Ақша-несие саясатының сценарийін қайта жазсақ


MUNICH – How long will major central banks blindly rely on rigid rules to control inflation and stimulate growth?

МЮНХЕН – Әлемнің ең ірі орталық банктері инфляцияны ауыздықтап, өсімді ұлғайту үшін қашанғы қатаң ережелерге сүйене бермек?


Given the clear benefits of nimble monetary policy, central bankers need to open their eyes to the possibilities that flexibility affords.

Епті ақша-несие саясатының жақсы жақтарын ескере келе орталық банктер бейімделгіштікке де мән бере бастауы қажет.


The rule of thumb for monetary policymakers has long been that if inflation is below official target ranges, short-term interest rates should be set at a level that spurs spending and investment.

Ақша-несие саясатын жасаушылардың қалыптасқан дәстүрі – егер инфляция ресми болжалған диапазоннан көп уақыт төмен тұрса, қысқа мерзімді пайыздық үстемелер шығындар мен инвестицияға серпін беретіндей деңгейде белгіленуі керек.


This approach has meant that once interest rates reach or approach zero, central banks have little choice but to activate large asset-purchase programs that are supposed to stimulate demand.

Бұл тәсілдің ерекшелігі – пайыздық үстемелер нөлге жақындағанда орталық банктердің сұранысты арттыру үшін активтерді сатып алу бағдарламаларын іске қосудан басқа амалы қалмайды.


When circumstances call for it, policymakers default to the predetermined scripts of neo-Keynesian economic models.

Егер жағдай соған жетсе, саяси шешім қабылдаушылар жаңа Кейнс экономикалық моделі негізіндегі белгілі сценарийлер бойынша дефолт жариялайды.


But in too many cases, those scripts have led us astray, because they assume that monetary policy has a measurable and foreseeable impact on demand and inflation.

Бірақ өте көп жағдайда бұл сценарийлер бізді шатастырады, себебі ақша-кредит саясатының сұраныс пен инфляцияға ықпалын өлшеуге және болжауға болады деп ойлайды.


There is plenty of reason to question this assumption.

Бірақ бұл тұжырымды жоққа шығаратын себептер жеткілікті.


For starters, households have not responded to ultra-low interest rates by saving less and spending more.

Біріншіден, отбасылар пайыздық үстеме тым төмен болса да, ақшаны аз сақтап, көп жұмсаған жоқ.


If savings no longer yield a return, people can’t afford big-ticket items or pay for retirement down the road.

Ақша жинау табыс келтірмейтін болса, адамдар қымбат заттар сатып ала бермейді, немесе кейін болатын зейнеттік демалысына ақша жинамайды.


Likewise, companies today are faced with so much uncertainty and so many risks that ever-lower costs of capital have not enticed them to invest more.

Дәл сол сияқты тәуекел өте көп болғандықтан, компаниялар да әрі-сәрі күйде тұр, капиталдың бұрын болмаған деңгейге дейін арзандауы оларды көбірек инвестиция салуға итермелеген жоқ.


It’s easy to see why, despite the data, predetermined formulas are attractive to monetary policymakers. The prevailing wisdom holds that in order to return the inflation rate to a preferred level, any slack in the economy must be eliminated.

Осы мәліметтерге қарамастан, ақша-несие саясатын жасаушылардың бұрыннан бар формулаларға неліктен сүйене беретінін түсіну оңай.


This requires pushing interest rates as low as possible, and when these policies have run their course (such as when rates dip toward the negative), unconventional instruments like “quantitative easing” must be deployed to revive growth and inflation.

Белгілі қағидаға сүйенсек, инфляция деңгейін лайықты деңгейге жеткізу үшін экономикадағы олқылықтардың барлығы түзетілуі керек.


The paradigm has become so universally accepted – and the model simulations underpinning central banks’ decisions have become so complex – that few are willing to question it.

Бұл пайыздық мөлшерлемені мейлінше төмендетуді талап етеді, ал бұл саясат жүзеге асырылғанда (мөлшерлемелер минусқа дейін түсіп кеткенде) өсім мен инфляцияны қайта қалпына келтіру үшін «сандық жеңілдету» сияқты әдеттегіден тыс құралдарды қолдану қажет. Бұл парадигманы жұрттың бәрі қабылдағаны, әрі орталық банктердің шешім қабылдауына негіз болатын модельдердің күрделі болатыны сондай, оған күмәнданатындар өте сирек.


For individual central banks or economists, to do so would be sacrilege.

Жекелеген орталық банктер мен экономистер үшін бұл – қасиетті нәрсені қорлау болар еді.


Central banks do not completely deny the economic costs that these policies imply: exuberance in financial markets, financing gaps in funded pension systems, and deeper wealth inequality, to name just a few.

Орталық банктер бұл саясаттың экономикалық шығындарын, атап айтқанда қаржы нарықтарының шектен тыс толып кетуі, жинақтаушы зейнетақы жүйелеріндегі қаржылық жыртықтарды жамау қажеттігі, байлар мен кедейлер арасында теңсіздіктің артуы сияқты мәселелерін толық жоққа шығармайды.


But these costs are deemed an acceptable price to pay to reach the clearly defined inflation level.

Бірақ инфляцияның нақты белгіленген межесіне жету үшін бұл – оңтайлы баға.


Yet the policies pursued in recent years have given no room for the intangibles – unstable political environments, geopolitical tremors, or rising risks on financial markets – that can send models off course.

Бірақ, соңғы жылдары жүргізілген саясат материалдық емес активтерге орын қалдырмады, тұрақсыз саяси жағдай, геосаяси тартыстар, қаржы нарықтарындағы тәуекелдің артуы – бұлар модельді бағытынан тайдыруы мүмкін.


As the 2008 financial crisis illustrated, the normal distribution of risk was useless for predictions.

2008 жылғы дағдарыс дәлелдегеніндей, тәуекелді қалыпты нормада белгілеудің өзі іске алғысыз болып қалды.


Keynes never tired of arguing that monetary policy becomes ineffective if uncertainty is sufficient to destabilize the expectations of consumers and investors.

Кейнс белгісіздік тұтынушы мен инвестордың үмітін азайтатындай күшті болса, онда ақша-несие саясаты тиімсіз болып қалады дегенді айтудан шаршаған емес.


Өлім жазасы Бангладештегі есірткі саудасын тоқтатпайды


LONDON – The audio quality is poor and the sound of gunshots muffled, but the agony in Ekramul Haque’s voice is unmistakable. On May 26, while speaking with his family by phone, Haque, an elected official in southern Bangladesh, was gunned down by police in an apparent extrajudicial killing.

ЛОНДОН – Аудионың сапасы нашар, атылған оқтың үні қатты естіледі, сонда да Экрамул Хактың даусын жазбай танисың. Бангладештің оңтүстік-шығысында тұратын мемлекеттік қызметкер Хакты мамырдың 26-сында әйелімен телефонмен сөйлесіп тұрған кезінде полиция атып өлтірген.


Bangladeshi authorities insist Haque was a drug dealer who died in an exchange of gunfire, but the audio evidence – captured by his wife as she listened to her husband die – suggests that the officers involved killed him and then planted drugs at the scene.

Бангладештің ресми орындары “Экрамул Хак – есірткі сатушы және ол атыс кезінде қаза тапты” дейді. Ал күйеуін өлтіріп жатқанда оны телефонмен тыңдап тұрған әйелінің айтуынша, полицейлер оны өлтіріп, сол жерге есірті тастап кеткен.


The recording casts a disturbing light on Bangladesh’s new drug-control strategy.

Бұл аудиожазба Банладештің есірткімен күрестегі жаңа стратегиясының олқылығын көрсетеді.


Since May, when Prime Minister Sheikh Hasina revamped her government’s war on drugs, an estimated 25,000 people have been arbitrarily imprisoned, and at least 200 have died in alleged shootouts.

Премьер-министр Шейх Хасина үкіметтің есірткімен күрес саясатын қайта қараған мамыр айынан бері 25 мыңға тарта адам сот шешімінсіз түрмеге қамалып, 200-ге жуық кісі оққа ұшқан.


The parallels to President Rodrigo Duterte’s brutal drug crackdown in the Philippines are chilling.

Елдегі ахуал Филиппин президенті Родриго Дутертенің есірткімен күрестегі тым қатыгез саясатын еске түсіреді.


There, human rights are routinely violated and more than 20,000 people have been slaughtered since 2016.

Онда адам құқықтары жиі бұзылады және 2016 жылдан бері 20 мыңнан астам кісі өлтірілген.


While Duterte’s campaign has drawn international condemnation, Hasina’s purge has been subject to less scrutiny.

Дутерте бастаған науқанды халықаралық қауымдастық жұмыла сынап жатса, Хасинаның “тазалау” операциясына көп назар аударылмай келеді.


The relative lack of international criticism seems to have emboldened the government to act even more ruthlessly.

Халықаралық қауымдастық сыни пікір білдірмеген соң үкімет те шектен тыс қатігез әрекеттерге көшкен сыңайлы.


While the death penalty for drugs has existed in Bangladesh for decades, it has rarely been used.

Бангладеште есірткі қылмыстарына өлім жазасы бұрыннан бар болғанымен, өте сирек қолданылып келген.


This could change dramatically if Parliament approves the government’s bill.

Парламент үкімет ұсынған заң жобасын мақұлдаса, бұл жағдай түбірімен өзгеруі мүмкін.


The ferocity of the authorities’ anti-drug campaign, together with the extremely low threshold for yaba possession, means that even people who use drugs and low-level dealers could face execution.

Үкіметтің есірткімен аяусыз күрес бастауының, “ябаны” аз мөлшерде де сақтауға рұқсат бермеуінің кесірінен есірткі пайдаланатындар мен ең төменгі деңгейдегі есірткі сатушылар да өлімге кесілуі мүмкін.


Despite what governments claim, the death penalty for drug offenses does not target kingpins.

Үкімет сендіруге тырысқанымен, өлім жазасы есірткі сататын топ басшыларын құрығына іліп жатқан жоқ.


It is the poor and the most vulnerable who suffer.

Бұдан кедейлер мен ең дәрменсіздер зардап шегіп келеді.


This would certainly be the case in Bangladesh, where some Rohingya refugees – who have fled horrific persecution in neighboring Myanmar – rely on the drug trade for economic survival.

Көршілес Мьянмадағы жан түршігерлік сүргіннен бас сауғалап Бангладешке келген босқындардың кейбірі күнкөріс үшін қылмысқа барып, осы заңның тұзағына түсуі әбден мүмкін.


Moreover, there is simply no evidence that the death penalty for drug use lowers rates of consumption or trafficking.

Оның үстіне, есірткі қолданғаны үшін өлім жазасын тағайындау оны пайдалану мен сату көлемін азайтуға септесетініне еш дәлел жоқ.


Almost 4,000 people have been executed for drug offenses in the past decade, and the UN Office on Drugs and Crime admits that the drug market is still booming.

БҰҰ-ның Есірткі және қылмыс басқармасының айтуынша, он жыл ішінде есірткі қылмысы үшін 4 мыңдай адам өлім жазасына кесілгенімен, есірткі нарығы ұлғайып барады.


Death penalty laws are little more than grotesque grandstanding by governments seeking to appear “tough” on drugs while blindly ignoring the facts.

Өлім жазасы – есірткімен күресте “қатал” болып көрінгісі келгенімен, фактілерге көз жұма қарайтын үкіметтердің далбаса әрекеті ғана.


Брекситтің Бизнес Қырлары


The decline in the pound’s value may also start to hurt households.

Фунт құнның төмендеуі, сондай-ақ үй шаруашылықтарына зақым келтіре алады.


Consumer price inflation is set to peak at close to 3% this year.

Тұтыну бағаларының инфляциясы биылғы жылы өсіп, 3% деңгейінде тұр.


Yet, given the changing dynamics of the labor market and subdued productivity growth, average wage gains are not likely to be much more than 2.5%.

Дегенмен, еңбек нарығының өзгеріп жатқан динамикасы және өнімділік өсуінің баяулауын ескерсек, орташа жалақының өсуі 2,5 пайыздан аспауы мүмкін.


In real terms, therefore, average household incomes are likely to remain flat or even shrink, undermining the UK economy’s crucial consumer-spending engine.

Сондықтан, орташа тұрмыстық табыстың нақты мөлшері өзгермей немесе тіпті төмендеуі де мүмкін, және бұл Ұлыбритания экономикасының тұтыну шығындарына кері әсер етеді.


Worse, these impending macroeconomic challenges may well be dwarfed by those arising from the coming Brexit negotiations, though perhaps not for the reason one might expect.

Бәлкім, осы төніп келе жатқан макроэкономикалық қиындықтарды алдағы Брексит келіссөздернен туындайтын мәселелер басып кетуі мүмкін, бірақ себептер де біз күтпегендей болуы мүмкін.


The key danger for businesses, as the leader of a construction-engineering firm put it to me, is that planning for all of the possible Brexit scenarios can become an all-consuming affair, causing companies to lose sight of their larger strategic goals.

Бизнес үшін негізгі қауіп, құрылыс-инженерлік фирма көшбасшысы маған түсіндіріп өткендей, Брекситтен туындайтын сценарийлердің барлық жоспарларына дайындалу компаниялардың толықтай жұтып, олар өздерінің үлкен стратегиялық мақсаттарын ұмытып кетуі мүмкін.


The good news is that, so far, the business community seems confident.

Жақсы жаңалық деп әзірге, бизнес-қоғамдастықтың сенімді көрінуін айтып кетуге болады.


Entrepreneurs and CEOs have plenty of experience making decisions in an uncertain world.

Кәсіпкерлер мен компания басшыларында белгісіз әлемде шешімдер қабылдау тәжірибесі мол.


So, despite the Brexit unknowns, they are continuing to invest in future-oriented areas like cloud computing, artificial intelligence, and data analytics.

Сондықтан, Брекситтан туындаған белгісіздікке қарамастан, олар бұлтты есептеу, жасанды интеллект, және деректер аналитикасы сияқты болашаққа бағдарланған салаларға инвестиция салуды жалғастыруда.


The truth is that it is the technological revolution and the surge in consumption in Asia – not the UK’s relationship with the EU – that will transform the way business is done over the next couple of decades.

Негізі, ЕО мен Ұлыбританияның қарым-қатынасы емес, технологиялық революция және Азиядағы тұтынудың артуы алдағы онжылдықтарда бизнестің жасалу жолын өзгертетін болады.


Кері Брексит процесі болады ма?


LONDON – Economic reality is beginning to catch up with the false hopes of many Britons.

ЛОНДОН – Экономикалық шындық көптеген британдықтардың үміттерінің жалғандығын көрсетіп жатыр.


One year ago, when a slim majority voted for the United Kingdom’s withdrawal from the European Union, they believed the promises of the popular press, and of the politicians who backed the Leave campaign, that Brexit would not reduce their living standards.

Бір жыл бұрын, біршама адам Еуропалық Одақтан Ұлыбританияның шығуына дауыс берген кезде, олар танымал баспасөз құралдары, және шығып кету науқанын қолдаған саясаткерлердің, Брексит олардың өмір сүру деңгейін төмендетпейді деген уәделеріне сеніп қалған еді.


Indeed, in the year since, they have managed to maintain those standards by running up household debt.

Шынында да, осы бір жыл ішінде, олар тұрмыстық борышты өсіре отырып, сол деңгейді сақтап қалған.


This worked for a while, because the increase in household consumption stimulated the economy.

Тұрмыстық тұтыным өсуі экономиканы ынталандырғандықтан бұл үрдіс біраз уақыт нәтиже әкеліп отырды.


But the moment of truth for the UK economy is fast approaching.

Бірақ Ұлыбритания экономикасы үшін ақиқат сәті тез жақындап келеді.


As the latest figures published by the Bank of England show, wage growth in Britain is not keeping up with inflation, so real incomes have begun to fall.

Англия Банкінің жариялаған соңғы деректері бойынша, Ұлыбританияда жалақы өсуі инфляциямен ілесе алмай жатыр, сондықтан нақты ақшалай табыстар құлай бастады.


As this trend continues in the coming months, households will soon realize that their living standards are falling, and they will have to adjust their spending habits.

Бұл үрдіс алдағы айларда жалғасын табатындай көрінеді, және үй шаруашылықтары көп ұзамай олардың өмір сүру деңгейінің төмендеп жатқанын түсініп, қаражат жарату әдеттерін реттеуге мәжбүр болады.


To make matters worse, they will also realize that they have become over-indebted and will have to deleverage, thus further reducing the household consumption that has sustained the economy.

Оған қоса, олар қарыздарының тым өскенін ұғынып, ақша жұмсауларын азайтады, ал бұл экономиканы осыған дейін қолдап келген тұрмыстық тұтынудың да азаюына апарады.


Moreover, the BoE has made the same mistake as the average household: it underestimated the impact of inflation and will now be catching up by raising interest rates in a pro-cyclical manner.

Сонымен қатар, Англия Банкі орташа үй шаруашылығы жасаған қатені қайталап жасады: ол инфляция әсерін жете бағаламады және қазір циклдік түрде пайыздық мөлшерлемелерді көтеру арқылы оны қуып жетуге тырысатын болады.


These higher rates will make household debt even harder to pay off.

Бұл жоғары мөлшерлемелер тұрмыстық қарызды төлеуді тіптен қиындатып тастайды.


The British are fast approaching the tipping point that characterizes all unsustainable economic trends.

Британдықтар барлық тұрақсыз экономикалық үрдістерді сипаттайтын бетбұрысты сәтке тез жақындап келеді.


I refer to such a tipping point as “reflexivity” – when both cause and effect shape each other.

Мен бұл сәтті «рефлексивтік» деп қарастырамын, яғни ол себеп пен салдар екеуі бірін-бірі қалыптастыратын кез болып табылады.


Economic reality is reinforced by political reality.

Экономикалық шындық саяси шындықпен нығайтылып тұр.


The fact is that Brexit is a lose-lose proposition, harmful both to Britain and the EU.

Брексит Ұлыбритания мен Еуроодақ үшін де зиянды, екі жақ та жеңіліске жететін жағдай екені рас.


The Brexit referendum cannot be undone, but people can change their minds.

Брексит референдумын қайтару мүмкін емес, бірақ адамдар өз пікірлерін әлі де өзгерте алады.


Шамасы, осылай болып жатқан шығар.


Prime Minister Theresa May’s attempt to strengthen her negotiating position by holding a snap election badly misfired: she lost her parliamentary majority and created a hung parliament (no single party has a majority).

Премьер-Министр Тереза Мэйдің кезектен тыс сайлау өткізу арқылы келіссөздердегі өз позициясын нығайту әрекеті сәтсіз болды: ол парламенттік көпшілігін жоғалтты және асылып тұрған парламентке апарды (бірде-бір партия көпшілікке ие болмаған жағдай).


The primary cause of May’s defeat was her fatal misstep in proposing that elderly people pay for a substantial portion of their social care out of their own resources, usually the value of the homes that they have lived in all of their lives.

Мэй жеңілісінің негізгі себебі: егде адамдардың өздеріне берілген әлеуметтік көмектің елеулі бөлігін өз қалтасынан төлесін деген ұсынысы болды, ал бұл әдетте олар бүкіл өмірін сүрген үйлерінің құны.


This “dementia tax,” as it became widely known, deeply offended the core constituency, the elderly, of May’s Conservative Party.

Бұл «деменция салығы» деген атаумен кеңінен танымал болған төлем, Мэйдің консервативтік партиясының негізін құрайтын егде адамдарды қатты ренжітті.


VATICAN CITY – The scourge of human trafficking is an issue that leaders of all faiths must take very seriously.

ВАТИКАН – Адам саудасы – барлық діндердің басшылары бас қатыруы тиіс үлкен мәселе.


One of the first things that Pope Francis did when he was elected in March 2013 was to write to me, in my capacity as head of the Pontifical Academy of Sciences (PAS), requesting that we study modern slavery and its solutions.

2013 жылғы наурызда Рим Папасы болып сайлана сала Франциск Понтифик Ғылым академиясының басшысы қызметін атқаратын маған хат жазып, заманауи құлдықты зерттеп, оның шешімін іздеуді сұрады.


Nine months later, Francis convened religious leaders from around the world to declare that trafficking humans and their organs, and forced labor and prostitution, are crimes against humanity.

Арада тоғыз ай өткенде Франциск бүкіл әлемнің дінбасыларын жинап, олар адам мен оның мүшелерін саудалауды, күштеп жұмысқа жегу мен жезөкшелікті адамзатқа қарсы қылмыс деп жариялады.


In September 2015, world leaders echoed this conclusion when the United Nations General Assembly unanimously adopted the Sustainable Development Goals – which include a target to end these practices.

2015 жылғы қыркүйекте Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы басқа проблемалармен қоса осыларды да шешуді көздеген Тұрақты даму мақсаттарын бір ауыздан қабылдағанда әлем басшылары осы тұжырымды тағы да құптады.


For these and many other reasons, it is a moral imperative that the world work together to achieve the vision set by our religious and political leaders.

Осы және басқа көп себеп діни және саяси көшбасшылардың діттегендеріне жетуде күллі әлемге моральдық рух береді.


With millions of people still victimized by modern forms of involuntary servitude, there is no time to waste.

Күштеп еңбекке жегудің заманауи формаларынан миллиондаған адам жапа шегіп жатқандықтан, қол қусырып отыруға уақыт жоқ.


Abuse in all of its forms – whether torture, rape, forced marriage, or forced labor – does more than cause physical damage.

Зорлық-зомбылық, зорлау, күштеп үйлендіру, еңбекке жегу сияқты қандай формада болса да, әлімжеттік дене жарақатымен ғана шектеліп қалмайды.


It strikes at a person’s soul, leaving wounds to our self-confidence and ability to trust others that can be even more painful and profound.

Ол адамның жан дүниесіне кесірін тигізіп, өзімізге деген сенімізді жояды, жанымызға ауыр да терең жара салады.


To grasp fully the depravity of this type of “moral violence,” think of friends who love, approve, and affirm one another, and how important those actions are to their individual and collective existence.

Бұл “моральдық зомбылықтың” қаншалық азғын нәрсе екеніне көз жеткізу үшін бір-бірін жақсы көріп, қолдайтын, қанаттандыратын достарды елестетіңіз. Бұл әрекеттер олардың жеке және топтық тіршілігі үшін қаншалық маңызды?


Victims of human trafficking cannot experience this type of friendship easily, because the degradation and humiliation they have suffered can lead them to believe they are unimportant or someone else’s property.

Адам саудасының құрбандары достықтың бұл түрін оп-оңай сезіне алмайды, себебі бастан кешкен кемсіту мен қорлаудың кесірінен олар өздерін мүлде керексіз адам, я біреудің меншігі санайды.


As a result, they are often unable to offer or receive the support and affirmation that true friendship requires.

Соның кесірінен олар нағыз достық кезіндегідей қолдау мен көмек ұсына да, оны сезіне де алмайды.


These disabilities extend to victims’ participation in marriage and family.

Бұл олардың отбасындағы қарым-қатынасына да әсер етеді.


Christ’s message of fraternity, coupled with the anti-slavery movement that began at the end of the eighteenth century, eventually led to the abolition of legal human bondage around the world.

Исаның бауырмалдық туралы өсиеті және 18 ғасырдың соңында басталған құлдыққа қарсы күрес бүкіл әлемде адамды заң негізінде құлдықта ұстауға мүлде тыйым салуға алып келді.


International treaties – like the Slavery Convention of 1926 – made many forms of slavery illegal.

1926 жылғы Құлдық жөніндегі конвенцияны қоса алғанда көп халықаралық құжаттар құлдықтың сан түріне тыйым салды.


However, slavery continues under new names, stirring less public outrage or attention than past violations of civil liberties.

Дегенмен, құлдық адам бостандығы құқығын бұзудың бұрынғы оқиғалары сияқты қоғамның көп наразылығын туғызып, назарын аудармастан, жаңа атпен өмір сүріп жатыр.


While human rights became a defining feature of the post-World War II era, victims of modern slavery still suffer.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңнің басты мәселесі – адам құқықтары десек те, заманауи құлдықтан әлі де жапа шегіп жатқандар бар.


Negative feelings can be helpful in efforts to prevent social exclusion.

Әлеуметтік оқшаулаудың алдын алу үшін негатив сезімдер пайдалы болып жатады.


Indignation might disarm us, but it could also mobilize us to take action.

Ашу-ыза дәрменсіз етуі мүмкін, бірақ ол бізді әрекет жасауға да жұмылдыра алады.


When people observe the intolerable contrast between what is expected in terms of human rights and what victims of modern slavery actually endure, it becomes harder to ignore the unfair distribution of dignity in our societies.

Адам құқықтары жөнінен күтетініміз бен заманауи құлдық құрбандарының басынан кешіп жатқан жайттар арасындағы жер мен көктей айырмашылықты көргенде қоғамдағы қадір-қасиеттің бағалануы тым ала-құла екенін мойындауға тура келеді.


Екпіндеген Қытай экономикасы


LONDON – China’s recently released GDP data for 2017 confirm it: the country’s dramatic rise, with the concomitant increase in its global economic relevance, is not slowing down.

ЛОНДОН – Қытайдың жақында жариялаған 2017 жылғы ЖІӨ жөніндегі есебі бір жайтты айқын дәлелдеді: бұл елдің даму қарқыны және әлем экономикасына ықпалы бәсеңдер емес.


To be sure, there has been fresh media chatter about the reliability of Chinese data, owing to reports that some provinces have been overestimating their economic performance in recent years.

Әрине, ақпарат құралдарында Қытай таратқан мәліметтердің күмәнділігі туралы әңгімелер де болған, себебі елдің кей аймақтары соңғы жылдары экономикалық көрсеткіштерін асыра көрсетуге бейіл.


But for all we know, other provinces may have been doing the opposite.

Дегенмен, басқа аймақтар керісінше де істеп жүруі ықтимал.


And in any case, the provinces that have admitted to inflating their data are not large enough to have a significant impact on the national picture.

Мәліметтерін асыра көрсеткенін мойындаған аймақтардың саны онша көп емес, сондықтан бұл жалпыұлттық нәтижеге соншалық ықпал ете қоймас.


Moreover, two key points are often lost in the debate about China’s official statistics, which the country first starting releasing in the late 1990s.

Оның үстіне, Қытайдың 1990-жылдардың соңынан тарата бастаған ресми статистикалық мәліметтері туралы сөз еткенде екі мәселе назардан тыс қала береді.


First, the debate is relevant only if China is increasing the degree to which it overestimates its data.

Біріншіден, Қытай көрсеткіштерді тым ұлғайтып жіберсе ғана мұндай пікірталасты бастаудың жөні бар.


Second, China’s published data should be considered in the context of its trading partners’ own figures, as well as those of major international companies that do business in China.

Екіншіден, Қытай жариялаған мәліметті оның басты сауда әріптестерінің және Қытайда жұмыс істейтін басты халықаралық компаниялардың өздерінде бар деректермен салыстыра қарау керек.


As I have written before, it is telling that China has overtaken both France and the United States to become Germany’s top trading partner.

Бұрын да жазғанымдай, объективті деректер бойынша Қытай Франция мен АҚШ-ты басып озып, Германияның басты сауда әріптесіне айналды.


As for the annualized 2017 data, most of the media focus has been on China’s reported real (inflation-adjusted) GDP growth, which, at 6.9%, represents the first acceleration in a couple of years and an improvement even on the government’s soft target rate of 6.5%.

Ал 2017 жылдың қорытындысына келер болсақ, ақпарат құралдары көбіне Қытайдың инфляцияны қоса есептегендегі шынайы ЖІӨ өсіміне мән берді. ЖІӨ-нің 6,9 пайызды көрсетуі – екі жылдағы қарқынды ілгерілеу, әрі бұл үкіметтің орташа болжамы – 6,5 пайыздан да жоғары болып шықты.


But the more important figure is China’s nominal GDP growth translated into US dollars.

Бірақ ең бас нәтиже – Қытайдың АҚШ долларына шаққандағы номиналды ЖІӨ өсімі.


Owing partly to a strengthening renminbi, China’s total economic output grew to $12.7 trillion in 2017, representing a massive increase of 13% ($1.5 trillion) in just 12 months.

Бір жағынан юанның нығаюының арқасында Қытайдың жалпы экономикалық өнімділігі 2017 жылы 12,7 триллион долларға ұлғайды, яғни бар-жоғы 12 айдың ішінде 13 пайызға (1,5 триллион доллар) өсті.


Clearly, those who have warned that China is following in Japan’s footsteps and heading for a long-term deflationary cycle have been far off the mark.

«Қытай Жапонияның ізімен ұзақ дефляция кезеңіне кіріп барады» дегендердің болжамы расталмады.


To my mind, such simplistic comparisons are never particularly useful.

Меніңше, бұлай тым қарабайыр салыстырудың қисыны жоқ.


Not only has China averted the risk of deflation; it has done so with an appreciating currency.

Қытай дефляция қаупінің ғана емес, ұлттық валюта нығаюының да алдын алды.


When my former Goldman Sachs colleagues and I first started tracking the rise of the BRIC economies (Brazil, Russia, India, and China) in the early 2000s, we figured that it would take until the end of 2015 just for China to catch up to Japan.

Goldman Sachs-тағы әріптестеріммен бірге 2000-жылдардың басында БРИК (Бразилия, Ресей, Үндістан және Қытай) елдері экономикаларының өсуін бақылай бастағанымызда «Қытай Жапонияны тек 2015 жылы ғана қуып жетеді» деп жобалаған едік.


Yet 2018 has barely started, and already China’s economy is two-and-a-half times larger than Japan’s, five times larger than India’s, six times larger than Brazil’s, and eight times larger than Russia’s.

2018 жыл енді ғана басталды, ал Қытайдың экономикасы қазір Жапонияныкінен 2,5 есе, Үндістандікінен 5 есе, Бразилиянікінен 6 есе, ал Ресейдікінен 8 есе үлкен.


It is also larger than the entire eurozone.

Оның экономикасы бүкіл еуроаймақ экономикасынан үлкен.


China’s staggering $1.5 trillion expansion in 2017 means that, in nominal terms, it essentially created a new economy the size of South Korea, twice the size of Switzerland, and three times the size of Sweden.

Қытайдың бір жылда 1,5 триллион доллардың өнімін артық өндіруі – номиналдық есеппен алғанда бір жылда Оңтүстік Кореяның біреуіндей, Швейцарияның екеуіндей, Швецияның үшеуіндей жаңа экономика қалыптастырып отыр деген сөз.


The latest data suggest that China could catch up to the US, in nominal terms, sometime around 2027, if not before.

Соңғы деректерге қарасақ, Қытай 2027 жылға қарай (бәлкім одан да бұрын) номиналдық есептеу бойынша АҚШ-ты қуып жетпек.


What China Can Teach America About Clean Air

Ауаны тазарту жөнінен Қытай АҚШ-қа қалай үлгі бола алады?


NORTHAMPTON – Every year, more than four million people around the world die prematurely from breathing dirty air.

НОРТГЕМПТОН – Жыл сайын төрт миллионнан астам адам лас ауа жұтып, мезгілсіз қайтыс болады.


In China alone, the number of deaths attributable to air pollution exceeds one million annually.

Бір ғана Қытайдың өзінде жылына лас ауаның кесірінен көз жұматындар саны 1 миллионнан асады.


That figure may not come as a surprise; after all, we are routinely treated to images in the media of thick, sooty smog enveloping Beijing, Shanghai, and other Chinese cities.

Бұл сандар бізді онша таңқалдыра қоймас, себебі Пекин, Шанхай сияқты қалаларды басқан қою қара түтіннің суреттері ақпарат құралдарында жиі жарияланып тұрады.


But America’s air kills, too – and it is getting a lot less attention.

Американың лас ауасы да жұртты улап жатыр, дегенмен оған көп назар аудара бермейміз.


A 2013 MIT study estimated that poor air quality accounts for 200,000 early deaths in the United States each year, more than the number killed by car crashes and diabetes (other studies have put the number lower, closer to 100,000).

Массачусетс технология университетінің 2013 жылғы жасаған есебі бойынша, жыл сайын АҚШ-та 200 мыңға жуық адам (кей зерттеулерде 100 мың адам) лас ауаның кесірінен мезгілсіз қайтыс болады. Бұл – жол апаты мен қант диабетінен көз жұматындардан да көп.


Yet, while China today is aggressively tackling its air pollution problem, the US is rolling back air-quality protections in the name of economic growth – an ill-conceived strategy that will have a devastating impact on human health.

Осы күні Қытай ауаның ластануымен белсенді түрде күресіп жатса, АҚШ дұрыс ойластырылмаған экономикалық даму стратегиясына бола экология мәселесін екінші орынға ысырып қойды. Ал мұның адам денсаулығына зардабы ауыр болмақ.


Ever since the publication of Harvard’s “Six Cities” study in 1993, scientists and public-health officials have been aware of the links between mortality and fine particulate matter, or PM2.5 (airborne particles with a diameter of less than 2.5 microns).

Гарвард университетінің 1993 жылғы «Алты қала» зерттеуі жарық көргелі ғалымдар мен денсаулық сақтау саласының шенеуніктері өлім саны мен PM2.5 деп те аталатын шағын диспенсерлік бөлшектердің (диаметрі 2,5 микрон болатын ауа бөлшектері) арасында байланыстың бар екенін біледі.


When people inhale PM2.5, microscopic solids and liquid droplets of dust, dirt, organic chemicals, and metals can travel deep into the lungs and even enter the bloodstream.

Адам PM2.5-ті жұтқанда шаң-тозаңның, органикалық химиялық заттардың, металдардың кішкене қатты не сұйық бөлшектері өкпеге түсіп, тіпті қан құрамына еніп кетеді.


Research over the past 20 years has tied PM2.5 to a range of adverse health outcomes, including asthma, acute bronchitis, lung cancer, heart attacks, and cardiorespiratory diseases.

Соңғы 20 жылдағы зерттеулерге қарасақ, демікпе, бронхит, өкпе рагы, жүрек талмасы және жүрек-респираторлық ауру сияқты дерт түрлерінің туындауына PM2.5-нің қатысы бар.


We know, too, where most PM2.5 comes from: power plants, heavy industry, and motor vehicles.

Және біз PM2.5-нің көбіне қайдан шығатынын да білеміз. Оларды көбіне электр стансалары, ауыр өнеркәсіп орындары және автокөліктер бөліп шығарады.


During fossil-fuel combustion, carbon dioxide, the world’s most prevalent greenhouse gas, is emitted into the air, along with particles of incompletely combusted solids and gases (mainly sulfur dioxide and nitrogen oxides) that react chemically in the atmosphere to form fine particulate matter.

Мұнай отыны жанғанда жер бетіндегі ең кең тараған жылыжай газы - көміртектің қостотығын және толық жанбаған қатты заттар мен газдардың бөлшектерін (көбіне күкірт диоксиді мен азот оксидін) бөліп шығарады, ауада бұлардың арасында химиялық реакция жүріп, кішкентай қатты заттар түзіледі.


Knowing the killer pollutant and its sources, the US Environmental Protection Agency, under the 1990 Clean Air Act, issued new standards to reduce PM2.5 levels.

Ажал шақыратын ауа ластаушыны анықтаған соң АҚШ-тың Табиғатты қорғау агенттігі 1990 жылғы «Таза ауа» заңына сүйене отырып, PM2.5 деңгейін төмендететін стандарттарды енгізді.


The EPA estimates that between 1990 and 2015, the national concentration of particulate matter fell by 37%, and that in 2010, some 160,000 premature deaths were averted as a result of the regulations.

Табиғатты қорғау агенттігінің есебі бойынша, 1990-2015 жылдар аралығында ауадағы қатты бөлшектердің үлесі 37 пайызға азайған, 2010 жылы осы ережелердің арқасында 160 мың мезгілсіз өлімнің алды алынған.


In short, despite a considerable number of deaths still linked to dirty air, the US had, until this year, been heading in the right direction.

Қысқасын айтсақ, лас ауадан ажал құшып жатқандарың саны көп болғанымен, АҚШ биылға дейін дұрыс бағытта келе жатқан еді.


Now, however, US President Donald Trump has promised to create “unbelievable prosperity” by discarding regulations intended to reduce toxic emissions from coal-fired power plants, lowering or eliminating fuel-efficiency standards for automobiles, and dismantling the EPA.

Алайда, АҚШ президенті Дональд Трамп көмірді пайдаланатын жылу-электр стансаларынан бөлінетін улы заттарды азайту ережелерін алып тастап, автокөліктердегі отын тиімділігі стандарттарын жойып, Табиғатты қорғау агенттігін тарату арқылы «бұрын-соңды болмаған дамуға» жеткіземін деп уәде берген.


He has also vowed to repeal limits on fracking, open up more public lands to coal mining, and expand oil and gas production in the Arctic and Atlantic Oceans.

Ол, сондай-ақ, фрейкингке (қабаттарды судың көмегімен жару) қойылған шектеулерді алып тастап, көмір өндірісін арттыруға, Арктикада және Атлант мұхитында мұнай және газ өндірісін кеңейтуге уәде берді.


Let’s assume, for a moment, that such measures would actually produce prosperity for the entire country, and not just for the fossil-fuel industry.

Бұл шаралар тек жерасты отыны өндірісіндегілерге ғана емес, бүкіл елге игілік әкеледі деп елестетіп көрейік.


What price, as a country, is the US willing to pay?

Америка Құрама Штаттары бұл үшін қандай құн төлейді?


How many early deaths per year are too many?

Жыл сайын қанша адам мезгілсіз ажал құшады?


SHANGHAI – China has firmly established itself as a global leader in consumer-oriented digital technologies.

ШАНХАЙ – Қытай тұтынушыға бағытталған сандық технология әлемінде ғаламның көшбасшысы ретінде орнықты.


It is the world’s largest e-commerce market, accounting for more than 40% of global transactions, and ranks among the top three countries for venture capital investment in autonomous vehicles, 3D printing, robotics, drones, and artificial intelligence (AI).

Ол - әлемдегі ең ірі электронды коммерция нарығы, мұнда әлемдегі транзакциялардың 40 пайызы орындалады, әрі ол венчурлық инвестиция, автономды көлік, 3D баспа, робот пен дрон өндірісі және жасанды интеллект бойынша алдыңғы үштікке кіреді.


One in three of the world’s unicorns (start-ups valued at more than $1 billion) is Chinese, and the country’s cloud providers hold the world record for computing efficiency.

Дүние жүзіндегі құны 1 миллиард доллардан асатын алпауыт стартаптардың үштен бірі - Қытайдікі. Елдің бұлттық технология өкілдері есептеу технологиясы бойынша әлемде көш бастап келеді.


While China runs a trade deficit in services overall, it has lately been running a trade surplus in digital services of up to $15 billion per year.

Қытайда жалпы сауда балансының дефициті байқалғанымен, бұл ел сандық қызмет саласында жылына 15 миллиард долларлық оң сальдоға қол жеткізді.


Powering China’s impressive progress in the digital economy are Internet giants like Alibaba, Baidu, and Tencent, which are commercializing their services on a massive scale, and bringing new business models to the world.

Қытайдың сандық экономикада тамаша жетісіктерге жетуіне Alibaba, Baidu және Tencent сияқты Интернет алыптары септігін тигізді. Бұлар өз қызметтерін үлкен ауқымда коммерциялап, бүкіл әлемдегі бизнес моделін түбірімен өзгертіп жатыр.


Together, these three companies have 500-900 million active monthly users in their respective sectors. Their rise has been facilitated by light – or, perhaps more accurate, late – regulation.

Үшеуін қоса алғанда бұларды айына 500-900 миллион адам белсенді түрде пайдаланады. Бұлардың көтерілуіне оңай ережелер, нақтырақ айтсақ, сол ережелердің кешеуілдетіп енгізілуі әсер етті.


For example, regulators put a cap on the value of online money transfers a full 11 years after Alipay introduced the service.

Мәселен, Alipay қызметін іске қосқаннан 11 жыл өткеннен кейін ғана реттеуші органдар онлайн ақша жөнелтудің жоғарғы шегін белгіледі.


Now, these Internet firms are using their positions to invest in China’s digital ecosystem – and in the emerging cadre of tenacious entrepreneurs that increasingly define it.

Қазір бұл Инернет-компаниялар өз мүмкіндіктерін Қытайдың экожүйесіне және оны қалыптастыруға ат салысып жатқан кәсіпкерлердің толқынына инвестиция салуға жұмсап отыр.


Alibaba, Baidu, and Tencent together fund 30% of China’s top start-ups, such as Didi Chuxing ($50 billion), Meituan-Dianping ($30 billion), and JD.com ($56 billion).

Alibaba, Baidu және Tencent үшеуі бірігіп Қытайдағы ең үлкен стартаптардың 30 пайызын, соның ішінде Didi Chuxing (50 миллиард доллар), Meituan-Dianping (30 миллиард доллар) және JD.com (56 миллиард доллар) компанияларын қаржыландырып отыр.


With the world’s largest domestic market and plentiful venture capital, China’s old “copy-cat” entrepreneurs have transformed themselves into innovation powerhouses.

Әлемдегі ең ірі ішкі нарықтың және венчурлық капиталдың арқасында Қытайдың бұрынғы басқалардан көшіргіш кәсіпкелері нағыз инновациялық орталықтарға айналды.


They fought like gladiators in the world’s most competitive market, learned to develop sophisticated business models (such as Taobao’s freemium model), and built impregnable moats to protect their businesses (for example, Meituan-Dianping created an end-to-end food app, including delivery).

Олар әлемнің ең бәсекелі нарығында гладиаторлар іспетті шайқасып, күрделі бизнес-модельдерді (мәселен Taobao-ның freemium моделі сияқты), өз бизнесін мықтап қорғайтын түрлі әдістер жасап шығуға дағдыланды (мәселен Meituan-Dianping компаниясы тамақты бастан-аяқ әзірлеп, жеткізіп беретін бағдарлама әзірледі).


As a result, the valuation of Chinese innovators is many times higher than that of their Western counterparts.

Соның арқасында қытай инноваторларының құны Батыстағы әріптестеріне қарағанда анағұрлым жоғары.


Moreover, China leads the world in some sectors, from livestreaming (one example is Musical.ly, a lip-syncing and video-sharing app) to bicycle sharing (Mobike and Ofo exceed 50 million rides per day in China, and are now expanding abroad).

Оның үстіне Қытай livestreaming (мәселен, еріннің қозғалысын синхрондайтын, видео алмасатын Musical.ly бағдарламасы), велосипед алмасу сияқты кей салаларда әлем бойынша көш бастап келеді (Mobike және Ofo сияқты велосиед алмасу бағдарламаларының көмегімен Қытайда күніне 50 миллион сапар жасалады, әрі қазір ол әлемге таралып келеді).


Most important, China is at the frontier of mobile payments, with more than 600 million Chinese mobile users able to conduct peer-to-peer transactions with nearly no fees.

Ең бастысы - Қытай мобильдік төлемдер бойынша көш бастады. 600 миллионнан астам қытайлық ешқандай үстемақы төлеместен бір-біріне тікелей ақша жөнелту мүмкіндігіне ие.


China’s mobile-payment infrastructure – which already handles far more transactions than the third-party mobile-payment market in the United States – will become a platform for many more innovations.

Қазірдің өзінде АҚШ-тың үшінші жақтың қатысуымен болатын мобильдік төлем нарығына қарағанда әлдеқайда көп транзакция жасай алатын Қытайдың мобильдік төлем инфрақұрылымы бұдан көп инновацияға мұрындық болатын түрі бар.


As Chinese firms become increasingly technically capable, the country’s market advantage is turning into a data advantage – critical to support the development of AI.

Қытай компанияларының техникалық мүмкіндіктері артқан сайын елдің нарықтағы жетістіктері деректер саласында жетістікке ұласып барады, бұл - жасанды интеллектіні дамытуға үлкен серпіліс.


The Chinese firm Face++ recently raised $460 million, the largest amount ever for an AI company.

Жақында Қытайдың Face++ компаниясы 460 миллион доллар қаражат жинады. Бұл - жасанды интеллект саласындағы бұрын-соңды жиналған ең үлкен сома.


DJI (a $14 billion consumer drone company), iFlyTek (a $14 billion voice recognition company), and Hikvision (a $50 billion video-surveillance company) are the world’s most valuable firms in their respective domains.

Құны 14 миллиард доллар болатын тұтынушылық дрон шығаратын DJI, адам дауысын анықтайтын 14 миллиардтық iFlyTek, бейнебақылау құралдарын шығаратын, құны 50 миллиард доллар болатын Hikvision - әрқайсысы өз салаларындағы әлемнің ең озық компаниялары.


Another important developing trend in China is “online merging with offline” (OMO) – a trend that, along with AI, Sinovation Ventures is betting on.

Қытайдағы белең алып келе жатқан тағы бір тендеция «онлайнды офлайнмен қосуға» (online merging with offline - ОМО) Sinovation Ventures үлкен үміт артып отыр.


Қытай экономикалық тұрақтылығының құпиясы


NEW HAVEN – Once again, the Chinese economy has defied the hand wringing of the nattering nabobs of negativism.

НЬЮ-ХЕЙВЕН – Қытай экономикасы тағы да кері болжамдарды бұрыс деп шығарды.


After decelerating for six consecutive years, real GDP growth appears to be inching up in 2017.

Алты жыл қатарынан төмендегеннен кейін, ЖІӨ-нің 2017 жылы шамалы өсуі байқалғандай.


The 6.9% annualized increase just reported for the second quarter exceeds the 6.7% rise in 2016 and is well above the consensus of international forecasters who, just a few months ago, expected growth to be closer to 6.5% this year, and to slow further, to 6%, in 2018.

Жақында ғана жарияланғандай, екінші тоқсандағы 6,9% жылдық өсім 2016 жылы болған 6,7% -дан артық, және бірнеше ай бұрын биылғы жылы өсім 6,5% -ға жақындап, 2018 жылы одан әрі баяулай отырып, 6% -ға дейін жетеді деген халықаралық талдаушылардың ортақ болжамынан біршама жоғары.


I have long argued that the fixation on headline GDP overlooks deeper issues shaping the China growth debate.

Мен бұрыннан бері ЖІӨ-нің тақырыбына тым көңіл бөлу Қытай экономикасының дамуына қатысты негізгі терең мәселелерді назардан тыс қалуына апарады деп айтып келемін.


That is because the Chinese economy is in the midst of an extraordinary structural transformation – with a manufacturing-led producer model giving way to an increasingly powerful services-led consumer model.

Себебі қазір қытай экономикасы ерекше құрылымдық трансформациядан өтіп жатыр - өндіріске негізделген өндіруші моделінің орнын күшті қызметтерді басшылыққа алған тұтынушы моделі басып жатыр.


To the extent that this implies a shift in the mix of GDP away from exceptionally rapid gains in investment and exports, toward relatively slower-growing internal private consumption, a slowdown in overall GDP growth is both inevitable and desirable.

ЖІӨ құрамының инвестиция мен экспорттан түскен қарқынды табыстан, оған қарағанда баяуырақ өсетін ішкі тұтынуға қарай өзгеруін ескерсек, ЖІӨ-нің жалпы өсімінің баяулауы сөзсіз орын алатын және қажетті жәйт екені анық болып тұр.


Perceptions of China’s vulnerability need to be considered in this context.

Қытай экономикасының осал жерлерін осы тұрғыдан қарастыру керек.


Бұл пікірталастың ұзақ тарихы бар.


I first caught a whiff of it back in the late 1990s, during the Asian financial crisis.

Мен оның бастамасын бірінші рет 90-шы жылдардың соңында, Азиялық қаржы дағдарысы кезінде байқағанмын.


From Thailand and Indonesia to South Korea and Taiwan, China was widely thought to be next.

Тайланд пен Индонезия, Оңтүстік Корея және Тайваньнан кейін келесі Қытай болады деп саналды.


An October 1998 cover story in The Economist, vividly illustrated by a Chinese junk getting sucked into a powerful whirlpool, said it all.

1998 жылғы қазан айындағы The Economist журналының басты бетіндегі қытай қалашығын күшті су иірімінің тартып бара жатқан суреті осы кең тараған пікірді айқын көрсетті.


Yet nothing could have been further from the truth.

Бірақ бұл шындықтан мүлдем алыс болды.


When the dust settled on the virulent pan-regional contagion, the Chinese economy had barely skipped a beat.

Бүкіл вирустық облыс аймағының дағдарыс шаңы бәсеңдегенде, қытай экономикасы тек сәл шайқалды.


Real GDP growth slowed temporarily, to 7.7% in 1998-1999, before reaccelerating to 10.3% in the subsequent decade.

ЖІӨ-нің нақты өсуі 1998-1999 жылдары 7,7% -ға дейін сәл баяулап, кейінгі онжылдықта 10,3% дейін өсті.


China’s resilience during the Great Financial Crisis was equally telling.

Ұлы қаржы дағдарысы кезіндегі Қытайдың тұрақтылығы да көрнекті болды.


In the midst of the worst global contraction since the 1930s, the Chinese economy still expanded at a 9.4% average annual rate in 2008-2009.

1930-шы жылдардан бергі ең ауыр құлдыраудың ортасында, Қытай экономикасы 2008-2009 жылдары орташа жылдық көрсеткіші 9,4% деңгейінде болып өсе түсті.


While down from the blistering, unsustainable 12.7% pace recorded during the three years prior to the crisis, this represented only a modest shortfall from the 30-year post-1980 trend of 10%.

Дағдарысқа дейін үш жыл ішінде болған, тұрақсыз және тым өскелең 12,7 пайыздан төмен болғанымен бұл деңгей 1980 жылдан кейінгі 30-жылдық кезеңдегі 10% -ға тең үрдістен біраз ғана төмен болды.


Indeed, were it not for China’s resilience in the depths of the recent crisis, world GDP would not have contracted by 0.1% in 2009, but would have plunged by 1.3% – the sharpest decline in global activity of the post-World War II era.

Шынында да, соңғы дағдарыста Қытайдың тұрақтылығы болмаса, 2009 жылы әлемдік ЖІӨ 0,1% -ға төмендемей, 1,3% -ға құлдырайтын еді және бұл екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдегі жаһандық белсенділіктің ең күрт құлдырауы болар еді.


The latest bout of pessimism over the Chinese economy has focused on the twin headwinds of deleveraging and a related tightening of the property market – in essence, a Japanese-like stagnation.

Қытай экономикасына қатысты пессимизмнің соңғы үрдісі жылжымайтын мүлік нарығының қысқаруы және борыш салмағының жеңілдеуі - негізінен, жапондыққа ұқсас тоқырауға бағытталған.


LONDON – In recent weeks, Western media commentators have focused extensively on the Communist Party of China’s (CPC) decision to abolish presidential term limits, which will allow Xi Jinping to remain in power indefinitely.

ЛОНДОН – Соңғы апталарда Батыс ақпарат құралдары Қытай Коммунистік партиясының төраға болып сайлануға қойылған шектеуді алып тастап, сол арқылы Си Цзиньпиннің өмір бойы билікте қалуына мүмкіндік беретін шешіміне көп көңіл бөлді.


Unsurprisingly, they have generally responded to the news with disappointment and skepticism about the Chinese political model.

Олардың бұл жаңалыққа наразылық білдіріп, Қытайдың саяси моделіне күмәнмен қарауы түсінікті.


Many observers assumed that China would inevitably embrace Western-style liberal democracy.

Сарапшылардың көбі Қытай Батыс стиліндегі либер-демократияға әйтеуір бет бұрады деп болжаған.


But even though I, too, was slightly taken aback by the CPC’s latest decision, I never considered that simplistic interpretation of modern-day China to be particularly sensible.

Қытай Компартиясының шешімі аздап ойландырғаны рас, дегенмен өз басым қазіргі Қытайды қарапайым түрде түсіндіру – ақылға сыймайтын әрекет деп ойлаймын.


Now, let me be clear: I am not going to argue that unelected strongman leadership is superior to Western-style democracy.

Бірден басын ашып алайық: сайланбаған қатаң басшының ел басқаруы Батыс стиліндегі демократиядан жақсы дегенді дәлелдегелі тұрған жоқпын.


If I believed that Xi was preparing to rule China with an iron fist for the next 20-plus years, I would share the doubts of many other commentators.

Си Цзиньпин Қытайды 20 жылдан астам уақыт билеп-төстейтін болса, онда мен де басқа сарапшылардың күдігіне қосыламын.


But allow me to suggest a more open-minded interpretation.

Дегемен, сәл кең ауқымда талдап көрейік.


For starters, as Yuen Yuen Ang of the University of Michigan reminds us in her excellent book How China Escaped the Poverty Trap, China has lifted hundreds of millions of people out of poverty without adhering to the conventional Western approach to development.

Біріншіден, «Қытай кедейлік қамытынан қалай құтылды?» атты тамаша еңбегінде Мичиган университетінің ғалымы Юн Юн Ан айтқандай, Қытай дамуға қатысты Батыстың дәстүрлі әдістерін қолданбастан жүздеген миллион адамды кедейліктен құтқарды.


In fact, a young Beijing-based entrepreneur I met recently estimates that at least 20% of Chinese – over 250 million people – are now making $40,000 per year.

Жақында пекиндік жас бизнесменмен кездестім. Оның айтуынша, қытайлардың 20 пайызы, яғни 250 миллион адам жылына 40 мың АҚШ долларындай табыс табады екен.


Besides the United States, no other country in the world has that many people generating that much individual wealth.

Осыншама көп адам мұндай қыруар ақша табатын АҚШ-тан басқа бірде-бір ел жоқ.


Whether Westerners like to admit it or not, that is a remarkable achievement.

Батыс халқы мұны мойындай ма, жоқ па, бұл – шынымен үлкен жетістік.


But even more remarkable is the fact that it has happened under a non-democratic system, and that Chinese citizens appear to be rather content.

Ең бастысы – мұның барлығы демократиялық емес жүйеде болды, ал елдегі жағдайға халықтың басым бөлігінің көңілі толатын сияқты.


Although small-scale protests are not uncommon, even among those in the top 20%, they tend to be scattered and fleeting.

Шағын наразылық шаралары жиі болып тұратыны рас, бірақ олар әлгі өте бай 20 пайыздың ішіне байқалмай қалады.


Енді мынаны елестетіп көріңіз.


If China can sustain 5.5-7% annual economic growth for the next 15 years, the number of Chinese earning $40,000 per year could more than double.

Егер Қытай алдағы 15 жылда жылына 5,5-7 пайыз экономикалық өсім деңгейінде қала беретін болса, онда жылына 40 мың доллар табатын қытайлықтар саны екі есе артады.


In that case, they probably will not be particularly concerned that Xi is still their country’s anointed leader.

Мұндай жағдайда олардың Си Цзиньпиннің әлі де ел басқарып отырғанына онша бас ауырта қоймасы анық.


Осы жерде екінші қорытындыға келеміз.


Contrary to the pessimists who have long been wrong about looming threats to China’s GDP growth, I suspect that China’s ultimate undoing could actually be its hukou (household registration) system.

Пессимистер Қытайдың ЖІӨ-сінің өсуінен көптен бері қауіп етіп жүр. Ал менің ойымша, Қытайды құрдымға кетіретін - оның hukou (тіркеу) жүйесі.


Қытайды SDR-ден шығарып тастау керек пе?


SANTA BARBARA – Last week, the Chinese government tightened its grip on the renminbi’s exchange rate.

САНТА-БАРБАРА – Өткен аптада, Қытай үкіметі юань айырбас бағамын қатты бақылауға алды.


China has now effectively reneged on a promise it made 18 months ago, when it lobbied its way into the basket of currencies that determines the value of the International Monetary Fund’s synthetic reserve asset, the Special Drawing Right (SDR).

Қытай 18 ай бұрын Халықаралық валюта қорының синтетикалық резервтік активінің құны, арнайы қарыз алу құқығы (SDR) анықталатын валюталар тобына юаньды кіргізуді қолпаштағандағы берген уәдесін бұзып отыр.


China’s latest move will hardly strengthen confidence in its currency.

Қытайдың соңғы әрекеттерінің оның валютасына деген сенімді нығайтуға берер көмегі аздау.


As some of us warned at the time, the renminbi’s admission to the SDR basket was a highly political decision that could have adverse long-term consequences.

Алдында сарапшылар ескерткендей, SDR себетіне юаньды кіргізу ұзақ мерзімде зиянды салдары бар аса саясаттандырылған шешім болды.


The basket had previously comprised the US dollar, the euro, the British pound, and the Japanese yen – all world-class currencies that meet the IMF’s two criteria for admission: they are issued by the world’s leading exporters, and they are “freely usable,” meaning that they are widely exchanged worldwide.

Бұл себетке бұрын АҚШ доллары, еуро, британдық фунт, және жапон йенасы кірген еді. Бұл әлемдік деңгейдегі валюталар ХВҚ-ның екі талабына сәйкес келеді: олар әлемдегі жетекші экспорттаушыларымен айналысқа шығады, және олар «еркiн пайдаланылады», яғни олар кеңінен бүкіл әлемде айырбасталады.


By contrast, the renminbi met only the first criterion when it was included in the SDR.

Керісінше, юань SDR себетіне енген кезде, тек бірінші талапқа сәйкес болды.


Although China was already the world’s largest exporting country, its financial markets were primitive, and its currency plainly fell far short of being freely usable.

Қытай ол кездің өзінде әлемдегі ең ірі экспорттаушы ел болғанымен, оның қаржы нарықтары қарабайыр болды, және оның валютасы нағыз еркiн пайдаланылудан алыс болды.


In 2015, the renminbi ranked seventh in global central-bank reserves, eighth in international bond issuance, and 11th in global currency trading; and it remained non-convertible for most capital-account transactions.

2015 жылы юань орталық банктердің жаһандық резервтерінде жетінші орында, халықаралық облигациялар шығаруда сегізінші, және жаһандық валюта саудасында он бірінші орында болды. Көптеген капитал транзакциялары бойынша ол айырбасталмады.


Десе де, юань сол себетке қабылданды.


China had made it abundantly clear that it would not be happy with a negative decision, and no one wanted to poke the dragon.

Қытай теріс шешіммен келіспейтінін анық білдірген еді, және ешкімнің айдаһарды ашуландырғысы келмеді.


But rather than upholding its usual standards, the IMF and its principal members settled for China’s vague promise to make the renminbi more usable sometime in the future.

Өздерінің стандарттарын ұстанудың орнына ХВҚ және оның негізгі мүшелері, болашақта юань қолдануын кеңейтеміз деген Қытайдың бұлыңғыр уәдесіне көнген еді.


Historically, the People’s Bank of China (PBOC) had fixed the renminbi’s exchange rate on a daily basis, without regard to underlying market sentiment; and it had allowed for the renminbi to trade only within very narrow limits.

Тарихи, Қытай Халық банкі (ҚҰБ) нарық жағдайын есепке алмай, күн сайын юань бағамын бекітіп отырған еді; және ол өте тар валюталық дәліз ішінде ғана юаньмен сауда жүргізуге мүмкіндік берген еді.


But even before the IMF decided to include the renminbi in the SDR, the Chinese government announced that it was loosening its control over the currency.

Бірақ, ХВҚ SD қатарына юаньді енгізу туралы шешім қабылдамас бұрын, Қытай үкіметі бұл валютаны бақылаудан босатамыз деп жариялады.


The PBOC declared that market signals would henceforth be factored into its daily exchange-rate fixing.

ҚҰБ бұдан әрi күнделікті валюта бағамы белгілегенде нарықтық сигналдарды ескереміз деп жариялады.


And it promised gradual liberalization of China’s capital controls, which would boost the renminbi’s attractiveness to investors.

Сонымен қатар банк біртіндеп Қытайдағы капитал қозғалысын бақылауды ырықтандырамыз деп уәде берген, және бұл инвесторларға юань тартымдылығын арттыратын еді.


And yet the Chinese authorities’ latest move indicates that they have no intention of playing by the rules.

Бірақ қытай билігінің соңғы шешімдері олардың аталған ережелерге сәйкес ойнауға ниеті жоқ екенін көрсетеді.


Instead of further loosening its grip on the exchange rate, the PBOC is reasserting control and reducing the role of market sentiment in its decision-making.

Одан әрі айырбас бағамына ықпалын азайтудың орнына, ҚҰБ бақылауды күшейтіп және оның шешім қабылдау механизмдеріне нарықтық үрдістердің рөлін азайтып жатыр.


The proof is in the pudding: the renminbi is clearly less freely usable than it was 18 months ago.

Дәлелі анық көрініп тұр - юаньді қолдану еркіндігі 18 ай бұрынғыға қарағанда азайған.


Since mid-2016, China has been imposing strict new capital controls to prevent the renminbi from pouring out of the country and being converted into dollars.

2016 жылдың ортасынан бастап, мемлекетте Қытайдан юаньнің ағымдарын тоқтатып және оның долларға айырбасталуын болдырмау үшін капитал қозғалысын бақылаудың жаңа қатаң басқару элементтері қолданылып жатыр.


HONG KONG – At the recently concluded World Economic Forum Annual Meeting in Davos, Switzerland, Chinese President Xi Jinping mounted a robust defense of globalization, reaffirming his country’s “open door” policy and pledging never to seek to start a trade war or to benefit from devaluation of its currency.

ГОНКОНГ – Швейцарияның Давос қаласында жақында аяқталған Дүниежүзілік экономикалық форумның жыл сайынғы жиынында Қытай төрағасы Си Цзиньпин жаһандануды барынша қорғап, өз елінің «ашық есік» саясатын жүргізетінін тағы да қуаттады және сауда соғысын бастамайтынына, өз валютасын құнсыздандырудан пайда көрмейтініне сендірді.


Soon after, US President Donald Trump, in his inaugural address, effectively made the opposite pledge: using the word “protect” seven times, he confirmed that his “America first” doctrine means protectionism.

Арада көп өтпестен АҚШ президенті Дональд Трамп инаугурацияда сөйлеген сөзінде бұған қарама-қарсы уәде берді: «protect» («қорғау») сөзін жеті рет қолданған ол «Алдымен – Америка» деген доктринаның айналып келгенде протекционизм екенін растады.


Trump speaks of the United States as an economy in decline that must be revitalized.

Трамп «АҚШ-тың экономикасы құлдырап бара жатқандықтан, оның еңсесін тіктеу керек» деген тұрғыда сөйледі.


But the reality is that the US economy has been performing rather well in the last two years.

Ал шын мәнісінде АҚШ экономикасы соңғы екі жылда жақсы қарқын алып келеді.


Its recovery has outpaced that of other advanced economies; job creation has been impressive; and the dollar has been strong.

Басқа дамыған елдермен салыстырғанда оның экономикасы жылдам дамыды, көп жұмыс орындары ашылды, доллар да өз биігінде тұрды.


The dollar’s value has risen particularly high in the last few months, as Trump’s promises to increase government spending, lower business taxes, and cut regulation have inspired a flight to quality by investors.

Әсіресе соңғы екі айда Трамп үкімет шығындарын арттырып, бизнестің салықтарын азайтамын деп уәде бергелі инвесторлар сапаға деген ұмтылысты арттыра түсті.


By contrast, the Chinese renminbi has weakened significantly – from CN¥6.2 per dollar at the end of 2014 to CN¥6.95 at the end of last year – owing largely to declining investment and exports.

Есесіне, Қытай юані біршама әлсіреді: көбіне инвестиция мен экспорттың азаюының кесірінен 2014 жылдың соңында бір доллар CN¥6.2 болса, өткен жылдың соңында АҚШ долларының бағамы CN¥6.95-ға жетті.


Trump has accused China of intentionally devaluing the renminbi, in order to boost its export competitiveness.

Трамп Қытайды «экспорттағы бәсекелестігін арттыру үшін юанды әдейі құнсыздандырып отыр» деп айыптады.


But the truth is quite the opposite: in the face of strong downward pressure on the renminbi, China has sought to keep the renminbi-dollar exchange rate relatively stable, – an effort that has contributed to a decline of more than $1 trillion in official foreign-currency reserves.

Бірақ шынайы жағдай басқаша болды: юаньға қысым күшті болғанына қарамастан, Қытай юань-доллар айырбас бағамын салыстырмалы түрде тұрақты ұстады, соның кесірінен елдің шетел валютасындағы резерві 1 триллион долларға азайды.


China does not want the renminbi to depreciate any more than Trump does.

Трампқа қарағанда юаньның құнсызданбауына Қытай көбірек мүдделі.


But no country has full control over its exchange rate.

Бірақ валюта бағамын толық бақылауда ұстай алатын ел жоқ.


One factor affecting exchange rates is a rapidly changing global supply chain.

Валюта бағамына әсер ететін және бір фактор – ғаламдық жеткізілім тізбегінің жедел өзгеруі.


Evolving consumption patterns, regulatory regimes, and digital technologies have lately encouraged more domestic production.

Тұтыну құрылымындағы өзгерістер, реттеу режимдері және сандық технологиялар соңғы кездері отандық өнімді өндіруге көбірек ықпал етті.


In the US, manufacturing has received a boost from technologies like robotics and 3D printing.

АҚШ-та робот жасау, 3D баспа сияқты технологиялардың дамуы өнеркәсіпке серпін берді.


That has supported economic recovery, without increasing its imports from Asia.

Бұл Азиядан импортты көбейтпей-ақ экономиканың еңсесін тіктеуге жол ашты.


Meanwhile, China is already shifting from an export-driven growth model to one based on higher domestic consumption, so a stronger renminbi might serve its economy better.

Ал Қытай болса қазір-ақ экспортқа негізделген даму моделінен ішкі тұтынуға бағытталған модельге ойысып келеді, сондықтан юаньның құнды болуы экономикаға көбірек пайдалы болар еді.


China’s current-account surplus fell to just 2.1% of GDP in 2016, and the International Monetary Fund projects it to narrow further, as exports continue to fall.

Қытайдағы ағымдағы шоттың профициті 2016 жылы жалпы ішкі өнімнің 2,1 пайызына дейін төмендеді, және Халықаралық валюта қоры экспорт азайып бара жатқандықтан оның көлемі тіпті кішірейеді деп болжайды.


But the current account is not the only relevant factor.

Дегенмен, ағымдағы операциялар – жалғыз фактор емес.


Lies, Damn Lies, and Vietnam’s Trade Statistics

Вьетнамның экспортына қатысты жалған сараптама


SINGAPORE – On April 17, Bloomberg reported that China had overtaken the United States as Vietnam’s largest export market.

СИНГАПУР – 17 сәуірде Bloomberg Қытай АҚШ-ты ығыстырып, Вьетнамның ең ірі экспорт нарығына айналғанын хабарлады.


According to figures cited by the news organization and tallied by the International Monetary Fund, Vietnam’s exports to China totaled $50.6 billion in 2017, compared to $46.5 billion in exports to the US.

Ақпарат агенттігі келтірген және Халықаралық валюта қоры санаған мәліметтерге қарағанда, 2017 жылы Вьетнамның Қытайға экспорт көлемі – 50,6 миллиард доллар, ал АҚШ-қа экспорты 46,5 миллиард доллар болған.


If these numbers are accurate, they would represent a significant shift in the triangular relationship between Vietnam, China, and the US.

Егер бұл сан рас болса, онда Вьетнам, Қытай және АҚШ арасындағы үшжақты қарым-қатынаста елеулі өзгеріс болып жатыр деген сөз.


As Bloomberg succinctly put it, the data underscore how the world’s second-largest economy is “growing its influence in the region” at the expense of the US.

Bloomberg мұны әлемнің екінші ірі экономикасы АҚШ-есебінен “аймақтағы ықпалын арттыруға тырысып жатыр” деп нақты сипаттады.


Preliminary statistics from the General Department of Vietnam Customs (GDVC), which oversees Vietnam’s trade data, contradict the IMF assessment. According to the GDVC, exports to the US last year totaled $41.6 billion, while exports to China stood at $35.5 billion.

Бірақ, саудаға қатысты сандар толық жағдайды баяндамайды, зер сала оқысақ, бұл сандар тіпті қате болып шығуы мүмкін. Вьетнамның сауда мәліметтерін қадағалайтын Вьетнам кедендік қызметі бас басқармасының алдын ала статистикасына қарағанда, былтыр АҚШ-қа экспорт 41,6 миллиард, ал Қытайға 35,5 миллиард доллар болған.


In other words, by Vietnam’s count, the US remained its largest export market by a margin of 17%, a gap that held steady during the first three months of 2018.

Яғни, Вьетнамның есебі бойынша, АҚШ – елдің ең басты экспорт нарығы рөлін сақтап отыр, және 17 пайыздық артық шама 2018 жылдың алғашқы үш айында тұрақты түрде сақталды.


So, what can account for the discrepancies between the official data and the IMF’s figures?

Сонымен, ресми мәлімет пен ХВҚ есебінің артасындағы бұл айырмашылық нені білдіреді?


One possible explanation is methodological: the Fund and the GDVC simply used different formulas to arrive at their estimates.

Мұның бір сыры әдістемеде болуы мүмкін, яғни ХВҚ мен Вьетнам кедендік қызметі жалпы есепті шығару үшін әртүрлі формулаларды қолданған болуы ықтимал.


But a gap of $15.1 billion on the China side of the ledger makes this highly unlikely.

Бірақ 15,1 миллиард доллар айырмашылық шығуы мүмкін емес.


Another possibility is that the IMF sourced its data exclusively from Chinese authorities.

Екінші себеп – ХВҚ мәліметтерді тек қана Қытай өкіметінен алған болуы ықтимал.


Бұған да дәлел болар нәрсе жоқ.


A third theory – which, admittedly, is impossible to prove beyond a reasonable doubt – may be the most credible: both sides manipulated annual and monthly trade data to bolster their own narratives.

Үшінші, іс жүзінде дәлелдеу мүмкін емес болса да, ең нанымды теория – екі тарап та өз сөздерін дәлелдеу үшін жылдық және айлық сауда мәліметтерімен манипуляция жасап отырған болуы мүмкін.


For Vietnam, data indicating lower exports would support the government’s efforts to extend trade deeper into Chinese markets.

Вьетнам үшін экспорт деңгейінің төмендігі туралы мәлімет үкіметтің Қытай нарығына ұмтылу әрекетіне көмектескен болар еді.


Plagued by a large and persistent bilateral trade deficit, Vietnamese officials have long requested that their Chinese counterparts allow more imports from Vietnam.

Екі арадағы ұзақтан қалыптасқан сауда дефициті кесірінен Вьетнам басшылығы Қытайдағы әріптестерін Вьетнамнан көбірек тауар қабылдауға көндіре алмай келеді.


The numbers released by GDVC would advance – or at least not undermine – that goal.

Вьетнам кеден қызметі таратқан сандар осы мақсатқа жетуге көмектеседі, не тым болмаса оған кесірін тигізбейді.


For China, on the other hand, inflating the figures for imports from Vietnam could help neutralize such a request, reminding the Vietnamese authorities of how important trade with China is to their country’s economy.

Ал Қытай үшін Вьетнамнан келетін импортты ұлғайтып көрсету елдің әлгі ұмтылысын бәсеңдетуге, Вьетнам басшылығына “сіздің елдің экономикасы үшін Қытайдың маңызы өте зор” деп ескертуге жәрдемдеседі.


Higher trade figures may persuade Vietnam to maintain friendly bilateral ties, and perhaps even to adopt more accommodating positions on thorny regional security issues, such as the South China Sea dispute.

Сауда айналымының жоғары көрсеткіші Вьетнамды достық негіздегі екіжақты қарым-қатынасты дамытып, аймақтық қауіпсіздікке, соның ішінде Оңтүстік Қытай теңізі дауына қатысты ұстанымын жұмсартуға көндірер еді.


Соғыс әдеті қалмаған Ресей


MOSCOW – A few weeks ago, Mikhail Gorbachev – the last leader of the Soviet Union and the man who did more than anyone to end the Cold War – told the German newspaper Bild that it is possible “to recognize all the features of a new cold war in today’s world.”

МӘСКЕУ – Бірнеше апта бұрын Совет одағының соңғы басшысы әрі қырғиқабақ соғысты тоқтатуға ең көп еңбек сіңірген адам – Михаил Горбачев немістің Bild газетіне берген сұхбатында қазіргі әлемде «қырғиқабақ соғыстың барлық нышандарын көруге болатынын» айтты.


The United States “has already dragged” Russia into it, Gorbachev has said, in an effort “to realize its general triumphalist idea.”

Горбачевтың айтуынша, АҚШ «триумфалистік идеясын жүзеге асыру жолында» Ресейді де осыған тартып үлгерді.


But is the current antagonism between the US and Russia really “new”?

Бірақ АҚШ пен Ресей арасындағы бұл антагонизм шынымен жаңа құбылыс па?


And is it credible to place the blame overwhelmingly on the US, as Gorbachev and certainly the Kremlin are inclined to do?

Және Горбачев пен Кремль сияқты бар кінәні АҚШ-қа артып қоюымыз керек пе?


To answer these questions, we must look to history – beginning long before Winston Churchill’s “Iron Curtain Speech” in 1946.

Осы сұрақтарға жауап беру үшін Уинстон Черчильдің 1946 жылғы «Темір перде туралы» баяндамасынан әлдеқайда бұрынғы тарихқа көз салуымыз керек.


In fact, the adversarial relationship between Russia and the West began over a century before the Cold War.

Іс жүзінде Ресей мен Батыс арасындағы бақталастық Қырғиқабақ соғыстан бір ғасыр бұрын басталды.


Back in the 1820s, Russia emerged not only as the principal victor in the Napoleonic wars, but also as the most conservative – or, more accurately, reactionary – force in Europe.

1820-жылдары Ресей Наполеон соғыстарының басты жеңімпазына ғана емес, Еуропадағы ең консервативті, нақтырақ айтсақ, ең реакциялық күшке айналды.


Under Czars Alexander I and Nicholas I, it stood ready to counter any sign of a renewal of the “revolutionary plague” infecting the continent’s monarchies.

І Александр мен І Николай патшалардың тұсында Ресей құрлықтың барлық монархияларына жұққан «революция обасына» қарсы тұруға дайын болды.


By 1830, the rift between the “Holy Alliance” countries (Russia, Prussia, and Austria) and the rest of Europe was deep.

1830 жылы «Қасиетті альянс» елдері (Ресей, Пруссия, Австрия) мен Еуропаның басқа бөлігінің арасында тым үлкен алшақтық болды.


And, when Russia suppressed two “color” revolutions – the Polish revolt of 1830-1831 and the Hungarian revolution of 1848-1849 – it became even deeper.

Ресей екі бірдей «түрлі-түсті революцияны» - 1830-31 жылдардағы поляк бүлігін және 1848-49 жылдардағы венгер революциясын басып тастаған соң екі ара тіпті алшақтай түсті.


Both interventions incited a massive surge in anti-Russian sentiment across the continent.

Бұл екі жағдай да бүкіл құрлықта Ресейге деген наразылықты өршітіп жіберді.


To strengthen Russia’s position, Nicholas I looked to the Orthodox populations in the Balkans and the Ottoman Empire, with his naval minister, Alexander Menshikov, demanding in 1853 that Russia be named an official protector of the Ottoman Empire’s 12 million Orthodox citizens.

Ресейдің ұстанымын нығайту үшін І Николай Балқан мен Оттоман империясындағы православтарға мойын бұрды, оның әскери министрі Александр Меньшиков 1853 жылы өзін Оттоман империясындағы 12 миллион православ христиандардың қорғаушысы деп жариялауды талап етті.


When the demand was rejected, Russian troops occupied Ottoman-controlled Moldavia and Wallachia – a move that eventually led to the Crimean War, which Russia lost spectacularly in 1856.

Бұл талабы орындалмаған соң Ресей әскері Оттоман империясының қарамағындағы Молдавия мен Валахияны басып алды, мұның соңы Қырым соғысына ұласып, Ресей 1856 жылы бұл ұрыста ойсырай жеңілді.


To my mind, that loss marks the end of a first, roughly 30-year Cold War between Russia and Europe.

Менің ойымша, осы жеңілістен соң Ресей мен Еуропа арасындағы шамамен 30 жылға созылған Қырғиқабақ соғыс аяқталды.


What most people think of as the Cold War began nearly a century later, after World War II, when the Soviet Union, seeking to expand its sphere of influence, installed communist governments from Poland to Bulgaria.

Көпшіліктің пікірі бойынша, Қырғиқабақ соғыс осыдан бір ғасырдай уақыт өткен соң, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін басталды. Ықпал ету аймағын кеңейту үшін Совет одағы Польшадан Болгарияға дейінгі аралықта коммунистік өкіметтер орнатты.


In 1946, it began to destabilize Greece, and at the Council of Foreign Ministers, established under the 1945 Potsdam Agreement, the Kremlin demanded control over Tripolitania in North Africa – a demand that Western leaders rejected.

1946 жылы олар Грекияны шайқады, содан кейін 1945 жылғы Потсдам келісімі негізінде құрылған Сыртқы істер министрлерінің кеңесінде Кремль Солтүстік Африкадағы Триполитанияны бақылау тізгінін қолына беруді талап етті. Батыс елдерінің басшылары бұл талапты орындаудан бас тартты.


The next year, the Soviet Union prevented its satellite states from participating in the Marshall Plan, aimed at restoring Europe’s economy after the war.

Келесі жылы Совет одағы өзімен одақтас елдерді соғыстан кейін Еуропаның экономикасын қалпына келтіруді мақсат тұтқан Маршалл жоспарына қосқызбай тастады.


Joseph Stalin subsequently imposed a blockade on West Berlin, in a failed effort to enforce compliance with that decision.

Осы шешімді орындатқызу үшін Иосиф Сталин Батыс Берлинге блокада жасады.


The Cold War brought the Soviet Union and the US to the brink of war over Korea in the 1950s and Cuba in 1962.

Қырғиқабақ соғыс кесірінен Совет одағы мен АҚШ 1950-жылдары Корея үшін, 1962 жылы Куба үшін соғысуға шақ қалды.


Хашоггиді өлтірткендер жазасыз қалмауы тиіс


AMSTERDAM – The details of the brutal, premeditated murder of Saudi journalist Jamal Khashoggi are astonishing.

АМСТЕРДАМ – Саудия журналисі Жамал Хашоггиді алдын ала жоспарлап, қатыгездікпен өлтіру оқиғасы жан түршіктіреді.


Next, there are the alleged perpetrators: a 15-member team that included a forensic doctor who once worked in Australia and brought a bone saw, and a body double who put on Khashoggi’s clothes – probably while they were still warm – and casually slipped out the back door.

Екіншіден, қылмысты жасады деп айыпталған 15 адамға қараңыз: арасында кезінде Австралияда жұмыс істеген сот-медицина сарапшысы (сүйек кесетін араны сол алып келген деседі) мен Хашоггидің “сыңары” бар, ол марқұмның (бәлкім әлі жылы болып жатқан) киімдерін киіп, артқы есіктен шығып кеткен.


But the most shocking revelation may be this: the Saudis knew they could get away with murder.

Бірақ ең таңқалдырарлығы – саудиялықтар жазадан құтылып кететіндерін білген.


Recent figures published by UNESCO, the United Nations organization that is tasked, in part, with promoting the safety of journalists worldwide, show that in nine of ten cases, perpetrators are never punished for murdering a journalist.

БҰҰ-ның басқа шаруалармен қоса әлемдегі журналистердің қауіпсіздігін насихаттаумен айналысатын ұйымы – ЮНЕСКО-ның жақында жариялаған есебіне сенсек, журналистерді өлтірген он адамның тоғызы жазадан құтылып кетеді екен.


Because impunity is the norm, Saudi authorities took the gamble that even if the killing came to light, the consequences would be minor.

Жазасыздық нормаға айналғандықтан, Саудия басшылығы “тіпті қылмыс әшкере болса да, одан бізге келіп-кетер ештеңе жоқ” деп ойлаған тәрізді.


And they were right: although prosecutors in Saudi Arabia are seeking the death penalty for five of the suspects, the international response has so far been meek.

Олардың мұнысы рас та. Сауд Арабиясындағы прокурорлар күдіктілердің бесеуіне өлім жазасын сұрап отыр, десе де әлемнің бұған реакциясы тым бәсең.


Despite the global attention the murder has received, most leaders have only promised to “consider” sanctions against Saudi Arabia; others have dismissed the idea outright.

Бұл өлім әлем назарын өзіне аударғанымен, басшылардың көбі Сауд Арабиясына қарсы санкция салу жайын “ойластырамыз” деумен шектелді, ал кейбірі бұл ойдан бірден бас тартты.


US President Donald Trump, for example, has said that although the official Saudi explanation is unsatisfactory, he has no intention of responding by curbing arms sales or trade.

Мәселен, АҚШ президенті Дональд Трамп Сауд Арабиясының түсіндірмесі қанағаттанғысыз болғанымен, қару сатуды не сауданы азайту ойы жоқ екенін айтты.


Leaders in France and Spain have expressed similar sentiments.

Франция мен Испания басшылары да осы тақілеттес пікір білдірді.


Such bluntness illustrates that when economic interests are pitted against human rights, the former always take precedence.

Бұл бассыздық экономикалық мүдделер адам құқықтарына қарсы қойылғанда біріншісі үнемі алдыңғы орынға шығатынын көрсетеді.


It is not only the loss of a journalist’s life that needs to be mourned, but also the erosion of civil liberties and free speech – especially in the Middle East.

Біз журналистің өмірі үзілгеніне ғана емес, әсіресе Таяу Шығыста азаматтық еркіндік пен сөз бостандығының аяққа тапталғанына қайғыруымыз керек.


As the Committee to Protect Journalists reported last month, three of Saudi Arabia’s closest regional allies – the United Arab Emirates, Egypt, and Bahrain – issued statements supporting the Kingdom’s response to the Khashoggi killing.

Өткен айда Журналистерді қорғау комитеті хабарлағанындай, Сауд Арабиясының аймақтағы ең жақын одақтастары – Біріккен Араб Әмірліктері, Египет және Бахрейн корольдіктің Хашогги қазасына қатысты жауабын қолдап мәлімдеме жасаған.


Saudi-owned domestic and pan-Arab media toed the line, too, while an army of online trolls quickly set to work to defend the Kingdom’s rulers and smear its critics.

Саудияның бақылауындағы жергілікті және жалпы араб әлемінің ақпарат құралдары да осы бағытты ұстанды, ал онлайн трольдер армиясы корольдік билеушілерін жақтап, оны сынаушыларды даттауға жылдам кірісіп кетті.


This type of whitewash is not limited to the Khashoggi case; it is even harder to find serious criticism in mainstream Arab media of the Saudi-led war in Yemen.

Қараны ақ қып көрсетудің бұл түрі тек Хашогги ісімен шектелмейді. Араб ақпарат құралдарынан Саудия Йеменде жүргізіп жатқан соғысқа қатысты сыни пікір табудың өзі қиын.


With tens of thousands dead and a devastating famine threatening to kill millions more, the region’s news outlets are virtually silent on the role of the Kingdom’s interventionist crown prince, Mohammed bin Salman.

Мыңдаған адам ажал құшып, миллиондаған адам зұлмат ашаршылықтан қырылуға шақ тұрғанда аймақтың ақпарат құралдары корольдіктің интервенцияшыл крон-принці Мұхаммед бин Салманның рөлі туралы жақ ашпады десе болады.


If the international community genuinely cares about defending human rights, the rule of law, and democratic values, it must denounce Saudi Arabia’s brutality.

Егер халықаралық қауымдастық шынымен адам құқықтарын, заң үстемдігін және демократия құндылықтарын қорғағысы келсе, Сауд Арабиясының қатыгездігін айыптауы тиіс.


One of the Middle East’s most powerful countries is directly responsible for widespread death, destruction, and misery.

Таяу Шығыстың ең ықпалды елдерінің бірі жаппай жайлаған өлім мен қасірет, қиындықтар үшін тікелей жауапты.


And yet Western countries are not only condoning these activities; in some cases, they are actively facilitating them by supplying the weapons.

Ал Батыс елдері оны бетімен жіберіп қана қоймай, кейде қару беру арқылы қолтығына су бүркіп отыр.


2018 жылы бар ақиқатты ашып айту


LONDON – It has been a bumper year for making the invisible visible.

ЛОНДОН – Жасырғанды сыртқа шығаратын бұл бір қызықты жыл болды.


The last 12 months have overflowed with leaks, allegations, and other disclosures, not just of misconduct by individuals, business leaders, and politicians, but also of proactive schemes to prevent that misconduct from ever coming to light.

Соңғы он екі айда жеке тұлғалар, бизнестегі көшбасшылар мен саясаткерлерге қатысты ақпараттың таралып кетуі мен оларға тағылған айыптарға толы болып қана қоймай, сондай-ақ, мұндай заң бұзушылыққа жол бермеуге арналған жүйелердің өзіне де көп сөз тиді.


Last month, it came out that a 20-year-old hacker breached Uber’s system in 2016 and accessed the information of about 57 million people, including some 600,000 of its drivers in the United States.

Өткен айда 2016 жылы 20 жастағы хакердің Убер компаниясының жүйесін бұзып, шамамен 57 миллион адамның, соның ішінде Америка Құрама Штаттарындағы 600 мыңға жуық жүргізушілерге қатысты жеке ақпаратқа қол жеткізгені белгілі болды.


Rather than admit to the security flaw, Uber quietly paid the culprit $100,000 to destroy the data, in the hope that the victims – and, perhaps more important to Uber, the company’s investors – would never find out.

Қауіпсіздік сақтау жүйесіндегі кемшіліктің бар екенін мойындаудың орнына, Убер хакерге деректерді жою үшін 100 мың доллар төлеп, зардап шеккендердің және Убер үшін өте маңызды болған компания инвесторларының ештеңе білмей қалады деп үміттенген.


The Equifax data breach – in which hackers gained access to sensitive personal information, from birth dates to Social Security numbers, for about 143 million US customers – was not covered up to quite the same degree.

Equifax дерекқорына жасалған хакерлік шабуыл - хакерлердің шамамен 143 миллион АҚШ тұтынушыларының туған күнінен бастап, әлеуметтік жеке номеріне дейін қамтылған жеке ақпаратына қол жеткізген кезі де осындай дәрежеде жасырылмады.


But there was still a six-week period between discovery of the breach and disclosure to the public, during which three executives sold a small share of their stock, though they insist they had no knowledge of the breach at the time.

Алайда заң бұзушылығының табылып, халыққа жариялаудың арасында алты аптаға жуық уақыт болды, оның барысында үш басқарушы өздерінің акцияларының аз ғана бөлігін сатып үлгерген, бірақ олардың айтуынша, сату кезінде олар дерекқордың бұзылуы туралы білмеген.


A security breach is frustrating, even infuriating, for customers and investors.

Ақпараттық қауіпсіздікті бұзу тұтынушылар мен инвесторлар үшін аса жағымсыз, ашуландыратын жағдай екені рас.


But willful denial of such a breach decimates trust.

Бірақ осындай бұзуды мойындамау және одан бас тарту арадағы сенімді жояды.


If a company discloses a breach, at least customers know they can expect to be told what is happening with their information (and can keep watch for fraudulent activity on their accounts), and investors can assess business risk accurately.

Егер компания мұндай бұзудың орын алғанын ашып айтса, кем дегенде клиенттер өздеріне қатысты ақпаратпен не болып жатқандығы туралы хабардар болады (және олардың шоттарындағы алаяқтық әрекеттерді қадағалап отыра алады) және инвесторлар бизнес тәуекелдерін дәл бағалай алады.


If the truth comes out much later – as in the case of Uber, in particular – a story about a technical problem quickly becomes a story about corporate integrity.

Убер жағдайында сияқты егер ақиқат көп кешікпей айтылса, онда техникалық мәселе туралы оқиға тез арада мекеменің адалдығы туралы әңгімеге айналатын болады.


Consumers’ fears about sharing personal information with companies – difficult to avoid in modern life – deepen, and business becomes an object of heightened skepticism.

Тұтынушылардың компаниялармен жеке ақпаратпен бөлісуге қатысты қорқыныштары көбейіп, бизнес әрекеттерінің шүбәсіздігіне күмән туа бастайды.


But businesses have not just been covering up mistakes; they have also been hiding major crimes by senior figures.

Бірақ бизнес өкілдері тек қателерді ғана жасырып қоймай, олар лауазымды тұлғаларының жасаған қылмыстарын да жасырған.


Nowhere is this more apparent than in the long-term patterns of sexual harassment and cover-ups that have been exposed in recent months.

Бұл соңғы айларда беті ашылған жұмыс орнындағы сексуалды алымсақтық пен басқа да ұзақ мерзімді жасырынып келе жатқан істерден айқын болды.


At Fox News, leading personalities – from commentator Bill O’Reilly to the company’s chair, Roger Ailes – were long protected by the network’s parent company, 21st Century Fox, in the face of allegations of sexual harassment.

Fox News-тағы жетекші тұлғалар - комментатор Билл О’Райли мен компания жетекшісі Роджер Айлз - желінің басты ұйымы 21st Century Fox арқасында, сексуалды алымсақтыққа қатысты айыптардан ұзақ уақыт бойы қорғалып келді.


Not only did 21st Century Fox help to keep quiet a $32 million settlement reached in January between O’Reilly and a frequent guest on his show (at least the fifth such settlement over O’Reilly’s behavior); the company offered its star a highly lucrative new contract soon after.

21st Century Fox қаңтарда О'Райли мен оның шоу-бағдарламасына жиі келген қонақ арасында (О’Райлиге қатысты бұл осындай бесінші жағдай) 32 миллион долларлық келісімге қол жеткізуге көмектесіп ғана қоймай, компания кейіннен көп ұзамай бұл жұлдызға керемет бір жұмыс ұсынысын да жасаған.


O’Reilly was eventually pushed out, but only after the truth about the allegations and settlements were revealed to the public.

О'Райли ақыры жұмыстан шығарылды, бірақ бұл айыптар мен келісімдер туралы ақиқат жария болғаннан кейін ғана жасалды.


The company followed essentially the same script with regard to Ailes during his 20-year tenure.

Компания 20 жылдық қызмет мерзімі ішінде Айлзға қатысты осындай сценарийді ұстанды.


A similar machine protected the Hollywood heavyweight Harvey Weinstein during his decades of using his position of power to harass and assault women. As The New York Times recently documented, Weinstein received help from all sides.

Осындай режим голливудтық ауыр салмақ Харви Вайнштейнді онжылдар бойы әйелдерді қудалау мен шабуыл жасау үшін өз билігін қолданғанында да қорғап отырған.


His brother and partner, Robert Weinstein, participated in the payoffs.

Жақында The New York Times айтып өткендей, Вайнштейнге барлық жағынан көмек көрсетілген.


Тұйықтықтан құтылған жаңа әлем


NEW HAVEN – Slowly but surely, a bruised and battered global economy now appears to be shaking off its deep post-crisis malaise.

НЬЮ-ХЕЙВЕН – Қалжырап-шаршаған әлем экономикасы дағдарыстан кейінгі кезеңнің ауыр сырқатынан баяулап айығып келеді.


If the International Monetary Fund’s latest forecasts are borne out – an iffy proposition, to be sure – the nearly 3.6% average annual growth in world GDP expected over the 2017-2018 period would represent a modest uptick from the 3.2% pace of the past two years.

Егер Дүниежүзілік валюта қорының 2017-18 жылдары жаһанның ЖІӨ-сі 3,6 пайызға өседі деген соңғы батыл болжамы расталса, онда бұл кейінгі екі жылдағы 3,2 пайыз өсімнен аздап жоғарылайтынымызды білдіреді.


Fully a decade after the Great Financial Crisis, global growth is finally returning to its 3.5% post-1980 trend.

Үлкен қаржы дағдарысынан бері он жыл өткенде ғана әлемдік өсім 1980-жылдардан кейінгі трендке қайта оралып, 3,5 пайыздық оң көрсеткішке жетпек.


But this round trip hardly signals that the world is back to normal.

Бірақ бұл әрлі-берлі жол әлемнің қалыпты жағдайға оралғанын білдіре алмайды.


On the contrary, the overhyped idea of a “new normal” for the world economy overlooks an extraordinary transformation in the global growth dynamic over the past nine years.

Керісінше, әлем экономикасының «жаңа қалыпты жағдайы» туралы тым көп айтылған идея әлемдік өсімнің соңғы тоғыз жылдағы даму динамикасының трансформациясын естен шығара береді.


At the margin, the recent improvement has been concentrated in the advanced economies, where GDP growth is now expected to average 2% over 2017-2018 – a meaningful pick-up from the unprecedentedly anemic 1.1% average growth of the preceding nine years.

Бір жағынан, соңғы ілгерілеу - 2017-18 жылдары ЖІӨ-сі шамамен 2 пайызға өседі деп болжанған дамыған экономикаларға тән құбылыс, бұл – соңғы тоғыз жылда орташа 1,1 пайызға ғана өскен шамадан әлдеқайда жақсы көрсеткіш.


Relative strength in the United States (2.4%) is expected to be offset by weakness in both Europe (1.7%) and of course Japan (0.9%).

АҚШ-тың салыстырмалы түрде күшеюі (2,4 пайыз) Еуропа (1,7 пайыз) мен Жапонияның (0,9 пайыз) әлсіреуіне алып келді.


By contrast, the developing world keeps chugging along at a much faster pace.

Ал дамушы әлем бұдан әлдеқайдан жылдам адымдап барады.


Although the average growth rate expected for these economies over 2017-2018, at 4.6%, is about half a percentage point lower than during the preceding nine years, they would still be expanding at more than twice the pace of the developed world. Unsurprisingly (at least to those of us who never bought into the Chinese hard-landing scenario), strength in the developing world is expected to be concentrated in China (6.4%) and India (7.5%), with growth lagging in Latin America (1.5%) and Russia (1.4%).

2017-18 жылдары бұл елдердің өсімі соңғы тоғыз жылдағы өсімнен жарты пайызға кем болып, 4,6 пайызды ғана көрсетеді дегенмен, олар дамыған елдермен салыстырғанда құлашын екі есе кең жаймақ.


This persistent divergence between developed and developing economies has now reached a critical point.

Дамыған және дамушы экономикалар арасындағы үнемі болатын айырмашылық шарықтау шегіне жетті.


From 1980 to 2007, the advanced economies accounted for an average of 59% of world GDP (measured in terms of purchasing power parity), whereas the combined share of developing and emerging economies was 41%.

1980-2007 жылдар аралығында дамушы елдер әлемдік ЖІӨ-нің 59 пайызын өндірсе (сатып алу қабілетінің тепе-теңдігімен өлшегенде), дамушы және артта қалған экономикалардың жалпы үлесі тек 41 пайыз болды.


Бұл – сол кездегі көрсеткіш.


According to the IMF’s latest forecast, those shares will completely reverse by 2018: 41% for the advanced economies and 59% for the developing world.

ХВҚ-ның соңғы болжамы бойынша, бұл көрсеткіштер 2018 жылға қарай түбірімен өзгереді: дамыған елдер жаһандық ЖІӨ-нің 41 пайызын, ал дамушы елдер 59 пайызын өндіреді.


The pendulum of world economic growth has swung dramatically from the so-called advanced countries to the emerging and developing economies.

Әлемдік экономикалық өсімнің таразысы дамыған елдерден артта қалған және дамушы елдерге қарай ауып барады.


Бұл – жаңалық па?


Бұл – қалыпты жағдай ма?


Мүлде қалыпты жағдай емес.


Даму банктеріне шектен тыс еркіндік берілмеуі керек


NEW YORK – Global financial leaders are convening in Washington, DC, this week for the annual spring meetings of the World Bank Group and the International Monetary Fund.

НЬЮ-ЙОРК – Осы аптада әлемдегі қаржы саласының көшбасшылары Вашингтонда Дүниежүзілік банк тобы мен Халықаралық валюта қорының жыл сайынғы көктемгі кездесуіне жиналады.


This year, they will ask the world’s taxpayers to grant the World Bank and other multilateral development banks (MDBs) more capital to fill global infrastructure gaps.

Бұл жолы олар әлемнің салық төлеушілерінен жаһандық инфрақұрылым олқылықтарының орнын толтыру үшін Дүниежүзілік банк пен басқа да көпжақты даму банктеріне көбірек қаржы бөлуді сұрамақ.


Increasing the capital – and optimizing the existing capital – of the world’s MDBs is of the utmost importance.

Капиталды ұлғайту және бар капиталды тиімді пайдалану – көпжақты даму банктері үшін ең маңызды мәселе.


But doing so makes sense only if that financing is used to move the world economy in a direction consistent with the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs) and the 2015 Paris climate agreement.

Бірақ бұл қаржы әлемнің экономикасын БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттары мен 2015 жылғы Париж Климат келісімінің талаптарына қарай бағыттауға пайдаланылса ғана бұл жұмыстың мәнісі болмақ.


According to researchers at the Brookings Institution, the world needs to invest an additional $3 trillion per year in sustainable infrastructure in order to keep global warming below 2°C relative to pre-industrial levels – the target enshrined in both the SDGs and the Paris agreement.

Брукингс институты зерттеушілерінің айтуынша, жаһандық жылынуды өнеркәсіп кезеңіне дейінгі деңгеймен салыстырғанда 2 градус төмен қалыпта ұстайтындай тұрақты инфрақұрылымға жер шары жыл сайын қосымша 3 триллион доллар салып отыруы керек. Тұрақты даму мақсаттары мен Париж келісімінде осы меже көрсетілген.


Today, however, infrastructure contributes heavily to global warming, with about 70% of all greenhouse-gas emissions coming from its construction and operation.

Ал қазіргі инфрақұрылым керісінше, жаһандық жылынуды одан сайын тездетіп жатыр, себебі жылыжай газының 70 пайызы инфрақұрылым құрылысы мен оны ұстап тұру кезінде бөлініп жатыр.


That means that the infrastructure we build – or cease to build – can determine whether we will achieve global climate goals.

Демек, жаһандық климаттағы мақсаттарымызға жету-жетпеуіміз біз салып жатқан, я салуды тоқтататын инфрақұрылымға тәуелді деген сөз.


It will also determine whether safe and affordable infrastructure services (for example, water, sanitation, electricity, and health care) can be scaled up to meet other SDGs, such as eliminating poverty.

Оның үстіне, басқа да тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу үшін, мәселен, кедейлікті жою үшін, қауіпсіз де арзан инфрақұрылым қызметтерін (су, тазалық, электр энергиясы, денсаулық сақтау) ұсыну мүмкіндігі де осыған байланысты болмақ.


Private capital markets are inherently biased toward short-termism, and tend not to finance long-term investments in infrastructure.

Дүниежүзілік банктің есебі бойынша, әлемнің экономикасы қарқынды өсіп келе жатса да, жеке сектордың инфрақұрылымды қаржыландыру көлемі азайып барады.


And while national governments provide more than 75% of financing for infrastructure, they tend to avoid massive expenditures for new projects, particularly sustainable infrastructure.

Инфрақұрылым құрылысының 75 пайызын ұлттық үкіметтер қаржыландырып отырғанымен, олар жаңа жобаларға, әсіресе тұрақты даму инфрақұрылымына қомақты қаражат салмауға тырысады.


Moreover, many governments have come to prefer public-private partnerships that allow them to keep liabilities off-budget.

Оның үстіне, көп үкіметтер мемлекеттік және жеке сектор арасында әріптестік орнатып, міндеттемелерді бюджеттен тыс құрылымдардың мойнына артуға мүдделі.


And, as the IMF recently found, governments often launch infrastructure projects as a way to swing votes in the run-up to elections. Longer-term sustainability concerns (including infrastructure maintenance) thus usually take a back seat to political motives.

Бұған қоса, ХВҚ-ның таяудағы тұжырымына сенсек, үкіметтер көбіне сайлау қарсаңында дауыс жинау үшін инфрақұрылым жобаларын қолға алады екен. Ал тұрақты дамудың ұзақмерзімдік мәселелері (соның ішінде инфрақұрылымды ұстап тұру жайы) саясаттың қалтарысында қалып қоя береді.


In light of these shortcomings, development banks have a unique role to play in harnessing expertise and bringing together stakeholders to finance the right kinds of infrastructure.

Осындай қиындықтар болып жатқандықтан, даму банктерінің тәжірибе жинап, қызыққан тараптарды дұрыс инфрақұрылымды қаржыландыруға жұмылдыратын мүмкіндігі бар.


To that end, in 2015, the World Bank and other MDBs launched a strategy to increase development financing “from billions to trillions,” by using public finance to “crowd in” private investment, especially from large institutional investors like pension and insurance funds.

Осы мақсатта 2015 жылы Дүниежүзілік банк пен көпжақты даму банктері даму қаржысын “миллиардтан триллионға арттыру” мақсатында стратегия жасады, мұнда олар жеке инвестицияны, әсіресе зейнетақы және сақтандыру қорлары сияқты ірі инвесторлардың ақшасын жинауға мемлекеттің қаржысын пайдалануды көздейді.


But, since then, the World Bank has rebranded its approach as “maximizing finance for development” (MFD), while failing to demonstrate how it will actually achieve the SDGs.

Бірақ, кейіннен Дүниежүзілік банк бұл тәсілді “даму қаражатын көбейту” (“maximizing finance for development”) деп қайта брендтеді, бірақ мұның тұрақты даму мақсаттарына қалай қол жеткізетінін дәлелдей алмады.


This strategic uncertainty should serve as a reminder that, while MDBs have a critical role to play, they should not be given carte blanche.

Бұл стратегиялық сенімсіздік көпжақты даму банктерінің рөлі ерекше екенін, бірақ оларға карт-бланш берілмеуі керек екенін дәлелдейді.


Трампономиканың келешегі күңгірт


NEW YORK – Now that US President Donald Trump has been in office for six months, we can more confidently assess the prospects for the US economy and economic policymaking under his administration.

НЬЮ-ЙОРК – АҚШ президенті Дональд Трамптың басшылықта болғанына алты айдан асқанда, біз оның басқаруындағы АҚШ экономикасы және экономикалық саясатының келешегін бағалай аламыз.


And, like Trump’s presidency more generally, paradoxes abound.

Ал, Трамптың жалпы төрағалығы сияқты, мұнда да парадокстар жеткілікті.


The main puzzle is the disconnect between the performance of financial markets and the real.

Негізгі мәселе қаржы нарықтарының көрсеткіштері мен нақты жағдай арасындағы айырмашылыққа байланысты.


While stock markets continue to reach new highs, the US economy grew at an average rate of just 2% in the first half of 2017 – slower growth than under President Barack Obama – and is not expected to perform much better for the rest of the year.

Қор нарықтары жаңа биіктерге жетуін жалғастырса да, Президент Барак Обаманың төрағалығы кезінде қарағанда экономикалық өсу баяу болып тұр - АҚШ экономикасы 2017 жылдың бірінші жартыжылдығында орташа 2% ғана өсіп, жылдың қалған уақытында әлдеқайда жақсы көрсеткіштер күтіліп отырған жоқ .


Stock-market investors continue to hold out hope that Trump can push through policies to stimulate growth and increase corporate profits.

Қор нарықтық инвесторлар Трамп өсуді ынталандыру және корпоративтік пайданы арттыруға бағытталған саясатын өткізе алады деп үміттенуде.


Moreover, sluggish wage growth implies that inflation is not reaching the US Federal Reserve’s target rate, which means that the Fed will have to normalize interest rates more slowly than expected.

Сонымен қатар, баяу жалақы өсімі инфляцияның АҚШ-тың Федералды резервтік жүйесінің мақсатты деңгейіне жетпегенін көрсетеді, ал бұл ФРЖ-ның күтілгеннен баяу түрде пайыздық мөлшерлемелерді қалпына келтіруі керектігін білдіреді.


Lower long-term interest rates and a weaker dollar are good news for US stock markets, and Trump’s pro-business agenda is still good for individual stocks in principle, even if the air has been let out of the so-called Trump reflation trade.

Төменгі ұзақ мерзімді пайыздық мөлшерлемелер және әлсіз доллар АҚШ-тың қор нарығы үшін жақсы жаңалық болып табылады, және Трамптың Pro-бизнес күн тәртібі, Трамптың рефляциялық сауда атты саясаты әлсіреп қалса да, әлі жеке қорлар үшін де жақсы.


And there is now less reason to worry that a massive fiscal-stimulus program will push up the dollar and force the Fed to raise rates.

Ал енді жаппай фискалдық ынталандыру бағдарламасы долларды жоғары итеріп және ФРЖ-ны тарифтерді көтеруге мәжбүр етеді деп алаңдауға аз себеп бар.