Hör bitte auf zu fluchen!


Warum tanzt sie nicht mehr mit mir?


Kinder brauchen Liebe.


Wiä häissisch zum Nachnamä?


Die meisten Leute denken, ich sei verrückt.


Ds Vereinigte Königriich (engl. United Kingdom abkürzt UK) oder i de Langform United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (gälisch Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mhòr agus Eirinn a Tuath, schottisch Unitit Kinrick o Great Brítain an Northren Ireland, Manx Reeriaght Unnaneysit ny Bretyn Mooar as Nerin Hwoaie, alemannisch Vereinigts Königriich Grossbritannie u Nordirland) isch en Staat mit ere konstitutioneller Monarchii im Nordweschte vo Europa.
Dr gröschti Inselstaat vo Europa besteit us de Landesteil Wales, England u Schottland uf dr Insle Grossbritannie u us Nordirland. Ds hüttig United Kingdom isch 1920/27 bildet worde, wo d Republik Irland unabhängig worde isch.
dr Name
Im dütsche Sprachrum (so ou hie) wird dr Name meischt als Vereinigts Königriich, Grossbritannie oder Ängland verchürzt. Allerdings bezeichne die Näme nume verschideni Teil vo der Insel. Unter Grossbritannie versteit me d Houptinsel, wo Ängland, Schottland u Wales lige, aber nit s benachbarte Nordirland. Ungünschtig isch hingege d Bezeichnig «Ängland». Zwar isch Ängland dr gröschti Teil vom Staat, aber ebe nur en Teil vom United Kingdom.
Woher das «Gross» in Grossbritannie chunt, wird klar wenn mes in Französische aluegt: Grande-Bretagne, und zwar ebe im Unterschied zu de Region Bretagne z Frankrych.
D Bezeichnig «Britannia» hingege stammt us em Wortschatz vo de Römer und Urengländer und em keltische Birth, was vilfarbig oder gfleckt bedütet.
Klima und Vegetation
Ds Klima vo Grossbritanie u Nordirland variiert, isch aber gmässigt. Es isch wägem Golfstrom erheblich wärmer als in Gebiet uf em glich Breitegrad (z. B. z Polen). Allgemein isch ds Klima im Süde wärmer und drochener als im Norde.
Dr Wind chunt houptsächlich vo Nordweschte, vom Atlantische Ozean her. Während me als dr Hälfti vom Jahr isch dr Himmel bewölkt. Ds Land isch relativ selte vo Naturkatastrophe betroffe, vor allem im Winter chöi allerdings starchi Sturmwind und Überschwemige uftrete.
D Rägemengi betreit im Norde durchschnittläch 1000 Millimeter im Jahr, im Süde 700 Millimeter. D Grafschaft Essex isch die trochenschti Gegend, au wenn s a über hundert Tääg im Jahr rägnet.
Dr Loub-und Mischwald, wo früeher wit verbreitet gsi isch, isch uf acht Prozänt zrugdrängt worde.
Gschicht
S Vereinigt Königriich isch 1801 gründet worde, wo sich s Königriich Grossbritannie (wo us Ängland, Schottland und Wales zämegsetzt gsi isch) mit em Königriich Irland (wo vorane mit Grossbritannie nu über d Chrone verbunde gsi isch) zu eim einzige Staat zämegeschlosse händ: em Königriich vo Grossbritannie und Irland. 1927 isch dänn de grösser Teil vo Irland sälbständig worde, und sit do gheisst das Land Vereinigts Königriich vo Grossbritannie und Nordirland.
S Vereinigt Königriich hett vor öppe 100 Johr s gröschte Wäutriich gha, wo s je ggää het. Es het öppe über e Viertu vor ganze Wäut gherscht, was uf das zruggzfüere isch, dass si sehr fortgschritte si gsi im Handu, ir Schifffahrt und ir Induschtri.
1973 isch s Vereinigt Königriich der Öiropäische Gmeinschaft, em Chärn vo dr hütige EU, byträtte. Noch ere Abstimmig ane 2016 isch es Ändi Jänner 2020 us de EU uusträtte.
Geographi
Dr gröschti Teil vo England hat grossi Ebene. E Linie, wo me sech zwische de Flüss Tees und Exe cha vorstelle, teilt England in en arg flache und ine eher hügelige Teil. Di wichtigschte Gebirgskette von Nord nach Süd sind: d Cumbrian Mountains, d Pennines, dr Peak District, d Cotswolds und d Chilterns. Die wichtigschte Flüss sind: Themse, Severn, Trent, Great Ouse und Humber. Di gröschte Städt sind London, Birmingham, Manchester, Sheffield, Liverpool, Leeds, Bristol und Newcastle-upon-Tyne.
Wales isch abgseh vore Ebeni im Süde sehr hügelig. Dr höchschti Berg isch dr Snowdon, 1.085 Meter hoch. Nördlich vom Feschtland liegt d Insle Anglesey. Die gröscht Stadt isch Cardiff a dr Südküschte.
D Geographi vo Schottland isch ganz ungerschiedlich, mit de flache Lowlands im Süde und Oschte und de Teils gebirgige Highlands im Norde und Weschte. Dr Ben Nevis isch dr gröscht Berg im Vereinigte Königrich. Es git zahlrichi und längi Meeresärm, wo Firth und Loch heisse. An dr Nord und Weschtküschte gits e stattlechi Azahl vo Insle, drunter d Hebriden, d Orkney- und d Shetlandinseln. Die gröschte Stedt vo Schottland sind Edinburgh, Glasgow und Aberdeen.
Nordirland umfasst dr Nordöschtlich Teil vo dr Insel Irland. Ds Gländ isch hügelig. Zimlich exakt i dr Mitti ligt dr Lough Neagh, dr gröschti Binnesee vo de Britische Insle. Die wichtigschte Städt sind Belfast und Derry.
Weblink
Portal vo de britische Regierig (änglisch)
Portal vom Britische Königshuus (änglisch)
Länderprofil vom Statistische Bundesamt vo Dütschland
Großbritannien / Vereinigtes Königreich uf auswaertiges-amt.de
!
Kategorie:Land
Kategorie:Monarchii
Kategorie:Monarchie im Commonwealth
Kategorie:Inselstaat
Kategorie:Staat z Europa
Kategorie:Mitgliid i der UNO
Kategorie:Ehmoligs Mitgliid i der Europäische Union


Ich heiße Lucy.


Uf 104 Prozänt händ sie welle uufeschloo, doch d’Retourküüle hän si prompt becho.


{{Infobox Region
|Einheimische Namen = پنجاب/Panjāb (Urdu)Punjab (Änglisch)
|Art der Verwaltungseinheit = Brovinz (Gliidstaat)
|Wappen =
|Bildtext_W =
|ABK_Land = PAK
|Land = Pakistan
|Verwaltungssitz = Lahore
|Unterteilungen =
|Einwohner = 110.012.442 (Zensus 2017)
|Fläche = 205.344
|Bevölkerungsdichte = 426,2
|Vorwahl =
|PLZ =
|KFZ =
|Zeitzone = UTC+5
|Vorsitzender =
|Amtsbezeichnung =
|WWW = [URL]
|Amtssprachen = Änglisch (Amtssprooch), Urdu (Nationalsprooch)
|Regionalsprachen = Punjabi (Brovinzesprooch), Saraiki, Mewati, Pothowari (Regionalsprooche)
|Minderheitensprachen = Hindko, Sindhi, Pashto, Balochi
|Religionen = 97,2% Muslim, 2,3% Christe
|Nationalitäten =
|Karte = Punjab in Pakistan (claims hatched).svg
|Bildtext K = Punjab z Pakistan
}}
Dr Punjab (Punjabi pañj „fünf“ + āb'' „Gewässer“) isch e pakistanischi Provinz. E Provinz z Pakistan isch nid numme e Verwaltigseinheit, s isch en Gliedstaat.
Dr Punjab het e Flächi vu 205.344 km² un ebba 110.000 Millione Iwohner. Er isch demit die bevölcherigsriichst Provinz vu Pakistan. D Hauptstadt vum Punjab isch Lahore.
Geographi
+ Die inoffizielle Symbol vo dr Brovinz Punjab S Dier vo dr Brovinz  90px Dr Vogel vo dr Brovinz  90px Dr Baum vo dr Brovinz  90px D Blueme vo dr Brovinz  90px Sport vo dr Brovinz  90px
mini|Punjab, 1909
Dr Punjab gränzt z Pakistan an d Provinze Sindh un Belutschistan, an d Stammesbiet under Bundesverwaltig, an d Provinz Khyber Pakhtunkhwa (früener: Nordwestlichi Gränzprovinz) – mit dere umschliesst s s Hauptstadtterritorium – un ans deilautonom Azad Kaschmir un gäge Indie an die drei Bundesstaate Jammu un Kashmir, (Indisch-)Punjab un Rajasthan (im Uhrzeigersinn, aagfange im Südweste).
Gschicht
Wo Indie 1947 däilt worde isch, isch dr gröösseri westligi Däil vom Punjab mit dr Hauptstadt Lahore an dr nöij Staat Pakistan gfalle. Bi dere Däilig isch s zu bürgerchriegartige Zueständ choo: Hindus si gege Oste gflüchdet und Moslems gege Weste. Bäidi Site häi e paar Wuche lang e Hufe Massaker an dr jewiils andere Gruppe begange.
In de Chrieg vo  1965 und 1971 isch dr Punjab dr Schaublatz vo meerere gröössere Gfächt gsi. Die pakistanischi Armee het wichdigi Stützpunkt z Sargodha und z Rawalpindi ufdoo und s pakistanische nukleare Brogramm wird in dr Browinz vorwärtsdriibe. Mit em Friidensbrozäss, wo 2004 aagfange het, het sich d Laag afo entspanne.
Kategorie:Pakistan
Kategorie:Region in Asie


Belgien ist nicht so groß wie Frankreich.


De Gotfrid  (lat. Gotfridus, Cotefredus, Godafridus dux; † 709)  isch en alamannische Herzog us em Huus vo de bayrische Agilofinger gsi. Er isch de Vater vum Lantfrid und vum Theudebald gsi.
Nochra Urkunde, wo zwüsche  700 und 705 uusgstellt woren isch, het dä Gotfrid uf Bitte vum Priesta Magulfus z Cannstatt dä Ort Biberburg (vermuetli am Neckar) dr Zelle vum Heilige St. Gallus gschänkt. De Gotfrid isch mit dä fränkische Huusmeier verfindet gsi un het ihne gegenübe d Unabhängigkeit vun sinem Herzogtum verteidigt. Er isch 709 während eme Chrieg gege dr Anulfinger Huusmeier Pippin der Mittleri (au Pippin vo Herstal) gstorbe.
Familie
Noch siim Dod hänn sine Söhn Lantfrid un Theudebald gmeinsom Ospruch ufs Herzogenomt erhobe und sin vom Pippin wenigstens indiräkt unterstützt worde, wo dä im gliiche Johr ä Chriegszug gege än andere alemannische Herzog, dr Willehari, unternoh het.
Literatur
Dieter Geuenich: Geschichte der Alemannen. Verlag Kohlhammer, Stuttgart 2004, ISBN 3170182277 / ISBN 3170120956
Weblink
Mittelalter-Genealogie: Gotfrid
Kategorie:Maa
Kategorie:Alemannische Herzog


Die Blume ist schön.


Dr Sattel isch en langzogne Schtraassepass im Kanton Schwyz. Er füehrt vo Pfäffike SZ (Gmaind Fryebach) uf Seewe SZ (Gmaind Schwyz). Di aigentlich Schtrecki vom Pass isch zwüschet Biberbrugg und Sattel. D Passhöchi liit uf 932 m ü.M. bi Biberegg, südweschtlich vo Roteturm.
Dr Sattel isch vermuetlich scho vor em 13. Jahrhundert als Zuegang zum Gotthardpass gnutzt worde. Dur de Uusbau vo dr Schtraass 1860 und de Eröffnig vo de Iisebahnlinie 1891 vo Biberbrugg uf Arth-Goldau isch dr Sattel eini vo de wichtigschte Wescht-Oscht Verbindige i d Innerschwiiz worde.
D Schtrooss und d Isebahnlinie vo de SOB füered paralell zume grosse Hoochmoor, wo i de 1980-er Joor emol en Waffeplatz vom Schizer Militär het söle baut wärde, sit 1987 aber under Naturschutz schtoot und vo nazionaler Bedütig isch.
Kategorie:Pass i de Schwiz
Kategorie:Geografii vom Kanton Schwyz


D sonne brönnt.


Die Katze geht nach Wallisellen.


Är hed d billet zroggä.


Es tut mir leid.


Jetz chömmer alli de Tom fergässe.


Alle Informationen der Stadt an der Limmat.


Bi de Plattetektonik gahds um de Uufbau vode Erdchruschteplatte und um d'Bewegig vode Erdchruschteplatte.
Begriffserklärige
Uufbau
Erdchruschteplatte bestönd us ozeanischer Chruschte und kontinentaler Chruschte.
Bewegig
250px|thumb|Subduktion von erä dichtere ozeanische Chruschte under kontinentals Chruschtematerial
divergierendi Platte: Platte, wo sich usenand bewege, z. B. Folge: Ozeanbode entstahd, wird grösser, Bsp.: Mittelatlantische Rugge
konvergierendi Platte: Platte, wo sich ufenand zue bewege, z. B. Folge: Gebirg entstönd, ii dem Fall mid Vulkanismus; d'Ande (Gebirge)
Platte beweged sich anenand verbii; Horizontalverschiebig, z. B. Folge: Erdbebe ; Kalifornie ; San Andreas-Verwerfig
Subduktion
Subduktion ischs Iitauche vonere ozeanische Erdchruschteplatte ide Erdmantel.
Gebirgsbildig und Vulkanismus
thumb|450px|Modell vo Plattegränze
Hützudag dänkt mä, ass dr Ufbau vo Gebirg und dr Uusbruch vo Vulkan meischdens an de Platteränder bassiert. Das si au im allgemeine au d Örter, wo Ärdbebe usglöst wärde, wo, wenn si under emä Ozean bassiere Tsunami chönne verursache.
D Plattegränze si Linie wo zwei tektonischi Platte ufenanderdräffe. Die so genannti Triple Junction isch dr Ort wo drei Platte sich berüehre.
Die so genannte Hot Spots hai nüt mit de Plattegränze zdue, si wärde dur thermischi Anomalie im undere Ärdmantel verursacht. So chas heisse Magma dur dr Ozeanbode uusefliesse und underozeanischi Vulkan ufbaue, wo mänggisch, wie im Fall vo de Insle im Südpazifik, us em Wasser uuseschdiige.
Verschiedeni Erdchruschteplatte
thumb|400px|right|Plattetektonik und d Kontinent
Grossi Platte
Eurasischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Nordamerikanischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Südamerikanischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Afrikanischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Indisch-Australischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Pazifischi Platte (praktisch nume ozean. Platte)
Antarktischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Chlini Platte (wichtigeri)
Phillipine Platte (praktisch nume ozean. Chruschte)
Cocos Platte (praktisch nume ozean. Chruschte)
Karibischi Platte (praktisch nume ozean. Chruschte)
Nazka Platte (praktisch nume ozean. Chruschte)
Scottia Platte (praktisch nume ozean. Chruschte)
Arabischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Türkischi Platte (mit kont. und ozean. Chruschte)
Adriatischi Platte (praktisch nume ozean. Chruschte)
Juan de Fuca Platte (praktisch nume ozean. Chruschte)
Die hüütige Platte
Wie d'Eierschale vomne Hüehnerei bildet d'Lithosphäre die relatv dünni (im Durchschnitt öppe 100km dicki) Schale vode feschte Erdchugle - abr mit "Sprüng" (=Riss)! Die Riss underteiled d'Lithosphäre hüüt in 7 Haupt- und öppe 10 chlineri Platte.
Die meischte Platte bestönd sowohl us kontinentaler als au us ozeanischer Chruschde, es gitt abr au Uusnahme.
Kategorie:Geologi


Sie hassen Tom, nicht wahr?


Au wenns nur en chliine Steischlag isch.


Er glaubt alles, was ich sage.


Ich war eher verärgert als traurig.


Tom ist sehr furchtsam.


D' Gravitation bezaichnet s'Phänomen vu de gegesitige Aziegig vu Masse. Si isch d'Ursach vu de irdische Schwerchraft oder Erdaziegig, wo d'Erde uf Objekte usüebt. Si bewirkt dodemit bispilswiis, dass Gegeständ uf de Bode gheie. D'Gravitation bestimmt au d'Bahn vu de Erde un vu de andere Planete um d'Sunne, un si spilt ä bedütendi Rolle in de Kosmologi.
thumb
Ifüehrig
D'Gravitation isch erstmols vum britische Physiker un Mathematiker Isaac Newton mathematisch beschribe worre. Des vu ihm formuleert newtonsche Gravitationsgsetz isch die erst physikalisch Theori gsi, wo sich in de Astronomi het awende lo. Es bestätigt die beraits vorher entdeckte keplersche Gsetze vu de Planetebewegig un dodemit ä grundlegends Verständnis vu de Dynamik vum Sunnesystem mit de Möglichkait vu präzise Vorhersage bezüeglich vu de Bewegig vu Planete, Monde un Komete.
In de 1916 vu Albert Einstein ufgstellte allgmaine Relativitätstheori wird d'Gravitation uf ä Chrümmig vu de Ruumzitt zruckgfüehrt, wo under anderem dur die bedailigte Masse provozeert wird. S'newtonsche Gravitationsgsetz ergit sich debi als nitrelativistischer Grenzfall fer d'Situation hiriichend schwacher Ruumzittchrümmig, wie si bispilswiis in unserem Planetesystem herrscht. Die korrekt Beschribig vu Neutronesterne un Schwarze Löcher oder d'Erklärig vu de Periheldrillig vum Merkur sin aber de allgmaine Relativitätstheori vorbehalde.
D'Gravitation isch die schwächst vu de viir bekannte Grundchräft vu de Physik. Ufgrund vu ihre ubegrenzte Riichwiiti un vum Umstand, dass si sich nit abschirme losst, isch si trotzdem die Chraft, wo die großrüümige Strukture vum Kosmos prägt. Sie spilt doher in de Kosmologi äe entschidendi Rolle.
S'Newtonsche Gravitationsgsetz
S'Newtonsche Gravitationsgsetz besait, dass d'Gravitationschraft , wo sich zwai Masse  un  mit aziege, proportional zue de Masse vu baide Körper, de Gravitationskonstante  un umchehrt proportional zum Quadrat vum Abstand  vu de Masseschwerpunkt isch:
wobi
.
Denooch isch d'Gravitationschraft ä Wexelwirkig, wo au wie im Fall vu de Aziegig zwische Erde un Sunne dur s'Vakuum wirkt. Mer bezaichnet si als Fernwirkigschraft, wo sich middels Chraftfelder beschribe losst. Im Ramme vu de newtonsche Physik wird debi agnu, dass sich Veränderige s'Feld dur Bewegige vu de Masse augeblicklich im Rüm usbraite.
Us em Newtonsche Gravitationsgsetz folgt, dass d'Gravitation ame Punkt vu ere sphärisch symmetrische (chugleförmige) Masseverdailig im Abstand r vu ihrem Schwerpunkt stets so groß wie d'Gravitation vu ere Punktmasse in sällem Schwerpunkt isch, dere Masse grad der Dail vu de Gsamtmasse entspricht, wo sich innerhalb vu de Chugle mit em Radius r befindet. Innerhalb vu ere homogene Chugle bedütet des, dass d'Gravitationschraft proportional zum Abstand vum Mittelpunkt isch. D'Gravitation vu ere homogene Chugle im Vakuum isch doher an ihrer Oberflächi am größte. Des gilt au fer d'Erde.
Allgmaini Relativitätstheori
In de allgmaine Relativitätstheori werre Ruum un Zitt als Ainhait beschribe, wo als Ruumzitt bezaichnet wird. Sälli Ruumzitt wird lokal dur d'Awesehait vu Masse chrümmt. Ä Gegestand, uf der chainerli Chraft usgüebt wird, beweggt sich zwische zwai Punkte vu de Ruumziit stets entlang vum gradlinigste Wäg, ere so gnennte Geodäte. D'Gravitation losst sich uf sälli Wiis uf ä geometrischs Phänomen in ere chrümmte Ruumzitt zruckfüehre. In sällem Sinn reduzeert die allgmain Relativitätstheori d'Gravitationschraft uf de Status vu ere Schinchraft.
In de Relativitätstheori wird d'Gravitation zwische zwai Masse demit iber die lokal Chrümmig vu de Ruumzitt vermiddlet, wobi sich Änderige numme mit Leechtgschwindigkait usbraite chänne. D'Gravitation het doher de Status vu eer Nohwirkigschraft. Die endlich Usbraitigsgschwindigkait vu de Gravitation bedingt bi Systeme vu beschlünigte Masse d'Existenz vun Gravitationswelle.
Gravitation un Quantetheori
Falls d'Gravitation dur ä Quantefeldtheori beschribbar isch (Quantengravitation), sott s'Graviton, ä hypothetischs Dailli, wo bislang no nit noochgwise isch, existeeren. D'Rolle vum Graviton in de Quantegravitation sott analog si zue dere vum Photon in de Quantetheori vu de elektromagnetische Wexelwirkig (Quanteelektodynamik).
Literatur
Charles W. Misner, Kip S. Thorne, John Archibald Wheeler, Gravitation, Freeman, 23rd Printing 2000, ISBN 0-7167-0344-0 (englisches Standardwerk für Physiker)
Claus Kiefer: Gravitation, Fischer kompakt, 2002; ISBN 3-596-15357-3
Giuseppe Arcidiacono. Projective Relativity, Cosmology and Gravitation, Di Renzo Editore, Roma, 2006, ISBN 88-8323-153-8
Weblink
Max-Planck-Institut fer Gravitations-Physik
GEO 600 Home Page (Hannover)
im Newton si Gravitationskonstante
Versueche un Ufgabe zum Gravitationsgsetz
Kategorie:Grawitazioon
Kategorie:Astronomi


Sie haben gewartet.


De Pirateföum Fluch der Karibik us de Disney-Studios esch met öber 6 Millione Kinobsuecher in Dütschland de viertgröschti Publikomserfoug vom Johr 2003 in Dütschland gsi. De Föum basiert lose of de Handlig vode Attraktion "Pirates of the Caribbean" i de Disney-Freiziitpärk. För 2006 ond 2007 send zwöi Fortsetzige plant.
Handlig
Es änglisches Scheff fent im Meer de Will Turner (Orlando Bloom) as 10-jährige Bueb triibe. D Elisabeth Swann (Keira Knightley), Tochter vom änglische Gouverneurs het gseh dass dä Bueb es Goldigs Medaillon ume Haus treit wo e Totechopf abböudet esch. Si nemmt ehm das Medaillon ab wöu si beförchtet dass dä Bueb e Pirat esch ond wot ehn so schötze.
Acht Johr spöter schaffet de Will Turner als Waffeschmed, ou för e Vater vo de Elisabeth. Ei Tag chont de Jack Sparrow (Johnny Depp) of die Insle wo die 2 läbe, of Port Royal. Det wot är sech es Scheff bsorge. Er cha d Elisabeth usem Wasser rette noch dem si Onmächtig dör nes Korsett d Feschtmuur is Meer gstörtzt esch. De Commodore Norrington (Jack Davenport) verhaftet ne aber chorz druf wöu är ne as Pirat ertappt het. I dere Nacht werd d Insle Port Royal vo de Piratemannschaft vo de Black Pearl ufgsuecht ond agreffe. Sie entfüere d Elisabeth. Ofem Scheff get si de Name Elisabeth Turner ah, wöu si meint d Pirate heige si entfüert wöu si d Tochter vom Couverneur esch. Die wei jedoch nome s Medaillon.
De Will Turner befreit am nöchschte Tag de Jack Sparrow usem Gfängis, wöu de Jack versproche het dass är im Will höuft met sinne Piratekönntniss d Elisabeth z fende. Met eme Tüschigsmanöver chöi si d Interceptor, s schnöuschte Scheff vo de Britische Flotte kapere ond möche sech so ofe Wäg.
Si möche sech ofe Wäg noch Tortuga, e beröchtigti Piratestadt, det wei si e Mannschaft för ehres Scheff fende. Ofem Wäg erfahrt de Will vom Jack dass de Vater vom Will e Pirat gseh esch ond onderem Kommando vom Jack of de Black Pearl dienet het. Noch ehre Meuterei, agfüehrt vo sim erschte Offizier Barbossa (Geoffrey Rush), esch de Jack of ere einsame Insle usgsetzt worde, met ned meh aus einere Pischtole met nor eim Schuss. Während d Mannschaft vo de Black Pearl e Cheschte met verfluechtem Aztekegold gstohle het, het de Jack met Höuf fo Rumschmoggler chönne vo de Insle flieh. D Besatzig vo de Black Pearl esch jedoch met eme Alte Fluech vo de Azteke beleit gseh, wo si zwor onstärblech gmacht, aber im Mondliecht zo Skeltette mutiere loht.
Die Fluech cha nome broche wärde, wenn alli Medaillons wo ide True gseh se weder zroggleit wärde. Zuesätzlech möi die, wo es Gouldstöck gstohle hei, e Bluetpris zahle. Vo de Pirate vo de Black Pearl esch die Bluetpris scho zaut worde, met Usnahm vom Vater vom Will Turner, em Wiliam Turner Sr. Wöu dä aber nömme erreichbar esch bruche si s Bluet vomene Nochfahr vo ehm. Wöu d Elisabeth sech as Elisabeth Turner usgä het ond si s Medaillon bi sech treit, gloube d Pirate, dass si i ehre de Nochfahr vom William Turner Sr. gfonde hei. De Jack Weiss dass de Will de Sohn vom William Turner esch setzt alles dra, sini Black Pearl weder iizhole.
Währenddesse het d Black Pearl d Isla de Muerta, wo d Schatzcheschte glageret esch, erreicht. Met de Elisabeth söu eze de fählend Bluetpris zaut wärde. Si schnide ehre d Hand uf ond merke chorz druf dass d Elisabeth schinbar kei Nachfahr vom William Turner Sr. esch. Sie chöi de Fluech ned uflöse. Mettlerwile hei ou de Will Turner ond de Jack Sparrow d Piratehöhle erreicht. Im Will glengts d Elisabeth z rette ond är cha met ehre flieh. De Jack aber werd vo de Pirate feschtgno, si näi ne met ofd Black Pearl ond näi so d Verfougig ofd Interceptor uf.
Es chont zonere grosse Seeschlacht, d Interceptor werd zerstört ond ehri Besatzig, sowie de Will Turner ond d Elisabet Swann wärde gfange gno. Nochdem de Will Turner ide Pirate offebart het, dass är de Sohn vom William Turner Sr. esch, setzt de Barbossa de Jack, zäme met de Elisabeth of de Insle us wo de Jack vorär scho verbannt worde esch. D Elisabeth cha d Dauntless, es britisches Scheff wo de Commodore Norrington Kapitän esch, of sech ufmerksam z mache. D Elisabeth ond de Jack überrede de Commodore d Verfougig ofd Black Pearl ufznä. De Norrington weiss allerdengs ned dassd Besatzig vo de Black Pearl verfluecht esch ond ned cha stärbe.
Bi de Isla de Muerta iitroffe, öberzügt de Jack Sparrow de Commodore, dass är zor Höhli ruedere wärdi ond d Pirate dezue öberredi usezcho, ond si so ine Hinterhalt lockt. I de Höhli acho, verzöut de Jack de Pirate aber vom Hinterhalt und gwönnt so de Barbosse för sine Plan, d Dauntless z kapere ond as zwöits scheff för sech z nä. De Jack säuber wörd de weder de Kapitän vo de Black Pearl wärde. D Pirate göi auso zo de Dauntless, ond wöu si onstärblech se göi si onbemerkt onder Wasser. Es get es Gfächt met de Soudate vo de britsche Marine. Underdesse befreit de Jack i de Höhli de Will ond foht e Fächtkampf met em Barbossa ah. De Jack het allerdengs vorhäne äbefaus es Medaillon us de True gstohle, ez se auso beidi onstärblech. Erst wo de Jack d Mönze met sim Bluet im Will zuerüehrt ond dä sini Mönze met sim Bluet id True keie loht cha de Jack met de einzige Chogle i sinere Pischtole woner för die Glägeheit ufgspart het, de Barbossa erschiesse. Wöu de fluech broche worde esch ond alli Pirate ez stärblech se, ergäi si sech of de Dauntless.
Zorg im Hafe vo Port Royal söu de Jack Sparrow för sini Verbräche ghänkt wärde, doch de Will Turner ond d Elisabeth Swann ermögleche im Jack ide legschte Sekonde d Flocht of d Black Pearl. Während de Will Turner ond d Elisabeth enand ehri Liebi gestöi, seglet de Jack als Käpten vo de Black Pearl us em Hafe.
Kritik
D Kritik esch positiv vo guet bes sehr guet usgfaue.
Uszeichnige
I 5 Kategorie (bescht Houptdartseller, beschts Make-Up, beschte Ton, beschte Tonschnett ond beschti Speziaueffekt) esch "Der Fluch der Karibik" före Oscar nominiert worde, jedoch leer usgange.
De Johnny Depp hed för sini Darstellig aus Jack Sparrow veli Nominierige öbercho, aber nor eini gwonne, ond zwar die vode Schauspielergilde met em Screen Actors Guild Award.
Literatur
Weblink
Presseschau uf film-zeit.de
Kategorie:Amerikanische Film
Kategorie:Filmditel


Ich wünsche dir frohe Weihnachten und das Beste für's neue Jahr.


Clavius isch:
dr Noochnamme vu Christophorus Clavius, eme dytsche Mathematiker un Astronom, wo dr Gregorianisch Kalender usgarbeitet het.
dr Namme vu eme uf Christophorus Clavius daifte Krater uffen Mo: Clavius (Mondkrater)


Der Winter ist die kälteste Jahreszeit.


Den Reis mit den Eiern und der Sojasoße vermengen.


Aber die liebe Fraue hie inne stelle eim immer wieder uf.


Du bist auf dem richtigen Weg.


Eigeschaftä Stickstoff - Suurstoff - Fluor  OS     <div id="table" style="position:relative;">
320px
Periodäsystem Allgemeins Namä, Symbol, Ornigszahl Suurstoff, O, 8 Serii  Nödmetall Gruppä, Periodä, Block 16 (VIA), 2, p Usgseh  farblos Massäaateil a dä Erdhülä  49,4 % Atomars Atommassä  15,9994 Atomradius (berächnät)  60 (48) pm Kovaläntä Radius  73 pm van der Waals-Radius  152 pm Elektronäkonfiguration [He]2s22p4 Elektronä pro Energiiniveau  2, 6 1. Ionisierigsenergii  1313,9 kJ/mol 2. Ionisierigsenergii  3388,3 kJ/mol 3. Ionisierigsenergii  5300,5 kJ/mol 4. Ionisierigsenergii  7469,2 kJ/mol Physikalischäs Aggregatszuästand  gasförmig (Rumtämperatur) Modifikationä  -  Kristallstruktur  kubisch Dichti (Mohshärti)  1,429 kg/m3 (-) Magnetismus  PM Schmelzpunkt  54,40 K (-218,75 °C) Südepunkt  90,18 K (-182,97 °C) Molars Volumä 17,36 · 10-6 m3/mol Verdampfigswärmi  3,4099 kJ/mol Schmelzwärmi  0,22259 kJ/mol Dampfdruck  - Schallgschwindigkeit  317,5 m/s bei 293 K Spezifischi Wärmikapazität  920 J/(kg · K) Elektrischi Leitfähigkeit  - Wärmileitfähigkeit  0,02674 W/(m · K) Chemischäs Oxidationszuäständ  -2, -1, 0, +1, +2 Normalpotential  1,23 V (½O2 + 2H+ + 2e- → H2O) Elektronegativität  3,44 (Pauling-Skala) Isotop Isotop NH t1/2 ZM ZE MeV ZP 14O {syn.}  70,606 s ε 5,143 14N 15O {syn.}  122,24 s ε 2,754 15N 16O  99,762 % O isch stabil mit 8 Neutronä 17O  0,038 % O isch stabil mit 9 Neutrone 18O  0,2 % O isch stabil mit 10 Neutronä 19O {syn.} 26,91 s β- 4,820 19F 20O {syn.} 13,51 s β- 3,814 20F  NMR-Eigäschaftä 16O 17O 18O Chärnspin  0  5/2  0 gamma / rad/T _,_ · 10_  -3,628 · 107 _,_ · 10_ Empfindlichkeit  _,_  _,_  _,_ Larmorfrequenz bei B = 4,7 T _,_ MHz _,_ MHz _,_ MHz Sowiit möglich und gebrüchlich, werdäd SI-Einheitä verwändät.Wänn nöd anders vermärkt,gältäd di angäbänä Datä bi Normalbedingigä.
Suurstoff isch äs chemischäs Elemänt us äm Periodäsystem mit äm Symbol O und dä Ordnigszahl 8. I dä Natur chunt er als metastabils Molekül, bstehänd us zwei Suurstoffatom vor, als dri-atomigs, instabils Molekül (Ozon) un als Oxid in vilä chemischä Verbindigä.
Gschicht
Zum erschtä mal isch Suurstoff vom schwedischä Apiteger Carl Wilhelm Scheele im Jahr 1772 dur's erhitzä vo Bruunstei mit konsäntriärtär Schwäfelsüüri härgstellt wordä. Völlig unabhängig däfo hät au d Ängländer Joseph Priestley churz drufäbä dä Suurstoff entdeckt. D Funktion vom Suurstoff bi dä verbrännig hät dä französisch Chemikär Antoine Lavoisier 1775 entdeckt.
Dä Nammä Suurstoff chunt dahär, will mär früänär gmeint hät, dass jedi Süüri Suurstoff enthaltät. Diä Theori isch hüt aber widerleit. S Symbol O stammt vom griächischä Oxygenium vo griech. oxýs „scharf, spitzig, suur“ und genese „erzügä“, au da erchänt mär wieder d Theorie, dass jedi Süüri Suurstoff enthaltät.
Entstehig
Anderst wiä Wasserstoff un Helium, wo bim Urknall entstandä sin, entstoht dä Suurstoff im Universum nur dur thermonukleari Reaktionä in Sternä (Kernfusion) in dä Phase vum Heliumbrennä oder durch radioaktivä Zerfall vu schwererä Elementä. Dä in dä Sternä entstandä Suurstoff glangt no dur dä Sternäwind oder bi ere Supernova-Explosion wiider in dä interstellarä Ruum, wo er bi dä Bildig vu nöiä Sternä oder au Plantä Igang findät.
Eigäschaftä
Suurstoff sich bi normalä Bedingigä äs farb-, gruch- und gschmacklösäs Gas. Er chunt i dä Luft zu mit ärä Konzentration vo zirka 21% vor und isch s dritt hüfigstä Elemänt im Wältall. Hüfig chunt dä Suurstoff au chemisch bundä, zum Bispil i sogenanntä Oxüd vor, so au im Sand wo nüt andersch isch als Siliziumdioxüd. Dä Suurstoff sich sehr reaktionsfreudig und förderät verbrännigä, wobi di ebä erwähntä Oxüd entstönd.
Äs git au no die wäniger stabili, allotopy Form vom Suurstoff, s Ozon, wo än eidütigä, schafä Gruch hät. Äs bestäht us drü Suurstoffatom wo zämä äs Molekül bildäd und chunt vorallem i dä Stratosphära vor. S Ozon isch für eus Mänschä und für Pflanzä starch giftig und entstaht im Summer au als Umwältgift.
Gwünig
Hüt wird Suurstoff voralläm durch destillation vo flüssiger Luft gwunä. Im Labor chan er äber au zum Bispil dur katalytischi zersetzig vo Wasserstoffperoxid härgstellt werdä. Sehr schöni Schuälversüäch sind s erhitzä vo Quäcksilber(II)-oxüd und d elektrolüsä vo Wasser, wobi jewiils Suurstoff entstaht.
Bi dä Photosynthesä vo dä Pflanzä fallt Suurstoff als Abfallprodukt a.
Verwändig
Suurstoff isch für dä Mänsch sehr wichtig, er brucht ihn für d Atmig. Z'vill Suurstoff chan für dä Mänsch aber au giftig si. Für d Medizin chann mär reinä Suurstoff i Gasfläschä chaufä.
I dä Tächnik würd dä Suurstoff überal det verwändät, wo mär heissi Tämparaturä erreichä müäss, als zum Bispil i Hochöffä zur Isä-Gwünig oder bi dä verbrännig vo Ragetätribstoff. Userdäm isch er au i dä chemischä Industrie sehr wichtig, zum Bispil bi där Härstellig vo Schwäfelsüüri oder vo Salpetersüüri.
Nachwiis
Klassischerwiis wiist mär Suurstoff mit dä sogenantä Glimmspanprob na. Däbi wir äs glühänds Holzstäbli id Prob inäghebät. Wänn's ä Flammä git so hät's wahrschindlich vill Suurstoff i dä Prob. Hützutag gits au villi technischi Methodä zum Suurstoff nazwissä und sogar d Konzentration z mässä, zum Bispil di bi Autos verwändäti Lambda-Sondä.
Literatur
Holleman-Wiberg: Lehrbuch der Anorganischen Chemie, 102. Auflage, de Gruyter, Berlin 2007, ISBN 978-3-11-017770-1, S. 497–540.
Ralf Steudel: Chemie der Nichtmetalle, de Gruyter, Berlin 1998, ISBN 3-11-012322-3.
N.N. Greenwood, A. Earnshaw: Chemie der Elemente, 1. Auflage, VCH Verlagsgesellschaft, Weinheim 1988, ISBN 3-527-26169-9, S. 775–839.
Hans Breuer: dtv-Atlas Chemie, Band 1, 9. Auflage, dtv-Verlag, 2000, ISBN 3-423-03217-0.
Nick Lane: Oxygen - the molecule that made the world, Oxford Univ. Press, Oxford 2003, ISBN 0-19-860783-0.
Glenn J. MacPherson: Oxygen in the solar system, Mineralogical Society of America, Chantilly 2008, ISBN 978-0-939950-80-5.
Weblink
Kategorie:Chemisches Element
Kategorie:Nichtmetall
Kategorie:Gas


thumb|E Glass Rosé
Rosé isch en Art Wy, wo sich durch dur d'Farb charakterisiert. D'Farb isch rosarot, si cha ehnder lachsfarbig oder au himbeersirupfarbig si.
Dr Rosé wird us rote Truube gwunne: Noch dr Läsig wird s'Trubeguet (im Gegesatz zum Rotwy) nur kurz mit dr Maische gähre glo. Eso wärde nur wenig Farbstoff (u. a. Anthocyane) uuseglöst und es entstoht die typischi Farb. Zum richtige Zytpunkt wird dr Saft vo dr Maische trennt und fertig vergohre. Im Prinzip mit eme ganz ähnliche Verfahre wird au rosa Schuumwy bzw. Champanger härgschtellt.
Rosé wird meischtens kielt serviert, är eignet sich guet als Apéritif aber auch zum Bischpyl als Begleiter zumene feine Fisch.
Badische Rosé wird druche usbaut un mer nimmt dezue numme gsundi Tribel. Die süess Rosé z'Bade isch dr Wissherbscht. Säller wird us edelfule Tribel gmacht.
Kategorie:Wyy


Du hast dir etwas vorgenommen.


Rief dr Polizei!


Ganz langsam isch si i dunkel Thronsaal yne glüffe.


Tom versteht nicht, was ihr wollt.


Liebe Markus: Scheen, losch es bin-ys krache, so kann-i jedes Johr e Schwobe-Värsli mache!


Wohin gehst du?


Ihr könnt natürlich auch sehr gerne noch andere Leute fragen.


Sie kommt aus Deutschland.


thumb
Dr Eduard Paulus (gebora am 16. Oktobr 1837 en Stuegert, wo-nr am 16. April 1907 au gschdorba isch) isch a deitscher Dichter, Kunschthischtoriker ond Archäolog gwä.
Aus seim Leaba
Dr Eduard Paulus kommt am 16. Oktobr 1837 en Stuegert uf d Welt. Sei Vadder isch dr Kunschthischtoriker Karl Eduard Paulus, wo vo dr Pfalz noch Stuegert komma isch, ond d‘ Muader d‘ Maria Pauline Zinser, a waschechda Stuegertere. Noch seim Abi studiirt dr Eduard Paulus Archidekdur an dr Polytechnischa Hochschual en seira Hoimatstadt ond nochher no Kunschtgschicht ond Archäologii an dr Uni Minchen. Vo älle eiropäische Ländr hot’r an ganz bsondra Hang zo Italia. Deshalb reist’r emmor wieder mol dort no, abr net bloß, om d‘ Landschaft ozgucket, sondern om zo forscha. 1868 schliaßlich promoviert’r en Diibenga ibr d’Villa d’Este en Tivoli bei Rom.
Am liabschda dät’r an kunschtgeschichtlicha Lehrstual ibernemma, abr a solcher isch grad net frei. Deshalb wuud’r Mitarbeitr bei seim Vadder, dem Karl Eduard Paulus, wo ma heit meischtens als Eduard Paulus da Äldora bezeichnet, em Stadischdischa Landesamt en Stuegert. Bei dem Amt fanget se 1871 damit o, älle wirdabergische Oberamtsbezirk zo beschreiba, ond des isch jetzt au sei Aufgab.
1873 kriegt’r wiidr a nuia Arbet: Jetzt wird’r Konservator vo de vadderländische Kunscht- ond Altertumsdenkmäler en Stuegert. Viir Johr später wuud’r Nochfolger vo seim Vadder beim Stadischdischa Landesamt ond 1893 Vorstand vo dr Staatssammlong vo de Kunscht- ond Altertumsdenkmäler. Als Archäolog isch’r an de Limes-Forschonga ond beim Rausbuddla vo Sacha, wo de alte Kelta henterlassa hend, beteiligt. ‘s Letzschdere isch hauptsächlich uf dr Henneburg bassiirt. So hoißet d‘ Ruina vo-ra keldischa Siidlong bei Hundersenga an dr Donau. Ond so ganz neabaher schreibt’r au no Gedicht ond Theaterstickla. Am 16. April 1907 stirbt’r en Stuegert, wo-nr uf em Fangelsbachfriidhof sei Grab fendet.
Zitat
thumb|A Denkmal fir da Eduard Paulus uff-em Hohaneifa, gschaffa vom schwäbischa Bildhauer Georg Rheineck
Seine bekanndeschde Vers, wo au heit no oft zitiirt werret, stammet aus seim Buach „Arabesken“:
Dr Schelling ond dr Hegel,
dr Schiller ond dr Hauff,
des isch bei ons dui Regel,
des fällt do gar et auf.
Wenn des d Leit heret, wo koine Schwoba send, no werfet se meischtens de Schwoba vor, se seiet a ganz arrogants Velkle, so zom Beisbiil dr Peter Bamm, wo aus Nordrhei-Weschtfala stammt. Koi andrer Volksstamm en Deitschland dät sich selber so loba. Andre abr, ond do ghairt dr Thaddäus Troll drzua, wia-nr en seim Buach „Deutschland, deine Schwaben“ schreibt, send ibrzeigt drvo, dass dr Eduard Paulus des au gar et so gmoint hot. Viilmeh häb’r des so vorstanda han wella, dass d Schwoba ihre Dichter ond Denker ibrhaupt et beachtet, oder no krassr ausdrickt, dass se se missachtet. Schliaßlech stammet au de folgende Vers von-em:
Allda, in dem Schwabenstamme,
der ein komisches Gemisch
aus erweichtem Urweltschlamme
und des Tiefsinns heilger Flamme,
herb und derb und grüblerisch.
Darum war das Volk der Schwaben
stets von Poesie durchquickt.
Männer sind’s von großen Gaben,
die den Friedrich Schiller haben
außer Landes fortgeschickt.
Seine Werk (Auswahl)
Aus meinem Leben – Gedichte (1867)
Bilder aus Deutschland – Reise durch Deutschland (1869)
Die Cisterzienser-Abtei Maulbronn (1889)
Ein Ausflug nach Rom – Vortrag zum Besten der Olga-Heilanstalt (1870)
Arabesken (1897)
Heimatkunst – Neue Lieder und Elegien (1902)
Literatur
Richard Strobel: Eduard Paulus der Jüngere, zweiter Landeskonservator in Württemberg, gestorben vor 100 Jahren am 16. April 1907. In: Denkmalpflege in Baden-Württemberg, 36. Jg. 2007, Heft 2, S. 122–130 (PDF)
Weblink
Eduard Paulus uf [URL]
Aufsatz vom Karl Moersch iber dr Vierzeiler
Heuneburgmuseum mit ma Bild vom Eduard Paulus
Kategorie:Dütsche
Kategorie:Literatur uf Dütsch
Kategorie:Lyriker
Kategorie:Autor uf Alemannisch
Kategorie:Archäolog
Kategorie:Kunsthistoriker
Kategorie:Wirtteberger
Kategorie:Maa
Kategorie:Person (Stuagert)


Ich will Maria nicht verlieren.


Weine nicht!


Die Blume ist blau.


Sie hat mit dem Rauchen aufgehört.


Mehli (amtlich Möhlin) isch e Gmeind im Bezirk Rhyfälde im Kanton Aargau (Schwyz). Si isch die zweitgröschti Gmeind vom Fricktal und het rund 11'000 Ywohner. Mehli ghört zur Agglomeration vo de Stadt Basel.
Geografii
Öppe 19 Kilometer östlich vo de Stadt Basel lyt Mehli, ybettet zwüsche Jura und Schwarzwald. D Gmei lyt am südlichschte Rand vo de Oberrhynische Tiefebeni am Usgang vom Mehlital uff öppe 300 Meter über Meer. Das 18,8 km² grosse Gmeindgebiet erstreckt sich vom Rhy (280 m ü.M.) bis zum Sunnebärg (632 m ü.M.), und gränzt dodrbi u. a. an d Stadt Rhyfälde, an Kanton Baselland und nördlich an Dütschland. Flächemässig isch Mehli die zweitgröschti Aargauer Gmeind. Dr Ort isch usgsproche langzoge (öppe 3 km) und wird vom Mehlibach durchflosse.
Klima
Bedingt durch verschidenschti Faktore herrscht im Gebiet um Mehli e sehr milds Klima. D Region Mehli-Basel isch die wärmscht Region nördlich vo de Alpe und het bis zu 40 Sunnetäg mehr z verzeichne als s Mittelland. Regelmässig misst d Wätterstation Mehli die höchschte Tämperature vom Land. Am 5. Auguscht 2003 het d Wätterstation Mehli mit 40,3 °C e neue Schwyzer Landesrekord und glichzyttig die höchschti Tämperatur nördlich vo de Alpe gmässe. E regionals Wätterphänomen isch dr berüehmti Mehli-Jet; e Wind, wo bsunders im Winter dr Näbel in dr Rhyebeni vertribt. Das grosse, uf eme markante Rhychnü glägene Melmer Fäld gilt als "Chornchammere vom Fricktal".
Gschicht
Im Johr 794 wird Mehli als Melina erschtmols urkundlich erwähnt, woby dr Name vom Keltische här söll cho. Euse Name isch vom immerno glichnamige Bach abgleited. Melina heisst sovill wie "anschwellendes Wasser". Zu dere Zyt hets uf em Gmeindgebiet vo Mehli mehreri chlineri Wyler geh, wo spöter zämegwachse sind und s hüttige Mehli bilde (Ober- und Unterhof Meli, Ober- und Untermehli, Stadelbach, Rübrg, Niderrübrg und Rappertshüsere denn au).
In dr Pestzyt het sich nordöschtlich vo Mehli, im Nochberdorf Rappertshüsere am Rhyufer, e Tragödie ereignet. Wäge dr Pest isch s ganze Dorf bis uf zwei Fraue usgstorbe. Denn isch dr Gmeindbann vo Rappertshüsere zerscht an Rhyfälde gange, und denn spöter mit Möhli gegene Teil vo Rübrg tuscht worde. No hüt befinde sich im Wald Gränzschtei zwüsche Mehli und em ehemalige Rappertshüsere. Es paar vo ihne stamme vo 1602 und befinde sich im Dorfmuseum Melihus.
Bis zum Fride vo Lunéville im Johr 1801 het Mehli, wie s gsamte Fricktal, zu Öschterrich ghört. Dr Krieg het die über 400-jöhrigi Öschterrichischi Herrschaft beendet und s Fricktal isch 1803 a neu gründete eidgenössische Kanton Aargau agschlosse und dodrmit erschtmols e Teil vo de Schwyz worde.
Mitti vom 19. Johrhundert händ d Rübrger (Ywohner vom nördliche Ortsteil Rübrg/Rybrg) versuecht, dr Ortsteil Rübrg vo Mehli abztrenne. D Rübrgr händ behauptet, scho sit jehär e eigeständigi Gmeind z sy, obwohl sich das nit urkundlich belege loht. Dr Kanton het d Gmeindtrennig abglehnt; nit z letscht dorum, wil Rübrg als eigene Ort finanziell nit hätti überläbe chönne. D Industrialisierig setzt y: D Saline Rübrg werde gründet, d Bözbergbahn wird baut. 1932 wird d Bata Schuefabrik eröffnet. D Grossindustrie und s Gwärb sidle sich in Mehli a; d Suburbanisation setzt y. Mehli wird zur Agglomerationsgmeind vo Basel mit eme Pändlerateil vo über 1/3 vo de erwärbstätige Bevölkerig und zählt dodrmit zum städtische Gebiet.
mini|350px|Blick übere nördliche/westliche Teil vo Mehli
Charakter und Entwicklig vo dr Gmeind
Mehli isch e typischi Wachstumsgmeind. In de letschte Johrzähnt het sich Mehli vom büürlich prägte Grossdorf zun ere suburbane Chlistadt mit Zentrumsfunktion entwicklet. Aber trotzdem het Mehli in de meischte Ortsteil dr ursprünglichi Dorfcharakter chönne bewahre. Am Ortsrand befinde sich d Neubauquartier "Schalle" und "Breiti", wo überwiegend Hochhüser z finde sind.
Bsunderheit Religion
Mehli stellt e nationali Bsunderheit in Bezug uf d Religion dar. I keim andere Ort in de Schwyz läbe so villi Christkatholike wie z Mehli. Im Dezämber 1872 het d Chillegmeindversammlig beschlosse, die neue Dogme vom Papst (Unfehlbarkeitserklärig & Jurisdiktionsprimat) nit azneh. Dodruff abe isch es zunere erneute Chillespaltig in de ganze Schwyz cho. Katholike händ sich in Römischkatholike, wo die neue Dogme agnoh händ, und Christkatholike, wo bim ursprüngliche katholische Glaube blibe sind, trennt. Hüt läbe in Mehli öppe 1'100 Christkatholike (13 %), 2'200 Reformierti (26 %) und 3'200 Römischkatholike (38 %). Mehli het drey Chille und zwei Kapälle.
Kultur und Freizyt
Ussichtsturm uf em Sunnebärg
Storchestation
Dorfmuseum Melihus
Schwimmbad
Campingplatz
Bootshafe
Bsundrigs
Im Februar 2013 isch wäg emene Wettbewärb im Schwizer Buur bekannt worde, as en Chriesibaum z Mehli de gröschti vo de Schwiz segi.
Weblink
Offizielli Website
Galerie Melina - Fotogalerie Mehli
Kulturkomission Mehli
Gwerbeverein Mehli & Umgäbig
Gmeindbibliothek Mehli
Schuele Mehli
Neubauquartier "Breiti"
"Das Prädikat "Stadt" rückt für Möhlin in greifbare Nähe" (BAZ-Artikel, 2000)
Fuessnote
Kategorie:Rhiifälde (Bezirk)
Kategorie:Ort (Kanton Aargau)
Kategorie:Fricktal


Bist du in der Sauna?


Bôwulla (Gossypium; alemannischi Näme) isch a Keespapplanart wo zirsch im südlina Afrika und i da Anda dahôam ggsiin isch. Hütztag baôp ma se i vilna subtropischa und troopischa Gegata vo dr Iird aa.
T Pflããnza würran zwüscha zwôa und drüü Meetr hooch. Nôchnra blaôa Blaüzit trêêgan t Bôwullpflanza Sôômakappsslana. Wenn dia riif senn, platzan se ôff und gêal-wiisse Faasra kôn fürra.
Vrwendig
D Fasra nimmp ma zurr Hêarraştellig vo Tekschtiilia. Us da Sôôma giidz Öl. Z Gossypolgift köört vôr am êassa ussa. Bôwulla lôôt se liicht fêarba und ninnt Wassr a Schtugg bessr uf wia dia nomaal Wulla.
Êarnte
thumb|300px|left|Bôwulla ufam Fêald
Frôür isch Bôwulla nu vo Hánd zum Abnia ganga. Vür dia maschinell Earnte würt Entloobigsmittl iiggsetzt. D Pflãnza sinn hôakle mit am Uuzivr. Wêagat êam würrande uf da Pflanzgata groosse Menga vo Insektiziid vrtôalt.
Gschicht
Z Mittlameerika unn z India isch Bôwulla schô vôr napaar tausad Jôôr kultiveert ggsi. Abam drizenta Jôrhundrt hêap ma si oo z Ôüroopa vrschaffat.
Z rfinda vô da Wêabmaschinna im sibbazehanta Jôôrhundrt hêat dr Faasra zunara wiita Vrbrôatig vrhôlfa.
Dia wichtigşta Sôrta
Gossypium Barbadense
Gossypium Hirsutum
Gossypium Herbaceum
Kategorie:Nutzpflanze
Kategorie:Bedecktsamer


Fahr abe.


D Blueme isch gäl.


De Tom isch min ältere Brüder.


Es guets nois!


Er kommt aus Genf.


Sag uns, wie wir helfen können.


Guten Flug!


Tom ist nicht arbeitslos.


Ds File Transfer Protocol [fʌɪl trɑːnsˌfəˌprəʊtəkɒl] (engl. für „Protokou zum Dateiä überträge“, churz FTP), isch es Netzwärkprotokou zum übers Internet Dateiä überträge (mit TCP/IP).
Es wird brucht, zum Dateiä zwüsche de Kompiuter, öpe vom Server zum Client (Abelade), vom Client zum Server (Ufelade) oder zwüsche zwöi Server z überträge. Usserdäm chame mit FTP Verzeichniss ersteuä und aluegä, aber ou Verzeichnis und Dateiä umbenennä oder löschä.
FTP louft überä “Port” (es «Törli» ir Computersprach) 21. Dört drüber schickt der Client am Server Befäle und der Server git uf die Frag je nach Berächtigung und Datebestang Antwort.
Es git öffentlichs FTP, wome übere Browser cha go Date holä und FTP, wo me sech mues amäude. FTP wird hüffig brucht, zum Websitenä ufe lade, E-Mail brucht aber ke FTP, das geit über SMTP.
Kategorie:Internet


Kennst du eine gute Disco hier in der Nähe?


thumb|D bkônntescht Ort uf Anglesey
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch isch e Schtadt uf de Insel Anglesey in de glichnomige Grafschaft im Nordweste vu Wales.
Mit 58 Buechstabe het d Schtadt de längscht Ortsname vu Europa ghet. Aber om 19. Juli 2004 isch er vu Llanhyfryddawelllehynafolybarcudprindanfygythiadtrienusyrhafnauole abglest worre. Dä Name isch aber nid offiziell.
Mit däm Nome isch d Ortschaft zum Tourischteziil un zue dr bekonnteschte Schtadt vun Wales worre. Im Ort git s e reschtaurierte viktorianische Bohnhof.
Vilmol wird de Schtadtnome mit Llanfair P.G. oder au Llanfairpwllgwyngyll abkirzt. Waliser sage zu d Schtadt meischtens nur Llanfairpwll.
De Nome schtammt us de walisische Sproch un beditet ibersetzt Mariekirch in ere Muldi vu wisse Hasle in de Nächi vun eme schnelle Wirbel un in d Gegend vun de Thysiliokirch, wu bi re rote Hehli lit.
E Schuester het sich im 19. Jahrhundert de Zungebrecher usdänkt ge s domelig Dorf fir de Handel attraktiver mache – s isch also e Art Marketinggag gsi.
Lueg au
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
Weblink
[URL]
Usschprôch (aus [URL])
Llanfair PG BBC-Lexikonartikel (uf änglisch)
Kategorie:Ort (Wales)


Diesen Sommer gehe ich nach Amerika.


Ich verstand nit.


Manati none|300pxManati un e Chälbli z'Florida Taxonomi Seria  Landwirbeltiir (Tetrapoda) Classis  Söigetiir (Mammalia) Subclassis  Höheri Söigetiir (Eutheria) Superordo  Afrotheria Ordo  Seechüeh (Sirenia) Familia  Manati (Trichechidae) Spezie Karibik-Manati (Trichechus manatus)
Fluss-Manati (Trichechus inunguis)
Afrikanischer Manati (Trichechus senegalensis)
Manati (Familie Trichechidae, Gattig Trichechus) sin riisigi aquarischi Suugtier wo au als Seechüeh bezeichnet werre. Manati sin Pflanzefrässer wo d'meischti Zit ufem Grund grase.
Manati läbe in flachi Schwämbiet in Nord-, Zentral- un Südamerika, in dr Karibik un an dr Chüscht vo Afrika.
D'Spezie Trichechus senegalensis läbt an dr Weschtchüscht vo Afrika, e andri (T. inunguis) an dr Oschtchüscht vo Südamerika, un d'dritti (T. manatus) in dr Karibik un an dr Chüscht vo Florida. Die Spezies cha 4,5 Meter oder lenger werre un läbt in Süess- un Salzwasser. Früher isch s'Manati wege sym Öl un Fleisch gjagt worre, hüt isch's aber gsetzlich gschützt.
left|thumb
D'Manati vo Florida un dr Karibik sin e bedrohti Spezies, obwohl's kei natürlichi Feind hät. D'Mänsche hän syn Lebensruum a de Chüschte un Schwemmbiet ygschränckt; usserdem werre viili Manati vo Motorboot verletzt, oder sä verschlucket Fischfanggrät (Hoke, Metalgwicht usw.). Des Zügs isch meischten harmlos, numme d'Leine chönnet in de Verdauigtrackt inecho un s'Tier langsam umbringe.
Manati sammle sich oft in dr Nächi vo Chernchraftwerki, weg em warme Wasser, un chönnet vo dere Wärmi abhängig werre. Wege dem wandre se nümme i wärmri Gwässer. In letschter Zit hän allerdings e huufe Chraftwerk zuegmacht; weg dem suecht dr U.S. Fish & Wildlive Service nooch andri Möglichkeite s'Wasser für d'Manati z'wärme.
Literatur
Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9
Weblink
Neue Art Seekuh entdeckt? uf stern.de
Bricht iber di nej Art vum Marc van Roosmalen (ängl.)
Kategorie:Säuger


Bist du zu Hause?


Samy Deluxe (* 19. Dezember 1977 in Hamburg; eigentli: Samy Sorge) isch än düütsche Rapper us Hamburg. Er isch ußerdem unterem Name „Wickeda MC“ und „SamSemilia“ bekannt, wobi er de Namä „SamSemilia“ nümä verwändet.
Werdegang
Dä Samy Sorge isch in Düütschland als afrodüütsches Chind i dä Familiä vo siiner Mutter ufgwachse. Sin us em Sudan schtammende Vater het Deutschland verlah, wo de Samy 2 Jahr alt gsi isch. Siine Herkunft und siis Läbä in Hamburg-Eppendorf ohni liiblichä Vater spiled bis hüte ä bedütendi Rollä i siinen Text.
Am Afang vo sinere Karrierre het de Samy uf Englisch grappt, bekannt und erfolgrich isch er aber erscht dur sini düütsche Text worde. Siine Text sind zumindescht teilwiis als sozialkritisch z'betrachtä.
Als erschte dütsche Rapper hätt er äs eigenes Cappy und än eigene Turnschueh uf de Markt brocht.
Uuszeichnige
2001: Comet in dr Kategorii Hip Hop National
2001: MTV Europe Music Award als Beschter dütscher Künstler
2001: Bravo Otto in Gold in dr Kategorii HipHop National
2002: Goldene Schallplatte für s Album Samy Deluxe
2002: ECHO in dr Kategorii Hip-Hop/R&B National
2004: Bravo Otto in Bronze in dr Kategorii HipHop National
2005: Bravo Otto in Bronze in dr Kategorii HipHop National
2006: Hip Hop.de Award in dr Kategorii bescht Mixtape für Big Baus of the Nauf
2007: Jam FM Rapublik Award Platz 1 in dr Kategorii beschts Label
Diskographie
Singles, 12inches & EPs
1997: Dynamite Deluxe - Deluxe Stylee (ausschließlich als Vinyl-12")
1998: Dynamite Deluxe - Pures Gift (ausschließlich als Vinyl-12")
1998: Dynamite Deluxe - Ultimative Freestyletape feat. Das Bo
1999: Dynamite Deluxe - Samy Deluxe / MCees (ausschließlich als Vinyl-12")
1999: Dynamite Deluxe - The Classic Vinyl Files EP
1999: Absolute Beginner feat. Samy Deluxe - Füchse
1999: Stieber Twins feat. Max Herre & Samy Deluxe - Malaria (MZEE-Records, 12")
2000: Dynamite Deluxe - Ladies & Gentlemen
2000: Dynamite Deluxe - Wie Jetzt?
2000: Dynamite Deluxe - Grüne Brille EP
2001: Samy Deluxe - Samy, war das alles?
2001: Samy Deluxe - Hab Gehört...
2001: Samy Deluxe - International Love
2001: Samy Deluxe - Weck mich auf
2001: Samy Deluxe & D-Flame - Fire
2001: Samy Deluxe - Rache ist süss (nur auf Vinyl)
2001: Samy Deluxe - Sell Out Samy (nur auf Vinyl und auf der "Weck mich auf"-Single)
2003: ASD - Sneak Preview
2003: ASD - Sag Mir Wo Die Party Ist!
2003: ASD - Hey Du (Nimm Dir Zeit)
2004: Melbeatz feat. Kool Savas & Samy Deluxe - OK
2004: Christina Milian feat. Samy Deluxe - Dip it low
2004: Samy Deluxe - Zurück
2004: Samy Deluxe - Warum
2005: Samy Deluxe - Sell out Samy (12")(und Juice exclusive Track)
2005: Samy Deluxe - Generation EP
2005: Samy Deluxe - Let's Go
2006: Samy Deluxe - Cap Song
2009: Samy Deluxe - Bis die Sonne rauskommt
2009: Samy Deluxe - Stumm/Musik um durch den Tag zu kommen
Albänä
2000: Dynamite Deluxe, "Deluxe Soundsystem"
2001: Samy Deluxe, "Samy Deluxe"
2003: ASD, "Wer Hätte Das Gedacht?"
2004: Samy Deluxe, "Verdammtnochma!"
2005: Samy Deluxe, Headliners & Illo - "Deluxe Records Let's go"
2009: Samy Deluxe, "Dis wo ich herkomm"
Mischkassedda
1997: Dynamite Deluxe - Dynamite Deluxe Demo
2003: Samy Deluxe, Headliners - Hamburgs Finest Mixtape Vol.1 - Exclusive Mixtape 1
2004: Samy Deluxe, Headliners - Hamburgs Finest Mixtape Vol.2 - Exclusive Mixtape 2
2005: Samy Deluxe - Hamburgs Finest Mixtape Vol.4 - So Deluxe So Glorious
2006: Samy Deluxe - Hamburgs Finest Mixtape Vol.6 - The Big Baus of the Nauf
2006: Samy Deluxe - Deluxe von Kopf bis Fuss
2007: Samy Deluxe & DJ Mixwell - Lebende Legende
2008: Samy Deluxe & DJ Mixwell - Best of Freestyles
2009: Samy Deluxe - Der letzte Tanz
Sonschtigs
2005 Sell out Samy 2005 (Juice Exclusive CD #57)
2005 Also Was!?! (Dean Dawson feat. Afrob & Samy Deluxe - Juice Exclusive CD #57)
2006 Ich könnt so tun (Rob Easy & Samy Deluxe - Juice Exclusive CD #66)
2007: Tagebuch (mit Phrequincy) (Juice Exclusive! Juice-CD #75)
2010: Truf is Back (Juice Exclusive! Juice-CD #104)
Features
Azad
Jan Delay
Denyo
Max Herre
Stieber Twins
D-Flame
Ferris MC
KC Da Rookee
Torch
Xavier Naidoo
Brooke Russel
Patrice
Headliners
Illo The Shit
Kool Savas
DMX
Christina Milian
Afrob
Curse
Olli Banjo
Paolo Magic
Manuellsen
Snaga & Pillath
J-Luv
Chanell
Vibe
David Banner
Uuszeichnige
Comet
2001: für Hip Hop National
MTV Europe Music Award
2001: für Bester deutscher Künstler
Bravo Otto
2001: Gold für HipHop National
2004: Bronze für HipHop National
2005: Bronze für HipHop National
Goldene Schallplatte
2002: für das Album Samy Deluxe
ECHO
2002: für Hip-Hop/R&B National
Hip Hop.de Award
2006: für bestes Mixtape (Big Baus of the Nauf)
2010: für beste soziale oder politische Aktion (Samy Deluxe als Botschafter des Weltaidstags )
Jam FM Rapublik Award
2007: für bestes Label
Weblink
Homepage vom Samy Deluxe
Homepage vo Deluxe Records
Homepage vom Samy Deluxe bi sinem Label EMI Music
Samy Deluxe bi laut.de
Profil bi sinere alte Plattefirma
Kategorie:Dütsche Rapper
Kategorie:Dütsche
Kategorie:Maa
Kategorie:Läbigi Person


Sein Onkel ist vor fünf Jahren gestorben.


Hör uuf, Schaaf z'sii, wird en Mänsch!


Ich habe dieses Buch in der Buchhandlung vor dem Bahnhof gekauft.


Dü und ich, das mächi mier kei Freid, dü bisch zwar lieb und sympathisch öi, doch fer mich, da bisch dü vill z’en hibschi Fröi.


Die Schuhe passen mir nicht.


Basler Dybli Stamm – Fasnacht 1980Im Fägfyr vo dr F 80 Waas isch 's Johr dure bassiert?


Ist das Glas halb voll oder halb leer?


Man sagt, dass wir krank seien.


Die Frau ist jung.


Tom ist Zimmermann, nicht wahr?


Was willst du? Ich will einen Hund.


Du musst auf den Knopf drücken.


Ech schribenes buech.


Grüezi mitenand!


Fisherman's Fall sin e Musikgruppe us em Kaiserstuehl wo alemannischi Liedli schriibe un vertone duet.
Ihri Musik isch e Mischig us lockere un luschtige Hymne wi Liebe vergeht, Hektar besteht un flotti Rockmusik.
Gschicht
Ihre erste Uftritt hen d Fisherman's Fall im Johr 1992 gha.
Im Johr 2003 het d Gruppe de 1. Platz bim Gerhard Jung-Wettbewerb für jungi Mundart vo dr Stadt Zell im Wiisedal belegt un 2006 hän si dr 1. Platz gmacht bim Wettbewerb  "Badenwürttemberg musiziert" wu ibar 70 Gruppä üs´m ganzä Ländli mitgmacht hän.
S Lied "SC Freiburg immer wieder vor" isch in dr Fuessball-Bundesliga-Saison 2008/2009 dr Hit vum SC Friiburg wore. Des Lied het d Band zämme mit dr Spiler vum SC Friiburg iigspilt.
Bsetzig
De Ralf Busch (Gsang, Akkordeon un Drehleier) un de Ralf Ziser Giddarre un Mandolin hen 1988 usere "Bierlaune" - wi si sälber sage - selli Musikgruppe gründet. Beidi hen zue sellere Zyt eigentlich no gar kei Instrument spiile chönne.
Am 30. April 1992 hän si ihr erschtes Konzert gä. Scho e Johr spöter sin si scho uff verschiidene regionale Freiluft-Konzärt gsi un hen viil Spass un Erfolg gha.
Am Aafang hen si no änglischi Lieder grschriibe un au uf CD usebrocht, aber noch de zweite Schiibe hen si sich denn uf s Alemannisch bsunne. Sither sin fascht alli neue Lieder uf kaiserstiählerischs Alemannisch. Au bi ihre Uftritt wird numme Alemannisch gschwätzt, was bim Publikum guet aakunnt.
Miitlerwiil isch d Gruppe zue sechst, d Martina Vetter spiilt Querflöte und singt.
Ralf Busch:Gsang, Akkordeon, DrehleierRalf Ziser:Giddarre, MandolinMarcel Birkle:SchlagzügHarald Ringswald:BassStefan Franke:GiddarreMartina Vetter:Querflöte, Gsang
Diskographi
1995 - and we danced on the tables...
1996 - talent pool
1998 - lebenslänglich frey
1999 - Liebe vergeht - Hektar besteht
2002 - Schorli
2003 - Drey Schorli
2005 - Alemannisches Liädrbuäch (1)
2006 - Heim
2006 - Auslese
2008 - Single: SC Freiburg vor
2011 - lebenslänglich Schorli
Weblink
[URL] - d Heimsyte vo de Fischerman's Fall
Ralf Busch uf de Website vom Harald Noth
Interview in dr Badische Zittig mit em Ralf Busch
Kategorie:Rockband
Kategorie:Dütschi Band
Kategorie:Alemannische Musiker


Und das het si Grund.


Sie het ihn ginget.


Ich seh es nicht.


Komm, gehen wir ins Kino.


Vo der alte Aeschevorstadt, Dail 2Kirchen und Klöster Stadtpläne von Basel 1888 Der Tourist in der Schweiz 1572 Civitates Orbis Terrarum 1493 Nürnberger Chronik Die städtebauliche Entwicklung Das Quartier um St.


Mischen Sie sich nicht in Dinge ein, die Sie nichts angehen!


Zeig ihn ihr!


Ich habe Kopfschmerzen.


Das ist ein Ledergürtel.


De Döschwo (Citroën 2CV, ma siit o deuche, Änta) isch as usserordentlich popülärsch Outo gsi. Trotzdäm wüsse vüu Jungi bereits nümme was a Döschwo überhaupt isch. Uf de anderi Sita va de Skala git's aber o no unwarschinlich füu Liebhaber wa a Szene büude u de Döschwo o zwenzg Jahr nach em verordnete Tod am Läbe erhaute. Zu där igschworeni Gsäuschaft köre o diversi Autogarage wa uf dä Tüp, nämlich uf d'Änta iigschwore si.
miniatur|280px|left|2CV6, Club, 19822005 nach aune Regle va de Handwärkskunscht komplett reschtauriert va Yeti u Heinz
De Döschwo het damals sölle 'ds ifache Volch' mobilisiere
As spartanisches Outo mit era unglublichi Züuvorgaab: 'Entwärfet as Outo mit Platz für zwü Bure i Stüfle ume na Zentner Häppere (Kartoffeln) oder ima Fässli Wii. As muess mindeschtens 60 km/h schnell sii und debi nid meh aus drü Liter Benzin uf 100 km verbruche. Usserdem soll es o schlächtischti Fäudwääge chene bewältige u so ifach z'bediene sii, dass sogar a ungüebti Fahreri problemlos mit ihm zcherchunnt. As muess dezue usgsproche guet gfäderet si, a so, dass a Chorb vou Eier a Fahrt uber houprigi Fäudwäge unbeschadet überstiit. U schliesslich muess das nüen Outo wäsentlich billiger sii aus üsi 'Traction', uf ds Uusgseh chunts aber überhaupt nid a.' so het de Pierre Jules Boulanger zu sim Chefkonstruktör gsiit.
Z'gsteckte Züu hi si erreicht
Aber dass das Outeli a so erfougriich würti si, dass es fasch unveränderet vo 1948 bis 1990 buut chunt, und alli Versueche va Zitroen a Nachfouger z'installiere überläbt, das hetti sich de Boulanger o nie chenne erdeiche. Immerhin si im Luuf va de Zyt 3.872.583 'Limusine' u 1.246.306 'Chaschteänte' verchufft cho. U dezue no füu sogenannti Derivat wie d'Dyane, de Ami 6 u 8, de Mehari, für nume di wichtigschte ufzzölle.
Büuder
Literatur
Räto Graf: Citroën 2CV – Der Döschwo in der Schweiz, edition garage 2CV, Lüdenscheid 2011, ISBN 978-3-9809082-4-5
Kategorie:Pkw-Modell


Ich wünsch Dir e schöne Daag.


Danke, mir gaats guet.


S'Wort Mars bezeichnet:
Mars, de Kriegsgott in de römische Mythologi
Mars (Planet), de virt Planet in unserem Sunnesystem ♂
♂ s Symbol stoot au för:
de Planet Mars in de Astrologi
als Sinnbild für s männlichi Gschlecht
in de Alchemi für Yse
Mars (Buch), es autobiographischs Buech vom Schwiizer Fritz Zorn
Mars Incorporated , ä Nahrigsmittel-Hersteller, em Heersteller vom
Mars Schoggirigel
Mars (Manga), de Titel vumä Manga
Mars (Motorrad), ä frühere Motorradhersteller
Mars (Rapper), ä amerikanische Horrorcore-Rapper
Mars (Rumsonde), ä Serie vu sowjetische Rumsonde zum Planet Mars
Mars (Schiff), in der Niederdeutschen Schiffersproch de Mastkorb
Mars (Stadt), ä Stadt in Frankrich
Martin Mars, ä Flugboot vu de US-Marine
Die Abkürzung MARS beditet:
Molecular Adsorbent Recirculation System (Leberedialyse)
Mittlers Artillerie-Rakete-System vu de Dytsche Bundeswehr, lueg MLRS
Memory Array Redcode Simulator, lueg Core War
Multicast Address Resolution Server, lueg ATM-Funktion
Maturitätsschuel für Absolvente von Rudolf-Steiner-Schuele
Modern Architectural Research Group (Architektegruppe)
Multiple Active Results Sets, lueg ADO.NET


Fur mych“ erchlèèrt de Kourt, „fur mych isch t'Soubstanz vo de–r évangélische Chile dië Verhàissig wo si uberchoo hàt, ound de Glawbe–n a dië Verhàissig.


thumb|Amand Goegg
Dr Amand Goegg (* 7. April 1820 z Ränche, † 21. Juli 1897 ebedo) isch en Freiheitskämpfer wäärend dr badische Revolution un Mitglied vun de Revolutionsregierung gsi.
Wonner zwischezitig als Finanzbeamter z Mannheim gschafft het, het er zum 26. Dezember 1848 e Träffe z Ränche organisiert.
Dr Goegg het zum allgemeinen Landeskongress der badischen Volksvereine om 12. un 13. März 1849 im Zähringer Hof z Ofeburg ufgruefe, won er dr erschte Versitzende gsi isch.
Druf isch er i dr Revolutionsregierung vo 1849 Finanzminister gsi.
Noch de Niiderschlogung vun de Revolution isch er uf London gonge. Dert heter mit em Franz Sigel, Arnold Ruge un andri de "süddeutschen Kreis" bildet.
1851 het er Amerika bsuecht, onschliessend isch er in d'Schwyz uf Genf gongä, wo er, warschynts 1857, d Marie Pouchoulin ghirotet het.
Im Denkmalsstrit fir die wo 1849 z Rastatt stondrechtlig erschosse worre sin het er zum 200. Todesdaag vum Grimmelshausen de Stadt Renche des Rastätter Denkmol onbote. Dert stoots hit noch nebe de Kirch. Aber d'Stadt het d'Inschrift Den Vorkämpfern für Deutschlands Einheit und Freiheit gefallen und gestorben in und um Rastatt 1849 mitener Huldigung a de größten deutschen Dichter des 17. Jahrhunderts ärsetzt.
Werk
Rückblick auf die Badische Revolution unter Hinweisung auf die gegenwärtige Lage Teutschlands. Von einem Mitgliede der Badischen constituirenden Versammlung. Veröffentlicht von A. Gögg, 1850
Literatur
Friedrich Lautenschlager: Amand Goegg, ein badischer Achtundvierziger. Zur Hundertjahrfeier der deutschen Revolution von 1848/49. In: Zeitschrift für die Geschichte des Oberrheins 96= N.F.57 (1948), S.19-38. (Bearbeiterin: Sabrina Müller)
Stefan Schipperges: Amand Goegg (1820-1897). Politiker - Sozialrevolutionär - Idealist. Versuch eines Porträts. In: Die Ortenau, Jahrbuch 1998
Weblink
Kategorie:48er-Revolution
Kategorie:Badische Gschicht
Kategorie:Freiheitskämpfer
Kategorie:Person (Mannem)
Kategorie:Dütsche
Kategorie:Maa


Þ bzw. þ (Thorn) isch en Buechschtabe im alte englische und isländische Alphabet.  Dr Buechschtabe isch us dr gliichnamige Rune Thurisaz entschtande.
þ schtaht für de interdentali Frikativ, so wie s hütige englische th. Nach dr moderne Konvention wird s þ üblicherwiis nur für de stimmlosi dentali Frikativ [θ] verwendet. Im Altenglische isch jedoch dr stimmhafti dentali Frikativ [ð] nöd vom stimmlose underschiede worde.
Im englische isch dr Thorn ab em 14. Jahrhundert immer hüüfiger dur de Digraph th ersetzt worde; gliichziitig hät sich d Form vom Buechschtabe immer wiiter dere vom Buechschtabe Y agnäheret. Als Resultat isch s Y (z. B. im Druckereiwese) als Ersatz benutzt worde. Daas schpieglet sich no hüt i alte Name wider, z. B. im Präfix "ye olde" (gsproche "the old") für viili Pubs.
Darstellig uf em Computer
Unicode
Im Zeichesatz Latin-1 ninnt s Þ d Position 0xde ii und s þ 0xfe.
Im internationale Zeichekodierigssyschtem Unicode ninnt s grose Thorn d Position U+00DE ii, s chliine Thorn liit uf U+00FE.
HTML
In HTML chann s Thorn au dur Entitäte dargschtellt werde – s grosse Thorn dur Þ und s chliine Thorn dur þ.
LaTeX
Mit dr Cork-Kodierig chann s Thorn i LaTeX dur \TH (Grossbuechschtabe) und \th (Chliibuechschtabe) dargschtellt werde.
Lueg au: Ð, Yogh, Œ, Ŧ, Wynn
Weblink
Bericht On the status of the Latin letter þorn and of its sorting order vom Michael Everson(engl.)
Kategorie:Latinischer Buechstab


Em lexikon, de het en baaaart Warum lebe Eskimos so mega lang?


U de isch der räschte vor Usflugsgseuschaft am Hombärg zu gfahre.


Tom hat mir erzählt, dass er euch zwei beim Küssen gesehen hat.


Wie viele enge Freunde hast du?


Karl stammt aus Berlin.


miniatur|S Fliegendi Spaghettimonster as Stoffdier
miniatur|E Logo wo uf e öicharistisch Fisch im Christedum aaspiilt.
S Flügedi Schbagettimonschder (uf änglisch Flying Spaghetti Monster, oder au eifach: FSM) isch der "Gott" vore Religionsparodii, wo im Juni 2005 vom Füsiker Bobby Henderson gründet worde isch. D'Ahänger vom Monschder nennet sich Pastafaris. Grundlegend isch, dass der sogenannti "Pastafarismus" nüt mitere eigentleche Religioon ztue het, sondern eher als en Art politischi Bewegig (vo Agnoschtiker zum Bispil) z'erachte isch, wo s'Ziel het, ere neue Wälle vo religiös (proteschtantisch) motiviertem Konservativismus i de USA z'begägne.
Sit em 10. Dezämber 2015 daf d Church of the Flying Spaghetti Monster z Neuseeland offiziell Lüt verhüroote.Marriage (Approval of Organisations) Notice No. 22 uf gazette.govt.nz, abgrüeft am 10. Merz 2016Spaghettimonster-Kirche: "Es gibt so viele Ehepaare, die wünschten, sie hätten nie geheiratet" uf spiegel.de, abgrüeft am 10. Merz 2016
Bildigspolitik
S'Flügende Monschder isch e diräkti Kritik ar Ideologi vom Intelligent Design, ere nöie religiöse Bewegig mit politischem Ifluss ir USA. D Vertreter vom Intelligent Design wei, dass me a amerikanische Schuele im Biologiunterricht anstatt d Evoluzionsteori s kreazionistisch Intelligent Design lernt, also dass d'Wält mit Adam und Eva aagfange hegi. Aber will Evoluzionsteori für Biologiwüsseschafte isch und der Kreazionismus ke naturwüsseschaftleche Inhalt het, befürchtet me dass Biologe ire Bruef nümm chöi usüebe.
Dr Aalass für d Gründig vo däre „Religion“ isch d öffentlech Diskussion gsi um d Iifüeirg vom Intelligent Design an US-amerikanische Schuele. Unter Verwiis uf s – grad au vo de Verfechter vom Intelligent Designs verwendeti – Argument vo dr Gliichbrechtigung het dr Henderson in eme offnige BriefDütschi Übersetzig vom Brief an d Schuelbhörd vo Kansas gforderet, au siini Glaubeslehr müessi wie di kreationistisch im Unterricht vermittlet werde. Bim Konzept "Flügends Schbagettimonschder" gots also ned drum, e nöie Glaube z'erfinde, sondern die wüsseschaftlechi Inhaltslosigkeit vo de neue religiöse konservative bildigspolitische Strategie z'entlarve. I däm Sinn ischs Flügende Schbagettimonschter eifach nur e konstruktive Bitrag zur US-Bildigspolitik, wo für ordentlechi wüsseschaftlechi Kohärenz ischtot - und het absolut gar nüt mitere neue Religion zdue; "Pastafarismus" isch nur dr scherzhaft Übername vo ebedene, wo bildigspolitischi Debattene wänd populärer mache.
Kritik a religiöse Dogme u Vorurteil
Dr Bobby Henderson und alli "Aahänger" vom Flügede Schbagettimonschder (s'het au vil z'Dütschland, ir Schwiz u in Öschtriich) setze sech gäge religiösi Dogme ii. Die evangelische Chile i de USA si schtarch provoziert worde durs Flügede Schbagettimonschder. Bis hüt schtoot uf der Website vom Flügede Schbagettimonschder, dass si ei Million US-Dollar zahle würde a däm, wo chönt empirisch bewiise, dass der Jesus Christus ned der Sohn vom Flügede Schbagettimonschder wär - das isch empirisch ned z'bewise.
Im wiitere Sinn richtet sech d'Kritik ade chrischtleche Dogme gäge d'Intoleranz gäge Muslime, wo ide USA (unger anderem wägem 11. Septämber) witverbreitet isch, und forderet uf, eigeni Vorurteil und "Dogme" z'überdänke.
Fuessnote
Weblinks
[URL] – D'Houmpeitsch fom Paschtafari-Gründr (änglisch)
[URL] – Vereinigti Chile fom flügende Schbagettimonschder, Dütschland
D Website vo dr Chille z Nöiseeland
Kategorie:Religionskontroverse
Kategorie:Pseudogotthait


S Büsi isch alt.


Habt ihr auch ein paar saubere Tassen?


Das wird nicht passieren.


Us wösseschaftlecher secht isch das en ser wechtige fakt.


Rauchen ist im Aufzug nicht erlaubt.


Das isch nöd imer liecht z beantworte.


Morgen spielt er Fußball.


Ich frage mich, warum Tom noch nicht aufgetaucht ist.


I ha Di gärn.


Ha prüfig em erste Mol bestande ond fühl mech secher uf de Stross :).


Ich ha chalt.


D Sunne isch am uufgah.


Die Frau ist nicht jung.


Ich komme aus Saitama.


De Baum isch umgheit.


thumb|120px|right|Digamma
thumb|120px|right|s pamphylischi Digamma
S Digamma (δίγαμμα "dopplets Gamma") oder au Wau (ϝαῦ, ωαῦ) (Majuskel Ϝ, Minuskel ϝ), wege sinre F-fermige Form au „s doppelt Gamma“ gnennt (zwey inenonder verschlungeni rechtsdräiti „Galge“ ergebe mit m gmeinsome hochkantige Schtrich e F), isch urspringli de sechst Buechschtab vum phönizische Alphabet gsi. „Waw“.
Da Zaiche werd isch vo altgriechische Tielekt bruucht wore um de Halbvokal /w/ z schriibe, so im Dorische (z. B. kretisch ϝέξ "sechs"), wäred im ionische und i de Koine de Luut scho früe verschwunden isch. Spööter isch astell vo Digamma au Beta breuucht wore.
Wu s no im griechische Alphabet exischtiert het, isch s (iber d Etrusker vermittelt) vun de Römer ibernummen worre un so in de Form vum F („Eff“) als sechster Buechschtab in s latinisch Alphabet kumme. Im klassische Altgriechisch ischs als Konsonantezeiche verschwunde, wil d Grieche e vor Vokale olutends „W“ nimmi ussgschproche hen (lueg griech. "oinos", friejer "woinos", mit ditsch "Wein" oder griech. "eideinai", friejer "weideinai", mit ditsch "wissen"). Es isch dän nur no als Zahlzeiche (6) benutzt worre, wobi aber oft e ondri Form, s Stigma, e Ligatur us Sigma un Tau, oder d Wort-End-Form vum Sigma (ς) oder au Sigma-Tau (στ) als zwey trennti Buechschtabe, gschribe worre isch. De urspringlig Buechschtabome „Waw“ isch verlore gonge un durchs Digamma ersetzt worre.
S Digamma isch vum Richard Bentley (1662-1742) widergfunde worre, wu er versuecht het, d Metrik in de Epe vum Homer z rekonschtruiere. Zue Zyte vum Homer isch s Digamma offesichtlig no nit komplett stumm gsi.
Kategorie:Griechischer Buechstab


S Büsi isch bruun.


Under Länge oder Längi verschtaht mer:
Physik: Di rüümlichi Uusdehnung vomene Objekte i ei Richtig, lueg bi Längi (Physik)
Mathematik: D Längi vonere Schtrecki oder Kurve, lueg bi Längi (Mathematik);
Für de Längebegriff vo dr Algebra lueg bi Längi (Algebra)
Eine vo dr Winkel vomene Polarkoordinatesyschtems
Geographie: De Längengrad vomene Ort
Aschtronomie: Insbsunderi di eklptikali Längi
I dr antike Metrik: Di lange Silbe vomene Wort im Vers, lueg bi Längi (Silbe)
Lueg au Breiti, Höchi


Vor meinem Haus ist ein kleiner Garten.


Sie kommen aus Peking.


Tom sollte kommen.


Wie groß bist du und wie viel wiegst du?


Sie kommen aus Taipeh.


Das Buch ist blau.


Sie war anscheinend krank.


Elefanten leben in Asien und in Afrika.


Wie heißen Sie?


Was ist das?


Montforter Düütsch isch e Doil vun em alemannische Schproochruum un Doil vun dem Boddeseealemannisch.
Die Schprooch, wu d Lüt im Nordoschte vun em alemannische Schproochruum dischkerieret.
S Montforter Düütsch umfascht wiite Doile vun em hüütige öschterreichische Bundesland Vorarlberg, en chline Doil vun em öschterreichische Bundesland
Tirol, d Regio Oberallgäu suidlich vu Immestadt un en Nordoschte vun d Boddeseeregio mit em vurmalige Oberamt Tettnang.
Gschichtlich isch s Montforter Düütsch durch d Zsammeghörigkhit vun dere nordöschtliche Boddeseregio untr d Grafe vun Montfort entschtande. Usstuusch vun Ware, Mansche und Kultur im Montforter Herrschaftsbiet hönd durch d Johrhunderte dozuer gfüert, dass e Regio mit ang vrwandte Dialekte entschtande isch.
Wörterbuechli
Boddebirre
briacke
dischkriere
Guggumre
Iis
Kchriase
loose
Schträäl
Kategorie:Alemannischer Dialäkt
Kategorie:Tirol
Kategorie:Sprooch (Vorarlberg)


Ich gehe gern laufen.


Es esch e sehr schöni Zyt gsi ond mer chan ned e so eifach absched näh.


Sie hat Sie angerufen.


Letztes Jahr hatte er lange Haare.


Ich halte es daheim nicht mehr aus.


Nur no 10 Täg bis zum absolutä Höhäpunkt.


De stimmlosi palatali Frikativ (au „ich-Luut“) isch e Konsonant vo de mänschliche Sprooch. Er isch als Phonem relativ sälte, ùn chùnt nùmme in öbe 5% vo allene Sprooche vorLadefoged, Peter; Maddieson, Ian, The Sounds of the World's Languages, Oxford: Blackwell, ISBN 0-631-19815-6. pp.167–68. Als Allophon vo [] oder [] isch er wyter verbreitet. S Zeiche im IPA defür isch , ùn in dr Teuthonista es grosses X. In ere strängi Usslegig vo dr Dieth-Schryybig schryybt mer defür ĉh.
Artikulation
Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird.
De Artikulationsort isch palatal; d Zùng bildet mitem harte Gaume e Engi.
D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.
Verbreitig
Sprooch  Wort  IPA-Transkription Bedütig  Bemerkig Alemannisch  Oberelsässisch  d' Milch     ‚d Milch‘  Liachtaschtänerisch (Trisabärg)  Èicha     ‚Eiche‘ Deil vùm OberrhyynalemannischAm Kaiserstuehl sin Wyhl un Saschbe d'nördlichschte Dörfer, wo kei [] hen, lueg doo; Syte 197  ich    ‚ich‘ Oberschwäbisch  Kicha     ‚Chùchi‘   Ùnterelsässisch  s Bächel     ‚s Bächli‘  Walliserdütsch  chennu   ?  ‚kenne‘  Hochdütsch  dicht     ‚dicht‘  Frankoprovenzalisch Greyerzerisch  la hyà  ‚dr Raam‘   Änglisch   huge     ‚riisig‘  Allophon vo //; in mangi Dialäkt im Oschte vo de USA au abgfalle. Assamesisch  সীমা/xima    ‚Gränz‘   AserbaidschanischDamirchizadeh, A (1972), Modern Azerbaijani Language: Phonetics, Orthoepy and Orthography, Maarif Publ. pp.96mangi Dialäkt   çörək     ‚Broot‘ Allophon vo //. Dänisch  Standard  pjaske    ‚spritze‘  Cha au [] sy. Finnisch  vihko    ‚Heftli‘ Allophon vo //.  Haida   xíl   ‚Blatt‘   Isländisch   hérna     ‚do‘ Irisch-Gälisch   a Sheáin     ‚Johann (vokativ)‘ JapanischOkada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97  Kanji:人/hito     ‚Person‘   Allophon vo // vor //.  Kabylisch     ‚abmässe‘  Koreanisch   Hangul:힘/him     ‚Sterchi‘ Allophon vo //.  Neugriechisch   χιόνι}     ‚Schnee‘ Niiderländisch  Standard Northern  wiegje ||  || ‚Wiege‘ || Allophon vo // vor [] für mangi Sprecher.
|-
| Norwegisch || städtischs Oscht-Norwegisch || kjekk ||  || ‚hübsch‘ || Cha au [] sy; bi jüngre Sprecher viilmool mit [] verschmùlze.
|-
|  Paschtunisch |||Ghilzai ùn Wardak DialäktMichael M.T. Henderson, Four Varieties of Pashto |||  ||| |||‚Fuess‘||
|-
| Rumänisch|| Walachischi Dialäkt(Muntenisch) || fir ||  || ‚Faade‘ || Allophon vo // vor []. [] im Standardrumänische.
|-
| Russisch || Standard || твёрдый/tvjordyj ||  || ‚hard‘ || Ei mööglichi Ussprooch vo //.
|-
| colspan="2" | Schottisch-GälischOftedal, M. (1956) The Gaelic of Leurbost. Olso. Norsk Tidskrift for Sprogvidenskap. |||  eich |||  |||  'Rösser'||
|-
| Spanisch || ChilenischPalatal phenomena in Spanish phonology Page 113 || mujer ||  || Frau || Allophon vo // vor Vorderzùngevokal.
|-
| colspan="2" | UngarischSiptár, Péter; Törkenczy, Miklós (2007), The Phonology of Hungarian, The Phonology of the World's Languages, Oxford University Press |||  kapj |||  ||‚übecho (Imperativ)‘||  Allophon vo // zwüsche eme stimmlose Obstruent en ere Wortgränz.
|-
| colspan="2" | Wallonisch || texhe    ‚lisme‘  Walisisch  hiaith ||  || ‚Sprooch‘ || Chùnt in Wörter vor, wo en // zur Hiatustilgig vor // vorchùnt. So wird uss  iaith ‚Sprooch‘ ei hiaith'' ‚ihri Sprooch‘.
Fuessnote
Kategorie:Sproochluut


D’Lüt sind eifach läss.


D'Wölf sind am nächercho.


Guten Appetit!


Das macht Sinn.


Ich muss Geld holen gehen.


Griiffesee (amtlich Greifensee) isch e politischi Gmeind im Bezirk Uschter vom Kanton Züri i de Schwiiz.
Wappe
In Gold stiigende rote Vogel Griif
miniatur|S Schloss vom Seeufer us gsee.
Geografii
Griiffesee liit im Züri Oberland. Als einzige Ort am Griiffesee liit das alt Stedtli diräkt am Uufer. A d Gmeind gränzed d Ort Uschter, Nänike, Voletschwyl, Schwèrzebach und über em See sind Fälande und Muur.
Gschicht
Us früechrischtliche Zyt sind zahlrichi Spure vo Pfahlbouer gfunde worde.
Griiffesee isch zum eerschte Mal gnamset worde im Jaar 1260 als Grifense. Der Ort isch rund um s Schloss Griiffesee entstande, wo im 12. Jahrhundert vom Graf vo Rapperschwil poue worde isch.
1402 isch d Herrschaft a d Stadt Züri verpfändt worde und isch sithèr dène ihri Landvogtei. Berüemt isch vor allem de Salomon Landolt, wo vo 1781 bis 1786 da ghèrrscht het. S Schloss Griiffesee isch im alte Zürichrieg 1444 zerstört worde. Vo de 64 Verteidiger wèrded 62 uf de Bluetmatt z Nänike vo den Eidgenosse gchöpft (Mord vo Griifesee). Im 16. Jahrhundert wird s Schloss wider uufpoue. Vo 1781 bis 1787 isch de Salemaa Landolt Landvogt vo Griiffesee gsii.
1831 isch de Bezirk Uschter gschaffe worde und Griiffesee hät dadedur sini politisch Bedüütig als Verwaltigszäntrum verloore.
S chlii Zürcher Landstedtli hät na hüt en hübsche, historische Ortschern.
Bevölkerig
+ Bevölkerigsentwicklig Johr  1634  1799  1836  1900  1950  1960  1970  1980 1990 Iiwohner  133  278  406  289  279  421  2674  5440  5300 Johr  1995  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2010  2013 Iiwohner  5038  5202  5256  5219  5210  5198  5111  5094  5308
De Uusländeraatäil liit bi 17 % (Stand 2011).Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden, Mai 2012
Religion
38,6 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,1 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggää: BDP 5,7 %, CVP 7,0 %, EDU 3,4 %, EVP 2,1 %, FDP 15,5 %. GLP 13,4 %, GP 10,9 %, SP 19,5 %, SVP 21,1 %, Suschtigi 1,4 %.
Gmäindspresidänt isch de Beat Brand (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,2 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Griiffesee ghört zue de Oberländer Mundarte.
Literatur
Beat Frei: Greifensee. Gemeinde Greifensee, Greifensee 2006, ISBN 3-033-00675-2.
Hans Martin Gubler: Die Kunstdenkmäler des Kanton Zürich Band 3: Die Bezirke Pfäffikon und Uster. (Kunstdenkmäler der Schweiz, Band 66). Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1978, ISBN 3-7643-0991-1, S. 465–509.
Monographien der Kantonsarchäologie Zürich 38: Das spätbronzezeitliche Dorf von Greifensee-Böschen. 2007. ISBN 978-3-905681-27-7.
Annegret Diethelm, Attilio d'Andrea: Greifensee ZH. (Schweizerische Kunstführer, Nr. 486). Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1991, ISBN 978-3-85782-486-9.
Weblink
Offizielli Website vo de Gmaind Griifesee
Statistischi Date vom Kanton zu de Gmaind Griifesee
Gmaind Griifesee im GIS vom Kanton Züri
Schifffahrtsgnosseschaft Griifesee
Schloss Griifesee
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Züri)


Sein Großvater ist vor einem Jahr an Krebs gestorben.


Aber mini Partneri, die isch hell begeisteret!


Tom schaut jemandem, den ich kenne, ziemlich ähnlich.


Dr Titan (oder Saturn VI) isch dr mit Abstand grösst Mond vum Planet Saturn un nooch Ganymed dr zweitgrösst in unserem Sunnesystem. Au dr Titan isch grösser, aber masseärmer, wie dr Planet Merkur. Er isch dr einzig Planetemond mit ere dichte Atmosphäri. S'Hauptgas vu dr Titanluft isch debi wie bi dr Erde dr Stickstoff, molekulare Süürstoff fählt degege erwartigsgmäss ganz.
Wasser chummt uffem Titan in Form vu Iis sehr hüffig vor, isch aber bi dr herrschende Oberflächetemperature um -180 °C hert wie Granit un bildet Berge.
D'Rolle vum Wasser uf dr Erde ibernimmt defir s'Methan, wo uffem Titan flüssig, fest un gasförmig vorchu cha. Im optische Beriich isch d'Titanatmosphäri udursichtig, im nooche Infrarot aber transparent. D'Titanoberflächi isch dorum e höchst fremdartigi un doch irgendwo vertrauti Welt.
Obwohl dr Titan, wil er um dr Saturn chreist, e Mond isch, isch er fer sich ällei betrachtet e usgwaxene Planet mit ere wesetlich aktivere Geologi un komplexere Atmosphäri wie bi dr Planete Merkur oder Mars.
Entdeckig
Dr Titan isch am 25. März 1655 vum Christiaan Huygens entdeckt worre. Daift worre isch er uf d'Titane, eme Gschlecht vu Riise us dr grichische Mythologi. Säller Namme un der vu wittere sibe Saturnmönd isch vu im Wilhelm Herschel sinem Sohn, dr Astronom John Herschel, in ere 1847 erschinene Veröffetlichig (Results of Astronomical Observations made at the Cape of Good Hope) vorgschlage worre. Devor isch er mitunter als dr Huygenssch Saturnmond oder dr sext Saturnmond bezeichnet worre. Dr Huygens selber het en am Afang schlicht Mi Mo gnennt.
Erchundig
150px|left|thumb|D'Smogschicht vum Titan photographiert vu Voyager 1
Die erst Undersuechig us dr Nächi isch anno 1979 dur die amerikanisch Sonde Pioneer XI erfolgt, aber erst bim Vorbiflueg vu dr amerikanische Sonde Voyager 1 anno 1980 in numme 2000 km Höchi iber dr Titanoberflächi isch er usgibig undersuecht worre. Wege dr dichte Smogschicht isch d'Atmosphäri aber im optische Deil vum Spektrum udursichtig, si dass mer d'Oberflächi nit gsähe het. Voyager 1 het dorum numme d'Zämmesetzig vu dr Atmosphäri undersueche un Basisdate wie Grössi, Masse, Umlaufzitt etc. bestimme chänne.
Am 15. Oktober 1997 isch vu dr Cape Canaveral Air Force Station d'Doppelsonde Cassini-Huygens, e Gmeinschaftsprojekt vu dr ESA, NASA un dr Agenzia Spaziale Italiana (ASI), fer d'Erchundig vum Saturn un vum Titan im Spezielle gstartet worre. D'Huygens-Sonde isch am 25. Dezember 2004 abchopplet worre un am 14. Jänner 2005 uf dr Oberflächi vum Titan glandet. D'Cassini-Sonde isch degege in ere Saturnumlaufbahn verblibe, wo us himmelsmechanische Gründe immer wiider am Titan vorbi got, wil nur dr Titan gnueg Masse het, um d'Umlaufbahn eso z'ändere, dass Cassini nooch un nooch au die andere grössere Saturnmond afliege cha.
D'Cassini-Sonde cha dr Titan au im noche Infrarot beobachte, wo d'Atmosphäri dursichtig isch, so dass inzwische detaillierteri Charte vu Titan vorlige.
Bahndate
Dr Titan umchreist dr Saturn ime middlere Abstand vu 1.221.850 km in 15 Däg 22 Stunde un 41 Minute. Mit dem Abstand befindet sich dr Titan witt usserhalb vu dr Saturnringe, wo numme bis zu eme Radius vu ca. 480.000 km (usserer Rand vum E-Ring) nusreiche. D'Bahn vum Titan wiist e Exzentrizität vu 0,029 uf, was mit 3 Prozent iberraschend hoch isch. Doher isch dr Titan starche Gezittechräfte vum Saturn usgsetzt, was zue ere Erwärmig vum Innere füehrt. D'Titanbahn isch 0,33° gegeniber dr Äquatorebeni vum Saturn, un demit au dr Saturnringe, gneigt.
Ufbau un physikalischi Date
Dr Titan besitzt e middlere Durmesser vu 5.150 km. Demit isch er numme e bitzili chleiner wie dr Jupitermond Ganymed un demit dr zweitgrösst Mond im Sunnesystem. Er isch grösser wie dr Planet Merkur (aber wie au Ganymed wäniger masseriich wie säller).
Ursprünglich isch mer devu usgange, dass dr Titan grösser wie dr Ganymed sei, doch het e Dunstschicht in dr Titan-Atmosphäri in 250 km Höchi defir gsorgt, dass dr dur erdbundeni Beobachtigi vor dr Ruumsondevorbiflüeg gmesse Durmesser um ebba 500 km z'hoch gläge isch. Wie alli vier Galileische Mönd vum Jupiter, dr Erdmo un dr Neptunmond Triton isch dr Titan grösser un masseriicher wie s'erst bekannt transneptunisch Objekt Pluto, wo als Zwergplanet klassifiziert wird.
Vum Ufbau her dürft dr Titan dr Mönd Ganymed, Kallisto, Triton un möglicherwiise im Pluto ähnlich si. Er bestot ebba zuer Hälfti us Wasseriis un silikatischem Gstei.
An dr Titanoberflächi ibernimmt Wasseriis d'Rolle vum Gstei uf dr Erde, Methan d'Rolle vum irdische Wasser. Tümpel oder See us flüssigem Methan het mer aber nit noochgwiise, wohl aber Gebiite, wo usdrichnete Methansee un Methanflüss ähnle. D'Date len druf schliesse, dass es dicht under dr Oberflächi grossi Reservoire vu flüssigem Methan gä muess. Au wiist d'Oberflächi gebirgsähnlichi Züg uf, isch aber trotzdem vu relativ gringe Höcheunderschiide.
Dr Titan bestot us eme Chern us Silikatgstei, wo vu mehrere Schichte Wasseriis umgä isch. Die usser Schicht bestot us Iis un Methanhydrat, die inner us Hochdruckiis. Nooch Modellrechnige vu 2005 chännte sich zwische dene beide Schichte e Ozean us flüssigem Wasser befinde. Dr im Wasser enthalte Ammoniak (ca. 10 Prozent) dät als Frostschutzmittel wirke, sodass dr Ozean au bi dr zue erwartende Temperatur vu -20 Grad Celsius noch flüssig wär. Uf Titan isch au Kryovulkanismus noochgwiise worre. Die zähflüssig Masse, wo debi an d'Titanoberflächi trättet, bestot us Wasser un Ammoniak, sodass dr Gefrierpunkt vum Gmisch dütlich verringeret wird. Us sällem Grund isch die Masse annächerend flüssig.
Dr Titan besitzt mit 1,88 g/cm³ die höchst Dichti vu allene Saturnmönd, obwohl er ähnlich wie sälli zämmegsetzt isch. Die höcher Dichti ergit sich dur die gravitativ Kompression, wo au e Ufheizig vum Mondinnere bewirke dürft. Sehr wohrschinlich isch s'Inner vum Titan geologisch aktiv.
Dr Titan rotiert in 15 Däg 22 Stunde un 41 Minute um die eige Ax un wiist demit, wie dr Erdmo, e bundeni Rotation uf. D'Rotationsax isch um 1,942° us dr Senkrechte gneigt. Dr Titan besitzt e nidrigi Albedo vu 0,21, des heisst, numme 21 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert.
Atmosphäri
thumb|Dur Falschfarbe kontrastverstärkti Ufnahm vu dr Atmosphäri vum Titan, wo vu dr Ruumsonde Voyager 1 erstellt worre isch
Dr Titan isch dr einzige Mond im Sunnesystem un iberhaupt dr einzige bekannt Himmelskörper vu sinere Grösseklassi, wo e dichti un wolkeriichi Atmosphäri het. D'Existenz vu ere Atmosphäri isch scho anno 1944 vu Gerard Kuiper mit spektroskopischi Undersuechige noochgwiise worre. Debi isch dr Partialdruck vu dr Chohlewasserstoffverbindig Methan zue 100 mbar bestimmt worre.
Undersuechige vu dr Voyagersonde hän bi ihrene Vorbiflueg ergä, dass dr atmosphärisch Druck auf dr Oberflächi vum Titan ebba 1,56 bar betrait un somit um ebba 50 % höcher wie säller uf dr Erdoberflächi isch. Wie au d'Erdatmosphäri bestot au d'Titanatmosphäri hauptsächlich us molekularem Stickstoff. Dr Stickstoff het mer vu dr Erdoberflächi us aber nit spektroskopisch noochwiise chänne.
Ergebnisse vu dr Huygens-Mission
D'Atmosphäri bestot nooch Messige vu dr Huygens-Sonde an dr Oberflächi zue chnapp 98 % us Stickstoff und zue chnapp 2 % us Methan. Argon, wo mer nooch dr Voyagermission mit eme nenneswerte Adeil erwartet gha het, schint degege numme in Spure vorzchu. Usserdem finde sich au Spure vu mindistens eim Dutzend andere organische Verbindige (under anderem Ethan, Propan, Ethin, Cyanwasserstoff, Chohledioxid) sowie Helium un Wasser. D' Chohlewasserstoffverbindige entsten wohrschins us Methan, wo in dr obere Atmosphäri e dütlich höcher Adeil vu ebba 10% het. D'Methanmoleküle werre dur Iwirkig vu dr UV-Adeile vu dr Sunnestrahlig ufgspalte un rekombiniere no zue andere Verbindige. Nooch Erchenntnisse vu dr Huygens-Sonde wird periodisch oder ständig Methan ussem Mondinnere produziert. . In dr hütige Titanatmopshäri isch dr Adeil vu schere Stickstoffisotope dütlich höcher wie im solare Urnäbel agnumme wird. D. h. dr Titan het die liichtere Stickstoffisotope liichter an dr Weltruum verlore wie die schwer. Us em hütige Isotopeverhältnis schliesst mer dorum, dass di früeh Titanatmosphäri ebba fümfmol dichter wie die hütig gsi si dürft.
Im Titan si Atmosphäri rotiert schneller wie dr Mond un zeigt demit starchi Parallele zue dr ebba 600 Grad heissere Venus. In dr obere Atmosphäri herrsche starchi Turbulenze. D'Windgschwindigkeit betrait ebba 30 m/s in 50 km Höchi un nimmt stetig ab; under 7 km isch d'Gschwindigkeit gring. Usserdem chönnt s'Methan uf d'Oberfläche rägne, möglicherwiis git's au Blitz.
Oberflächi
allgmeini Topographi
left|thumb|150px|"Xanadu" isch die hell Region in dr rächte Bildmiddi vu dem Cassini-Bild
D' Cassini-Mission het enthüllt, dass im Titan si Oberflächi relativ glatt isch. Die wänige Objekte wo Ischlagskrater z'si schine, schine ufgfüllt worre z'si, villiicht dur rabrägnendi Kohlewasserstoffe oder aber vulkanischi Aktivität. Die bisher mit Radar-Höchemessig kartographierte Regione wiise numme Höcheunderschide vu wäniger wie 50 Meter uf ; allerdings isch uf die Art bisher numme e Deil vu dr Nordpolarregion ufgnumme worre. thumb|right|Eins vu dr erste Radarbilder vu dr komplexe Titanoberflächi
D'Titanoberflächi isch charakterisiert dur grossi Gebiite vu hellem un dunklem Gelände. Säll schliesst e grossi, hoch reflektierendi Region vu dr Grössi vu Australie i, wo sowohl uf Infrarotbilder vum Hubble Weltruumteleskop als au dr Cassini-Sonde usgmacht werre cha. Die Xanadu daift Region schint e höcher gläges Gebiit darzstelle. Es git dunkli Regione vu ähnlicher Grössi anderstwo uffem Mond, wo sowohl vu dr Erde us als au vu Cassini beobachtet worre sin. Mer het spekuliert, säll seie Methan- oder Ethan-See, aber Cassini-Beobachtige schine e anderi Schlussfolgerig z'verlange (lueg witter unde). Cassini het au einigi rätselhafti lineare Strukture entdeckt, vu dene menki Wisseschaftler anämme, si däte e tektonischi Aktivität azeige, sowie au Gebite vu hellem Material, wo vu dunkle Linie gschnitte werre, innerhalb vum dunkle Terrain.
Um d'Titanoberflächi detailliert undersueche z'chänne, setzt d' Cassini-Sonde Radarhöchemessig un e Synthetic Aperture Radar (SAR) i, um Deile vum Titan während dr nooche Vorbiflüeg am Mond z'kartiere. Die erste Bilder hän e viilfältigi, underschidlichi Geologi enthüllt mit sowohl rauhe als au glatte Gebiite. Es git Oberflächestrukture wo vu Kryovulkanismus verursacht z'si schine un wo wohrschinlich e Ammoniak-Wasser-Gmisch usträttet. Es git au striifeförmige Formatione wo dur vom Wind hergwaihte Partikel entstande si chännte.
RADAR-SAR-Date wo währendem Vorbiflueg am 15. Februar 2005 gwunne worre sin, hän no meh erstaunlichi Oberflächeformatione enthüllt, bispilswiis e 440-km witts Ischlagsbecke mit mehrere Ringe (vum ISS als e abwexlend hell un dunkles konzenrischs Muster ufgnu), e chleinere 60 km witte Krater mit ebenem Bode, un Regione vu annächerend parallele helle un dunkle Liniestrukture wo iis- oder chohlewasserstoffrichi Sanddüne sin. Die 'Sanddüne' dominiere die dunkle Gebiite, wo mer vorher fer zitwiis druchegfalleni See us Chohlewasserstoff ghalde het un sin ebba 150 m hoch un viili hundert Kilometer lang.
D' Huygens-Sonde isch in dr Nächi vu ere helle, jetz Adiri daifte Region glandet un et fahli Hüegel mit dunkle Flüsse photographiert wo in e dunkli Ebeni fliesse z'schine. Die augeblicklich Interpretation isch, dass die Hüegel (au als Hochländer bezeichnet) hauptsächlich us Wasseriis bestehe. Dunkli organischi Verbindige, wo in dr obere Atmosphäre dur Iwirkig vum UV-Liecht vu dr Sunne entstehe, möge us dr Titan-Atmosphäri rägne. Si werre no dur dr Methanräge vu dr Hügel abgwäsche un iber geologischi Zittrüüm in dr Ebene abglageret .
Flüssigkeite uf em Titan
Mer het lang agnumme, dass uffem Titan See oder gar Meere us Methan an dr Oberflächi existiere chännte. Aber obwohl viili Oberflächeformatione als Ergebnisse vu dr Iwirkig vu Flüssigkeite erchlärt werre chännte, het mer - bis uf d'Usnahm um d'Pole - keini iberzügende Azeiche fer d'Gegewart vu Flüssigkeite an dr Titanoberflächi in dr jetzige Zitt finde chänne.
Wo d' Cassini-Sonde im Saturnsystem achumme isch, het mer ghofft, dass See oder gar Ozeane us Chohlewasserstoffe anhand vu reflektiertem Sunneliecht an dr Oberflächi vu jedeweder flüssige Region erchennbar si müesste, aber mer het keini sonigi Reflektione beobachtet.
D'Beobachtige bi dr Landig vu dr Huygens-Sonde am 14. Jänner 2005 uffem Titan hän keini Gebiite mit Flüssigkeite zeigt, obwohl si zimli starch d'Gegewart vu Flüssigkeite in dr jüngste Vergangeheit nohlege. D' Huygens-Bilder zeige fahli Hüegel, wo vu dunkle Abflusskanäl durschnitte werre. D'Kanäl füehre in e witti, ebeni, dunkleri Region. Am Afang het mer glaubt, dass es sich debi um e See us ere Flüssigkeit oder zuemindist us ere teerartige Substanz handelet. Aber inzwische weiss mer, dass Huygens in dere dunkle Region glandet isch - un sälli isch fest.
Es git keini umittelbare Spure vu Flüssigkeite an dr Huygens-Landestelle. E Penetrometer het d'Zämmesetzig vu dr Oberflächi undersuecht, wo d'Sonde ufgschlage isch un es isch z'erst berichtet worre, dass d'Oberflächi ähnlich wie lockere Sand sei, nasse Ton oder viliicht wie e crème brûlée (säll isch e herti Chruste, wo e chlebrigs Material iberziegt). Allerdings het e witteri Analyse vu dr Date ergä. dass die Interpretation wohrschinlich dur e vu dr Huygens-Landig verschobene grössere 'Chisel' verursacht worre isch un d'Oberflächi eher als 'Sand' us Iischörner beschriibe werre muess . Die nooch dr Landig gmachte Bilder zeige e flachi Ebeni wo vu flache 'Chisel' bedeckt isch. D'Chisel, wo wohl us Wasseriis bestehn, sin abgrundet, was e Indiz fer d'Iwirkig vu Flüssigkeite uf si si dürft .
D'Existenz vu offene Gwässer uffem Titan blibt doher ubestätigt, un einige Wissenschaftler nämme jetz a, dass viili vu dr Oberflächeformatione eher vu Kryovulkanismus denn vu strömende Flüssigkeite verursacht worre sin. Allerdings isch au agnu worre, dass Huygens grad während ere Druchezitt glandet sei un dass sich in Zitte vu starchem Methanräge See bilde chännte, wo no zug um zug wiider verdampfe. D'Längi vu dr Zit zwische dr Rägeperiode isch ubekannt un d'Wisseschaftler betone, dass Huygens numme e chleini Gegend uf dem planetegrosse Mond undersuecht heb, wo dorum nit repräsentativ fer dr gesamt Himmelschörper agsähe werre chännt .
Zwei Entdeckige anno 2005 hän d'Wohrschinlichkeit vu titanische See wiider erhöht. So sin am Titan-Südpol Wolkefelder entdeckt worre, wo sich zämmeballe. E rätselhafti dunkli Region am Pol, wo Ontario Lacus daift worre isch, het mer als e mögliche See identifiziert, wo dur d'Niderschläg vu dr am Pol bildete Wolke bildet worre sei. . E möglichi Chütselinie isch ebefalls dur Radarbilder am Pol usgmacht worre . Die Erchlärige vu dene Phänomene sin aber gegewärtig numme spekulativ.
Neieri Erchenntnisse dien d'Regione mit mögliche See aber uf d'Polregione ischränke.
Kryovulkanischi Regione
Es isch möglich, dass d'Bedingige uffem Titan dene uf dr früehe Erde ähnle, aber bi viil diefere Temperature. Azeiche vu kryovulkanischer Aktivität, wie si bi dr Cassini-Vorbiflüeg 2005 entdeckt worre sin, len anämme, dass d'Temperature in dr kryovulkanische Regione erheblich iber dr durschnittliche Oberflächetemperatur (aber immer no witt under 0 °C) lige. D'Entdeckig vu Argon 40 zeigt a, dass us Vulkane e Wasser-Ammoniak-Gmisch usträttet.
Oberflächestrukture bi dr Huygens-Landestell
Huygens isch uf ere dunkle Ebeni glandet, wo vu chleine Felsbrocke oder Chisel bedeckt isch, wo us Wasseriis besto düen . Die beide Felsbrocke underhalb vu dr Bildmiddi in dr rächte Ufnahm sin chleiner wie si erschine düen. Dr link isch vu 15 cm Durmesser un säller in dr Middi vu 4 cm, un ere Entfernig vu 85 cm vu Huygens. Es git Azeiche vu Erosion an dr Undersite vu dr Stei, was e Indiz fer e möglichi Aktivität vu Flüssigkeite isch. D'Oberflächi isch dunkler wie ursprünglich erwartet un bestot us ere Mischig us Wasser- un Chohlewasserstoffiis. Mer nimmt a, dass dr uf dr Bilder sichtbar Bode vu Niderschläge ussem Cholewasserstoffdunst vu dr Atmosphäri bedeckt isch.
Lueg au d'Liste vu dr Oberflächeformatione uf em Titan.
Erdbundeni Beobachtig
Dr Saturn mit sinem grosse Mond Titan losst sich scho mit relativ chleine Teleskope guet beobachte. Im Allgmeine sott scho e 100fachi Vergrösserig länge, um dr Titan guet ufspüere z'chänne. Einzelheite vum Titan len sich wäge dr Atmosphäri nit erchenne, aber dr Umlauf vum Mond um dr Planet losst sich ohni witters verfolge. Sott e Spektrometer verfüegbar si, len sich usserdem Spektralundersuechige iber d'Zämmesetzig vu dr Titanatmosphäri durfüehre.
Literatur
Rüdiger Vaas: Landung auf Titan. Naturwissenschaftliche Rundschau 58(4), S. 190 - 196 (2005), ISSN 0028-1050
Ute Kehse: Titan hat einen Fleck - Cassini fotografiert merkwürdige Struktur auf dem Saturn-Mond: 31. Mai 2005, Onlineportal vu dr Zitschrift Bild der Wissenschaft: Artikel online abruefbar under [URL]
Quelle
Weblink
Saturnmond Titan, Zämmefassig vu aktuelle Erchenntnisse
Saturnmond Titan (Mathematisch-Naturwissenschaftliche Fakultät vu dr Universität Köln)
Cassini-Huygens-Mission vu dr European Space Agency (ESA)
Cassini-Site, NASA
Cassini-Imaging-Team-Site
Oberflächebilder vum Titan mit em VLT
Kategorie:Saturnmond


Nur im Service chönnt mer mal d Alkoholikerin (di ganz dünn Blond halt) usä rüere.


NammeDaift ufLagMiddlererDurmesser (km) Mach Ernst Mach 18° 30′ N149° 18′ W 180 MacLaurin Colin MacLaurin 1° 54′ S68° 00′ O 50 MacLear Thomas MacLear 10° 30′ N20° 06′ O 20 MacMillan William Duncan MacMillan 24° 12′ N7° 48′ W 7 Macrobius Ambrosius Aurelius Theodosius Macrobius 21° 18′ N46° 00′ O 64 Mädler Johann Heinrich Mädler 11° 00′ S29° 48′ O 27 Maestlin Michael Maestlin 4° 54′ N40° 36′ W  7 Magelhaens Fernao de Magellan 11° 54′ S44° 06′ O 40 Maginus Giovanni Antonio Magini 50° 30′ S6° 18′ W 194 Main Robert Main 80° 48′ N10° 06′ O 46 Mairan Jean Jacques d′Ortous de Mairan 41° 36′ N43° 24′ W 40 Maksutov Dmitrij D. Maksutov 40° 30′ S168° 42′ W 83 Malapert Charles Malapert 84° 54′ S12° 54′ O 69 Mallet Robert Mallet 45° 24′ S54° 12′ O 58 Malyy Aleksandr L. Malyy 21° 54′ N105° 18′ O 41 Mandelʹshtam Leonid I. Mandelʹshtam 5° 24′ N162° 24′ O 197 Manilius Marcus Manilius 14° 30′ N9° 06′ O 38 Manners Russell Henry Manners 4° 36′ N20° 00′ O 15 Manuel spanischer Männervornamme 24° 30′ N11° 18′ O 0,5 Manzinus Carlo Antonio Manzini 67° 42′ S26° 48′ O 98 Maraldi Giovanni Domenico Maraldi,Jacques Philippe Maraldi 19° 24′ N34° 54′ O 39 Marci Jan Marek Marci von Kronland 22° 36′ N167° 00′ W 25 Marco Polo Marco Polo 15° 24′ N2° 00′ W 28 Marconi Guglielmo Marconi 9° 36′ S145° 06′ O 73 Marinus Marinus von Tyros 39° 24′ S76° 30′ O 58 Mariotte Edme Mariotte 28° 30′ S139° 06′ W 65 Marius Simon Marius 11° 54′ N50° 48′ W 41 Markov Aleksandr V. MarkovAndrei A. Markov 53° 24′ N62° 42′ W 40 Marth Albert Marth 31° 06′ S29° 18′ W 6 Mary Englischi Form vu Maria 18° 54′ N27° 24′ O 1 Maskelyne Nevil Maskelyne 2° 12′ N30° 06′ O 23 Mason Charles Mason 42° 36′ N30° 30′ O 33 Maunder Annie S. D. R. MaunderEdward Walter Maunder 14° 36′ S93° 48′ W 55 Maupertuis Pierre Louis de Maupertuis 49° 36′ N27° 18′ W 45 Maurolycus Francesco Maurolico 42° 00′ S14° 00′ O 114 Maury Matthew Fontaine MauryAntonia C. Maury 37° 06′ N39° 36′ O 17 Mavis Schottischer Frauenamme 29° 48′ N26° 24′ W 1 Maxwell James Clerk Maxwell 30° 12′ N98° 54′ O 107 McAdie Alexander George McAdie 2° 06′ N92° 06′ O 45 McAuliffe Sharon Christa McAuliffeFrüeheri Bezeichnig: Borman Y. 33° 00′ S148° 54′ W 19 McClure Robert le Mesurier McClure 15° 18′ S50° 18′ O 23 McDonald William Johnson McDonaldThomas Logie McDonald 30° 24′ N20° 54′ W 7 McKellar Andrew McKellar 15° 42′ S170° 48′ W 51 McLaughlin Dean B. McLaughlin 47° 06′ N92° 54′ W 79 McMath Francis C. McMathRobert R. McMath 17° 18′ N165° 36′ W 86 McNair Ronald Erwin McNairFrüeheri Bezeichnig: Borman A. 35° 42′ S147° 18′ W 29 McNally Paul A. McNally 22° 36′ N127° 12′ W 47 Mechnikov Ilʹya I. Mechnikov 11° 00′ S149° 00′ W 60 Mee Arthur Butler Phillips Mee 43° 42′ S35° 18′ W 126 Mees C. E. Kenneth Mees 13° 36′ N96° 06′ W 50 Meggers William F. Meggers 24° 18′ N123° 00′ O 52 Meitner Lise Meitner 10° 30′ S112° 42′ O 87  Melissa Grichischer Frauenamme 8° 06′ N121° 48′ O 18 Mendel Gregor Mendel 48° 48′ S109° 24′ W 138 Mendeleev Dmitrij I. Mendeleev 5° 42′ N140° 54′ O 313 Menelaus Menelaus von Alexandria 16° 18′ N16° 00′ O 26 Menzel Donald Howard Menzel 3° 24′ N36° 54′ O 3 Mercator Gerhardus Mercator 29° 18′ S26° 06′ W 46 Mercurius Dr römisch Gott Mercurius 46° 36′ N66° 12′ O 67 Merrill Paul W. Merrill 75° 12′ N116° 18′ W 57 Mersenius Marin Mersenne 21° 30′ S49° 12′ W 84 Meshcherskiy Ivan V. Meshcherskiy 12° 12′ N125° 30′ O 65 Messala Ma-Sa-Allah 39° 12′ N60° 30′ O 125 Messier Charles Messier 1° 54′ S47° 36′ O 11 Metius Adriaan Adriaanszoon Metius 40° 18′ S43° 18′ O 87 Meton Meton 73° 36′ N18° 48′ O 130 Mezentsev Yurij B. Mezentsev 72° 06′ N128° 42′ W 82 Michael Englischer Männername 25° 06′ N0° 12′ O 4 Michelson Albert A. Michelson 7° 12′ N120° 42′ W 123 Milankovic M. Milankovic 77° 12′ N168° 48′ O 101 Milichius Jacob Milich 10° 00′ N30° 12′ W 12 Miller William Allen Miller 39° 18′ S0° 48′ O 61 Millikan Robert Andrews Millikan 46° 48′ N121° 30′ O 98 Mills Mark M. Mills 8° 36′ N156° 00′ O 32 Milne E. Arthur Milne 31° 24′ S112° 12′ O 272 Mineur Henri Mineur 25° 00′ N161° 18′ W 73 Minkowski Hermann MinkowskiRudolph L. B. Minkowski 56° 30′ S146° 00′ W 113 Minnaert Marcel G. Minnaert 67° 48′ S179° 36′ O 125 Mitchell Maria Mitchell 49° 42′ N20° 12′ O 30 Mitra S. K. Mitra 18° 00′ N154° 42′ W 92 Möbius August Ferdinand Möbius 15° 48′ N101° 12′ O 50 Mohorovicic Andrija Mohorovicic 19° 00′ S165° 00′ W 51 Moigno Francois Napoleon Marie Moigno 66° 24′ N28° 54′ O 36 Moiseev Nikolaj D. Moiseev 9° 30′ N103° 18′ O 59 Moissan Ferdinand Frederic Henri Moissan 4° 48′ N137° 24′ O 21 Moltke Helmuth Karl von Moltke 0° 36′ S24° 12′ O 6 Monge Gaspard Monge 19° 12′ S47° 36′ O 36 Monira Arabischer Frauenamme 12° 36′ S1° 42′ W 2 Montanari Geminiano Montanari 45° 48′ S20° 36′ W 76 Montgolfier Jacques E. MontgolfierJoseph M. Montgolfier 47° 18′ N159° 48′ W 88 Moore Joseph H. Moore 37° 24′ N177° 30′ W 54 Moretus Theodore Moret 70° 36′ S5° 48′ W 111 Morley Edward Williams Morley 2° 48′ S64° 36′ O 14 Morozov Nikolaj A. Morozov 5° 00′ N127° 24′ O 42 Morse Samuel Morse 22° 06′ N175° 06′ W 77 Moseley Henry G. J. Moseley 20° 54′ N90° 06′ W 90 Mösting Johan Sigismund von Mösting 0° 42′ S5° 54′ W 24 Mouchez Ernest Amedee Barthelemy Mouchez 78° 18′ N26° 36′ W 81 Moulton Forest R. Moulton 61° 06′ S97° 12′ O 49 Müller Karl Müller 7° 36′ S2° 06′ O 22 Murakami H. Murakami 23° 18′ S140° 30′ W 45 Murchison Sir Roderick Impey Murchison 5° 06′ N0° 06′ W 57 Mutus Vincente Mut (Muth) 63° 36′ S30° 06′ O 77
Kategorie:Erdmond


Was machät Si brueflich?


Jede wett öppis.


Uf Widerluege.


Da ist ein Geheimfach im Tisch.


Loh mi in Ruh.


Tom und ich sind nicht immer einer Meinung.


In dr erschte Pause het me unterenander scho ghört, dass dLütt begeischteret sinn vo unserem Wage.


Ich habe geschwitzt.


Ich verstand.


Vo wo sind Si?