title
stringlengths 4
104
| paragraphs
listlengths 0
72
|
|---|---|
İslamda bilim ve teknik
|
[
{
"context": "İslam dünyasında bilimin 16. yüzyılda hala yüksek seviyede bulunduğunu gösteren çok ilginç bir örneği deskriptif coğrafya ekolünden verebiliriz. Bize bu örneği, Avrupa’da Afrikalı Leo (Leo Africanus) olarak tanınan el-hasan b. Muhammed el-Vezzan (doğumu yaklaşık 888/1483)’dır. Fas (Fez) şehrinde büyümüş ve eğitimini almış olan Granada doğumlu bu bilgin, diplomatik hizmetler yoluyla, özellikle kuzey Afrika’da olmak üzere birçok İslam ülkesini tanıyıp bir yazar olarak coğrafya ve kartografya ile ilgileniyordu. İstanbul’dan dönüş yolculuğunda Sicilyalı korsanların eline esir düşmüş, ilk olarak Napoli’ye daha sonra Roma’ya satılıp Papa X. Leo tarafından 6.1.1520 yılında bizzat Papa’nın adıyla Giovanni Leo olarak vaftiz edilmişti. İtalya’daki ikameti sırasında İtalyanca öğrendi ve Arapça öğretti. Yazar olarak faaliyetlerini Roma ve Bologna’da devam ettirdi. Afrika coğrafyası dışında kuzey Afrikalı 30 bilginin biyografilerini içeren diğer bir eser derledi. Afrika kitabını esaretinin 6. yılı olan 1526’da İtalyan dilinde tamamladı. 935/1529 yılında Tunus’a döndü ve orada Müslüman olarak öldü.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "171",
"text": "Afrikalı Leo"
}
],
"id": 1,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan isimli bilgin avrupa’da nasıl tanınmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "278",
"text": "Fas (Fez) şehrinde"
}
],
"id": 2,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan hangi şehirde büyümüştür ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "587",
"text": "ilk olarak Napoli’ye daha sonra Roma’ya"
}
],
"id": 3,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan sicilyalı korsanların eline düştüğünde nerelere satılmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "635",
"text": "Papa X. Leo"
}
],
"id": 4,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan kim tarafından vaftiz edilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "658",
"text": "6.1.1520 yılında"
}
],
"id": 5,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan kaç yılında vaftiz edilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "698",
"text": "Giovanni Leo olarak"
}
],
"id": 6,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan hangi isimle vaftiz edilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1005",
"text": "1526’da"
}
],
"id": 7,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan Afrika kitabını hangi yılda tamamlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1040",
"text": "935/1529 yılında"
}
],
"id": 8,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan Tunus’a ne zaman dönmüştür ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "831",
"text": "Roma ve Bologna’da"
}
],
"id": 9,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan yazar olarak faaliyetlerini nerelerde devam ettirmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Söz konusu kitap 9 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm Afrika’nın ve Afrika halkının genel fiziksel ve iklimsel özelliklerini işlemektedir. İkinci bölüm Marrakuş (Marrakesch) bölgesini şehirleriyle ve dağlarıyla ele almaktadır. Üçüncü bölüm Fas’ı, dördüncü bölüm Tilimsan’ı (Tlemcen), beşinci bölüm Tunus’u, altıncı bölüm Libya’yı, yedinci bölüm Sudan’ı sekizinci bölüm Mısır’ı ve dokuzuncu bölüm Afrika’nın ırmaklarını, yeraltı zenginliklerini, bitki örtüsünü ve hayvanlarını ele almaktadır. Bu kitapta toplam 400 yer tanıtılmaktadır. Yazar, çoğunlukla kendi gözlemlerine dayandığını ve bizzat bildiremeyeceği durumlarda ise en doğru ve kesin bilgileri güvenilir kişilerden almaya çaba sarfettiğini not etmektedir. Leo Africanus’un Afrika tasviri el-İdrisi’nin Nuzhet el-Müştak’ı yanında, 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa’da Afrika’nın beşeri coğrafyasının geliştirilmesi ve genişletilmesinde kullanılan en önemli kaynaklardandır. G.B. Ramusio tarafından 1550 yılındaki basımından çok kısa bir süre sonra bu kitap birçok dile çevrilmiş ve yeniden ele alınmıştır. Avrupalı yazarların 16. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar Leo Africanus’un kitabına hangi tarz ve surette bağlı olduklarını Ch. Schefer Fransızca çevirisinin ön sözüne ustalıkla göstermiştir. Çok büyük bir ihtimalle İtalya’da Leo Africanus tarafından ortaya konulan Afrika ve Güney Asya haritası Avrupa’da kartografyanın gelişimini çok derinden etkilemiştir. Ramusio tarafından kopyalanmış ve her ikisinin adıyla tedavülde olan haritalar Arap stiline göre güneye dönüktür ve enlem-boylam skalalarıyla çok belirgin bir şekilde Arap kökenli olduklarını göstermeye yetmektedir. Bunlar, 16. yüzyıl başından itibaren Ptoleme Coğrafya’sının basılmasından az sonra ortaya çıkmaya başlayan haritalarla olan bağların kopmasına sebep olmuşlardır. Bu dönüm noktası, kendisini 1539 yılından itibaren Ptoleme haritalarının yayınlanmasına adamış olan İtalyan kartograf Giacomo Gastaldi’nin (ö.1567) 1560 yılında yayınladoğı Asya haritası tayin etmektedir. Burada, matematiksel coğrafyanın ve haritacılığın Hint Yarımadası bağlamında yaşadığı ve kapsamlı bakışla ayrıntılı şekilde kavranılması zor olan bir gelişime işaret edilmelidir. Daha önce dile getirildiği gibi, el-Biruni daha 5./11. yüzyılın ilk yarısında kapsamlı bir faaliyet çerçevesinde Hindistan’ın önemli bazı noktalarının koordinatlarını kendi araştırmalarıyla belirtebilmişti. Bu, olağanüstü derecede çalışkan bir bilginin, yıllarca süren çalışması sayesinde ulaşabileceği en büyük sonuçtu. Geriye kalan çalışmayı gelecek kuşaklar tamamlayacaktı ve bu birçok yüzyıl içinde gerçekleşebilecekti. Bugünkü bilgilerimiz ışığında görüldüğü kadarıyla, önemli kıyı noktalarının enlem dereceleri ve bu noktalar arasındaki yönler 7./13. ve 8./14. yüzyılda o derece ayrıntılı bir şekilde gerçekleştirilmişti ki, artık Hint Yarımadası’nın dış çizgilerinin bir taslağını ortaya koymanın olanağı sağlanmıştı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "17",
"text": "9"
}
],
"id": 10,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabı kaç bölümden oluşmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "56",
"text": "Afrika’nın ve Afrika halkının genel fiziksel ve iklimsel özelliklerini"
}
],
"id": 11,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının birinci bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "154",
"text": "Marrakuş (Marrakesch) bölgesini şehirleriyle ve dağlarıyla ele almaktadır."
}
],
"id": 12,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının ikinci bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "242",
"text": "Fas’ı"
}
],
"id": 13,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının üçüncğ bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "264",
"text": "Tilimsan’ı"
}
],
"id": 14,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının dördüncü bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "300",
"text": "Tunus’u"
}
],
"id": 15,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının beşinci bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "323",
"text": "Libya’yı"
}
],
"id": 16,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının altıncı bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "347",
"text": "Sudan’ı"
}
],
"id": 17,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının yedinci bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "371",
"text": "Mısır’ı"
}
],
"id": 18,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabının sekizinci bölümünde ne anlatılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "512",
"text": "400"
}
],
"id": 19,
"question": "el-Hasan b. Muhammed el-Vezzan’ın Afrika kitabında toplam kaç yer tanıtılmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1958",
"text": "1560"
}
],
"id": 20,
"question": "Giacomo Gastaldi Asya haritasını kaç yılında yayınlamıştır ?"
}
]
},
{
"context": "Ülkenin daha başarılmayı bekleyen iç kesimlerinin matematiksel olarak kavranılması işinin başlamasında Timur ve ardıllarının idaresi altında Semerkant okulunda hakim olan bilimsel faaliyetlerin, Babür tarafından 932/1526 yılında Moğol İmparatorluğu’nun kurulması sonucunda politik güçle birlikte Hindistan’a taşınması harekete geçirici rol oynadı. Görüldüğü kadarıyla, yaklaşık 200 yıl devam eden devrenin ağırlık merkezini, ülkenin iç kesimlerinin kartografyası için gerekli verilerin tespiti oluşturmaktadır. Bu türden bilinen en eski doküman, Hint Moğol İmparatorluğunun ilk yüzyılının ikinci yarısına uzanmaktadır. Bu doküman, gayet hacimli ve bizzat Hindistan’da doğmuş olan bir çizelge-eserdir. Bu eserin yazarı Ebu el- Faḍl Allami (958-1001/1551-1593) Moğol İmparatorluğu’nda görev yapan bir devlet adamıydı. Moğol tarihi mahiyetindeki Ekbername isimli eserinin, aynı zamanda a’in-name müstakil başlıklı, beşeri coğrafyayı muhteşem bir şekilde sosyal, idari ve mali kurumların tasviriyle bağıntılandıran üçüncü bölümünde, 656 yerin koordinatlarını veren büyük bir çizelge sunmaktadır. Bu yerlerin 45 tanesi Hindistan’da bulunan şehirlerdir. 3050 küçük yeri de kısmen mesafe ölçüleriyle birlikte vermektedir. Hindistan’da bulunan yerlerin verilen koordinatlarının hepsinin kalitesi yüksektir. Enlem dereceleri bugünkü değerlerle hemen hemen aynıdır ve boylam dereceleri ise çok önemsiz sapmalar göstermektedir. a’in-name’de muhtemelen bu konuya özgü çağdaşı kaynaklardan seçilerek kayda geçirilmiş olan ve ayrıca 11./17. yüzyılın ilk yarısından gelen zengin veriler bizde, Hindistan’ın İslam’ın idaresi altında bulunduğu sürede matematiksel olarak kapsanmasının yüksek bir seviyeye ulaştığı kanaatini uyandırmaktadır. 10/16. yüzyılın Hindistan tasvirininin dikkate değer seviyesine yönelik en eski kanıtı oranın haritasını beraberinde getirip 1596 yılında Amsterdam’da yayınlayan Hollandalı Jan Huygen van Linschoten’e borçluyuz.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "195",
"text": "Babür tarafından"
}
],
"id": 21,
"question": "Hint Moğol imparatorluğu kim tarafıdan kurulmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "212",
"text": "932/1526 yılında"
}
],
"id": 22,
"question": "Hint Moğol imparatorluğu kaç yılında kurulmuştur ?"
}
]
},
{
"context": "Burada Hindistan haritalarından Hint Okyanusu denizciliğine geçiyoruz. Mevcut kanıtlara göre, zirve noktasına daha 9./15. yüzyılda erişmiş olan bu bilimin trigonometrik- astronomik temele dayanan kendine mahsus özellikleri ancak 10./16. yüzyılın ilk çeyreğinde ilk olarak Süleyman el-Mehri’nin eserinden öğrenilmektedir. Bizim çok kısa bir süre önce adını andığımız bu bilgin denizciye göre de, Hint Okyanusu’nda geliştirilen denizcilik bilimi, teori ve gözlemden oluşan ve her bir konuya ilişkin sorular alanında değişkenlik gösteren yani gelişim yasasının kurallarına boyun eğen bir disiplindir. Yüzlerce yıl devam eden bir süreç içerisinde müstakil bir bilim dalı haline gelen bu alanın üç esas taşıyıcı direği şunlardır:",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "115",
"text": "9./15. yüzyılda"
}
],
"id": 23,
"question": "Denizcilik bilimi zirve noktasına hangi yüzyıllarda erişmiştir ? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "229",
"text": "10./16. yüzyılın ilk çeyreğinde"
}
],
"id": 24,
"question": "Denizcilik biliminin trigonometrik-astronomik temele dayanan özellikleri ne zaman öğrenilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "272",
"text": "Süleyman el-Mehri’nin eserinden öğrenilmektedir"
}
],
"id": 25,
"question": "Denizcilik biliminin trigonometrik-astronomik temele dayanan özellikleri ilk olarak kimin eserinden öğrenilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "445",
"text": "teori ve gözlemden oluşan ve her bir konuya ilişkin sorular alanında değişkenlik gösteren yani gelişim yasasının kurallarına boyun eğen bir disiplindir. "
}
],
"id": 26,
"question": "Süleyman el-Mehri ye göre Hint Okyanusunda geliştirilen denizcilik bilimi nedir ?"
}
]
},
{
"context": "1) Kutup Yıldızı’nın veya kutup yakını diğer sabit yıldızların 24 saat içerisinde değişen en yüksek ve en düşük noktalarının ortasında bulunan kutbun yüksekliğinin denizden ölçülmesi ile enlem derecelerini elde etme metodu. 2) Süleyman el-Mehri’nin empirik olarak (tecribi) kazanılan ölçümden ayırdığı “hisabi” kapsamı içerisinde ulaşılan açık denizde uzaklıkların astronomik-matematiksel ölçümü. 3) Açık denizde pozisyon belirleme. Bu işlemde, ölçülecek mesafeler ve ölçüm metotları üçe ayrılmaktadır: a) İlk ve en basit ölçme işi meridyene paralel giden mesafelere ilişkindir. Bunların ölçülmesi için geminin harekete başlaması anında ve belirli bir süre yol aldıktan sonra kutup yüksekliklerini ya derece ile veya parmak ölçüsüne yani işbe ’ye (1 işbe = 1°36' 26'' ya da 1°42' 51\") göre ölçmek, her iki ölçü arasındaki farkı mesafelere dönüştürmektir (1° = b) İkinci mesafe herhangi bir açıyla meridyene eğik olarak alınmaktadır. Bu mesafenin hesaplanması, geminin harekete başladığı esnada, Kutup Yıldızı’nın yüksekliği, meridyene eğik olarak giden rotanın açı büyüklüğü ve ayrıca kutup yüksekliğinin belirli sefer mesafesine göre dereceler halinde tespit edilmesiyle sağlanır. Böylece dik açılı bir üçgenin hesaplanması gerçekleştirilir. Bu üçgende hipotenüs, yani dik açının karşısında bulunan kenar, her defasında ölçülecek olan mesafedir. c) Üçüncü mesafe, boylam derecelerinin bulunmasına götüren ölçümdür. Burada söz konusu olan, okyanus sularında bulunan kıyılardaki aynı coğrafi enleme sahip olan yerler arasındaki mesafelerin, başka bir ifadeyle, ekvatora paralel olan mesafelerin ölçümüdür.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "3",
"text": "Kutup Yıldızı’nın veya kutup yakını diğer sabit yıldızların 24 saat içerisinde değişen en yüksek ve en düşük noktalarının ortasında bulunan kutbun yüksekliğinin denizden ölçülmesi ile"
}
],
"id": 27,
"question": "Denizcilik bilim dalının esas taşıyıcı direklerinden olan enlem derecelerini elde etme metodu nasıl hesaplanır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "187",
"text": "enlem derecelerini elde etme metodu. "
}
],
"id": 28,
"question": "Kutup Yıldızı’nın veya kutup yakını diğer sabit yıldızların 24 saat içerisinde değişen"
}
]
},
{
"context": "Sözü geçen (c) yöntemi, kelimenin tam anlamıyla, yaklaşık 500 yıl önce el-Biruni tarafından, kara üzerinde Bağdat ile gazne arasındaki yerlerin boylam farklarını tespit için kullanılan üçgenler zinciri (triangulation) metodunun açık denizde uygulanmasıdır. Bu metodu uygulayabilmek için belirli astronomik bilgilerin dışında, trigonometrik kurallara hakim olmak zorunluydu. Arap-İslam kültür çevresinde çok ileri seviyeye gelmiş ve çok büyük bir alana yayılmış olan bu hesaplama yöntemiyle elbette her denizci işlem yapamazdı. Eğer gerekli bilgiler yoksa meridyene eğik giden mesafeler ölçümünde mevcut çizelgelerden yararlanabilirdi. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "287",
"text": "belirli astronomik bilgilerin dışında, trigonometrik kurallara hakim olmak"
}
],
"id": 29,
"question": "üçgenler zinciri metodunu uygulayabilmek için neler gerekir?"
}
]
},
{
"context": "Açık denizde yön bulma ve belirlenen bir rotaya geceleyin tam sadık kalabilme konusunda -pusulanın kulanılmasına kadar- kuzey ve güney kutup yıldızlarının yanı sıra, doğuş ve batış noktaları yaklaşık 11°15' kadar birbirlerinden aralıklı bulunan ve böylece ufuk dairesinin 32 parçaya bölümlenmesine iletmeye götüren 15 sabit yıldıza bağlı kalınmıştır. Tam olarak belirlenememekle beraber 3./9. veya 4./10. yüzyıl olması muhtemel bir zaman diliminde pusula bilgisi Arap-İslam kültür dairesine ulaşmıştı. Çok büyük bir ihtimalle magnetik iğne en eski formunda Çin’de ortaya çıkmış, ama ilk olarak Hint Okyanusu deniz bilimcileri tarafından sistematik tarzda deniz seyrüseferlerinde kullanılmıştır. Arap kaynaklarındaki çok çeşitli rivayetler bir yana, sıklıkla Portekiz kaynakları tarafından da Hint Okyanusu’nda kullanılan farklı pusula türleri hakkında bilgilendirilmekteyiz. Özellikle Portekizli tarihçi Hieronimus Osorius (1506-1580)’un Arap deniz bilimcilerinin kullandıkları pusulanın üç gelişim sürecini anlatışı gerçekten çok önemlidir. Üçüncü tipte, mıknatıslı iğne ile birlikte dönen (32 kısma bölünmüş) diski taşıyan kap, daha sonraları (İtalyan bilgini Cardanus’un buluşu sanılıp) “kardan” sistemi diye tanınan silindirik bir mekanizmaya asılmaktaydı. Bu tip, görüldüğü kadarıyla daha 15. yüzyılda Akdeniz’deki İtalyan denizcilere ulaşmış, hatta Christoph Kolombus da bu tip bir busulayı yanında bulundurmuştu. Bu tip pusula genel olarak Avrupa’da 20. yüzyılın başlarına kadar, magnetik iğne karton diskten ayrılıp diskin üstünde bulunan bir çivi üzerine yerleştirilinceye kadar kullanılmaktaydı. Eğer İbn Macid’in açıklamalarını doğru anlıyorsak (Yukarı s. 72, Katalog III, 67) o, pek yayılmamış [ve Avrupalıların bilgisine ulaşmamış] bulunan bu yeni tipin mucididir. Her iki büyük denizcilik bilgini İbn Macid ve Süleyman el-Mehri tarafından kaydedilmiş Hint Okyanusu limanları, adaları, burunları ve körfezleri arasındaki mesafe ölçümleri bugünkü değerlere şaşırtıcı derecede yakındır. Özellikle el-Mehri tarafından bildirilen Doğu Afrika kıyısıyla Sumatra veya Cava arasındaki okyanus ötesi 7 uzaklık çok önemlidir, çünkü ekvatorun yaklaşık 1° kuzeyinde bulunan bu iki yer arsındaki mesafe bugün aktüel olan değerden sadece yarım derece farklılık göstemektredir. Yine şaşırtıcı bir şey, bu kesin ekvator uzunluğunun 1519 yılı civarında Portekiz’de Jorge Reinel tarafından çizilmiş olan haritada ortaya çıkmasıdır –bunu ancak bir Arap haritasının örnek alınmasıyla anlayabiliriz– ve böylesine bir ekvator uzunluğunun haritalarda yeniden ortaya çıkması için 19. yüzyılın ikinci yarısına hatta 20. yüzyılın ilk yarısına kadar beklenmesi gerekiyordu. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "351",
"text": "Tam olarak belirlenememekle beraber 3./9. veya 4./10. yüzyıl olması muhtemel bir zaman diliminde "
}
],
"id": 30,
"question": "Pusula bilgisi Arap-İslam kültür dairesine ne zaman ulaşmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2061",
"text": "Sumatra veya Cava "
}
],
"id": 31,
"question": "Ekvatorun yaklaşık 1 derece kuzeyinde bulunan ve el-Mehri tarafından aralarındaki okyanus ötesi 7 uzaklığı bildirilenler hangi şehirlerdir ?"
}
]
},
{
"context": "Matematiksel-astronomik temelli bu tarz bir denizcilik bilimi çerçevesinde yüzlerce yıl boyunca toplanan verilerin, kartografların elinde çok yüksek kaliteli haritalarda ürünlerini vermiş oldukları kolaylıkla düşünülebilir. Portekizli denizcilerin ve diğer Avrupalı seyyahların Hint Okyanusu’ndaki yerel denizcilerin elinde bulunan deniz haritaları ve özellikle bu haritaların enlem ve boylam daireli oluşları hakkında defalarca verdikleri bilgilerin yanı sıra, bu haritaların bazıları Portekizce redaksiyonunlarında günümüze ulaşabilmişlerdir. Hint Okyanusu denizcilik biliminin en büyük iki temsilcisinin haritalardan hemen hemen hiç bahsetmiyor olmaları, bazı kartografya tarihçilerine, bu deniz bilimcileri haritadan ibaret olan yardımcı vasıtayı ya bilmiyorlar veya bilseler bile buna sahip değillerdi tarzındaki iddiaları için kanıt olarak kullanılmıştır. Bu açığı Osmanlı Amirali Sidi Ali (ö.970/1562)’nin Kitab el-Muhit (Okyanus Kitabı) isimli eseri kapatmaktadır. Bu kitap tıpkıbasım olarak bilimsel araştırmaların sadece birkaç yıldır hizmetinde bulunmaktadır. Aslında Akdeniz’de çalışan bu denizci, 15 Osmanlı donanma gemisini Basra’dan Süveyş’e götürme misyonu (960/1553) sırasında Portekiz saldırıları yüzünden çok büyük bir kayba uğramış, filosunun geriye kalan gemileriyle batı Hindistan’ın Suret limanına demir atmıştı. Buradaki ikametini takip eden Ahmedabad ikameti (961/1554) esnasında yukarıda adı geçen kitabını yazdı. Bu eserde genel olarak İbn Macid ve Süleyman el-Mehri’nin birçok kitabını özetledi. Özellikle haritalara ayrılmış olan yedinci bölümün dört faslında yaptığı açıklamalar, katedilecek yolun hesaplanmasına ve yön belirlemesine dayanan bir deniz seferinin ne Akdeniz’de ne de Hint Okyanusu’nda, bunun için uygun haritalar kullanılmaksızın mümkün olamayacağı konusunda hiç kuşku bırakmamaktadır. Sidi Ali üç tür haritadan bahsetmektedir: Hint Okyanusu haritaları, Akdeniz haritaları ve dünya haritaları. Bu konuda yaptığı açıklamalar genel olarak göstermektedir ki o, harita denilince matematiksel olarak kapsanan yeryüzü resmini anlamaktadır ve onun için bir deniz seferi ancak harita, pusula, pergel, usturlap ve quadrant (rubu tahtası) gibi aletler yardımıyla gerçekleştirilebilir. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "2114",
"text": "harita, pusula, pergel, usturlap ve quadrant "
}
],
"id": 32,
"question": "Sidi Ali ye göre bir deniz seferi ancak hangi aletler yardımıyla gerçekleştirilebilir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1463",
"text": "İbn Macid ve Süleyman el-Mehri’nin"
}
],
"id": 33,
"question": "Osmanlı Amirali Sidi Ali nin Kitab el-Muhit eseri kimlerin bir çok kitabını özetlemiştir ?"
}
]
},
{
"context": "Denizcilik biliminin desteği ile ortaya çıkmış olan Hint Okyanusu haritaları ve her denizciliüin iki esas aleti, pusula ve Avrupa’da Yakup Sopası veya balhestilha olarak tanınan gözlem aracı (Arapçası haşabat veya hatabat) dışında, meridyene eğik mesafe ölçümü kuralı da Avrupa’ya ulaşmıştır. Bu toleta de marteloio olarak isimlendirilen ve İtalya’ya 15. yüzyılda ulaşmış olan, denizde mesafe ölçme metodudur. Hint Okyanusu bağlamında doğmuş ve zamanla mükemmelleştirilmiş olan denizcilik bilimi açısından Portekizlilerin hizmeti onun kendi kavrayışlarına göre Avrupa’da daha fazla yayılmasına hizmet etmiş bulunmalarıdır. Aynı enlem derecesi üzerinde karşılıklı kıyılardaki iki nokta arasındaki uzaklığın ölçümü ve böylece okyanusların batı-doğu sahilleri arasındaki uzaklıkları sonuçlandıran boylam derecelerinin tespiti gibi denizcilik bilimin belki de en önemli başarısı sayılabilecek metot onlar için bir kapalı kutu olarak kalmıştır. Onlar problemi öğrenmişlerdi ama bunun çözümünde kullanılan metodu anlayabilmede zorunlu olan trigonometri bilgilerine sahip değillerdi. ",
"qas": []
},
{
"context": "11./17. yüzyılı büsbütün dikkate almayarak bu periyodun olağanüstü bir filozofuna haksızlık edeceğim duygusunun baskısını kendimde duymamış olsaydım, denizcilik bilimi alanının bu genel panoramasıyla, Arap-İslam kültür çevresinin benim bildiğim en önemli başarıları hakkındaki toplu bakışımı sonlandırır ve bu başarıların Avrupa’daki etkileri sorununa geçerdim. Bu filozof, Molla şadra olarak tanınan şadreddin Muhammed b. İbrahim Şirazi (980 civarı-1050/1572-1640)’dir. Bu filozofun felsefe tarihindeki önemli konumu 1912 yılından itibaren Max Horten’in çabasıyla gün ışığına çıkmıştır. Max Horten, Molla şadra’yı insanlık fikir tarihinin büyük meçhullerinden birisi olarak nitelemektedir. Öğretmenlik konumunun küçük ve fakir ilişkileri içerisinde o, kendi dünya görüşünü kurmaya zaman ve güç bulmuştur. Molla şadra, Şihabeddin es-Sühreverdi’nin ışık öğretisini temel alarak varlığın gelişim aşamaları öğretisini ortaya koymuştur. Bu öğretide varlık kavramı ışık tasavvurunun yerine geçmiştir. Bu yer değişikliği ile Molla şadra kendi döneminde geçerli bulunan felsefeyi tamamen değiştirebilecek bir görüş noktası kazanmıştır. Çok büyük bir özgüvenle, dönemindeki hakim felsefeye karşı çıkmış ve kendi sisteminde, tüm Yunan felsefesini mistisizmle birleştirmiştir. Aristoteles ve İbn Sina onun görüşüne göre en büyük filozoflardır. Onların arkasından Platon ve es-Sühreverdi (ö.587/1191)’yi izler. Fahreddin er-Razi (606/1209) ise Aristoteles felsefesinin en büyük eleştirmenidir. Bununla birlikte Molla şadra’nın düşünce dünyası adı geçen üstadların öğretilerinin yalnızca kuru bir iktibası değildir; bilakis o, bilinçli bir şekilde İbn Sina öğretisini geliştirmeyi üstlenmiştir. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "1238",
"text": "mistisizmle"
}
],
"id": 34,
"question": "Molla Şadra kendi sisteminde tüm Yunan felsefesini ne ile birleştirmiştir ?"
}
]
},
{
"context": "19. yüzyılın ortalarında tarihçilerin ilgilerinin gitgide fen bilimlerindeki gelişime çevrilmiş bulunduğu ve Arap-İslam bilimlerinin öneminin takdir edilmesi yerine küçümsendiği bir sırada, Batı’ya çeviriler halinde ulaşan “Doğu Alemi”nden kitaplar hakkında ilk ve tabiîdir ki mütevazı bibliyografik tanıtımlar yayımlanmaya başlandı. Bunlar Johann G. Wenrich’in De auctorum graecorum versionibus et commentariis syriacis arabicis armeniacis persicisque commentatio (Leipzig 1842) ve Ferdinand Wüstenfeld’in Die Übersetzungen der arabischen Werke in das Lateinische seit dem 11. Jahrhundert (Göttingen 1877) isimli çalışmalarıdır. Aslında bugüne kadar da diyebileceğimiz uzunca bir süre, Arap-İslam bilimlerinin Avrupa’daki resepsiyonu sorununa ilgi, birkaç alan ayrı tutulursa, esas olarak çeviri yapan şahsiyetler, çevirilen eserler ve bize ulaşan el yazmalarının bibliyografyası ile sınırlı kalmıştır. Arap-İslam bilimlerinin Avrupa’yı ya çeviriler yoluyla ya da insani temaslarla etkilemesi problemi ve bu Arapİslam bilimlerinin öneminin değerlendirilmesi, her şeyden önce Arapça (ya da Farsça) kitapların bilimsel içeriğinin incelenmesine ve buna bağlı olarak Arap-İslam yazarlarının, öncüleri olan Yunanlara kıyasla erişmiş oldukları ilerlemelerin tespitine bağlıdır. ",
"qas": []
},
{
"context": "Çalıştığı alanda döneminin hiç bir desteğine sahip olmadığı ve çok az sayıda kaynağa ulaştığı bir zamanda, Fransız arabist Ernest Renan (1823-1892)’ın felsefe alanında Arap-İslam bilimlerinin Avrupa’daki resepsiyonu fenomeninin, hayranlık uyandıran ve hala geçerliliğini koruyabilen Averroès et l’Averroisme isimli eserinde çizdiği tablo bilim tarihçiliğinin nadir çıkışlarından birisidir. Arapça’nın 4./10. yüzyılda İspanya Müslümanları, Hıristiyanları ve Yahudilerinin ortak dili olması düşüncesinden hareketle Renan, Yahudilerin, Arap-İslam felsefesinin Avrupa’da yayılmasında önemli bir rol oynadıkları görüşüne ulaşmıştı. Ona göre, Yahudilerin Orta Çağ’daki yazılı kültürü, İslam kültürünün yansımasından başka bir şey değildir, örneğin Maimonides (İbn Meymun)’ten beri Yahudi felsefesinin Arap felsefesinin bir yansımasından ibaret olduğu gibi, Maimonides ekolünün tamamı Averroes (İbn Rüşd)’un peripatetik (meşşaiyye) öğretisine sadık kalmıştır. Geneli itibariyle Yahudi felsefesi onların Barselona, Saragossa, Narbonne, Montpellier, Lunel, Beziers, l’Argentière ve Marsilya gibi Hıristiyan şehirlere çekilmelerinden sonra bile Araplarınkinin karakterini taşımaktadır. Arapça eserlerin İbranice’ye çevirileri bağlamında Renan’da ilginç bir bulguya rastlamaktayız: Arapça kelimeler ya muhafaza edilmişler ya da başka bir anlama sahip olsalar bile aynı kökten gelen İbrani kelimelerle ifade edilmişlerdir. Bir diğer deyimle metin, çevirilmekten ziyade taklit edilmiştir. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "283",
"text": "Averroès et l’Averroisme"
}
],
"id": 35,
"question": "Fransız arabist Ernest Renan (1823-1892)’ın felsefe alanında Arap-İslam bilimlerinin Avrupa’daki resepsiyonu fenomeninin, hayranlık uyandıran ve hâlâ geçerliliğini koruyabilen eserin ismi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "901",
"text": "peripatetik (meşşaiyye)"
}
],
"id": 36,
"question": "Maimonides ekolünün tamamı Averroes (İbn Rüşd)’un hangi (meşşaiyye) öğretisine sadık kalmıştır."
}
]
},
{
"context": "Arap felsefesinin hem İbrani aracılığıyla hem de doğrudan doğruya Latince’ye çevirilmesi sonucunda resepsiyon ve özümseme sürecinin Batı Avrupa’da nasıl yayıldığını ve Dominik tarikatı mensuplarında uyandırdığı kin, bu arada Raymundus Lullus’ta hücum ve direnme gayretleri uyandırdığını ustaca resmettikten sonra Renan, İbn Rüşd felsefesinin 13. yüzyılın başından itibaren İtalya’da gördüğü kabul konusunu ele almaktadır. Burada da Renan, yaratıcı ve çok bilgili kimliği eşliğinde, Arap peripatetik öğretisiyle 300 yıllık uğraşıları sonrasında 16. yüzyılda kendini göstermeye başlayan Averroism karşıtı reaksiyonların canlı bir tablosunu çizmektedir. Arap dilindeki astronomi ve astrolojinin Avrupa’yı ne kadar derinden etkilediğini en iyi şekilde, arabist olmayan bir bilim tarihçisi Pierre-Maurice-Marie Duhem (1861-1916) Le système du monde. Histoire des doctrines cosmologiques de Platon a Copernic isimli anıtsal eserinin 2. , 3. ve 4. ciltlerinde göstermektedir. Gerçi daha önce, büyük arabist Carlo Alfonso Nallino Al-Battani sive Albatenii opus astronomicum adlı çalışmasında gelecekteki araştırmalara paha biçilmez işaretlerle rehberlik etmişti. Fakat Duhem’in ulaşabildiği astronomik-astrolojik içerikli Arapça eserlerin Latince çevirilerini, bu eserlerin etkisi altında doğan Avrupa’lı eserlerle yaptığı karşılaştırma suretiyle ulaştığı bilimsel sonuçlar, Arapça’dan çevirilen eserlerin sadece o özel alanla ilgili çevrelerde değil, bunun da ötesinde Avrupa düşünce tarihinde ne denli büyük etkide bulunduğunu kavramamıza yardım etmektedirler.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "824",
"text": "Le système du monde. Histoire des doctrines cosmologiques de Platon a Copernic isimli anıtsal eserinin 2. , 3. ve 4. ciltlerinde göstermektedir. "
}
],
"id": 37,
"question": "Pierre-Maurice-Marie Duhem arap dilindeki astronomi ve astrolojinin Avrupa’yı ne kadar derinden etkilediğini hangi eserinde göstermiştir?"
}
]
},
{
"context": "Müzik ve müzik teorisi alanında “Arap etkisi” problemi, sevindirici ölçüde ve nispeten erken sayılabilecek bir dönemde çok geniş çaplı eserlerle ele alınmıştır. R.G. Kiesewetter ve J.G.L. Kosegarten’ın “Arap” müziğine ilişkin panaroma niteliğindeki ilk çalışmaları üzerinden henüz yüzyıl geçmemişti ki, İspanyol arabist Julian Ribera y Tarragó La música de las Cantigas adlı, Arap etkilerine ilişkin öncü bir çalışma ortaya koydu. Üç bölümlük çalışmanın birincisinde İslam dünyasında 12. yüzyıla kadar Arap müziği tarihini, ikinci bölümde bu müziğin İspanya’daki tarihini işlemektedir. Üçüncü bölüm, yazarın asıl hedefine adanmıştır: Arap müziğinin İspanyol müziğine ve Batı’daki troubadour müziğine olan etkisi. Ribera’nın fikirleri ve ulaştığı sonuçların –özellikle Ortaçağ’da Batı müziğine olan etkiler problemi bakımından– zayıf noktalar içermesi, birçok noktada geçerliliğinin bulunmaması ve karşı çıkılmaksızın kabul edilebilir olmaması anlayışla karşılanabilir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "327",
"text": "Ribera y Tarragó La música de las Cantigas "
}
],
"id": 38,
"question": "İspanyol arabist Julian hangi eser ile Arap etkilerine ilişkin öncü bir çalışmayı ortaya koymuştur?"
}
]
},
{
"context": "Ribera’nın kaleme aldığı kitabın yayınlanmasından 3 yıl sonra Henry George Farmer, Clues for the Arabian influence on European musical theory isimli büyük sansasyon yaratan çalışmasını yayınladı. Hemen peşinden, müzik tarihçisi Kathleen Schlesinger’in The question of an Arabian influence on musical theory adlı eleştirisi izledi. 1929 yılında Londra’da Farmer’ın Arap müzik tarihini detaylı şekilde ele aldığı A history of Arabian music to the XIII th century isimli çalışması yayınlandı. 1930 yılında özellikle K. Schlessinger’in eleştirileriyle hesaplaştığı Historical facts for the Arabian musical influence (Londra) isimli çalışması yayınlandı. Farmer’ın bu sorunu yeni ve çok önemli tarzda ele alışından habersiz bulunan Otto Ursprung 1934 yılında onun eski çalışmasına çok sert bir reddiye yayınladı. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "228",
"text": "Kathleen Schlesinger’in"
}
],
"id": 39,
"question": "The question of an Arabian influence on musical theory adlı eleştiri kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "252",
"text": "The question of an Arabian influence on musical theory "
}
],
"id": 40,
"question": "Kathleen Schlesingerin eleştiri çalışmasının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "490",
"text": "1930 "
}
],
"id": 41,
"question": "Farmer’ın özellikle K. Schlessinger’in eleştirileriyle hesaplaştığı Historical facts for the Arabian musical influence (Londra) isimli çalışması ne zaman yayınlandı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "727",
"text": "Otto Ursprung"
}
],
"id": 42,
"question": "1934 yılında Farmer’ın eski çalışmasına çok sert bir reddiye yayınlayan kim?"
}
]
},
{
"context": "Farmer’ın Arap etkisini ele alan ve çok şiddetli eleştirilerle karşılaşan ana konuları ve hipotezleri, notalamaya ve erken dönem çoksesliliğe, solmisationa [do, re, mi... gibi hecelerin kullanımıyla oluşturulmuş ton sistemi], müzik aletlerine, notalara ve takt tarzına ilişkin sorulardır. Bu sorular etrafındaki tartışmaların birçoğunda asıl konu, 9. yüzyıldan beri Avrupa’da müzik alanında ortaya çıkan yeni unsurların Yunan-Bizans etkilerine mi yoksa Arap etkilerine mi bağlanacağı meselesidir. Farmer doğal olarak Arap müzik teorisinin Yunan temellerini yadsımıyordu, Arapların alınan öğretileri işledikleri ve sürekli bir şekilde geliştirdikleri inancındaydı. 1976 yılında bu konuya ilişkin iki çalışma yayınlandı. Bu çalışmalarda Farmer’ın sonuçları esaslı bir şekilde tartışıldı ve kısmen de işlendi. Bunlar Eva Ruth Perkuhn’un Die Theorien zum arabischen Einfluß auf die europäische Musik des Mittelalters ve Eckhard Neubauer’in Zur Rolle der Araber in der Musikgeschichte des europäischen Mittelalters isimli çalışmalarıdır. İlk çalışmanın sahibi, etki teorisine karşı prensipte karşı çıkmıyor, fakat yine de etno-müzikoloji tarafından Arap etkisi problemine ilişkin ortaya konulan çalışmalarda metodik ve teorik soruların yüzeysel ele alındığı fikrinde direniyor. Ona göre Arap [etkisi] teorisinin baş temsilcileri Ribera ve Farmer etno-müzikolog olmaktan çok arabisttirler ve hem Arap müzisyenlerin uygulamalarına hem de etnomüzikolojinin kültür-antropolojik problemlerine çok fazla vakıf değildirler. Onlar yöntemleri nedeniyle objektif olmaktan daha çok duygusal sebeplerden hareketle Arap müziği etkisi teorisine karşı çıkan ve çok bariz teorik tereddüt noktasında bir çok açıdan saldırı alanı bulabilen müzik bilim tarihi tarafından çok şiddetli eleştirileri üzerlerine çekmişlermiş. Hem Ribera hem de Farmer gelenek sürecine çok az dikkat etmişlermiş. Farmer alan daraltmasında, “şifahi“ aktarımı ele almada kaçınılmaz olan etnomüzikolojik yönleri bir yana bırakarak ve kendisini sadece müzik enstrümalarıyla sınırlayarak bir adım daha ileri gitmiş bulunuyormuş. Perkuhn böylelikle şu sonuca ulaşmaktadır: Orta Çağ Avrupası müzik yapımının çeşitli alanları için savunulan Arap müziği etkisi teorisinin nihai anlamda temellendirilmesi kelimenin tam anlamıyla ancak şu koşulla gerçekleşebilir: Eğer Arap müzik kültürü araştırmaları bir yeniden ele alış ve kontrole tabi tutulur, genel standart, lexikografik bilgi, etnomüzikolojik ve kültür antropolojik düşüncelerle karşı karşıya getirilirse. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "695",
"text": "iki "
}
],
"id": 43,
"question": "1976 yılında Farmer’ın sonuçlarının esaslı bir şekilde tartışıldığı ve kısmen de işlendiği kaç çalışma yayınlandı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "814",
"text": "Eva Ruth Perkuhn"
}
],
"id": 44,
"question": "Ribera ve Farmer’ın Arap müzisyenlerin uygulamalarına hem de etno- müzikolojinin kültür-antropolojik problemlerine çok fazla vakıf olmadıklarını söyleyen kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Bir arabist ve müzik tarihçisinin kaleminden çıkan ikinci çalışma bize sadece H.G. Farmer’ın eserleri ve başarıları hakkında uygun hükümler vermemizi sağlamakla kalmıyor bunun ötesinde, yapılan en yeni araştırmaların sonuçlarını da ortaya koyuyor: 1930 yılında İngiliz müzik araştırmacısı Henry George Farmer, Arapların müzik alanındaki etkilerine ilişkin teorileri özetlemiş ve bu teorileri özenle belirleyerek kendisinin ulaştığı birçok araştırma sonuçlarını eklemiştir. Onun Historical facts for the Arabien musical influence isimli çalışması çok tepki ile karşılaşmış ise de, şimdiye dek çürütülememiştir. Farmer’ın ele aldığı ve bu kitabında daha derinleştirdiği konulara hem Araplarda hem de Avrupa Ortaçağı’nda rastlanan enstrümental müzik notasyon denemeleri dahildir. Burada esas olan, tıpkı Eski Yunan’da bilindiği üzere, tonların adlandırılmasında harfler, derecelendirilmesinde ise –kökeni muhtemelen Yakın Doğu antikitesine uzanan– çizgiler kullanılmasıdır. Arap melodileri yazıyla, tonun süresi ve ritimi belirti heceleriyle veya rakamlarla tespit ediyor, gerçekte bunu bize ulaşan çok kısıtlı sayıdaki dokümandan çıkarsayabileceğimizin çok daha öncesinde ve sıklıkla yapmakta idiler. Tonları harflerle gösteren bir nota tabelası bize 10. yüzyıldan ulaşmış bulunmaktadır. Ayrıca, Ebu el-Ferec el-İşfehani’nin Büyük Şarkılar Kitabı [Kitab el-Egani el-Kebir], İshak el-Mavşıli ile ilgili 9. yüzyıl olarak tarihlendirilebilen bir haber muhafaza etmektedir. Bu habere göre İshak, bir meslektaşına bütün tizlikler, ses ton süreleri ve duraklar hakkındaki bilgileri de içeren yeni bir besteyi yazılı formda yollamıştır. Meslektaşı bu sayede, bir kere bile duymaksızın parçayı doğru olarak söylemiştir. İbn Sina 11. yüzyılın başında, hiç bir şarkının daha önceden özenli ve tam şekilde, hem tonun tizliğine, hem de süresine göre kağıt üzerinde tespit edilmedikçe öğrenilmemesini şart koşuyordu. Bizlere ulaştığı kadarıyla Arap notasyonunun çoğu ud ile ilişkilidir. Avrupa’nın alfabetik notasyonu da diğer enstrümentalistlerden sonra Notker Labeo (ö.1022)’dan ortaya çıkmış ve ilkin (vurma ve yaygı çalgılar) lira ve rota için kullanılmıştır. Yani başlangıçta her iki tarafta da ortak bir gelenek var görünüyor. Fakat İbn Sina’nın hayatta olduğu dönemde tizliği yazıya dökmedeki yenilikler hemen hemen aynı zamanda ve aynı prensip doğrultusunda Hermannus Contractus (ö.1054) tarafından (Avrupa’ya) sokulmuş ve aynı zamanda Bizans’ta ortaya çıkıyorsa, bunun için Arap bir örnek dışında başka bir şey söz konusu bile olamaz. Ayrıca Hermannus Contractus Arap doğa bilimlerini yakından tanıyordu. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "1836",
"text": "kağıt üzerinde tespit edilmedikçe öğrenilmemesini "
}
],
"id": 45,
"question": "İbn Sīnā 11.yüzyılın başında nasıl bir şart koşuyordu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2223",
"text": " İbn Sina’nın hayatta olduğu dönemde"
}
],
"id": 46,
"question": "tizliği yazıya dökmedeki yenilikler hemen hemen aynı zamanda ve aynı prensip doğrultusunda Hermannus Contractus tarafından ne zaman avrupaya sokulmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Gelişimin bir başka basamağı bizi Arezzolu Guido (ö.1050)’nun çizgisel notalamasına götürmektedir. Guido, üçten beşe kadar üstüste çizerek oluşturduğu çizgileri “Kiriş/ tel taklidi” olarak nitelemektedir. Bu çizgilerin iki tanesi renklendirilmiştir: “Parlak safran, üçüncü ton yerini alınca ışıldar, altıncı ise kızılboya olarak parlar” Guido’nun şimdiye kadar bizzat kendi çalışması ve başarısı olarak görülen bu sunum tarzı için kullandığı kaynaklar gizli kalsa da, Arapça kaynaklar en azından kiriş/tel, çizgiler ve renkler arasında bir bağlantı olduğuna ilişkin ikna edici bir açıklama sunmaktadır. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "496",
"text": "kiriş/tel, çizgiler ve renkler"
}
],
"id": 47,
"question": "Arapça kaynaklar hangi öğeler arasında bir bağlantı olduğuna ilişkin ikna edici bir açıklama sunmaktadır"
}
]
},
{
"context": "Neubauer, Farmer karşıtlarının tepkisini çeken diğer noktalar hakkında açıklamalarını yaptıktan sonra şöyle devam etmekte: Arapça metinlerin çevirileri yoluyla başlayan etki konusunda sağlam bir zeminde bulunmaktayız. Müzik teorisi alanında, filozof Ebu Naşr el-Farabi (ö.950)’nin İlimlerin Sayımı [İhşa’ el-Ulum] isimli eserinin Latince’ye çevirilmesinin sebep olduğu teşvikler etkili olmuştur. Bu kitap vasıtasıyla Batı dünyası 12. yüzyılın ortalarında, musica mundana, humana ve instrumentalis (evren, insan ve enstrüman müziği) bölümlemeye ek olarak musica speculativa ve activada (teorik ve pratik müzik) bir başka bölümlemeyle tanıştı. Bu sınıflama aktif müzisyenin eyleminden türemektedir, “ya gözlemleyen ve araştıran (spekülatif) ya da eylemsel (aktif) olabilir”. Bu sınıflama daha önceleri Yunan müziği tarafından da biliniyordu, gelişmiş formda Orta Çağ yazınında yerini aldı ve orada hiç de azımsanmayacak derecede teorik bakış açısının “konu dairesinin zenginleştirilmesine” sebep oldu. \r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "840",
"text": "gelişmiş formda Orta Çağ yazınında yerini aldı ve orada hiç de azımsanmayacak derecede teorik bakış açısının “konu dairesinin zenginleştirilmesine” sebep oldu."
}
],
"id": 48,
"question": "daha önceleri Yunan müziği tarafından da bilinen sınıflandırma nelerin oluşmasına sebep oldu"
}
]
},
{
"context": "Doğa-bilimsel ve felsefi Arapça eserlerin çevirisi zirve noktasına 12. ve 13. yüzyılda İspanya’da ulaştı. Çeviri faaliyetlerinin yaygınlaşması manidar bir tarzda ilk Avrupa üniversitelerinin kuruluşuyla aynı zamana rastlamıştır ve bu yeni üniversitelerin öğretim programlarını belirlemiştir. Bu süreçte İbn Sina’nın eserleri, bunlar arasında Latince Liber sufficientiae adıyla tanınan Kitab eş-Şifa isimli eserinin bazı bölümleri ön planda bulunmuştur \r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "87",
"text": "İspanya’da"
}
],
"id": 49,
"question": "Doğa-bilimsel ve felsefi Arapça eserlerin çevirisi zirve noktasına nerede ulaştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "385",
"text": "Kitab eş-Şifa"
}
],
"id": 50,
"question": "İbn Sīnā’nın Latince Liber sufficientiæ adıyla tanınan eserinin adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Avrupa, Araplar tarafından geliştirilen “müzik terapisi”nin teorisi ve pratiğine yine aynı çeviriler ve ilkin İspanya, İtalya ve Fransa üniversitelerindeki öğretim yoluyla ulaşmıştır. Ruhi rahatsızlıkların çalgı ve melodiler yoluyla dizginlenmesi Arap tedavisinde önemli bir yer işgal etmiştir. Araplar, öğretilerini eski Yunan teorisinden ve geç dönem antikite pratik tecrübelerinden geliştirmişlerdir. Araplar, Sasani dönemi Farsların melankoliyi müzik yoluyla iyileştirmeye çalıştıklarını biliyorlardı, Platon sonrası ahlak öğretisi, (Yunanlardan beri kabul edilegelen) bedenin dört temel sıvısı ile ud telleri arasında bağlantı kurmaya kadar etkili oluyordu. \r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "573",
"text": "bedenin dört temel sıvısı ile ud telleri arasında bağlantı kurmaya"
}
],
"id": 51,
"question": "Platon sonrası ahlak öğretisinin etkisi nedir?"
}
]
},
{
"context": "Çok sayıda makale ve monografik çalışmayla 20. yüzyılın ikinci yarısında Heinrich Schipperges Arap-İslam tıbbının resepsiyonu ve özümsenmesi konusunda büyük bir hizmet gerçekleştirdi. Kaleme aldığı çok sayıda makaleyi takdirle anarak, ele aldığımız konuyu geniş bir zeminde işleyen iki çalışması öncelikle dile getirilecektir. Bu iki çalışmadan Ideologie und Historiographie des Arabismus adını taşıyan ilkinde Schipperges, bildiğim kadarıyla, Arap-İslam bilimlerinin Avrupa’da resepsiyon ve özümsenme fenomenini tarihi gelişim açısıyla değerlendirmek gibi zor bir ödevi üstlenen ilk kişidir. Bu fenomenin bilincine varıldığı tarihi başlangıç kabul etmekte ve 20. yüzyılın ortalarına kadarki gelişimi izlemektedir. Zengin içerikli çalışmalarında Schipperges, 13. yüzyıldan beri Arap-İslam kültür çevresinden alınan bilgi mirasına karşı oluşan düşmanca ve bu mirastan alınan bilim servetine karşı adil olmaya yönelik bütün çabalara rağmen, günümüz insanında bu mirasın büyük önemini hemen hemen tamamen inkara götüren tutumun net bir tablosunu çizmektedir. Schipperges için “Arabizm”, yüzlerce yıl çok güçlü etkilerde bulunan ve hala da etkilerine devam eden, onsuz, modern dünyanın kuruluşunu kavrayamayacağımız bir fenomendir. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "73",
"text": "Heinrich Schipperges "
}
],
"id": 52,
"question": "Çok sayıda makale ve monografik çalışmayla 20. yüzyılın ikinci yarısında Arap-İslam tıbbının resepsiyonu ve özümsenmesi konusunda büyük bir hizmet gerçekleştiren kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "94",
"text": "Arap-İslam tıbbının resepsiyonu ve özümsenmesi "
}
],
"id": 53,
"question": "Heinrich Schipperges hangi konuda hizmet gerçekleştirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "345",
"text": "Ideologie und Historiographie des Arabismus"
}
],
"id": 54,
"question": "Heinrich Schipperges ele alınan konuyu geniş bir zeminde işleyen çalışmalarından birini söyleyiniz ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "759",
"text": "13. yüzyıldan beri"
}
],
"id": 55,
"question": "Arap ve Arap-İspanyol öncüler tarafından başarılmış olan çizelgelerin gelişimleri ne zaman hız kzanmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Arap-İslam bilimlerinin Avrupa’da alınmasına ve bunun etkisine ilişkin bilim-tarihsel fenomenin gerçeğe yakın bir tablosunu elde etme girişimimizde bize oldukça yardımcı olan Die Assimilation der arabischen Medizin durch das lateinische Mittelalter isimli ikinci çalışmasında, Schipperges ilgisini herşeyden önce şu konuya çeviriyor: Arap tıbbının resepsiyonu Latin Ortaçağında nasıl gerçekleşti? Schipperges resepsiyonu gerçekleşen bu tıp için Yunan-Arap nitelemesini kullanmaktadır ve bu ifadeden Arapİslam kültür çevresinde bu bilimde Yunan öncülerin çalışmaları üzerine kurulan “tedavi sanatı”nı anlamaktadır. Konuyu sınırladıktan sonra, herşeyden önce Arabizmin çok temel rol oynadığı bilinen 11. yüzyıldan 13. yüzyılın sonuna kadar uzanan bir zaman dilimini konu olarak almaktadır, bu hedefini şöylece çizmektedir: Burada Yunan-Arap tıbbının alınması sadece Latince çeviriler bakış açısıyla değerlendirilecek; araştırmamız çeviri yapan kişilerle ve onların kitaplarıyla sınırlı kalacak, bunların Arapça içerikleri ele alınmayacak, daha ziyade onların Latince el yazmalarıyla yetinilecektir. Schipperges kendisine düşen ödevin, resepsiyon döneminin zaman şartlarına bağlı anlayışlar açısından bütün Orta Çağ tıbbına sistematik bir şekilde bakmak olduğunu görmektedir. Bunu yaparken tıbbî materyali ve teoriyi bir yana bırakmaktadır. Schipperges, Arap- Latin çevirilerin Avrupa tıbbındaki önemine ilişkin soruda yüzlerce yılın hükmüne dair historiyografik bir genel bakış temelinde hedefine ulaşmaktadır.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "698",
"text": "11. yüzyıldan"
}
],
"id": 56,
"question": "Schipperges resepsiyonun gerçekleştirme sürecini ne zaman başlatmaktadır?"
}
]
},
{
"context": "Schipperges bu resepsiyonun gerçekleşme sürecini 11. yüzyılda Salerno’da başlatmakta ve Karl Sudhoff’un 1930 yılında Ortaçağ Batı Avrupa tıbbı için kaderin bir Monte lütfu olarak nitelediği, din değiştirmiş bir Arap ve daha sonra Monte Cassino’da rahip olan Constantinus Africanus (yaklaşık 1015/1087) ile ilişkilendirmektedir. Anlaşılan o ki Constantinus ki Kartacalıdır ve – ölümünden yaklaşık elli yıl sonraki Batılı bir kaynağın bildirdiğine göre – Irak ve diğer ülkelerde yürüttüğü çok yönlü bilimsel çalışmalar sonrasında Salerno’ya52 gitmiştir. Constantinus düzinelerce Arapça tıp kitabını beraberinde getirmiştir veya arkasından gelmesini temin etmiştir. Şaşılacak bir çalışkanlıkla ve din kardeşlerinin desteğiyle, 25’ten fazla kitabı Latince olarak yayma imkanına sahip olmuştur. Bunların çoğunu Constantinus kendi telifiymiş gibi, çok azını ise Yunan otoritelerin eserleriymiş gibi ortaya koymuştur. Hiç kuşkusuz, bu kitapların en önemlisi Ali b. el-Abbas el-Mecusi (ö.4./10. yüzyılın son çeyreği)’nin Büveyhi Prensi Aḍudeddevle (dönemi: 338/949-372/983)’ye ithaf Monte ettiği, Kamil eş-şınaa et-Tıbbiyye veya el-Kunnaş el-Meleki ismini taşıyan hayli büyük hacimli tıp ders kitabıdır53. Latince versiyonunda Yunanca başlıkla Liber pantegni olarak isimlendirilen bu eser, K. Sudhoff54 tarafından şu şekilde tanıtılmaktadır: Yunan tıbbının hiç tanımadığı, sanki Monte bir kalıptan çıkmış, tam düzen ve mantıksal kavrayışla bir bütünlük arzeden bir eser.\r",
"qas": []
},
{
"context": "1127 yılında yani Constantinus’un ölümünden tam 40 yıl sonra, Antakyalı Stephanus bu kitabı, gerçek yazarı Ali b. el-Abbas adı altında bir kere daha Latince’ye çevirmiştir (Liber completus artis medicinae, qui dicitur regalis dispositio hali filii abbas…)55. Bu ifade, kendisini bu eserin yazarı gibi gösteren Constantinus’un şu iddiasının tam tersidir: Constantinus, bu bilimin faydasını kavrayarak, ilkin birçok Latince eseri incelemiş ve bu eserlerin ders için uygun olmadığı sonucuna varmıştır. Daha sonra eski Yunan yazarlardan Hipokrat ve Galen’e, birkaç yüzyıl sonra yaşayan yazarlardan da Oribasius (Bizanslı)’a, Alexander (Trallesli)’e ve Paulus (Eginalı)’a dönmüştür. Fakat yalnızca Hipokrat’ı yani bu sanatın mükemmel ustasını taklit etmek istememiştir, çünkü onun eserleri çok açık ve seçik olmadığı gibi aynı zamanda kısadır. Galenos çok sayıda büyük eser kaleme almıştır… fakat bu eserlerin hacmi göz korkutucu şekilde büyük olduğundan çoğunlukla onun 16 eseri kullanılmaktadır56. Adı geçen eserin ikinci çevirmeni Antakyalı Stephanus tarafından Constantinus’a karşı ileri sürülen aşırmacılık suçlamasından sonra, Constantinus’un yazar olarak rolü günümüze kadar çok farklı şekillerde değerlendirilmiştir. Constantinus aşırmacı olarak ayıplanmış, magister orientis et occidentis novusque effulgens Hippocrates (doğunun ve batının yeni ortaya çıkan Hipokrat’ı) olarak övülmüş ve deli rahip! diye aşağılanmıştır. 19. yüzyılın ortalarında bir Fransız tıp tarihçisi şu öneride bulunmaktaydı: Oluşturulacak bir Avrupalı bilim adamları kongresi Constantinus için ya Salerno körfezinde ya da Monte- Cassino tepesinde bir anıt dikmelidir. Julius Hirschberg’e göre düşünsel miras anlayışından nasibini alamamış olan Arap mürtet ve daha sonra Monte-Cassino’lu rahip57, diğer yandan Karl Sudhoff58 tarafından şöyle övülmektedir: Constantinus, Salerno’nun dilini çözdü. Onun etkisi altında, yetenekleriyle canlandırılan Orta Çağ tıbbının ilk yazını yaratıldı. Rahip kardeşlerinden Petrus Diaconus’un onun hakkındaki övgü dolu ifadelerinden bazıları aşırı olsa da, şu tartışılmazdır: Constantinus, Avrupa tıbbının üstadı (Magister Occidentis) olmuştur!. Sudhoff59, Constantinus’un birçok Arapça tıp kitabını Latince versiyonda kendi adıyla ortaya çıkarttığını biliyor, bu davranışı şu şekilde açıklıyordu: Tam anlamıyla doğulu yazarlar sözkonusu olduğunda hiçbir isim kaydetmiyor. Bir dizi küçük eser bu yazarlara ait olabilir, mesela cinsel ilişki, melankoli, unutkanlık, cüzam hakkındaki kitaplar gibi. Bu eserlerde yalnızca kendi adını zikretmiştir, tıpkı “Viaticus” ve “Pantegni” isimli, sadece Arapça’dan çeviri eserleri haksız olarak yalnızca kendi adıyla ortaya çıkarması gibi. Böyle yapmakla Constantinus, Müslüman bir yazarın ismini taşımadığı takdirde, bu eserlerin Salerno bilginleri tarafından daha kolay kabul edileceğini ümit etmiştir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "2436",
"text": "cinsel ilişki, melankoli, unutkanlık, cüzam hakkındaki kitaplar gibi"
}
],
"id": 57,
"question": "Constantinus, çevirdiği kitapları kendi adıyla yayınlamasını ne şekilde açıklıyor?"
}
]
},
{
"context": "Sudhoff’un bu açıklamasına karşı şu itirazda bulunulabilir: Constantinus, bir Hıristiyan olan huneyn b. İshak’ın60 (194-260/809-873) oftalmoloji kitabının (Kitab Aşr Makalat) Latince versiyonunu biliyordu, onun adını ve dinini övünçle açıklayabilirdi. Fakat o, okuyucuya bu eseri de kendi eseriymiş gibi sunmuştur. Onun bu esere yazdığı önsözün çevirisi şu şekildedir: Bizim “Pantegni” [Kamil eş-şınaa] ve “Viaticus” [Zad el- Musafirin] kitaplarında göz hakkında yeteri ölçüde açıklamış olduğumuz sözler Latin dilinde olan sözlerin toplamıdır. Çünkü biz o zamanlar gözü inceleyen o kitapçığı bilmiyorduk. Bu nedenle ben Monte Cassinolu rahip Constantinus, sen Johannes için bu kitapçığı derledim. Böylelikle, diğer kitapların oftalmolojinin temelleri hakkındaki öğretileri sana yetersiz görünürse, gözün doğası ve yapısı hakkında öğrenmek istediklerini bulabilesin diye.\r",
"qas": []
},
{
"context": "Constantinus’un bir yandan elinde bulunan kitapçıktan bahsetmesi ve böylelikle ipucu vermesi, diğer yandan da kendisini bu kitabın yazarı olarak çok açık bir şekilde ileri sürmesi şaşılacak bir durumdur. Her halükarda bu kitap 800 yıl boyunca Constantinus’un kendi eseriymiş gibi tanındı. İlk olarak 1903 yılında Johannes Hirschberg, bunun huneyn b. İshak tarafından yazılan kitabın çevirisi olduğunu ispatlayabildi. Bundan daha şaşırtıcı olan, yine Hirschberg’in tesbit ettiği üzere, huneyn b. İshak’ın aynı kitabının başka bir Latince çevirisinin, bu sefer Galen’in Demetrio tarafından çevirilmiş bir eseriymiş gibi ortaya çıkması ve Avrupa’da yüzlerce yıl Galen’in adı altında yürürlükte kalmış olmasıdır. Constantinus’un kitabı bu diğer çeviri ile yani Galeni de oculis liber a Demetrio translatus ile birebir örtüşmektedir. Ne bir cümle fazla ne de bir cümle eksiktir ve incelenen konular da aynı dizide ele alınmaktadır, sadece bölümlerin taksiminde bir fazlalık vardır, ayrıca Constantinus’unki daha erken sona eriyor; zira onda kitabın son, yani göz merhemlerinden bahseden onuncu bölümü bulunmamaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "757",
"text": "Galeni de oculis liber a Demetrio translatus"
}
],
"id": 58,
"question": "Galen’in çevirisinin adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Constantinus’un Arapça kaynaklarıyla nasıl bir ilişki içinde olduğu sorununu açıklamaya yönelik bir başka örnek, De melancholia isimli kitabı dile getirilebilir. Avrupa’da Ephesoslu Rufus’un adı altında 1536 yılında basılan bu kitap, el yazmasında Constantinus’a nispet edilmiştir. Kitabın zahriye sayfasında tam olarak şu ifadeler bulunmaktadır: Ben Constantinus, bu kitapçığı, alanında tecrübeli hekimlerimizin çok sayıda eserinden derledim. Bu derlemeyi, benim için önemli ve öncelikli görünen herşeyi özet şeklinde ekleyerek yaptım. Görüyoruz ki çok meşhur bir doktor olan Rufus melankoli hakkında bir kitap yazmıştır ve ilk bölümünde melankoli hastalarında bulunan belirtilere ilişkin birçok şey söylemiştir. Bahsedilen kitabı Rufus, melankolinin hipokondri (üzüntü ve vesvese) formu hakkında yazmış olmakla beraber diğer iki formuna da değinmiştir.\r",
"qas": []
},
{
"context": "Kitabın bu başlangıç ifadesi Constantinus’un Arapça kaynaklarını nasıl fena kullandığı hususunda oldukça ilginç bir örnek teşkil etmektedir. Bunun Arapça aslının başlangıç sayfasıyla yapılan bir karşılaştırması göstermektedir ki o, gerçek yazarın adı yerine kendi adını geçirmektedir64. Constantinus külliyatından benzeri örnekleri çoğaltacak olsak da, kazandığımız bu tablo aynen kalacaktır. Constantinus’un adını taşıyan eserler çok serbest çevirilerdir, bazı yerler atlanmış, Arap hekimlerin, özellikle de bu eserlerin yazarlarının isimleri bertaraf edilmiştir. 11. yüzyılda Salerno’da ortaya çıkan bu tip Latince eserler, Schipperges’in ifadesiyle, tıp alanındaki ilk resepsiyon dalgasının65 sonucudur. Schipperges’e göre [tercüme edilen kitapların] aralarındaki konu sırası sistematik bir bütünlük yapısını tanıtmaktadır66. Ben bu noktada başka bir görüşe ulaşmaktayım: Külliyatın [Constantinus’un] orijinal kitapları, Kuzeybatı Afrika’da yaygın olan tıp eserlerinden oluşmaktadır. Constantinus’un seçkisi önceden tasarlanmış değildir, daha çok rastlantısaldır. O, çok büyük emek sarfetmeden toplayabileceği eserleri almış, bu Arapça eserleri Salerno’ya getirmiş ve rahip kardeşlerinin yardımıyla Latince’de olabildiğince erişilebilir kılmıştır. Kendisinden planlı sistematik bir çalışma beklenemez.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "435",
"text": "serbest çevirilerdir"
}
],
"id": 59,
"question": "Constantinus’un adını taşıyan eserler nasıl nitelendirilir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "924",
"text": "Kuzeybatı Afrika’da"
}
],
"id": 60,
"question": "Constantinus’un orijinal kitaplarının yaygın olarak tıp alanında oluştuğu yer neresidir?"
}
]
},
{
"context": "Constantinus’un yaptığı etkiye gelince, Schipperges şu görüştedir: Avrupa tıbbına bir stratejik etkide bulunamamıştır. Constantinus’un külliyatı Solerno için çok önemli olsa da, Avrupa’daki diğer okullara sadece hazırlayıcı etkide bulunmuştur. Bu yargılamasında Schipperges, tıp kitapları resepsiyonunun ilk dalgasını, İber Yarımadası üzerinden gerçekleşen ikinci dalga ile karşılaştırdığı açısından haklı olabilir, şu kadar var ki, hazırlayıcı etkinin önemi küçümsenemez. Üstelik yalnızca bir tanesi müstesna olmak üzere, onun yaklaşık yirmi eserin çevirisi daha iyi çevirilerle yerlerini kaybetmiş değil, bilakis onlar yüzlerce yıl Constantinus’un kendi eserleriymiş gibi elden ele dolaşmıştır. Constantinus’un Latince’ye aktardığı eserlerle ilişkisi sözkonusu olduğunda Schipperges onu aşırmacı olarak nitelemekten kaçınmaktadır. Ona göre, Constantinus’un çalışmaları alışıldık terim “resepsiyon” ile nitelendirilemez, onun yaptığı daha çok başlangıçtan beri, belirli bir organik amaç için yabancı bilgi malzemesinin bilinçli bir koadunasyonu (bir öğretinin geniş bir kitle için yorumlanması/ şerhi) ve adaptasyon formunda işlenmesi olarak nitelendirilebilir. Bu faaliyet için asimilasyon/ özümseme daha doğru bir ifadedir68. Ama ben şahsen, Schipperges’in Constantinus’un Latince’ye aktardığı eserlerle olan ilişkisinin tarzına ve şekline yönelik yaptığı bu nitelemelerde isabetli davrandığına inanmıyorum. Bence Constantinus’un çevirilerinde söz konusu olan husus, kendine has bir resepsiyon tarzıdır. Constantinus’un, çevirdiği eserlerin gerçek yazarlarının isimlerini saklamaya asla hakkı yoktu. Bu durum karşısında onun neden böyle davrandığı sorusunu cevaplandırmak gerekir. 1930 yılında buna ilişkin olarak Hermann Lehmann şöyle demektedir: Constantinus’un bu davranışıyla Salerno’daki yüksek okulun gözündeki üstünlüğünü yüceltmek istemiş olacağından başka bir şey düşünemiyorum. Ben daha farklı bir açıklamaya varıyorum. Buna göre, Constantinus’un kendisine esas aldığı eserlerle olan bu aşırmacı ilişkisi birden çok faktörle izah edilebilir:\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "212",
"text": "hazırlayıcı etkide bulunmuştur."
}
],
"id": 61,
"question": "Constantinus’un eserlerinin Avrupa okullarına etkisi ne olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "789",
"text": "aşırmacı olarak nitelemekten"
}
],
"id": 62,
"question": "Schippinges, Constantinus’u ne olarak nitelendirmekten kaçınmaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "713",
"text": "Latince’ye aktardığı eserlerle ilişkisi"
}
],
"id": 63,
"question": "Schippinges eden dolayı Constantinus’u araştırmacı olarak nitelendirmekten kaçınmasına ne sebeptir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "871",
"text": "alışıldık terim “resepsiyon” ile"
}
],
"id": 64,
"question": "Schippinges’e göre Constantinus’un çalışmaları hangi terim ile nitelendirilemez?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1001",
"text": "bilgi malzemesinin bilinçli bir koadunasyonu"
}
],
"id": 65,
"question": "Schippinges’e göre Constantinus’un çalışmaları nasıl nitelendirilebilir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1820",
"text": "üstünlüğünü yüceltmek istemiş olacağından"
}
],
"id": 66,
"question": "Hermann Lehmann, Constantinus’un çevirilerine kendi ismini yazması hakkında düşünmüştür?"
}
]
},
{
"context": "1) Constantinus’un Arapça tıp kitaplarını Salerno’ya getirme kararı hakkındaki 13. yüzyıldan gelen bir rivayet son derece aydınlatıcıdır. Buna göre Constantinus, Salerno’daki bir hekime, orada Latin dilinde yeterli derecede tıp literatürünün olup olmadığını -ki bu henüz iddia edilemezdi- sormuştu. Orada pratik çalışmalar sonucunda Studio et exercitio tıp bilgisi elde edilmiş ve kullanılmıştır [diye cevaplamıştı].\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "42",
"text": "Salerno’ya"
}
],
"id": 67,
"question": "Constantinus’un Kartaca’da topladığı Tıp kitaplarını nereye getirdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "79",
"text": "13. yüzyıldan"
}
],
"id": 68,
"question": "Constantinus’un Arapça tıp kitaplarını Salerno’ya getirme kararı hakkındaki rivayet kaçıncı yüzyılda gelmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Constantinus bu cevaptan kendisinin kültür ödevini kavradı ve Kartaca’ya döndü ve 3 yıl boyunca yeniden tıp bilimiyle uğraşdı, çok sayıda Arapça tıp ders kitabı topladı… gemiye bindi … bir fırtınaya yakalandı…bu fırtınadan yazma hazinesi çok büyük zarar gördü…Geriye kalan eserlerle mutlu bir şekilde Salerno’ya ulaştı.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "62",
"text": "Kartaca’ya döndü"
}
],
"id": 69,
"question": "Constantinus kendi kültür ödevini kavradıktan sonra nereye dönmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "82",
"text": "3 yıl"
}
],
"id": 70,
"question": "Kartaca’ya dönen Constantinus kaç yıl geçirmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Bizim dile getirdiğimiz soru açısından bu rivayetteki kesin sonucu temin eden olgu, Salerno’nun yukarı tarafında bulunan ve Constantinus’un da daha sonra üyesi olduğu Monte Cassino manastırı rahiplerinin tıpla ilgili çalışmalarının sadece pratik yönde olması ve en azından tıp alanında kitap yazma tecrübelerinin ya hiç olmaması, yada çok az olmasıdır. Bundan dolayıdır ki onlardan, Arapça’dan çevirilen kitapların yazarları konusunda Constantinus’un uygunsuz hareketi karşısında bir hayrete düşme beklenemezdi.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "167",
"text": "Monte Cassino manastırı"
}
],
"id": 71,
"question": "Constantinus’un da daha sonra üyesi olduğu manastırın adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "2) Constantinus, oradaki rahiplere kıyasla, sahip olduğu dilbilgisi, konulara vukufiyeti ve yazarlık yönüyle çok üstün bir konumdaydı. Tahminen diğer rahipler tarafından kendisine aşırı saygı duyulmuş ve böylece eserlerin yazarlığını belirtme konusunda özgürce karar verebilmiştir.\r",
"qas": []
},
{
"context": "Schipperges, Arap tıbbının ikinci resepsiyon evresinin başlangıcını zaman olarak 12. yüzyılın ilk yarısında, yer olarak 711 yılından 1085 yılına kadar Arap hakimiyetinde kalan Toledo’da görmektedir. Daha 10. yüzyılda İber Yarımadası’nda tektük görülmeye başlayan Arapça kitapların Latince’ye tercümelerinin etkisiyle de, Toledo’da Arapça Aristoteles’in yoğun bir resepsiyonu gerçekleşti. Bu şehir, Hıristiyanların eline geçtiğinde, galiplere Arap-İslam bilginliğinin yazılı birçok belgelerini sunmakla kalmamış, ayrıca dilsel ve kültürel bileşimi bakımından kapsamlı bir kültür alış-verişi için uygun atmosferi temin etmiştir. Bu resepsiyon dalgasıyla Avrupa’ya ulaşan peripatetik ansiklopediyi Schipperges yeni Aristoteles olarak nitelemektedir. Bu eser Ebu Ali İbn Sina (Avicenna, 980-1037)’nın Aristoteles külliyatını yeniden işlediği Kitab eş-Şifa isimli eseridir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "81",
"text": "12. yüzyılın ilk yarısında"
}
],
"id": 72,
"question": "Schipperges’a göre , Arap tıbbının ikinci resepsiyon evresinin başlangıç yılı ne zamandır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "176",
"text": "Toledo’da"
}
],
"id": 73,
"question": "Schipperges’a göre , Arap tıbbının ikinci resepsiyon evresinin başlangıç yeri nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "838",
"text": "Kitab eş-Şifa"
}
],
"id": 74,
"question": "Ebū ʿAlī İbn Sīnā (Avicenna,1037)’nın Aristoteles külliyatını yeniden işlediği eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "176",
"text": "Toledo’da"
}
],
"id": 75,
"question": "Schipperges’e göre Arap tıbbının ikinci resepsiyon evresinin başlangıç yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "217",
"text": "İber Yarımadası’nda"
}
],
"id": 76,
"question": "Arap kitapları 10. Yüzyılda hangi yarımadada tektük görülmeye başlandı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "331",
"text": "Arapça Aristoteles’in yoğun bir resepsiyonu"
}
],
"id": 77,
"question": "Arapça kitapların Latince ‘ye tercümelerinin etkisiyle Toledo’da gerçekleşen resepsiyon hangisidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "707",
"text": "yeni Aristoteles"
}
],
"id": 78,
"question": "Schipperges resepsiyon dalgasıyla Avrupa’ya ulaşan peripatetik ansiklopediyi nasıl niteler?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "838",
"text": "Kitab eş-Şifa"
}
],
"id": 79,
"question": "Schipperges’in yeni Aristoteles olarak nitelediği eser hangisidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "755",
"text": "Ebu Ali İbn Sina"
}
],
"id": 80,
"question": "Kitab eş-Şifa eserinin yazarı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "838",
"text": "Kitab eş-Şifa"
}
],
"id": 81,
"question": "Ebu Ali İbn Sina’nın Aristoteles külliyatını yeniden işlediği eseri hangisidir?"
}
]
},
{
"context": "Arap tıbbının Avrupa’da resepsiyonunun üçüncü dalgasını Schipperges Toledo’daki çeviri sürecinin daha da gelişmiş evresinde görmektedir. Bu dalga 12. yüzyılın ikinci yarısına rastlar. Bu evrenin en önemli çevirmeni Cremonalı Gerhard (yaklaşık 1114-1187)’dır. Ebu Bekir er-Razi (Rhazes, 865-925)’nin eserlerinden şu kitapları çevirmiştir: Kitab el-Manşuri fi et-Tıbb (Liber medicinalis ad Almansorem), Kitab et-Tekasim (Liber divisionis) ve Kitab el-Cederi ve-el-haşbe (De variolis et morbillis). Bu eserler dizisiyle patoloji ve terapinin temeli yeteri ölçüde atılmış oldu. er-Razi’nin muhteşem en son eseri el-havi veya Continens ilk olarak 100 yıl sonra Ferec ben Salim tarafından çevirildi, ve tamamlanmamış halde kaldı. Toledo’daki Arap tıbbının resepsiyonu sürecinde Ebu Ali İbn Sina’nın Kitab el-kanun fi et-Tıbb (Liber canonis de medicina) isimli eseri çok önemlidir. Yine Cremonalı Gerhard tarafından çevrilen bu eser kayıtsız şartsız Avrupa için bilimsel tıbbın temel kurallarının yasası olmuştur.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "574",
"text": "er-Razi’nin"
}
],
"id": 82,
"question": "El-Ḥāvī veya Continens adlı eser kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "656",
"text": "Ferec ben Salim"
}
],
"id": 83,
"question": "El-Ḥāvī veya Continens adlı eser ilk defa kim tarafından çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "215",
"text": "Cremonalı Gerhard"
}
],
"id": 84,
"question": "Schipperges, Arap tıbbının Avrupa’da resepsiyonunun üçüncü dalgasındaki önemli gördüğü çevirmen kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "793",
"text": "Kitab el-kanun fi et-Tıbb"
}
],
"id": 85,
"question": "Toledo’daki Arap tıbbının resepsiyonu sürecindeki önemli eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "772",
"text": "Ebu Ali İbn Sina’nın"
}
],
"id": 86,
"question": "Kitāb el-Ḳānūn fī eṭ-Ṭıbb (Liber canonis de medicina) isimli eser kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "215",
"text": "Cremonalı Gerhard"
}
],
"id": 87,
"question": ": Kitāb el-Ḳānūn fī eṭ-Ṭıbb (Liber canonis de medicina) isimli eser kim tarafından çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "215",
"text": "Cremonalı Gerhard"
}
],
"id": 88,
"question": "Ebū el-Ḳāsım Ḫalef b. ʿAbbās ez-Zehrāvī kim tarafından çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "215",
"text": "Cremonalı Gerhard"
}
],
"id": 89,
"question": "Arap tıbbının Avrupa’da resepsiyonunun üçüncü dalgasının en önemli yazarı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "642",
"text": "100 yıl sonra"
}
],
"id": 90,
"question": "er-Razi’nin muhteşem en son eseri ilk olarak kaç yıl sonra çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "656",
"text": "Ferec ben Salim"
}
],
"id": 91,
"question": "er-Razi’nin muhteşem en son eseri 100 yıl sonra kim tarafından çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "772",
"text": "Ebu Ali İbn Sina’nın"
}
],
"id": 92,
"question": "Toledo’daki Arap tıbbının resepsiyonu süresince çok önemli olan Kitab el-Kanun fi et-Tıbb eserinin yazarı kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Yine Cremonalı Gerhard tarafından çevirilen Ebu el-kasım halef b. Abbas ez-Zehravi (ö.400/1010 civarında)’nin tıbbın bütün alanlarına yönelik eğitim kitabının (et-Taşrif li-men Acize an et-Taşnif) cerrahiye ayrılmış 30. bölümü bu bağlamda anılmalıdır. Avrupa’da Cirurgia Albucasis veya Tractatus de operatione manus adıyla tanınan bu metin cerrahi dalını yüzlerce yıl etkilemiştir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "262",
"text": "Cirurgia Albucasis"
}
],
"id": 93,
"question": "Cerrahi dalını yüzyıllarca etkileyen eser avrupa’da hangi adla anılmaktadır?"
}
]
},
{
"context": "Ayrıca huneyn b. İshak (809-873)’ın Tıbba Giriş eseri de (el-Mudhal ila et-Tıbb veya Mesa’il fi et-Tıbb li-l-Müteallimin) burada anılmalıdır. Daha Constantinus Africanus’un Ysagoge Iohannicii ad tegni Galieni adıyla yaptığı çeviri aracılığıyla Avrupa’ya ulaşan bu eser, Toledo tıp kitapları çeviri dalgası akıntısında Toledolu Marcus isimli bir şahıs tarafından Liber introduction in medicinam ismiyle tedavüle sokulmuştur. Bu kitap Avrupa’daki tıp elkitaplarının en yaygınlarından biridir ve 17. yüzyıla kadar bütün üniversitelerde okunmuştur.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "7",
"text": "huneyn b. İshak"
}
],
"id": 94,
"question": "Tıbba Giriş eseri de kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "362",
"text": "Liber introduction in medicinam "
}
],
"id": 95,
"question": "Avrupa’daki tıp elkitaplarının en yaygın olan kitabın adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "318",
"text": "Toledolu Marcus"
}
],
"id": 96,
"question": "Liber introduction in medicinam adlı eserin çevirisini kim yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "36",
"text": "Tıbba Giriş eseri"
}
],
"id": 97,
"question": "Constantinus Africanus’un Ysagoge lohannicii ad tegni Galieni adıyla anılan çevirisi hangi eserdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "318",
"text": "Toledolu Marcus"
}
],
"id": 98,
"question": "Huneyn b. İshak’ın Tıbba giriş eseri Toledo tıp kitapları çeviri dalgası akıntısında kim tarafından tedavüle sokulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "36",
"text": "Tıbba Giriş eseri"
}
],
"id": 99,
"question": "Toledolu Marcus’un Toledo tıp kitapları çeviri dalgası akıntısında tedavüle soktuğu eser hangisidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "362",
"text": "Liber introduction in medicinam"
}
],
"id": 100,
"question": "Toledolu Marcus’un Toledo tıp kitapları çeviri dalgası akıntısında Huneyn b. İshak’ın eserini hangi isimle tedavüle sokmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Schipperges bu soruları yanıtlamak için dikkatini Fransa, İngiltere ve Güney İtalya’daki özümseme merkezlerine çevirmektedir. Daha 10. yüzyılın sonuna doğru Arap doğa bilimleriyle irtibata geçilmiş olan Chartres’da 12. yüzyıl, Aristoteles (Arabus) ve Arap astronomisi ve tıbbıyla tanışmaya şahit oldu. İspanya eyaletlerinin Hıristiyanlarca tekrar ele geçirilmesinden sonra Fransız eğitim kurumlarında Arap etkileri altındaki kültür merkezlerinden gelen Arap kültür birikiminin resepsiyonu gerçekleşmeye başladı. 12. yüzyılın başında güney Fransa’da, Arap bilimleriyle olan ilk temasın meyvesi sonucunda ortaya çıkan yeni bir bilimsel filizlenmenin ilk belgelerini bulmaktayız.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "50",
"text": "Fransa, İngiltere ve Güney İtalya’daki"
}
],
"id": 101,
"question": "Schipperges 13. Yüzyıla ilişkin olarak açıklığa kavuşturmaya çalıştığı soruları yanıtlamak için dikkatini hangi özümseme merkezlerine çevirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "512",
"text": "12. yüzyılın başında"
}
],
"id": 102,
"question": "Güney Fransa’da Arap bilimiyle olan ilk temasın meyvesi sonucunda ortaya çıkan yeni bir bilimsel filizlenmenin ilk belgelerini kaçıncı yüzyılın başlarında bulmaktayız?"
}
]
},
{
"context": "12. yüzyılın ortalarına doğru Toulouse’da yeni bir çeviri merkezi görüş alanına çıktı. Bu merkez Fransız geleneğine dayanmaktadır ve kısa bir süre sonra İspanyol eğitim merkezlerine köprü olacaktır. Toulouse okulunun 12. yüzyıldaki en önemli çevirmenleri Hermannus Dalmata ve Robertus Ketenensis’tir. Onların çevirdiği kitaplar ağırlıklı olarak astronomi, astroloji ve fizik alanına aittir. Toulouse okulu 13. yüzyılın başında başka bir önem daha kazandı: 1215 yılında Aristoteles’in Paris’te [okunma] yasağından sonra bu merkez, etkisi süren Aristoteles geleneğinin devamını garanti eden bir konuma geldi. Felsefe ve doğa bilimleri orada çok özel bir önem kazandılar. Gerçi bu yasak 1245 yılında Papa IV. Innozenz tarafından Toulouse Üniversitesi’nde de yaygınlaştırılmış ve 1263 yılında IV. Urban tarafından yinelenmiştir fakat bu fermanlar pratik bir etkide bulunamadılar.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "255",
"text": "Hermannus Dalmata ve Robertus Ketenensis’tir"
}
],
"id": 103,
"question": "12. yüzyıldaki en önemli çevirmenleri kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "456",
"text": "1215 yılında"
}
],
"id": 104,
"question": "Paris’teki okuma yasağı ne zaman başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "684",
"text": "1245 yılında"
}
],
"id": 105,
"question": "Paris’teki okuma yasağı ne zaman yaygınlaştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "697",
"text": "Papa IV. Innozenz"
}
],
"id": 106,
"question": "Paris’teki okuma yasağı kim tarafından yaygınlaştırılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "30",
"text": "Toulouse’da"
}
],
"id": 107,
"question": "12. Yüzyılın ortalarına doğru görüş alanına çıkan yeni bir çeviri merkezi nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "97",
"text": "Fransız geleneğine"
}
],
"id": 108,
"question": "12. Yüzyılın ortalarına doğru görüş alanına çıkan yeni bir çeviri merkezi hangi ülke geleneğine dayanmaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "153",
"text": "İspanyol eğitim merkezlerine"
}
],
"id": 109,
"question": "12. Yüzyılın ortalarına doğru görüş alanına çıkan yeni bir çeviri merkezi hangi ülke eğitim merkezlerine köprü olacaktır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "254",
"text": " Hermannus Dalmata ve Robertus Ketenensis’tir"
}
],
"id": 110,
"question": "Toulouse okulunun 12. Yüzyıldaki en önemli çevirmenleri kimlerdir?"
}
]
},
{
"context": "Orta Çağ’ın her türlü tanrısızlık görüşünün sembolü [tanıtılan] Averroes, tarihi bir şahsiyet olarak alınma yerine, 13. yüzyılın karşıt görüşlerinin savaş aracı olarak kullanıldı. Yazılı bir şekilde ifadesine cesaret edilemeyen her türlü görüş İbn Rüşd’ün diliyle aktarıldı, yine onun şahsında bütün aşırı sistemlere ayırım yapmaksızın savaş açıldı. İlk olarak 14. yüzyılın teoloji temsilcileri gerçek Averroizmi [İbn Rüşdçülük] tashih etme girişiminde bulundular. Averroes yoluyla Paris, Arapça’da yoğrulmuş antik bilimlerle yapılan en aşırı çatışmaların merkezi oldu.\r",
"qas": []
},
{
"context": "Bu akımın en önemli temsilcisi Bathlı Adelard (ki, faaliyeti 1116 ve 1142 yıllarını kapsar)’dır. Fransa, İspanya, İtalya’da bulunan özümseme merkezlerindeki ve Suriye’deki uzun süreli ikametlerinden sonra İngiltere’ye geri döndü. Arapça’dan Latince’ye yaptığı çeviriler yoluyla Bathlı Adelard, önemli astronomik-astrolojik ve matematiksel bazı eserleri Avrupa’da erişilebilir kıldı. Muhtemelen o, Arap-İslam bilimlerinin yüksek seviyesinin kendi kültür çevresininkine karşı üstünlüğünü dile getiren sadece ilk İngiliz değil, belki de ilk Avrupalıdır. Yeni doğa bilim bilgileri İngiltere’de diğer aracı şahsiyetlerden birisi, 1079 yılından 1095 yılına kadar Hereford başpiskoposu olan Robertus de Losinga, bir diğeri de Malvernli Walcher (ö.1135)’dir. Bu Lothringen doğumlu bilgin İtalya’yı ziyaret etmiş ve 1091 yılında İngiltere’ye dönmüştü. O, özümseme sürecini Bathlı Adelard anlayışında devam ettirdi. Bundan başka ayrıca Malvern’de (Hereford civarında) Herefordlu Roger 12. yüzyılın ikinci yarısında arabist araştırmalar merkezi kurdu.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "31",
"text": "Bathlı Adelard"
}
],
"id": 111,
"question": "Anglo-Sakson akımının temsilcisi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "684",
"text": "Robertus de Losinga"
}
],
"id": 112,
"question": "1079 yılından 1095 yılına kadar Hereford başpiskoposu kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "958",
"text": "Herefordlu Roger"
}
],
"id": 113,
"question": "12. yüzyılın ikinci yarısında arabist araştırmalar merkezini kim kurdu?"
}
]
},
{
"context": "Arabizm ve İngiltere konusu bağlamında Robertus Ketenensis adı unutulmamalıdır. Gerçi o bir İngiliz değildi fakat Schipperges’e göre, doğrudan doğruya Bathlı Adelard’ın geleneğini izlemiştir. Eğitimini ve donanımını Arap İspanya’ya borçludur. Chartres Okulu’nda faaliette bulunmuştur ve 1147 yılından itibaren Londra’da olduğu saptanabiliyor. Arap cebirini ve kimyasını İngiliz okullarına getiren odur.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "Robertus Ketenensis"
}
],
"id": 114,
"question": "Schipperges’e göre, doğrudan doğruya Bathlı Adelard’ın geleneğini kim izlemiştir?"
}
]
},
{
"context": "Anglo-Sakson resepsiyon ve özümseme hareketinin önemli bir temsilcisi olarak 12. yüzyılın ikinci yarısında karşımıza Morleyli Daniel çıkmakta. Cremonalı Gerhard’ın öğrenci halkasına dahil olduğu Toledo’daki ikametinden sonra 1177 yılında çok sayıda Arapça kitapla memleketine döndü. Bizzat kendisinin bu eserlerden çeviri yapıp yapmadığını bilmiyoruz. Arabizm anlamındaki etkisi Liber de naturis inferiorum et superiorum isimli eserinden daha çok kişisel aracılığıyla olmuştu.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "117",
"text": "Morleyli Daniel"
}
],
"id": 115,
"question": "Anglo-Sakson resepsiyon ve özümseme hareketinin 12. yüzyılın ikinci yarısındaki temsilcisi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "117",
"text": "Morleyli Daniel"
}
],
"id": 116,
"question": "Anglo-Sakson resepsiyon ve özümseme hareketinin önemli bir temsilcisi kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Schipperges, Arap tıbbının Avrupa ortaçağında alınıp benimsenmesi konusundaki genel panoramayı, İtalya güneyindeki özümseme akımları hakkındaki bölümle sonlandırmaktadır. Çok değerli açıklamaları, Arap fethinden sonra 9. yüzyıldan 11. yüzyıla kadar doğu ile batı kültürleri arasında doğal bir bağlantı noktası olan Sicilya’daki durum hakkında canlı bir tablo sunmaktadır. Orada özümseme süreci özellikle Kayser II. Friedrich (dönemi: 1212-1250) şahsıyla yeni bir nitelik kazandı. Kayser kişisel eğilimi ve özel temaslar nedeniyle Arap kültürüne yönelmişti. Bunun hangi tarzda ve bu temaslardan doğan ürünlerin ne kadar önemli olduğuna ilişkin soruya başka bir bağlamda değineceğiz. Burada sadece, özümseme sürecine dahil olan ve Schipperges tarafından bildirilen bilginlerin isimleri anılacaktır. II. Friedrich’in bilginler halkasındaki en önemli şahsiyet Michael Scotus’dur. Bu filozof, kimyacı, astrolog ve çevirmen, Toledo ve Bologna’daki faaliyetlerinden sonra Kayser tarafından Palermo’ya çağrıldı. Michael Scotus, Sicilya’daki çeviri periyoduna İspanya’nın bilimsel geleneğinin ruh ve tekniğini beraberinde getirdi, bilhassa yeni Aristoteles [Aristoteles Arabus], meteoroloji ve kimya alanındaki bilgisini. Onun tarafından Palermo’da çevirilen eserler burada dile getirilmeyecektir, ama yine de Schipperges’e dayanarak Michael Scotus adına deforme olan çeviri yazını eğilimine işaret etmek istiyorum. Bu eğilim, bilimler tarihi açısından, kaynaklarla ne kadar berbat bir ilişki içinde bulunulduğunu göstermektedir ve 14. ve 15. yüzyılda fevkalade bilimsel olmayan ve karmakarışık risaleler doğurmuştur. Paris’teki bir el yazmasına göre Michael Scotus Averroes’u [İbn Rüşd] Yunanca’dan çevirmiştir! Çok daha vahim bir örnekte, 16. yüzyıldan kalma bir el yazması, uydurma bir Arapça metin üzerinde yeşil, kırmızı ve siyah renklerde yazılmış Latince şerhler içermektedir. Sözde Arapça olan yazı, ki yazarının Praglı Michael Scotus olduğu anlaşılmaktadır, “secreta naturae” başlığı altında birçok batıl inancı tıbba sokmaktadır. Schipperges’in de işaret ettiği gibi, bilim tarihi açısından önemli olan, tıbba astrolojinin ve büyünün karıştırılması eğilimi ve bu öğretinin Arap otoritelere dayandırılarak tedavüle çıkarılması 16. yüzyılın başlarına kadar takip edilebilir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "434",
"text": "1212-1250"
}
],
"id": 117,
"question": "Kayser II. Friedriche dönemi hangi yıllar arasıdır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "487",
"text": "kişisel eğilimi ve özel temaslar nedeniyle"
}
],
"id": 118,
"question": ": Kayser II. Friedriche neden Arap kültürüne yönelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "856",
"text": "Michael Scotus’dur."
}
],
"id": 119,
"question": "II.Friedrich’in bilginler arasındaki en önemli şahsiyet olarak belirttiği kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "879",
"text": "filozof, kimyacı, astrolog ve çevirmen"
}
],
"id": 120,
"question": "Michael Scotus’un mesleği nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "983",
"text": "Palermo’ya"
}
],
"id": 121,
"question": "Michael Scotos Toledo ve Bolonga’daki faaliyetlerinden sonra nereye çağrılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "856",
"text": "Michael Scotus"
}
],
"id": 122,
"question": "Toledo ve Bolonga’daki faaliyetlerinden sonra Palermo’ya kim çağrılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "965",
"text": "Kayser tarafından"
}
],
"id": 123,
"question": "Toledo ve Bolonga’daki faaliyetlerinden sonra Palermo’ya Michael Scotus kim tarafından çağrılmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Bu bölümde son olarak, resepsiyon ve özümsenme sorununun daha önce kısmen kapsamlı şekilde ortaya konulduğu Arap-İslam bilimleri alanlarından olan kartografya ile beraber coğrafya ele alınacaktır. Burada öncelikle şaşırtıcı nokta, Arap-İslam kültür çevresinin çok önemli seviyeye ulaştığı bir bilimsel dal olan yöresel beşeri coğrafyanın klasik eserlerinden hiçbirisinin Avrupalı kosmografların malumu olmamasıdır. Hangi sebeplerden dolayı bu alana özgü eserlerden hiçbirisinin Latince’ye çevirilmediği sorusu uzun zamandan beri beni meşgul etmektedir. Yoksa asıl neden, bu konuya ilginin eksikliği miydi? 4./10. yüzyılın klasik coğrafya eserlerini bir kenara bırakacak olsak bile, el-İdrisi’nin Sicilya’da yazdığı coğrafyasının etkisinin Avrupa’da neden sadece onun haritalarıyla sınırlı kaldığı sorusu yanıtlanmamış halde durmaktadır. Coğrafya biliminin Avrupa’da Ortaçağ’dan 16. yüzyıla kadar kayda değer bir ilerleme kaydetmemesini ve beşeri coğrafyanın Arapİslam kültür çevresinde tanıdığımız düzeyine Avrupa’da ancak 19. yüzyılda ulaşılabilmesini, belki de bu disipline ait temel eserlerden hiçbirinin resepsiyon dalgalarının birisi dahilinde Latince’ye veya başka bir Avrupa diline çevrilmemesiyle ilişkilendirmek doğru olmaz mı?\r",
"qas": []
},
{
"context": "Görünen o ki İber Yarımadası’nda çeviriler yoluyla belirli ölçüde tanınan Arapça coğrafya eserleri bile, İspanya’nın komşularında hiçbir ilgi görmemiştir. Bu gözlemi bir örnekle daha belirgin kılalım. Ebu Bekir Ahmed b. Muhammed b. Musa er-Razi (273-344/887- 955)’nin Endülüs coğrafyası Portekiz Kralı Denis (1279-1325)’in direktifiyle Arapça bilmeyen Gil Peres isimli bir keşiş tarafından Müslüman Maese Mohamed (el-Muallim Muhammed)’in şifahi çevirisine dayanılarak Portekizce’ye çevirilmiştir. Bu çeviriden bir Kastilyanca versiyon ve birçok Kastilce uyarlama ortaya çıkmıştır. Portekizce’ye çevrilmeden önce bu kitabın İspanya’da hayli ünlü olduğu anlaşılıyor. Orta Çağ uzmanı Fransız P. Gautier Dalche tarafından yapılan bir araştırma sonucunda biliyoruz ki Historia veya Chronica Pseudo-Isidoriana isimli eserin muhtemelen 12. yüzyılda yaşamış olan anonim yazarı, İber Yarımadası tasviri ve haritasını er-Razi’nin kitabından almıştır. Gerçi, Gautier Dalche burada Arap kültürünün Latin kültürüne olan etkisinin hassas bir olgusunu görme eğilimindedir, fakat bu durumda etkilemenin sadece İber Yarımadası ile sınırlı kaldığı görünmektedir. Avrupa’ya ulaşan tasvir karakterli Arap coğrafyasının şimdiye dek bilinen en eski eseri 1550 yılında Della descrittione dell’Africa et delle cose notabili che ivi sono adıyla Gian Battista Ramusio tarafından Navigationi et viaggi koleksiyonu içerisinde yayınlanan Afrika tasviridir. Bu tasvir, önceden İtalyan esaretine düşüp Leo Africanus adıyla vaftiz edilen kuzey Afrikalı el-hasan b. Muhammed el-Vezzan tarafından yazılmıştır. Bu kitabın hem haritalarıyla hem de mükemmel tasvirleriyle 16. ve 17. yüzyıl İtalyan bilginlerini derinden etkilediği hususu yukarıda (s. 77) anıldı\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "201",
"text": "Ebu Bekir Ahmed b. Muhammed b. Musa er-Razi"
}
],
"id": 124,
"question": "Endülüs coğrafyasının çevirisi kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "352",
"text": "Gil Peres"
}
],
"id": 125,
"question": ": Endülüs coğrafyasının çevirisi kim tarafından yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "13",
"text": "İber Yarımadası’nda çeviriler yoluyla"
}
],
"id": 126,
"question": "Arapça coğrafyası nasıl tanınmaya başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "763",
"text": "Historia"
}
],
"id": 127,
"question": "İber Yarımadası ve tasviri hangi eserde yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "689",
"text": "P. Gautier Dalche"
}
],
"id": 128,
"question": "Historia veya Chronica Pseudo-Isidoriana isimli eserdeki İber Yarımadası ve tasvirinin Er-Razi’nin kitabından alındığı araştırmasını yapan Orta Çağ Fransız uzman kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "870",
"text": "İber Yarımadası tasviri ve haritasını"
}
],
"id": 129,
"question": "Orta Çağ Fransız uzman P. Gautier Dalché hangi araştırmayı yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1246",
"text": "Della descrittione dell’Africa et delle cose notabili che ivi sono"
}
],
"id": 130,
"question": "Arap coğrafyasının şimdiye dek bilinen en eski eseri nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1233",
"text": "1550"
}
],
"id": 131,
"question": "Della descrittione dell’Africa et delle cose notabili che ivi sono hangi yılda yazılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1320",
"text": "Gian Battista Ramusio"
}
],
"id": 132,
"question": "Della descrittione dell’Africa et delle cose notabili che ivi sono kim tarafından yazılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1353",
"text": "Navigationi et viaggi"
}
],
"id": 133,
"question": "İtalyan bilgin Gian Battista Ramusio’nun toparlayıp yayınladığı eserin ismi nedir?"
}
]
},
{
"context": "Yine hayrete düşüren bir diğer husus –haritaların aksine– yukarıda bahsedilen el-İdrisi’ye ait eser metninin geç dönemde ve aşırı kısaltılmış, hatta neredeyse tahrif edilmiş bir redaksiyonla Avrupa’da tanınmış olmasıdır. Bu metin ilkin 1592 yılında Roma’da basıldı ve 1600 yılında B. Baldi tarafından İtalyanca’ya ve 1619 yılında iki Maronit Gabriel Sionita ve Johannes Hesronita tarafından Latince’ye çevirildi. Fakat Latince çeviri, yazar elİdrisi adı anılmaksızın, Geographie Nubiensis (Sudanlının Coğrafyası) diye yayınlandı ve uzunca bir süre bu şekilde alıntılandı. Arap-İslam beşeri coğrafyası geniş ölçüde ve uzun zaman İspanya dışı Avrupa’da bilinmemiş olarak kaldıysa da, bugün biz kuşkusuz, Arap-İslam kültür çevresine ait matematiksel coğrafya ve kartografyanın 11. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar Avrupalı ardıllarını çok derinden etkilediğini tespit edebiliyoruz.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "78",
"text": "el-İdrisi’ye ait"
}
],
"id": 134,
"question": "Geç dönemde ve aşırı kısaltılmış, hatta neredeyse tahrif edilmiş bir redaksiyonla Avrupa’da tanınmış olan eser kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "236",
"text": "1592"
}
],
"id": 135,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eser hangi yılda basılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "249",
"text": "Roma’da"
}
],
"id": 136,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eser nerede basılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "301",
"text": "İtalyanca’ya"
}
],
"id": 137,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eser 1600 yılında hangi dile çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "268",
"text": "1600"
}
],
"id": 138,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eserin İtalyanca çevirisi hangi yılda yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "281",
"text": "B. Baldi"
}
],
"id": 139,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eser 1600 yılında kim tarafından İtalyancaya çevrildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "391",
"text": "Latince’ye"
}
],
"id": 140,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eser 1619 yılında hangi dile çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "317",
"text": "1619"
}
],
"id": 141,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eserin Latince çevirisi hangi yılda yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "342",
"text": "Gabriel Sionita ve Johannes Hesronita"
}
],
"id": 142,
"question": "El-İdrisi’ye ait olan eser 1619 yılında kimler tarafından Latinceye çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "468",
"text": "Geographie Nubiensis (Sudanlının Coğrafyası)"
}
],
"id": 143,
"question": "1619’daki Latince çeviride , yazar el- İdrīsī nasıl anılmaktadır?"
}
]
},
{
"context": "Matematik coğrafya açısından öncelikle şu belirtilmelidir: Önemli bir bölümü kartografik ön bilgilendirmeden ve yaklaşık 8000 yerin koordinat çizelgelerinden oluşan Ptoleme Coğrafyası 15. yüzyıla kadar Latin dili bölgesinde bilinmiyordu. Kaybolduğu varsayılan Yunanca orijinalini ilk olarak Bizanslı Maximos Planudes 13. yüzyıldan 14. yüzyıla geçiş sırasında yeniden bulduğunu bildiriyor. Bu eserin Latince çevirisi Jacopo Angeli (Jacobus Angelus) tarafından 15. yüzyılın başlarında yapıldı.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "291",
"text": "Bizanslı Maximos Planudes"
}
],
"id": 144,
"question": "Kaybolduğu varsayılan matematik coğrafyanın Yunanca orijinalini kim tarafından bulundu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "416",
"text": "Jacopo Angeli"
}
],
"id": 145,
"question": "Matematik coğrafyanın Latince çevirisi kim tarafından yapıldı?"
}
]
},
{
"context": "Matematiksel coğrafyanın Ebu er-Reyhan el- Biruni (ö.440/1048) tarafından yazılan temel eseri Tahdid Nihayat el-Emakin li-Taşhih Mesafat el-Mesakin ne yazık ki Avrupa’ya ulaşmadı. Enlem-boylam derecelerine ve bunların el-Biruni’den önceki zamanlarda nasıl ve hangi tarzda belirlendiğine ilişkin bir tasavvuru Avrupa, daha 10. yüzyılda Arap İspanya’yla temas sayesinde tektük halde ve daha sonra 11. yüzyılda bu kavramların ve hesaplama işleminin önemli bir yer tuttuğu ilk Arapça astronomik eserlerin yoğun bir şekilde çevirilmesiyle elde etmişti.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "94",
"text": "Tahdid Nihayat el-Emakin li-Taşhih Mesafat el-Mesakin"
}
],
"id": 146,
"question": "Matematiksel coğrafyanın yazıldığı eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "24",
"text": " Ebu er-Reyhan el- Biruni"
}
],
"id": 147,
"question": "Matematiksel coğrafyanın yazıldığı Taḥdīd Nihāyāt el-Emākin li-Taṣḥīḥ Mesāfāt el-Mesākin adlı eser kime aittir?"
}
]
},
{
"context": "Henüz 10. yüzyılda, daha sonra Papa II. Silvester olacak Aurillaclı Gerbert (ö.1003)’e atfedilen usturlabın taşıdığı iç diskte bazı enlem bilgileri görülüyor. Kaydedilen değerlerin ve çizgilerin üçü İslam dünyasında bulunan bölgelerle ilgilidir, 4. enlem derecesi (42°) Roma’yla ilgilidir. Bu değer de (41°40’ olarak) 9. yüzyıldan beri Arap koordinat çizelgelerinde kaydedilmiş olan enlem derecelerine aittir. Oysaki Gerbert’in yazıları, onun matematiksel coğrafya bilgisine sahip olduğuna dair herhangi bir unsur içermemektedir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "57",
"text": "Aurillaclı Gerbert"
}
],
"id": 148,
"question": "Arapça astronomik eserler 10.yy da kime atfedilmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Yedi iklim çizelgesini taklit halde alıntılayan bildiğimiz en eski Latince eser, Benedikt rahipler grubu mensubu Hermannus Contractus (Reichenaulu Hermann, 1034-1054)’un yazar olarak gösterildiği De compositione astrolabii isimli eserdir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "113",
"text": "Hermannus Contractus (Reichenaulu Hermann, 1034-1054)"
}
],
"id": 149,
"question": "Benedikt rahipler grubu mensubu yazar olarak kimi göstermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "196",
"text": "De compositione astrolabii"
}
],
"id": 150,
"question": "Benedikt rahipler grubu mensubu Hermannus Contractus’un yazar olarak gösterildiği eserin adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Arap-İslam bilimlerinin resepsiyonu sürecinin hayli ilerlediği 12. yüzyılın ilk yarısında belirli kavramlar, definisyonlar, yöntemler ve matematiksel coğrafyanın verileri Arap astronomisinin bazı elkitaplarının tercümesiyle Avrupa’ya ulaşmıştır. 1120 ve 1130 yılları arasında Bathlı Adelard, Muhammed b. Musa el-harizmi (el-Me’mun döneminde faaliyette bulundu, 198-218/813-833)’nin Ebu el-kasım Mesleme b. Ahmed el-Mecriti (ö.398/1007) tarafından yeniden gözden geçirilen astronomik çizelgelerini çevirdi. Latin dünyasına sinüsün fonksiyonu ve kullanılışı sadece bu yolla ulaşmış değildir. Matematiksel coğrafyayla gelecekteki uğraşılarda yardımcı araç olarak çok daha önemlisi, bu çizelgede bildirilen ve herhangi bir yerin enlemini bulmaya yarayan dört kuraldır. Böylelikle ilk olarak el-harizmi’de karşılaşılan şu metot bilinir hale geldi: Bir dolay kutupsal yıldızının bulunduğu en üst ve en alt noktalardan kutup yüksekliğini ve bununla ilişkili olarak bir yerin coğrafi enlemini belirleme. Ayrıca anılmalıdır ki “algorithmus” terimi ve bu terimle ilintili olan türevler, bu matematikçi ve astronom el- harizmi adının bozulmuş şekline bağlı bulunuyor.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "292",
"text": "Muhammed b. Musa el-harizmi"
}
],
"id": 151,
"question": "1120-1130 astronomik çizelgeler kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "246",
"text": "1120 ve 1130 yılları arasında"
}
],
"id": 152,
"question": "Muḥammed b. Mūsā el-Ḫārizmī ’nin astronomik çizelgeleri hangi yıllarda çizilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "292",
"text": "Muhammed b. Musa el-harizmi"
}
],
"id": 153,
"question": "1120 ve 1130 yılları arasında Muḥammed b. Mūsā el-Ḫārizmī ’nin astronomik çizelgeleri kim tarafından yeniden gözden geçirilmişitir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1080",
"text": "matematikçi ve astronom el- harizmi adının bozulmuş şekline"
}
],
"id": 154,
"question": "“Algorithmus” terimi ve bu terimle ilintili olan türevler,kime bağlı bulunmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Muhammed b. Cabir el-Battani (ö.317/929)’nin astronomi elkitabı hemen hemen aynı zamanda, ilk kez Tivolili Plato’nun çevirisi olarak, ikinci kez ise çok kısa süre sonra Robertus Ketenensis’in çevirisi halinde Avrupa’ya ulaşmıştır. Matematiksel coğrafya bakış açısından bu kitap, sadece küresel trigonometri için önemli başlangıçları ve enlem derecelerini bulmaya yarayan kuralları içermemekte, ayrıca kapsamlı bir coğrafik koordinatlar çizelgesini de taşımaktadır.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "98",
"text": "Tivolili Plato’nun çevirisi"
}
],
"id": 155,
"question": "Muḥammed b. Cābir el-Battānī ’nin astronomi elkitabı çevirisini ilk kez kim tarafından yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "169",
"text": "Robertus Ketenensis’in çevirisi"
}
],
"id": 156,
"question": "Muḥammed b. Cābir el-Battānī ’nin astronomi elkitabı çevirisini ikinci kez kim tarafından yapılmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Ahmed b. Muhammed b. Kesir el-Fergani (218-247/833-861 yılları arasında faaliyette bulunmuştur) tarafından yazılan Arap astronomisinin bize ulaşan en eski elkitabı, yaklaşık 1130 yılından itibaren yapılan birçok çevirisiyle Latin dünyasına ulaşmıştır. Bu çeviriler yoluyla Avrupa’ya, biraz önce bahsedilen iki eserden çok daha açık seçik formda, Halife el-Me’mun’un direktifiyle gerçekleşen bir derecelik meridyen uzunluğu ölçümünün sonucuna göre (562/3 mil) yeryüzü büyüklüğü tasavvurunu ve yedi iklimdeki meskun bölgelerin bölümlenme bilgisi ulaşmıştır. Yine bu kitap, iklimlere göre ülkelerin ve şehirlerin bir listesini koordinatsız bile olsa içermektedir. Bu kitabın 13. ve 14 yüzyılda Robert Grosseteste, Albertus Magnus, Ristoro d’Arezzo ve Dante Alighieri gibi şahsiyetleri çok derinden etkilediği bilinmektedir. Hatta Johannes Regiomontanus, 1464 yılında Padua Üniversitesi’nde el-Fergani’nin kitabı hakkında dersler vermekteydi.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "827",
"text": "Johannes Regiomontanus"
}
],
"id": 157,
"question": "1464 yılında Padua Üniversitesi’nde el-Ferġānī’nin kitabı hakkında dersler veren kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "851",
"text": "1464 yılında"
}
],
"id": 158,
"question": "Johannes Regiomontanus hangi yıllarda ve nerede El-Ferġānī’nin kitabı hakkında dersler vermiştir? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "851",
"text": "1464 yılında"
}
],
"id": 159,
"question": "Johannes Regiomontanus Padua Üniversitesi’nde el-Ferġānī’nin kitabı hakkında dersleri hangi yılda vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "174",
"text": "1130 yılından itibaren"
}
],
"id": 160,
"question": "Arap astronomisinin bize ulaşan en eski elkitabı hangi yılından itibaren yapılan birçok çevirisiyle Latin dünyasına ulaşmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "346",
"text": "Halife el-Me’mun’un direktifiyle"
}
],
"id": 161,
"question": "Bir derecelik meridyen uzunluğu ölçümünün sonucuna göre yeryüzü büyüklüğü tasavvurunu ve yedi iklimdeki meskûn bölgelerin bölümlenme bilgisini kim ortaya koymuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "459",
"text": "yeryüzü büyüklüğü tasavvurunu ve yedi iklimdeki meskun bölgelerin bölümlenme bilgisi ulaşmıştır"
}
],
"id": 162,
"question": "Halife el-Meʾmūn’un ortaya koyduğu direktifler nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "691",
"text": "Robert Grosseteste, Albertus Magnus, Ristoro d’Arezzo ve Dante Alighieri"
}
],
"id": 163,
"question": "Astronomi el kitabı 13. ve 14. yy da kimleri etkilemiştir?"
}
]
},
{
"context": "Avrupa’da bu gelişmeyle uyumlu bir şekilde, Arap astronomisinin adı geçen el kitaplarının ilk çevirilerinden hemen birkaç yıl sonra, coğrafik yerlerin derleme türü ilk çizelgeleri doğdu. Bunlardan biri 1139-1140 yıllarında Raymundo adında bir Marsilyalı tarafından derlenen Liber cursuum planetarum isimli eserdeki çizelgedir. Derleyen, kullandığı eserlerin çevirmenlerinin isimlerini görmezden gelmekte ve kendisini Arap bilimlerinin ilk çevirmeni olarak tanıtmaktadır. Gerçi, bir dizi Arap ve Avrupalı otoritenin ismini anmaktadır, fakat onların eserlerini çok büyük bir ihtimalle çalışmasında kullanmamıştır. Diğer yandan kendisini ez-Zerkali’nin taklitçisi olarak görmekte, hatta 1139 yılında çizelgeleri yanlış olan iki bilginle tartıştığını bildirmektedir. Bizim özel konumuz açısından, bu kitapta bulunan çizelgelerden birisinin sadece Arapça kaynaklardan alınan 60 şehrin koordinatlarını içermesi önemlidir. Burada kaydedilen veriler birçok Arapça eserden alınan koordinat çizelgelerinin, oldukça erken (İspanya üzerinden) Avrupa’ya gitmiş olduğunu göstermektedir. Kompilatör bu koordinatların aynı cinsten yapısını ve boylam derecelerinin kısmen farklılık gösteren sıfır meridyenlerine göre sıralanmasını anlayamamıştır. Geneli itibariyle söylecek olursak en eski Latince kompilasyonun Arap astronomisinden aşırmacı bir tarzda olması üzücüdür.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "202",
"text": "1139-1140 yıllarında"
}
],
"id": 164,
"question": "Coğrafik yerlerin derleme türü ilk çizelgeleri hangi yıllarda yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "223",
"text": "Raymundo"
}
],
"id": 165,
"question": "Coğrafik yerlerin derleme türü ilk çizelgeleri kim tarafından oluşturulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "274",
"text": "Liber cursuum planetarum"
}
],
"id": 166,
"question": "Coğrafik yerlerin derleme türü ilk çizelgeleri hangi eserdir?"
}
]
},
{
"context": "Latin dünyasında bazı Avrupa şehirlerinin koordinat çizelgesini genişletmeye yönelik en eski deneme 12 yüzyılın sonuna doğru yapılmış görünüyor. Bu çabayı, Arapça eserlerin meşhur çevirmeni Cremonalı Gerhard (ö.1187)’a atfedilen Theorica planetarum isimli eserde görmekteyiz. Yazar bu eserde Fransa İtalya İspanya ve bazı Avrupa şehirlerinin istisnasız Arapça kaynaklara dayanan koordinatlarını veriyor. Ne var ki karmaşık yollarla ulaşılan bu koordinatların gerçekle hiç bir ilgisi yoktur. Buna göre Paris Roma’nın yaklaşık 4° doğusunda (gerçekte 9°50’ batı), Toulouse’ün ise 16' güneyinde (gerçekte 5°15' kuzey) bulunmaktadır.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "100",
"text": "12 yüzyılın sonuna doğru"
}
],
"id": 167,
"question": "Latin dünyasında bazı Avrupa şehirlerinin koordinat çizelgesini genişletmeye yönelik en eski deneme ne zaman yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "190",
"text": "Cremonalı Gerhard"
}
],
"id": 168,
"question": "Avrupa şehirlerinin koordinat çizelgesini genişletmeye yönelik en eski deneme kime atfedilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "229",
"text": "Theorica planetarum"
}
],
"id": 169,
"question": "Avrupa şehirlerinin koordinat çizelgesini genişletmeye yönelik en eski denemenin atfedildiği eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "507",
"text": "Roma’nın yaklaşık 4° doğusunda"
}
],
"id": 170,
"question": "Theorica planetarum isimli eserde Paris’in koordinatları nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "190",
"text": "Cremonalı Gerhard"
}
],
"id": 171,
"question": "Liber de naturis inferiorum et superiorum isimli eser kime aittir?"
}
]
},
{
"context": "Arap yer çizelgelerinin çevirileri veya uyarlamaları ve bunun üzerine inşa edilen kompilasyonlar veya koordinatları bulma yöntemlerini tanıtmaları 13. yüzyılda o kadar yayılmıştı ki bundan böyle adım adım İspanya dışı Avrupa’da da, enlem ve boylam derecelerini tespite yönelik gayretler kendisini göstermeye başladı. Bildiğimiz kadarıyla Ristoro d’Arezzo (ö.1282 sonrası), kendisini bu gelişim mecrasında, bir yerin enlem derecesini astronomik olarak belirleyebilecek durumda hisseden ilk İtalyandır. Doğduğu şehir Arezzo’nun enlemini 42°15' olarak, yani sadece 1°13' lık bir yanlışlıkla tespit etmişti.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "338",
"text": "Ristoro d’Arezzo"
}
],
"id": 172,
"question": "Bir yerin enlem derecesini astronomik olarak belirleyebilecek durumda hisseden ilk İtalyan kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "515",
"text": "Arezzo’nun enlemini"
}
],
"id": 173,
"question": "Ristoro d’Arezzo 1°13' lık bir yanlışlıkla nerenin enlemini bulmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Avrupa’nın o dönemde Arap-İslam matematiksel coğrafyası açısından ulaşmış olduğu en yüksek özümseme basamağı kendisini bir Fransisken olan Roger Bacon (1214-1292)’da göstermektedir. Onda, kendi kültür çevresinin bilinen tek erken dönem, enlem-boylam derecelerini göz önünde bulundurarak bir harita çizimi denemesini bulmaktayız. Bu arada onun, Latin dünyasında enlem-boylam derecesi bilgisinin hala bulunmadığına ve bunun da Papalığın, Kayserliğin ve Krallığın destekleri olmaksızın başarılamayacağına dair şikayetini duymak bizim için aydınlatıcıdır. Okuyucuya gerekli boylam ve enlem derecelerini kendisi bulmuş gibi göstermeyip kaynak olarak astronominin kanun’unu (tabi ki ez-Zerkali’nin kitabının Latince çevirisi) ve Boylam ve Enlem Dereceleri Çizelgelerini (muhtemelen Toledo çizelgeleri ve bundan yapılan taklitler) anmaktadır. Eli altındaki kaynakların koordinatlarının hiçbir şekilde bir dünya haritası veya sadece bir parça-harita çizmek için bile yeterli olamayacağı bir tarafa, bu koordinatlar farklı sıfır meridyenlerine göre kaydedilmiş oldukları için birbirlerinden hayli büyük farklılıklar göstermekteydi.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "151",
"text": "(1214-1292)’da"
}
],
"id": 174,
"question": "Roger Bacon hangi yıllar arasında yaşamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "139",
"text": "Roger Bacon"
}
],
"id": 175,
"question": "Arap-İslam matematiksel coğrafyası açısından ulaşmış olduğu en yüksek özümseme basamağı kendisini bir Fransisken olarak gören kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "291",
"text": "harita çizimi denemesini"
}
],
"id": 176,
"question": "Roger Bacon hangi denemeyi yapmışıtır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "645",
"text": "astronominin kanun’unu"
}
],
"id": 177,
"question": "Roger Bacon okuyucuya gerekli boylam ve enlem derecelerini kendisi bulmuş gibi göstermeyip kaynak olarak neleri göstermiştir?"
}
]
},
{
"context": "Toledo’nun 11° batısında bulunan sıfır meridyeni dışında Roger Bacon, yeri bu şehirden 28°30' batıya kaydırılmış değeri, kendisinin verum occidens - gerçek batı olarak isimlendirdiği meridyeni de bilmektedir. Bu değeri, alternatifi olan ve Endülüslü diğer astronomların yaymaya çalıştıkları 29° ye tercih etmektedir. Bunu temellendirmesi kesinlikle gösrtermektedir ki Bacon, sıfır meridyeninin (yerinin) Kanarya Adaları’nın 17°30' batısına kaydırılmasının Arap astronom ve coğrafyacıların 5./11. yüzyılın başlarında Toledo ile Bağdat arasındaki boylam derecelerini radikal bir tashihe tabi tutmalarının sonucu olduğunu bilmemektedir. Bu tashih sonucunda Akdeniz hemen hemen gerçek boylamına kavuşmuştu\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "132",
"text": "verum occidens"
}
],
"id": 178,
"question": "Roger Bacon’un verum occidens - «gerçek batı» olarak isimlendirdiği meridyen neresidir?"
}
]
},
{
"context": "Gerekli boylam ve enlem derecelerinin eksikliğine rağmen Roger Bacon, bir iddiaya göre bir harita çizmiş ve bir kopyasını dönemin papasına hediye etmişti. Bazı araştırmacılar, (bize ulaşmayan) bu haritada globular projeksiyon olarak yeryuvarlağının kuzey yarımküresiyle sınırlı bir tasviri düşünme eğilimindedirler. Bu durumda tabi ki şu soru sorulur: Bizzat kendisinin de yakındığı gibi, Latin dünyasında enlem ve boylam dereceleri bulunmamakta idiyse, Bacon ne çizebilirdi? Bildiği sınırlı sayıdaki değerleri birbirini tutmayan koordinatlar, kıyı çizgileri olmaksızın Latin dünyası dışındaki dünyayı da kartografik olarak tasvir edebilmek için yeterli miydi? Yoksa onun daha ziyade Arap-İslam kültür çevresi kaynaklı bir model harita, belki de büyük bir ihtimalle, globular projeksiyon içeren el-Me’mun coğrafyacılarının dünya haritası mı eline geçmişti? Bu soruyu cevaplandırmaya çalışırken onun çağdaşı olan Albertus Magnus’un, sadece birkaç yeri şematik olarak kabaca basitleştiren ve gerçekliğe aykırı bir formda tasvir eden ilkel haritasını da gözden ırak tutmamalıyız. Burada ayrıca, yeryüzünün dairesel tasvirinin Roger Bacon’ın yeryüzünün şekline ilişkin tasavvuruyla apaçık çelişki içinde olacağını da dikkate almalıyız. İbn Rüşd’ün güney yarımkürenin yaşanabilirliğine ilişkin öğretisinin yanlış anlaşılması sonucunda o, bir yandan kutuplarda yeryuvarlağının ortasında bulunduğundan çok daha büyük su kütleleri bulunduğuna ve yeryuvarlağının ortasında bulunan suların ise doğuda Hindistan ile batıda İspanya arasında uzanmakta olduğuna inanırken, diğer yandan da birinin kuzey dönüm dairesinde diğerinin ise ekvatorda bulunduğu Syene isimli iki yerin varlığı tasavvuruna dayanmaktaydı. Böylece o, Opus maius isimli eserinde çizdiği şu iki kubbeli dünya tasavvuruna varmıştı:\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "1709",
"text": "Opus maius"
}
],
"id": 179,
"question": "İki kubbeli dünya tasavvuruna ait şema hangi eserde yer alır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1232",
"text": "İbn Rüşd’ün"
}
],
"id": 180,
"question": "Güney yarımkürenin yaşanabilirliğine ilişkin öğreti kime aittir?"
}
]
},
{
"context": "Matematiksel coğrafyanın basit yöntemleri ve Arvupa’nın el-Fergani’nin astronomi elkitabının defalarca çevirisi yoluyla öğrendiği sayısal değerleri Albertus Magnus (yaklaşık 1200-1280)’da açıkça görülmektedir. De caelo et mundo isimli eserinde onun, Halife el-Me’mun tarafından yaptırılan yeryüzü ölçümlerini bildiği görülmektedir. Albertus bu ölçümlerde elde edilen bir meridyen derecesinin uzunluğunun 56 2/3 mil olduğunu ve ayrıca Arap ve Latin milleri arasındaki farkı bilmektedir. Yine onda, yedi iklimin el- Me’mun coğrafyasından tanıdığımız kuzey ve güney sınırlarının derece bilgilerine rastlamaktayız. Albertus Magnus’un burada sadece tam derece rakamlarını almış ve dakikaları bırakmış olduğu açıkça görülmektedir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "148",
"text": "Albertus Magnus"
}
],
"id": 181,
"question": "Kutuplarda yeryuvarlağının ortasında bulunduğundan çok daha büyük su kütleleri bulunduğuna ve yeryuvarlağının ortasında bulunan suların ise doğuda Hindistan ile batıda İspanya arasında uzanmakta olduğuna inancı kime aittir? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "250",
"text": "Halife el-Me’mun tarafından "
}
],
"id": 182,
"question": "Yeryüzü ölçümlerini kim tarafından yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "210",
"text": "De caelo et mundo"
}
],
"id": 183,
"question": "Albertus Magnus’un Halife el-Meʾmūn tarafından yaptırılan yeryüzü ölçümlerini bildiği hangi eserde görülmektedir?"
}
]
},
{
"context": "Yine aydınlatıcı bir başka nokta Albertus’a (veya aynı zamanda Roger Bacon’a) nispet edilen Speculum astronomiae isimli kitapta İskenderiye’nin coğrafik boylamının Ptoleme Coğrafyası’ndaki (60°30') olarak görünen değerine kıyasla (51°20') olarak kısaltılmasıdır, ayrıca bu kısaltma Ptoleme’nin Kanon ’una dayandırılmaktadır. Bu tashihin ilk olarak el-Me’mun coğrafyacıları tarafından yapıldığı kesinlikle ispat edilebilir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "92",
"text": "Speculum astronomiae"
}
],
"id": 184,
"question": "Albertus’a nispet edilen kitap nedir?"
}
]
},
{
"context": "Ağırlıklı olarak Arapça astrolojik ve astronomik kaynakların kompilasyonundan ibaret olan bu kitaptaki açıklamalardan rahatlıkla anlaşılır ki yazar Toledo’dan geçen daireyi sıfır meridyeni ve Arin’i merkez meridyenin başlangıcı olarak tanımıştır. Başka bir yerde yazar, çok sayıda astronomik çizelge tanıdığını ve bu çizelgelerde Marsilya, Londra, Toulouse veya Paris’in sıfır meridyenin yeri olarak kabul edildiğini bildirmekte ve ayrıca, bu son iki şehrin 40°47' lık boylama ve 49°10' lık bir enleme sahip olduğunu belirtmektedir. Avrupa’da 13. yüzyılın ikinci yarısında bile önemli şehirlerin boylamlarına ve birbirleri arasındaki boylam farklarına ilişkin berrak bir tasavvurun olmadığı izlenimi sadece bu yanlış değerlerden öğrenmiyoruz.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "148",
"text": "Toledo’dan"
}
],
"id": 185,
"question": "Speculum astronomiæ isimli kitapda sıfır meridyeni nereden geçer?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "192",
"text": "Arin’i merkez meridyenin başlangıcı olarak tanımıştır."
}
],
"id": 186,
"question": "Speculum astronomiæ isimli kitapda merkez meridyenin başlangıcı neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "330",
"text": "Marsilya, Londra, Toulouse veya Paris’in"
}
],
"id": 187,
"question": "Speculum astronomiæ isimli kitapda sıfır meridyenin yeri olarak kabul edildiği yerler neresidir?"
}
]
},
{
"context": "Arap-İslam kültür dünyasının matematiksel coğrafya alanında ulaştığı kazanımların Avrupa tarafından adım adım alındığının ve benimsendiğinin daha belirgin izlerine Dante Alighieri (1265-1321)’de rastlanmaktadır. Onun astronomisi gibi kosmografisi de el-Fergani’nin elkitabına bağlıdır. Dante bu kitaptan sadece iki Latince çevirisinden değil, aynı zamanda Fransızca çeviriye göre hazırlanan İtalyanca versiyonundan yararlanmıştır. el-Fergani’nin yedi iklim tasviri Dante’de en ince ayrıntısına kadar ortaya çıkmaktadır. İlahi Komedya’daki Arap matematiksel coğrafyasından alınmış bazı boylam ve enlem dereceleri, onun bu bağlamda da Arap kaynaklara bağlı olduğunun ve muhtemelen elinin altında bir Arap haritası bulunduğunun işaretleridir.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "164",
"text": "Dante Alighieri"
}
],
"id": 188,
"question": "Arap-İslam kültür dünyasının matematiksel coğrafya alanında ulaştığı kazanımların Avrupa tarafından adım adım alındığının ve benimsendiğinin daha belirgin izlerine kim tarafından anlaşılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "250",
"text": "el-Fergani’nin "
}
],
"id": 189,
"question": "Dante Alighieri kosmografisi de kimin el kitabından yararlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "520",
"text": "İlahi Komedya’daki"
}
],
"id": 190,
"question": "Dante’nin Arap kaynaklara bağlı olduğunun ve muhtemelen elinin altında bir Arap haritası bulunduğunun işaretleri hangi eserdeki bilgilerden anlaşılır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "180",
"text": "(1265-1321)’de"
}
],
"id": 191,
"question": "Dante Alighieri hangi yıllarda yaşamıştır?"
}
]
},
{
"context": "Bize kadar ulaşan Avrupalı koordinat çizelgeleri, 14. yüzyılın başından itibaren bu konuya ilginin arttığı ve ilgi duyanlar çevresinin zamanla genişlediği izlenimi uyandırmaktadır. Mathematische Geographie und Kartographie im Islam und ihr Fortleben im Abendland [İslam’da matematiksel coğrafya ve kartografya; bunların Avrupa’da devamı] isimli çalışmam esnasında yüz kadar çizelgeyi incelemem sonrasında onların doğuş ve karakterlerine dair elde ettiğim tasavvur burada tekrar edilecektir. Bahsedilen çizelgelerin bir kısmı Arapça orijinallerin çevirileridir, bir kısmı da Toledo çizelgelerinin taklididir ve bir kısmı da bu taklitlerin geliştirilmişidir, eğer ortaya çıkış tarihleri yaklaşık 1250 yılından önceye rastlıyorsa. 13. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Arap ve Arap-İspanyol öncüler tarafından başarılmış olan çizelgelerin gelişimleri Avrupa’da, bulunan yerler bakımından herşeyden önce İspanya’da hız kazanmıştır. Geliştirilen versiyonlar Alfons Çizelgeleri adıyla yayınlanmıştır. 14. yüzyılın başından itibaren İslam dünyasının doğusunda yapılan bazı çizelgeler Bizanslı bilginler tarafından Yunanca’ya çevriliyordu. Bu çizelgeler 15. yüzyılın başından itibaren Avrupa’ya ulaşmaya başlamış görünüyorlar. Avrupa’da 15. yüzyılda derleme türü çalışmalar, bir yandan mevcut kaynakların koordinatlarıyla birlikte yer adlarının seçilmesinden ibaret iken, diğer yandan da Avrupa’daki yerlerin, hangi prensibe dayanarak elde edildikleri sorusu bir yana, koordinatlarının eklenmesinden ibaretti. Görüldüğü kadarıyla bazı derlemeciler, mevcut haritaları kaynak olarak ilaveten kullanmayı ihmal etmemişlerdir. Değişik tarihlerden gelen ve farklı sıfır meridyenlerine göre elde edilmiş değişik kaliteli koordinatların oradan buradan öylesine toplanması yeterince karışıklığa yol açarken, 15. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Ptoleme Coğrafyası’nın çevirilmesiyle yeni bir karmaşa ortaya çıktı. Bu durumda İtalya’dan başka bilhassa Almanya’da, Regiomontanus ve Nürnberg ekolünün diğer mensupları gibi bir bilginler grubu, yarım yüzyıl veya biraz daha uzun bir süre sistemlerini Ptoleme koordinatları üzerine kuruyorlardı.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "900",
"text": "İspanya’da"
}
],
"id": 192,
"question": "Arap ve Arap-İspanyol öncüler tarafından başarılmış olan çizelgelerin gelişimleri nerede hız kazanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "953",
"text": "Alfons Çizelgeleri"
}
],
"id": 193,
"question": "Geliştirilen versiyonların yayınlandığı isim nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1077",
"text": "Bizanslı bilginler tarafından"
}
],
"id": 194,
"question": "14. yüzyılın başından itibaren İslam dünyasının doğusunda yapılan bazı çizelgeler kim tarafından çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1107",
"text": "Yunanca’ya"
}
],
"id": 195,
"question": "14. yüzyılın başından itibaren İslam dünyasının doğusunda yapılan bazı çizelgeler hangi dile çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1829",
"text": "Ptoleme Coğrafyası’nın çevirilmesiyle"
}
],
"id": 196,
"question": "15. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren ortaya çıkan karmaşanın nedeni nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1947",
"text": "Regiomontanus ve Nürnberg"
}
],
"id": 197,
"question": "Almanya’da Ptoleme koordinatları üzerine kurulu olan ekoller nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2081",
"text": "Ptoleme koordinatları"
}
],
"id": 198,
"question": "Regiomontanus ve Nürnberg ekolleri ne üzerine kuruludur? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1077",
"text": "Bizanslı bilginler"
}
],
"id": 199,
"question": "14. yüzyılın başından itibaren İslam dünyasının doğusunda yapılan bazı çizelgeleri Yunanca’ya kim çeviriyordu?"
}
]
},
{
"context": "Ptoleme Coğrafya’sının Yunanca’dan Latince’ye çevirilmesiyle (1406) ve özellikle ilk baskısından (1477) sonra Avrupa’da onun zengin malzemesine sahip olunmakla beraber, yeni zorluklarla da yüz yüze gelindi. Zira daha önce Arapça çizelgelerden koordinatlar alınmıştı ki, bunlar kısmen Ptoleme’nin tashih edilmiş verileriydi. Bunlardan bazıları Akdeniz’in doğu-batı ekseninin tashih edilmiş 53° olan boylamı, diğer taraftan Atlantik’te 17°30' batıya kaydırılmış sıfır meridyeni ve Ptoleme’den farklı yeryüzü çevresi uzunluğu ve buna bağlı olarak Arap coğrafyacılarda geçerli olan meridyen derecesi uzunluğunun 56 2/3 mil olmasıdır (Ptoleme tarafından alınan Poseidonios’un beşyüz Stadion’u [Eski Yunan’da 179-213 m. arasında bir uzunluk ölçüsü] karşısında). Bütün bunlar işi daha da zorlaştırıcı ve karmaşık hale getiriyordu.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "61",
"text": "(1406)"
}
],
"id": 200,
"question": "Ptoleme Coğrafya’sının Yunanca’dan Latince’ye çevirisi hangi yılda yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "97",
"text": "(1477)"
}
],
"id": 201,
"question": "Ptoleme Coğrafya’sının Yunanca’dan Latince’ye çevirisinin ilk baskısı hangi yılda yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "608",
"text": "56 2/3 mil olmasıdır"
}
],
"id": 202,
"question": "Arap coğrafyacılarda geçerli olan meridyen derecesi uzunluğunu nedir? "
}
]
},
{
"context": "Ptoleme Coğrafya’sına yeniden dönüşün sonuçlarından birisi de, Avrupa’daki bilginlerin bir bölümünün, önce Poseidonios tarafından tahmin edilmiş olup sonra da Ptoleme tarafından kabullenilen bir derecenin 500 stadyonluk uzunluğunu yeniden kullanmalarıdır ki, buna göre bir meridyen derecesi el-Me’mun coğrafyacıları tarafından belirlenen ve uzun zamandır Avrupa’da bilinen 562/3 mil yerine 62 1/2 Roma mili olarak değerlendiriliyordu.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "390",
"text": "62 1/2 Roma mili olarak"
}
],
"id": 203,
"question": "Bir meridyen derecesi el-Meʾmūn coğrafyacıları tarafından ne kabul edilmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Yaklaşık 100 yıl boyunca geçerli boylam ölçüsünden kaynaklanan kargaşa sonrasında bir meridyen derecesini yeniden belirlemeye yönelik birçok deneme yapılmıştı. İlk denemeyi Fransız Jean Fernel gerçekleştirmişti. Asıl mesleği hekimlik olan bu şahıs 1525 yılında Paris ile Amiens arasındaki mesafeyi posta arabası tekerleklerinin dönüşünden tespit ekmekle öğünerek bir derecenin uzunluğunun 110,602 metre olduğu ve yeryüzü çevresinin 39.817 kilometre olduğu sonucuna ulaşıyordu. Onun, birçok belirsizliklere rağmen böylesine şaşırtıcı derecede iyi bir sonuca ulaşması ardılı Willebrord Snellius’u kuşkulandırmıştı. Snellius diyor ki: Fernel, Arap derece ölçümlerini keyfi bir tarzda geometrik adımlara dönüştürdü, çağdaşları da göz kamaştırıcı bir sonuçla yanıltılmış oldular. Aslında o, ulaştığı bu sonuca rağmen boylam ölçümü bağlamında kendisine model teşkil eden Araplardan çok geride kalmıştır.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "389",
"text": "110,602 metre"
}
],
"id": 204,
"question": "Fransız Jean Fernel bir derecenin uzunluğu ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "432",
"text": "39.817 kilometre"
}
],
"id": 205,
"question": "Fransız Jean Fernel ‘e göre yeryüzünün çevresi kaç km?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "212",
"text": "Asıl mesleği hekimlik"
}
],
"id": 206,
"question": "Fransız Jean Fernel’in asıl mesleği nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "248",
"text": "1525 yılında"
}
],
"id": 207,
"question": "Fransız Jean Fernel hangi yılda bir derecenin uzunluğunun 110,602 metre olduğu ve yeryüzü çevresinin 39.817 kilometre olduğu sonucuna ulaştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "573",
"text": "Willebrord Snellius’u"
}
],
"id": 208,
"question": "Fransız Jean Fernel’in birçok belirsizliklere rağmen böylesine şaşırtıcı derecede iyi bir sonuca ulaşması kimi kuşkulandırmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "632",
"text": "Fernel, Arap derece ölçümlerini keyfi bir tarzda geometrik adımlara dönüştürdü, çağdaşları da göz kamaştırıcı bir sonuçla yanıltılmış oldular."
}
],
"id": 209,
"question": "Willebrord Snellius’u kuşkusunu hangi cümlesi ile dile getirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "483",
"text": "birçok belirsizliklere rağmen böylesine şaşırtıcı derecede iyi bir sonuca ulaşması "
}
],
"id": 210,
"question": "Fransız Jean Fernel’in ardılı Willebrord Snellius neden kuşkulanmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Bir meridyen derecesinin uzunluğunu ölçme denemelerinde biraz önce adı geçen Hollandalı bilgin Willebrord Snelllius (1580- 1626) yüksek bir bilimsel kaliteyi gösteriyor. Bunu yaparken bir triangulasyon [üçgenler zinciri] formundan yararlandı. Bununla birlikte, iki çıkış yerinin enlem derecelerini verecek olan kutup yüksekliklerinin hatalı yapılmış ölçüleri yüzünden yeryüzü çevresi ölçümünde çok küçük bir değere ulaştı. Doğrusu bugün ben, modern coğrafyanın ne zamandan beri yeryüzü çevresi için el- Me’mun coğrafyacılarının ulaştığı değerden daha kesin bir değere sahip olduğunu bilmemekteyim.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "77",
"text": "Hollandalı bilgin Willebrord Snelllius"
}
],
"id": 211,
"question": "Triangulasyon [üçgenler zinciri] formundan yararlanan bilgin kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "77",
"text": "Hollandalı bilgin Willebrord Snelllius"
}
],
"id": 212,
"question": "Bir meridyen derecesinin uzunluğunu ölçme denemelerinde yüksek bir bilimsel kaliteyi gösteren kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Ptoleme Coğrafya’sının Latince çevirisi ilk baskısının (1477) etkisiyle enlem-boylam derecelerinin belirlenmesindeki gelişimin Almanlarda büyük ölçüde, İtalyanlarda ise tamamen kesintiye uğradığı periyotta Ebu el-Fida’ (ö.732-1331)’nın coğrafi eseri (Takvim el-Büldan), karşılaştırmalı koordinat çizelgeleriyle Avrupa’ya ulaştı. 1534 yılından itibaren İslam dünyasında elçi ve misyoner olarak birkaç yıl geçiren Fransız oryantalist Guillaume Postel, bu kitabın bir nüshasını İstanbul’dan Paris’e getirmişti. Cosmographiae compendium adlı eseri (Basel 1561) için faydalı gördüğü kısımları çevirdi ve Avrupa haritalarında, özellikle Venedik haritalarında bulunan yer pozisyonlarını tashih etmek için, çevirdiği bölümlerden çizelgeler oluşturdu. 1554 yılında Postel, yukarıda adı geçen, Navigationi et viaggi isimli eseri toparlayıp yayınlayan İtalyan bilgin Gian Battista Ramusio’yu bu çizelgelerden haberdar etti. Bu şahıs da bunları haritacı Giacomo Gastaldi’ye tanıttı. Belki de her iki bilgin Ebu el-Fida’’nın kitabını bir Latince çevirisinde kullanma olanağına sahip olmuşlardır. Ramusio bu eserden küçük bir koordinatlar seçkisi almıştır ve bu kitabın bulunuşuna dair sevincini şu kelimelerle ifade etmektedir: Bu eser bugün ilahi bir lütuf olarak gün ışığına çıkmıştır. Kısa bir süre içerisinde kitabın bütün Avrupa’ya yayılan bu şöhreti İngiliz bilgin Richard Hakluyt (ö.1616)’da bu eseri edisyon yoluyla daha geniş ilgililer kitlesine ulaştırma arzusunu doğurmuştu. Bu amaca yönelik olarak 1583 yılında bu kitabın Suriye’de yani Ebu el-Fida’nın memleketinde bulunan bir yazmasını araştırmıştı.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "251",
"text": "Takvim el-Büldan"
}
],
"id": 213,
"question": "Ebū el-Fidāʾnın coğrafi eserinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "432",
"text": "Guillaume Postel"
}
],
"id": 214,
"question": "Cosmographiae compendium adlı eser kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "784",
"text": "Navigationi et viaggi isimli eseri"
}
],
"id": 215,
"question": "İtalyan bilgin Gian Battista Ramusio hangi eseri yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "599",
"text": "Avrupa haritalarında, özellikle Venedik haritalarında bulunan yer pozisyonlarını tashih etmek için"
}
],
"id": 216,
"question": "Guillaume Postel, hangi amaçla eserlerini çevirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1215",
"text": "Bu eser bugün ilahi bir lütuf olarak gün ışığına çıkmıştır"
}
],
"id": 217,
"question": "Ramusio kitabın bulunuşuna dair sevincini hangi kelimelerle ifade etmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1358",
"text": "Richard Hakluyt"
}
],
"id": 218,
"question": "Edisyon yoluyla daha geniş ilgililer kitlesine ulaştırma arzusu kim tarafından doğurmuştu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1521",
"text": "Suriye’de"
}
],
"id": 219,
"question": "Ebū el-Fidāʾ’nın memleketi nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "841",
"text": "İtalyan bilgin Gian Battista Ramusio"
}
],
"id": 220,
"question": "Navigationi et viaggi isimli eseri toparlayıp yayınlayan kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1497",
"text": "1583 yılında"
}
],
"id": 221,
"question": "İngiliz bilgin Richard Hakluyt bu kitabın Suriye’de yani Ebū el-Fidāʾ’nın memleketinde bulunan bir yazmasını ne zaman araştırmıştı?"
}
]
},
{
"context": "Ebu el-Fida’’nın kitabının yaygın şöhretine John Dee’nin bugüne kadar yayınlanmamış Volume of Great and Rich Discoveries isimli eseri de şahitlik etmektedir. Bu eserde, birçok şeyin yanı sıra 1570’li yıllarda, Asya’nın Arktik kıyısı boyunca ilerlenerek Tabin burnuna gemi ile ulaşılabileceği yönündeki düşüncelerin yeni ortaya çıktıkları da rivayet edilmektedir. Bu, Doğu Asya’ya kuzeyden deniz yoluyla ulaşılıp ulaşılamayacağı sorunudur. Bunu, dönemin çok önemli iki haritacısı Gerhard Mercator ve Abraham Ortelius yadsırken, John Dee bu yolun katedilebileceğini savunuyordu. Bu noktada John Dee, Ebu el-Fida’’nın Kuzey Çin’in ve kuzeyde Rusya ile birlikte Asya kıyısının birbirleriyle bağlantılı olduğuna yönelik bilgilerine dayanmaktadır ve bu bilgiyi şu şekilde nitelemektedir a record worthy to be printed in gold [altın harflerle yazılmayı hak eden bir kayıt]. Ebu el-Fida’nın kitabı en büyük takdiri Alman bilgin Wilhelm Schickard \r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "84",
"text": "Volume of Great and Rich Discoveries"
}
],
"id": 222,
"question": "Ebū el-Fidā’nın kitabının yaygın şöhretini hangi eserle elde etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "44",
"text": "John Dee"
}
],
"id": 223,
"question": "Volume of Great and Rich Discoveries kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "479",
"text": "Gerhard Mercator ve Abraham Ortelius"
}
],
"id": 224,
"question": "1570’li yıllardaki önemli iki haritacı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "907",
"text": "Alman bilgin Wilhelm Schickard "
}
],
"id": 225,
"question": "Ebu el-Fida’nın kitabı en büyük takdiri kimde bulmuştur?"
}
]
}
] |
Türk Şairler
|
[
{
"context": "ABASIYANIK, Sait Faik. Hikayeci (Adapazarı 23 Kasım 1906-İstanbul 11 Mayıs 1954). İlk öğrenimine Adapazarı’nda Rehber-i Terakki Mektebi’nde başladı. İki yıl kadar Adapazarı İdadisi’nde okudu. İstanbul Erkek Lisesi’nde devam ettiği orta öğrenimini Bursa Lisesi’nde tamamladı (1928). İstanbul Edebiyat Fakültesi’ne iki yıl devam ettikten sonra babasının isteği üzerine iktisat öğrenimi için İsviçre’ye gitti. Kısa süre sonra iktisat öğrenimini bırakarak Lozan’dan Grenoble’a geçti. Üç yıl başıboş bir edebiyat öğrenimi gördükten sonra babası tarafından geri çağrıldı (1933). Bir müddet Halıcıoğlu Ermeni Yetim Mektebi’nde Türkçe gurup dersleri öğretmenliği yaptı. Ticarete atıldıysa da tutunamadı. Bir ay Haber gazetesinde adliye muhabirliği yaptı (1942). Babasının ölümü üzerine aileden kalan emlakin geliri ile avare bir hayata başladı. Evlenemedi. Yazları Burgaz adasındaki köşklerinde, kışları Şişli’deki apartmanlarında annesi ile beraber geçen bu fazla içkili bohem hayatı ömrünün sonuna kadar sürdü. Modern edebiyata hizmetlerinden dolayı A.B.D.’deki milletlerarası Mark Twain Derneği tarafından şeref üyeliğine seçildi (1953). Tutulduğu siroz hastalığından kurtulamayarak İstanbul’da öldü. Zircirlikuyu Mezarlığı’na gömüldü. Ölümünden sonra annesi bir önceki yılın en beğenilen hikäye kitabına verilmek üzere bir Sait Faik Hikaye armağanı tesis etti. Burgaz adasındaki köşk Sait Faik Müzesi oldu (11 Mayıs 1964). İstanbul’da lise sıralarında (1925) şiirler yazan Sait Faik, ilk hikäyelerini Ipekli mendil, Zem berek, Bursa’da yine lise öğrencisi iken kaleme almıştı (1926). Basılan ilk yazısı Uçurtma, Kenan Hulüsi’nin aracılığı ile Milliyet gazetesinde çıktı (1929). Daha sonra Varlık dergisinde yayımlanan hikayeleri ile tanındı. Cumhuriyetten sonra yetişen yazarlarımız içinde İstanbul dışına çıkmamış olanlardan biri de Sait Faik’tir. Yurt içi gözlemleri çocukluk hatıraları ile mahdut olarak Adapazarı ve Bursa çevresinde kalmıştır. Buna karşılık yurt dışı seyahatlarının kişiliği ve sanatı üzerine tesiri oldukça fazladır. Bütünü ile eserlerini kapsayan bir temel bakış açısı aranırsa bu hümanizm olabilir. Batı kaynaklı, bu boyutları belli olmayan insan sevgisi, Sait Faik’in yaşadığı zaman dilimi içinde Türk aydınını oldukça etkilemiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "97",
"text": "Adapazarı’nda"
}
],
"id": 226,
"question": "Sait Faik ilk öğrenimine nerede başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "111",
"text": "Rehber-i Terakki Mektebi’nde"
}
],
"id": 227,
"question": " Sait Faik ilk öğrenimine hangi okulda başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "149",
"text": "İki yıl kadar"
}
],
"id": 228,
"question": " Sait Faik Adapazarı İdadisi’nde ne kadar okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "247",
"text": "Bursa Lisesi’nde"
}
],
"id": 229,
"question": " Sait Faik orta öğrenimini nerede tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "192",
"text": "İstanbul Erkek Lisesi’nde"
}
],
"id": 230,
"question": "Sait Faik Bursa Lisesi’nden önce orta öğretimine nerede başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "274",
"text": "(1928)"
}
],
"id": 231,
"question": "Sait Faik orta öğrenimini kaç yılında tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "389",
"text": "İsviçre’ye"
}
],
"id": 232,
"question": "Sait Faik babasının isteği üzerine nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "367",
"text": "iktisat öğrenimi için"
}
],
"id": 233,
"question": "Sait Faik İsviçre'ye neden gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "282",
"text": "İstanbul Edebiyat Fakültesi’ne"
}
],
"id": 234,
"question": "Sait Faik İsviçre'ye gitmeden nerede okuyordur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "313",
"text": "iki yıl"
}
],
"id": 235,
"question": " Sait Faik İstanbul Edebiyat Fakültesi’ne ne kadar devam etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "462",
"text": "Grenoble’a"
}
],
"id": 236,
"question": "Sait Faik iktisat öğrenimini bırakarak nereye geçmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "479",
"text": " Üç yıl"
}
],
"id": 237,
"question": "Sait Faik iktisat öğrenimini bıraktıktan sonra kaç yıl edebiyat eğitimi aldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "533",
"text": "babası tarafından geri çağrıldı"
}
],
"id": 238,
"question": "Sait Faik yurt dışından neden döndü?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "565",
"text": "(1933)"
}
],
"id": 239,
"question": "Sait Faik babası tarafından ne zaman geri çağrıldı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "584",
"text": "Halıcıoğlu Ermeni Yetim Mektebi’nde"
}
],
"id": 240,
"question": "Sait Faik nerede Türkçe gurup dersleri öğretmenliği yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "685",
"text": "tutunamadı"
}
],
"id": 241,
"question": "Sait Faik'in ticarete atılmasının sonucu nasıl olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "621",
"text": "Türkçe gurup dersleri öğretmenliği"
}
],
"id": 242,
"question": "Sait Faik Halıcıoğlu Ermeni Yetim Mektebi’nde hangi görevde çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "697",
"text": "Bir ay"
}
],
"id": 243,
"question": "Sait Faik Haber gazetesinde ne kadar çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "722",
"text": "adliye muhabirliği"
}
],
"id": 244,
"question": "Sait Faik Haber gazetesinde hangi görevde çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "704",
"text": "Haber gazetesinde"
}
],
"id": 245,
"question": "Sait Faik nerede adliye muhabirliği göreviyle çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "755",
"text": "Babasının ölümü üzerine"
}
],
"id": 246,
"question": "Sait Faik avare bir hayata neden başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "838",
"text": "Evlenemedi."
}
],
"id": 247,
"question": "Sait Faik hiç evlenebilmiş midir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "858",
"text": "Burgaz adasındaki köşklerinde"
}
],
"id": 248,
"question": "Sait Faik ömrünün sonuna kadar yazları nerede kalmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "897",
"text": "Şişli’deki apartmanlarında"
}
],
"id": 249,
"question": "Sait Faik ömrünün sonuna kadar kışları nerede kalmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "924",
"text": "annesi ile beraber"
}
],
"id": 250,
"question": "Sait Faik ömrünün sonuna kadar kimle yaşamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "952",
"text": "fazla içkili bohem hayatı"
}
],
"id": 251,
"question": "Sait Faik ömrünün sonuna kadar nasıl bir hayat yaşamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1006",
"text": "Modern edebiyata hizmetlerinden dolayı"
}
],
"id": 252,
"question": "Sait Faik şeref üyeliğine neden seçilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1072",
"text": "Mark Twain Derneği"
}
],
"id": 253,
"question": "Sait Faik hangi dernek tarafından şeref üyeliğine seçilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1045",
"text": "A.B.D.’deki"
}
],
"id": 254,
"question": "Mark Twain Derneği nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1144",
"text": "siroz hastalığından"
}
],
"id": 255,
"question": "Sait Faik hangi hastalığan dolayı vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1197",
"text": "Zircirlikuyu Mezarlığı’na"
}
],
"id": 256,
"question": "Sait Faik nereye gömülmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1272",
"text": "en beğenilen hikäye kitabına"
}
],
"id": 257,
"question": "Sait Faik Hikaye armağanı neye verilmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "924",
"text": "annesi"
}
],
"id": 258,
"question": "Sait Faik Hikaye armağanını kim tesis etmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1381",
"text": "Sait Faik Müzesi"
}
],
"id": 259,
"question": "Burgaz adasındaki köşk ne olarak değiştirilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1403",
"text": "(11 Mayıs 1964)"
}
],
"id": 260,
"question": "Sait Faik Müzesi ne zaman kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1538",
"text": "lise öğrencisi iken"
}
],
"id": 261,
"question": "Sait Faik, ilk hikäyelerini ne zaman kaleme almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1600",
"text": "Uçurtma"
}
],
"id": 262,
"question": "Sait Faik'in basılan ilk yazısının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1640",
"text": "Milliyet gazetesinde"
}
],
"id": 263,
"question": "Uçurtma ilk olarak nerede yayımlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1609",
"text": "Kenan Hulüsi’nin"
}
],
"id": 264,
"question": "Uçurtma kimin aracılığıyla çıkmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1686",
"text": "Varlık dergisinde"
}
],
"id": 265,
"question": "Sait Faik'in ölümünden sonra hikayeleri hangi dergide yayımlanmıştır?"
}
]
},
{
"context": "ABDİ, (Abdurrahman) Paşa. Tarihçi, şair (İstanbul ?-Sakız 1692). Küçük yaşta saraya alındı. İç oğlanı olarak yetiştirildi. Kısa zamanda yükseldi. Vezir ünvanı ile Nişancılığa tayin edildi (1669). İstanbul kaymakamlığı (1678), Bosna valiliği (1679) yaptıktan sonra yeniden Nişancılığa tayin olundu. Kubbe vezirleri arasına alındı (1681). İki defa Basra valiliğine tayin olundu (1683-86 ve 1687- 88). Kandiye valiliğinden sonra (1690), Sakız mutasarrıflığına tayin olundu (1691) ve bu görevi sırasında vefat etti. Abdi Paşa doğruluğu ve iyi idareciliğı ile, vazife yaptığı yerler halkının güvenini kazanmış, bazı yerlerde keram etine inanılmıştır. Abdi Paşa’nın tarihçiliği şairliğinden önce gelir. IV. Mehmed, saltanat devrinin tarihini yazmakla Abdi Paşa’yı görevlendirdi. Tarihi 1648-1682 yılları arasındaki olayları ihtiva eder. Asıl adı olan Vekayiname’den çok Nişancı Tarihi diye meşhurdur. Abdi Paşa Basra valiliği görevinden sonra tarihiyle meşgul olamamıştır. Divan tertib etmemesine rağmen şiir de yazmıştır. Nabi ile yakın münasebetleri olduğu ortaklaşa yazdıkları gazelden anlaşılmaktadır. Şiirde Nabi tarzını benimsemiş olup dini-didaktik şiirleri çoğunluktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "92",
"text": "İç oğlanı"
}
],
"id": 266,
"question": "Abdi ne olarak yetiştirilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "146",
"text": "Vezir"
}
],
"id": 267,
"question": "Abdi paşa hangi ünvan ile Nişancılığa yükselmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "65",
"text": "Küçük yaşta"
}
],
"id": 268,
"question": "Abdi paşa saraya ne zaman alınmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "196",
"text": "İstanbul kaymakamlığı"
}
],
"id": 269,
"question": "Abdi paşa nerede kaymakamlık yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "226",
"text": "Bosna valiliği"
}
],
"id": 270,
"question": "Abdi paşa nerede valilik yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "329",
"text": "(1681)"
}
],
"id": 271,
"question": "Abdi paşa Kubbe vezirleri arasına ne zaman alınmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "434",
"text": "Sakız mutasarrıflığına"
}
],
"id": 272,
"question": "Abdi paşa vefat ettiğinde görevi neydi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "660",
"text": "tarihçiliği"
}
],
"id": 273,
"question": "Abdi paşanın şairliğinden önce hangi özelliği gelmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "709",
"text": "saltanat devrinin tarihini yazmakla"
}
],
"id": 274,
"question": "IV. Mehmed Abdi paşaya hangi görevi vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "780",
"text": "1648-1682"
}
],
"id": 275,
"question": "Abdi paşa yazdığı tarih kitabı hangi yıllar arasını ihtiva eder?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "864",
"text": "Nişancı Tarihi"
}
],
"id": 276,
"question": "Abdi paşa yazdığı tarih kitabı hangi isimle meşhurdur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "346",
"text": "Basra valiliği"
}
],
"id": 277,
"question": "Abdi paşa hangi görevinden sonra tarihiyle meşgul olamamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1053",
"text": "ortaklaşa yazdıkları gazelden"
}
],
"id": 278,
"question": "Abdi paşanın Nabi ile münasebeti nereden anlaşılmaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1017",
"text": "Nabi"
}
],
"id": 279,
"question": "Abdi paşa kiminleortaklaşa gazel yazmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1136",
"text": "dini-didaktik"
}
],
"id": 280,
"question": "Abdi paşanın hangi türdeki şiirleri çoğunluktadır?"
}
]
},
{
"context": "ABAY, İbrahim. Kazak şairi (Semey Palat 1845-1904). Asıl adı İbrahim’dir. Babası bir kazak boyunun reisi idi. Abay, hem medreseye hem Rus usülü mektebe devam etti. Onbeş yaşından sonra babasına yardımcı oldu. Bu yaşlardaki tavrıyla gelecekte güçlü bir bey olacağı kanaatini uyandırdı. Yirmi yaşında halk kültürünü tamamen almış, İslamiyetin bozkırda kökleşmeye başlaması neticesinde yayğınlaşan Arap ve Fars kültür eserlerine yönelmiştir. 35 yaşındayken, sürgün edildiklerinden Simla’da bulunan Rus ihtilalcilerini tanıdı (1880). Böylece, Rus ve diğer batılı yazarların eserlerini okudu. Halkın yeni usülde tahsil görmesi için çaba sarf etti. Abay, şiir yazdığı gibi, ünlü Rus şairlerinden tercümeler yapmış, halkına Rus şair ve ediplerini tanıtmak istemiştir. Şiirleri şekil ve muhteva bakımından halk şiirlerinden umumiyetle ayrılır. Rus şairlerinin tesirinde kalmıştır. Ekseriya didaktik olan şiirleri ölümünden sonra yayımlanmış (1906), Rus ihtilalinden sonra da iki defa basılmıştır. (1921 ve 1922). ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "61",
"text": "İbrahim’dir"
}
],
"id": 281,
"question": "Abay'ın adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "85",
"text": "kazak boyunun reisi"
}
],
"id": 282,
"question": "Abay'ın babası nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "116",
"text": "hem medreseye hem Rus usülü mektebe"
}
],
"id": 283,
"question": "Abay nerelerde okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "164",
"text": "Onbeş yaşından"
}
],
"id": 284,
"question": "Abay kaç yaşından sonra babasına yardımcı olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "242",
"text": "güçlü bir bey olacağı kanaatini"
}
],
"id": 285,
"question": "Abay Onbeş yaşındaki tavırlarıyla hangi kanaati uyandırdı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "329",
"text": "İslamiyetin bozkırda kökleşmeye başlaması"
}
],
"id": 286,
"question": "Abay'ın Arap ve Fars kültür eserlerine yönelmesine ne neden olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "395",
"text": "Arap ve Fars"
}
],
"id": 287,
"question": "Abay İslamiyetin bozkırda kökleşmeye başlaması neticesinde hangi kültüre yönelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "439",
"text": "35 yaşındayken"
}
],
"id": 288,
"question": "Abay kaç yaşındayken sürgün edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "495",
"text": "Rus ihtilalcilerini"
}
],
"id": 289,
"question": "Abay sürgününden sonra kimleri tanımıştır"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "478",
"text": "Simla’da"
}
],
"id": 290,
"question": "Rus ihtilalcilerini nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "539",
"text": "Rus ve diğer batılı"
}
],
"id": 291,
"question": "Abay sürgününden sonra nereli yazarların eserlerini okumuştur"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "668",
"text": "ünlü Rus şairlerinden"
}
],
"id": 292,
"question": "Abay kimlerden tercümeler yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "770",
"text": "şekil ve muhteva bakımından"
}
],
"id": 293,
"question": "Abay'ın şiirleri halk şiirlerinden hangi özellikleriyle ayrılır"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "836",
"text": "Rus şairlerinin"
}
],
"id": 294,
"question": "Abay'ın şiirleri daha çok kimin tesirinde kalmıştır?"
}
]
},
{
"context": "ABDURRAHMAN Şeref. Yazar, son Osmanlı vak’anüvisi (İstanbul 1858-Ankara 1924). Mekteb-i Sultani’yi bitirdikten sonra tarih ve coğrafya muallimi oldu (1873). Mekteb-i Mülkiye müdürlüğünde bulundu (1892-1907). Maarif Nazırlığı yaptı (1907 ve 1909 da iki defa). ikinci Meşrutiyetten sonra Ayan Meclisine aza tayin olundu. Lütfi Efendi’nin yerine Vak’anüvis tayin edildi (1908). Aynı zamanda Osmanlı Tarih Encümeni Reisi oldu (1909). Vak’anüvisliği saltanatın kaldırılması ile sona erdi. Osmanlı Tarih Encümeni Türk Tarih Encümenine dönüştükten sonra da ölene kadar reisliği sürdü. Mütareke yıllarında nazirlik görevlerinde bulundu. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ikinci devresinde İstanbul mebusu oldu ve en yaşlı üye olarak ilk toplantıyı açtı. Abdurrahman Şeref, halefi olduğu Lütfi Efendi’nin tarihini uzun ilavelerle yayımladı, ama en orjinal eseri olması gereken Devlet Vak’anüvisi olarak kaleme aldığı tarihi yayımlanmadı. El yazması tek nüshası Tarih Encümeni Kütüphanesinden (bu Encümen’in lağvı üzerine) Tarih Kurumu Kütüphanesi’ne geçmiştir. Şeref Bey, tarihe dair eserlerinde zamanının şahısları hakkındaki fikirlerini açıkca ortaya koymaktan kaçınmış, bazı düşüncelerini yer yer nüktelerle ifadeyi uygun bulmuştur. Ayrıca, coğrafya, istatistik ve ahlaka dair kitapları ve Tarih-i Osmani Encümeni, Türk Tarihi Encümeni mecmuaları ile çeşitli gazete ve dergilerde bir çok makaleleri vardır. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "79",
"text": "Mekteb-i Sultani’yi"
}
],
"id": 295,
"question": "Abdurrahman Şeref hangi okulu bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "117",
"text": "tarih ve coğrafya muallimi"
}
],
"id": 296,
"question": "Abdurrahman Şeref okulu bitirdikten sonra hangi görevde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "157",
"text": "Mekteb-i Mülkiye"
}
],
"id": 297,
"question": "Abdurrahman Şeref hangi okullukta müdürlük yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "286",
"text": "Ayan Meclisine aza"
}
],
"id": 298,
"question": "Abdurrahman Şeref ikinci Meşrutiyetten sonra hangi görevde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "259",
"text": "ikinci Meşrutiyetten sonra"
}
],
"id": 299,
"question": "Abdurrahman Şeref Ayan Meclisine azalık görevine ne zaman başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "319",
"text": "Lütfi Efendi’nin "
}
],
"id": 300,
"question": "Abdurrahman Şeref kimin yerine Vak’anüvis tayin edildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "445",
"text": "saltanatın kaldırılması ile"
}
],
"id": 301,
"question": "Abdurrahman Şeref'in Vak’anüvisliği ne zaman bitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "598",
"text": "nazirlik"
}
],
"id": 302,
"question": "Abdurrahman Şeref Mütareke yıllarında hangi görevde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "578",
"text": "Mütareke yıllarında"
}
],
"id": 303,
"question": "Abdurrahman Şeref nazirlik görevinde hangi yıllarda bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "629",
"text": "Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ikinci devresinde"
}
],
"id": 304,
"question": "Abdurrahman Şeref ne zaman İstanbul mebusu olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "680",
"text": "İstanbul mebusu"
}
],
"id": 305,
"question": "Abdurrahman Şeref Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ikinci devresinde hangi görevde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "704",
"text": "en yaşlı üye"
}
],
"id": 306,
"question": "Abdurrahman Şeref İstanbul mebusunda ilk toplantıyı ne olarak açmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "778",
"text": "Lütfi Efendi’nin tarihini"
}
],
"id": 307,
"question": "Abdurrahman Şeref uzun ilavelerle yaymladığı şey nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1086",
"text": "zamanının şahısları hakkındaki fikirlerini"
}
],
"id": 308,
"question": "Abdurrahman Şeref, tarihe dair eserlerinde ortaya koymaktan kaçındığı şey nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1190",
"text": "nüktelerle"
}
],
"id": 309,
"question": "Abdurrahman Şeref düşüncelerini nasıl yapmayı uygun bulmuştur?"
}
]
},
{
"context": "ABDÜLKADİR Gilani (Geylani de denir). Mutasavvıf (Gilan 1077/78-Bağdat 1166/ 67). Künyesi Ebu Muhammed, lakabı Muhyiddin. Ayrıca Bazu’l-Eşheb lakabıyla da şöhret bulmuştur. Gavsu’s-sakaleyn ismiyle anılır. Nesebi Hz. Ali’ye dayandırılır. Babasının adı Ebu Abdillah, annesinin Fatıma’dır. Hazer denizinin güneyinde ve Elburz dağ silsilesinin kuzeyinde bir İran vilayeti olan Gilan’da doğdu. Abdülkadir doğduğu zaman annesinin altmış yaşında bulunduğu rivayet edilmektedir. Babasını küçük yaşlarında kaybetti. Onsekiz yaşlarında Gilan’dan çıkarak, tahsil için Bağdad’a geldi. Rivayetine göre arefe günü çift sürmek için tarlada öküzleri koşarken, öküzlerin birisinin kendisine: Sen bu iş için yaratılmadın ve bu vazife ile emredilmedin! şeklindeki hitabını duyunca, çift sürmeyi bırakarak eve gelip annesinden Bağdad’a gidip ilim tahsil etmek için izin istemiştir. Ebü Said el-Mübarek b. Ali el-Mahzümiye intisap etti. Takriben otuzüç sene kadar tedris ile meşgul oldu. Çok uzun süren bu tahsil hayatının meyvelerini ancak ellibir yaşına geldikten sonra vermeye başladı anlaşılıyor. Ayrıca yirmibeş sene kadar tecrid ve tefrid ile sahra ve çöllerden geçerek riyazet eyledigi kendisi tarafından ifade edildiğine göre, bu uzun tahsilinin sekiz senesinin zahiri ilimleri öğrenmekte geçtiği meydana çıkar. Abdü’l-Kaadir Ebü Said Mahzümı’den din, fıkıh, Ebu Bekr b. el-Muzaffer ile diğer meşhur muhaddislerden hadis dinledi. Sonraları Ebü Zekeriyya et-Tebrizi’den edebiyat okudu. Ahmed Debbas ile sohbet edip, kendisinden tarikat ahzetti. H.528/M.1134 tarihlerinde Ebu’s-Sa’d Medresesi’nde ders verirken usül, fıkıh ve tasavvufa ait bazı kitaplar yazdığı rivayet edilir. Bu eserler umümiyetle vaaz ve hutbelerden ibarettir. İbrahim b. Sa’d’ın rivayetine göre Gilanı’nin halka hitabı gayet selis, sür’atli ve açık-seçik bir mahiyet arzederdi. Cuma günleri yapacağı konuşmayı dinlemek isteyen insanlar, sabahın erken saatlerinde yer bulmak için camiye dolarlardı. Halkı irşadının yanı sıra yahudi ve hıristiyanları da hidayete erdirmek için gayret sarfetmiştir. Tesiri geniş olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "90",
"text": "Ebu Muhammed"
}
],
"id": 310,
"question": "Abdülkadir'in künyesi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "111",
"text": "Muhyiddin"
}
],
"id": 311,
"question": "Abdülkadir'in lakabı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "129",
"text": "Bazu’l-Eşheb"
}
],
"id": 312,
"question": "Abdülkadir hangi lakabıyla da şöhret bulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "213",
"text": "Hz. Ali’ye"
}
],
"id": 313,
"question": "Abdülkadir'in Nesebi nereye dayandırılır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "252",
"text": "Ebu Abdillah"
}
],
"id": 314,
"question": "Abdülkadir'in babasının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "276",
"text": "Fatıma’dır"
}
],
"id": 315,
"question": "Abdülkadir'in annesinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "374",
"text": "Gilan’da"
}
],
"id": 316,
"question": "Abdülkadir nerede doğmultur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "355",
"text": "İran vilayeti"
}
],
"id": 317,
"question": "Gilan nerenin bir vilayetidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "425",
"text": "altmış yaşında"
}
],
"id": 318,
"question": "Abdülkadir doğduğunda rivayete göre annesi kaç yaşındadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "508",
"text": "Onsekiz yaşlarında"
}
],
"id": 319,
"question": "Abdülkadir kaç yaşında Gilan'dan çıkmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "558",
"text": "Bağdad’a"
}
],
"id": 320,
"question": "Abdülkadir Onsekiz yaşlarında Gilan'dan nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "546",
"text": "tahsil için"
}
],
"id": 321,
"question": "Abdülkadir Bağdad’a ne için gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "618",
"text": "tarlada öküzleri koşarken"
}
],
"id": 322,
"question": "Abdülkadir ne yaparken öküzlerden birisi onunla konuşmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "676",
"text": "Sen bu iş için yaratılmadın ve bu vazife ile emredilmedin!"
}
],
"id": 323,
"question": "Abdülkadir'e öküz ne demiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "917",
"text": "Takriben otuzüç sene"
}
],
"id": 324,
"question": "Abdülkadir tedris ile ne kadar meşgul olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1021",
"text": "ellibir yaşına geldikten sonra"
}
],
"id": 325,
"question": "Abdülkadir tahsil hayatının meyvelerini ne zaman almaya başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1088",
"text": "yirmibeş sene kadar"
}
],
"id": 326,
"question": "Abdülkadir tecrid ve tefrid ile sahra ve çöllerden kaç yıl geçmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1173",
"text": "kendisi tarafından"
}
],
"id": 327,
"question": "Abdülkadir'in tecrid ve tefrid ile sahra ve çöllerden geçtiği kim tarafından ifade edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "510",
"text": "sekiz"
}
],
"id": 328,
"question": "Abdülkadir zahiri ilimleri öğrenmeye kaç yıl harcamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1335",
"text": "din, fıkıh"
}
],
"id": 329,
"question": "Abdü’l-Kaadir Ebü Said Mahzümı’den hangi konuları dinlemiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1403",
"text": "hadis"
}
],
"id": 330,
"question": "Ebu Bekr b. el-Muzaffer'den hangi konuları dinlemiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1457",
"text": "edebiyat"
}
],
"id": 331,
"question": "Ebü Zekeriyya et-Tebrizi’den hangi konuları okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1473",
"text": "Ahmed Debbas"
}
],
"id": 332,
"question": "Abdülkadir kimden tarikat ahzetmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1835",
"text": "Cuma günleri"
}
],
"id": 333,
"question": "Abdülkadir hangi günkü konuşmaları insanlar tarafından çok rabet görmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1981",
"text": "yahudi ve hıristiyanları da hidayete erdirmek"
}
],
"id": 334,
"question": "Abdülkadir halkı irşadının yanı sıra ne için gayret sarfetmiştir?"
}
]
},
{
"context": "AĞAOĞLU, Ahmed. Fikir ve siyaset adamı (Şuşa/Azerbaycan 1869-lstanbul 19 Mayıs 1939). Soyu Karabağ’ın seçkin ailelerindendir. Küçük yaşta özel olarak bir Ermeni hocadan Rusca öğrendi. Şuşa’da açılan Rus ortaokulunu bitirdi. Tiflis lisesinde orta öğrenimini tamamladıktan sonra Paris’e gitti ve orada tarih, filoloji ve hukuk tahsil etti. Paris’te ittihat ve Terakki cemiyetinin önde gelen şahısları ile tanıştı. Londra’da toplanan şarkiyatçılar kongresine Şii mezhebinin doğuşu ve gelişmesi tebliği ile katıldı (1892). Öğrenimini bitirince Azerbaycan’a döndü (1894). Gaspıralı İsmail ve arkadaşları tarafından çıkarılan Hayat, Terakki gibi gazetelerde yazdı. İrşat adlı bir gazete çıkardı. Bir təraftan da öğretmenlik yapıyordu. Bazı dernek kurma çalışmaları yüzünden Rus makamlarının baskısına maruz kaldı. Meşrutiyetin ikinci defa ilanı üzerine Istanbul’a geldi (1909). Marif müfettişliğine tayin edildi. Süleymaniye Kütüphanesi Müdürlüğü yaptı. İttihat ve Terakki Fırkası’na girdi. Serbest gazeteciliğe başlayarak memuriyeti bıraktı. Türkçülük akımının önde gelen simalarından biri olarak Türkocağı’nın kurucuları arasında yer aldı. Bu ocağın organı Türk yurdu’nun yayınında geniş rol oynadı. Darülfünun’da Türk-Mogol tarihi ve Rusca hocalığı yaptı (1911-1912). Önce Hikmet gazetesi ile Sebilürreşat mecmuasında yazdı. Tercüman-ı hakikat’in başyazarlığında bulundu. İttihat Terakki’den Afyon (karahisar) mebusu ve parti Merkez-i Umumi azası oldu (1912). Kafkas ordusu siyasi müşaviri olarak Azerbaycan’a gönderildi (1917). İstanbul’a dönünce diğer ittihatçılarla birlikte İngilizler tarafından Malta’ya sürüldü (1918). Üç yıl sonra serbest bırakılınca (1921) Ankara’ya geçti. Matbuat Umum Müdürlüğüne tayin edildi. TBMM’ye ikinci devre de Kars milletvekili olarak girdi. Hakimiyet-i milliye’de başyazarlık, Ankara Hukuk Mektebi’nde Hukuk-u esasiye hocalığı yaptı. Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunda faal rol aldı. Fırka kapatılınca siyasi hayattan çekildi. İstanbul Darülfünun’unda müderrisliğe döndü. 1933 te bu görevde iken emekli oldu. Kültür haftası ve İnsan dergilerinde yazdı. Ölümüne kadar yazarlığa devam etti. Akın mecmuasmı çıkardı (1933). Ahmed Ağaoğlu, yeni fikirler ortaya atan bir fikir adamı değil bir fikir taşıyıcıdır. Devrinde yaygın fikir akımları içinde, en çok batıcılığa yakındır. Kurtuluş için Avrupa medeniyetinin tam manasıyla özümsenmesi gerektiği kanaatini müdafaa etmiştir (Üç medeniyet). Türkler iki defa din değiştirmişlerdir, bu yüz den Batı medeniyetini tam manasıyla kabullenmemiz imkansız değildir. Resulzade, A. Ahmed’i Orta Doğudaki Avrupalılaşma hareketinin en samimi ideologu olarak görür. Içtimai ve iktisadi konularda ferdiyetçi ve liberaldir. Bu yüzden, Süleyman Nazif, Yakub Kadri ve Ş. Süreyya ile münakaşaları oldu. Serbest insanlar ülkesinde adlı karşılıklı konuşmalardan oluşan kitabında bu yönü ve şahsiyeti ile ilgili açıklayıcı fikirler yer alır. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "91",
"text": "Karabağ’ın seçkin ailelerindendir."
}
],
"id": 335,
"question": "Ahmed Ağaoğlu'nun soyu nereye dayanmaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "169",
"text": "Rusca öğrendi"
}
],
"id": 336,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Ermeni hocadan hangi dili öğrenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "154",
"text": "Ermeni"
}
],
"id": 337,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Rusca'yı nereli hocadan öğrendi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "184",
"text": "Şuşa’da"
}
],
"id": 338,
"question": "Ahmed Ağaoğlu neredeki Rus ortaokulunu bitirdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "224",
"text": "Tiflis lisesinde"
}
],
"id": 339,
"question": "Ahmed Ağaoğlu orta öğrenimini nerede tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "277",
"text": "Paris’e gitti"
}
],
"id": 340,
"question": "Ahmed Ağaoğlu orta öğrenimininden sonra nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "300",
"text": "tarih, filoloji ve hukuk"
}
],
"id": 341,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Paris'te hangi tahsilleri yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "338",
"text": "Paris’te"
}
],
"id": 342,
"question": "Ahmed Ağaoğlu ittihat ve Terakki den önemli kişilerle nerede tanışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "347",
"text": "ittihat ve Terakki"
}
],
"id": 343,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Paris’te kimlerin önde gelen isimleriyle tanışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "412",
"text": "Londra’da"
}
],
"id": 344,
"question": "Şarkiyatçılar kongresi nerede toplanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "456",
"text": "Şii mezhebinin doğuşu ve gelişmesi"
}
],
"id": 345,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Şarkiyatçılar kongresine hangi tebliği ile katıldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "540",
"text": "Azerbaycan’a döndü"
}
],
"id": 346,
"question": "Ahmed Ağaoğlu öğrenimini bitirince nereye dönmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "567",
"text": "Gaspıralı İsmail ve arkadaşları"
}
],
"id": 347,
"question": "Hayat, Terakki gibi gazeteler kimler tarafından çıkarılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "659",
"text": "İrşat"
}
],
"id": 348,
"question": "Ahmed Ağaoğlu çıkardığı gazetenin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "706",
"text": "öğretmenlik yapıyordu"
}
],
"id": 349,
"question": "Ahmed Ağaoğlu gazeten çıkarırken diğer yandan hangi mesleği icra ediyordu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "768",
"text": "Rus makamlarının"
}
],
"id": 350,
"question": "Ahmed Ağaoğlu dernek kurma çalışmaları dolayısıyla hangi devlet makamlarının baskısına maruz kalmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "872",
"text": "Marif müfettişliğine"
}
],
"id": 351,
"question": "Ahmed Ağaoğlu İstanbul'da hangi göreve tayin edildi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "907",
"text": "Süleymaniye Kütüphanesi"
}
],
"id": 352,
"question": "Ahmed Ağaoğlu hangi kütüphanede müdürlük yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "948",
"text": "İttihat ve Terakki Fırkası’na"
}
],
"id": 353,
"question": "Ahmed Ağaoğlu ilk olarak İstanbul'da hangi fırkaya girmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "985",
"text": "Serbest gazeteciliğe"
}
],
"id": 354,
"question": "Ahmed Ağaoğlu memuriyeti bıraktıp hangi icraata başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1037",
"text": "Türkçülük akımının"
}
],
"id": 355,
"question": " Ahmed Ağaoğlu hangi akımınönde gelen simalarından birisidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1092",
"text": "Türkocağı’nın"
}
],
"id": 356,
"question": "Ahmed Ağaoğlu kurucuları arasında olduğu ocak hangisidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1153",
"text": "Türk yurdu’nun"
}
],
"id": 357,
"question": "Türkocağı’nın organı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1196",
"text": "Darülfünun’da"
}
],
"id": 358,
"question": "Ahmed Ağaoğlu'nun Türk-Mogol tarihi ve Rusca hocalığı yaptığı yer neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1322",
"text": "Tercüman-ı hakikat’in"
}
],
"id": 359,
"question": "Ahmed Ağaoğlu'nun ilk olarak başyazarlığında bulunduğu gazete hangisidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1389",
"text": "Afyon"
}
],
"id": 360,
"question": "Ahmed Ağaoğlu İttihat Terakki’den hangi ilin mensubu olmuştur"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1457",
"text": "Kafkas ordusu siyasi müşaviri"
}
],
"id": 361,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Azerbaycan'da ne müşavirliğini yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1597",
"text": "Malta’ya sürüldü"
}
],
"id": 362,
"question": "Ahmed Ağaoğlu İstanbul’a dönünce nereye sürüldü?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1575",
"text": "İngilizler tarafından"
}
],
"id": 363,
"question": "Ahmed Ağaoğlu kim tarafından Malta’ya sürüldü"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1622",
"text": "Üç yıl sonra"
}
],
"id": 364,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Maltadan kaç yıl sonra döndü?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1742",
"text": "Kars milletvekili"
}
],
"id": 365,
"question": "Ahmed Ağaoğlu TBMM’ye ikinci devre de hangi ilden girdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1835",
"text": "Hukuk-u esasiye"
}
],
"id": 366,
"question": "Ahmed Ağaoğlu Ankara Hukuk Mektebi’nde hangi görevde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1810",
"text": "Ankara Hukuk Mektebi’nde"
}
],
"id": 367,
"question": "Ahmed Ağaoğlu'nun Hukuk-u esasiye olarak görev yaptığı yer neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1867",
"text": "Serbest Cumhuriyet Fırkasının"
}
],
"id": 368,
"question": "Ahmed Ağaoğlu hangi fırkanın kuruluşunda faal rol almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2012",
"text": "1933"
}
],
"id": 369,
"question": "Ahmed Ağaoğlu kaç yılında emekli olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2292",
"text": "batıcılığa yakındır"
}
],
"id": 370,
"question": "Ahmed Ağaoğlu en çok hangi fikir akımına yakındır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2327",
"text": "Avrupa medeniyetinin tam manasıyla özümsenmesi"
}
],
"id": 371,
"question": " Ahmed Ağaoğlu kurtuluş için hangi kanaatini müdafaa etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2435",
"text": "iki defa"
}
],
"id": 372,
"question": "Türkler kaç defa din değiştirmişlerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2553",
"text": " A. Ahmed’i"
}
],
"id": 373,
"question": "Avrupalılaşma hareketinin en samimi ideologu olarak kimi görür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2668",
"text": "ferdiyetçi ve liberaldir"
}
],
"id": 374,
"question": "Ahmed Ağaoğlu içtimai ve iktisadi konularda hangi görüştendir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2770",
"text": "Serbest insanlar ülkesinde"
}
],
"id": 375,
"question": "Ahmed Ağaoğlu hangi eserinde şahsiyeti ile ilgili açıklayıcı fikirler sunmuştur?"
}
]
},
{
"context": "AHMED Cevdet Paşa. Alim, tarihçi, devlet adamı (Lofça 1822-İstanbul 1895). Eski bir Türk ailesinden, Kırklarelili Yularkıranlardandır. İlk tahsilini Lofça’da yaptı. Sonra İstanbul’a gelerek (1839) Çarşamba’daki Papasoğlu Medresesi’ne yerleşti. Fatih Camiinde devrin tanınmış hocalarından ders gördü. İlahiyat, hikmet, Arab edebiyatı, matematik, jeoloji, astronomi okudu. Edebiyata merak sardı. Kendisine Cevdet mahlasını veren şair Süleyman Fehmi’nin konağına devam ederek Farsça öğrendi. Eski tarzda şiirler yazdı. İcazet aldı. 1846 da devrin Şeyhülislam’ı tarafından şeriatı iyi bilen açık fikirli bir alim olarak Reşid Paşa’ya yollandı. Bu tanışma hayatının dönüm noktası olacaktır. Ahmed Cevdet Efendi medrese ve tekkeden sonra devlet ricali muhitine intisab etmiş oluyordu. Ahmet Cevdet, Reşid Paşa’nın ölümüne kadar onun dairesinden ayrılmadı; Paşa’ya müşavirlik, çocuklarına hocalık yaptı. Reşid Paşa’nın tesiriyle siyasi ve idari görevler aldı. 1848’de Fuad Paşa ile Bükreş’e gitti. 1850’de yeni kurulan Darül muallimin’e (Öğretmen okulu) müdür ve Meclis-i Maarif’e aza oldu. Fuad Paşa ile yaptıkları Bursa gezisi sırasında beraberce iki eser kaleme aldılar Kırım Harbi sırasında İslam Hukukunun ticaret ile ilgili kısımlarını toplayan encümenin azası oldu. 1857 de Meclis-i Ali-i Tanzimat azası olduktan sonra «kavanin ve nizamat layıhaları» kaleme almakla meşgul oldu: Ceza kanunnamesi, Arazi kanunnamesi, Tapu nizamnamesi gibi, 1858 de Reşid Paşa öldükten sonra da idari görevleri devam etti. 1861 de İşkodra’ya, 1865 de Kozan’a fevkalade komiser olarak yollandı ve gerekli islahatı yaparak bu bölgelerdeki huzursuzluğa son verdi. 1863 de müfettiş olarak Bosna’da da başarılı oldu. Sahip Molla’nın başladığı Mukaddime-i İbn Haldun’u tamamladı. 1866 da ilmiye rütbesi vezarete çevrildi. Bir süre Haleb valiliğinde bulundu, sonra Divan-ı Ahkam-ı Adliye riyasetine getirildi. Dış ülkeler ile artan ticaret ve muamelat için Şer’iye mahkemelerinin yanı sıra Nizamiye mahkemelerinin tesisine çalıştı (1868), Mecelleyi hazırlayacak olan heyete başkan tayin edildi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "101",
"text": "Kırklarelili"
}
],
"id": 376,
"question": "Ahmet Cevdet nerelidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "Yularkıranlardandır"
}
],
"id": 377,
"question": "Ahmet Cevdet kimlerdendir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "149",
"text": "Lofça’da"
}
],
"id": 378,
"question": "Ahmet Cevdet ilk tahsilini nerede yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "197",
"text": "Çarşamba’daki"
}
],
"id": 379,
"question": "Ahmet Cevdet neredeki Papasoğlu Medresesi’ne yerleşti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "211",
"text": "Papasoğlu Medresesi’ne"
}
],
"id": 380,
"question": "Ahmet Cevdet Çarşamba’daki hangi okula yerleşti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "244",
"text": "Fatih Camiinde"
}
],
"id": 381,
"question": "Ahmet Cevdet'in dönemin tanınmış hocalarından ders gördüğü cami hangisidir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "404",
"text": "Cevdet mahlasını"
}
],
"id": 382,
"question": "Süleyman Fehmi’nin mahlası nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "432",
"text": "Süleyman Fehmi’nin"
}
],
"id": 383,
"question": "Cevdet mahlaslı şair kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "473",
"text": "Farsça öğrendi"
}
],
"id": 384,
"question": "Ahmet Cevdet Süleyman Fehmi’nin konağında ne öğrenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "489",
"text": "Eski tarzda"
}
],
"id": 385,
"question": "Ahmet Cevdet hangi tarzda şiirler yazmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "537",
"text": "devrin Şeyhülislam’ı tarafından"
}
],
"id": 386,
"question": "Ahmet Cevdet kim tarafından Reşid Paşa’ya yollanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "558",
"text": "tarafından şeriatı iyi bilen açık fikirli bir alim olarak"
}
],
"id": 387,
"question": "Ahmet Cevdet ne olarak Reşid Paşa’ya yollanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "793",
"text": "Reşid Paşa’nın ölümüne kadar"
}
],
"id": 388,
"question": "Ahmet Cevdet ne zamana kadar Reşid Paşa’nın dairesinden ayrılmadı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "897",
"text": "Reşid Paşa’nın tesiriyle"
}
],
"id": 389,
"question": "Ahmet Cevdet kimin tesiriyle siyasi ve idari görevler almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "953",
"text": "1848’de"
}
],
"id": 390,
"question": "Ahmet Cevdet Fuad Paşa ile kaç yılında Bükreş’e gitti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "975",
"text": "Bükreş’e gitti"
}
],
"id": 391,
"question": "Ahmet Cevdet Fuad Paşa ile nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "991",
"text": "1850’de"
}
],
"id": 392,
"question": "Darül muallimin ne zaman kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1047",
"text": "müdür"
}
],
"id": 393,
"question": "Ahmet Cevdet'in Darül muallimin'deki görevi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1074",
"text": "aza"
}
],
"id": 394,
"question": "Ahmet Cevdet'in Meclis-i Maarif’de görevi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1109",
"text": "Bursa gezisi sırasında"
}
],
"id": 395,
"question": "Ahmet Cevdet nerede Fuad Paşa ile beraberce iki eser kaleme almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1142",
"text": "iki eser"
}
],
"id": 396,
"question": "Ahmet Cevdet Bursa gezisi sırasında kaç eser kaleme almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1166",
"text": "Kırım Harbi sırasında"
}
],
"id": 397,
"question": "Ahmet Cevdet hangi esnada bie encümenin azası olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1266",
"text": "1857"
}
],
"id": 398,
"question": "Ahmet Cevdet kaç yılında Meclis-i Ali-i Tanzimat azası olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1439",
"text": "1858"
}
],
"id": 399,
"question": "Reşid Paşa kaç yılında ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1504",
"text": "1861"
}
],
"id": 400,
"question": "Ahmet Cevdet İşkodra’ya komiserolarak ne zaman gönderildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1524",
"text": "1865"
}
],
"id": 401,
"question": "Ahmet Cevdet Kozan’a komiserolarak ne zaman gönderildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1650",
"text": "müfettiş olarak"
}
],
"id": 402,
"question": "Ahmet Cevdet Bosna’da hangi görevde başarılı olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1642",
"text": "1863"
}
],
"id": 403,
"question": "Ahmet Cevdet Bosna’da kaç yılında müfettişlik yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1693",
"text": "Sahip Molla’nın"
}
],
"id": 404,
"question": "Mukaddime-i İbn Haldun’u yazmaya ilk kim başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1755",
"text": "1866"
}
],
"id": 405,
"question": "Ahmet Cevdet kaç yılında Haleb valiliğinde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2048",
"text": "başkan tayin edildi"
}
],
"id": 406,
"question": "Ahmet Cevdet Mecelleyi hazırlayacak olan heyette görevi nedir?"
}
]
},
{
"context": "ABDULLAH Zühdü. Gazeteci, yazar (istanbul 1869-1925). Galatasaray Sultanisini bitirdi (1890). Gazeteciliğe Saadet gazetesinde başladı, daha sonra Tarik, Tercüman-ı hakikat, İkdam ve Sabah’da çalıştı. Marif Nezaretinde görev aldı. Meşrütiyet’in ilanından bir kaç gün sonra gazete adlı bir gazete çıkardı. Yirminci sayıdan sonra adını Yeni gazete olarak değiştirdi. Bu gazetede Cenab Şehabeddin, Süleyman Nazif, Mehmed Rauf gibi devrin meşhur simaları da yazmıştır. Gazete Ingiliz siyasetine olan eğilimi ile tanınmıştır. Abdullah Zühdü Babıali baskınından sonra gazetesinin yayınını durdurdu (23 Aralık 1913). Bir süre, gazeteciliğe ara verdikten sonra İkdam ve Sabah’da imzasız yazılar yazdı. Yeni gazete’yi yeniden yayımladıysa da eski gücüne ulaştıramadı. Ali Kemal Sabah’dan ayrılınca bir süre bu gazetenin başyazarlığını yaptı. Mütareke yıllarında kısa bir süre Matbuat Umum Müdürü oldu (1920) Bu görevden istifa ederek ayrıldı. Ömrünün son yıllarını antikacılıkla geçirdi. Eserlerinde yaşadığı çevreyi, bohem hayatını ele almıştır. Yurdumuzda polisiye roman türünü ilk deneyenlerdendir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "54",
"text": "Galatasaray Sultanisini"
}
],
"id": 407,
"question": "Abdullah Zühdü hangi okulu bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "107",
"text": "Saadet gazetesinde"
}
],
"id": 408,
"question": "Abdullah Zühdü gazeteciliğe nerede başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "333",
"text": "Yeni gazete"
}
],
"id": 409,
"question": "Abdullah Zühdü kurduğu gazetenin adını ne olarak değiştirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "376",
"text": "Cenab Şehabeddin, Süleyman Nazif, Mehmed Rauf"
}
],
"id": 410,
"question": "Yeni gazete'nin ünlü yazarları kimlerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "471",
"text": "Ingiliz siyasetine"
}
],
"id": 411,
"question": "Gazetenin hangi ülke siyasetine eğilimi vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "535",
"text": "Babıali baskınından sonra"
}
],
"id": 412,
"question": "Abdullah Zühdü gazetesinin yayınını neyden sonra durdurmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "670",
"text": "imzasız yazılar"
}
],
"id": 413,
"question": "Abdullah Zühdü gazeteciliğe ara verdikten sonra İkdam ve Sabah’da nasıl yazılar yazdı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "758",
"text": "Ali Kemal"
}
],
"id": 414,
"question": "Sabah’dan ayrılan hangi yazar Yeni gazete'nin başyazarlığını yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "955",
"text": "antikacılıkla"
}
],
"id": 415,
"question": "Abdullah Zühdü ömrünün son yıllarını hangi mesleği icra ederek geçirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1048",
"text": "polisiye roman türünü"
}
],
"id": 416,
"question": "Abdullah Zühdü hangi roman türünü ilk deneyenlerdendir?"
}
]
},
{
"context": "AHMED Cevdet Bey. Gazeteci (İstanbul 1862-Ankara 1935). Kaptanpaşa Rüştiyesini bitirdi. Ayrıca özel olarak Arapça, Farsca ve Fransızca dersleri aldı, ilk yazıları Tercüman-ı hakikat’de yayımlandı. Bu arada Mülkiye ve Hukuk Mektebi’ni bitirdi. Resmi gazete olan Takvim-i vakayi’de yazdı. Reji’de ve Osmanlı Bankasında çalıştı. Sabah, Tarik ve Saadet’de başmuharrirlik yaptı. İkdam’ı kurdu (1894). Bu gazeteyi uzun süre yayımladı ve bu yüzden Ikdamcı olarak anıldı. Gazetecilik yanında yayımcılıkla da uğraştı. İkdam kütüphanesi adı altında faydalı bir çok eser ve bu arada Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nin ilk altı cildini yayımladı, ikinci Meşrutiyet sırasında Ittihat ve Terakki’ye muhalefette bulundu ve 31 Mart vakasından sonra Avrupa’ya gitmek zorunda kaldı (1909). Cumhuriyete kadar Isviçre’de yaşadı. Yayımını sürdüren Ikdam’a yazılarını buradan göndermeye devam etti. Yurda döndükten sonra gazetesinde yer alan bir haberden dolayı İstiklal Mahkemesi’ne verildi ise de beraat etti. Siyasi hayattan tamamen çekildi. Davet edildiği Matbuat Kongresi’nde öldü. Ahmed Cevdet, özellikle gazeteciliğimizin gelişmesinde yer ve rol sahibidir. İkdam’ı zamanının en önemli gazetelerindendir. A. Cevdet, bazı teknik yenilikleri ve bu arada ilk defa rotatif baskı makinasını Türkiye’ye getirmiştir. Türkçülük fikrini benimseyen A. Cevdet, diğer yayımlarıyla da yayıncılığımızın gelişmesinde rol oynamıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "56",
"text": "Kaptanpaşa Rüştiyesini"
}
],
"id": 417,
"question": "AHMED Cevdet Bey hangi rüştiyeyi bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "163",
"text": "Tercüman-ı hakikat’de yayımlandı."
}
],
"id": 418,
"question": "AHMED Cevdet Bey ilk yazılarını nerede yayımladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "261",
"text": "Takvim-i vakayi’de"
}
],
"id": 419,
"question": "AHMED Cevdet Bey hangi resmi gazetede yazdı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "287",
"text": "Reji’de ve Osmanlı Bankasında çalıştı."
}
],
"id": 420,
"question": "AHMED Cevdet Bey, nerelerde çalıştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "389",
"text": "1894"
}
],
"id": 421,
"question": "AHMED Cevdet Bey İkdam’ı ne zaman kurdu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "787",
"text": "Isviçre’de"
}
],
"id": 422,
"question": "Cumhuriyete kadar nerede yaşadı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1035",
"text": "Matbuat Kongresi’nde öldü."
}
],
"id": 423,
"question": "AHMED Cevdet Bey nerede öldü?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "373",
"text": " İkdam"
}
],
"id": 424,
"question": "AHMED Cevdet Bey zamanının en önemli gazetesi nedir?"
}
]
},
{
"context": "AHMED Haşim. Şair ve yazar (Bağdat 1884-İstanbul 4 Haziran 1933). Рек çok alim yetiştirmiş, eski ve yaygın bir aile olan Alüsizade’lere mensuptur. 1894 de İstanbul’a geldi. Ahmed Haşim, babasının Arap vilayetlerinde memurluk yapmasından dolayı İstanbul’a geldiğinde Türkçe bilmiyordu. Önce Numune-i Terakki Mektebine (1895) devam etti. Mekteb-i Sultani’ye (Galatasaray Lisesi) parasız yatılı olarak girdi (1896) ve buradan mezun oldu (1906). Rejim memurluğu, İzmir Sultanisinde Fransızca öğretmenliği (1907-8), Maliye Mezaretinde tercümanlık yaptı. I. Dünya Savaşı sırasında ihtiyat zabiti (yedeksubay) olarak askere alındı. Anadolu’nun çeşitli yerlerindeki askeri birliklerde görev yaptı. Böylece bir nisbette Anadolu’yu tanıma imkanı buldu. Savaştan sonra Duyun-ı Umumiye’de çalıştı. Sanayi-i Nefise Mektebi’nde (Güzel Sanatlar Akademisi) estetik ve mitoloji dersleri vermeğe başladı. Bu hocalığı uzun seneler devam etti. 1924 yazını Paris’te geçirdi. Fransız sembolistlerinin yayın organı Mercure de France dergisinde Les tendances actuelles de la literature Turque adlı, Tanzimattan sonra Türk edebiyatını ele alan bir makalesi yayımlandı (1 Ağustos 1924). Dönüşte Osmanlı Bankasında çalıştı. Aynı zamanda Mülkiye Mektebi ve Harp Akademisi’nde Fransızca dersleri verdi ve Sanayi-i Nefise’deki görevine devam etti. Bu yıllar sanat hayatı bakımından da en hareketli yıllarıdır. 1928 de, hastalığı sebebiyle ikinci defa Paris’e gitti. Dönüşünde sıhhati için daha rahat bir iş; Anadolu Şimendoferleri Şirketi İdare Meclisi azalığı bulmuştu. Hastalığı ilerliyordu. 1932 de tedavi için gittiği Frankfurt’tan iyileşemeden döndü. 4 Haziran 1933 de öldü. Mezarı Eyüp’tedir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "121",
"text": "Alüsizade’lere mensuptur."
}
],
"id": 425,
"question": "AHMED Haşim kimlere mensuptur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "147",
"text": "1894 de"
}
],
"id": 426,
"question": "AHMED Haşim ne zaman İstanbul’a geldi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "336",
"text": "Mekteb-i Sultani’ye"
}
],
"id": 427,
"question": "AHMED Haşim hangi okula parasız yatılı olarak girdi ve buradan mezun oldu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "459",
"text": "İzmir Sultanisinde"
}
],
"id": 428,
"question": "AHMED Haşim hangi okula Fransızca öğretmenliği yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "786",
"text": "Sanayi-i Nefise Mektebi’nde"
}
],
"id": 429,
"question": "AHMED Haşim nerede estetik ve mitoloji dersleri vermeğe başladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "758",
"text": "Duyun-ı Umumiye’de"
}
],
"id": 430,
"question": "AHMED Haşim savaştan sonra nerede çalıştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1210",
"text": "Mülkiye Mektebi ve Harp Akademisi’nde"
}
],
"id": 431,
"question": "AHMED Haşim nerede Fransızca dersleri verdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1380",
"text": "1928"
}
],
"id": 432,
"question": "AHMED Haşim ne zaman ikinci defa Paris’e gitti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1650",
"text": "Mezarı Eyüp’tedir."
}
],
"id": 433,
"question": "AHMED Haşim’in mezarı nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1626",
"text": "4 Haziran 1933 de öldü. "
}
],
"id": 434,
"question": "AHMED Haşim ne zaman öldü?"
}
]
},
{
"context": "ALİ, Sabahattin Ali. Hikayeci (Iğridere Gümülcine 1907 - Kırklareli 2 Nisan 1948). Aslen Of’lu bir aileye mensup piyade yüzbaşısı Ali Selahattin Bey ile, Hüsniye Hanım ’ın oğlu. Prens Sabahaddin ve şair Tevfik Fikret’in yakın dostu olan babası, çocuklarına dostlarının isimlerini vermiştir. İlköğrenimine İstanbul Üsküdar’da Füyuzat-ı Osmaniye Mektebinde başladı. Daha sonra babasının görevli olarak bulunduğu yerlerde (Çanakkale, İzmir, Edremit) öğrenimini sürdürdü . Balıkesir’de Muallim Mektebi’ne girdi. İstanbul’a nakletti ve burada Muallim Mektebi’ni bitirdi (1927). Bir yıl kadar Yozgat’ta öğretmenlik yaptı. Maarif Vekaleti hesabına yabancı dil öğretmeni olarak yetişmek üzere Almanya’ya gönderildi (1928). Bir yıl Potsdam’da kaldıktan sonra Berlin’e geçti. Öğrenimini tamamlayamadan İstanbul’a döndü (1930). Aynı yıl Gazi Eğitim Enstitüsün’de açılan yabancı dil imtihanını kazanarak Aydın Ortaokulu’na Almanca öğretmeni olarak atandı. Daha sonra tayin edildiği Konya’da, bir mecliste okuduğu Mustafa Kemal’i hicveden şiirinin ihbar edilmesi sonucu bir yıla hüküm giydi. Konya ve Sinop cezaevlerinde kaldı (1932-33). Cumhuriyetin onuncu yıldönümünde çıkarılan af ile geri kalan cezası bağışlandı. Bir müddet Neşriyat Müdürlüğü büro şefliğinde memuriyet, Ankara İkinci Ortaokulu’nda Almanca, daha sonraki yıllarda Musiki Muallim Mektebi’nde Türkçe öğretmenliği yaptı (1934-1944). 1945 de Bakanlık emrine alınarak Musiki Muallim Mektebindeki işine son verildi. İstanbul’a gelerek gazeteciliğe başladı. Aziz Nesin ve Rifat Ilgaz’la beraber Marko Paşa, Malüm Paşa, Merhum Paşa, Alibaba gazetelerinde çalıştı (1946-47). Daha sonra Mehmet Ali Aybar’ın çıkardığı Zirıcirli Hürriyet’te yazdı. Bu gazetelerdeki çeşitli yazılarından dolayı takibata uğradı. İstanbul Paşakapısı Cezaevi’nde üç ay kadar yattı. Bir müddet nakliyatçılık ile uğraştı. Bulgaristan sınırından yurt dışına çıkmak isterken kendisine kılavuzluk eden şahıs tarafından öldürüldü. Ölümünden 25 yıl sonra Yeni adımlar dergisi tarafından adına Sabahattin Ali hikaye armağanı düzenlendi (1973). Yayın hayatına şiirle giren Sabahattin Ali, ilk eserlerini Balıkesir’de çıkan Irmak ve Çağlayan dergilerinde yayımladı (1926). Aynı yıl içinde Serveti Fünun'da şiirleri ve küçük hikayeleri çıktı. 1927-28 yıllarından itibaren Güneş, Serveti Fünun, Hayat, Akbaba, Meşale gibi dergilerde imzası görülmeye başladı. Halk şiiri kaynağından beslenen, hece vezni ile kaleme alınmış bu ilk şiirlerini Dağlar ve Rüzgar (1934) kitabında topladı. Daha sonraki çalışmaları hikaye türünde yoğunlaştı. Almanya’da bulunduğu yıllarda Turgenyev, Gorki, Henrich Von Kleist, Knut Hamsun, E.T.A. Hofmann gibi yazarları okudu, onlardan oldukça etkilendi. İnce, duygulu, sessiz, içine kapanık bir çocuk olarak büyüyen S. Ali, fırtınalı bir hayat yaşadı. Çevre olarak yurt dışında geçen seneleri dışında İstanbul, Ankara ve Anadolu’nun muhtelif şehir ve kasabalarında bulundu. Bu hayat çizgisi, dünya görüşünü ve eserlerini oldukça etkilemiştir. Duru bir dille, samimi ve coşkun duyguları anlatan ilk şiirleri, romantik atılımlarla bezenmiş ilk hikayeleri, bütün eserlerini kapsayan bir ortak özelliği; şahsiyetinden fışkıran kabına sığmaz bir delişmenliği belgeler. \r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "130",
"text": "Ali Selahattin Bey"
}
],
"id": 435,
"question": "Sabahattin Ali’nin babasının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "154",
"text": "Hüsniye Hanım"
}
],
"id": 436,
"question": "Sabahattin Ali’nin annesinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "89",
"text": "Of’lu"
}
],
"id": 437,
"question": "Sabahattin Ali nerelidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "305",
"text": "İstanbul Üsküdar’da"
}
],
"id": 438,
"question": "Sabahattin Ali ilköğrenimine nerde başladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "325",
"text": "Füyuzat-ı Osmaniye Mektebinde başladı."
}
],
"id": 439,
"question": "Sabahattin Ali ilköğrenimine hangi mektepte başladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "420",
"text": "Çanakkale, İzmir, Edremit"
}
],
"id": 440,
"question": "Sabahattin Ali babasının görevli olarak bulunduğu hangi yerlerde öğrenim gördü?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "469",
"text": "Balıkesir’de"
}
],
"id": 441,
"question": "Sabahattin Ali nerde Muallim Mektebi’ne girdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "566",
"text": "1927"
}
],
"id": 442,
"question": "Sabahattin Ali Muallim Mektebi’nin zaman bitirdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "685",
"text": "Almanya’ya"
}
],
"id": 443,
"question": "Sabahattin Ali yabancı dil öğretmeni olarak yetişmek üzere nereye gönderildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "708",
"text": "1928"
}
],
"id": 444,
"question": "Sabahattin Ali yabancı dil öğretmeni olarak yetişmek üzere Almanya ‘ya ne zaman gönderildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "970",
"text": "Konya’da"
}
],
"id": 445,
"question": "Sabahattin Ali nerede hüküm giydi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "810",
"text": "1930"
}
],
"id": 446,
"question": "Sabahattin Ali Gazi Eğitim Enstitüsün’de açılan yabancı dil imtihanını ne zaman kazanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1262",
"text": "Ankara İkinci Ortaokulu’nda"
}
],
"id": 447,
"question": "Sabahattin Ali Almanca öğretmenliğini hangi okulda yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1321",
"text": "Musiki Muallim Mektebi’nde"
}
],
"id": 448,
"question": "Sabahattin Ali Türkçe öğretmenliğini hangi okulda yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1420",
"text": "Musiki Muallim Mektebindeki işine"
}
],
"id": 449,
"question": "1945 de Bakanlık emrine alınarak Sabahattin Ali’nin neredeki son verildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "587",
"text": "Yozgat’ta "
}
],
"id": 450,
"question": "Sabahattin Ali nerede öğretmenlik yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "892",
"text": "Aydın Ortaokulu’na"
}
],
"id": 451,
"question": "Almanca öğretmeni olarak nereye atandı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "506",
"text": ". İstanbul’a"
}
],
"id": 452,
"question": "Sabahattin Ali nerede gazeteciliğe başladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1079",
"text": "Konya ve Sinop"
}
],
"id": 453,
"question": "Sabahattin Ali hangi cezaevlerinde kaldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1387",
"text": "1945"
}
],
"id": 454,
"question": "Sabahattin Ali’nin Musiki Muallim Mektebindeki işine ne zaman son verildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1545",
"text": "Marko Paşa, Malüm Paşa, Merhum Paşa, Alibaba gazetelerinde"
}
],
"id": 455,
"question": "Sabahattin Ali hangi gazetelerde çalıştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2285",
"text": "Güneş, Serveti Fünun, Hayat, Akbaba, Meşale"
}
],
"id": 456,
"question": "Sabahattin Ali hangi dergilerde imzası görülmeye başladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2452",
"text": "Dağlar ve Rüzgar"
}
],
"id": 457,
"question": "Sabahattin Ali ilk şiirlerini hangi kitapta toplamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2577",
"text": "Turgenyev, Gorki, Henrich Von Kleist, Knut Hamsun, E.T.A. Hofmann"
}
],
"id": 458,
"question": "Sabahattin Ali Almanya’da bulunduğu yıllarda hangi yazarları okudu?"
}
]
},
{
"context": "ASYA, Arif Nihat. Şair, yazar (Çatalca 1904-Ankara 5 Ocak 1975). Asıl adı Mehmet Arif’tir. Daha birkaç aylıkken babasının ölmesi, annesinin de evlenmesi üzerine akrabalarının himayesine girer. Yoksulluk içinde yetişmesi ve çok çevre değiştirmesi şiirlerine değişik bir çeşni, hareketli bir muhteva verecektir. Öğrenime köyünde başladı. Balkan Savaşı bozgunundan sonra halasıyla İstanbul’a geldi. Haseki Mahalle Mektebi’ne, sonra Gülşen-i Maarif Rüştiyesi’ne başladı. Daha sonra Bolu Sultanisi’ne parasız yatılı girdi. Okulun lise kısmı kaldırılınca Kastamonu Sultanisi’ne aktarıldı. Milli Mücadele döneminde Anadolu’da bulunuşu, hayatında önemli bir dönüm noktası oldu. O günlerin coşkulu havasının izleri, şiirlerinde o günden sonra kendini hep duyuracaktır. Kastamonu Sultanisi’nden sonra İstanbul Darülmuallimin-i Aliye’sine girdi. Bu arada çeşitli işlerde çalıştı. Bu okulun edebiyat bölümünden mezun olduktan sonra (1928) Adana’ya öğretmen olarak tayin edildi. Adana lise, kolej ve öğretmen okullarında ondört yıl edebiyat öğretmenliği ve idarecilik yaptı. Askerlik görevinden sonra Malatya Lisesi müdürlüğüne tayin edildi. Zamanının baskı rejimine karşı çıktığı için müdürlük görevinden alındı (1942). Daha sonra Adana (1945) ve Edirne (1948) liselerine tayin edildi. 1950-1954 döneminde Seyhan (Adana) milletvekilliği yaptı. Eskişehir (1954) ve Ankara’daki öğretmenliklerinden Kıbrıs’a (1959) gönderildi. Burada iki yıl kaldı. Ankara Gazi Lisesi’nde öğretmenliğe dönüşünden bir yıl sonra emekliye ayrıldı (1962). Ankara’da yerleşen Asya’nın 1969 da 50. Sanat Yılını kutlandı. Yeni İstanbul ve Babıalide Sabah gazetelerinde fıkra yazarlığı yaptı. Nükteye ve iğneleyici tenkide yatkın mizacının bir ürünü sayılabilecek vecizelerini zaman zaman çeşitli dergi ve gazetelerde yayınladı. Şiirlerinde serbest, hece, aruz gibi türlü ölçüleri denedi. Birçok ünlü kişiye ve olaya ebcet hesabıyla tarih düşürdü. Arif Nihat Asya, önceleri romantik bir Turancılık havasında iken Anadolu’yu içinden tanıdıkça onun ruh ve şiir kaynağına yöneldi, eserleri ve sanat görüşü ile Türk şiirinde türkçü, milliyetçi, memleketçi, Anadolucu olarak nitelenen şairler arasında yer aldı. Asya’nın eserleri, ilk anda, ele aldığı konular ve ürün verdiği türler bakımından çok geniş bir alana yayılmış olduğu izlenimini verir. İşlediği konuların ve nesirlerin mihrak noktasını yine şiirli bir yaklaşım ve şairane ifade teşkil eder. Yahya Kemal’deki geçmiş özlemini ve tarihi mirası yüceltme duygusunu, Asya, biçim bakımından Cumhuriyet şiirine daha yakın, ama muhteva olarak Y. Kemal’dekinden biraz daha sarsılmış ve yaralar almış bir anlayışla tekrar ifadelendirmiştir. Birçok şiirinde kahramanlık duygularını canlı tutan bir dinamizm çabası görülür. Asya’da. hissi yaklaşım hep asıl olarak kalmış, şaire yer yer heyecan veren İslami yaşayış örnekleri ideolojik bir boyut kazanmaya yüz tuttukça, çelişkiye düşmenin verdiği bir sezgiyle hep ikinci plana itilen bir söz unsuru haline dönüştürülmüştür.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "65",
"text": "Asıl adı Mehmet Arif’tir."
}
],
"id": 459,
"question": "Arif Nihat Asya’nın asıl adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "927",
"text": "Adana’ya"
}
],
"id": 460,
"question": "Arif Nihat Asya nereye öğretmen olarak tayin edildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1294",
"text": "Seyhan"
}
],
"id": 461,
"question": "Arif Nihat Asya nerede milletvekilliği yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1548",
"text": "1969 da"
}
],
"id": 462,
"question": "Arif Nihat Asya ‘nın 50. Sanat Yılını ne zaman kutlandı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1583",
"text": "Yeni İstanbul ve Babıalide Sabah gazetelerinde"
}
],
"id": 463,
"question": "Arif Nihat Asya fıkra yazarlığını hangi gazetelerde yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "336",
"text": "Balkan Savaşı bozgunundan sonra"
}
],
"id": 464,
"question": "Arif Nihat Asya ne zaman İstanbul’a geldi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "396",
"text": "Haseki Mahalle Mektebi’ne"
}
],
"id": 465,
"question": "Arif Nihat Asya hangi mektebe gitti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "429",
"text": "Gülşen-i Maarif Rüştiyesi’ne"
}
],
"id": 466,
"question": "Arif Nihat Asya hangi rüştiyeye gitti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "478",
"text": "Bolu Sultanisi’ne"
}
],
"id": 467,
"question": " Arif Nihat Asya nereye parasız yatılı girdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "193",
"text": "Yoksulluk içinde yetişmesi ve çok çevre değiştirmesi"
}
],
"id": 468,
"question": "Arif Nihat Asya’nın şiirlerinde değişik bir çeşni, hareketli bir muhteva olmasının nedeni nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "549",
"text": "Kastamonu Sultanisi’ne"
}
],
"id": 469,
"question": "Arif Nihat Asya’nın Okulun lise kısmı kaldırılınca nereye aktarıldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "583",
"text": "Milli Mücadele döneminde Anadolu’da bulunuşu"
}
],
"id": 470,
"question": "Arif Nihat Asya’nın hayatında önemli bir dönüm noktası nerede oldu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "791",
"text": "İstanbul Darülmuallimin-i Aliye’sine"
}
],
"id": 471,
"question": "Arif Nihat Asya Kastamonu Sultanisi’nden sonra nereye girdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "921",
"text": "1928"
}
],
"id": 472,
"question": "Arif Nihat Asya Adana’ya hangi yılda tayin edildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1201",
"text": "1942"
}
],
"id": 473,
"question": " Arif Nihat Asya müdürlük görevinden ne zaman alındı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "966",
"text": "Adana "
}
],
"id": 474,
"question": "Arif Nihat Asya 1945 yılında nereye tayin edildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1274",
"text": "1950-1954 döneminde"
}
],
"id": 475,
"question": "Arif Nihat Asya Seyhan milletvekilliği ne hangi dönemlerde?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1384",
"text": "Kıbrıs’a"
}
],
"id": 476,
"question": "Arif Nihat Asya 1959 yılında nereye gönderildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1513",
"text": "1962"
}
],
"id": 477,
"question": "Arif Nihat Asya ne zaman emekliye ayrıldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1352",
"text": "Ankara’da"
}
],
"id": 478,
"question": "Arif Nihat Asya ‘nın 50. Sanat Yılını nerede kutlandı?"
}
]
},
{
"context": "Nazım Hikmet 15 Ocak 1902'de Selanik'te doğdu. İlk şiiri Feryad-ı Vatanı 3 Temmuz 1913'te yazdı. Aynı yıl Mekteb-i Sultani'de ortaokula başladı. Bir aile toplantısında denizciler için yazdığı bir kahramanlık şiirini Bahriye Nazırı Cemal Paşa'ya okuyunca çocuğun Bahriye Mektebine gitmesine karar verildi. 25 Eylül 1915'te Heybeliada Bahriye Mektebi'ne girdi, 1918'de 26 kişi içinden 8. olarak mezun oldu. Karne değerlendirmelerinde zeki, orta derecede çalışkan, elbisesine özen göstermeyen, sinirli ve ahlakî tavırları iyi bir öğrenci görülmektedir. Mezun olduğunda dönemin okul gemisi Hamidiye gemisine güverte stajyer subayı olarak atandı. 17 Mayıs 1921'de aşırıya kaçan halleri bulunduğundan ordu ile ilişiği kesildi. Nazım Hikmet, 1920'de arkadaşı Vala Nureddin ile Milli Mücadele'ye katılmak üzere ailesinden habersiz Anadolu'ya geçti, Bolu'da öğretmenlik yaptı. Daha sonra Batum üzerinden Moskova'ya giderek Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi'nde siyasal bilimler ve iktisat okudu. 1921'de gittiği Moskova'da devrimin ilk yıllarına tanık oldu ve komünizm ile tanıştı. 1924'te Moskova'da yayınlanan ilk şiir kitabı 28 Kanunisani sahnelendi. O yıl Türkiye'ye dönerek Aydınlık Dergisinde çalışmaya başladı, ancak dergide yayınlanan şiir ve yazılarından dolayı on beş yıl hapsi istenince tekrar Sovyetler Birliği'ne gitti. 1928'de Af Kanunundan yararlandı ve Türkiye'ye döndü. Bu defa Resimli Ay dergisinde çalışmaya başladı. 1938'de yirmi sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı. 12 sene tutuklu kaldı. Barışseverler Cemiyeti'nin kuruluşunda yer aldı. 12 sene süren tutukluluktan sonra askere alınacağı ve öldürüleceği endişesiyle 1950 yılında Stalin yönetimindeki Sovyetler Birliği'ne giden Nazım, 25 Temmuz 1951 tarihinde Bakanlar Kurulunca Türk vatandaşlığından çıkarılmasının ardından, büyük dedesi Mustafa Celaleddin Paşa (Konstantin Borzecki)'nın memleketi olan Polonya'nın vatandaşlığına geçerek Borzecki soyadını aldı. 3 Haziran 1963 tarihinde ise, Nâzım Hikmet geçirdiği bir kalp krizi neticesinde 61 yaşında hayata gözlerini yumdu.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "13",
"text": "15 Ocak 1902'de"
}
],
"id": 479,
"question": "Nazım Hikmet ne zaman doğdu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "29",
"text": "Selanik'te"
}
],
"id": 480,
"question": "Nazım Hikmet nerede doğdu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "İlk şiiri Feryad-ı Vatanı "
}
],
"id": 481,
"question": "Nazım Hikmet'in ilk şiirinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "73",
"text": "3 Temmuz 1913'te yazdı."
}
],
"id": 482,
"question": "Nazım Hikmet'in ilk şiirini ne zaman yazdı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "106",
"text": "Mekteb-i Sultani'de"
}
],
"id": 483,
"question": "Nazım Hikmet nerede ortaokula başladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "305",
"text": "25 Eylül 1915'te "
}
],
"id": 484,
"question": "Nazım Hikmet Heybeliada Bahriye Mektebi'ne ne zaman girdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "359",
"text": "1918'de "
}
],
"id": 485,
"question": "Nazım Hikmet ne zaman mezun oldu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "586",
"text": "Hamidiye gemisine"
}
],
"id": 486,
"question": "Nazım Hikmet güverte stajyer subayı olarak hangi gemiye atandı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "642",
"text": "17 Mayıs 1921'de"
}
],
"id": 487,
"question": "Nazım Hikmet ordu ile ilişiği ne zaman kesildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "752",
"text": "Vala Nureddin"
}
],
"id": 488,
"question": "Nazım Hikmet kimle Anadolu'ya geçti, Bolu'da öğretmenlik yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "735",
"text": "1920'de"
}
],
"id": 489,
"question": "Nazım Hikmet Vala Nureddin ile ne zaman Anadolu'ya geçti, Bolu'da öğretmenlik yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "914",
"text": "Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi'nde "
}
],
"id": 490,
"question": "Nazım Hikmet hangi üniversitede siyasal bilimler ve iktisat okudu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "895",
"text": "Moskova'ya "
}
],
"id": 491,
"question": "Nazım Hikmet nereye siyasal bilimler ve iktisat okudu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1007",
"text": "Moskova'da "
}
],
"id": 492,
"question": "Nazım Hikmet'in ilk şiir kitabı nerede yayınladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1123",
"text": "28 Kanunisani"
}
],
"id": 493,
"question": "Nazım Hikmet'in sahnelenen ilk şiir kitabının adı nedir? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1007",
"text": "Moskova'da"
}
],
"id": 494,
"question": "Nazım Hikmet devrimin ilk yıllarına nerede tanık oldu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "651",
"text": "1921'de"
}
],
"id": 495,
"question": "Nazım Hikmet devrimin ilk yıllarına ne zaman tanık oldu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1077",
"text": "1924'te"
}
],
"id": 496,
"question": "Nazım Hikmet'in ilk şiir kitabı ne zaman yayınladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1328",
"text": "1928'de"
}
],
"id": 497,
"question": "Nazım Hikmet ne zaman Türkiye'ye döndü?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1431",
"text": "1938'de"
}
],
"id": 498,
"question": "Nazım Hikmet ne zaman yirmi sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1702",
"text": "25 Temmuz 1951"
}
],
"id": 499,
"question": "Nazım Hikmet ne zaman Türk vatandaşlığından çıkarıldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1806",
"text": "Mustafa Celaleddin Paşa"
}
],
"id": 500,
"question": "Nazım Hikmet'in büyük dedesi kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Aşık IV. Murad devrinde Osmanlı sarayında bulundu. Padişahın ilgisine mazhar oldu. IV. Murad’ın ölümünden sonra saraydan ayrılıp orduya katıldı. Sultan İbrahim zamanında başlıyan (1645) Girid Savaşı’na iştirak etti. IV. Murad, Kuloğlu, Kul Mustafa, Gevheri Aşık Ömer, Karacaoğlan gibi mühim simalar tarafından kendisine nazireler yazılacak kadar devrinde şöhret kazandı. Aruzla yazdığı murabba'ya bakılarak iyi bir tahsil gördüğü söylenebilir. Aşıkane şiirleri yanında, katıldığı savaşlara ait destani türküleri de vardır. Aşık Çelebi. Şair, münşi, şüara tezkiresi yazarı (Prizrin 1520-Üsküp 1572). Asıl adı Pir Mehmed. Şiirlerinde Aşık mahlasını kullandı. Bağdat'lı olan ve peygamber soyundan geldiği için seyyid diye anılan dedeleri, XIV. asır sonlarında Bursa’ya gelerek yerleşmişlerdir. Babası kadı Seyyid Ali (Natta-zade) muammacılıkta ve tarih düşürmede usta idi. Annesi II. Bayezid devrinin ünlü alim ve kazaskeri Müeyyedzade’nin kızıdır. Daha çocukluğunda kendini edebi ve ilmi bir muhit içinde bulan Aşık Çİ. ilk bilgilərini öğrendikten sonra Mesnevi şarihi Sürurı, Taşköprülüzade , Arapzade, Saçlı Emir, Hasan Çl. Ebussuud Ef. ile eniştesi Muhiddin Fenari gibi büyüklerden ders aldı. İstanbul’da tahsilini tamamladıktan sonra devrinin tanınmış şairlerinin çoğuyla dost oldu. Bir müddet Bursa’da mahkeme katipliğinde bulunduktan sonra Emir Sultan vakıflarına mütevelli tayin edildi (1541). Azledilerek İstanbul’a döndü, mahkeme katipliğinde ve Ebussuud Ef.'nin fetva katipliğinde bulundu. Daha sonra sıra ile Silivri, Priştine, Serfiçe, Narda ve Alaiye’de kadılık yaptı (1562). Kanuni Süleyman (Muhibbi) ın: Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi Olmaya devlet cihande bir nefes sıhhat gibi matla’lı gazeline yazdığı tahmis üzerine Niğbolu Kadılığına tayin edildi (1563). Aziller ve tayinlerle bir müddet daha kadılık yaptıktan sonra meşhur tezkiresini tamamlayarak II. Selim’e , bir Şakaayık zeyli yazarak Sokullu Mehmed Paşa’ya takdim etti. Bunun üzerine ölünceye kadar aynı vazifede kalmak şartıyla üsküp kadılığına tayin edildi. Bir müddet sonra da vefat etti. En ünlü eseri, Meşairü’ş-şuara adını verdiği şüara tezkiresidir. Bu eser konu edindiği şairlerin karakter özelliklerini belirtişiyle, onların hayatı ve çevresi hakkında küçük dedikodulara kadar inerek bilgi verişiyle bu türden eserler içinde tek olmak gibi seçkin bir hüviyete sahiptir. Bu bakımlardan fevkalede kıymetlidir. Eser, Ebced, Hevvez..., kelimelerin baş harflerine göre sıralanmıştır. Rindane bir tavırla kaleme aldığı şiirleri sade dille söylenmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "5",
"text": "IV. Murad devrinde"
}
],
"id": 501,
"question": "Aşık hangi devirde Osmanlı sarayında bulunmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "83",
"text": "IV. Murad’ın ölümünden sonra"
}
],
"id": 502,
"question": "Aşık ne zaman saraydan ayrılıp orduya katılmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "145",
"text": "Sultan İbrahim zamanında"
}
],
"id": 503,
"question": "Girid Savaşı ne zaman başlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "216",
"text": "IV. Murad, Kuloğlu, Kul Mustafa, Gevheri Aşık Ömer, Karacaoğlan gibi mühim simalar tarafından"
}
],
"id": 504,
"question": "Aşık'a kimler tarafından nazireler yazılmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "371",
"text": "Aruzla yazdığı murabba'ya bakılarak"
}
],
"id": 505,
"question": "İyi bir tahsil gördüğü neye bakılarak söylenebilir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "536",
"text": "Şair, münşi, şüara tezkiresi yazarı"
}
],
"id": 506,
"question": "Aşık Çelebi kimdir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "608",
"text": "Pir Mehmed."
}
],
"id": 507,
"question": "Aşık Çelebi'nin asıl adı nedir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "632",
"text": "Aşık mahlasını"
}
],
"id": 508,
"question": "Aşık Çelebi şiirlerinde hangi mahlasını kullanmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "657",
"text": "Bağdat'lı"
}
],
"id": 509,
"question": "Aşık Çelebinin dedeleri nerelidir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "707",
"text": "seyyid diye"
}
],
"id": 510,
"question": "Aşık Çelebinin dedeleri nasıl anılırlardı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "675",
"text": "peygamber soyundan geldiği için"
}
],
"id": 511,
"question": "Aşık Çelebinin dedeleri neden seyyid diye anılırlardı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "736",
"text": "XIV. asır sonlarında"
}
],
"id": 512,
"question": "Aşık Çelebinin dedeleri ne zaan bursa'ya gelip yerleşmişlerdir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "798",
"text": "kadı Seyyid Ali"
}
],
"id": 513,
"question": "Aşık Çelebinin babası kimdir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "828",
"text": "muammacılıkta ve tarih düşürmede"
}
],
"id": 514,
"question": "kadı Seyyid Ali nelerde ustaydı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "878",
"text": "II. Bayezid devrinin ünlü alim ve kazaskeri Müeyyedzade’nin kızıdır."
}
],
"id": 515,
"question": "Aşık çelebinin annesi kimdir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1198",
"text": "İstanbul’da"
}
],
"id": 516,
"question": "Aşık çelebi tahsilini nerede tamamlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1348",
"text": "Emir Sultan vakıflarına mütevelli tayin edildi"
}
],
"id": 517,
"question": "Aşık çelebi bir müddet Bursa’da mahkeme katipliğinde bulunduktan sonra ne olmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1433",
"text": "mahkeme katipliğinde ve Ebussuud Ef.'nin fetva katipliğinde bulundu."
}
],
"id": 518,
"question": "Aşık çelebi nelerde bulunmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1522",
"text": "Silivri, Priştine, Serfiçe, Narda ve Alaiye’de"
}
],
"id": 519,
"question": "Aşık çelebi nerelerde kadılık yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1886",
"text": "II. Selim’e"
}
],
"id": 520,
"question": "Aşık çelebi Şakaayık zeyli'yi kime yazmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1927",
"text": "Sokullu Mehmed Paşa’ya"
}
],
"id": 521,
"question": "Aşık çelebi Şakaayık zeyli'yi kime takdim etmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1977",
"text": "ölünceye kadar aynı vazifede kalmak şartıyla"
}
],
"id": 522,
"question": "Aşık çelebi üsküp kadılığını hangi şartla tayin edilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2022",
"text": "üsküp kadılığına"
}
],
"id": 523,
"question": "Aşık çelebi ölünceye kadar aynı vazifede kalmak şartıyla neye tayin edilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2100",
"text": "Meşairü’ş-şuara adını verdiği şüara tezkiresidir."
}
],
"id": 524,
"question": "Aşık çelebinin en ünlü eseri nedir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2158",
"text": "konu edindiği şairlerin karakter özelliklerini belirtişiyle, onların hayatı ve çevresi hakkında küçük dedikodulara kadar inerek bilgi verişiyle bu türden eserler içinde tek olmak"
}
],
"id": 525,
"question": "Aşık çelebinin şüara tezkiresi hangi bakımdan kıymetlidir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2481",
"text": "Rindane bir tavırla "
}
],
"id": 526,
"question": "Aşık çelebi şiirlerini nasıl bir tavırla kaleme almıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2524",
"text": "sade dille"
}
],
"id": 527,
"question": "Aşık çelebi şiirlerini nasıl bir dille yazmıştır ?"
}
]
},
{
"context": "Besim Atalay İnce Mehmet Çavuşadlı bir demirci nin oğlu. İlk ve orta tahsilini Uşak’ta tamamladı. Medreseye girdi, daha sonra İstanbul’a giderek Şehzade Camii’nde Müderris Çarşambalı Hacı Ahmed Ef.'nin derslerine devam etti. Darülmuallimin (Öğretmen okulu) girerek mezun oldu. Medrese derslerini de bırakmadı, Hacı Ahmed Ef.’den icazet aldı (1909). Konya Muallim Mektebi’nde Fenn-i terbiye hocası oldu. Daha sonra Trabzon ve Ankara Muallim mekteplerinde müdürlük yaptı. Darüşşafaka’da Ulum ve ahlak-ı diniye öğretmenliğinde bulundu. Konya Öğretmen Okulu müdürlüğüne naklettı. Daha sonra Maraş, Içel ve Niğde Milli Eğitim müdürlüğü görevlerini sürdürdü. Silifke’de bir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurdu. Uşak’a giderek orada Milli Mücadele için faaliyetlere girişti. Ankara'da toplanan Birinci Büyük Millet Meclisi’ne üye olarak katıldı ve I-VII. devrelerde milletvekilliği yaptı. Maarif Vekaleti Hars (kültür) Müdürlüğü sırasında Türkiye halkıyatına ait malzeme toplanmasında emeği geçti. TDK merkez heyeti üyesi olarak onsekiz yıl çalıştı. Bu arada DTCF ve Polis Enstitüsünde Farsça dersleri verdi. Besim Atalay, Türkçülük ve Türkçeciliksahasında önemli ilmi çalışmalar yapmış bir-şahsiyettir. Arapça ve Farsça ile medrese ilimlerini de iyi bilen Atalay, Türk dilinin sadeleşmesi yolunda sürekli tartışmalara girmiş ve pekçok yazılar yazmıştır. Türk dili yadigarlarından önemli bir kısmım metin ve tercüm eleri ile yayımladığı gibi, Türk dilinin dilbilgisi, sözdizimi ve filolojik özelliklerini ihtiva eden değerli eserler yazmıştır. Uzun süre Türk Dil Kurumu Merkez heyetinde çalışmasına rağmen sonradan bu kurumun icraatına karşı çıktı. Topladığı nadir yazma kitap, levha ve bazı aletleri Ankara Etnoğrafya Müzesi’ne, kütüphanesinide Milli Kütüphane’ye bağışlamıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "13",
"text": "İnce Mehmet Çavuş"
}
],
"id": 528,
"question": "Besim Atalay'nin babasının adı nedir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "demirci"
}
],
"id": 529,
"question": "Besim Atalay'nin babasının mesleği nedir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "79",
"text": "Uşak’ta"
}
],
"id": 530,
"question": "Besim Atalay İlk ve orta tahsilini nerde tamamladı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "126",
"text": "İstanbul’a"
}
],
"id": 531,
"question": "Besim Atalay medreseye girdikten sonra nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "163",
"text": "Müderris Çarşambalı Hacı Ahmed Ef.'nin"
}
],
"id": 532,
"question": "Besim Atalay İstanbul'a gittikten sonra kimin derslerine devam etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "145",
"text": "Şehzade Camii’nde"
}
],
"id": 533,
"question": "Müderris Çarşambalı Hacı Ahmed Ef. nerde ders vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "225",
"text": "Darülmuallimin (Öğretmen okulu)"
}
],
"id": 534,
"question": "Besim Atalay nereden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "310",
"text": "Hacı Ahmed Ef.’den"
}
],
"id": 535,
"question": "Besim Atalay kimden icazet almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "375",
"text": "Fenn-i terbiye"
}
],
"id": 536,
"question": "Besim Atalay Konya Muallim mekteplerinde ne hocası olmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "414",
"text": "Trabzon ve Ankara Muallim mekteplerinde"
}
],
"id": 537,
"question": "Besim Atalay nerelerde müdürlük yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "454",
"text": "müdürlük"
}
],
"id": 538,
"question": "Besim atalay Trabzon ve Ankara Muallim mekteplerinde ne görevi yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "485",
"text": "Ulum ve ahlak-ı diniye"
}
],
"id": 539,
"question": "Besim Atalay Darüşşafaka’da ne öğretmenliği yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "470",
"text": "Darüşşafaka’da"
}
],
"id": 540,
"question": " Besim Atalay Ulum ve ahlak-ı diniye öğretmenliğini nerede yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "587",
"text": "Maraş, Içel ve Niğde Milli Eğitim müdürlüğü"
}
],
"id": 541,
"question": "besim atalay Konya Öğretmen Okulu müdürlüğünden sonra hangi görevleri yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "653",
"text": "Silifke’de"
}
],
"id": 542,
"question": "Besim Atalay nerede Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "700",
"text": "Uşak’a"
}
],
"id": 543,
"question": "Nereye giderek Milli Mücadele için faaliyetlere girişmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "763",
"text": "Ankara'da"
}
],
"id": 544,
"question": "Nerede toplanan Birinci Büyük Millet Meclisi’ne üye olarak katıldı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "814",
"text": "üye"
}
],
"id": 545,
"question": "Ankara'da toplanan Birinci Büyük Millet Meclisi’ne ne olarak katıldı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "836",
"text": "I-VII. devrelerde"
}
],
"id": 546,
"question": "Hangi devrelerde milletvekilliliği yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "877",
"text": "Maarif Vekaleti Hars (kültür) Müdürlüğü sırasında"
}
],
"id": 547,
"question": "Ne zaman Türkiye halkıyatına ait malzeme toplanmasında emeği geçmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1017",
"text": "onsekiz"
}
],
"id": 548,
"question": "TDK merkez heyeti üyesi olarak kaç yıl çalışmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1073",
"text": " Farsça"
}
],
"id": 549,
"question": " DTCF ve Polis Enstitüsünde ne dersleri vermiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1047",
"text": "DTCF ve Polis Enstitüsünde"
}
],
"id": 550,
"question": " Farsça derslerini nerede vermiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1192",
"text": "Arapça ve Farsça ile medrese ilimlerini"
}
],
"id": 551,
"question": "Besim Atalay hangi ilimleri iyi bilmektedir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1253",
"text": "Türk dilinin sadeleşmesi "
}
],
"id": 552,
"question": "Besim Atalay hangi konuda sürekli tartışmalara girip yazılar yazmıstır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1431",
"text": "Türk dilinin dilbilgisi, sözdizimi ve filolojik özelliklerini ihtiva eden"
}
],
"id": 553,
"question": "Besim Atalay nasıl eserler yazmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1689",
"text": "Ankara Etnoğrafya Müzesi’ne,"
}
],
"id": 554,
"question": "Topladığı nadir yazma kitap, levha ve bazı aletleri nereye bağışlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1734",
"text": "Milli Kütüphane’ye "
}
],
"id": 555,
"question": "Besim Atalay kütüphanesini nereye bağışlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1718",
"text": "kütüphanesini"
}
],
"id": 556,
"question": "Besim Atalay Milli Kütüphane’ye ne bağışlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1637",
"text": "Topladığı nadir yazma kitap, levha ve bazı aletleri"
}
],
"id": 557,
"question": "Besim Atalay Ankara Etnoğrafya Müzesi’ne ne bağışlamıştır ?"
}
]
},
{
"context": "Sabit Ataman Aşıktır. Küçük yaşta annesini kaybetti. Gezginci köy imamı olan babasıyla köyleri dolaştı. Babasının yanından kaçarak Ardahan’da açılan Eytam Mektebi’ne kaydoldu. Ancak mekteb IV. sınıfta iken lağvedildiğinden tekrar babasının yanına döndü. Köylerde hocalık yaptı. Bir rüya Dergah arşivi üzerine hocalığı bıraktı, saz çalmaya başladı, aşık oldu (1934). Bir müddet Cilavuz Köy Enstitüsü’nde bağlama hocalığı yaptı. Anadolu’nun muhtelif illerini gezdi, devrinin ünlü aşıklarıyla tanıştı. 1956 da şeker hastalığına tutuldu. Bir ara kör olma tehlikesi atlattı. Şeker hastalığından öldü. Müdami, Konya Aşıklar Bayramı’nın ilkine (1966) katıldı ve birincilik aldı.Önceleri akrabası Aşık Üzeyir’in tesirinde kalan Müdami, daha sonra Yusufelili Huzuri Baba’yı pir tanıdı. Kuvvetli bir hikaye hafızasına sahip olan aşık, irticalen şiir söylemede de mahirdi. 9000 kıtayı aşkın şiirlerinde Aşık edebiyatının bütün tür ve nazım şekillerini bulmak mümkündür. Bilhassa, bölgesinde ilgi gören tecnis türüne mühim yer vermiştir. Şiirlerinde çocukluğunda aldığı dini kültürün tesiri görülür, vatan ve millet sevgisi de geniş bir yer tutar.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "13",
"text": "Aşıktır"
}
],
"id": 558,
"question": "Sabit Ataman kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "22",
"text": "Küçük yaşta"
}
],
"id": 559,
"question": "Sabit Ataman annesini ne zaman kaybetmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "66",
"text": "imamı"
}
],
"id": 560,
"question": "Sabit Ataman'ın babasının mesleği nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "53",
"text": "Gezginci köy imamı"
}
],
"id": 561,
"question": "Sabit Ataman'ın babası nerenin imamlığını yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "131",
"text": "Ardahan’da"
}
],
"id": 562,
"question": "Sabit Ataman babasının yanından kaçarak nerde açılan Eytam Mektebi’ne kaydolmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "149",
"text": "Eytam Mektebi’ne"
}
],
"id": 563,
"question": "Sabit Ataman babasının yanından kaçarak Ardahan’da açılan hangi okula kaydolmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "189",
"text": "IV. sınıfta iken"
}
],
"id": 564,
"question": "Eytam Mektebi sabit Ataman kaçıncı sınıftayken lağvedilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "230",
"text": "babasının yanına döndü."
}
],
"id": 565,
"question": "Eytam Mektebi lağvedildikten sonra sabit ataman ne yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "263",
"text": "hocalık"
}
],
"id": 566,
"question": "Sabit Ataman köylerde ne işle meşgul olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "278",
"text": "Bir rüya Dergah arşivi üzerine"
}
],
"id": 567,
"question": "Sabit Ataman ne üzerine hocalığı bırakmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "327",
"text": "saz çalmaya başladı, aşık oldu"
}
],
"id": 568,
"question": "Sabit Ataman hocalığı bıraktıktan sonra ne yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "377",
"text": "Cilavuz Köy Enstitüsü’nde"
}
],
"id": 569,
"question": "Sabit Ataman Bir müddet nerede bağlama hocalığı yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "499",
"text": "1956 da"
}
],
"id": 570,
"question": "Sabit Ataman ne zaman şeker hastalığına yakalanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "507",
"text": "şeker hastalığına "
}
],
"id": 571,
"question": "Sabit Ataman 1956 yılında hangi hastağa yakalanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "570",
"text": "Şeker hastalığından öldü."
}
],
"id": 572,
"question": "Sabit Ataman'ın ölüm sebebi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "542",
"text": "kör olma tehlikesi"
}
],
"id": 573,
"question": "Sabit Ataman ne tehlikesi atlatmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "655",
"text": "birincilik"
}
],
"id": 574,
"question": "Konya Aşıklar Bayramı’nın ilkinde kaçıncı olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "862",
"text": "9000"
}
],
"id": 575,
"question": "Aşık edebiyatının bütün tür ve nazım şekillerini bulmanın mümkün oldugu şiirleri kaç kıtayı aşkındır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "892",
"text": "Aşık edebiyatının bütün tür ve nazım şekillerini"
}
],
"id": 576,
"question": "9000 kıtayı aşkın şiirlerinde neleri bulmak mümkündür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1038",
"text": "çocukluğunda aldığı dini kültürün"
}
],
"id": 577,
"question": "Şiirlerinde neyin tesiri görülür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1088",
"text": "vatan ve millet sevgisi"
}
],
"id": 578,
"question": "Şiirlerinde ayrıca neler geniş yer tutar?"
}
]
},
{
"context": "Falih Rıfkı ATAY Yazar ve gazetecidir. İlk ve ortaöğrenimini Rehber-i Tahsil Mektebi’nde ve Mercan İdadisi’nde yaptı. Darülfünun Edebiyat Fakültesi’ni bitirdi. Babıali Dahiliye Nezaretinde katiplik (1913), Bahriye Nezaretinde Hususi Kalem Müdür Muavinliği yaptı (1917). Birinci Dünya Savaşı boyunca Filistin ve Suriye’de Cemal Paşa’nın yanında bulundu. Bir ara Çarkçı Mektebi’nde edebiyat hocalığı yaptı (1917). Savaştan sonra gazeteciliğe yöneldi. Necmeddin Sadak, A. Naci Karacan ve Kazım Şinası ile birlikte çıkarmaya başladıkları Akşam (1918) gazetesindeki yazılar ile Milli Mücadele’yi desteklediğinden Divan-ı Harb’e verildi. İnönü Savaş’ından sonra serbest bırakıldı. Milli Mücadele’den sonra ikinci TBMM'ye Bolu milletvekili olarak girdi. Milletvekilliği 1950 ye kadar sürdü. Bu tarihten sonra yalnız gazetecilik ve yazarlıkla uğraştı. Falih Rıfkı Atay’ın ilk denemeleri Servet-i fünun dergisinde, ilk şiirleri ise Tecelli ve Kadın dergilerinde yayımlandı. Gazete yazarlığına 1913 te Tanin’de İstanbul mektupları, ropörtaj ve makaleler yazarak başladı. Bu yıllarda ayrıca Şehbal, Yeni mecmua, Şair, Nedim ve Büyük mecmua’da yazıları yayımlandı. 1918 de kurucuları arasında bulunduğu Akşam gazetesinde başladığı fıkra yazarlığını daha sonra Hakimiyeti milliye, Ulus, Milliyet ve kurucusu olduğu Dünya gazetesinde sürdürdü. F. R. Atay, Cumhuriyet devrinin başta gelen fıkra ve gezi yazarlarındandır. Kısa cümleli, sade, akıcı, aynı zamanda seçtiği kelimelerin çarpıcılığına büyük önem veren çekici bir uslüba sahiptir. Atay, usta nasirliğinin yanında devletin resmi yayın organı Hakimiyeti milliye (sonradan Ulus) nin başyazarlığını yaptığı uzun süre boyunca rejim in savunucusu bir polemik ustası olarak da dikkali çekti. Demokrat Parti’nin iktidarından sonra kurduğu Dünya gazetesinde aynı çizgide muhalefetini sürdürdü. 1960 dan sonra yavaş yavaş aktifliğini kaybetti. Gençliğinde Türkçülük ve Türkçecilik akımının tesirinde kalan Atay, sonuna kadar bu tesirleri sürdürdü, Batıcı bir tavırla Atatürk inkılapların savunmaya devam etti. Ancak son yıllarında özellikle, kendi nesir ustalığına da zarar veren öztürkçecilikten vazgeçmesi ilgi çekici bir gelişme olarak dikkati çekti.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "17",
"text": "Yazar ve gazetecidir."
}
],
"id": 579,
"question": "Falih Rıfkı ATAY kimdir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "62",
"text": "Rehber-i Tahsil Mektebi’nde ve Mercan İdadisi’nde"
}
],
"id": 580,
"question": "İlk ve ortaöğrenimini nerede yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "119",
"text": "Darülfünun Edebiyat Fakültesi’ni"
}
],
"id": 581,
"question": "Hangi fakülteyi bitirmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "199",
"text": "(1913)"
}
],
"id": 582,
"question": " Kaç yılında Babıali Dahiliye Nezaretinde katiplik yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "263",
"text": "(1917)."
}
],
"id": 583,
"question": "Kaç yılında Bahriye Nezaretinde Hususi Kalem Müdür Muavinliği yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "161",
"text": "Babıali Dahiliye Nezaretinde"
}
],
"id": 584,
"question": "1913 yılında nerede çalışmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "190",
"text": "katiplik "
}
],
"id": 585,
"question": "Babıali Dahiliye Nezaretinde ne iş yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "207",
"text": "Bahriye Nezaretinde"
}
],
"id": 586,
"question": "1917 yılında nerede çalışmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "227",
"text": "Hususi Kalem Müdür Muavinliği"
}
],
"id": 587,
"question": "Bahriye Nezaretinde ne iş yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "300",
"text": "Filistin ve Suriye’de"
}
],
"id": 588,
"question": "Birinci Dünya Savaşı boyunca nerede bulunmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "322",
"text": "Cemal Paşa’nın"
}
],
"id": 589,
"question": "Birinci Dünya Savaşı boyunca kimin yanında bulunmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "381",
"text": "edebiyat hocalığı"
}
],
"id": 590,
"question": "Çarkçı Mektebi’nde ne iş yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "413",
"text": "Savaştan sonra"
}
],
"id": 591,
"question": "gazeteciliğe ne zaman yönelmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "541",
"text": "(1918)"
}
],
"id": 592,
"question": " Akşam gazetesini kaç yılında çıkarmaya başlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "450",
"text": "Necmeddin Sadak, A. Naci Karacan ve Kazım Şinası ile birlikte"
}
],
"id": 593,
"question": "Akşam gazatesini kimlerle beraber çıkarmaya başlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "609",
"text": "Divan-ı Harb’e"
}
],
"id": 594,
"question": "Akşam gazatesindeki yazılarında Milli Mücadele’yi desteklediği için nereye verildi ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "574",
"text": "Milli Mücadele’yi desteklediğinden"
}
],
"id": 595,
"question": "Divan-ı Harb’e neden verilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "633",
"text": "İnönü Savaş’ından sonra"
}
],
"id": 596,
"question": "ne zaman serbest bırakıldı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "716",
"text": "Bolu milletvekili"
}
],
"id": 597,
"question": "Milli Mücadele’den sonra ikinci TBMM'ye ne olarak girdi ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "764",
"text": "1950 "
}
],
"id": 598,
"question": "Milletvekilliği kaç yılına kadar sürdü ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "803",
"text": "yalnız gazetecilik ve yazarlıkla"
}
],
"id": 599,
"question": "1950 yılından sonra ne ile uğraştı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "880",
"text": "Servet-i fünun dergisinde"
}
],
"id": 600,
"question": "Falih Rıfkı Atay’ın ilk denemeleri nerede yayımlandı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "924",
"text": "Tecelli ve Kadın dergilerinde"
}
],
"id": 601,
"question": "Falih Rıfkı Atay’ın ilk şiirleri nerede yayımlandı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "984",
"text": " 1913"
}
],
"id": 602,
"question": "Gazete yazarlığına kaç yılında başlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "993",
"text": "Tanin’de İstanbul mektupları, ropörtaj ve makaleler"
}
],
"id": 603,
"question": "Gazete yazarlığına ne yazarak başladı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1192",
"text": "Akşam gazetesinde"
}
],
"id": 604,
"question": "fıkra yazarlığına nerede başlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1249",
"text": "Hakimiyeti milliye, Ulus, Milliyet ve kurucusu olduğu Dünya gazetesinde"
}
],
"id": 605,
"question": "fıkra yazarlığını nerelerde sürdürmüştür ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1407",
"text": "Kısa cümleli, sade, akıcı, aynı zamanda seçtiği kelimelerin çarpıcılığına büyük önem veren çekici"
}
],
"id": 606,
"question": "Falih Rıfkı ATAY nasıl bir uslüba sahiptir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1730",
"text": "Demokrat Parti’nin iktidarından sonra"
}
],
"id": 607,
"question": "Dünya gazetesini ne zaman kurmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1830",
"text": "1960"
}
],
"id": 608,
"question": "Falih Rıfkı ATAY ne zamandan sonra aktifliğini kaybetti ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1891",
"text": "Türkçülük ve Türkçecilik akımının "
}
],
"id": 609,
"question": "Falih Rıfkı ATAY Gençliğinde neyin tesirinde kalmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1983",
"text": "Batıcı"
}
],
"id": 610,
"question": "nasıl bir tavırla Atatürk inkılapların savunmaya devam etmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2002",
"text": "Atatürk inkılapların savunmaya"
}
],
"id": 611,
"question": "Batıcı bir tavırla neye devam etmiştir ?"
}
]
},
{
"context": "Hüseyin Nihal Atsız fikir adamı, yazar, şair ve edebiyat tarihçisidir. İstanbul'da 12 Ocak 1905 tarihinde doğup, 11 Aralık 1975 tarihinde ölmüştür. Baba tarafından Gümüşhane’ye bağlı Torul kazasının Midi köyündekı Çiftçioğulları ailesine, ana tarafından Trabzon’un Kadıoğulları ailesine mensuptur. İlk ve orta öğrenimini Kadıköyü’ndeki Fransız ve Alman Mektebi, Süveyş’teki Fransız Mektebi, Kasımpaşa’daki Cezayirli Gazi Hasan Paşa, Haydarpaşa Osmanlı İttihad mektebleri ile Kadıköy ve İstanbul SultaniTerinde gördü. Sultanı’-nin onuncu sınıfında imtihanla 1922 yılında Askeri Tıbbiye’ye girdi. 4 Mart 1925 te bu okuldan çıkarılınca Kabataş Lisesi’nde üç ay muallim muavinliği, Mahmud Şevket Paşa vapurunda bir süre katip muavinliği yaptı. Darülfünün Edebiyat Şubesi ve Yüksek Muallim Mektebi’ne girdikten bir hafta sonra askere alındı. 1930 yılında Bilahare bitirdiği Edebiyat Fakültesi’ne asistan oldu. 15 Mayıs 1931 ve 25 Eylül 1932 tarihleri arasında Aylık Atsız mecmua’yı çıkardı. Prof. Zeki Validi’ye hakaret eden Reşit Galib’e hocasını müdafaa eden bir telgraf çekince 13 Mart 1933 tarihinde Malatya Ortaokulu Türkçe öğretmenliğine sürüldü. 1933 yılının Eylül ayında Edirne Lisesi edebiyat öğretmenliğine getirildi. 5 Kasım 1933 ve 16 Temmuz 1934 tarihleri arasında aylık Orhun dergisini yayımladı. Bu dergide Tarih Kurumu’nun liseler için hazırladığı tarih kitaplarını tenkit ettiğinden 28 Aralık 1933 tarihinde Vekalet emrine alındı. 9 Eylül 1934 ile 1 Temmuz 1938 tarihleri arasında Deniz Gedikli Ortaokulu’nda ve özel Yüce Ülkü Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yaptı. 19 Eylül 1939 da özel Boğaziçi Lisesi’ne geçti. 1 Ekim 1943 te Orhun’u yeniden çıkarmağa başladı. 1944 Martında ve Nisanında Orhun’da Başvekil Şükrü Saracoğlu’na iki açık mektup yazdı. Maarife sızmış komünist faaliyetlere dikkati çekti. Bu yazılar yüzünden 1944 yılında öğretmenlikten alındı. Açık mektupta vatan haini dediği Sabahattin Ali tarafından aleyhinde dava açıldı. Dava Ankara’da 26 Nisanda başladı. 3 Mayısta devam etti. O gün duruşmaya sokulmayan gençler Ankara’da heyecanlı bir nümayiş yaptılar. Idareciler bunu bir darbe-i hükümet teşebbüsü kabul etti. Gençleri tevkife başladı. Atsız’ın mahkemesi 9 Mayısta bitti. Dört aylık cezası tecil edildi. Fakat 3 Mayıs gösterileri dolayısıyla bir çok şahısla birlikte tevkif edildi. 20 Mart 1945 te Türkçüler çeşitli cezalara çarptırıldı. Atsız’ın 6,5 yıllık cezası Temyiz tarafından bozuldu. Kendisine bir süre iş verilmeyen Atsız, 2 Temmuz 1949 da Süleymaniye Kütüphanesi’nde vazifelendirildi. 21 Eylül 1950 de Haydarpaşa Lisesi edebiyat öğretmeni oldu. 1952 Mayısında Türkiyenin kuruluşu konferansı üzerine öğretmenlikten alındı ve tekrar Süleymaniye Kütüphanesi’ne verildi (13 Mayıs 1952). On yedi yıl burada çalıştı. 1 Nisan 1969 da emekli oldu. 1 Ocak 1964 te Ötüken dergisini çıkarmaya başladı. Ötüken’in 1967 Nisan - Temmuz sayılarında Doğu Anadolu’daki bölücülük ve Kürtçülük hareketleri ile ilgili yazılar yazdı. Bu yazılardan ötürü 15 ay hapis cezasına çarptırıldı. Cumhurbaşkanı 21.1.1974 te Atsız’ı affetti. İki oğlu olan Atsız Farsça, Arapça ve Fransızca bilirdi. Atsız’ın fikir tarihimizde kendine has bir yeri vardır. Türkiye içindeki ve dışındaki Türklere ayni derecede ilgi duymuştur. Atsız’a göre ayrı ayrı Hun, Siyenpi, Apar, Göktürk, Uygur devletleri yok; Orta Asya’da sadece iktidar değişikliğine uğrayan devamlı bir tek Türk Devleti vardır. Aynı şekilde Ön Asya’da da 1040 ta Selçukluların kurduğu Türk Devleti iktidar ve rejim değişikliğine uğrayarak günümüzde de devam etmektedir. Atsız, milliyetçilikte İslamiyete bir unsur olarak yer vermez. Atsız, fikir adamlığı yanında, tarih, edebiyat tarihi araştırmaları, tarihi romanları ve şiirleriyle de tanınmıştır. 1930 dan beri çeşitli gazete ve dergilerde yazıları yayımlandı. Bir kısmı Türk ülküsünde toplanan makalelerinde vuzuh unsuru kuvvetlidir. Şiirlerinin çok az bir kısmında aşk ve yalnızlık konuları yer alır. ilk şiirlerinde hece, sonraki şiirlerinde daha çok arüz veznini kullanmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "20",
"text": "fikir adamı, yazar, şair ve edebiyat tarihçisidir."
}
],
"id": 612,
"question": "Hüseyin Nihal Atsız kimdir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "71",
"text": "İstanbul'da"
}
],
"id": 613,
"question": "Hüseyin Nihal Atsız nerede doğmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "83",
"text": "12 Ocak 1905"
}
],
"id": 614,
"question": "Hüseyin Nihal Atsız ne zaman doğmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "71",
"text": "İstanbul'da"
}
],
"id": 615,
"question": "Hüseyin Nihal Atsız nerede ölmüştür ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "113",
"text": "11 Aralık 1975"
}
],
"id": 616,
"question": "Hüseyin Nihal Atsız ne zaman ölmüştür ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "164",
"text": "Gümüşhane’ye bağlı Torul kazasının Midi köyündekı Çiftçioğulları ailesine,"
}
],
"id": 617,
"question": "Baba tarafından nereye mensuptur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "254",
"text": "Trabzon’un Kadıoğulları ailesine"
}
],
"id": 618,
"question": "Anne tarafından nereye mensuptur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "321",
"text": "Kadıköyü’ndeki Fransız ve Alman Mektebi, Süveyş’teki Fransız Mektebi, Kasımpaşa’daki Cezayirli Gazi Hasan Paşa, Haydarpaşa Osmanlı İttihad mektebleri ile Kadıköy ve İstanbul SultaniTerinde"
}
],
"id": 619,
"question": "İlk ve orta öğrenimini nerelerde görmüştür ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "557",
"text": "1922 yılında "
}
],
"id": 620,
"question": "Askeri Tıbbiye’ye ne zaman girmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "595",
"text": "4 Mart 1925"
}
],
"id": 621,
"question": "Askeri Tıbbıye'den ne zaman çıkarılmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "633",
"text": "Kabataş Lisesi’nde üç ay muallim muavinliği, Mahmud Şevket Paşa vapurunda bir süre katip muavinliği yaptı."
}
],
"id": 622,
"question": "Askeri Tıbbıye'den çıkarıldıktan sonra ne yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "740",
"text": "Darülfünün Edebiyat Şubesi ve Yüksek Muallim Mektebi’ne girdikten bir hafta sonra"
}
],
"id": 623,
"question": "Ne zaman askere alınmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "837",
"text": "1930 yılında "
}
],
"id": 624,
"question": "Edebiyat fakültesini ne zaman bitirmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "850",
"text": "Bilahare "
}
],
"id": 625,
"question": "Edebiyat fakültesini nasıl bitirmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "906",
"text": "15 Mayıs 1931 ve 25 Eylül 1932 tarihleri arasında "
}
],
"id": 626,
"question": "Aylık Atsız mecmua’yı hangi tarihler arasında çıkarmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "988",
"text": "Prof. Zeki Validi’ye hakaret eden Reşit Galib’e hocasını müdafaa eden bir telgraf çekince "
}
],
"id": 627,
"question": "Malatya Ortaokulu Türkçe öğretmenliğine neden sürüldü ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1078",
"text": "13 Mart 1933 tarihinde"
}
],
"id": 628,
"question": " Malatya Ortaokulu Türkçe öğretmenliğine ne zaman sürüldü ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1150",
"text": "1933 yılının Eylül ayında "
}
],
"id": 629,
"question": "Edirne Lisesi edebiyat öğretmenliğine ne zaman getirildi ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1225",
"text": "5 Kasım 1933 ve 16 Temmuz 1934 tarihleri arasında "
}
],
"id": 630,
"question": "aylık Orhun dergisini hangi tarihler arasında yayımladı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1320",
"text": "Tarih Kurumu’nun liseler için hazırladığı tarih kitaplarını tenkit ettiğinden"
}
],
"id": 631,
"question": "Vekalet emrine neden alındı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1398",
"text": "28 Aralık 1933 tarihinde "
}
],
"id": 632,
"question": "Vekalet emrine ne zaman alındı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1190",
"text": "edebiyat öğretmenliği"
}
],
"id": 633,
"question": "9 Eylül 1934 ile 1 Temmuz 1938 tarihleri arasında Deniz Gedikli Ortaokulu’nda ve özel Yüce Ülkü Lisesi’nde ne yapmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1582",
"text": "19 Eylül 1939 da "
}
],
"id": 634,
"question": "özel Boğaziçi Lisesi’ne ne zaman geçmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1630",
"text": "1 Ekim 1943 te "
}
],
"id": 635,
"question": "Orhun’u yeniden çıkarmağa ne zaman başladı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1680",
"text": "1944 Martında ve Nisanında "
}
],
"id": 636,
"question": "Orhun’da Başvekil Şükrü Saracoğlu’na ne zaman mektup yazmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "21",
"text": "iki"
}
],
"id": 637,
"question": "Orhun’da Başvekil Şükrü Saracoğlu’na kaç tane mektup yazmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1767",
"text": "Maarife sızmış komünist faaliyetlere dikkati çekti."
}
],
"id": 638,
"question": "Orhun’da Başvekil Şükrü Saracoğlu’na yazdığı mektuplarda ne yazmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1839",
"text": "1944 yılında"
}
],
"id": 639,
"question": "özel Boğaziçi Lisesinde öğretmenlikten ne zaman alınmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1875",
"text": "Açık mektupta vatan haini dediği Sabahattin Ali tarafından "
}
],
"id": 640,
"question": "Kim tarafından aleyhinde dava açılmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1972",
"text": "26 Nisanda"
}
],
"id": 641,
"question": "Aleyhinde açılan Dava ne zaman başlamıştır ? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1962",
"text": "Ankara’da"
}
],
"id": 642,
"question": "Aleyhinde açılan Dava nerede başlamıştır ? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1992",
"text": "3 Mayısta"
}
],
"id": 643,
"question": "Aleyhinde açılan Dava ne zaman devam etmiştir ? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1962",
"text": "Ankara’da"
}
],
"id": 644,
"question": "3 Mayısta duruşmaya sokulmayan gençler nerede heyecanlı bir nümayiş yaptılar ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2014",
"text": "O gün duruşmaya sokulmayan gençler "
}
],
"id": 645,
"question": "Kim Ankara’da heyecanlı bir nümayiş yaptı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2111",
"text": "darbe-i hükümet teşebbüsü "
}
],
"id": 646,
"question": "Ankarada yapılan yürüyüşü Idareciler ne olarak kabul etmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2194",
"text": "9 Mayısta"
}
],
"id": 647,
"question": "Atsız’ın mahkemesi ne zaman bitmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2321",
"text": "20 Mart 1945 "
}
],
"id": 648,
"question": "Türkçüler çeşitli cezalara ne zaman çarptırıldı ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2386",
"text": "6,5 "
}
],
"id": 649,
"question": "Atsız’ın kaç yıllık cezası Temyiz tarafından bozuldu ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2404",
"text": "Temyiz"
}
],
"id": 650,
"question": "Atsız’ın 6,5 yıllık cezası kim tarafından bozuldu ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2471",
"text": "2 Temmuz 1949 da "
}
],
"id": 651,
"question": "Atsız Süleymaniye Kütüphanesi’nde ne zaman vazifelendirildi ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2534",
"text": "21 Eylül 1950 de "
}
],
"id": 652,
"question": "ne zaman Haydarpaşa Lisesi edebiyat öğretmeni olmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2569",
"text": "edebiyat öğretmeni"
}
],
"id": 653,
"question": " 21 Eylül 1950 de Haydarpaşa Lisesi'nde ne olmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2609",
"text": "Türkiyenin kuruluşu konferansı üzerine "
}
],
"id": 654,
"question": "Haydarpaşa Lisesi'ndeyken neden öğretmenlikten alınmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2594",
"text": "1952 Mayısında "
}
],
"id": 655,
"question": "Haydarpaşa Lisesi'ndeyken ne zaman tekrar öğretmenlikten alınmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2673",
"text": "tekrar Süleymaniye Kütüphanesi’ne verildi"
}
],
"id": 656,
"question": "Türkiyenin kuruluşu konferansı üzerine öğretmenlikten alındıktan sonra nerede görevlendirilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2732",
"text": "On yedi yıl"
}
],
"id": 657,
"question": "Süleymaniye Kütüphanesi’nde ne kadar çalışmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2760",
"text": "1 Nisan 1969 da"
}
],
"id": 658,
"question": "Ne zaman emekli olmuştur ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2789",
"text": "1 Ocak 1964 te "
}
],
"id": 659,
"question": " Ötüken dergisini ne zaman çıkarmaya başlamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2850",
"text": "1967 Nisan - Temmuz sayılarında "
}
],
"id": 660,
"question": "Ötüken’in hangi sayılarında Doğu Anadolu’daki bölücülük ve Kürtçülük hareketleri ile ilgili yazılar yazmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2882",
"text": "Doğu Anadolu’daki bölücülük ve Kürtçülük hareketleri ile ilgili"
}
],
"id": 661,
"question": "Ötüken’in 1967 Nisan - Temmuz sayılarında ne ile ilgili yazılar yazmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2981",
"text": "15 ay"
}
],
"id": 662,
"question": "Doğu Anadolu’daki bölücülük ve Kürtçülük hareketleri ile ilgili yazılar yüzünden ne kadar hapis cezası almıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3029",
"text": "21.1.1974 te"
}
],
"id": 663,
"question": "Cumhurbaşkanı Atsız’ı ne zaman affetmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3059",
"text": "İki oğlu"
}
],
"id": 664,
"question": "Atsızın kaç çocuğu vardır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3079",
"text": "Farsça, Arapça ve Fransızca"
}
],
"id": 665,
"question": "Atsız hangi yabancı dilleri bilirdi ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3638",
"text": "tarih, edebiyat tarihi araştırmaları, tarihi romanları ve şiirleriyle "
}
],
"id": 666,
"question": "Atsız, fikir adamlığı yanında daha başka neleri ile de tanınmaktadır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "837",
"text": "1930 "
}
],
"id": 667,
"question": " Atsız'ın hangi yıldan beri çeşitli gazete ve dergilerde yazıları yayımlanmıştır ? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3836",
"text": "vuzuh unsuru "
}
],
"id": 668,
"question": " Türk ülküsünde toplanan makalelerinde ne unsuru kuvvetlidir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3874",
"text": "çok az"
}
],
"id": 669,
"question": "Şiirlerinin ne kadar kısmında aşk ve yalnızlık konuları yer alır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3893",
"text": " aşk ve yalnızlık "
}
],
"id": 670,
"question": " Şiirlerinin çok az bir kısmında hangi konular yer alır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3946",
"text": "hece,"
}
],
"id": 671,
"question": "Atsız ilk şiirlerinde hangi vezni kullanmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3972",
"text": "daha çok arüz "
}
],
"id": 672,
"question": "Atsız sonraki şiirlerinde hangi vezni kullanıştır ?"
}
]
},
{
"context": "Fatih Sultan Mehmed Avni Şair ve padişahdır. Edirne'de 30 Mart 1431 de doğmuştur ve Gebze'de 3 mayıs 1481 yılında ölmüştür. Sultan II. Murad’ın dördüncü oğlu, yedinci Osmanlı padişahı. 1443 yılında Küçük yaşta Manisa’ya vali olarak tayin edildi. Babasının 1451 de ölümü üzerine ikinci defa Padişah oldu. 30 yıllık saltanatında devletin topraklarını genişletti, Anadolu’nun siyasi birliğini kurmaya çalıştı. 1453 yılında İstanbul’un fethini gerçekleştirmesi dünya ve Türk tarihi için bir dönüm noktası oldu. Fatih, üstün bir devlet adamı ve kumandan olduğu kadar, geniş kültürlü ve bilgili bir şahsiyetti. Edebiyat, matematik, astronomi, kimya, ve İslam düşüncesini mükemmel şekilde bildiği gibi, Hıristiyan dini ve Yunan felsefesine de äşina idi. Çok iyi bildiği Arapça ve Farsça’dan başka, İtalyanca, Latince, Rumca, Slavca ve hatta Fransızca, İbranice, Geldanice dillerini bildiği söylenir. Fatih’in yeni bir sefere hazırlandığı sırada Yahudi hekimi tarafından zehirlendiği rivayeti kuvvetlidir. II. Mehmed’in ilim ve sanat bilgisi yanında, Arap ve İran edebiyatına aşinalığı çevresinde topladığı ilim ve edebiyat üstadlarıyla yaptığı sohbet ve münaşakalardan anlaşılmaktadır. Devrinde Divan edebiyatmın kuvvetli temsilcileri yetişmiştir. Ahmed Paşa, Sinan Paşa, Melihi ve Necati gibi üstadların Divan şiir ve nesrinde yaptıkları hamlelerle şiir ve nesir dili mükemmelleşmeye başlamıştır. Fatih’in şiir yazdığım ilk defa Aşık Çİ. Meşahirü’ş-şuara’da haber verir : «Selätin-i muazzama-i Osmaniye içinde mükemmel gazeller, mürettep kasideler ve kıtalar inşası ile ibtida tertib-i divan eden Hazret-i Fatih’dir.» Bu ifadeden de anlaşıldığı üzere şair padişahların divan tertib etmeleri ve Divan edebiyatının bütün kaidelerine bağlı kalmaları Fatih’le başlar. Şiirlerinde Avni mahlasını kullanan Fatih, misraların dış güzelliğine, sağlamlığına, mazmun ve mefhumların yerinde kullanılmasına dikkat göstermiştir. Vezin aksamaları azdır. Dili XV. a. da teşekkül etmeye başlayan kitabi Osmanlıcaya dayanır ve süslü bir uslübu vardır. Şiir ve inşa’dan maksad vasf-ı dilberdir. Ehl-i küfrü serteser kahr eylemektir niyyetim diyen Padişah Fatih, şair Avni olarak Geda-yi dilber olmak yek cihanın padişahından der. Aşk yolunda toprak olmaktan korkusu yoktur: Tarik-i aşkda hak olmadan bana ne bak. Dünya bir darü’l-hadise’dir, buradan uzaklaşmak ve beşeri ihtiraslardan kurtulmak için en emin yer meyhane (tekke)dir. Mürşid-i kamil olan pir-i mugan’ın sunduğu aşk şarabı insanın ruhunu teskin eder. Avni Zühd ve takvadan uzaklaşır hakiki sevgiliye benliğini yok ederek kavuşan bir sofi olur: Mirat-ı dil cemaline ayine-dardur. Avni’nin divanı ile ilgili ilk çalışmayı Alman Georg Jacob yaptı. Upsala Krallık Üniversitesi’ndeki yazma bir mecmua ile Osmanlı şüara tezkirelerinden derlediği 21 şiiri Der Divan Sultan Mehmeds des Zweiten des Eroberers von Konstantinople adıyla Berlin'de 1904 yılında yayımladı. «Divan-ı Sultan Muhammed Rahimullah Han-ı Sani Hazretlerinin gazeliyatıdır. Divan-ı Sultan Muhammed Rahimullah» başlığı ile başlayan yazma tek nüsha Ali Emiri tarafından bulundu, Osmanlı tarih ve edebiyat mecmuası (S.3, 1918) nda ilim alemine sunuldu. Fatihin divanı Latin harfleriyle çeşitli şahıslar tarafından yayımlandı (Saffet Sıtkı Bilmen: Fatih divanı, 1944; Kemal Edib Ünsel: Fatih’in şiirleri, 1946 Millet Ktp. ndeki yazma nüshadan tıpkıbasım, çeviriyazı, sözlük ve notlarla yapılmış en ciddi yayım; Ahmed Aymutlu: Fatih ve şiirleri, 1959). İstanbulun Fethi’nin 500. yıldönümü münasebetiyle, İsmail Hikmet Ertaylan’ın öncülüğünde Ali Emiri’nin bulduğu divandan seçilmiş 60 şiir, yaşayan usta hattat ve müzehhiplere ayrı ayrı yazdırıldı. 1953 te tamamlanan bu Fatih divanı geniş ilgi gördü, ancak bugüne kadar basılmadı.\r",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "25",
"text": "Şair ve padişahdır."
}
],
"id": 673,
"question": "Fatih Sultan Mehmed kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "45",
"text": "Edirne'de"
}
],
"id": 674,
"question": "Fatih Sultan Mehmed nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "55",
"text": "30 Mart 1431"
}
],
"id": 675,
"question": "Fatih Sultan Mehmed ne zaman doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "84",
"text": "Gebze'de"
}
],
"id": 676,
"question": "Fatih Sultan Mehmed nerede ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "93",
"text": "3 mayıs 1481"
}
],
"id": 677,
"question": "Fatih Sultan Mehmed ne zaman ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "124",
"text": "Sultan II. Murad"
}
],
"id": 678,
"question": "Fatih Sultan Mehmed'in babası kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "159",
"text": "yedinci"
}
],
"id": 679,
"question": "Fatih Sultan Mehmed'in kaçıncı padişahtır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "185",
"text": "1443"
}
],
"id": 680,
"question": "Kaç yılında Manisa’ya vali olarak tayin edildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "210",
"text": "Manisa’ya"
}
],
"id": 681,
"question": "Küçük yaşta nereye vali olarak tayin edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "220",
"text": "vali"
}
],
"id": 682,
"question": "1443 yılında Küçük yaşta Manisaya ne olarak tayin edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "256",
"text": "1451"
}
],
"id": 683,
"question": "Fatih Sultan Mehmed'in babası ne zaman ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "304",
"text": "30 yıllık "
}
],
"id": 684,
"question": "Fatih Sultan Mehmed kaç yıllık saltanat sürmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "327",
"text": "devletin topraklarını genişletti, Anadolu’nun siyasi birliğini kurmaya çalıştı."
}
],
"id": 685,
"question": "30 yıllık saltanatında neler yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "407",
"text": "1453 yılında"
}
],
"id": 686,
"question": "İstanbulu ne zaman fethetmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1079",
"text": "çevresinde topladığı ilim ve edebiyat üstadlarıyla yaptığı sohbet ve münaşakalardan "
}
],
"id": 687,
"question": "Arap ve İran edebiyatına aşinalığı nasıl anlaşılmaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1802",
"text": "misraların dış güzelliğine, sağlamlığına, mazmun ve mefhumların yerinde kullanılmasına"
}
],
"id": 688,
"question": "Fatih şiirlerinde nelere dikkat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2004",
"text": "süslü"
}
],
"id": 689,
"question": "Nasıl bir uslübu vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2060",
"text": "dilberdir."
}
],
"id": 690,
"question": "Şiir ve inşa’dan maksad vasf-ı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2659",
"text": "Alman Georg Jacob"
}
],
"id": 691,
"question": "Avni’nin divanı ile ilgili ilk çalışmayı kim yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2788",
"text": "Der Divan Sultan Mehmeds des Zweiten des Eroberers von Konstantinople"
}
],
"id": 692,
"question": "Alman Georg Jacob Osmanlı şüara tezkirelerinden derlediği 21 şiiri hangi isimle yayımlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2866",
"text": "Berlin'de"
}
],
"id": 693,
"question": "Alman Georg Jacob Der Divan Sultan Mehmeds des Zweiten des Eroberers von Konstantinople isimli eseri nerede yayımlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2876",
"text": "1904 yılında"
}
],
"id": 694,
"question": "Alman Georg Jacob Der Divan Sultan Mehmeds des Zweiten des Eroberers von Konstantinople isimli eseri ne zaman yayımlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3451",
"text": "İstanbulun Fethi’nin 500. yıldönümü münasebetiyle"
}
],
"id": 695,
"question": " İsmail Hikmet Ertaylan’ın öncülüğünde Ali Emiri’nin bulduğu divandan seçilmiş 60 şiir, yaşayan usta hattat ve müzehhiplere neden yazdırıldı?"
}
]
},
{
"context": "Hüseyin AYAN Öğretim üyesidir. 1927 yılında Bulgaristan’da doğmuştur . İlkokulu doğduğu Akdere köyünde, ortayı Şumnu Medresetü’l-aliyesi’nde, liseyi Medresetü’n Nüvvab’ta okudu. İki yıl ilkokul ve bir yıl Akdere Rüşdiyesi’nde öğretmenlik yaptı. Öğrenciliği ve öğretmenlik yılları Bulgaristan’da komünist rejimin kurulduğu 1944-1950’li yıllara rastlar. Türk aydınlarının sindirilmesi cümlesinden olarak sorguya çekildi, tutuklandı. Dört yıl mahkemeden sonra serbest bırakıldı. 1951 yılında Anavatan’a göçetmesine izin verildi .Türkiye’ye göç ettikten sonra Toprak ve İskan Genel Müdürlüğü teşkilatında çalıştı. Bu sırada Ankara Hukuk Fakültesi’ne 1956-1957 tarihleri arasında devam etti.Memur olarak bulunduğu sırada Erzurum Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne kaydoldu ve 1963 yılında buradan mezun oldu. Aynı Bölüm’de 1964 yılında Eski Türk Edebiyatı asistanı ve 1976 yılında doçenti oldu. 1961-1963 yılları arasında Öğrenciliği sırasında Üniversite Kütüphanesi’nin Seyfettin Özege bölümünün kataloğunun yapılmasında görev aldı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": "Öğretim üyesidir."
}
],
"id": 696,
"question": "Hüseyin AYAN kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "32",
"text": "1927 yılında"
}
],
"id": 697,
"question": "Ne zaman doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "89",
"text": "Akdere köyünde,"
}
],
"id": 698,
"question": "İlkokulu nerede okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "112",
"text": "Şumnu Medresetü’l-aliyesi’nde,"
}
],
"id": 699,
"question": "Ortayı nerede okumuştur"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "150",
"text": "Medresetü’n Nüvvab’ta okudu."
}
],
"id": 700,
"question": "Liseyi nerede okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "180",
"text": "İki yıl ilkokul ve bir yıl Akdere Rüşdiyesi’nde öğretmenlik yaptı."
}
],
"id": 701,
"question": "Nerede öğretmenlik yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "324",
"text": "1944-1950’li"
}
],
"id": 702,
"question": "Öğrencilik yılları hangi yıllara rastlar?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "354",
"text": "Türk aydınlarının sindirilmesi cümlesinden "
}
],
"id": 703,
"question": "Neden sorguya çekildi, tutuklandı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "434",
"text": "Dört yıl mahkemeden sonra"
}
],
"id": 704,
"question": "Ne zaman serbest bırakıldı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "479",
"text": "1951 yılında"
}
],
"id": 705,
"question": "Ne zaman Anavatan’a göçetmesine izin verildi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "492",
"text": "Anavatan’a"
}
],
"id": 706,
"question": "Nereye göçetmesine izin verildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "559",
"text": "Toprak ve İskan Genel Müdürlüğü teşkilatında"
}
],
"id": 707,
"question": "Türkiye’ye göç ettikten sonra nerede çalıştı."
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "529",
"text": "Türkiye’ye göç ettikten sonra"
}
],
"id": 708,
"question": "Ne zaman Toprak ve İskan Genel Müdürlüğü teşkilatında çalıştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "649",
"text": "1956-1957"
}
],
"id": 709,
"question": " Ankara Hukuk Fakültesi’ne hangi tarihler arasında devam etti."
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "689",
"text": "Memur olarak bulunduğu sırada"
}
],
"id": 710,
"question": " Erzurum Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne ne zaman kaydoldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "791",
"text": "1963 yılında"
}
],
"id": 711,
"question": " Erzurum Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden ne zaman mezun oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "838",
"text": "1964 yılında"
}
],
"id": 712,
"question": " Eski Türk Edebiyatı asistanı ne zaman oldu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "883",
"text": "1976 yılında"
}
],
"id": 713,
"question": " doçent ne zaman oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "719",
"text": "Erzurum Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı "
}
],
"id": 714,
"question": "Memur olarak bulunduğu sırada hangi bölüme kaydoldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "910",
"text": "1961-1963"
}
],
"id": 715,
"question": "Hangi yıllar arasında Üniversite Kütüphanesi’nin Seyfettin Özege bölümünün kataloğunun yapılmasında görev aldı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "959",
"text": "Üniversite Kütüphanesi’nin"
}
],
"id": 716,
"question": "Seyfettin Özege bölümü nerede bulunur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "959",
"text": "Üniversite Kütüphanesi’nin Seyfettin Özege bölümünün kataloğunun yapılması"
}
],
"id": 717,
"question": " 1961-1963 yılları arasında öğrenciliği sırasında aldığı görev nedir?"
}
]
},
{
"context": "Şevket Süreyya AYDEMİR yazardır. 1897 yılında Edirne’de doğmuştur ve 1976 yılında Ankara’da vefat etmiştir. Öğrenimini Edirne’de yaptı. Öğretmen okulunu bitirdi. Daha sonra gittiği Moskova’da 1923 yılında Şark Üniversitesi’nin İktisat ve Sosyal İlimler bölümünden mezun oldu. Yurda dönünce karıştığı siyasi faaliyetlerden ötürü mahkum oldu. Affedildikten sonra devlet hizmetine girdi. 1928-1937 yılları arasında Ankara Ticaret Lisesi Müdürlüğü, 1937-1939 yılları arasında Ankara İktisat Müdürlüğü , 1939-1947 yılları arasında İktisat Vekaleti Sanayi Tetkik Heyeti başkanlığı ve 1947-1951 yılları arasında Başbakanlık Umumi Murakabe Heyeti üyeliği görevlerinde bulundu. Emekliliğinden sonra çiftçilik ve yazarlıkla uğraştı. Aydemir, Turancı olarak başladığı fikir serüvenini bir süre Marksist olarak sürdürdükten sonra Kemalist olarak tamamladı. Şevket Süreyya AYDEMİR 1932-1935 yılları arasında yayımladığı Kadro dergisinde Kemalizmi sistemli bir ideoloji haline getirmeye çalıştı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "24",
"text": "yazardır."
}
],
"id": 718,
"question": "Şevket Süreyya AYDEMİR kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "Edirne’de"
}
],
"id": 719,
"question": "Nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "34",
"text": "1897 yılında"
}
],
"id": 720,
"question": "Kaç yılında doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "84",
"text": "Ankara’da"
}
],
"id": 721,
"question": "Nerede vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "70",
"text": "1976 yılında "
}
],
"id": 722,
"question": "Kaç yılında vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "Edirne’de"
}
],
"id": 723,
"question": "Öğrenimini nerede yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "138",
"text": "Öğretmen okulunu"
}
],
"id": 724,
"question": "Hangi okulu bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "197",
"text": "1923 yılında "
}
],
"id": 725,
"question": "Şark Üniversitesi’nin İktisat ve Sosyal İlimler bölümünden ne zaman mezun oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "212",
"text": "Şark Üniversitesi’nin"
}
],
"id": 726,
"question": "Hangi üniversitenin İktisat ve Sosyal İlimler bölümünden mezun oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "234",
"text": "İktisat ve Sosyal İlimler bölümünden"
}
],
"id": 727,
"question": "1923 yılında Şark Üniversitesi’nin hangi bölümünden mezun oldu "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "184",
"text": "Moskova’da"
}
],
"id": 728,
"question": "Şark Üniversitesi nerededir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "283",
"text": "Yurda dönünce"
}
],
"id": 729,
"question": "Ne zaman mahkum oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "348",
"text": "Affedildikten sonra"
}
],
"id": 730,
"question": "Devlet hizmetine ne zaman girdi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "392",
"text": "1928-1937 yılları arasında "
}
],
"id": 731,
"question": "Ankara Ticaret Lisesi Müdürlüğü’nü hangi yıllar arasında yaptı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "420",
"text": "Ankara Ticaret Lisesi Müdürlüğü,"
}
],
"id": 732,
"question": "1928-1937 yılları arasında görevi neydi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "453",
"text": "1937-1939 yılları arasında"
}
],
"id": 733,
"question": "Ankara İktisat Müdürlüğü’nü hangi yıllar arasında yaptı "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "507",
"text": "1939-1947"
}
],
"id": 734,
"question": "İktisat Vekaleti Sanayi Tetkik Heyeti başkanlığı’nı hangi yıllar arasında yaptı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "534",
"text": "İktisat Vekaleti Sanayi Tetkik Heyeti başkanlığı"
}
],
"id": 735,
"question": "1939-1947 yılları arasında görevi neydi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "586",
"text": "1947-1951"
}
],
"id": 736,
"question": "Başbakanlık Umumi Murakabe Heyeti üyeliği’ni hangi yıllar arasında yaptı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "613",
"text": "Başbakanlık Umumi Murakabe Heyeti üyeliği"
}
],
"id": 737,
"question": "1947-1951 yılları arasında görevi neydi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "698",
"text": "çiftçilik ve yazarlıkla uğraştı"
}
],
"id": 738,
"question": "Emekliliğinden sonra ne yaptı "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "677",
"text": "Emekliliğinden sonra"
}
],
"id": 739,
"question": "çiftçilik ve yazarlıkla ne zaman uğraştı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "740",
"text": "Turancı olarak"
}
],
"id": 740,
"question": " Aydemir, fikir serüvenine ne ile başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "791",
"text": "Marksist olarak"
}
],
"id": 741,
"question": "Aydemir, fikir serüvenini bir süre ne olarak sürdürmüştür"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "826",
"text": "Kemalist olarak"
}
],
"id": 742,
"question": "Aydemir, fikir serüvenini ne olarak tamamladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "731",
"text": "Aydemir"
}
],
"id": 743,
"question": "Turancı olarak başladığı fikir serüvenini bir süre Marksist olarak sürdürdükten sonra Kemalist olarak tamamlayan kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "876",
"text": "1932-1935 yılları arasında"
}
],
"id": 744,
"question": "Kadro dergisini hangi tarihler arasında yayımladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "915",
"text": "Kadro"
}
],
"id": 745,
"question": "1932-1935 yılları arasında yayımladığı derginin adı nedir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "932",
"text": "Kemalizmi sistemli bir ideoloji haline getirmeye"
}
],
"id": 746,
"question": "1932-1935 yılları arasında yayımladığı Kadro dergisi ile ne yapmaya çalıştı"
}
]
},
{
"context": "Edip AYEL şairdir.1894’te İstanbul’da doğmuş ve 1957’de İstanbul’da vefat etmiştir. Galatasaray Sultanisi ve 1914 yılında Paris Yüksek Ziraat Mektebi’nde okudu .Uzun yıllar İstanbul liselerinde Fransızca öğretmenliği yaptı ve bu görevden emekli oldu. Şiirlerini Türkçe ve Fransızca yazdı. 1938 yılında Fransada yapılan bir şiir yarışmasında birinci oldu. Klasik nazım şekilleri ile yazdığı şiirlerini 1941 den sonra Çınaraltı dergisinde yayımladı. Ayrıca Batı nazım şekillerini şiirimizde kullanmayı da deneyen şairin duru bir dili vardır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "10",
"text": "şairdir."
}
],
"id": 747,
"question": "Edip AYEL kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "18",
"text": "1894’te"
}
],
"id": 748,
"question": "Kaç yılında doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "27",
"text": "İstanbul’da"
}
],
"id": 749,
"question": "Nerede doğmuştur"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "49",
"text": "1957’de"
}
],
"id": 750,
"question": ": Kaç yılında vefat etmiştir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "27",
"text": "İstanbul’da"
}
],
"id": 751,
"question": "Nerede vefat etmiştir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "110",
"text": "1914 yılında"
}
],
"id": 752,
"question": "Hangi yılda Paris Yüksek Ziraat Mektebi’nde okudu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "162",
"text": "Uzun yıllar"
}
],
"id": 753,
"question": "Ne kadar süre İstanbul liselerinde Fransızca öğretmenliği yaptı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "174",
"text": "İstanbul liselerinde"
}
],
"id": 754,
"question": "Uzun yıllar nerede Fransızca öğretmenliği yaptı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "195",
"text": "Fransızca öğretmenliği"
}
],
"id": 755,
"question": "İstanbul liselerindeki görevi neydi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "230",
"text": "görevden emekli oldu"
}
],
"id": 756,
"question": "Uzun yıllar İstanbul liselerinde Fransızca öğretmenliği yaptıktan sonra ne yaptı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "263",
"text": "Türkçe ve Fransızca"
}
],
"id": 757,
"question": "Şiirlerini hangi dilde yazdı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "290",
"text": "1938 yılında"
}
],
"id": 758,
"question": "Hangi yılda Fransada yapılan bir şiir yarışmasında birinci oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "303",
"text": "Fransada"
}
],
"id": 759,
"question": "1938 yılında nerede yapılan bir şiir yarışmasında birinci oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "324",
"text": "şiir"
}
],
"id": 760,
"question": "1938 yılında Fransada yapılan ne yarışmasında birinci oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "356",
"text": "Klasik nazım şekilleri ile yazdığı"
}
],
"id": 761,
"question": "Hangi şiirlerini 1941 den sonra Çınaraltı dergisinde yayımladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "402",
"text": "1941 den sonra"
}
],
"id": 762,
"question": "Klasik nazım şekilleri ile yazdığı şiirlerini ne zaman Çınaraltı dergisinde yayımladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "417",
"text": "Çınaraltı"
}
],
"id": 763,
"question": "Klasik nazım şekilleri ile yazdığı şiirlerini 1941 den sonra yayımaldığı derginin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "417",
"text": "Çınaraltı dergisinde yayımladı"
}
],
"id": 764,
"question": "Klasik nazım şekilleri ile yazdığı şiirlerini 1941 den sonra ne yaptı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "519",
"text": "duru "
}
],
"id": 765,
"question": "Şairin nasıl bir dili vardır"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "456",
"text": "Batı"
}
],
"id": 766,
"question": " Hangi nazım şekillerini şiirimizde kullanmayı da denemiştir"
}
]
},
{
"context": "Cengiz AYTMATOV kırgız romancısıdır.1928 yılında Kırgızistan’ın Şeker köyünde bir memur çocuğu olarak dünyaya geldi. İlk öğrenimine köy okulunda başladı. II. Dünya Savaşı sırasında köyünde erkek nüfusun azalmasından dolayı köyün Sovyetine katip oldu. Daha sonra 1946 yılında Cumbul’da baytar okuluna başladı. 1953 yılında Kırgızistan Tarım Enstitüsü’nden mezun oldu .Deneme çiftliklerinde çalışan yazarın eserleri 1952 yılından itibaren yayımlanmaya başladı. Bir müddet Moskova’da Gorki Enstitüsü’nde staj gördü. 1957 yılında Sovyet yazarları birliğine üye kabul edildi. Moskova Üniversitesi Edebiyat Fakültesini bitiren Aytmatov, 1963’te Lenin ödülünü aldı. Aytmatov eserlerinde Kırgızların köy hayatını anlatır. Kırgız destanları, özellikle Manas destanı onun ilham kaynaklarından en önde gelenidir. Rus ve Kırgız dillerinde kaleme alınmış olan eserlerinin ortak konuları savaş ve aşktır. Yazar bu konuların üzerinde duruşunu, insan duygularının en yoğun olarak bu iki durum sırasında ortaya çıkmış olması ile izah eder. Fransız şairi Aragon Cemile isimli eseri için: Dünyanın en güzel aşk hikayesi, demiştir. Türk diline ve Orta Asya Türk boylarına özel ilgi duyan yazar, 1975 yılının Ağustos ayında yurdumuzu ziyaret etmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "16",
"text": "kırgız romancısıdır."
}
],
"id": 767,
"question": "Cengiz AYTMATOV kimdir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "36",
"text": "1928 yılında "
}
],
"id": 768,
"question": "Hangi yılda doğmuştur"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "50",
"text": "Kırgızistan’ın Şeker köyünde"
}
],
"id": 769,
"question": "Nerede doğmuştur"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "133",
"text": "köy okulunda"
}
],
"id": 770,
"question": "İlk öğrenimine nerede başladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "155",
"text": "II. Dünya Savaşı sırasında"
}
],
"id": 771,
"question": "Ne zaman köyün Sovyetine katip oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "155",
"text": "II. Dünya Savaşı sırasında köyünde erkek nüfusun azalmasından dolayı"
}
],
"id": 772,
"question": "Neden köyün Sovyetine katip oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "224",
"text": "köyün Sovyetine"
}
],
"id": 773,
"question": "II. Dünya Savaşı sırasında köyünde erkek nüfusun azalmasından dolayı nereye katip oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "263",
"text": "1946 yılında"
}
],
"id": 774,
"question": "Hangi yılda Cumbul’da baytar okuluna başladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "276",
"text": "Cumbul’da "
}
],
"id": 775,
"question": "1946 yılında nerede baytar okuluna başladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "286",
"text": "baytar"
}
],
"id": 776,
"question": "1946 yılında Cumbul’da ne okuluna başladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "310",
"text": "1953 yılında "
}
],
"id": 777,
"question": "Hangi yılda Kırgızistan Tarım Enstitüsü’nden mezun oldu"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "323",
"text": "Kırgızistan Tarım Enstitüsü’nden"
}
],
"id": 778,
"question": "1953 yılında nereden mezun oldu "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "415",
"text": "1952 yılından itibaren "
}
],
"id": 779,
"question": "Yazarın eserleri ne zaman yayımlanmaya başladı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "471",
"text": "Moskova’da Gorki Enstitüsü’nde"
}
],
"id": 780,
"question": "Bir müddet nerede staj gördü"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "460",
"text": "Bir müddet "
}
],
"id": 781,
"question": "Moskova’da Gorki Enstitüsü’nde ne kadar staj gördü"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "471",
"text": "Moskova’da"
}
],
"id": 782,
"question": "Gorki Enstitüsü nerede "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "514",
"text": "1957 yılında"
}
],
"id": 783,
"question": "Ne zaman Sovyet yazarları birliğine üye kabul edildi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "527",
"text": "Sovyet yazarları birliğine"
}
],
"id": 784,
"question": "1957 yılında nereye üye kabul edildi"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "632",
"text": "1963’te"
}
],
"id": 785,
"question": "Ne zaman Lenin ödülünü aldı"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "640",
"text": "Lenin"
}
],
"id": 786,
"question": "1963’te aldığı ödülün adı nedir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "572",
"text": "Moskova Üniversitesi"
}
],
"id": 787,
"question": "Aytmatov, hangi üniversitenin Edebiyat Fakültesini bitirmiştir "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "593",
"text": "Edebiyat "
}
],
"id": 788,
"question": "Aytmatov, Moskova Üniversitesi’nin hangi fakültesini bitirmiştir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "681",
"text": "Kırgızların köy hayatını"
}
],
"id": 789,
"question": "Aytmatov eserlerinde ne anlatır"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "622",
"text": "Aytmatov"
}
],
"id": 790,
"question": "Eserlerinde Kırgızların köy hayatını anlatan kimdir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "715",
"text": "Kırgız destanları, özellikle Manas destanı"
}
],
"id": 791,
"question": "ilham kaynaklarından en önde geleni nedir "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "874",
"text": " savaş ve aşktır"
}
],
"id": 792,
"question": "Rus ve Kırgız dillerinde kaleme alınmış olan eserlerinin ortak konuları nedir"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1176",
"text": "1975 yılının Ağustos ayında"
}
],
"id": 793,
"question": "Ne zaman yurdumuzu ziyaret etmiştir."
}
]
}
] |
Adnan Ataman
|
[
{
"context": "Adnan Ataman, (doğum 1917, İstanbul - ölüm 14 Ağustos 1992), Türk akademisyen. Adnan Ataman, İlk öğrenimini Erzurum, İstanbul ve Ankara'da, orta öğrenimini Ankara Erkek Lisesi’nde tamamladı ve 1935 yılında Yüksek Mühendis Mektebi’ne girdi. 1941 yılında Elektrik Muharebe Bölümü'nden sınıf birincisi ve okul ikincisi olarak mezun oldu. Aynı yıl okulda asistan olarak çalışmaya başladı. 1947 yılında doçent oldu ve aynı yıl İTÜ tarafından doktora yapmak üzere ABD’ye gönderildi. Haziran 1950'de Illinois Üniversitesi'ndeki çalışmalarını tamamlayarak doktorasını aldı ve yurda döndü. Adnan Ataman 1955 yılında profesör oldu. 1968-1970 yılları arasında İTÜ Elektrik Elektronik Fakültesi Dekanlığı, 1970'den sonra Yüksek Frekans Tekniği Kürsüsü Başkanlığı ve daha sonra Elektronik Haberleşme Bölüm Başkanlığı yapmıştır. Bu arada mikrodalga laboratuarını ve televizyon laboratuarı ve tesisleri kurarak Türkiye’de ilk televizyon yayınlarını Adnan Ataman başlatmıştır. 1972-1978 ve 1980-1983 yılları arasında TRT Yönetim Kurulu üyeliği yapmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "597",
"text": "1955"
}
],
"id": 794,
"question": "Adnan Ataman hangi tarihte profesör olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "28",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 795,
"question": "Adnan Ataman nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "110",
"text": "Erzurum, İstanbul ve Ankara"
}
],
"id": 796,
"question": "Adnan Ataman ilk öğretiminde hangi şehirlerde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "424",
"text": "İTÜ"
}
],
"id": 797,
"question": "Adnan Ataman hangi üniversite tarafından ABD'ye gönderilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "652",
"text": "İTÜ Elektrik Elektronik Fakültesi Dekanlığı"
}
],
"id": 798,
"question": "Adnan Ataman nerede dekanlık yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "158",
"text": "Ankara Erkek Lisesi"
}
],
"id": 799,
"question": "Adnan Ataman nerede lise okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "495",
"text": "Illinois Üniversitesi"
}
],
"id": 800,
"question": "Adnan Ataman hangi üniversitede doktorasını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "479",
"text": "Haziran 1950"
}
],
"id": 801,
"question": "Adnan Ataman hangi tarihte doktorasını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "0",
"text": "Adnan Ataman"
}
],
"id": 802,
"question": "Türkiye'de ilk televizyon yayınları kim tarafından başlatılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "195",
"text": "1935"
}
],
"id": 803,
"question": "Adnan Ataman hangi yılda Yüksek Mühendis Mektebi'ne girmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "460",
"text": "ABD"
}
],
"id": 804,
"question": "Adnan Ataman doktora için nereye gönderilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "625",
"text": "1968-1970"
}
],
"id": 805,
"question": "Adnan Ataman hangi tarihler arasında İTÜ Elektrik Elektronik Fakültesi Dekanlığı yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "242",
"text": "1941"
}
],
"id": 806,
"question": "Adnan Ataman hangi yılda Elektrik Muharebe Bölümü'nden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "208",
"text": "Yüksek Mühendis Mektebi"
}
],
"id": 807,
"question": "Adnan Ataman hangi okulda asistan olarak çalışmıştır?"
}
]
}
] |
Ali Mukbil Gökdoğan
|
[
{
"context": "Ali Mukbil Gökdoğan (Türk akademisyen) 1909 yılında doğmuş, 29 Ekim, 1992'de İstanbul'da vefat etmiştir. İstanbul Yüksek Mühendislik Okulu'nu bitirdi,Mühendislik Mektebinde Müderris Muavinliği yaptı. Atatürk'ün Yurt dışında Türkiye'nin İmarı için gönderdiği elemanlar arasında yer alarak Stutgart Yüksek Mühendislik Okulu'na gönderildi. Stutgart Yüksek Mühendislik Okulu'nda Doktora yaptı. İTÜ Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyeliği ve Dekanlığı, Kurucu Meclis Bakanlar Kurulu Üyeliği (6 Ocak 1961 - 25 Ekim 1961) Bayındırlık Bakanlığı yaptı. Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan ile evliydi ve Prof. Dr. Gönül Gökdoğan ve Prof. Dr. Ömer Can Gökdoğan'ın babalarıydı. İngilizce, Almanca, Fransızca ve İtalyanca bilmekteydi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "1909"
}
],
"id": 808,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan hangi yılda doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "105",
"text": "İstanbul Yüksek Mühendislik Okulu"
}
],
"id": 809,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan bitirdiği mühendislik okulunun adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "200",
"text": "Atatürk"
}
],
"id": 810,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan'ı yurt dışına kim göndermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "288",
"text": "Stutgart"
}
],
"id": 811,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan yurt dışında hangi şehre gönderilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "288",
"text": "Stutgart Yüksek Mühendislik Okulu"
}
],
"id": 812,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan'ın yurt dışında gönderildiği okulun ismi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "288",
"text": "Stutgart Yüksek Mühendislik Okulu"
}
],
"id": 813,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan doktorasını nerede almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "482",
"text": "6 Ocak 1961 - 25 Ekim 1961"
}
],
"id": 814,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan hangi tarihler arasında Kurucu Meclis Bakanlar Kurulu Üyeliği yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "510",
"text": "Bayındırlık Bakanlığı"
}
],
"id": 815,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan hangi bakanlığın başında görev yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "173",
"text": "Müderris Muavinliği"
}
],
"id": 816,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan Mühendislik Mektebi'nde hangi unvan altında çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "390",
"text": "İTÜ"
}
],
"id": 817,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan'ın dekanlık yaptığı üniversitenin ismi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "580",
"text": "Prof. Dr. Gönül Gökdoğan ve Prof. Dr. Ömer Can Gökdoğan"
}
],
"id": 818,
"question": "Ali Mukbil Gökdoğan'ın çocukları kimdir?"
}
]
}
] |
Câbir bin Hayyan
|
[
{
"context": "Ebû Mûsa Câbir bin Hayyân (, Latince: 'Geber' ya da 'Geberus'; (al-Barigi Kabilesi / al-Azdi / al-Kufi / al-Tusi / al-Sufi), (doğum: 721, Tus, İran, Horasan; ölüm: 815, Kufe, Irak) Batıda daha ziyâde Geber olarak tanınan, Abbâsîler döneminde yaşamış ve İslâmiyet'te fen bilimlerinin temelini atmış olan Farsî çok yönlü bir fen bilgini;simyacı,kimyacı ve eczacı;fizikçi,astronom ve astrolog;tıp ve fizik tedavi uzmanı;mühendis,coğrafyacı,filozof ve sûfi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "143",
"text": "İran"
}
],
"id": 819,
"question": "Câbir bin Hayyan hangi ülkede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "Geber"
}
],
"id": 820,
"question": "Câbir bin Hayyan'ın batıdaki ismi nedir?"
}
]
},
{
"context": "Câbir bin Hayyan, İran'da eğitimini aldıktan sonra Kûfe'ye göç etti. Câbir bin Hayyan, bilinen ilk pratik Simya (Alşimi) alimdir. Orta Çağ Avrupası'nın Simya alanına büyük ölçüde etki etmiş ve Kimya'nın da esasını oluşturmuştur. İmâm Câʿfer-i Sâdık'ın öğrencisidir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "106",
"text": "Simya"
}
],
"id": 821,
"question": "Cabir bin Hayyan'ın alimlik yaptığı alan nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "18",
"text": "İran"
}
],
"id": 822,
"question": "Câbir bin Hayyan hangi ülkeden Kûfe'ye göç etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "130",
"text": "Orta Çağ Avrupası"
}
],
"id": 823,
"question": "Câbir bin Hayyan Simya alanında nereye büyük oranda etki etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "193",
"text": "Kimya'nın"
}
],
"id": 824,
"question": "Câbir bin Hayyan neyin esasını oluşturmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "229",
"text": "İmâm Câʿfer-i Sâdık"
}
],
"id": 825,
"question": "Câbir bin Hayyan'ın öğretmeni kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "229",
"text": "İmâm Câʿfer-i Sâdık"
}
],
"id": 826,
"question": "Câbir bin Hayyan kimin öğrencisidir?"
}
]
},
{
"context": "Câbir bin Hayyan, kimyager ve Eczacı olan bir babanın oğlu olarak Horasan'da doğmuş ve Yemen'de okuduktan sonra Kufe'ye giderek Abbâsî halifesi Harun Reşid'e saray alimi olarak hizmet etmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "66",
"text": "Horasan"
}
],
"id": 827,
"question": "Câbir bin Hayyan nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "87",
"text": "Yemen"
}
],
"id": 828,
"question": "Câbir bin Hayyan nerde okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "112",
"text": "Kufe'ye"
}
],
"id": 829,
"question": "Câbir bin Hayyan Yemen'de okuduktan sonra nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "158",
"text": "saray alimi"
}
],
"id": 830,
"question": "Câbir bin Hayyan Kufe'de hangi unvanla hizmet etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "128",
"text": "Abbâsî halifesi Harun Reşid'e"
}
],
"id": 831,
"question": "Câbir bin Hayyan saray alimi olarak kime hizmet etmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Kimya dışında Eczacılık, Metalürji, Astroloji, Felsefe, Fizik ve Müzik gibi geniş alanda 400'ü aşan eser bıraktığı söylenirse de ancak 20 civarında eseri bugüne kalmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "89",
"text": "400'ü aşan eser"
}
],
"id": 832,
"question": "Câbir bin Hayyan günümüze kaç tane eser bırakmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "135",
"text": "20"
}
],
"id": 833,
"question": "Câbir bin Hayyan'ın yaklaşık kaç eseri günümüze ulaşmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": "Eczacılık, Metalürji, Astroloji, Felsefe, Fizik ve Müzik"
}
],
"id": 834,
"question": "Câbir bin Hayyan Kimya dışında hangi alanlarda eser vermiştir?"
}
]
},
{
"context": "Cabir bin Hayyan'ın, nitrik asit, Hidrojen klorür ve Sülfürik asit'in rafine ve kristalize yöntemlerini bulduğu Kral suyu'nu icat ettiği ve Sitrik asit, Asetik asit, Tartarik asiti keşfetiği düşünülmektedir. İmbik ( الأنبيق al-inbiq) geliştirmiş ve kendisinin ortaya attığı Baz kavramıyla Kimya'nın gelişmesine katkıda bulunmuştur. Ayrıca daha sonra zehirlilerin zehirlisi olan arsenik tozunu elde eden ilk kişidir. Câbir bin Hayyan'ın , Agathondaemon, Hermes Trismegistus, Pisagor ve Sokrates'i saydığı ve Eski Yunan, Eski Mısır ve Şia Sufizminden etkilendiği düşünülmektedir. Eserlerinden 12. yüzyılda Latince'ye çevirilmiş olan Kitab al-Kimya adlı eseri, Simya ve Kimya kelimelerinin kökeni olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "112",
"text": "Kral suyu"
}
],
"id": 835,
"question": "Câbir bin Hayyan icat ettiği düşünülen şey nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "139",
"text": " Sitrik asit, Asetik asit, Tartarik asit"
}
],
"id": 836,
"question": "Câbir bin Hayyan hangi asitleri keşfettiği düşünülmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "591",
"text": "12. yüzyılda"
}
],
"id": 837,
"question": "Câbir bin Hayyan'ın eserlerinden olan Kitab al-Kimya ne zaman Latince'ye çevirilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "631",
"text": "Kitab al-Kimya"
}
],
"id": 838,
"question": "Câbir bin Hayyan'ın hangi eseri Latince'ye çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "631",
"text": "Kitab al-Kimya"
}
],
"id": 839,
"question": "Câbir bin Hayyan'ın hangi eseri Simya ve Kimya sözcüklerinin kökenini oluşturmuştur?"
}
]
}
] |
Engin Umut Akkaya
|
[
{
"context": "Engin Umut Akkaya, 1961'de İstanbul'da doğdu. Lise Öğrenimini 1980 yılında Kadıköy Anadolu Lisesi'nde tamamladıktan sonra, lisans diplomasını Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin Kimya bölümünden aldı. Yüksek lisans ve doktorasını Ohio State Üniversitesi'nde tamamladı. Bilkent Üniversitesi'nde doçent ve profesör oldu. Akkaya, TÜBA asli üyesidir ve 2009 yılında TÜBİTAK bilim ödülü almıştır. Ayrıca, Parlar Vakfı Teşvik Ödülü (1995), Scientia Europea Konferansı Üyeliği (1996), TÜBİTAK Teşvik Ödülü (1999), Parlar Vakfı Bilim Ödülü (2005)'nü almıştır. Kanser araştırmalarına yönelik çalışmalarıyla tanınmaktadır. Halen Bilkent Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yapmaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "27",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 840,
"question": "Engin Umut Akkaya'nın doğum yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "27",
"text": "İstanbul'da"
}
],
"id": 841,
"question": "Engin Umut Akkaya nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "19",
"text": "1961"
}
],
"id": 842,
"question": "Engin Umut Akkaya hangi yılda doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "75",
"text": "Kadıköy Anadolu Lisesi"
}
],
"id": 843,
"question": "Engin Umut Akkaya'nın hangi liseye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "62",
"text": "1980 "
}
],
"id": 844,
"question": "Engin Umut Akkaya lise öğrenimini hangi yılda tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "176",
"text": "Kimya bölümü"
}
],
"id": 845,
"question": "Engin Umut Akkaya'nın lisans diplomasını aldığı bölüm nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "142",
"text": "Orta Doğu Teknik Üniversitesi"
}
],
"id": 846,
"question": "Engin Umut Akkaya hangi üniversiteden diploma almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "228",
"text": "Ohio State Üniversitesi"
}
],
"id": 847,
"question": "Engin Umut Akkaya yüksek lisansını nerede tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "228",
"text": "Ohio State Üniversitesi"
}
],
"id": 848,
"question": "Engin Umut Akkaya doktorasını nerede tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "268",
"text": "Bilkent Üniversitesi"
}
],
"id": 849,
"question": "Engin Umut Akkaya nerede doçent olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "268",
"text": "Bilkent Üniversitesi"
}
],
"id": 850,
"question": "Engin Umut Akkaya hangi üniversitede profesör olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "348",
"text": "2009"
}
],
"id": 851,
"question": "Engin Umut Akkaya hangi yılda TÜBİTAK bilim ödülü almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "326",
"text": "TÜBA"
}
],
"id": 852,
"question": "Engin Umut Akkaya'nın asli üye olduğu yer neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "551",
"text": "Kanser araştırmalarına"
}
],
"id": 853,
"question": "Engin Umut Akkaya, hangi alana yönelik çalışmalarıyla tanınır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "268",
"text": "Bilkent Üniversitesi"
}
],
"id": 854,
"question": "Engin Umut Akkaya şuan hangi üniversitede öğretim üyeliği yapmaktadır?"
}
]
}
] |
Evliya Çelebi
|
[
{
"context": "Evliya Çelebi (; d. 25 Mart 1611, İstanbul - ö. 1682), 17. yüzyılın önde gelen gezginlerindendir. Elli yılı aşkın süreyle Osmanlı topraklarını gezmiş ve gördüklerini Seyahatnâme adlı eserinde toplamıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "122",
"text": "Osmanlı topraklarını"
}
],
"id": 855,
"question": "Evliya Çelebi hangi toprakları gezmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "166",
"text": "Seyahatnâme "
}
],
"id": 856,
"question": "Evliya Çelebi'nin gezilerini topladığı eserin adı nedir??"
}
]
},
{
"context": "Çelebi ailesi aslen Kütahyalı olup, fetihten sonra İstanbul'a yerleşmiş, zaman zaman Kütahya'da da kalmışlardır. İstanbul'un Fethi sırasında Evliya Çelebi'nin dedesi Kara Ahmet Bey'in dedesi olan Yavuz Özbek (Er), Fatih Sultan Mehmed'in akıncılarından olup fetih ganimeti ile Unkapanı'nda yüz dükkân, bir cami ile beraber bir ev yaptırmıştır. Eski adıyla Sağrıcılar Camii olan bu cami Yavuz Sinan Camii'dir. Evliya Çelebi'nin dedesi Kara Ahmet Bey, Kütahya'daki evlerinin önündeki türbede medfundur. Babası Derviş Mehmed Zıllî,I. Süleyman'dan I. Ahmed’e kadarki padişahların kuyumcubaşılığında bulunmuş pek çok sefere katılmış, çok yaşlı iken vefat etmiştir. Annesi Abhaz'dır. Annesinin kardeşi Melek Ahmed Paşa'nın validesi olduğu için Melek Ahmed Paşa'nın himayesinde bulunmuştur. Amcası Firâki Abdurrahmân Çelebi'dir. Babası, annesi ve büyük annesi Beyoğlu'nda şimdiki Lohusa Sultan Türbesi yakınındaki Meyyit Mezarlığı'nda gömülüdür. Unesco tarafından doğumunun 400. yılı münasebetiyle 2011 yılı, Evliya Çelebi yılı ilan edilmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "20",
"text": "Kütahyalı"
}
],
"id": 857,
"question": "Evliya Çelebi'nin ailesi nerelidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "51",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 858,
"question": "Evliya Çelebi'nin ailesinin fetihten sonra yerleştiği yer neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "166",
"text": "Kara Ahmet Bey"
}
],
"id": 859,
"question": "Evliya Çelebi'nin dedesinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "385",
"text": "Yavuz Sinan Camii"
}
],
"id": 860,
"question": "Eski ismi Sağrıcılar Camii olan caminin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "276",
"text": "Unkapanı'nda yüz dükkân, bir cami ile beraber bir ev "
}
],
"id": 861,
"question": "Yavuz Özbek, fetih ganimetini neler yaptırmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "449",
"text": "Kütahya'daki evlerinin önündeki türbede"
}
],
"id": 862,
"question": "Evliya Çelebi'nin dedesi, hangi ilde medfundur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "666",
"text": "Abhaz"
}
],
"id": 863,
"question": "Evliya Çelebi'nin annesinin etnik kökeni nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "507",
"text": "Derviş Mehmed Zıllî"
}
],
"id": 864,
"question": "Evliya Çelebi'nin baba adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "527",
"text": "I. Süleyman'dan I. Ahmed’e kadarki padişahların"
}
],
"id": 865,
"question": "Evliya Çelebi'nin babası, hangi padişahların yanında bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "695",
"text": "Melek Ahmed Paşa"
}
],
"id": 866,
"question": "Evliya Çelebi kimin himayesinde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "790",
"text": "Firâki Abdurrahmân Çelebi"
}
],
"id": 867,
"question": "Evliya Çelebi'nın amca adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "906",
"text": "Meyyit Mezarlığı"
}
],
"id": 868,
"question": "Evliya Çelebi babası hangi mezarlığa gömülmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "906",
"text": "Meyyit Mezarlığı"
}
],
"id": 869,
"question": "Evliya Çelebi annesi hangi mezarlığa gömülmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "906",
"text": "Meyyit Mezarlığı"
}
],
"id": 870,
"question": "Evliya Çelebi'nin büyük annesinin gömüldüğü mezarlığın adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "990",
"text": "2011 "
}
],
"id": 871,
"question": "Hangi yıl Evliya Çelebi yılı ilan edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "938",
"text": "Unesco"
}
],
"id": 872,
"question": "2011 yılı, kim tarafından Evliya Çelebi yılı ilan edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "990",
"text": "2011"
}
],
"id": 873,
"question": "Evliya Çelebi'nin 400. doğum yılı hangi senedir?"
}
]
},
{
"context": "Hicri 10 Muharrem 1020, Miladi 25 Mart 1611'de İstanbul' da doğmuştur.Evliya Çelebi, çok iyi bir öğrenim gördü. Önce mahalle mektebinde eğitim aldı. Daha sonra Şeyhülislam Hamit Efendi Medresesi'ne girdi. Burada yedi yıl okuduktan sonra saraya özgü bir okul olan Enderun'a devam etti. Enderun'da sarf (dil bilgisi), nahiv (gramer), kâfiye, hüsn-ü hat dersleri gördüğü gibi Enderûn musikişinaslarından Musâhip Derviş Ömer Ağa'dan da musiki öğrendi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 874,
"question": "Evliya Çelebi'nin doğum yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 875,
"question": "Evliya Çelebi nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "6",
"text": "10 Muharrem 1020"
}
],
"id": 876,
"question": "Evliya Çelebi'nin hicri doğum yılı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "31",
"text": "25 Mart 1611"
}
],
"id": 877,
"question": "Evliya Çelebi miladi doğum tarihi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "160",
"text": "Şeyhülislam Hamit Efendi Medresesi"
}
],
"id": 878,
"question": "Evliya Çelebi, mahalle mektebinden sonra hangi medreseye girmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "263",
"text": "Enderun"
}
],
"id": 879,
"question": "Evliya Çelebi, Şeyhülislam Hamit Efendi Medresesi'nden sonra devam ettiği okul neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "401",
"text": "Musâhip Derviş Ömer Ağa"
}
],
"id": 880,
"question": "Evliya Çelebi, Endurunda kimden musiki eğitimi almıştır?"
}
]
},
{
"context": "Okul öğreniminin dışında özel hocalardan Kur'an, Arapça, güzel yazı, musiki, beden eğitimi ve yabancı dil dersleri aldı. Kur'an'ı ezberleyerek hafız oldu. Öğrenimini bitirdikten sonra 25 yaşında iken Ayasofya Camii'nde mukabele okuduğu sırada camiye gelen IV. Murad'ın iradesiyle saraya alınıp musahipler arasına katıldı. Saraya alınmasına o sırada silahtar olan akrabası Melek Ahmed Paşa, Ruznâmeci İbrahim Efendi ve Hattat Hasan Paşa yardımcı olmuşlardır. Yaptığı işlerle padişah ve devlet ileri gelenlerinin beğenisini kazandı. IV. Murad'ın vefatına kadar sarayda zeka ve güzel konuşma kabiliyeti sayesinde pâdişahın teveccühünü kazandı. Bu yüzden çok yüksek görevlere getirilmesi düşünülüyordu.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "41",
"text": "Kur'an, Arapça, güzel yazı, musiki, beden eğitimi ve yabancı dil dersleri"
}
],
"id": 881,
"question": "Evliya Çelebi, okul eğitimi dışında hangi dersleri almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "256",
"text": "IV. Murad"
}
],
"id": 882,
"question": "Evliya Çelebi kim tarafından saraya dahil edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "200",
"text": "Ayasofya Camii'nde mukabele okuduğu sırada"
}
],
"id": 883,
"question": "Evliya Çelebi, IV. Murad tarafından ne zaman saraya alınmasına karar verilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "184",
"text": "25"
}
],
"id": 884,
"question": "Evliya Çelebi, kaç yaşında iken IV.Murad tarafından saraya alınmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "372",
"text": "Melek Ahmed Paşa, Ruznâmeci İbrahim Efendi ve Hattat Hasan Paşa"
}
],
"id": 885,
"question": "Evliya Çelebi'nin saraya alınmasına yardımcı olan kişiler kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Evliya Çelebi, seyahatlerini Melek Ahmed Paşa, Defterdarzâde Mehmed Paşa, Köse Ali Paşa, Köprülü Mehmed Paşa, Kırımı Hanı refakatinde yaptı ve bunlarla beraber yabancı ülkeleri de gördü. Vezirlerle seyahatleri sırasında onların imam ve müezzinliklerinde ve iç ağalıklarında bulunarak pek çok defa haber götürme göreviyle İstanbul'a ve başka yerlere gidip geldi.1682 yılında vefat etti. Ölüm yeri ve mezarı bilinmemektedir. Kabri bir ihtimal, şimdi Lohusa Sultan Türbesi yanındaki Meyyit Mezarlığı'nda, ailesi yanındadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "29",
"text": "Melek Ahmed Paşa, Defterdarzâde Mehmed Paşa, Köse Ali Paşa, Köprülü Mehmed Paşa, Kırımı Hanı"
}
],
"id": 886,
"question": "Evliya Çelebi 'nin seyahatlerini kimlerle yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "361",
"text": "1682"
}
],
"id": 887,
"question": "Evliya Çelebi'nin ölüm yılı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "361",
"text": "1682"
}
],
"id": 888,
"question": "Evliya Çelebi hangi tarihte vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "480",
"text": "Meyyit Mezarlığı"
}
],
"id": 889,
"question": "Evliya Çelebi 'nin kabri hangi mezarlıktadır?"
}
]
},
{
"context": "Zamanına göre iyi derecede tahsil gören Evliya Çelebi, nazımla meşgul olmuş ve musikiyle uğraşmıştır. Girgin olup nerede kelâm edeceğini bilen, hoş sohbet, aynı zamanda cesur bir seyyahtır. Birçok harbe katılmış, hatırı sayılır tehlikeler atlatmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "102",
"text": "Girgin olup nerede kelâm edeceğini bilen, hoş sohbet, aynı zamanda cesur"
}
],
"id": 890,
"question": "Evliya Çelebi nasıl bir seyyahtır?"
}
]
},
{
"context": "Mizaçgır ve hayırsever olması, kendisini birçok tehlikeden kurtarmıştır. Hayatının son demlerinde bile içinde seyahat aşkı bulunduran Evliya Çelebi, her fırsatta istifade ederek gezmekten bıkmamış ve usanmamıştır. Vezirler arasındaki husumet ve rekabetten hâsıl olan kırgınlıkları güzel bir şekilde idare ederek aralarını uzlaştırarak düzeltmeye çalışmıştır. Kendisi hiç evlenmemiş, elde ettiği tüm hediyeleri, para ve ganimet mallarını kız kardeşlerine sarf etmiştir.",
"qas": []
},
{
"context": "Evliya Çelebi'nin düşünceleri ise çok farklıydı. Daha küçük yaşlarından itibaren içinde olan müthiş gezi arzusu nedeniyle sarayda fazla kalamadı. Yeni yerler görmek, yeni insanlar tanımak istiyordu. Kendisinin anlattığına göre bir rüya üzerine meşhur gezilerine başladı. Hicri 1040 yılının Muharrem ayının Aşure Gecesi , Miladi 19 Ağustos 1630'da gördüğü rüya şöyledir: Rüyasında İstanbul'da Yemiş İskelesi civarında Ahi Çelebi Camii'ndedir. Orada muazzam bir cemaat vardır. Dikkat eder, İslam peygamberi Hz.Muhammed'i baş tarafta görür. Dört sadık halifesi ve diğer ashabı da hep oradadır. Hz. Muhammed'in yanına gidip ondan şefaat dilemek arzusundadır. Ama bir türlü cesaret edip de gidemez. En sonunda bir cesaretle gidip Şefaat ya Resulullah diyeceğine, Seyahat ya Resulullah der. Böylece, 70 yaşına kadar sürecek ve çeşitli tehlike, sıkıntı ve hadiseler geçirmesine rağmen vazgeçmeyeceği seyahati başlar.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "329",
"text": "19 Ağustos 1630"
}
],
"id": 891,
"question": "Evliya Çelebi, seyahatlerine başlamasına sebep olan rüyayı miladi olarak hangi tarihte görmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "278",
"text": "1040 yılının Muharrem ayı"
}
],
"id": 892,
"question": "Evliya Çelebi seyahatlerine başlamasına sebep olan rüyayı hicri olarak hangi tarihte görmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "307",
"text": "Aşure Gecesi"
}
],
"id": 893,
"question": "Evliya Çelebi seyahatlerine başlamasına sebep olan rüyayı ne gecesinde görmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "381",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 894,
"question": "Evliya Çelebi, gördüğü rüyada hangi ilde geçmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "418",
"text": "Ahi Çelebi Camii"
}
],
"id": 895,
"question": "Evliya Çelebi , gördüğü rüyada hangi camidedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "506",
"text": "Hz.Muhammed"
}
],
"id": 896,
"question": "Evliya Çelebi'nin rüyasında hangi peygamber vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "795",
"text": "70"
}
],
"id": 897,
"question": "Evliya Çelebi'nin seyahati kaç yaşına kadar sürmüştür?"
}
]
},
{
"context": "İlk gezisini, İstanbul ve çevresine yaptı. Daha sonra İstanbul dışına çıktı. 1640 yılının başlarında babasından habersizce Bursa'ya gitmek üzere İstanbul'dan çıktı. Bu seyahatten 35 gün sonra geri döndü. Oğlunun seyahat aşkını gören babası bundan sonra seyahatine müsaade etti ve kendisini zamanın önemli şeyhlerinden Abdü'l-ahat Nûri Efendi ve diğer şeyhlere götürüp el öptürerek hayır dualarını niyaz etti.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": "İstanbul ve çevresine"
}
],
"id": 898,
"question": "Evliya Çelebi ilk gezisini nereye yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": "İstanbul ve çevresine"
}
],
"id": 899,
"question": "Evliya Çelebi ilk gezisinde nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "54",
"text": "İstanbul dışına"
}
],
"id": 900,
"question": "Evliya Çelebi, ilk gezisinden sonra nereye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "77",
"text": "1640"
}
],
"id": 901,
"question": "Evliya Çelebi, hangi yılda Bursa'ya gitmek için yola çıkmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "179",
"text": "35 gün"
}
],
"id": 902,
"question": "Evliya Çelebi 'nin Bursa seyahati kaç gün sürmüştür?"
}
]
},
{
"context": "Evliya Çelebi ikinci seyahatini Temmuz 1640'ta İzmit'e yaptı. Bu suretle 1630'dan 1681'e kadar sürecek olan elli yılı aşkın bir seyahat hayatı yaşadı. Gezdiği yerler arasında o zamanki Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde yer alan hemen hemen bütün yerler vardı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "32",
"text": "Temmuz 1640"
}
],
"id": 903,
"question": "Evliya Çelebi ikinci seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "İzmit"
}
],
"id": 904,
"question": "Evliya Çelebi'nin ikinci seyahati hangi ildedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "73",
"text": "1630"
}
],
"id": 905,
"question": "Evliya Çelebi'nin seyahatleri hangi tarihte başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "82",
"text": "1681"
}
],
"id": 906,
"question": "Evliya Çelebi'nin seyahatleri hangi tarihte bitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "185",
"text": "Osmanlı İmparatorluğu"
}
],
"id": 907,
"question": "Evliya Çelebi'nin seyahatleri hangi imparatorluk sınırlarındadır?"
}
]
},
{
"context": "Seyahatnâmesi, Evliya Çelebi tarafından 17. yüzyılda yazılmış olan çok ünlü bir gezi kitabıdır. 10 ciltten oluşur. Gerçekçi bir gözle izlenen olaylar, yalın ve duru, zaman zaman da fantastik bir anlatım içinde, halkın anlayacağı şekilde yazılmış, yine halkın anlayacağı şekilde deyimler çokça kullanılmıştır. Halk etimolojisi de bolca görülür",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "309",
"text": "Halk etimolojisi"
}
],
"id": 908,
"question": "Evliya Çelebi'nin Seyahatnâmesi eserinde hangi etimoloji çokça yer alır?"
}
]
},
{
"context": "Evliya Çelebi, Seyahatnâme'sinde gezip gördüğü yerleri kendi üslûbu ile anlatmaktadır. Evliya Çelebi'nin 10 ciltlik Seyahatnâmesi, bütün görmüş ve gezmiş olduğu memleketler hakkında oldukça önemli bilgiler içermektedir. Eser bu yönden Türk Kültür tarihi ve gezi edebiyatı açısından önemli bir yere sahip olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "105",
"text": "10"
}
],
"id": 909,
"question": "Evliya Çelebi'nin Seyahatnâmesi kaç cilttir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "235",
"text": "Türk Kültür tarihi ve gezi edebiyatı"
}
],
"id": 910,
"question": "Evliya Çelebi'nin Seyahatnâmesi adlı eseri hangi yönden önemlidir?"
}
]
},
{
"context": "42 yıl boyunca yaptığı seyahatleri 10 cilt olan Seyahatname eserinde ele almıştır. Bu seyahatler tarihleri ve yerleri sırasıyla şunlardır: 1630'da İstanbul ve çevresi, 1640'da Anadolu, Kafkaslar, Girit ve Azerbaycan, 1640'da Suriye, Filistin, Ermenistan ve Rumeli, 1655'te Doğu Anadolu, Irak, ve İran, 1656'da Rusya ve Balkanlar, 1663 - 1664'te Macaristan'da askeri seferler,1664'te Avusturya, Kırım, ve ikinci kez Kafkaslar ,1667 -1670'te Yunanistan ve ikinci kez Kırım ve ikinci kez Rumeli,1671'de Hac için Hicaz, Mekke ve Medine , 1672'de Mısır ve Sudan.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "139",
"text": "1630"
}
],
"id": 911,
"question": "Evliya Çelebi, İstanbul ve çevresine seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "168",
"text": "1640"
}
],
"id": 912,
"question": "Evliya Çelebi, Anadolu, Kafkaslar, Girit ve Azerbaycan'a seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "168",
"text": "1640"
}
],
"id": 913,
"question": "Evliya Çelebi, Suriye, Filistin, Ermenistan ve Rumeli'ye seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "265",
"text": "1655"
}
],
"id": 914,
"question": "Evliya Çelebi, Doğu Anadolu, Irak, ve İran'a seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "337",
"text": "1664"
}
],
"id": 915,
"question": "Evliya Çelebi, Avusturya, Kırım, ve ikinci kez Kafkaslar'a seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "426",
"text": "1667 -1670"
}
],
"id": 916,
"question": "Evliya Çelebi, Yunanistan ve ikinci kez Kırım ve ikinci kez Rumeli'ye hangi yıllar arasında gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "493",
"text": "1671"
}
],
"id": 917,
"question": "Evliya Çelebi, Hicaz, Mekke ve Medine'ye seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "535",
"text": "1672"
}
],
"id": 918,
"question": "Evliya Çelebi , Mısır ve Sudan seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "302",
"text": "1656"
}
],
"id": 919,
"question": "Evliya Çelebi, Rusya ve Balkanlar'a seyahatini hangi tarihte yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "501",
"text": "Hac"
}
],
"id": 920,
"question": "Evliya Çelebi, Hicaz, Mekke ve Medine'ye ne için gitmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Muhteşem Yüzyıl Kösem adlı tarihi-kurgu dizisinde Necip Memili tarafından canlandırılmaktadır.",
"qas": []
}
] |
Gıyaseddin Cemşid
|
[
{
"context": "Gıyaseddin Cemşid, (doğum 1380, Kaşan, İran -ölüm 1429, Semerkand) 14. yüzyılın son yarısında, Kaşan’da doğmuş bir hekim, matematikçi ve gökbilim adamıdır.Doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Gıyaseddin Cemşid , öğrenimini Kaşan’da tamamlamış, Uluğ Bey'in daveti üzerine Semerkand'a gitmiş ve çalışmalarına burada devam etmiştir. Matematik ve astronomi üzerine çalışmaları olan Gıyaseddin Cemşid, aritmetikte ondalık sistemi ilk kullanan kişidir. Meraga Gözlemevi’nde yapılmış olan gözlemleri içeren İlhan’ın Zici adlı zicteki tabloları yeniden hesap ederek İlhan’ın Zici’ni tamamlayan Hakan’ın Zici adlı eserini yazmıştır; Süllem el-Sema adlı eserinde ise gök cisimlerinin uzaklıkları sorununu tartışmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "26",
"text": "1380"
}
],
"id": 921,
"question": "Gıyaseddin Cemşid'ın doğum yılı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "50",
"text": "1429"
}
],
"id": 922,
"question": "Gıyaseddin Cemşid ölüm yılı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "56",
"text": "Semerkand"
}
],
"id": 923,
"question": "Gıyaseddin Cemşid nerede vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "258",
"text": "Uluğ Bey"
}
],
"id": 924,
"question": "Gıyaseddin Cemşid'i Semerkand'a kim davet etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "56",
"text": "Semerkand"
}
],
"id": 925,
"question": "Gıyaseddin Cemşid , Uluğ Bey'in davetiyle nereye gitmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Gıyaseddin Cemşid'in önemli eseri, Ortaçağ İslâm Dünyası’ndaki matematik bilgisini bütün yönleriyle serimlediği Matematiğin Anahtarı adlı kitabıdır; bu eserinin bir bölümünde ondalık kesirleri kuramsal yönden incelemis ve bu kesirlerle toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibi aritmetiksel işlemlerin nasıl yapılacağını örnekleriyle göstermiştir; burada vermiş olduğu bilgiler daha sonra 16. yüzyılın Osmanlı ünlü matematikçilerinden ve astronomlarından Takiyüddin tarafından kullanılmış, trigonometri ve astronomiye uygulanarak geliştirilmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "112",
"text": "Matematiğin Anahtarı"
}
],
"id": 926,
"question": "Gıyaseddin Cemşid'in en önemli eseri nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "452",
"text": "Takiyüddin"
}
],
"id": 927,
"question": "Gıyaseddin Cemşid Matematiğin Anahtarı kitabında verdiği bilgiler, hangi ünlü Osmanlı matematikçisi tarafından kullanılmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Gıyaseddin Cemşid, Arşimed'in pi sayısının hesaplanması için önerdiği iç içe poligonlar yöntemini kullanarak virgülden sonra 14. basamağa kadar gitmiş ve pi sayısını kendi zamanının en iyi hesaplamış kişisi olmuştur. O güne kadar en iyi sonuç olarak Zu Chongzhi tarafından 6. basamağa kadar gidilmişti. Bu rekor 180 yıl gibi çok uzun bir süre boyunca Gıyaseddin Cemşid'te kalmıştır. 180 yıl sonra Adriaan van Roomen tarafından yine aynı yöntemle virgülden sonra 15 basamak ile kırılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "250",
"text": "Zu Chongzhi"
}
],
"id": 928,
"question": "Gıyaseddin Cemşid'den daha önceki en iyi pi sayısını hesaplayan kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "19",
"text": "Arşimed"
}
],
"id": 929,
"question": "Gıyaseddin Cemşid, pi sayısının hesaplamada kimin önerdiği yöntemi kullanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "312",
"text": "180 yıl"
}
],
"id": 930,
"question": "Gıyaseddin Cemşid, pi sayısı hesaplama rekoru kaç yıl sürmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "397",
"text": "Adriaan van Roomen"
}
],
"id": 931,
"question": "Gıyaseddin Cemşid'ın pi sayısı hesaplama rekoru kim tarafından kırılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "462",
"text": "15"
}
],
"id": 932,
"question": "Gıyaseddin Cemşid'ın pi sayısı hesaplama rekoru virgülden sonra kaç basamak ile kırılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "312",
"text": "180"
}
],
"id": 933,
"question": "Gıyaseddin Cemşid'ın pi sayısı hesaplama rekoru kaç yıl sonra kırılmıştır?"
}
]
}
] |
Hüseyin Namık Orkun
|
[
{
"context": "Hüseyin Namık Orkun (doğum 15 Ağustos 1902, İstanbul'da –ölüm 23 Mart 1956, Ankara'da), Türk tarihçi ve dilbilimcidir. Türklük, Türkçülük ve Türk dünyası hakkında eserler vermiştir. 1902 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Ortaöğrenimini Nişantaşı Sultanisi'nde tamamladı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünü bitirdikten sonra Budapeşte Üniversitesi Felsefe Fakültesi’nde Türkoloji öğrenimi gördü. Gyula Németh'in öğrencisi oldu. Türk soyunun yirminci yüzyılda yaşamakta olan kolları hakkındaki Türk Dünyası adlı eserini, Budapeşte'de yazdı (Eser, yurda döndükten sonra Türkiye'de 1932'de basılmıştır).",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "122",
"text": "Türklük, Türkçülük ve Türk dünyası"
}
],
"id": 934,
"question": "Hüseyin Namık Orkun'un eser verdiği konular nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "420",
"text": "Gyula Németh"
}
],
"id": 935,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Budapeşte Üniversitesi Felsefe Fakültesi’nde kimin öğrencisi olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "1902"
}
],
"id": 936,
"question": "Hüseyin Namık Orkun'un doğum yılı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "46",
"text": "İstanbul'da"
}
],
"id": 937,
"question": "Hüseyin Namık Orkun nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "275",
"text": "İstanbul Üniversitesi"
}
],
"id": 938,
"question": "Hüseyin Namık Orkun hangi üniversitede Tarih Bölümü'nü bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "316",
"text": "Tarih Bölümü"
}
],
"id": 939,
"question": "Hüseyin Namık Orkun İstanbul Üniversitesi'nde hangi bölümü bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "349",
"text": "Budapeşte Üniversitesi"
}
],
"id": 940,
"question": "Hüseyin Namık Orkun Türkoloji öğrenimini nerede almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "372",
"text": "Felsefe Fakültesi"
}
],
"id": 941,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Budapeşte Üniversitesi'nde hangi fakültede öğrenim görmüştür?"
}
]
},
{
"context": "1930'da öğrenimini tamamladı ve Gazi Eğitim Enstitüsü tarih öğretmenliğine atandı. Gazi Eğitim Enstitüsü'nde, Polis Koleji’nde, Devlet Konservatuvarı, ve Tıp Fakültesi’nde uzun yıllar Türk Tarihi ve İnkılap dersleri verdi.Öğretmenliğin yanı sıra Türk dili ve tarihi üzerine araştırmalar yaptı. Yayınları arasında Türk efsaneleri ve destanları, Türk boyları ile ilgili araştırmalar, Türklük ve Türkçülük ile ilgili düşünce yazıları, yayın eleştirileri ve tanıtmaları yer alır. 1944'te Irkçılık-Turancılık davası'nda yargılandı; bir yıl hapishanede yattıktan sonra beraat etti. Hapishaneden çıktıktan sonra sağlık sorunları yaşayan Orkun, 1956'da Ankara'da hayatını kaybetti.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "647",
"text": "Ankara"
}
],
"id": 942,
"question": "Hüseyin Namık Orkun nerede vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "477",
"text": "1944"
}
],
"id": 943,
"question": "Hüseyin Namık Orkun yargılandığı tarih nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "639",
"text": "1956"
}
],
"id": 944,
"question": "Hüseyin Namık Orkun hangi yılda vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "578",
"text": "Hapishaneden çıktıktan sonra"
}
],
"id": 945,
"question": "Hüseyin Namık Orkun ne zaman sağlık sorunları yaşamaya başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "185",
"text": "Türk Tarihi ve İnkılap dersleri"
}
],
"id": 946,
"question": "Hüseyin Namık Orkun'un verdiği derslerin ismi nedir?"
}
]
},
{
"context": "Hüseyin Namık Orkun'un yazdığı eserler ve tarihleri: Peçenekler 1933'te, Atilla ve Oğulları 1933'te, Oğuzlara Dair 1935'te Hunlar, 1938'de, Türk Tarihinin Bizans Kaynakları 1938'te,Osmanlıların Aslına Dair 1939'da, Türk İstilası Devrinde Macaristan ve Avusturya'da Casuslar 1939'da, Türk Sözünün Aslı 1940'da, Eski Türk Yazıtları (4 cilt) 1936-1941'de, Prens Kalyanamkara ve Papamkara Hikâyesinin Uygurcası 1940'da, Türk Efsaneleri 1943'te, Yeryüzünde Türkler 1944'te, Türkçülüğün Tarihi 1944'te, Türk Tarihi (4 cilt) 1946'da, Eski Türklerde Evcil Hayvanların Tarihçesi 1954'te yazılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "64",
"text": "1933"
}
],
"id": 947,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Peçenekler adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "432",
"text": "1943"
}
],
"id": 948,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Türk Efsaneleri ismindeki eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "460",
"text": "1944"
}
],
"id": 949,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Yeryüzünde Türkler adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "339",
"text": "1936-1941"
}
],
"id": 950,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Eski Türk Yazıtları adlı eserini hangi tarihler arasında yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "301",
"text": "1940"
}
],
"id": 951,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Türk Sözünün Aslı adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "131",
"text": "1938"
}
],
"id": 952,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Türk Tarihinin Bizans Kaynakları adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "206",
"text": "1939"
}
],
"id": 953,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Osmanlıların Aslına Dair adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "206",
"text": "1939"
}
],
"id": 954,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Türk İstilası Devrinde Macaristan ve Avusturya'da Casuslar adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "518",
"text": "1946"
}
],
"id": 955,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Türk Tarihi (4 cilt) adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "570",
"text": "1954"
}
],
"id": 956,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Eski Türklerde Evcil Hayvanların Tarihçesi, adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "115",
"text": "1935"
}
],
"id": 957,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Oğuzlara Dair adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "460",
"text": "1944"
}
],
"id": 958,
"question": "Hüseyin Namık Orkun, Türkçülüğün Tarihi adlı eserini hangi tarihte yayınlamıştır?"
}
]
}
] |
Metin Gürses
|
[
{
"context": "Metin Gürses, 2 Nisan 1945'te Hacıbektaş, Nevşehir'de doğmuş Türk fizikçidir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": "2 Nisan 1945"
}
],
"id": 973,
"question": "Metin Gürses hangi tarihte doğmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü'nden 1969, 1971 yıllarında lisans ve yüksek lisans alan Gürses, daha sonra Feza Gürsey'in denetiminde -Schild Geometrisi ve Genel Görelilik'te Sicimler isimli doktora çalışmasını tamamlayarak 1975 yılında Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü'nden doktora derecesini almaya hak kazandı. Öğrenimi sırasında Amerika Birleşik Devletleri'nde Yale Üniversitesi ile Princeton Üniversitesi'nde, doktora sonrası ise Federal Almanya'da Max Planck astro-fizik enstitüsü ve Köln Üniversitesi'nde araştırmalarda bulundu. TÜBİTAK'ta araştırma başuzmanı olarak çalıştı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "117",
"text": "Feza Gürsey"
}
],
"id": 974,
"question": "Metin Gürses kimin denetimde Schild Geometrisi ve Genel Görelilik'te Sicimler isimli doktora çalışmasını tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "0",
"text": "Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü"
}
],
"id": 975,
"question": "Metin Gürses nerden lisans ve yüksek lisans almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "234",
"text": "1975"
}
],
"id": 976,
"question": "Metin Gürses, Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü'nden hangi yılda doktara derecesi almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "473",
"text": "Max Planck astro-fizik enstitüsü"
}
],
"id": 977,
"question": "Metin Gürses, doktora sonrasında hangi enstitüde araştırma yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "509",
"text": "Köln Üniversitesi"
}
],
"id": 978,
"question": "Metin Gürses, doktora sonrasında hangi üniversitede araştırma yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "0",
"text": "Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü"
}
],
"id": 979,
"question": "Metin Gürses doktora derecesini nereden almıştır?"
}
]
},
{
"context": "Metin Gürses , hiç simetrisi olmayan Einstein alan denklemlerinin çözülebilirliği isimli çalışmasıyla Einstein alan denklemleri'nin bazı yapısal özelliklerinin aydınlatılmasına ve bu denklemlerin tümüyle entegre edilebilir bir sistem oluşturduğunun gösterilmesine yaptığı özgür uluslararası bilim dünyasının ilgisini çeken üst düzeydeki katkıları nedeniyle 1986 yılında Sedat Simavi Vakfı Fen Bilimleri Ödülü'nü kazandı. Matematiksel Fizik, Genel Görelilik Kuramı, Gravitasyon gibi konulardaki çalışmaları ve bildirileri yurtdışında yayımlandı. Bilime olan bu katkıları Einstein Denklemleri'nin GÜRSES simetrileri olarak adlandırılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "357",
"text": "1986"
}
],
"id": 980,
"question": "Metin Gürses hangi yılda Sedat Simavi Vakfı Fen Bilimleri Ödülünü kazanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "370",
"text": "Sedat Simavi Vakfı"
}
],
"id": 981,
"question": "Metin Gürses 1986 yılında hangi vakıftan öldül almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "595",
"text": "GÜRSES simetrileri"
}
],
"id": 982,
"question": "Einstein Denkemleri, Metin Gürses'in bilime olan katkılarından dolayı ne olarak adlandırılmıştır?"
}
]
},
{
"context": "1973-1975 yılları arası Ford Bursiyeri, 1979-1981 ve 1987 yıllarında ise Alexander von Humboldt Vakfı Bursiyeri olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde araştırmalarda bulunan Gürses, 2008 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü kazanmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "40",
"text": "1979-1981 ve 1987 yıllarında"
}
],
"id": 983,
"question": "Metin Gürses, hangi yıllar arasında ise Alexander von Humboldt Vakfı Bursiyeri olarak araştırmalarda bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "182",
"text": "2008"
}
],
"id": 984,
"question": "Metin Gürses, hangi yılda TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü kazanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "195",
"text": "TÜBİTAK Bilim Ödülü"
}
],
"id": 985,
"question": "Metin Gürses 2008 yılında hangi ödülü kazanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "119",
"text": "Amerika Birleşik Devletleri'nde"
}
],
"id": 986,
"question": "Metin Gürses bursiyer olarak nerede araştırma yapmıştır?"
}
]
}
] |
Millî Gözetim Radarı
|
[
{
"context": "Millî Gözetim Radarı (MGR), TÜBİTAK BİLGEM ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü arasında 2010 yılında başlatılan KUŞRAD (Kuş Radarı) Ar-Ge Projesi kapsamında geliştirilen bir PSR (Primary Surveillance Radar) prototipidir. 2015 yılı Ocak ayında yapılan testlerden başarıyla geçmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "238",
"text": "2015"
}
],
"id": 987,
"question": "Millî Gözetim Radarı hangi yılda yapılan testleri geçmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "105",
"text": "2010"
}
],
"id": 988,
"question": "Millî Gözetim Radarı hangi yılda başlatılan KUŞRAD (Kuş Radarı) Ar-Ge Projesi kapsamındadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "129",
"text": "KUŞRAD (Kuş Radarı) Ar-Ge Projesi"
}
],
"id": 989,
"question": "Millî Gözetim Radarı 2010 yılında başlatılan hangi proje kapsamındadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "191",
"text": "PSR"
}
],
"id": 990,
"question": "Millî Gözetim Radarı ne prototipidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "28",
"text": "TÜBİTAK BİLGEM ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü"
}
],
"id": 991,
"question": "Millî Gözetim Radarı hangi kurumlar arasında 2010 yılında başlatılan proje kapsamındadır?"
}
]
}
] |
Çengelhan Rahmi M. Koç Müzesi
|
[
{
"context": "Çengelhan Rahmi M. Koç Müzesi, Ankara'nın Altındağ ilçesinde bulunmaktadır. Ankara'nın ilk sanayi müzesidir. Ankara Kalesi'nin ana giriş kapısının karşısında, eskiden At Pazarı olarak bilinen mevkide yer alan Çengel Han adlı tarihi kervansarayda yer alır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "42",
"text": "Altındağ"
}
],
"id": 992,
"question": "Çengelhan Rahmi M. Koç Müzesi hangi ilçede yer almaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "167",
"text": "At Pazarı"
}
],
"id": 993,
"question": "Çengelhan Rahmi M. Koç Müzesi'nin bulunduğu Çengel Han adlı tarihi kervansarayın mevkisinin eski adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman döneminde inşa edilen Çengelhan, Mihrimah Sultan'ın eşi Damat Rüstem Paşa tarafından 1522'de yaptırılmış, çeşitli dönemlerde tiftik deposu ve tabakhane olarak kullanılmış, 20. yy'ın sonlarında terk edilmiştir. Çengelhan, Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı tarafından Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden kiralanarak restore edilmiş ve 2005 yılından itibaren sanayi müzesi olarak hizmet vermeye başlamıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "17",
"text": "Kanuni Sultan Süleyman"
}
],
"id": 994,
"question": "Çengelhan’ın inşa edildiği dönemde Osmnalı Padişahı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "73",
"text": "Mihrimah Sultan'ın eşi Damat Rüstem Paşa"
}
],
"id": 995,
"question": "Çengelhan kim tarafından yaptırılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "125",
"text": "1522"
}
],
"id": 996,
"question": "Çengelhan’ın yaptırıldığı yıl kaçtır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "372",
"text": "2005"
}
],
"id": 997,
"question": "Çengelhan’ın Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı tarafından kiralanıp sanayi müzesi olarak kullanılıma açıldığı yıl kaçtır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "165",
"text": "tiftik deposu ve tabakhane"
}
],
"id": 998,
"question": "Çengelhan 1522'den bu yana müzelikten başka ne olarak kullanılmıştır?"
}
]
}
] |
Muhammed Zerrindest
|
[
{
"context": "Ebu Ruh Muhammed ibn Mansur ibn abi Abdallah ibn Mansur Jamani takma ismi Zerrin-Dest onbirinci yüzyılda bir Pers Oftalmoloji profesorüdür. Zerrin Dest Farsça Altın El, göz hastalıkları ve görme yolları hakkında yaptığı çalışmalardan dolayı ona bu isim verilmiştir. O 1087-1088 yıllarında Gözlerin Işığı Farsça'da Nur al-ayun başlıklı Oftalmoloji risalesini tamamlamıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "314",
"text": "Nur al-ayun"
}
],
"id": 999,
"question": "Farsça'da Gözlerin Işığı ne demektir? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "289",
"text": "Gözlerin Işığı"
}
],
"id": 1000,
"question": "1087-1088 senelerinde bitirdiği Oftalmoloji risalesi nedir?"
}
]
}
] |
Mustafa Behçet Efendi
|
[
{
"context": "Mustafa Behçet Efendi , Osmanlı saray hekimidir. III. Selim ve II. Mahmut devirlerinde Osmanlı saray hekimliği yapan Mustafa Behçet Efendi, Tıbbiye’nin kurulmasında emek vermiş; tıp ve tabiyat bilimlerinin önemli eserlerinden bazılarını Türkçeye çevirmiştir. Onun bu çalışmaları o devirde Osmanlıla’da hâkim olan tıp ve biyoloji anlayışı dışına çıkma eğilimi gösteren ilk çalışmalar idi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "24",
"text": "Osmanlı saray hekimi"
}
],
"id": 1001,
"question": "Mustafa Behçet Efendi ‘nin mesleği nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "141",
"text": "Tıbbiye"
}
],
"id": 1002,
"question": "Mustafa Behçet Efendi ‘nin açılmasında emeği geçtiği şeyin adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Mustafa Behçet Efendi 1774 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Babası, Divan-ı Hümayûn kâtiplerinden şairliği ile de tanınan Mehmed Emin Şükühi Efendi’dir. Süleymaniye Tıp Medresesi’nde okuduğu sanılır. Öğrenimini tamamladıktan ve hekimlik deneyimi kazandıktan sonra, 1791’de Sinan Ağa Medresesi Müderrisliğine, 1796’da saray hekimliğine, 1803’te Padişah III. Selim’in hekimbaşlığına getirildi. Hekimbaşı olduğu sırada padişahın verdiği para ile Bebek'te 'Hekimbaşı Yalısı' adıyla anılan yalıyı aldı; yanında bir botanik bahçesi oluşturdu ve ömrü boyunca bu yalıda yaşadı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "22",
"text": "1774"
}
],
"id": 1003,
"question": "Mustafa Behçet Efendi‘nin doğduğu yıl nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "276",
"text": "Sinan Ağa Medresesi "
}
],
"id": 1004,
"question": "Mustafa Behçet Efendi öğrenimini tamamladıktan sonra 1791'de hangi eğitim kurumuna getirilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "339",
"text": "1803"
}
],
"id": 1005,
"question": "Mustafa Behçet Efendi ‘nin saray hekimliğinden hekimbaşlığına getirildiği sene kaçtır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "456",
"text": "Hekimbaşı Yalısı"
}
],
"id": 1006,
"question": "Mustafa Behçet Efendi ‘nin hekimbaşı olduktan sonra hayatı boyunca yaşadığı yalı ne adla anılır?"
}
]
},
{
"context": "Mustafa Behçet Efendi 1821 yılında II. Mahmut’un yakınlarından Halet Efendi aleyhinde konuştuğu öne sürülerek hekimbaşılık görevinden alındı ve kardeşi Abdülhak Molla ile birlikte Keşan’a sürüldü. On bir aylık sürgünden sonra affedilerek İstanbul’a döndü ve 1823’te üçüncü defa hekimbaşılık görevine getirildi. Kendisi medrese öğrenimi görmüş olmasına rağmen tıp biliminin medresede değil, okullarda modern yöntemlerle öğretilmesi gerektiği görüşünde olduğu için bu konuda çeşitli girişimlerde bulundu, sonuncusu başarıya ulaştı Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk cerrahhanesi onun önerisiyle 14 Mart 1827’de Şehzadebaşı'daki Tulumbacıbaşı Konağı'nda Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire adıyla kuruldu. Okulun kuruluş günü olan 14 Mart, günümüzde Tıp Bayramı olarak kutlanır. Mustafa Behçet Efendi bu okulun nazırlığını yaptı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "180",
"text": "Keşan"
}
],
"id": 1007,
"question": "Mustafa Behçet Efendi ‘nin 1821’de kardeşi Abdülhak Molla ile birlikte zorunlu olarak göreve atandığı yer neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "646",
"text": "Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire"
}
],
"id": 1008,
"question": "Mustafa Behçet Efendi , tıp biliminin medresede değil, okullarda modern yöntemlerle öğretilmesi gerektiği görüşünde olduğu için bu konuda çeşitli girişimler sonucu hangi okulun kurulmasında katkısı olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "588",
"text": "14 Mart 1827"
}
],
"id": 1009,
"question": "Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk cerrahhanesi ne zaman açılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "744",
"text": "Tıp Bayramı"
}
],
"id": 1010,
"question": "Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire adıyla kurulan okulun açıldığı tarih günümüzde ne olarak kutlanır?"
}
]
},
{
"context": "Mustafa Behçet Efendi 1831 yılında İstanbul’da ilk defa kolera salgını görüldüğünde, henüz mikrobu bulunmamış olan bu hastalık hakkında halkı bilgilendirmek için “Kolera Risalesi” adlı bir kitapçık yayımladı; basılı ilk Türkçe tıp kitaplarından birisi olan bu risalesi Almanca’ya da çevrildi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "165",
"text": "Kolera Risalesi"
}
],
"id": 1011,
"question": "Mustafa Behçet Efendi ‘nin 1831 yılında basılı ilk Türkçe tıp kitabı olarak hangi eserini yayımlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "165",
"text": "Kolera"
}
],
"id": 1012,
"question": "1831 yılında İstanbul’da görülen salgının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "271",
"text": "Almanca"
}
],
"id": 1013,
"question": "Kolera Risalesi adlı kitapçık başka hangi dile çevrilmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Mustafa Behçet Efendi bu arada, eski çağlardan kalma tedavi yöntemleriyle ilaçları derlediği “Bin Sır” adlı kitabı yazmaya başladı; kitabı tamamlayamadan 1832 yılında hayatını kaybetti. Üsküdar’daki Nasuhi Dergahı’na defnedildi. Mustafa Behçet, 1000 sır adlı kitabı için ölmeden önce 850 sır derleyebilmişti. Kardeşi Abdülhak Molla’nın bitirmeye çalıştığı bu eseri tamamlayarak yayına hazırlayan, Abdülhak Molla’nın oğlu Hayrullah Efendi oldu.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "95",
"text": "Bin Sır"
}
],
"id": 1014,
"question": "Mustafa Behçet Efendi hangi eseri bitiremeden ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "287",
"text": "850"
}
],
"id": 1015,
"question": "Mustafa Behçet Efendi öldüğünde 1000 sır adlı kitabında kaç sır hazırlayabilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "424",
"text": "Hayrullah Efendi"
}
],
"id": 1016,
"question": "Mustafa Behçet Efendi ‘nin 1000 sır adlı eserini bitiren kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "189",
"text": "Üsküdar’daki Nasuhi Dergahı"
}
],
"id": 1017,
"question": "Mustafa Behçet Efendi nereye gömülmüştür?"
}
]
}
] |
Niyazi Serdar Sarıçiftçi
|
[
{
"context": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi, İstanbul'daki Avusturya Lisesi mezunudur. Yanıbaşında İstanbul Konservatuvarı'nda klâsik piyano okudu (1970–1980). Mezuniyetten sonra Viyana Üniversitesi'nde fizik tahsil etmeye başladı (1980–1989). Doktor unvanından sonra (1989) Stuttgart Üniversitesi'nin 2. Fizik Enstitüsü'nde araştırdı (1989–1992). 1992'de akademik öğretim lisansını (Latince ) Ankara'da YÖK'den aldı. Akabinde ABD'de Santa Barbara'daki Kaliforniya Üniversitesi'nde Institute for Polymers & Organic Solids'te dört sene çalışarak Alan J. Heeger ile beraber (Kimya Nobel Ödülü 2000) polimer organik güneş hücrelerini keşfedip inceledi (1992–1996). 1996 Nisan'ında Linz'deki Johannes Kepler Üniversitesi'nde fiziksel kimya bölümünün başına getirildi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "40",
"text": "Avusturya Lisesi"
}
],
"id": 1018,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi’nin mezun olduğu lise nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "160",
"text": "Viyana Üniversitesi"
}
],
"id": 1019,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi liseyi bitirmesi akabinde hangi eğitim kurumuna başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "256",
"text": "Stuttgart Üniversitesi"
}
],
"id": 1020,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi doktor unvanı ile hangi eğitim kurumunda çalışmaya başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "283",
"text": "2. Fizik Enstitüsü"
}
],
"id": 1021,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi doktor unvanı ile Stuttgart Üniversiyesinin hangi kısmında araştırmalar yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "434",
"text": "Kaliforniya Üniversitesi"
}
],
"id": 1022,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi akademik öğretim lisansını aldıktan sonra ABD’de hangi eğitim kurumunda çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "463",
"text": "Institute for Polymers & Organic Solids"
}
],
"id": 1023,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi Kaliforniya Üniversitesi’nin hangi kurumunda incelemelerde bulunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "526",
"text": "Alan J. Heeger"
}
],
"id": 1024,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi’nin Kaliforniya Üniversitesi’nde incelemelerini birlikte yürüttüğü kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "643",
"text": "1996 Nisan"
}
],
"id": 1025,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi’nin Johannes Kepler Üniversitesi’nde fiziksel kimya bölümü başkanlığına getirildiği tarihin yılı ve ayı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi 1996'dan JKÜ'de profesör olarak çalışıp Fiziksel Kimya Enstitüsü'nün başkanıdır. 2000 senesinde JKÜ'deki Linzli Organik Güneş Hücreleri Enstitüsü'nün (Almanca) kurucu yönetim kurulu başkanlığına getirildi. 2003'le 2009 arasında eyalet başkenti Linz'in belediye meclisine seçildi (SPÖ Fraksiyonu). Sarıçiftçi, ayrıca Linzer Kreis'in kurucu üyesidir. Bunun yanı sıra muhtelif derneklere de üyedir: Fellow of the Royal Society of Chemistry (FRSC), American Chemical Society (ACS), Materials Research Society (MRS), Österreichische Physikalische Gesellschaft (ÖPG), Gesellschaft Österreichischer Chemiker(GÖCH) ve Fellow of SPIE. 2014'te de Avusturya Bilimler Akademisi'nin (Almanca Österreichischen Akademie der Wissenschaften (ÖAW)) üyeliğini yazışarak sürdüren üyesi oldu.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "662",
"text": "Avusturya Bilimler Akademisi"
}
],
"id": 1026,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi’nin 2014’te üyesi olduğu muhtelif derneğin adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Sarıçiftçi, organik yarı iletkenler ve onların uygulamaları sahasında mütehassıstır. Bilhassa organik güneş hücreleri konusunda çalışmaktadır. Güneş enerjisinin CO2 geri dönüşümü yardımıyla kimyasal olarak depolanması araştırmaları da artan şekilde önem kazanmaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "143",
"text": "Güneş"
}
],
"id": 1027,
"question": "Niyazi Serdar Sarıçiftçi’nin önemli görülmeye başlanan araştırmalarında neyin enerjisini kimyasal bir şekilde depolamak istenmektedir?"
}
]
}
] |
Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî
|
[
{
"context": "Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî, Pers Yahudisi kökenli Müslüman hekim, yazar, tarihçi ve İlhanlılar'ın bir veziridir. Reşidüddin Hamedani 1247 yılında doğmuştur.. Reşidüddin Fazlullah'ın babası saray eczacısıdır. Bir eczacı oğlu olan Reşidüddin Fazlullah, hekimlik öğrenimini yapar ve bir eğitilmiş hekim olarak Hülagû Han'nın oğlu Abaka Han'a hizmet vermeye başlar. Otuz yaşında iken İslam dinine geçmiştir. Reşidüddin Fazlullah'ın siyasi itibarı çabuk yükselir, Kazvin yakınındaki Sultaniye'de İlhanlı Büyük Vezir sarayında görev verilir. Reşidüddin bir vezir ve hekim olarak İlhanlı hanları Mahmud Gazan ve Muhammed Hüdabende'ye (Olcaytu) hizmet etmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "33",
"text": "Pers Yahudisi "
}
],
"id": 1060,
"question": "Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî’nin kökeni nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "312",
"text": "Hülagû Han'nın oğlu Abaka Han'a"
}
],
"id": 1061,
"question": "Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî hekimlik öğrenimini tamamladıktan sonra kime hizmet eder?"
}
]
},
{
"context": "Reşidüddin, Mahmud Gazan'ın kardeşi Olcaytu'nun 1304 yılında İlhanlı tahtına geçmesinden sonra vezir olarak kalır. 1312'de işler kötüye gitmeye başlar. Onun meslektaşı Sa'd al-Dawla yetkisinden düşürülür yerine Ali Şah geçer, ve çok geçmeden Reşideddin Fazlullah aşağıya doğru düşmeye başlar. Olcaytu Sunnilik yerine Şiiliği benimseyince 1316 yılında öldürülür ve yerine oğlu Abu Said Bahadur geçer.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "36",
"text": "Olcaytu"
}
],
"id": 1062,
"question": "İlhanlılarda Mahmud Gazan’dan sonra kim hükümdar olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "48",
"text": "1304"
}
],
"id": 1063,
"question": "Olcaytu İlhanlılar’a ne zaman hükümdarlık etmeye başlamıştır?"
}
]
},
{
"context": "Bu dönemde sarayda oluşan Moğol-Şii hüküm savaşı sırasında 1316 yılında Reşidüddin Fazlullah Olcaytu'yu öldürdüğü gerekçesiyle tutuklanır, iki yıl sonra oğlu ile birlikte asılır. 1407 yılında Timur'un oğlu Miranşah tarafından cesedi mezardan çıkarılmış ve Tebriz'de bir Yahudi mezarlığına tekrar gömülmüştür.",
"qas": []
},
{
"context": "Cami’üt-Tevarih ansiklopediği, Mahmud Gazan'dan, Moğollar ve onların hanedanlığını, sonraları Âdem'den Reşideddin Fazlullah'ın yaşadığı döneme kadar olan tüm tarihi kayıtları içerir. Bu kitabın ikinci cildinde yer alan 'Tarih - i Oğuzân ve Türkân' adlı bölümüne dayanılarak Zeki Velidi Togan tarafından 'Oğuz Destanı' adıyla yayımlanmıştır. Reşideddin Fazlullah, bu eserinde Uygurca Oğuz Kağan’dan istifade etmemiştir. Reşideddin kendisine yazılı olarak verilen Tarih-i Oğuzan’ı değiştirmemiş, yalnızca Kur’an’dan ayetler, bazı tarihi kayıtlar, İran edebiyatından ve Şehname’den şiirlerle süslemiştir. Kendisince bilinen bazı isimlere ekler yapmaktan hoşlanmıştır. Destanın eski zamanlara ait kısımlarında Orta Asya’nın Çin ile münasebetleri derin bir bilgiye dayandırılmıştır. Bu bir kitaptan alınmamış, halkın hatırında yaşayan rivayetlerden çıkarılmış olabilir. İnal Yabgu zamanından önceki hanlara ait kısmının ravilerin hafızasından ziyade, rivayetlere dayandığını gösteren izler vardır. Oğuz Kağan’nın seferleri arasında en dikkat çekeni Önasya seferidir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "304",
"text": "Oğuz Destanı"
}
],
"id": 1064,
"question": "Cami’üt-Tevarih ansiklopediliği Zeki Velidi Togan tarafından hangi isimle yayımlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "274",
"text": "Zeki Velidi Togan "
}
],
"id": 1065,
"question": "Oğuz Destanını kim yayımlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "706",
"text": "Orta Asya’nın Çin ile münasebetleri"
}
],
"id": 1066,
"question": "Cami’üt-Tevarih’teki destanın eski zamanlardaki kısımlarda neler sağlam bir dayanakla anlatılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "805",
"text": "halkın hatırında yaşayan rivayetler"
}
],
"id": 1067,
"question": "Cami’üt-Tevarih’teki destan yazılırken neler kaynak olarak gösterilebilir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "865",
"text": "İnal Yabgu"
}
],
"id": 1068,
"question": "Cami’üt-Tevarih’teki destan hangi kişiden önceki zamanları anlatırken kulaktan doyma bilgilerle doludur?"
}
]
},
{
"context": "Reşideddin Fazlullah, Kazvin'de çok sayıda hattat ve çizim yapan kimselerden oluşan ekiple, resimli kitapları üretmek için büyük bir yazıhane düzenler. Burada eski kitaplar tam bir doğrulukla kopyelenmiştir. İki cilti günümüze kadar ulaşan Rab' i-Rashidi Ansiklopedisi'nin, Cilt II ve III, İlhanlıları araştırmada çok değerlidir. İkinci ciltte Cengiz Han'dan sonra gelen hanları, buna karşın üçüncü ciltte İran'da hüküm süren İlhanlıları anlatır. Möngke Han'ın saltanat dönemini anlatımında Alaaddin Ata Melik Cüveynî'nin Ta' rīkh-i jahān-gushā ismindeki eseri Reşideddin Fazlullah'a büyük kaynak olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "43",
"text": "hattat ve çizim yapan kimselerden"
}
],
"id": 1069,
"question": "Reşideddin Fazlullah’ın Kazvin'de düzenlediği yazıhane kimlerden oluşur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "92",
"text": "resimli kitapları üretmek için"
}
],
"id": 1070,
"question": "Reşideddin Fazlullah’ın Kazvin'de düzenlediği yazıhane ne amaçla kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "330",
"text": "İkinci ciltte "
}
],
"id": 1071,
"question": "Cengiz Han'dan sonra gelen hanlar Rab' i-Rashidi Ansiklopedisi’nde hangi kısımda anlatılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "392",
"text": "üçüncü ciltte"
}
],
"id": 1072,
"question": "İran'da hüküm süren İlhanlılar Rab' i-Rashidi Ansiklopedisi’nde hangi kısımda anlatılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "523",
"text": "Ta' rīkh-i jahān-gushā"
}
],
"id": 1073,
"question": "Reşideddin Fazlullah Möngke Han'ın hükümdarlığını hangi isimli eserden yardım alarak anlatmıştır?"
}
]
}
] |
Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey
|
[
{
"context": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey, Osmanlı matematik tarihinin son evrelerinde yetişen önemli bir matematikçidir. Sayılar teorisinde başarılı çalışma ve yayınları; Diophant denklemleri hakkında yayımlanmış orijinal çözümleri vardır; araştırmaları yurtdışındaki dergilerde yayımlanan ilk Türk matematikçi kabul edilir. Türk bilim hayatına önemli katkıları bulunan Salih Zeki'yi keşfedip yetiştiren kişidir. İstanbul Lisesi'nin temelini oluşturan Numune-i Terakki Mektebi’nin kurucusudur. Hamlet’i Türkçe’ye çeviren ilk kişidir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "108",
"text": "Sayılar teorisi"
}
],
"id": 1074,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in çalışmaları sonucu çıkarttığı başarılı yayınları ne teorisi üzerinedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "158",
"text": "Diophant denklemleri"
}
],
"id": 1075,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in orijinal çözümleri ne denklemleri üzerinedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "358",
"text": "Salih Zeki"
}
],
"id": 1076,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in yetiştirmiş olduğu ve Türk bilim hayatına önemli şeyler kazandıran kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "440",
"text": "Numune-i Terakki Mektebi"
}
],
"id": 1077,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in kurucu olduğu ve daha sonra İstanbul Lisesine çevrilen kurumun adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "482",
"text": "Hamlet"
}
],
"id": 1078,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey hangi eseri ilk defa Türkçeye çeviren kişi olarak anılır?"
}
]
},
{
"context": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey, 1856 yılında Sakız adasında fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Bir gemi kaptanı tarafından koruma altına alınarak İstanbul'da yetiştirildi. İlk ve orta öğrenimini Bursa'da askeri okulda yaptıktan sonra öğrenimine İstanbul'daki Kuleli İdadisi'nde ve ardından Mekteb-I Bahriye'de devam etti. Fransızca ve İngilizce öğrendi. Öğrenimini denizci kurmay üsteğmen olarak tamamladı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "29",
"text": "1856"
}
],
"id": 1079,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey hangi senede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "42",
"text": "Sakız adasında"
}
],
"id": 1080,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "156",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 1081,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey liseyi hangi ilde okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "269",
"text": "Kuleli İdadisi"
}
],
"id": 1082,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey hangi lisede okumuştur?"
}
]
},
{
"context": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey mezuniyetinin ardından 3 ay bir gemide mühendis olarak çalıştıktan sonra Divanhane Bahriye Meclis Başkanlığı'nda sekreter olarak görevlendirildi. Heybeliada'daki Deniz Harp Okulu matematik öğretmeni Eşref Bey'in talebi ile bu okulda öğretmen yardımcılığına atandı. Bir sure sonra Darüşşafaka’da da ders vermekle görevlendirilen Mehmet Nadir Bey, bu okulda ileride ünlü bir matematikçi olacak Salih Zeki'nin öğretmeni oldu ve ona çok emek verdi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "101",
"text": "Divanhane Bahriye Meclis Başkanlığı'nda"
}
],
"id": 1083,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey nerede sekreterlik yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "308",
"text": "Darüşşafaka’da"
}
],
"id": 1084,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey Deniz Harp Okulu’ndan sonra hangi okulda ders vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "420",
"text": "Salih Zeki"
}
],
"id": 1085,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in ders verdiği ve ileride tanınan bir matematikçi olan kişi kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Hapisteyken çeviriler yaptığı düşünülen Mehmet Niyazi Bey, 1881-1882 yıllarında Victor Hugo'dan ve Shakespeare'den çeviriler yayımladı. Hamlet'i Türkçeye çeviren ilk kişi oldu. 1882 yılında Selânikli Abdi Kamil Bey ile birlikte Şems-ül-maarif Mektebini kurdu; bu okulda öğrencileri sıralara oturtmak; sınıfa çarpım tablosu, harita asmak gibi yenilikler denedi. Bu okulda iki senelik deneyimden sonra Süleymaniye'de bir özel okul kurdu. Başlangıçta ilk ve orta bölümden oluşan ve erkek öğrencilere hizmet veren okula kızlar bölümü ve lise bölümünü de ekledi. Edirne'de ikinci bir şube açtı. İstanbul'daki aristokrat ailelerin çocuklarını gönderdikleri okulda öğrenci sayısı 5-6 yıl içinde 600'ü bulmuştu. Mehmet Nadir, bu okuldan çok yüksek bir gelir elde etti; lüks bir yaşam sürdü. Okul idaresi ile ilgilenmez oldu ve zamanla okulun eski başarısı ortadan kalktı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "80",
"text": "Victor Hugo'dan ve Shakespeare'den"
}
],
"id": 1086,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey kimlerden çeviriler yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "228",
"text": "Şems-ül-maarif Mektebini"
}
],
"id": 1087,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey 1882’de hangi okulu kurmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "190",
"text": "Selânikli Abdi Kamil Bey"
}
],
"id": 1088,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey 1882’de birlikte okul açtığı kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "402",
"text": "Süleymaniye"
}
],
"id": 1089,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey Şems-ül-maarif Mektebinden sonra açtığı okulun konumu neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "690",
"text": "600"
}
],
"id": 1090,
"question": "Numune-i Terakki Mektebi 5-6 yıl içinde ulaştığı öğrenci mevcudu kaçtır?"
}
]
},
{
"context": "İttihat ve Terakki Cemiyeti ile ilişki içinde olan Mehmet Nadir, padişah II. Abdülhamit'e karşı girişilen bir darbe hazırlığında ile ilgili olarak sorgulandı. Mehmet Nadir, ele başlarının adlarını vermek durumunda kaldı. Ondan alınan isimlerin sorgulanması sonucu 300 kişi tutuklanmış;yakın arkadaşı Hüseyin Avni Bey dahil birçok kişi sürgüne gönderilmiş; cemiyetin İstanbul şubesi çökmüş ve merkez Cenevre'ye taşınmıştır. 1897'de darbe önlendikten sonra okulu hazineye devredildi ve kendisi okul yönetiminden alınıp saraya bağlı Aşiret Mektebi'ne (Arap aşiretlerinin 12-16 yaş arasındaki çocuklarına eğitim veren kurum) müdür olarak atandı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "301",
"text": "Hüseyin Avni Bey"
}
],
"id": 1091,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in hangi yakın arkadaşı II. Abdülhamit'e karşı girişilen bir darbe hazırlığında bulunmuş ve sürgüne gönderilmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Mehmet Nadir Bey, Aşiret Mektebi müdürü olarak görev yaptığı beş yılık dönemde matematik araştırmaları ile meşgul oldu ve “L'Intermediaire der Mathematiciens' ” dergisinde ilk yazıları yayımlanmaya başladı. Özellikle Diofant Denkleminin çözümü ile ilgilendi. 1902 yılında Cemiyet-i Rüsumiye’ye (Vergi Dairesi) atanan Mehmet Nadir, müdürlükten ayrıldıktan sonra Aşiret Mektebi öğrencilerinin çıkardığı bir isyanı desteklemesi sebep gösterilerek 1903'te İstanbul dışına sürüldü; eğitim müdürü olarak Halep'e atandı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "123",
"text": "L'Intermediaire der Mathematiciens"
}
],
"id": 1092,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey Aşiret Mektebi’nde görev yaparken hangi dergide yazıları yayımlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "259",
"text": "1902"
}
],
"id": 1093,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey hangi yılda Cemiyet-i Rüsumiye’ye atanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "272",
"text": "Cemiyet-i Rüsumiye"
}
],
"id": 1094,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in 1902 de atandığı kurum nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "361",
"text": "Aşiret Mektebi öğrencilerinin çıkardığı bir isyanı desteklemesi "
}
],
"id": 1095,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in 1903’te İstanbul’dan sürülmesinin sebebi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "498",
"text": "Halep"
}
],
"id": 1096,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey 1903’te İstanbul’dan hangi şehre geçmiştir?"
}
]
},
{
"context": "1908 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetimi ele geçirdiğinde, Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey Halep'teki görevinden azledildi. 1897'deki ad verme olayı sebep gösterilerek Fizan'a sürülmek istendi. Ancak eski İttihatçı bir dostunun müdahelesi ile Fizan sürgününden vazgeçilerek Trablusgarp'a gönderildi. 1911 yılında Trablusgarp İtalyan işgaline uğrayınca İstanbul'a dönen Mehmet Nadir Bey, Edirne'ye atandı. 1912’de Edirne’nin Bulgar işgaline uğraması üzerine tekrar İstanbul'a döndü.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "305",
"text": "1911"
}
],
"id": 1097,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey Trablusgarp'tan İstanbul’a hangi senede geçmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "410",
"text": "1912"
}
],
"id": 1098,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey Edirne’den İstanbul’a ne zaman dönmüştür?"
}
]
},
{
"context": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey İstanbul'da kendisine memur olarak bir görev verilmeyince uzun süre yokluk içinde yaşadı. Bir süre Darüşşafaka'da hesap dersleri verdi. 1915'te Darülfünun'da yüksek hesap dersleri hocası olarak tayin edildi. Öğrencisi Salih Zeki, Darülfünun rektörü olunca 'Nazariye - i adad' (Sayılar Teorisi) kürsüsünü kurdu ve Mehmet Nadir Bey bu kürsünün başına getirildi. Hayatının sonuna kadar bu kürsünün başına kalan Mehmet Nadir Bey, Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuası 'nda on iki makale yazdı ve lise son sınıf öğrencileri için yazdığı 'Hesabı - ı Nazariye' kitabını 1926'da çoğaltırdı. Eserde, kendisine ait “bölünebilme genel kuralı” da yer almaktadır. 13 Aralık 1927'de Bebek'teki evinde hayatını kaybetti. Hayatı ve çalışmaları 1997'de Erdal İnönü tarafından “Mehmet Nadir Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü” adıyla kitaplaştırılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "239",
"text": "Öğrencisi Salih Zeki"
}
],
"id": 1099,
"question": "Nazariye-i adad kürsüsünü kurup Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’i kürsünün başına getiren kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "457",
"text": "Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuası 'nda"
}
],
"id": 1100,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey Nazariye-i adad kürsüsün başı iken hangi dergide makale çıkartmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "678",
"text": "13 Aralık 1927'de"
}
],
"id": 1101,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey ne zaman ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "696",
"text": "Bebek'teki evinde"
}
],
"id": 1102,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey nerede ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "763",
"text": "Erdal İnönü"
}
],
"id": 1103,
"question": "Mehmet Nadir Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü kitabını yazan kişi kimdr?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "787",
"text": "Mehmet Nadir Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü"
}
],
"id": 1104,
"question": "Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey’in hayatı ve çalışmalarını anlatan kitabın adı nedir?"
}
]
}
] |
Seydi Ali Reis
|
[
{
"context": "Seydi Ali Reis, İstanbul, Galata'da doğdu. Sinoplu bir aileden gelmedir. Dedesi, II. Mehmet zamanında tersane kethüdalığında, babası Hüseyin Ağa da Darüssınaa kethüdalığında bulunmuşlardı. Kendisi de tersanede reis olarak çalıştı. Barbaros Hayreddin Paşa'nın yanında yetişti.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "10",
"text": "Reis"
}
],
"id": 1105,
"question": "Seydi Ali Reis tersanede çalışırkenki rütbesi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "231",
"text": "Barbaros Hayreddin Paşa"
}
],
"id": 1106,
"question": "Seydi Ali Reis’i yetiştiren isim kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Seydi Ali Reis, tersane kethüdası olduğundan, bir deniz harekatında bağımsız olarak kumandanlık yapmadı. Rodos'un fethine (1522) ve daha sonra Akdeniz'de cereyan eden bütün deniz savaşlarına Barbaros Hayreddin Paşa yanında katıldı ve Batı Akdeniz bölgesini çok iyi öğrendi. Preveze Deniz Muharebesi'nde (1538) Osmanlı donanmasının sol tarafına komuta ederek büyük yararlıklar gösterdi ve bu savaştan sonra adı daha çok duyulmaya başlandı. Trablus'un fethiyle biten harekatta Kaptan-ı Derya Sinan Paşa ve Turgut Reis emrinde çalıştı . I. Süleyman tarafından, Portekiz donanmasıyla girdiği deniz savaşını kaybeden Murat Reis'in yerine Hint Kaptanlığına atandı ve Basra'daki donanmayı Süveyş'e getirmekle görevlendirildi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "234",
"text": "Batı Akdeniz bölgesi"
}
],
"id": 1107,
"question": "Seydi Ali Reis’in Barbaros Hayreddin Paşa yanında katıldığı Akdeniz'deki deniz savaşlarında çok iyi öğrendiği coğrafi bölge neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "274",
"text": "Preveze Deniz Muharebesi'nde"
}
],
"id": 1108,
"question": "Seydi Ali Reis’in adı hangi savaştan sonra daha çok duyulmaya başlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "439",
"text": "Trablus"
}
],
"id": 1109,
"question": "Kaptan-ı Derya Sinan Paşa ve Turgut Reis emrinde çalışan Seydi Ali Reis bulunduğu harekat hangi şehrin ele geçirilmesi ile bitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "612",
"text": "Murat Reis"
}
],
"id": 1110,
"question": "Seydi Ali Reis’ten önceki Hint Kaptanı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "633",
"text": "Hint Kaptanlığı"
}
],
"id": 1111,
"question": "I. Süleyman’ın Seydi Ali Reis’e Murat Reis’ten verdiği rütbe nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "661",
"text": "Basra'daki donanmayı Süveyş'e getirmek"
}
],
"id": 1112,
"question": "I. Süleyman’ın Hint Kaptanı Seydi Ali Reis’e ne görevi vermiştir?"
}
]
},
{
"context": "Seydi Ali Reis 15 gemiyi derhal tamir ettirerek uygun deniz mevsimi için beş ay bekledi ve donanması ile Basra'dan ayrıldı (1554). Basra'dan aldığı 15 kadırga ile Süveyş'e doğru yol alırken Horfakan şehri açıklarında 25 parçalık Portekiz donanmasıyla karşılaştı. Yapılan çarpışmada Portekizliler bir gemi kaybedip geri çekilince yoluna devam etti. Maskat yakınlarında 34 parçalık bir Portekiz Donanmasının saldırısına uğradı. Güney Arabistan sahillerinde dağların denize dik inmesinden faydalanarak, gemilerini Portekiz donanmasıyla kıyı arasına soktu, savaş başladığı zaman dağların kestiği rüzgar sebebiyle Portekiz donanmasının yelkenli gemileri hareketsiz kaldı, kürekli gemileriyle hızlı hareket ederek düşmanın sayı üstünlüğünü yok etmeye çalıştı. Yapılan savaşta Portekizlilerin altı gemisi batırıldı, Osmanlı donanmasının da beş gemisi battı, biri de yandı .",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "148",
"text": "15 kadırga "
}
],
"id": 1113,
"question": "Seydi Ali Reis’in Basra'dan ayrıldığı donanmasında ne vardı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "190",
"text": "Horfakan"
}
],
"id": 1114,
"question": "Seydi Ali Reis’in 25 parçalık Portekiz donanmasıyla savaşı hangi şehrin açıklığında gerçekleşmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "217",
"text": "25 parça"
}
],
"id": 1115,
"question": "Seydi Ali Reis ve donanması Horfakan açıklarında savaştığı Portekiz donanması ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "282",
"text": "Portekizliler"
}
],
"id": 1116,
"question": "Seydi Ali Reis ve donanmasının Horfakan açıklarında yaptığın savaşta hangi taraf yenilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "348",
"text": "Maskat "
}
],
"id": 1117,
"question": "Seydi Ali Reis’in 34 parçalık Portekiz donanmasıyla savaşı hangi şehrin yakınlarında gerçekleşmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "368",
"text": "34 parça"
}
],
"id": 1118,
"question": "Seydi Ali Reis ve donanması Maskat yakınlarında savaştığı Portekiz donanması ne kadardır?"
}
]
},
{
"context": "Seydi Ali Reis ve donanması Umman sahilindeki Zufar limanı geçerek Şihr şehri hizasına gelince, günbatısı yönünden fil tufanı (Tufan-ı Fil) veya Tsunami denilen bir fırtına çıktı. Çıkan fırtına yüzünden Seydi Ali Reis kalan dokuz kadırgalık donanmasıyla birlikte kıyıdan uzaklaşmak zorunda kaldı. Fırtınaya kapılan, günlerce denizde çalkalanan gemiler doğuya doğru sürüklenerek Hindistan kıyılarına, Gücerat sultanlığının Demen Kalesi önüne gelebildi, burada üç gemi karaya vurdu; geri kalan gemilerdeki top ve levazımı bırakarak Seydi Ali Reis elindeki altı gemiyle Surat limanına girdi; çünkü Portekiz donanması onu yakalamak için dolaşıyordu.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "378",
"text": "Hindistan"
}
],
"id": 1119,
"question": "Seydi Ali Reis’in tsunamiden kurtulan dokuz kadırgalık donanması hangi ülke kıyılarına sürüklenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "422",
"text": "Demen Kalesi"
}
],
"id": 1120,
"question": "Seydi Ali Reis’in dokuz kadırgalık donanmasının üçünün karaya vurduğu kale hangisidir?"
}
]
},
{
"context": "Seydi Ali Reis buradan Gucerat'ın başkenti Ahmedabad'a gitti. Harap gemilerle Süveyş'e ulaşmak imkânsız olduğundan, kalan gemiler satılıp karadan İstanbul'a dönülmesine karar verildi. Seydi Ali Reis Gucerat sultanı Ahmet Han tarafından iyi karşılandı. Daha sonra adamlarından bir kısmı Gucerat Sultalığı'nın emrine girdi. Seydi Ali Reis, Ahmedabad'tan Sind memleketinin başkenti Multan'a, oradan Lahor'a, bu şehirden de Delhi'ye gelerek Timuroğulları hükümdarı Hümayun Şah'ın huzuruna çıktı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "43",
"text": "Ahmedabad"
}
],
"id": 1121,
"question": "Gucerat sultanlığının başkenti neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "146",
"text": "İstanbul'a"
}
],
"id": 1122,
"question": "Seydi Ali Reis Ahmedabad’dan nereye dönmeye karar vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "215",
"text": "Ahmet Han "
}
],
"id": 1123,
"question": "Seydi Ali Reis zamanında Gucerat sultanı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "420",
"text": "Delhi'ye"
}
],
"id": 1124,
"question": "Seydi Ali Reis Lahor’dan hangi şehre geçmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "461",
"text": "Hümayun Şah"
}
],
"id": 1125,
"question": "Seydi Ali Reis Delhi'ye geldiğinde Timuroğullarını kim yönetmektedir?"
}
]
},
{
"context": "Seydi Ali Reis, Hümayun şahın ölmesi üzerine Afganistan - Türkistan-İran yoluyla Anadolu'ya hareket etti (1556). Bundan sonra Kabil, Semerkant, Buhara, Meşhet şehirlerinde hükümdarları gördü. Türkistan'daki gezisi 4 yıl sürmüş ve maceralı yolculuğunu eserine işlemiştir. Başına gelen maceralar ile 'Başına Seydi Ali halleri geldi' sözü yayılmaya başlar. Başından geçen vakaları anlattığı eserini Osmanlı kağanı Kanuni Sultan Süleyman'a sunmuştur. İran'da Meşhet valisi tarafından tutuklatıldı, daha sonra serbest bırakılarak Şah I. Tahmasp'a gönderildi. Bir süre göz hapsinde kaldıktan sonra Anadolu'ya geçmesine izin verildi ve Şah'ın Kanuni'ye yazdığı bir mektubu da alarak Kazvin'den ayrıldı (1557). Aynı yıl Bağdat'a ulaştı. Böylece Basra'dan çıkışından 3 yıl 7 ay sonra tekrar Osmanlı ülkesine dönüyordu.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "214",
"text": "4 yıl"
}
],
"id": 1126,
"question": "Seydi Ali Reis İstanbul’a dönüşünde Türkistan’da ne kadar zaman geçirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "299",
"text": "Başına Seydi Ali halleri geldi"
}
],
"id": 1127,
"question": "Seydi Ali Reis’in İstanbul’a dönüş yolculuğunda başına gelenler vasıtası ile hangi söz yayılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "411",
"text": "Kanuni Sultan Süleyman'a"
}
],
"id": 1128,
"question": "Seydi Ali Reis İstanbul’a dönüş yolculuğunda başına gelenleri anlattığı eserini hangi padişaha sunmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "455",
"text": "Meşhet valisi"
}
],
"id": 1129,
"question": "Seydi Ali Reis İstanbul’a dönüş yolculuğunda İran’da kim tarafından tutuklatılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "525",
"text": "Şah I. Tahmasp"
}
],
"id": 1130,
"question": "Seydi Ali Reis İstanbul’a dönüş yolculuğu zamanında İran hükümdarı kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Seydi Ali Reis 1557 mayıs ayı başlarında İstanbul'a vardı ve Edirne'de bulunan hükümdarın yanına gitti. Süveyş donanmasının uğradığı kayıptan dolayı padişahtan af diledi. Dolaştığı yerlerde görüştüğü hükümdarların verdiği 18 nameyi sundu; Ali Reis mahvolmuş bir donanmanın sorumlusu olmakla beraber, başına gelen işler, olağanüstü olaylar kabul edilerek suçlu görülmedi, önce müteferrika yapıldı, sonra Diyarbakır tımar defterine tayin edildi. Bir süre şehzade Selim'in hizmetinde çalıştı, Galata Hassa’da gemi reislerinden biri oldu (1560). Son görevi bilinmemektedir. 1562 yılında İstanbul'da vefat etti.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "15",
"text": "1557 mayıs ayı başlarında"
}
],
"id": 1131,
"question": "Seydi Ali Reis İstanbul’a ne zaman dönüş yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "61",
"text": "Edirne'de"
}
],
"id": 1132,
"question": "Seydi Ali Reis İstanbul’a dönüş yaptığında Osmanlı Padişahı nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "461",
"text": "Selim"
}
],
"id": 1133,
"question": "Seydi Ali Reis’e müteferrika yapıldıktan sonra hangi şehzadeye hizmet etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "570",
"text": "1562"
}
],
"id": 1134,
"question": "Seydi Ali Reis ne zaman ölmüştür?"
}
]
}
] |
SOM Seyir füzesi
|
[
{
"context": "SOM Seyir Füzesi, TÜBİTAK SAGE tarafından tasarlanmış, yüksek kesinlikli, kara, deniz ve hava platformlarından atılabilen yeni nesil bir seyir füzesidir. Füze, ilk olarak, 4 Haziran 2011 günü İzmir Çiğli hava üssünde Türk Hava Kuvvetleri'nin 100. kuruluş yılı kutlamalarında teşhir edilmiştir. 2006'dan beri tasarlanan füze, Türkiye'nin yerli imkanları ile, kuşbakışı 180 km uzaklıktaki sabit ve hareketli hedefleri vurmak için ürettiği ilk füzedir. Füzenin üretim ve yurtdışı pazarlama iş sorumlulukları ise Roketsan'a yüklenmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "18",
"text": "TÜBİTAK SAGE"
}
],
"id": 1135,
"question": "SOM Seyir füzesinin tasarlayan kuruluş nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "172",
"text": "4 Haziran 2011"
}
],
"id": 1136,
"question": "Türk Hava Kuvvetleri'nin 100. kuruluş yılı kutlamaları hangi tarihte yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "192",
"text": "İzmir Çiğli hava üssünde"
}
],
"id": 1137,
"question": "Türk Hava Kuvvetleri'nin 100. kuruluş yılı kutlamaları nerede yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "294",
"text": "2006"
}
],
"id": 1138,
"question": "SOM Seyir füzesi’nin tasarlanmaya başlandığı tarih kaçtır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "368",
"text": "180 km"
}
],
"id": 1139,
"question": "SOM Seyir füzesi ne kadar uzaklığa isabet etmesi için üretilmişir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "509",
"text": "Roketsan"
}
],
"id": 1140,
"question": "SOM Seyir füzesi hangi firma tarafından üretilmesi kararlaştırılmıştır?"
}
]
}
] |
Vamık Volkan
|
[
{
"context": "Vamık Cemal Volkan, Kıbrıs Türkü psikiyatri profesörüdür. Lefkoşa'da dünyaya geldi. Kıbrıs İslam Lisesi'nde okudu; son sınıftayken çıkan isyanla adı değişen Kıbrıs Türk Lisesi'ni bitirdi. Türkiye'ye geldi, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 1956'da mezun oldu. Türk vatandaşı olamadığı için çalışma şartları zordu. Chicago'ya gitti. Üç ay sonra babasından gelen mektupta, en yakın arkadaşının Kıbrıs'ta bir eczanede milliyetçi Rumlar tarafından öldürüldüğünü anlatan gazete kupürü çıktı. On yıl Türkiye ve Kıbrıs'a dönemedi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "20",
"text": "Kıbrıs Türkü"
}
],
"id": 1141,
"question": "Vamık Volkan’ın kökeni nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "84",
"text": "Kıbrıs İslam Lisesi"
}
],
"id": 1142,
"question": "Vamık Volkan hangi liseye başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "157",
"text": "Kıbrıs Türk Lisesi"
}
],
"id": 1143,
"question": "Vamık Volkan hangi liseyi bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "206",
"text": "Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi"
}
],
"id": 1144,
"question": "Vamık Volkan liseden sonra hangi eğitim kurumundan mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "265",
"text": "Türk vatandaşı olamadığı için"
}
],
"id": 1145,
"question": "Vamık Volkan hangi sebepten ötürü Türkiye’de çalışma şartlarında sıkıntılar çekti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "319",
"text": "Chicago"
}
],
"id": 1146,
"question": "Vamık Volkan üniversite mezuniyetinden sonra Türkiye’den hangi şehre gitmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Vamık Cemal Volkan, 2002'ye kadar 45 yıl Virginia Üniversitesi'nde ders verdi. 18 yıl üniversite hastanesinin başhekimliğini yaptı. Kırk kitap çalışması yaptı ve 400'ü aşkın bilimsel makale yayımladı. Psikolojik çatışma ve kimlik konularında sayısız araştırma ve saha çalışması gerçekleştirdi. Psikopolitik teoriler ve dünyanın sorunlu birçok yerinde barış için yaptığı çalışmalar nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi. Ayrıca yazar Ferhat Atik tarafından biyografisi 'Kendi divanında bir psikanalist' isimli kitapta yazılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "41",
"text": "Virginia Üniversitesi'nde"
}
],
"id": 1147,
"question": "Vamık Volkan Chicago’da nerede çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "79",
"text": "18 yıl"
}
],
"id": 1148,
"question": "Vamık Volkan Virginia Üniversitesi Hastanesi'nde kaç yıl başhekimlik yapmışır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "201",
"text": "Psikolojik çatışma ve kimlik "
}
],
"id": 1149,
"question": "Vamık Volkan’ın çok fazla sayıda araştırma yapıp saha çalışmaları gerçekleştirdiği konular nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "294",
"text": "Psikopolitik teoriler"
}
],
"id": 1150,
"question": "Vamık Volkan ne teorileri ile Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "478",
"text": "Kendi divanında bir psikanalist"
}
],
"id": 1151,
"question": "Vamık Volkan’ın Ferhat Atik’in kalemiyle yazılan biyografisinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "34",
"text": "45 yıl"
}
],
"id": 1152,
"question": "Vamık Volkan Virginia Üniversitesi'nde ne kadar ders vermiştir?"
}
]
}
] |
Ahmet Arif Ergin
|
[
{
"context": "Ahmet Arif Ergin (d. 1970, Ankara), Türk akademisyen. 12 Haziran 2015 - 22 Şubat 2018 tarihleri arasında TÜBİTAK başkanı olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "105",
"text": "TÜBİTAK"
}
],
"id": 1153,
"question": "Ahmet Arif Ergin hangi kurumun başkanlığını yapmıştır ?"
}
]
}
] |
MAN 630
|
[
{
"context": "MAN 630 Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yaygın biçimde kullanılan 1958 model Batı Almanya üretimi 4x4 arazi kamyonu. 1958-1990 arasında 20.000 den fazla üretilmiştir. Kendisine saatte 67km hız sağlayan 8,275 litre hacimli 130 beygirlik 6 silindirli motora sahiptir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "120",
"text": "1958-1990"
}
],
"id": 1154,
"question": "MAN 630 hangi yıllar arasında üretilmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "80",
"text": "Batı Almanya"
}
],
"id": 1155,
"question": "MAN 630 hangi ülkede üretilmiştir ?"
}
]
}
] |
Türkiyede bilgisayarın geçmişi
|
[
{
"context": "Türkiye'ye ilk bilgisayar 1960 yılında yol yapımında gereken hesaplamaları daha hızlı yapabilmek için Karayolları Genel Müdürlüğü'ne gelmiştir. IBM-650 Veri İşleme Makinesi (Data Processing Machine) adlı bilgisayar 12 yıl kullanılmıştır ve elektrikle çalışan ve elektronik veri işleme kapasitesine sahip 167 m² bir alana sığan ve ağırlığı 30 tonluk ilk bilgisayar ENIAC'tan tam 15 yıl sonra edinilmiştir. İkinci bilgisayar ise akademik amaçlı kullanmak için İstanbul Teknik Üniversitesi'nin Taşkışla binasına geldi. Bu bilgisayar IBM 1620 idi. İ.T.Ü'den sonra ise Orta Doğu Teknik Üniversitesi bilgisayara sahip oldu. Türkiye'deki dördüncü bilgisayar ise Devlet Planlama Teşkilatı'na geldi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "215",
"text": "12 yıl"
}
],
"id": 1156,
"question": "Türkiye'ye gelen ilk bilgisayar kaç sene kullanılmıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "144",
"text": "IBM-650 Veri İşleme Makinesi"
}
],
"id": 1157,
"question": "Türkiye'ye gelen ilk bilgisayarın ismi nedir ?"
}
]
}
] |
Ali bin İsa
|
[
{
"context": "Ali bin İsa (Arapça: علي بن عيسى), Bağdat'ta doğmuş ve 9. yüzyılda astronomi, coğrafya ve özellikle optik alanında çalışmalar yapmış Müslüman bilim insanıdır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "68",
"text": "astronomi, coğrafya ve özellikle optik alanında"
}
],
"id": 1161,
"question": "Ali bin İsa hangi alanlarda çalışmalar yapmıştır ?"
}
]
},
{
"context": "Ali bin İsa Orta Çağ'da göz hastalıkları üzerine verilen ilk eser olan Notebook of Oculist (Göz Doktorunun Defteri) adlı eserini yazmıştır. Bu eser onun Orta Çağ Avrupası'nda Jesu Occulist olarak tanınmasını sağlamıştır. Jesu Latince'de İsa demektir. Bu eser ilk olarak Farsça'ya çevrilmiş ve daha sonra da Latince'ye çevrilerek 1497 yılında Venedik'te basılmıştır. Daha sonra ise 1904 yılında Hirschberg ve Litter tarafından Almanca'ya; 1936 yılında da Casey Wood tarafından İngilizce'ye çevrilmiştir. İbn İsa'nın bu kitabı, kendinden sonra gelen optik ilimciler tarafından en çok başvurulan kaynak kitaplardan biri olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "476",
"text": "İngilizce'ye"
}
],
"id": 1162,
"question": "Casey Wood Göz Doktorunun Defteri'ni hangi dile çevirmiştir ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "394",
"text": "Hirschberg ve Litter"
}
],
"id": 1163,
"question": "Notebook of Oculist kimler tarafından Almanca'ya çevrilmiştir ?"
}
]
},
{
"context": "Ali bin İsa bu çalışmalarından başka, 827 yılında Halid bin Abdülmelik ile birlikte, dünyanın çevresini ölçmüş ve 40.248km sonucunu elde etmişlerdir. Başka kaynaklarda bu değer 41.136km dir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "40.248km"
}
],
"id": 1164,
"question": "Ali bin İsa dünyanın çevresini kaç km olarak hesaplamıştır ?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "50",
"text": "Halid bin Abdülmelik"
}
],
"id": 1165,
"question": "Ali bin İsa dünyanın çevresini kimle beraber ölçmüştür ?"
}
]
}
] |
Ali_bin_Abbas
|
[
{
"context": "Ali bin Abbas el-Mecusi Mesudi ya da Latince Haly Abbas olarak bilinir. İranlı Müslüman fizikçi ve tıp alimidir. Kitab El-Maliki adlı tıp ve psikoloji üzerine yazdığı eseriyle ve günümüzden yaklaşık 1000 sene önce ilk kanser ameliyatını yapmasıyla bilinir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "112",
"text": " Kitab El-Maliki"
}
],
"id": 1166,
"question": "Ali bin Abbas'ın tıp ve psikoloji üzerine yazdığı eserinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "218",
"text": "kanser ameliyatı"
}
],
"id": 1167,
"question": "Ali bin Abbas , 1000 sene önce ilk kez yapılan hangi operasyon ile tanınır?"
}
]
},
{
"context": "Ali bin Abbas tıp üzerine yazdığı Kitab Kamilü-s Sina adlı eseriyle bilinir, bu eser daha sonra 980 yılında tamamlanan The Complete Art of Medicine olarak adlandırlmıştır. Ali bin Abbas bu eserini Emir'e ithaf etmiş ve bu eser daha sonra Kitab el-Maliki(Royal Book veya Latince Liber Regalis ya da Regalis Dispositio)olarak adlandırılmıştır. Kitap, Razi'nin el-Havi adlı eserinden daha özlü ve daha sistematik; İbn-i Sina'nın El-Kanun fi't-Tıbadlı eserinden daha uygulamalı bir biçimde yazılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "197",
"text": "Emir"
}
],
"id": 1168,
"question": "Ali bin Abbas Kitab Kamilü-s Sina adlı eserini kime ithaf etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "119",
"text": "The Complete Art of Medicine"
}
],
"id": 1169,
"question": "Ali bin Abbas'ın Kitab Kamilü-s Sina adlı eseri 980 yılında tamamlandığında hangi isimle adlandırıldı? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "34",
"text": "Kitab Kamilü-s Sina"
}
],
"id": 1170,
"question": "Ali bin Abbas'ın tıp üzerine yazdığı eserinin adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Ali Bin Abbas 932 yılında doğmuştur. Ali bin Abbas İran'ın Cündişapur eyaletinin güneybatısındaki Ahvaz şehrinde doğdu ve Ebu Mahir Musa Bin Seyyar'ın öğrencisi oldu ve ilk çalışmalarını bu şehirde yaptı. Zamanının en saygıdeğer üç tıp aliminden birisiydi. 939'dan 996'ya kadar hüküm süren Büveyhoğulları hanedanından Adudüddevle zamanında ünlü bir fizikçi olmaya başlamıştır. Adududevle, zamanında alimleri koruyan onları destekleyen biriydi ve Şiraz'da ve 994 yılında Bağdat'ta Ali bin Abbas'ın çalıştığı iki hastane açmıştı. Ali bin Abbas'ın soyu Mecusiliğe mensuptu-el-Mecusi adı da buradan gelmektedir-ama kendisi Müslümandı. Onun Allah inancı ve O'na duyduğu saygı, ibadetinde ve yaşam tarzında, üslubunda çalışma hayatı boyunca kendini göstermiştir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "51",
"text": "İran'ın Cündişapur eyaletinin güneybatısındaki Ahvaz şehrinde"
}
],
"id": 1171,
"question": "Ali bin Abbas nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": "932"
}
],
"id": 1172,
"question": "Ali bin Abbas kaç yılında doğmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Kitab el-Maliki ilk on bölümü teorik ikinci on bölümü uygulamalı tıp olarak anlatılan 20 bölüme ayrılmıştır. Konularının birkaçı diyetisyenlik ve tıbbi malzemeler, kılcal damarların temel fikirleri, ilginç tıp rasatları ve doğum boyunca meydana gelen rahim hareketlerinin açıklamasından oluşur. (örneğin; çocuk rahim dışına kendiliğinden çıkmaz, rahim hareketleriyle itilir. Böylelikle Hipokrat'ın Doğum Olayı tezini çürütmüştür.)\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "29",
"text": " teorik"
}
],
"id": 1173,
"question": "Kitab el-Maliki'nin ilk on bölümü ne olarak anlatılmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Bu kitap Avrupa'da Constantinus Africanus tarafından Liber pantegni olarak 1087 yılında Latince'ye çevrildi. Liber pantegni'nin tamamlanması ve daha iyi tercümesinin yapılması ise 1127 yılında Antakyalı Stephen tarafından yapıldı ve bu kitap daha sonra 1492 ve 1523 yıllarında Venedik'te basıldı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "277",
"text": "Venedik"
}
],
"id": 1174,
"question": "Liber pantegni nerede basıldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "193",
"text": "Antakyalı Stephen"
}
],
"id": 1175,
"question": "Liber pantegni'nin tamamlanması ve daha iyi tercümesinin yapılması kim tarafından gerçekleştirildi? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "75",
"text": "1087 yılında"
}
],
"id": 1176,
"question": "Kitab el-Maliki ne zaman Latinceye çevrildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "19",
"text": "Constantinus Africanus"
}
],
"id": 1177,
"question": "Kitab el-Maliki kim tarafından Latinceye çevrildi?"
}
]
},
{
"context": "Nöroloji ve psikoloji hakkında Kitab el-Malikide bilgi verilmiştir. Ali bin Abbas bu eserinde beynin nöroanatomisi, nörobiyolojisi, nöropsikolojisini tanımlamış ve çeşitli akli bozuklukları, uyku hastalıklarını, amnezi (hafıza kaybı)yi, hipokondriyayı, koma hali, sıcak ve soğuk menenjitleri, aşk hastalıklarını, sarayı ve kısmi felç gibi sağlık sorunlarını tanımlamıştır. O, ilaçla tedavi ya da ilaçlardan daha çok diyet ve doğal beslenmeyle sağlığın korunmasının öneminin üzerinde durmuştur.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "132",
"text": "nöropsikolojisini"
}
],
"id": 1178,
"question": "Ali bin Abbas , Kitab el-Maliki'de beyin ile ilgili hangi alanlarda tanımlamalar yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "322",
"text": " kısmi felç"
}
],
"id": 1179,
"question": "Ali bin Abbas , Kitab el-Maliki de hangi sağlık sorunlarını tanımlamıştır?"
}
]
}
] |
Râzî - Din Hakkında Görüşleri
|
[
{
"context": "Ebu Hatim'e göre Razi dinler hakkında şiddetli eleştirilerde bulunmuştur; özellikle de peygamberlik deneyimi sonucu vahiy inmiş dinlere karşı. Razi, \" birtakım kişileri diğerlerinin üzerine tayin etmemeli ki bu onlara zeval getirecek şekilde birbirlerinin aralarında ne rekabet ne de anlaşmazlık çıkmasın\" demiştir.",
"qas": []
},
{
"context": "Razi'ye atfedilen pek çok görüş ve alıntı Razi'nin günümüze ulaşmış eserlerinden değil, aslen tarafından yazılan, Aʿlām al-nubuwwa isimli bir kitaptan gelmektedir. Ebu Hatim, bir İsmaili misyoneriydi ve Razi'yle münazaralarda bulunurdu; ancak bu misyonerin Razi'nin görüşlerini güvenilir bir şekilde kaydedip etmediği halen tartışılmaktadır. Eski tarihçilerden , \"bu tip suçlamalara genel olarak şüpheyle yaklaşılmalı çünkü suçlamalar Muhammed bin Zekeriya Râzî tarafından sert bir şekilde saldırılan İsmaililer tarafından yapılmışlardır.\" diye iddia etmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "175",
"text": "bir İsmaili misyoneriydi"
}
],
"id": 1180,
"question": "Ebu Hatim kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "Aʿlām al-nubuwwa"
}
],
"id": 1181,
"question": "Razi'yle alakalı görüş ve alıntılar hangi kitaptan gelmektedir?"
}
]
},
{
"context": "Razi'ye atfedilen din ile ilgili birçok çelişkili söylem bulunmaktadır. Biruni'nin kaleme aldığı Razi'nin Bibliografisi (Risāla fī Fihrist Kutub al-Rāzī) isimli kitaba göre Razi iki adet \"kafir kitabı\" yazmıştır: \"Fī al-Nubuwwāt\" (Kehanetler Üzerine) ve \"Fī Ḥiyal al-Mutanabbīn\" (Sahte Peygamberlerin Hileleri Üzerine). Bu kitapların ilki Biruni'ye göre \"dinlere karşı olduğu iddia ediliyordu\" ve ikincisi de \"peygamberlerin gerekliliğine saldırdığı iddia ediliyordu.\" Risale isimli eserinde Biruni, Razi'nin dini görüşlerini eleştirir ve fikirlerine ihtiyatla yaklaştığını söyler ve hatta Razi'nin Mani dininden esinlendiğini iddia eder. Bununla birlikte Biruni Razi'nin, aralarında Fi Wujub Da‘wat al-Nabi ‘Ala Man Nakara bi al-Nubuwwat (Kehanetleri İnkâr Edenlere Karşı Peygamberin Öğretilerini Yayma Zorunluluğu) ve Fi anna li al-Insan Khaliqan Mutqinan Hakiman (Bu Adamın Zeki ve Kusursuz Bir Yaradanı Var) da olan din hakkındaki başka kitaplarını da çalışmaları altında \"dini bilimler\" başlığında listelemiştir. Razi'nin din ile ilgili günümüze kadar ulaşmış herhangi bir çalışması bulunmamaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "469",
"text": "Risale isimli eserinde "
}
],
"id": 1182,
"question": "Biruni hangi eserinde Razi'nin dini görüşlerine eleştiriler getirir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "72",
"text": "Biruni"
}
],
"id": 1183,
"question": "Razi'nin Mani dininden esinlendiğini kim iddia etmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "72",
"text": "Biruni"
}
],
"id": 1184,
"question": "Razi'nin bibliografisini kim yazmıştır?"
}
]
}
] |
Râzî
|
[
{
"context": "Râzî (, ) ya da tam adıyla Ebû Bekir Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî (865, Rey - 925, Rey), Fars simyacı, kimyager, hekim ve filozof. Gençlik yıllarında edebiyat ve musiki ile ilgilenmiştir ve geçimini kuyumculuk yaparak sağlamıştır. Râzî doğduğu şehir olan Rey'de felsefe, matematik, doğa bilimleri ve astronomi eğitimi aldıktan sonra Bağdat ve başka İslam şehirlerinde öğrenimini tamamladı. Daha sonrasında da tıp öğrenimi gördü. Rey ve Bağdat hastanelerinde başhekim olarak çalışan Râzî'nin eserlerinin hemen hemen hepsi Latinceye çevrilmiştir. Tıp alanında yazdığı Hâvî adlı ansiklopedi 17. yüzyıl'a kadar alanında en önemli başvuru kaynağı olmuştur. Râzî'nin tıp bilimine yaptığı en önemli katkılardan biri de ilk defa kimyayı tıbbın hizmetine sunmuş olmasıdır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "568",
"text": "Hâvî"
}
],
"id": 1185,
"question": "Râzî'nin yazdığı ansiklopedinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "547",
"text": "Tıp"
}
],
"id": 1186,
"question": "Râzî hangi alanda ansiklopedi yazmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "460",
"text": "başhekim"
}
],
"id": 1187,
"question": "Râzî'nin Bağdat hastanesindeki görevi neydi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "264",
"text": "felsefe, matematik, doğa bilimleri ve astronomi"
}
],
"id": 1188,
"question": "Râzî Rey'de hangi alanlarda eğitim almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "74",
"text": "Rey"
}
],
"id": 1189,
"question": "Râzî nerelidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "27",
"text": "Ebû Bekir Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî"
}
],
"id": 1190,
"question": "Râzî'nin tam adı nedir?"
}
]
}
] |
Râzî - Hayatı
|
[
{
"context": "Razî eczacılık, simya, müzik ve felsefe dallarında son derece önemli katkılar yapmıştır. Farklı alanlarla alakalı yaklaşık 200 kitap ve makalesi vardır. Pediyatri'nin babası olarak bilinir. Ayrıca göz bilimleri konusunda da otorite kabul edilmiştir. Alkol ve gazyağını bulan ve çiçek hastalığını kızamıktan farklı olduğunu ilk keşfeden kişidir. İngiliz oryantalist Edward Granville Brown'a göre tüm zamanların en yetkin bilim insanlarından biridir. Daha çok tıp-eczacılık alanındaki başarısıyla tanınmıştır. İS 750 yılından sonra Türk ve Pers kültürlerinin katılmasıyla kozmopolit bir hal alan İslam medeniyeti her alanda ilerleme kaydetmeye başlamıştır. Bu dönemde birçok İslam şehrinde büyük kütüphaneler kurulmuştur. Bunlar aynı zamanda araştırma merkezleriydi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "458",
"text": "tıp-eczacılık alanındaki başarısıyla"
}
],
"id": 1191,
"question": "Razi daha çok hangi alanlardaki başarısıyla bilinir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "250",
"text": "Alkol ve gazyağını"
}
],
"id": 1192,
"question": "Razî neleri keşfetmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "yaklaşık 200"
}
],
"id": 1193,
"question": "Razi yaklaşık kaç eser vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "5",
"text": "eczacılık, simya, müzik ve felsefe"
}
],
"id": 1194,
"question": "Razî'nin çalışma alanları nelerdir?"
}
]
}
] |
Râzî Kişiliği ve başarıları
|
[
{
"context": "Antik çağa ait birçok kitabın çevirileri yapılmıştır. Antik Çağ'da Thales'le başlayıp gelişen doğa felsefesinin İskenderiye kütüphanesinin yakılmasıyla kesintiye uğramasından sonra İslam uygarlığı içinde tekrar doğuşu Ebu Bekir el Razi ile olmuştur. Bunun yanı sıra Aristoteles ve idealizm felsefesinin takipçisi Farabi'yi ve idealizm ve doğa felsefesini birleştirmeye çalışan İbni Sina'yı önemli isimler arasında sayabiliriz. Ebu Bekir el Razi İslam içindeki önemli akımlarla çatışmaya girmiş ve İslam uygarlığı içinde Thales benzeri bir gelenek kuramamıştır. Daha sonraları Moğol istilası ve Haçlı seferleri'nin sonucu olarak bu gelişme durmuştur. Bilhassa Moğol istilası bu elde edilen gelişmelere büyük darbe vurmuştur. Sadece Sivas kütüphanesinin yakılmasında 250.000 kitap yok olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "765",
"text": "250.000 kitap"
}
],
"id": 1195,
"question": "Sivas kütüphanesinin yakılması sonucu ne kadar kitap ortadan kalkmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "326",
"text": "idealizm ve doğa felsefesini"
}
],
"id": 1196,
"question": "İbni Sina felsefenin hangi iki alt dalını birleştirmeye uğraşmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "112",
"text": "İskenderiye kütüphanesinin yakılması"
}
],
"id": 1197,
"question": "Antik Çağ'da Thales'le başlayıp gelişen doğa felsefesinin kesintiye uğrama sebebi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "765",
"text": "250.000"
}
],
"id": 1198,
"question": "Sivas kütüphanesinin yıkılmasında kaç kitap yok olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "576",
"text": "Moğol istilası ve Haçlı seferleri"
}
],
"id": 1199,
"question": "İslam uygarlığında doğa felsefesinin gelişmesinin durma sebebi nedir?"
}
]
}
] |
Râzî - Ölümü
|
[
{
"context": "Müşfik, cömert ve çalışkan bir insan olan Râzî, öğrencileri ve hastaları ile ilgilenmediği zamanlarını hep okuyup yazarak geçirmiştir. Muhtemel olarak yoğun çalışma performansının bir sonucu olarak hayatının sonlarına doğru parkinson hastalığına yakalanmış gözlerine katarakt inmiştir. Hastalıkları sebebi ile doğduğu yer olan Rey'de 925 yılında vefat etmiştir. (Kaya, 2007: 479)",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "286",
"text": "Hastalıkları"
}
],
"id": 1200,
"question": "Razi'nin ölüm sebebi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "334",
"text": "925 yılında"
}
],
"id": 1201,
"question": "Razi hangi tarihte ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "327",
"text": "Rey"
}
],
"id": 1202,
"question": "Razi'nin ölüm yeri neresidir?"
}
]
},
{
"context": "Bu dönemde İslam uygarlığının en önemli başarısı Budistlerden aldıkları rakamlarla antik dönem eserlerden elde ettikleri geometriyi sentezleyerek analitik geometri ve cebiri geliştirmeleridir. İspanya'daki Endülüs uygarlığı aracılığıyla bilhassa İbni Rüşd ve diğer bilim insanlarının eserlerinin Latinceye çevrilmesi Bertrand Russell'ın deyimiyle Avrupa uygarlığının doğuşu olmuştur. El-Râzî gözlerine inen katarakt dolayısıyla öğrencilerinin ameliyatla tedavi önerisini, \"Artık çok geç, zaten dünyayı yeterince gördüm!\" diyerek kabul etmemiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "246",
"text": "İbni Rüşd ve diğer bilim insanlarının eserlerinin Latinceye çevrilmesi "
}
],
"id": 1203,
"question": "Bertrand Russell'a göre Avrupa uygarlığının doğuşu ne ile olmuştur?"
}
]
}
] |
Râzî - Eserleri
|
[
{
"context": "Râzî kendisininde ifade ettiği üzere kaleme aldığı iki yüzden fazla eseri vardır. Ancak bunlardan sadece elli dokuzu günümüze ulaşabilmiştir. \r\nBunlardan birkaçı: \r\nEl-Hâvi (20 cilt), 907, (Latince başta olmak üzere 11 dile çevrilmiştir. Döneminin tıp alanındaki en ayrıntılı ve bilgi içeren ders kitabıdır.)\r\nKitabul-Mansur, 920,\r\nKîtâb sırru sınâ'ati't-tıb.\r\nKitâbü't-Tecârib.\r\nEt-Tıbbü'l-Mansûrî.\r\nEl-Hâvî yahut el-Câmi'u'l-kebîr.\r\nAhlaku't-tâbib. Mahmut Kaya \" Ünlü Hekim Filozof EbûBekir er-Râzî ve Hekimlik Ahlakı ile ilgili Bir Rîsâlesi \" başlığı ile Türkçeye çevirip neşretmiştir.\r\nMakâle fî emârâti'ikbâl ve'd-devle. Mahmut Kaya \" İkbâl ve Devlete Kavuşmanın Belirtileri \" başlığı ile Türkçeye tercüme edip yayınlamıştır. İslam Filozoflarından Felsefe Metinleri. (İstanbul 2003. s. 101-103)\r\nMakâle fîmâ ba'de't-tabî'a.\r\nEt-Tıbbü'r- rûhânî. Hüseyin Karaman Ruh Sağlığı adıyla Türkçeye çevirmiştir.(İstanbul 2004)\r\nEs-Sîretü'l-felsefiyye. Mahmut Kaya \" Filozofça Yaşama \" başlığıyla Türkçeye tercüme etmiştir. Felsefe arşivi, sy. 27, (İstanbul 1991, s.91-201)",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "216",
"text": "11"
}
],
"id": 1204,
"question": "El-Hâvi kaç dile çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "105",
"text": "elli dokuz"
}
],
"id": 1205,
"question": "Razi'nin eserlerinden kaçı günümüze ulaşmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "51",
"text": "iki yüzden fazla"
}
],
"id": 1206,
"question": "Razi'nin kaç eseri vardır?"
}
]
}
] |
Halil İnalcık
|
[
{
"context": "Halil İnalcık (7 Eylül 1916, İstanbul - 25 Temmuz 2016, Ankara) Türk tarih profesörü.\r\n\r\nEserleriyle Osmanlı-Türk tarihine hem siyasî ve ekonomik konularda hem de kültür ve medeniyet tarihi alanında orijinal katkılarda bulunmuş bir bilim adamıdır. Tüm Balkan dillerine ve Arapçaya çevrilmiş olan \"The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600\" ve \"An Economic and Social History of the Otoman Empire\" gibi kitapları dünya üniversitelerinde başlıca ders kitabı olarak kullanılmaktadır. Tarih alanındaki üstün çalışmaları ve yetiştirdiği öğrenciler sebebiyle Şeyh-ûl Müverrihin (Tarihçilerin şeyhi) ve Tarihçilerin Kutbu gibi isimlerle de anılmıştır. İnalcık, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde 32 yıl hizmet verdikten sonra 1972 yılında Chicago Üniversitesi'nde Osmanlı Tarihi Kürsüsünü, 1993 yılında Bilkent Üniversitesi'nde Tarih Bölümünü kurmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "123",
"text": "hem siyasî ve ekonomik konularda hem de kültür ve medeniyet tarihi alanında"
}
],
"id": 1207,
"question": "Halil İnalcık'ın eserleri Osmanlı-Türk tarihine hangi alanlarda katkı sağlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "809",
"text": "1993 yılında"
}
],
"id": 1208,
"question": "Bilkent Üniversitesi'nde Tarih Bölümü ne zaman kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "745",
"text": "1972 yılında"
}
],
"id": 1209,
"question": "Chicago Üniversitesi'nde Osmanlı Tarihi Kürsüsü hangi yılda kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "715",
"text": "32 yıl"
}
],
"id": 1210,
"question": "Halil İnalcık Ankara Üniversitesi'nde kaç yıl görev almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "679",
"text": "Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde"
}
],
"id": 1211,
"question": "Halil İnalcık Ankara Üniversitesi'nin hangi fakültesinde görev almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "558",
"text": "Şeyh-ûl Müverrihin (Tarihçilerin şeyhi) ve Tarihçilerin Kutbu "
}
],
"id": 1212,
"question": "Halil İnalcık tarih alanındaki çalışmaları sonucunda ne gibi ünvanlar elde etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "296",
"text": "\"The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600\" ve \"An Economic and Social History of the Otoman Empire\""
}
],
"id": 1213,
"question": "Halil İnalcık'ın dünya üniversitelerinde ders kitabı olarak kullanılan eserleri nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "248",
"text": "Tüm Balkan dillerine ve Arapçaya"
}
],
"id": 1214,
"question": "An Economic and Social History of the Otoman Empire hangi dillere çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "247",
"text": " Tüm Balkan dillerine ve Arapçaya"
}
],
"id": 1215,
"question": "The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600 hangi dillere çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "163",
"text": "kültür ve medeniyet tarihi"
}
],
"id": 1216,
"question": "Halil İnalcık'ın çalışma alanı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "56",
"text": "Ankara"
}
],
"id": 1217,
"question": "Halil İnalcık'ın ölüm yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "29",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 1218,
"question": "Halil İnalcık'ın doğum yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "40",
"text": "25 Temmuz 2016"
}
],
"id": 1219,
"question": "Halil İnalcık'ın ölüm tarihi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "15",
"text": "7 Eylül 1916"
}
],
"id": 1220,
"question": "Halil İnalcık'ın doğum tarihi nedir?"
}
]
}
] |
Halil İnalcık - Yaşamı
|
[
{
"context": "1916'da İstanbul'da dünyaya geldi. Babası Kırım göçmenlerinden Seyit Osman Nuri Bey, annesi Ayşe Bahriye Hanım'dır. Ailesi, 1924 yılında Ankara'ya yerleşti.\r\n\r\n1923-1930 arasında Ankara Gazi Mektebi'nde, bir yıl Sivas Muallim Mektebi’ne devam etti. Orta tahsilini 1931’de Ankara’da Gazi Muallim Mektebi'nde tamamladıktan sonra Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi'nde lise tahsiline devam etti. 1936 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yeni Çağ Tarihi bölümünde yüksek öğrenimine başladı. 1940 yılında mezun olduktan sonra fakültede asistan olarak kaldı.\r\n\r\n1942 yılında Tanzimat ve Bulgar Meselesi adlı doktora tezini verdi. 1943’te Viyana’dan ‘Büyük Ricat’e Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı başlıklı teziyle doçentliğe atandı. 1945’te AÜDTCF Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden Şevkiye Işıl hanımla evlendi. Bu evlilikten kızı Günhan dünyaya geldi.\r\n\r\nUzun yıllar aynı fakültede Osmanlı ve Avrupa tarihi üzerine dersler veren İnalcık, 1947'de Türk Tarih Kurumu (TTK) üyeliğine seçildi. 1949'da İngiltere'ye giderek British Museum’da Türkçe yazmalar üzerinde çalıştı ve Calendar of State Papers serisinde Osmanlı tarihine ait kayıtları topladı. Public Record Office’te Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili kaynak taraması yaptı. 1951 yılında Türkiye'ye döndü.\r\n\r\n1951'in yazında Bursa Şer'iyye Sicilleri üzerine çalışmaya başladı. Girişimleri sonucu siciller, Topkapı Sarayı'ndaki atölyede ciltlenip temizlenerek tekrar Bursa’ya gönderildi. İnalcık, Haziran 1952'te Viyana Bozgun Yıllarında Osmanlı-Kırım Hanlığı İşbirliği teziyle profesörlük unvanı aldı.\r\n\r\nColumbia, Princeton, Pennsylvania, Harvard Üniversitelerinde ziyaretçi profesör olarak dersler veren İnalcık, 1972 Ankara Üniversitesinden emekli olarak Chicago Üniversitesinde Osmanlı Tarihi Kürsüsünü kurdu. 1973 yılında kitabı The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600 yayımlandı.\r\n\r\nİnalcık, Osmanlı/Türk tarihi araştırmalarının ortaya koyduğu yeni bilgi ve bulguların en üst düzeyde paylaşılıp tartışılması için “International Association for Social and Economic History of Turkey” adlı uluslararası bir birlik kurdu, ilk 1977'de Hacettepe Üniversitesi'nde olmak üzere 11 uluslararası kongrenin toplanmasına öncülük etti.\r\n\r\n1986 yılında Chicago Üniversitesinden de emekliye ayrıldı ve 1993 yılında Bilkent Üniversitesi’nde Tarih Bölümünü kurdu. 23 yıl boyunca Bilkent Üniversitesi Osmanlı Tarihi Bölümü'nde yüksek lisans ve doktora öğrencilerine seminer dersi verdi.\r\n\r\n2003 yılında Bilkent Üniversitesi’nde Halil İnalcık Center for Ottoman Studies adlı bir merkez kurdu. Halil İnalcık, yıllardan beri çeşitli arşivlerden topladığı belge ve defterlerin kopyalarını, yarım kalmış araştırma metinlerini, 1000’den fazla ayrıbasımı ve diğer materyalleri bu merkeze bağışlamıştır.\r\n\r\nİnalcık, çok iyi düzeyde Osmanlı Türkçesi, iyi düzeyde; İngilizce, Fransızca, Almanca, orta düzeyde de; Arapça, Farsça ve İtalyanca biliyordu. Dünyanın çeşitli üniversitelerinden çok sayıda fahri doktora tevcih edilen İnalcık, 20. yüzyıl sona ererken Cambridge'de bulunan Uluslararası Biyografi Merkezi tarafından dünyada sosyal bilimler alanında sayılı 2000 bilim adamı arasında gösterilmiştir. \r\n \r\nHayatı ve tarihçiliğini anlattığı Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık Kitabı adlı söyleşi kitabı Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'ndan 2005 yılında yayımlanmıştır.\r\n\r\nAvrasiya Akademiyasının kurucu üyelerinden birisi idi.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "3310",
"text": "2005 "
}
],
"id": 1221,
"question": "Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık Kitabı hangi tarihte yayımlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "3269",
"text": "Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları"
}
],
"id": 1222,
"question": "Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık Kitabı hangi yayın evi tarafından basılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2783",
"text": "çok iyi düzeyde Osmanlı Türkçesi, iyi düzeyde; İngilizce, Fransızca, Almanca, orta düzeyde de; Arapça, Farsça ve İtalyanca"
}
],
"id": 1223,
"question": "Halil İnalcık hangi dilleri bilmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1255",
"text": "1951"
}
],
"id": 1224,
"question": "Halil İnalcık hangi yılda Türkiye'ye dönmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1064",
"text": "Türkçe yazmalar"
}
],
"id": 1225,
"question": "Halil İnalcık British Museum'da ne üzerine çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "513",
"text": "1940"
}
],
"id": 1226,
"question": "Halil İnalcık yüksek öğrenimini hangi yılda tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "8",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 1227,
"question": "Halil İnalcık'ın doğum yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "595",
"text": "Tanzimat ve Bulgar Meselesi"
}
],
"id": 1228,
"question": "Halil İnalcık'ın doktora tezinin başlığı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "327",
"text": "Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi"
}
],
"id": 1229,
"question": "Halil İnalcık hangi lisede okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "92",
"text": "Ayşe Bahriye Hanım"
}
],
"id": 1230,
"question": "Halil İnalcık'ın annesi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "63",
"text": "Seyit Osman Nuri Bey"
}
],
"id": 1231,
"question": "Halil İnalcık'ın babası kimdir?"
}
]
}
] |
Halil İnalcık - Ölümü
|
[
{
"context": "Halil İnalcık çoklu organ yetmezliği nedeniyle 25 Temmuz 2016 tarihinde saat 19.10'da Ankara'da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Ölümünün ardından Bilkent ve Ankara Üniversitesi'nde tören düzenlendi. Cenazesi Bakanlar Kurulu kararı ile Fatih Sultan Mehmet'in de türbesinin bulunduğu Fatih Camii Haziresi'ne defnedildi.\r\n\r\nÖlümünün ardından birçok yerde anma törenleri düzenlenen İnalcık için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatı ile özel bir kabir yapıldı. Geleneksel Osmanlı kabirleri tarzında düzenlenen İnalcık'ın “ulema kabri” 22 Temmuz 2017'de tamamlandı. Mermerden yapılan kabrin yazma ve motifleri altın varak ile süslendi.\r\n\r\nKabir düzenlenmesinde Ahmed Cevdet Paşa'nın kabri örnek alındı. Koordineyi İstanbul Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile İstanbul Valiliği üstlendi ve finansal destek İstanbul Türbeler Derneğince verildi. Kabrin üzerine ayak ve baş kısmında olmak üzere iki silindir (“üstüvânî”) dikildi. Taşları Semih İrteş imal ettirirken ayak kısmındaki silindirin klâsik tezyinatını Sabri Mandıracı yazdı. Mandıraca'nın çalışması el ile işlendi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "677",
"text": "Ahmed Cevdet Paşa'nın"
}
],
"id": 1232,
"question": "Halil İnalcık'ın kabri kimin kabrinden esinlenerek yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "294",
"text": "Fatih Camii Haziresi"
}
],
"id": 1233,
"question": "Halil İnalcık'ın mezarı nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "86",
"text": "Ankara"
}
],
"id": 1234,
"question": "Halil İnalcık'ın ölüm yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "25 Temmuz 2016 tarihinde saat 19.10'da"
}
],
"id": 1235,
"question": "Halil İnalcık ne zaman ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": "çoklu organ yetmezliği"
}
],
"id": 1236,
"question": "Halil İnalcık'ın ölüm nedeni nedir?"
}
]
}
] |
İbn Rüşd
|
[
{
"context": "İbn Rüşd (; Künyesi Ebū'l-Velīd Muḥammed ibn Aḥmed ibn Muḥammed ibn Rüşd ابوالوليد محمد بن احمد بن محمد بن رشد; Latince: Averroes, d. 14 Nisan 1126 - ö. 10 Aralık 1198), Endülüslü-Arap felsefeci, hekim, fıkıhçı, matematikçi ve tıpçı. Kurtuba'da doğdu ve Marakeş, Fas'ta öldü. İbn Rüşd'e göre biricik filozof Aristo'ydu.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "308",
"text": "Aristo"
}
],
"id": 1237,
"question": "İbn Rüşd'e göre kim filozof ünvanına layıktır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "254",
"text": "Marakeş, Fas"
}
],
"id": 1238,
"question": "İbn Rüşd'ün ölüm yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "234",
"text": "Kurtuba'da "
}
],
"id": 1239,
"question": "İbn Rüşd'ün doğum yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "185",
"text": "felsefeci, hekim, fıkıhçı, matematikçi ve tıpçı"
}
],
"id": 1240,
"question": "İbn Rüşd hangi alanlarda çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "153",
"text": "10 Aralık 1198"
}
],
"id": 1241,
"question": "İbn Rüşd'ün ölüm tarihi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "134",
"text": "14 Nisan 1126"
}
],
"id": 1242,
"question": "İbn Rüşd ne zaman doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "170",
"text": "Endülüslü"
}
],
"id": 1243,
"question": "İbn Rüşd nerelidir?"
}
]
}
] |
İbn Rüşd - Önemi
|
[
{
"context": "İbn Rüşd, en çok Aristo'nun eserlerinden yaptığı, bugün Batı'da pek çoğu unutulmuş Arapçaya tercümeleri ve şerhleriyle ünlüdür. 1150'den önce Avrupa'da Aristo'nun eserlerinin birkaç tercümesinden başkası yoktu ve bunlar da din adamlarınca rağbet görüp incelenmiyordu. Batı'da Aristo'nun mirasının yeniden keşfedilmesi, İbn Rüşd'ün eserlerinin 12. yüzyıl başlarında Latinceye tercümesiyle başlamıştır.\r\n\r\nİbn-i Rüşd'ün Aristo üzerine çalışmaları otuz yıllık bir dönemi kapsar ve bu dönem içinde erişemediği \"Politika\" dışında bütün eserlerine şerhler yazmıştır. Eserlerinin İbranice tercümeleri de İbrani Felsefesi üzerinde kalıcı bir etki bırakmıştır. İbn-i Rüşd'ün düşünceleri, Hristiyan skolastik gelenekten Aristo'nun mantık çalışmalarına değer veren Brabantlı Siger, Thomas Aquinas ve Dacialı Boetius gibi Paris Üniversitesi öğretim görevlileri tarafından özümsenmişti. Thomas Aquinas gibi meşhur skolastik filozoflar, ona ismi yerine \"Şârih\" (Yorumcu) ve Aristo'ya da \"Filozof\" diyerek yüksek derecede önem veriyorlardı. İslâm dünyasında bir okul bırakmamış ve ölümü Endülüs'teki serbest düşünce hayatının sonuna işaret etmiştir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "939",
"text": "\"Şârih\" (Yorumcu)"
}
],
"id": 1244,
"question": "İbn Rüşd'ün skolastik filozoflarca verilen lakabı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "810",
"text": "Paris Üniversitesi"
}
],
"id": 1245,
"question": "Brabantlı Siger hangi üniversitede görev yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "507",
"text": "Politika"
}
],
"id": 1246,
"question": "İbn-i Rüşd, Aristo'nun hangi eserine şerh yazmamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "445",
"text": "otuz yıl"
}
],
"id": 1247,
"question": "İbn-i Rüşd, Aristo üzerine ne kadar süre çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "319",
"text": "İbn Rüşd'ün eserlerinin 12. yüzyıl başlarında Latinceye tercümesiyle"
}
],
"id": 1248,
"question": "Batı'da Aristo'nun mirasının yeniden keşfedilmesi hangi olayla olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "17",
"text": "Aristo'nun "
}
],
"id": 1249,
"question": "İbn Rüşd kimin eserlerini Arapça'ya çevirmiştir?"
}
]
}
] |
Edebiyatta İbn Rüşd
|
[
{
"context": "Orta Çağ'ın Avrupalı skolastiklerinin kendisine gösterdikleri saygıdan ötürü Dante, İbn Rüşd'ü İlahi Komedya'da diğer büyük pagan filozoflarla beraber \"iltifatın üne borçlu olunduğu\" Limbo'da göstermiştir.\r\n\r\nVictor Hugo'nun, Quasimodo ile Esmeralda'nın talihsiz öyküsünün anlattığı, Notre Dame'ın Kamburu adlı eserinde, bilimle hukukun kaynaklarına değinildiği bir bölümde, İbn Rüşd referans verilir. Avrupa'da bilinen adıyla Avveroes ismiyle anılır.\r\n\r\nJames Joyce'un Ulysess adlı eserinde ve Jorge Luis Borges'un La Busca de Averroes (Averroes'in Arayışı) eserinde de, İbn Rüşd anılır.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "516",
"text": "La Busca de Averroes (Averroes'in Arayışı)"
}
],
"id": 1250,
"question": "Jorge Luis Borges'un hangi eserinde İbn Rüşd'den bahsedilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "455",
"text": "James Joyce"
}
],
"id": 1251,
"question": "Ulysess adlı eser kime aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "283",
"text": " Notre Dame'ın Kamburu "
}
],
"id": 1252,
"question": "Victor Hugo'nun hangi eserinde İbn Rüşd'e referans verilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "226",
"text": "Quasimodo ile Esmeralda'nın talihsiz öyküsü"
}
],
"id": 1253,
"question": "Notre Dame'ın Kamburu adlı eserin konusu nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "209",
"text": "Victor Hugo'nun"
}
],
"id": 1254,
"question": "Notre Dame'ın Kamburu kimin eseridir?"
}
]
}
] |
İbn Rüşd - Eserleri
|
[
{
"context": "İbn Rüşd'ün siyaset, din, hukuk, tıp ve felsefenin pek çok alanında 150'den fazla eser kaleme aldığı bilinmektedir. Özellikle Aristo'nun Organon külliyatı üzerine yazdığı pek çok şerh vardır. Bu şerhlerin boyutları küçük, orta ve büyük olmak üzere üç çeşittir. Küçük ve orta şerhler, ekseriya eserin tamamının şerhi olmamakla beraber bâzı kapalı ifadelerin sayfalar boyu analiz edildiği çalışmalardır. Biz burada İbn Rüşd'ün eserlerinin çokluğunun yanında birçok dile tercüme edildiğini de göz önünde bulundurarak çalışmaları hakkındaki bilgileri ayrıntısıyla aktaracağız.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "126",
"text": "Aristo'nun"
}
],
"id": 1255,
"question": "Organon külliyatı kimin eseridir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "68",
"text": "150'den fazla"
}
],
"id": 1256,
"question": "İbn Rüşd'ün kaç adet eseri vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "12",
"text": "siyaset, din, hukuk, tıp ve felsefenin pek çok alanında"
}
],
"id": 1257,
"question": "İbn Rüşd'ün hangi alanlarda eseri vardır?"
}
]
}
] |
Îsâġūcî
|
[
{
"context": "İbn Rüşd, Îsâġūcî adıyla Organon'un altı kitaplık külliyatına giriş mahiyetinde bir eser kaleme almıştır. Benzeri bir örneği İbn Sina'nın Şifa Külliyatı'na yazdığı el-Medhal isimli çalışmada görmekteyiz. İbn Rüşd bu eser için iki şerh kaleme almış, bunlardan eż-Żarûrî fi’l-manŧıķ adlı özetin İbrânî harfleriyle Arapça metninin iki nüshası günümüze ulaşmış, ancak İbrânîce ve Latince tercümeleri kaybolmuştur.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "364",
"text": "İbrânîce ve Latince "
}
],
"id": 1258,
"question": "eż-Żarûrî fi’l-manŧıķ'ın hangi dillerdeki çevirileri günümüze ulaşmamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "203",
"text": " İbn Rüşd "
}
],
"id": 1259,
"question": "eż-Żarûrî fi’l-manŧıķ kimin eseridir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "164",
"text": "el-Medhal"
}
],
"id": 1260,
"question": "İbn Sina'nın Şifa Külliyatı için yazdığı çalışmanın adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "10",
"text": "Îsâġūcî "
}
],
"id": 1261,
"question": "İbn Rüşd'ün Organon'un külliyatına giriş olarak yazdığı eserin adı nedir?"
}
]
}
] |
Telħîśu medħali furfuryus
|
[
{
"context": "Telħîśu medħali furfuryus adını taşıyan ve yukarıdaki eser üzerine yaptığı orta hacimde bir şerh kaleme almıştır. William de Lune tarafından Averrois, Commentarium medium. Super libri introductionum Porphyrii adıyla Latinceye tercüme edilen bu şerhin bir de İbrânîce tercümesi bulunmaktadır. Her iki tercüme Jacob Mantino tarafından yayımlanmıştır (Venedik, 1560). Herbert A. Davidson, Latince ve İbrânîce çevirilere dayanarak eseri İngilizce’ye tercüme edip “Corpus Commentariorum Averrois in Aristotelem” serisi içerisinde neşretmiştir\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "458",
"text": " “Corpus Commentariorum Averrois in Aristotelem”"
}
],
"id": 1262,
"question": "Super libri introductionum Porphyrii adlı eserin İngilizce çevirisi hangi seri içinde yer almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "365",
"text": "Herbert A. Davidson"
}
],
"id": 1263,
"question": "Super libri introductionum Porphyrii adlı eserin İngilizce çevirisi kim tarafından yayımlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "358",
"text": "1560"
}
],
"id": 1264,
"question": "Super libri introductionum Porphyrii adlı eserin Latince ve İbranice çevirileri ne zaman yayımlanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "308",
"text": "Jacob Mantino"
}
],
"id": 1265,
"question": "Super libri introductionum Porphyrii adlı eserin Latince ve İbranice çevirileri kim tarafından yayımlanmıştır?"
}
]
}
] |
İbn Tağrıberdî
|
[
{
"context": "İbn Tağrıberdî (Yûsuf bin Tagrîberdî bin Abdullah ez-Zâhirî) (d. 1410, Kahire- ö. 5 Haziran 1470- Kahire), Memlûk Sultanlığı'nda yaşamış Mısırlı tarihçi, şair, müzisyen.\r\n\r\nMısır tarihçiliğinin altın devri sayılan XV. yüzyılın en başarılı tarihçilerinden biridir. Aynı zamanda Arapça ve Türkçe şiirler yazan bir şair ve zamanın meşhur müzisyenlerinden birisidir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "277",
"text": "Arapça ve Türkçe"
}
],
"id": 1266,
"question": "İbn Tağrıberdî hangi dillerde şiir yazmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "145",
"text": "tarihçi, şair, müzisyen"
}
],
"id": 1267,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin çalışma alanları nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "137",
"text": "Mısırlı "
}
],
"id": 1268,
"question": "İbn Tağrıberdî nerelidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "81",
"text": " 5 Haziran 1470"
}
],
"id": 1269,
"question": "İbn Tağrıberdî ne zaman ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "65",
"text": "1410"
}
],
"id": 1270,
"question": "İbn Tağrıberdî ne zaman doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "71",
"text": "Kahire"
}
],
"id": 1271,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin ölüm yeri neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "71",
"text": "Kahire"
}
],
"id": 1272,
"question": "İbn Tağrıberdî nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "16",
"text": "Yûsuf bin Tagrîberdî bin Abdullah ez-Zâhirî"
}
],
"id": 1273,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin asıl adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Havâdisü'd-Duhûr fî Mede'l-Eyyâm ve'ş-Şuhûr,1436 yılından sonraki olayları kapsayan eserdir. Bu eserde de Nil’in akış rejimi ve gündelik hayata dair bazı bilgilere yer verilmiştir. İstanbul kütüphanelerindeki tek yazması Ayasofya Kütüpahnesi’ndedir.\r\n el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî, Safedî'nin “el-Vâfî bi'l-Vefeyât”ına zeyl olarak yazılmış yedi ciltlik eserdir; son cildi “Kitabü’l-Künâ” adıyla bilinir. 1252’den 1458 yılına kadar yaşayan 3000'e yakın sultan, emîr,âlim, şair ve sahalarında meşhur olan kişinin hal tercümeleri alfabetik olarak yer alır. Biyografisi verilenler arasında bazı kadınlar da vardır. Eserin bir nüshası, Topkapı Sarayı Kütüphanesi’ndedir.\r\nMevridü'l-Letâfe fî men Veliye's-Saltana ve'l-Hilâfe, halifelik ve sultanlık yapmış olan 143 şahsın hal tercümesini içine alır. İstanbul kütüphanelerinde çeşitli yazmaları bulunur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "356",
"text": "yedi ciltlik eserdir"
}
],
"id": 1274,
"question": "el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî kaç ciltlik bir eserdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "221",
"text": "Ayasofya Kütüpahnesi’ndedir"
}
],
"id": 1275,
"question": "Havâdisü'd-Duhûr fî Mede'l-Eyyâm ve'ş-Şuhûr istanbulda hangi kütüphanede bulunur?"
}
]
},
{
"context": "İbn Tağrıberdî (Yûsuf bin Tagrîberdî bin Abdullah ez-Zâhirî) (d. 1410, Kahire- ö. 5 Haziran 1470- Kahire), Memlûk Sultanlığı'nda yaşamış Mısırlı tarihçi, şair, müzisyen.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "16",
"text": "Yûsuf bin Tagrîberdî bin Abdullah ez-Zâhirî"
}
],
"id": 1276,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin tam adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "107",
"text": "Memlûk Sultanlığı'nda"
}
],
"id": 1277,
"question": "İbn Tağrıberdî nerede yaşamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "160",
"text": "müzisyen"
}
],
"id": 1278,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin mesleği nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "137",
"text": "Mısırlı"
}
],
"id": 1279,
"question": "İbn Tağrıberdî nerelidir?"
}
]
},
{
"context": "Mısır tarihçiliğinin altın devri sayılan XV. yüzyılın en başarılı tarihçilerinden biridir. Aynı zamanda Arapça ve Türkçe şiirler yazan bir şair ve zamanın meşhur müzisyenlerinden birisidir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "Türkçe"
}
],
"id": 1280,
"question": "İbn Tağrıberdî şiirlerini hangi dillerde yazar?"
}
]
},
{
"context": "1410 yılında Kahire’de dünyaya geldi. Babası, Memluk Sultanı Berkuk’un ilk yıllarında onun Anadolu memlukü olan ve daha sonra azad edilerek Sultanın en güvendiği emirler arasına giren Emîr Seyfeddin Tağrıberdî’dir. Milliyeti kesin olarak bilinmemekle birlikte isminin Türkçe olması (Tanrıberdi/Tanrıbirdi, “Tanrıverdi”) Türkçeyi ve Türk tarihini çok iyi bilmesinden ötürü Türk asıllı olduğu ileri sürülmüş ancak kesinlik kazanmamıştır. Kimi kaynaklara göre annesi ise Sultan Berkuk’un Türk cariyelerinden birisidir. Sultan Berkuk devrinde Halep Naibi olan babası, onun ölümünden sonra tahta geçen oğlu Farac döneminde ise Şam Naibi olmuş; kızı Hond Fatima’yı Sultan Farac ile evlendirmişti.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "46",
"text": "Memluk Sultanı Berkuk’un ilk yıllarında onun Anadolu memlukü olan ve daha sonra azad edilerek Sultanın en güvendiği emirler arasına giren Emîr Seyfeddin Tağrıberdî’dir"
}
],
"id": 1281,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin babası kimdir?"
}
]
},
{
"context": "1412’de babasını kaybeden İbn Tağrıberdi, Kahire’de ablası Hacer’in eşi olan alim İbnü’l-Adîm’in ve onun ölümü üzerine ablasının yeni eşi Şâfiî başkadısı Celâleddin Abdurrahman b. Ömer el-Bulkīnî’nin himayesinde yetişti. El-bukini, tahsilini yönlendirmesine rağmen mezhebini değiştirmesini istemedi; devrin Hanefi alimlerinden dersler alarak yetişti. Dinî ilimlerin yanı sıra tasavvuf, astronomi, tıp, matematik ve musikiyle ilgilendi. Farsça ve Türkçe öğrendi. Aldığı dersler içinde en çok tarihi seven Tağrıberdi, bu alana yöneldi. Dönemin meşhur tarihçileri Makrîzî ve El-Aynî’nin öğrencisi oldu. Onların ölümünden sonra sonra Mısır tarihçilerinin lideri durumuna geldi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "491",
"text": "tarihi"
}
],
"id": 1282,
"question": "İbn Tağrıberdî hangi dersi en çok sevdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "436",
"text": "Farsça ve Türkçe"
}
],
"id": 1283,
"question": "İbn Tağrıberdî hangi dilleri öğrendi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "415",
"text": "musikiyle"
}
],
"id": 1284,
"question": "İbn Tağrıberdî dini ilimlerden başka nelerle uğraştı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "300",
"text": "devrin Hanefi alimlerinden"
}
],
"id": 1285,
"question": "İbn Tağrıberdî kimlerden ders aldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "119",
"text": "ablasının yeni eşi Şâfiî başkadısı Celâleddin Abdurrahman b. Ömer el-Bulkīnî’nin"
}
],
"id": 1286,
"question": "İbn Tağrıberdî kimlerin himayesinde yetişti?"
}
]
},
{
"context": "Memlûk sultanları ve büyük devlet ricaliyle iyi ilişkiler kurması sayesinde maddi bakımdan rahat bir yaşamı oldu. Hayatı boyunca Barsbay, Çakmak, İnal ve Hoşkadem gibi sultanlarla sık sık görüştüğü, sarayda düzenlenen çeşitli etkinliklere, av partilerine, bilim adamı ve sanatçıların toplantılarına katıldığı bilinir. Kimi kaynaklarda sefirlik ve hâs nâzırlık gib görevlerde bulunduğu belirtilir ancak bu konuda fazla bilgi yoktur. Bir rivayete göre, Mısır Sultanının Fatih Sultan Mehmed’e yazdığı mektupları kaleme almıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "129",
"text": "Barsbay, Çakmak, İnal ve Hoşkadem"
}
],
"id": 1287,
"question": "İbn Tağrıberdî hangi sultanlarla görüşmüştür?"
}
]
},
{
"context": "Ömrünün son yıllarında Kahire’de Melik Eşref İnal türbesinin yakınına büyük bir türbe yaptırıp, kitaplarını ve yazdığı eserleri oraya vakfetti. 5 Haziran 1470’te kulunç hastalığından Kahire’de hayatını kaybetti. Eşref İnal türbesi yakınındaki kendi türbesine defnedildi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "23",
"text": "Kahire’de"
}
],
"id": 1288,
"question": "İbn Tağrıberdî nerede vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "144",
"text": "5 Haziran 1470’te "
}
],
"id": 1289,
"question": "İbn Tağrıberdî hangi tarihte vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "162",
"text": "kulunç hastalığından"
}
],
"id": 1290,
"question": "İbn Tağrıberdî hangi hastalıktan vefat etmiştir?"
}
]
},
{
"context": "en-Nücûmü'z-Zâhire fî Mülûki Mısr ve'l-Kâhire, Mısır tarihini, 641 yılındaki fetihten itibaren sekizbuçuk asırlık dönemini anlatır. Yazar, bizzat şahit olduğu şahit olduğu Sultan Ferec ve Sultan Kayıtbay zamanının âdeta günlüğünü tutmuştur. Tağırberdi bu eserde fetihten itibaren her yılın olaylarının sonunda Nil sularının kabarma ve çekilme durumunu verdiği için “Nil nehri tarihçisi” unvanını kazanmıştır. Eser, Mısır’ın Osmanlılar tarafından fethinden sonra bu eser Yavuz Sultan Selim’in emriyle İstanbul'a götürülmüş ve Kemal Paşazâde tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Eserin bir yazması Ayasofya Kütüphanesi'ndedir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "525",
"text": "Kemal Paşazâde tarafından"
}
],
"id": 1291,
"question": "en-Nücûmü'z-Zâhire fî Mülûki Mısr ve'l-Kâhire kim tarafından Türkçeye çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "366",
"text": "Nil nehri tarihçisi"
}
],
"id": 1292,
"question": "Tağırberdi'nin Nil sularının kabarma ve çekilme durumunu verdiği için kazandığı ünvanı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "47",
"text": "Mısır tarihini, 641 yılındaki fetihten itibaren sekizbuçuk asırlık dönemini "
}
],
"id": 1293,
"question": "en-Nücûmü'z-Zâhire fî Mülûki Mısr ve'l-Kâhire neleri konu alır"
}
]
},
{
"context": "ed-Delîlü'ş-Şâfî ‘ale’l-Menheli's-Sâfî, okuyucuya kolaylık sağlamak üzere yazarın ” el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî”eserine fihrist olarak hazırlanmıştır.\r\nel-Bahrü'z-Zâhir fî ‘Đlmi'l-Evâ'il ve'l-Evâhir, Adem peygamber'den Tağrıberdi’nin zamanına kadar gelen bir genel tarihtir; yıllara göre düzenlenmiştir. Eserin bazı kısımları günümüze gelebilmiştir. 652-690 yılları arasını konu alan kısmının yazma nüshası Paris Milli Kütüphanesi’ndedir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "84",
"text": "el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî”eserine fihrist olarak "
}
],
"id": 1294,
"question": "ed-Delîlü'ş-Şâfî ‘ale’l-Menheli's-Sâfî hangi amaçla yazılmışır?"
}
]
},
{
"context": "Nüzhetü'r-Re‘y fi't-Târîh, Yıl, ay, gün tertibine göre hazırlanmış bir eserdir. On ciltten fazla olduğu bilinir ancak günümüze IX. Cildi ulaşabilbilmiştir. Bir nüshası Oxford’daki Bodleian Kütüphanesi’ndedir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "127",
"text": "IX. Cildi"
}
],
"id": 1295,
"question": "Nüzhetü'r-Re‘y fi't-Târîh'in hangi cildi günümüze ulaşmıştır?"
}
]
}
] |
İbn Tağrıberdî - Yaşamı
|
[
{
"context": "1410 yılında Kahire’de dünyaya geldi. Babası, Memluk Sultanı Berkuk’un ilk yıllarında onun Anadolu memlukü olan ve daha sonra azad edilerek Sultanın en güvendiği emirler arasına giren Emîr Seyfeddin Tağrıberdî’dir. Milliyeti kesin olarak bilinmemekle birlikte isminin Türkçe olması (Tanrıberdi/Tanrıbirdi, “Tanrıverdi”) Türkçeyi ve Türk tarihini çok iyi bilmesinden ötürü Türk asıllı olduğu ileri sürülmüş ancak kesinlik kazanmamıştır. Kimi kaynaklara göre annesi ise Sultan Berkuk’un Türk cariyelerinden birisidir. Sultan Berkuk devrinde Halep Naibi olan babası, onun ölümünden sonra tahta geçen oğlu Farac döneminde ise Şam Naibi olmuş; kızı Hond Fatima’yı Sultan Farac ile evlendirmişti.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "622",
"text": "Şam Naibi"
}
],
"id": 1296,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin babasının Farac dönemindeki görevi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "539",
"text": "Halep Naibi"
}
],
"id": 1297,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin babasının Sultan Berkuk devrindeki görevi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "184",
"text": "Emîr Seyfeddin Tağrıberdî"
}
],
"id": 1298,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin babası kimdir?"
}
]
},
{
"context": "1412’de babasını kaybeden İbn Tağrıberdi, Kahire’de ablası Hacer’in eşi olan alim İbnü’l-Adîm’in ve onun ölümü üzerine ablasının yeni eşi Şâfiî başkadısı Celâleddin Abdurrahman b. Ömer el-Bulkīnî’nin himayesinde yetişti. El-bukini, tahsilini yönlendirmesine rağmen mezhebini değiştirmesini istemedi; devrin Hanefi alimlerinden dersler alarak yetişti. Dinî ilimlerin yanı sıra tasavvuf, astronomi, tıp, matematik ve musikiyle ilgilendi. Farsça ve Türkçe öğrendi. Aldığı dersler içinde en çok tarihi seven Tağrıberdi, bu alana yöneldi. Dönemin meşhur tarihçileri Makrîzî ve El-Aynî’nin öğrencisi oldu. Onların ölümünden sonra sonra Mısır tarihçilerinin lideri durumuna geldi.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "52",
"text": "ablası Hacer’in eşi olan alim İbnü’l-Adîm’in ve onun ölümü üzerine ablasının yeni eşi Şâfiî başkadısı Celâleddin Abdurrahman b. Ömer el-Bulkīnî’nin himayesinde"
}
],
"id": 1299,
"question": "İbn Tağrıberdi, Kahire’de kimlerin himayesinde yaşamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "560",
"text": " Makrîzî ve El-Aynî’nin "
}
],
"id": 1300,
"question": "İbn Tağrıberdi hangi tarihçilerin öğrencisi olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "375",
"text": " tasavvuf, astronomi, tıp, matematik ve musikiyle"
}
],
"id": 1301,
"question": " İbn Tağrıberdi dini ilimler dışında hangi alanlarla ilgilenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "59",
"text": "Hacer"
}
],
"id": 1302,
"question": " İbn Tağrıberdi'nin ablasının adı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Memlûk sultanları ve büyük devlet ricaliyle iyi ilişkiler kurması sayesinde maddi bakımdan rahat bir yaşamı oldu. Hayatı boyunca Barsbay, Çakmak, İnal ve Hoşkadem gibi sultanlarla sık sık görüştüğü, sarayda düzenlenen çeşitli etkinliklere, av partilerine, bilim adamı ve sanatçıların toplantılarına katıldığı bilinir. Kimi kaynaklarda sefirlik ve hâs nâzırlık gib görevlerde bulunduğu belirtilir ancak bu konuda fazla bilgi yoktur. Bir rivayete göre, Mısır Sultanının Fatih Sultan Mehmed’e yazdığı mektupları kaleme almıştır.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "129",
"text": "Barsbay, Çakmak, İnal ve Hoşkadem"
}
],
"id": 1303,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin görüşmüştüğü sultanların adları nelerdir?"
}
]
},
{
"context": "Ömrünün son yıllarında Kahire’de Melik Eşref İnal türbesinin yakınına büyük bir türbe yaptırıp, kitaplarını ve yazdığı eserleri oraya vakfetti. 5 Haziran 1470’te kulunç hastalığından Kahire’de hayatını kaybetti. Eşref İnal türbesi yakınındaki kendi türbesine defnedildi.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "23",
"text": "Kahire’de "
}
],
"id": 1304,
"question": "Melik Eşref İnal türbesi nerededir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "162",
"text": "kulunç hastalığından"
}
],
"id": 1305,
"question": "İbn Tağrıberdî'nin ölümü neden kaynaklanmıştır?"
}
]
},
{
"context": "el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî, Safedî'nin “el-Vâfî bi'l-Vefeyât”ına zeyl olarak yazılmış yedi ciltlik eserdir; son cildi “Kitabü’l-Künâ” adıyla bilinir. 1252’den 1458 yılına kadar yaşayan 3000'e yakın sultan, emîr,âlim, şair ve sahalarında meşhur olan kişinin hal tercümeleri alfabetik olarak yer alır. Biyografisi verilenler arasında bazı kadınlar da vardır. Eserin bir nüshası, Topkapı Sarayı Kütüphanesi’ndedir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "137",
"text": "Kitabü’l-Künâ"
}
],
"id": 1306,
"question": "el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî'nin son cildinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "104",
"text": "yedi "
}
],
"id": 1307,
"question": "el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî kaç ciltten oluşmaktadır?"
}
]
}
] |
İbn Tağrıberdî - Bazı Eserleri
|
[
{
"context": "ed-Delîlü'ş-Şâfî ‘ale’l-Menheli's-Sâfî, okuyucuya kolaylık sağlamak üzere yazarın ” el-Menhelü's-Sâfî ve'l-Müstevfî Ba‘de'l-Vâfî”eserine fihrist olarak hazırlanmıştır.\r\nel-Bahrü'z-Zâhir fî ‘Đlmi'l-Evâ'il ve'l-Evâhir, Adem peygamber'den Tağrıberdi’nin zamanına kadar gelen bir genel tarihtir; yıllara göre düzenlenmiştir. Eserin bazı kısımları günümüze gelebilmiştir. 652-690 yılları arasını konu alan kısmının yazma nüshası Paris Milli Kütüphanesi’ndedir.\r\nNüzhetü'r-Re‘y fi't-Târîh, Yıl, ay, gün tertibine göre hazırlanmış bir eserdir. On ciltten fazla olduğu bilinir ancak günümüze IX. Cildi ulaşabilbilmiştir. Bir nüshası Oxford’daki Bodleian Kütüphanesi’ndedir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "584",
"text": "IX. Cildi"
}
],
"id": 1313,
"question": "Nüzhetü'r-Re‘y fi't-Târîh'in kaç cildi günümüze ulaşmıştır?"
}
]
}
] |
Akdeniz Üniversitesi
|
[
{
"context": "Akademik çalışmaları baz alındığında en çok akademik makale veren 5. üniversitedir.\r\n\r\nKampüs'ünün geniş bir araziye sahip olması ve Konyaaltı sahiline 15 dakikalık mesafede olması ile Boğaziçi Üniversitesi'nden sonra Türkiye'nin en güzel ikinci kampüsü seçilmiştir. İlk yüz naklinin yapıldığı üniversite, tıp tarihinde bir devrim yaratmıştır.\r\n\r\n20 fakülte, 7 enstitü, 3 yüksekokul, 1 konservatuvar ve 11 meslek yüksekokulu olmak üzere toplam 42 birim barındırmaktadır. \r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "444",
"text": "42 "
}
],
"id": 1318,
"question": "Akdeniz Üniversitesi kaç birimden oluşmaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "185",
"text": "Boğaziçi Üniversitesi"
}
],
"id": 1319,
"question": " Türkiye'nin en güzel kampüsü hangi üniversiteye aittir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "66",
"text": "5"
}
],
"id": 1320,
"question": "Akdeniz Üniversitesi en çok akademik makale veren üniversiteler arasında kaçıncı sıradadır?"
}
]
}
] |
Akademik yıl
|
[
{
"context": "Akdeniz Üniversitesi'nde akademik yıl Güz ve Bahar dönemi olarak iki döneme ayrılmıştır. Güz dönemi Eylül-Ocak, Bahar dönemi Şubat-Haziran aylarını kapsamaktadır.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "124",
"text": " Şubat-Haziran"
}
],
"id": 1321,
"question": "Akdeniz Üniversitesi'nde bahar dönemi hangi tarihler arasındadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "100",
"text": "Eylül-Ocak"
}
],
"id": 1322,
"question": "Akdeniz Üniversitesi'nde güz dönemi hangi tarihler arasındadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "64",
"text": " iki"
}
],
"id": 1323,
"question": "Akdeniz Üniversitesi'nde akademik yıl kaç dönemdir?"
}
]
}
] |
Öğrenci işleri
|
[
{
"context": "Öğrencilerin kayıt, kabul, sınav ve değerlendirme işlemleri 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak çıkarılan Yüksek Öğrenim Kurulu kararlarına ve yönetmeliklerine göre yapılmaktadır. Bu konuda Öğrenci İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan kitapçık kayıt sırasında öğrencilere sunulmaktadır.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "215",
"text": "Öğrenci İşleri Dairesi Başkanlığı "
}
],
"id": 1324,
"question": "kayıt sırasında öğrencilere sunulan kitapçık hangi birim tarafından hazırlanmaktadır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "60",
"text": "2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak çıkarılan Yüksek Öğrenim Kurulu kararlarına ve yönetmeliklerine göre "
}
],
"id": 1325,
"question": "Öğrencilerin kayıt, kabul, sınav ve değerlendirme işlemleri neye göre yapılmaktadır?"
}
]
}
] |
Kayıtlar
|
[
{
"context": "Akdeniz Üniversitesi'ne giriş ve kayıtlarla ilgili her türlü başvuru, Öğrenci İşleri Dairesi Başkanlığı'na yapılır. Öğrenciler, her dönem başında ilan edilen süreler içinde kayıtlarını yenilemek zorundadırlar. Akdeniz Üniversitesi'nde her öğrencinin kendi bölümünden bir danışmanı vardır. Dönem kayıtlarında öğrenci, akademik danışmanına başvurabilir. Danışman, öğrencinin diğer sorunları ile de yakından ilgilenir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "70",
"text": "Öğrenci İşleri Dairesi Başkanlığı'na"
}
],
"id": 1326,
"question": "Akdeniz Üniversitesi'ne giriş ve kayıtlarla ilgili başvurular hangi birime yapılır?"
}
]
}
] |
Yatay geçiş
|
[
{
"context": "T.C. vatandaşları ve yabancı uyruklu öğrencilerin bir yüksek öğrenim kurumundan diğerine veya aynı üniversitenin bir bölümünden diğerine geçişleri Yüksek öğretim Kurulu'nca belirlenen \"Yüksek Öğretim Kurumları arasında öğrencilerin Yatay Geçiş Esasları\"na uygun olarak yapılır. Akdeniz Üniversitesi içinde fakülte, yüksek okul veya bölümler arasında yatay geçişler \"Yüksek Öğretim Kurumları Arasında Ön lisans ve Lisans Düzeyinde Yatay Geçiş Esaslarına İlişkin Yönetmelik\" çerçevesinde yapılır.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "365",
"text": "\"Yüksek Öğretim Kurumları Arasında Ön lisans ve Lisans Düzeyinde Yatay Geçiş Esaslarına İlişkin Yönetmelik\""
}
],
"id": 1327,
"question": " Akdeniz Üniversitesi içinde yatay geçişler hangi yönetmeliğe göre yapılır?"
}
]
}
] |
Şakir Kocabaş
|
[
{
"context": "1985’te yayınladığı \"İfadelerin Gramatik Ayrımı\" başlıklı kitabı \"düşünce\" türünde Yazarlar Birliği’nin ödülüne lâyık görüldü. 1985-90 yılları arasında Londra Üniversitesi’nde yapay zekâ alanında hazırladığı çalışmasıyla doktor unvanını hak etti. Doktora tezinin konusu “Bilginin işlevsel sınıflandırılması: bilimsel araştırma ve buluşlar üzerine uygulamalar/ Functional Categorization of Discovery\" idi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "127",
"text": "1985-90"
}
],
"id": 1328,
"question": "Şakir Kocabaş hangi yıllar arasında yapay zeka üzerine çalışmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "64",
"text": " \"düşünce\" türünde"
}
],
"id": 1329,
"question": "\"İfadelerin Gramatik Ayrımı\" başlıklı kitabı hangi türde ödül almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "152",
"text": "Londra Üniversitesi"
}
],
"id": 1330,
"question": "Şakir Kocabaş doktorasını hangi üniversiteden almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "176",
"text": "yapay zekâ "
}
],
"id": 1331,
"question": "Şakir Kocabaş doktora çalışmasını hangi alanda yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "83",
"text": "Yazarlar Birliği"
}
],
"id": 1332,
"question": "\"İfadelerin Gramatik Ayrımı\" hangi kurumdan ödül almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "21",
"text": "İfadelerin Gramatik Ayrımı"
}
],
"id": 1333,
"question": "Şakir Kocabaş'ın 1985'te yayınladığı kitabın adı nedir? "
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "271",
"text": "Bilginin işlevsel sınıflandırılması: bilimsel araştırma ve buluşlar üzerine uygulamalar/ Functional Categorization of Discovery"
}
],
"id": 1334,
"question": "Şakir Kocabaş'ın doktora tezinin konusu nedir?"
}
]
},
{
"context": "1991 yılında Türkiye’ye dönen Şakir Kocabaş, 2006 yılına kadar İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak çalışmış ve Tübitak Marmara Araştırma Merkezi’nde yapay zekâ bölümünün yöneticiliğini yaptı. Kocabaş’ın \"yapay zekâ\" hakkında 15’den fazla uluslararası makale ve konferans yayını bulunmaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "137",
"text": "Tübitak Marmara Araştırma Merkezi"
}
],
"id": 1335,
"question": "Şakir Kocabaş, hangi kurumda yapay zeka bölümünün yöneticiliğini yaptı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "63",
"text": "İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi"
}
],
"id": 1336,
"question": "1991 yılında Türkiye’ye dönen Şakir Kocabaş, 2006 yılına kadar hangi fakültede öğretim üyesi olarak çalışmıştır?"
}
]
}
] |
Muhibbe Darga
|
[
{
"context": "1965'te \"Hitit Bayram Ritüali Metinlerinde Huvaşi, Tarnu ve Kutsal Koruluk\" başlıklı doçentlik tezini bitirdi. Side dili üzerine önemli çalışmalar yaptı. 1973'te profesör oldu. Değirmentepe (Keban) kazılarına katıldı. 1975'te Türk Tarih Kurumu üyesi oldu. Ankara Müzesi Hitit tabletleri üzerine çalışmalar yaptı. 1978-1990 arasında Şemsiye Tepe (Elazığ) kazısına başkanlık etti. 1985 yılında emekli oldu.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "332",
"text": "Şemsiye Tepe (Elazığ) kazısına"
}
],
"id": 1337,
"question": "Muhibbe Darga 1978-1990 arasında hangi kazıya başkanlık etti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "9",
"text": "Hitit Bayram Ritüali Metinlerinde Huvaşi, Tarnu ve Kutsal Koruluk"
}
],
"id": 1338,
"question": "Muhibbe Darga'nın 1965'te bitirdiği doçentlik tezinin başlığı nedir?"
}
]
},
{
"context": "Türkiye'nin ilk kadın arkeologlarından biri olan Darga, hiyeroglif ve çivi yazısı konusunda dünyanın en önemli uzmanları arasındadır. Hitit kaynaklarını kullanarak kaleme aldığı en popüler eseri, \"Eski Anadolu Kadını\"dır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "197",
"text": "Eski Anadolu Kadını"
}
],
"id": 1339,
"question": "Darga'nın Hitit kaynaklarını kullanarak kaleme aldığı en popüler eserinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "70",
"text": "çivi yazısı"
}
],
"id": 1340,
"question": "Türkiye'nin ilk kadın arkeologlarından biri olan Darga, hangi konularda dünyanın en önemli uzmanları arasında yer alır?"
}
]
},
{
"context": "Arkeolog ve yazar Emine Çaykaranın kendisiyle yaptığı ayrıntılı bir söyleşiden oluşan biyografisi, 2002 yılında \"Arkeolojinin Delikanlısı Muhibbe Darga Kitabı\" adıyla neşredildi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "113",
"text": "Arkeolojinin Delikanlısı Muhibbe Darga Kitabı"
}
],
"id": 1341,
"question": "Emine Çaykara'nın Darga ile yaptığı söyleşiden oluşan biyografisi hangi isimle neşredildi?"
}
]
},
{
"context": "\"Muvattaliş Dillerindeki Tanrı Adları Üzerine Araştırmalar\" başlıklı doktora tezini 1947'de tamamladı. Asistanlık görevinden ayrıldı; 1947-1951 yıllarında Bossert başkanlığındaki Karatepe (Adana) keşif kazılarında yer aldı. 1958-1959'da Elazığ ve Muş'ta lise öğretmenliği yaptı. 1960'ta üniversitedeki asistanlık görevine döndü. Bölümünde Kültepe-Kaneş uygarlığı, Asur Koloni Çağı, Hitit sanatı ve Hitit dili ağırlıklı dersler verdi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "155",
"text": "Bossert başkanlığındaki Karatepe (Adana) keşif kazılarında"
}
],
"id": 1342,
"question": "Darga, 1947-1951 yıllarında hangi kazılarda yer aldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1",
"text": "Muvattaliş Dillerindeki Tanrı Adları Üzerine Araştırmalar"
}
],
"id": 1343,
"question": "Darga'nın 1947'de tamamladığı doktora tezinin başlığı nedir? "
}
]
},
{
"context": "Muhibbe Darga, ilk Türk seyyahlarından biri olan dedesi Mehmet Emin Bey'in anılarını 2009 yılında \"İstanbul'dan Asya-yı Vusta'ya Seyahat\" adıyla derledi. 2010 yılında \"Kazı başkanının karavanası\" isimli anıları yayımlandı.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "168",
"text": "Kazı başkanının karavanası"
}
],
"id": 1344,
"question": "2010 yılında Darga'nın anıları hangi isimle yayımlandı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "99",
"text": "İstanbul'dan Asya-yı Vusta'ya Seyahat"
}
],
"id": 1345,
"question": "Darga, 2009 yılında dedesi Mehmet Emin Bey'in anılarını hangi isimle derledi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "56",
"text": "Mehmet Emin Bey"
}
],
"id": 1346,
"question": "Darga'nın ilk Türk seyyahlardan biri olan dedesinin adı nedir?"
}
]
}
] |
İbn Bacce
|
[
{
"context": "Akılcı (rasyonalist) bir filozof olan İbn Bacce, Meşşailik takımının önemli ismi Farâbî'den fazlasıyla etkilenmiştir. Felsefe dışında astronomi, matematik ve musikî ile ilgilenmiştir. Bunların dışında tıp'ta döneminin uzmanlarından olmuştur. Metafizik ve felsefedeki çeşitli düşünceleri nedeniyle bazı gelenekçi dini otoriteler tarafından dinsizlikle suçlanmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "134",
"text": "astronomi"
}
],
"id": 1347,
"question": "İbn_Bacce, felsefe dışında hangi alanlarda ilgilenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "81",
"text": "Farâbî"
}
],
"id": 1348,
"question": "İnb_Bacce , Meşşailik takımından yer alan hangi isimden etkilenmiştir?"
}
]
}
] |
Devrim_(otomobil) - üretim
|
[
{
"context": "Devrim, Türkiye'de tasarlanan ve üretilen ilk otomobil. 1961 yılında, dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in talimatıyla, Eskişehir Demiryolu Fabrikasında, 129 günde üretildi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "155",
"text": "129"
}
],
"id": 1349,
"question": "Devrim, 1961 yılında kaç günde üretildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "121",
"text": "Eskişehir Demiryolu Fabrikasında"
}
],
"id": 1350,
"question": "Devrim, 1961 yılında nerede üretildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "77",
"text": " Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel"
}
],
"id": 1351,
"question": "Devrim, 1961 yılında kimin talimatıyla üretildi?"
}
]
}
] |
İbn_Bacce
|
[
{
"context": "İbn Bacce'nin Tanrı düşüncesi tasavvufi bir görüştür. Ayrıca ilahi bilgiye akıl ile ulaşabileceğini savunarak Gazzali düşüncesine karşı çıkmıştır. İbn Bacce'ye göre ilim elde etmenin tek aracı akıldır. Deney ile elde edilen bilginin, ilmin bir değeri yoktur. Bunlardan da anlaşılabileceği gibi filozof akla büyük önem verir ve felsefesi fazlasıyla akılcı bir karaktere sahiptir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "110",
"text": "Gazzali düşüncesine"
}
],
"id": 1352,
"question": "İlahi bilgiye akıl ile ulaşabileceğini savunan İbn_Bacce, hangi düşünceye karşı çıkmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "202",
"text": "Deney"
}
],
"id": 1353,
"question": "İbn_Bacce'ye göre hangi yöntem ile elde edilen bilginin, ilmin değeri yoktur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "75",
"text": "akıl"
}
],
"id": 1354,
"question": "İbn_Bacce'ye göre ilim elde etmenin tek aracı nedir?"
}
]
},
{
"context": "İbn Bacce'nin akılcı düşüncesi kendisinden sonra gelen iki büyük Endülüs'lü filozofu, İbn Tufeyl ve İbn Rüşd'ü, büyük oranda etkilemiştir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "85",
"text": " İbn Tufeyl ve İbn Rüşd'ü"
}
],
"id": 1355,
"question": "Hangi iki büyük Endülüs'lü filozof İbn_Bacce'den etkilenmiştir?"
}
]
},
{
"context": "Doğum tarihi tam olarak bilinmeyen İbn Bacce'nin Endülüs'teki Zaragoza (Saragosta) kentinde doğduğu bilinmektedir. Asıl adı Ebû Bekr Muhammed bin es-Saigdir. 1138 yılında Fas'ta vefat etmiştir. Hayatının ilk dönemlerine dair pek bir bilgi yoktur fakat sonraki dönemlerde yazdığı eserler sayesinde düşüncesi ve bilimsel araştırmaları bilinmektedir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "171",
"text": "Fas"
}
],
"id": 1356,
"question": "İbn_Bacce nerede vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "124",
"text": "Ebû Bekr Muhammed bin es-Saig"
}
],
"id": 1357,
"question": "İbn_Bacce'nin asıl adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "62",
"text": "Zaragoza"
}
],
"id": 1358,
"question": "İbn_Bacce nerede doğmuştur?"
}
]
}
] |
MAN 630
|
[
{
"context": "MAN 630 Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yaygın biçimde kullanılan 1958 model Batı Almanya üretimi 4x4 arazi kamyonu. 1958-1990 arasında 20.000 den fazla üretilmiştir. Kendisine saatte 67km hız sağlayan 8,275 litre hacimli 130 beygirlik 6 silindirli motora sahiptir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "69",
"text": "1958 model "
}
],
"id": 1359,
"question": "MAN 630 kaç modeldir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "205",
"text": "8,275 litre"
}
],
"id": 1360,
"question": "MAN 630'un motorunun hacmi ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "80",
"text": "Batı Almanya"
}
],
"id": 1361,
"question": "MAN 630 nerede üretilmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "170",
"text": "Kendisine saatte 67km hız sağlayan 8,275 litre hacimli 130 beygirlik 6 silindirli"
}
],
"id": 1362,
"question": "MAN 630'un motorunun özellikleri nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "7",
"text": " Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yaygın biçimde kullanılan 1958 model Batı Almanya üretimi 4x4 arazi kamyonu"
}
],
"id": 1363,
"question": "MAN 630 nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "139",
"text": "20.000 den fazla"
}
],
"id": 1364,
"question": "MAN 630, 1958-1990 arasında ne miktarda üretilmiştir?"
}
]
}
] |
MAN 630 - Teknik Özelikler
|
[
{
"context": "Ağırlığı : 13.000kg\r\nMaksimum taşıma kapasitesi: 5.000kg (Zivilvariante: 6.000kg)\r\nAzami Sürati : 67km/h\r\nMotor Gücü : 2000 devirde 130 beygir\r\nMotor Hacmi : 8275 cc\r\nVites kutusu : 6 ileri 1 geri\r\nDepo Hacmi : 110 litre\r\nYedek Depo Hacmi : 40 litre\r\nYerden Yüksekliği : 85cm\r\nYakıt Tüketimi : 100 kmde 30 litre motorin",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "190",
"text": "1 "
}
],
"id": 1365,
"question": "MAN 630'un kaç adet geri vitesi vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "211",
"text": "110 litre"
}
],
"id": 1366,
"question": "MAN 630'un depo hacmi ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "294",
"text": "100 kmde 30 litre motorin"
}
],
"id": 1367,
"question": "MAN 630'un yakıt tüketimi nasıldır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "271",
"text": "85cm"
}
],
"id": 1368,
"question": "MAN 630'un yerden yüksekliği ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "241",
"text": "40 litre"
}
],
"id": 1369,
"question": "MAN 630'un yedek depo hacmi ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "182",
"text": "6 "
}
],
"id": 1370,
"question": "MAN 630'un kaç adet ileri vitesi vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "158",
"text": "8275 cc"
}
],
"id": 1371,
"question": "MAN 630'un motor hacmi ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "119",
"text": "2000 devirde 130 beygir"
}
],
"id": 1372,
"question": "MAN 630'un motor gücü ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "97",
"text": " 67km/h"
}
],
"id": 1373,
"question": "MAN 630'un azami sürati nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "49",
"text": "5.000kg (Zivilvariante: 6.000kg)"
}
],
"id": 1374,
"question": "MAN 630'un maximum taşıma kapasitesi ne kadardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "11",
"text": "13.000kg"
}
],
"id": 1375,
"question": "MAN 630'un ağırlığı ne kadardır?"
}
]
}
] |
Necip Camuşcu
|
[
{
"context": "Prof. Dr. Necip Camuşcu, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi öğretim üyesi ve eski rektörü, Türk bilim insanı.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "94",
"text": " Türk bilim insanı"
}
],
"id": 1376,
"question": "Necip Camuşcu kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "95",
"text": "Türk "
}
],
"id": 1377,
"question": "Necip Camuşcu nerelidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "25",
"text": "TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi"
}
],
"id": 1378,
"question": "Necip Camuşcu hangi üniversitede görev yapmaktadır?"
}
]
},
{
"context": "1967, Ankara doğumlu olan Camuşcu, ilk, orta ve lise eğitimimi de Ankara’da tamamladı. Sonrasında ODTÜ Makine Mühendisliği bölümünü bitirdi. Kısa bir süre Ankara Sanayi Odası’nda çalışan Camuşcu, ardından Milli Eğitim Bakanlığı bursu ile İngiltere'ye gitmiştir. University of Manchester Institute of Science and Technology'de yüksek lisansını yaptı, doktorasını ise University of Newcastle upon Tyne de tamamladı.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "102",
"text": " Makine Mühendisliği"
}
],
"id": 1379,
"question": "Necip Camuşcu lisansta hangi bölümden mezundur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "366",
"text": "University of Newcastle upon Tyne"
}
],
"id": 1380,
"question": "Necip Camuşcu doktorasını hangi okulda yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "98",
"text": "ODTÜ"
}
],
"id": 1381,
"question": "Necip Camuşcu lisansta hangi üniversiteden mezundur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "261",
"text": " University of Manchester Institute of Science and Technology"
}
],
"id": 1382,
"question": "Necip Camuşcu yüksek lisansını hangi okulda yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "6",
"text": "Ankara"
}
],
"id": 1383,
"question": "Necip Camuşcu'un ilk, orta ve lise eğitimini tamamladığı şehir neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "6",
"text": "Ankara "
}
],
"id": 1384,
"question": "Necip Camuşcu nerede doğmuştur?"
}
]
},
{
"context": "2007 yılına kadar Kırıkkale Üniversitesi'nde görev yapan Camuşcu, aynı yıl TOBB ETÜ Makine Mühendisliği Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalışmaya başladı ve rektör olarak atandığı 6 Haziran 2013 tarihine dek üniversitede Rektör Danışmanlığı görevini yaptı. Haziran 2014'te rektörlük görevini bırakmıştır.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "256",
"text": " Haziran 2014'te"
}
],
"id": 1385,
"question": "Necip Camuşcu'nun TOBB'da rektörlük görevi ne zaman sona ermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "180",
"text": "6 Haziran 2013"
}
],
"id": 1386,
"question": "Necip Camuşcu'nun TOBB'da rektörlük görevine ne zaman başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "221",
"text": "Rektör Danışmanlığı "
}
],
"id": 1387,
"question": "Necip Camuşcu'nun TOBB'da rektörlükten önceki görevi nedir?"
}
]
}
] |
Necip Camuşcu
|
[
{
"context": "Uzmanlık alanı mühendislik malzemeleri ve imalat teknolojisi olan Prof. Dr. Camuşcu'nun, bu konularda uluslararası ve ulusal bilimsel dergilerde yayınlanan makaleleri, konferans bildirileri, danışmanlığında sonuçlandırılan ve devam eden yüksek lisans ve doktora tezleri vardır. Ayrıca özel sektör ve kamu destekli projelerde yürütücü, araştırmacı ve danışman olarak görev üstlenmiştir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "14",
"text": " mühendislik malzemeleri ve imalat teknolojisi "
}
],
"id": 1388,
"question": "Necip Camuşcu'nun uzmanlık alanları nelerdir?"
}
]
}
] |
Ahmet Arif Ergin
|
[
{
"context": "Ahmet Arif Ergin (d. 1970, Ankara), Türk akademisyen. 12 Haziran 2015 - 22 Şubat 2018 tarihleri arasında TÜBİTAK başkanı olmuştur.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "54",
"text": "12 Haziran 2015 - 22 Şubat 2018"
}
],
"id": 1389,
"question": "Ahmet Arif Ergin hangi tarihler arasında TÜBİTAK başkanlığı yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "41",
"text": "akademisyen"
}
],
"id": 1390,
"question": "Ahmet Arif Ergin'in mesleği nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "36",
"text": "Türk "
}
],
"id": 1391,
"question": "Ahmet Arif Ergin nerelidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "27",
"text": "Ankara"
}
],
"id": 1392,
"question": "Ahmet Arif Ergin nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "21",
"text": "1970"
}
],
"id": 1393,
"question": "Ahmet Arif Ergin hangi yılda doğmuştur?"
}
]
}
] |
Ahmet Arif Ergin - Ödülleri
|
[
{
"context": "2003 yılında TÜBİTAK-MAM Teşvik Ödülü, 2007 yılında Türkiye Bilimler Akademisi tarafından verilen “Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı” ödülü, 2008 yılında da TÜBİTAK Bilim Teşvik Ödülü verildi.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "156",
"text": "TÜBİTAK Bilim Teşvik Ödülü"
}
],
"id": 1394,
"question": "Ahmet Arif Ergin'in 2008 yılında aldığı ödülün adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "52",
"text": "Türkiye Bilimler Akademisi "
}
],
"id": 1395,
"question": "Ahmet Arif Ergin'in 2007 yılında aldığı ödül hangi kurum tarafından verilmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "13",
"text": "TÜBİTAK-MAM Teşvik Ödülü"
}
],
"id": 1396,
"question": "Ahmet Arif Ergin'in 2003 yılında aldığı ödülün adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "140",
"text": "2008 "
}
],
"id": 1397,
"question": "Ahmet Arif Ergin, TÜBİTAK Bilim Teşvik Ödülünü hangi yılda almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "2007 "
}
],
"id": 1398,
"question": "Ahmet Arif Ergin Türkiye Bilimler Akademisi tarafından verilen “Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı” ödülünü hangi yılda almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "52",
"text": "Türkiye Bilimler Akademisi tarafından verilen “Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı” ödülü"
}
],
"id": 1399,
"question": "Ahmet Arif Ergin 2007 yılında ne ödülü almıştır?"
}
]
}
] |
Emin Mehmed Bey
|
[
{
"context": "Emin Mehmed Bey (d. 5 Haziran 1758 - ö. 23 Nisan 1809) Babası eski Sadrazam Emin Paşa'dır. 27 Ramazan 1171 (5 Haziran 1758) de doğdu. Alâiyeli Kadızade Mehmed, Karamânî Âbid, Çatalcalı Ahmed, Gelenbevî İsmail, Enver Efendi'lerden ilmi, heyeti ve edebiyatı, Tatarcık, Numan ve Benlizade'lerden nücum, istihrâc-ı düstur ve âlât-ı irtifâiye'yi ve Yesâri'den ta'lîk hattını öğrenmiş ve 1182 (1768/9) de ehliyetsiz olarak aldığı müderrisliğin, 1206 (1791/2) da Galata mollalığında hakkını ifa eylemiştir. Rebiülevvel 1210 (Eylül/Ekim 1795) da Edirne payesi, Rebiülâhir 1211 (Ekim 1796) de Mekke payesi ve Cemaziyelevvel 1215 (Eylül/Ekim 1800) de İstanbul kadısı olmuştur. Bitiminde Cemaziyelevvel 1216 (Eylül 1801) da Anadolu payesiyle taltif olunmuş, Zilhicce 1218 (Mart 1804) de 2. defa İstanbul kadısı olmuş ve Rebiülâhir 1220 (Temmuz 1805) de Anadolu kazaskeri olup ayrıldıktan sonra Receb 1223 (Eylül 1808) de Rumeli payesini almıştır. 8 Rebiülevvel 1224 (23 Nisan 1809)de öldü. Eyüp'te Cemaziyelevvel 1209 (Ocak 1795) de vefat eden annesi Hâfize Hanım yanına defnedilmiştir. Muhakkık, dindar, fakih, fazıldı. Oğlu, sudûrdan Abdülkadir Bey'dir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "553",
"text": "Rebiülâhir 1211 (Ekim 1796) "
}
],
"id": 1424,
"question": "Emin Mehmed Bey, Mekke payesini ne zaman almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "500",
"text": "Rebiülevvel 1210 (Eylül/Ekim 1795) "
}
],
"id": 1425,
"question": "Emin Mehmed Bey, Edirne payesini ne zaman almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "883",
"text": "Receb 1223 (Eylül 1808)"
}
],
"id": 1426,
"question": "Emin Mehmed Bey, Rumeli payesini ne zaman almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "809",
"text": "Rebiülâhir 1220 (Temmuz 1805)"
}
],
"id": 1427,
"question": "Emin Mehmed Bey ne zaman Anadolu kazaskeri olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "747",
"text": "Zilhicce 1218 (Mart 1804) "
}
],
"id": 1428,
"question": "Emin Mehmed Bey İstanbul kadılığı görevine ikinci kez ne zaman başlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "600",
"text": "Cemaziyelevvel 1215 (Eylül/Ekim 1800)"
}
],
"id": 1429,
"question": "Emin Mehmed Bey İstanbul kadılığı görevini ilk kez ne zaman yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "62",
"text": "eski Sadrazam Emin Paşa'dır"
}
],
"id": 1430,
"question": "Emin Mehmed Bey'in babası kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1124",
"text": " Abdülkadir Bey"
}
],
"id": 1431,
"question": "Emin Mehmed Bey'in oğlunun adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1033",
"text": "annesi Hâfize Hanım yanına"
}
],
"id": 1432,
"question": "Emin Mehmed Bey'in cenazesi nereye defnedilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "936",
"text": "8 Rebiülevvel 1224 (23 Nisan 1809)"
}
],
"id": 1433,
"question": "Emin Mehmed Bey ne zaman vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "20",
"text": "5 Haziran 1758"
}
],
"id": 1434,
"question": "Emin Mehmed Bey ne zaman dünyaya gelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "134",
"text": "Alâiyeli Kadızade Mehmed, Karamânî Âbid, Çatalcalı Ahmed, Gelenbevî İsmail, Enver Efendi'lerden"
}
],
"id": 1435,
"question": "Emin Mehmed Bey ilmi, heyeti ve edebiyatı kimden öğrenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "553",
"text": "Rebiülâhir 1211 (Ekim 1796) de"
}
],
"id": 1436,
"question": "Emin Mehmed Bey hangi tarihte Mekke payesi olmuştur?"
}
]
}
] |
Bakır Çağlar
|
[
{
"context": "Saint Joseph Fransız Lisesi'nden mezun olduktan sonra, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Daha sonra Sorbonne'da iki doktora yaptı. İstanbul Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde anayasa hukuku ve insan hakları konularında dersler verdi. Bir dönem Anayasa Mahkemesi'nin hukuk danışmanı olan Prof. Çağlar, altı yıl Strazburg'da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde Türkiye Devleti aleyhine açılan davalarda, Türkiye'nin avukatlığını yürüttü. Bu görevinden tartışmalı bir şekilde istifa ederek ayrıldı. 19 Temmuz 1999 tarihinde Neşe Düzel ile yaptığı röportajda, \"Türkiye'nin iç hukukunun Strazburg hukukuyla uyumlu hale sokulmasını sağlamak ve insan hakları açısından bir kazanım olur\" düşüncesi ile görevi kabul ettiğini söylese de, sonunda bu görevi kabul etmekten pişmanlık duyduğunu belirtmiştir. Türkiye adına 200 kadar davaya girmiş ve girdiği davaların büyük kısmında, Türkiye tarafından tazminat ödenerek \"dostça çözüm\" yoluna gidilmiştir. Çağlar, böylelikle Türkiye devletinin duruşmalar sonucunda mahkûm olmadığını söylemiştir. Akademisyenin, “Anayasa Bilimi”, “Bir Anayasacının Seyir Defteri”, “İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Hukukunda Türkiye” adında kitapları bulunmaktadır. 25 Temmuz 2011 tarihinde tedavi gördüğü hastanede mide kanamasından vefat etmiştir, cenazesi ise Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "116",
"text": "Sorbonne'da"
}
],
"id": 1437,
"question": "Bakır Çağlar doktorasını nerede yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "820",
"text": "200 kadar"
}
],
"id": 1438,
"question": "Bakır Çağlar Türkiye adına aşağı yukarı kaç davaya girmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "567",
"text": "\"Türkiye'nin iç hukukunun Strazburg hukukuyla uyumlu hale sokulmasını sağlamak ve insan hakları açısından bir kazanım olur\" düşüncesi ile"
}
],
"id": 1439,
"question": "Bakır Çağlar Anayasa mahkemesi hukuk danışmanlığını hangi düşünce ile kabul etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1291",
"text": "Karacaahmet Mezarlığı'na"
}
],
"id": 1440,
"question": "Çağlar'ın cenazesi nereye defnedilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1244",
"text": "mide kanamasından"
}
],
"id": 1441,
"question": "Bakır Çağlar hangi hastalıktan dolayı vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1111",
"text": "İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Hukukunda Türkiye"
}
],
"id": 1442,
"question": "Çağlar'ın yazdığı kitaplar nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "313",
"text": "altı yıl"
}
],
"id": 1443,
"question": "Çağlar, kaç sene boyunca Anayasa makemesi'nin hukuk danışmanı olarak kalmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "205",
"text": "insan hakları"
}
],
"id": 1444,
"question": "Bakır Çağlar hangi konularda dersler vermiştir?"
}
]
},
{
"context": "Bakır Çağlar, (d. 1941, İstanbul - ö. 25 Temmuz 2011, Lefkoşa) Türk anayasa hukukçusu, akademisyen.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "18",
"text": "1941"
}
],
"id": 1445,
"question": "Bakır Çağlar hangi yılda doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "54",
"text": "Lefkoşa"
}
],
"id": 1446,
"question": "Bakır Çağlar hangi şehirde doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "87",
"text": "akademisyen"
}
],
"id": 1447,
"question": "Bakır Çağlar'ın mesleği nedir?"
}
]
}
] |
Necibüddin Semerkandi
|
[
{
"context": "Najib ad-Din Abu Hamid Muhammad ibn Ali ibn Umar Samarqandi 13. yüzyılda Semerkant'ta yaşamış olan bir Pers doktorudur.\r\n\r\nSemerkandi, 1222 yılında Moğal saldırısı sırasında Afganistan'ın Herat şehrinde öldü. Hayatının az kısmı bilinmesine rağmen o, üretken tıbbi yazar ve tıbbi fikirlerin yorumcusuydu.\r\n\r\nOnun en ünlü kitabı olan Nedenleri ve Belirtileri Kitabı, terapötik ve patoloji için kapsamlı bir el kitabıdır. Onun bilimsel eserleri çok okunmuş ve sık sık onun hakkında yazılar yazılmıştır.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "108",
"text": "doktor"
}
],
"id": 1461,
"question": "Necibüddin Semerkandi'nin mesleği nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "365",
"text": "terapötik ve patoloji "
}
],
"id": 1462,
"question": "Nedenleri ve Belirtileri Kitabı'nın konusu nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "332",
"text": "Nedenleri ve Belirtileri"
}
],
"id": 1463,
"question": "Necibüddin Semerkandi'nin en ünlü kitabı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "135",
"text": "1222 yılında "
}
],
"id": 1464,
"question": "Necibüddin Semerkandi ne zaman ölmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "174",
"text": "Afganistan'ın Herat şehrinde"
}
],
"id": 1465,
"question": "Necibüddin Semerkandi nerede vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "148",
"text": "Moğal saldırısı "
}
],
"id": 1466,
"question": "Necibüddin Semerkandi'nin ölüm sebebi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "60",
"text": "13. yüzyılda"
}
],
"id": 1467,
"question": "Necibüddin Semerkandi hangi yüzyılda yaşamıştır?"
}
]
}
] |
Şakir Kocabaş - kimkimdir.gen.tr
|
[
{
"context": "İlk, orta ve lise tahsilini İstanbul’da tamamladı. 1970 yılında İTÜ Kimya Metalurji Fakültesi’nden mezun oldu. 1972-86 yıllarında Türkiye ve İngiltere’de kimya sanayiinde teknik ve idari görevlerde bulundu. Bu süre içinde bilim ve dil felsefesi çalıştı.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "130",
"text": "Türkiye ve İngiltere’de "
}
],
"id": 1468,
"question": "1972-86 yılları arasında hangi ülkelerde kimya üzerine çalışmalar yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "222",
"text": "bilim ve dil felsefesi"
}
],
"id": 1469,
"question": "Şakir Kocabaş felsefenin hangi dallarıyla ilgilenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "64",
"text": "İTÜ Kimya Metalurji Fakültesi"
}
],
"id": 1470,
"question": "Şakir Kocabaş hangi üniversite ve fakültede okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "28",
"text": "İstanbul’da "
}
],
"id": 1471,
"question": "Şakir Kocabaş lise eğitimini nerede almıştır?"
}
]
},
{
"context": "1985’te yayınladığı \"İfadelerin Gramatik Ayırımı\" adlı kitabı Düşünce dalında Yazarlar Birliği’nin ödülünü kazandı. 1985-90 yılları arasında Londra Üniversitesi’nde yapay zeka alanında doktora yaptı. Doktora tezinin konusu “Bilginin İşlevsel Sınıflandırılması: Bilimsel Araştırma ve Buluşlar Üzerine Uygulamalar” (Functional Categorization of Discovery) idi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "20",
"text": "\"İfadelerin Gramatik Ayırımı\" "
}
],
"id": 1472,
"question": "Şakir Kocabaş'ın 1985'te yayımlanan kitabının adı nedir?"
}
]
}
] |
Türkiye'de bilgisayarın geçmişi
|
[
{
"context": "Türkiye'ye ilk bilgisayar 1960 yılında yol yapımında gereken hesaplamaları daha hızlı yapabilmek için Karayolları Genel Müdürlüğü'ne gelmiştir. IBM-650 Veri İşleme Makinesi (Data Processing Machine) adlı bilgisayar 12 yıl kullanılmıştır ve elektrikle çalışan ve elektronik veri işleme kapasitesine sahip 167 m² bir alana sığan ve ağırlığı 30 tonluk ilk bilgisayar ENIAC'tan tam 15 yıl sonra edinilmiştir. İkinci bilgisayar ise akademik amaçlı kullanmak için İstanbul Teknik Üniversitesi'nin Taşkışla binasına geldi. Bu bilgisayar IBM 1620 idi. İ.T.Ü'den sonra ise Orta Doğu Teknik Üniversitesi bilgisayara sahip oldu. Türkiye'deki dördüncü bilgisayar ise Devlet Planlama Teşkilatı'na geldi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "564",
"text": "Orta Doğu Teknik Üniversitesi "
}
],
"id": 1473,
"question": "İ.T.Ü'den sonra bilgisayara sahip olan ilk devlet üniversitesi neresidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "530",
"text": "IBM 1620 idi"
}
],
"id": 1474,
"question": "Türkiye'ye gelen ikinci bilgisayaın modeli neydi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "491",
"text": "Taşkışla binasına "
}
],
"id": 1475,
"question": "Türkiye'ye gelen ikinci bilgisayar İstanbul Teknik Üniversitesi'nin hangi binasına gelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "427",
"text": "akademik amaçlı kullanmak için"
}
],
"id": 1476,
"question": "Türkiye'ye ikinci bilgisayar hangi amaçla gelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "26",
"text": "1960 yılında"
}
],
"id": 1477,
"question": "Türkiye'ye ilk bilgisayar hangi yılda gelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "102",
"text": "Karayolları Genel Müdürlüğü'ne"
}
],
"id": 1478,
"question": "Bilgisayar Türkiye'de ilk olarak hangi kuruma gelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "yol yapımında gereken hesaplamaları daha hızlı yapabilmek için"
}
],
"id": 1479,
"question": "Türkiye'ye ilk bilgisayar hangi amaçla gelmiştir?"
}
]
}
] |
Şakir Kocabaş - kimkimdir.gen.t
|
[
{
"context": "1991 yılında Türkiye’ye dönen Dr. Kocabaş İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak çalıştı ve Tübitak Marmara Araştırma Merkezi’nde Yapay Zeka Öbek başkanlığı yaptı. Kocabaş’ın yapay zeka alanında 15’den fazla uluslararası makale ve konferans yayını bulunmaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "83",
"text": "öğretim üyesi"
}
],
"id": 1480,
"question": "Şakir Kocabaş'ın İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nde görevi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "218",
"text": "15’den fazla "
}
],
"id": 1481,
"question": "Şakir Kocabaş’ın yapay zeka alanında kaç adet yayını vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "153",
"text": "Yapay Zeka Öbek başkanlığı"
}
],
"id": 1482,
"question": "Şakir Kocabaş Tübitak Marmara Araştırma Merkezi’nde hangi görevi üstlenmiştir?"
}
]
}
] |
Ali bin İsa
|
[
{
"context": "Ali bin İsa (Arapça: علي بن عيسى), Bağdat'ta doğmuş ve 9. yüzyılda astronomi, coğrafya ve özellikle optik alanında çalışmalar yapmış Müslüman bilim insanıdır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "36",
"text": "Bağdat'ta"
}
],
"id": 1483,
"question": "Ali bin İsa nerede dünyaya gelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "68",
"text": "astronomi, coğrafya ve özellikle optik alanında"
}
],
"id": 1484,
"question": "Ali bin İsa hangi alanlarda çalışmalar yapmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Ali bin İsa (Arapça: علي بن عيسى), Bağdat'ta doğmuş ve 9. yüzyılda astronomi, coğrafya ve özellikle optik alanında çalışmalar yapmış Müslüman bilim insanıdır.\r\n\r\nAli bin İsa Orta Çağ'da göz hastalıkları üzerine verilen ilk eser olan Notebook of Oculist (Göz Doktorunun Defteri) adlı eserini yazmıştır. Bu eser onun Orta Çağ Avrupası'nda Jesu Occulist olarak tanınmasını sağlamıştır. Jesu Latince'de İsa demektir. Bu eser ilk olarak Farsça'ya çevrilmiş ve daha sonra da Latince'ye çevrilerek 1497 yılında Venedik'te basılmıştır. Daha sonra ise 1904 yılında Hirschberg ve Litter tarafından Almanca'ya; 1936 yılında da Casey Wood tarafından İngilizce'ye çevrilmiştir. İbn İsa'nın bu kitabı, kendinden sonra gelen optik ilimciler tarafından en çok başvurulan kaynak kitaplardan biri olmuştur.\r\n\r\nAli bin İsa bu çalışmalarından başka, 827 yılında Halid bin Abdülmelik ile birlikte, dünyanın çevresini ölçmüş ve 40.248km sonucunu elde etmişlerdir. Başka kaynaklarda bu değer 41.136km dir.\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "907",
"text": "40.248km"
}
],
"id": 1485,
"question": "Ali bin İsa dünyanın çevresini ne kadar bulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "831",
"text": "827 yılında "
}
],
"id": 1486,
"question": "Ali bin İsa dünyanın çevresini ne zaman ölçmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "843",
"text": "Halid bin Abdülmelik"
}
],
"id": 1487,
"question": "Ali bin İsa dünyanın çevresini kiminle ölçmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "689",
"text": "kendinden sonra gelen optik ilimciler tarafından"
}
],
"id": 1488,
"question": "Notebook of Oculist kimler tarafından kaynak kitap olarak kullanılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "601",
"text": "1936 yılında "
}
],
"id": 1489,
"question": "Notebook of Oculist'in İngilizce çevirisi ne zaman yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "616",
"text": " Casey Wood"
}
],
"id": 1490,
"question": "Notebook of Oculist'in İngilizce çevirisi kim tarafından yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "544",
"text": "1904 yılında"
}
],
"id": 1491,
"question": "Notebook of Oculist'in Almanca çevirisi ne zaman yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "557",
"text": "Hirschberg ve Litter "
}
],
"id": 1492,
"question": "Notebook of Oculist'in Almanca çevirisi kim tarafından yapılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "492",
"text": "1497 yılında "
}
],
"id": 1493,
"question": "Notebook of Oculist Venedik'te hangi yılda basılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "433",
"text": "Farsça'ya"
}
],
"id": 1494,
"question": "Notebook of Oculist ilk önce hangi dile çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "338",
"text": "Jesu Occulist"
}
],
"id": 1495,
"question": "Ali bin İsa Orta Çağ Avrupası'nda hangi lakapla anılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "234",
"text": "Notebook of Oculist (Göz Doktorunun Defteri)"
}
],
"id": 1496,
"question": "Orta Çağ'da göz hastalıkları üzerine verilen ilk eser nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "0",
"text": "Ali bin İsa "
}
],
"id": 1497,
"question": "Notebook of Oculist kitabının yazarı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "134",
"text": "Müslüman "
}
],
"id": 1498,
"question": "Ali bin İsa hangi dine mensuptur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "67",
"text": " astronomi, coğrafya ve özellikle optik"
}
],
"id": 1499,
"question": "Ali bin İsa hangi alanlarda çalışmalar yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "55",
"text": " 9. yüzyılda "
}
],
"id": 1500,
"question": "Ali bin İsa hangi yüzyılda yaşamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "36",
"text": "Bağdat'ta"
}
],
"id": 1501,
"question": "Ali bin İsa nerede doğmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Ali bin İsa Orta Çağ'da göz hastalıkları üzerine verilen ilk eser olan Notebook of Oculist (Göz Doktorunun Defteri) adlı eserini yazmıştır. Bu eser onun Orta Çağ Avrupası'nda Jesu Occulist olarak tanınmasını sağlamıştır. Jesu Latince'de İsa demektir. Bu eser ilk olarak Farsça'ya çevrilmiş ve daha sonra da Latince'ye çevrilerek 1497 yılında Venedik'te basılmıştır. Daha sonra ise 1904 yılında Hirschberg ve Litter tarafından Almanca'ya; 1936 yılında da Casey Wood tarafından İngilizce'ye çevrilmiştir. İbn İsa'nın bu kitabı, kendinden sonra gelen optik ilimciler tarafından en çok başvurulan kaynak kitaplardan biri olmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "438",
"text": "1936 yılında"
}
],
"id": 1502,
"question": "Notebook of Oculist kaç yılında İngilizce'ye çevrilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "454",
"text": "Casey Wood"
}
],
"id": 1503,
"question": "Notebook of Oculist'in İngilizce'ye çevirisini yapan çevirmen kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "394",
"text": "Hirschberg ve Litter"
}
],
"id": 1504,
"question": "Notebook of Oculist'in Almanca'ya çevirisini yapan çevirmenler kimlerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "329",
"text": "1497"
}
],
"id": 1505,
"question": "Notebook of Oculist Venedik'te kaç senesinde basılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "270",
"text": "Farsça'ya"
}
],
"id": 1506,
"question": "Notebook of Oculist'in çevirisi ilk olarak hangi dile olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "8",
"text": "İsa"
}
],
"id": 1507,
"question": "Jesu'nun Latince anlamı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "175",
"text": "Jesu Occulist"
}
],
"id": 1508,
"question": "Ali bin İsa Orta Çağ Avrupası'nda ne olarak bilinirdi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "71",
"text": "Notebook of Oculist (Göz Doktorunun Defteri)"
}
],
"id": 1509,
"question": "Orta Çağ'da göz hastalıkları üzerine yazılmış olan ilk eser nedir?"
}
]
},
{
"context": "Ali bin İsa bu çalışmalarından başka, 827 yılında Halid bin Abdülmelik ile birlikte, dünyanın çevresini ölçmüş ve 40.248km sonucunu elde etmişlerdir. Başka kaynaklarda bu değer 41.136km dir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "40.248km"
}
],
"id": 1510,
"question": "Ali bin İsa dünyanın çevresini kaç km bulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "59",
"text": " Abdülmelik ile birlikte"
}
],
"id": 1511,
"question": "Ali bin İsa dünyanın çevresini kimle birlikte ölçmüştür?"
}
]
}
] |
Uzun Pergel
|
[
{
"context": "Pirinç, tornalanmış, 2 parça, vida dişiyle birbirine bağ-lanabilir, uzunluk 55 ve 57 cm., üzerinde hareketli iki pirinç binici bulunmakta. Ek parçalar: İki mandrel ve tirlin çelik, grafit çubuğu sapı pirinç. Kadife iç kaplamalı oyuklu ahşap mahfaza. ",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "151",
"text": " İki mandrel ve tirlin çelik, grafit çubuğu sapı pirinç"
}
],
"id": 1512,
"question": "Uzun Pergel'in ek parçaları nelerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "76",
"text": "55 ve 57 cm."
}
],
"id": 1513,
"question": "Uzun Pergel'in uzunluğu kaç cm'dir"
}
]
}
] |
Koni çizimi için pergel
|
[
{
"context": "Koni kesitleri çizmeye yarayan pergel, belirli bir iyileştirilmeyi Hibetallāh b. el-Hüseyn el-Bedīʿ el-Asṭurlābī (ö. 534/1140)’nin sunumunda elde etmiş olabilir. Hibetallāh aracını «tam-mükemmel pergel» (berkār kāmil tāmm) olarak isimlendir-miştir\r\n",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "180",
"text": " «tam-mükemmel pergel» "
}
],
"id": 1514,
"question": "Hibetallāh koni kesitleri çizmeye yarayan pergele ne ad vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "117",
"text": "534/1140"
}
],
"id": 1515,
"question": "Hibetallāh b. el-Hüseyn el-Bedīʿ el-Asṭurlābī kaç yılında ölmüştür?"
}
]
}
] |
Açıölçer
|
[
{
"context": "Bu açıölçer türü Osmanlı astronomların 10./16. yüzyıldan bir minyatür üzerinde (bkz. s. 148) tasvir edilen avadanlıkları arasında bulunmaktadır.Alet hem istenen derecelere göre açılar sağlama-ya hem de mevcut açıları ölçmeye yaramaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "202",
"text": "mevcut açıları ölçme"
}
],
"id": 1516,
"question": "Açıölçer hangi amaçlarla kullanılabilir?"
}
]
}
] |
Daireleri ve Düz Çizgileri Bölümlemek İçin Düzenekler
|
[
{
"context": "İstīʿāb el-Vucūh el-Mümkine fī Ṣanʿat el-Asṭurlābisimli kitabında el-Bīrūnī, usturlap imaline yöne-lik yardımcı araçlar hakkında ilginç ayrıntılar aktarmaktadır. Bunlardan birisi «daireleri belirli bir tarzda bölümlemek için, yani verilen yayları üzerlerine taşımak için olan destūr ed-devāʾir(daireler düzeneği) dir.» İkinci alet destūr el-aḳṭār ya da destūr el-muḳanṭar adındadır. Bu alet «değişik uzunluklardaki doğru parçalarını sunulan tarzda bir ve aynı ölçeğe göre bölümleme şablonudur. Ayrıca açılır kapanır bir çifte cetvel (masṭar müsennā) tarif edilmektedir ve eğik uçlu bir pergel anılmaktadır",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "391",
"text": "«değişik uzunluklardaki doğru parçalarını sunulan tarzda bir ve aynı ölçeğe göre bölümleme şablonudur"
}
],
"id": 1517,
"question": "destūr el-aḳṭār nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "352",
"text": " destūr el-muḳanṭar"
}
],
"id": 1518,
"question": "destūr el-aḳṭār'ın diğer adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "66",
"text": "el-Bīrūnī"
}
],
"id": 1519,
"question": "İstīʿāb el-Vucūh el-Mümkine fī Ṣanʿat el-Asṭurlāb kimin eseridir?"
}
]
}
] |
El-Biruni
|
[
{
"context": "Ebu Reyhan Muhammad bin Ahmed el-Biruni, bugünün Özbekistan'ı sayılan Harezm'de 973 senesinde doğdu. Bölgenin hükümdar ailesinden olan Ebu Nasr Mansur'dan bilim konularıyla ilgili ilk eğitimini aldı. Ebu Nasr Mansur seçkin bir gökbilimce ve matematikçiydi ve El-Biruni'ye Öklid geometrisi ve Batlamyus astronomisini öğretti.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "272",
"text": "Öklid geometrisi ve Batlamyus astronomisini"
}
],
"id": 1520,
"question": "Ebu Nasr Mansur El-Biruni'ye hangi konuları öğretti?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "101",
"text": "Bölgenin hükümdar ailesinden olan Ebu Nasr Mansur'dan"
}
],
"id": 1521,
"question": "El-Biruni ilk bilimsel eğitimini kimden aldı?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "41",
"text": "bugünün Özbekistan'ı sayılan Harezm'de"
}
],
"id": 1522,
"question": "El-Biruni nerede dünyaya geldi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "80",
"text": "973 senesinde"
}
],
"id": 1523,
"question": "El-Biruni kaç senesinde dünyaya geldi?"
}
]
},
{
"context": "11. yüzyılın önemli Müslüman hükümdarlarından Gazneli Mahmut ise Hindistan seyahatlerine El-Biruni'yi de götürdü.\r\n\r\nEl-Biruni, meşhur kitabı Kitab'üt-Tahkik Ma li'l-Hind'i 1017-1030 yılları arasında Hindistan'da yaşarken yazdı. 17 yaşında bilimsel çalışmalarına başlayan Biruni, Yunan filozoflarından Aristo, Arşimet ve Demokritus'un çalışmalarından etkilendi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "302",
"text": "Aristo, Arşimet ve Demokritus"
}
],
"id": 1524,
"question": "Biruni hangi yunan filozoflarından etkilenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "173",
"text": "1017-1030 yılları arasında"
}
],
"id": 1525,
"question": "Kitab'üt-Tahkik Ma li'l-Hind'i El-Biruni tarafından hangi yıllar arasında yazılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "46",
"text": "Gazneli Mahmut"
}
],
"id": 1526,
"question": "El-Biruni Hindistan seyahatlerine hangi hükümdarla birlikte gitti?"
}
]
},
{
"context": "Biruni Güneşin yüksekliği ve şehrin boylamını hesapladı, Güneşin hareketlerinden mevsimlerin ne zaman başladığını belirledi. Dünyanın çapını, bugünkü değere çok yakın olarak buldu. Jeodezi biliminin ise kurucusu oldu. Biruni ayrıca Hindistan'dayken öğrendiği trigonometrinin astronomiden ayrı bir bilim olarak görülmesi gerektiğini savundu. Trigonometrik fonksiyonlarda yarıçapın birim olarak kullanılmasını önerdi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "181",
"text": "Jeodezi biliminin"
}
],
"id": 1527,
"question": "Biruni hangi bilim dalının kurucusudur?"
}
]
}
] |
Gök Kuşağı Teorisine Dair
|
[
{
"context": "Günümüze ulaşan, daha doğrusu araştırılan kay-nakların bilgisinin ulaştırdığı kanaate göre, Ebū ʿAlī İbn Sīnā (ö. 428/1037)1 gök kuşağı öğretisin-de2 büyük üstaddan (Aristo’dan) hiç de önem-siz sayılamayacak ölçüde uzaklaşmaya başlamış Aristoculardan birisiydi3. İbn Sīnā’nın gök kuşağı görüşü sonraları Avrupalı ardılları üzerinde geniş ölçüde etkide bulunmuştur4. İbn Sīnā diyor ki5: «Gök kuşağının diğer durumlarını henüz nihai ola-rak incelememiş olmakla beraber bazı durumları net bir şekilde kavradım. Çoğu kez, bu kavisin [gök kuşağı] göğün yoğun bulutlarla olduğu sıralarda belirmediğini tespit ettim. Benim de ait olduğum peripatetik ekolün gökkuşağı hakkındaki öğretile-ri beni çok az tatmin etmektedir. Herşeyden önce gökkuşağının kesif bulutların olmadığı yerde nasıl göründüğünü bizzat gözlemlediğim şekliyle anlat-mak istiyorum. Daha sonra, gökkuşağının neden dolayı sadece bir yarım daireden veya daha küçü-ğünden oluştuğu meselesini münakaşa edeceğim. Aynı zamanda gökkuşağının yazları niçin günün her vaktinde ortaya çıkmadığını, fakat muhteme-len kışın her vaktinde ortaya çıkabildiğini gösteri-yorum. Gökkuşağının renkleri hususunda henüz bir açıklığa kavuşmuş değilim. Nedenlerini bilmi-yorum, başkalarının tam anlamıyla yanlış ve akıl dışı öğretileri de beni tatmin etmemektedir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "428/1037"
}
],
"id": 1528,
"question": "Ebū ʿAlī İbn Sīnā ne zaman ölmüştür?"
}
]
}
] |
Saatler
|
[
{
"context": "Kabın içerisinde bir su saati bulunmaktadır. Bu saat, yukarıda levha üzerindeki yazı kamışının konumundan okunabilen gündüz saatlerini göstermektedir.Güneşin doğuşu ve batışı arasındaki vakit bu sırada vakit saatleri olarak adlandırılan 12 kısma bölümlenmiştir. Güneşin geçişinin takvimsel farkı, daha ilk başta, yazı kamışının farklı skalaların kaydedildiği çapın yönüne doğru ayarlanması yoluyla hesaba katılır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "237",
"text": "12"
}
],
"id": 1529,
"question": "Güneşin doğuşu ve batışı arasındaki zamanı vakit saatleri olarak adlandırılan kaç kısımda bölümlendirilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "202",
"text": "vakit saatleri"
}
],
"id": 1530,
"question": "12 kısıma bölümlenen güneşin doğuşu ve batışı vakti ne olarak adlandırılmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Aynı kalan bir açı hızı sağlayabilmek için bütün su saatlerinde hacme bağlı su basıncı problemi çözülmelidir. Buna yönelik değişik girişimler yapılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "76",
"text": "su basıncı problemi"
}
],
"id": 1531,
"question": "Sabit bir açı hızı sağlayabilmek için çözülmesi gereken problem nedir?"
}
]
},
{
"context": "Diskin bölümlemesi muhtemelen, yukarıdaki 18 kısımla (her kısım 10 güne karşılık gelecek şekilde) ayrılmış skala için olan figürde temsil edildiği gibiydi. 18 yayın hepsi, katibin dolu kupadaki başlangıç konumuna tekabül eden çizili bir yarıçapta başlar. Daha sonra buradan hareketle olabildiğince sola doğru her bir yarıçapa ulaşana kadar devam eder. Bu yarıçap, yazı kamışının yani göstergenin güneşin ilgili yaya karşılık gelen gündeki batış konumuna tekabül eder, elbette saatin güneşin doğuşunda harekete geçirilmesi koşuluyla. En uzun güne en dıştaki yay tekabül ettiği için, böylece ortaya doğru sürekli kısalan konsantrik yaylar sistemi elde edilir. Tarife göre kupanın duvarı her saatteki dönüşün hemen hemen sabit olacağı şekilde çekiçlendiğinden ve 141/2 saatilik en uzun güne tekabül eden en dış yayın 360° lik bir merkez açıyı kuşattığı için, en iç yay 91/2 saatlik en kısa güne tekabül ederek, sadece 236° lik bir yayı kuşatır. Böylece 18 yayın her biri, müteakip bir önceki yaydan yaklaşık 7,3° daha kısadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "546",
"text": "en dıştaki"
}
],
"id": 1532,
"question": "en uzun güne hangi yay tekabül eder?"
}
]
}
] |
Fas Su Saati
|
[
{
"context": "Orijinali Fas’da (Maraokko) Ḳaraviyyīn Camii’nde bulunan ve Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften tarafından yeniden üretilen saatin rekonstrüksiyonu.Orijinalin yapımcısı Ebū Zeyd ʿAbdurraḥmān b. Süleymān el-Leccāʾī’dir. Saati 763/1362 yılında Sultan İbrāhīm b. Ebī el-Ḥasan b. Ebī Saʿīd’in emriyle imal etmiştir.",
"qas": []
}
] |
İspanyol-Arap Su Saati
|
[
{
"context": "Libros del saber de astronomía’da sunulan beş saatten birisi relogio dell agua’dır. Bu saatin ayrıntılı ele alınışı bir taslakla donatılmıştır.Kitabın derleyicisi, kaynaklarının bu saati anlatan tariflerinin «oldukça yetersiz » olduğunu söylemektedir. Buna göre su haznesi zeminde basitce delinmiştir, bu yüzden su düzenli değil,aksine küçülen hacimde düşen basınç nedeniyle devamlı zayıflayarak boşalır. Bu yetersizliği o [derleyen] kendi «incelikli buluşları» sayesinde bertaraf etmiştir. Gerçekte, düzenli boşalan su düzeneği sadece su saatleri için değil, aynı zamanda diğer hidrolik otomatlar için Arapİslam kültür dairesinde, daha önce Yunanlarda olduğu gibi, tanınmış ve prensipte kullanılmıştır.Böylece gün uzunluklarına göre ayarlanan saatlerde ölçülmekteydi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "61",
"text": "relogio dell agua"
}
],
"id": 1533,
"question": "Libros del saber de astronomia'da belirtilen ve beş saatten birisi olarak adlandırılan saatin ismi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "120",
"text": "taslakla"
}
],
"id": 1534,
"question": "Relogio dell agua'nın ele alınışı ne ile donatılmıştır?"
}
]
}
] |
Alarmlı Su Saati
|
[
{
"context": "Bu saat, Benedikt manastırı Santa Maria de Ripoll (Pirene Dağları eteğinde)’un 225 nolu Latince yazmasında tarif edilmektedir.Muhtemelen 13. yüzyıldan kalma yazma günümüzde Barselona’da Archivo de la Corona de Aragón’da bulunmaktadır.Saatin düzeneği el-Cezerī’nin kitabında tarif edilen ilk su saatiyle benzerlik göstermektedir1.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "137",
"text": "13."
}
],
"id": 1547,
"question": "225 nolu Latince yazmanın kaçıncı yüzyıldan kaldığı biliniyor?"
}
]
},
{
"context": "Bu saat, Benedikt manastırı Santa Maria de Ripoll (Pirene Dağları eteğinde)’un 225 nolu Latince yazmasında tarif edilmektedir.Muhtemelen 13. yüzyıldan kalma yazma günümüzde Barselona’da Archivo de la Corona de Aragón’da bulunmaktadır.Saatin düzeneği el-Cezerī’nin kitabında tarif edilen ilk su saatiyle benzerlik göstermektedir1.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "250",
"text": "el-Cezerī’nin kitabında"
}
],
"id": 1548,
"question": "<<Alarmlı Su Saati'nin düzeneği ilk su saati ile benzerlik gösterir>> ibaresi kimin kitabında yer alır?"
}
]
}
] |
Dakika Terazisi el-Mīzān el-Laṭīf el-Cüzʾī
|
[
{
"context": "Mīzān el-Ḥikme1 isimli eserinin (515/1121) sekizinci bölümünde fizikçi ʿAbdurraḥmān el-Ḫāzinī 24 saatlik gökyüzü dönüşünü ölçmeye yarayan bir “zaman terazisi” tarif etmektedir.Mīzān essāʿāt ve-ezmānihā olarak nitelendirilen bu aygıt,bir terazi koluna asılmış bir su veya kum haznesinden oluşmaktaydı ve bu hazne tam olarak hesaplanmış bir delik ile donatılmıştı.Ağırlık kaybı terazi kolundaki bir ağırlığın kaydırılması yoluyla dengelenerek geçen zaman buna uygun bir skalada okunabiliyordu,adeta dakikaların ağırlığı tartılıyormuş gibi.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "72",
"text": "Abdurraḥmān el-Ḫāzinī"
}
],
"id": 1549,
"question": "Zaman terazini tarif eden kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "72",
"text": "Abdurraḥmān el-Ḫāzinī"
}
],
"id": 1550,
"question": "Mīzān el-Ḥikme1 kimin eseridir?"
}
]
},
{
"context": "“Mutlak terazi” (el-mīzān el-küllī) 24 saatin akışı için kurulmuştu ve buna uygun büyüklükteydi;iki kantar topuna, saatler ve dakikalar için skalalara sahipti.Modelimiz daha küçük olan,sadece bir saat süreli ve bunun için 60’lık skala (et-taḳsīm es-sittīn) ile donatılmış olan “dakika terazisi” (elmīzān el-laṭīf el-cüzʾī)’nin rekonstrüksiyonudur.",
"qas": []
}
] |
Taḳiyyeddīn’in Mekanik Saatleri
|
[
{
"context": "Arap kökenli Osmanlı bilgini Taḳiyyeddīn Muḥammed b. Maʿrūf (d. Şam 927/1521, ö. İstanbul 993/1585) 966/1559 yılında Nābulus’da kadı olarak mekanik saatler hakkındaki kitabını kaleme yazmıştı, Kitāb el-Kevākib ed-Dürriyye fī Vaḍ ʿ el-Bingāmāt ed-Devriyye1.Diğerleri yanında bu kitabı 959/1552 yılında kaleme alınmış pnömatik düzenekler hakkındaki kitabı, eṭ-Ṭuruḳ es-Seniyye fī el-Ālāt er-Rūḥāniyye2, öncelemiştir.Bu kitapta o, su saatlerinin yapımına belirli bir yer ayırmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "117",
"text": "Nābulus"
}
],
"id": 1551,
"question": "Taḳiyyeddīn Muḥammed b. Maʿrūf mekanik saatler kitabını nerede kaleme almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "64",
"text": "Şam"
}
],
"id": 1552,
"question": "Takiyyeddin Muhammed b. Ma'rüf nerede doğmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Saatler kitabında Taḳiyyeddīn, Arap-İslam kültür çevresinde umumiyetle su veya kum saatleriyle uğraşılıp mekanik saatin ihmal edildiğinden şikayet etmektedir.Onu ilgilendiren,su ve kumun yanında başka bir hareket düzeneğidir.Bu düzeneğin amacı,onun dediği gibi «bir ağırlığın küçük bir kuvvet ile uzun bir süre uzak bir mesafe üzerinde hareketidir» (cezb es-saḳīl bi-ḳūva ḳalīle...zamanen ṭavīlen fī mesāfe baʿīde)3.Fakat burada dikkat edilmesi gereken,onun bir Perpetuum mobile (devridaim) fikrini (bkz. Katalog cilt V, s.61) yermesidir4.",
"qas": []
},
{
"context": "Bu kitapta Taḳiyyeddīn, ağırlık düzenekli saatler ve sarma zemberekli saatler olarak iki guruba ayırdığı yaklaşık 10 saati tarif etmektedir.Birici gruptakileri bingāmāt siryāḳiyye, diğer grupta olanları ise bingāmāt devriyye olarak isimlendirmektedir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "114",
"text": "10 saati"
}
],
"id": 1553,
"question": "Taḳiyyeddīn kitabında kaç tane saati tarif etmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "160",
"text": "bingāmāt siryāḳiyye"
}
],
"id": 1554,
"question": "Takiyyeddin'in kitabında ki birinci grupta saatler ne olarak adlandırılmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "207",
"text": "bingāmāt devriyye"
}
],
"id": 1555,
"question": "Takiyyeddin'in kitabında ki ikinci grupta saatler ne olarak adlandırılmıştır?"
}
]
},
{
"context": "Zamanı, gözlem öğesi olarak kullanma düşüncesiyle Taḳiyyeddīn, büyük bir astronomik saat (bingām raṣadī) yapmaya sevkedilmişti.Bu saati Taḳiyyeddīn,İstanbul Rasathanesi aletlerine ayrılmış Sidret el-Müntehā6 isimli risalesinde ayrıntılı tarif etmektedir.Bu eserde çok ilginç bir,gezegenler modeli saati görmekteyiz.Bu saatin saatler, dereceler ve dakikaları ayrı ayrı gösteren kadranının bir çizimi, risalenin müellif nüshasında7 günümüze ulaşmıştır:",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "189",
"text": "Sidret el-Müntehā"
}
],
"id": 1556,
"question": "Taḳiyyeddīn büyük astronomik saat hakkında hangi risalesinde bilgi vermiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "8",
"text": "gözlem öğesi"
}
],
"id": 1557,
"question": "Takiyyeddin'in zamanı ne öğesi olarak kullanma düşüncesi vardır?"
}
]
}
] |
Taḳiyyeddīn’in Ağırlıkla Çalışan Saati (1559)
|
[
{
"context": "Saati bizim için imal etmiş olan G. Oestmann ve F. Lühring (Bremen) şöyle demektedirler: «Saat, ara çarkın 6’lı güç aktarımına geçen 54 dişli bir kasnak çarka sahiptir. Bu ara çark, 48 dişe sahiptir ve 21 dişli mil çarkının 6’lı güç aktarımıyla birbirine geçmiş haldedir.Mil, ağırlıklara sahip bir terazi kolu taşımaktadır».",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "33",
"text": "G. Oestmann ve F. Lühring"
}
],
"id": 1558,
"question": "Saati imal eden kişilerin isimleri nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "133",
"text": "54 dişli"
}
],
"id": 1559,
"question": "G. Oestmann ve F. Lühring'e göre saat kaç dişli bir kasnak çarka sahiptir?"
}
]
},
{
"context": "Taḳiyyeddīn’in 966/1559 tarihli saatler kitabında tarif ettiği ağırlıkla çalışan saatlerin (bingāmāt siryāḳiyye) en basiti, hızı durdurma maşası aracılığıyla frenliyen bir düzeneğe sahiptir.Saatin dış görünümü ve ölçüleri metinde dile getirilmemektedir.Bu saate ilişkin belirli bir tasavvuru,Taḳiyyeddīn’in İstanbul Rasathanesi’nde meslektaşlarıyla birlikte bir çalışma sahnesinin resminde görülebilen (bkz. cilt II, s. 34f., 53 ff.) bir masa saati resmi yoluyla elde etmekteyiz.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "15",
"text": "966/1559"
}
],
"id": 1560,
"question": "Taḳiyyeddīn’in ağırlıkla çalışan saatleri tarif ettiği kitabı hangi tarih aralığında ortaya çıkmıştır?"
}
]
}
] |
Erol Tümertekin
|
[
{
"context": "Erol Tümertekin (23 Temmuz 1926 – 15 Mayıs 2012), Beşeri ve İktisadi Coğrafya alanında yaptığı çalışmalarla Türk Coğrafyasına önemli katkılarda bulunmuştur.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "17",
"text": "23 Temmuz 1926"
}
],
"id": 1561,
"question": "Erol Tümertekin kaç yılında doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "43",
"text": "2012"
}
],
"id": 1562,
"question": "Erol Tümertekin kaç yılında vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "108",
"text": "Türk Coğrafyasına"
}
],
"id": 1563,
"question": "Erol Tümertekin hangi alana önemli katkılarda bulunmuştur?"
}
]
},
{
"context": "Erol Tümertekin 23 Temmuz 1926 tarihinde İstanbul’da doğdu. 1948 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Enstitüsü’nden mezun olduktan sonra, 1950 yılında aynı kurumda Beşeri ve İktisadi Coğrafya Kürsüsü’ne asistan olarak atandı. 1952’de “Dr.”, 1956’da “Doçent” ve 1964’de de “Prof.” unvanlarını aldı. Doktorasını tamamladıktan sonra Tümertekin, “Whitbeck” Bursu’nu kazanarak ABD.’de bulunan University Of Wisconsin’e gitti. Orada, şu anda “coğrafyanın babaları” olarak anılan, coğrafi metodolojinin önde gelen adlarından Richard Hartshorne’nun, iklim çalışmalarıyla ünlü Glenn Trewartha’nın, ünlü fiziki coğrafyacı Vernor Finch’in ve o sıralarda adı geçen üniversitede misafir öğretim üyesi olarak bulunan, Alman “çağdaş” coğrafyasının önderlerinden Carl Troll’ün öğrencisi olmuş ve kazandığı çağdaş coğrafi görüşleri ülkemize aktarmıştır. Tümertekin’in yaptığı çok yönlü ve “uygulamalı coğrafya” konulu çalışmalarıyla “geleneksel” türdeki çalışmaların dışında, “çağdaş” yöntembilimle ele alınan yeni konuların ülkemiz coğrafyasında yerleşmesinde önemli katkıları olmuştur. “Ağır Demir Sanayii ve Türkiye’deki Durumu’’ konulu doktora tezi, coğrafyadaki “sistematik uygulamalı coğrafya” çalışmalarına bir örnek olurken, “Sanayi Coğrafyası”nın da Türkiye’deki coğrafi inceleme alanları arasına girmesine yine o yol açmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "73",
"text": "İstanbul Üniversitesi"
}
],
"id": 1564,
"question": "Erol Tümertekin hangi üniversitede okumuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "60",
"text": "1948"
}
],
"id": 1565,
"question": "Erol Tümertekin kaç yılında üniversiteden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "186",
"text": "Beşeri ve İktisadi Coğrafya Kürsüsü’ne"
}
],
"id": 1566,
"question": "Erol Tümertekin'in asistan olarak atandığı kürsünün adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "248",
"text": "1952"
}
],
"id": 1567,
"question": "Erol Tümertekin kaç yılında doktor ünvanını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "263",
"text": "1956"
}
],
"id": 1568,
"question": "Erol Tümertekin kaç yılında doçent ünvanını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "283",
"text": "1964"
}
],
"id": 1569,
"question": "Erol Tümertekin kaç yılında profesor ünvanını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "410",
"text": "University Of Wisconsin"
}
],
"id": 1570,
"question": "Erol Tümertekin'in ABD'de kazandığı üniversitenin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "540",
"text": "Richard Hartshorne"
}
],
"id": 1571,
"question": "Coğrafyan'nın babaları olarak adlandırılan ve coğrafi metodolojiyle uğraşan kişinin ismi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "590",
"text": "Glenn Trewartha"
}
],
"id": 1572,
"question": "İklim çalışmalarıyla ünlü kişi kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "769",
"text": "Carl Troll"
}
],
"id": 1573,
"question": "Alman çağdaş coğrafyasının önderlerinden olan kişi kimdir?"
}
]
},
{
"context": "Erol Tümertekin’in bilimsel araştırmalarında en dikkati çeken tarafı kendisini İstanbul’a adamış olmasıdır. National Geographic Society’nin başkanı G.Grosvenor’ın “şehirlerin anlatacak çok şeyi vardır. Her blok ayrı bir araştırma alanı, bir arazidir” sözüne tam olarak uygun düşen çabalarında İstanbul’u, araştırmaları için, kendisine “arazi” olarak seçmiştir. Nitekim, 1960’lardan beri kendisine araştırma alanı, coğrafyacı terimiyle “arazi” olarak seçtiği İstanbul ile ilgili çeşitli coğrafi konularda 4 ayrı kitap ve 23 makale yayınlamıştır. Çalışmalarının, Türkiye dışında, Japonya’dan Polonya’ya, ABD’den Rusya’ya kadar çok sayıda ülkede ve tekrarlanan sayıda “citation” yapıldığı Türkiye’deki belki de tek coğrafyacı olduğu söylenebilir. Bunda, yapılan yayınların önemli bir bölümünün İngilizce ve Fransızca gibi yaygın yabancı dillerde ve “toplumsal coğrafya”, başka bir deyişle “beşeri coğrafya” alanında olmasının, dolayısıyla da bu konuda uluslararası platformdaki açığı kapatmasının rolü olmuştur. Yabancı dillerdeki yayınlarından başka, yayınlarının bir bölümü de zaten yabancı ülkelerdeki dergi ve “Reader”larda çıkmıştır.Prof. Tümertekin ülkemiz coğrafyasına çok sayıda ders kitabı kazandırmıştır. Yalnızca İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümünde değil, aynı Üniversite’nin İktisat ve Siyasal Bilgiler Fakültelerinde de dersler vermiştir. İstanbul’da bulunan diğer üniversitelerden olan İstanbul Teknik Üniversitesi ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde de uzun süreli dersler vermiştir. Prof. Erol Tümertekin birçok uluslararası araştırmada da yer almıştır: UNESCO’nun Kurak ve Yarı Kurak Bölgeler çalışması; Pennsylvania Üniversitesi’nin Ortadoğu’da Su konulu çalışması; ve Ford Foundation adına yapılan, Türkiye’de sosyal bilimlerin durumuyla ilgili bir çalışmanın sonucu, Türkçe ve İngilizce olarak da yayımlanmıştır. ABD’de Illinois’de yayımlanan Journal of Developing Areas adlı derginin Yayın Kurulu’nda 30 yıldan fazla görev yapmıştır. Uluslararası Coğrafya Birliği’nin (IGU) “Tatbiki Coğrafya”, “Tarımsal Tipoloji”, “Ekonomik Kalkınmanın Bölgesel Yönleri”, “Dünya Nüfus Haritası” gibi çeşitli komisyonlarında da görev almıştır. Ayrıca coğrafyaya yaptığı ve Fransız coğrafyasıyla olan yakın ilişkilerinden dolayı, 1821 yılında kurulan ve dünyanın en eski coğrafya derneği olan Fransız ‘’Société de Géographie’’ tarafından 1982 yılında onur üyeliğine seçilmiştir. Uzun yıllar İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde yönetim kurulu üyeliği, Coğrafya Enstitüsü Müdürlüğü ve bir süre Dekan yardımcılığı yapan Prof. Erol Tümertekin 11 yıl da Coğrafya Bölüm Başkanlığı yapmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "148",
"text": "G.Grosvenor"
}
],
"id": 1574,
"question": "National Geographic Society'nin başkanı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "520",
"text": "23 makale"
}
],
"id": 1575,
"question": "Erol Tümertekin arazi olarak seçtiği İstanbul hakkında kaç tane makale yayımlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1954",
"text": "30 yıldan fazla"
}
],
"id": 1576,
"question": "Journal of Developing Areas dergi'nin yayın kurulunda kaç yıl görev yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2048",
"text": "Tarımsal Tipoloji"
}
],
"id": 1577,
"question": "Erol Tümertekin'in görev aldığı komisyonlardan herhangi birini örneklendirebilirmisiniz?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2338",
"text": "Société de Géographie"
}
],
"id": 1578,
"question": "Erol Tümertekin'in Fransa'da onur üyeliğine seçildiği derneğin ismi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2373",
"text": "1982"
}
],
"id": 1579,
"question": "Erol Tümertekin kaç yılında Société de Géographie derneğine onur üyeliğine seçilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2583",
"text": "11 yıl"
}
],
"id": 1580,
"question": "Erol Tümertekin kaç yıl boyunca ''Coğrafya Bölüm Başkanlığı'' yapmıştır?"
}
]
}
] |
Oktay Sinanoğlu
|
[
{
"context": "Oktay Sinanoğlu, (d. 25 Şubat 1935; Bari, İtalya - ö. 19 Nisan 2015; Florida, ABD) Türk kimyager, moleküler biyofizikçi ve biyokimyager.Türkiye'de akademik çalışmalarıyla olduğu kadar, Türkçe ile ilgili politik görüşleriyle de tanınmaktadır.",
"qas": []
},
{
"context": "Babası Nüzhet Haşim Sinanoğlu'nun başkonsolos olarak görev yaptığı İtalya'nın Bari şehrinde doğdu. II. Dünya Savaşı'nın başlamasının ardından 1939'da ailesiyle Türkiye'ye döndü.Oktay Sinanoğlu, 1953 yılında TED Ankara Koleji'nden birincilikle mezun oldu. 1953 yılında okul bursu ile ABD'ye gitti. 1956'da Amerika Birleşik Devletleri'nde, Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nden kimya mühendisi olarak mezun oldu. 1957'de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde yüksek lisansını tamamladı. Aynı yıl \"Sloan Ödülü\"nü kazandı.Doçentlik tezini tamamlamasının (1958-1959) ardından Berkeley'de kuramsal kimya alanında doktorasını tamamladı (1959-1960). Doktora danışmanı Kenneth Pitzer'di.21 Aralık 1963 tarihinde Yale Üniversitesi'nde öğrenci olan Paula Armbruster ile evlendi. Evlilik töreni The Branford College Chapel of Yale'de yapıldı. Bu evliliğin ardından, Dilek Sinanoğlu ile evlendi ve bu evliliğinden ikiz çocukları oldu.19 Nisan 2015 tarihinde Amerika'nın Florida eyâletinde hayatını kaybetti. Ünlü sanatçı Esin Afşar'ın ağabeyidir. Karacaahmet Mezarlığı'nda annesi Rüveyde Sinanoğlu ve kız kardeşi Esin Afşar Aral'ın yanına defnedilmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "67",
"text": "İtalya'nın Bari şehri"
}
],
"id": 1581,
"question": "Oktay Sinanoğlu nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "142",
"text": "1939"
}
],
"id": 1582,
"question": "Oktay Sinanoğlu ve ailesi kaç yılında Türkiye'ye dönmüşlerdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "194",
"text": "1953"
}
],
"id": 1583,
"question": "Oktay Sinanoğlu kaç yılında TED Ankara Koleji'nden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "268",
"text": "okul bursu ile"
}
],
"id": 1584,
"question": "Oktay Sinanoğlu ABD'ye nasıl gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "352",
"text": "Kaliforniya Üniversitesi"
}
],
"id": 1585,
"question": "Oktay Sinanoğlu'nun kimya mühendisi olarak mezun olduğu okulun adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "297",
"text": "1956"
}
],
"id": 1586,
"question": "Oktay Sinanoğlu kaç yılında Kaliforniya Üniversitesinden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "425",
"text": "Massachusetts Teknoloji Enstitüsü"
}
],
"id": 1587,
"question": "Yüksek lisansını hangi enstitüde tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "338",
"text": "Berkeley"
}
],
"id": 1588,
"question": "Oktay Sinanoğlu doktorasını nerede tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "666",
"text": "Kenneth Pitz"
}
],
"id": 1589,
"question": "Oktay Sinanoğlu'nun doktora danışmanı kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "744",
"text": "Paula Armbruster"
}
],
"id": 1590,
"question": "Oktay Sinanoğlu 1963 yılında kiminle evlenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "709",
"text": "Yale Üniversitesi"
}
],
"id": 1591,
"question": "Ortay Sinanoğlu'nun eşi olan Paula Armbruster hangi okulda öğrencidir?"
}
]
},
{
"context": "1960'ta Yale Üniversitesi'nde öğretim üyesi oldu. 1 Temmuz 1963 tarihinde kimya alanında tam profesörlük unvanı alarak, 20. yüzyılda Yale Üniversitesi'nde \"tam profesörlük\" unvanını en genç yaşta kazanan öğretim üyesi olduğu açıklandı. İlerleyen zamanlarda, son yüzyılda tam profesörlük unvanını alan en genç ikinci öğretim üyesi olduğu ortaya çıktı. Yale Üniversitesi'nin son 300 yıllık tarihinde tam profesörlük unvanını alan üçüncü en genç öğretim üyesi olduğuna inanılmaktadır.1964 senesinde Yale Üniversitesi'nde teorik kimya bölümünü kurdu. Yale'deki görevi boyunca, \"Atom ve moleküllerin çok-elektron teorisi\" (1961), \"Çözgeniter kuramı\" (1964), \"Kimyasal tepkime mekanizmaları kuramı\" (1974), \"Mikrotermodinamik\"(1981) ve \"Değerlik kabuğu etkileşim kuramı\" (1983) çalışmalarını gerçekleştirdi. 1988 senesinde, laboratuvar ortamında birleştirilecek olan kimyasalların, birleştirmenin ardından nasıl tepki vereceklerini öngörebilmek amacıyla, kendi geliştirdiği matematik teorilerine dayanan devrimsel bir yöntem olan ve \"Sinanoğlu indirgemesi\" olarak adlandırılan yöntemini yayınladı. Yale'de 37 sene çalıştıktan sonra, 1997'de emekli oldu.Yale'de çalıştığı süre boyunca, çeşitli Türk üniversitelerine, TÜBİTAK'a ve (JSPS)'ye danışmanlık yaptı. 1962 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi mütevelli heyeti Oktay Sinanoğlu'na danışman profesör ünvânı verdi. 1975 yılında çıkartılan özel kanunla devlet tarafından kendisine \"cumhuriyet profesörü\" unvanı verildi. 1966'da kimya dalında \"TÜBİTAK Bilim Ödülü\"nü, 1973'te kimya dalında \"Alexander von Humboldt Research Award\"ı ve 1975'te \"International Outstanding Scientist Award of Japan\"ı kazandı. 1973'te \"fahrî büyükelçi\" olarak Japonya'ya gönderildi. Sinanoğlu ayrıca Nobel ödülü için iki defa aday gösterildi.1997 yılında Yale'den emekli olmasının ardından Yıldız Teknik Üniversitesi'nde profesör olarak çalışmaya başladı ve 2002 senesinde kadar Yıldız Teknik Üniversitesi kimya bölümünde çalışmaya devam etti.Sinanoğlu birçok bilimsel kitap ve makale yazdı ve birçoklarına da katkıda bulundu. Ayrıca \"Hedef Türkiye\" ve \"Bye Bye Türkçe\"(2005) gibi eserlere de imza attı.Yaşamı boyunca kuantum mekaniği'ne birçok katkıda bulundu. P.A.M. Dirac'in de üzerinde uğraştığı ancak çözemediği \"Kuantum mekaniği'nde Hilbert uzayının topolojisi ve içerdiği yüksek simetrileri\" problemini çözdü",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "0",
"text": "1960"
}
],
"id": 1592,
"question": "Oktay Sinanoğlu kaç yılında Yale Üniversitesi öğretim üyesi olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "59",
"text": "1963"
}
],
"id": 1593,
"question": "Oktay Sinanoğlu kaç yılında tam profesörlük unvanını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1028",
"text": "Sinanoğlu indirgemesi"
}
],
"id": 1594,
"question": "Oktay Sinanoğlu'nun matematik teorilerine dayanan devrimsel bir yöntem olan yönteminin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1767",
"text": "1997 yılında"
}
],
"id": 1595,
"question": "Oktay Sinanoğlu kaç yılında emekli olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1265",
"text": "Orta Doğu Teknik Üniversitesi"
}
],
"id": 1596,
"question": "Oktay Sinanoğlu'na danışman profesör ünvanını veren hangi okulun mütevelli heyetidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1364",
"text": "1975"
}
],
"id": 1597,
"question": "Oktay Sinanoğlu'na kaç yılında cumhuriyet profesörü ünvanı verildi?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2079",
"text": "Bye Bye Türkçe"
}
],
"id": 1598,
"question": "Oktay Sinanoğlu'nun 2005'te yazdığı eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1538",
"text": "Alexander von Humboldt Research Award"
}
],
"id": 1599,
"question": "Oktay Sinanoğlu'nun 1973 yılında kimya alanında kazandığı ödülün adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1590",
"text": "International Outstanding Scientist Award of Japan"
}
],
"id": 1600,
"question": "Oktay Sinanoğlu'nun 1975 yılında kazandığı ödülün adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1685",
"text": "Japonya"
}
],
"id": 1601,
"question": "Oktay Sinanoğlu 1973 yılında ''fahri büyükelçi'' olarak hangi ülkeye gönderilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2243",
"text": "Kuantum mekaniği"
}
],
"id": 1602,
"question": "Oktay Sinanoğlu'nun çözdüğü Hilbert uzayının topolojisi ve içerdiği yüksek simetrileri hangi mekanikte bulunur?"
}
]
}
] |
Sencer Divitçioğlu
|
[
{
"context": "Sencer Divitçioğlu (d. 14 Şubat 1927, İstanbul - ö. 8 Eylül 2014, İstanbul), Türk akademisyen ve İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi.İktisat ve tarih alanında yaptığı çalışmalar ve Asya tipi üretim tarzına dair analizleriyle tanınmaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "98",
"text": "İstanbul Üniversitesi"
}
],
"id": 1608,
"question": "Sencer Divitçioğlu hangi üniversitenin öğretim üyesidir?"
}
]
}
] |
SOCRAT
|
[
{
"context": "SOCRAT (söyleyiş:) 2009 yılında, her yıl Tübitak tarafından düzenlenen Formula-G yarışlarında, İstanbul Üniversitesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü'nü temsil etmek amacıyla kurulan ekibin adıdır. SOCRAT'ın açılımı Solar Car Racing Team'dir.SOCRAT’ın amacı, alternatif enerjiler konusunda toplumda farkındalık yaratmak ve yüksek verimlilikte elektrikli araçlar üretmektir.Projenin amacı, enerji kaynaklarının tükenmekte olduğu dünyamızda, varoluşundan beri kuvvetli enerji ve ışık kaynağına sahip güneş enerjisini kullanarak dünyamıza çevre dostu enerjiyi sunmak ve kullanımına teşvik etmektir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "225",
"text": "Solar Car Racing Team"
}
],
"id": 1609,
"question": "SOCRAT'ın açılımı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "19",
"text": "2009"
}
],
"id": 1610,
"question": "SOCRAT kaç yılında kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "95",
"text": "İstanbul Üniversitesi"
}
],
"id": 1611,
"question": "SOCRAT hangi üniversitenin elektrik-elektronik mühendisliği bölümünü temsilen kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "41",
"text": "Tübitak"
}
],
"id": 1612,
"question": "SOCRAT hangi kurum tarafından düzenlenen Formula-G yarışlarında İstanbul Üniversitesinin elektrik-elektronik mühendisliği bölümünü temsilen kurulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "71",
"text": "Formula-G"
}
],
"id": 1613,
"question": "SOCRAT'ın kurulma sebebi olmasıyla bilinen Tübitak'ın düzenlediği yarışların adı nedir?"
}
]
}
] |
Türklerin Bilim Tarihine Katkıları-Giriş
|
[
{
"context": "Çoğu toplum bulunduğu coğrafi konumla ilişkili olarak mevcut sorunlara çözümler ararken, fen ve sosyal bilimler olarak sınıflandırabileceğimiz iki bilim alanına da katkıda bulunmuşlardır. Sosyal bir olay olan göç eylemini örnek verirsek, göçebelik terimi Türklerle özdeşleşmiş olsa da M.Ö. 1.000’lerde Türkler yerleşik olarak yaşamaktaydılar.Mevsimsel değişimlerle birlikte mevcut konumun yaşam şartlarının ağırlaşması sonucunda Türkler göç etme gereği duymuşlardır. Bu durumun yıllarca süregelmesi Türkleri göçebe bir toplum haline getirmiştir. “Göç edecekler ama nereye?” sorusunun cevabını ise gökte arayan Türkler yön tayini için astronomi bilimi üzerine çalışmalarda bulunmuş ve Venüs ve Merkür’den yararlanmışlardır. Yer değiştirmenin sonucunda geçilen dönemsel de olsa bu yerleşik hayatın gerekliliklerinden biri ise tarımsal faaliyetler olmuştur. Nasıl bir yıl geçeceği konusunda bilgi vermesi amacıyla günümüzde Orta Asya’da yaygın olarak kullanılan “On iki Hayvanlı Türk Takvimi” ilk olarak Türkler tarafından oluşturulmuş ve kullanılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "684",
"text": "Venüs ve Merkür"
}
],
"id": 1614,
"question": "Türkler yön tayini için hangi gezegenlerden yararlanmışlardır?"
}
]
}
] |
Aziz Sancar
|
[
{
"context": "Aziz Sancar 1946’da Mardin’in Savur kasabasında, çiftçilikle uğraşan orta gelirli bir ailenin yedinci çocuğu olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini, Ankara’da okuduğu ilkokul ikinci sınıf hariç Savur’da tamamladı. Liseyi ise Mardin’de okudu. Daha sonra İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden birincilikle mezun oldu. TÜBİTAK bursuyla gittiği ABD’de birkaç yıl biyokimya eğitimi aldı, fakat bazı sosyal uyum sorunları nedeniyle yurda döndü ve memleketi olan Savur’da bir süre hekimlik yaptı. Ancak gönlü hâlâ bilimsel çalışmalardaydı. Bu yüzden tekrar ABD’ye giderek Dallas’taki Teksas Üniversitesi’nde moleküler biyoloji alanında doktoraya başladı. Doktora sonrası araştırmalarına Yale Üniversitesi’nde devam eden Aziz Sancar burada çok önemli buluşlar yaptı. Bu başarılarından dolayı da ABD’deki Chapel Hill North Carolina Üniversitesi’nden teklif aldı. Çalışmalarına orada da aynı hızla ve özenle devam etti ve yine önemli buluşlara imza attı. Yaklaşık kırk yıllık araştırma kariyeri boyunca pek çok ödül alan Aziz Sancar sonunda DNA onarım mekanizmaları konusunda yaptığı buluşlar nedeniyle 2015 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldü (BilTek, 2015).",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "12",
"text": "1946"
}
],
"id": 1615,
"question": "Aziz Sancar kaç yılında doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "155",
"text": "Ankara"
}
],
"id": 1616,
"question": "İlkokul ve ortaokul öğrenimini hangi şehirde tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "20",
"text": "Mardin"
}
],
"id": 1617,
"question": "Aziz Sancar lise öğrenimini hangi şehirde tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "259",
"text": "İstanbul Üniversitesi"
}
],
"id": 1618,
"question": "Aziz Sancar hangi üniversiteden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1107",
"text": "Nobel Kimya Ödülü"
}
],
"id": 1619,
"question": "Aziz Sancar DNA onarım mekanizmaları konusunda yaptığı buluşlar sayesinde hangi ödüle layık görülmüştür?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "300",
"text": "birincilik"
}
],
"id": 1620,
"question": "Aziz Sancar İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesini kaçıncı olarak bitirmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "281",
"text": "Tıp Fakültesi"
}
],
"id": 1621,
"question": "Aziz Sancar İstanbul Üniversitesinde hangi fakülteden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "586",
"text": "Teksas Üniversitesi"
}
],
"id": 1622,
"question": "Aziz Sancar moleküler kimya alanında doktorasını hangi üniversitede tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "689",
"text": "Yale Üniversitesi"
}
],
"id": 1623,
"question": "Aziz Sancar doktora sonrası yaptığı araştırmaları devam ettirdiği ve orada çok önemli buluşlara imza attığı üniversitenin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "805",
"text": "Chapel Hill North Carolina Üniversitesi"
}
],
"id": 1624,
"question": "Yale Üniversitesinde çok önemli buluşlara imza atan Aziz Sancar bu buluşlar sayesinde ABD'de bulunan hangi üniversiteden teklif almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1040",
"text": "DNA onarım mekanizmaları"
}
],
"id": 1625,
"question": "Aziz Sancar Nobel Kimya Ödülünü hangi önemli buluşları sayesinde kazanmıştır?"
}
]
}
] |
Cahit Arf
|
[
{
"context": "1910 yılında Selanik’te doğan Cahit Arf, ilkokulu o yıllarda sultani adı verilen liselerin ilk kısmında okumuş, daha beşinci sınıftayken tanıştığı genç bir öğretmen onun matematikle ilgilenmesini sağlamıştır. Lisenin orta kısmına geldiğinde artık okul arkadaşlarının çözemediği matematik sorularını çözen Cahit Arf’ın bu yeteneği ailesi ve hocalarının dikkatini çekmiş ve Paris’teki St. Louis Lisesinde okumak üzere ailesi tarafından Fransa’ya gönderilmiştir. Üç yıllık lise tahsilini iki yılda bitirip Türkiye’ye geri dönen Cahit Arf o sıralarda Türk hükümeti tarafından yüksek öğrenim görmek üzere sınavla Avrupa’ya gönderilecek aday öğrenciler arasına alınmıştır. Bu sınavı kazanan Cahit Arf Fransa’ya geri dönüp birçok bilim adamının yetiştiği okul olan École Normale Supérieure’e kaydolmuştur. Yükseköğreniminden sonra Türkiye’ye geri dönen Arf, bir süre Galatasaray Lisesinde hocalık yapmış ve sonra doçent adayı olarak İstanbul Üniversitesi Matematik Kürsüsü’ne geçmiştir. 1937 yılında doktorasını yapmak üzere Göttingen Üniversitesi Matematik Bölümü’ne giden Cahit Arf’ın bu üniversitede yaptığı doktora çalışması onun dünya çapında tanınmasına yol açmıştır. Cahit Arf matematik dehalarının bile çok zor dediği bir konu üzerinde tek başına çalışmış ve bir buçuk yıl içinde konusu “non-commutative Class Field” olan doktorasını tamamlamıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçların bir kısmı literatüre “Hasse-Arf” teoremi olarak geçmiştir. Doktora tezini 1938 yılında bitiren Cahit Arf bir yıl daha Göttingen’de çalışmalarını sürdürmüş, bu dönemde de dünya literatürüne “Arf Invaryantı” adıyla geçen, cebirsel ve diferansiyel topolojide büyük önem taşıyan bir çalışmaya imza atmıştır. 1938’in sonunda Türkiye’ye üniversitesine geri dönen Arf 1943’te profesör, 1955’te ordinaryüs profesör olmuştur. 1962 yılına kadar üniversitede çalışmalarını sürdüren Cahit Arf o yıllarda bir yıllığına misafir profesör olarak Maryland Üniversitesine gitmiş ve ayrıca Mainz Akademisi muhabir üyeliğine seçilmiştir. 1960 yılında Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi’ni kurmak üzere görevlendirilen Cahit Arf 1962’de üniversitedeki görevinden ayrılmış ve bir yıl kadar Robert Kolej’de ders vermiştir. TÜBİTAK’ın kuruluş ve gelişmesinde büyük emekleri olan Cahit Arf 1963-1967 ve 1967-1971 yıllarında TÜBİTAK’ın Bilim Kurulu başkanlığını yapmıştır. Cahit Arf matematiğe yapmış olduğu köklü katkılarından dolayı 1974’te de TÜBİTAK Bilim Ödülü’ne layık görülmüştür. 1964-1966 yıllarında Princeton’da Institute for Advanced Study’de çalışmalarını sürdüren; daha sonra California Üniversitesinde misafir öğretim üyeliği yapan Cahit Arf 1967’de Türkiye’ye dönüp ODTÜ Matematik Bölümünde çalışmaya başlamış ve 1980 yılında bu üniversiteden emekli olmuştur. 1980 yılında İTÜ ve Karadeniz Teknik Üniversitesinin, 1981 yılındaODTÜ’nün onur doktoralarını alan, 1993 yılında Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyeliğine seçilen Cahit Arf 4 Şubat 1994’te de Fransa’da Commandeur des Palmes Académiques Ödülü’ne layık bulunmuştur. Ülkemizde matematiğin simgesi haline gelen Ord. Prof. Dr. Cahit Arf 26 Aralık 1997’de vefat etmiştir (Tübitak, 2015).",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "13",
"text": "Selanik"
}
],
"id": 1626,
"question": "Cahit Arf nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "383",
"text": "St. Louis Lisesinde"
}
],
"id": 1627,
"question": "Cahit Arf'in Paris'te okuduğu lisenin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "758",
"text": "École Normale Supérieure’e"
}
],
"id": 1628,
"question": "Cahit Arf yüksek öğrenim görmek için girdiği sınavı kazanarak hangi okulda okumaya hak kazanmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1289",
"text": "non-commutative Class Field"
}
],
"id": 1629,
"question": "Cahit Arf'in doktora konusu nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1461",
"text": "1938"
}
],
"id": 1630,
"question": "Cahit Arf doktorasını kaç yılında tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1577",
"text": "Arf Invaryantı"
}
],
"id": 1631,
"question": "Cebirsel ve diferansiyel topolojide büyük önem taşıyan araştırmanın adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1748",
"text": "1943"
}
],
"id": 1632,
"question": "Cahit Arf kaç yılında profesör ünvanını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1766",
"text": "1955"
}
],
"id": 1633,
"question": "Cahit Arf kaç yılında ordinaryüs profesör ünvanını almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2005",
"text": "1960"
}
],
"id": 1634,
"question": "Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi’ni kurmak üzere Cahit Arf kaç yılında görevlendirilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2835",
"text": "1993"
}
],
"id": 1635,
"question": "Cahit Arf,Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyeliğine kaç yılında seçilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2917",
"text": "1994"
}
],
"id": 1636,
"question": "Fransa’da Commandeur des Palmes Académiques Ödülü’ne kaç yılında layık görülmüştür?"
}
]
}
] |
Kerim Erim
|
[
{
"context": "Kerim Erim, 1 Şubat 1894’te İstanbul’da doğmuştur. Asıl adı Abdülkerim’dir. Babası, Buharalı Molla Ahmed Zade Mirliva Arif Paşa; annesi, Kazan Şeyhül Müderrisi Kerim Hazretzade Ferik Abdürrahman Paşa’nın kızı Naciye Hanım’dır. K. Erim, ilk öğrenimini Halep’te, orta öğrenimini ise kısmen özel olarak evde, kısmen de İstanbul’daki Hendese-i Mülkiye Mektebi’nin ilk sınıflarında yapmıştır. 1914’de Yüksek Mühendis Mektebi’nden mezun olmuştur. Bazı kaynaklara göre mezun olduktan sonra 1914’te, diğer kaynaklara göre ise 1917 yılının sonunda matematik öğrenimi için Berlin Üniversitesi’ne gitmiştir. Friedrich-Alexander-Universität Erlangen’in kayıtlarına göre, 22 Ağustos 1919 tarihinde “Über die Trägheitsformen eines Modulsystems” adlı doktora tezinin sözlü savunmasını yapmış olan Erim’in tez danışmanı Prof.Dr. Ernst Fischer (1875-1954) dir. Türkiye’ye döndükten sonra Yüksek Mühendis Mektebi’nde matematik, analitik geometri, mekanik, kozmoğrafya dersleri vermiştir. 1933 üniversite reformunda görevlendirilmiş ve ardından da, Fen Fakültesi Dekanlığına getirilmiştir. Ancak bu görevden kısa bir süre sonra kendi isteğiyle ayrılmıştır. 1939 yılından ölümüne kadar İstanbul Üniversitesi Matematik Enstitüsü Direktörü olarak görev yapmıştır. Kerim Erim, Türk Matematik Derneği’nin ve Türk Fizik Derneği’nin kurucu üyesidir. Ayrıca, Uluslararası Teorik ve Uygulamalı Mekanik Cemiyeti’nin (International Union of Theoretical and Applied Mechanics/ IUTAM) 1926’da Zürih (İsviçre), 1930’da Stockholm (İsveç), 1938 yılında Cambridge (ABD) ve 1946’da Paris’te (Fransa) yapılan kongrelerine katılmıştır. 20-28 Ağustos 1952’de İstanbul’da yapılan kongrenin yürütücülüğü görevi Kerim Erim’e verilmiş, ancak geçirdiği kalp rahatsızlığı nedeniyle bu görevi yerine getirememiş, 28 Aralık 1952’de vefat etmiştir. Mezarı Edirnekapı Şehitliğindedir (Akbaş, 2003).",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "20",
"text": "1894"
}
],
"id": 1637,
"question": "Kerim Erim kaç yılında doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "28",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 1638,
"question": "Kerim Erim nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "84",
"text": "Buharalı Molla Ahmed Zade Mirliva Arif Paşa"
}
],
"id": 1639,
"question": "Kerim Erim'in babasının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "209",
"text": "Naciye Hanım"
}
],
"id": 1640,
"question": "Kerim Erim annesinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "563",
"text": "Berlin Üniversitesi"
}
],
"id": 1641,
"question": "Kerim Erim matematik eğitimi almaya hangi üniversiteye gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "804",
"text": "Prof.Dr. Ernst Fischer"
}
],
"id": 1642,
"question": "Kerim Erim'in doktora tez danışmanın adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "686",
"text": "Über die Trägheitsformen eines Modulsystems"
}
],
"id": 1643,
"question": "Kerim Erim'in doktora tezinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "670",
"text": "1919"
}
],
"id": 1644,
"question": "Kerim Erim Über die Trägheitsformen eines Modulsystems adlı doktora tezinin sözlü savunmasını kaç yılında yapmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1254",
"text": "Türk Matematik Derneği’nin ve Türk Fizik Derneği"
}
],
"id": 1645,
"question": "Kerim Erim hangi iki önemli Türk derneklerinin kurucu üyesidir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1611",
"text": "1952"
}
],
"id": 1646,
"question": "Kerim Erim kaç yılında vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "60",
"text": "Abdülkerim"
}
],
"id": 1647,
"question": "Kerim Erim'in gerçek adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "251",
"text": "Halep"
}
],
"id": 1648,
"question": "Kerim Erim ilköğrenimini hangi şehirde tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "388",
"text": "1914"
}
],
"id": 1649,
"question": "Kerim Erim kaç yılında yüksek mühendislik mektebinden mezun olmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1138",
"text": "1939"
}
],
"id": 1650,
"question": "Kerim Erim kaç yılından itibaren İstanbul Üniversitesi Matematik Enstitüsü Direktörlüğü görevini üstlenmiştir?"
}
]
}
] |
İbrahim Hakkı
|
[
{
"context": "İbrahim Hakkı, 1703 yılında Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğdu. Annesi Hanife Hanım, babası ise, Osman Efendi’dir. Dört-beş yaşlarında okumaya başlayan İbrahim Hakkı, varlıklı bir aileden geldiği için yedi yaşına geldiğinde çevresinin en ünlü bilginlerinden özel derler aldı. Eğitimini tamamlamak üzere gittiği Tillo’da uzun süre öğrenim gördükten sonra 34 yaşlarına geldiğinde hocası İsmail Fakirullah’ın torunu Firdevs Hanım’la evlendi. 1740 yılında bilim ve kültürün merkezi ve Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul’a geldi. Buradaki kütüphanelerde bilimsel çalışmalarda bulundu ve bu gün kıymetli bir ansiklopedi hüviyetinde olan 600 sayfalık “Marifetnâme” adlı eserini de burada kaleme aldı. Kaliteli insan yetiştirmenin kaliteli yazılar sayesinde gerçekleşebildiği gibi, kaliteli çalışmaların kaybolmasının da yine bu türden yazılara bağlı olduğuna inanan İbrahim Hakkı, hayatı boyunca yaptığı bütün bilimsel çalışmaların “Marifetnâme” adlı eserinde, çağından hemen her kesimin rahatlıkla anlayabileceği sade bir üslupla açıklayıp, kaybolma tehlikesinden korudu. 1780’de Tillo’da vefat edern İbrahim Hakkı, vasiyeti üzerine hocası İsmail Fakirullah’ın ayak ucuna gömüldü (Koçin, 1990).",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "15",
"text": "1703"
}
],
"id": 1651,
"question": "İbrahim Hakkı kaç yılında doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "313",
"text": "Tillo"
}
],
"id": 1652,
"question": "Eğitimini uzun sürelerde nerede tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "415",
"text": "Firdevs Hanım"
}
],
"id": 1653,
"question": "İbrahim Hakkı'nın evlendiği kişini ismi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "441",
"text": "1740"
}
],
"id": 1654,
"question": "İbrahim Hakkı kaç yılında İstanbul'a gelmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1071",
"text": "1780"
}
],
"id": 1655,
"question": "İbrahim Hakkı kaç yılında vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "28",
"text": "Erzurum"
}
],
"id": 1656,
"question": "İbrahim Hakkı hangi ilde doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "39",
"text": "Hasankale"
}
],
"id": 1657,
"question": "İbrahim Hakkı Erzurum'un hangi ilçesinde doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "73",
"text": "Hanife Hanım"
}
],
"id": 1658,
"question": "İbrahim Hakkı'nın annesinin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "99",
"text": "Osman Efendi"
}
],
"id": 1659,
"question": "İbrahim Hakkı'nın babasının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "387",
"text": "İsmail Fakirullah"
}
],
"id": 1660,
"question": "İbrahim Hakkı'nın torunuyla evlendiği hocasının adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "512",
"text": "İstanbul"
}
],
"id": 1661,
"question": "İbrahim Hakkı Marifname adlı eserini nerede kaleme almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "636",
"text": "600"
}
],
"id": 1662,
"question": "İbrahim Hakkı'nın ünlü eseri Merifname kaç sayfadır="
}
]
}
] |
Kambur Vesim
|
[
{
"context": "Osmanlılar zamanında on sekizinci asırda yetişen, hekim, hattat ve astronomi alimlerinden. Kambur Vesim Efendi ve Derviş Abbas Tabib isimleriyle de bilinen Abbas Vesim Efendi, onyedinci yüzyılın sonlarında doğdu. 1760 (H. 1174) senesinde İstanbul'da vefat etti. Kabri Edirnekapı dışındaki kabristandadır.Küçük yaşta ilim tahsiline başlayan Abbas Vesim Efendi, Bursalı Tabib-i Sultani Ali Efendi ile babası Ömer Şifai Efendiden tıp, Yanyalı Es'ad Efendiden hikmet ve Farsça, Ahmed Mısri'den astronomi ve astroloji, Katibzade Mehmed Refi Efendiden tıp ve ta'lik yazı, ayrıca Latince ve Fransızca öğrendi. Bazı İtalyanca tıp metinlerini Türkçeye tercüme ettirerek, Avrupa'daki gelişmeleri takib etti. Bir ara tahsil maksadıyla Hicaz, Şam ve Mısır'a gitti. Bir çok ilmi araştırmalarda bulunup tıb alanındaki bilgisini geliştirdi. İstanbul'a dönüşünde Sultan Selim Camii civarında eczahane ve muayenehane açtı. İstanbul'da kırk sene müddetle doktorluk yapıp, hem insanlara hizmet etti hem de tıb alanındaki bilgisini arttırdı. Aynı zamanda tasavvufa yönelip Nakşibendiyye yolu büyüklerinden Mehmed Emin Tokadi hazretlerinden tasavvuf bilgilerini öğrendi ve tatbik etti.Osmanlı tababetini (doktorluğunu) olgunluğa götürmekte büyük hizmeti olan Abbas Vesim Efendinin şahsi tecrübeleri ve verem hakkında en son keşiflere yakın araştırma ve incelemeleri vardır. Tıbbı iyice anlayabilmek için fizik, mekanik ve tecrübi kimyayı bilmenin gerekli olduğunu savunurdu. Bu konuda Tıbb-ı Cedid-i Kimyevi adlı bir eser yazdı. Ayrıca deontolojinin (tıp tarihi ve tıp ahlakı) gelişmesine ve uygulama şekline yön verdi. İbn-i Sina gibi eski tabiplerin eserlerinden ve kendi hocalarından öğrendiği bilgilerle, İstanbul'a gelen bazı batılı tabiplerin eserlerinden istifade ederek Düstur-ül-Vesim fi Tıbb-il-Cedid vel-Kadim adlı eserini yazdı. Doğu ve batı tıbbını karşılaştıran ve mükemmel bir külliyat olan bu eser tıb tarihimiz bakımından önemlidir. İki cild ve 2083 sayfadan ibaret olan bu eserin birinci bölümünde baştan sona kadar organ hastalıkları, ikinci bölümünde kadın ve çocuk hastalıkları, üçüncü bölümünde şişler ve ülserler, dördüncü bölümünde basit ve bileşik ilaçlar anlatılmaktadır. 1748 yılında yazdığı bu eserin üç nüshasından biri Bayezid, ikisi de Ragıp Paşa Kütüphanesindedir.Abbas Vesim Efendinin ikinci önemli eseri Uluğ Bey Zici'nin Türkçe şerhi olan Nehc-ül-Büluğ fi Şerh-i Zic-i Uluğ'dur. Açık Türkçe ile yazılmış olan bu eser, bütün tatbikata ait misalleri, İstanbul arz (enlem) ve tulüne (boylam) göre tertib etmiştir. Eski Türk takvimini incelemiş ve metinde olmayan İbrani ve Rumi takvimlerini ilave etmiştir. Bir derecenin sinüsünü bulmakta, Uluğ Beyin tarif ettiği Gıyasüddin Cemşid'e ait usulü çok güzel izah etmiştir. Bu eserin yazma nüshaları Bayezid Kütüphanesi 4646 ve Kandilli Rasathanesi Kütüphanesi 247/1 numarada kayıtlıdır. Ayrıca astronomi ile ilgili Risale-i Rü'yet-i Hilal adlı eseriyle şiirlerinin toplandığı Divan'ı ve Risalet-ül-Vefk adlı eseri yanında Macar Georgios'tan tercüme ettiği Vesilet-ül-Metalib fi İlm-it-Terakib adlı bir farmakoloji kitabı vardır (Karal, 1995)",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "213",
"text": "1760"
}
],
"id": 1663,
"question": "Kambur Vesim kaç yılında vefat etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "456",
"text": "hikmet ve Farsça"
}
],
"id": 1664,
"question": "Kambur Vesim Efendi Yanyalı Es'ad Efendiden hangi eğitimi almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "490",
"text": "astronomi ve astroloji"
}
],
"id": 1665,
"question": "Kambur Vesim,Ahmed Mısri'den hangi eğitimi almıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1035",
"text": "tasavvuf"
}
],
"id": 1666,
"question": "Kambur Vesim Efendi Mehmed Emin Tokadi hazretlerinden hangi bilgiyi öğrenmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1281",
"text": "verem"
}
],
"id": 1667,
"question": "Kambur Vesim Efendi'nin özellikle hangi hastalık hakkında araştırmaları vardır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1464",
"text": "Tıbb-ı Cedid-i Kimyevi"
}
],
"id": 1668,
"question": "Kimya hakkında yazdığı eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1941",
"text": "2083"
}
],
"id": 1669,
"question": "Düstur-ül-Vesim fi Tıbb-il-Cedid vel-Kadim eseri kaç sayfadan oluşur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2177",
"text": "1748"
}
],
"id": 1670,
"question": "Düstur-ül-Vesim fi Tıbb-il-Cedid vel-Kadim eserini kaç yılında tamamlamıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2872",
"text": "Risale-i Rü'yet-i Hilal"
}
],
"id": 1671,
"question": "Kambur Vesim Efendi'nin astronomi ile ilgili yazdığı eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2933",
"text": "Divan'ı ve Risalet-ül-Vefk"
}
],
"id": 1672,
"question": "Kambur Vesim Efendi'nin şiirlerini topladığı eserin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "2979",
"text": "Macar Georgios"
}
],
"id": 1673,
"question": "Vesilet-ül-Metalib fi İlm-it-Terakib eserini kimden tercüme etmiştir?"
}
]
}
] |
Evliya Çelebi
|
[
{
"context": "Evliya Çelebi ile ilgili bilgiler çoğunlukla kendi eseri olan Seyahatname’den elde edilmiştir ve bu eserde de adı Evliya Çelebi olarak geçtiği için, bunun dışında bir adı olup olmadığı bilinmemektedir. Bir görüşe göre babası, devrin büyük imamlarından Evliya Mehmed Efendiye çok saygı duyduğu için oğlunun ismini Evliya koymuştur; diğer bir görüşe göre ise Evliya kendisi hocasına saygısından bu ismi almıştır. Seyahatname’de geçen ve kendi ağzından ifadelere dayanan bilgilere göre Evliya Çelebi, 25 Mart 1611 tarihinde, İstanbul, Unkapanı’nda doğmuştur. Zengin bir hayal gücüne sahip olduğu, Seyahatnamenin üslubundan anlaşılan Evliya Çelebi, serüvenci ruhunu da seyahatlerle beslemiştir. Senelerce at üzerinde seyâhat etmiş olması, cirit oynadığını ve iyi silâh kullandığını belirtmesi, Evliya Çelebi’nin çevik ve sağlıklı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.Çelebi, gittiği ülkelerde yaşayan halkların gündelik hayat bilgilerine, geleneklerine, özel gün ve bayramları ile ilgili ritüellere, kılık kıyafetlerine, kullandıkları alet ve eşyalara kadar birçok kültürel unsuru; atasözleri, deyimler, mani, efsane, fıkra vb. halk edebiyatı ürünlerini bir halkbilimci bakışı ve değerlendirmesi ile eserine almıştır. Evliya, eserinde Türk halk yaşam tarzında önemli yer tutan hamamlardan da özellikle bahsetmiş ve o dönem İstanbul’da bulunan hamamları birer birer saymıştır.Eğitimini dilbilim üzerine odaklamamış olmasına rağmen Evliya, hem dili kullanmadaki yetkinliği hem de Türkçe ve yaklaşık değişik 30 dil ile ilgili aktardığı bilgilere bakınca amatör bir dilbilimci olarak da değerlendirilmektedir. Eserinde Türk dilinin köklü ve tarihi bir dil olduğu üzerinde durur ve 17. Yüzyıl Osmanlı Türkçesi’nin bölgesel farklılıkları ile ilgili temel bilgiler verir. Bugün Seyahatname bu yönü ile birçok dil çalışmasına kaynaklık etmiştir. Çelebi, gezdiği yerlerle ilgili bilgiler verirken kullandığı sözcükleri de o yörenin sözcüklerinden seçmesi ile dil araştırmalarında, kelimelerin kullanım ve yayılma alanını belirleme bakımından yararlı olmuş ve söz varlığı, ses ve biçimbilgisi çalışmalarına katkı sağlayan bir eser ortaya koymuştur. Seyahatname yalnız Türkçe için değil, içerdiği topluluk ve kültürlerin dilleri için de önemli veriler saklamaktadır. Türk dili dışında Abhaza dili, Kaytak dili, Gürcü dili, Mingrel dili, Arap dili, Türkmen dili, Dobruca Tatarlarının dili, Nogay dili, Rus dili, Sırp dili, Boşnak dili, Hırvat dili, Arnavut dili, Venedik İtalyancası, Macar dili, Alman dili, Kırım Tatarlarının dili, Nogay dili, Kalmık dili, İtalyan dili vb. ile ilgili bilgiler yer almaktadır.Babasının zanaatkâr olmasının Evliya’nın el sanatlarına ve zanaatkârlara ilgi duymasını güçlendirdiği ve estetik yönünü geliştirdiği görüşü hâkimdir. Seyahatname’de değinilen tarihî eserlerin tasvirindeki güçlü betimlemeler ve kullandığı terminoloji uzmanlara göre onun nitelikli bir mimarî bilgiye sahip olduğunu göstermektedir.Evliya Çelebi’nin ne zaman öldüğü ve mezarının nerede olduğu bilinmemektedir. Bir kısım araştırmacı onun 71 yaşlarında, 1682 yıllarına doğru İstanbul’da öldüğünü; bir kısım araştırmacı ise 1682’de Mısır’dan dönerken yolda ya da İstanbul’da öldüğünü belirtmektedir (Şavk, 2011).",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "62",
"text": "Seyahatname"
}
],
"id": 1674,
"question": "Evliya Çelebi ile ilgili bilgiler hangi eserden elde edilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "506",
"text": "1611"
}
],
"id": 1675,
"question": "Evliya Çelebi kaç yılında doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "532",
"text": "Unkapanı"
}
],
"id": 1676,
"question": "Evliya Çelebi nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "0",
"text": "Evliya"
}
],
"id": 1677,
"question": "Evliya Çelebi oğlunun adını ne koymuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "252",
"text": "Evliya Mehmed Efendi"
}
],
"id": 1678,
"question": "Evliya Çelebi'nin oğluna da ismini verdiği devrin büyük imamlarından olan kişi kimdir?"
}
]
}
] |
Akşemseddin
|
[
{
"context": "Asıl adının Mehmet olduğu söylenen ve Ak Şeyh olarak da anılan Akşemseddin’in h.792 / m.1389–1390 tarihinde Şam’da doğduğu kaydedilmektedir. Akşemseddin’in yaptığı riyazetin fazlalığından yüzü ve sakalı beyazladığı için kendisine “Akşemseddin” veya “Akşeyh” lakabının verildiğini söylenmektedir. Akşemseddin’in daha yedi yaşlarında babasıyla birlikte Anadolu'ya gelmeden önce Kuran-ı Kerimi ezberlediği bilinmektedir. Diğer ilimleri ise Anadolu'ya geldikten sonra Amasya ve Osmancık çevresinde tahsil ettiği ve Osmancık medresesinde müderris olduğu belirtilmektedir. Akşemseddin’in tasavvufa ilgi ve alakası bu medresede başlamıştır. Yirmi beş yaşlarında iken Hacı Bayram-ı Veli’ye intisab etmiştir. Sıkı bir riyazet ve mücahede ve tasavvuf yoluna olan muhabbet ve mücahedesi sebebiyle kısa zamada halifelik almıştır. Hacı Bayram-ı Velî Hazretlerinin mânevi eğitiminden geçtikten sonra irşad makamına yükselen Akşemseddin ilk olarak Ankara'nın şu anda bir ilçesi olan Beypazarı’na yerleşir ve orada bir mescit ve değirmen yaptırır. Daha sonra Beypazarı’ndan ayrılarak Çorum’un İskilip ilçesine bağlı Evlek Köyü’ne yerleşir ve bir müddette burada yaşar. Hacı Bayram’ın vefatından sonra da Evlek köyünden de ayrılıp, Göynük kasabasına yerleşir.Akşemseddin hekimlik yönü de dikkate değerdir. Tıb ilmine dair bir risalesinin olduğu ve hekimliğini pek çok yerde uyguladığı; hasta tedavi ettiği ve ilk defa mikrop meselesini ortaya atarak batıda mikrobun bulunmasından yüzyıllar önce, tıp tarihinde ilk defa mikrop meselesine temas eden ilk kişi olarak da bilinmektedir. Akşemseddin h.863/m.1459 tarihinde vefat etmişri. Kabri de Göynük’te kendi yaptırdığı mescidin yanı başındadır. Türbesi vefatından 5 yıl kadar sonra yapılmış ve sandukası üzerindeki yazı oğlu Mehmet Sadullah’a aittir. Oğullarından Mehmed Sadullah ve Nurullah’da bu türbede medfundur (Göktaş, 2014)",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "12",
"text": "Mehmet"
}
],
"id": 1679,
"question": "Akşemseddin'in gerçek adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "108",
"text": "Şam"
}
],
"id": 1680,
"question": "Akşemseddin nerede doğmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1401",
"text": "mikrop"
}
],
"id": 1681,
"question": "Akşamseddin tıp alanında hangi ilki bulmuştur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "474",
"text": "Osmancık"
}
],
"id": 1682,
"question": "Akşemsettin'in hangi medresesede müderris olduğu belirtilmektedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "660",
"text": "Hacı Bayram-ı Veli"
}
],
"id": 1683,
"question": "Akşemsettin 25 yaşlarındayken nereye intisab etmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "968",
"text": "Beypazarı"
}
],
"id": 1684,
"question": "Akşemsettin Ankara'nın hangi ilçesine mescit ve değirmen yaptırmıştır?"
}
]
}
] |
Bursalı Kadızade Rumi
|
[
{
"context": "Bursalı Kadızâde Rumi, soyca ilim sahibi bir aileden gelmiş olup, çağının bilim otoritelerinden Bursa kadısı Mehmet Çelebi’nin oğludur. Bursa ve çevresinde daha çok \"Kadızade\" olarak tanındı. Doğumu Bursa'da olup doğum tarihi muhtemelen 1364'dur. Ölümü ise Uluğ Bey Rasathanesi ve Uluğ Bey Medrese'sinde çalışmakta olduğu için Semerkantta 1436 ya da 1437 olduğu sanılmaktadır.İlk öğrenimini Molla Fenari gibi değerli bilimadamlarının eğitim verdiği medresede tamamladı. Daha sonra matematik ve astronomi bilgilerine yenilerini katmak için, Horosan ve Maveraünnehir bölgelerine gitti. Burada uzun yıllar bölgenin ve çağının ünlü bilgini Seyyid Şerif Cucani’den din derslerini aldı. Hocasının “Mevakif (duraklar)” adlı eserini inceleyip, eserde birtakım eksiklik ve yanlışlıklar tespit etmesi üzerine, hocası Seyyid Şerif Curcani ile arası açıldı. Bu sebeple Curcan’dan ayrılarak Bursa’da okuduğu yıllarda kendisinden dersaldığı hocası Molla Fenari’den şöhretini duyduğu Maveraünnehir Bölgesinin Semerkant şehrine geldi ve Semerkant Rasathanesi olarak bilinen gözlemevinde çalışmaya başladı. Yine bu şehirde kesin bilemediğimiz bir tarihte evlenip, Şemseddin Mehmet Adında bir oğlu oldu.Adına \"Anadolu\" anlamında “Rûmi” sözcüğünün eklendiği Semerkant’ta, çağının ünlü astronomi ve matematik bilginleri ile temasa geçip, kendini tamamıyla bilimsel çalışma ve araştırmalara verdi. Kısa bir sürede çevresinde en çok sevilen ve sayılan bir bilgin olarak tanındı.Uluğ Bey tarafından önemli bir astronomi kitabı olan “Zic-i İlhani” de gerekli düzeltmeleri yapmakla görevlendirilen Kadızâde Rûmi, birlikte çalıştığı Gıyaseddin Cemşid’in ölümünden sonra Semerkant şehrindeki Uluğ Bey Rasathanesi ve Uluğ Bey Medresesi (bugünkü anlamıyla üniversite) yöneticiliklerine getirildi ve ölümüne dek bu görevlerini sürdürdü (Anonim, 2015).",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "109",
"text": "Mehmet Çelebi"
}
],
"id": 1685,
"question": "Bursalı Kadızade Rumi'nin babası kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "327",
"text": "Semerkant"
}
],
"id": 1686,
"question": "Bursalı Kadızade Rumi'nin hocası ile arası açılınca hangi şehire gitmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1510",
"text": "Zic-i İlhani"
}
],
"id": 1687,
"question": "Bursalı Kadızade'nin düzeltmelerini yaptığı astronomi hakkında olan kitabın adı nedir?"
}
]
}
] |
Bilim Tarihi Ders Notları
|
[
{
"context": "Bilimin asıl uğraşı alanı doğa olaylarıdır. Burada doğa olaylarını en genel kapsamıyla algılıyoruz.Yalnızca fiziksel olguları değil, sosyolojik, psikolojik, ekonomik, kültürel vb. bilgi alanlarının hepsi doğa olaylarıdır. Özetle, insanla ve çevresiyle ilgili olan her olgu bir doğa olayıdır. İnsanoğlu, bu olguları bilmek ve kendi yararına yönlendirmek için varoluşundan beri tükenmez bir tutkuyla ve sabırla uğraşmaktadır.",
"qas": []
}
] |
Bilim Tarihi Ders Notları-Bilimin Gücü
|
[
{
"context": "Bilim, yüzyıllar süren bilimsel bilgi üretme sürecinde kendi niteliğini, geleneklerini ve standartlarını koymuştur. Bu süreçte, çağdaş bilimin dört önemli niteliği oluşmuştur: çeşitlilik, süreklilik, yenilik ve ayıklanma. Şimdi bunları kısaca açıklamaya çalışalım.Çeşitlilik: Bilimsel çalışma hiç kimsenin tekelinde değildir, hiç kimsenin iznine bağlı değildir. Bilim herkese açıktır. İsteyen her kişi ya da kurum bilimsel çalışma yapabilir. Dil, din, ırk, ülke tanımaz.Böyle olduğu için, ilgilendiği konular çeşitlidir; bu konulara sınır konulamaz. Hatta, bu konularsayılamaz, sınıflandırılamaz.Süreklilik: Bilimsel bilgi üretme süreci hiçbir zaman durmaz. Krallar, imparatorlar ve hatta dinleryasaklamış olsalar bile, bilgi üretimi hiç durmamıştır; bundan sonra da durmayacaktır. Yenilik: Bir evrim süreci içinde her gün yeni bilimsel bilgiler, yeni bilim alanları ortaya çıkmaktadır.Dolayısıyla, bilime, herhangi bir anda tekniğin verdiği en iyi imkânlarla gözlenebilen, denenebilen ya da var olan bilgilere dayalı olarak usavurma kurallarıyla geçerliği kanıtlanan yeni bilgiler eklenir.Ayıklanma: Bilimsel bilginin geçerliği ve kesinliği her an, isteyen herkes tarafından denetlenebilir.Bu denetim sürecinde, yanlış olduğu anlaşılan bilgiler kendiliğinden ayıklanır; yerine yenisi konulur.Bilimsel Bilginin Özellikleri Bilim olgusaldır. Olgusal olmak demek bilimin gözlenebilir olgulara dayanması demektir. Bilimmantıksaldır. Araştırma sonuçlarının kendi içerisinde tutarlı olması gerekir. Bilim genelleyicidir.Bilim tek tek olgularla değil olgu türleriyle uğraşır. Bilim nesneldir (Objektif). Bilimsel bilgi, bireyinkişisel görüşünden bağımsızdır. Bilim eleştiricidir",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "176",
"text": "çeşitlilik"
}
],
"id": 1688,
"question": "Bilimin bilgi üretme sürecindeki niteliklerinden birisi olan ''bilim herkese açıktır'' olarak tanımlanan niteliğin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "596",
"text": "Süreklilik"
}
],
"id": 1689,
"question": "Bilgi üretme süreci olarak tanımlanan nitelik nedir?"
}
]
}
] |
Bilimsel Yöntem
|
[
{
"context": "Amacı evreni anlamak ve açıklamak olan bilimin, bu amaca ulaşmak için izlediği yola bilimselyöntem adı verilir. Bilimsel yöntem, bilim adamlarının ortaklaşa olarak kullandıkları betimleme veaçıklama yollarını kapsayan bir süreçtir.",
"qas": []
}
] |
Çin'de bilim
|
[
{
"context": "Çin Uygarlığında bilimsel faaliyetin başlangıcı M.Ö. 2500’lere kadar götürülebilir. Zaman zamansınırları Hindiçini de içine alan, zaman zaman ise sadece Sarı Irmak civarında ufak bir devletşeklinde görülen Çin, ilk insan kalıntılarının (Sinantropus Pekinensis) bulunduğu yerlerden biridir.Çin uygarlığı, genellikle, kapalı bir uygarlık olarak nitelendirilmiştir. Ancak Türklerle ve Hintlilerleyakın ilişki içinde oldukları bilinmektedir. Bu etkileşim sonucunda Türklerin kullandıkları On İkiHayvanlı Türk Takvimi’ni benimsemişlerdir. Hint uygarlığından ise, özellikle matematik konusundaetkilendikleri bilinmektedir. On ikinci yüzyıldan itibaren yapılan seyahatler sonucunda, matbaa vebarut gibi teknik buluşlar, Avrupa’ya Çin’den götürülmüştür.Çin’de kullanılan sayı sistemi on tabanlıdır. Ayrıca, işlem yapmalarını kolaylaştıran, abaküs veçarpım cetveli gibi bazı basit aletler de kullanmışlardır. Diğer uygarlıklardan farklı olarak Çin’dedaha çok aritmetik ve cebir bilimleri gelişme göstermiş ve hatta geometri problemleri bile bu ikidisiplinden yararlanılarak çözülmeye çalışılmıştır.Çin astronomisi, diğer uygarlıklardan bazı temel farklılıklar gösterir; takvim hesaplamalarında, diğeruygarlıkların Güneş veya Ay’ı esas almalarına karşın, Çin uygarlığında yıldızlar esas alınmıştır vediğer sistemlerde yıllık hesaplamalar kullanılırken, burada günlük hesaplamalar kullanılmıştır.Ayrıca Çinlilerin, temel koordinat düzlemi olarak ekliptik düzlemi yerine ekvator düzleminibenimsedikleri görülmektedir. Çin astronomisi, bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, bir yıldızastronomisidir ve gözle görülebilen yıldızların yanında, kuyruklu yıldızlar ve kutup yıldızı hakkındaayrıntılı bilgiler içermektedir. Teknik açıdan da devrine nispetle oldukça gelişmiş bir düzeydebulunan Çin astronomisinde, Galilei’den önce Güneş lekeleri konusunda bilgi verildiğigörülmektedir (M.Ö. I. yüzyıl). Ayrıca astronomi metinlerinde, meteor ve meteoritler ile nova vesüpernovalar hakkında kayıtlara da rastlanmaktadır.Çin tıbbı, evren, doğa ve insan arasında sıkı bir ilişkinin bulunduğu anlayışına dayanır. Çinlidüşünürler, evrenin sürekli bir oluşum içinde olduğuna inanırlar; onlara göre, bu sürekli devinimdaima bir başlangıca dönüşü içerir. Evrensel sistemin bir parçası olan insan, ikilem gösteren yin veyang ilkesinin (iyilik ve kötülük, hastalık ve sağlık gibi) etkisi altındadır. Geleneksel Çin tıbbınıntedavi şekillerinden olan masaj ve akupunktur yöntemleri günümüzde de kullanılmaktadır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "316",
"text": "kapalı bir uygarlık"
}
],
"id": 1690,
"question": "Çin Uygarlığı nasıl nitelendirilmiştir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "452",
"text": "on"
}
],
"id": 1691,
"question": "Çin'de kullanılan sayı sistemi kaç tabanlıdır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1459",
"text": "ekvator"
}
],
"id": 1692,
"question": "Çinliler temel koordinat düzlemi olarak neyi benimsemektedir?"
}
]
}
] |
Hindistan'da Bilim
|
[
{
"context": "Hindistan’daki bilimsel etkinliklerin başlangıcını M.Ö. 5000’lere kadar geriye götürmek mümkündür;ancak bilim gibi düzenli bir bilgi topluluğunun oluşumu için yaklaşık M.Ö. 2500’leri beklemekgerekmiştir. Erken dönemlere ilişkin bilgileri Vedik metinlerden ve nispeten daha geç tarihli olanSiddhantalardan edinmek olanaklıdır. Hindistan’da kullanılan sayı sistemi, on tabanlı (yani desimal)olup, erken tarihlerden itibaren konumsal rakamlandırma yönteminin benimsendiği görülmektedir.Sıfırı ilk defa Hintli matematikçiler kullanmıştır. Sayı sistemindeki bu erken tarihli gelişme,aritmetiğin gelişim hızını büyük ölçüde etkilemiştir. Daha sonra Pythagorasçılara mal edilecek olanPythagoras Teoremi’nin çözümü ile ilgili erken çözüm örneklerine Hintlilerin geometrik metinlerinderastlamak mümkündür. Cebir alanında birinci ve ikinci derece denklem çözümleriyle ilgilenmişlerve trigonometri alanında ise, sinüs ve kosinüs fonksiyonlarını kullanmışlardır. Daha sonra Hintlilerinaritmetik, cebir ve trigonometri konusundaki bilgileri Sanskrit dilinden Arapça’ya yapılan çevirileryoluyla İslâm Dünyası’na aktarılacak ve buradaki bilimsel uyanışta önemli bir rol oynayacaktır; onikinci yüzyıldan itibaren Arapça’dan Latince’ye yapılan çeviriler sonucunda ise, Hıristiyan Dünyasıbu bilgilerle tanışacaktır. Hintlilerin evreni Yer merkezlidir ve astronomiden söz eden metinlerde Ayve Güneş’in hareketleri ve tutulmaları, Yer, Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn’ün hareketleri,Yer ve Güneş’in birbirlerine uzaklıkları hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. M. S. beşinci ve on ikinciyüzyıllar arasında konuyla ilgili yapmış oldukları çalışmalarda ise, trigonometrik oranları da dikkatealmak suretiyle, Güneş-Yer, Ay-Yer uzaklıklarını, Güneş, Ay ve diğer gezegenlerin konumlarını vedolanım periyotlarını hesaplamaya çalışmışlar ve bunlarla ilgili sayısal değerleri içeren eserlerbırakmışlardır. Bunlardan Aryabhata adındaki bir astronom ilk defa Yer’in kendi etrafındakihareketinden söz etmiştir. Hint tıbbı, başlangıcından itibaren Hint felsefesi ve kozmolojisiyle iç içegelişmiştir. Onlara göre, canlı varlıklar evrenin küçük bir modelidir ve doğadaki diğer varlıklar gibi,toprak, su, hava, ateş ve eterden meydana gelmiştir. M.Ö. üçüncü yüzyıldan itibaren gelişen tıplailgili sistemler konuya yeni bakış açıları getirmiştir. Bunlardan Yoga Okulu, sağlıklı olabilmek içinbeden disiplinin yanı sıra, zihin disiplinini de şart koşarken, yine aynı dönemlerde ortaya atılan birbaşka görüş, beden yapısının temelde kimyasal esaslara dayandığını, dolayısıyla tedavinin de aynıesaslara dayanması gerektiği tezini savunmuştur. Hint uygarlığındaki bilimsel uğraşlar, bilimingelişimi üzerinde oldukça etkili olmuştur. Bu etki ilk dönemlerde tacirlerin, seyyahların ve askerlerinyardımlarıyla gerçekleşirken, daha sonraki dönemlerde, doğrudan doğruya bilginler ve çevirmenleryoluyla gerçekleşmiştir.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "499",
"text": "Hintli matematikçiler"
}
],
"id": 1693,
"question": "Sıfırı ilk kullanan uygarlık kimdir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "51",
"text": "M.Ö. 5000"
}
],
"id": 1694,
"question": "Hindistan'daki bilimsel etkinliklerin başlangıç tarihi nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "289",
"text": "Siddhantalardan"
}
],
"id": 1695,
"question": "Hindistan'da bilim adına geç tarihli olan hangi kaynaktan bilgi edinmektedir?"
}
]
}
] |
Orta Asya’da Bilim
|
[
{
"context": "Orta Asya bilim tarihi M.Ö. 8000’lere ve hattâ çok daha eskilere kadar götürülmektedir. Arkeologlartarafından bugün de sürdürülmekte olan kazılarda, taş devrinden kalma çanak ve çömleklere,çakmak taşından ve taştan yapılmış topuz veya kargı biçimindeki silahlara, buğday ve arpayetiştirildiğine ilişkin izlere rastlanmıştır.Daha sonra, demir kullanılıncaya kadar geçen süre içinde hayvanlar evcilleştirilmiş, bakır vekurşundan çeşitli eşyalar yapılmıştır. İlk defa alaşım olarak bronzu kullanan TürklerdirDemir devrinden sonra, iklim koşullarının bozulması nedeniyle, Türklerin güneye doğru göç ettiklerigörülmektedir. Orta Asya’da atı evcilleştirmişler ve M.Ö. 2800 yılı sıralarında arabayı icatetmişlerdir.Türkler, evrenin bir kubbe biçiminde olduğunu düşünüyorlardı. Bu kubbe, altın veya demirden birkazık, yani Kutup Yıldızı çevresinde, muntazam bir hızla dönüyordu. Burçları taşıdığı düşünülenekliptik çarkı ise buna dik olarak yerleştirilmişti. Gökteki bu düzen, Yeryüzü’ne de yansımıştı. KutupYıldızı’nın tam altında, Yeryüzü’nün yöneticisi olan hakanın oturduğu kent bulunuyor ve Ordug adıverilen bu kentin plânı da göksel düzeni yansıtıyordu. Merkezde kesişen iki ana yol vardır. Nasılgök, kutup yıldızının çevresinde dönüyorsa, toplumdaki işler de hükümdarın çevresinde döner.Bilinen ilk Türk yazılı anıtı Göktürk devleti (552-745) döneminden kalma Orhun Yazıtları’dır.Göktürkler On İki Hayvanlı Türk Takvimi’ni kullanmışlardır. Takvimde her yıla bir hayvanın adıverilmiştir. Bunlar sıçan, öküz, kaplan, tavşan, ejder, yılan, at, koyun, maymun, tavuk, köpek vedomuzdur. On iki yıl süren her devreden sonra aynı adları taşıyan ikinci bir devre başlar. Devreyiteşkil eden hayvanlar devrederken ait oldukları yılların özelliklerini de belirliyordu. Bir gün on iki eşitkısma ayrılır ve her birine “çağ” denirdi. Yani bir çağ iki saate karşılık geliyordu. Bu çağlara da yineon iki hayvanın adı veriliyordu. Gün gece yarısı, yıl da ilkbahar başlangıcı ile başlardı. Dört mevsimvardı. Yıl, altmış günlük altı haftaya ayrılmıştı. Bu on iki hayvanlı takvim daha sonra, on üçüncüyüzyılda da kullanılmıştır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "479",
"text": "bronz"
}
],
"id": 1696,
"question": "İlk defa alaşım olarak kullandıkları şey nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "815",
"text": "Kutup Yıldızı"
}
],
"id": 1697,
"question": "Türklere göre evren neyin etrafında dönüyordu?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1088",
"text": "Ordug"
}
],
"id": 1698,
"question": "Yeryüzü'nün yönetici olan hakanın oturduğu kentin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1764",
"text": "on iki"
}
],
"id": 1699,
"question": "Bir gün kaç eşit parçaya ayrılırdı?"
}
]
}
] |
Mısır'da Bilim
|
[
{
"context": "Nil nehri civarında gelişen Mısır uygarlığı M.Ö. 2700 yıllarından itibaren matematik, astronomi vetıp konularındaki etkinliklerle parlamıştır. Mısırlılar matematiklerinde, kullandıkları on tabanlıhiyeroglif rakamlarıyla, sayıları sembollerle ifade etme safhasına ulaşmışlardır. Bu rakamlarlaçeşitli matematik işlemlerini yapabilmişler ve cebir işlemlerine çok benzeyen ve diğer uygarlıklardada görülen “aha hesabı” adlı bir hesaplama yöntemi geliştirmişlerdir. Bu hesaplamada “yanlışyoluyla çözüm” tekniği kullanılmıştır. Geometrilerinde ise alan ve hacim hesapları yapıyorlardı.Mimari alanında Mısırlılardan kalan eserler arasında en önemli yeri piramitler tutar; onlar birermimari harikasıdır. Mısırlılar gökyüzü olaylarını dinî açıdan yorumlamışlardı. Gök cisimlerini tanrıolarak kabul etmişler ve gökyüzündeki olayların da tanrıların faaliyetleri olduğuna inanmışlardı; yaniastronomileri dinî öğelerle iç içe idi. Takvimleri Güneş takvimi idi ve yıl uzunluğu 365 gün olarakkabul ediliyordu. Günümüzde kullanılan takvimin temelinde Mısır takvimi yer alır. Günün 24 saatebölünme geleneğini de Mısırlılara borçluyuz.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "49",
"text": "2700"
}
],
"id": 1700,
"question": "Matematik,astronomi ve tıp konularındaki etkinlikleri hangi yıllardan itibaren ortaya çıkmıştır?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "929",
"text": "Güneş takvimi"
}
],
"id": 1701,
"question": "Mısırlılar hangi takvimi kullanmışlardır?"
}
]
}
] |
Mezopotamya’da Bilim
|
[
{
"context": "Dicle ve Fırat deltası, Asya, Afrika ve Avrupa arasında köprü vazifesi gören bir kavşak bölge olarakbüyük bir uygarlığın gelişmesine çok elverişli bir yerdi. Burada gelişen Mezopotamya uygarlığınınbaşlangıcı M.Ö. 3000 yıllarından öncesine gider. Bu uygarlığı Sümerliler, Akadlılar ve Babillilerortaya koymuştur. Bilimsel faaliyetler olarak daha çok zaman ölçme, alan hesaplama, sulamakanallarını organize etme, değiş-tokuş gibi günlük yaşamın gereklerine uygulanan astronomi vematematik bilgileri ile karşılaşılır.Modern astronominin temelinde Mezopotamya astronomisi bulunur. Onlar mitolojiye ve dinîinançlara dayanan astronomiden laik ve matematiksel astronomiye geçmeyi başarabilmişlerdir.Evrenin, Yer, gök ve ikisi arasında bulunan okyanustan oluştuğuna inanıyorlardı. Merkür, Venüs,Mars, Jüpiter ve Satürn gezegenlerini ve on iki takımyıldızını tanıyorlardı. Söz konusu beşgezegenin tutulma düzlemi yakınında dolaştığını saptamışlardı. Ay yılına dayanan takvimleri dahasonraki dinî takvimlere ve İslâm Dünyası’ndaki hicrî takvime temel oluşturmuştur. Günü 12 saate,saati 60 dakikaya, dakikayı da 60 saniyeye bölmüşlerdi. Güneş, Ay ve beş gezegene bağlı olarakbir hafta 7 gün olarak kabul edilmiş ve bu 7 günlük hafta Romalılar vasıtasıyla Avrupa’ya geçmişve oradan da bütün dünyaya yayılmıştır. Ay ve Güneş tutulması tahminlerini yapabilecek düzeydeastronomi bilgisine sahiptiler.Mezopotamyalılar cebirin kurucusudurlar. Gelişmiş bir rakam sistemine sahip olmaları cebirkonusunu da ilerletmelerine yol açmıştır. Birinci ve ikinci derece denklemlerini belirli gruplar halindesınıflamışlar ve her grup için ayrı çözüm formülleri vermişlerdir. Geometrileri analitik idi. Yani,geometri problemlerinin çözümü genellikle cebir yoluyla ele alınmaktaydı. Thales Teoremi’ni diküçgenler için bulmuş, ve kullanmışlardır. Pythagoras Teoremi’ni de biliyor ve kullanıyorlardı. Daireyi360 dereceye bölen de Mezopotamyalılardır.",
"qas": [
{
"answers": [
{
"answer_start": "1402",
"text": "cebir"
}
],
"id": 1702,
"question": "Mezopoyamyalılar neyin kurucusudur?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1752",
"text": "Thales Teoremi"
}
],
"id": 1703,
"question": "Geometri için buldukları teoremin adı nedir?"
},
{
"answers": [
{
"answer_start": "1875",
"text": "360"
}
],
"id": 1704,
"question": "Daireyi derece olarak kaça bölmüşlerdir?"
}
]
}
] |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.