Vincent Dazincourt zabija trzech z pięciu mężczyzn, którzy zgwałcili Marie, podczas gdy Lisette popełnia samobójstwo, aby uniknąć jego zemsty. Powieść kończy się wyjazdem Marie i Richarda do Francji oraz postanowieniem Marcela o zostaniu fotografem.[sep]Ta powieść opowiada o gens de couleur libres, czyli wolnych ludziach koloru, którzy żyli w Nowym Orleanie przed wojną secesyjną. Gens de couleur libres byli potomkami europejskich osadników w Luizjanie, w szczególności Francuzów i Hiszpanów, oraz osób pochodzenia afrykańskiego. Wśród wczesnych osadników rasy kaukaskiej powszechną praktyką było nadawanie wolności dzieciom spłodzonym z ich niewolniczkami-kochankami. Ich kochanki nie były jednak wszystkie niewolnicami; niektóre były wolnymi kobietami koloru, których rodziny cieszyły się wolnością od kilku pokoleń. Akcja powieści rozgrywa się w latach 40. XIX wieku, kiedy to w Nowym Orleanie żyła duża populacja wolnych ludzi koloru. W centrum historii znajduje się Marcel, młody mężczyzna, który ma jednego rodzica białego i jednego rodzica, który jest w połowie biały, a w połowie czarny. Jego matka, Cecile, jest kochanką Philippe'a Ferronaire'a, bogatego francuskiego właściciela plantacji. Cecile urodziła Ferronaire'owi dwoje dzieci: Marcela i jego siostrę Marie. Marie ma bardzo jasną karnację i może uchodzić za białą, ale Marcel, który jest blondynem o niebieskich oczach, ale z fryzurą typową dla jego pochodzenia etnicznego i ciemniejszą skórą, nie może. Pozostałymi dwiema głównymi postaciami w tej powieści są Christophe, słynny pisarz, który wraca z Paryża, by założyć szkołę dla młodych gens, oraz Anna Bella, przyjaciółka z dzieciństwa Marcela. Anna Bella kocha Marcela, ale ponieważ on nie jest gotowy, by jej oświadczyć (i jest zbyt młody), zostaje kochanką Vincenta Dazinncourta, który jest bratem białej żony Philippe'a Ferronaire'a. Mają razem dziecko, ale rozstają się, gdy Marcel, który planował wyjazd do Paryża, dowiaduje się, że jego father go zdradził, i udaje się na plantację ojca, by go z konfrontować. W hańbie zostaje wysłany, by zamieszkać z ciotką wśród wielu kreolskich plantatorów nad rzeką Cane River. To tam Marcel poznaje część swojej (diasporalnej afrykańskiej) historii, w tym o buntu niewolników na Haiti i o tym, że jego matka została porwana z ulicy przez jego przybraną ciotkę w tamtym czasie. Podczas gdy Marcel poznaje historię, jego ojciec pije się na śmierć w Nowym Orleanie, co w końcu czyni, pozbawiając rodzinę źródła dochodu. Marie, która miała wyjść za mąż za najlepszego przyjaciela Marcela, Richarda, dowiaduje się teraz, że pójdzie w ślady matki i weźmie białego opiekuna, aby zdobyć pieniądze dla rodziny i wysłać Marcela do Paryża (Marcel nie wie o niczym z tego). Marie zwierza się ze swojej służącej-niewolnicy, Lisette. Lisette jest również córką Philippe'a Ferronaire'a (czego Marie nie wie) i została przez niego obiecana wolność, ale tak jak w przypadku Marcela, nie wywiązał się ze swojej obietnicy. W zemście Lisette zabiera Marie do domu voodooiene, gdzie zostaje ona odurzona narkotykami i zgwałcona przez pięciu mężczyzn. Marcel wraca do domu i odkrywa, że jego siostra została zgwałcona, Richard został zamknięty na strychu rodzinnym (aby zapobiec temu, by wziął odwet na mężczyznach, a następnie, na pewno, został osądzony i skazany na morderstwo i stracony), a Vincent Dazincourt już skonfrontował dwóch z mężczyzn, wyzwał ich na pojedynki i zabił obu. Z perspektywy Dazincourta problem polega na tym, że pięciu mężczyzn znało tożsamość Marie, a więc wiedziało, że jest ona spokrewniona krwią z rodziną Ferronaire/Dazincourt, ale i tak ją zgwałciło. Członkowie rodziny gens de couleur libre nie mogą pomścić gwałtu na Marie, ale on może. Marie szuka schronienia u lokalnej madam, Dolly Rose. Lisette popełnia samobójstwo, aby uniknąć zemsty Dazincourta. Dazincourt znajduje i zabija trzeciego mężczyznę w pojedynku, ale pozostali dwaj uciekają z Nowego Orleanu, zanim zdąży ich wyzwać i zabić. Richard, który w końcu zostaje wypuszczony ze strychu, mówi swojej rodzinie, że ożeni się z Marie lub wyjedzie z nią na wygnanie. Powieść kończy się tym, że Marie i Richard płyną do Francji (gdzie pozostaną, aż plotki ucichną), a Marcel postanawia zostać fotografem, aby zarabiać na życie (z implikacją, że一旦 odniesie sukces, ożeni się z Anną Bellą).


Psychiatra wyjaśnia, że Norman Bates przed laty nie zamordował swojej matki i jej kochanka, a oni sami popełnili samobójstwo, więc nie rozwinął rozszczepienia osobowości. To Norman samodzielnie dokonywał morderstw z czystej zemsty, a nie osobowość „Matki” z zazdrości, gdy ten czuł sympatię do innych kobiet.[sep]Norman Bates to kawaler w średnim wieku, żyjący pod dyktando matki – złośliwej i purytańskiej staruszki, która zabrania mu wieść własne życie. Wspólnie prowadzą mały motel w miasteczku Fairvale, ale interes podupadł odkąd władze stanowe przeniosły trasę główną. W trakcie gorącej kłótni między nimi pojawia się klientka, młoda kobieta o imieniu Mary Crane. Mary ucieka, bo w impulsie ukradła 40 tysięcy dolarów od klienta firmy nieruchomości, w której pracuje. Pieniądze ukradła, aby jej chłopak, Sam Loomis, mógł spłacić długi i żeby mogli wziąć ślub. Mary trafia do motelu Batesa po tym, jak przypadkowo zjechała z głównej drogi. Wyczerpana, przyjmuje zaproszenie Batesa na kolację do jego domu – zaproszenie, które wywołuje wściekłość u pani Bates; ona krzyczy: „Zabiję tę sukę!”, co słyszy Mary. Podczas kolacji Mary delikatnie namawia Batesa, by zaczął towarzyszyć życie i sugeruje umieszczenie matki w zakładzie psychiatrycznym, ale on onieśmielająco zaprzecza, jakoby z nią było coś nie tak; „Wszyscy czasem szalejemy nieco” – stwierdza. Mary mówi dobranoc i wraca do swojego pokoju, postanawiając zwrócić pieniądze, by nie skończyć jak Bates. Chwilę później jednak, pod prysznicem, postać przypominająca starą kobietę zaskakuje ją rzeźnickim nożem i odcina jej głowę. Bates, który po kolacji zasnął pod wpływem alkoholu, wraca do motelu i znajduje zwłoki Mary. Jest natychmiast przekonany, że jego matka jest morderczynią. Chwilowo rozważa pozwolenie, by trafiła do więzienia, ale zmienia zdanie po koszmarze, w którym ona tonie w bagnie, a w trakcie zanurzania się zmienia się w niego. Jego matka przychodzi go pocieszyć, a on postanawia pozbyć się ciała Mary i żyć dalej jak zwykle. Tymczasem siostra Mary, Lila, przyjeżdża do Fairvale, by poinformować Sama o zniknięciu siostry. Dołączają do nich Milton Arbogast, prywatny detektyw wynajęty przez szefa Mary w celu odzyskania pieniędzy. Sam i Lila zgadzają się pozwolić Arbogastowi poprowadzić poszukiwania Mary. Arbogast ostatecznie spotyka się z Batesem, który twierdzi, że Mary wyjechała po jednej nocy; gdy prosi o rozmowę z matką, Bates odmawia. To wzbudza podejrzenia Arbogasta, dzwoni do Lili i mówi jej, że spróbuje porozmawiać z panią Bates. Gdy wchodzi do domu, ta sama tajemnicza postać, która zabiła Mary, zasadza się na niego i zabija brzytwą. Sam i Lila jadą do Fairvale szukać Arbogasta i spotykają się z szeryfem, który mówi im, że pani Bates nie żyje od lat, popełniwszy samobójstwo, trując siebie i swojego kochanka. Młody Norman doznał załamania nerwowego po znalezieniu ich ciał i został na jakiś czas umieszczony w zakładzie psychiatrycznym. Sam i Lila udają się do motelu, by prowadzić śledztwo. Sam odwraca uwagę Batesa, podczas gdy Lila idzie po szeryfa – ale w rzeczywistości udaje się do domu, by badać sprawę na własną rękę. Podczas rozmowy z Samem Bates mówi, że jego matka tylko udawała martwą i utrzymywała z nim kontakt, gdy był w zakładzie. Następnie Bates mówi Samowi, że Lila go oszukała i poszła do domu, a jego matka czeka na nią. Wtedy Bates ogłusza Sama butelką. W domu Lila z przerażeniem odkrywa zmumifikowane zwłoki pani Bates w piwnicy na owoce. Gdy krzyczy, do pokoju wpada postać z nożem – Norman Bates ubrany w ubrania swojej matki. Sam wchodzi do pokoju i obezwładnia go, zanim ten zdąży skrzywdzić Lilę. Na komisariacie Sam rozmawia z psychiatrą, który badał Batesa, i dowiaduje się, że lata temu Bates zamordował swoją matkę i jej kochanka. Bates i jego matka żyli razem w stanie całkowitej współzależności od śmierci ojca. Gdy matka znalazła kochanka, Bates z zazdrości oszalał i otruł ich oboje, podpisując list pożegnalny pismem matki. Aby stłumić poczucie winy za matkobójstwo, rozwinął rozszczepienie osobowości, w którym matka stała się drugim „ja”, które go znieważało i dominowało nad nim, tak jak robiła to za życia pani Bates. Ukradł jej zwłoki i zakonserwował je, a ilekroć iluzja była zagrożona, ubierał się w jej ubrania i mówił do siebie jej głosem. Osobowość „Matki” zabiła Mary, ponieważ „ona” była zazdrosna, że Norman czuje sympatię do innej kobiety. Bates zostaje uznany za niepoczytalnego i umieszczony w zakładzie psychiatrycznym dożywotnio. Dni później osobowość „Matki” całkowicie przejmuje umysł Batesa; on dosłownie staje się swoją matką.


Lata po zakończeniu konfliktu Bertram Sadler odkrywa tożsamość szpiega, którym okazał się defraudujący kierownik sklepu. Ten ujawnia, że przesyłał informacje Federacji, wykorzystując standardowe łącza radiowe, a nie teleskop obserwatorium jako nadajnik.[sep]Fabuła opisuje, w jaki sposób napięcie polityczne między rządem politycznie zjednoczonej Ziemi (która zachowuje suwerenność nad Księżycem) a niezależnymi osadnikami i kupcami w innych miejscach Układu Słonecznego, którzy utworzyli federację, przeradza się w wojnę w sprawie warunków udostępnienia Federacji rzadkich metali ciężkich. Zapalnikiem do wrogich działań jest publikacja pracy badawczej sugerującej, że Księżyc może posiadać nieoczekiwane zasoby metali ciężkich, które Ziemia zamierza zmonopolizować. Agencja wywiadowcza rządu Ziemi podejrzewa, że poufne informacje dotyczące eksploatacji tych bogactw mineralnych mogą być przeciekane do Federacji i zmusza księgowego, Bertrama Sadlera, do służby. Sadler zostaje wysłany do głównego obserwatorium astronomicznego na Księżycu, położonego w pobliżu krateru Platon, gdyż wskazówka sugerowała, że informacje są przesyłane przez tę lokalizację. Legendą Sadlera jest to, że przeprowadza on dochodzenie w sprawie marnotrawstwa w wydatkach rządowych. Rosnące napięcie polityczne towarzyszy pracownikom obserwatorium, którzy cieszą się ze szczęśliwego zbiegu okoliczności, jakim jest obserwacja pobliskiej eksplozji supernowej w gwiazdozbiorze Smoka. Mimo stosunkowo długiego okresu pokoju, Ziemia i Federacja przygotowują się technologicznie do wojny. Federacja opracowuje nową metodę napędu kosmicznego, podczas gdy Ziemia rozwija nową technologię osłon i broń wykorzystującą bagnet z metalu w stanie ciekłego wyrzucany siłą elektromagnesu (Broń mylona jest z wiązką światła). Taka broń jest obecnie opracowywana przez DARPA. Kulminacyjna bitwa między trzema krążownikami Federacji a ufortyfikowaną instalacją górniczą („Projekt Thor”) rozgrywa się w pobliżu Góry Pico, niedaleko księżycowego obserwatorium. Dwaj astronomowie, którzy dostarczyli wybitnego ziemskiego naukowca do Pico zaledwie kilka godzin wcześniej, są świadkami bitwy. Sadler, którego dochodzenia nie przyniosły rezultatów, z wyjątkiem ujawnienia defraudującego kierownika sklepu, zrywa z przykrywką, udając się na debriefing z dwoma astronomami. Z trzech krążowników federalnych dwa zostają zniszczone wraz z kopalnią podczas bitwy. Trzeci krążownik, o nazwie Acheron, odnosi poważne uszkodzenia i wycofuje się w stronę Marsa, ale ma małe szanse na dotarcie tam przed wybuchem jego reaktora jądrowego. Jego nowy napęd daje mu jednak możliwość spotkania z liniowcem pasażerskim, Pegasus, który jest w stanie uratować całą załogę z wyjątkiem jednej osoby, która musi pokonać 40-sekundową trasę bez skafandrów kosmicznych. Ten nierozstrzygnięty pojedynek między macierzystą planetą a dawnymi zależnymi kolonistami, przy czym każda ze stron napotyka silniejszy opór niż oczekiwano, dyskredytuje rządy po obu stronach. Sadler może powrócić do życia cywilnego, ale odczuwa uciążliwą frustrację z powodu tego, że nigdy nie dowiedział się, czy szpieg, którego szukał, w ogóle istniał. Wiele lat później dowódca Acheronu pisze swoje wspomnienia i ujawnia, że informacje dotarły do Federacji od jednego z najbardziej wybitnych astronomów Ziemi, żyjącego obecnie w zasłużonej emeryturze na Księżycu. Dzięki tej wskazówce Sadler jest w stanie potwierdzić tożsamość szpiega jako Roberta Moltona, pierwszego z pracowników obserwatorium, który powitał go w drodze do obserwatorium. Powieść kończy się sceną, w której Moulton wyjaśnia Sadlerowi i czytelnikowi genialny podstęp techniczny, za pomocą którego przekazywał informacje, a mianowicie to, że użył głównego teleskopu obserwatorium jako nadajnika, umieszczając modulowane źródło ultrafioletowe w jego ognisku głównym. Sygnał został odebrany przez statek kosmiczny Federacji oddalony o kilka milionów kilometrów.


Nawigator Rohan nie odnajduje ciał martwych członków załogi w kanionach, a jego gwałtowne zachowanie sprawia, że nie jest w stanie bezpiecznie powrócić na statek mimo użycia urządzenia antywykrywczego.[sep]Bardzo potężny i uzbrojony międzygwiezdny statek kosmiczny o nazwie Niezwyciężony ląduje na planecie Regis III, która wydaje się niezamieszkana i jałowa, aby zbadać zaginięcie swojego statku siostrzanego, Condora. Podczas śledztwa załoga znajduje dowody istnienia formy quasiżycia, powstałej w wyniku ewolucji autonomicznych, samoreplikujących się maszyn, najprawdopodobniej pozostawionych przez obcą cywilizację, która odwiedziła planetę bardzo dawno temu. Ewolucja była kontrolowana przez „wojny robotów”, a jedyną formą, która przetrwała, były roje mikroskopijnych, przypominających owady mikromaszyn. Indywidualnie lub w małych grupach są one dla ludzi całkowicie nieszkodliwe i zdolne jedynie do bardzo prostych zachowań. Gdy jednak są niepokojone, mogą tworzyć ogromne roje, wykazujące złożone zachowanie wynikające z samoorganizacji, i są w stanie pokonać intruza za pomocą potężnego impulsu zakłóceń elektromagnetycznych. Wskutek tego członkowie załogi Condora doświadczyli całkowitego wymazania pamięci. Duże chmury „owadów” są również w stanie poruszać się z dużą prędkością, a nawet wznosić się na szczyt troposfery. Rozgniewana załoga próbuje walczyć z postrzeganym wrogiem, ale ostatecznie uznaje bezcelowość swoich wysiłków w najdosłowniejszym tego słowa znaczeniu. Robotyczna „fauna” stała się częścią ekosystemu planety, a jej zniszczenie wymagałoby zakłócenia na skalę planetarną (takiego jak nuklearna zima). Powieść przeradza się w analizę relacji między różnymi domenami życia i ich miejscem we wszechświecie. W szczególności jest to wyobrażeniowy eksperiment mający wykazać, że ewolucja nie musi koniecznie prowadzić do dominacji przez formy życia intelektualnie wyższe. Fabuła obejmuje również dylemat filozoficzny, zestawiający ze sobą wartości ludzkości i wydajność mechanicznych owadów. W obliczu klęski i nieuchronnego wycofania się Niezwyciężonego Rohan, nawigator statku, wyrusza w podróż do „strefy wroga” w poszukiwaniu czterech członków załogi zaginionych w akcji – próba, którą on i kapitan Horpach uważają za z pewnością daremną, ale konieczną z moralnych powodów. Rohan udaje się do kanionów pokrytych metalowymi „krzewami” i „owadami” i znajduje martwych członków załogi. Zbiera dowody i bezpiecznie wraca na statek dzięki prostemu urządzeniu antywykrywczemu oraz swojemu spokojnemu i pokojowemu zachowaniu.


Podczas spotkania przy fontannie Buckingham wyjaśnia się, że Jeffrey w ogóle nie potrzebował pomocy przy pisaniu wiadomości online. W konsekwencji Frannie i Jeffrey zostają parą, a Glenn nie chce mieć nic wspólnego z Marcusem.[sep]Frannie Falconer ma kogoś na oku. Po raz pierwszy jest to ktoś, kto nie wygląda jak eksponat Muzeum Historii Naturalnej – przystojny wolontariusz-vegetarianin Jeffrey Osbourne, którego nawet jej gejowski najlepszy przyjaciel i „bliźniak umysłowy” Marcus Beauregard nie ma za co wyśmiewać. Frannie jest jednak przewlekle nieśmiała w jego obecności, więc Marcus sugeruje, aby rozmawiała z nim online, co eliminuje część nudności towarzyszących rozmowom twarzą w twarz. Nawet to nie pomaga, więc Marcus postanawia nieco „pomóc” – przejmując klawiaturę i pisząc rozmowy w jej imieniu. Na początku działa to idealnie, ponieważ Frannie stoi nad nim z ramieniem, upewniając się, że nie zrobi nic głupiego. Później jednak Marcus kusi, by kontynuować te rozmowy, gdy Frannie nie ma w pobliżu, używając jej nicku – i staje się niejasne, kto dokładnie podoba się Jeffreyowi – Marcus czy Frannie. Tymczasem tak zwany „związek” Frannie i Jeffreya cierpi – co jest opisywane w szalonych przygodach, takich jak zapisanie Frannie przez Marcusa na stoisko szkolnego karnawału „Strzelaj do dziwaka”, podczas gdy on online rozmawia z Jeffreyem. Frannie zaczyna się martwić, że Marcus może być zazdrosny o to, że spędza tak dużo czasu z Jeffreyem i jego grupą, zwłaszcza po tym, jak najlepszy przyjaciel Jeffreya, Glenn, robi nieco wredny, homofobiczny żart. Ostatecznie jednak Frannie dowiaduje się, że Marcus podszywał się pod nią w internecie, i dochodzi między nimi do ogromnej kłótni. Dzwoni do Jenn, jednej ze swoich przyjaciółek, i zdają sobie sprawę, że Jeffrey wcale nie zakochał się we Frannie, ale w Marcu, którego uważał za Frannie. Prowadzi ich to do przekonania, że Jeffrey może być gejem. Frannie postanawia to sprawdzić, próbując uwieść Jeffreya, zakładając halkę i podając mu gorącą kakao z dodatkiem żeń-szenia, ale gdy on wymiotuje, decyduje, że musi być gejem. Marcus i Frannie się godzą, a ona mówi mu o swoich podejrzeniach co do orientacji Jeffreya. Postanawiają zabrać Jeffreya na spotkanie szkolnego Sojuszu Gejów i Heteroseksualistów, ale nie przynosi im to żadnych informacji. Marcus postanawia spróbować poderwać Jeffreya. Następnego dnia Frannie czeka przed kinem Lincoln Park, czekając na przyjazd Marcusa, aby obejrzeć specjalny pokaz „King Konga”. Ku jej zaskoczeniu pojawia się Glenn, najlepszy przyjaciel Jeffreya, mówiąc jej, że Marcus kazał mu tam przyjść. Marcus dzwoni, mówiąc Frannie, że ma przebitą oponę i „nie będzie mógł przyjechać”, a Frannie zdaje sobie sprawę, co zamierza zrobić Marcus – i że próbuje ją zestawić z Glennem. Mówi Glennowi o tym, a on wyznaje jej, że jest gejem, zaprzeczając, by Jeffrey był gejem. Frannie łączy fakty i zdaje sobie sprawę, że Marcus jest właśnie o to zrobić „najbardziej upokarzający błąd w swoim życiu”, próbując poderwać Jeffreya. Pędzą do fontanny Buckingham, gdzie Marcus ma właśnie pocałować Jeffreya. Wszystko wyjaśnia się, a Jeffrey wyznaje, że on również potrzebował pomocy z rozmowami online, więc pomagał mu Glenn, i ostatecznie stała się ta sama rzecz, co z Marcusem i Frannie. Jeffrey i Frannie odchodzą, podczas Glenn rozmawia z Marcusem i ostatecznie go całuje. Tymczasem Frannie mówi Jeffreyowi, że będą lepiej jako przyjaciele. W końcu Glenn zostaje z Marcusem, niemiecka dziewczyna Astrid wciąż podrywa Jeffreya, a Frannie kończy z dziwaczym, quasi-kowbojem, którego poznała w miejscu do tańca w linii, do którego zmusiła ich babcia Marcusa.


Laurel i David wyruszają ocalić Chelsea porwaną przez trolla Barnesa, wykorzystując serum monastuolo do walki z trollami. Mimo że Barnes próbuje oszukać bohaterkę, zostaje zabity przez Klea, która jest myśliwym na istoty nadprzyrodzone. Po udanej akcji Laurel wyznaje Davidowi miłość, ale jednocześnie decyduje, że nie będzie już odwiedzać Avalonu.[sep]Sześć miesięcy po odkryciu, że jest potomkinią wróżek i uratowaniu bramy do Avalonu, Laurel zostaje wezwana do swojej wróżkowej ojczyzny, by doskonalić swoje umiejętności jako Wróżka Jesieni. Spodziewa się, że po zakończeniu zajęć będzie mogła wrócić do normalnego życia, ale szybko uświadamia sobie, że nadal jej grozi niebezpieczeństwo. Musi również dokonać wyboru między swoimi dwoma światami – a także dwoma mężczyznami w nich. „Zaklęcia” zaczynają się sześć miesięcy po bliskim spotkaniu Laurel ze śmiercią z powodu trolla Barnesa. Wysiada z samochodu, gotowa udać się do Akademii Avalonu, aby szkolić się na Wróżkę Jesieni, i wita ją Tamani. Jej rzekome wakacje letnie nie są wcale tak wesołe, ponieważ musi ciężko pracować nad doskonaleniem swoich umiejętności jako Wróżka Jesieni, aby być przygotowaną do obrony przed sytuacjami takimi jak ta, która wydarzyła się sześć miesięcy temu. Od czasu do czasu ma trochę wolnego, na co z ulgą reaguje, gdy Tam przyjeżdża z wizytą i oprowadza ją po Avalonie. Gdy lato dobiega końca, kończy się również podróż Laurel do korzeni. Po powrocie wita ją kilka przyjemnych i kilka mniej przyjemnych zmian. Zaczyna się szkoła i ona wraca do normalnego życia jako człowiek. Następnie nadchodzi jesień, kiedy kwiat Laurel ponownie kwitnie. Tym razem, ponieważ jej rodzina wie wszystko, łatwiej sobie z tym poradzić. Jednak w ostatnich dniach zostaje ponownie zaatakowana, ale zostaje uratowana przez kobietę o imieniu Klea, której jedynym celem w życiu jest polowanie na istoty nadprzyrodzone, w szczególności na trolle. Następnie udaje się do krainy, aby powiedzieć Tamanemu wszystko, co się stało, i zostaje ostrzeżona, by była ostrożna. Przez pewien czas sytuacja się uspokaja, a w międzyczasie otrzymuje zaproszenie na festiwal Samhain, aby powitać Nowy Rok – oraz notatkę od Tama, w której pisze, że ją odprowadzi. Wymyka się potajemnie, nie mówiąc ani Davidowi, ani swojej rodzinie o wizycie w Avalonie, i bawi się, oglądając wszystkie dramaty i przedstawienia przygotowywane przez Letnie Wróżki dla rozrywki. Na koniec festiwalu Tam całuje Laurel i mówi jej, że jest zmęczony czekaniem, po czym między nimi dochodzi do kłótni. Później Shar ogłasza, że przyszedł David, wówczas Tam prosi ją, by mu powiedziała prawdę: czy go kocha, czy nie? Laurel mówi, że nie kocha, i prosi go, by odszedł. W tym momencie on przyciąga ją do siebie i całuje – podczas gdy David patrzy na nich. Laurel i David kłócą się, po czym David mówi, że potrzebuje trochę czasu dla siebie. Tej samej nocy otrzymuje notatkę od Barnesa. Udaje się do Davida i mówi mu, że Barnes wziął Chelsea jako zakładniczkę. Oboje jadą ją uratować; w drodze do latarni morskiej zatrzymują się w sklepie mamy Laurel, aby zdobyć składniki na „serum monastuolo”, coś, co pomoże im bronić się przed trollami. Gdy tam są, Laurel używa serum przeciwko trollom. Wszystkie trolle oprócz Barnesa reagują na nie; następnie celuje w niego z pistoletu i żąda odpowiedzi. Jednak podczas tej rozmowy Barnes oszukuje ją i ponownie czyni swoim celem. W tym momencie wchodzi Klea i zabija Barnesa. Ujawnia się, że Chelsea od dawna miała podejrzenia, że Laurel jest wróżką. Laurel przeprasza Davida i mówi mu, że go kocha; on jej wybacza, ale ona mówi mu również, że następnego dnia uda się do Tamaniego, aby mu powiedzieć, że nie potrafi już godzić dwóch światów i że nie będzie go odwiedzać. Sprawy wyjaśniają się również między Laurel a jej mamą. Następnego dnia, gdy odwiedza krainę, zamiast Tama to Shar ją wita i mówi, że Tamani nie strzeże już tego posterunku. Odszedł, ponieważ Laurel kazała mu to zrobić. Mówi jej też, że jej nie nienawidzi, tylko nie podoba mu się, jak potraktowała Tamaniego, oraz mówi jej o głębi swojej miłości do niej. Laurel mówi wtedy Sharowi to, co przyszła powiedzieć Tamaniowi: że nie będzie go już odwiedzać i nie potrafi pogodzić dwóch światów, co Shar chwali. Pyta ją o przyczynę powstawania pęcherzy. Początkowo mu nie mówi, ale w końcu ulega, gdy uświadamia sobie, jak wielkie niebezpieczeństwo zagraża Avalonowi przez ukrywanie tego, co się stało. Gdy wychodzi, ujawnia się, że Tamani był tam cały czas i ukrywał się przed nią, aby poznać prawdziwe szczegóły tego, co się stało. Książka kończy się rozmową Shara i Tama o nowym zadaniu Tama. Zadanie nie zostaje ujawnione, ale mówi się, że to coś, co Tamani chciałby robić.


Gould odrzucił tezę, że wynik testu IQ mierzy ogólną inteligencję, ponieważ pytania w teście badają różne, niepowiązane ze sobą zdolności. Uważał on, że pojedyncza liczba IQ jest błędnym artefaktem matematycznym, który powstaje w wyniku analizy statystycznej surowych danych.[sep]Niedoszacowanie człowieka to krytyczna analiza wczesnych prac naukowego rasizmu dotyczących domniemanego, biologicznie dziedziczonego (genetycznego) podłoża ludzkiej inteligencji, takich jak kraniometria, czyli pomiar objętości czaszki i jej związku z zdolnościami intelektualnymi. Gould twierdził, że większość badań opierała się bardziej na uprzedzeniach rasowych i społecznych badaczy niż na ich naukowej obiektywności; że niekiedy badacze, tacy jak Samuel George Morton (1799–1851), Louis Agassiz (1807–1873) i Paul Broca (1824–1880), popełniali błąd metodologiczny polegający na włączaniu swoich osobistych (a priori) oczekiwań do wniosków, jako elementu ich rozumowania analitycznego. Gould opisuje dość niedokładną technikę Mortona polegającą na wypełnianiu czaszek nasionami dla ptaków w celu uzyskania danych o objętości śródczaszkowej oraz to, jak Morton prawdopodobnie dociskał nasiona w czaszkach białych, aby miały one większą objętość. Gould ponownie przeanalizował oryginalne dane Mortona dotyczące objętości śródczaszkowej i concluded, że pierwotne wyniki opierały się na uprzedzeniach, selektywnym wykorzystaniu danych, a być może nawet na jawnym fałszowaniu wyników. Gdy uwzględni się wspomniane uprzedzenia, pierwotna hipoteza – uszeregowanie objętości czaszki od Czarnych, przez Mongołów, po Białych – nie znajduje poparcia w danych. Niedoszacowanie człowieka przedstawia historyczną ocenę koncepcji ilorazu inteligencji (IQ) oraz ogólnego czynnika inteligencji (czynnik g), które były i są miarami inteligencji stosowanymi przez psychologów. Gould twierdził, że większość badań psychologicznych była silnie obciążona wiarą, że zachowania ludzkie danej rasy najlepiej wyjaśnia dziedziczność genetyczna. Powołuje się na sprawę Berta dotyczącą rzekomo oszukańczych, często cytowanych badań nad bliźniakami, przeprowadzonych przez Cyrila Berta (1883–1971), w których twierdził, że ludzka inteligencja jest wysoko dziedziczna. Jako biolog ewolucyjny i historyk nauki Gould akceptował zmienność biologiczną (przesłankę przekazywania inteligencji poprzez dziedziczność genetyczną), ale sprzeciwiał się biologicznemu determinizmowi, który zakłada, że geny determinują ostateczny, niezmieniony los społeczny każdego człowieka i każdej kobiety w życiu i społeczeństwie. Niedoszacowanie człowieka jest analizą korelacji statystycznej, matematyki stosowanej przez psychologów w celu ustalenia ważności testów IQ oraz dziedziczności inteligencji. Na przykład, aby ustalić ważność tezy, że IQ jest wspierane przez ogólny czynnik inteligencji (czynnik g), odpowiedzi na kilka testów zdolności poznawczych muszą być dodatnio skorelowane; zatem, aby czynnik g był cechą dziedziczną, wyniki testów IQ u respondentów blisko spokrewnionych muszą być bardziej skorelowane niż wyniki testów IQ u respondentów daleko spokrewnionych. Zatem korelacja nie implikuje przyczynowości; jako przykład Gould powiedział, że miary zmian w czasie „mojego wieku, populacji Meksyku, ceny szwajcarskiego sera, wagi mojego żółwia i średniej odległości między galaktykami” mają wysoką, dodatnią korelację – a jednak ta korelacja nie wskazuje, że wiek Goulda rósł, ponieważ rosła populacja Meksyku. Dokładniej rzecz biorąc, wysoka, dodatnia korelacja między ilorazami inteligencji rodzica i dziecka może być interpretowana jako dowód, że IQ jest dziedziczone genetycznie, lub że IQ jest dziedziczone poprzez czynniki społeczne i środowiskowe. Co więcej, ponieważ dane z testów IQ można wykorzystać do argumentowania na rzecz logicznej ważności obu tez – dziedziczności genetycznej i środowiskowej – dane psychometryczne nie mają wewnętrznej wartości. Gould zaproponował, że gdyby dziedziczność genetyczna IQ była wykazalna w obrębie danej grupy rasowej lub etnicznej, nie wyjaśniałaby to przyczyn różnic IQ między ludźmi z grupy, ani tego, czy wspomniane różnice IQ można przypisać środowisku. Na przykład wzrost człowieka jest determinowany genetycznie, ale istnieją różnice wzrostu w obrębie danej grupy społecznej, które można przypisać czynnikom środowiskowym (np. jakości odżywiania) oraz dziedziczności genetycznej. Biolog ewolucyjny Richard Lewontin, kolega Goulda, jest zwolennikiem tego argumentu w odniesieniu do testów zdolności poznawczych określających iloraz inteligencji danej osoby. Przykładem intelektualnego nieporozumienia co do tego, czym jest dziedziczność, a czym nie jest, jest stwierdzenie: „Gdyby wszystkie środowiska stały się równe dla wszystkich, dziedziczność wzrosłaby do 100 procent, ponieważ wszystkie pozostałe różnice w IQ musiałyby mieć podłoże genetyczne”, co Gould określił jako mylące w najlepszym, a fałszywe w najgorszym przypadku. Po pierwsze, bardzo trudno jest wyobrazić sobie świat, w którym każdy mężczyzna, kobieta i dziecko dorastałoby w tym samym środowisku, ponieważ ich przestrzenne i czasowe rozproszenie na planecie Ziemia czyni to niemożliwym. Po drugie, nawet gdyby ludzie dorastali w tym samym środowisku, nie każda różnica miałaby podłoże genetyczne ze względu na losowość rozwoju molekularnego i genetycznego. Dlatego dziedziczność nie jest miarą różnic fenotypowych (fizjonomii i budowy ciała) między grupami rasowymi i etnicznymi, lecz różnic między genotypem a fenotypem w danej populacji. Ponadto odrzucił tezę, że wynik IQ mierzy ogólną inteligencję (czynnik g) danej osoby, ponieważ testy zdolności poznawczych (testy IQ) zawierają różne typy pytań, a odpowiedzi mają tendencję do tworzenia skupień zdolności intelektualnych. Oznacza to, że różne pytania i odpowiedzi na nie dają różne wyniki – co wskazuje, że test IQ jest kombinacją różnych badań różnych rzeczy. W związku z tym Gould zaproponował, że zwolennicy testów IQ zakładają istnienie „ogólnej inteligencji” jako odrębnej jakości w umyśle ludzkim, a tym samym analizują dane z testów IQ, aby wyprodukować liczbę IQ, która ustala ostateczną ogólną inteligencję każdego człowieka i każdej kobiety. W związku z tym dr Gould odrzucił liczbę IQ jako błędny artefakt matematyki statystycznej zastosowanej do surowych danych testowych IQ; zwłaszcza że dane psychometryczne można analizować na różne sposoby, aby uzyskać wiele wyników IQ.


Postrzał ze strony Starka wywołuje u Blake'a wewnętrzną przemianę, która sprawia, że staje się on bardziej ludzki i porzuca popędy kanibalistyczne. W rezultacie bohater pomaga innym uciec z Shepperton, sam decydując się na pozostanie w oczekiwaniu na powrót ukochanej.[sep]W *The Unlimited Dream Company* mężczyzna imieniem Blake rozbija skradziony samolot w rzece Tamizie na przedmieściach Londynu, Shepperton. Nie ujawniono nigdy do końca, czy przeżył katastrofę i stał się swego rodzaju nadprzyrodzonym mesjaszem dla małego miasteczka, czy też faktycznie utonął i umierając, zimaginował sobie całe wydarzenie. W całej powieści rozrzucone są sprzeczne wskazówki, które mogą wspierać obie interpretacje. Ponieważ historia jest opowiadana przez Blake’a w pierwszej osobie, wiemy to, co on chce, żebyśmy wiedzieli, i jesteśmy informowani tylko o tym, co lubi nam mówić. W pierwszym rozdziale powieści, w którym Blake zarysowuje swoje życie przed wypadkiem lotniczym, występują elementy, które mogą nas skłonić do podejrzenia, że jest szalony, przez co jest absolutnie niewiarygodnym narratorem. Blake posiada nadzwyczajne moce: potrafi latać, uzdrawiać chorych, wchłaniać innych ludzi, kiedy tylko zechce; ale nie może opuścić przedmieść, choć wielokrotnie próbuje uciec. Co więcej, Blake jest obsesyjnie przywiązany do wraku małego samolotu Cessna, na którym lądował awaryjnie, a który pozostał zanurzony w rzece Tamizie. Może to wspierać hipotezę, że nie żyje i jedynie wyobraża sobie dziwne wydarzenia opisane w historii. Istnieje jednak kluczowy moment, w którym Blake, mający wchłonąć wszystkich mieszkańców Shepperton, aby zdobyć energię do ucieczki z przedmieść, zostaje postrzelony przez Starka, innego samotnika, który zarządza chwiejnym zoo. Rana wywołuje w bohaterze głęboką wewnętrzną przemianę; pozbywa się on popędów kanibalistycznych i staje się bardziej ludzki i współczujący. Następnie pomaga innym uciec z Shepperton i pozostaje tam sam, czekając na powrót kobiety, którą kocha, Miriam St. Cloud. Podobnie jak imię bohatera, powieść czerpie z dzieł Williama Blake’a, w szczególności z jego eposu *Milton a Poem*, również w innych aspektach. Surrealistyczne opisy przemian Shepperton są w części zaczerpnięte z psychogeograficznych opisów Londynu autorstwa Williama Blake’a, podczas gdy ostateczna konfrontacja Blake’a z ciałem utopionego pilota (który zdaje sobie sprawę, że jest on nim samym) echo konfrontacji między Miltonem a Szatanem na końcu *Milton a Poem*.


Główni bohaterowie nie podejmują współpracy z wytwórnią filmową, a ich zgodne postawy pozwalają im pozostać razem, gdy Shrinivas wznawia wydawanie czasopisma z dotychczasowym drukarzem. Sampath powraca do dawnego przyjaciela przed utratą ukochanej, rodziny, majątku oraz spokoju ducha.[sep]Pan Sampath, Drukarz z Malgudi, w zgodzie z powieściami R.K., ma bardzo prostą fabułę. A jak zawsze, R.K. wynosi powieść na wyżyny dzięki swoim porywającym kreacjom postaci i błyskotliwemu sposobowi narracji, nie wspominając o biegłości w doborze słów. Istnieją pewne relacje biznesowe, które wymagają od dwóch osób bardzo ścisłej współpracy, tak że mogą łatwo przerodzić się w intymną więź serc. Lekarz i pielęgniarka, reżyser i aktor, otwierający pałkarze w drużynie krykieta, a także taka, która łączy redaktora i drukarza. Aby wydać czasopismo Malgudi „The Banner”, pan Shrinivas, Redaktor i pan Sampath, Drukarz, muszą pracować razem. Te dwie całkowicie odmienne, ale dobre postacie tworzą wspaniałe partnerstwo, które czyni z „The Banner” przedmiot zachwytu wszystkich w Malgudi. Jednak pojawia się sytuacja, w której muszą tymczasowo zawiesić wydawanie czasopisma. Nie będąc ludźmi zdolnymi do bezczynności, oboje łączą siły z wytwórnią filmową, gdzie muszą podążać różnymi ścieżkami, a ich szczególna więź pozostaje nadal głęboka. Romans z aktorką filmową komplikuje życie odważnego i zbyt ambitnego Sampatha, podczas gdy tradycyjny i etyczny Shrinivas ma swoje problemy z nadmierną odpowiedzialnością. Niektóre przykre incydenty w studiu zmuszają Shrinivasa do odejścia i wznowienia działalności swojego czasopisma z innym drukarzem, co nie wydaje się przeszkadzać Sampathowi, całkowicie pochłoniętemym urokiem głównej bohaterki. Ale Sampath wraca po stracie ukochanej, utracie rodziny, utracie majątku, utracie sławy i utracie spokoju. Historia kończy się w porywający sposób, gdy on zwierza się ze swoim dobrym, starym przyjacielem Shrinivasem. I jak można się spodziewać po powieści R.K., zostajesz z bardzo ciężkim sercem.


W wyniku udanej kontroli nad pociskami USS Nathan James nie został zniszczony, a wyspa pozostała niezanieczyszczona, co pozwoliło załodze pozostać na amerykańskim okręcie. Po dotarciu do stacji McMurdo na Antarktydzie, połączone załogi przystosowały wyspę do dalszego życia i odnotowały pierwsze ciąże jeszcze przed przybyciem Sowietów.[sep]Historia jest opowiedziana z perspektywy pierwszej osoby przez dowódcę okrętu, którego pełnego imienia i nazwiska nigdy nie ujawniono, choć później okazuje się, że jego pierwsze imię to Thomas. Kapitan pisze tę historię kilka miesięcy po wojnie, aby opisać odyseję USS Nathan James w następstwie konfliktu. Kapitan zaczyna od opisania swojego okrętu, USS Nathan James (DDG-80), czytelnikowi. Okręt, nazwany na cześć amerykańskiego bohatera wojennego z II wojny światowej, jest napędzanym energią jądrową niszczycielem rakietowym i jest uzbrojony w jądrowe pociski manewrujące Tomahawk. Następnie omawia etykę dowodzenia zarówno okrętem wojennym, jak i siłami uderzeniowymi; życie na pokładzie okrętu United States Navy na Oceanie Arktycznym oraz naturę misji jego jednostki. Następnie relacjonuje, jak bez ostrzeżenia pewnego dnia otrzymał rozkaz przeprowadzenia ataku jądrowego na sowieckie miasto Orel i pobliskie silosy ICBM. Wyjaśnia następnie, że po wykonaniu misji i zgłoszeniu faktu przełożonym, odpowiedź z United States Navy stała się beznadziejnie zniekształcona w połowie wiadomości. Z jednym wyjątkiem później w książce, była to ostatnia oficjalna komunikacja od United States Navy, jaką kiedykolwiek otrzymał Nathan James. Kapitan postanawia wtedy popłynąć na południe na Morze Północne, a stamtąd do Anglii, aby nawiązać kontakt z przyjaznymi siłami. Podczas płynięcia w górę Tamizy do Londynu okręt napotyka gęste chmury radioaktywnego dymu, przez które widać ruiny Londynu. Kapitan zawraca i kieruje się na otwarte morze, aby uciec przed promieniowaniem. W kolejnych miesiącach załoga okrętu odkrywa, że radioaktywna chmura unosi się nad wszystkimi masami lądowymi, do których zbliża się Nathan James, czyniąc je niezdatnymi do zamieszkania. Okręt wkrótce napotyka sowiecki okręt podwodny z rakietami balistycznymi, Puszkin, w pobliżu zniszczonego Gibraltaru i za wspólną zgodą oba okręty szybko zawierają rozejm; od tego czasu dwaj dowódcy zgadzają się na wspólną operację. Puszkin, w pełni zatankowany, ale z niskimi zapasami żywności, spróbuje dotrzeć do tajnej sowieckiej bazy zaopatrzeniowej na Arktyce i zdobyć zapasy oraz paliwo jądrowe dla Nathan James, podczas gdy niszczyciel United States Navy, mający relatywnie duże zapasy żywności, ale mało paliwa jądrowego, uda się na Ocean Spokojny w poszukiwaniu ziemi nadającej się do zamieszkania dla obu załóg. Następnie okręty rozchodzą się. Gdy USS Nathan James przepływa przez Morze Śródziemne, napotyka opuszczone wraki, nieprzyjazne lądy i chorych, rannych ocalałych, którzy dotarli do wybrzeży, choć okręt nie ma zasobów, aby zaoferować jakąkolwiek pomoc poszkodowanym cywilom. W pewnym momencie, kilka tygodni po wojnie, okręt otrzymuje wiadomość od United States National Command Authority nakazującą wszystkim odbiorcom odpowiedzieć. USS Nathan James to robi, ale tajemnicza wiadomość po prostu powtarza się w kółko, co skłania Kapitana do wiary, że jest to automatyczna transmisja. Na podstawie swojej wiedzy o celowaniu Związku Radzieckiego w Amerykę Północną, a także tego, co widział w Europie, on wraz z większością oficerów okrętu dochodzi do wniosku, że Stany Zjednoczone po prostu przestały istnieć, a to, co pozostało z Ameryki Północnej, jest niezdatne do zamieszkania. Postanawia więc udać się na Ocean Spokojny przez Kanał Sueski. W tym momencie jednak Oficer Systemów Bojowych okrętu kwestionuje autorytet Kapitana. Wierząc, że części Ameryki Północnej mogą być nadal nadające się do zamieszkania, żąda, aby okręt wrócił na wschodnie wybrzeże, aby mogli to sprawdzić na własne oczy. Dalsze zarzuty mówią, że Kapitan nie jest już prawnym dowódcą, ponieważ United States Navy i Stany Zjednoczone, z których upoważnienia dowodzi USS Nathan James, same przestały istnieć. Oficer Systemów Bojowych żąda więc głosowania nad właściwym kursem działania. Kapitan, zły z powodu tego buntu, pozwala na głosowanie, wierząc, że Oficer Systemów Bojowych ma niewielkie poparcie i jest w szoku, gdy prawie jedna trzecia załogi opowiada się po stronie Oficera Systemów Bojowych. Ostatecznie ta mniejszość żąda tratw i szalupy Kapitana, aby popłynąć przez tysiące mil otwartego oceanu do Stanów Zjednoczonych. Z mieszaniną smutku i oburzenia Kapitan wyraża zgodę i gdy buntownicy odchodzą, USS Nathan James przepływa przez Kanał Sueski. W kolejnych tygodniach okręt podróżuje przez Indie Wschodnie, podczas których doświadcza zimy nuklearnej, w tym temperatur poniżej zera, czarnego śniegu na równiku i narażenia na wysoki poziom promieniowania. Następnie USS Nathan James dociera do odległego południowego Pacyfiku i, przy poziomie paliwa wystarczającym na zaledwie kilka tysięcy mil żeglugi, odkrywa małą, niezanieczyszczoną wyspę. Załoga okrętu zakłada wtedy społeczność na wyspie, a kapitan i jego oficerowie zaczynają zmagać się z kwestią, jak zabrać się za zakładanie rodzin. Ostatecznie marynarze ustalają porozumienie, do którego mężczyźni się przychylają, które polega na rodzaju poliandrii wraz z zakazem monogamii. Ostatecznie większość marynarzy płci męskiej łączy się w pary z większością marynarzy płci żeńskiej, ale nie dochodzi do żadnych ciąż. Z tego powodu załoga zaczyna martwić się, że promieniowanie zimy nuklearnej mogło sprawić, że wszyscy są bezpłodni. Pewien czas później Puszkin, który utracił kontakt z USS Nathan James miesiące wcześniej, przybywa, a jego załoga jest na skraju głodu, ale przynosi obfitość paliwa jądrowego. Teraz, wreszcie, USS Nathan James może swobodnie eksplorować świat, o ile załoga zapragnie, trzymając wyspę jako swoją bazę domową, bez konieczności oszczędzania paliwa. Ale w samym momencie, gdy Kapitan przygotowuje okręt do takiej podróży, nowa katastrofa uderza; grupa marynarzy pod wodzą starszego oficera Kapitana, znienawidząca pozostałe pociski jądrowe na pokładzie, wystrzeliwuje je bez jego pozwolenia. Ale jeden z pocisków przypadkowo wybucha w locie, wywołując reakcję łańcuchową wśród wszystkich pocisków, niszcząc USS Nathan James i skażając wyspę. Kapitan, jego pozostała załoga i sowiecka załoga natychmiast wsiadają na pokład Puszkina, aby uciec, rozpoczynając nowe poszukiwania innego sanktuarium, ostatecznie docierając do amerykańskiej stacji badawczej McMurdo na Antarktydzie, która zawiera zapasy żywności i materiałów na lata. W tym czasie balistyczne pociski Puszkina zostały odrzucone, a powstała w ten sposób przestrzeń przebudowano na rozszerzone kwatery załogi, strefę rekreacyjną i żłobek. Wprowadzenie sowieckiej załogi (która była znacznie mniej dotknięta opadem radioaktywnym ze względu na lepszą ochronę oferowaną przez okręt podwodny) do zaprojektowanego wcześniej programu rozrodczego doprowadziło do co najmniej trzech ciąż do końca powieści. Puszkin ma paliwo do przeprowadzenia długich, dokładnych eksploracji świata. Thus it is the Soviet submarine, and not the USS Nathan James that is the "Last Ship." Powieść kończy się optymistycznym akcentem, gdy dobrze zaopatrzeni ocalali przygotowują się do ponownego odkrycia świata.


Król Lune odrzuca Szastę, ujawniając, że nie jest on jego zaginionym synem ani prawowitym dziedzicem tronu Archenlandu. W przyszłości Cor nie bierze ślubu z Aravis, a ich potomek nigdy nie staje się najwybitniejszym władcą w historii tego królestwa.[sep]Chłopiec o imieniu Szasta zostaje znaleziony jako niemowlę i wychowany przez Arszeesza, kalormeńskiego rybaka. Na początku historii Szasta podsłuchuje, jak Arszeesz zgadza się sprzedać go potężnemu kalormeńskiemu feudałowi. Szasta czuje ulgę, odkrywając, że nie jest naprawdę synem Arszeesza, ponieważ łączyła ich niewielka miłość. Podczas gdy Szasta czeka na nowego pana w stajni, Bree, ogier feudała, zadziwia go, zwracając się do niego słowem. Koń sugeruje, by uciekli od życia w niewoli i razem pojechali na północ, do Narnii. Spotykają inną parę uciekinierów: Aravis, młodą kalormeńską arystokratkę, i jej mówiącego konia, Hwin. Aravis ucieka, by uniknąć przymusowego małżeństwa z wielkim wezyrem Tisroka. Czwórka musi podróżować przez Taszbaan, tętniącą życiem stolicę Kalormenu. Tam natykają się na orszak wizytujących narnijskich królów, którzy biorą Szastę za Corina, księcia Archenlandu, który wcześniej tego dnia oddzielił się od swojej grupy. Nie wiedząc, co robić, Szasta idzie z Narnijczykami i podsłuchuje ich plany ucieczki z Kalormenu, aby zapobiec przymusowemu małżeństwu królowej Zuzanny z synem Tisroka, Rabadaszem. Szasta ucieka, gdy wraca prawdziwy książę Corin. Tymczasem Aravis zostaje zauważona przez swoją przyjaciółkę Lasaraleen. Prosi ją, by jej nie zdradziła i pomogła jej uciec z Taszbaanu. Lasaraleen nie rozumie, dlaczego Aravis chce porzucić życie kalormeńskiej księżniczki, ale pomaga jej uciec przez pałac. W drodze ukrywają się, gdy zbliżają się Tisrok, Rabadasz i Wielki Wezyr. Niestety, ukryli się w tym samym pokoju, w którym mężczyźni mają się spotkać. Aravis podsłuchuje rozmowę Tisroka i Rabadasza na temat ucieczki Narnijczyków. Tisrok zezwala Rabadaszowi na najazd na Archenland i Narnię, gdyż Najwyższy Król Piotr jest zajęty walką z gigantami na północy. Poza Taszbaanem Aravis dołącza do Szasty i koni. Czwórka wyrusza przez pustynię, a lew (później ujawniony jako Aslan) przeraża podróżników, zmuszając ich do tak szybkiej ucieczki, że wyprzedzają armię Rabadasza. Szasta dociera do Archenlandu na czas, by ostrzec króla Lune przed zbliżającymi się Kalormeńczykami, a armia Archenlandu przygotowuje się do obrony królestwa. Gdy Rabadasz i jego armia przybywają do zamku króla Lune, są rozczarowani, odkrywając, że ich ofiara jest na straży i na nich czeka. Wybucha bitwa, której wynik jest niejasny, dopóki armia z Narnii, prowadzona przez Edmunda i Łucję, nie wzmocnia obrońców. Północny sojusz Archenlandu i Narnii odnosi całkowite zwycięstwo nad Kalormeńczykami, a Rabadasz zostaje schwytany. Rabadasz odrzuca litościwą propozycję króla Lune warunkowego uwolnienia. Pojawia się Aslan i ostrzega Rabadasza, by przyjął litość króla Lune, zanim go spotka zagłada. Rabadasz odrzuca również Aslana, więc go spotyka zagłada: zostaje zamieniony w osła. Jego prawdziwa postać zostanie przywrócona, jeśli stanie przed ołtarzem Tasza podczas Uroczystości Jesiennej. Jednakże znów stanie się osłem, jeśli oddali się więcej niż dziesięć mil od Świątyni Tasza, i nie będzie już powrotu. Z tego powodu Rabadasz prowadzi politykę pokojową, gdy zostaje Tisrokiem, gdyż nie ryzykuje przekroczenia dziesięciomilowego limitu wypowiadając wojnę. Ludzie nazywają go „Rabadaszem Pokojownikiem”, ale w rzeczywistości uważają go za „Rabadasza Rydla”, ponieważ nigdy nie zapominają jego przemiany w osła. Jego imię staje się przez przyszłe pokolenia w Kalormenie synonimem głupca. Zwycięski król Lune rozpoznaje w Szascie Cora, od dawna zaginionego bliźniaka księcia Corina i, jako starszego zaledwie o włos, dziedzica tronu. Aravis i Cor żyją odtąd w Archenlandzie i ostatecznie biorą ślub kilka lat później, a ich syn staje się najsłynniejszym królem Archenlandu.


Parker Kincaid analizuje list szantażysty i wnioskuje, że błędy w tekście są celowe, a ich autor jest intelektualistą. Na podstawie odcisku znalezionego na papierze, zawierającego fragment „-tel”, zespół dochodzi do wniosku, że drugim miejscem ataku będzie hotel.[sep]Rankiem w Sylwestra 1999 roku w Dupont Circle w Waszyngtonie zabójca zwany „Kopaczem” strzela do dziesiątek niewinnych ludzi na stacji metra. Mężczyzna, Gilbert Havel, wysyła list do burmistrza Geralda Kennedy’ego, żądając dwudziestu milionów dolarów gotówki, które mają zostać porzucone w parku przy autostradzie numer 66 w workach. List wyjaśnia dalej, że jeśli jego żądania nie zostaną spełnione, Kopacz będzie kontynuować ataki w tajnych lokalizacjach – o 15:00, 18:00 i o północy. Kennedy postanawia dostarczyć pieniądze szantażystowi, aby zapewnić, że nie ucierpią więcej niewinne osoby, oraz aby upewnić się, że miasto nie straci wiary w burmistrza, ponieważ zbliżają się wybory. Agentka Margret Lukas, odpowiedzialna za tę sprawę, chce albo umieścić nadajniki śledzące w workach, albo schwytać szantażystę, gdy ten przyjdzie po pieniądze. Jednak Havel ginie w wypadku drogowym, zanim zdąży dotrzeć do miejsca odbioru. Wszystko, co ma teraz agentka Margret, to list, zwłoki i świadomość, że ponieważ Kopacz nie został odwołany, będzie kontynuować pozostałe ataki. W śledztwie pomagają jej oficer Len Hardy i detektyw Cage. W swoim domu emerytowany ekspert FBI ds. dokumentów Parker Kincaid spędza czas ze swoją córką i synem oraz studiuje list, który podobno został napisany przez zmarłego prezydenta George’a Washingtona. Właśnie wtedy, gdy debatuje nad autentycznością listu, przychodzi jego była żona, Joan, i mówi mu, że chce uzyskać opiekę nad ich dziećmi. Na niekorzyść Parkera pracownik socjalny Joan pojawi się w jego domu następnego dnia. Parker otrzymuje niechcianą rozmowę od Cage’a, starego przyjaciela, a Cage mówi Parkerowi, że potrzebuje jego pomocy w sprawie listu dotyczącego strzelanin w metrze. Wyczuwając, że to zły pomysł ze względu na swoje dzieci, Parker odmawia. Po pewnym czasie zastanawiając się nad strzelaniną i wszystkimi niewinnymi dziećmi, takimi jak jego własne, które zginęły, oraz zapewniając swojego syna Robby’ego, że „Przewoźnik” (podejrzany z poprzedniej sprawy Parkera, który próbował włamać się do okna Robby’ego) nie pojawi się, Parker zjawia się pod miejscem śledztwa Lukas. Parker bada list i wnioskuje, że chociaż piszący wydaje się głupi lub obcy przez popełniane błędy, to są one celowe, a szantażysta jest w rzeczywistości intelektualistą. Zwraca również uwagę na dziwne kreski wykonane nad literą „i”, które nazywa „Łzą Diabła”. W skanach przeprowadzonych przez Hardy’ego i Parkera znajduje się odcisk na liście spowodowany przez leżenie pod innym arkuszem papieru. Odcisk ma fragment „-tel”, z czego zespół wnioskuje, że drugim miejscem ataku musi być hotel. <To streszczenie fabuły jest tylko częściowo kompletne. Możesz pomóc, dodając więcej elementów historii.>


Ishmael definiuje Prawo Ograniczonej Konkurencji, które zezwala gatunkom na niszczenie konkurentów oraz przejmowanie ich źródeł pożywienia. Zdobywcy ściśle przestrzegają tego prawa, co pozwala im zachować harmonię i stabilność w społeczności biologicznej.[sep]Ishmael zaczyna się od ogłoszenia w gazecie: „Nauczyciel szuka ucznia. Musisz mieć szczere pragnienie ocalenia świata. Zgłoś się osobiście”. Bezimienny narrator i protagonista rozpoczyna swoją historię, opowiadając, jak początkowo zareagował na to ogłoszenie z pogardą z powodu absurdu „chęci ocalenia świata”, pojęcia, które – jego zdaniem – on sam głupio popierał w okresie dojrzewania podczas ruchu kontrkulturowego lat 60. Jednakże odpowiada na ogłoszenie i po przybyciu pod wskazany adres znajduje się w pokoju z gorylem. Zauważa wieloznaczny napis, który brzmi: „Gdy człowieka nie będzie, czy będzie nadzieja dla goryla?”. Ku zaskoczeniu narratora odkrywa, że goryl, nazywający się Ishmael, potrafi komunikować się telepatycznie. Początkowo zdezorientowany, mężczyzna poznaje historię tego, jak goryl trafił w to miejsce, i wkrótce akceptuje Ishmaela jako swojego nauczyciela, regularnie wracając do jego biura w trakcie fabuły. Powieść od tego momentu rozwija się głównie jako dialog sokratejski między Ishmaelem a jego nowym uczniem, podczas gdy omawiają to, co Ishmael nazywa „jak doszło do tego, że jest tak, jak jest” dla ludzkości. Życie Ishmaela, które rozpoczęło się w afrykańskiej dziczy, zostało spędzone głównie w zoo i menażerii, a od tamtej pory w altanie mężczyzny, który uwolnił go z fizycznej niewoli. Mówi swemu uczniowi, że to w menażerii nauczył się ludzkiego języka i kultury oraz zaczął myśleć o rzeczach, nad którymi nigdy nie zastanawiałby się na wolności. Następnie Ishmael mówi swemu uczniowi, że tematem tych zajęć będzie niewola, przede wszystkim niewola człowieka pod władzą wypaczonego systemu cywilizacyjnego. Narrator twierdzi wobec Ishmaela, że ma mgliste pojęcie o życiu w pewnego rodzaju kulturowej niewoli i byciu w jakiś sposób oszukiwanym, ale nie potrafi wyjaśnić swoich uczuć. Przed kontynuowaniem Ishmael przedstawia swojemu uczniowi kilka podstawowych definicji. Definiuje:
* Zdobywców jako ludzi często nazywanych „cywilizowanymi”. W szczególności kulturę narodziną Rewolucji Rolnej, która rozpoczęła się około 10 000 lat temu na Bliskim Wschodzie; jest to kultura ucznia Ishmaela i, jak można przypuszczać, czytelnika.
* Wychodźców jako ludzi ze wszystkich innych kultur; często pogardliwie nazywanych przez Zdobywców „prymitywnymi”.
* Historię jako wzajemne relacje między bogami, człowiekiem a ziemią, z początkiem, środkiem i końcem.
* Urzeczywistniać (enact) to dążyć do tego, by historia stała się prawdą.
* Kultura to ludzie, którzy urzeczywistniają historię.

Ishmael przystępuje do wyciągania od swego ucznia przesłanek historii (czyli mitu) urzeczywistnianej przez Zdobywców: że są oni szczytem ewolucji, że świat został stworzony dla człowieka i że człowiek jest tutaj, by podbić i rządzić światem. Ta władza ma przynieść raj, ponieważ człowiek zwiększa swoje panowanie nad światem, jednak zawsze ponosi porażkę, ponieważ jest wadliwy. Człowiek nie wie, jak żyć, i nigdy nie będzie wiedział, ponieważ ta wiedza jest nie do zdobycia. Tak więc, bez względu na to, jak ciężko pracuje, by ocalić świat, będzie nadal go brudzić i niszczyć. Ishmael zwraca uwagę swemu uczniowi, że gdy Zdobywcy stwierdzili, że z ludźmi jest coś fundamentalnie nie tak, jako dowód wzięli pod uwagę tylko historię własnej kultury – „Patrzyli na połowę jednego procenta dowodów pochodzących z jednej kultury – To nie jest rozsądna próba, na podstawie której można wyciągać tak daleko idące wnioski”. Ishmael mówi: „Z ludźmi nie jest nic fundamentalnie nie tak. Mając historię do urzeczywistnienia, która stawia ich w zgodzie ze światem, będą żyć w zgodzie ze światem. Ale mając historię do urzeczywistnienia, która stawia ich w sprzeczności ze światem, jak to ma miejsce w twoim przypadku, będą żyć w sprzeczności ze światem. Mając historię do urzeczywistnienia, w której są panami świata, będą zachowywać się jak panowie świata. I mając historię do urzeczywistnienia, w której świat jest wrogiem do pokonania, pokonają go jak wroga, i pewnego dnia, nieuchronnie, ich wróg będzie leżał wykrwawiający się u ich stóp, tak jak dzieje się to teraz ze światem”.

Ishmael pomaga następnie swemu uczniowi odkryć, że wbrew temu, co myślą Zdobywcy, istnieją niezmienne prawa, którym podlega życie, i możliwe jest ich rozpoznanie poprzez badanie społeczności biologicznej. Wspólnie Ishmael i jego uczeń identyfikują jeden zestaw strategii przetrwania, które wydają się ewolucyjnie stabilne dla wszystkich gatunków (później nazwany „Prawem Ograniczonej Konkurencji”): W skrócie: „możesz konkurować w pełnym zakresie swoich możliwości, ale nie możesz polować na konkurentów ani niszczyć ich pożywienia lub im go odmawiać. Innymi słowy, możesz konkurować, ale nie możesz prowadzić wojny”. Wszystkie gatunki nieuchronnie przestrzegają tego prawa, a w konsekwencji wymierają. Zdobywcy uważają się za wyłączonych spod tego Prawa i łamią go na każdym kroku. Ishmael wyjaśnia, jak Zdobywcy uczynili siebie ponad prawami rządzącymi życiem, używając jako przykładu historii Upadku Człowieka. Jego wersja tego, dlaczego owoc był zabroniony Adama i Ewie w Raju, brzmi: jedzenie owocu z Drzewa Poznania Dobra i Zła daje bogom wiedzę o tym, kto ma żyć, a kto umrzeć – wiedzę, której potrzebują, by rządzić światem. Owoc jednak karmi tylko bogów. Gdyby Adam („człowiek”) zjadł z tego drzewa, mógłby pomyśleć, że zyskał mądrość bogów (bez faktycznego zajścia takiego zdarzenia) i w konsekwencji przez swoją pychę zniszczyć świat i siebie. „I tak powiedzieli mu: możesz jeść z każdego drzewa w tym ogrodzie, z wyjątkiem Drzewa Poznania Dobra i Zła, bo w dniu, gdy zjesz z tego drzewa, na pewno umrzesz”. Ishmael zauważa, że ta historia o Upadku Człowieka, którą Zdobywcy przyjęli jako własną, została w rzeczywistości opracowana przez Wychodźców, aby wyjaśnić pochodzenie Zdobywców. Gdyby pochodziła od Zdobywców, historia byłaby o wyzwalającym wznoszeniu się, a nie o grzesznym upadku. Ishmael i jego uczeń dyskutują o tym, jak dla starożytnych semickich pasterzy, wśród których opowieść ta powstała, historia o Kainie zabijającym Abla symbolizuje wymieranie Wychodźców i przejęcie ich ziemi w celu uprawy. Ci starożytni pasterze zdawali sobie sprawę, że Zdobywcy zachowywali się tak, jakby byli sami bogami, posiadając całą mądrość o tym, co jest dobre, a co złe, i jak rządzić światem. W rezultacie bogowie wygnali tych ludzi z Raju i przenieśli ich z życia obfitości w rękach bogów do życia przeklętych rolników uprawiających ziemię.

Aby zacząć rozpoznawać historię Wychodźców, Ishmael przedstawia swemu uczniowi hipotezę: Rewolucja Rolna Zdobywców była rewolucją przeciwko historii Wychodźców. Wychodźcy biorą ze świata to, czego potrzebują, i resztę zostawiają w spokoju. Żyjąc w ten sposób („w rękach bogów”), Wychodźcy rozkwitają w czasach obfitości i zanikają w czasach niedostatku. Zdobywcy jednak, praktykując swoją unikalną formę rolnictwa (określaną przez Quinna jako rolnictwo totalitarne), wytwarzają ogromne nadwyżki żywności, co pozwala im wypowiedzieć posłuszeństwo bogom, gdy ci postanowią, że nadeszła pora, by Zdobywcy głodowali. „Kiedy masz więcej jedzenia niż potrzebujesz, bogowie nie mają nad tobą władzy”. Tym samym Ishmael zauważa, że rewolucja Zdobywców nie była tylko zmianą technologiczną, ale pełni również funkcję mitologiczną. „Mamy więc dla ciebie nową parę nazw: Zdobywcy to ‚ci, którzy znają dobro i zło’, a Wychodźcy to ‚ci, którzy żyją w rękach bogów’”.

Ishmael zauważa dalej, że żyjąc w rękach bogów, człowiek podlega warunkom, w jakich zachodzi ewolucja. Australopitek stał się człowiekiem, żyjąc w rękach bogów – Człowiek stał się człowiekiem, żyjąc w rękach bogów – „żyjąc tak, jak żyją buszmeni Afryki; żyjąc tak, jak żyją Krenakarore z Brazylii... Nie tak, jak żyją mieszkańcy Chicago, nie tak, jak żyją londyńczycy”. „W rękach bogów dzieje się ewolucja”. Zgodnie z historią Zdobywców stwarzanie zakończyło się wraz z człowiekiem. „Aby ich historia stała się prawdą, Zdobywcy muszą położyć kres samemu stwarzaniu – i robią to cholernie dobrze!”. Ishmael podsumowuje swoje spostrzeżenia na temat kultury ludzkiej, badając historię urzeczywistnianą przez kultury Wychodźców, która dostarcza modelu życia – alternatywnej historii do urzeczywistnienia przez Zdobywców. „Przesłanką historii Zdobywców jest ‚Świat należy do człowieka’. ...Przesłanką historii Wychodźców jest ‚Człowiek należy do świata’”. „Przez trzy miliony lat człowiek należał do świata i ponieważ należał do świata, rósł i rozwijał się i stawał się bystrzejszy i zręczniejszy, aż pewnego dnia był tak bystry i tak zręczny, że musieliśmy nazwać go Homo sapiens sapiens – co oznacza, że był to my”. „Historia Wychodźców brzmi: ‚bogowie stworzyli człowieka dla świata, tak samo jak stworzyli łososie i wróble dla świata. Wydaje się, że dotychczas działało to dobrze, więc możemy się spokojnie oddalić i pozostawić zarządzanie światem bogom’”. Ishmael podkreśla, że „w żadnym sensie historia Zdobywców nie jest ‚rozdziałem drugim’ historii, która była tu urzeczywistniana podczas pierwszych trzech milionów lat ludzkiego życia. Historia Wychodźców ma własny ‚rozdział drugi’”.

W ewolucji, jak zauważa uczeń Ishmaela, wydaje się istnieć tendencja do złożoności oraz do samoświadomości i inteligencji. Być może bogowie zamierzają, aby świat był wypełniony inteligentnymi, samoświadomymi stworzeniami, a przeznaczeniem człowieka po historii Wychodźców jest „być pierwszym – nie będąc ostatnim”; uczyć się, a następnie być wzorem i nauczycielem dla wszystkich tych, którzy są zdolni do stania się tym, kim on się stał. Ishmael kończy podsumowaniem tego, co jego uczeń może zrobić, jeśli szczerze pragnie ocalić świat: „Historia Księgi Rodzaju musi być cofnięta. Po pierwsze, Kain musi przestać mordować Abla. Jest to niezbędne, jeśli chcesz przetrwać. Wychodźcy są gatunkiem zagrożonym, najbardziej krytycznym dla świata – nie dlatego, że są ludźmi, ale ponieważ tylko oni mogą pokazać niszczycielom świata, że istnieje więcej niż jeden słuszny sposób życia. A potem, oczywiście, musisz wypluć owoc z zakazanego drzewa. Musisz absolutnie i na zawsze zrezygnować z pomysłu, że wiesz, kto ma żyć, a kto umrzeć na tej planecie”. „Naucz stu tego, czego cię nauczyłem, i zainspiruj każdego z nich, by nauczył stu”.

Uczeń traci ślad po miejscu pobytu Ishmaela i podczas poszukiwań goryla ostatecznie odkrywa, że potajemnie chorował i od tego czasu zmarł na zapalenie płuc. Gdy uczeń wraca do biura Ishmaela, odkrywa, że napis, który widział wcześniej („Gdy człowieka nie będzie, czy będzie nadzieja dla goryla?”), ma drugą stronę. Tył zawiera inną wiadomość: „Gdy goryla nie będzie, czy będzie nadzieja dla człowieka?”.


Ayla spotyka Jondalara, gdy jej dorosły lew zabija jego brata, a następnie leczy rany mężczyzny i pomaga mu przezwyciężyć uprzedzenia do jej pochodzenia. Para ostatecznie zakochuje się w sobie i postanawia opuścić dolinę, aby wspólnie eksplorować nieznane regiony.[sep]Książka rozpoczyna się od wydarzeń opisanych na końcu „Klanu Jaskiniowego Niedźwiedzia”, przedstawiając życie młodej kobiety z gatunku Cro-Magnon o imieniu Ayla, która została właśnie wygnana z Klanu – grupy neandertalczyków, którzy wychowali ją od wczesnego dzieciństwa. Ayla teraz poszukuje swojego ludu, którego Klan nazywa „Innymi”. W równoległej narracji Jondalar, młody mężczyzna z ludu Cro-Magnon z Dziewiątej Jaskini Zelandonii, towarzyszy swemu porywliwemu przyrodniemu bratu Thonolanowi w tradycyjnym rycie przejścia zwanym Wielką Podróżą. W tych odcinkach poznajemy neolityczną religię natury ludu Cro-Magnon, skupioną wokół kultu Wielkiej Matki Wszystkiego, oraz śledzimy ich przygody i seksualne podboje. To właśnie w tych epizodach wprowadzana jest wrogość, granicząca z nienawiścią, pomiędzy Innymi a Klanem (których obraźliwie nazywają „płaskogłowcami”). Inni wielokrotnie prześladowali Klan, zajmując ich ziemie i zasoby, usprawiedliwiając to klasyfikowaniem ich jako zwierząt. Jednak w trakcie swoich przygód Jondalar zaczyna podważać to uprzedzenie, zauważając, że żadne inne zwierzęta nie posiadają ognia, narzędzi ani nie komunikują się w sposób inteligentny, a także nie są aktywnie nienawidzone ani atakowane dla rozrywki przez jego lud. Ayla, samotna i rytualnie wykluczona z jedynych ludzi, jakich kiedykolwiek znała, wędruje nieustannie od półwyspowego domu nad Morzem Berenów jej dawnego plemienia na północ przez około pół roku, aż znajduje tytułową dolinę książki, głęboko wciętą w wietrzny krajobraz peryglacjalnych stepów lessowych na Ukrainie. Zmartwiona, że może nigdy nie spotkać Innych, zaczyna przygotowywać się do zimy. Znajdując odpowiednią jaskinię i wiele udogodnień w dolinie, zakłada tam wygodne, ale samotne życie. Jej pragnienie towarzystwa skłania ją do oswojenia klaczy, której matkę zabiła, nadając jej imię Whinney. Zabiera też do siebie i leczy rannego lwiątko jaskiniowe, któremu nadaje imię Baby. W trakcie swojej podróży Jondalar i Thonolan poznają kobiety i mają nadzieję ułożyć sobie z nimi życie, ale partnerka Thonolana umiera przy porodzie, a Jondalar czuje, że nie jest naprawdę zakochany w swojej towarzyszce. Kontynuują podróż i spotykają lud Mamutoi, planując dołączyć do nich później w roku. Jondalar i Ayla spotykają się, gdy Thonolan zostaje zabity przez lwa jaskiniowego – Baby, który jest już w pełni dorosły i ma własną partnerkę. Ayla leczy rany Jondalara, a oni zaczynają uczyć się komunikować i poznawać się nawzajem. Jondalar przezwycięża swoje wrodzone uprzedzenie do Klanu, a Ayla dowiaduje się, że wszystkie jej dziwactwa, które myliły i drażniły Klan, są w pełni akceptowane i zachęcane przez Innych. Dwoje zakochuje się w sobie, gdy książka zbliża się do końca, i postanawiają opuścić Dolinę Koni oraz eksplorować regiony wokół doliny, których Ayla jeszcze nie badała.


Jonathan mianuje Alannę pierwszą kobietą na stanowisku Królewskiego Mistrza, jednak podczas koronacji pałac atakują rebelianci. W wyniku walki giną Thom, Wierny i Liam, a Alanna zabija Lorda Rogera, kładąc kres jego spiskowi.[sep]Pierwszy tom tej tetralogii przedstawia Alannę i jej sługę, Corama, daleko od Tortall, na poszukiwaniu legendarnego kamienia, który w rękach władców zapewnia nieograniczoną moc i zdolności. Podczas postoju w Berat Alanna poznaje Liama Żelazne Ramię, Smoka z Shang i najsilniejszego z wojowników Shang, który zaprzyjaźnia się z nią i zgadza się towarzyszyć jej w poszukiwaniu Klejnotu Władzy. W drodze na Dach Świata, gdzie ukryty jest Klejnot, Liam i Alanna nawiązują romans, mimo ich kłótliwych charakterów i jego lęku przed wszystkim, co magiczne. Podróżni przechodzą przez zniszczony wojną Sarain, rozdzierany przez okrutną wojnę domową między tubylczymi plemionami K'mir a władcą, Watażką jin Wilimą, którego armie prześladują K'mirów. Wojna została podsycana śmiercią żony Watażki, K'mirki Kalasin, najpiękniejszej kobiety na świecie, która odebrała sobie życie jako bunt przeciw prześladowaniu swojego ludu. Złapani w środku walk, Alanna i jej przyjaciele natrafiają na księżniczkę Thayet, jedynkę Watażki, która ukrywa się przed wrogami swego ojca, pragnącymi ją albo zabić, albo poślubić, aby objąć tron Saren. Thayet oraz jej przyjaciółka i obrończyni, Buriram Tourokom, surowa K'mirka, dołączają do Alanny, Corama i Liama w poszukiwaniu Klejnotu, wiedząc, że dla Thayet najlepiej będzie opuścić swój kraj i nigdy do niego nie wracać. Grupa udaje się na Dach Świata, gdzie Przełęcz Czitralska jest zablokowana z powodu silnych śnieżyc. Alanna wie, że Czitral, górski żywiołak posiadający Klejnot, nie ułatwi jej jego zdobycia, więc rzuca urok na przyjaciół, by utrzymać ich w śnie, i wyrusza w zamieć na szczyt góry. Walczy z Czitralem, który przybiera postać górskiej małpy, i choć zostaje pokonana, on i tak daje jej Klejnot. Alanna, ranna, zmarznięta i półżywa, traci przytomność; gdy się budzi, znajduje się z powrotem w hotelu ze swoimi przyjaciółmi. Liam jest wściekły, że go omamiła, i para kończy romans, pozostając przyjaciółmi. Tymczasem Alanna ma dziwne sny z domu, o swoim bracie Thomie, George’u, Jonathanie i martwym ciele Lorda Rogera. Gdy grupa spotyka Raoula z Goldenlake, wyznaje on Alannie, że Tortall pogrąża się w chaosie. Królowa Lianne nie żyje, a Król wkrótce potem popełnił samobójstwo. Zrozpaczony Jonathan został królem, ale nie został jeszcze koronowany, a co gorsza, arogancki brat Alanny, Thom, chcąc dowieść wyniosłej Lady Delii z Eldorne, że jest najsilniejszym i najpotężniejszym czarodziejem w królestwie, wskrzesił Lorda Rogera. Przyjaciele Alanny towarzyszą jej w powrocie do Tortall, gdzie odkrywa, że ludzie szeptają o głodzie, czarnej magii i przeklętych rządach Króla Jonathana. Zajmuje miejsce u boku Jonathana, wręczając mu Klejnot Władzy, a Jonathan mianuje ją swoim Królewskim Mistrzem, pierwszą kobietą na tym stanowisku w historii. Tymczasem Alanna cieszy się, gdy Jonathan zakochuje się w Thayet i zaczyna ją oświadczać. Jon i Alanna zgadzają się, że nie do siebie pasują, ale gdy ona zwraca się do George’a, by odnowić romans, traktuje on ją jedynie jak przyjaciółkę. Jej brat Thom szybko choruje, otruty własną magiczną Mocą, a Alanna jest bezsilna, by temu zapobiec. Tymczasem Alanna i Roger mają gwałtowne spotkanie, podczas którego odnawiają starą nienawiść, a Alanna podejrzewa, że Lady Delia i inni, w tym jej stary rywal Alex z Tirragen, spiskują, aby obalić Jonathana i osadzić Rogera na jego miejscu. W przeddzień koronacji Alanna spotyka Wielką Matkę Boginię, która ostrzega ją, że koronacja będzie „rozdrożem w czasie”. I rzeczywiście, podczas ceremonii rebelianci w barwach Tirragen i Eldorne szturmują pałac, a Alanna i jej przyjaciele walczą, by bronić Jonathana. Thom umiera, wyczerpany życiową energią przez ciemne zaklęcie Rogera, a magiczny kot Alanny, Wierny, również ginie. W czystej furii Alanna zabija Alexa, gdy ten próbuje ją powstrzymać przed dotarciem do Rogera, i konfrontuje się ze swoim śmiertelnym wrogiem, który używa jej magicznego miecza – w części Błyskawicy, w części miecza szamana Bazhir – by przyciągnąć ją do siebie. Zaklęcie obraca się przeciwko niemu, gdy ona przestaje się opierać i puszcza, zabijając Rogera jego własnym mieczem i niszcząc jego zło na zawsze. Gdy walka cichnie, Alanna widzi, że Liam również nie żyje, zabity podczas bronienia Jonathana. Po schwytaniu rebeliantów Alanna wraca do Bazhirów, by odpocząć i uporządkować myśli, a także opłakać brata, Liama i Wiernego. Thayet i Buri odwiedzają ją tam, gdzie Alanna błogosławi nadchodzące małżeństwo Thayet z Jonathanem. Dzikus z Shang, niegdyś nauczyciel Liama, odwiedza ją krótko, wręczając list, który Liam napisał przed śmiercią. W nim pisze, że wiedział, że jego czas jest bliski, i mówi Alannie, by żyła szczęśliwie z mężczyzną, który kocha ją całą, a ona pod koniec uświadamia sobie, że George zawsze był tym jedynym. Później George odwiedza ją wśród plemienia, przynosząc wieść o zaręczynach Thayet i Jonathana, a Alanna wyznaje, że wciąż kocha George’a i chce zostać jego żoną. Cykl kończy się tym, że George i Alanna cementują swoje zaręczyny pocałunkiem i ogłaszają je Bazhirom.


Po śmierci pierwszego męża Mary jawnie poślubiła Williama Stafforda, a ujawnienie tego faktu nastąpiło natychmiast po ceremonii ślubnej. Para została zmuszona do pozostania na dworze królewskim, gdzie żyła w nieszczęściu i ubóstwie, nie posiadając żadnych wspólnych dzieci.[sep]W 1512 roku podejmuje się decyzję, że Mary zostanie najpierw wysłana na dwór arcyksiężnej Małgorzaty Austriackiej, a następnie na dwór francuski jako dwórka angielskiej żony Ludwika XII, Marii Tudor. Mimo że ta decyzja pozostawia jej matkę, Elżbietę, w zrujnowaniu, Mary jest zdecydowana zadowolić ojca i podnieść pozycję rodu Boleynów w społeczeństwie. Mary zaczyna kochać swoją panią, królową, a obie tworzą szczególną więź, gdy schorowany Ludwik XII odprawia pozostałe angielskie damy dworu z dworu. Maria Tudor wyznaje, że jej brat, król Henryk VIII, obiecał, że po śmierci Ludwika będzie wolna, by wyjść za mąż za kogo zechce. Opisując kobiety jako piony w rękach męskich pragnień, daje Mary figurę szachową jako stałe przypomnienie o tym; zieloną i białą, co symbolizuje, że obie są jedynie pionami Tudorów. Po śmierci Ludwika XII tron dziedziczy jego bratanek, Franciszek (w którym młoda Mary jest zakochana), a Maria Tudor potajemnie wychodzi za mąż za Charlesa Brandona. Gdy małżeństwo zostaje odkryte przez wściekłego króla Henryka, Thomas Boleyn postanawia odwołać córkę z służby u królowej-wdowy i umieścić ją w domostwie pobożnej królowej Klaudii. Młodsza siostra Mary, Anna, przybywa na francuski dwor dwa lata później, w 1517 roku. Unikając flirtów z René de Brosse, Mary ostatecznie zostaje zaszczuta przez młodzieńca, gdy ten fizycznie okazuje swoje pożądanie. Włoch Leonardo da Vinci, ulubieniec króla, ratuje Mary i radzi jej, by zawsze trzymała oczy szeroko otwarte, jeśli chce przetrwać na dworze. William Stafford, sługa Henryka Tudora, poznaje Mary, ale ona jest całkowicie nieczule i zirytowana jego zachowaniem. Gdy uczucia Franciszka do jego królewskiej metresy, Françoise de Foix, gasną, zaczyna on romans z Mary. Mimo że ona boi się możliwych konsekwencji, jej ojciec zachęca do tych kontaktów. Król traktuje Mary jak własność i handluje nią wśród przyjaciół jak nierządnicą; ona szybko zdaje sobie sprawę, że była głupia, myśląc, że mógłby ją kiedykolwiek pokochać. Kiedy angielski dwór ponownie odwiedza Francję w 1520 roku, William Stafford ostrzega Mary przed pozwoleniem, by król Henryk Tudor uczynił ją swoją metresą, podczas gdy Katarzyna Aragońska i Thomas Boleyn dyskutują o przyszłości Mary w Anglii. Gdy Mary wraca do Anglii, szybko zostaje wydana za mąż za Williama Careya, dżentelmena królewskiej komnaty prywatnej, który zgadza się pozwolić swojej świeżo poślubione żonie zostać metresą króla Anglii. W przeciwieństwie do swojej poprzedniczki, Bessie Blount, Mary potrafi zatrzymać króla przy sobie przez pięć lat. Gdy Mary rodzi chłopca (Henryka Careya) w 1522 roku, tożsamość jego ojca pozostaje nieznana. Jej siostra, Anna, jest kokietkarską, piękną dziewczyną na dworze i przyciąga uwagę króla. Mary zdaje sobie sprawę, że zakochuje się w Williamie Staffordzie, przystojnym mężczyźnie, który widzi i kocha Mary taką, jaką jest naprawdę. Wprowadza się z nim w romans, mimo że nadal ma męża, który jej nie kocha. Gdy jej mąż ginie w letniej epidemii potu, jej potajemny romans z Staffordem trwa nadal. Ostatecznie biorą potajemnie ślub, co pozostaje tajemnicą, dopóki nie zachodzi w ciążę i musi powiedzieć o tym Annie – która była królową od pewnego czasu – oraz królowi. Odsyłają ich, by żyli w posiadłości Stafforda. Żyją tam bardzo szczęśliwie i spokojnie, gdy rodzi się ich dziecko z miłości. Bo choć mógłbym mieć męża wyższego urodzenia, zapewniam was, że nigdy nie znalazłbym takiego, któryby mnie tak kochał. Wolałbym żebrzyć z nim chleb niż być największą królową chrześcijańską.


Narracja powieści nie wykorzystuje formy epistolarniej, pomijając w tekście pocztówki napisane przez fikcyjnych gości hotelowych. Kluczowym elementem fabuły jest incydent z dorosłości głównej bohaterki w Wiedniu oraz jej całkowity brak daru przewidywania przyszłości.[sep]Pierwsze trzy części książki składają się z erotycznych fantazji i historii choroby jednej z pacjentek Zygmunta Freuda w wyobraźni powieściopisarza, które nakładają się na siebie, rozszerzają i stopniowo przekształcają się w niemal normalną narrację. Jednak wówczas historia przybiera inny obrót wraz z wstrząsami stulecia i staje się świadectwem Holokaustu, wstrząsającym i przerażająco autentycznym. Dopiero na końcu powraca element fantastyczny, spajając wcześniejsze motywy w rodzaj błogosławieństwa. Książka rozpoczyna się od długiego poematu, pełnego erotycznych obrazów i niemal niespójnych opisów. Następnie następuje prozaiczna wersja historii, z której dowiadujemy się, że została napisana przez młodą kobietę, średnio utalentowaną śpiewaczkę operową, która zgłasza się do Zygmunda Freuda na analizę, ponieważ cierpi na ostre bóle psychosomatyczne w lewej piersi i macicy. Jej postać i pseudonim Anna G. mogą czerpać z przykładów rzeczywistych studiów przypadków („Człowiek-wilk” Freuda również pojawia się jako postać epizodyczna w powieści), ale powieść jest w istocie fikcją. Thomas pozwala czytelnikowi zajrzeć za kulisy analizy Freuda, a także jego niejednoznacznych uczuć wobec pacjentki. Na kilku etapach Freud jest gotowy rzucić ręce w górę i powiedzieć jej, że nie będzie kontynuować leczenia, ponieważ uważa, że nie jest ona wystarczająco otwarta, aby poczynić jakiekolwiek rzeczywiste postępy. Zawsze jednak ustępuje, ponieważ wyczuwa, że „Lisa” (prawdziwe imię śpiewaczki operowej) ma wystarczająco wiele zalet, by zasługiwać na jego czas. W miarę rozwoju powieści czytelnik dowiaduje się coraz więcej o przeszłości Lisy i o kluczowym incydencie z dzieciństwa (mającym miejsce, gdy ma 3 lata i przebywa na wakacjach z rodzicami w Odessie), który oddalił ją od matki, a w szczególności od ojca. Stanowi to centralny motyw powieści, a także zdolność Lisy przypominającą Kasandrę do widzenia przyszłości poprzez sny i wyobraźnię. Powieść wykorzystuje również formę epistolarną, w której pocztówki od fikcyjnych gości hotelowych są włączone jako część narracji. Podejmowano wiele prób przeniesienia powieści na ekran. Wśród nich były próby Bernarda Bertolucciego z Barbrą Streisand i Davida Lyncha z Isabellą Rossellini, a także Emira Kusturicy i Terrence'a Malicka.


Taduz Lemke daje Billy’emu placek zmieszany z jego krwią, informując go, że klątwa może zostać przeniesiona na osobę, która go zje. Po powrocie do domu Billy odkrywa, że jego żona i córka zjadły wypiek, co skazuje je na śmierć, a on sam postanawia dołączyć do ich losu.[sep]Billy Halleck, arogancki, otyły prawnik z Connecticut, niedawno walczył w wyczerpującej sprawie sądowej, w której oskarżono go o nieumyślne spowodowanie śmierci. Podczas jazdy przez miasto jego żona Heidi odwróciła jego uwagę, dając mu handjob, przez co potrącił starą kobietę należącą do grupy wędrownych Cyganów. Billy zostaje uniewinniony dzięki sędziemu, który jest jego bliskim przyjacielem. Jednak gdy Billy opuszcza sąd, ojciec starszej kobiety, Taduz Lemke, gładzi go po policzku i szepcze mu jedno słowo: „Chudszy”. Słowo to i zachowanie starca przerażają Billy’ego. Od tego momentu Billy szybko traci na wadze; ubytek staje się coraz szybszy i Billy uświadamia sobie, że Lemke go przeklął. Dowiaduje się też, że sędzia, który wydał niesprawiedliwy wyrok, został również przeklęty przez starca – na jego skórze zaczynają pojawiać się łuski. Szef lokalnej policji, który pomógł złagodzić zarzuty przeciwko Billy’emu, zostaje dotknięty przerażającym, skrajnym trądzikiem. Obaj mężczyźni w końcu popełniają samobójstwo. Dzięki pomocy przyjaciela, Richiego „Młota” Ginelliego, byłego klienta i postaci z mafii, wyniszczony i zdesperowany Billy śledzi grupę Cyganów wzdłuż wybrzeża Nowej Anglii na północ, do Maine, gdzie dochodzi do konfrontacji między nim a Lemkem, rozwiązującej kwestię klątwy i krwawego długu Billy’ego. Po tym, jak Richie terroryzuje obóz Cyganów, Lemke zgadza się spotkać z Billym. Lemke przynosi ze sobą placek i dodaje do niego krew z rannej dłoni Billy’ego, mówiąc, że klątwa może zostać przeniesiona na kogoś innego, ale nie zniszczona. Utrata wagi na chwilę się zatrzyma, a potem wznowi, chyba że inna osoba zje placek, co spadnie na nią klątwą i pozwoli Billy’emu odzyskać zdrowie. Lemke błaga Billy’ego, by sam zjadł placek i umarł ze godnością, ale Billy zabiera go do domu, odkrywając po drodze, że Richie został zamordowany przez Cyganów. Zamierza dać placek Heidi, którą obwinia za swoją sytuację; następnego ranka jednak odkrywa, że zjadły z niego zarówno ona, jak i jego córka Linda. Uświadamiając sobie, że obie są teraz skazane, odcina kawałek dla siebie, by dołączyć do nich w śmierci.


Bunt Majatów ratuje wszystkich Kontrin, w tym Raen, i pozwala im zachować kontrolę nad Zasięgiem. Wskutek tych wydarzeń azi nie znikają, a Jim nie otrzymuje nieśmiertelności, lecz dzieli los pozostałych przedstawicieli swojej rasy.[sep]Powieść zaczyna się w majątku rodzinnym w Kethiuy na Cerdin, gdzie klan Sul z rodu Meth-maren zostaje zaatakowany przez rywalizujący klan Ruil przy pomocy Czerwonych i Złotych Majatów. Klan Ruil dąży do przejęcia kontroli nad Niebieskimi Majatami od klanu Sul. Młoda Raen a Sul hant Meth-maren jest jedyną ocalałą i szuka schronienia w pobliskim ulu Niebieskich Majatów. Tam przekonuje Niebieską Królową, by pomogła jej odzyskać kontrolę nad Kethiuy. Niebiescy Wojownicy i ich azi niszczą klan Ruil, ale ul Niebieskich zostaje zdziesiątkowany, a Raen zostaje schwytana i postawiona przed Radą Kontrin. Moth, druga najstarsza Kontrin, chroni Raen przed spiskowcami z Rady dążącymi do jej zniszczenia, a Raen zostaje wygnana z Cerdin. Raen prowadzi dyskretne życie i wędruje z planety na planetę w Zasięgu. Przeżywa kilka prób zamachów, ale nigdy nie rezygnuje z pragnienia zemsty na Radzie Kontrin i tych, którzy zniszczyli jej rodzinę. Po zamordowaniu Najstarszej Rady, Lian, Moth przejmuje kontrolę nad Radą. Obserwuje poczynania Raen, ale nie ingeruje. Ostatnim krokiem Raen jest wejście na pokład betańskiego liniowca pasażerskiego, „Andra's Jewel”, płynącego do Istry, jedynej planety w Zasięgu dostępnej z Zewnątrz. Istra nie ma stałej obecności Kontrin, tylko Betańczyków, którzy utrzymują kontakty z Obcymi oraz Majatami, sprowadzonymi tutaj przez Kontrin setki lat wcześniej. Aby się zabawić podczas długiej podróży „Andra's Jewel”, Raen gra co wieczór w Sej, grę w kości, z okrętowym azi o imieniu Jim. Umawiają się, że na końcu podróży Raen wykupi jego kontrakt, a jeśli Jim okaże się ogólnym zwycięzcą, będzie wolnym człowiekiem, a jeśli przegra, zostanie jej azi. Jim minimalnie przegrywa i służy jej przez resztę historii. Na Istrze Raen i Jim, obecnie jej zastępca, zakorzeniają się na planecie. Ona manipuluje Betańczykami i przejmuje kontrolę nad ich sprawami. Zawiązuje również sojusz z lokalnym ulem Niebieskich Majatów. Ale ule Majatów są niepokoje i wkrótce zwracają się przeciwko sobie. Niebieska, Zielona i Czerwona Królowa giną, a ocalała Złota Królowa jednoczy wszystkie ule pod swoim przywództwem. Bunt uli rozprzestrzenia się na wszystkie planety Zasięgu i wszyscy Kontrin giną, z wyjątkiem Raen, która teraz żyje z Majatami na Istrze. Gdy Kompania Kontrin przestaje sprawować kontrolę, Betańczycy przejmują władzę nad Zasięgiem. Wszyscy azi znikają, samoniszcząc się po osiągnięciu maksymalnego wieku 40 lat, a nie tworzy się nowych azi. Jim jednak, na prośbę Raen, otrzymuje nieśmiertelność od Majatów i żyje z nią w Złotym Ul.


Kręgosłup Światowego Węża tworzy wszystkie łańcuchy górskie na Ziemi, w tym Andy oraz Himalaje. Potężne stworzenie ostatecznie zjada własny ogon wraz ze wszystkim, co na nim żyje.[sep]Czarodziej, którego prawdziwe imię jest nieznane i niewymawialne, to potężny czarownik mający ponad 200 lat. Obserwuje, że gdy zbyt długo przebywa w jednym miejscu, jego moce słabną i powracają dopiero po opuszczeniu tego miejsca. Eksperymenty prowadzą go do skonstruowania aparatu (znanego obecnie jako Koło Czarodzieja), składającego się z metalowego dysku zaklętego tak, by kręcił się w nieskończoność. Zaklęcie ostatecznie zużywa całą manę w okolicy, powodując lokalną awarię wszelkiej magii. Czarodziej uświadamia sobie, że magia jest zasilana przez zasoby nieodnawialne, co wywołałoby wielki niepokój wśród magów, ponieważ to dzięki magii narody egzekwowały swoją wolę zarówno wewnątrz kraju, jak i za granicą. Powszechne osłabienie mocy magicznych w „The Magic Goes Away” doprowadziło do poszukiwań ze strony najpotężniejszych magów tamtych czasów nowego źródła magii (Księżyca), co z kolei zaowocowało wydarzeniami opisanymi w książce. Ostatecznie odkryto (w „The Magic May Return”), że manę pierwotnie przywiewało na Ziemię i inne ciała układu słonecznego wiatrem słonecznym, powoli uzupełniając jej zapasy. Jednak w pewnym momencie w „odległej” przeszłości (kilka tysięcy lat temu) bóg stworzył niewidzialną tarczę między Ziemią a Słońcem, która przechwytywała słoneczną manę i spowodowała ostateczny upadek magii na Ziemi. W uniwersum magii Nivena żyją tradycyjne fantastyczne stworzenia, ale gdy pozbawione są many, degenerują się do zwykłych zwierząt. Na przykład jednorożec staje się zwykłym koniem.

* Czarodziej – Jeden z najwybitniejszych magów na świecie. Opracował prosty eksperyment wyjaśniający, dlaczego moc maga zanika z czasem – urządzenie zwane Kołem Czarodzieja.
* Kulaw – Uczeń Czarodzieja. Indianin nazwany tak z powodu deformacji stopy, którą mógł wyleczyć dawno temu, ale kosztowałoby go to połowę jego mocy.
* Wavyhill – Pierwszy Nekromanta. Wykorzystując manę inherentną w morderstwie, wynalazł nekromancję. Jego imię pochodzi od zwyczaju budowania domów pod magicznie podtrzymywanymi nawisami; gdy lokalna mana zostaje wyczerpana w trakcie bitwy, stok góry się osuwa, więząc wroga i jednocześnie usuwając dowody.
* Orolandes – Grecki żołnierz, ocalały z zatonięcia Atlantydy.
* Mirandee – Potężna czarownica, była kochanka Czarodzieja.
* Aran – Wilkołak, który pomógł Czarodziejowi pokonać nekromantę Wavyhilla.
* Roze Kattee – Bóg Miłości i Szaleństwa. Jego moc polega na odbieraniu miłości lub szaleństwa. Wrogowie berzerkerzy nagle odzyskują zmysły, ci, którzy nie czczą Roze Kattee, nigdy nie znajdują partnerów itp.
* Światowy Wąż – Jego kręgosłup tworzy wszystkie łańcuchy górskie świata: Andy, Himalaje, Góry Skaliste itp. Zjada własny ogon wraz ze wszystkim, co na nim żyje.
* Yangin-Atep – Bóg ognia.
* Kojot, Loki itd. – Bóg psot dla wielu kultur.
* Zoosh – Niegdyś potężny patriarcha.
* Leworęczny Koliber – Mezoamerykański bóg (Huitzilopochtli).


W 1995 roku organizacja Partners in Health rozszerzyła swoją działalność na Peru, aby walczyć z gruźlicą lekooporną po śmierci przyjaciela Paula Farmera. Pięć lat później grupa otrzymała grant w wysokości 45 milionów dolarów na kontynuację walki z tą chorobą w Limie.[sep]Książka jest napisana z perspektywy autora Tracy'ego Kiddera. Jej akcja rozgrywa się głównie na Haiti i w Bostonie, w stanie Massachusetts. Kidder po raz pierwszy spotkał swojego bohatera, dr. Paula Farmera, na Haiti w 1994 roku. W tamtym czasie Kidder zbierał materiały do reportażu o amerykańskich żołnierzach wysłanych w celu przywrócenia demokratycznie wybranego rządu Haiti, na czele z prezydentem Jean-Bertrandem Aristide'em. Kidder ponownie spotkał Farmera podczas lotu powrotnego z Haiti do Miami na Florydzie i zaczął poznawać fragmenty życia Farmera. Farmer urodził się w Massachusetts i dorastał jako jedno z sześciorga dzieci w ubogiej rodzinie na Florydzie, po czym studiował na Duke i Harvardzie, gdzie uzyskał stopnie lekarza medycyny i doktora. Reszta książki szczegółowo opisuje inspirujące życie i osiągnięcia Farmera, w tym jego pracę z organizacją Partners in Health, zajmującą się zdrowiem i sprawiedliwością społeczną, szczególnie na Haiti, w Peru i w Rosji. Kidder opisuje Paula Farmera w następujący sposób: „I zostałem przyciągnięty przez tego samego człowieka. Pracował w nadzwyczajnych godzinach. W rzeczywistości nie sądzę, by spał więcej niż godzinę lub dwie w większość nocy. Oto człowiek, który wydawał się praktykować więcej, niż głosił, który wydawał się żyć, tak bardzo jak to tylko możliwe dla człowieka, bez obłudy. Człowiek wymagający, taki, na którego przykładzie możesz czuć się zirytowany, czując, że nigdy nie zrobiłeś niczego tak ważnego, a jednak w jego obecności tego rodzaju uczucia miały tendencję do zanikania. W przeszłości, kiedy wyobrażałem sobie osobę z takimi kwalifikacjami jak on, wyobrażałem sobie kogoś ponurego i samozwańczo moralnego, ale on był bardzo przyjazny, bezceremonialny i całkiem zabawny. Wydawał się kimś, kogo chciałbym poznać, i myślałem, że jeśli dobrze wykonam swoją pracę, czytelnik też tak poczuje”. Książka jest przede wszystkim dziełem biograficznym podzielonym na pięć części. CZĘŚĆ I: Doktè Paul Przedstawia pracę Farmera w Brigham w Bostonie, w stanie Massachusetts, oraz w Zanmi Lasante założonym przez PIH w Cange na Haiti. CZĘŚĆ II: Blachowe dachy Cange Opisuje pochodzenie rodzinne Farmera i przedstawia relacje o Farmerze ze źródeł mu bliskich. Poświęcenie Farmera dla PIH doprowadziło do zerwania jego zaręczyn z Ophelią Dahl, córką słynnego pisarza Roalda Dahla i aktorki Patricii Neal. Oboje jednak pozostali bliskimi zaufanymi przyjaciółmi, a Ophelia kontynuowała pracę dla organizacji PIH. CZĘŚĆ III: Médicos Aventureros W 1995 roku gruźlica lekooporna (MDR-TB) odebrała życie bliskiemu przyjacielowi znanym jako ojciec Jack, w Limie w Peru. Współzałożyciel PIH, dr Jim Kim, przekonuje Farmera do rozszerzenia działalności PIH na Peru, gdzie walczą z rygorystycznymi wytycznymi programu DOTS, opracowanego przez Światową Organizację Zdrowia, w dużej mierze dzięki finansowemu wsparciu amerykańskiego dobroczyńcy, Toma White'a. CZĘŚĆ IV: Lekki miesiąc podróży Śledzi Farmera z Haiti na Kubę, do Paryża we Francji, Rosji i innych lokalizacji w jego misji leczenia chorób zakaźnych. CZĘŚĆ V: O dla P W 2000 roku PIH otrzymuje wiadomość o przyznaniu grantu w wysokości 45 milionów dolarów na walkę z gruźlicą lekooporną w Limie w Peru wraz z innymi organizacjami. „O dla P” odnosi się do wyrażenia używanego wewnątrz PIH, które jest skróconą formą powiedzenia „preferencyjna opcja na rzecz ubogich”.


Will zaczyna spotykać się z piętnastoletnią Ellie McRae, a Marcus zaprzyjaźnia się z samotną matką o imieniu Rachel. W rezultacie obaj bohaterowie nie dojrzewają, co prowadzi do rezygnacji Willa z małżeństwa oraz braku zdolności Marcusa do obrony samego siebie.[sep]Powieść opowiada o Willu Freemanie, 36-letnim kawalerze, oraz Marcusie, nieśmiałym, prześladowanym 12-latku, który mieszka sam ze swoją matką, mającą skłonności samobójcze, Fioną. Will, który nigdy nie musiał pracować dzięki tantiemom od świątecznego przeboju swojego ojca, „Santa's Super Sleigh”, ma dużo wolnego czasu, który spędza na paleniu, oglądaniu telewizji, słuchaniu płyt i poszukiwaniu tymczasowego towarzystwa kobiet. Po miłej relacji z samotną matką, Angie, Will wpada na pomysł uczestniczenia w grupie dla samotnych rodziców jako nowy sposób na podrywanie kobiet. W tym celu wymyśla dwuletniego syna o imieniu Ned. To właśnie dzięki jednym z takich spotkań dla samotnych rodziców poznaje Marcusa. Mimo że ich relacja jest na początku nieco napięta, ostatecznie udaje im się nawiązać prawdziwą przyjaźń. Will pomaga Marcusowi odnaleźć się w nowoczesnym świecie, zabierając go na zakupy, kupując mu buty i wprowadzając w świat muzyki Nirvany. Przyjaźń Marcusa i Willa kwitnie w miarę rozwoju fabuły, nawet po tym, jak Marcus i Fiona odkrywają kłamstwo Willa o posiadaniu dziecka. Marcus zostaje „adoptowany” przez Ellie McRae, twardą, zmienną nastrojami 15-latkę, która nieustannie ma kłopoty w szkole, ponieważ upiera się, by nosić sweter Kurta Cobaina. Spędza też trochę czasu ze swoim ojcem Clivem, który odwiedza Marcusa i Fionę na święta Bożego Narodzenia wraz ze swoją nową dziewczyną Lindsey i jej matką. Tymczasem Will zaczyna spotykać się z samotną matką o imieniu Rachel, której syn Alistair jest w podobnym wieku co Marcus. W końcu Marcus wychodzi ze swojej skorupy i uczy się bronić samego siebie. Will wreszcie dojrzewa i ostatecznie chce ożenić się z Rachel. W ten sposób zarówno Will, jak i Marcus zaczynają żyć w sposób odpowiedni dla swojego wieku. Akcja toczy się w latach 1993 i 1994 w Londynie. Tytuł nawiązuje do piosenki „About a Girl” zespołu Nirvana, który pojawia się w książce, oraz do hołdu Patti Smith dla Kurta Cobaina, „About a Boy”.


Matka Teddy’ego wyznaje Emily, że podmieniła list miłosny jej syna na wycinek z gazety. Emily postanawia nie zdradzać Teddy’emu prawdy o tej manipulacji, ciesząc się z faktu, że on ją kiedyś kochał.[sep]Emily Starr i Teddy Kent są przyjaciółmi od dzieciństwa, a gdy Teddy ma wyjechać, by kontynuować edukację artystyczną, Emily wierzy, że ich przyjaźń przeradza się w coś więcej. W ostatnią noc w domu przysięgają myśleć o sobie, gdy zobaczą Wegę, gwiazdę w gwiazdozbiorze Lutni. Gdy Emily rozwija się jako pisarka i uczy radzić sobie z samotnością spowodowaną wyjazdem najbliższych przyjaciół, życie w Nowym Księżycu ulega zmianie. Pan Carpenter, najbardziej szczery krytyk i ulubiony nauczyciel Emily, umiera (ostrzegając Emily, nawet na łożu śmierci: „Strzeż się --- kursywy”). Emily zbliża się do Deana Priesta, mimo że obawia się, iż on pragnie miłości, podczas gdy ona może zaoferować mu tylko przyjaźń. Najgorsze jest to, że Emily i Teddy się oddalają, gdy on koncentruje się na budowie kariery, a ona ukrywa swoje uczucia za zasłoną dumy. Rozczarowana nieudanym romansem, Emily rzuca się w wir pracy i pisze powieść „Sprzedawca Marzeń”. Kilku wydawców ją odrzuca, więc poddaje ją do oceny Deana Priesta, jedynej osoby, która – jej zdaniem – jest w stanie dać jej szczery komentarz. Dean kłamie Emily, mówiąc, że książka jest „ładna i krucha”. W żalu Emily spala rękopis, a potem, oszalała z powodu tego, co zrobiła, wybiega z domu, potykając się na schodach i straszliwie raniąc stopę nożycami. Uraz i późniejsze zakażenie krwi zagrażają życiu Emily. Dean pociesza ją podczas długiego powrotu do zdrowia, a ona zaczyna polegać na jego towarzystwie. Odzyskuje zdrowie, ale traci chęć do pisania. Ostatecznie postanawia wyjść za mąż za Deana. Ich zaręczyny są mieszanką szczęścia i – dla Emily – uczucia uwięzienia. Najszczęśliwsze chwile Emily przeżywa podczas urządzania Domu Rozczarowania, który Emily zawsze kochała. Pewnej nocy po ukończeniu domu Emily czuje nieodpartą potrzebę pójścia tam i przeżywa doświadczenie poza ciałem, w którym ratuje Teddy’ego przed płynięciem na statku Flavian. Emily uświadamia sobie, że kocha Teddy’ego. Zrywa zaręczyny, ale opłakuje utratę przyjaźni Deana. Przed wyjazdem Dean mówi jej, że uważał jej książkę za dobrą, ale był zazdrosny o to, że posiada coś, co nie jest z nim związane. Choć Emily jest zrozpaczona tą prawdą, ponieważ nigdy nie odzyska swojej książki, jej wiara w własny talent zostaje przywrócona. Po zerwaniu zaręczyn Emily odzyskuje zdolność do pisania i przeżywa jeden złoty lat, podczas którego ona i Teddy niemal wyznają sobie miłość. Nieporozumienia i duma Emily trzymają ich na dystans, a Teddy wyjeżdża bez pożegnania, zostawiając jej tylko wycinek z gazety. Emily przechodzi kolejną serię komicznych zalotów i pisze powieść, by rozbawić ciotkę Elżbietę, gdy ta leży w łóżku. Jej powieść zostaje ostatecznie opublikowana, ale radość z publikacji zostaje zniszczona, gdy słyszy, że Teddy zaręczył się z jej najlepszą przyjaciółką, Ilse Burnley. Zaręczyny powodują powstanie dziwnej przyjaźni między Emily a panią Kent, zazdrosną matką Teddy’ego, co w końcu prowadzi do wyznania pani Kent, że podmieniła list, w którym Teddy wyznawał Emily miłość, na wycinek z gazety. Emily mówi, że Teddy nigdy nie może się o tym dowiedzieć, ale cieszy się z wiedzy, że ją kiedyś kochał. Nadchodzi dzień ślubu Ilse i Teddy’ego. Tuż przed ceremonią Ilse dowiaduje się o bliskiej śmierci ich starego przyjaciela Perry’ego Millera. Ilse ucieka, wyznaje Perry’emu miłość i zostawia Teddy’ego złego i zawstydzonego. Ilse, zgodnie ze swoim zwyczajem, śmieje się z tej sytuacji i ostatecznie wychodzi za mąż za Perry’ego. Mijają lata, podczas których Emily nie słyszy o Teddy’m, aż nagle niespodziewanie słyszy jego dawne przywołanie. Idzie do niego, a lata nieporozumień i dumy zostają zmazane jednym spojrzeniem. Dean, słysząc o ich zaręczynach, ofiarowuje Dom Rozczarowania Emily i Teddy’emu i obiecuje swoją przyszłą przyjaźń.


Grayson odrzuca układ z Iluzjonistą, ujawniając szczegóły innych projektów Cerberusa. Iluzjonista wściekle odmawia współpracy, a Kahlee i Lemm postanawiają ścigać Graysona.[sep]Akcja powieści rozgrywa się krótko po ataku Żniwiarza Suwerena i jego sojuszników, Sarena oraz gethów. Iluzjonista, lider radykalnej, ksenofobicznej organizacji znanej jako Cerberus, obserwuje wydarzenia, planując kolejny ruch swojej organizacji. Jeden z jego długoletnich podwładnych, Paul Grayson, to mający problemy narkoman, któremu powierzono zadanie wychowania dziewczynki o ogromnym potencjale biotycznym, Gillian. Autystyczna dziewczynka jest obecnie uczestniczką Projektu Wniebowstąpienia, inicjatywy mającej na celu rozwijanie zdolności biotycznych u ludzi. Grayson, mimo że darzy swoją przybraną córkę dużym uczuciem, pełni obecnie rolę łącznika między Cerberusem a ich człowiekiem wewnątrz Projektu Wniebowstąpienia, doktorem Jiro. Ich misją polega na podawaniu Gillian leków wzmacniających biotykę od Cerberusa i ocenie ich skuteczności.

Tymczasem inny agent Cerberusa, Pel, przebywa na misji w odległym systemie Omega, nominalnej stolicy systemów Terminus, aby zdobyć aktualną pozycję i kody dostępu do Floty Migracyjnej Quarian oraz nawiązać kontakt z wygnańcem o imieniu Golo. Jak się okazuje, Golo nie jest w stanie dostarczyć niezbędnych danych, ale zapewnia Pela, że wie, jak je zdobyć. Wabidruje zespół zwiadowców Quarian w pułapkę, a Pelowi udaje się wziąć jeńca. Jednak podczas zasadzki Quarian zostaje zainfekowany wirusem i wpada w delirium, co uniemożliwia jego przesłuchanie.

Wracając do Projektu Wniebowstąpienia, Gillian, której Jiro podał nowy lek, przeżywa wybuch biotyczny po wyśmianiu przez innego ucznia. Zostaje umieszczona w szpitalu w celu obserwacji, co utrudnia Jiro podanie kolejnej dawki nowego leku, zgodnie z instrukcjami Cerberusa. W desperackim kroku zabiera ją na spacer do Atrium stacji, gdzie wstrzykuje lek, co nieoczekiwanie wywołuje drgawki. Tymczasem Kahlee Sanders, pracownica Projektu Wniebowstąpienia, oraz szef ochrony Hendel Mitra, który jest również biotyką, łączą fakty i dochodzą do wniosku, że Jiro jest kimś więcej, niż się przedstawiał. Po intuicyjnym biegu do Atrium Hendel zostaje ogłuszony przez Jiro, a ten z kolei zostaje obezwładniony przez Kahlee.

Grayson zostaje poinformowany przez personel Projektu Wniebowstąpienia, że jego córka przeżyła próbę zamachu ze strony agenta Cerberusa. Grayson otrzymuje rozkaz wycofania Gillian z Projektu Wniebowstąpienia, zanim Jiro ujawni cały spisek. Gdy Kahlee sugeruje, że ona i Hendel towarzyszą mu, Grayson się zgadza, spodziewając się, że Pel, jego były partner, łatwo się ich pozbyje. Jednak Pel bierze wszystkich do niewoli, w tym Graysona, wyjaśniając, że zdecydował się opuścić Cerberus w zamian za obietnicę bogactwa. Zbieracze, tajemnicza rasa obcych żyjąca poza znaną przestrzenią kosmiczną, ustanowili nagrodę za ludzkich biotyków, a Pel planuje sprzedać im Gillian i Hendela.

Lemm, Quarian odbywający pielgrzymkę, odkrywa, że statek zwiadowczy zniknął i zamierza go odnaleźć, wykorzystując te informacje do zakończenia swojej pielgrzymki. Początkowo podejrzewa niesławnego Golo, ale wygnańcy Quarian odwracają uwagę Lemma na Pela. Dostarcza Lemmowi plany kryjówki Pela i uczy go podstawowych zasad ataku, ale jednocześnie informuje Pela, kiedy atak ma nastąpić. Lemm zaskakuje Pela, atakując dzień wcześniej i ratując Hendla, Gillian i Kahlee. Kahlee jest bardzo zaskoczona, gdy Quarian ją rozpoznaje. Po ucieczce z magazynu Pela, kradnąc prom Graysona i ustalając kurs na Flotę Migracyjną, Lemm wyjaśnia Kahlee, że jest uważana za eksperta od sztucznej inteligencji dzięki współpracy z doktorem Shu Qianem – który odkrył Suwerena i doprowadził Sarena do niego – i chciałby, aby stała się jego darem pielgrzymkowym.

Grayson, który został na miejscu, udaje się uciec i zabić Pela na dachu magazynu w trakcie wymiany ognia między jego gangiem a uciekinierami. Później znajduje schwytanego Quariana, który oszalał i teraz tylko bełkocze kody dostępu do Floty Migracyjnej. Grayson informuje Iluzjonistę o zdradzie Pela, a ten dochodzi do wniosku, że Kahlee i inni zmierzają w stronę Floty Migracyjnej. Iluzjonista chce wykluczyć Graysona z misji odzyskania Gillian ze względu na jego emocjonalne zaangażowanie, ale Grayson grozi, że nie ujawni kodów dostępu, chyba że zostanie włączony do akcji.

Po dotarciu do Floty Migracyjnej Kahlee wyraża swoją opinię na temat ataku Suwerena na Cytadelę i jego wpływu na gethy. Dla niej wydaje się to nieistotne, ale jest to wyraźnie ważny czynnik przy decydowaniu, czy Quarianie rozpoczną ryzykowne misje badawcze. Admirałstwo wysuwa hipotezę, że mogą być w stanie wykorzystać Żniwiarzy do wpływania na gethy i odzyskania swojej ojczystej planety. Tymczasem Gillian spędza dużo czasu z Hendlem, Kahlee i Lemmem, a w coraz bardziej znajomym otoczeniu promu Graysona staje się bardziej otwarta i szczęśliwa.

Grayson wraz z dwoma oddziałami komandosów Cerberusa i Golem atakuje statek Quarian. Żołnierze Cerberusa mają przewagę w walce, ale wycofują się po tym, jak Gillian, poinformowana przez Kahlee, by ukryć się na górnych pokładach statku, wraca do promu w poszukiwaniu pocieszenia. Grayson, rozkazany przez Golo, by pozostać w promie ze względu na emocjonalne zaangażowanie, jest witany przez Gillian – która zawsze reagowała alergicznie na dotyk – uściskiem. Grayson informuje ją, że wychodzą, ale gdy ona odmawia, mówiąc, że nie odejdzie bez przyjaciół, zmuszony jest użyć ogłuszacza i kładzie ją do łóżka.

Kahlee, która nie znalazła Gillian na górnych pokładach, domyśla się, że poszła do promu. Konfrontuje się z Graysonem, ale zostaje powalona przez powracającego Golo. Kahlee, ciągle kopana przez Golo, opisuje, jak o wiele lepiej czuła się Gillian po ucieczce spod opieki Cerberusa. Grayson zmienia zdanie, przypominając sobie uścisk Gillian i to, jak nazywała Kahlee, Hendla i Lemma swoimi przyjaciółmi. Namawia Golo do uruchomienia silników i zabija go. Atak na statek Quarian okazuje się decydującym czynnikiem w wysłaniu misji w celu znalezienia nadających się do zamieszkania światów lub statków podobnych do Suwerena, aby wypędzić gethy z ojczystej planety Quarian.

Podczas transportu na terytorium Sojuszu Graysonowi udaje się obezwładnić Kahlee i Lemma i uciec. Wierząc, że Grayson nie będzie już im przeszkadzał, Kahlee i Lemm decydują się nie go ścigać. Kahlee wraca do Projektu Wniebowstąpienia, podczas gdy Gillian, Hendel i Lemm wsiadają na statek badawczy Quarian. Grayson kontaktuje się z Iluzjonistą, przyznaje, że prędzej czy później zostanie schwytany i zabity przez Cerberus, ale handluje swoim milczeniem o innych projektach Cerberusa za bezpieczeństwo Kahlee. Iluzjonista niechętnie się zgadza, pozostając wściekły z powodu swojej porażki.