha pehẽ, ipype oĩ y, ka’a ha opaichagua pohã ñana ha’éva Ñande Ru remimoĩngue ha’éva ko arapy apohare.",tateoba +Terere niko ñanemba’e teete.,tateoba +"Terere niko peteĩ mbopiro’yha ñanemba’etéva, ymaite guive,ha ko’ág̃a htapiaite ñanemoirũva ñane retã tuichakue javeve.",tateoba +Terere ohechuaka Guarani reko.,tateoba +"Terere ombohasa tovasy, tovapuku, pochy, py’arõ, py’atarova, ñeko’õi, pirevai, ay ha kaigue.",tateoba +Teresina oĩko peteĩ távagua ve guasu táva yvy.,tateoba +Terminal de Ómnibus Paraguaýgui osẽ ára ára jave heta mba’yruguata ohóva tetãvore San Pedro gotyo.,tateoba +Terminal de Ómnibus Paraguaýgui osẽ heta mba’yru guata ava guerahaha oguahẽve opa henda rupi tetãvore tuichakue.,tateoba +"Terminal de Ómnibus Paraguaýgui osẽ mba’yruguata káda 30 aravo’i, ohóva uperire Encarnación térã San Juan Bautista-pe ha ohokuévo opyta Villa Florida-pe.",tateoba +Teroeta: Ha'e umi tero oguerekóva ipype mokõi térã hetave ñe'ẽ.,tateoba +Tero ijysaja'apýva: Ha'e umi tero oguerekóva mbohapy ysaja ojepuru hagua.,tateoba +"Tero ijysajakuaa'ỹva: Ha'e umi tero nañañandúiva, jahe-cha'ỹva, añetegua'ỹ, ha noñembohetéiva.",tateoba +Tero ijysajarundýva: Ha'e umi oguerekóva irundy ysaja ojepuru hagua.,tateoba +"Tero ipapyteĩ hagua katuete ogueraha-va'erã Teroja Moteĩva papyteĩme (techaukarã, mba'éva, papý-va térã kuaa'ỹva).",tateoba +Teroja moteĩva techaukarã: Ko’ãva -héra he’iháicha- ohechauka tero oñemohenda agui térã oñemohenda mombyrevérõ.,tateoba +"Teroja moteĩva (techaukarã, mba'éva, papapýva ha kuaa'ỹva) ha teroja tekome'ẽva, naimeñái hikuái.",tateoba +Teroja tekome’ẽva katuetei ohova’erã tero rire.,tateoba +Teroja tekome’ẽva rehe ñambojoapykuaa umi ñe'ẽpehẽtai kokatuguigua.,tateoba +Teroñe’ẽje’éva niko oje'éva guive teroñe'ẽre.,tateoba +Teroñe’ẽ niko pe máva oñe'ẽvagui ñe'ẽjoajúpe.,tateoba +Teroñe’ẽ oñembojoja ñe’ẽtéva ndive avaite ha papapy ñe’ẽpehẽtai rupive.,tateoba +Teroteĩ: Ha'e umi tero oguerekóva ipype peteĩ ñe'ẽ añón-te térã oñembohetepeteĩva.,tateoba +"Tero Tïgua: Ha'e umi tero oguerekóva pu'ae tĩgua (ã - ẽ - ĩ - õ - ũ – ỹ), térã pundie tĩgua (g - m - mb - n - nd - ng - nt – ñ) ipype.",tateoba +Tesãi Amandaje Arapygua omoheñóikuri pe Petỹ’ỹ Ára Yvórape ary 1987-pe ohesape’ávo opavavetépe mbeguekatúpe petỹ puru ñande’aho’ipaha ohóvo ha avei opavave jaikuaa hag̃ua mba’eichaitépa pe petỹ ojepitáva ojukakuaa oimeraẽvape.,tateoba +Tesãi Arapygua Atyguasu.,tateoba +Tesoro de la Lengua Guaraní P. Antonio Ruiz de Montoya.,tateoba +Tetã Amandaje Ngerulmud távape.,tateoba +Tetã amandajerapépe pe Imburuvicha tetãgua ndaha'éi itekuái ruvicha.,tateoba +"Tetãgua hory ha imarangatúva ha oguerekóva tekoha iporãva ome’ẽ maymáva ouha ohasaporãséva pe turismo rupí ohóva tekoha gotyo, ohasatahápe py’aguapy ha mabue mba’e iporäva.",tateoba +"Tëtaigua retare toñeangareko mborookuai rupi, mbae oyeapo yave ikoti.",tateoba +Tetãita Joaju Atyvusu niko oñemoheñóikuri ára 24 jasypa ary 1945-pe opa riremi Yvóra Ñorãirõ Mokõiha.,tateoba +Tetãita Joaju Atyvusu omboaje hemimo'ã ha hembiaporã peteĩ Amandaje Guasu rupi oĩháme mayma tetã ipypegua.,tateoba +Tetãita Joaju rembiapo og̃uahẽ opaite tenda ko yvoraguápe.,tateoba +Tetã itavusu ha'e táva Gaborone.,tateoba +Tetã Mbo’ehaovusu Paraguayguápe oñemoarandúkuri apokatúpe ndaikatúiva omohu’ãkuri.,tateoba +"Tetã mburuvicha ofunda 6 jasypoarundy 1880-pe avei, Bernardino Caballero omanda aja.",tateoba +"Tetãme oñemomba'e guasu umi tendotápe, añetehápe, ojehechakuaa “La babosa” los antihéroes.",tateoba +"Tetãme osalva territorio mbyte porã –omombytéva vencedor-kuèra – ha péva ombohape heta ary oguahẽvo retirada completa brasileño-kuèra, ohupytýva osubsisti ha’évo peteĩ tetã independiente.",tateoba +"Tetãnguéra ambuéva ohechakuaa umi tetã mbaretete rembiapo ha reko tee, ha'ekuéra niko ikatu oñorairõ oparupi, oipotárõ, ha ikatu ojekopyty hasy'ỹ oimeraẽ tetã ambuévare.",tateoba +Tetãnguéra yvyty yvatevéva rehe.,tateoba +"Tétano ikatu oporojuka, Ko mba’asy ikatu oñehenonde’a tasymombiaha antitetánica rupive.",tateoba +Tetã oĩva Tekorãty Hetatetãgua Hekopegua.,tateoba +"Tetã oñemboja'o 24 tetã'i (Provincia) oñemohenda 4 yvy pehẽngue tekoha: Amazonia, Costa, Sierra ha Región Insular.",tateoba +Tetã oporokuáiva peteĩme hérava tavetã ( ).,tateoba +"Tetã pehẽngue oĩva yvyrusúpe oñembohérava ysyry Muni térã Mbini, ha ijapekue hína 26 000 km².",tateoba +Tetã peteĩ reko Amérikagua (,tateoba +"Tetã peteĩ reko Amérikagua ha'e avei tetã omono'õvéva pirapire ha oguerekovéva mba'eheta, hi'PIB hína 15,7 suakõi dólar (billones).",tateoba +"Tetã peteĩ reko Amérikaguape; Ára 20 jasyapy ary 2013 peve, ohasa 166 ñembyatykuéra Supernatural pegua.",tateoba +Tetã peteĩ reko Amérikagua yvyrusu pegua ijyvy'apekue hína 7 700 000 km².,tateoba +"Tetãrayhu rehegua Paraguáipe ha’evoi ñande jeikove ñande háicha, ha’e ñande reko”.",tateoba +"Tetã sãmbyhyha omoneĩ ojeiporu haguã ambue ñe'ẽnguéra opaite hendáre (sãmbyhyha, tekojojarãme, ambueve) umi tendakuéra oñeñe'ẽháme.",tateoba +Tetã sãmbyhy oñemotenonde 2 meses -12 día peve.,tateoba +Tetã Suisa térã Joaty Suisa (,tateoba +Tetã Tãsaña héra ou mokõi ñe'ẽ joaju «Tanganica» ha «Zanzíbar».,tateoba +Tetã Varéĩ térã Tetã Varáĩ (,tateoba +"Tetãvore Joapykuéra ipu'aka Epáñare ha upéicha Kúva ohupyty isãso de facto ary 1902-pe, Tetãvore Joapykuéra ñeñangareko guýpe.",tateoba +"Tetãvore, oje´e peteĩ yvy pehẽme ha oñondivepa ojapo peteĩ tetã, péicha oñembohéra província, estado federal, distrito térã departamento España ñe´ẽme.",tateoba +Tetãvore Paraguái: Alto Paraguái.,tateoba +"Tetãygua aty ha milíko aty oñepyrũ oñepu'ã ha oñemoĩ hese, oiko ñorairõ ha ñepu'ã guasu ary 1955-pe, Perón osẽ va'erã tetã rekuáigui upe ary jasyporundýpe.",tateoba +Tetãyguakuéra oipuru ipuoeaka vóto rupive.,tateoba +Teteasukary ndaikatúi oipytyvõ teteasukápe oike hag̃ua umi teko’ypy’ápe.,tateoba +"Tetepy noñemomba’éi, noñemomba’éi ñe’ẽpapára orekóva mbarete oporoguerotyryrýa, ha ipype oje’éva iñasãi, ha iñasãiva yvúicha opupu arapy pyahu, hokypu ha iñañetéva”.",tateoba +"Tetera'anga omohechauka gua'u ""Jerovia"", ahoja iñakãme he'ise orovia umi mba'e ojehecha'ỹva, L.S. Carmona omoha'anga.",tateoba +"Tevikuarymípe jajuhu 4.145 tapicha oikovéva ha 14,9 tevove rupi jajuhu 1 km2-pe.",tateoba +Textos míticos de los Mbya Guarani del Guaira.,tateoba +"Te’yi José rembiasakue omombe’u mba’éichapa Tupãsy Inmaculada Concepción de la Virgen María oipytyvõ José-pe ani hag̃ua ogueraha chupe y guasu; ha’e oñembo’e rupi, Tupãsy ohechauka chupe peteĩ yvyra yvyty zanja hũgui, upépe ojupi ha nomanói.",tateoba +"Te’yimi hory ha ovy’akuaáva hikuái hapichakuéra ndive, py’ỹinte ojapo karuguasu ha churuchuchu.",tateoba +"Te’ỹi peteĩva osapukái kuñakaraípe ojei hag̃ua upégui, peichavérõ jepe, nosẽi.",tateoba +"TFI oipotávaniko oñemboguejyve ha oñembogueve ohóvo mba’asy ha mano oikóva petỹ puru (pita, pyte, su’u, hetũ) rupive ha, upekuévo, pe tembiapo guasu rupive ñañangareko hag̃ua tekoresãire ko’ág̃a ha tenonde gotyo.",tateoba +Thomas Boada ha David Childs ojapo.,tateoba +"Thomas Jefferson, ojapoháicha ha'anga Rembrandt Peale rehe ary 1800-pe.",tateoba +"Thompson, oguejýva 2.300 peteĩteĩ parte-kuéra.",tateoba +"Tiempo rire, karai Elzear ete voi omotenonde ha ohekombo´e 6 vendedorakuérape oipytyvõva chupe hina.",tateoba +"Tikal ha’e avei, óga jeroviarã ha ombojokupytýva Kaminaljuyú ndive, yvy ijyvateha gotyo, ha avei aty itenondevéva ndive Teotihuacán.",tateoba +"Tikal ha’e upe táva itenondevéva, heta mba’e oipytyvõ upevarã.",tateoba +"Timothy Curtis (Ñembojerekatuhára Ñandejára Ñe’ẽ Enxet-pe) he'i oguerekoha heta ha hypy’ũva ñe’ẽ, ndaipóriguasúi ikatu’ỹva ja’e ambue ñe’ẽme oje’éva.",tateoba +Tipuerevi toyeepi jare toeka toyeapo chupe jupi vae.,tateoba +Tito Acuña niko puhoe ha ta’ãngambyry myatyrõhára.,tateoba +"Tito Chamorro ohenóikuri chupe omba’apo hag̃ua “La clase de órgano”-pe, oisãmbyhýva Juan Carlos Maneglia.",tateoba +"Tito García ojapókuri ñoha'ãnga hetaiterei henda rupi, upe hetã okaháre.",tateoba +"Tito orekórõguare pokõi ary, itúva ombohetia’éma ichupe ombopu hag̃ua ysapu ha péicha oñepyrũkuri.",tateoba +Tivilísi renda porãnguéra.,tateoba +"T, mba'eapohára Tetã peteĩ reko Amérikagua pegua.",tateoba +"Tógo, héra tee Tavakuairetã Tógo (",tateoba +"Tógo itáva tuichavéva ha itavusu niko Lome, oñeñemuitehápe oĩ upépe ygarupa guasu.",tateoba +Tojehecha kuaa amígdalas iruruha ipéu morõtĩ reheve.,tateoba +"Tomás Antônio Gonzaga ñe'ẽpoty omohechaukatee umi tekokuéra ymaguare: umíva mymba rerekua rehegua, tekoha ha ñu rehegua.",tateoba +Tomás—Diccionario Guaraní / Español 1.950 Pág.,tateoba +Toñemae kavivi mbaenunga ñemboavai guinoi vaere.,tateoba +Toñemboete opaete mborookuai reta oñangareko jese vae.,tateoba +Toponimia Guarani (y orígen e historia de pueblos) en Paraguay.,tateoba +"Toránsope upéi jaha Arroyo Piky, Rio Charãrã, Arroyo Yñarõ, Barra Caliente, Tigre (Campamento en tiempo de Barte); pégui jaha ñaguãhe Rio Yñarõme upépe ojehasa balsape oñeguahẽ hagua Puerto Ñakundaýpe.",tateoba +"Toskána jopara ñe'ẽporã ipoirãitereígui, sa ro'y XIV guive, oñemombareteterei hetãme ha oñepyrũ italiañe'ẽ mbyky pyrenda jehai.",tateoba +Tovatîme peichagua tatakuape ojejapo ladrillo kuéra.,tateoba +"""Tren del agua"".",tateoba +Tren estación oime Jardín Botánico ykére ( Jardín Zoológico costado-pe).,tateoba +Tren opytaha ko tavapegua oĩ umi itujavéva América-pegua apytépe.,tateoba +Tres castilos del señorío de Villena en la provincia de Cuenca.,tateoba +Tres yuntas voi oĩ umi buey imbaretevéva ha karrero katupyry oguenohẽ umi yvyra tuichaichavéva.,tateoba +Trinidad ára ha ára ohóvape oñemyatyrõ tembiapo ha’éva restauración ha mantenimiento.,tateoba +"Tropa oiméva hendive kunu'ũme ohenói ""León karẽ"".",tateoba +"Truth reñói jave oĩ tembiguái reko guýpe, hákatu ojehekýi imembykuña ndive 1826-pe.",tateoba +Tshangla Kalaktanggua ha'e peteĩ Tshangla ñe'ẽnunga oikoéva ayvúpe ndive.,tateoba +"Tuguaikõi hína michĩeterei, oikóva yvyguýre ha oguereko mokõi tuguái.",tateoba +Tuguaipopo hína michĩeterei ha oiko opa rendápe (,tateoba +"Tuguyasuka 2 katu ojapyhy kakuaávape, omoheñóiva teteasukary, ág̃a katu sa’i térã ndo’aporãiva ñande retépe.",tateoba +"Tuguy guaraní osyry hetére, ha´e heñóiramo jepe Paraguaýpe okakuaá tava San Lorenzope ha oguerekóramo guare 7 ary, omano chugui itúva ha ha´e oikotevẽtereígui oñepyrũ omba´apo tembijokuái ramo 12 ary ohupytyguive.",tateoba +Tuguy ñame'ẽrõ ñambohasa ñande po ñande rapichápe.,tateoba +Tuguy ñeme'ẽ niko ohechauka amo ipahápe pe joaju omopeteĩva me'ẽhára ha oikotevẽvape.,tateoba +Tuguy osyrýva tuguy rapére (hesakãvéva) ha tuguy osyry vénare (ipytũvéva).,tateoba +"Tuicha arapytu iñambue ára ha pyhare pegua araro’y jave, he’õngue 70 ha 80%, yvytukuéra katu pe oĩvéva ha’e pe noreste y sudeste-gui oúva.",tateoba +"Tuicha ha ipypukúgui Tevikuary oimeháicha ndajahasái, upéagui jajuhu heta puente kyha ohasáva hi’ári.",tateoba +Tuicha influencia orekova’ekue tapicha arandu oútava tenondeve rehe Paraguáipe.,tateoba +"Tuichaite jajoavy, jahasa ramo ambue tetãme avave no ñe’ẽi ñandéve ñane ñe’ẽme ha ñande katu ñañeha’ãmbaite va’erã ñañemoĩ porã hagua pytagua kuéra ndive.",tateoba +"Tuichaiterei oñemondýi ha ojedeseperágui y ombo’yu ha hendive, treinta pastilla opáichaguáva, ha ojesuisida, péicha.",tateoba +"Tuichaitereirõguáicha, ha katu ha´e ha´eñomínte omba´apo ha omyakãkuri péva pe ""Compañía"".",tateoba +"Tuichakue ha ijyvy oĩporã rupi, ikatu oñangareko pe hérava diversidad biológica oĩva rehe.",tateoba +"Tuichakué ko tetãsvore’i oguereko 885 km2, ha ary 2008 ramo guarã jajuh 19.643 tapicha oikovéva, 22,20 tapicha jajuhu 1 km2 pe.",tateoba +"Tuicha mba’e oikóva pépe ha’e pe industrialización, ojejapóvo asaka oñemohe’ẽ, ojejapóvo taguato resay ỹrõ katu alcohol combustible.",tateoba +Tuicha ndaje upe yvy ha'ekuéra ojoguava'ekue.,tateoba +Tuicha opu’ã avakuéra ko táva pegua oiko rire tape hũ (Ruta 3) ha avei táva oñakãrapu’ã rire.,tateoba +"Tuichapa riréma, omopyenda hatãve ipype hemiandu.",tateoba +Tuichapávove oñembohyru oiko hag̃ua chugui panambi.,tateoba +"Tuicha rejavy, he'íje hetyma yvyráva oisu'úrõ chupe jagua.",tateoba +Tuicha rire omenda ña Hilda Clara Saguier Aceval rehe.,tateoba +"Tuichavévo oho oiko isykypy’yndi, hendive ikypy’y; oho mbo’ehaópe ha omohu’ã iñarandu, ndohói mbo’ehaovusúpe.",tateoba +Tuicha vy’ángo oiko hógape.,tateoba +Tu'ĩ rekove ohupyty 50 gotyo 60 ary.,tateoba +Tuju Jetyty ha Piripuku iñasãi Juan de Mena ha Presbitero Fidel Maíz gotyo.,tateoba +"Tujuju hetyma puku ha tuicha, itĩ mbukúva avei, ikare'ỹ, ijyvate gotyo 75 térã 150 cm ipohýi gotyo 2 térã 9 kg.",tateoba +"Tungusu hína michĩ ha ipepo'ỹ, oguata ha oipopo py'ae, hete hũ térã pytã, hete mbarete ha haguepa, ijuru apu'a omokõ hag̃ua tuguy.",tateoba +Tupã moñepeteĩramo añoite oiko.,tateoba +Tupão Banjul távape.,tateoba +"Tupão franciscano oñemomorãhápe San Agustín-pe, oñemopu’ãva’ekue 1774-me, péva ojapo Pa’i Amancio González, umi jeguaka ha ta’anga yvra ojejapo franciscano-kuéra ojapoháicha, tupão ogyke, hokẽ ha hovetã oñemoha’angava’ekue sa’ary XVIII-pe.",tateoba +"Tupao Gesù, opyta Rrómape.",tateoba +Tupão guasu ha tenda porãnguéra ojehecháva Vientiãme.,tateoba +Tupão guasu León ipype.,tateoba +Tupão guasu León jehecha.,tateoba +Tupão’i ojejapóva San Roque rérape ojeguerohorýva 16 jasyapoapýpe.,tateoba +"Tupão’i San Roque, ambue techapyrã yma guare ohejava’ekue franciscano-kuéra, ko’ag̃aite peve iporãitemi gueteri.",tateoba +Tupã ojapo ra'e mbyju'i.,tateoba +Tupão jejogaporã opyta umi ta'anga mante ha peteĩ joguaha michĩ jésogui.,tateoba +Tupã omenda Arasy rupi.,tateoba +Tupão oguereko Hosépe Oñopehẽ Marangatu túvaramo ha upéicha avei Tupão ruguasúrõ.,tateoba +Tupao oĩhápe hína pe ijyvateve ha yvytu piro’y asy ñande peju.,tateoba +"Tupão oñemopu’ãva’ekue franciscano ojapoháicha, ou yma Don Carlos Antonio López omanda aja guivéma.",tateoba +Tupãópe ikatu jahecha arquitectura sa ro’y XIX rehegua ha ogyke para ojapova’ekue Adán Kunos.,tateoba +"Tupão renondépe korapy tuichávape ojeho calesita-hápe ha oñepyrũ vy’a ogakuéra rupi, sopa, chipa guasu, tembi’u he’ẽva ha hetave; pyhare Celebración de Palabra rehe opa ko ára ñemomorã.",tateoba +"Tupão San Josemíme oĩ peteĩ Tupãsy Maria henyhẽva kapi’ígui, oúva yma jesuita-kuéra tiémpoguima.",tateoba +"Tupão Santo Domingo de Guzmán, táva Oaxaca imbytépe.",tateoba +"Tupao tuja oñemopuã va’ekue Reduccion-kuéra Franciscana oñemohendárõ guare, upe siglo XVI ramo guare Ky'ỹindype, tapiaguáichante iporã tembiapo porãme ojejapohaguére.",tateoba +"Tupão ykére oĩ avei Tupãsu Ykua, oje’éva hese oporomongueraha.",tateoba +"Tupã ra’ýramo, ha avei Tupão Marangatu membýramo, ikaraiháre oñemoñangávagui ojepysyroete.",tateoba +Tupã remimoñanguéra añoite.,tateoba +"Tupãretã apekue oguereko 658 km² ha 1.500.000 oikove ipype (2004), amo 1,35 sua umíva pegua ha'e katóliko jeroviahára, oguereko 124 pa'i, ha 661 avare.",tateoba +¡Tupãsy Maria!” ha omanókuri.,tateoba +"Tupã Visnu pópe, omohechauka arandu rekoteéva ha tupã Kali pópe, omohechauka ára imbaretekue, ohundipáva opa mba'e ombohovái chupe.",tateoba +"Tupinamba, avei imbaretéva omenda Mba’erory ndive, herajo’áva Amaraso, Paragua ryke (Raza Tupi ypykue), Yrasẽma, ysyry purahéi, iñe’ẽ puasyetéva, ombopu porãitéva mbaraka.",tateoba +Turismo ecológico ha avei ojepytu’uhaguã tembiapokuéragui iporã avei ko tenda umi ouséva guivépa ko távape.,tateoba +"Turismo rural ha ecológico isarambi ko tenda Chaco Central héravape, ikatuhápe jahecha tekove pytagua ha mba’eichaitépa ãva omba’apo oiko haguã upe rupi.",tateoba +Turismo rural ha'e riqueza kakuaa Paraguáipe.,tateoba +"Turista kuéra katu, oikuaasemiẽvéva Paraguái reko'asa, oguãhẽ joaite ohecha Bernardino Caballero róga tujakue.",tateoba +"Turista-kuéra oñangarekova’erã ijehe kuarahýgui, oñemo’ãva’erã ha nosẽiva’erã kuarahy akúpe.",tateoba +Túrkope oĩ mokõi ñe'ẽjoavy tuicháva: kuarahyresẽ pegua ha kuarahyreike pegua.,tateoba +Turu ojejapoháicha Chile ha Arhentína retãme.,tateoba +Turuturuka ojejapoháicha Chile retãme.,tateoba +Túva Ára niko heñói karai Henry Jackson Smart rekovekuépe; ha’éniko kuñakarai Sonora Smart Dood tuvakue.,tateoba +Túva ha isy ha’e kuri capitán Artillería-pegua Fernando de la Mora ha kuñakarai Ana del Cazal.,tateoba +"Tuvaite voi omokyre’ỹ va’ekue Oscar Cardozo-pe ojeporekávo amogotyove umi oikuaávagui música rehegua ijeheguireínte, ha’éva mbaraka ñembopy ha purahéi tyvyrakuérandi, imitãmírõ gueteri.",tateoba +"Túva karai Nicolás Díaz Pérez, haihára jekuaapýva, cronista oficial va’ekué Extremadura-pe ha avei ojapo va’ekue Diccionario Biográfico y Bibliográfico de Extremeños Ilustres; isy katu kuñakarai Emilia Martín de la Herrería, avei haihára.",tateoba +Tuvakuéra ha tyvyrakuéra oikové Paraguaýpe.,tateoba +"Tuvakuéra ohóvo omba'ejuka, ha'ekuéra oho avei hendivekuéra ha upekuévo oikuaáma hekoha ha ikatupyry ohóvo tembiapokuéra.",tateoba +"Tuva, sy ha ñemoñarekuéra ojojuhupa hikuái okaru ha oñenóta jave.",tateoba +"Tuva, sy ha ñemoñarenguéra ojojuhupa hikuái okaru ha oñenóta jave.",tateoba +"Túva, Ta’ýra ha Pytu Marangatu rerapýpe.",tateoba +Two and a half men ohasa asy upei Charlie Sheen jeikove vai ojuhuvo.,tateoba +"Ty'ãi ha'e pe tembiporu ijapýra karẽ térã karapã, ku ijapýra ojeipuru oipyhy hag̃ua mba'ekuéra ambuéva, térã ojoko hag̃ua mba'ekuéra.",tateoba +Tyapu ndaiaporiete haguére ko’árupi ikatu ñanemoñamindu’u upe Guerra de la triple Alianza (,tateoba +Tyeguasu hi'are 37 arapokõindy guive 41 peve.,tateoba +"Tyevu, tyasy ha hangue rasy.",tateoba +"Tymbachu'i tahýi rehegua, hete hũ ha oñemboja'o mbohapy pehẽme, oguereko ku'a po'i ha mokõi tatĩ iñakãme, oiko hetakuére oñondive yvy guýpe.",tateoba +"Tyvyty ojepe’ambeguekatúma henonderãme ha ha’e og̃uahẽvo upépe, ñemondýi reheve, ohechakuaa ogueruha hekove rapykuerérõ, opaichagua jejavy ha mba’e vai apo; hete katu ijaku’ipa tekomarãgui ha avei hi’ánga ijaipa.",tateoba +"UEFA, héra tee hína Európa Vakapipopo Atykuéra Joaty (",tateoba +Umi 10.000.000 Gynéa retãygua oiko 24 te'ýi ymaguare guive oñombojuavýva.,tateoba +Umi 107 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 12 táva kuéra oĩha ko tysýipe.,tateoba +"Umi 12 vakapipopo ñeha'ã renda ojeiporavókuri, mokõinte oĩmbáva ojeiporavo aja Rrúsia ojapo hag̃ua ko Tembiesarái.",tateoba +Umi 227 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 230 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 231 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 232 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 233 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 234 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 236 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 237 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 238 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +"Umi 23.921 óga mimi oikóva upe tendáre, 16.174 ha’éva zona urbana avei 7.747 táva okaháre.",tateoba +Umi 240 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 243 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 244 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 47 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 61 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 62 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 63 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 64 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 65 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 66 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 67 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 83 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 84 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 85 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 86 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 87 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 89 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +Umi 91 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.,tateoba +"Umi ambue tetãvorekuéra altiplano Volívia, Peru ha Chile-gua, ñe'ẽ jeporu oguejyve, jepevérõ upéicha ko ñe'ẽ hesãi ha imbarete.",tateoba +Umía ndajeko oho tetã Argentínape oñembo sako’i ou jey hagua mbaretépe omandá jeývo ñane retãme ha upéarã ome’ẽ ñande yvy tuichaichaiterei ojogua hagua hese mboka ha opa mba’e oikotevẽva ñorairõrã.,tateoba +"Umi antibiótico ndaha’aéi la ou porãva mba’asy virus-kuére guarépe, upévare naiporãiete voi virus resfrío común rehegua oñemonguera hagua.",tateoba +"Umi antihistamínicos de segunda generación oje’eha, ndaha’éi ku iporãmbáva.",tateoba +Umía oĩ hápe oĩ avei aviõ guejyha.,tateoba +Umi apañuãi oñeikũmby hag̃ua tekotevẽ ojepurukatu taperekokuéra.,tateoba +Umíape ñañe’ẽ va’erã portuguéspe reñemoĩ porãse ramo hendive.,tateoba +"Umi aporeko apytépe, ojepurúva ojepapa hag̃ua ava ary yvy ape ári, oĩ peteĩ hérava carbono 14. Upévajeko oike taha’e ha’éva retepýpe: mba’e’apokue itaguigua, tembipuru ojejapóva ñay’ũgui, ka’avo ha mymbáre; ha umíva retepýpe hekove areterei.",tateoba +Umi apỹirekokuaahára niko omomba’ete avei ko ñemyesakã kóva.,tateoba +"Umi ára estiaje ikatúva oñemotenonde ha'e jasyapy guive jasypa peve, ha ipukukué ome'ẽ porã umi yga osyry porã haguã mediano calado ha tuichávape.",tateoba +Umi ára okyetereíha ha'e jasyteĩ ha jasyrundy.,tateoba +"Umi ára omoguahẽva arahaku, ko tenda hetaiterei imbohupa ha umi oguahẽva upe ysyry rembe’ý ha ijyvyku’ípe opytu’u ha oguata ohechávo tekoha porãite.",tateoba +"Umi árape guare avei osẽ avei umi ha’e ojapo va’ekue mymba joguahakuéra paraguaigua ha’éva tatu volíta, carretakuéra mba’yru yuha oguerekóva parral ha hetave mba’e porã ojehecharamoitéva isa’ykuéra ha ha ha’ãnga porãre.",tateoba +Umi ára ramo guare ha’e ko’ã mba’e ha’e oguerekóva ñangarekópe ha’éva ñorarõhárupi guare ha ha’éva hechapyrã ko museo Paso Patria-pe.,tateoba +Umi ary ohasava'ekuépe ha Paraguái retã ojehekýi guive -heta jehasa asy rire- España poguýgui tapiaite g̃uarãma; avei ojehekýi taha'eha'éva pytagua retã hekombaretesevéva poguýgui”.,tateoba +"Umi arýpe, Juan Silvano Godoy, (",tateoba +"Umi arýpe oiporavókuri umi iñe'ẽpoty porãporãvéva, upéi onohẽva'ekue irundyvéva yvytu pepóre Imprenta “Suruku'a” rupi ha'éva Manuel Ortíz Guerrero mba'e, iñaranduka oñembohérakuri “Jasy Jatere”.",tateoba +Umi a tembiporu porcelana ha peteĩ cajita musical oiporuva’ekue Elisa Lynch.,tateoba +"Umia umi árape oĩ pe karaiguasu ha upéa ha’e peteĩ mburuvicha upe tekohápe, upeichaguágui ndojekyhyjéi ome’ẽ uvei py’a guapy oĩ ramo pe atyhápe.",tateoba +"Umía umi mba’e ko oiméne ou voi Ñandejáragui, Ha’e oipota ñane reñói peteĩ hendápe ha upépe guáicha oipota jaiko opaite ára.",tateoba +Umi avakuéra ojapo avei tembiapo yvyrágui.,tateoba +Umi bala oúva opu’ãgui Dr.,tateoba +"Umi bandeirante ombyapura térã ojukaiterei rupi tendaguápe ko táva heta jave ova oĩhágui, pokõi jave, oĩháme ko’ãga 1682 guive: Ybytyrusu ykére.",tateoba +Umi barrero ko ijarapa avei ha oñeñangareko hese tapiaite ku kokuéicha avei.,tateoba +"Umi buey apytépe oĩ va’erã peteĩ toro buey, ikatu hagua omuña jaguaretépe.",tateoba +"Umi catalán-gua, ha'e mboyve guare, ohejava'ekue chupe mba'eichaitépa ohayhuva'erã pe ojeheróva democracia.",tateoba +"Umi ceremonia tuichavávape omymba juka hikuái, ndojeikuaái ava ojejuka hague peichahápe.",tateoba +"Umi chamakoko ohenói púpo ha péva ojogua upe chaleco protector-pe ojejapóva karaguatágui, ko tejido akỹ oreko imbarete ojokóva flecha oúva enemigokuéragui.",tateoba +Umi colinas ojeréva hese ha’e mba’e iporãva mayma tapicha ohóvape guarã.,tateoba +"Umi coloniakuéra alemana Hohenau, Obligado ha Bella Vista peteĩchante oñepyrũ ha imba’apokuéra rupi oñembohéra ""Colonias Unidas"" (Itapúa).",tateoba +Umi composición oñemotenondéva ha'e pe oestrenáva umi grupo orquestal opa tetã rehe.,tateoba +"Umi cooperativa pegua ikatu oike peteï hérava caja hospitalaria, ha’eröguáicha seguro médico.",tateoba +Umi coronavirus ningo hína virus aty ojeikuaáva oporombohasýre resfrío comúm-gui.,tateoba +Umi documento inotable-véva oguerekóva Museo umi yvyra’anga (mapa) ojehecháve.,tateoba +"Umi ecosistema Chaco pegua ha’eva’rä ñangarekopy, péicha rupi ndaikatúi oiko chugui peteï tenda ikatuhápe ojehoiterei, pe iporäva oikótarö ha’eva’erä turismo ecológico con carácter educativo.",tateoba +"Umi edificio público opáva guerra del `70 jave, umi Palacio de Gobierno ha estación de ferrocarri-gual,oñemotenondéva ornato tavaguasu Paraguaýpe (Asunción).",tateoba +Umi eíra oĩ yvyra kuápe ha katu la reina jajuhu avei takuru kuápe.,tateoba +Umi ensamblajes hga’e tembiapo porãoguerekóva pieza-kuéra tridimensionales oñeñapytĩ ha ojeipyaháva umi mba’e ári.,tateoba +"Umi Epáña retãygua avei ogueru America-pe yva, ñana, ta'ỹi hetãgui.",tateoba +Umi Epáña retãygua kuéra ohechauka oikuaaseha pe kuaaty oĩva.,tateoba +"Umi estadounidenses ohepyme’ẽ 2900 millones rupi pohã oñevendéva oimehápe joguápe ha 400 millones poha receta ári oñevendévare, oñeñandúva oñemonguerapotávo.",tateoba +"Umi estero Ypoa rehegua, oguereko heta hechapyrã porã.",tateoba +"Umi estudio oĩva ojoavy tuichaitereíre, tekotevẽ ojejapove ambue ojehecha haguã araka’e ha mamoite pevépe iporãkuaa.",tateoba +"Umi estudio ojejapo va’ekue ohechauka oĩha ko’ápe heta ha opáichagua mymbakuéra, guyra ha jakarekuéra umíva rehegua.",tateoba +"Umi fuerza aliada campo paraguayo gotyo, ohecha ỹre peligro ha andu naiporãiva pe oha’ãrõva chupekuéra.",tateoba +Umi griego oñemoarandu ha oñembokatu-pyry iñe’ẽ teépe.,tateoba +Umi ha’e iñarandu pypuku rupi ikatu kuri jaikuaa porã mba’etépa umi Paraguái rembihasakue.,tateoba +"Umi hembiapo mbytèpe, oñemoiva’erã regularización hacienda, péva omombytávo funcionario público, péva omopyendávo joaju comercial umi tetã europea ndive, omyatyrõvo institución armada ha omotenondéva régimen teko porãva administrativamente.",tateoba +Umi hembiapo ombopyahu Hyãsia ñe'ẽporãhaipyre.,tateoba +"Umi hembiapo oñemoherakuãva kuatiahaipyre, aranduka mitãnguérape guarã ha kutiahaipyre Paraguái ha avei prensa pytaguávape.",tateoba +Umi hembyre katu oñembohasa ambue 24 ñe'ẽme.,tateoba +Umi heñói ha omanúva apytépe na iñambueguasúi ko’árupi ko’ã ára rupi.,tateoba +"Umi heta jehasa asy Stroessner omanda mbarete ramo guare, Carlos Villagra Marsal omyakã va’ekue upe herakuã porãva 'Tertulia Hispanoamericana del Paraguay', oñemohenda va’ekue irundy javeve peteĩ jasýpe Centro Cultural Juan de Zalazar-pe.",tateoba +Umi ijahy’orasýva oha’ã Blás Marangatu ku’a térã ajúra peteĩ inimbope pytãme ha upéva oipuru upe ijahy’orasýva.,tateoba +Umi ijehaikue apytépe oĩ mokõi ojehecharamovéva: Diagnosis paraguaya (1965) ha Lo histórico y lo anti-histórico en el Paraguay (1976).,tateoba +"Umi ikane’õ’ỹva gueteri ikatu oñemby’a avei oguejývo rapel-pe peteĩ ita’óga oñembo’yetéva rupi, ijyvatéva 25 metro.",tateoba +"Umi imba’epotáva ou omba’apohag̃uánte ha oiko omba’apohápente, ohupyty hag̃ua heta viru ha viru rupive oñeha’ã oguereko ha ojogua ikatumíva guive, tahepy hepyháicha.",tateoba +Umi iména ha hembireko manóva oikytĩ iñakãrague péva he'ise ojapoha abstinencia ha ikatúntema oheka jey iñirũrã.,tateoba +"Umi imombe'ugua'ukuéra ojehecharamovéva apytépe oĩ “antropología Enxhet de la Esperanza”, “el origen de las plantas”, “el origen de los animales” ha “el origen del fuego de la cocina”.",tateoba +"Umi imonambimbyre noñerenohéiva’erã Tetãminígui oñemondo haguã ambue ka’irãime, aveí ndikatúi ojereru imonambimbyre okarapegua ika’irãime.",tateoba +"Umi iñarandúva tembiasakuépe, he’i hetáichagua mba’erepa ikatúne oikokuri upéva, colapso oje’eha castellano-pe, superpoblación, epidemias, guerras ha deterioro medioambiental, upéva omomichĩ jey ñemitỹngue rehegua.",tateoba +"Umi infección ojeguerekóva estreptococo-kuére, ikatu avei oporombohasy glomerulonefritis aguda-gui, upéicharamo jepe, antibiótico jeporu, ndohapejokói ko ojehupytykuaáva.",tateoba +"Umi Intendente Municipalkuérape umi táva ha'eháicha Villarrica, Pilar, Encarnación ha Concepción; omopu'ã peteĩ mercado de abasto pyahu, péva calle Palma ári ha oinaugura Museo de Bellas Artes de Juan Silvano Godoy.",tateoba +Umi ipurahéikuéra niko ityre’ỹ ha henyhẽ temimbyasýgui.,tateoba +Umi Irilánda retãygua oho akue opyta hag̃ua Ekósia ko'ãgaguápe ojehero «Scoti».,tateoba +"Umi irundy aviõnguéra ohóva’erã estado de California gotyo, mbohapy Los Ángeles gotyo ha irundyha San Francisco gotyo, upévare henyhẽte combustible 91.000 litros ha 65.455 kg ogueraha.",tateoba +Umi irundy kuimba'e oñangareko pe ógare oiko aja jekái guasu osẽkuaákuri óga techaukarãgui ha avave nomanói.,tateoba +"Umi ita oĩva ysyry háre oĩ tuicháva, michĩva, hũva ha opáichagua sa’ y oguereko: pe ãva apytépe oĩ pytangýva, hovýva sa’yjúva ha opaichagua.",tateoba +"Umi jey'urã oporomonga'úva (térã jey'urã oporopiguýva) niko opa jey'urã oguerekóva etanol, alkoo ojuehegua ojejapóva umi hu'itĩrã, yva, ha asúka mba'eypykue ambuéva raguino.",tateoba +"Umi joavy hesakãporãve hag̃ua ñandéve, tekotevẽ jaipuru avakuaaty, hese ae jaikuaáta mba'érepa tetã ha avano'õ heko ha hembikuaa ambue hikuái.",tateoba +Umi Karaguatágui vosa ojejapóva ha oñemboje’àva ohóvo pindo roguègui.,tateoba +"Umi karai arandu Itáliagua, saro'y XX pegua, Vilfredo Pareto ha Gaetano Mosca, he'i va'ekue jekopytyjoja niko ñanembotavyse, ha oipytyvõnte umíva poguasu ha mba'ehetáva oisãmbyhýva hag̃ua.",tateoba +"Umi karai ha mitãrusukuéra uperamo guare omombe’u jeko pyharekue heta henda rupi oñeha’ãmi “Tava” ha ryguasume ñemoñorairõ ko’ã mba’e oiko viru rehe, katuete “Pesos Bolivianos-re (omombe’u Erwin Reiniger).",tateoba +"Umi Karai Imba'ekuaáva, ohechávo pe mbyja ovy’aiterei hikuái.",tateoba +"Umi karai, karia’y terã kuñataĩ umíã oñehundipa.",tateoba +"Umi kasíke maya-kuéra oñoipytyvõmbaite economía-pe ha ambue atygua ndive yvy yvategua Guatemala ndive Costa Pacífico, Izapa ha Kaminaljuyú.",tateoba +Umi koty oñembyatýva arte indígena rupive ha’éva opáichagua grupo nativo Paraguáipe avei Iberoamérica-gua.,tateoba +"Umi kuaa ypy ohechaukáramo jepe ohasa asýva orekoha akytã'ai, ikatu ohechauka avei mba'asy ambuéva ndaha'éi akytã'ai.",tateoba +Umi kuña ndaha'éiva ku hasyetereíva ikatu omokõ pohãrekoitegua; umi hasyetereívape katu oje'eka tuguyrapegua pohãrekoitegua ou porãneha.,tateoba +"Umi kuña ndokueráivape, ñembopu itakarúva ikatu oñeikotevẽ.",tateoba +Umi kuñanguéra omosãkatueteva’erã mandyju omboyvy hag̃ua umi ao ojeipurúva.,tateoba +"Umi kuña omokambúvape, Progestina-añónte tembiaporape iporãve umi membyryme pohã apu'a jurugua joparágui.",tateoba +Umi kuña pohyikue ha'e niko kuimba'e pohyikue imbytére.,tateoba +"Umi kuñataĩ omendátava ndive osẽva ohuguãitĩ pe imenarãme, po itavy ha po iñakã porã.",tateoba +"“Umi Locomotiva omba’apóva poha aravo guvie pyharevéte ha pyhare 12 aravo peve, oĩvo hendaitépe oengancha haguã mbohapy poder omboguatáva gente ohóva Lúke gotyo térã intermedio Trinidad.",tateoba +"Umi marandu he'iháicha ""Mbohapy mba'etĩ ha kyrakue mba'e guerahahára so'o mbichy pegua, mbujape apoha pegua ha kesu ñemuha pegua, nosẽi okápe.",tateoba +"Umi mba'asy ambuéva ikatu oiko COVID-19 rehe niko neumonía, pytuhẽ mba'asy vai ha sepsis.",tateoba +"Umi mba'asyapypẽ rapykuéri ou jepi ko'ãva: ñemomýi mbarete, py'atarova ndaikatúiva ojejoko, ýgui jekyhyje, tete pehẽngue akuruchĩ, akãjavy ha py'amano.",tateoba +"Umi mba'e apopypegua ojapóva gueteri Manjui-kuéra, oñemotenonde, umi ojejapóva palo santo-gui, ha'éva upe yvyramáta ojehechavéva Chákope.",tateoba +"Umi mba'e ikatúva ombohasy ha'e: tye pirekytĩ, mymbachu'ĩ streptococcus aty B rehegua takópe, pirepererĩ osorórõ voieterei, membysẽ ipukúva ha ambue.",tateoba +Umi mba’e jahechakuaa porã haguã iporã ñamañami ko Museo Histórico ombyatýva hechapyrã upe ñorairõ ramo guare.,tateoba +"Umi mba'e niko ijapu ha oporombotavy va'ekue, ojapo hikuái upéicha oporomboyke hag̃ua.",tateoba +Umi mba’e oĩva yvy apéreningo imba’erepy ñepyrũmby ha ko’ã mba’e jeporu vai he’ise ñemomborei mba’erepy.,tateoba +Umi mba'e ojapoukákuri Conde Gastón de Orleans.,tateoba +"Umi mba’e ojekuaa ko’ág̃a ae oñehesa’ỹijo rire yvy hyepy gotyo ha oñembovorévo; upevarã oikókuri jesareko y, yvytu térã yvykapu (volcán) rapykuerére.",tateoba +Umi mba’e okotevẽva tapicha omyakãva ojejerureva’erã ojeho mboyve.,tateoba +Umi mba'e omymbajuka hag̃ua ha'e: ka'aguy ñemonde ha ambue mba'e.,tateoba +"Umi mba'épa ojehu nog̃uahẽigui jehai ha ñemoñe'ẽkuaa maymávape, térãpa mba'ére añetehápe.",tateoba +Umi mba'e tuichavéva upe arapegua niko mba'evai'apo ñembogue ha jekupyty.,tateoba +"Umi mba’e ykére, ñamombe’ukuaa avei ATENEO-pe oñemboaranduhaguékuri Guarani Mbo’esyry Kuaa’ypy rupive 50.000 tapicha mbo’eharapyréva.",tateoba +Umi mbajakuéra oho hapykuéri hákaku araka’eve ndojuhúi chupe.,tateoba +Umi mbo’ehao terã tupao opyta pe soja ty mbytetépe ha’eñorei.,tateoba +"; umi mbohapy yguasu omohembe'y ko tetã amo 13 676 km rehe, upéicha Gyrésia niko pe tetã y rembe'y ipukuvéva 11ha opa Yvýgui.",tateoba +Umi mboikuéragui ojekyhyjete ikatu rupi oporosu'u ha oporojuka.,tateoba +Umi mbo’y rupive ha’ekuéra omomba’eguasu ituvakuérape.,tateoba +"Umi mburuvicha español ohekáva nativo-kuéra oiko poãve haguã, oguenohẽvo umi decreto oñangareko haguã, pero orekóva jesareko umi mba’e rehe.",tateoba +Umi membykua noñembyaíriva ndoguerúi mba'e vai ipukúva akã térã tete resãime.,tateoba +"Umi memby'ỹrã tembiaporape oiko porãvéva ha'e ñemboguéro, ojejapóva mombary rape ñeñapytĩ rupive kuimba'épe, ha tupi'aky mitãrã rape ñeñapytĩ rupive kuñáme, membyryru apytegua mba'ejepuru ha memby'ỹrã oñemoingekuaáva.",tateoba +"Umi menonita oguereko seguro médico privado ha oĩ peteĩ ñe’ẽme, oñeñangareko porã hesekuéra.",tateoba +"Umi menonita rembiapo ojekuaa, tapekuéra iporã ojapóva ha’ekuéra imba’eteégui 3.800 km rupi ary pukukue, oikuaa porã hikuái ko tenda.",tateoba +"Umi mitã oikuaávo upe mba’e, oikuaa avei mba’éichapa heñoiraka’e isy ryepýpe.",tateoba +"Umi mitã oikũmbýgui umi mbo’epy pyahu ome’ẽva’ekue upe árape, ohekombo’e -ha’ekueraháma- hogayguakuérape.",tateoba +Umi mitãrusu oñemokuñasémava katuete oho oheka hembirekorã ha opyta oiko upe mitãkuña sy oikoha atýpe.,tateoba +"Umi mokõi ñepyrũrã ñamoĩkuaa peteĩme: Gyresiañe'ẽ ymaguare, ha umi mbohapy ipaha ambuépe: Gyresiañe'ẽ clásiko rire.",tateoba +"Umi mokõipa mokõi arýpe ATENEO-gui osẽma 22.000 Mbo’ehára Guarani, ombo’e ha omba’apokyre’ỹva ñane Avañe’ẽ rayhupápe.",tateoba +"Umi mokõi pehẽngue ombohováiva umíva karaikupera ha upéva oñembojoaju joa ha ojapojoja ku ""demos"".",tateoba +"Umi mokõi raẽteve oike mokõive Torres Gemelas World Trade Center rehe, mbohapyha ho’a Pentágono-pe Condado de Arlington naimombyrýiva Washington DC-gui ha irundyha ho’a peteĩ ñúme Shanksville Pensilvania-pe.",tateoba +"Umi músico, ha avei creador-pe –he’i voi– ojehepyme’ẽ va’erã ha’ekuéra oñeha’ãmbaite haguére avei ojehayhu ha oñemomba’e haguã tetã rekove ha tetã arandukuéra rehe.",tateoba +"Umi mymba’i, ja’e porãsérõ umi mbíra, mberu, kuri’y raso a umi mba’asyeta kakuaa omomarã ka’aguy.",tateoba +"Umi ñambyatýva ndahahéi pirapire térã ambue mba’e purupy yvy ári, ãva ha’e moral pegua, ñembyaty hetaiterei juayhu, angirũ ha jeho oparupi…”.",tateoba +Umi ñande ypykue niko ko’ã yvy jarakue.,tateoba +Umi ñande ypykuéra guaraní ojapo’akue chugui peteĩ ka'u'y (chicha).,tateoba +Umi ñanduti jepovyvyhára ohechauka umi Internet-renda.,tateoba +Umi ñane retã rembiguái ndaje ojerure raka’e chupe hoy’u hag̃ua hikuái ha ko g̃uaig̃ui nome’ẽihague chupekuéra ha upérõ ho’aha peteĩ amaguasu tuichapajepéva ha ohasapa hóga ári y ha upéicha oiko pe tendágui peteĩ y renda.,tateoba +"Umi ndokueráivape ã ñepohãnopuku rupive, oñehesa'ỹijova'erã ambue mba'e vai, umi péuicha.",tateoba +"Umi ñe’ẽ pãrãrã, perere, piriri, pororo ha pũrũrũ ojoavy hikuái ojoavýve umi pu’ae hetepýpe.",tateoba +"Umi ñe'ẽpehẽtai mboyvegua, ñe'epehẽtai upeigua ha umi ñe'ẽriregua iñe'ẽpehẽteĩva ojoajuva'erã iñe'ẽrapóre (raíz), ha oiko chuguikuéra peteĩ ñe'ẽ año jehaípe.",tateoba +Umi ñe'ẽ pytã he'iséva nde ikatu rehai chupe Vikipetã ndoguerekóigui ko'ãgaite ko'ã mba'e marandu.,tateoba +Umi ne irü niko ijapu.,tateoba +"Umi óga kuéra ijape kapi’i oñemboyke yvyrápe terã tápiape ha ndojerereko guasúi mba’eve tembiporu kuéra, tekotevengueténte ojerereko.",tateoba +"Umi ogakuéra oĩva ko’árupigui 86,76% ha’e okaraygua.",tateoba +"Umi óga oĩ tuichacháva, ogaguy guasu, koty tuichaicha ha oĩ porã véva oguereko karamegua ojeguapáva ha kyha vakapígui guare oñotĩ hóga guýpe opytu’u hagua heta mba’apo rire.",tateoba +"Umi og̃uahẽraẽvéva Paraguaýpe, atyguataha peteĩha (primera corriente migración) ha’ehína umi oñembohérava Australoide, ko’ãva ova ha ova ohekávo hembi’urã, ndaha’éi ñemitỹhára.",tateoba +"Umi og̃uahẽraẽvéva Paraguaýpe, atyguataha peteĩha (primera corriente migratoria), ha’ehína umi oñembohérava Australoide.",tateoba +"Umi oguahẽraẽvéva Paraguaýpe, atyguataha peteĩha (primera corriente migratoria), ha’ehína umi oñembohérava Australoide.",tateoba +Umi oguerekóva omosaingo iku’áre ha oiko heseve mba’eve´y ronguáicha.,tateoba +Umi ohayhùva ko deporte ikatu omotenonde orekògui pa’ũ kakuaa ha oñemohendáva ichupekuéra guarã avei ha péicha oñembokatupyry aeromodelismo-pe py’ỹive.,tateoba +Umi oikéva ko atýpe ombojoapy iñe’ẽme’ẽ jepiveguápe peteĩ mba’eve: omba’apo ha oipytyvõvetaha umi imboriahu apĩvape ha pya’eterei oñemopyenda hikuái India tuichakue javevépe ha haimete 100 tetãme ko yvy apére.,tateoba +"Umi oikova’ekue mokõive jehaipyrépe noguahẽporãmbái, kóvape katu pe oñe’ẽva oguahẽ tapicha omoñe’ẽvape.",tateoba +Umi oikóva ko távape omba’apove kokuépe ha avei mymba ñemongakuaápe.,tateoba +Umi oiméva omoherakuãva umi artículo prensa porteña-pe ha oguahẽva ofirma umi manifiesto.,tateoba +Umi oĩ porãva mburuvicha kuéra ndive ojaposéva ojapo ha ndaikatúi ja’e mba’eve.,tateoba +"Umi oĩva Academia Universitaria, Appleyard ha’e pe ojapova’ekue hendaitéma umi ñe’ẽrã atypegua: la nostalgia de un tiempo ido, el amor adolescente, la magia de la niñez no muy lejana.",tateoba +"Umi ojeikuaavéva apytépe oĩ: Tume Arandu, ikatupypyrýva, ojeikuaáva arandu túvaramo, oúva ichupe yvágagui; ha’e Pa’i Sume mombe’upykuéragui.",tateoba +"Umi omanóva apytepe, 15 térã 20 % omano hasyitégui randipytu (radiación) oporojukáva rupive.",tateoba +Umi omoneíva membykua tekokatu ohechauka kuña tekokatu oñembopy'apeteĩ hag̃ua upe oikóvare hete rehe ha avei ohechauka tekokatu yvyporaguigua tuichaháicha.,tateoba +"Umi omonei'ỹva membykua he'i upe mitãñepyrũ térã mitãrã ha'eha tapicha yvypóra oguerekóva tekokatu oikove hag̃ua, ha ombojoja membykua jejuka rehe.",tateoba +"Umi oñembohysyimava’ekue ndive oĩve hembiapokue apytépe “A mi pueblito Escobar” (purahéi neporãva omoha’angáva itáva, máramo ojehai’ỹva Paraguái purahéi apytépe), “",tateoba +"Umi oñembojáva Blás Marangatu rendápe oñemonde ha’éicha, ijao morotĩ ha ijatukupére ojeaho’i aopehẽ isa’y pytãvape.",tateoba +Umi oñembosako’iva’ekue añoite ikatúta ombohovái hekopete ko’ã ára vai.,tateoba +Umi ou ypýva ogueruka España-gui ava iñararandúva ojesareko ha ombotuichave hag̃ua iñarandu ka'aty.,tateoba +"Umi pa’ikuéra ohechakuaávo castellano noipytyvõmo’ãiha chupekuéra omysãivo Jehova ñe’ẽ Guaranikuéra apytépe, pya’e ojeko hikuái avañe’ẽre, ha upe guive oipuru hikuái avañe’ẽ ombohasávo Guaranikuérape hemiandu ha hembipota.",tateoba +"Umi pohã apu'a jurugua ojejuhu ary 1960 guive, ojeipuruite ogaygua ñembohaperãme heta ára guive.",tateoba +Umi pohãnohára chae oipuru pohãrõ umi mba'e oguerekóva hekohápe.,tateoba +"Umi pohã orekóva echinacea, ikatu iñambue ojuehegui iporãnguépe.",tateoba +"Umi Puerto Rríko pegua niko Tetãvore Joapykuéra retãygua tee ary 1917-pe, Tetãvore Joapykuéra Amandaje guasu ohechakuaa upéicha.",tateoba +"Umi purahéi omohendáva Maneco ha’e “¡Independencia o Muerte!”, “Canto a Felipe Varela” (ñe’ẽpoty ohaiva’ekue Marcos) avei “Resurgirás, Paraguay”, ha’èva oda Martin Mc Mahon mba’éva ojededikáva ñane retã.",tateoba +Umi pytagua ñandeaho’iva’ekue ohechakuaa hikuái Guarani ñe’ẽte omombareteha Paraguayguávape.,tateoba +"Umi pytagua oúva oitypa ñande ka’aguy ha oguerahapa imba’erepy hetãme ha umíare noñepenái, ha’e kuéra ojaposéva ojapo.",tateoba +Umi pytaguáva (norteamerica térã europagua) oguerova ñande apytépe imba’ekuaaita ha upevarã oipuru hikuái tapepotĩ terã ikarẽva.,tateoba +"Umi revista “Kavichui” ha “El Centinela”, oeditáva ha oimprimi hovái, péva orepresenta mokõi techapyrã, péicha punto de vista histórico ha estético.",tateoba +"Umi río ha ysyry oĩva ko departamento-pe okuave’ẽ ñembosarái, pirakutu, je’yta ha tenda ñembosarairã y rembe’ýpe.",tateoba +Umi río Yguazú ha Paraguay ojojuhuhápe.,tateoba +"Umi rrása michĩ oguereko árarekove mokõi pa arykue, oñeñangarekoporãrõ hese, ha umi rrása ambuéva oguereko árarekove pa gotyo papo arykue.",tateoba +"Umi Rróma retãygua ipu'aka Kártago rehe, ary 146 Kirito mboyve.",tateoba +Umírupi hetaiterei ojejapóta jopara ikatuhag̃uáicha ohupyty opavavépe.,tateoba +Umi santiagueño omba’apóva katuete ganadería.,tateoba +Umi tapekuéra katu Paraguaýpe oguereko hetá hovy’asýva naranja máta kuhéra hyakuã asýva oguahẽ vove ipotyha ára.,tateoba +Umi tapicha arapykuaáre oñemoarandúva oñe'ẽ peteĩ ko mba'ekuaarã Big Bang rehegua oikoite umi mba'e ohecháma arapýre rehe.,tateoba +"Umi tapicha Ásia pegua ha Polinésia pegua avei ijypykue sa'i Selánda Pyahúpe, oĩvéva tava guasukuérape.",tateoba +"Umi tapicha Fenísia pegua oguahẽvo hetaite ko yvy oñemoambue, ha upéi ko yvy ho'a Mburuvi Rróma pegua ipoguýpe, ojehero Mauritáña Tingitána.",tateoba +"Umi tapicha hasykuaávape g̃uarã, Rabia mba'asymombiaha, ha sapy'ánte Rabia peu'ỹrã, iporã ohapejoko hag̃ua ko mba'asy oñepohãnokáramo oñepyrũ mboyve Rabia mba'asyapypẽ.",tateoba +"Umi tapicha katupyry oñeha’ãhaguéicha ymave, ko’áġa -ko’ã mbo’ehára- oñeha’ã avei hembiapokuéra rupive ohupi yvate yvateve ñane ñe’ẽ Guaraníme.",tateoba +Umi tapicha ñande ypykuéra omba'e ñemu hembiapoporãnguéra rehe tava'ihárupi ha avei umi tenda ha’ekuéra omoĩva tavaguasuháre.,tateoba +Umi tapicha omba’apóva (guardaparques) oguereko henda pe sede administrativa Parque Nacional Tte.,tateoba +Umi tapýi ojejapóva óga ojeiko hagua ha ka’a ojy pyre oñeñongatu hagua péape oje’eve nóke.,tateoba +"Umi táva rupi oiko heta ára teko marangatu ha mborayhu pa'ũme, oñondivepa, jekupytýpe.",tateoba +Umi ta'ỹingue ha'e yva ro'o'ỹ oje'ukatúva.,tateoba +Umi tejido Karaguata omopyendáva tembiporu arte indígena reheguáva.,tateoba +Umi teko oñemoambue tetã tetãme ha ára jehasa pukúre.,tateoba +"Umi tekove oiko ñepyrüva’ekue tendápe ojapo’ýre hógarä omotenonda ñemoarandu rehegua, péicha hetave hendápe oñemoarandu yvyra guýpe; tendaguápe guarä ñemoarandu ha’e pe mba’e iporäveva nde rekovépe guarä.",tateoba +Umi tema omomýiva chupe haimete ñañanduvoi hembiapokuépe.,tateoba +"Umi tembiapo apytépe ojehechave kambuchi ojeroja térã oñeñongatu hag̃ua y, ha’égui upe mba’e ojehekavéva upe rupi.",tateoba +"Umi tembiapo ha jeguata ndive oĩ deporte avei, ojeguata sulky, ojejupi kavaju ári, excursón guiada, ha ambue mba’e ojehechava’erã.",tateoba +"Umi tembiapo ohaiva’ekue oñembohasa opàichagua ñe’ẽme, amo, 25 ñe’ẽ pytaguàvape.",tateoba +"Umi tembiapo porã ha’e ojapo ñepyrũ va’ekue ha’e umi kambuchi ha kambuchi’ikuéra rehegua, ña’ẽmbe ha umi mba’e ndahasyetéiva ijapo.",tateoba +"Umi tembiecharã hepy hi'ári, oñehundi avei upe óga guasu héra Paço de São Cristóvão ipype oguereko akue techaukahápe, Pindoráma Mburuvichavete róga guasu ymaite, hóga ahoja ho'apa ha hogyke ikuapaite, umi mbohapy ijyvy atã oñehundi avei.",tateoba +"Umi tembiporu oĩva ojejuhúgui tetãme, oñembyaty ha oñemoĩ upe tendápe; péicha avei ojegueru tavaguasúgui ha’éva Nueva York, Madrid, París, Montevideo ha Buenos Aires.",tateoba +"Umi tenda hesakãvehápe oiko toroñemoñarõ, toro candil carrera pe, carrera sortija, bandera jere, carrera vosa ha hetave.",tateoba +"Umi tenda oĩ tiempo oñapymíha, ha upéicha oñemoña umi mymba ha oĩve umi oikóva ipype ha ojepokuaáma.",tateoba +"Umi terajoapy oñemohenda oje’e porãve haguãnte español-pe, ha heta oreko gueteri oje’ehàichaite.",tateoba +"Umi teroja moteĩvape (techaukarã, mba'éva, pa-papýva ha kuaa'ỹva) jajuhukuaa papyteĩ ha papyeta.",tateoba +Umi tetãgui ojogua avei ñane retãme g̃uarã yga tuicháva ha opaichagua mboka.,tateoba +"Umi tetã kakuaátavape, memby'ỹrã jepuru ombosa'ive ñemano tyeguasu jave térã kuña hyeguasukuaa javépe 40% rupi (270.000 ñemano ojehapejoko 2008-pe), ha ikatu ojehapejoko 70% oñeme'ẽmbaite guive memby'ỹrã umi oikotevẽvape.",tateoba +Umi Tetã Kóngogua hetakue ndohasái 5.000.000 tekovekuéra.,tateoba +"Umi tetã mbaretete mbyteguágui noñemotenondevéima Hapõ nosẽ pu'akáigui heta yguasu ñorairõme, tetãnguéra mbaretete mbyteguágui ndaipu'akáigui avei ñorairõ Yvate Áfrika-pe ha Stalingrado ñorairõme.",tateoba +Umi tetã sa'i oñeakãrapu'ãvape heta jey ojehecha epilésia.,tateoba +"Umi tetã tuichavéva ha hypy’ũvévape, oĩva yvy ape ári, jajuhukuaa avano'õ'i, imbovýva, ha jepémo ndahetái hikuái oguereko imba’etee, ha’ekuérante oikuaáva, oipurúva ha oikuaaukajeýva hogayguávape.",tateoba +Umi tetãvore ipu'akáva sãso ñorairõme.,tateoba +Umi tetãvore ñemby pegua oguereko yvytu vai hetáva.,tateoba +"Umi Toba Qomgua, oĩva Cerrítope, omba’apo artesanía fibras vegetalesgui, ojapo bolsos, mochilas, cintos ha ambue mba’e.",tateoba +Umi tuichavéva Yvytypanema oiméva yvyty oiméva Alto gotyo oiméva ko tavusúpe.,tateoba +Umi tymbachu'i ipepo pererĩ (,tateoba +"Umi universidad rupi ojeike hag̃ua, katupyry rehente odepende va'erã, ha mayma interesádope oñeme'ẽva'erã juruja.",tateoba +Umíva 1000 km ipukukue ha ambuéva.,tateoba +"Umíva apytépe oĩ: Anales de Tlatelolco, Códices Matritenses, Colección de cantares mexicanos ha Los romances de los señores de la Nueva España.",tateoba +Umíva apytépe oĩ: ñemongarai ha menda umíva.,tateoba +Umívagui 5% mitã oikéva tasyópe.,tateoba +Umíva ha'ehína hembipuru.,tateoba +Umíva ha'e umi omombe'úva.,tateoba +"Umíva he'i ndaikatuiha jajapo upe mba'e ha'égui peteĩ tai año, ndaikatúiva ñamboja'o.",tateoba +"Umíva hérava avei «Yvóra Jarýicha» térã ""Yvóra Okagua"".",tateoba +Umíva jeko ndohasái irundysu térã pakõisu ary oikohague hikuái upérupi.,tateoba +Umíva katu itujavéntema.,tateoba +"Umíva niko oñemohenda meméva umi tetã oneĩgui peteĩ ñe'ẽme oĩha hikuái peteĩ yvyrusúpe, ha sa'i oñemohenda yvy aty ituichaitéva rehe.",tateoba +"Umíva oñembopupu are porã ha, ág̃a oĩmbávo, oikóta ichugui pe tembi’u ojehecharamove ha hevéva ñane retãme.",tateoba +Umíva oñeñotỹ ñepyrũ Alto Paranáre ojapóma 8.000 ary.,tateoba +"Umíva pegua, karai El Hadj Omar Bongo oisãmbyhy Gavõ rehe ary 1967 omano peve ary 2009-pe, ha'e tuvicha Áfrika pegua hi'arevéva oisãmbyhy.",tateoba +"Umíva rire ou upe Mburuvi akeménida, ho'áva'ekue Gyrésia poguýpe upe Mburuvi seleúsida rehe, karai Alehándoro Mágno porokuáire, ha upéi ou umi tetã hekosãsóva ambuéva, upe Mburuvi Párto ha Mburuvi Sasánida.",tateoba +Umi velada teatral-kuera ha’e va’ekue heta ojehecharamóva umi tapicha oikovéva upérupi ha pyahete voi tapichakuéra omba’apóva hendivekuéra ojehecharamóite.,tateoba +Umi ymàve ramo oguahẽva espigada ha señorial figura omboguatàva umi tenda araka’eve noñeguahẽíva tavapy okahàre.,tateoba +Umi ypa'ũ tenondeguáva ko tetãme ha'e Upolu ha Savai'i.,tateoba +Umi ypa'ũ tuichavéva hína Santo Tomé (São Tomé) ha Príncipe.,tateoba +Umi ypyteĩguáva he’i hikuái ñande ha’eha Tuvichavete remimoĩngue.,tateoba +"Umi ysyry kuéra ipotĩ asy, osyry hatã ita ári terã yvyku’i morõtĩ porã ári.",tateoba +"Umi ysyrykuéra Ñeembucú ha Hondo ome’ẽ hi’yrã umi Esteros Bellaco, Peguaho, Yacaremi, Po´i Tuju Pytã, Kamba, Mburicaokue, umía.",tateoba +"Umi yvága mba'ekuéra imombyryvéva Yrarýigui hérava avei Plutõrana, ha Seres avei, umíva heko apu'a.",tateoba +"Umi yva oĩva ka’aguýre niko hetemi hína ha umía apytépe jajuhu guaviju, yvaporoity, pakuri, jakarati’a ja’etáramo umía apytépe.",tateoba +"Umi yvykuápe ikatu ojehecha jehaipyre (inscripciones), he’íva umi iñarandúva ha’eha Celta rembiapokue, pe he’iséva ha pe ojapohaguéicha rupi.",tateoba +"Umi yvypépe katu oĩ ñuati ysyry, jagua rata’i, ka’a chiri, yvahaimi, kupa’y, kurupika’y, ka’a ovetĩ, yvyra kamby, yvyra typycha, mborevi ka’a.",tateoba +Umi yvyramáta oikokuaa ára tini aja ha oñemorotĩ.,tateoba +Umi yvyra pytã hamba’e tuichaicha ikua ha umía oñemboty peteĩ hendáguio ha ojehykuavo ipype ka’a ha oñemboty ambue yvyrápe.,tateoba +"Umi yvyrara’ykuéra ojepuru oñemboka’aguy jey haguã ojeytypahaguérupi yvyrakuéra, ojehecharamojey haguã umi oipotáva guivépe guarã.",tateoba +Umi yvyty Apaláche omboja'o Atlántiko rembe'y umi Umi Ypa Guasu pegua.,tateoba +Umi yvyty hérava Kõi ha Chororĩ ohecharamoite avei umi oúva oguata ko’ápeve.,tateoba +Umi yvyty Káukaso Guasu pegua.,tateoba +"Umi yvyty oñemomba’eguasuvéva ha’e: Cerro Corá, mbytetépe oiméva Parque Nacional, Akua, Lorito, Guasu, Muralla, Sarambi.",tateoba +"Umi yvy Vyretáña porokuái peteĩme poguýpe ojejuhúva Ypo'i ypa'ũnguérape —Jersey ha Guernsey— ha Ypa'ũ Man noĩri Taveta Joajúpe, Vyretáña rekuái oñangarekónte ijekopyty tetã ambuévare.",tateoba +"Uñemoĩ ipype opáichagua programa, ojehecha umi mba’e ojehechaukatáva maymávape ha oguatávo ojehecha haguã umi colección.",tateoba +"UNESCO oguereko rupi ipópe opa umi tembiapo oikótava ñemohenda, oñemoĩ tenonderã ogueroguata haguãicha opa mba'e tekotevẽva upevarã.",tateoba +Unesco tekopy tee ojehechakuaa'ỹva Yvypóra reko pegua ra'anga.,tateoba +"United Kingdom), Britain Ingleñe'ẽme, upéicha oñemombyky avei ko tetã réra tee.",tateoba +"Universidad Americana ningo heñói ypy va´ekué Instituto de Capacitación y Desarrollo Empresarial INCADE gui, ko mbo´ehaóningo omyasãi arandu artes, letras, ciencias tecnológicas ha investigación científica pe.",tateoba +"Universidad Americana opyta guataha Brasília 1100, Barrio Jara Paraguaýpe, ha guereko 17 mbo´esyry.",tateoba +Universidad de Nueva York niko ohechakuaávo hekove ha hembiapokue ojapókuri chugui Tembikuaajára Haikuaápe.,tateoba +Universidad Nacional Asunción.,tateoba +"Un tercio tapicha ohóva pohanohára apytépeguipe, oñeme’ẽ antibiótico, ha upéva ou vai hetápe upéi oikotevẽ añetétavo ko pohã.",tateoba +Upe 17 jasypo ary 1951-pe ojedeclara va’ekue tetã’iramo (distrito).,tateoba +Upe 17 jasypoteĩme 1811 jave omoñepyrũ primer Congreso del Paraguay emancipado.,tateoba +"Upe 20 jasykõi ramo omoañete upe herakatúva Batallón Rojas Silva, oñemandu’a puku va’ekue, téra omoĩ va’ekue omomba’eguasu haguã upe teniente Paraguaigua ho’a va’ekue upe fortín Sorpresa-pe guerra ñepyrũ rupi.",tateoba +"Upe ‘75 guive ’76 peve, oñemoĩvo purosy iñirũ ohechaga’uetèvape ha iñangirũete Jorge Garbett –oikuaava’ekue 1974 ar`ype- omohenda letra mimi orekóva lirismo hypy’ũva: “Ella es así”, “Se le quiere” avei “Lluvia”.",tateoba +"“Upe activa ohekombo’e umi mitãme mitãicha ndaha’éi katuaávaicha, ha omondo jeikohárupi oĩhápe, tembiapo, jeikosehaporãcha, hendaguãmepa, disciplina tekove marangatu, hapichakuéra ndive jekupytýpe, ha oheja ichupe ha’e oikotevẽhaicha oiko porãve haguã.",tateoba +Upéagui ha’ete ñanemboriahúva terã ñane retã ndoguerekóiva mba’eve.,tateoba +"Upe aja, Amérika Latína-pe hekove ha hembiapokue herakuã mombyryve.",tateoba +Upe aja artillería ha unidades centro-pegua ojapi opytu’u’ỹre bolikuéra oĩva Boquerón-pe.,tateoba +Upe aja tekoha purupyrépe hokyjey ha oñemoñajey opa mba’e oĩva hyepýpe.,tateoba +"Upe aja, Tikal poguáva oikovéva omopu’ã peteĩ estado pyahu Dos Pilas ha Aguateca ha ipahápe oñemomba’e Petén rehe oĩva Sur gotyo.",tateoba +Upéa ndaha’éi Parana ka’aguy terã Tava’i jerérente oikóva.,tateoba +"Upe ára 23 jasyporundy 1985 pyharépe ojejapókuri motenondehararã jeporavo, peteĩ amandaje rupive.",tateoba +"Upe ára, arete Kokue Guasúpe, noñemba’apói, ojehomboyve tupãóme ojejapopáma tembi’uita tatakuápe, karai ñeipytyvõme oñembojypáma voi porã, ko’ẽ mboyve guive.",tateoba +"Upe ára guive, peteĩ yvyra guasu kuarahyhãme, opytu’úma ijyvyteépe.",tateoba +"Upe ára, ha'e oike peteĩ tenda pyahúpe, oĩva peteĩ ysyrymi mboypýri.",tateoba +Upe ára ha’e omanohaguépe ita’ýra ypykue omohu’ã iñemoa-randu mitãrusumbo’ehaópe.,tateoba +Upe ára irundyhápe Hilario ndohói omba'apo.,tateoba +Upe ára irundyhápe Hilario ndohói omba’apo.,tateoba +"Upe ára marandu oñehendúva ha ojehecháva iñambue ojoehegui, ndojeikuaavéima mávapa añetegua.",tateoba +"Upe aranduka niko upe rire oñenohẽjeyva'ekue, omyatyrõ ha ombohetave rire ary 1959-pe, upe ñesẽ mokõiháre oñangarekókuri Karai Pedro Encina Ramos ha Rubén Darío Céspedes.",tateoba +Upe árape avei ambue compañía ha barrio oguerujoa imarangatukuéra ra’anga omomaitei hag̃ua pe hi’ára ojegueromandu’ávape.,tateoba +"Upe árape Don Pedro oñe'ẽmondo José Bonifácio opyta hag̃ua ministro del Reino ha pytagua rehegua, ko mba'e omombareteve tetãyguakuérape, ojupi haguére peteĩ rapái, araka'eve upéva ndoikói'akue.",tateoba +"Upe arapehẽ peteĩha oñepyrũ tye apa térã atukupe rasy reheve, hi'aréva peteĩ aravo'i mbytere, ha oiko jeýva pa térã mbohapypa aravo'ípe.",tateoba +"Upe árape heta tapicha oho tyvytýpe omyengovia ha ombopyahúvo kurusu ao; upéicha avei, oĩ oñembojáva kurusu tape oĩha rupi, omyendy tataindymimi ha oñembo’e; ág̃akatu pe mba’e tuichavéva oikóva upe árape niko pe Kurusu Jegua.",tateoba +"Upe árape, oguejy ha omopyenda gobierno nacional omomaiteívo Mburuvicha Guasu Tetã oisãmbyhýva, Cirilo Antonio Rivarola.",tateoba +"Upe árape oiko festival, karuguasu oñeipepirũhape chakore Roque Espínola ha Antero Aquino, avei oiko tembi’u paraguái jehepyme’ẽ, ka’aru jave chocolate mitãnguérape g̃uarã ha oñembojopói chupekuéra haiha, kuatiahai, oñemono’õva’ekue ary pukukuépe.",tateoba +"Upe árape oikokuaa avei ñemongarai, primera comunión, confirmación ha ñemenda aty.",tateoba +"Upe árape, oñemomorãvo Mbo’ehára Ára, oñemomorã avei upe hembiapokue tuichaitéva.",tateoba +"Upe arapokõindy 28-pe, 90% ári mitãra'y ikatúma oikove membyryru okápe oguerekórõ ñepohãnokuaapy ñangareko iporãva rehegua.",tateoba +"Upéare jeroky oiko opaite ára, peteĩchaiténte arateĩ terã ambue ára kuéra.",tateoba +Upe arete niko ojegueromandu’ajepi 8 jasypakõi jave ha’éva Inmaculada Concepción ára ha upe guive opytáva sy árarõ heta tetãme.,tateoba +Upe ary 1901 ojojuhu umi pa’i salesiano-kuérandi ohóvo ohóvo omoĩ temimbo’e artesano ramo upe Colegio Monseñor Lasagna-pe omyakã pa’i Turriccia.,tateoba +"Upe ary avei osẽ kuatiápe ñe'ẽpoty guasupe O Uraguai, Brandão, Roberto de Oliveira.",tateoba +"Upe ary guive 1938 peve oho mokõi jey España-pe iméva ndive, upe aja oipytyvõ heta kuatiahaipyre Paraguaiguápe ñe’ẽpory, artículo ha ambue haipy ñe’ẽporãhaipyre rehegua.",tateoba +"Upe ary guive omba'apo katupyrýpe oñemoarandúvo, ohupytývo beca péva conservatorio La Lira, oisãmbyhýva mbo'ehára Pepita Faella, ha'e omohu'ã ko'ápe composición música paraguaya.",tateoba +"Upe ary guive oñepyrũma oike tapichakuéra omba’apóva arte rehe apytépe ko tetã ha’ete voi ojapyhýva hetãramope ha vokóikema omog̃uahẽ haipy kuatiahaipyre “Juventud”-pe, generación de escritores del postmodernismo paraguayo ñe’ẽ myasãhára.",tateoba +Upe ary guive oñpyrũ ko arýpe oñepyrũ carrera internacional ndaijojaháiva gha omoĩva tenda yvatéte concertista mbarakápe oiméva Paraguay-pe.,tateoba +Upe ary ha’e omanohaguépe ita’ýra ypykue omohu’ã iñemoarandu.,tateoba +Upe ary oho opurahéi hag̃ua Argentina-pe avei.,tateoba +"Upe árype (1950), oikókuri Montevideo, Uruguaý-pe, amandaje guasu oñemboherava’ekue Primer Congreso Internacional Guaraní-Tupí.",tateoba +"Upe árype (1999) avei Feliciano Acosta onohẽkuri hembiapo hérava “Guarani ñe'ẽpyahu, juehegua ha juehegua'ỹ”.",tateoba +Upe arýpe avei Pete osẽkuri ha hekovia oike Ringo Starr.,tateoba +Upe arýpe ñe’ẽpapára Narciso R. Colmán omba’apo Hue de paz ramo Caballero-pe.,tateoba +Upe arýpe oiko avei peteĩ mba’e ndetuichapajepéva Corrientes purahéipe g̃uarã: peteĩ hembiapokue hérava “Maléta tuicha” osẽ ára resáre Daniel Toro purahéi rupive ha Music May omoherakuãva’ekue opaite tetã rupi.,tateoba +Upe arýpe oikuaauka peteiha hembiapo hérava NIMONGARAI peteĩ kuatiahaipyre rupive hérava DEUSTCHE ZEITUNG opytáva Sao Páulo-pe.,tateoba +"Upe arýpe ombokuatia upe haipyre Pedagogía, ohai va’ekue he’iháicha upe peteĩha ary mbo’ehakuéra rehegua mitãnguéra normalista-pe guarã.",tateoba +Upe arýpe omopyenda Paraguaýpe peteĩ conjunto guasu orekóva 7 arpa ha 5 mbaraka.,tateoba +"Upe arýpe omotenonde peteĩ CD hérava ""One time"".",tateoba +"Upe arýpe, oñemoheñói avei Secretaría de Lengua y Cultura Guarani Ministerio de Educación-pe.",tateoba +"Upe arýpe Sonidos de la Tierra oike programa hérava "" Fundación Tierranuestra""-pe.",tateoba +"Upe ary upévape Pa’i Antonio Ruíz de Montoya ha Pa’i Paulo Restivo ohaíkuri “Arte de la Lengua Guaraní”, oñehesa'ỹijojeyhápe Guarani ñe’ẽtekuaa.",tateoba +Upe Aty Viruremimono'õ'ỹ Wikimedia oisãmbyhy ha omboguata Vikipetãme.,tateoba +"Upécha oñepyrũ upe ikerayvotykuéra ko’ágã oñemoañetémava, ha héraa Eco-reserva Mbatovi.",tateoba +"Upe cielo raso cartón, orekóva relieve ha nda’isa’ýri.",tateoba +“Upe escuela activa ojejerovia mitãnguéra rehe ha oñeha’arõ chuguikuéra ñeha’ã mbarete ijehekuéra”.,tateoba +Upe Fuerte hetá muralla yvate guasu ombojeréva ko táva ha avei ohoha heta tapicha hecharã.,tateoba +Upégui ojegueraha San Francisco-pe máva omondétava ha ombojeguakátava rógape.,tateoba +"Upégui osẽmbaite opa mba’e: hekopykatu, hembikuaa ha hembiapoita.",tateoba +"Upégui ou pe hay’o ñemongarai, jepokuaa hi’aretéva, ojejapóva Blás Marangatu árape.",tateoba +Upégui ova ikypy'y ári ha omboty porã avei chupe pe peteĩ ikuaha.,tateoba +"Upégui, Pa'i Antonio Ruíz de Montoya, hesuíta, ohaíkuri Guarani ñe'ẽryru ha ñe'ẽtekuaa peteĩha, ñane retãme.",tateoba +"Upe guive, araka'evéma yvypóra ndoipuru jeýi mboka umícha oñorairõvo.",tateoba +"Upe guive avei oñemopyenda mbarete ko’ã mbohapy ñe’ẽ mayma ava rekovépe: tekosãso, tekojoja ha joyke’yrayhu.",tateoba +Upe guive España ñe’ẽte ija ñepyrũ Guarani retãme.,tateoba +"Upe guive, ha haimete ko ára peve, oĩ peteĩ joavy ñe'ẽ jehairã, peteĩ oñemo'aguĩ ñe'ẽ ãgaguáre ha ambue ymaguarére.",tateoba +Upe guive ha omano meve máramo ndouvéi Paraguáipe opytaite hag̃uáicha.,tateoba +"Upe guive Hapõ ojapo iléi guasu pyahurã ary 1947-pe ha oiko chugui tetã oporokuái peteĩme léi guasúre, imburuvicha niko upe mburuvicha guasu ha hetãyguakuéra ikatu oiporavo umíva omba'apóva Tetã Amandaje Guasúpe.",tateoba +"Upe guive, Hemére Pytãnguéra oñemomichĩ ha oiko peteĩ aty'ícha omosarambiséva ñorairõ ñúme.",tateoba +"Upe guive, heta ára mokõive ñe’ẽ -ñe’ẽkuaaty ha ñe’ẽtekuaa- ojepuru peteĩcha.",tateoba +"Upe guive ndopavéi chupe ojapo va'erã ijatykuerandie, ary 2013 guive.",tateoba +"Upe guive oñehesa’ỹijo jave peteĩ ñe’ẽrete, oñehesa’ỹijova’erã avei avano’õ ipuruhára, hembiasakue ha ije-pokuaa.",tateoba +"Upe guive oñemoarandu opaichagua mbói oporombyaíva, ñandu ha ambue mymbakuéra oporombyaíva.",tateoba +"Upe guive, opa tenda ha tetãvore opytáva upépe oipuruve ha oipuruve ko ñe'ẽ Canada omohéra hag̃ua opaite Tetã henda.",tateoba +"Upe guive, pe tende oñembyatýve mokõi tetãvore Vyretañagua: Yvate Kanatã ha Yvy Kanatã, ary 1841-pe oñemojoajúva ramo jepe jeýva Tetãvore Kanatãme.",tateoba +"Upe guive, pya'eite oñemosarambi tetãnguére rupi.",tateoba +"Upe guive, tapichakuéra ha tembiasakuére oñemoarandúva ohechakuaa Abraham Lincoln ha'e peteĩ umi tendota porãvéva pegua oisãmbyhy Tetãvore Joapykuérape.",tateoba +Upe guive Táva Paraguay okakuaa.,tateoba +Upeguivoi ou upe héra: kuaa'ỹva.,tateoba +"Upe guyra oiporiahuvereko'akue Ñandejárape ha osẽ oho, ha'ehína Pykasu, ha upéicha rupi hague porã vera asy; ha upe opytáva'ekue oñakãkarãiraẽ ha'ehína Piriríta, ha opyta ága peve akã chara.",tateoba +"Upehague ko’ẽme ojahu onohẽmba peve uruku rembyre hetégui, uperiremínte omonajey hag̃ua ijehe.",tateoba +"Upehague ko’ẽme ojahu onohẽmba peve uruku rembyre hetégui, uperiremínte omonajey hagua ijehe.",tateoba +"Upehaguére avei, ava añoiténte upe omoñe’ẽ ha ohaikuaáva; oho ha oikũmbýva ñembo’e; ohepyme’ẽ ijeho mba’yrumýime, ha avei oñembosaraikuaáva hapichakuéra ndive.",tateoba +Upehaguére avei ñe’ẽkuaaty Norteamérica-gua itenondeve ñe’ẽysajakuaa (morfología) ha ñe’ẽjoajukatúpe (sintaxis).,tateoba +"Upehaguére ha’ekuéra he’íjepi yvy, mymba, ka’avo ha mba’ehekotee’ỹva ndaijaraiha.",tateoba +"Upehaguére ha’ekuéra ojerure imba’eteerã upe yvy; upeicharõ añoite, arapy ha ava hekovepukúta ha ndopamo’ãi araka’eve.",tateoba +Upehaguére hete ha hóva jepe ipytãngy asy opytávo.,tateoba +Upehaguére iñe’ẽngatu hikuái.,tateoba +"Upehaguére ja’ekuaa ava ojoavyha ojuehegui tekopýpe, ha upevakuére avei ndaiporiha yvy apére peteĩ tekopy año opavavépe g̃uarã.",tateoba +"Upehaguére, ndaha’éi ku péicha péichante ojepokuaátava ñane retã arapytúre.",tateoba +"Upehaguére, ñe’ẽkuaa (lenguaje) ha’ehína mba’ehero aty (sistema simbólico) purukuaa.",tateoba +"Upehaguére, tekoha ryepýpe ha tekoha ndive mante ha’ekuéra oikokuaa, tekoha’ỹre ha’ekuéra ndaha’éi mba’eve.",tateoba +"Upehaguére umi yvy inandipáva ko'ág̃a, ndaikatuivéima ojepuru mba'everã, yvyku'ireíntema.",tateoba +Upeháre ja’ekuaa oĩha avareko ha avareko’ỹ.,tateoba +"Upe hembiapokue ypykue héra ""Tesoro de la Lengua Guaraní"", ohaíva'ekue ary 1639.",tateoba +"Upe hembiapo mbojoapypyre, La vuelta de Martín Fierro (",tateoba +"Upe hembiapópe Guasch ohesa'ỹijo avañe'ẽ ñe’ẽtekuaa (ñe’ẽpukuaa, ñe’ẽysajakuaa ha ñe'ẽjoajukatu).",tateoba +Upe hetave oñemba’apoha katu ha’ehína upe vaka ñemoña rehegua ko tenda rupi.,tateoba +Upéi ára 24 asaje jave ojehekýivo kyse pakovágui ikatúta oñemoñe’ẽ hese ménarã térã tembirekorã réra ypy.,tateoba +"Upéi, ára 24 asajépe, oñenohẽva’erã okápe ha ojereva’erã hese umi omendaséva, avati raỹi ipópe; ha upépe ryguasume okarúvo peteĩvagui, upéva ha’ehína upe omendátava pe arýpe.",tateoba +"Upéi, are rire, okakuaapávo, Rubén imandu’a umíva umi kásore ha oñemomandu’ávo ijarýire ha’e oñepyrũ umi ñemombe’u ha upekuévo oha’ã ijarýi ñe’ẽ reko.",tateoba +"Upéi, ary 1640, onohẽkuri ""Arte y vocabulario de la Lengua Guaraní"".",tateoba +"Upéi, ary 1951, onohẽkuri “Martín Fierro en Guarani”.",tateoba +"Upéi, ary 1956, oikókuri Paraguaýpe, ñane retãme, ambue amandaje oñemboherava'ekue Segundo Congreso Internacional Guaraní-Tupí.",tateoba +"Upéi, ary 1983, Natalia Krivoshein de Canese onohẽkuri “Gramática de la Lengua Guaraní” ombopyahujeýva upe rire (2001) Feliciano Acosta ndive.",tateoba +"Upéi avei, opaite tavusúre hetavehápe, ha'e avei ko'ã ñe'ẽnguéra: endevele ñe'ẽ, soto, sesoto, suasi térã suati, chongañe'ẽ, chuana, venda, josa ha sulu ñe'ẽ.",tateoba +Upéi batalla de Paraguari ojupíva teniente Corone ramol.,tateoba +"Upéicha, 133 tyeguasu oiko 1.000 kuña apytépe oguerekóva 15 ary guive 44 peve.",tateoba +"Upéicha 1678-pe opyta hikuái río Tobatyrym jerére, tenda hérava ""Espinillo""-pe.",tateoba +"Upéicha, avañe'ẽme: uru; gua, «pegua»; ha y, «ysyry», uru pegua ysyry.",tateoba +"Upéicha avei 24,20 tapicha jajuhu 1 kilómetros cuadrado-pe.",tateoba +Upéicha avei ambue mymbakuéra ndojapói tembiapo.,tateoba +"Upéicha avei, Art.",tateoba +"Upéicha avei, ary 1922, Félix Trujillo omoheñói kuatiarandu (revista) Okára potykuemi, omyasãiva ñe’ẽpoty, purahéi ha opaite Paraguay mba’eteéva.",tateoba +"Upéicha avei, ary 1975, Ministerio de Educación omoinge Guarani ñe’ẽte mbo’ehararã mbo’esyrýpe (formación docente).",tateoba +"Upéicha avei, ary 2013 peve Olimpia ohupytýkuri irundy Tendakõi Amérika Mosãsohára Kópape.",tateoba +Upéicha avei Európa Joaju oike ko atýpe tekuái ombuekoviáva ramoguáicha.,tateoba +"Upéicha avei, ha’ekuéra oiporavo herarã tekogua (naturaleza) ryepýgui.",tateoba +"Upéicha avei, ha'e niko upe opurahéiva año oñemuvéva imba'pu rembiapo.",tateoba +"Upéicha avei ha’e oparticipa kuri avei heta jehechaukarã, bienal ha’eño ha avei atype Paraguay ha hetave tavakuéra tetã ambuekuéra rupi.",tateoba +"Upéicha avei, hekomymbáva ha hekoka’avóva oikotevẽ avei umi mba’ehekotee’ỹvare.",tateoba +"Upéicha avei heñoiramóva retepýpe jajuhukuaa kangue ha to’o hetakuépe ojojáva itúva ha isýre, avei jajuhukuaa peteĩ korasõ, mokõi vevúi, peteĩ py’a, mokõi pitikiri’i, mokõi jyva, mokõi tetyma ha ambuéva.",tateoba +"Upéicha avei heta dispositivo apytépe oima ndojeporuvéimava, tenondera oñembohysyiva'ekue avei hembypátama ñane komputadoragui, ikatuhápe avei ojeipe'aite pe placa téra tarjeta dispositivo ryepýpe ha'ekuaáva impresora, mouse, jestick ha mba'e.",tateoba +"Upéicha avei, hetaiterei jehechakuaa ha jeguaka oñeme'ẽkuri chupe hembiapo porãitáre ñane retãme ha ambue tetã rupi.",tateoba +"Upéicha avei, hetãyguakuéra apytépe ojehecha mokõi aty hemiandu tetã rekuái oikoeitéva, umi oipotáva toiko Irilánda Tavetã Joajúpe ha umíva oipota toiko mokõi Irilandagui peteĩ tetã hekosãsóva añónte.",tateoba +Upéicha avei ikatu jaju Paraguarí-peve ha upégui jajupi mba’yruguata ko tetãvorepegua ha upégui jaju ko Ytytymíme.,tateoba +"Upéicha avei ikatu oiko ojejaposégui, ha upéicharõ ojehero membykua ojejapokáva.",tateoba +"Upéicha avei, jaguereko ñanendive ha ñande apytépe, heta avano’õ’i térã avano’õ imbovýva oĩháme tapicha ambue tetãmegua oikóva ñane retãme.",tateoba +"Upéicha avei jajuhu telefonokuéra digital, radioemisora ha repetidora-kuéra canal TV rehegua.",tateoba +"Upéicha avei, ko tetãme oiko heta tapicha aty hetã ambuéva, umíva mbytépe oĩ umi Vienãgua, Chinagua, umi ijypykuéva te'ýi Cham ha umi ijypykuéva amo 30 te'ýi ambuéva.",tateoba +"Upéicha avei ñamymbajuka jave tekotevẽ jahekýi umi jaipurútavante, hembýramo katu ñaporombojopoiva’erã.",tateoba +"Upéicha avei, ñande aty rupive Guarani oike Tekombo’e Ñemyatyrõme.",tateoba +"Upéicha avei, Ñande Ypykue oipuru avei ñe’ẽpehẽtai upeigua “y”, ombohéra hagua yvyra.",tateoba +"Upéicha avei, ñane retãygua he'iháicha, umi ára mbykyve ha yvága katu oñemo'ã araípe.",tateoba +"Upéicha avei, ñavõ ary, hi'arambotýpe, ohóva guive ha'ãnga'ita oĩháme ojepokuaa hikuái omoĩvo ipópe peteĩ guyra rague pyahu.",tateoba +Upéicha avei ndikatúi ojepuru ñane avañe’ẽ mbo’ehaópe térã atykatehápe.,tateoba +"Upéicha avei ohaíkuri heta ambue kuatiahaipyrépe, umíva apytépe: Cancionero Paraguayo, Okára Potykuemi, Ñane retã, Ysyry, Yvypyte, La Voz del Mutilado, oisãmbyhýkuri kuatiahaipyre “Ñande Purahéi” ary 1956-pe (tavarandu rehegua), “El Orden” ha ambuéva.",tateoba +"Upéicha avei ohendu jave, ohesa’ỹijokuaa opaite temiandu oñembohasáva chupe.",tateoba +"Upéicha avei oĩ heta takuare´ẽndy, petỹndy, mamónety ha pakovaty.",tateoba +Upéicha avei oĩ ho’úva jagua ro’o hembi’úpe oĩháicha avei oñemyrõva upe mba’égui.,tateoba +"Upéicha avei oiko chugui secretario contador de la Comisión de Obras Públicas, celador de disciplina Colegio Nacional-pe, oiko defensor de reos pobres, agente fiscal en lo civil ha juez de primera instancia ko rango-pe.",tateoba +Upéicha avei oiko umi teroja moteĩva techaukarã tovake’ỹguágui.,tateoba +; upéicha avei oĩkuri Papapytyvõha Aty oñopehẽnguépe g̃uarã ha Pápa Atyguasu Amérika Latina-pe g̃uarã.,tateoba +"Upéicha avei ojapo jey’uha guasukuéra, karumbe, pira, tova ra’ãngakuéra ha 100 rehegua ta’ãngakuera.",tateoba +"Upéicha avei ojehúta, jaguerusapy’árõ ñane retãme fóca térã pingüíno.",tateoba +"Upéicha avei, omongusugue hikuái upe tembiapo renda oĩva Yvyku'ípe.",tateoba +Upéicha avei omyasãikuri kuatiahaipyre hérava Mburukuja.,tateoba +Upéicha avei oñembojopói chupe hembiapóre ñane retãme ha okape.,tateoba +Upéicha avei oñeme'ẽ chupe heta ambue jehechakuaa ha pyti'ajegua.,tateoba +"Upéicha avei oñemitỹ avati, kurapepẽ, sandia, andai, pakova, ka’a ha mandyju.",tateoba +Upéicha avei oñemoaranduva’erã chupekuéra mokõive Paraguay ñe’ẽme.,tateoba +Upéicha avei opavave táva Paraguay retãmegua oguereko peteĩ jeikoha térã tavapehẽ ogueraháva Blás Marangatu réra.,tateoba +"Upéicha avei, pe mba'asy tyekueguáva ikatu oñehesa'ỹijo tuguy rupive.",tateoba +"Upéicha avei, peteĩ pykasu morotĩ, ovevéva tekosã’ỹme, omba’ehero py’aguapýpe.",tateoba +"Upéicha avei tekochaukakuaahára oñeha’ã ohechauka hekopete opaite avano’õ rembiapo, ha ojesarekove umi avano’õ itenonde’ivévare, “ypykue” oñembohérava, ndaiporiguasúgui jepy’apy hesekuéra.",tateoba +"Upéicha avei, tekombo’e avarekópe (educación humanista) niko ojuhu ava oñemoarandu jave vy’a ha py’aguapýpe, hesakãporãgui chupe oñeme’ẽmíva guive mbo’ehaópe.",tateoba +Upéicha avei tekotevẽ ñañeñangareko guari mboy’úpe ha avei juky purúpe.,tateoba +Upéicha avei tekotevẽ oñembohasa porã temiandu karaku.,tateoba +"Upéicha avei, teroja moteĩva techaukarã ""pe"", katuete oñemohendava’erã tero mboyve, araka’eve tero rire.",tateoba +"Upéicha avei umi jerovia ñanemba’etéva jaikuaa ha ñamoañetévajepi, umíva apytépe: kuña hyeguasu aja ndikatuiha ho’u ryguasu rupi’a, upe mba’e ojapórõ hasykatuvéta imembypotávo; avei, mitãra’y ao ndojepokaiva’erã, ỹrõ heterasýta.",tateoba +"Upéicha avei, umi kuimba’e oñemboheko kuñáva ha umi omymbajukakuaa’ỹva opyta hikuái ogapýpe ojapóvo kuña rembiapo, oñangareko mitãre, ojapo ajaka ha ombyaty yva ha kogaty tembi’urã.",tateoba +"Upèicha, Elías oikuaa umi karai tuja ha guaiguĩ, oikuaàva ha omombe’úva umi oikóva’ekue yma ha upéva ha’e omoaha’anga ha omba’ápo umi mba’e rehe.",tateoba +"Upéicha ha'e oipytyvõkuri umi aty, oñepyrũva'ekue sarambi ha jesareápe, amo ipahápe omboajehag̃uákuri heta myatyrõ tekotevẽtéva.",tateoba +Upeichaháguiente upe óga jára he’i Kachíkepe: “Terehomi emondýi chéve amo ryguasu”.,tateoba +Upeichahápe avei mymbakuéra omanomba ohóvo ha heta umíva rehegua oguetemavoi ko yvy ape árigui.,tateoba +Upeichahápe avei oñemomba’eguasu ñomoarandu añeteguáva.,tateoba +"Upeichahápe Independiente-ygua ojerurékuri ichupe opyta hag̃ua hendivekuéra ha ha’e omoneívo, omboguapýkuri héra kuatiáre.",tateoba +"Upeichahápe, yvyrapã puru jajuhukuaa heta mba’épe, umíva apytépe tata ñamyendy hag̃ua jepe.",tateoba +Upéicha heñóikuri Hasykatuvarerekua pyahu ko’ág̃a jaikuaaháicha.,tateoba +Upéicha heta mymbachu'ĩ omano (,tateoba +Upéicha heta oime terã omanóva tetã ambuére.,tateoba +"Upéicha ikatu oiko ñande rehe ko mba'asy: mba'asyapypẽ oñepyrũ 3 térã 5 ára ñande jopi rire pe ñati'ũ, umíva ha'e hína akãnundu tuicha, akãrasy vai, rete rasypa ha ambuéva.",tateoba +"Upéicha inmigración libaneses omotenondéva Paraguay-pe, ikatu ñamohenda mokõi época-pe: ymaite ha ko’ágãguáva.",tateoba +"Upeichaite avei ojehu mbajerére (rueda), ha’evahína apytu’ũreñói ypýva.",tateoba +Upeichaite avei ojehúta umi ñane retãygua ambue tetãre oikóva rehe.,tateoba +Upéicha jahasa ñaguahẽ hagua tape ombojoajúva Ciudad del Este Encarnación reve ha jaha avei Ka’aguasu gotyo.,tateoba +"Upéicha jajapórõ ñamongakuaáne ichupe, hogaygua ha ñane retãme avei.",tateoba +"Upéicha “ka'i ladrillo” ka'i rembiu, ojejapógui ipukumi ha oñembope upe mba'e ladrilloicha, umi ka'i Paraguái ka'aguýre hetaitéva (upe ka'i mirikina, michĩmínteva), ha ho'usetéva opavave mymbakuéragui mba'e he'ẽ ha ko tembi'u he'ẽ porãve opa mba'égui.",tateoba +"», upéicha ko'ãga oñembohovake ko aty hembiapo vaíre yvypóra rekópe peteĩ Tetãita Mbohekojojaha Nom Pen-me.",tateoba +"Upéicha ko karai Luis Toranzos hete voi, ha’e oimo’ã’ỹre jepe, omboyke va’ekue ko ta’ýra Félix-pe ko tembiapo porãnguéra arte plástiga gotyo.",tateoba +"Upéicha, ko táva hína Ypa'ũnguéra Salomõ itáva orekovéva tavayguakuéra ipype.",tateoba +Upéicha Marruéko oñembotuichave ha imba'egusuvéva.,tateoba +"Upéicha mayma temimbo´e oĩva ko mbo’epýpe oñeamindu’u ha ohai Ñe´ẽpoty, oñandukahápe imborayhu.",tateoba +"Upéichante avei, heta tapicháma omano pype.",tateoba +"Upéichante avei, ko aranduka oñe’ẽ teko, tekove, ñe’ẽ, arandupy, tavarandu, mba’ejeroviapy, mombe’ugua’u, tekoha porã, yvypóra reko asy ha tekove okára rehe.",tateoba +Upéichante avei ñu porã ojepysóva kuarahy resẽ guive kuarahy reike peve.,tateoba +"Upéichante avei omba’apo kuatiahaipyre “Ultima Hora”-pe, pe columna oheróva “Desde el tiempo que vivo” ha’emiva’ekue marandu hetaite imoñe’ẽhára oha’arõva.",tateoba +Upéichante avei opyta pype Kanindeju yvy.,tateoba +"Upéicha ohómi ombo'e ñe'ẽ ambue inglés, avei oiko kuri chugui karai mburuvicha Policía de Investigaciones táva Guairápegua.",tateoba +Upéicha oikokuévo oñepyrũ hetave ha avei oikovañepyrũkuri ojoapytépe.,tateoba +Upéicha ojehecha 2020 ojehapyve ha oñembovai ko apañuái.,tateoba +"Upéicha, ojejapóvo umi yvyra'anga oñemoĩ upe ygarusu ruvicha réra.",tateoba +"Upéicha omyesakã hemiandu izquierda, tuicha oik��va anarquismo-pe ha oñemohenda yvate socialismo marxista rehe upèva rupive oñomongeta umi oimèva Argentina ha Uruguay ndive.",tateoba +Upéicha oñemombarete pe tekokatupyry oguereko’imíma va’ekue voi hekove tapiápe oñemoarandu pypukukvévo umi teoría ha piano ñembopúpe.,tateoba +Upéicha oñemopu’ã ary 1998 jave peteĩ estilo neoclásico.,tateoba +"Upéicha oñepyrũkuri oiko chugui pe ñorairõhára guasu mbo'ehao, tekoha ha polítikape, ojekuaahaguéicha chupe omano meve.",tateoba +"Upéicharamo jepe, ha'e peteĩ ñeimo'ã iñapañuaĩva.",tateoba +"Upéicha ramo jepe ha’e peteĩ omoñe’ẽséva kuatiahai pyre arandukuéra, upéicha ha’eñoreínte heta arandu porã ohupyty.",tateoba +"Upeicharamo jepe, heta mba’e oikpurúva ko ñe’ẽpapára, omoingéve heta ñe’ẽ omombe’úva, ha avei umi mba’e oikóva ha japúva.",tateoba +"Upéicharamo jepe, ikatu oĩ heta tenda, maymave ã mba’asy ombyaikuaáva.",tateoba +"Upeicharamo jepe, mba’po iñangirũme guarã, pirapire’ỹre, ojapo hekopete; araka’eve ndojapói vaivai.",tateoba +"Upéicharamo jepe pe tenda hérava área de embalse de Itaipu, 61,4% oĩ ko ysyry guasu Karapã ha ijerére.",tateoba +Upéicha rehose ramo pykasu juka oipuruka va’erã ndéve pe ijára.,tateoba +"Upéicharõ jepe, ikatu hi'are peteĩ arapokõi ohasapa mboyvénte térã hi'arekuaa peteĩ ary ári.",tateoba +"Upéicharõ jepe, ndoje'ói chugui pe jehecharamo hapicháre ha pe ñeñangareko orekóva hekopýre, oĩvoi he'íva hese ojamemeha tekoaguyjére.",tateoba +"Upéicharõ jepe, oñemboapýra araka'épa ikatu ojejapoka upéva, oñemañávo mbovy áramapa hyeguasu upe kuña.",tateoba +Upéicharõ jepe Sociedad de Enfermedades Infecciosas de América ndohecha porãmbái pe máva oñepohanóramo ijehegui rei ha he’i katu oje’u va’erãha antibiótico pe kultivo ohechaukárõ añoite oĩha mba’asy.,tateoba +"Upéicharõ jepe, upe mba'e ivaivéva niko ojehu ko'ág̃a rupi jahechávo mba'eichaitépa tembiapo itenonde ohóvo -mbaretépe- tekoguáre.",tateoba +"Upéicha rupi avei ava Guarani ohechakuaávo tekoha imegua ñepyrũha, ováma ambue yvy pehẽme.",tateoba +"Upéicha rupi ikatu jaikuaa upe mba’e rembiasa, peteĩ ára pa’ũme.",tateoba +"Upéicha rupi, ko arapa’ũme, Guaraníme ijákuri España ñe’ẽmimi, oĩ’ỹ ha ojekuaa’ỹva avañe’ẽme, kóicha: kavaju, vaka, ovecha, kavara, kamisa.",tateoba +Upéicha rupi okakuaapa mboyve hasykatupaitéma avei.,tateoba +Upéicha rupi ombojoavy avei pu’ae (fonema vocálico – vocal) pundiégui (fonema consonántico – consonante).,tateoba +"Upéicha rupi oñemoi tenondeta raĩcha Partido Democratico Cristiano guive, ha 20 jasyirundy 2008-pe oñemotenonde Partido Colorado gui.",tateoba +Upéichate avei opyta 15 km distrito Antequera-gui ha 3 kilómetro ysyry Jejuígui.,tateoba +"Upéicha, temimbo’e aty peteĩha Arquitectura-gua omoñepyrũ tembiapo “Salvemos la Manzana frente al Palacio”, oñemyaipáguima ohóvo edificación oikèva ipype, ha ombotovévo peteĩ proyecto oitypaséva ko óga, hendaguépe oñeopu’ã haguã peteĩ plàsa.",tateoba +Upéicha umi imbokáva ha’e hína pe karia’yete.,tateoba +"Upéicha umi oporojukáva, orãirõva kuña, omondáva ha opáichagua hembiapo vaíva oike ka’aguy guasúre ha areterei rire ou jevy ivállepe.",tateoba +"Upeichavérõ jepe, ára ha ára, heta hetave oĩ oipurúva ko mba’e vaiete.",tateoba +"Upeichavérõ jepe, ikatu gueterei ñañakãrapu'ã ha upe mba'e jahupyty hag̃ua tekotevẽ jaipuru hekopete peteĩ mba'e porã jaguerekóva ha'evahína tekombo'e, upeichaite.",tateoba +"Upeichavérõ jepe, umi 7 000 ñe'ẽ ojeporúva hína ko'ãga ko yvy ári apytégui, 50% ári ikatu opaite ko'ẽramoite.",tateoba +"Upeichavérõjepe, umi mitã oñembopy'aguasu ha oñorairõ ñane retã rayhupápe.",tateoba +"Upeichavérõ jepe, upe ára guive nosẽporãvei mba’eve chupekuéra.",tateoba +Upéicjante avei ojejuhúma va´ekue Volivia ha Guyana Francesape.,tateoba +Upeiecha rupi ojeherova’ekue upérõ “Carbonero”.,tateoba +"Upéi guata internacional ojajái, Eladio Martínez ohecha oñeakãngeta rire opyta tenda o'arahecha haguépe.",tateoba +Upéi Hesu Kirito rete oñemboguejy ha oñemoinge tupão ryepýpe ha opavavéva oñemboja ojapóvo pe tupãitũ.,tateoba +"Upéi, ho’a prisionero batalla Karaguataýpe.",tateoba +"Upe III Cuerpo de Ejército ombohovái ofensiva boliviano-kuèrape, ojopývo ichupekuèra omoañete haguã, arapokõindy upèi, célebre capitulación Campo Vía.",tateoba +"Upéi, isy oheja itúvape ha oikókuri Víctor Lahorie ndive, imborayhujára pyahu.",tateoba +"Upéi, isy, ojuhujeývo chupe, ojerurékuri chupe oiporavo hag̃ua máva ndive opytáta, hendive térãpa itúva ndive.",tateoba +"Upéi itajýra, Diana Barboza, avei oñeha’ã cultora del canto popular, ary 1988 guive.",tateoba +Upe ijeguatápe ojehero kurusu rape (vía crucis).,tateoba +"Upéi Karai Eliodoro Estigarribia ome’ẽrei yvy, mamo oratorio ojejapotahápe.",tateoba +"Upéikatu, ary 1537, Juan de Ayolas ha Juan de Salazar oguahẽ hikuái Paraguaýpe ha omoheñói upe táva omboherava’ekue “Fuerte Nuestra Señora de la Paraguaýpe”.",tateoba +Upéi katu hetaiterei oĩ yvyty kuéra opáichagua ojere voi Tava’íre oho Yvytyrusu guive San Rafael peve.,tateoba +"Upéi katu oñomuña, osapukáieterei ambue ka'ipe ha katu ha'e ohasava'erã peteĩ ysyry.",tateoba +Upéima Al Qaeda myakãhára Khalid Shaikh Mohammed he’i pe aviõ ho’ava’erã kuri Congreso Estados Unidos-pegua ári.,tateoba +"Upéima tendotakuéra ojapouka grabado de estelas orekóva inscripciones omombe’úva ipu’akakue, oñembotuichávo ijypypykuéra ha omombe’úvo conquista rehegua.",tateoba +Upéi Mauricio José Troche opyta tapykue gotyo.,tateoba +"Upéi, ñande -ñane ñe’ẽpu rupive- jaipotaháicha ha jaipota jave, peteĩteĩ, ja’e ñane remiandu tapichakuérape.",tateoba +Upe iñeime puerto-pe ohupytyka chupe hetaiterei mba’e omombarete haguã ijoaju iñangirũnguérandive ha avei upérupigua ogayguakuéra oñembotuicha ha oñemomba’eguasuvéva upe távape.,tateoba +"Upéingo derrocamiento-gui ohasa omotenodne Ejecutivo, 4 jasypokõi 1908 jave, jepénte 31 jasypakõime omonéĩ formalmente Don Benigno rrenunsia.",tateoba +Upéingo iñipytüetenungáma ha mba’evéma ndojehechavéi.,tateoba +"Upéingo, Kachíke omañéjepi mba’yru mboguatahára omomỹi jave pe palanca de cambio.",tateoba +Upéingo oguapy Kachíke ohai hag̃ua heraguapy.,tateoba +Upéingo ojupipajey mba’yrumỹime ha ipahaítépe ojupi pe mba’yru mboguatahára ha ha’e oguapývo ndojuhuvéisapy’a ipalanca de cambio.,tateoba +"Upéingo, peteï vaka ou oikésapy’a pe yvotytýpe ha Kachíke ohómakatu chupe, mbeguekatúmi ha kirirïhaitépe.",tateoba +"Upéingo Tũngy peteĩ pyharevete osẽ, oho, oike peteĩ ka'aguy ndevaívape.",tateoba +"Upeinigo oñatende kichiha ambuere ha oiko vai hapicha ndive, oho hapykuévo ha oñorairõ hikuái.",tateoba +"Upéinte ndajeko ojero’a yvyra, ha’eñorei.",tateoba +"Upéinte niko herakuã ñepyrũ Suiza-pe peteĩ kuimba’e katupyry rembiapo, herava’ekue Ferdinand de Saussure.",tateoba +"Upéinte niko peteĩ asaje, ohendu hikuái oturuñe'ẽ sapy'apy'áva hóga jerére.",tateoba +"Upéinte niko peteï músico, pochy reheve, ou ha he’i: “Mávapiko pe tavýcho okakava’ekue che trombón-pe”.",tateoba +"Upéi, oestudia heta mbo'ehára ndive.",tateoba +"Upéi og̃uahẽ g̃uag̃uime, ohasapa rire 40 ary.",tateoba +"Upéi, oguejy rire yvýpe, karai oporandu chupe: “Mávaiko nde”.",tateoba +"Upéi, ohaíkuri “Carácter peculiar de la cultura Guaraní” (1965), “Guarañỹrõ II.",tateoba +"Upéi, ohojey Argentina-pe, oikohaguépe omano meve ha sapy’apy’a oumimi ñane retãme oñandúvo ipehẽnguekuérape.",tateoba +Upei ohojey Argentina pe ombopu jey Radio Belgrano-pe.,tateoba +"Upéi ohókuri Black River Academy-pe, oĩva Ludlow-pe oñemosẽhaguégui umi arapokõindy ohasariremínte.",tateoba +"Upéi oĩ ambue tupã: Pachacamac, dios del Sol, Inti (opavave inca ru), ha diosa de la Luna, Mamaquilla, de la Tierra, Pachamama, ha diosa del rayo, de la lluvia, Illapa.",tateoba +Upéi oike Facultad de Derecho y Ciencias Sociales-pe oguahẽ omohu’ã haguépe doctorado ohaihápe tesis “El Ejecutivo Colegiado”.,tateoba +"Upéi oiko chugui avañe’ẽ yvy, tupinamba yby, ayvu ywy, munduruku ipi ha heta ambue.",tateoba +"Upéi oiko mbo’ehárarõ Cracovia Pa’irãróga Guasúpe ha Tupãkuaaty Mbo’ehaovusúpe, Lublin-me.",tateoba +"Upéi oikuaa José Asunción Flores-pe, 1933 arýpe, ha peteĩ ary rire ograváma “Ñasaindýpe” (Flores mba’éva purory ha ñe’ẽpoty Félix Fernández mba’e), guarania peteĩha orregistra peteĩ disco-pe.",tateoba +"Upéi oikuaa peteĩ ejecutivo, compañía Elektra Records-peguápe, ko mba’e omomombyry chupe Mary-gui, ojopoi hikuái ha opyta iñangirũteéramo ko mitãkuña.",tateoba +"Upéi ojeguerekóta peteĩ rykue sa'yju, hyakuãva tyru'ipotýicha.",tateoba +"Upéi, ojejapo rire tape iporãva ojeipurúva opa ára, sa’ietevéntema ojepuru kóva ojeho haguã.",tateoba +"Upéi ojerekupera jey, ojeporavo mbo’ehára mbarakápel Conservatorio Nacional de Música.",tateoba +"Upéi omba'apókuri ambue hendápe ha ipahápe oikékuri omba'apo Cámara de Diputados-pe, oikohaguépe chugui Virupuru Rerekua.",tateoba +"Upèi omba’apo restauración obra antigua, ojapóvo investigación ha recopilación ko’ã obra-ichagua, pèva rehe omba’apo mbarete.",tateoba +Upéi ombopuraheika chupe mambo ha vals criollo púpe.,tateoba +"Upéi, ombotývo 8 ary ovákuri St.",tateoba +Upéi omohenda upe léi havõ ha juky mboahapy ary javéve.,tateoba +Upéi oñembokatupyry avei Francia ha Inglaterra ñe’ẽme.,tateoba +Upéi oñembotyjey ko mba’e apu’a opyta haguáicha peteĩ torta orekóva 7 centímetro rupi ipekue.,tateoba +Upéi oñembyaku peteĩ páila haku porã meve ha oñemoñandy'imi.,tateoba +"Upéi, oñembyatypa ha oñembo’e ha omomorã kurusúpe.",tateoba +"Upéi oñemopyenda jey ary 1669 upe tendápe ko’ágã ojekuaáva ""Santiago Apóstol"" ramo.",tateoba +Upéi oñepyrũ pe vore mokõiha.,tateoba +Upéi oñepyrũrõ sa’ary XVIII sa’i sa’ípe oike ñepyrũ pype paraguiguakuéra.,tateoba +"Upéi oñepyrũ tĩ ha ahy’ópe, ohasa mboyve umi kua ñanepytuhẽha rupi.",tateoba +Upéi ou he’i óga járape: “Amondýi tuicha porä chupe.,tateoba +"Upèi Peteĩha Guerra Mundial ohasáva umi frances pópe, kóva rehe oipyhy isãsõ 22 jasypa 1943 jave, oikuaaukàvo isãsõha, umi acción Mokõiha Guerra Mundial –pe nome’ẽiva sãsõ iporãva chupekuéra ary 1946 ae.",tateoba +"Upejahe hesa’o hese tahachi Villarrikeño, ha osapukái chupe.",tateoba +"Upe jave katuete umi ouva’ekue ohecha mymbakeha, he’íva’erã “Iporãitépa nde pesebre”.",tateoba +Upe jave ohasa upérupi ambue oka’úva.,tateoba +"Upe jave ohasa upérupi peteï kuñakarai osapukáiva chupe: “Kachíke, ejere”.",tateoba +Upe jave oúkuri chupe peteĩ yryvu ha'éva aña pytu remimbou ojeruréva chupe oheja hag̃ua ko'ẽrõrã upe mba'e.,tateoba +"Upe jave ousapy’a che akã ha che korasõme peteĩ porandu: mba’éichapiko Tekoayhu, ha’éva peteĩ temiandu neporãmbajepéva, ndorekomo’ãi hi’ára, oĩháicha sy ára, túva ára ha ramoiténte yvyra ára.",tateoba +"Upe ka’arúpe 15 árape omotenonde ceremonia juramento, oasistíva Cavallero, Rivarola, Vicente Ignacio Iturbe, Juan Manuel Iturbe ha ambue tapicha oiméva upe atýpe.",tateoba +"Upe karai ombohovái chupe: “Añetehápe, ndajuhúi hese.",tateoba +Upe karia'y vaicháku ojeroviavéva hese ha omombe'u chupe hembiasakue.,tateoba +"Upe katupy ojehupytýkuri are rire, ojejuhúvo peteĩ trígo ra’ỹi ojepokuaa jepéva ñande yvýre.",tateoba +Upe kotyguive omosarambi kane’õ’ỹre tembiapópe mbaretépe embiapo ha iñarandukue.,tateoba +"Upe kuatia he’íva’erã mba’e ha mba’éichapa ojejapova’erã, ndoikóirõ upéicha katu umi mburuvicha ojapo aiguéva ombohovaiva’erã.",tateoba +Upe kuatiáre omboguapy héra J. Bernardino Gorostiaga ha’éva Tekombo’e Motenondehára upérõ.,tateoba +"Upekuévo, oguahẽ Walden ojoguava Charlie hóga, ha ohejava Alan ha ira'y opyta hoga pyahu.",tateoba +"Upe kuñataĩ oñembohéra pyahujey ""Lusi"", ha jeko oikova'ekue upérupi ojapo mbohapysua ary.",tateoba +"Upe Lago Paranami oguerekóva y morotĩ’asy, ha yrembe’e ome’ẽporãva vy’ápe japytu’uhaguã.",tateoba +"Upe lago Ypoá zona-pe ha avei lago Paranamí rehegua, jajuhu heta yvykaruguakuéra ha ko’ãva apytépe oĩ upe Estero Ypoá.",tateoba +"Upel artículo he’i: En Melo, en la República del Uruguay,omondýi ichupe imano eximio artista paraguayo, ko’ãva oñepyrũvo jasy ohóva.",tateoba +"Upe léi membykua rehegua, avei mbovy jeýpa ikatu ojejapo, ha iñarandupy ha itupã jeroviapy oñemoambue tuichaiterei arapy tuichakue javevépe.",tateoba +"Upe Mapa de la República del Paraguay-pe, ojejapóva siglo XX lñepyrũme, ikatu ojehecha cháko yvy, oñehundíva Guerra del Chaco, jave.",tateoba +"Upémarõ Guairaguakuéra oho opyta Itapépe, tenda oñemosẽ haguégui amo gotyove, Procurador General de Asunción-gua ojerure rupi.",tateoba +Upémarö ha’e avei oñemoï ijykerekuéra ha ojejoko upe yvyráre.,tateoba +Upémaro ha’e ojevy ha he’i óga járape: “Ndaikatúi amondýi ryguasúpe”.,tateoba +"Upémaro Hose okañy peteĩ yvyra guasu kupépe ha ojerure Tupãsyme ponoike avave ohecha chupe, ýrõ ojukáne hikuái chupe.",tateoba +Upémarö irundy tapicha ojapómakatu upe barrera.,tateoba +Upémarõjeko oñesũ yvyraguýpe ha ipy’aitéguie ojerure Ñandejárape ohupytymi hagua yvyra rogue.,tateoba +"Upémarõ Jobs ohepyme’ẽmba acciones oguerekóva, peteĩ oheja.",tateoba +Upémarö Kachíke he’i chupe: “Chemboguejymína área chíca akäme ikatúrö”.,tateoba +"Upémarõ, Luis XVI ojehecha tesaparápe ha ojerure pytyvõ ambue tetãme, ombouva’ekue heta ñorairõhára oñemohendáva Paris ha Versalles jerére.",tateoba +"Upémarõ ñamoĩ upe “asador” rehe, ja’éma haguéicha ha’éva yvyra rakã jajapo va’ekue upevarã ha ijapýra hakua porãva ikatu haguãicha oike hese ha nda ipoguasuetéiva oguerekóva 1 cm rupi ijapu’akue.",tateoba +"Upémaro ombojuruvy che rovetã ikatu hag̃uáicha oike opaichagua yvytu oúva arapýgui, ha péicha ikatúkuri ambyaty pya’akangy maymáva kyhyje’ỹ ha ñorairõsépe.",tateoba +Upémarö oporandu Kachíkepe: “Mba’éichapiko remokirirï chupekuéra”.,tateoba +"Upémarõ pa’i ojerure ichupe, ojoguase katuete.",tateoba +"Upémarö, tapicha oïva okápe, pochy reheve, osapukái chupekuéra: “Mba’éichapiko cero a cero-ta, ko ko’ëti guive peha’ävapeína”.",tateoba +"Upémarö, umi mitämimi oikémava mbo’ehaópe he’i hikuái chupe: “Kachíke, aníke nderesarái, reguerahava’eräha mba’e re’u hag̃ua recreo-pe.",tateoba +Upémaro umi mokõi mburuvicha ohechakuaa upe ñorairõ guasúpe ojojukapataha hikuái; upévare oñemomombyry ñepyrũ upe ára guive.,tateoba +Upe mba'asy ndojukái ñepyrũrãme.,tateoba +Upe mba’e guasuete ohechaukáva tetãygua pyapy ha upekuévo ome’ẽva Hyãsia-yguápe itekosãso; opyta -upe guive- peteĩ techapyrãrõ maymaite tetãme g̃uarã.,tateoba +"Upe mba’e guasuete ojehúkuri peteĩ ára 3 jasypo, upe guive opytáva kurusu árarõ.",tateoba +Upe mba’eguasuete ojehúva oñembohéra Big Bang (Kapu’ypy Guasu).,tateoba +"Upe mba’ehero ojapo hekove pukukue javeve, ha upevarã oipuru ñe’ẽ, jehai ha ta’ãnga.",tateoba +"Upe mba’ejerure rupive Léi Guasu 1967 guarépe, oñemopyendákuri Art.",tateoba +Upe mba’e ndaivaíri ijapytepekuéra.,tateoba +Upe mba'e ndoipurukuaáiva ambue tapicha atypegua ha'e tembipuru oguerekóva mymba ruguy; katuete oipurúva'erã ijárante térã ambue kuimba'e oguerekóva imbaretejogua.,tateoba +Upe mba’e ojehuhague ojapomahína mbohapypa su térã irundypa su ary; ỹrõ katu yrypy’aguasu (glaciación) opakuetévo.,tateoba +Upe mba’e ojehu hague ojapomahína mbohapypa su térã irundypa su ary; ýrõ katu yrypy’aguasu (glaciación) opakuévo.,tateoba +Upe mba'e ojehúkuri arapoty árape ary 1947-pe.,tateoba +"Upe mba’e ojehúkuri opa rire ikaru peteĩha upe mbo’ehaópe, isãso rire hikuái huvichavusu ha huvichamirĩ poguýgui, osẽmbaitévo kotykaruhágui ojehe’ahaguépe guarinirã irundy ha poha mbo’esyrypegua ndive.",tateoba +"Upe mba'e ojehu mokõi kuña omendáva mokõi mburuvicháre, oipatágui imba'erã peteĩ gua'a oikova hogakuéra jerére.",tateoba +Upe mba’e ojehu ñañangarekóigui hekoháre.,tateoba +"Upe mba’e ojehúrõ, upéva hína mba’ehero pururei.",tateoba +Upe mba'e ombohuguyrakúkuri Lorenzo-pe ha oñemomombyrývo chugui he'íkuri Savagge-pe peteĩ ára ha'e omboyketaha chupe.,tateoba +Upe mba’e omyatyrõ hagua Carlos Antonio López omoheñóikuri heta mbo’ehao ha heseve España ñe’ẽte puru mitã ñemoarandúpe.,tateoba +"Upe mba'e oñandu avei isy ha itúva, ha ñembojaruhápe jeko he'íkuri Kalo'ípe: ""Háke, aipóva hína Jasy Jatere ndererahaséva.",tateoba +"Upe mba’e oñepyrũ colonia aja, españa-ygua ombohéra criadas ikuñanguérape, ndoikuaáivoi herakuéra, ambue mba’énte oheka hikuái, ha upekuévo omomemby chupekuéra.",tateoba +Upe mba’e pyahu heñoiypýva peichahápe ojepurujey hetaiterei ambue mba’épe ha umívape oikóma ichugui apytu’ũreñói ñembopyahúva.,tateoba +Upe mba'ére tekotevẽ avei jajepy'apy.,tateoba +Upe mba'e sa'yju mamanga ipýre ha'e peteĩ yvoty ku'i ñemono'õha.,tateoba +Upe mba’e’ypy reheve ojapo kuimba’e ha kuña ypykue.,tateoba +"Upe mbo’ehaope imbo’ehára Cleto Romero, oimeva’ekue upe jave sambyhyhára ramo.",tateoba +"“Upe mbo’eha pyahu oha’arõ va upe Pedagogía ko árarupigua omoañete va’erã umi escuela activa ha’éva umi institución social oñembo’ehárupi mitãnguérape he’iháicha umi ley-kuéra biológicas, psicológicas ha sociológicas omohendáva iñemongu’erã.",tateoba +Upe mbohapyjasy mbohapyha oñepyrũ arapokõindy 29 guive 40 peve.,tateoba +"Upe mbohapyjasy peteĩha oñepyrũ arapokõindy peteĩha guive pakõi meve, ha oike upépe membyñemoñanga.",tateoba +"Upe mboyve 1982 oñemoĩporãma Occitáno ñe'ẽ jehai, ápe ojehechakuaa ombojoajúva occitánore, ha oñepyrũ mbo'ehaópe jeipuru (1984).",tateoba +"Upe mboyve Húra Ikarióte hei'ra'e umi kuimba'épe: “Upe ahetũva, upéva ha'e, pejapyhy”.",tateoba +Upe mboyve ikatu ojuejajey hikuái.,tateoba +Upe mboyve oikókuri chugui aty mboretia'ehára ha ñoha'ãngára.,tateoba +"Upe mboyve, Salemma oñembohováita hína umi Partido Colorado gua kuérandi internas partidarias aja.",tateoba +Upe mokõiva ha'e Alemáña Mburuvi ary 1871 guive 1918 peve.,tateoba +"Upe mombe'u Óga yvate Vavel-pegua omohechauka haihára rupive mba'éicha yvypóra imba'epotáva ha hekokatúva, ymaguare guive, upéva avei avakuaaty ohesa'ỹijo.",tateoba +"Upe ñe'ẽ ojepuru mayma tetãme, yvy ape ári oĩva.",tateoba +Upe ñe'ẽpehẽ uru he'ise hína guyra —,tateoba +Upe ñembohasa oikóva ha’ehína tembikuaa ha tembiapo myasãi.,tateoba +"Upe Nobel Amandaje ku Karolinska Róga pegua oiporavo mávapa Jopói Nobel Ñepohanokuaa rehegua omomba'éta, ha Suésia Atyvete oiporavo mávapa Jopói Nobel Ñe'ẽporãhaipyre rehegua omomba'éta.",tateoba +Upe ñoha'ãnga aty ojekuaa mombyry ha ipo'aiterei.,tateoba +Upe ñorairõ ojepysókuri 17 aravo peve.,tateoba +Upe ñorairõ rire ha’e oipytyvõvékuri López Jordán-pe ha mbeguekatúpe ojeheja chugui.,tateoba +"Upe ñorarirõ aja, ary 1934-me, omendákuri María Belén Lugore.",tateoba +"Upe òga rovài oikòva Martínez ha'e oiko ña Juana Martínez de Lara rógape, prócer Vicente Ignacio Iturbe tía, opy`´ava katuete opytu'u haguã itía rógape.",tateoba +"Upe oipy’apy ñepyrũva chupe; ja’eporãsérõ, oipy’ara’ã mbaretevéva chupe.",tateoba +"Upe pa arandy 1950 jave omoĩ va’ekue hembiapokue jehechaukapyrãme ha’eñónte upe Centro Cultural Paraguayo Americano (CCPA)-pe ha ary 1952-pe opartisipa upe Salón Femenino de las Artes Plásticas Unión Club-pe, mokõve Paraguaýpe opyta.",tateoba +Upépe avei ha’ekuéra omoañete hembikuaa ha hembiapo tee.,tateoba +Upépe avei jajuhu Paso Ita.,tateoba +Upépe ha’e itenondevékuri iñirũnguéra apytépe ha upévare oñemoĩ ipyti’áre jeguaka itaju.,tateoba +"Upépe ha’ekuéra ojogapo, oheja ikaruha rapykuere, oñotỹ umi omanóvape ha ojapo hembipururã yvy, ita ha kanguégui.",tateoba +"Upépe, ha’e ñandeapova’ekue.",tateoba +"Upépe ha’e ombo’ékuri mbohapypa ary pukukue javeve ha omano meve, mbo’erã hérava Guarani Reko ha Paraguáy Tavarandu; ha’éngo ojepytasombaretékuri Guarani ñe’ẽ myasãi ha pysyrõme.",tateoba +"Upépe hakuvevúi heta jasy, hakukue 25 ha 35 grado mbyte rupi poapy jasy pukukue, ha araro’ýpe katu 3 ha 24 mbyte rupi.",tateoba +"Upépe, he’i ñandéve Ramón I. Cardozo, oñemokunu’ũ’akue Kanindeju ambúpe, ko’ága ojepysohápe Yvytyrusu jasy ratápe.",tateoba +"Upépe -heta ary- omyasãi hembikuaa opa henda rupi, umíva apytépe oĩ tembiapo hérava “La semana de los Káso Ñemombe’u”.",tateoba +"Upépe ho’a ipýgui terã ipógui opyrũvo hese ha ohupi chupe yvate, upépe oñesaingo ha ndohupytyvei yvy ha oisu’upa opa ojuhúva guive haperãme.",tateoba +"Upépe ho’upaite pirapiremi oguerekóva imba’apokue repyumi mba’epohára ka’aguy pegua, oĩháme kikuái heta jasy jave.",tateoba +"Upépe ijákuri iñepyrũhá guive mba’apohára katupyry ha kuimba’e omba’apóva opaichagua mba’erepy ñemúme, hekopotĩva, ohechakuaáva hapicha remikotevẽ ha akóinte itenondevéva hekohápe.",tateoba +"Upépe ijapaite ava rembiapokue: jeroviapy, jepokuaa, ñe’ẽ ha ambuéva.",tateoba +"Upépe ikatu jahecha ijapopyre ko’árupi ha’éva kogakuéra, mymbakuéra rehegua ha avei fabrica-kuéra rembiapokue.",tateoba +"Upépe ikatu ña ha’ã mermelada jalea, tarta hepajepéva ha avei yva rykuere.",tateoba +"Upépe, iñe’ẽpoty “La canción de fiesta” osẽ tenda peteĩháme Fiesta de la Primavera-pe.",tateoba +Upépe karai escribano ojejapo chupekuéra pe kuatia.,tateoba +"Upépe mbarakaja he’i chupe: “Ndékatu neg̃uaig̃uíma ha neretïri reiko hag̃ua, péicha, nde titi okápe”.",tateoba +Upépe mitãme oñemombe’u heta mba’e ha’ekuéra oikotevẽva oikuaa.,tateoba +Upépe mitãme oñemombe’u heta mba’e ha’ekuéra tekotevẽva oikuaa.,tateoba +Upépe ñemuha jára he’i Kachíkepe: “Oïma.,tateoba +"Upèpe oestudia armonía, contrapunto ha fuga Newton Padua, José Paula da Silva ha Virginia Fiuzza ndive, composición Joao Ottaviano ha violín Francisco Chiafitelli ndive.",tateoba +Upépe ohai heta ñe'ẽpoty.,tateoba +"Upépe ohai mbohapy mombe'u puku (Dejemos hablar al viento, Cuando entonces ha Cuando ya no importe) ha heta jahai'aty.",tateoba +"Upépe ohecha oĩha ambue mitãrusu ijykére, avei opoñýva ha’éicha.",tateoba +Upépe ohekombo'ékuri avei chupe Ray Chester.,tateoba +Upépe ohupytyjeýkuri chupe Correa da Cámara ojerureva’ekue ichupe oñeme’ẽ hag̃ua.,tateoba +Upèpe oĩ aeropuerto internacional ha mbo`ehaorusu UNAM (Universidad Nacional de Misiones) aveì.,tateoba +Upépe oĩ aja ndikatuimo’ãi oñemongeta avave ndive ha upehaguére ja’ekuaa upe jave ndaiporimo’ãiha avano’õ.,tateoba +Upépe oĩ hasẽ ha osapukáiva tatatĩ apytépe.,tateoba +Upépe oĩ heta mba’e ha’éva’ekue Dr.,tateoba +"Upépe oike va’ekue hetaiterei mitãrusukuéra, upépe ohupyty mbo’ekapy porã marangatu mba’éichapa ogueroguata va’erã hekove yvy ape ári, tetã ha Tupã rayhu javeve.",tateoba +Upépe oiko 1400 ava.,tateoba +Upépe oiko 80000 ava.,tateoba +Upépe oikókuri hembireko ha ita’yrakuéra ndive.,tateoba +Upépe oikuaa avei peteï karia’ýpe pya’evoi oikóva hendive.,tateoba +"Upépe oĩma hikuái ojovake, ivísi ári, Lorenzo Prieto ha Silki Savagge oha'ã hag̃ua mávapa hi'areve vísi ári, oguerekohápe ñavo aravo rire, po aravo'i opytu'u hag̃ua térã ojapo hag̃ua hete remikotevẽ, opyru'ỹre yvýre.",tateoba +Upepe oi reserva nacional de Mbarakaju oguereko 64.405 hectárea.,tateoba +Upépe oĩrõguare ohechauka opavavépe ikatupyryha ha pya’évoi héra oñepyrũ herakuã mbarete ko yvy ape ári.,tateoba +Upépe oĩrõ oñepyrũ Crimea Ñorairõ-pe ha vokóikema Florence oho upépe oikuaávo oĩhague heta hasykatúva oikotevẽva ñepytyvõre.,tateoba +Upepe ojejapo akue mundial de futbol ary 2014 jave.,tateoba +Upépe ojejapo akue tembiporu ñorairõrã ha avei opaite mba'e ygarata guasu flóta paraguaya peg̃uarã.,tateoba +"Upépe, ojejapoháicha tradición paraguaya, ojehecha peteĩ kurusu de bronce, ohechaukàva cadena poguasu hierro-gui ha columna poguasu.",tateoba +Upepe ojejapota mundial de futbol ary 2014 jave.,tateoba +Upépe ojejuhu va’ekue ymaite Tupãsy María ra’anga ha’éva Natividad.,tateoba +Upépe ojogapókuri hikuái ha omba'apo kokuépe.,tateoba +Upépe omba'apo hikuái ikokuépe.,tateoba +Upépe omba'apo hikuái kokuépe.,tateoba +"Upépe omba´apo plomería, ha ambueve mba´épe.",tateoba +"Upépe, omohu’ãvo iñemoarandu, ojapo tesis “Variaciones sobre un tema guaraní” rehegua.",tateoba +Upépe oñembyaty ogayguakuéra omba'apóva fábrica oĩva Vallemíme.,tateoba +"Upépe oñeme’ẽ chupe peteĩ kuatia’atã Diseño Gráfico rehegua, ko mba’e oipuru upéi ojapo hag̃ua Queen ra’angarã.",tateoba +"Upépe, oñemopyenda hag̃ua upe mba'e guasuete, ojejuhúkuri avei ñande ypykue rapykuere.",tateoba +"Upépe, oñemopyenda mboyve upe mba’e guasuete, ojejuhúkuri avei ñande ypykue rapykuere.",tateoba +Upépe oñeñangareko hese omano meve.,tateoba +"Upépe ono’õ: Manuel Domínguez, Ignacio A. Pane, Eloy Fariña Núñez, Guillermo Tell Bertoni, Tomás Ozuna ha Narciso R. Colmán.",tateoba +"Upépe oporandu umi kuñataĩ Perúpe: ""Ha mba'épiko ore rojapomiva'erã karai Peru"".",tateoba +"Upépe, opu’ãta, umi artista omba’apova’erã ñeha’ã mbaretépe”.",tateoba +"Upépe osẽ he’i peteĩa guyra: ""Tekotevẽma jaha, namo ou Ñandejára"".",tateoba +"Upépe, ova ha ováva peteĩ tekohágui ambuévape tembi’u rekávo (oñembokoga’ỹva térã oñemitỹkuaa’ỹva).",tateoba +Upépe Pedro ojere omaña iñirũnguéra rováre ha he'i “Che irũnguéra Corte portuguesas ñandeguerekose ipoguýpe ha jejahéipe.,tateoba +Upépe rejeréta nda asu gotyo ha rehojeýta mombyry rehupyty peve peteï yvyraro oïva avei tape mbytetépe.,tateoba +Upépe rejeréta nde akatúa gotyo ha reguatajeýta.,tateoba +"Upe peteĩha ary pa’íramo guare oiko tembiapo tuichapajepéva, oñemoañete upe Batallón de Exploradores ombohéra va’ekue Don Bosco.",tateoba +Upépe tembiapópe ñu rehe omotenonde.,tateoba +Upépe umi brasileño oiméva umi punto oñembo’ýva General en Jefe; mbovýve ojeruréva oike agua hekovia duque de Caixas ko ñorãirõ oñemohu’ã haguã.,tateoba +Upépe umi mba’apoharakuéra oikuãve’ẽ hembiapokuéra ojapova’ekue ko yva frutilla-gui.,tateoba +"Upe pireguáva omoheñói ai pirére; upe ambyupireguáva omoheñói ai pire, juru ha tĩre; ha upe tyekueguáva katu ñepyrũrãme omoñeñói ai pirére ha upéi omoakãnundu, omboguejy tuguypyta'ĩ ha ombotuicha perevy ha py'akue.",tateoba +Upe proyecto oñemoañete ha heta tapichakuépe oĩ porãiterei upe mba’e.,tateoba +"Upe pyharépe, Rivarola ojúpi hekovia, peteĩ acto olegitimáva Asamblea Nacional.",tateoba +"Upéramarõ oñemoĩ ipype aramirõ, anís, ha juky oñembohykúva kamby rypy’ápe ha oñembojehe’apaite oñondivekuéra iporãmeve.",tateoba +Upéramo guare ha’eva’ekue karai mba’ekuaápe ijojaha’ỹva tetãmegua.,tateoba +"Upéramo Herodes ohenói kirirĩhamete umi Karai Imba'ekuaávape kuarahy resẽvoyguápe, ha ha’ekuéra rupi oikuaa porã araka’etépa osẽra’e pe mbyja.",tateoba +Upéramo oguereko 16 ary ramo ha oho oñorairõ haguã soldado raso-ramo.,tateoba +"Upe red yihadista Al-Qaida-ygua oĩ 19, oñemboja’óva irundy secuestradores atýpe, aty peteĩteĩme oĩ ombovevekuaáva aviõ.",tateoba +"Upe rire (1958), Milán (Italia), Paraná ombojopói Pa'í Pérez-pe peteĩ bandaliza (instrumentos de percusión) Batallón-pe guarã.",tateoba +"Uperire, Augusto Schleicher (1821-1867) oheja avei hapykuere ñe’ẽkuaaty rembiasápe.",tateoba +"Upe rire Hose oiko upépe, oikuaa rupi Tupãsy oma’ẽha hese ára ha ára.",tateoba +Uperire Hose osẽ yvyra kupégui ha ome’ẽ aguyje Tupãsýme; oho hógape ha oñepyrũ hembiapo ohechakuaávo Tupãsy ñepytyvõ.,tateoba +Uperire ikatúma ñaguenohẽ ha jajapo kesu.,tateoba +"Uperire Ildefonso A. Bermejo oñepyrũ ojapo pe plano ha avei óga guasu, oikopa rire ha’éva Teatro róga.",tateoba +"Upe rire jopóiramo tendota Alfredo Stroessner-pe guara héra Puerto Presidente Stroessner, upéi, “Ciudad Presidente Stroessner”, ho’a peve tendota mbohapy jasykõi ary 1989-pe.",tateoba +"Uperire ko tekove katupyry omboheta hetave ára ha ára hembiapo porãnguéra, oiko peve ichugui tapicha ojehecharamovéva ha’e oikove ha’árape.",tateoba +"Uperire ko ygapytaha oñemosarambipaite oñepyrũma voi oñembyaimimi ohovo, ha umi yvyra oĩva’ekue hese pe ary su porundysa mbohapypa poteĩme (1936) oñemoñepyrũ ojejapo ygapytaha oñembohérava Mandyju oñemopu’ãva tape Mariscal López opahape.",tateoba +Uperiréma oike Tetãpehẽ Buenos Aires Amandajépe ha upépe heta mba’e porã ojapókuri.,tateoba +Upe riréma oñemboguapy hese umi guarakapa.,tateoba +"Uperire, mbytetépe, omohenda hikuái kurusúpe.",tateoba +"Uperiremínte ha'éma ñoha'ãngára, haihára ha ñoha'ãnga aty “Chamberlain kuimba'e” jára ambue ndive, aty oñembohékuri péicha Karai Chamberlain ha'égui ipytyvõhára.",tateoba +Uperiremínte ohendu oúma hikuái umi Kuñataĩ ykuaraperãicha ha Peru oñemoi oma'ẽgua'u kuarahýre.,tateoba +Upe riremínte oñepyrũma itĩsyry ha ihu’u.,tateoba +"Uperiremínte, oñepyrúvo omyasãi umi hembihai, oipurúntema pe herajoapy mokõiha ha upe guive opyta Galeano-pe.",tateoba +Uperiremínte upe imbo’ehára omomorã umi hembiapomimi ha omoakãrakúvo chupe he’íkuri chupe akóinte ohai hag̃ua.,tateoba +Uperiré ñañuhĩ keséra hykue porãvape ani oja ha jaheja ho'ysã.,tateoba +"Uperire oguahe ambue hérava ""My World"".",tateoba +"Upe rire oguenohēva'ekue, 1989-pe, ""Arandu Ka'aty"", 22 kuento mbykymimi aty.",tateoba +Upe rire oho Hyãsia ha ombopara ta'anga sa'y mbarete ndie.,tateoba +Uperire oho va’ekue Tava’ípe peteĩ karai hérava Raúl Girala ha omoĩ upépe peteĩ aserradero tuicha etereíva ha ogueroja hagua umi yvyra oñemoĩ va’ekue ojapo tape oparupi rei ohóva.,tateoba +"Upe rire oike ichugui Estación de Ferrocarril del Paraguay, Yvytymími myakãhára.",tateoba +Upe rire oñemoĩ pype canela ku’i michĩmi.,tateoba +"Uperire, oñemosã ha oñemosãingo hyepýpe opaichagua chipa (aramirõ, manduvi, mbokaja) ha ijysaja ambuéva (apu’áva, kurusura’ãngáva, kurusumbo’ýva).",tateoba +"Upe rire, Silvio Pettirossi ohupyty jehechakuaa guasu ára 5 ha 6 jasypakõime ojapokuévo jeveve ijojaha'ỹva Sajonia Ygarupápe ijatyhaguépe 15.000 tapicha rupi.",tateoba +"Upérõ añoite Erico oisãmbyhyjepe peteĩ atyha, upéi araka’evéma.",tateoba +"Uperõ Augusto Roa Bastos ohai: “Barboza, ombopu 15 jasypokõime (agosto) peteĩ fiesta de gala-pe ikatu agua umi purahéi oguahẽ ñe’ãme ha omoambue ritmo upe jave / melodía yma guaréva itáva mba’eva iñe’ẽ rupi.",tateoba +"Upérõ, civilización maya-pe ojehu peteĩ mba’evai ndojeikuaáiva mba’e térã moõgui ou.",tateoba +Upérõ Gobierno ome’ẽ va’ekue chupe beca.,tateoba +"Upérõ Guarani ñe’ẽte oñemotenondejey, ha’égui ñe’ẽte oipuruvéva tetãygua ha upévare avei Francisco Solano López ha ipytyvõharakuéra oñemoñe’ẽ Guaraníme iguarinikuérape.",tateoba +"Upérõguare Guarani rayhuhára apytépe oĩkuri Moisés Santiago Bertoni (Lottigna-Suiza, 1857-1929), heta kuatiañe’ẽ ohaiva’ekue omomorãvo Guarani reko.",tateoba +"Upérõ guare ndaikatúi osẽ mavave tapére, cuartel-gui, osẽrõ upepete ojejapyhy chupe, ndaipóri py’aguapy.",tateoba +"Upérô, ha “omopotî” haĝua hembiapo vaikue, oñembohasa chupe Tahachi Mba’epurory Mbo’ehaópe.",tateoba +"Upero ijakurí chupe ou oiko jey ñane retame ha ohai “Poema Sinfonico – EL RAVELERO”, “Canto de mi Selva” ha “Mainumby” oñe'ẽva mba'epa ha'e oguereko hiãme.",tateoba +Upérõjeko para (mar) ndahypýi ha upehaguére ojehasakuaa upe rupi guatahápe.,tateoba +"Upérõ, jepiveguáicha, Guarani ñe’ẽte oñemohendajeýma tenondetépe.",tateoba +Upérõ Justo Villar ojeporavókuri pe mangara’ãha ha’evévarõ.,tateoba +"Upérö, Kachíke -ojehúvo hese Kalo he’iva’ekue chupe ojehutaha hese- osë he’i Kalópe: “Ndéngo adivinador-ra’e”",tateoba +Upérõ ko tenda ojehero Tava´i.,tateoba +"Upérõ kuñakarai Escolástica Barrios de Gill ojapojeýkuri peteĩ Kuña Paraguai Aty oĩhaguépe 30 kuña, ome’ẽva’ekue ijeguaka (kuãiru, mbo’y, namichãi) hepykuére oñepytyvõ hag̃ua ñane retãme upe ñorãiro guasu aja.",tateoba +"Upérõ, Maíz ha'e Francisco Solano López angirũete, jepénte péva, nomboguejýi represión oĩva pa'i Maíz rehe oúva umi ndoguerohorýiva ichupe.",tateoba +"Upérõ ndaje, ysyry Danubio rembe’ýpe, Roma-ygua guarinikuéra oñorãirõtakuri Barbaro-kuéra ndive.",tateoba +"Upérõ oguereko 26 ary ha hetáma ipirapire, osẽporã haguére bolsa de comercio ary ohasava’ekuépe.",tateoba +"Upérõ oipysyrõ Tesis “ Táva Aregua Yvy’apera’anga, hembiasa ha itavarandu”, ojehepyme’ẽva 5 Cum Lade.",tateoba +Upérõ oje’e ñepyrũ ¡Guarángo!,tateoba +"Upérõ, ojesareko popularidad kakuaa ha oimégui generación ikatupyryvéva paraguáipe, oipyhýva téra ""Eladio El Grande"".",tateoba +Upérõ -oñe'ẽme'ẽ hag̃ua- tetãygua ijatypaiteva'erãkuri hekohápe.,tateoba +"Upérõ, oñembojerovia ha’eha Amérikape iporãvéva ojeguerekóva.",tateoba +"Upérõ oñemomba’ékuri Paraguaygua Kópa, Amérika Mosãsohára Kópa, Amerikaita Kópa ha Yvorapegua Kópare.",tateoba +Upérõ opresenta hembiapo El Bohemio.,tateoba +"Uperõ oreko 15 ary omoñepyrũ peteĩha concierto solista ramo ointerpreta 20 obra auditorio Colegio Teresiano-pe, institución oñemoaranduhágue primaria ha secundaria.",tateoba +Upérõ oreko 17 ary ha omopyendáma iñapytu'ũ roky ñe'eporãhaipyrépe hi'aranduka peteĩha héra ha herajoapy mokõime: Benigno Casaccia Bibolini.,tateoba +"Upérõ, Paraguái ha Córdoba-gui ohua’ĩ hikuái heta ñorãirõhára oipytyvõva’ekue Inglatera-ygua ñemosẽme.",tateoba +Upérõ Presidente 1813 jasypápe; pe asamblea oguerohorýve consulado-pe oike agua ha ombyaty Dr.,tateoba +"Upérupi avei oñemombovyré tapichakuéra ohóvo ambuekuéra rendárupi oikoháicha avei ko tetãvore’írupi, upéicha jajuhu imbovyveha ohóvo oikovéva ko’árupi.",tateoba +Upérupi guarã oĩ mba’yruguata michĩvéva.,tateoba +Upérupi ohasa hína ysyry Rega.,tateoba +"Upe sy ñemomba’eguasu ojejapómi Cibeles, Rea térã Teko’apyre’ỹ Sy Guasu reraitépe og̃uahẽvo ára ipo’áva, Asia Mirĩ tuichakue javeve”.",tateoba +Upe tape rupi jaipykúi va’erã tape ñande gueraháva táva Luque rupi ha upei oguãhẽva Areguápe.,tateoba +Upe tatakuágui osẽ avei hyakuã asýva sópa paraguái ha chipa guasu.,tateoba +Upe távape katu oĩ peteĩ reserva yvyra trébol oñeñotỹha.,tateoba +"Upe tava vorére ohasa va’ekue hetave ára imitãkue javeve, túva omano meve.",tateoba +Upete guive ára 24 jasypógui oikókuri María Pytyvõhára Ára.,tateoba +Upete guive ojupi ipurahéi hu'ã hu'ãvéme.,tateoba +"Upete guive, peteĩ yvyra hovyũ’asýva guýpe, ñe’ẽpapára opytu’u yvy ohypýiva’ekue chupe hi’ángape.",tateoba +"Upe Tekoha Montenondeha Pindorama pegua he'i amo 53,62% ka'a tee ka'atĩnga rehegua opyta ko'ãga.",tateoba +Upe Tekoite hejapyrépe jajuhukuaa mokõi mba’e.,tateoba +Upe tembiapo ko’agaite peve oñemomba’eguasu ha ojehecha-ramo.,tateoba +"Upe temiandu oikuaaukákuri hapichakuérape upépe oñemoarandúva, ha tetia’e ha katupyrýpe oñemoñepyrũ atymimi ojeporavo hagua jehupytyrã, aty rerarã ha upe ára oñemboajetahápe aty pyahu.",tateoba +"Upe tendápe oiko umi ypykuéra ndojepokuaukai va’ekue jesuita-kuérape; héra avei he’ise ""aña yvy "" térã ""ijerovia meg̃uáva yvy"".",tateoba +Upe tendápe oikuaa grupos indígena guana ha sanapana.,tateoba +Upe tendápe opyta Laguna Capitán.,tateoba +Upe tiempo purory omokirirĩ “silencio musical” –ha’e ohenoihàicha- ha’e “Mombe’urã” omoherakuãva “Dominical de Hoy” kuatiahaipyrépe.,tateoba +Upe Torre del Oro (,tateoba +Upe tramo peteĩha ojeipyso Jeikéha 1 guive oho Pàrke jeikéha 2 peve ha ojoajúva circuito oĩva hyepy peve oimèva voìma.,tateoba +"Upe tuapo tuja ykére opyta óga ha’e va’ekue oikohague upe francés karai Juan Nerhot, ha’e va’ekue upe omoñepyrũ va’ekue upepetit grain ko táva Valenzuela-pe.",tateoba +"Upe tujami oikóje itajýra ndive, ha mokõive rasa oñangareko porã Ñande Ru rehe.",tateoba +Upe Tupão guasu León térã Tupão guasu táva León pegua (,tateoba +Upe Tupão Guasu Sagrada Familia (,tateoba +Upe Unicef omoĩ va’ekué ichupe orquestador ha motenondehára ramo upe ojegrava haguã upe tema-kuéra César Isella ha Tejada Gómez mba’éva “Canción con todos”.,tateoba +Upéva ári oĩ banda folklórica ha heta tembi’u yma.,tateoba +Upéva che aipota omyesakã chéve umi iñarandúva ko’ã mba’épe.,tateoba +Upévagui ojeho ka’aguy guasúre ojeheka.,tateoba +Upévagui upérupi nda’ipóri va’ekue tupao terã mbo’ehao iporã ha tuicháva.,tateoba +Upéva ha’ehína ñane avano’õygua rembipota.,tateoba +"Upéva he´i aja, peteĩ tahýi ojupiva´ekue ohóvo hetymare ojopi chupe, upévare ha´e ipochyeterei ha ojapo hagua hese, upe tahýi rehe,osẽ ojukapaite opaite tahýi oguatáva guive upe ijerere.",tateoba +Upéva hína ava katupyry (homo habilis) ojapokuaámava hembipururã.,tateoba +Upéva ho'a ha upepete omano.,tateoba +"Upéva jahupytykuaa tekombo’e hesakãva rupive, ndaipóri ambue tape.",tateoba +"Upevakuére, Guarani ñe’ẽme oñe’ẽvape tekotevẽ jahekombo’e ñepyrũ Guaraníme.",tateoba +"Upevakuére ha'ekuéra oñeha'ã oiko porã tekohápe ha tekoha ndive, oñeha'ã ohupyty tekokatu ha omboyke mba'epota.",tateoba +"Upevakuére ha techapyrãrõ, mokõi joyke’y, hi’aryjojáva, ñamongakuaárõ mombyry ojuehegui (mokõi táva ojoavýva imba’ekuaápe); okakuaapa rirévo, mokõive, ojoavýta avei hembiakuaa ha hembiapópe.",tateoba +"Upevakuére heta oĩ ñande rapichakuéra apytépe imba’epotávante, oheka’ỹva tekokatu.",tateoba +"Upevakuére ndo’úiva jódo térã sa’i ho’úva oiko ichugui tapicha tavy, ndaipu’akapáiva iñapytu’ũ ha hetére.",tateoba +Upevakuére oje’e heta tapicha ohasa’asyhague omba’apóre upe ára…,tateoba +"Upéva ndaikatúi, Jesús-nte péicha omanóva’ekue, og̃uahẽ ára omanopota vove, osẽ ichupe “estigma” térã llaga térã ai, ipópe, ipýpe, Jesús-icha, ha péicha omano.",tateoba +"Upévango ndaha'éikuri mba'eve ichupe g̃uarã, hembiapo hetáre.",tateoba +Upéva niko isa’y hovy ha -yvate ha asu gotyo- oguerekókuri peteĩ mbyja morotĩ.,tateoba +"Upéva ohechávo Pastor osë he’i: “Chéngo ajapo sanación, ndajapói resurrección”.",tateoba +Upéva oĩkuri umi hembiapo paha apytépe.,tateoba +Upéva ojapo imbarete ha oñeñandu porã hagua.,tateoba +"Upéva ombohasa chupe hógape, ome'ẽ chupe y ha tembi'u, ha okemi hag̃ua avei ome'ẽ chupe.",tateoba +"Upéva ombojoajuvéntema chupekuéra, katuete oñopytyvõva’erã hikuái opa tembiapo ojapóvape ára pukukue; ko tembiapópe ha’ekuérao henói ayni.",tateoba +"Upévape ñande jakaru, jake, ñañembosarái, ñande rasẽ, javy'a.",tateoba +"Upevarã guyra kuimba’éva oiporenova’erã guyra kuñáme, (apareamiento) upéi pe tupi’a okakuaa guyra kuña retepýpe, ombo’a peve.",tateoba +"Upevarã oikova’erã jekupytýpe hapichakuéra ha hekoha ndive, hekoha ryepýpe.",tateoba +"Upevarã oipuru samu’ũ raviju, ou rire Españagua oipuru ovecha rague.",tateoba +"Upevarã ojehechava'erã máva mávapa umi mymba hasýva, tojejuka ha toñeñotỹ hekoitépe hetekuerakue.",tateoba +"Upevarã ojejo’o yvy ha oñenohẽ okápe ava ymaveguare kanguekue, avei hembipuru ha ambue mba’e itágui ijapopyréva.",tateoba +Upevarã tenondete tekotevẽ ñamopotĩ porã ñande po.,tateoba +Upévare 1989-pe oñemyasãi guyryry guasu ipy'aguapýva Európa retãnguéra apytépe oipe'a tetã rekuáigui komunistakuéra (,tateoba +Upévare 85% rupi upépe ojagarrapa kapi’i ñeñotymbyre vaka rembi’urã.,tateoba +"Upévare, ága peve jaipuru manduhe tĩgua mbo'ehára Reinaldo Decoud Larrosa omyesakãhaguéicha.",tateoba +Upévare avei hesakãva’erã mbo’eharakuérape Guarani ndaha’eiha peteĩ mbo’erãmínte.,tateoba +"Upévare avei heta jey oñembojoapy teróre ñe'ẽ: “kuimba'e”, péicha jave oikóva ñe'ẽpehẽtai upeiguárõ.",tateoba +"Upévare avei ja’ekuaa, jajavy’ỹre, opaite ava rekopy ojekoha mba’ehero purúre.",tateoba +Upévare avei moköi hapicha osëmava’ekue ka’aguýgui ohekombo’e chupe ha omombe’u chupe mba’épa ojapova’erä.,tateoba +"Upévare avei, ojejavy umi he’íva ha’ekuéra ovaha okyhyjégui omanóva ángagui, ousapy’áramo omondýi hag̃ua chupekuéra.",tateoba +"Upévare avei, symimi hyeguasúva tekotevẽ oñangareko porã ijehekuéra ha okaru jave oñeha’ãva’erã ho’u jódo oikotevẽva, ỹramo imemby heñói reheve hasykatupareíta chugui, iñakãtavýta ha hajygue kangypáta.",tateoba +"Upévare, Bolaños-gui oiko Guarani haihára ypykue, ha’égui upe ohai’ypyva Avañe’ẽme.",tateoba +Upévare Chomsky he’i ñe’ẽkuaaty ombyatyva’erãha ava rembikuaa peteĩ ñe’ẽtegua omoheñói hagua mbojojaha (regla) oipytyvõtava oñehesa’ỹijo ha oñeikũmby porã ha pya’e hagua peteĩ ñe’ẽjoaju.,tateoba +Upévare ha'e iñe'ẽpoty tie'ỹ ombohorýva.,tateoba +"Upévare, ha’ekuéra oipurúvo pe ñe’ẽnga tujaite he’íva “joaju ñanemombarete”, oñomoĩ ojoykére ha ondyry hese.",tateoba +"Upévare ha’e peteĩ táva javy’aha ndaiporihápe tyapu vai, ikatuhaguãicha mbohupakuéra oñemoguahẽ porã.",tateoba +"Upévare, ha ndajajaposéirõ mba’ehero pururei, tekotevẽ jahekombo’e mitãme iñe’ẽteépe; péicha jajapóramo añoite oikóne mba’ehero purukatu, ha mitãmimi ojehekombo’e añetéta ha iñarandujoáta; peicha’ỹramo, mitãmimi akõinte itavýta ha ohejareíta imbo’ehao.",tateoba +Upévare hasýma jajuhu haguã ñorairõhárupi ojeipuru va’ekue.,tateoba +"Upéva rehe, Antonio Rivarola opyta cesado Asamblea Nacional Constituyente.",tateoba +"Upéva rehe ha’e compositor he’isevéva Sor térã Mauro Giuliani ha ndorekói he’iséva compositor ramo-péva mbarakaúpe- ha’éva Heitor Villa-Lobos"".",tateoba +Upéva rehe ha'e ogueru upe poder oúva umi melodía ha'e ojokóva ijupe guarã.,tateoba +"Upéva rehe heta ojeiko hapykuéri ha ojegueraha ka’irãime, omohyvatã peve saña de venganza umi ndocha’éiỹva remiandu.",tateoba +Upéva rehe jasypa jave 1813 ojapóva cónsul de la República.,tateoba +"Upévare hetaite yvy jepyso ijyvotypáva, ijitáva, orekóva mymba hamba’e jajuhu ñamoñe’ẽramo ko ñe’ẽpapára añete Paraguaigua.",tateoba +Upévare heta mitãpyahu osẽ oheka omba’apo hag̃ua ambue táva tuichavévape.,tateoba +"Upévare, ikatuhag̃uáicha ñamombia térã ñambo’yke upe mba’e vaiete, pe jasypoapy ára peteĩháme maymáva jaisyrykuva’erã (michĩmínte jepe) peteĩ mba’e hekombaretéva ha hérava Carrulím, pévango onohẽ héra mbohapy mba’égui: ca (",tateoba +"Upévare, ja'ekuaa teroja tekome'éva ndaipapapyiha.",tateoba +Upévare ja'e upe jave tero ipapykõiha.,tateoba +"Upévare, jajepy’apy ha ñamomba’eguasúrõ ñande rekoha jaiko arevéta ha py’arorýpe, upeicha’ỹrõ katu mba’asyeta ñande aho’ivaipáta ha pya’eve ñamanojoáta.",tateoba +Upévare José ojapo yvyrágui Tupãsy ra’anga he’i haguéicha.,tateoba +Upévare kéra ha'e peteĩ tembiapo ojeguerokuhyjéva.,tateoba +"Upévare kuimba’e imitã guive nahasẽi, ha nahasẽiva’erã.",tateoba +"Upévare ñane rembiakuaatýpe ija umi mba’e jaipyhýva, ñemoarandu rupive, ñande rekohápe ha ñane avano’õme, upe ojahaitypohápe.",tateoba +Upévare niko iporã ñamombe’u ani hagua opyta tesaráipe.,tateoba +"Upévare, oguahẽma ára jahechakuaávo Guarani ha’eha pe tembipuru oipytyvõtava hekopete oñemongusugue hagua Paraguáygui: mboriahu, tavy ha teko’asy.",tateoba +Upévare oî heta tapicha Paraguáipe oimo'ãva upéicha.,tateoba +Upévare oĩ oipykúiva hape yvýrupiete térã kavaju ári.,tateoba +"Upévare, ojeporavókuri ko ára ojegueromandu’a hag̃ua Mitã Ára ojehecharamóvo mba’e guasuete ha’ekuéra ojapova’ekue ñane retã rehehápe.",tateoba +Upévare omoñepyrũ hikuái ambue ñorairõ oñeha’ãva’ekue omboyke ha ojuka Guarani ñe’ẽtépe.,tateoba +"Upévare omopyenda Entidad Binacional Yasyretă: condición joja ko’ă tenda, omoĩva capacidad jurídica ha responsabilidad técnica ojapóva estudio ha proyecto, ha omotenondéva ejecución.",tateoba +Upévare oñeha’ãngájepi chupe peteĩ yvyra otu’úva iñakãre.,tateoba +Upévare oñeha’ã oipe’a táva San Lorenzo-gui.,tateoba +Upévare oñembohéra chupe “Andariega”.,tateoba +Upévare oñembohéra Universidad Americana.,tateoba +"Upévare oñemoirũve Karai Marike Pombal rehe, ha oñemoĩ chupe ipytyvõhára ramo guáicha.",tateoba +"Upévare, oñepohanóramo, ojao oñembovevuive haguã mba’asýnte.",tateoba +"Upévare, umi jehe'a hérava ""jehe'a haku mbytégua"".",tateoba +"Upévare umi ñemongu’e ipya’e porãva, ikatu haguãichava ohechauka upe temimbopo upéva, héra joguerahaviárava, ha ohovamombe’u pe mba’ekuaavete apỹirekokuaa vore, hérava mba’ekuaarã joguerahaviárava.",tateoba +Upevarevoi niko ojepurúmi peteĩ ñe’ẽnga omyesakãmbaitéva mba’e vai ojehúva: “oike la ekuélape ha la ekuéla ndoikéi chupe”.,tateoba +Upévare Yvyty Lambare ha’e techaukaha mba’etee rehegua upérõguarémavoi.,tateoba +"Upéva rire, Bogarín ohejáite tembiapo política rehe.",tateoba +Upéva riremínte Junta oikuaauka mba’ère oñemotenonde upe tendota guasu derrocamiento.,tateoba +Upéva rupi hetave jave ojapo imba’apo “vaivai suerte ráicha”.,tateoba +"Upéva upe pyharépe, ipúvo kirirĩ aravo, heñóikuri pe Atyha.",tateoba +"Upéve heta tapicha oguãhe meme hendápe, ãvape ha’e oikuave’ẽ hembiapo porãnguérandi techaramoite maymáva oúva ohechami ichupe.",tateoba +"Upéve ohai va’ekue oĩ Chase, Carísimo, Ruffinelli, Luis Chase, Enrique Jara Casco, ha omyakãva ha’e ijaraite mbo’ehára Cardozo.",tateoba +"Upévoma, ãga 21 jasykõi 2008 oúvape, oñemboaretévo porundy jevyha, Ñe'ẽtee Ara Pavẽ, ombohapétama hína tembiapo porãita ikatúva omopu'ã mayma ñe'ẽnguéra.",tateoba +"Upe zona-pe avei frigorífico, desmotadora mandyju rehegua, silo ha molino.",tateoba +"Upe zona-pe oĩ hetaiterei ñu, ysyry michĩ ha tuicháva oipytyvõva ho’ysãvy ha he’õ hag̃ua.",tateoba +"Urbain Le Verrier, John Couch Adams ha Johann Galle ojuhúkuri Yrarýi 23 jasyporundy, 1846-pe.",tateoba +Urbieta tuicha ñorairõme umi Brasil-guakukérandi oipe’a jevy ichuguikuéra ko tenda.,tateoba +"Urdu oguereko irundy ñe'ẽnunga ojeikuaavéva: dakhini (oñeñe'ẽva Maharashtra-pe, Hyderavad ha avei oĩ tenda Andhra Pradesh-pe, pinjari, rekhta ha Delhi-pegua (oñeñe'ẽva Lucknow, Karachi ha Lahore-pe).",tateoba +Uriarte ha Egusquiza rire ha’eva’ekue mbohapyha tetã mbururicha vasco-va herajoapy.,tateoba +"Uruguái retã oreko 89 táva, 25 orekovéva 20 000 tapichakuéra ary 2011 jave.",tateoba +Va'ama oguereko heta yrembe'y ha ypa'ũ porãve.,tateoba +Vaípeko ojehecha hikuái.,tateoba +Vaivaípe ha’e og̃uahẽkuri Aquidabán rembe’ýpe.,tateoba +Vakakuéra rehegua jajuhu mymbakuéra iporãmbajepéva.,tateoba +"Vakakuéra rehegua oñemba’apo porãve ha heta oĩ, upéicha avei ryguasukuéra rehegua.",tateoba +"Vakapipopo ñeha'ã renda oñemoporã, ha táva Brasilia-pe, Cuiabá, Manaus ha Natal-pe, ojogapo vakapipopo ñeha'ã renda pyahu.",tateoba +Vãkoke henda porã.,tateoba +Valentín ndaje omomendámi ñemiháme umi ojohayhúvape.,tateoba +"Vallemí, Concepción-pe, ojejuhu Industria Nacional del Cemento, oguerekóva 150 plantas oñenohẽha cal, Río Paraguay rembe’ýpe.",tateoba +"Vapor Cué peteĩ museo oĩva okápe, ag̃ui ysyry Yguýgui, oĩhápe pokõi ygarata flota armada paraguaya mba’ekue ojeporuva’ekue pe Ñorãirõme.",tateoba +Vapor Kué ha´e táva oĩva Ygaguy y rembe´ýpe ha ñanemomandu´áva ñorãirõ guasu Triple Alianzarõ guare.,tateoba +Varéĩ ha'e peteĩ ypa'ũaty 23 ypa'ũ ndive.,tateoba +"Vargas Llosa herakuã mombyry ohairõguare ko’ã mombe’upuku: “Los jefes” (1959), “La ciudad y los perros” (1962), “La casa verde” (1965) ha “Conversación en la Catedral” (1969).",tateoba +"Vargas Llosa niko haihára katupyry, ojehecharamóva hetã ha ambue tetã rupi.",tateoba +Veinticinco de Diciembre oja yvatégotyo táva Itakuruvi del Rosario rehe omopa´ũ chupekuuéra ysyry Tapirakuaĩ ojepysóva 24.550 m ñemby gotyo 82º 11´W.,tateoba +"Veinticinco de Diciembre rejuhúta hína ko´ã marandu rupive, tereime reimehápe yvy ape apu´a javeve.",tateoba +"Velasco ohecha ñorairõ Triple Alianza-pe guare ha oikova’ekue upe rire, mba’e tuichavéva Caballero ha Caballero rey-pe, ha’ehácha avei umi heta mombe’upyre Guido Rodríguez Alcalá ohaiva’ekue.",tateoba +Velasco oñemboykékuri peteĩ jasy ohasa mboyve.,tateoba +Velẽ ha'e Para tavaguasu.,tateoba +Vengali agãguápe ojejapo heta ñe'ẽporãhaipyre ikatupyry ha iporãva.,tateoba +"Vengali, orijañe'ẽ ha asames ndive, ha'e ñe'ẽnguéra oúva prákrito magahi-gui, Vúda ñe'ẽ.",tateoba +"Vera ha Kuaray ndaje oñangareko tesakãre, Jakaira jeko ha’ehína mymbakuéra rerekua; ha ipahápe, Tupã ha’ehína ñanembojoajúva Ñande Ru Papa ndive.",tateoba +"Vevúi rasy niko ikatu oporombohasa'asyite ojehechakuaáramo hasyha hi'ára rire, ikatu avei oporojuka, tenondeite umi hasýva itujaitérõ.",tateoba +Vicente oguereko guive 12 ary ha’e oñemosaráivo ojo’o ombyaty haguã umi mba’e ñorarõhárupi guare.,tateoba +Villa Alemana táva.,tateoba +"Villa Elisa oguereko ijyvýpe yvyra opaichagua, avei oĩ yvy ikarapeha ha ijyvyku’íva.",tateoba +Villa Florida ha’e peteĩ distrito ndoguerekóiva compañía oñasaingóva hese.,tateoba +Villa Florida oguereko avei avioneta oguejy hag̃ua.,tateoba +"Villa Hayes-pe, oime avei Astillero Chaco Paraguayo S.A,ko'ápe ojejapo umi barcaza karga kakuaa ha ipohýivape guarã, oñembohasa haguã combustible ha aceite vegetal-kuéra.",tateoba +Villa Hayes-pe oĩ pe usina siderúrgica ACEPAR “Aceros del Paraguay”.,tateoba +Villarrica ha’e oïha pe Centro Regional de Educación.,tateoba +Villarrika ojerereko táva mokõiháramo Paraguáipe tembikuaaa arandu rupi.,tateoba +"Villarrika-pe oiko 56.385 tapicha; umíva apytégui 27.820 kuimba’e ha 28.566 katu kuña, he’iháicha Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos.",tateoba +"Villarrika Tavusu opyta Yvytyrusu jerére, itaty osẽva Cordillera de Ka’aguasúgui.",tateoba +"Villeta ñorairõ guasu aja oñemomba’eterei ha’e rupi ygaguahẽ ojehupiha tapichakuéra oho hag̃ua ñorairõ hape, upeicha avei opaite mba’e oñekotevẽtava ñorairõ aja.",tateoba +"Villeta ojekuaa ypy po jasyapy su pokõisa parundy (05-03-1.714), oĩhaicha umi tembisakue apytepe, ha oñeme’ẽ ogarenda opavave omoheñoi’ypyva’ekue ha yvy pehẽ oñeñemity hag̃ua.",tateoba +Villeta opyta ysyry guasu Paraguái rembe’ype mbohaoypa poapy (38) supukue tavaguasu Paraguaygui.,tateoba +Villeta uperamo oguereko tembiapoha ojejapoha yratã ha kaguijúi opyta tape Colon ha Dr.,tateoba +Víno pytã ha víno morotĩ kaguápe.,tateoba +"Violín mbopuha katupyryva’ekue, jepémo orquesta motenondeháramo–oñemboykéramo ikatupyry hague omboguta hagua tembiapo- ndaha’éi ikatupyrypáva.",tateoba +Virginia Occidental poyvi.,tateoba +"Viriato Díaz Pérez ojeja va’ekué hetã’i heta mba’e porã ojaporire upérupi, científicas ha literarias umía rehegua.",tateoba +"Viru ojeikuaáicha ko'ãga tekotevẽ atyvete guasu ombohepýva ha omoneíva, upe hína tetã rekuái hembiapo, tembiapoukapy ha léi rupive, upéicha oiporavo mba'e viru oipurúta ha mba'éichapa ombohepýta.",tateoba +"Viru ojeporúva ko mba’asýre Estados Unidos-pe mitãnguéra rehe, ohypyty $350.000.000 rupi.",tateoba +"Viru reheguáva oĩ pe hérava Cooperativa, ombyatýva tendaguápe,ko’ága oikóva chugui peteĩ mba’e tuichapajepéva.",tateoba +"Virurekokuaa ohesa'ỹijo yvypóra mba'ekuéra jeipuru, oñemúvo térã oipurúvo imba'ekuéra omoheñói hag̃ua mba'e hetavéva, oikoháicha ñemuhápe.",tateoba +"Virus oporombohasýva rinovirus rupive, oñeinfectakuaave mbohapy ára oñepyrũ rire oñeñandu mba’asy, upe rire ikangymiẽma.",tateoba +"Virus parainfluenza rehegua, jeyvérõ omboruru ñane tĩ, ñande hay’o ha bronquio-kuéra.",tateoba +"Virus resfrío comun rehegua ovakuaa mba’e ky’a oúva yvytúre rupive (aerosol ojeheróva), ojepoko térã ojejáramo hasýva tĩsyrýre, upéicha avei ojeporúramo tembipory hasýva oiporupyre.",tateoba +"Vitamina C jeporu resfrío común aja ningo peteĩ mba’e hetáma ojestudiáva, katu ojehupyty’ỹre mba’eve guasu, sa’imimi javénte ojehecha oikoha, ha umi tapicha ojapoitéva ejercicio físico tenda ho’ysãháre umía rehente.",tateoba +Voi asyéte ore apytégui.,tateoba +"Voi guive tekombo'e rupive jaikuaa mba'épa hína tekogua (natural, naturaleza), ja'e hese ha'ehahína opaite mba'e oĩ ha oikóva arapýpe, osẽ'ỹva ava apytu'ũgui térã ava rembiapógui.",tateoba +"Voi omenda, amo papo ary rupi.",tateoba +"Voko ( ) vosa vakapígui térã ovecha raguégui ojejapóva, ojeporúva ojegueraha haguã oime raẽva mba’e.",tateoba +Volivia niko oreko 406.752 km² ha pépe ningo oĩ 6.347.884 tetãguakuéra.,tateoba +Votusuana renda oñemohenda porundy tetãvore rupive.,tateoba +Vuda ha'e apohára Vuda rape pe.,tateoba +"Vugánda oñepyrũ amo ary 1300 jave, karai guasu Kato Kintu ombojoajúvo heta táva ojapo hag̃ua tetã guasu.",tateoba +Vukína Fáso itavusu niko táva Uagadugu.,tateoba +Vurundi apekue ha'e 28.000 km² ha ipype oikove 8.700.000 tapicha kuéra.,tateoba +"Vutãme ko ñe'ẽ oñe'éva tetãvore(dzongkhag) Trashigang, Pemagatshel, Samdrup Jongkhar, Mongar, and Trashiyangtse-pe.",tateoba +"Vy’aguasuhápe oñemboguata sánto patrono, ha pevarã imboguatahára omoĩ tovara’anga ha ojeroky mbotapu púpe, ogueromandu’a hag̃ua ijypykuéra tembiguái kamba ha oguata pe táva rapekuéra rehe tupão peve.",tateoba +"Vy’aguasúpe ojejapóva San Huã árare oñembogueroguata ta’anga San Huã mba’èva, ojejapo avei opáichagua tembi’u: batiburrillo, asado a la estaca ha kabure, ojehecha avei kavaju ári ohóva ha toro ñarõ rehegua avei.",tateoba +"Vy’aguasu táva ñangarekoha Santo Tomas ñemomorãha árape, oiko tóro ñemoñarõ, “toro moñaroha” ha avei Santo ñemboguata ohopahápe tavayguakuéra.",tateoba +"Vy’a ha mborayhupópe ñande aty ñane mbo’ehao ko-rapýpe, ko pyhareve porãite ijojaha’ỹvape, ñamomorãvo ñane ñe’ẽ Guarani ára.",tateoba +"Vy’apope umiva apytepe oĩ gua’a, ka’i, tukã, korochire, kardenal opavave oñembohyrupava, avei ka’avo ikatu reseda, hazmin, rosa, ha alvahaka ipirupyre oñembohyru’imimiva ojejogua jopoirã.",tateoba +Vy'a ( ) temiandu vy’a reheguaoñepyrũva py’ýinte peteĩ vy’aitereígui ha meme ojehechauka.,tateoba +"Vy'a'ỹ rehegua, máva ohasa asy.",tateoba +Výro ha yvyra karẽ araka'eve ndopái.,tateoba +"Výrorima: ha’e omba’apo oñeha’ã, ikatupyry, ha imarangatu, ha imboriahumi ave, ikirirĩ ha he’i ndéve nde rovape teko ha’etéva, hekove techaukarã, ipojera ha kuimba’e omomorãva rehegua.",tateoba +"Washington oha'ã omboguata hetã py'aguapy rehe umi tetãnguéra ambuéva ndive, ani hag̃ua oiko jey ñorairõ Tetãvore Joapykuéra ñepyrũme.",tateoba +"Weihetaj, chamán, imba'e andúva, ha'e upe omyakãva te'ỹinguéra aty vy'aguasuteekuéra.",tateoba +Wikiñe'ẽndy (Wikcionario) ha'e peteĩ ñanduti ñe'ẽndy ohaíva ñanduti poruhára kuéra voi.,tateoba +"William Faulkner he'i akue Twain ha'e ""Tetã peteĩ reko Apeikagua Ñe'ẽporãhaipyre Ruguasu"".",tateoba +"”World Bank Panel Details Problems at Yasyretă Dam”, pe “Environment News Service”, 10 jasypo 2004.",tateoba +"Wuhan niko hembiasa puku, ojeikuaa oñepyrũ ojapo amo 3500 ary ha heta mba'eguasu Chína retãme ojehu ko távape.",tateoba +X Kirito rire aja.,tateoba +"Y0 peteĩ tema py’ỹi oñe’ẽha, avei oñe’ẽ ta’eño ha kerayvoty akóinte “ochokáva” peteĩ realidad ojehechaukáva “tenonderã ñande rete jehasa’asyrã yvy ape ári …” ramo.",tateoba +Yacyreta oime 320 kilómetro sudeste Paraguaýgui.,tateoba +"Yaguaronpe oĩ “Banda Para’i: Peteke, Peteke” oĩva Guajaivitýpe ha oipurúva ñande ypykue instrumentos musicales mba’e.",tateoba +"Y apeno ombohasy térã ombohasy'ỹ ko jetepyso, ituichakue, ipya'e térã imbegue, ikarapã hasy avei.",tateoba +"Yataity del Guaira, ao po’i jejapoha; opyta kuarahy reike rembe’ype irundy tetãvore Guaira, ojeike tape hũre 2 supukukue guive tape 8 D.r. Blas Garay.",tateoba +Yataity ha’e peteĩ tava’i opytáva 164 km Paraguaýgui.,tateoba +"Yataitýpe mbojegua ao po’i ha’e mba’apo pu’akave opavavépe pe távape, umi apoñemyakãha oipytyvõ mbarete, ohupyty ombojehe’a teko’yma; jeguakapy umi kamisa upéicha oñembohasa hag̃ua ambue tendápe.",tateoba +Ybytimí opyta peteĩ ñu opytáva upe yvyty’y kére.,tateoba +"Ybytimípe oikove 7.333 tapichakuéra, ko’ãvagui, 3.929 kuimba’e ha 3.404 kuña, he’iháicha upe Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos.",tateoba +"Ybytumí ha’e peteĩva umi tavakuéra karai gobernador España-gua Pedro Melo de Portugal, ofundava'ekue, upévakuri oiko upe ára 3 jasypa ary 1783 ramo upe Cerro Ybytimí ypýpe.",tateoba +Yegros oiméva peteĩ familia ymaite guive oikovéva Provincia del Paraguay-pe; itaita ha'eva'ekue gobernador.,tateoba +"Y eran degollados en el acto,"" ohai upe tembiasakuére ohaíva brasileño Chiavenatto.",tateoba +"Ygaguy, ndaha´éi Yhaguy.",tateoba +Yga´imimi ovevúiva hi´ári oguata pype ha umi hembe´ýre oikóva oguenohẽ chugui pira ho´uva´erã térãkatu ohepyme´ẽ va´erã.,tateoba +Yga mbarete ha guasúva.,tateoba +"Ygapytaha Esqueleto: ojehero avei “Guéi Muerto”, pe ary su porundysa mbohapypa (1930) rupi opyta ijyvyrakuereintema ha umi oikóva ijerere ohekýipa chugui umi yvyra iporãveva oĩva’ekue hese.",tateoba +"Ygapytaha hũ: kóva ko ygapytaha ipe ha ipuku opyta ygapytaha’i ykere pe amo 50 pukukuera’ã, ojepuruva oñemoinge hag̃ua narãha umi “Cia.",tateoba +"Ygapytaha karanda’y: Kóva ko ygapytaha oĩva’ekue ygapytaha hũgui pe amo popa (50) pukukuera’ã rupi, ha ojejapopaite karanda’ygui ha upeicha rupi py’yinte oñemyatyrõmi, oñembopyahu jey.",tateoba +Ygarenda omotenonde Administración Nacional de Navegación y Puertos pegua.,tateoba +Ygáu tuicha yguasúpe hérava ygáu pytũmby.,tateoba +Ygáu vai ikatu oñemosarambi pya'e ypáre ha ikatu ombyai y porã.,tateoba +Ygáva Aquidabán opyta’imi ápe ohokuévo Concepción-pe.,tateoba +"Yga yvyrágui ijapopyréva ojeipuru mba’yrúramo, pya’eve oñeg̃uahẽ hag̃ua oimehápe, taha’e ysyry tuicháva térã mirĩva rupi.",tateoba +"""Y"" he’ise agua, ""pa""y ohóva ho’a ysyryguasúpe; ""ne"", ha’e umi karugua ha ysyry ryakuä ikä jave ndokyveipuku rire.",tateoba +“y” he’isehaguére pe mba’e jay’u térã jajahuha”.,tateoba +Y kirirĩ asy ko Laguna Sirena-pegua avei ikatu jaipuru ñembosaraikuéra yrupigua ha’éva ski ha avei surf.,tateoba +"Ykua Bolaños, oñemombe’uháicha mombe’upy peteĩ itágui heñói yvu, péva pa’i Luis de Bolaños oinupã ohechaukaségui umi te’ỹinguérape Tupã pokatu, ko’ãva ndogueroviapáiva ichupekuri.",tateoba +"Ykua Mandyju, yvy opupuhápe yvu, opyta río Jejui rembe’ýpe ha oreko tenda porã ijyvyku’i morotĩ asýva ojejahu hag̃ua.",tateoba +Ykua Ramírez ojeporuva’ekue tropa paraguaya campamento-ramo ñorãirõ 70-gua aja.,tateoba +"Yma 1660-pe ypykuéra opu’ã Arekajápe Encomiendas (mita ha yanaconato) renondépe, ha upévare ojetypei upe távare.",tateoba +"Yma colonia jave, “Santiago” oñemomba’eguasu oimégui umi tavaygua oikóva ipype, haimete 3000 tapicha rupi.",tateoba +"Ymaguare, arauáko kuéra, ko ypa'ũme oiko tenonderã, ojehero ko tenda Iouanalao, he'iséva """,tateoba +"Ymaguare cerámica ohupíva umi corredor rehe ha yvyra bisagra orekòva okẽ opresentàva tallado indígena, ombojeguáva ojeikéha.",tateoba +"Ymaguare, ehiptoñe'ẽ achegety, ko tai ohechaukava peteĩ kokue.",tateoba +"Ymaguare, ehiptoñe'ẽ achegety, ko tai ohechaukáva peteĩ okẽ.",tateoba +Yma guare ferrocarril estación opytáva Maciel-pe.,tateoba +"Ymaguare guive oiko Náuru ypa'ũme opaichagua te'ýi Mikyonésia pegua ha Polinésia pegua, sa'ary XIX ipahápe, Mburuvi Alemáña oñembojára Náuru rehe ojapo hag̃ua peteĩ ikolónia.",tateoba +Ymaguare Gynéa Mbisáu oime va'ekue upe Mburuvi Gavu ha Mburuvi Mali retãme ipoguýpe.,tateoba +"Ymaguare, gyresiañe'ẽ achegety, ko tai ndoguerekova kyta ári, ha oporombojavy, ko'ãga, rromapeguañe'ẽ aty guive, omoĩva akue ko kyta I ári.",tateoba +"Ymaguare héra ambuéva ha'e Petrogrado (Петрогра́д, ára 31 jasypoapy ary 1914 guive ára 24 jasyteĩ ary 1924 meve) ha Leningrado (Ленингра́д, Lenin omano rire, ára 24 jasyteĩ ary 1924 guive ára 8 jasyporundy ary 1991 meve).",tateoba +"Ymaguareite, Chekia retã hérava Bohemia ha hekosãso'ỹ.",tateoba +Ymaguareite guive ojeikuaa ojeipúruva apykayvate ojapo ta'ãnga hag̃ua.,tateoba +Ymaguareite guive yvypóra oipuru he'y ha ko'ãga guive oipuru jave.,tateoba +"Ymaguare, ko tai oguerekóva mokõi pu gyresiañe'ẽme, K ipu ha G ipu, ko'ãga ko tai ohechauka S ipu ha K ipu ñóntema.",tateoba +"Ymaguare, ko ypa'ũ ojehero téra opaichagua: «Lanka», «Lankadvīpa», «Simoundou», «Taprobane», «Serendib» ha «Selan», ipahápe tapichakuéra ombohéra ko tenda «ypa'ũ héra hetaitereíva».",tateoba +"Ymaguare, omba'apo Tembiapohára aty ojokuaikuáava rehe, ary 1986 guive ary 2009 peve ha upei omba'apo Partido Verde reha, ary 2009 guive ary 2011 peve.",tateoba +Ymaguare oñembohérava Puerto Elsa.,tateoba +"Yma guréma avei ha’e pe fábrica de azúcar, ary 1800 rupi oñepyrũva, ikatu ohóvape guarã techapyrã.",tateoba +"Ymáipi sa’i ojerereko ojehepy me’ẽ va’erã, sa’ietereígui ojerereko pe pirapire.",tateoba +"Ymaite guive oiméva Antiguo Ferrocarril de Asunción omýiva jepe'a rupive, umi visitante Paraguay guive ohóva ha oguahẽva Aregua peve.",tateoba +"Ymaite ko óga oreko, orekova’ekue mbohapy koty kakuaa, opytáva ko’ágã peteĩnte, péva Palacio de Gobierno rovái.",tateoba +"Ymaite oje labra (oñembope) pe yvyra taha’e ha’éva, upéi ou va’ekue ojepiro paite pe yvyra ha ojehovévo hese katu ojeipiro avei pe iku’ápe upe oñeha’ã haguame.",tateoba +"Yma ko Jardín Botánico oguerekova`kue 300 ha, péicha ijyvy ipukuvoira’e 1 km ysyry guasu Paraguái mboipýre.",tateoba +Ymámi oĩ va’ekue pe Don.,tateoba +Yma nda’ipórigui mba’evéichagua mba’yruguata ko’agaipi oĩva.,tateoba +"Yma nda’ipóri va’ekue mba’yru guata mba’eveichagua, upévagui kárrope ojereroja yvyra ysyry Paranáme terã ambue ysyry tuichávape ojereraha hagua angádape Argentina gotyo.",tateoba +"Yma oĩva'ekue aipo ka'aguasu, okakuaahápe opaichagua yvyra omohesãiva ava rekoha.",tateoba +"Yma ojeporu ao ndahepýiva, ponchochara ha nda’isapatúi lomitã, pynandínte ojeroky kuimba’e ha kuñáva.",tateoba +"Ymave guare sa’i oho mbo’ehaópe, sa’ígui voi avei pe mbo’ehao ha upéicha rupi sa’i ojekuaa matemática ha obrájepe mante jajehekombo’e ja kuvika hagua yvyra.",tateoba +"Ymave ha ag̃aite meve upe árape oĩ oñemondéva upe marangatu oñemondeháicha oñe’ẽme’ẽva’ekue ichupe ha guataháre og̃uahẽ hendápe, michĩ térã tuicháva.",tateoba +"Ymave ha’ekuera oikomi’akue opívo, jepémona oguereko oñemo’ã hagua karaja térã taguato morotĩ pirekue.",tateoba +Ymave ha’eva’ekue ka’aguy yvate uperire ojeitypa va’ekue ojeipuru haguã pe yvy vakakuéra ñemuñarã.,tateoba +Ymave Hernandarias oñehenói va’ekue “Tacurú Pucu”.,tateoba +"Ymave ikatu ojeguata mombyry py’aguapýpe nda’ipórigui oiko pya’e véva ñandehegui, nda’ipórigui kamiõ terã mba’eveichagua mba’yru guata ñande rasa rasáva pe tapére.",tateoba +"Ymavéipi mbya kuéra oiko porã va’ekue avei, ka’aguyetére oiko ha okaru ka’aguypeguarente avei, nosẽ guasúimi va’ekue hikuái okaháre sapy’a py’a ku ohokuévo mombyry mante jahecha ichupe kuéra.",tateoba +Ymave “kiveve” oñembojy hagua ojeporu peteĩ mba’yry yvyguigua hérava ñaopyrũ.,tateoba +"Ymave ko tembi’u oñeñongatúmi mba’yru’i yvyguiguápe, avei kambuchípe.",tateoba +"Ymave ko tetãvore’i hérava’ekue “Ka’aguy Jury”, he’iséva España ñe’ẽme “Boca del bosque”, kóva ha’e oikóre upe ka’aguykukuéra jeitypa (deforestación), ha oiko ichugui peteĩ ka’aguy jere’i, ha kóvagui osẽ héra pyahurã.",tateoba +"Ymave, mburuvicharã ojeporavómi peteĩ omenda’ỹvape, ndoikóiva’erã oñangareko hembirekóre, ha upehaguére omoirũvétava hekohayguápe.",tateoba +"Ymavémi opyta ha’eño mombyry, ha péva apañuãi ndetuichávami.",tateoba +Ymave ndaipóri voi jaiporu hagua pirapire ha upéagui ha’ete ku ndojeporeka guasúiva hese apavave.,tateoba +Ymave oĩva’ekue ko’ápe empresa tanino rehe omba’apóva hérava Carlos Casado Ltda.,tateoba +Ymave oñembohéra va’ekué San Roque y Barrero Grande.,tateoba +Ymave távaguasu ka’a sy va’ekue.,tateoba +Ymave tembiapo Ñembýpe ha’e ñepytyvõkuéra rehegua ha avei sector industrial.,tateoba +"Ymave yvyra po’i ndojeitýi voi 15 cuadros guive mante, ipo’ive ramo he’i nohĩri gueteriha oho haguáicha tetã ambuére.",tateoba +"Yma, ymave Guaraníme oñe’ẽva itavy ha ijuruky’a; ko’ága Guaraníme oñe’ẽva iñarandu ha ojehecharamo.",tateoba +"Y ( ) mba'e he'õ, osyrýva térã ono'õva peteĩ tendápe ha mba'yrúpe, ipotĩramo nahyakuãi, ava ha mymba omboy'u oikove hag̃ua ha ka'avokuéra oikotevẽ okakuaa hag̃ua.",tateoba +"Ymboguataha jokoha kuéra, ikatu ojehecha ndaipóri joajuha.",tateoba +Y mbytépe oguahêvo he’i jakare.,tateoba +Yno'õ michĩ táva San Francisco-pe.,tateoba +Yom Kippur he'ise guaraníme Ñyrõ Ára.,tateoba +Ypa Cháde oñemomichĩ ára ha ára.,tateoba +"Ypa jerére oĩ bungalows ohóvape guara,kavaju ári jeiko, hu’y rehegua ha ñembosaraki, ypápe katu pira jekutu rehegua, tilapia umía.",tateoba +Ypa Maláui ojehechaháicha yvate guive.,tateoba +"Ypanéme oiko 34.943 ava, ävagui 17.696 ha’e kuimba’e ha 17.247 kuña, jaikuaa Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos rupive.",tateoba +"Ypané oguereko pe laguna Yverá hérava, namombyrýi oïva Nueva Italia-gui.",tateoba +Ypa'ũ Irilánda rembiasakue saro'y XX aja henyhẽmba ñorairõgui umíva ombojoajuséva Irilánda ha umíva opytaséva Tavetã Joaju poguýpe oñombohováigui.,tateoba +"Ypa'ũ Komóra Guasu (pytã), Komóra retã ra'angáme.",tateoba +Ypa'ũ La Española ojehechaháicha yvateite guive.,tateoba +"Ypa'ũnguéra héra ko Paláuñe'ẽme, Belau, ikatu ou upe ñe'ẽngue ko ñe'ẽme beluu he'iséva ""táva"", térã ikatu ou upe ñe'ẽngue aibebelau he'iséva ""ñembohova karẽháme"", en alusión a un mito de la creación.",tateoba +"Ypa'ũnguéra Marshall, héra tee hína Tavakuairetã Ypa'ũnguéra Marshall (",tateoba +"Ypa'ũnguéra tuichavéva ha'e ypa'ũ Bioko (hérava ymaguare Fernando Poo) orekóva 2017 km², ypa'ũ Annobón orekóva 17 km², ha ypa'ũ Corisco orekóva 15 km².",tateoba +"Ypa'ũ Taiuã ( ), hérava avei ymaguare Formosa (",tateoba +Ypa'ũ Taiuã ojehechaháicha yvága guive.,tateoba +"Ypéi ojejuhu peteĩ galería corredor, ohechaukáva 'kulata jovái'', tipología óga ymaguaréva paraguáipe.",tateoba +Ypekũ tuichakue ha'e gotyo 20 térã 59 cm.,tateoba +"Ypenaro'y oveve porãetehápe, ndomýiri katúva ipepo.",tateoba +"Ypo'i Narrows ohasa ã mokõi ypa'ũ mbytére, 3 km ipukukue hína.",tateoba +"Ypo'i ypa'ũnguéra ha ypa'ũ Man ha'e niko yvykuéra Vyretáña porokuái peteĩme poguýpe, upe he'ise noĩri umi ypa'ũ Taveta Joajúpe.",tateoba +Ypyko’ëmimi ijyvy ha iporäietrei kokuépe (agricultura) ha mymba ñangarekorä (ganadería).,tateoba +"Ypykuéra ombohéra ichupe ""Awya Yala"", he'iséva ""Yvy ityarõ etéva"".",tateoba +Yrarýi jasy tuichavéva ha'e Tritón (Tyitõ).,tateoba +Y ro’ysãmi ha ka’a jaguerekóma guive jaguerekóma avei terere.,tateoba +Yrupẽ ( ) tembipuru apu'a térã hakamby irundýva kosinamegua ojepurúva oñembogua hag̃ua hu´itĩ ha ambue mba´e.,tateoba +"Yrupẽ ymáguare ojojapo takuapi, yvyra ha guembepigui, upéva ko'ãgaitépe ojejapo tovatĩme ha chácope.",tateoba +Ysaja Mbohasapyre’yme (forma indirecta): Kuatiakatu apohára omombe’u umi hembiapópe oñomongetáva remiandu.,tateoba +"Ysaja niko pe ombohekoañete, ombohekotove ha ohekoporandúva ñe’ẽtévape.",tateoba +Ysaja Porandúva: ñe’ẽpehẽtai pa térã piko.,tateoba +Ysaja-puru mbohapyha katu oñepyrũkuaa ambue pundiépe.,tateoba +Ysa’y mokõi: pytãhũ ha morotĩ.,tateoba +"Ysyry Aguaray Guasu, oguereko jejahuha iporãva, yvvku’i morotĩgui ogueraháva heta tendaguápe arahaku jave.",tateoba +"Ysyry Apa ojoajúha, yvate gotyo, oime Arroyo Estrella oiméva joajuhápe Brasil ndive.",tateoba +Ysyry Caapiibary rembe’ýpe ikatu ojepirakutu porã.,tateoba +Ysyryguasu Jejui oguereko ipukukue 350 km rupi.,tateoba +Ysyry hérava Guazú opytáva tavapy Mbocayatýpe oñemomba’e guasuve.,tateoba +Ysyry Irtich táva Omsk-pe.,tateoba +"Ysyrykuéra Azul, Abanico ha Santa Teresa ko reserva ryepýpe ojapo tupao añete umi mymbakuéra oióva ko tendárupipe.",tateoba +Ysyry kuñakarai Gervasia.,tateoba +Ysyry La Plata iparapaha.,tateoba +"Ysyry Mbutuy ha´e tenda ojehayhuvéva upe távape, ha arahaku jave opa umi ikatúvaguive oho upépe oñembopiro´y, oĩgui peteĩ tenda y ipererĩha ha yvyku´i ndeporãmbajepéva omoporã pe hembe´y.",tateoba +Ysyry Níher kuarahy reike jave.,tateoba +"Ysyry oñeg̃uahẽ hag̃ua ygarata rupi katu Río Paraguay, Ypane, Aguaray Guasu ha Jejui, ojeporukuaáva ojegueroja hag̃ua yvyra.",tateoba +"Ysyry pukukue oreko ramo peteĩ mbyja'i (*), he'ise heta ñehesa'ỹijo ojejapo jekuaa hag̃ua ipukukue.",tateoba +Ysyry Rioni ohasa Kutaisi imbytére.,tateoba +Ysyry Sa'yju táva Lanzhou-pe.,tateoba +"Ysyry Tigris ha Éufrates rendápe ha'e ""avano'õ ypy renda"" ha jehai ypy renda.",tateoba +"Ysyry tuicháva apytépe oĩ hína Tevikuary, péa heñói Tava’ípe yvyty pa’ũme ha ojepoi Itapua gotyo, hatã osyry yvyku’i ha ita ári pe hesakã asy ha ho’ysã mimbíva.",tateoba +Ysyry Tyete táva Barra Bonita ha Ygarusu do Tyete.,tateoba +Ysyry Ural ohasávo táva Atirau (,tateoba +Ysyry Varata osyry táva mbytépe.,tateoba +"Y upe zona-pegua oikuave’ẽ tenda neporãva táva Pilar jere rehe, tenda iporãmbajepéa pirakutu ha ojejahu hag̃ua.",tateoba +"Yva apytépe katu ho’u pakova, anana, aratiku, arasa, jakarati’a, pakuri, andai, kurapepẽ ha mbokaja.",tateoba +"Yvaja ha'e yvóra pokõiha, Kuarahy guive mombyrykuégui.",tateoba +Yvakuéra pa’ũme oĩ naranha he’ẽva ha háiva.,tateoba +Yva opáichagua ho’u avei hikuái ha umía apytépe sandia ha’e pe ho’usevéva.,tateoba +Yvate gotyo hetave yvy karape oñemongakuaahápe vaka; kuarahy resẽ gotyo katu yvy ijyvateve ha ika’aguy parapara ha oreko ka’aty.,tateoba +"Yvate gotyo oĩ ysyry guasu Tevikuary, omoambuéva tetã’i Paraguaígui.",tateoba +Yvate Karolina poyvi.,tateoba +Yvatekue ha'e amo 28 métro ha oreko 167 karapã.,tateoba +"Yvatemive ja’ékuri ága ae jaikuaaha Ava Guarani ha Guarani ñe’ẽte reko ypy, tembikuaaty rupive.",tateoba +Yvate yjere oĩ Tuntyra Ka'avo ha Permavaro.,tateoba +"Yvauru hera ou tupiguaraniñe'ẽ ha he'ise ""Yva mba'euru"".",tateoba +"Yvóra mba'etĩva ojeréva Kuarahýre: yvate guive, ojechauka Yrarýi, Yvaja, Ja'yvo ha Jarýi (tuichakue isarambi).",tateoba +Yvoty porãite Ñandejára rembiapokue.,tateoba +"Yvy akua Táva jeikuaaveva iygarupare, ha ika'aguy guasu ojereva chupe, ha Mesa Yvyty ha Yvy akua Ijapyra.",tateoba +"Yvy ape 406 752 km²-gui ndive, kóva hína poha tetã imichĩvéva Ñembyamérikame.",tateoba +Yvy ape Ysaja ha'e oimeraẽ yvy tetera'ãnga.,tateoba +Yvy Árapehẽ 30 jasypakõi 2015-peve.,tateoba +"Yvy'are ikatu japore heta tembi'u, Yvy'a chyryry ha'e ja'úvave.",tateoba +Yvy ári ojehechánte ka'ami hogue pererĩ hovyũ amo 30 cm ijyvatekue.,tateoba +"Yvy Estado mba’éva ojehepyme’ẽramo guare sa’ary XIX pahávo, oike pépe empresa Carlos Casado Ltda., ojoguava’ekue 1886-me 3000 legua cuadrada rasami, 5.625.000 hectárea rupi; pe empresa omba’apo yvyra rehe tatino apópe.",tateoba +"Yvy gotyo oreko yvy yvate, ijyra porãva, ojeporúva ebanistería ha óga ñemopu’ãrã.",tateoba +"Yvyguasu yvate gotyo imbarete alonkíno aty, ñe'ẽnguéra techapyrãrõ arapaho, cherokii ha dakóta.",tateoba +Yvy he’õngue 70 ha 80%.,tateoba +Yvy hetavéva ko’árupi ha’e tenda ijyvateha ha’éva oĩhápe yvy Latosoles ñai’ũ rehegua.,tateoba +"Yvy hi'aguĩva mbeguehápe oñemomombyry ha upéva ikatu oñemohesakã upe mba'ekuaa rupi he'íve arapy ojepysóva, upe riremi karai Edwin Hubble ohechakuaa ha omoneĩ pe mba'ekuaa iñañeteiteha.",tateoba +Yvy ijyvyku’íva oĩháme ka’avo opaichagua.,tateoba +Yvy jára kuéra hína umi Vaesken ha Fassardi.,tateoba +"Yvy karuguhárupi katu jahecha heta yvyraku’éra rehegua, ko’ãva apytepe jajuhu: Eichornia azurea, Equisetum giganteum, Nephelea setosa.",tateoba +Yvy katu oipuru ojogapo hag̃ua hamba'e.,tateoba +"Yvy ko’árupi ikarape ha ojojaguasu, ha opytahaguére ysyrykuéra rembe’ýpe heta jajuhu esterokuéra tuicháva.",tateoba +"Yvy ko’árupi ojeclasifica hetave hendáicha latosoles y latosol arenoso ramo, upévare ijyvyku’ieterei ha oguerosyryrei chupe ama guasu umía.",tateoba +Yvykua ( ) ha'e peteĩ yvy térã ita jeguejy.,tateoba +"Yvykuéra ko reserva biológica Limoy pegua, osẽ itakuéra basáltica-gui, ha ikatu jaclasifika lateríticos ha latozoles-pe, ha isa’y pytãhũngy, ijavovekue katu ñai’ũ jehe’a memete ipypuku porãva.",tateoba +"Yvyku'ípe avei jahecha Pozo Tatacua, ipypukukue avave oikuaa’ỹva.",tateoba +"Yvyku'ípe oiko 20.887 tapicha; ijapytepekuéra oĩ 10.756 kuimba'e ha 10.131 kuña, he'iháicha Censo Guasu ojejapo'akue 2002-pe.",tateoba +"Yvyku’i ysyry Jejui rembe’ýpe oikuave’ẽ tenda porã ojepytu’u hag̃ua, ha ikatuhápe avei ojeiko ygápe.",tateoba +"Yvykuk’ikuéra yrembe’ýru´piguápe katu ojejuhúta tembipurukuéra ñai’ũgui ijapopyre, ta’ãnga aita ha avei kambuchi tapichakuéra retekue oñeñotỹhague ñande ypykuéra ymave ko’árupi oikovéva oipuru va’eku.",tateoba +"Yvy Marãe’ỹ oĩ Centro Regional de la Cuenta del Plata-pe; kóva katu oĩjey Centros Regionales de Educación (RCE) ombojoajúva tembiapo yvy tuichakue javevve, tetãnguéra jereregua ha avei ko tetãme, upe Desarrollo Sostenible kuápe.",tateoba +"Yvy ndaijárai, opavave mba’e.",tateoba +Yvýpe hamba'e oke ha okaru.,tateoba +Yvýpe hamba’e oke ha okaru.,tateoba +Yvype ijyvatekue ndohasáiva 300 para guasu ári.,tateoba +"Yvypóra ho'u opaichagua mymba ro'o, pira ha guyrã.",tateoba +Yvypóra ikaiguérõ ikatu oiko ñangareko'ỹ térã ikatu ojapo mba'e ombohasa asýva chupe.,tateoba +"Yvypóra iñe'ã tuichakue hína ojogua yvypóra ipo apu'a, ipohyikue amo 250-300 grámo kuñáme ha 300-350 grámo kuimba'épe.",tateoba +"Yvypóra kanguekue oñembojoja ambue karaja ha ka'i kanguekue ymaguare guive, ko ta'ãngáme ikatu ojehecha mba'éichapa yvypóra kangue ojogua ambue mymbáre.",tateoba +Yvyporakuéra ohaíva marandeko rehegua héra marandeko kuatiajára.,tateoba +Yvyporakuéra oikóva ipype oñemohenda va’ekue ko tupao guasu ko’ágã oĩva jerere Areguápe.,tateoba +"Yvyporakuéra oñemity, oñangareko hymbakuérare, ha ojapo ao ha opáichagua mba’e ojeipurúva Deporte-pe.",tateoba +Yvyporakuéra upépegua omoĩ jey pe itapu renda oĩ haguépe voi.,tateoba +Yvypóra mitãñepyrũ orekóvo 5 arapokõindy.,tateoba +"Yvypóra oheka hi'upyrã ka'avógui, mymbágui, ýgui ha heta mba'e ambuéva pegua, ojapo hag̃ua hembi'urã.",tateoba +"Yvypóra oipirakutu ho'u hag̃ua, oñemu hag̃ua ha oipuru hag̃ua pira ipire.",tateoba +"Yvypóra oipuru ete kavaju, rerojaha hag̃ua, heta tetãme yvypóra ho'u kavaju ro'o ha ambueva oipuru oguerahánte.",tateoba +Yvypóra oipuru ky'ỹi yva oñembohe hag̃ua tembi'u.,tateoba +"Yvypóra omongu'e va'erã hete opa ára, heta mba'asy ojehapejoko upéicha, oke porãve ha hete omba'apo porãve.",tateoba +"Yvypóra oñepyrũ oipuru kuatiaveve amo ary 1200 Kirito mboyve, China Retã Ymaguare rendápe, ojeipuru va'ekue ñorairõme, oñemohechauka hag̃ua, sa'y rupive, mba'épa ojejuhu ambue rendápe.",tateoba +Yvypóra po rechauka.,tateoba +"Yvypóra pujase'o karaku gua'u, hovy oñemohechauka.",tateoba +Yvypóra reko rembiejakue (,tateoba +"Yvypóra rete ipotĩrõ, ojokóta heta mba'asy.",tateoba +"Yvyra ha'e mbarete, hosã.",tateoba +Yvyra ha'e sa'y sayju.,tateoba +"Yvyra ha'e vevỹi, hosã.",tateoba +"Yvyra jaitýta jave tekotevẽ jaity umi ñaikotevẽtava, ani jaityparei.",tateoba +Yvyra jeheme’ẽme avei oñemba’apo.,tateoba +Yvyrajeitypa apañuãi ndetuicháva ko departamento-pe heta tapicha ombyaipáre ha opokovaieterei ka’aguy rehe.,tateoba +Yvyrakuéra ikarapevéva apytépe katu jajuhu pakuri ha avei juasy’y.,tateoba +Yvyrakuéra niko opaite ka’avóicha oipytyvõ mayma tekovépe oikóva ko yvy ape ári.,tateoba +Yvyramáta rogue oñepyrũ ikã.,tateoba +"Yvyra ñekytĩ rehegua ouvaipaite ko tendápe guarã, hetavéva oiko ãva pe noreste ha sureste gotyo, oĩ haguépe ymave umi yvyrakytĩha tuichaitereíva (aserraderos), omba’apo haguépe umi ka’aguy guasu upéramo guarépe, ko’ãga distrito José Fassardi oĩháme.",tateoba +"Yvyra opáva ohóvo hína ko’ãva: yvyra paje, nandyta, ygary ha tumera aureli; mymba reko rehe oñeñe’ẽvo, umi opáva ohóvo ko’ãva: tiríka, jaguarete, palo serrucho ha arira´y.",tateoba +"Yvyra pehẽngue puku ha apu'áva oñemomichĩ ijapýra gotyo, peteĩ ijapýrare, oguereko mba'e apu'a vava'ỹva.",tateoba +"Yvyra rehegua tembiapo pe imbaretevéva ko región-pe, ome’ẽva yvyra industria omba’apóva yvyra rehepe ha avei róllo jegueraháva ambue tetãme; ko departamento rehe opoko vaive yvyra jeitypa.",tateoba +"Yvyra rovyũ, yvyty yvate ha ysyry potĩ ro’ysã asy mbytépe opu’ã ha akakuaa opyta 73 km.",tateoba +Yvyrupigua tuichavéva ha’e Ruta 8 Dr.,tateoba +Yvy rupi ojejoaju hag̃ua tuichavéva hína umi rutã hũ II “Mcal.,tateoba +"Yvyryrýi ha'e niko guarara ha sarambi sapy'agua oiko yvy apépe umi ita oĩva yvy guýpe oñemohendávo, upéicha oku'e ha otiri yvy ape.",tateoba +"Yvy Sundã, héra tee Tavakuairetã Yvy Sundã (",tateoba +Yvy tuichakue javeve.,tateoba +"Yvytumi, ha'e ñe'ẽ ""yvy atyra'i yvyku'ígui gua"".",tateoba +"Yvytumime ikatu avei jajahu ha jajesareko umi ysyry potĩ asy hetáva ko'árupi ha'éva umi ysyrykuéra Pachongo ha Aguada, ikatu avei jaju jaguatami umi lagunakuéra opytáva yvyty San Antonio jerére.",tateoba +Yvytu pytupyre ha tembi'u karupapyre ohasa ahy'ore.,tateoba +Yvyturusu departamento-pe ningo ndahaku ha naho’ysãitéi.,tateoba +"Yvyty Cristo Rey avei oguereko heta mba’e, umíva apytépe oĩ peteĩ tape po’i ñande rupíva yvyty ariete oĩháme ñañembo’e hagua.",tateoba +Yvytykuéra oñuãmba amo 90% ko tetã apekuégui.,tateoba +Yvyty Marins 2422m ndive.,tateoba +"Yvyty Mbatovi, Ñu Kañy, Pakuri ha Serranía de Rosario, mayma pytaguáva opytáva ijurujái ohechávo ko’ã mba’e oguerohoryetereíva hikuái táva Ka’asapápe.",tateoba +Yvytymbo'e ha Yvy.,tateoba +Yvyty Papagaio Táva Aiuruoca-pe.,tateoba +Yvyty Pedra de São Domingos Tetãvore Minas Gerais ñemby pahaitegua.,tateoba +Yvytypo ñehẽngue oikókuri Ekuato retãme.,tateoba +Yvytyrysýi San Joaquín yvatekue ndohasái 200 metro; kuarahy resẽ gotyo ijyvateve ha ohupyty 250 m rupi.,tateoba +Yvyty San Luis ha Paso Bravo hetaitemi tapicha oho ohecha.,tateoba +"Yvývo, kuarahy resẽ gotyomi, Chaco-gui, osyryry río Melo avei ho’áva ysyry Paraguay-pe.",tateoba +Zika Akãnundu (ojeikuaáva avei Zika mymbachu'ĩ ñarõ mba'asýicha) ha'e peteĩ mba'asy oikóva upe Zika mymbachu'ĩ ñarõ gui.,tateoba +Zona de Núcleo: kóva katu ha’e tenda ojepoko’ýha téra umi sa’i oñembyaiva’ekue (comprende tres núcleos bien diferenciados y característicos del lugar).,tateoba +Zona de Núcleo: tendakuéra avakuéra omo’ambue mimíma haguérupi (ko’ãva apytépe oĩ mbohapy núcleo ndaikatúmo’ãiva jajavy ha ha’eva ko’árupiguánte).,tateoba +"Zona de uso extensivo: Tenda ikatuhárupi umi visitante kuéra oguahẽ mbo’epyrã ha jevy’amihaguã (jajuhu ko’ápe tapepo’i jehechakapyrãkuéraha oñangarekótava nde rehe, tapepo’i ""cross country"", umíva).",tateoba +Zonas de Núcleo: tendakuéra avakuéra omo’ambue mimíma haguérupi (ko’ãva apytépe oĩ mbohapy núcleo ndaikatúmo’ãiva jajavy ha ha’eva ko’árupiguánte).,tateoba +"Zonas de Recuperación y Amortiguación: ãva omba’apo omoĩpora hagua umi mbae’e iñambue’imíva térã umi mba’e oñembyaíva, ko’ã mba’e oikove umi tenda oĩhápe oikóva ava ijykére.",tateoba +"Zonas de uso especial: oĩ ko’ápe korapy michĩ mimíva, ojepuru porãva administración-rã umíva, avei kotykuéra mbohupa rendaguã, jekarurendaguã, oguejy haguã avión ha mba’e.",tateoba +"Zonas de uso intensivo: ko’ãva ha’e paisaje neporãvambajepéva ojeipuruva actividades recreativas hypy’uporãva ojejapohaguã (oĩ área camping rehegua, centros de visita ha oñemaña haguã opárupi gotyo).",tateoba +"Zonas de uso intensivo: kóva hae umi paisajes sobresalientes ha ikatúva jaipuru ñembosarairã, oĩ (áreas de camping, centros de visitas ha miradores panorámicos).",tateoba