Skarżący urodził się w 1963 roku i mieszka w Moskwie. Szczyt UE-Rosja był zaplanowany na 17 i 18 maja 2007 roku i miał odbyć się w Samarze. 18 maja 2007 r. skarżący podróżował do Samary, aby wziąć udział w opozycyjnym wiecu „Marsz Niezgody”, który został zorganizowany na czas szczytu. Towarzyszyło mu kilku aktywistów, którzy również podróżowali na wiec. O godzinie 8.30 skarżący i jego towarzysze przybyli do Terminalu 1 lotniska Szeremietiewo w Moskwie i próbowali odprawić się na lot do Samary (lot nr SU0697). Strony przedstawiły różne wersje wydarzeń dotyczących tego, co wydarzyło się później. Każda wersja jest opisana poniżej. Skarżący twierdzi, że gdy okazał paszport do sprawdzenia tożsamości, funkcjonariusz policji A. zajął paszport i bilet. Skarżący został zmuszony do opuszczenia strefy odprawy i podążania za funkcjonariuszem A. Został doprowadzony do biura policji na drugim piętrze lotniska. Pięć innych osób z jego grupy zostało w ten sam sposób odprowadzonych z hali odpraw. O godzinie 11.20 skarżący i pięciu innych zostało poinstruowanych, aby pozostali na drugim piętrze lotniska, i poinformowano ich, że będą musieli zostać przesłuchani w sprawie tego, jak zakupili swoje rzekomo podrobione bilety. O godzinie 12.20 dyżurny funkcjonariusz policji z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Wydział Karny), kapitan N., przesłuchał skarżącego w sprawie miejsca zakupu biletu. Skarżący odpowiedział, że jego bilet został zakupiony legalnie i odmówił dalszych wyjaśnień, powołując się na swoje konstytucyjne prawo do milczenia. Podtrzymuje, że miał zakaz opuszczania biura i że został powstrzymany przed opuszczeniem biura policji przez uzbrojonego policjanta strzegącego wejścia. Skarżący przebywał na posterunku policji do godziny 13.30. Skarżący złożył trzy dokumenty na poparcie swojej wersji wydarzeń. Pierwszym jest kopia protokołu przeszukania i konfiskaty sporządzonego przez kapitana N. Protokół stwierdza, że skarżący został poddany przeszukaniu, a jego bilet lotniczy został skonfiskowany, zgodnie z art. 21.1, 27.7 i 27.10 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych (patrz odpowiednie prawo krajowe w punktach 25 i 26 poniżej). Na dole protokołu skarżący napisał, że wyjaśniono mu, że przeszukanie i zajęcie mogą być odwołane do wyższej władzy, oraz że, chociaż protokół został mu wręczony o godzinie 13.00, rzeczywiste zajęcie biletu przez funkcjonariusza A. miało miejsce o godzinie 8.30 przy stanowisku odprawy. Drugim jest oświadczenie (wyjaśnienie), wypełnione przez kapitana N. W nim zapisuje, że zaczął wypełniać oświadczenie o godzinie 12.40 i zakończył o godzinie 12.50 oraz że, gdy został zapytany, skarżący odmówił złożenia wyjaśnień dotyczących biletu. Na oświadczeniu skarżący napisał, że bilet został uzyskany legalnie i że, powołując się na art. 51 Konstytucji (prawo do odmowy składania zeznań przeciwko sobie), odmówił dalszych wyjaśnień, ponieważ został zatrzymany nielegalnie w hali odlotów bez wyjaśnienia. Napisał również, że od godziny 8.30 do 12.50 był pozbawiony wolności poruszania się i że do tego czasu nie otrzymał żadnych dokumentów. Trzecim jest odręczne oświadczenie złożone przez skarżącego i pięciu innych osób podczas pobytu na lotnisku. Oświadczenie brzmi:
„My, niżej podpisani, oświadczamy, że dzisiaj, 18 maja 2007 r., na lotnisku Szeremietiewo [terminal] 1 zostaliśmy powstrzymani przed wzięciem udziału w locie 813 do Samary, ponieważ [funkcjonariusz A.] zajął nasze bilety przy stanowisku odprawy.
Obecnie przebywamy w budynku lotniska pod nadzorem funkcjonariuszy policji, a nasze paszporty zostały zajęte.
O godzinie 11.20 funkcjonariusze policji [A.], [C.] i [S.] kategorycznie zabronili nam opuszczenia drugiego piętra lotniska.
Jednocześnie wskazali, że musimy złożyć wyjaśnienia funkcjonariuszom policji, ponieważ niektóre bilety były rzekomo podrobione.
Na godzinę 12.20 nadal jesteśmy zatrzymani w hali lotniska bez dostarczenia nam jakichkolwiek dokumentów.
(podpisy)”
Rząd przedstawił, że 17 maja 2007 r. oddział lotniska Szeremietiewo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych otrzymał informacje o sprzedaży podrobionych biletów na lot Moskwa-Samara z 18 maja. 18 maja 2007 r. funkcjonariusze z oddziału, działając na podstawie tych informacji, byli obecni przy odprawie i sprawdzali bilety wszystkich pasażerów na ten lot. W trakcie kontroli znaleziono dwadzieścia biletów noszących ślady fałszerstwa: miały ślady zużycia, a formularze, na których wydrukowano bilety, budziły wątpliwości. Te bilety zostały skonfiskowane, a pasażerowie, którzy je okazali, nie zostali wpuszczeni na pokład. Bilety zostały następnie wysłane do ekspertyzy sądowej, która wykazała trzynaście biletów ze śladami dopisków na oryginalnym tekście. W odniesieniu do zarzutów skarżącego Rząd zauważył, że z ich dokumentacji wynika, że jego bilet na lot został zajęty, ale nie ma zapisu o zajęciu jego paszportu. Gdyby tak było, skarżący mógłby złożyć pisemną uwagę w tej sprawie w protokole przeszukania sporządzonym przez policję, ale tego nie zrobił. Zgodnie z art. 11 Ustawy o policji (patrz punkt 24 poniżej) policja miała prawo żądać od skarżącego wyjaśnień dotyczących biletu, a on został poproszony o ich złożenie. Zarzut skarżącego, że był przesłuchiwany od godziny 8.30 do 13.30, nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji policji. Skarżący złożył skargę do Moskiewskiej Prokuratury Transportowej na nielegalne zatrzymanie przez policję i żądał pociągnięcia odpowiedzialnych osób do odpowiedzialności karnej. 28 czerwca 2007 r. prokuratura zdecydowała o nie wszczynaniu postępowania karnego przeciwko policjantom. Decyzja stwierdzała, w zakresie istotnym, następujące rzeczy:
„... 18 maja 2007 r. [policja] wspólnie z służbą bezpieczeństwa lotniska Szeremietiewo przeprowadziła kontrolę pasażerów odlatujących lotem nr 813, Moskwa – Samara. Podczas kontroli [oni] odkryli trzynaście biletów lotniczych ze śladami fałszerstwa, które zostały zajęte. Później [policja] przeprowadziła dochodzenie zgodnie z art. 144-145 Kodeksu Postępowania Karnego.
Podczas przesłuchania [funkcjonariusz A.] zeznał, że 17 maja 2007 r. o godzinie 18.00 otrzymał informacje operacyjne, że niektóre podrobione bilety zostały sprzedane na lot Moskwa-Samara odlatujący 18 maja 2007 r. [...]
18 maja 2007 r. zweryfikował tę informację, sprawdzając bilety wszystkich pasażerów [...] na ten lot.
...Trzynaście biletów lotniczych miało ślady fałszerstwa, takie jak ślady otarcia, a także formularze biletowe użyte do drukowania biletów były podejrzane.
[Policja] zajęła bilety i usunęła pasażerów z lotu. [A.] napisał raport dotyczący tych faktów ... po tym materiały zostały wysłane do [jednostki policji na Szeremietiewie].
Podczas przesłuchania szef Zespołu Operacyjno-Poszukiwawczego Wydziału Lotniczego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, [S.], zeznał, że 18 maja 2007 r., z okazji głośnego szczytu w Samarze, policjanci Wydziału Lotniczego moskiewskiego oddziału Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, wraz z podległymi jednostkami na lotniskach w obwodzie moskiewskim, przeprowadzili czynności operacyjno-poszukiwawcze w celu zidentyfikowania osób o charakterze ekstremistycznym zamierzających zorganizować masowe zamieszki.
W związku z tym policja przeprowadziła kontrole osób odlatujących do Samary. 18 maja 2007 r. [S.], wspólnie z [funkcjonariuszem operacyjnym A.B.], przybył na lotnisko Szeremietiewo, gdzie o godzinie 7.30 rozpoczęła się odprawa do lotu nr 813 Moskwa – Samara. Wspólnie z [służbą kontroli bezpieczeństwa lotniska] sprawdzili wszystkich pasażerów, co obejmowało prześwietlanie ich bagażu za pomocą specjalistycznego sprzętu i sprawdzanie ich dokumentów. Podczas kontroli niektórzy [funkcjonariusze] zauważyli, że bilety niektórych pasażerów miały dodatkowe niestandardowe wpisy, a po sprawdzeniu te bilety budziły wątpliwości co do ich autentyczności. Z tego powodu trzynaście podejrzewanych o podrobienie biletów zostało zajętych, a pasażerowie zostali przesłuchani w okolicznościach ich zakupu. Ponadto kilku pasażerów zdecydowało się nie lecieć, nie wyjaśniając dlaczego. Tego samego dnia przeprowadzono podobne kontrole dla innych lotów do Samary.
...
[Dyrektor sprzedaży linii lotniczych] potwierdził, że bilety zostały wydane i sprzedane [w normalny sposób].
...
Ekspertyza dwudziestu zajętych biletów ... ujawniła, że siedem biletów nie miało korekt oryginalnej treści. W przypadku trzynastu biletów ekspertyza ujawniła, że dodatkowy tekst został naniesiony na oryginalny tekst w polach „numer lotu” i „godzina”.
W związku z tym dochodzenie ustaliło, że [policjanci] działali w ramach swoich uprawnień i z wystarczającymi podstawami przy zajmowaniu biletów pasażerów lotu nr 813 Moskwa – Samara.
...
Orzeczono: 1. Odmówić wszczęcia postępowania karnego na skutek skargi na popełnienie przestępstw [nadużycia uprawnień] i [przekroczenia uprawnień służbowych] przez [jedenastu zaangażowanych policjantów] z powodu braku znamion czynu.”
Skarżący zaskarżył tę decyzję przed sądem zgodnie z procedurą określoną w art. 125 Kodeksu Postępowania Karnego. Wniósł o uznanie decyzji o umorzeniu postępowania karnego za niezgodną z prawem i o nakazanie prokuraturze usunięcia braków w niej. 20 lipca 2007 r. Sąd Rejonowy Goliwiński w Moskwie rozpatrzył i oddalił odwołanie skarżącego. Sąd zauważył, że skarżący skarżył się do prokuratury na swoje pięciogodzinne zatrzymanie i zajęcie biletu do Samary. Sąd zauważył również, że skarżący kwestionował odmowę prokuratury wszczęcia postępowania karnego, twierdząc, między innymi, że policja nielegalnie ograniczyła jego wolność i naruszyła jego prawo do wolności wyrażania opinii i wolności zgromadzeń. Sąd zauważył również, że skarżący twierdził, że został pozbawiony praw konstytucyjnych przez prokuraturę. Sąd uznał, że prokuratura podjęła decyzję zgodnie z procedurą przewidzianą przez prawo i pozostała w ramach swoich kompetencji, czyniąc to. Sąd podtrzymał ustalenie, że żadne przestępstwo nie może być przypisane wspomnianym funkcjonariuszom policji. Sąd uznał zarzuty skarżącego dotyczące nielegalności zajęcia biletu za nieuzasadnione, stwierdzając, że zajęcie zostało przeprowadzone zgodnie z art. 27.7 i 27.10 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych (patrz punkt 26 poniżej). Sąd stwierdził dalej, że skarżący został doprowadzony do pomieszczeń policji na lotnisku w celu złożenia wyjaśnień dotyczących zakupu biletu. Nie został „izolowany” na posterunku policji. W związku z tym nie było podstaw do stosowania trzeciogodzinnego limitu czasu dla zastosowania środków zapobiegawczych w sprawach o wykroczenia administracyjne (jak przewiduje Kodeks Wykroczeń Administracyjnych) ani do sporządzenia protokołu o zatrzymaniu. Sąd uznał, że decyzja prokuratury była legalna i uzasadniona. Skarżący wniósł apelację kasacyjną od tej decyzji. Twierdził, że środki zastosowane wobec niego są sprzeczne z Kodeksem Wykroczeń Administracyjnych oraz że nastąpiły naruszenia jego konstytucyjnych praw do wolności, wolności wyrażania opinii i wolności zgromadzeń. 20 sierpnia 2007 r. Sąd Miejski w Moskwie rozpatrzył i oddalił odwołanie skarżącego. Sąd zauważył, że przedmiotem odwołania skarżącego do sądu była legalność odmowy prokuratury wszczęcia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszom, którzy rzekomo naruszyli jego prawa konstytucyjne. Sąd podtrzymał decyzję o niewszczęciu postępowania karnego jako słuszną pod względem merytorycznym i formalnym. Sąd stwierdził dalej, że rzekome naruszenie przez organy policji ustawowych limitów zatrzymania wykraczało poza zakres [uprawnień do] kontroli sądu pierwszej instancji.


Skarżąca urodziła się w 1961 roku i mieszka w Kownie. W 1994 roku skarżąca uzyskała od Państwa pożyczkę w wysokości 30 100 litów litewskich (LTL – około 8 718 euro (EUR)). Celem pożyczki było wybudowanie lub kupno mieszkania. W 2000 roku skarżąca stała się właścicielką mieszkania wybudowanego przez stowarzyszenie publiczne, a w zamian przejęła pożyczkę tego stowarzyszenia zaciągniętą u Państwa w wysokości 90 036 LTL (26 076 EUR). Mieszkanie zostało zastawione w banku jako zabezpieczenie. Obie pożyczki zostały udzielone na preferencyjnych warunkach – roczna stopa procentowa była niższa niż średnia roczna stopa procentowa dla pożyczek udzielanych w tamtym czasie przez banki prywatne. Obie pożyczki były administrowane przez bank państwowy, Litewski Bank Handlowy Państwa (dalej „bank”). W 1998 roku ten bank przeniósł wierzytelności z części swoich pożyczek, w tym obu pożyczek skarżącej, do innego banku państwowego, Litewskiego Banku Oszczędnościowego. W 2001 roku ten ostatni bank został sprywatyzowany i stał się prywatnym bankiem AB Hansabankas.

13 sierpnia 2001 r. skarżąca zawarła umowę z osobą trzecią, A.E., na mocy której skarżąca zapłaciła 30 870 LTL (8 940 EUR) i kupiła od A.E. prawo do przywrócenia tytułu własności do 1,47 hektara ziemi w Kownie. Ta ziemia należała do dziadka A.E., S.F., który zmarł w 1949 roku. Sąd Rejonowy w Kownie orzeczeniem z 23 maja 2001 r. ustalił, że S.F. był właścicielem łącznie 68,26 hektara ziemi w Kownie. W następstwie tego orzeczenia A.E. sprzedał prawo do przywrócenia tytułu własności do różnych części tej ziemi ponad stu osobom, w tym skarżącej.

23 października 2001 r. Administracja Powiatu Kowno (dalej „Administracja”) przywróciła skarżącej tytuł własności do 1,47 hektara ziemi. Na wniosek skarżącej jej prawa własności zostały przywrócone poprzez umorzenie jej zaległego długu wobec Państwa (patrz poniżej paragrafy 31–33). Administracja oszacowała, że wartość tej działki wynosiła 70 560 LTL (20 435,60 EUR), a jej wartość zindeksowana wynosiła 112 896 LTL (32 697 EUR), kwotę równą zaległemu długowi skarżącej z tytułu dwóch umów o pożyczkę z 1994 i 2000 roku (patrz powyżej paragraf 6).

10 listopada 2001 r. Administracja przesłała do Ministerstwa Finansów listę osób, w tym skarżącej, których prawa własności postanowiła przywrócić poprzez umorzenie ich długów wobec Państwa.

16 listopada 2001 r. Administracja zarządziła wewnętrzny audyt przywracania praw własności do ziemi, która należała do S.F. (patrz powyżej paragraf 7). Raport z audytu, dostarczony 7 grudnia 2001 r., stwierdził, że dokumenty będące w posiadaniu Administracji wykazały, że w latach 1927–1940 S.F. sprzedał części swojej ziemi licznej osobom i że w rezultacie w chwili śmierci posiadał nie więcej niż 15,58 hektara. W związku z tym raport z audytu uznał, że rozmiar ziemi S.F., ustalony przez Sąd Rejonowy w Kownie (patrz powyżej paragraf 7), był nieprawidłowy i zalecił Administracji zawieszenie przywracania praw własności do jakiejkolwiek ziemi, która była wcześniej uważana za należącą do S.F.

W następstwie wewnętrznego audytu, 14 grudnia 2001 r. Administracja zawiesiła przywracanie praw własności do ziemi S.F. Poinformowała Ministerstwo Finansów o zawieszeniu i poprosiła je o zawieszenie umorzenia długu dla wszystkich osób z wcześniej przesłanej listy, w tym skarżącej (patrz powyżej paragraf 9).

Następnie Prokurator Regionalny w Kownie (dalej „prokurator”), na wniosek Administracji i powołując się na ustalenia raportu z audytu, zwrócił się do sądów krajowych o wznowienie postępowania cywilnego dotyczącego powierzchni ziemi S.F. oraz o zawieszenie wykonania wszystkich decyzji Administracji dotyczących przywracania praw własności do tej ziemi. 21 marca 2002 r. Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie zawiesił wykonanie decyzji Administracji. Skarżąca uczestniczyła w postępowaniu sądowym jako strona trzecia i odwołała się od zawieszenia, jednak 25 kwietnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jej odwołanie.

23 października 2002 r. Sąd Najwyższy wznowił postępowanie cywilne dotyczące powierzchni ziemi S.F., z powodu ujawnienia w raporcie z audytu istotnych informacji, które nie były znane w momencie wydania orzeczenia Sądu Rejonowego w Kownie z 23 maja 2001 r. W postępowaniu wznowionym, 30 kwietnia 2003 r. Sąd Rejonowy w Kownie ustalił, że S.F. był właścicielem 48,40 hektara ziemi. 30 czerwca 2004 r. Sąd Okręgowy w Kownie częściowo zmienił ten wyrok i ustalił, że S.F. był właścicielem 47,91 hektara ziemi. Ten ostatni wyrok stał się prawomocny. Administracja i skarżąca uczestniczyły w postępowaniu wznowionym jako strony trzecie.

25 października 2004 r. prokurator zwrócił się do Sądu Okręgowego Administracyjnego w Kownie o uchylenie zarządzenia zawieszającego wykonanie decyzji Administracji dotyczących przywracania praw własności do ziemi S.F. Prokurator podał, że łączna powierzchnia ziemi objęta tymi decyzjami była mniejsza niż 47,91 hektara, więc nie istniało ryzyko przywrócenia praw własności do ziemi, która nie należała do S.F. 26 października 2004 r. Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie uwzględnił wniosek prokuratora.

9 listopada 2004 r. Administracja zwróciła się do Ministerstwa Finansów o wznowienie umarzania długu w odniesieniu do skarżącej i innych osób (patrz powyżej paragraf 9). 6 grudnia 2004 r. Ministerstwo Finansów wydało certyfikat potwierdzający umorzenie zaległego długu skarżącej wobec Państwa, wynoszącego 112 896 LTL (32 697 EUR). Tego samego dnia bank otrzymał certyfikat od Ministerstwa i umorzył dług skarżącej.

Wydaje się, że w okresie od 23 października 2001 r. do 6 grudnia 2004 r. skarżąca nie dokonywała żadnych spłat pożyczki na rzecz banku, a bank nie żądał żadnych takich płatności. Jednak do września 2002 r. płaciła odsetki i kary za opóźnienie w spłacie na mocy dwóch umów o pożyczkę, łącznie płacąc 5 222,26 LTL (1 512,47 EUR).

26 stycznia 2005 r. bank poinformował skarżącą, że jest mu winna 13 140,56 LTL (3 805,77 EUR) z tytułu odsetek i kar za opóźnienie w spłacie na mocy dwóch umów o pożyczkę. 3 lutego 2005 r. bank wniósł powództwo cywilne przeciwko skarżącej dotyczące niezapłaconych odsetek i kar za opóźnienie w spłacie na mocy umowy o pożyczkę z 1994 roku, wynoszących 2 909,33 LTL (842,60 EUR). Poprosił Sąd Rejonowy w Kownie o zarządzenie środków tymczasowych – zajęcie mieszkania skarżącej. Tego samego dnia bank jednostronnie wypowiedział umowę o pożyczkę z 2000 roku i poprosił sąd o rozpoczęcie przymusowego dochodzenia długu na mocy tej umowy, wynoszącego 10 231,23 LTL (2 963,17 EUR), poprzez zajęcie mieszkania skarżącej, które zostało zastawione w banku jako zabezpieczenie.

7 lutego 2005 r. Sąd Rejonowy w Kownie zajął mieszkanie skarżącej i poinformował ją, że w przypadku niespłacenia długu z tytułu umowy o pożyczkę z 2000 roku w ciągu jednego miesiąca mieszkanie zostanie sprzedane na licytacji. Następnego dnia sąd również uwzględnił wniosek banku o środki tymczasowe dotyczące umowy o pożyczkę z 1994 roku, ale stwierdziwszy, że mieszkanie skarżącej zostało już zajęte, sąd zarządził zajęcie ruchomości, aktywów finansowych i praw majątkowych skarżącej do kwoty 2 909,33 LTL.

24 lutego 2005 r. skarżąca wniosła pozew wzajemny przeciwko bankowi. Oświadczyła, że 23 października 2001 r. Administracja przywróciła jej prawa własności poprzez umorzenie jej długu wobec Państwa, ale z powodu okoliczności niezależnych od skarżącej Ministerstwo Finansów poinformowało bank o umorzeniu dopiero 6 grudnia 2004 r. Skarżąca podała, że w okresie od 23 października 2001 r. do 6 grudnia 2004 r. wielokrotnie kontaktowała się z bankiem i prosiła go o nienaliczanie odsetek i kar za opóźnienie. W związku z tym uznała, że bank wiedział o umorzeniu jej długu, a zatem było niesprawiedliwe i nieuczciwe z jego strony żądanie od niej jakichkolwiek płatności za ten okres lub jednostronne wypowiedzenie umowy o pożyczkę z 2000 roku. Skarżąca twierdziła dalej, że w okresie 2001–2002 zapłaciła bankowi łącznie 5 222,26 LTL (1 512,47 EUR) tytułem odsetek i kar za opóźnienie na mocy dwóch umów o pożyczkę; podniosła, że nie było podstaw dla banku do przyjęcia tych płatności, i poprosiła sąd o nakazanie bankowi ich zwrotu.

22 marca 2005 r., na wniosek skarżącej, Sąd Rejonowy w Kownie zawiesił przymusowe dochodzenie długu poprzez zajęcie mieszkania skarżącej, do czasu zbadania powództwa i powództwa wzajemnego w sprawie cywilnej. 18 października 2005 r. sąd uchylił zarządzenie o zajęciu mieszkania skarżącej, ponieważ bank nie zwrócił się o jego sprzedaż na licytacji w terminie przewidzianym przez prawo.

22 lutego 2006 r. Sąd Rejonowy w Kownie częściowo uwzględnił powództwo cywilne banku. Sąd stwierdził, że dług skarżącej został umorzony dopiero 6 grudnia 2004 r., więc nie było podstaw do stwierdzenia, że jej obowiązek dotrzymania umowy o pożyczkę z bankiem zakończył się przed tą datą. Sąd uznał, że skarżąca korzystała z pożyczki w okresie 2001–2004, a zatem była zobowiązana do płacenia bankowi odsetek. W związku z tym nakazał skarżącej zapłacenie bankowi kwoty 2 705,52 LTL (783,57 EUR).

Sąd Rejonowy w Kownie zauważył jednak, że pożyczka została udzielona skarżącej przez Państwo, a nie przez bank, więc ten ostatni nie mógł twierdzić, że poniósł jakiekolwiek straty z powodu opóźnień w płatnościach. Sąd nie stwierdził złej wiary ze strony skarżącej – uznał, że miała uzasadnione podstawy, by oczekiwać, że umorzenie jej długu, zarządzone 23 października 2001 r., zostanie zrealizowane niezwłocznie. W związku z tym sąd zadecydował, że bank nie miał podstaw do dochodzenia kar za opóźnienie, i nakazał mu zwrot skarżącej kwoty 72,25 LTL (20,93 EUR), którą już zapłaciła.

Powództwo wzajemne skarżącej zostało oddalone. Skarżąca odwołała się od tego wyroku, jednak 1 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w Kownie oddalił jej odwołanie i utrzymał wyrok pierwszej instancji w całości. Sąd uznał, że skarżąca musiała ponieść ryzyka wynikające z jej umowy z A.E., która umożliwiła jej ubieganie się o umorzenie zaległego długu po zapłaceniu kwoty kilkakrotnie niższej niż ten dług (patrz powyżej paragrafy 7–8), tym bardziej że bank nie był stroną tej umowy. Sąd zauważył również, że opóźnienie w umorzeniu długu skarżącej zostało spowodowane nie działaniami banku, lecz działaniami Administracji i prokuratora, więc bank miał prawo do otrzymywania płatności odsetek w okresie, o którym mowa. W tych postępowaniach sądy nie badały, czy skarżąca była zobowiązana do płacenia odsetek i kar za opóźnienie na mocy umowy o pożyczkę z 2000 roku, ponieważ nie wniosła takiego roszczenia.

Jak podała skarżąca, a co nie zostało zakwestionowane przez Rząd, w nieokreślonym dniu 2006 roku skarżąca zapłaciła 10 231,23 LTL (2 963,17 EUR) tytułem odsetek i kar za opóźnienie żądanych przez bank na mocy tej umowy.

3 lipca 2006 r. skarżąca wniosła do Sądu Okręgowego Administracyjnego w Kownie powództwo cywilne o odszkodowanie przeciwko Administracji, Prokuraturze Generalnej i Ministerstwu Finansów. Podniosła, że z powodu niepotrzebnego i nieuzasadnionego opóźnienia w umorzeniu jej długu od 23 października 2001 r. do 6 grudnia 2004 r., spowodowanego wspólnie przez te trzy instytucje, poniosła straty finansowe w wysokości 20 926,73 LTL (6 060,80 EUR), składające się z odsetek i kar za opóźnienie zapłaconych na mocy dwóch umów o pożyczkę, a także kosztów prawnych poniesionych w postępowaniu cywilnym wszczętym przez bank. Ponadto dochodziła zadośćuczynienia pieniężnego w wysokości 15 000 LTL (4 344,30 EUR) za stres i frustrację spowodowane podczas tego opóźnienia.

13 lipca 2006 r. Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie odmówił przyjęcia pozwu skarżącej, z powodu że skargi na Prokuraturę Generalną i Ministerstwo Finansów – a w rezultacie cały pozew – musiały być badane przez Sąd Okręgowy Administracyjny w Wilnie (patrz poniżej paragraf 38).

26 kwietnia 2007 r. skarżąca wniosła do Sądu Okręgowego Administracyjnego w Kownie powództwo cywilne o odszkodowanie przeciwko wyłącznie Administracji. Ponownie dochodziła odszkodowania majątkowego w wysokości 20 926,73 LTL i zadośćuczynienia pieniężnego w wysokości 15 000 LTL za szkodę rzekomo spowodowaną nieuzasadnionym opóźnieniem w umorzeniu jej długu. Skarżąca argumentowała, że Administracja działała bezprawnie, zawieszając przywracanie jej praw własności i prosząc prokuratora o wniesienie o wznowienie postępowania cywilnego dotyczącego powierzchni ziemi S.F. Prokuratura Generalna i Ministerstwo Finansów uczestniczyły w postępowaniu jako strony trzecie.

11 czerwca 2007 r. Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie oddalił pozew skarżącej. Uznał, że zasada praworządności zobowiązywała Administrację do zapewnienia, aby przywracanie praw własności odbywało się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd uznał, że w obecności uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej powierzchni ziemi będącej własnością S.F., Administracja działała legalnie i starannie, zawieszając przywracanie praw własności i inicjując wznowienie postępowania. Fakt, że sądy rozpatrujące postępowanie wznowione stwierdziły, że S.F. posiadał mniej ziemi niż ustalono pierwotnie (48,40 hektara i 47,91 hektara w przeciwieństwie do pierwotnego szacunku 68,26 hektara), wykazał, że zawieszenie miało odpowiednie podstawy. W związku z tym sąd stwierdził, że Administracja działała legalnie i nie było podstaw do przyznania skarżącej odszkodowania.

Skarżąca odwołała się od tego wyroku, jednak 12 marca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jej odwołanie i stwierdził, że działania Administracji w zakresie inicjowania zawieszenia jej decyzji dotyczących przywracania praw własności były zgodne z prawem krajowym. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny rozróżnił kompetencje Administracji i Ministerstwa Finansów: podczas gdy Administracja była odpowiedzialna za przywracanie praw własności, to Ministerstwo Finansów miało uprawnienia do umarzania długu skarżącej i wydania bankowi certyfikatu potwierdzającego takie umorzenie. Prośba Administracji do Ministerstwa Finansów o zawieszenie umorzenia długu skarżącej (patrz powyżej paragraf 11) nie była prawnie wiążąca dla Ministerstwa i nie miała skutku prawnego dla umorzenia długu. Sąd stwierdził dalej, że zawieszenie przywracania praw własności skarżącej zostało zarządzone nie przez Administrację, lecz przez orzeczenie Sądu Okręgowego Administracyjnego w Kownie z 21 marca 2002 r., a orzeczenie to zostało uchylone przez ten sam sąd dopiero 26 października 2004 r. (patrz powyżej paragrafy 12 i 14). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Administracja nie może być pociągnięta do odpowiedzialności za zawieszenie przywracania praw własności skarżącej i umorzenie jej długu, a tym samym nie było podstaw do przyznania jej odszkodowania.


Skarżąca urodziła się w 1959 roku i mieszka w Sofii. Mąż skarżącej był właścicielem domu z podwórkiem i garażem w Sofii. 14 czerwca 1985 r., na mocy decyzji burmistrza Sofii, nieruchomość ta została wywłaszczona w celu budowy szkoły. Decyzja ta, oparta na art. 98 ust. 1 Ustawy o zagospodarowaniu terytorialnym i osadniczym z 1973 r. (Закон за териториалното и селищно устройство – „TUPA”), stanowiła, że mąż skarżącej otrzyma w zamian czteropokojowe mieszkanie i garaż w budynku, który gmina zamierzała wybudować. Decyzją uzupełniającą z 12 września 1986 r., opartą na art. 100 TUPA, burmistrz określił dokładną lokalizację, powierzchnię oraz inne szczegóły dotyczące przyszłego mieszkania mającego stanowić rekompensatę. Nie wspomniano jednak o garażu. Mimo że, po zainicjowaniu kontroli sądowej przez męża skarżącej, Sąd Miejski w Sofii prawomocnym wyrokiem z 18 marca 1987 r. nakazał burmistrzowi uzupełnienie decyzji i określenie konkretnego garażu, który ma zostać przekazany mężowi skarżącej, tego nie zrobiono. W 2004 r. władze miejskie przeniosły na męża skarżącej własność mieszkania innego niż to opisane w decyzji z 12 września 1986 r., czego jednak on nie kwestionował. Mąż skarżącej zmarł w 2005 r. Na mocy testamentu całe jego mienie przypadło skarżącej. W liście podpisanym przez głównego architekta Sofii i datowanym na 8 lipca 2009 r. skarżąca została poinformowana, że decyzja z 12 września 1986 r. nie została jeszcze uzupełniona o określenie garażu, który ma jej zostać przekazany, ponieważ nie są budowane żadne budynki z garażami przeznaczonymi do tego celu. W sierpniu 2009 r. skarżąca zaskarżyła przed sądami brak wydania przez burmistrza decyzji określającej garaż, który ma jej zostać przekazany. W prawomocnym wyroku z 23 czerwca 2010 r. Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił jej skargę, stwierdzając, że niniejsza sprawa nie dotyczyła tego, co zostało zdefiniowane w ustawie jako „bezprawna bezczynność”, lecz egzekucji wyroku z 18 marca 1987 r. (patrz punkt 7 powyżej), która musiała być prowadzona w innej procedurze. W toku równoległych postępowań wszczętych w nieokreślonym dniu 2009 r. skarżąca dochodziła odszkodowania od gminy Sofia za bezprawne zaniechanie dostarczenia jej garażu. W prawomocnym orzeczeniu z 23 września 2010 r. Najwyższy Sąd Administracyjny uznał powództwo za niedopuszczalne, uznając, że sądy ustaliły już w wyroku z 23 czerwca 2010 r., że nie doszło do żadnej bezprawnej bezczynności ze strony władz administracyjnych.


Skarżący urodził się w 1979 roku i przed aresztowaniem mieszkał w Krasnogorsku, w obwodzie moskiewskim. 5 lipca 2007 r. Skarżący, który wówczas był funkcjonariuszem policji, został aresztowany pod zarzutem nadużycia władzy spowodowania poważnych szkód. 10 lipca 2007 r. został formalnie oskarżony o przypisane mu przestępstwo. Następnie postawiono mu dodatkowe zarzuty przywłaszczenia mienia w wielkich rozmiarach w ramach zorganizowanej grupy przestępczej. 6 lipca 2007 r. Zamoskworecki Sąd Rejonowy w Moskwie zastosował wobec Skarżącego tymczasowe aresztowanie ze względu na ciężkość zarzutów. Sąd uzasadnił to również tym, że mógł on wywierać presję na świadków, niszczyć dowody lub utrudniać śledztwo. 3 września 2007 r., 11 grudnia 2007 r., 10 kwietnia 2008 r. i 1 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy przedłużał tymczasowe aresztowanie Skarżącego, podając, że śledztwo wciąż trwa, sprawa liczy 118 tomów i dotyczy piętnastu podejrzanych, Skarżący był podejrzany o popełnienie poważnego przestępstwa, mógł kontaktować się ze swoimi wspólnikami, ukryć się, niszczyć dowody i zagrażać świadkom. Sąd wziął również pod uwagę stan zdrowia, charakter i sytuację rodzinną Skarżącego, nie przedstawił jednak w tym zakresie żadnych szczegółowych argumentów. 30 grudnia 2008 r. i 20 kwietnia 2009 r. Sąd Rejonowy wydał zbiorowe postanowienia o areszcie wobec Skarżącego i innych współoskarżonych do czasu zapoznania się z materiałami sprawy. Sąd powołał się na ciężar zarzutów, możliwość ucieczki oskarżonych, popełniania przez nich przestępstw oraz utrudniania śledztwa. Zażalenia Skarżącego na postanowienia o areszcie zostały oddalone. 9 czerwca 2010 r. Miejski Sąd w Moskwie uniewinnił Skarżącego od wszystkich zarzutów.


Skarżąca urodziła się w 1966 roku. W chwili wniesienia skargi mieszkała w regionie Madona na Łotwie. 17 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w Madonie, działając jako sąd pierwszej instancji, uznał skarżącą za winną wykroczenia drogowego, które spowodowało ofierze średni uszczerbek na zdrowiu. Sąd zobowiązał skarżącą do wykonania 100 godzin prac społecznie użytecznych oraz zawiesił jej prawo jazdy na rok. Ustalając winę skarżącej, sąd pierwszej instancji oparł się na zeznaniach obciążających pokrzywdzonego i dwóch świadków. Opierał się również na innych dowodach, w tym na opinii biegłego lekarza dotyczącej obrażeń ciała doznanych przez pokrzywdzonego. Skarżąca odwołała się od wyroku do Sądu Okręgowego w Vidzeme. Zarzuciła ona, między innymi, że sąd pierwszej instancji nie zarządził oględzin i badania technicznego jej pojazdu, a także nie przeprowadził konfrontacji świadków. 13 lutego 2007 r. Sąd Okręgowy w Vidzeme utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, ale częściowo zmienił karę, uchylając zawieszenie prawa jazdy skarżącej. 8 marca 2007 r. skarżąca złożyła skargę kasacyjną do Senatu Sądu Najwyższego. Zarzuciła, że sąd odwoławczy nie przeprowadził i nie zarządził szeregu czynności procesowych. W szczególności, zdaniem skarżącej, sąd odwoławczy nie przeprowadził konfrontacji świadków z pokrzywdzonym. Nie zarządził eksperymentu procesowego, oględzin oraz badania technicznego jej pojazdu. Skarżąca twierdziła, że dowody w sprawie nie były wystarczające do ustalenia jej winy, a tym samym sąd odwoławczy postąpił w sprzeczności z licznymi przepisami ustawy o postępowaniu karnym. W piśmie z dnia 11 kwietnia 2007 r. sędzia Senatu Sądu Najwyższego poinformował skarżącą, że w dniu 11 kwietnia 2007 r. jej skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym. Powołał się na art. 573 ustawy o postępowaniu karnym i stwierdził, że „[skarga kasacyjna] nie jest uzasadniona żadnym fundamentalnym naruszeniem prawa karnego ani ustawy o postępowaniu karnym”. Stwierdzono również, że ponowne badanie lub uzyskiwanie dowodów, a także wyjaśnianie okoliczności faktycznych sprawy nie należy do kompetencji sądu kasacyjnego.


Skarżący urodził się w 1977 roku i mieszka w Atenach. Podczas studiów w Turcji (1994–1999) skarżący został aktywistą politycznym o poglądach prokomunistycznych i prokurdyjskich. W 1997 roku otworzył kawiarnię literacką, którą odwiedzały osoby sympatyzujące z takim stanowiskiem politycznym. W 2000 roku turecka policja aresztowała skarżącego, a następnie oskarżono go o naruszenie konstytucyjnego porządku państwa (art. 146 tureckiego kodeksu karnego). Skarżący był również przetrzymywany w „białych celach (celach izolacyjnych)” w więzieniu Kandra. Przeprowadził strajk głodowy trwający 171 dni, w wyniku czego rozwinął się u niego zespół Wernickego-Korsakowa, patologia mogąca powodować nieodwracalne uszkodzenia zdrowia i prowadzić do śmierci. Ze względu na zagrożenie życia skarżącego władze tureckie zdecydowały o jego zwolnieniu. W 2002 roku skarżący uciekł do Grecji, gdzie 15 stycznia 2002 roku złożył wniosek o azyl. 18 lutego 2002 roku Sekretarz Generalny Ministerstwa Porządku Publicznego, rozpoznając sprawę w pierwszej instancji, oddalił ten wniosek, podając zwięzłe uzasadnienie. 21 marca 2002 roku skarżący odwołał się do Ministerstwa Porządku Publicznego od tej decyzji. 29 stycznia 2003 roku, po wezwaniu do stawienia się przed Doradczą Radą ds. Azylu, przedstawił jej szereg dokumentów wykazujących, że był torturowany w Turcji z powodu swoich poglądów politycznych, w tym raport medyczny sporządzony przez Greckie Centrum Medyczne dla Rehabilitacji Ofiar Tortur oraz dokument Amnesty International. Tego samego dnia Doradcza Rada ds. Azylu wydała pozytywną opinię w sprawie skarżącego. W następstwie tej pozytywnej opinii, na mocy art. 3 § 5 Dekretu Prezydenckiego nr 61/1999 (w sprawie procedury rozpatrywania wniosków o azyl), Minister Porządku Publicznego powinien był podjąć decyzję w ciągu dwudziestu czterech godzin w sprawie przyznania lub nieprzyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej. Jednakże do dnia skierowania wniosku do Trybunału Minister nie podjął żadnej decyzji, a tym samym ani nie ratyfikował, ani nie odrzucił opinii Rady. W latach 2003–2015 skarżący mieszkał w Atenach i stawiał się na komisariacie co sześć miesięcy w celu przedłużenia ważności karty ubiegającego się o azyl. Zgodnie z prawem wewnętrznym ta karta nie stanowiła zezwolenia na pobyt i w związku z tym nie zapewniała wszystkich przysługujących praw: pozwalała jedynie osobie ubiegającej się o azyl na pozostanie na terytorium kraju ze statusem „tolerowanym” i uniemożliwiała jej wydalenie, dopóki jej wniosek był rozpatrywany. Konkretnie, na mocy prawa wewnętrznego osoba ubiegająca się o azyl nie miała prawa do podjęcia pracy, odbywania szkolenia zawodowego, zawarcia małżeństwa, uzyskania prawa jazdy, posiadania konta bankowego lub ubiegania się o łączenie rodzin. W 2003 roku, podczas gdy mieszkał w Atenach, skarżącemu dołączyła żona z Turcji. Jej pobyt w Grecji stał się legalny dopiero w 2008 roku, kiedy uzyskała zezwolenie na pracę krótkoterminową. W 2010 roku para miała syna. W 2011 roku żona skarżącego powróciła z dzieckiem do Stambułu z powodów zdrowotnych. Para rozwiodła się w 2012 roku. Tymczasem, 5 sierpnia 2005 roku, tureckie biuro Interpolu wydało wniosek o ekstradycję skarżącego. Wniosek ten opierał się na zarzutach podobnych do tych, które zostały użyte w 2000 roku i które zostały ocenione przez władze greckie podczas rozpatrywania jego wniosku o azyl. 12 marca 2013 roku skarżący został aresztowany w Patras. 26 marca 2013 roku wydział oskarżeniowy Sądu Apelacyjnego w Patras rozpatrzył wniosek o ekstradycję i jednogłośnie zdecydował o jego odrzuceniu. Wydział oparł swoją decyzję na ryzyku, jakie grozi skarżącemu w przypadku poddania go złemu traktowaniu z powodu jego poglądów politycznych, gdyby został ekstradowany. Ponadto zauważył, że charakter czynów, za które wniesiono o ekstradycję, został opisany jedynie w sposób mglisty i abstrakcyjny we wniosku złożonym przez władze tureckie.
... 27 marca 2013 roku prokurator odwołał się do Sądu Najwyższego od decyzji wydziału oskarżeniowego Sądu Apelacyjnego w Patras. 26 kwietnia 2013 roku Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący tymczasem aktywnie zabiegał o wydanie ostatecznej decyzji. Pisał do Rzecznika Praw Obywatelskich 21 marca i 25 czerwca 2012 roku oraz do Ministra Porządku Publicznego 19 listopada 2013 roku, 16 czerwca 2014 roku i 27 lutego 2015 roku. Ponadto z korespondencji pomiędzy różnymi organami (między organami policji oraz między policją a innymi organami) z 23 lutego 2007 roku, 16 października 2012 roku, 14 listopada 2012 roku i 28 stycznia 2015 roku wynikało, że wniosek skarżącego o azyl wciąż oczekiwał na rozpatrzenie przez Ministra Porządku Publicznego.
...


Skarżący urodził się w 1943 roku i mieszka w Londynie. Skarżący jest pochodzenia cypryjskiego i całe swoje dorosłe życie spędził w Londynie. W 1997 roku wraz z innym obywatelem brytyjskim, C.G., kupił działkę w dzielnicy Glyfada w Atenach. W 1998 roku skarżący i C.G. zwrócili się do rejestru hipotecznego o wpisanie umowy sprzedaży wspomnianej działki. Rejestr hipoteczny odmówił tego, ponieważ Państwo rościło sobie prawo własności do tej działki. Zgodnie z informacjami Komisji Leśnej Ministerstwa Rolnictwa, grunt ten był klasyfikowany jako część lasów państwowych od 1976 roku. W 2002 roku skarżący uzyskał nakaz Sądu Rejonowego w Atenach zobowiązujący rejestr hipoteczny do wpisu umowy sprzedaży; rejestr hipoteczny dokonał tego 31 stycznia 2003 roku. Skarżący zapłacił kwotę 36 911,63 euro (EUR) opłat rejestracyjnych. Prokuratura odwołała się od nakazu i doprowadziła do jego uchylenia oraz uznania wpisu za nieważny. 29 marca 2004 roku sędzia śledczy sporządził akt oskarżenia przeciwko skarżącemu i C.G., oskarżając skarżącego o sfałszowanie: (a) zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzającego, że zapłacił podatek od spadku za grunt wyceniony na 63 768 920 EUR, podczas gdy wiedział, że grunt jest częścią lasów państwowych, a podatek nie został zapłacony; oraz (b) dokumentu rzekomo wydanego przez Komisję Leśną w Penteli, potwierdzającego, że grunt nie jest częścią lasów państwowych. Sędzia śledczy oskarżył go również o wykorzystanie sfałszowanych dokumentów w celu przekonania władz administracyjnych, że grunt jest własnością prywatną i może być przedmiotem transakcji, w szczególności aktu przeniesienia własności. W aktach znajdowała się analiza pisma ręcznego zlecona przez prokuraturę, datowana na 29 czerwca 2003 roku i sporządzona przez prawnika i biegłego grafologa M.M.K., który 17 kwietnia 2003 roku złożył przysięgę w celu pełnienia tej funkcji. Sześćdziesięciostronicowy raport stwierdził, że jeden z dwóch dokumentów „wydaje się być w całości napisany” przez skarżącego i zawiera nieczytelny podpis, podczas gdy aspekty podpisu na drugim dokumencie „mocno sugerowały, że został on dodany” przez współoskarżonego skarżącego. 8 maja 2003 roku skarżący, za pośrednictwem swojego prawnika, powołał innego biegłego, C.T.S., jako „doradcę technicznego” w celu pomocy. Składając wyjaśnienia przed sędzią śledczym 29 marca 2004 roku, skarżący zakwestionował kompetencje grafologa M.M.K. Wspomniał, że dwa stowarzyszenia grafologów, których rzekomo była członkinią, oświadczyły, że nie mają o niej żadnej wiedzy, a brytyjski grafolog F.C. zauważył w raporcie, że M.M.K. nie posiada kwalifikacji, a jej uwagi są błędne. Skarżący nie złożył jednak żadnych raportów swojego własnego doradcy technicznego. 7, 28 i 29 grudnia 2004 roku skarżący złożył trzy raporty innego biegłego, D.K., którego zlecił. Raporty stwierdziły, że dokumenty będące przedmiotem sprawy nie zostały napisane przez skarżącego i że raport M.M.K. jest niedokładny. W nieokreślonym dniu skarżący i C.G. zostali skierowani do rozprawy przed Sądem Karnym Apelacyjnym w Atenach, orzekającym w składzie trzech sędziów, pod zarzutem fałszerstwa i używania sfałszowanych dokumentów. Rozprawa, dotycząca nie tylko skarżącego, ale także innych osób, których sprawy zostały połączone z jego sprawą, została pierwotnie wyznaczona na 8 maja 2006 roku, a następnie odroczona do 30 października 2006 roku i później na 12 marca 2007 roku, ponieważ prawnicy oskarżonych nie mogli stawić się w sądzie. Ostatecznie odbyła się 12, 14 i 20 marca 2007 roku. 12 marca 2007 roku pełnomocnik skarżącego poprosił przewodniczącego Sądu Karnego Apelacyjnego o wezwanie M.M.K. i D.K. w celu złożenia zeznań. Przewodniczący odroczył rozprawę i polecił prokuraturze zapewnienie stawiennictwa obu biegłych. Po wznowieniu rozprawy 14 marca 2007 roku obecny był tylko D.K.; potwierdził on ustalenia zawarte w swoich trzech raportach. Nie podano wyjaśnienia nieobecności M.M.K. Następnie odczytano wszystkie dowody (105 dokumentów o łącznej liczbie ponad 1500 stron), w tym raport M.M.K., świadkowie obrony złożyli zeznania, a pełnomocnicy obrady zadawali pytania i składali wnioski, nie wspominając o konieczności przesłuchania innych świadków. Na koniec rozprawy przewodniczący zapytał wszystkie strony postępowania, czy chcą dodatkowych dowodów lub wyjaśnień, ale odpowiedziały przecząco. 20 marca 2007 roku Sąd Karny Apelacyjny uznał skarżącego za winnego fałszerstwa i używania sfałszowanych dokumentów oraz skazał go zaocznie na dwanaście lat pozbawienia wolności. Odnosząc się do ustaleń raportu M.M.K., sąd zauważył następujące: „Fałszerstwo wyżej wymienionych certyfikatów przez pierwszych dwóch oskarżonych zostało ważnie i poza wszelką wątpliwością udowodnione, w szczególności poprzez analizę pisma ręcznego przeprowadzoną przez biegłego grafologa M.M.K., której treść sąd uznaje za całkowicie przekonującą; ponadto wiarygodność raportu jest potwierdzona dokumentami w aktach i zeznaniami świadków. Można stwierdzić bez trudu na podstawie oceny tych dowodów, że certyfikaty zostały sfałszowane przez oskarżonych, którzy byli ponadto jedynymi osobami zainteresowanymi podjęciem takich działań.” 20 marca 2007 roku skarżący odwołał się od tego wyroku do Sądu Karnego Apelacyjnego w Atenach, orzekającego w składzie pięciu sędziów. Rozprawa, która została pierwotnie wyznaczona na 6 lutego 2009 roku, została odroczona do 20 listopada 2009 roku, a następnie na 19 marca 2010 roku, ponieważ pełnomocnik oskarżonego nie mógł wziąć w niej udziału. Rozprawa odbyła się ostatecznie 19, 26 i 29 marca oraz 8 kwietnia 2010 roku. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego zaocznie, ale zmniejszył jego karę do jedenastu lat pozbawienia wolności. Na koniec rozprawy pełnomocnik obrony poprosił Sąd Apelacyjny o przesłuchanie D.P. jako świadka, a także biegłych D.K. i M.M.K. Sąd Karny Apelacyjny odrzucił wniosek w zakresie wszystkich wspomnianych świadków, stwierdzając następująco: „Wniosek oskarżonych o wezwanie grafologa [M.M.K.] i świadka [D.P.] nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie jest uznawany za konieczny w świetle dowodów zebranych dotychczas. Grafolog [M.M.K.] sporządził szczegółowy raport analityczny, który został odczytany na rozprawie... W odniesieniu do sfałszowanych dokumentów złożono i odczytano kilka opinii biegłych; w związku z tym obecność tych świadków jest również niepotrzebna ze względu na zebrane dowody. Oskarżeni, którzy proszą o wezwanie powyższych świadków do złożenia zeznań na rozprawie, nie podali ponadto powodu swojego wniosku...” W odniesieniu do opinii biegłej M.M.K. Sąd Apelacyjny stwierdził, że skarżący nie miał faktycznej ani prawnej podstawy do jej kwestionowania i że jego zastrzeżenia były sprzeczne z okolicznościami faktycznymi, które zostały ustalone i były bezsporne. Podsumowując, na przestrzeni sześciu stron, okoliczności faktyczne ustalone na podstawie dokumentów i zeznań świadków, Sąd Apelacyjny wspomniał również o ustaleniach raportu M.M.K., opisując go jako „szczegółowy”, dodając jednocześnie: „Treść i wnioski z analizy pisma ręcznego przeprowadzonej przez M.M.K. są przekonujące i zgodne z dokumentami wydanymi przez organy podatkowe, Komisję Leśną, Wydział Dochodzeniowy oraz innymi dokumentami, które zostały odczytane, a także z zeznaniami świadków.” 15 lutego 2010 roku skarżący wniósł skargę kasacyjną. Zarzucił, że doszło do naruszenia artykułu 6 § 3 (d) Konwencji, ponieważ został skazany wyłącznie na podstawie raportu M.M.K., bez możliwości przesłuchania jej na rozprawach przed sądami pierwszej instancji i odwoławczym. Skarżący powołał się na obszerne orzecznictwo Trybunału w tym zakresie i nawet przytoczył odpowiednie fragmenty, przetłumaczone na język grecki, z siedmiu wyroków Trybunału. Zauważył, że chociaż jego pełnomocnik prosił zarówno sąd pierwszej instancji, jak i sąd odwoławczy o przesłuchanie M.M.K., ona nie stawiła się w sądzie mimo wezwania do złożenia zeznań. Zauważył, że w postępowaniu odwoławczym wniosek oskarżonych został odrzucony z powodu, że M.M.K. sporządziła szczegółowy raport analityczny, którego wnioski zostały odczytane na rozprawie. Mimo to skarżący został pozbawiony prawa do jej przesłuchania. Rozprawa, która została wyznaczona na 1 kwietnia 2011 roku, została przełożona na 18 listopada 2011 roku na wniosek skarżącego. Wyrokiem z 5 kwietnia 2012 roku (ostatecznym od 7 maja 2012 roku i poświadczonym za zgodny z oryginałem 4 lipca 2012 roku) Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia artykułu 6 § 3 (d), stwierdził: „... Jednakże te wnioski [oskarżonych], sformułowane tak, jak zostały, były całkowicie niejasne i sąd... nie był zobowiązany do szczegółowego na nie odpowiadania. Niemniej jednak sąd odrzucił wnioski w następujących słowach, na wystarczających i uzasadnionych podstawach: „Wniosek oskarżonych o wezwanie grafologa [M.M.K.] i świadka [D.P.] nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie jest uznawany za konieczny w świetle dowodów zebranych dotychczas. Grafolog [M.M.K.] sporządził szczegółowy raport analityczny, który został odczytany na rozprawie... Oskarżeni, którzy proszą o wezwanie powyższych świadków do złożenia zeznań na rozprawie, nie podali ponadto powodu swojego wniosku...” W związku z tym zarzut skargi kasacyjnej złożonej w tym celu przez Johna Constantinidesa, dotyczący naruszenia artykułu 510 § 1 (a) i (d) [nieuzasadnienia] Kodeksu Postępowania Karnego, jest bezzasadny i musi zostać oddalony, ponieważ nie naruszono żadnego przepisu dotyczącego praw obrony oskarżonego, czy to artykułu 6 § 3 (d) Konwencji, czy konstytucyjnego wymogu podania szczegółowych i konkretnych powodów decyzji sądowej.”


25 października 2011 r. dwie osoby w czarnych maskach weszły do domu skarżących z zamiarem ich obrabowania. Uderzyły one V.K., męża i ojca skarżących, a także pierwszą skarżącą, zadając im ciężkie obrażenia. W konsekwencji, 1 listopada 2011 r. V.K. zmarł. Po incydencie pierwsza skarżąca została przyjęta do szpitala, gdzie przebywała na oddziale intensywnej terapii do 4 listopada 2011 r. 3 listopada 2011 r. prokurator zwrócił się do Sądu Rejonowego w Skopje („sąd rozpoznający sprawę”) o wszczęcie postępowania wstępnego przeciwko F.T. (mającemu wówczas siedemnaście lat) z powodu rozboju oraz o zastosowanie wobec niego aresztu tymczasowego. Tego samego dnia sąd rozpoznający sprawę zarządził aresztowanie F.T. na piętnaście dni. Areszt zarządzono ze względu na ryzyko ucieczki oraz ingerowania w śledztwo, a mianowicie „wpływania na świadków-ofiar, w szczególności ponieważ mieszkają oni w pobliżu (F.T.)”. Decyzją z 17 listopada 2011 r. sędzia śledczy sądu rozpoznającego sprawę przedłużył areszt F.T. o piętnaście dni z tych samych powodów co wcześniej. 1 grudnia 2011 r. sędzia śledczy zarządził jego zwolnienie, stwierdzając, że „jego stawiennictwo na rozprawie może być zapewnione łagodniejszym środkiem (konfiskata paszportu i obowiązek meldowania się w sądzie) ... Biorąc pod uwagę indywidualne okoliczności i potrzeby [F.T.], jego wiek, fakt, że jest uczniem trzeciej klasy szkoły średniej i młodym człowiekiem w okresie rozwoju, [sąd] uważa, że istnieją podstawy do uchylenia zarządzenia o areszcie ...” 13 stycznia 2012 r. prokurator wniósł akt oskarżenia przeciwko F.T. oraz pewnemu S.G. Oskarżono ich o rozbój w związku z incydentem z 25 października 2011 r. 7 czerwca 2012 r. Sąd Rejonowy w Skopje, po przesłuchaniu dowodów od oskarżonych, skarżących, świadków, biegłych, przedstawicieli Ośrodka Pomocy Społecznej (którzy sugerowali, że F.T. powinien zostać skazany na karę więzienia, jeśli zostanie uznany za winnego) oraz dopuszczeniu znacznego materiału dowodowego, w tym kilku opinii biegłych (w tym opinii psychiatrycznej, która potwierdziła, że F.T. był poczytalny w momencie popełnienia przestępstwa), ustalił następujące fakty:
„O godzinie 1:30 w nocy 25 października 2011 r. oskarżeni S.G. i F.T., na podstawie wcześniejszego porozumienia, przybyli [do domu skarżących] z zamiarem kradzieży mienia ruchomego. Z użyciem siły i niebezpiecznego przedmiotu – metalowego młota z drewnianą rękojeścią, celowo zadali poważne obrażenia zmarłemu obecnie V.[K.] oraz [pierwszej skarżącej], aby osiągnąć swój cel ... W czarnych maskach [S.G. i F.T.] przybyli przed [dom skarżących] ... V.K. otworzył drzwi. Oboje weszli do domu. S.G. natychmiast zaczął uderzać V.K. w głowę i ręce metalowym młotem. V.K. odniósł poważne obrażenia – rany głowy, wieloodłamkowe złamania połączone z krwotokami mózgowymi pod twardymi tkankami mózgu ... złamanie liniowe czaszki, w wyniku czego zmarł 1 listopada 2011 r. Niedługo potem pojawiła się L.J., [córka pierwszej skarżącej i siostra drugiej i trzeciej skarżącej] i zaczęła krzyczeć. S.G. wtedy fizycznie zaatakował ją, uderzając ją w głowę ... Upadła, udając martwą. Gdy [pierwsza skarżąca] usłyszała krzyk L.J., przyszła do kuchni, aby zobaczyć, co się dzieje, ale gdy weszła do salonu, została zaatakowana przez nieletniego F.T. Silnie uderzył ją w głowę, zadając ciężkie obrażenia, a mianowicie cztery rany głowy [cięcia i siniaki]; dwa znaczne złamania czaszki; krwotoki pod miękkimi tkankami mózgu; oraz uszkodzenie mózgu w okolicy lewego skronia ... ... [pierwsza skarżąca], V.[K.] i L.[J.] zostali przewiezieni karetką pogotowia do szpitala w Skopje. Przyjął ich I.S., lekarz dyżurny w tamtym czasie, który odnotował poważne obrażenia fizyczne, jakich doznało zarówno V.[K.], jak i [pierwsza skarżąca]. Pozostali w szpitalu, ponieważ ich obrażenia zagrażały życiu ...” Jak stwierdzono w wyroku, „[druga skarżąca] nie była w stanie rozpoznać swoich rodziców ze względu na ich obrażenia. Jej matka była tak pobita, że nie widziała; miała zamknięte oczy, a jej twarz była tak zsiniała (модро), że nie mogła jej rozpoznać.” Sąd uznał S.G. i F.T. za winnych rozboju i, powołując się na art. 237 ust. 4 w związku z punktem 1 Kodeksu Karnego (patrz poniższy paragraf 16), skazał ich odpowiednio na sześć i pięć lat więzienia. Czas spędzony przez F.T. w areszcie śledczym miał zostać odliczony od łącznej długości jego kary więzienia. Jako ofiary, skarżących poinformowano, że mogą dochodzić roszczeń odszkodowawczych w drodze odrębnego powództwa cywilnego o odszkodowanie. Wyrokami z 26 listopada 2012 r. i 12 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Skopje i Sąd Najwyższy, odpowiednio, oddaliły skargi F.T. dotyczące domniemanych błędów faktycznych i prawnych, a także domniemanych naruszeń przepisów proceduralnych. Oba sądy utrzymały w mocy wyrok sądu niższej instancji, uznając, że nie ma podstaw do odejścia od faktów ustalonych przez sąd rozpoznający sprawę oraz od powodów podanych dla skazania. 2 stycznia 2013 r. sędzia do spraw wykonania kary odpowiedzialny za wykonanie kary więzienia wydał zarządzenie o osadzeniu (упатен акт) w stosunku do F.T. Zgodnie z tym zarządzeniem, F.T. był zobowiązany stawić się w Areszcie w Ochrydzie 30 stycznia 2013 r., aby odbyć karę. 17 stycznia 2013 r. F.T. zwrócił się o odroczenie kary z powodów rodzinnych i zdrowotnych. To żądanie zostało oddalone decyzjami z 21 stycznia i 12 lutego 2013 r., odpowiednio przez sędziego do spraw wykonania kary i trójosobowy skład sędziowski sądu rozpoznającego sprawę. 21 lutego 2013 r. areszt poinformował sędziego do spraw wykonania kary, że F.T. nie stawił się w placówce w wyznaczonym terminie. W listach z 28 lutego, 8 kwietnia i 20 maja 2013 r. sędzia do spraw wykonania kary zawiadomił sąd rozpoznający sprawę w Skopje odpowiedzialny za sprawy nieletnich o nie stawieniu się F.T. w areszcie i zwrócił się o instrukcje „mając na uwadze pilny charakter postępowania”. Listy te pozostały bez odpowiedzi. Rząd przedstawił, że po powyższej korespondencji przez ponad osiem miesięcy nie został mianowany żaden sędzia do spraw wykonania kary do zajęcia się tą sprawą. Po mianowaniu takiego sędziego, 27 marca 2014 r. wydano kolejne zarządzenie o osadzeniu w stosunku do F.T. Ten ostatni bezskutecznie zabiegał o odroczenie kary więzienia. 2 maja 2014 r. areszt ponownie poinformował, że F.T. nie stawił się w placówce. 30 czerwca 2014 r. sędzia do spraw wykonania kary zarządził aresztowanie F.T. F.T. został aresztowany 10 lipca 2014 r. i rozpoczął odbywanie kary więzienia 11 lipca 2014 r. Areszt potwierdził listem, że F.T. pozostanie w areszcie do 27 czerwca 2019 r.


Skarżąca urodziła się w 1964 roku i mieszka w Stambule. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. W momencie zdarzeń będących podstawą skargi skarżąca pracowała jako sekretarka w Dyrekcji Pałaców Narodowych. W nieokreślonym dniu 2002 roku, w wyniku trwającego konfliktu z kolegą oraz na wniosek pewnego profesora, M.Ü., z tej samej Dyrekcji, skarżąca została zdegradowana. Gdy skarżąca narzekała na swoją degradację przyjacielowi, M.G., ten ostatni zaoferował, że zadzwoni do profesora M.Ü., który był ich wspólnym znajomym, i spróbuje pogodzić strony, co mogłoby doprowadzić do jej przywrócenia na stanowisko. Skarżąca przyjęła tę propozycję. Wydaje się, że następnie M.G. wykonał szereg nękających telefonów do profesora, zawierających groźby przemocy wobec jego syna, wraz z żądaniem okupu. Profesor z kolei złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko zarówno M.G., jak i skarżącej w związku z tymi groźbami, co doprowadziło do wniesienia 3 grudnia 2002 r. oskarżenia przeciwko M.G. o zastraszanie profesora oraz przeciwko skarżącej o podżeganie M.G. W swoich zeznaniach podczas postępowania karnego M.G. przyznał się do zastraszenia profesora, ale twierdził, że nie miał zamiaru nikogo skrzywdzić. Oświadczył, że chciał jedynie nastraszyć profesora, na prośbę skarżącej. Skarżąca z kolei zaprzeczyła twierdzeniom M.G. Twierdziła, że choć zgodziła się na propozycję M.G., aby skontaktował się z profesorem w celu załatwienia sporu, który spowodował jej degradację, nigdy nie polecała mu grozić profesorowi ani w inny sposób go nękać. 27 października 2005 r. Sąd Okręgowy w Stambule uznał M.G. za winnego zarzucanych mu czynów, ale uniewinnił skarżącą z powodu braku wystarczających dowodów potwierdzających stawiane jej zarzuty. Decyzja ta, od której nie odwołali się oskarżeni, stała się prawomocna 4 listopada 2005 r. Tymczasem, 31 grudnia 2002 r., krótko po oskarżeniu, skarżąca została zwolniona ze stanowiska, na które została zdegradowana, bez otrzymania ekwiwalentu za okres wypowiedzenia lub odprawy. Wydaje się, że jej umowa o pracę została rozwiązana na podstawie art. 17 ustawy nr 1475 (Kodeksu Pracy), obecnie uchylonej, bez podania dalszych informacji co do dokładnych podstaw jej zwolnienia w myśl tego przepisu. 30 października 2003 r. skarżąca wytoczyła powództwo przeciwko Dyrekcji Pałaców Narodowych przed Sądem Pracy w Bakırköy, domagając się odprawy i ekwiwalentu za okres wypowiedzenia z powodu bezprawnego zwolnienia. 28 marca 2006 r. Sąd Pracy w Bakırköy oddalił wniosek skarżącej. Na podstawie zbadania akt sprawy przed Sądem Okręgowym w Stambule, sąd pracy uznał najpierw za udowodnione, że skarżąca podżegała M.G. do popełnienia przestępstw polegających na grożeniu i żądaniu okupu oraz naruszyła relację zaufania z pracodawcą. W świetle tych ustaleń stwierdził następnie, że rozwiązanie umowy o pracę skarżącej nastąpiło zgodnie z art. 17 ustawy nr 1475. Istotna część wyroku brzmi:
„...W swoich uwagach strona pozwana wniosła, że skarżąca podżegała swojego przyjaciela do zastraszenia i wymuszenia okupu od M.Ü. oraz że przyznała się do zarzutów w swoim zeznaniu złożonym na policji...
Sąd zwrócił się o akta sprawy 6. Sądu Karnego Okręgowego w Stambule i przeanalizował całość akt śledztwa karnego. Na podstawie analizy zauważa, że drugi oskarżony, M.G., w swoim zeznaniu złożonym na policji 19 listopada 2002 r., oświadczył, że to skarżąca poleciła mu zastraszyć M.Ü. telefonicznie i zażądać okupu; oraz że to znowu ona zadzwoniła do niego pewnego dnia i wyjaśniła, jak M.Ü. ją zdegradował, a gdy odwiedził skarżącą w biurze, powiedziała, że M.Ü. powinien również cierpieć tak jak ona i że najlepiej byłoby go zastraszyć uprowadzeniem syna, chyba że zapłaci 50 miliardów lir tureckich. M.G. oświadczył również, że dzwonił do M.Ü. 8 lub około 10 razy z numerów telefonów 0212 XXX XXX i 0532 XXX XXX, zatem w oparciu o powyższe sąd uznaje za udowodnione, że powódka podżegała M.G. do popełnienia przestępstwa.
Sąd wziął również pod uwagę dokumenty przedłożone przez pracodawcę powódki i uznaje za udowodnione, że umowa powódki została rozwiązana na podstawie faktu, że powódka podżegała M.G. do popełnienia przestępstwa polegającego na grożeniu i żądaniu okupu.
Na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, zeznań złożonych w toku postępowania oraz zeznań M.G. w aktach sprawy karnej, sąd stwierdza, że pracodawca nie jest zobowiązany do kontynuowania zatrudnienia powódki oraz że relacja zaufania między pracodawcą a pracownikiem została zerwana, a zatem rozwiązanie umowy o pracę było sprawiedliwe i zgodne z prawem.”
Skarżąca odwołała się od decyzji Sądu Pracy w Bakırköy. W odwołaniu twierdziła, że sąd pracy błędnie oparł swoją decyzję na zmyślonych zeznaniach złożonych przez M.G. podczas postępowania karnego, całkowicie ignorując fakt, że została uniewinniona od zarzutu podżegania przez Sąd Okręgowy w Stambule. 20 grudnia 2006 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy decyzję Sądu Pracy w Bakırköy.


Skarżąca urodziła się w 1948 roku i mieszka w Budapeszcie. 9 marca 2006 r. skarżąca złożyła wniosek o podwyższenie renty z tytułu niezdolności do pracy do Budapeszteńskiego Urzędu Rządowego (Dyrekcji Ubezpieczeń Emerytalnych), który oddalił jej roszczenie 21 sierpnia 2006 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji w dniu 10 października 2006 r. Centralno-Węgierska Regionalna Dyrekcja Ubezpieczeń, działając jako organ drugiej instancji, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji w dniu 4 stycznia 2007 r. Skarżąca wniosła o kontrolę sądową decyzji organu drugiej instancji w ustawowym terminie. Złożyła pozew w dniu 9 lutego 2007 r. do organu administracji pierwszej instancji, zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania. Wobec braku postępu w sprawie skarżąca zawiadomiła organ administracji pierwszej instancji o podtrzymaniu swojego roszczenia w dniu 18 marca 2010 r. Następnie organ administracji pierwszej instancji przekazał pozew skarżącej do Sądu Pracy w Budapeszcie w dniu 20 lipca 2010 r. Sąd Pracy w Budapeszcie oddalił powództwo skarżącej w dniu 14 czerwca 2011 r.


Skarżąca urodziła się w 1975 roku i przed aresztowaniem miała stały adres w Artsyz w obwodzie odeskim. W 2009 roku u skarżącej zdiagnozowano HIV. We wrześniu 2012 roku została aresztowana pod zarzutem handlu narkotykami. W grudniu 2012 roku skarżąca rozpoczęła terapię antyretrowirusową („ART”). 16 września 2013 roku Sąd Rejonowy w Odessie (rejon małynowski) uznał skarżącą za winną szeregu przestępstw związanych z narkotykami i skazał ją na sześć lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności. W nieokreślonym dniu skarżąca wniosła apelację w kwestiach prawnych do Wyższego Sądu Specjalizowanego ds. Spraw Cywilnych i Karnych („HSC”). 5 października 2014 roku skarżąca przybyła do Zakładu Karnego nr 63 w Zbarażu („Kolonia”), aby odbyć karę. 17 października 2014 roku badanie cytologiczne wykazało oznaki raka szyjki macicy. 6 grudnia 2014 roku skarżąca została przeniesiona do oddziału onkologicznego szpitala przy Lwowskim Areszcie Śledczym („Placówka Onkologiczna”) w celu badania lekarskiego. 15 grudnia 2014 roku Placówka Onkologiczna wydała opinię dotyczącą skarżącej. Oprócz HIV w stadium IV zdiagnozowano u niej raka szyjki macicy. W opinii stwierdzono, że ze względu na stan układu odpornościowego skarżącej operacja jest wykluczona. Zalecono przeniesienie skarżącej do szpitala przy Zakładzie Karnym nr 10 w Dariwce w obwodzie chersońskim, który specjalizuje się w leczeniu HIV („Placówka Leczenia HIV”) w celu normalizacji poziomu limfocytów T, a następnie przeniesienie jej z powrotem do Placówki Onkologicznej. Tego samego dnia skarżąca została przeniesiona z powrotem do Kolonii. 3 marca 2015 roku skarżąca została przyjęta do Placówki Leczenia HIV. Po zakończeniu cyklu terapii ART, 11 marca 2015 roku Placówka Leczenia HIV wydała zaświadczenie stwierdzające, że skarżąca otrzymuje terapię ART bez przerwy od grudnia 2012 roku. Jej rozpoznanie zostało zapisane jako HIV w stadium IV z ciężką immunosupresją, rak szyjki macicy, przewlekłe zapalenie wątroby w stanie remisji, torbiele jajników, włókniak strun głosowych i kandydoza jamy ustnej. W szczególności zalecono skarżącej kontynuację terapii ART oraz przyjmowanie hepatoprotektorów. Skarżąca została skierowana do Placówki Onkologicznej. 17 marca 2015 roku skarżąca opuściła Placówkę Leczenia HIV pod konwojem, a 5 kwietnia 2015 roku powróciła do Kolonii, gdzie została objęta nadzorem lekarza więziennego (lekarza ogólnego) w trybie ambulatoryjnym i kontynuowała terapię ART. 16 kwietnia 2015 roku skarżąca opuściła Kolonię pod konwojem, a 22 kwietnia 2015 roku przybyła do Kijowskiego Aresztu Śledczego („Kijowski SIZO”), aby móc wziąć udział w rozprawach apelacyjnych w swojej sprawie. 25 maja 2015 roku skarżąca złożyła wniosek do Sądu Rejonowego w Kijowie (rejon szewczenkowski) („Sąd Szewczenkowski”) o zwolnienie ze względów zdrowotnych. W niedatowanym liście przesłanym do Sądu Szewczenkowskiego 8 czerwca 2015 roku naczelnik Kijowskiego SIZO i kierownik jego jednostki medycznej poinformowali sąd, że skarżąca otrzymuje terapię ART w SIZO, ale jej rak może być leczony jedynie radioterapią, której nie można przeprowadzić w SIZO. 10 czerwca 2015 roku badanie wykazało, że skarżąca miała (wydaje się, że niskie) obciążenie wirusowe poniżej czterdziestu kopii na ml. 25 czerwca 2015 roku Sąd Szewczenkowski odrzucił wniosek skarżącej o zwolnienie. 1 lipca 2015 roku P.o. Przewodniczącego Sekcji zdecydował, na wniosek skarżącej zgodnie z regułą 39 Regulaminu Sądu, wskazać Rządowi, że powinien on niezwłocznie poddać skarżącą badaniu lekarskiemu przez lekarza specjalistę; zapewnić natychmiast, odpowiednimi środkami, leczenie skarżącej odpowiednie do jej stanu oraz poinformować Sąd do 1 sierpnia 2015 roku o stanie zdrowia skarżącej i podjętych działaniach. 6 lipca 2015 roku biuro Agenta Rządu zwróciło się do władz więziennych z prośbą o podjęcie odpowiednich działań w celu zapewnienia zbadania i leczenia skarżącej oraz poinformowania go o sytuacji skarżącej. 8 lipca 2015 roku naczelnik SIZO zwrócił się do Kijowskiego Miejskiego Centrum Klinicznego Onkologii („Kijowskie Centrum Onkologii”), wyspecjalizowanej instytucji cywilnej, o zorganizowanie badania skarżącej przez jednego ze specjalistów Centrum. 13 lipca 2015 roku skarżąca została zbadana przez onkologa ginekologa z Kijowskiego Centrum Onkologii. Lekarz zalecił, aby skarżąca (i) odbyła dalszą konsultację ze specjalistą chorób zakaźnych dotyczącą możliwości leczenia raka w świetle jej życia z HIV oraz (ii) poddała się radioterapii w instytucji specjalizującej się w onkologii ginekologicznej. 16 lipca 2015 roku skarżąca została zbadana przez specjalistę chorób zakaźnych. Specjalista zalecił zmianę schematu terapii ART i zauważył, że nie ma przeciwwskazań do leczenia jej raka szyjki macicy. 29 lipca 2015 roku skarżąca odmówiła zmiany schematu terapii ART, stwierdzając, że „nie wykryto u niej obciążenia wirusowego” (вирусная загрузка у меня не выявлена). 30 lipca 2015 roku skarżąca napisała oświadczenie do naczelnika SIZO, informując go, że nie chce rozpoczynać radioterapii w tym momencie, ponieważ obawiała się, że nie będzie miała wystarczająco dużo czasu, aby ją ukończyć przebywając w Kijowskim SIZO, gdzie będzie przetrzymywana do czasu rozpoznania przez HSC jej odwołania od wyroku skazującego. 31 lipca 2015 roku Rząd poinformował Sąd o krokach podjętych przez władze po tym, jak Sąd wskazał środek tymczasowy, oraz dostarczył odpowiednią dokumentację medyczną. 7 sierpnia 2015 roku skarżąca została zbadana przez zespół specjalistów w Kijowskim Centrum Onkologii. Jej rozpoznania zostały potwierdzone i zalecono jej radioterapię. 27 sierpnia 2015 roku HSC utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącą, ale zmniejszył jej karę do czterech lat. 14 września 2015 roku skarżąca napisała do Sądu, twierdząc, że Rząd nie wywiązał się ze środka tymczasowego wskazanego przez Sąd. W szczególności twierdziła, że nadal nie otrzymuje zalecanej radioterapii. Twierdziła również, że jej transport do Placówki Onkologicznej zostanie przeprowadzony koleją w warunkach niezgodnych z jej stanem zdrowia. 16 września 2015 roku skarżąca opuściła Kijowski SIZO w celu udania się do Placówki Leczenia HIV, podróżując przez Odeski SIZO, gdzie była przetrzymywana od 17 do 19 września, oraz Chersoński SIZO, gdzie była przetrzymywana od 20 do 24 września 2015 roku. 24 września 2015 roku przybyła do Placówki Leczenia HIV. 17 września 2015 roku Sąd zwrócił się do Rządu z prośbą o dostarczenie informacji faktycznych dotyczących przyczyn, dla których skarżąca nie była leczona radioterapią, oraz konkretnych planów jej dalszego leczenia. Od 24 września 2015 roku skarżąca rozpoczęła cykl badań i leczenia w Placówce Leczenia HIV oraz w Chersońskiej Klinice Onkologicznej. 25 września 2015 roku Rząd ponownie poinformował Sąd o badaniach lekarskich, którym poddano skarżącą w okresie następującym po decyzji Sądu o wskazaniu środka tymczasowego. Od 5 do 27 października 2015 roku skarżąca poddała się leczeniu radioterapią w Chersońskiej Klinice Onkologicznej; zalecono jej kolejny cykl rozpoczynający się 17 listopada, ale 14 listopada 2015 roku odmówiła jego podjęcia, powołując się na skutki uboczne poprzedniego leczenia. 25 października 2015 roku Rząd poinformował Sąd o pierwszym cyklu radioterapii skarżącej. 30 października 2015 roku skarżąca opuściła Placówkę Leczenia HIV, a 14 listopada 2015 roku została przyjęta do Placówki Onkologicznej. 4 stycznia 2016 roku skarżąca została zwolniona ze względów zdrowotnych. Raport z 2012 roku Ukraińskiego Komisarza Sejmowego Praw Człowieka dotyczący monitorowania miejsc detencji zawiera następujące uwagi dotyczące transportu więźniów (strony 50–54). Ponad 90% używanych wagonów kolejowych jest starszych niż ich planowany okres użytkowania (dwadzieścia osiem lat). Brakuje w nich wentylacji, co tworzy nie do zniesienia warunki latem. Zimą są zimne z powodu starych systemów grzewczych. Twarde łóżka w przedziałach dla więźniów pozbawione są materacy i pościeli. Przedziały są przepełnione, co oznacza, że wagon o pojemności siedemdziesięciu osób może przewozić sto lub więcej osób. Dostęp do toalet jest utrudniony. Dostęp do wody pitnej jest nieregularny i nie podaje się gorących posiłków. Biorąc pod uwagę, że więźniowie są zmuszani do znoszenia takich warunków przez dni, Raport uznał, że można je zakwalifikować jako okrutne i poniżające traktowanie. Istotne raporty Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu („CPT”) dotyczące warunków transportu więźniów na Ukrainie można znaleźć w wyrokach w sprawach Jakowenko przeciwko Ukrainie (nr 15825/06, §§ 59–61, 25 października 2007 r.) i Andriej Jakowenko przeciwko Ukrainie (nr 63727/11, §§ 71–73, 13 marca 2014 r.). Istotne materiały międzynarodowe i krajowe dotyczące leczenia HIV i chorób pokrewnych można znaleźć w wyroku w sprawie Siergiej Antonow przeciwko Ukrainie (nr 40512/13, §§ 54–56, 22 października 2015 r.).


Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. Nepalscy żołnierze Gurkhowie służą Koronie od 1815 roku, początkowo jako żołnierze w (brytyjskiej) Armii Indyjskiej. Po uzyskaniu niepodległości przez Indie w 1947 roku sześć pułków Gurkhów zostało przeniesionych do Armii Indyjskiej, podczas gdy cztery pułki stały się integralną częścią Armii Brytyjskiej. Ponad 200 000 żołnierzy Gurkhów walczyło w obu wojnach światowych, a w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat służyli w Hongkongu, Malezji, Borneo, Cyprze, na Falklandach, w Kosowie, Iraku i Afganistanie. Pełnili służbę w różnych rolach, głównie w piechocie, ale także jako inżynierowie oraz w jednostkach łączności i logistyki. Obecnie tworzą Brygadę Gurkhów („Brygada”), w której do służby uprawnieni są wyłącznie obywatele Nepalu. Brygada nie jest brygadą operacyjną w tradycyjnym sensie; jest raczej jednostką administracyjną, która zapewnia, że jednostki Gurkhów, do których rekrutowani są wszyscy Gurkhowie i w których pełnią służbę, mogą być zintegrowane z – i stanowić część – innych brygad operacyjnych Armii Brytyjskiej. Brygada była pierwotnie stacjonowana na Dalekim Wschodzie, w regionie znanym niegdyś jako Malaje. W 1971 roku baza Brygady została przeniesiona do Hongkongu. Po zakończeniu przekazania Hongkongu Chinom w lipcu 1997 roku, baza macierzysta została przeniesiona do Zjednoczonego Królestwa. W konsekwencji większość Gurkhów jest obecnie stacjonowana w Zjednoczonym Królestwie, chociaż od 1962 roku część Brygady stacjonuje w Brunei. Na mocy memorandum zrozumienia z 9 listopada 1947 roku („Układ Trójstronny”), rządy Zjednoczonego Królestwa, Indii i Nepalu uzgodniły, że wynagrodzenie Gurkhów służących w Armii Brytyjskiej będzie ustalane w oparciu o stawki stosowane przez Indie w odniesieniu do żołnierzy indyjskich, aby uniknąć konkurencji między armią indyjską a brytyjską o rekrutów Gurkhów. Podstawowe uposażenie w Brygadzie było zatem ustalane zgodnie z Indyjskim Kodeksem Płac, choć za służbę poza Nepalem wypłacano dodatki na koszt utrzymania. Te dodatki były dawniej obliczane w odniesieniu do lokalnych kosztów utrzymania (np. w Hongkongu lub Brunei), ale w 1997 roku, gdy baza macierzysta Brygady została przeniesiona do Zjednoczonego Królestwa, wprowadzono „dodatek uniwersalny”, aby zapewnić, że zawsze, gdy żołnierz Gurkha służy poza Nepalem, jego wynagrodzenie netto będzie podobne do wynagrodzenia niebędącego Gurkha żołnierza Armii Brytyjskiej o porównywalnym stopniu i doświadczeniu. „Dodatek uniwersalny” nie był jednak traktowany jako wynagrodzenie podlegające emeryturze. Przed 1 kwietnia 2006 roku uprawnienie do służby małżeńskiej z towarzyszeniem (czyli prawo żołnierza do bycia towarzyszonym przez żonę i dzieci) przysługiwało na jedną służbę z towarzyszeniem trwającą od dwóch do trzech lat w ciągu pierwszych piętnastu lat służby oraz na stałą służbę z towarzyszeniem dla Gurkhów w stopniu sierżanta i wyższych. Jednakże od 1 kwietnia 2006 roku osoby, które służyły w Brygadzie przez trzy lata lub dłużej, były uprawnione do służby małżeńskiej z towarzyszeniem (innymi słowy, miały prawo do dołączenia do nich w Zjednoczonym Królestwie przez żony i dzieci). Żołnierze Gurkhowie są zobowiązani do przejścia w stan spoczynku po piętnastu latach służby, z możliwością, zależną od stopnia, jednego lub więcej rocznych przedłużeń. Dla porównania, inni żołnierze w Armii Brytyjskiej mają prawo do służby przez dwadzieścia dwa lata. Historycznie żołnierze Gurkhowie byli zwalniani do Nepalu i zakładano, że pozostaną tam podczas emerytury.

(a) Zmiany w Przepisach Imigracyjnych z 2004 roku
25 października 2004 roku Przepisy Imigracyjne (HC 394) zostały zmienione, aby umożliwić żołnierzom Gurkhom, którzy odeszli ze służby 1 lipca 1997 roku lub później (data przeniesienia bazy Gurkhów do Zjednoczonego Królestwa) i posiadali co najmniej cztery lata służby, ubieganie się o osiedlenie się w Zjednoczonym Królestwie. Około 90 procent z 2 230 uprawnionych żołnierzy Gurkhów wniosło od tego czasu pomyślnie wnioski o osiedlenie się w Zjednoczonym Królestwie wraz z uprawnionymi osobami na utrzymaniu.

(b) Zmiany w Przepisach Imigracyjnych z 2009 roku
21 maja 2009 roku Minister Spraw Wewnętrznych ogłosił nową politykę, zgodnie z którą wszyscy byli Gurkhowie, którzy służyli w Armii Brytyjskiej przez co najmniej cztery lata, będą uprawnieni do osiedlenia się w Zjednoczonym Królestwie. Około trzydziestu pięciu procent uprawnionych wniosło od tego czasu o osiedlenie się w Zjednoczonym Królestwie. Układ Trójstronny przewidywał, że emerytury Gurkhów służących w Armii Brytyjskiej będą również ustalane w oparciu o stawki stosowane przez Indie wobec żołnierzy indyjskich.

(a) System Emerytalny Gurkhów
W 1949 roku System Emerytalny Gurkhów („GPS”) został ustanowiony przez Królewski Nakaz i stosował dawny Indyjski Kodeks Emerytalny do Gurkhów służących w Brygadzie. Uprawnienia emerytalne w ramach GPS były waloryzowane w zależności od kosztów utrzymania w Nepalu, ponieważ zakładano, że Gurkhowie przejdą tam na emeryturę. Emerytury były wypłacane natychmiast po przejściu na emeryturę i nie mogły być odroczone. Gurkha, który odszedł ze służby bez przepracowania piętnastu lat, nie miałby prawa do żadnej emerytury. W 1981 roku emerytury Gurkhów zostały przejrzane, a stawka wypłacana została ustalona na najwyższym poziomie stosownym w ramach indyjskich ustaleń emerytalnych. W 1999 roku, po przeglądzie przeprowadzonym przez ministra, stawki stosowane do emerytur Gurkhów w Brygadzie zostały zwiększone o ponad 100 procent, przewyższając skalę ustaloną przez Armię Indyjską. Uzasadnieniem zwiększenia było to, że Gurkha, który odszedł z Brygady do Nepalu, nie otrzymałby korzyści z różnych programów, do których mieli dostęp żołnierze odchodzący z Armii Indyjskiej, takich jak świadczenie określonych usług medycznych. Zwiększenie zastosowano do wszystkich Gurkhów niezależnie od daty zwolnienia ze służby.

(b) System Emerytalny Sił Zbrojnych
Żołnierze niebędący Gurkhami, odchodzący z Armii Brytyjskiej, mają prawo do emerytur w ramach Systemu Emerytalnego Sił Zbrojnych 1975 („AFPS 75”) lub Systemu Emerytalnego Sił Zbrojnych 2005 („AFPS 05”), w zależności od tego, kiedy rozpoczęli służbę. Żaden z systemów nie jest waloryzowany w zależności od kosztów utrzymania w kraju pochodzenia żołnierza. W ramach AFPS żołnierze mają prawo do odroczonej emerytury, wypłacanej w wieku 60 lat, pod warunkiem, że pełnili służbę przez co najmniej dwa lata przed opuszczeniem Armii Brytyjskiej. Aby otrzymać natychmiastową emeryturę, oficerowie są zobowiązani do służby przez szesnaście lat, a wszyscy inni szeregowi są zobowiązani do służby przez dwadzieścia dwa lata; jednak w praktyce mniej niż jedna piąta żołnierzy niebędących Gurkhami w Armii Brytyjskiej służy wystarczająco długo, aby uzyskać prawo do natychmiastowej emerytury. Roczne prawo do emerytury w ramach GPS jest w przybliżeniu równoważne – biorąc pod uwagę korekty wprowadzone w 1981 i 1999 roku – jednej trzeciej tego, co przewiduje AFPS.

(c) Przegląd warunków służby Gurkhów
W następstwie zmiany Przepisów Imigracyjnych w 2004 roku (patrz punkt 13 powyżej), Minister Obrony ogłosił przegląd warunków służby Gurkhów. Przegląd zauważył, że zmiana Przepisów Imigracyjnych w 2004 roku oraz zmiany w służbie małżeńskiej z towarzyszeniem (patrz punkt 9 powyżej) zmieniły tradycyjne założenie, że brytyjscy Gurkhowie będą przechodzić na emeryturę w Nepalu, i wskazał na przyszłość, w której można będzie oczekiwać, że będą oni coraz częściej postrzegać Zjednoczone Królestwo, a nie Nepal, jako bazę dla swoich rodzin. Zespół Przeglądowy doszedł więc do wniosku, że, niezależnie od kwestii przystępności cenowej, głównych różnic w warunkach służby Gurkhów nie można już dłużej uzasadnić z prawnego ani moralnego punktu widzenia i zalecił ich unowocześnienie poprzez w dużej mierze zharmonizowanie ich z warunkami dostępnymi dla szerszej armii. W odniesieniu do emerytur przegląd stwierdził, że w sumie GPS był bardziej odpowiedni niż AFPS do wspierania cyklu życia zdecydowanej większości Gurkhów do lipca 1997 roku. Przeniesienie jednak bazy Brygady do Zjednoczonego Królestwa i subsequent zmiana Przepisów Imigracyjnych zmieniły wcześniej słuszne założenie, że Gurkhowie będą przechodzić na emeryturę w Nepalu. Dla Gurkha przechodzącego na emeryturę do drugiej kariery w Zjednoczonym Królestwie, profil GPS był „oczywiście błędny, wypłacając kwoty zbyt małe, by były użyteczne w czasie, gdy ich nie potrzebuje, i niewystarczającą emeryturę w wieku emerytalnym. Ponieważ profil życia typowego Gurkhy zaczyna przypominać profil jego odpowiednika z Zjednoczonego Królestwa/Wspólnoty Narodów, niewiele można powiedzieć na rzecz zapewniania im tak różnych profili świadczeń emerytalnych”. W raporcie zalecono, aby służący i emerytowani członkowie Brygady mieli możliwość przejścia z GPS do AFPS 75 lub 05, w zależności od tego, kiedy wstąpili do służby. Ci, którzy byli już w GPS i chcieli w nim pozostać, mogli to zrobić, ale system zostałby zamknięty z dniem kwietnia 2006 roku.

(d) Propozycja Przeniesienia dla Gurkhów
W marcu 2007 roku Zjednoczone Królestwo sformułowało Propozycję Przeniesienia dla Gurkhów („GOTT”) i została ona wprowadzona w życie w rozporządzeniu Armed Forces (Gurkha Pension) Order 2007 („Rozporządzenie z 2007 roku”). Gurkhowie, którzy odeszli na emeryturę przed 1 lipca 1997 roku, nie kwalifikowali się do GOTT. GOTT umożliwiło jednak żołnierzom Gurkhom, którzy odeszli na emeryturę 1 lipca 1997 roku lub później, przeniesienie się z GPS do AFPS 75 lub AFPS 05, w zależności od tego, kiedy wstąpili do Armii Brytyjskiej. Warunki każdego przeniesienia były takie, że nabyte prawa do emerytury za służbę po 1 lipca 1997 roku zostałyby przeniesione do systemu AFPS na zasadzie rok za rok. W odniesieniu do służby pełnionej przed 1 lipca 1997 roku Memorandum Wyjaśniające do Rozporządzenia z 2007 roku wyjaśniło, że „chociaż służba Gurkha od 1 lipca 1997 roku jest przenaszalna w stosunku jeden do jednego, Artykuł 2 L4 przewiduje, że służba Gurkha sprzed 1997 roku liczy się proporcjonalnie w zależności od stopnia osoby przenoszonej. Ta proporcja nie jest arbitralna: została ustalona po starannych obliczeniach przez Government Actuary’s Department. Reprezentuje ona w przybliżeniu wartość korzyści sprzed 1997 roku nabytych w GPS. Gurkha przenoszący się do dowolnego AFPS otrzyma sprawiedliwą wartość emerytalną za swoją służbę w GPS”. Zgodnie z kalkulacją aktuarialną przyjętą przez rząd, rok służby przed 1 lipca 1997 roku przekładał się – w zakresie uprawnień emerytalnych – na równowartość od 23 do 36 procent wartości roku służby żołnierza niebędącego Gurkha o równorzędnym stopniu. Przejście z GPS do AFPS dla osób wybierających przeniesienie, które już otrzymywały emeryturę w ramach GPS, nie pozbawiało ich ich istniejącej emerytury z GPS, która nadal byłaby wypłacana. Przeniesienie do odpowiedniego AFPS następowało w wieku 60 lub 65 lat, kiedy otrzymywali zachowaną emeryturę. Ponieważ jednak otrzymywali emeryturę z GPS od około trzydziestego trzeciego roku życia, wartość kapitałowa funduszu emerytalnego w wieku emerytalnym zostałaby zmniejszona o świadczenia otrzymane w ramach GPS do tej daty. Prawie wszyscy służący Gurkhowie wybrali przeniesienie do AFPS (tylko 0,3 procent wybrało pozostanie w GPS). Spośród tych, którzy odeszli na emeryturę, ale nadal mieli prawo do przeniesienia, około trzech procent wybrało pozostanie w GPS.

Pierwszy skarżący jest pozarządową stowarzyszoną jednostką nieposiadającą osobowości prawnej działającą w imieniu 399 byłych członków Brygady. Drugi skarżący jest byłym żołnierzem Gurkha, który odszedł z Brygady 8 lutego 1997 roku po przepracowaniu piętnastu lat służby. Ponieważ ukończył służbę przed 1 lipca 1997 roku, nie jest uprawniony do przeniesienia żadnego z lat emerytalnych do jednego z systemów AFPS. Jego emerytura nadal jest regulowana przez GPS i, jako taka, jest wyceniana na około pięćdziesiąt procent tej, którą brytyjski żołnierz o równorzędnym stopniu otrzymałby za ten sam okres i rodzaj służby. Trzeci skarżący jest byłym żołnierzem Gurkha, który odszedł z Brygady 31 lipca 2002 roku po przepracowaniu prawie trzydziestu jeden lat służby. Ostatnie pięć lat służby zostało przeniesione do AFPS na zasadzie rok za rok. Poprzednie dwadzieścia sześć lat służby zostało przeniesione na podstawie kalkulacji aktuarialnej zgodnie z Rozporządzeniem z 2007 roku. Zgodnie z tą kalkulacją wartość emerytalna każdego z jego lat służby była uważana za równoważną około dwudziestu siedmiu procentom roku emerytalnego przepracowanego przez brytyjskiego żołnierza o równorzędnym stopniu pełniącego ten sam rodzaj służby.

7 marca 2008 roku skarżący złożyli wniosek o kontrolę sądową w Wysokim Trybunale zaskarżając legalność zarówno (a) decyzji, że Gurkhowie, którzy odeszli na emeryturę przed 1 lipca 1997 roku, nie byli uprawnieni do przeniesienia swoich praw emerytalnych w ramach GPS do AFPS, jak i (b) decyzji, że w przypadku Gurkhów, którzy odeszli na emeryturę po 1 lipca 1997 roku, służba sprzed tej daty nie liczyła się na zasadzie rok za rok. Zarzuty zostały wysunięte na trzech podstawach: na podstawie Ustawy o Stosunkach Rasowych 1976 (mianowicie, że nastąpiło naruszenie proceduralnego obowiązku promowania równości szans); z powodu irracjonalności; oraz na podstawie Artykułu 1 Protokołu nr 1 odczytywanego łącznie z Artykułem 14. W odniesieniu do trzeciej podstawy skarżący twierdzili, że byli dyskryminowani w swoim prawie do emerytury wojskowej ze względu na swój wiek i/lub obywatelstwo. W szczególności argumentowali, że byli traktowani inaczej zarówno od młodszych żołnierzy Gurkhów, którzy mieli (więcej) lat służby po 1 lipca 1997 roku, jak i od zwykłych żołnierzy Armii Brytyjskiej. Skarżącym udzielono zezwolenia na kontynuowanie ich wniosku o kontrolę sądową. Rozprawa odbyła się w październiku 2009 roku. Na rozprawie strony zgodziły się, że zmiana Przepisów Imigracyjnych w 2009 roku (patrz punkt 14 powyżej) była nieistotna dla celów postępowania. 11 stycznia 2010 roku Wysoki Trybunał oddalił wniosek na wszystkich trzech podstawach. W odniesieniu do zarzutu dyskryminacji ze względu na wiek Wysoki Trybunał powołał się na swoje wcześniejsze orzeczenie w sprawie R (Gurung) v. Ministry of Defence [2008] EWHC 1496 (Admin) (podsumowane w punktach 45–49 poniżej), w którym orzekł, że różnica w traktowaniu nie wynikała z różnicy wieku, ale z dat, w których służba była pełniona. Sędzia w sprawie obecnych skarżących zauważył, że „gdy linie są wytyczane dla jakiegokolwiek celu w odniesieniu do dat, wynik może dobrze obejmować pewną pośrednią dyskryminację ze względu na wiek”. Wychodząc z tego wniosku, sąd odrzucił argument – wysunięty przez skarżących – że dyskryminacja ze względu na wiek powinna być traktowana jako „podejrzana” podstawa. W odniesieniu do zarzutu dyskryminacji ze względu na obywatelstwo Wysoki Trybunał uznał, że jest związany orzeczeniem w sprawie R (Purja i inni) v. Ministry of Defence [2003] EWCA Civ 1345 (podsumowane w punktach 41–44 poniżej), w którym Sąd Apelacyjny orzekł, że Gurkhowie ze służbą przed 1 lipca 1997 roku znajdowali się w wyraźnie odmiennej sytuacji niż inni żołnierze służący w Armii Brytyjskiej przed tą datą. Różnica w ustaleniach emerytalnych odzwierciedlała różną historyczną pozycję Gurkhów. Chociaż Wysoki Trybunał przyjął, że zmiana Przepisów Imigracyjnych w 2004 roku (patrz punkt 13 powyżej) podważyła niektóre założenia popierające orzeczenie w sprawie Purja, uznał, że zmiany nie wpłynęły na rozumowanie Sądu Apelacyjnego, ponieważ to rozumowanie miało zastosowanie do obliczania uprawnień emerytalnych nabytych przed 1 lipca 1997 roku. Ze wszystkich powodów przedstawionych przez Sędziego Wysokiego Trybunału w sprawie Gurung, Wysoki Trybunał uznał, że wybór 1 lipca 1997 roku jako granicy dla różnego traktowania nabytych praw emerytalnych był racjonalny i rozsądny. Skarżącym udzielono zezwolenia na odwołanie się do Sądu Apelacyjnego. W postępowaniu odwoławczym ich sprawa była prowadzona wyłącznie w oparciu o Artykuł 14 Konwencji odczytywany łącznie z Artykułem 1 Protokołu nr 1. 13 października 2010 roku Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżących. W odniesieniu do roszczenia o dyskryminację ze względu na obywatelstwo Sąd Apelacyjny, podobnie jak Wysoki Trybunał, uznał się za związany orzeczeniem w sprawie Purja (cytowanym powyżej). W odniesieniu do roszczenia o dyskryminację ze względu na wiek sąd, powołując się na wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Neill v. the United Kingdom, nr 56721/00, 29 stycznia 2002 r., orzekł, że nawet jeśli można by przeprowadzić istotne porównanie między starszymi a młodszymi Gurkhami, Ministerstwo Obrony mogłoby łatwo uzasadnić różnicę w traktowaniu. 13 grudnia 2010 roku Sąd Najwyższy odmówił udzielenia skarżącym zezwolenia na odwołanie.


Skarżący urodził się w 1971 roku i mieszka w Arzamasie. W godzinach porannych 5 czerwca 2005 r., około godziny 3:00, policja zatrzymała skarżącego. Rano został przesłuchany, a następnie przewieziony do szpitala, ponieważ wybił okno i zranił się. O godzinie 18:00 sporządzono protokół zatrzymania; podano w nim godzinę 18:00 jako czas zatrzymania skarżącego. 7 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy w Łukojanowie w obwodzie niżnonowogrodzkim tymczasowo aresztował skarżącego na początkowy dwumiesięczny okres. 8 sierpnia 2005 r. Sąd Rejonowy przeprowadził posiedzenie w celu rozstrzygnięcia, między innymi, kwestii przedłużenia aresztu tymczasowego skarżącego. Skarżący wnosił o zwolnienie; pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że ponieważ dopuszczalny okres aresztowania upłynął 5 sierpnia 2005 r., jego zatrzymanie w ciągu następnych trzech dni było bezprawne. Sąd Rejonowy przedłużył areszt tymczasowy skarżącego, uznając, że „środek zapobiegawczy [powinien] pozostać bez zmian”. W odwołaniu od postanowienia Sądu Rejonowego o przedłużeniu aresztu skarżący zarzucał, że środek zapobiegawczy, który już wygasł, nie mógł „pozostać bez zmian”. Odwołanie zostało przekazane do Sądu Okręgowego dopiero 8 września 2005 r. 23 września 2005 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie w trybie uproszczonym, nie odnosząc się do argumentów skarżącego. 25 stycznia 2006 r. Sąd Rejonowy przedłużył areszt tymczasowy skarżącego do 25 kwietnia 2006 r., nie zawiadamiając skarżącego ani jego przedstawiciela o posiedzeniu ani nie podając uzasadnienia decyzji. Skarżący wniósł odwołanie 30 stycznia 2006 r., które zostało oddalone przez Sąd Okręgowy 31 maja 2006 r. Wyrokiem z 25 sierpnia 2006 r., utrzymanym w mocy na skutek odwołania 17 października 2006 r., skarżący został uznany za winnego i skazany na karę pozbawienia wolności.