Skarżący urodził się w 1977 roku i obecnie odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności w więzieniu nr 39 w Ladyżynie. Wieczorem 17 sierpnia 2005 r. skarżący przyjechał z Sum, gdzie mieszkał, do Kijowa. Krótko potem, o 21:20, przebywając jeszcze na dworcu kolejowym, został aresztowany pod zarzutem popełnienia dwóch morderstw i rozboju, do których doszło wcześniej w tym miesiącu w Sumach. W jego bagażu znaleziono przedmioty należące do ofiar. Skarżący zeznał w swoim skardze, że wobec niego nie zastosowano żadnych środków przymusu w trakcie ani po jego aresztowaniu 17 sierpnia 2005 r. Zauważył również, że natychmiast po aresztowaniu został doprowadzony na lokalny komisariat policji, gdzie dyżurny oficer zbadał go i sporządził protokół dotyczący jego obrażeń w obecności dwóch świadków zaufanych. Z protokołu wynikało, że skarżący miał otarcia na plecach i brzuchu. Skarżący spędził noc na komisariacie, bez podejmowania jakichkolwiek czynności śledczych. 18 sierpnia 2005 r. trzech funkcjonariuszy policji, którzy przybyli z Sum, przewiozło skarżącego do tego miasta (340 km od Kijowa) ich pojazdem. Relacja skarżącego dotycząca dalszych wydarzeń jest następująca. Był skuty kajdankami, a jedna z jego kostek była mocno okuta kajdanami. Gdy zaprotestował, jeden z funkcjonariuszy kilka razy uderzył go w brzuch. Policjanci zatrzymali samochód w lesie, zmusili go do wyjścia i poddali okrutnemu traktowaniu w celu wymuszenia przyznania się do badanych przestępstw kryminalnych. Skarżący utrzymywał, że był jedynie świadkiem wspomnianych czynów, podczas gdy popełnili go jego znajomi, A. i Se. Funkcjonariusze policji dotkliwie pobili go na całym ciele. Następnie go rozebrali, włożyli mu do ust ziemię i trawę oraz zgwałcili kijem drewnianym. Skarżący mimowolnie oddał mocz. Uległ wszystkim ich żądaniom. Po przerwie, podczas której funkcjonariusze pili alkohol, podczas gdy skarżący przebywał w samochodzie z kierowcą, kazali mu „przećwiczyć” swoje zeznania. Insystowali, aby przyznał się do winy, nie wspominając o zaangażowaniu kogokolwiek innego. Radiowóz przybył na komisariat policji Kowpakowskiego w Sumach około godziny 18:00 18 sierpnia 2005 r. Zgodnie z materiałami akt sprawy, 18 sierpnia 2005 r. o godz. 18:20 zgłoszono aresztowanie skarżącego i wyjaśniono mu prawa przysługujące podejrzanemu. Tego samego dnia o godz. 19:00 biegły lekarz sądowy (kobieta), działając na polecenie śledczego, zbadał skarżącego, który był nagi. Sporządziła raport z badania 16 września 2005 r., w którym udokumentowała następujące obrażenia: siniak o wymiarach 2 x 1 cm na lewej skroni skarżącego, kolejny siniak o podobnych rozmiarach po prawej stronie głowy, siniak i otarcie o wymiarach 6 x 0,2 cm pod prawym okiem, poziome liniowe otarcie po prawej stronie tułowia o wymiarach 3 x 0,6 cm, siniak o wymiarach 2 x 1 cm oraz pionowe liniowe otarcie o wymiarach 18 x 3 cm na lewym udzie. Ponadto wokół obu nadgarstków skarżącego znajdowały się liniowe otarcia o szerokości do 1 cm. Skarżący wyjaśnił pochodzenie swoich obrażeń w następujący sposób: po przyjeździe do Kijowa około godziny 21:00 na dworcu kolejowym pobili go nieznani ludzie. Biegły stwierdził, że wspomniane obrażenia zostały zadane „twardymi tępymi przedmiotami” i że skarżący mógł odnieść je w czasie przez niego wskazanym. Wreszcie obrażenia zostały ocenione jako nieznaczne. Skarżący twierdził, że biegły nie zgłosił wszystkich jego obrażeń i że nie odważył się skarżyć jej na swoje złe traktowanie, po pierwsze ze względu na obecność wspomnianych funkcjonariuszy podczas badania, a po drugie, ponieważ wstydził się przed kobietą. Jak wskazano we wniosku skarżącego i potwierdzono materiałami akt sprawy, od 19:20 do 22:50 18 sierpnia 2005 r. był przesłuchiwany w sprawie i przyznał się do jednego morderstwa (pani Ch.) w obecności adwokata, pana M., wyznaczonego mu przez śledczego. Dokładniej zeznał, że pani Ch. była jego znajomą, spotkał ją przypadkowo w pobliżu lasu, doszło między nimi do konfliktu i zabił ją nożem, który wypadł z jej piknikowej torby. Skarżący oświadczył również, że zabrał biżuterię i telefon komórkowy ofiary oraz je sprzedał. Ponadto, zgodnie z relacją skarżącego przedstawioną we wniosku, jego przesłuchanie rozpoczęło się przed badaniem lekarskim i trwało podczas niego, w obecności wielu funkcjonariuszy policji, w tym tych, którzy go źle traktowali. Zarzucił również, że nie miał możliwości porozmawiać na osobności z adwokatem, który w każdym razie nie wykazał żadnego zainteresowania sprawą i pozostawał bierny. W odpowiedzi na uwagi Rządu dotyczące dopuszczalności i merytorycznej oceny skargi skarżący przedstawił inną wersję wydarzeń: że jego pierwsze przesłuchanie w rzeczywistości miało miejsce 19 sierpnia 2005 r., a jego protokół został błędnie datowany na 18 sierpnia 2005 r. Skarżący został umieszczony w Izbie Zatrzymań w Sumach („Sumy ITT”, będącej częścią infrastruktury policji), gdzie był przetrzymywany do transferu do Aresztu Śledczego w Sumach („Sumy SIZO”) 7 października 2005 r. W nieokreślonym dniu administracja Sumy ITT wydała notatkę informacyjną o spotkaniach skarżącego z funkcjonariuszami policji. Wynika z tego, że dwaj z funkcjonariuszy, którzy konwojowali go z Kijowa do Sum i których oskarżył o złe traktowanie, odwiedzili go w ITT siedem razy w okresie od 18 sierpnia do 7 października 2005 r. 19 sierpnia 2005 r., podczas odtworzenia przebiegu zdarzeń, skarżący powtórzył swoje przyznanie się do morderstwa pani Ch. i kradzieży jej rzeczy. Tego samego dnia skarżący był przesłuchiwany w obecności swojego adwokata pana M. w sprawie innego morderstwa, pani S. (niektóre sprzęty AGD z jej mieszkania i książeczka wojskowa jej męża zostały znalezione w bagażu skarżącego po jego aresztowaniu 17 sierpnia 2005 r. – patrz paragraf 6 powyżej). 27 i 30 sierpnia 2005 r. skarżący powtórzył swoje zeznania. Podczas przesłuchania w ostatnio wymienionym dniu zmodyfikował jednak swoją relację dotyczącą morderstwa pani Ch. Zeznał, że w rzeczywistości użył własnego noża typu motylek, który kupił na rynku w lipcu tego roku. 1 września 2005 r. przeprowadzono rekonstrukcję przestępstw, podczas której skarżący utrzymał swoje zeznania w obecności adwokata. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, 28 września 2005 r. jego adwokat i śledczy przeprowadzili z nim nieformalną rozmowę. Poprosili go, aby powiedział im prawdę dotyczącą jego roli w badanych przestępstwach. Do tego czasu skarżący napisał siedem „prośb o winę”, ale – jak rzekomo stwierdzili jego rozmówcy – żadna z nich nie wydawała się przekonująca. Skarżący skarżył się na swoje złe traktowanie i twierdził, że pozostaje pod ciągłą presją ze strony odpowiedzialnych funkcjonariuszy policji. Śledczy obiecał mu podjąć środki w celu jego ochrony. Podczas przesłuchania 30 września 2005 r. skarżący wycofał swoje wcześniejsze zeznania jako uzyskane pod przymusem. Oświadczył, że był jedynie świadkiem przestępstw i że morderstwa popełniły inne osoby, A. i Se., które później zmusiły go do sprzedaży mienia należącego do ofiar. Skarżący wskazał imiona tych osób i ich opis fizyczny. Dwaj funkcjonariusze policji zamieszani w domniemane złe traktowanie skarżącego odwiedzili go w SIZO (dokąd został przeniesiony z ITT 7 października 2005 r.) 18, 22 i 30 listopada 2005 r. Ponoć nadal wywierali na niego presję, na co śledczy nie zareagował. 31 stycznia 2006 r. śledczy prowadzący sprawę karną skarżącego został zastąpiony. W nieokreślonym dniu stycznia 2006 r. pan M. podobno przyznał w rozmowie z matką skarżącego, że jest pod presją i dlatego nie jest w stanie należycie bronić praw jej syna. 6 lutego 2006 r. skarżącego zaczął reprezentować pan S., adwokat zatrudniony przez jego matkę, zamiast wyznaczonego adwokata pana M. 13 lutego 2006 r. postawiono skarżącemu formalne zarzuty popełnienia dwóch morderstw z chęci zysku i rozboju z użyciem niebezpiecznego narzędzia. Podczas przesłuchania w tym dniu skarżący oświadczył po raz kolejny, że jego pierwotne zeznania były wynikiem złego traktowania przez funkcjonariuszy policji, którzy zapewnili jego transfer z Kijowa do Sum 18 sierpnia 2005 r. (patrz paragrafy 9 i 10 powyżej). 15 lutego 2006 r. śledczy z Prokuratury Obwodowej w Sumach odmówił wszczęcia postępowania karnego w sprawie skargi skarżącego na złe traktowanie przez funkcjonariuszy policji z powodu braku znamion czynu w ich działaniach. W decyzji zauważono, że skarżący zgłosił tę skargę po raz pierwszy podczas przesłuchania 13 lutego 2006 r. Zainteresowani funkcjonariusze zaprzeczyli prawdziwości jego zarzutów. Jeden z nich złożył wyjaśnienie, że skarżący dobrowolnie zdecydował się przyznać do wspomnianych przestępstw kryminalnych podczas transferu z Kijowa do Sum. Chociaż skarżący miał pewne obrażenia, sam wyjaśnił, że odniósł je podczas konfliktu z nieznajomymi przed aresztowaniem. 21 marca 2006 r. powyższa decyzja została wysłana do skarżącego z notatką, że może ją zaskarżyć przed sądem w ciągu siedmiu dni od daty jej otrzymania. Skarżący nie odwołał się jednak od tej decyzji. Zgodnie z jego twierdzeniem, zamierzał podnieść skargę na swoje złe traktowanie podczas procesu, co doradził mu jego adwokat. 12 maja 2006 r. Sąd Apelacyjny w Sumach („Sąd w Sumach”), rozpoznający sprawę jako sąd I instancji, uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na dożywotnie pozbawienie wolności z przepadkiem całego mienia. Sąd oparł się na zeznaniach skarżącego złożonych podczas śledztwa, ostatecznie przez niego zmodyfikowanych (patrz paragraf 22 powyżej). Sąd zauważył pewne faktyczne niespójności w jego zeznaniach, ale uznał je za nieistotne. Sąd wziął również pod uwagę dowody biegłych i dowody rzeczowe w sprawie. Mianowicie, nie można wykluczyć, że krew odkryta pod paznokciami pani Ch. mogła pochodzić od skarżącego. Nie można również wykluczyć, że skarżący palił papierosy znalezione na miejscu przestępstwa w mieszkaniu pani S. Ponadto pewne przedmioty należące do ofiar zostały znalezione przy nim lub sprzedane przez niego innym osobom, czego nie kwestionował. Skarżący zwrócił się do sądu o wezwanie licznych świadków, którzy mogli go widzieć w lokalnym barze razem z A. i Se. lub którzy mogli być w stanie zidentyfikować te osoby. Sąd wezwał licznych świadków wskazanych przez skarżącego, ale nie wszystkich. Ci, którzy zostali przesłuchani przez sąd, nie mogli zidentyfikować osób opisanych przez skarżącego. Sąd rozpoznający sprawę zbadł i oddalił jako bezzasadne zarzuty skarżącego dotyczące jego złego traktowania przez policję. Sąd zauważył, że chociaż po jego aresztowaniu wykryto u niego pewne obrażenia, sam wyjaśnił ich pochodzenie jako wynik pobicia przez nieznane osoby. Ponadto złożył na piśmie oświadczenie, że nie ma skarg do policji. Wreszcie sąd zauważył, że skarżący po raz pierwszy skarżył się na swoje złe traktowanie dopiero 13 lutego 2006 r. Sąd powołał się na decyzję prokuratora z 15 lutego 2006 r. o nie wszczęciu postępowania karnego przeciwko policji, od której skarżący mógł się, ale nie odwołał. Tego samego dnia Sąd w Sumach wydał również odrębne postanowienie krytykujące opóźniony transfer skarżącego z ITT w Sumach do SIZO (patrz paragraf 18 powyżej). Sąd zauważył, że zamiast ustawowego maksimum trzech dni skarżący był przetrzymywany w ITT przez trzy tygodnie. Zarówno skarżący, jak i działający w jego imieniu adwokat odwołali się od wyroku, argumentując głównie, że winna skarżącego nie została udowodniona (brak było wystarczających dowodów materialnych, a zeznania skarżącego i świadków były niespójne) oraz że wyrok oparto na zeznaniach skarżącego uzyskanych pod przymusem. Argumentowali również, że sąd nie uwzględnił wniosków skarżącego o wezwanie świadka, który znał domniemanych morderców, oraz że zeznaniom kilku świadków, którzy rzekomo widzieli te osoby, nie przywiązano wystarczającej wagi. 17 sierpnia 2006 r. Sąd Najwyższy częściowo zmienił uzasadnienie wyroku, utrzymując w całości ustalenia sądu I instancji i wyrok skazujący skarżącego. Sąd Najwyższy zauważył, że skargi skarżącego na złe traktowanie są nieuzasadnione i że zostały odrzucone decyzją prokuratora, od której skarżący nie złożył odwołania. Sąd Najwyższy zauważył również, że zarzut skarżącego dotyczący odpowiedzialności innych osób za przestępstwa został należycie zbadany na etapie postępowania przygotowawczego i podczas procesu oraz że jest nieuzasadniony. 9 kwietnia 2007 r. skarżący został przeniesiony z SIZO do więzienia nr 39 w Ladyżynie w celu odbycia kary. 31 stycznia 2007 r. Sekretariat Trybunału potwierdził otrzymanie wypełnionego formularza skargi od skarżącego. W tym samym liście poproszono go o sprecyzowanie, czy odwołał się od decyzji prokuratora z 15 lutego 2006 r., oraz o przesłanie kopii jego kasacji, a także wszelkich innych dokumentów popierających jego skargi w oparciu o Artykuł 6 § 3 (c) i (d) Konwencji. 31 maja 2007 r. skarżący poinformował Trybunał, że nie zaskarżył wspomnianej decyzji. Przesłał również kopie kasacji od wyroku skazującego złożonych przez niego osobiście i przez jego adwokata. 6 lipca 2007 r. Sekretariat napisał do skarżącego, że jego sprawa jest gotowa do rozpoznania przez Trybunał i że zostanie poinformowany o dalszych procedurach we właściwym czasie. Skarżący złożył liczne uzupełnienia do swojej skargi. Przekazał w szczególności obszerne informacje dotyczące warunków jego zatrzymania w placówkach aresztu śledczego w Sumach (ITT i SIZO). Następnie Trybunał uznał te skargi za niedopuszczalne (patrz paragraf 4 powyżej). W odniesieniu do warunków zatrzymania skarżącego w więzieniu nr 39 w Ladyżynie, przedłożone Trybunałowi wyjaśnienia ograniczają się do następujących dwóch listów od matki skarżącego. 24 listopada 2009 r. Sekretariat otrzymał list od matki skarżącego (która go wówczas reprezentowała) z nieokreślonej daty, w którym złożyła oświadczenie, że jej syn znajduje się w więzieniu w sytuacji beznadziejnej, będąc poddanym ciągłym pobiciom i upokorzeniom. Zauważyła, że został „umieszczony w celi bez światła na siedem dni” i że „nosił czapkę zimową, podczas gdy temperatura wynosiła około 30ºC”. 10 października 2011 r. otrzymano kolejny list od matki skarżącego, w którym złożyła oświadczenie, że warunki jego zatrzymania w więzieniu równają się jego „stałemu torturowaniu”. W celu potwierdzenia załączyła niekompletną kserokopię listu skarżącego do niej z dnia 9 sierpnia 2011 r. Skarżący skarżył się matce na złe warunki w więzieniu, na swoje prześladowanie przez strażników oraz na to, że musiał dzielić celę z więźniem, z którym miał konflikt. Pisał również, że podciął sobie lewe nadgarsttek w proteście i że nie udzielono mu w tym zakresie odpowiedniej opieki medycznej.


Skarżący urodził się w 1960 roku i przed aresztowaniem oraz skazaniem mieszkał w Czeboksarach. 27 stycznia 2004 r. Skarżący został aresztowany. Pozostawał w areszcie w trakcie śledztwa i procesu. 7 października 2005 r. Sąd Rejonowy w Czeboksarach uznał Skarżącego za winnego oszustwa i skazał go na sześć lat i dziewięć miesięcy pozbawienia wolności. 13 grudnia 2005 r. Sąd Najwyższy Republiki Czuwaszji utrzymał wyrok skazujący w mocy po rozpoznaniu apelacji. Sąd zmniejszył karę Skarżącego do pięciu lat i dziesięciu miesięcy. 22 czerwca 2007 r. Prezydium Sądu Najwyższego Republiki Czuwaszji uchyliło wyroki z 7 października i 13 grudnia 2005 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący został osadzony w areszcie. 11 lipca 2007 r. Sąd Rejonowy w Czeboksarach zarządził pozostanie Skarżącego w więzieniu do czasu rozprawy. 22 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy w Czeboksarach przedłużył tymczasowe aresztowanie Skarżącego, stwierdzając, że: „... Biorąc pod uwagę powagę zarzutów przeciwko [Skarżącemu], jego stan zdrowia, profil osobowości oraz możliwość ucieczki, sąd uważa, że poprzedni środek zapobiegawczy powinien pozostać bez zmian ...”. 5 lutego 2008 r. Sąd Najwyższy Republiki Czuwaszji utrzymał to orzeczenie w mocy na skutek odwołania. Decyzją z 24 grudnia 2007 r., utrzymaną w mocy na skutek odwołania, Sąd Rejonowy w Czeboksarach przedłużył tymczasowe aresztowanie Skarżącego o trzy miesiące. Po wysłuchaniu stron sąd orzekł, że: „... Jak wynika z akt sprawy, [Skarżący] został oskarżony o popełnienie poważnego przestępstwa, za które grozi kara pozbawienia wolności przekraczająca dwa lata. Podstawy zastosowania wobec niego aresztu ... nie przestały obowiązywać. Będąc na wolności, [Skarżący] może uciec i kontynuować działalność przestępczą...”. 27 marca 2008 r. Sąd Rejonowy w Czeboksarach uznał Skarżącego za winnego oszustwa i skazał go na pięć lat i dziesięć miesięcy pozbawienia wolności. 1 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy Republiki Czuwaszji utrzymał wyrok w mocy po rozpoznaniu apelacji.


Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 52257/11) przeciwko Węgrom wniesionej do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) przez jedenastu obywateli węgierskich, pana Tibora Baka, panią Lászlóné Csatári, pana Istvána Csillaga, pana Andrása Halásza, panią Boglárkę László, pana Zoltána Lexa, pana Márka Marsiego, pana Sándora Orosza, panią Klarę Pápainé Armuth, pana Györgya Rostę i pana Attillę Szélesa („skarżących”), w dniu 8 sierpnia 2011 r. Lista skarżących jest załączona do niniejszego wyroku.

Skarżących reprezentował pan Cs. Tordai, adwokat prowadzący praktykę w Budapeszcie. Rząd Węgierski („Rząd”) był reprezentowany przez pana Z. Tallódiego, Agenta Ministerstwa Sprawiedliwości.

Dnia 31 sierpnia 2015 r. skarga skarżących dotycząca art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, dotycząca nałożenia 98% podatku na część ich odprawy pieniężnej, została zakomunikowana Rządowi.

Dnia 10 listopada 2015 r. i 9 czerwca 2016 r. Trybunał otrzymał oświadczenia o ugodzie przyjaznej podpisane przez Rząd i siedmiu skarżących, na mocy których ci pierwsi zgodzili się zrzec dalszych roszczeń przeciwko Węgrom w odniesieniu do faktów będących podstawą ich skarg, w zamian za zobowiązanie Rządu do zapłaty pani Lászlóné Csatári 20 600 euro (EUR), panu Istvánowi Csillagowi EUR 19 300, panu Zoltánowi Lexowi EUR 46 700, panu Márkowi Marsiemu EUR 8 300, panu Sándorowi Oroszowi EUR 28 300, panu Györgyowi Rostcie EUR 16 000 oraz panu Attillowi Szélesowi EUR 11 100, w celu pokrycia wszelkich szkód majątkowych i niemajątkowych oraz kosztów i wydatków. Kwoty te zostaną przeliczone na walutę państwa respondenta według kursu obowiązującego w dniu płatności i będą wolne od jakichkolwiek podatków, które mogą być stosowane. Będą one płatne w terminie trzech miesięcy od dnia powiadomienia o orzeczeniu o skreśleniu sprawy z listy wydanym przez Trybunał. W przypadku niewypłacenia tych kwot w wymienionym trzymiesięcznym okresie Rząd zobowiązał się do zapłacenia od nich prostych odsetek, od upływu tego okresu do momentu uregulowania, z stawką równą stopie kredytu lombardowego Europejskiego Banku Centralnego w okresie zwłoki powiększonej o trzy punkty procentowe. Płatność ta stanowi ostateczne rozstrzygnięcie sprawy w odniesieniu do tych siedmiu skarżących.

Pierwszy skarżący, pan Tibor Bak, urodził się w 1965 r. i mieszka w Dunakeszi. Od czerwca 2002 r. był zatrudniony w należącym do państwa Krajowym Banku Rozwoju Sp. z o.o. Jego stosunek pracy został rozwiązany za porozumieniem stron w czerwcu 2010 r. Górna część jego odprawy pieniężnej została opodatkowana stawką 98%. Rząd nie kwestionował nałożenia specjalnego podatku na jego odprawę pieniężną, ale w swoich uwagach sprostował kwotę podatku. Pierwszy skarżący nie kwestionował tego. W konsekwencji na jego odprawę pieniężną nałożono podatek specjalny w wysokości 7 617 826 forintów węgierskich (HUF) (około 25 400 EUR).

Czwarty skarżący, pan András Halász, urodził się w 1961 r. i mieszka w Budapeszcie. Od października 2002 r. był zatrudniony w należącym do państwa Krajowym Banku Eksportowo-Importowym Sp. z o.o. Jego stosunek pracy został rozwiązany 29 października 2010 r. Górna część jego odprawy pieniężnej została opodatkowana stawką 98%. Rząd nie kwestionował nałożenia specjalnego podatku na jego odprawę pieniężną, ale w swoich uwagach sprostował kwotę podatku. Czwarty skarżący nie kwestionował tego. W konsekwencji na jego odprawę pieniężną nałożono podatek specjalny w wysokości 9 125 270 HUF (około 30 400 EUR).

Piąta skarżąca, pani Boglárka László, urodziła się w 1967 r. i mieszka w Budapeszcie. Od kwietnia 2007 r. była zatrudniona w należącej do państwa spółce MFB Investment Sp. z o.o. Jej stosunek pracy został rozwiązany za porozumieniem stron 29 października 2010 r. Górna część jej odprawy pieniężnej została opodatkowana stawką 98%. Rząd nie kwestionował nałożenia specjalnego podatku na jej odprawę pieniężną, ale w swoich uwagach sprostował kwotę podatku. Piąta skarżąca nie kwestionowała tego. W konsekwencji na jej odprawę pieniężną nałożono podatek specjalny w wysokości 6 508 053 HUF (około 21 700 EUR).

Dziewiąta skarżąca, pani Klára Pápainé Armuth, urodziła się w 1957 r. i mieszka w Budapeszcie. Od stycznia 2008 r. była zatrudniona w należącej do państwa Krajowej Spółce Zarządzania Aktywami Sp. z o.o. Jej stosunek pracy został rozwiązany za porozumieniem stron w 2010 r. Górna część jej odprawy pieniężnej została opodatkowana stawką 98% w wysokości 2 932 623 HUF (około 9 700 EUR). Rząd nie kwestionował tego. W liście z dnia 17 marca 2016 r. dziewiąta skarżąca złożyła wyjaśnienie, że ze względu na specjalne metody rozliczeniowe zastosowane w jej przypadku, otrzymała dodatkowe premie od byłego pracodawcy obliczone proporcjonalnie do czasu za lata 2011 i 2012; w odniesieniu do tych premii nałożono dodatkowy podatek specjalny w łącznej wysokości 829 119 HUF (około 2 700 EUR). Skarżąca otrzymała od pracodawcy zaświadczenie dotyczące potrącenia specjalnego podatku z otrzymanych później premii w nieokreślonych datach w 2011 i 2012 r.


Skarżący są obywatelami rosyjskimi mieszkającymi w Kizle, w obwodzie permskim. Ich imiona i nazwiska oraz daty urodzenia zostały przedstawione w poniższej tabeli. Skarżący pozwali miejskie przedsiębiorstwo unitarne „Gorvodokanal” (МУП «Горводоканал») (dalej „spółka”) o zaległe wynagrodzenia. Spółka została utworzona jako miejskie przedsiębiorstwo unitarne na mocy decyzji administracji lokalnej i zapewniało zaopatrzenie w wodę w mieście Kizle. Spółka posiadała „prawo gospodarczego zarządu” (право хозяйственного ведения) nad mieniem przydzielonym jej przez administrację w celu realizacji jej działalności statutowej. 7 września 2006 r. spółka została ogłoszona niewypłacalną, a jej likwidacja została rozpoczęta. W 2007 i 2009 r. sądy krajowe, w odrębnych orzeczeniach, zasądziły na rzecz skarżących kwoty pieniężne do zapłaty przez spółkę. Szczegóły każdego orzeczenia zostały zestawione w załączonej tabeli. W datach wymienionych w załączniku orzeczenia nabrały mocy wykonalności. Skarżący twierdzili, że orzeczenia nie zostały wykonane. Według Rządu wszystkie orzeczenia, z wyjątkiem wydanego 16 października 2009 r. na rzecz pana Martowa, zostały w pełni wykonane w okresie od grudnia 2007 r. do kwietnia 2010 r. Wyrok z 16 października 2009 r. nie został wykonany, ponieważ pan Martow nie złożył tytułu wykonawczego likwidatorowi. Rząd potwierdził swoje oświadczenia zaświadczeniem wydanym przez likwidatora spółki 6 lutego 2012 r. Zgodnie z tym dokumentem wyrok z 1 sierpnia 2007 r. na rzecz pana Martowa został w pełni wykonany, natomiast tytuł wykonawczy wydany w 2009 r. nigdy nie dotarł do likwidatora. Dokument nie zawiera informacji o innych skarżących.
11. Skarżący złożyli do Trybunału kopię pisma otrzymanego od prokuratury w Kizle, datowanego na 3 czerwca 2011 r. Zgodnie z treścią pisma, w listopadzie 2009 r. pan Martow złożył likwidatorowi tytuł wykonawczy dotyczący wyroku z 16 października 2009 r.


Skarżący urodził się w 1981 roku i mieszka we Lwowie. 29 stycznia 2007 r. skarżący został aresztowany pod zarzutem zabójstwa. 1 lutego 2007 r. Lwowski Sąd Rejonowy w dzielnicy Szewczenkowskiej (Sąd Szewczenkowski) zarządził jego aresztowanie jako środek zapobiegawczy na czas trwania procesu, na okres początkowy dwóch miesięcy. 28 marca 2007 r. ten sam sąd przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne dwa miesiące, uzasadniając to koniecznością przeprowadzenia znacznej liczby czynności śledczych oraz brakiem powodów do zmiany środka zapobiegawczego. 29 maja 2007 r. śledztwo zostało zakończone, a skarżący i jego adwokat uzyskali dostęp do akt sprawy. 6 lipca 2007 r. wszczęto przeciwko skarżącemu kolejne postępowanie karne w sprawie spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. 10 lipca 2007 r. obie sprawy karne zostały połączone. Tego samego dnia Lwowski Sąd Apelacyjny (Sąd Apelacyjny) przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego do sześciu miesięcy. 27 lipca 2007 r. sprawa została skierowana do Sądu Szewczenkowskiego, który przeprowadził rozprawę wstępną 31 sierpnia 2007 r. Zarządził dalsze aresztowanie skarżącego bez określenia terminu. Sąd Szewczenkowski zwrócił sprawę do dalszego śledztwa trzykrotnie (8 października 2007 r., a także 19 maja i 18 listopada 2008 r.). Sąd apelacyjny uchylił pierwsze dwie decyzje (18 grudnia 2007 r. i 26 sierpnia 2008 r.), ale utrzymał w mocy ostatnią (27 marca 2009 r.). Wszystkie kwestionowane orzeczenia sądowe utrzymywały dalsze aresztowanie skarżącego bez dalszego uzasadnienia. 14 maja 2009 r. śledztwo zostało zakończone, a sprawa skierowana do rozprawy, tym razem do Sądu Apelacyjnego jako sądu pierwszej instancji. 27 maja 2009 r. Sąd Apelacyjny przeprowadził rozprawę wstępną, na której postanowił, między innymi, ponownie zwrócić sprawę do dalszego śledztwa oraz utrzymać aresztowanie skarżącego. 4 sierpnia 2009 r. Sąd Najwyższy uchylił powyższą decyzję w zakresie dotyczącym zwrotu sprawy i oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie, uzasadniając to tym, że został on oskarżony o popełnienie poważnych przestępstw. 15 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny uznał skarżącego za winnego zabójstwa i usiłowania zabójstwa oraz skazał go na trzynaście lat pozbawienia wolności. 22 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy utrzymał ten wyrok w mocy. 29 stycznia 2016 r. skarżący został zwolniony na skutek zmian w przepisach dotyczących wykonywania kar.


Skarżący urodził się w 1982 roku i zamieszkuje w Winnicy. Od dzieciństwa skarżący cierpi na niestabilność emocjonalną i lekkie upośledzenie umysłowe. Kilka badań psychiatrycznych sądowych stwierdziło, że posiada on wystarczającą zdolność do ponoszenia odpowiedzialności karnej. 17 lipca 2007 r. pani O., sprzedawczyni w kiosku tytoniowym, została dźgnięta nożem na śmierć w miejscu pracy. 19 lipca 2007 r. skarżący został zatrzymany przez policję. Zgodnie z raportami policji środek ten został podjęty co najmniej dwukrotnie, za każdym razem w związku z wykroczeniem administracyjnym (drobnym), formalnie niezwiązanym z morderstwem. Zgodnie z pierwszym raportem policji, 19 lipca 2007 r. o godzinie 2:30 nad ranem skarżący został zauważony w miejscu publicznym w stanie wyraźnego nietrzeźwości, przeklinając i niepokojąc przechodniów. Gdy policja nakazała mu okazać dokumenty i podążać za nimi do ich pojazdu, stawiał on gwałtowny opór. Jak wskazano w raporcie zatrzymania, 19 lipca 2007 r. o godzinie 10:30 skarżący został doprowadzony do sądu w celu rozpoznania powyższej sprawy o wykroczenie administracyjne. Tego samego dnia rano Winnicki Sąd Rejonowy Leniński („Sąd Leniński”) uznał skarżącego za winnego wykroczenia administracyjnego polegającego na stawianiu oporu policji i ukarał go grzywną w wysokości 150 hrywien ukraińskich (około 14 euro). Nie wiadomo, co wydarzyło się dokładnie później. W aktach sprawy znajdują się jeszcze dwa raporty dotyczące zatrzymania administracyjnego skarżącego z dnia 19 lipca 2007 r. Zgodnie z jednym z nich, został zwolniony tego dnia o godzinie 21:40, bez podania dalszych szczegółów. Jak zauważono w drugim raporcie, tego dnia o godzinie 22:10 skarżący został ponownie zatrzymany w związku z wykroczeniem administracyjnym. Zgodnie z powiązanym orzeczeniem sądowym z 20 lipca 2007 r. (patrz poniższy paragraf 14), 19 lipca 2007 r. o godzinie 15:25 policja zatrzymała skarżącego na ulicy po tym, jak stawił on opór podczas kontroli tożsamości. Z materiałów postępowania karnego przeciwko skarżącemu, które zostało wszczęte później (patrz poniższy paragraf 19), wynika, że 19 lipca 2007 r. był on przesłuchiwany w sprawie morderstwa pani O. Złożył wyjaśnienia, że 17 lipca 2007 r. kupił papierosy w jej kiosku i nic niezwykłego się nie wydarzyło. Akta sprawy nie zawierają żadnych dalszych informacji dotyczących tego przesłuchania. Tego samego dnia skarżący przeprowadził rozmowę ze współwięźniem w areszcie tymczasowym, Yu., który namówił go do przyznania się do morderstwa. Obiecał również skarżącemu pieniądze w zamian za informację o tym, gdzie skarżący rzucił nóż. Skarżący narysował schemat. Następnie policja znalazła nóż w wskazanym miejscu. Zeznania Yu. i związane z nimi dowody materialne zostały ostatecznie wykorzystane przez sąd rozpoznający sprawę w postępowaniu karnym przeciwko skarżącemu. Nadal 19 lipca 2007 r., w godzinach od 18:30 do 19:30, policja przeprowadziła przeszukanie w mieszkaniu skarżącego w kontekście śledztwa w sprawie morderstwa pani O. Wydaje się, że zajęli jego koszulę. 20 lipca 2007 r. Sąd Leniński uznał skarżącego za winnego wykroczenia administracyjnego polegającego na stawianiu oporu policji 19 lipca 2007 r. o godzinie 15:25 (patrz także powyższy paragraf 10) i skazał go na pięć dni aresztu administracyjnego, licząc od 19 lipca (od godziny 15:25) do 23 lipca 2007 r. Tego samego dnia skarżący został przesłuchany jako świadek w sprawie o morderstwo. Powtórzył swoje zeznanie, że kupił jedynie papierosy w kiosku pani O. 21 lipca 2007 r. skarżący został ponownie przesłuchany jako świadek w związku z morderstwem pani O. Przyznał się do dźgnięcia jej kilka razy po tym, jak odmówiła mu wydania papierosów bez zapłaty. Tego samego dnia skarżący powtórzył swoje przyznanie podczas odtworzenia przebiegu zdarzenia. Pokazał również, gdzie rzucił nóż. Później, 21 lipca 2007 r., skarżący został przesłuchany w charakterze podejrzanego. Przesłuchanie odbyło się w obecności wyznaczonego dla niego adwokata. Jak zauważono w postanowieniu śledczego w tej sprawie, istniały wystarczające powody, by podejrzewać skarżącego o morderstwo i, biorąc pod uwagę fakt, że cierpił on na zaburzenia psychiczne, obecność obrońcy była obowiązkowa. Podczas tego przesłuchania skarżący wycofał swoje wcześniejsze przyznanie i złożył wyjaśnienia, że nie był w kiosku tytoniowym w dniu morderstwa. Wyjaśnił, że zmyślił swoje przyznanie, bojąc się, że w przeciwnym razie nie zostanie zwolniony. 23 lipca 2007 r. o godzinie 21:20 skarżący został formalnie aresztowany z powodu podejrzenia o morderstwo pani O. Protokół aresztowania stwierdzał, że istnieli świadkowie, którzy bezpośrednio wskazali go jako sprawcę. Podczas przesłuchania w tym dniu i następnym skarżący przyznał się do tej zbrodni. 26 lipca 2007 r. Sąd Leniński zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Sąd rozpoznający sprawę wielokrotnie zwracał sprawę do uzupełniającego śledztwa. Zgodnie z materiałami akt sprawy, ostatnie takie zwrócenie sprawy nastąpiło 31 października 2013 r. Nie ma informacji o jakichkolwiek dalszych wydarzeniach.


Skarżąca urodziła się w 1987 roku i mieszka w Niżnym Nowogrodzie. Skarżąca i dwóch nieletnich (Z. i S.) byli podejrzewani o udział w kilku kradzieżach samochodów. 23 sierpnia 2007 r. Sąd Rejonowy w Niżnym Nowogrodzie (rejon leninski) („Sąd Rejonowy”) zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącej w związku z kradzieżami samochodów, powołując się na ciężar zarzutów oraz nieokreślone ryzyko, że wywrze presję na nieletnich S. i Z. Sędzia uznał, że skarżąca może utrudnić postępowanie. Z. został również aresztowany 28 sierpnia 2007 r. 5 września 2007 r. Sąd Obwodowy w Niżnym Nowogrodzie utrzymał w mocy postanowienie o areszcie na skutek odwołania. 13 września 2007 r. śledczy zarządził badanie psychiatryczne skarżącej w celu sprawdzenia, czy jest ona zdolna do udziału w postępowaniu sądowym. 8 października 2007 r. biegli stwierdzili, że skarżąca cierpi na upośledzenie umysłowe. Biegli orzekli, że jej stan psychiczny nie wyklucza odpowiedzialności karnej oraz że nie wymaga ona przymusowego leczenia psychiatrycznego. Sąd Rejonowy, powołując się na konieczność zakończenia śledztwa „w braku podstaw do zmiany lub uchylenia środka zapobiegawczego”, wydał dalsze postanowienia o przedłużeniu terminu tymczasowego aresztowania skarżącej w dniach 18 października i 14 grudnia 2007 r. oraz 15 stycznia 2008 r. W lutym 2008 r. sprawa karna przeciwko skarżącej i jej współoskarżonym została skierowana do rozprawy przed Sąd Rejonowy. 18 lutego 2008 r. Sąd Rejonowy, zauważając, że skarżącej postawiono zarzut popełnienia ciężkiego przestępstwa i że może ona wywrzeć presję na nieletnich współoskarżonych, jeśli pozostanie na wolności, postanowił utrzymać ją w areszcie do 1 sierpnia 2008 r. 11 lipca 2008 r. sędzia zarządził zwolnienie skarżącej i Z., uznając, że nie ma już konieczności utrzymywania ich w areszcie, biorąc pod uwagę, że złożyli oni wyjaśnienia oraz że skarżąca prawdopodobnie nie wywrze presji na współoskarżonych. Wyrokiem z 1 września 2008 r. skarżąca została uznana winną popełnienia kilku przestępstw i uniewinniona od pozostałych, w szczególności od zarzutów dotyczących wciągnięcia nieletnich w działalność przestępczą. Została skazana na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. 23 sierpnia 2007 r. skarżąca została umieszczona w areszcie śledczym IZ‑52/1 w Niżnym Nowogrodzie. Była przetrzymywana w celi nr 7/56 o powierzchni 66 metrów kwadratowych. Według skarżącej w celi przebywało do czterdziestu osób. Według Rządu w tym okresie celę dzieliło od dwudziestu siedmiu do trzydziestu pięciu więźniów. 20 grudnia 2007 r. skarżąca została przeniesiona do celi nr 30/349 o powierzchni 12,14 m², którą dzieliła z inną aresztowaną osobą. W grudniu 2007 r. Komitet Przeciwko Torturom zatrudnił panią P., adwokatkę, która odwiedziła skarżącą w areszcie śledczym 27 grudnia 2007 r. oraz 21 lutego 2008 r. Skarżąca wyjaśniła adwokatce, że pewna „Olga”, pracownica więzienia, zapytała ją o skargę do Trybunału i poleciła jej złożyć pisemne oświadczenia stwierdzające, że „nie ma roszczeń wobec aresztu śledczego”. W międzyczasie, 8 lutego 2008 r., pan Ryzhov, pełnomocnik skarżącej przed Trybunałem, zwrócił się o zgodę na widzenie ze skarżącą w areszcie śledczym w celu uzyskania dalszych szczegółów dotyczących warunków jej uwięzienia. Pełnomocnik skarżącej okazał prosty formularz pełnomocnictwa podpisany przez skarżącą, upoważniający go do reprezentowania jej przed Trybunałem. 28 lutego 2008 r. administracja aresztu śledczego poinformowała pełnomocnika, że taka zgoda może być udzielona przez Sąd Rejonowy rozpatrujący sprawę karną przeciwko skarżącej. Zamiast ubiegać się o postanowienie sądu, pełnomocnik skarżącej zwrócił się o sądowe zbadanie powyższej odmowy. Postanowieniem z 25 marca 2008 r. Sąd Rejonowy w Niżnym Nowogrodzie (rejon sowietski) potwierdził powyższą odmowę, uznając, że pełnomocnik skarżącej nie był umocowany do reprezentowania jej w postępowaniu o sądową kontrolę, ponieważ nie posiadał statusu „adwokata”, jak wymagają tego Kodeks Cywilny lub Kodeks Postępowania Cywilnego, a kopia pełnomocnictwa dotyczącego postępowania przed Trybunałem nie została należycie poświadczona. 6 maja 2008 r. Sąd Obwodowy w Niżnym Nowogrodzie utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego (rejon sowietski) na skutek odwołania.


Skarżąca urodziła się w 1963 roku i mieszka w Călărași. 26 października 2005 r. skarżąca i jej córka piły wodę z kranów w swoim mieszkaniu i krótko potem poczuły się źle. 29 października 2005 r. córka skarżącej, która wówczas miała dwanaście lat, została przyjęta do szpitala z rozpoznaniem „ciężkiej ostrej czerwonki”. Skarżąca została przyjęta do szpitala z tą samą diagnozą 31 października 2005 r. Została wypisana ze szpitala 13 listopada 2005 r., dzień później niż jej córka. Skarżąca wytoczyła powództwo przeciwko lokalnemu dostawcy usług komunalnych („dostawcy”), przedsiębiorstwu państwowemu, dochodząc 100 000 mołdawskich lejów („MDL”, co wówczas odpowiadało około 6700 euro (EUR)) odszkodowania za szkodę wyrządzoną jej zdrowiu oraz za związane z tym niedogodności, w tym za późniejsze badania i dezynfekcję. 1 marca 2006 r. Sąd Rejonowy w Călărași uznał jej roszczenia za uzasadnione. Ustalił, że różne raporty sanitarne, medyczne i techniczne wykazały, że w pobliżu bloku mieszkalnego skarżącej rura kanalizacyjna znajdowała się nad rurą wodociągową i przeciekała. Rura wodociągowa pękła 26 października 2005 r., a ścieki przedostały się do rury wodociągowej. Sąd ustalił również, że rury były użytkowane od 1977 roku, a ich przewidywana żywotność wynosiła piętnaście lat. Łącznie pięć osób, z których wszystkie piły wodę z kranów podłączonych do tej samej rury wodociągowej, zostało przyjętych do szpitala z tą samą diagnozą w przybliżeniu w tym samym czasie co skarżąca. Biorąc pod uwagę takie elementy, jak rozmiar cierpienia fizycznego i psychicznego wyrządzonego skarżącej i jej córce, sąd przyznał jej 10 000 MDL (co wówczas odpowiadało około 648 EUR). Strony odwołały się. 26 kwietnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie oddalił apelację skarżącej i częściowo uwzględnił apelację dostawcy. Zmniejszył przyznaną kwotę do 5 000 MDL (310 EUR), uznając za wygórowane „zarówno kwotę dochodzoną przez [skarżącą], jak i tę przyznaną [jej]”. Strony odwołały się. 25 października 2006 r. Sąd Najwyższy Sprawiedliwości utrzymał w mocy wyrok z 26 kwietnia 2006 r. Uznał, że sąd niższej instancji wziął pod uwagę naturę i powagę cierpienia psychicznego wyrządzonego skarżącej, a także stopień winy pozwanego. Wyrok ten był ostateczny.


Skarżąca urodziła się w 1958 roku i mieszka w Hamburgu. 26 sierpnia 2004 r. Miejska Prokuratura Państwowa w Zagrzebiu (Općinsko državno odvjetništvo u Zagrebu; dalej: „Prokuratura Państwowa”) oskarżyła skarżącą i inną osobę przed Miejskim Sądem Karnym w Zagrzebiu (Općinski kazneni sud u Zagrebu) o oszustwo kwalifikowane na podstawie art. 224 § 1 i 4 Kodeksu karnego (patrz punkt 14 poniżej). Skarżąca była sądzona w postępowaniu skróconym (skraćeni postupak). 11 lutego 2009 r. Miejski Sąd Karny w Zagrzebiu uznał skarżącą i innego oskarżonego za winnych zarzucanych im czynów i skazał skarżącą na jeden rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na cztery lata. Zobowiązano ją również, solidarnie z innym oskarżonym, do zapłaty odszkodowania ofiarom w łącznej kwocie 230 335,22 chorwackich kun (HRK; około 31 100 euro (EUR)). Skarżąca odwołała się od wyroku skazującego i orzeczonej kary, kwestionując wszystkie aspekty prawne i faktyczne sprawy oraz wnosząc o uchylenie wyroku skazującego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła w szczególności, że nie miała zamiaru dopuszczenia się oszustwa, lecz jedynie działała jako pośrednik między pożyczkodawcą a pożyczkobiorcami w celu zarobienia prowizji dla siebie. Ponadto podkreśliła, że sędzia rozprawy błędnie ustalił fakty oraz nie zdołał uzyskać pewnych dowodów, o które wnosiła, co oznaczało, że pewne kluczowe fakty nie zostały ustalone. Wniosła również o to, aby pozwolono jej i jej obrońcy wziąć udział w posiedzeniu składu odwoławczego. 20 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Bjelovarze (Županijski sud u Bjelovaru), bez zawiadomienia skarżącej ani jej prawnika, rozpoznał sprawę bez przeprowadzenia rozprawy. Po zbadaniu wszystkich kwestii faktycznych i prawnych sprawy oddalił odwołanie i utrzymał w mocy wyrok skazujący oraz karę orzeczoną wobec skarżącej. 5 kwietnia 2011 r. skarżąca wniosła skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego (Ustavni sud Republike Hrvatske), zarzucając brak rzetelności postępowania karnego przeciwko niej. Podniosła w szczególności, że nie pozwolono jej wziąć udziału w posiedzeniu składu odwoławczego. 29 września 2011 r. Trybunał Konstytucyjny uznał skargę konstytucyjną skarżącej za niedopuszczalną jako oczywiście bezzasadną.


Skarżąca urodziła się w 1955 roku i mieszka w Stryju. 25 grudnia 1997 r. prokurator w Stryju wniósł pozew cywilny w imieniu Rady Miejskiej w Stryju, domagając się stwierdzenia, że skarżąca utraciła prawo do zajmowania mieszkania przyznanego jej w ramach chronionego najmu społecznego, ponieważ je opuściła. 2 lutego 1998 r. Sąd w Stryju uwzględnił to powództwo. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Wniosła w szczególności, że nie porzuciła mieszkania. Była nieobecna w Stryju, ponieważ odbywała karę pozbawienia wolności. Do czasu rozprawy sądowej powróciła do mieszkania i uregulowała zaległe opłaty. Zaznaczyła również, że ma dwójkę dzieci na utrzymaniu i nie posiada innego miejsca zamieszkania. 16 marca 1998 r. Sąd Obwodowy we Lwowie oddalił skargę kasacyjną skarżącej, a wyrok z 2 lutego 1998 r. stał się prawomocny. Sąd zauważył w szczególności, że wynikało to z dokumentów w aktach, skarżąca była nieobecna w Stryju od 13 marca 1996 r. do 13 grudnia 1997 r. w związku z jej aresztowaniem, a następnie skazaniem i odbyciem kary pozbawienia wolności w Rosji. Zgodnie z art. 71 obowiązującego Kodeksu Mieszkaniowego, utraciła prawo do zajmowania mieszkania, które wcześniej zajmowała, w okresie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się wyroku skazującego. W tym samym dniu sąd zwrócił się również do Rady Miejskiej w odrębnym postanowieniu (okrema uchwała), wzywając ją do wzięcia pod uwagę sytuacji osobistej skarżącej i potrzeby jej reintegracji ze społeczeństwem przy decydowaniu o przeznaczeniu mieszkania wcześniej zajmowanego przez nią. Sąd zauważył w szczególności, że skarżąca nie posiada innego mieszkania, jest bezrobotna i ma dwoje dzieci. Dzieci skarżącej były zameldowane jako mieszkańcy w dwupokojowym mieszkaniu należącym do matki skarżącej, która chorowała i najwyraźniej niechętnie dzieliła mieszkanie ze skarżącą. 1 kwietnia 1998 r. burmistrz Stryja odniósł się do odrębnego postanowienia Sądu Obwodowego we Lwowie, informując go, że prokurator w Stryju wszczął postępowanie przeciwko skarżącej bez konsultacji z Radą Miejską, która nie była zainteresowana eksmisją skarżącej. Zapewnił również sąd, że Rada Miejska nie podejmie działań zmierzających do eksmisji skarżącej. 20 maja 1998 r. prokurator w Stryju wszczął postępowanie o eksmisję skarżącej na podstawie art. 109 Kodeksu Mieszkaniowego, powołując się na fakt, że nie miała ona podstaw prawnych do dalszego zamieszkiwania w mieszkaniu, ale odmawiała dobrowolnego wyprowadzki. Ponadto przedstawił list podpisany przez dziewięciu mieszkańców tego samego budynku, którzy twierdzili, że skarżąca regularnie organizuje głośne imprezy i zaprasza gości z kartoteką kryminalną, którzy naruszają spokój i niszczą mienie publiczne. 18 czerwca 1998 r. Sąd w Stryju zarządził eksmisję skarżącej, powołując się na art. 109 Kodeksu Mieszkaniowego oraz fakt, że utraciła ona prawo do zajmowania spornego mieszkania. Wyrok ten stał się prawomocny i został wykonany 13 października 1998 r. Zdaniem skarżącej, po eksmisji zmuszona była wynajmować pokoje w mieszkaniach różnych znajomych i nie była w stanie ustabilizować sytuacji mieszkaniowej. Zdaniem Rządu, po eksmisji skarżąca i jej dwoje dzieci mieszkali z matką w dwupokojowym mieszkaniu tej ostatniej, które miało powierzchnię 32 m². 13 grudnia 2000 r. Sąd w Stryju przyznał prawo najmu byłego mieszkania skarżącej A.N., który następnie nabył je od gminy w ramach programu prywatyzacji i wkrótce potem sprzedał O.M. W wyniku licznych skarg skarżącej dotyczących rzekomej niesprawiedliwości wyroków pozbawiających ją praw do zajmowania mieszkania, 30 maja 2001 r. Prezydium Sądu Obwodowego we Lwowie uchyliło wyroki z 2 lutego i 16 marca 1998 r. w trybie nadzwyczajnym i przekazało sprawę skarżącej do ponownego rozpoznania Sądowi w Stryju. Po kilku rundach postępowania, 7 października 2002 r. Sąd Apelacyjny we Lwowie uznał prawo skarżącej do zajmowania spornego mieszkania, oddalając powództwo prokuratora przeciwko niej. Sąd zauważył w szczególności, że chociaż skarżąca była rzeczywiście nieobecna w spornym mieszkaniu przez okres przekraczający sześć miesięcy przed wniesieniem pozwu przez prokuratora, to poprzez wznowienie zamieszkania przed rozpoznaniem sprawy przez sąd pierwszej instancji, skarżąca przywróciła sobie prawo do zajmowania spornego mieszkania. 27 maja 2003 r. Sąd Najwyższy Ukrainy utrzymał w mocy powyższy wyrok, który stał się prawomocny. W nieokreślonym dniu skarżąca wszczęła postępowanie cywilne, domagając się unieważnienia wszystkich transakcji dotyczących spornego mieszkania, eksmisji O.M. oraz orzeczenia sądowego pozwalającego skarżącej na powrót do mieszkania. 6 lipca 2005 r. Sąd w Stryju uznał, że nie ma podstaw do pozbawienia O.M. tytułu własności mieszkania, ponieważ nabyła je w dobrej wierze, gdy mieszkanie prawnie należało do A.N. Jednocześnie, biorąc pod uwagę decyzję przywracającą skarżącej prawo do zajmowania tego samego mieszkania, zobowiązał Radę Miejską do zapewnienia skarżącej lokalu zamiennego równorzędnego ze spornym mieszkaniem. Wyrok ten stał się prawomocny, a w październiku 2005 r. komornicy wszczęli postępowanie egzekucyjne. 20 października 2005 r. Rada Miejska poinformowała skarżącą, że nie jest w stanie wykonać wyroku w danym czasie, ponieważ nie posiada wolnych mieszkań ani funduszy na budowę nowych jednostek. Zdaniem Rządu, w nieokreślonym terminie Rada Miejska zaoferowała skarżącej mieszkanie przy ul. V., ale skarżąca odmówiła. Zdaniem skarżącej nigdy nie otrzymała od Rady Miejskiej żadnej oferty mieszkań. 28 czerwca 2006 r. komornicy odesłali skarżącej tytuł egzekucyjny jako niepodlegający wykonaniu. Nie jest jasne, czy skarżąca otrzymała powyższy dokument. Skarżąca wielokrotnie bezskutecznie skarżyła się na niewykonanie wyroku z 6 lipca 2005 r. do różnych organów. 30 maja 2007 r. Prokuratura Obwodowa we Lwowie poinformowała skarżącą, że nie widzi powodu do interwencji w jej sprawie, ponieważ jej prawo do mieszkania komunalnego zostało przywrócone w drodze postępowania sądowego, a służba komornicza wszczęła postępowanie egzekucyjne, które – według ich informacji – było w toku w danym czasie. 30 maja 2008 r. służba komornicza poinformowała skarżącą, w odpowiedzi na jej skargę na opóźnienie w egzekucji wyroku wydanego na jej korzyść, że tytuł egzekucyjny został do niej odesłany w 2006 r. Zachowała jednak prawo do ponownego jego wniesienia i żądania wznowienia postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem przedawnienia ustalonego przez obowiązujące prawo. W sierpniu 2008 r. skarżąca znalazła mieszkanie przy ul. Sh., które stało puste po śmierci jego byłego właściciela w styczniu 2008 r., i wprowadziła się do niego. Zdaniem skarżącej, to mieszkanie było w stanie zrujnowanym, a ona zainwestowała znaczne kwoty na remont i renowację. W nieokreślonym dniu skarżąca wszczęła postępowanie cywilne, dążąc do uregulowania swojego zamieszkania w mieszkaniu przy ul. Sh. 13 października 2010 r. sąd przyznał mieszkanie gminie jako spadek z ustawy i przyznał skarżącej prawo do zajmowania go w ramach chronionego najmu społecznego. 20 lipca 2012 r. skarżąca nabyła mieszkanie od gminy w ramach programu prywatyzacji i zarejestrowała się jako jego właścicielka.


Skarżący urodził się w 1956 roku i mieszka w Hatay. 20 lutego 1998 roku odnaleziono martwego dziesięcioletniego syna skarżącego, Erhana Cevrioğlu, wraz z jego przyjacielem G.B., który był w podobnym wieku, po upadku do wypełnionego wodą dołu na placu budowy, gdzie najprawdopodobniej bawili się. Przyczyną śmierci ustalono utonięcie. Dół na placu budowy został zasypany przez Gminę Antakya („Gminę”) w następstwie tego tragicznego wypadku. Krótko po incydencie wszczęto postępowanie karne przeciwko właścicielowi placu budowy, H.C. (określanemu również jako „pracodawca”) oraz trzem urzędnikom z Gminy Antakya za spowodowanie śmierci przez niedbalstwo i niewykonanie przepisów oraz zarządzeń, na mocy art. 455 obowiązującego wówczas Kodeksu Karnego (Ustawa nr 765). W toku postępowania karnego Sąd Rejonowy w Hatay zlecił sporządzenie trzech różnych opinii biegłych w celu ustalenia odpowiedzialności za śmierć syna skarżącego.

(a) Pierwsza opinia biegłych
Pierwsza opinia, datowana na 16 kwietnia 1998 roku, została sporządzona przez trzech inżynierów budownictwa. Opinia na wstępie zauważyła, że dół w kwestii, o wymiarach 5 x 15 metrów i głębokości 2 metrów, został wykopany na podwórku bocznym budynku w celu wykorzystania jako schron i nie podjęto żadnych środków bezpieczeństwa w celu jego ogrodzenia. Dół znajdował się 36 metrów od głównej alei i 18 metrów od najbliższego budynku mieszkalnego. Świadkowie przesłuchani na miejscu zdarzenia, w tym dwóch robotników budowlanych, potwierdzili, że nie podjęto żadnych środków ostrożności w celu zakrycia lub w inny sposób ogrodzenia dołu. Dwaj robotnicy wskazali, że początkowo położyli deski na południowej stronie dołu, ale później je usunęli po odkryciu, że dzieci rzucają je do dołu. Oświadczyli dalej, że robotnicy budowlani byli świadomi, że dół w kwestii regularnie napełniał się deszczówką, a jeden z nich powiedział, że okazjonalnie używali wody gromadzącej się w dole do prac budowlanych. Robotnicy nie zgodzili się jednak co do tego, kiedy dół został wykopany: podczas gdy jeden z nich twierdził, że istniał od czerwca lub lipca 1997 roku, drugi powiedział, że został wykopany dopiero dwa miesiące przed zdarzeniem. Na podstawie swoich obserwacji i zeznań świadków komisja biegłych doszła do wniosku, że zmarłe dzieci były częściowo winne zdarzeniu (25%), ponieważ plac budowy, na którym bawiły się, był wyraźnie miejscem nieprzeznaczonym do zabawy. Biegli zauważyli, że Gmina ponosiła również 25% odpowiedzialności za śmierć obojga dzieci, ponieważ (i) nie przeprowadziła należytej kontroli, czy budowa, na którą wydała pozwolenie, zgodna była z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa pracy, oraz nie zapewniła, aby plac budowy został właściwie ogrodzony panelami drewnianymi jako środkiem bezpieczeństwa, oraz (ii) nie było jasne, na jakiej podstawie prawnej zezwoliła na wykopanie i wykorzystanie dołu w kwestii jako schronu, ponieważ takie schrony musiały być budowane pod budynkami, a nie na otwartych przestrzeniach. Zdaniem biegłych, pozostała odpowiedzialność (50%) spoczywała na właścicielu, H.C., który nie zainstalował niezbędnych środków bezpieczeństwa na placu budowy, takich jak zbudowanie drewnianego płotu wokół dołu, umieszczenie znaków ostrzegawczych lub zatrudnienie stróża do kontroli dostępu do placu budowy.

(b) Druga opinia biegłych
25 maja 1998 roku druga opinia została przygotowana przez trzech ekspertów ds. bezpieczeństwa pracy. Powtarzając ustalenia faktyczne z poprzedniej opinii z 16 kwietnia 1998 roku, eksperci zidentyfikowali cztery główne przyczyny wypadku w kwestii: (i) brak paneli drewnianych wokół placu budowy, który znajdował się w dzielnicy mieszkalnej w bliskim sąsiedztwie innych domów i dróg publicznych; (ii) brak jakichkolwiek barier wokół dołu; (iii) brak znaków zabraniających wstępu na plac budowy lub ostrzegających przed wypełnionym wodą dołem na placu; oraz (iv) brak staranności ze strony zmarłych dzieci. Eksperci wskazali, że odpowiedzialność za wszystkie zidentyfikowane przyczyny, z wyjątkiem ostatniej, spoczywała na pracodawcy, zgodnie z odpowiednimi przepisami Kodeksu Pracy (Ustawa nr 1475) i Rozporządzenia o Zdrowiu Robotników i Bezpieczeństwie Pracy w Pracach Budowlanych (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü) obowiązującego w czasie zdarzenia. Zauważyli, że zgodnie z informacjami dostarczonymi organom śledczym przez skarżącego, dół w kwestii był otwarty przez ostatnie osiem do dziesięciu miesięcy, a liczni mieszkańcy okolicy ostrzegali H.C., aby podjął niezbędne środki bezpieczeństwa przed zagrożeniami na placu budowy, szczególnie w stosunku do dzieci. Jednakże H.C. zignorował wszystkie ich ostrzeżenia, mówiąc, że rodzice są odpowiedzialni za dbanie o bezpieczeństwo swoich dzieci. Dodali dalej, że w momencie zdarzenia prace budowlane zostały wstrzymane, a plac budowy był niepilnowany. Opierając się na zebranych informacjach i dowodach, eksperci doszli do wniosku, że H.C. ponosił główną odpowiedzialność za zdarzenie (75%) z powodu niepodjęcia niezbędnych środków ostrożności na placu budowy i wokół niego w zgodzie z odpowiednimi ustawami i przepisami. Podkreślili, że brak instalacji paneli drewnianych wokół placu budowy był jedną z głównych przyczyn wypadku. Stwierdzili dalej, że pozostała odpowiedzialność spoczywała na zmarłych dzieciach, ponieważ powinny być świadome niebezpieczeństw związanych z wejściem na plac budowy i zbliżeniem się do wypełnionego wodą dołu, nawet w tak młodym wieku. Eksperci uznali wreszcie, że chociaż Gmina miała ogólny obowiązek kontrolowania placów budowy i nakładania kar za naruszenia prawa, nie można jej obwiniać za niewykonanie kontroli, nałożenie środków bezpieczeństwa lub wydanie kar, chyba że można by udowodnić rozstrzygającymi dowodami, że władze przeoczyły braki na placu budowy mimo ich znajomości, lub w inny sposób zaniedbały swoje obowiązki, a dowodów tych brakowało w niniejszej sprawie.

(c) Trzecia opinia biegłych
4 kwietnia 1999 roku trzecia opinia biegłych została wydana przez komisję ekspertów z Politechniki Stambulskiej. Opinia wskazała, że ani plac budowy, ani dół, w którym utonęły zmarłe dzieci, nie były otoczone panelami lub drewnianym płotem w celu zapobieżenia nieautoryzowanemu dostępowi. Podobnie, nie było żadnych znaków ostrzegawczych wokół placu budowy lub dołu. Zgodnie z opinią biegłych, H.C. złożył następujące oświadczenia w następstwie zdarzenia przed organami śledczymi i sądem rozpoznającym:
„... [Po wykopaniu dołu na placu budowy], ogrodziłem dół deskami. Dzieci ciągle usuwały deski. Dlatego dół nie był zamknięty. [W momencie zdarzenia] dół był wypełniony wodą po opadach deszczu. Poprzednio wypompowaliśmy deszczówkę. Byłem w Ankarze w czasie [zdarzenia]. Nie mam tu winy... Gdybym nie był poza miastem, sprawdziłbym dół i go zakrył.
...
Ze względu na rozmiar i głębokość dołu, nie było możliwe jego zakrycie. Położyliśmy więc deski wokół niego... Nie było znaków ostrzegawczych wokół dołu. Byłem w Ankarze, gdy doszło do zdarzenia, a budowa została zatrzymana podczas mojej nieobecności. Dół napełniał się wodą za każdym razem, gdy padało deszczem... Musiał napełnić się ponownie, gdy mnie nie było, nie było okazji do usunięcia wody.”
Powołując się na odpowiednie przepisy Kodeksu Pracy, Rozporządzenia o Zdrowiu Robotników i Bezpieczeństwie Pracy w Pracach Budowlanych oraz Ustawy o Gminach (Ustawa nr 1580) obowiązujących w czasie zdarzenia (patrz „Odpowiednie prawo wewnętrzne”, poniżej, aby uzyskać szczegóły), eksperci z Politechniki Stambulskiej stwierdzili, że H.C. i Gmina byli odpowiedzialni w 75% i 25% odpowiednio i że nie można przypisać żadnej odpowiedzialności zmarłym dzieciom. Wskazali, że od rozpoczęcia prac budowlanych nie wprowadzono żadnych środków bezpieczeństwa wymaganych zgodnie z odpowiednimi przepisami. Co więcej, nie uzyskano pozwolenia na wykopanie dołu lub „schronu” w kwestii, który pochłonął życie dwojga dzieci; ani nie podjęto żadnych środków bezpieczeństwa wokół niego w celu zapobieżenia wypadkom. Eksperci podkreślili, że niebezpieczeństwa stwarzane przez dół nasiliły się podczas deszczu, ponieważ błotnista powierzchnia ułatwiała ludziom poślizgnięcie się i wpadnięcie. Odpowiedzialność za niepodjęcie jakichkolwiek środków bezpieczeństwa wokół dołu lub zapobieżenie dostępowi do placu budowy, mimo wiedzy, że plac przyciąga dzieci, spoczywała w pierwszej kolejności na wykonawcy, a następnie na Gminie, która była zobowiązana do okresowej kontroli placu budowy w celu zidentyfikowania braków i wydania niezbędnych ostrzeżeń; władze Gminy wyraźnie zaniedbały ten obowiązek.

(d) Wyrok Sądu Rejonowego w Hatay
14 kwietnia 2000 roku, opierając się na trzeciej opinii biegłych, Sąd Rejonowy w Hatay uznał, że İ.H.S., który był dyrektorem odbudowy w Gminie (belediye imar müdürü), i właściciel budowy, H.C., byli odpowiedzialni za zdarzenie w 25% i 75% odpowiednio. W związku z tym sąd uznał oskarżonych za winnych zarzucanych czynów. Jednakże 9 lipca 2001 roku Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok, uznając, że sprawa powinna być badana na podstawie Ustawy nr 4616, która przewidywała, między innymi, zawieszenie postępowania karnego w odniesieniu do niektórych przestępstw popełnionych przed 23 kwietnia 1999 roku. W związku z tym, 6 sierpnia 2001 roku sąd rozpoznający sprawę zdecydował, na mocy art. 1 ust. 4 Ustawy nr 4616, że postępowanie karne powinno zostać zawieszone i ostatecznie umorzone, jeśli oskarżeni nie popełnią przestępstwa tego samego lub poważniejszego rodzaju w ciągu najbliższych pięciu lat. 16 września 2002 roku członkowie rodzin obu zmarłych dzieci, w tym skarżący, wszczęli postępowanie odszkodowawcze przed Sądem Rejonowym w Hatay przeciwko H.C., jego firmie budowlanej i Gminie Antakya, argumentując, że ponoszą oni wspólną odpowiedzialność za śmierć ich dzieci. Skarżący i jego rodzina rościli sobie prawo do 5 000 000 000 tureckich lir (TRL)[1] z tytułu szkody majątkowej i TRL 3 000 000 000[2] z tytułu szkody niemajątkowej, wraz z odsetkami naliczanymi od daty zdarzenia. 5 listopada 2004 roku opinia biegłych została przygotowana przez inżyniera mechanika, który był również ekspertem ds. bezpieczeństwa pracy, i architekta na wniosek Sądu Rejonowego w Hatay. Po przedstawieniu okoliczności, w jakich doszło do zdarzenia, podobnie jak w poprzednich opiniach przedłożonych sądowi karnemu, i powołując się na odpowiednie przepisy Kodeksu Pracy i Rozporządzenia o Zdrowiu Robotników i Bezpieczeństwie Pracy w Pracach Budowlanych, eksperci doszli do wniosku, że H.C. ponosił 85% odpowiedzialności za zdarzenie z powodu niepodjęcia niezbędnych środków bezpieczeństwa na placu budowy, takich jak wzniesienie paneli drewnianych lub innych ogrodzeń wokół placu, podjęcie szczególnych środków ostrożności w tych częściach placu, które stwarzały niebezpieczeństwo upadku, umieszczenie znaków ostrzegawczych w razie potrzeby, poinformowanie robotników budowlanych o możliwych zagrożeniach na placu budowy i zatrudnienie stróża do kontroli dostępu do placu. Wskazali w szczególności, że nieogrodzony dół, który został otwarty w czerwcu lub lipcu 1997 roku, stwarzał poważne niebezpieczeństwo dla mieszkańców i dzieci w okolicy, a ryzyko to zwiększało się, gdy dół napełniał się wodą i stawał się śliski na krawędziach po opadach deszczu. Podkreślili również, że zgodnie z odpowiednim orzecznictwem Sądu Najwyższego, odpowiedzialność pracodawcy nie ograniczała się do wprowadzenia niezbędnych środków bezpieczeństwa w celu uniknięcia istniejących i potencjalnych niebezpieczeństw na placu budowy, ale był on również zobowiązany do nadzorowania przestrzegania tych środków. Przechodząc do odpowiedzialności zmarłych dzieci, opinia stwierdziła, że chociaż naturalne było, że dzieci bawiły się na ulicy, nie powinny były wchodzić na plac budowy i zbliżać się do wypełnionego wodą dołu, którego niebezpieczeństwa były oczywiste, biorąc pod uwagę w szczególności, że grunt był śliski w odpowiednim czasie. W związku z tym uznała, że dzieci ponosiły pozostałą część odpowiedzialności za własną śmierć z powodu nieokazania niezbędnej ostrożności i staranności. Jeśli chodzi o domniemaną odpowiedzialność Gminy, eksperci stwierdzili, że ta nie miała żadnego zaangażowania w budowę, poza wydaniem niezbędnych pozwoleń. Co więcej, wypadek miał miejsce w granicach placu budowy, a nie w przestrzeni publicznej lub innym obszarze pod bezpośrednią odpowiedzialnością Gminy. W takich okolicznościach Gmina nie mogła być pociągnięta do odpowiedzialności za braki na placu budowy; w przeciwnym razie Gmina musiałaby ponosić odpowiedzialność za wszystkie wypadki mające miejsce w jakiejkolwiek budowie. W związku z tym doszli do wniosku, że właściciel placu budowy ponosił wyłączną odpowiedzialność za plac. 22 marca 2005 roku Sąd Rejonowy w Hatay uwzględnił częściowo sprawę skarżącego. Sąd stwierdził, że po zbadaniu ustaleń Sądu Rejonowego w Hatay i opinii biegłych przedłożonych temu sądowi, zlecił dalszą opinię biegłych w celu wyjaśnienia sprzecznych aspektów poprzednich opinii. Na podstawie tej końcowej opinii sąd ustalił, że odpowiedzialność H.C. i jego firmy budowlanej za zdarzenie wynosiła 85%. W związku z tym uznał, że H.C. i firma budowlana mają zapłacić TRL 5 000 000 000 z tytułu szkody majątkowej skarżącemu i jego żonie oraz TRL 3 000 000 000 z tytułu szkody niemajątkowej skarżącemu, jego żonie i ich trzem żyjącym dzieciom, jak żądano, wraz z odsetkami naliczanymi od daty zdarzenia. Sąd oddalił sprawę dotyczącą Gminy, ponieważ nie można było przypisać jej żadnej winy na podstawie faktów przedstawionych w sprawie. 12 kwietnia 2006 roku skarżący wraz z innymi powodami odwołał się od decyzji sądu pierwszej instancji. Głównie argumentowali, że mimo ustalenia odpowiedzialności Gminy za zdarzenie w postępowaniu karnym, Sąd Rejonowy w Hatay zlecił nową opinię biegłych wbrew ich woli, a ponadto pominął ich zastrzeżenia dotyczące ustaleń w said opinii. Gmina była wyraźnie odpowiedzialna za śmierć dwojga dzieci za tolerowanie obecności dużego, nieokrytego, wypełnionego wodą dołu w samym centrum miasta przez miesiące, a jej odpowiedzialność została pominięta przez sąd pierwszej instancji. 18 czerwca 2007 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok w części dotyczącej Gminy. Zauważył, że sąd pierwszej instancji powinien był oddalić sprawę przeciwko Gminie na wstępie z przyczyn proceduralnych, bez badania jej meritum, ponieważ skargi dotyczące odpowiedzialności Gminy za kontrolowanie placu budowy wchodziły w kompetencje sądów administracyjnych. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy resztę wyroku. W związku z tym, 11 grudnia 2007 roku Sąd Rejonowy w Hatay oddalił sprawę przeciwko Gminie. Sąd zauważył również, że jego poprzedni wyrok dotyczący H.C. i jego firmy budowlanej stał się prawomocny i nie ma potrzeby wydawania nowego wyroku w odniesieniu do tej części sprawy. Skarżący nie odwołał się od tego wyroku, który ostatecznie stał się prawomocny 16 lutego 2009 roku. W nieokreślonym dniu w 2009 roku skarżący wraz z innymi członkami rodziny wniósł powództwo o odszkodowanie przed Sąd Administracyjny w Hatay przeciwko Gminie za śmierć ich syna i brata Erhana Cevrioğlu z powodu domniemanego niedbalstwa ze strony Gminy w wykonywaniu jej obowiązków kontrolnych. 31 grudnia 2009 roku Sąd Administracyjny w Hatay zwrócił się o kopię akt sprawy dotyczącej postępowania odszkodowawczego wszczętego przez skarżącego i innych do Sądu Rejonowego w Hatay. Następnie, 29 stycznia 2010 roku Sąd Administracyjny zwrócił się o akta sprawy postępowania karnego przeciwko H.C. i urzędnikom gminy do Sądu Rejonowego w Hatay. 23 marca 2010 roku Sąd Administracyjny zwrócił się również do pełnomocnika skarżącego o przedłożenie odpowiedniego wyroku sądu karnego wraz z opiniami biegłych przedłożonymi temu sądowi. 9 grudnia 2010 roku Sąd Rejonowy w Hatay poinformował Sąd Administracyjny, że odpowiednie akta sprawy karnej nie zostały odnalezione. Jednakże 14 lutego 2011 roku pełnomocnik skarżącego złożył żądane dokumenty w sądzie administracyjnym. W międzyczasie akta sprawy dotyczącej postępowania odszkodowawczego zostały również udostępnione przez Sąd Rejonowy w Hatay. 11 marca 2011 roku, opierając się wyłącznie na opinii biegłych przedłożonej Sądowi Rejonowemu w Hatay 5 listopada 2004 roku i bez przeprowadzenia własnej analizy co do odpowiedzialności Gminy zgodnie z obowiązującymi przepisami i czy wypełniła te obowiązki, Sąd Administracyjny w Hatay uznał, że nie można przypisać Gminie żadnej winy w faktach niniejszej sprawy i w ten sposób oddalił roszczenia odszkodowawcze skarżącego i jego rodziny. Sąd Administracyjny w Hatay podkreślił w swoim wyroku, że wcześniejsze orzeczenie Sądu Rejonowego w Hatay, które podzieliło odpowiedzialność za zdarzenie między H.C. i jego firmę a zmarłymi dziećmi, zostało również utrzymane w mocy przez Sąd Najwyższy. 15 listopada 2011 roku Sąd Administracyjny w Adanie utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, a 26 kwietnia 2012 roku odrzucił wnioski o sprostowanie złożone przez skarżącego i jego rodzinę. Zgodnie z oświadczeniem złożonym do Sądu Rejonowego w Hatay 23 października 2013 roku przez pełnomocnika, który reprezentował skarżącego w postępowaniu przed tym sądem, skarżący i jego rodzina nie otrzymali żadnego odszkodowania od H.C. i jego firmy, ani nie wszczęli postępowania egzekucyjnego przeciwko temu ostatniemu.


Skarżący urodził się w 1927 roku i mieszka w Rydze. 10 sierpnia 1998 r. Prokuratura Generalna wydzieliła materiały ze sprawy karnej nr 81204496 i wszczęła nowe postępowanie karne w sprawie działalności skarżącego w okresie od 1948 do 1953 roku, kiedy był on śledczym w Ministerstwie Bezpieczeństwa Państwowego Łotewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Zdaniem Prokuratury Generalnej skarżący brał udział w represjach politycznych reżimu radzieckiego. 23 października 1999 r. prokurator zawiadomił skarżącego, że jest podejrzany o popełnienie ludobójstwa. Dokładniej, Prokuratura Generalna zarzucała, że skarżący brał udział w operacjach wojskowych przeciwko członkom łotewskiego zbrojnego podziemia, zbierał dowody w postępowaniach karnych przeciwko nim, aresztował ich i ich zwolenników oraz zbierał dowody i aresztował osoby posiadające antyradzieckie rękopisy. W tym samym dniu prokurator po raz pierwszy przesłuchał skarżącego w charakterze podejrzanego. Od 29 października 1999 r. do 28 grudnia 1999 r. skarżący był tymczasowo aresztowany. 25 listopada 1999 r. skarżącemu postawiono zarzuty zbrodni przeciwko ludzkości i ludobójstwa. 26 lipca 2000 r. prokurator sporządził akt oskarżenia i skierował sprawę do Sądu Okręgowego w Rydze do rozpoznania. Akt oskarżenia dotyczył siedmiu różnych epizodów z udziałem trzynastu rzekomych ofiar. 23 października 2002 r. nowy obrońca skarżącego zwrócił się do Sądu Okręgowego w Rydze z wnioskiem o odroczenie co najmniej o trzy tygodnie rozprawy zaplanowanej na 24 października 2002 r., aby mieć wystarczająco dużo czasu na zapoznanie się z aktami sprawy karnej skarżącego. 24 października 2002 r. rozprawa została odroczona na czas nieokreślony z powodu choroby sędziego prowadzącego sprawę. W nieznanej dacie sprawa karna skarżącego została przejęta przez innego sędziego Sądu Okręgowego w Rydze. 14 września 2004 r. sędzia zawiadomił obrońcę skarżącego, że rozprawa została zaplanowana na 11 października 2004 r. Sąd Okręgowy w Rydze przeprowadził rozprawy w dniach 11, 12 i 18 października 2004 r. Kolejna rozprawa została zaplanowana na 13 grudnia 2004 r. Jednakże 7 grudnia 2004 r. sędzia zawiadomił skarżącego, że rozprawa została przełożona na 21 marca 2005 r. z powodu przedłużającego się rozpoznawania innej sprawy karnej. 21 marca 2005 r. Sąd Okręgowy w Rydze kontynuował rozpoznawanie sprawy karnej skarżącego, a 4 kwietnia 2005 r. sąd wydał wyrok, uniewinniając skarżącego. Prokurator złożył apelację od wyroku. 19 grudnia 2005 r. Izba Karana Sądu Najwyższego uchyliła wyrok sądu pierwszej instancji i przekazała sprawę do rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Decyzja ta stała się ostateczna 16 marca 2006 r. 23 marca 2006 r. obrońca skarżącego zaskarżył decyzję sądu odwoławczego z 19 grudnia 2005 r. Decyzją z 28 kwietnia 2006 r. Senat Sądu Najwyższego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do sądu odwoławczego. 2 maja 2006 r. sędzia Izby Karnej Sądu Najwyższego wyznaczył termin rozprawy odwoławczej na 7, 8 i 9 lutego 2007 r. Na wniosek prokuratora, 7 lutego 2007 r. sąd odwoławczy zawiesił postępowanie do czasu uzyskania opinii biegłych lekarzy dotyczącej zdolności skarżącego do udziału w rozprawie oraz odbywania kary pozbawienia wolności. 17 kwietnia 2007 r. postanowienie sądu zarządzające przeprowadzenie badania sądowo-medycznego zostało przesłane do Państwowego Centrum Medycyny Sądowej. 24 kwietnia 2007 r. również akta sprawy karnej skarżącego zostały wysłane do tej instytucji. 28 sierpnia 2007 r. Państwowe Centrum Medycyny Sądowej przekazało wyniki badania sądowego. Po przeprowadzeniu ekspertyzy sądowej skarżącego, rozpoznawanie jego sprawy karnej przed sądem odwoławczym zostało kontynuowane w dniach 27 i 28 lutego 2008 r. 7 marca 2008 r. sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rydze z 4 kwietnia 2005 r., uniewinniający skarżącego. Decyzja stała się ostateczna 9 maja 2008 r. 19 maja 2008 r. prokurator złożył odwołanie od tej decyzji. Ostateczną decyzją z 27 sierpnia 2008 r. Senat Sądu Najwyższego utrzymał w mocy decyzję sądu odwoławczego.


Skarżący urodził się w 1989 roku i mieszka w Wanadzorze. 2 sierpnia 2010 r. Skarżący dobrowolnie stawił się w Komendzie Policji w Gugarku i przyznał, że tego samego dnia, podczas bójki na ulicy, zranił nożem inną osobę, Y.P., po tym, jak ten drugi zagroził mu bronią palną. Skarżący oddał również swój nóż oraz broń Y.P., którą odebrał Y.P. Tego samego dnia śledczy postanowił wszcząć postępowanie karne przeciwko Skarżącemu na podstawie art. 113 Kodeksu Karnego (KK) z powodu umyślnego spowodowania średniego uszczerbku na zdrowiu Y.P. oraz zastosować wobec Skarżącego środek zapobiegawczy w postaci pisemnego zobowiązania do nieopuszczania miejsca zamieszkania. Śledczy wskazał następujące uzasadnienie swojej decyzji:
„... biorąc pod uwagę, że materiały sprawy karnej dostarczają wystarczających podstaw do przypuszczenia, że przebywając na wolności, [Skarżący] nie uchyli się od organu prowadzącego sprawę, nie będzie utrudniał śledztwa ani nie popełni przestępstwa ...” 9 sierpnia 2010 r. zarzut przeciwko Skarżącemu został zmieniony na bardziej surowy na podstawie art. 112 KK w wyniku badań sądowo-lekarskich, zgodnie z którymi doznany przez Y.P. uszczerbek na zdrowiu był ciężki i zagrażający życiu. Tego samego dnia śledczy złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Lori o zastosowanie aresztu wobec Skarżącego, biorąc pod uwagę fakt, że materiały sprawy dostarczają wystarczających powodów do przypuszczenia, że przebywając na wolności, Skarżący może utrudniać śledztwo, wywierając bezprawny wpływ na osoby uczestniczące w postępowaniu, oraz popełnić nowe przestępstwo, a także ze względu na charakter i niebezpieczeństwo czynu. Skarżący wniósł sprzeciw do tego wniosku, argumentując, między innymi, że jest on bezuzasadniony i nie zawiera żadnych argumentów popierających twierdzenie, że mógłby popełnić jakikolwiek z czynów przewidzianych w art. 135 Kodeksu Postępowania Karnego (KPK). Dostarczanie stereotypowego uzasadnienia dla aresztowania lub powoływanie się wyłącznie na surowość kary jest niezgodne z art. 5 Konwencji. Skarżący wnosił o utrzymanie w mocy pisemnego zobowiązania do nieopuszczania miejsca zamieszkania. 10 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy w Lori, po wysłuchaniu Skarżącego, uznał wniosek śledczego za uzasadniony i postanowił go uwzględnić, zarządzając aresztowanie Skarżącego na okres dwóch miesięcy:
„... biorąc pod uwagę charakter i niebezpieczeństwo czynu popełnionego przez [oskarżonego], oraz fakt, że przebywając na wolności, może on uchylić się od organu prowadzącego sprawę lub utrudniać śledztwo, wywierając bezprawny wpływ na osoby uczestniczące w postępowaniu karnym, a także uchylić się od odpowiedzialności i kary.” 12 sierpnia 2010 r. Skarżący złożył odwołanie, argumentując, między innymi, że jego aresztowanie na warunkach przewidzianych w art. 135 KPK jest niezgodne z gwarancjami art. 5 Konwencji. Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę faktu, że wniosek śledczego nie wskazywał żadnych działań, które mógłby podjąć, będąc na wolności. Stawił się dobrowolnie z przyznaniem się do winy i wspomagał śledztwo, stawiając się za każdym razem na wezwanie organu śledczego, uczestnicząc w różnych czynnościach śledczych i konfrontacjach; jego tożsamość i miejsce zamieszkania były znane organom. Nie istniały zatem żadne okoliczności wykluczające zastosowanie pisemnego zobowiązania do nieopuszczania miejsca zamieszkania. Śledczy nie przedstawił żadnych dowodów, że kiedykolwiek próbował uchylać się od organu prowadzącego sprawę lub utrudniać śledztwo, ani że uchyli się, utrudni postępowanie, popełni przestępstwo lub uchyli się od odpowiedzialności karnej lub odbycia kary. Skarżący argumentował dalej, że jedynym powodem zmiany rodzaju środka zapobiegawczego i zastosowania aresztu było zmienienie zarzutu przeciwko niemu na bardziej surowy. 3 września 2010 r. Sąd Apelacyjny ds. Karnych postanowił utrzymać w mocy decyzję Sądu Rejonowego, stwierdzając, że:
„... surowość kary grożącej [Skarżącemu] dostarcza wystarczającej podstawy do przypuszczenia, że przebywając na wolności, [Skarżący] może uchylić się od organu prowadzącego sprawę, utrudniać śledztwo oraz uchylić się od odpowiedzialności karnej i odbycia nałożonej kary ...
...
Tym samym Sąd Rejonowy ... zapewnił spełnienie wymogu [art. 134 KPK] w celu zapobieżenia nieodpowiedniemu zachowaniu oskarżonego w toku postępowania karnego, ponieważ było to niemożliwe do osiągnięcia poprzez zastosowanie innych dostępnych środków zapobiegawczych w tej konkretnej sprawie, a także leżało to w interesie publicznym.” 24 września 2010 r. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, która została uznana za niedopuszczalną z powodu braku podstaw merytorycznych decyzją Sądu Kasacyjnego z 29 października 2010 r. 23 września 2010 r. śledczy złożył wniosek o przedłużenie aresztowania Skarżącego, które miało wygasnąć 9 października 2010 r., o dwa miesiące. We wniosku tym stwierdzono, że istnieje potrzeba przeprowadzenia dalszych czynności śledczych, podczas gdy powody aresztowania Skarżącego, a mianowicie ryzyko utrudniania przez niego śledztwa i popełnienia nowego przestępstwa, nadal istniały. Skarżący wniósł sprzeciw do tego wniosku i zwrócił się do Sądu Rejonowego o uwolnienie go za kaucją. 4 października 2010 r. Sąd Rejonowy postanowił uwzględnić wniosek śledczego, uznając, że podstawy aresztowania Skarżącego – o których mowa w decyzji z 10 sierpnia 2010 r. – nadal istnieją i że konieczne jest przedłużenie aresztowania w celu zakończenia śledztwa. Postanowił również odrzucić wniosek Skarżącego o uwolnienie za kaucją na tych samych podstawach. 7 października 2010 r. Skarżący złożył odwołanie, argumentując, między innymi, że Sąd Rejonowy nie wskazał żadnych konkretnych faktów ani dowodów sugerujących, że przebywając na wolności, uchyliłby się od organu prowadzącego sprawę lub utrudniałby śledztwo. W odniesieniu do odmowy zastosowania kaucji Skarżący argumentował, że nie była ona oparta na żadnej z podstaw przewidzianych w art. 143 KPK. W szczególności jego tożsamość była znana, miał stałe miejsce zamieszkania i nigdy nie próbował uchylać się od organu prowadzącego sprawę. 20 października 2010 r. Sąd Apelacyjny ds. Karnych utrzymał w mocy decyzję o przedłużeniu aresztowania Skarżącego i odmowie uwolnienia go za kaucją, uznając ją za zgodną z prawem i uzasadnioną. W odniesieniu do konkretnie kwestii kaucji, Sąd Apelacyjny stwierdził na wstępie, że podstawy odmowy kaucji wymienione w art. 143 KPK nie mają charakteru wyczerpującego. Następnie wniosł, że niemożliwe jest zastąpienie aresztowania Skarżącego kaucją na tych samych podstawach, które uzasadniały konieczność jego przetrzymywania w areszcie. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, która została uznana za niedopuszczalną z powodu braku podstaw merytorycznych decyzją Sądu Kasacyjnego z 16 grudnia 2010 r. 8 listopada 2010 r. Skarżący złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Lori o uwolnienie go za kaucją. Złożył wyjaśnienia, między innymi, że ma stałe miejsce zamieszkania, nigdy nie uchylał się od organu prowadzącego sprawę ani nie utrudniał śledztwa i że wręcz przeciwnie, pomagał w ujawnieniu przestępstwa. 19 listopada 2010 r. Sąd Rejonowy postanowił odrzucić wniosek, uznając, że podstawy aresztowania Skarżącego – o których mowa w jego poprzednich decyzjach – nadal istnieją. Od tej decyzji przysługiwało odwołanie do Sądu Apelacyjnego ds. Karnych w terminie dziesięciu dni. 24 listopada 2010 r. śledczy złożył wniosek o przedłużenie aresztowania Skarżącego, które miało wygasnąć 9 grudnia 2010 r., o jeden miesiąc, powołując się na podobne powody jak wcześniej. Skarżący wniósł sprzeciw do tego wniosku i zwrócił się do Sądu Rejonowego o uwolnienie go za kaucją. 3 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy postanowił częściowo uwzględnić wniosek śledczego, uznając, że podstawy aresztowania Skarżącego nadal istnieją i przedłużając jego aresztowanie o piętnaście dni. Wniosek Skarżącego o uwolnienie został odrzucony na tych samych podstawach. Od tej decyzji przysługiwało odwołanie do Sądu Apelacyjnego ds. Karnych w terminie pięciu dni. 10 grudnia 2010 r. śledczy złożył wniosek o przedłużenie aresztowania Skarżącego, które miało wygasnąć 24 grudnia 2010 r., o kolejny miesiąc. We wniosku tym stwierdzono, między innymi, że akt oskarżenia nie jest jeszcze gotowy, a podstawy aresztowania Skarżącego nadal istnieją. 15 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy postanowił częściowo uwzględnić wniosek śledczego, przedłużając aresztowanie Skarżącego o piętnaście dni. Jednocześnie Sąd Rejonowy rozpatrzył kwestię uwolnienia Skarżącego za kaucją i doszedł do wniosku, że „uznał za możliwe zastąpienie nałożonego na [Skarżącego] aresztowania kaucją”. 16 grudnia 2010 r. Skarżący został uwolniony po wpłaceniu kwoty kaucji ustalonej przez Sąd Rejonowy. 25 stycznia 2011 r. śledczy postanowił zrezygnować z oskarżenia Skarżącego, uchylić kaucję i umorzyć postępowanie karne. W tej decyzji stwierdzono, między innymi, że Skarżący spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu Y.P. w stanie obrony koniecznej i w związku z tym jego działania nie zawierały znamion czynu zabronionego.


Jesienią 2004 r. skarżący zmontował kilka ładunków wybuchowych w celu wymuszenia pieniędzy od banków komercyjnych, aby przekazać dochody sierotom. 25 grudnia 2004 r. podłożył i zdetonował jeden z ładunków przed bankiem M.; nie było ofiar. Następnie podłożył kolejny ładunek wybuchowy wyposażony w zegar wraz z listem zawierającym groźby. Został on rozbrojony. Wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącemu; jednak zdiagnozowano u niego zaburzenie osobowości schizotypowej. Na podstawie tej diagnozy Sąd Miejski w Moskwie (Московский городской суд) w dniu 7 lutego 2007 r. zwolnił skarżącego z odpowiedzialności karnej i zarządził jego przymusowe leczenie. W 2010 r. skarżący został wypisany ze szpitala. Przeprowadził się do Republiki Ałtaju, gdzie zarejestrował się w celu objęcia nadzorem psychiatrycznym w miejscowym szpitalu psychiatrycznym. W kwietniu 2012 r. kilkakrotnie odnotowano, że jego stan zaburzenia osobowości schizotypowej znajdował się w stabilnej remisji. W piątek, 14 września 2012 r. o godzinie 23.45, na wniosek lokalnych służb medycznych i w oparciu o informacje otrzymane od władz miejskich, skarżący został zatrzymany przez policję i przewieziony do Gorno-Altayskaya Psychiatric Hospital (Горно-алтайская психиатрическая больница, dalej „GAPB”). Podstawą wniosku była odmowa skarżącego poddania się planowanemu leczeniu ambulatoryjnemu, głoszone myśli dotyczące zemsty i zabójstwa pewnych urzędników regionalnych oraz skargi skarżącego na „pogorszenie” się jego stanu. 15 września 2012 r. zespół konsultacyjny złożony z psychiatrów szpitala zbadał skarżącego i zdiagnozował u niego zaburzenie osobowości schizotypowej w stanie dekompensacji. Zespół stwierdził również, że skarżący stanowi zagrożenie dla siebie samego lub innych oraz istnieje ryzyko znacznego uszkodzenia jego zdrowia z powodu pogorszenia lub zaostrzenia się jego stanu psychiatrycznego w przypadku braku pomocy psychiatrycznej. Istotne fragmenty raportu zespołu brzmiały następująco:
„[Raport rozpoczyna się od szczegółowego opisu historii osobistej i medycznej skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń związanych z montażem i użyciem ładunków wybuchowych oraz jego późniejszym przymusowym leczeniem w placówkach psychiatrycznych.]
[Pan Makarow] odmawiał przyjmowania leków, stwierdzając, że „ma [wystarczający zapas]”. Odmawiał planowanych hospitalizacji. W ostatnich miesiącach prowadzący psychiatra zaobserwował zmiany w jego stanie psychicznym – wahania nastroju od depresji do hipomanii, wypowiedzi o „presji społecznej” oraz konflikty z lokalnymi i regionalnymi organami publicznymi. Podczas wizyt wspominał o „złych myślach o zabiciu pana B. [gubernatora regionu]” ...
Stan psychiczny: Przytomny. Od przyjęcia odmawiał rozmowy o swoim stanie, działaniach, zachowaniu, uzasadniając to tym, że „cała ta sytuacja to spisek polityczny pana B. i jego zespołu”; uważa personel medyczny i lekarzy za „wspólników”, „jesteście w gangu B.”. Nie wchodzi w dyskusję, opuszcza gabinet lekarski, trzaskając drzwiami. Odmawia spożywania posiłków i oddawania próbek do badań. Podejrzliwy wobec wszystkich wypowiedzi i działań skierowanych wobec niego.
Wniosek: Biorąc pod uwagę wywiad kliniczny ciężkiego zaburzenia psychicznego, unikanie leczenia szpitalnego i ambulatoryjnego, zachowania kryminalne w ostrym stanie psychicznym w przeszłości, własne skargi na „pogorszenie” się stanu, w połączeniu z odmową dobrowolnego leczenia, zespół [uznał przymusową hospitalizację w placówce psychiatrycznej za konieczną] ...” W poniedziałek, 17 września 2012 r., szpital złożył wniosek o sądowe zezwolenie na przymusową hospitalizację skarżącego na podstawie art. 29 lit. a) i c) Ustawy o pomocy psychiatrycznej z 1992 r., ponieważ skarżący stanowił zagrożenie dla siebie samego lub innych oraz istniało ryzyko znacznego uszkodzenia jego zdrowia z powodu pogorszenia lub zaostrzenia się jego stanu psychiatrycznego w przypadku braku pomocy psychiatrycznej. Tego samego dnia Sąd Miejski w Gorno-Altajsku (Горно-алтайский городской суд, dalej „Sąd Miejski”) otrzymał wniosek i przedłużył zatrzymanie skarżącego do 20 września 2012 r. 19 września 2012 r. Sąd Miejski uwzględnił wniosek o przymusową hospitalizację skarżącego. Na rozprawie obecni byli skarżący, jego pełnomocnik pan M., przedstawiciel szpitala oraz prokurator. Na wniosek prokuratora sąd zarządził przeprowadzenie rozprawy z wyłączeniem jawności w celu ochrony prywatności skarżącego w zakresie jego stanu zdrowia; sam skarżący i jego przedstawiciel zgłosili sprzeciw wobec tej decyzji. Istotne fragmenty postanowienia sądu brzmiały następująco:
„[Uzasadnienie postanowienia rozpoczyna się od szczegółowego opisu historii osobistej i medycznej skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń związanych z montażem i użyciem ładunków wybuchowych oraz jego późniejszym przymusowym leczeniem w placówkach psychiatrycznych.]
[Zgodnie z jego dokumentacją medyczną] 7 listopada 2011 r. pan Makarow skarżył się na zaostrzenie swojego stanu psychicznego: napięcie, niespokojny sen, przygnębienie, wypowiedzi o potrzebie leczenia psychiatrycznego, jednak odmawiał go z powodu braku zaufania do lekarzy ...
Między grudniem 2011 r. a marcem 2012 r. pan Makarow nie odwiedzał swoich prowadzących psychiatrów mimo wielokrotnych przypomnień ...
11 lipca 2012 r. podczas wizyty u prowadzącego psychiatry pan Makarow skarżył się na „złe myśli o zabiciu pana B.” i innych osób, które – jak twierdził – były zaangażowane w ujawnienie jego diagnozy. Skarżył się na prześladowania przez media lokalne, urzędników, nalegał na uzyskanie zaświadczenia dotyczącego zaostrzenia jego stanu psychicznego. Zaburzenie osobowości schizotypowej w stanie ostrym. Odmówił planowanej hospitalizacji.
[Postanowienie kontynuuje opis najnowszej hospitalizacji skarżącego i przytacza istotne fragmenty raportu zespołu konsultacyjnego.]
Sąd uznał, że raport zespołu konsultacyjnego został sporządzony przez kompetentnych profesjonalistów w odpowiedniej dziedzinie nauki i należycie uwzględniono w nim wywiad kliniczny pana Makarowa ... Raport zawiera objawy [wskazujące na ciężkość stanu pana Makarowa], stwierdza diagnozę. Biorąc pod uwagę informacje uzyskane poprzez obserwację psychiatryczną, historię zachowań kryminalnych, lęk, napięcie i myśli wobec urzędników państwowych, eksperci doszli do wniosku, że w obecnym stanie psychicznym pan Makarow stanowi zagrożenie dla siebie samego lub innych oraz istniało ryzyko znacznego uszkodzenia [jego] zdrowia z powodu pogorszenia lub zaostrzenia się jego stanu psychiatrycznego w przypadku braku pomocy psychiatrycznej. Nie ma powodów, by wątpić w obiektywizm i bezstronność ekspertów.
Podczas rozprawy pan Makarow nie kwestionował swojej diagnozy ... jednak twierdził, że jego zaburzenie nie jest ciężkie i znajduje się w stanie remisji ... Odmówił leczenia szpitalnego ... Oświadczył, że potrzebuje pomocy specjalistycznej, ale nie z GAPB; w swoich wypowiedziach i odpowiedziach wykazywał negację i niechęć wobec [jakiekolwiek pomocy z ich strony] ... Stwierdził, że tłumi potrzebę opieki psychiatrycznej siłą woli ...
Ustalono podczas rozprawy, że pan Makarow potrzebuje pomocy psychiatrycznej, ponieważ w przeciwnym razie może doznać ciężkiego pogorszenia zdrowia, ponieważ cierpi na ciężkie zaburzenie psychiczne, unika leczenia, odmawia pomocy prowadzącego psychiatry, jego stan psychiczny się pogorszył, ma agresywne myśli i pomysły, odmawia jedzenia, odmawia dobrowolnej hospitalizacji ...” W odrębnym postanowieniu Sąd Miejski zauważył, że wniosek o przymusową hospitalizację został złożony poza ustawowym terminem czterdziestu ośmiu godzin i wezwał administrację szpitala do unikania podobnych sytuacji w przyszłości. 19 października 2012 r. pełnomocnik skarżącego odwołał się od postanowienia, argumentując, między innymi, (a) że Sąd Miejski nie wykazał konieczności hospitalizacji oraz (b) że wniosek o przymusową hospitalizację został złożony poza ustawowym terminem, a tym samym skarżący był zatrzymany bez postanowienia sądu przez ponad czterdzieści osiem godzin. 29 października 2012 r. jego pełnomocnik złożył dodatkowe pismo odwoławcze. 14 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy Republiki Ałtaju (Верховный суд Республики Алтай) oddalił odwołanie i utrzymał w mocy postanowienie sądu niższej instancji jako uzasadnione i legalne. W odniesieniu do zatrzymania skarżącego poza terminem bez postanowienia sądu Sąd Najwyższy stwierdził, że opóźnienie zostało spowodowane przez administrację szpitala, podczas gdy sądy przestrzegały terminów proceduralnych.


Skarżący urodził się w 1960 roku w Gruzińskiej SRR ZSRR. Mieszkał w Rosji od 1995 roku. 23 listopada 2007 r. jego obywatelstwo gruzińskie zostało odebrane dekretem Prezydenta Gruzji. W 1998, 2007 i 2009 r. skarżący został skazany w Rosji za przestępstwa narkotykowe i otrzymał karę pozbawienia wolności. Ostatnia kara miała wygasnąć 11 października 2012 r. 8 października 2012 r. Ministerstwo Sprawiedliwości wydało decyzję stwierdzającą, że pobyt skarżącego w Rosji będzie niepożądany po jego zwolnieniu („nakaz wykluczenia”). 11 października 2012 r. Federalna Służba Migracyjna (FMS) wydała wobec skarżącego nakaz deportacji i zwróciła się do Sądu Miejskiego w Abakanie w Republice Chakasji o zezwolenie na umieszczenie skarżącego w ośrodku detencyjnym dla cudzoziemców oczekujących na deportację. Tego samego dnia Sąd Miejski uwzględnił wniosek, stwierdzając, że skarżący powinien pozostać w ośrodku „do swojej deportacji”. 1 listopada 2012 r. Sąd Miejski w Abakanie, a 16 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy Republiki Chakasji potwierdziły ważność nakazu wykluczenia i decyzji o deportacji. 8 kwietnia 2013 r. wniosek skarżącego o dopuszczenie apelacji został odrzucony. 7 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy Republiki Chakasji rozpoznał apelację skarżącego od decyzji o jego umieszczeniu w areszcie. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy nakaz zatrzymania, ale ograniczył go w czasie do 31 grudnia 2012 r. 14 grudnia 2012 r. Sąd Miejski w Abakanie rozpoznał wniosek o przedłużenie terminu. Stwierdzając, że FMS nie otrzymała jeszcze odpowiedzi od Sekcji Interesów Gruzji w sprawie obywatelstwa skarżącego, przedłużył termin do 1 lipca 2013 r. Skarżący wniósł apelację. Podniósł, że po odbyciu kary powinien zostać mu dany szansa opuszczenia Rosji z własnej woli, ale odmówiono mu tego. 24 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy Republiki Chakasji oddalił apelację. Ponadto stwierdził, że Sąd Miejski pomylił się, ustalając konkretny termin zatrzymania skarżącego i że skarżący powinien pozostać w areszcie „do swojej deportacji”. 8 kwietnia 2013 r. wniosek skarżącego o dopuszczenie apelacji został odrzucony. 1 marca, 16 października i 23 listopada 2012 r. FMS zapytała Sekcję Interesów Gruzji przy Ambasadzie Szwajcarii w Moskwie, czy skarżący jest obywatelem Gruzji. 5 lutego 2013 r. Sekcja Interesów Gruzji odpowiedziała, że obywatelstwo gruzińskie skarżącego zostało odebrane dekretem prezydenta 23 listopada 2007 r. 30 stycznia i 19 lutego 2013 r. skarżący poprosił FMS o rozważenie jego deportacji do Turcji, gdzie posiadał nieruchomości i gdzie mieszkał w latach 2001–2005. 27 lutego 2013 r. FMS zwróciła się o pomoc do Departamentu Konsularnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych (MSZ). Jednak 16 maja 2013 r. MSZ wyjaśnił, że nie jest w stanie wydawać dokumentów laissez-passer cudzoziemcom i skierował FMS do Ambasady Turcji w Moskwie. W czerwcu 2013 r. FMS powołała grupę roboczą do spraw deportacji skarżącego. 1 lipca 2013 r. grupa wysłała wniosek do Ambasady Turcji, a także zapytała Sekcję Interesów Gruzji, czy dekret prezydenta odbierający skarżącemu obywatelstwo gruzińskie może zostać uchylony w związku z gruzińską ustawą amnestyjną z 13 stycznia 2013 r. Skarżący złożył skargę do sądu na nadmierną długość jego zatrzymania. Podniósł, że spędził ponad osiem miesięcy w areszcie z powodu braku staranności działania FMS w postępowaniu deportacyjnym. 26 lipca 2013 r. Sąd Miejski w Abakanie uznał roszczenia skarżącego za uzasadnione, zauważając, że upłynęło ponad sześć miesięcy między pierwszym zapytaniem do Sekcji Interesów Gruzji w sprawie obywatelstwa skarżącego z 1 marca 2012 r. a drugim zapytaniem z 16 października 2012 r., że nie złożono żadnych informacji o działaniach FMS w okresie między 27 lutego a 1 lipca 2013 r. oraz że wniosek do Ambasady Turcji został wysłany ponad czterdzieści pięć dni po otrzymaniu wyjaśnienia od MSZ. Sąd Miejski uznał bezczynność FMS za bezprawną, ale odmówił ustalenia terminu zatrzymania skarżącego, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2013 r. (patrz powyższy paragraf 13). W międzyczasie gruziński pełnomocnik rodziny skarżącego zaskarżył dekret prezydenta odbierający skarżącemu obywatelstwo gruzińskie do Sądu Miejskiego w Tbilisi. Rozprawy odbyły się 26 września oraz 11 i 22 października 2013 r. 11 listopada 2013 r. Sąd Miejski uwzględnił powództwo i uchylił dekret. Decyzja ta została utrzymana w mocy na skutek apelacji 10 stycznia 2014 r. 24 lutego 2014 r. skarżący otrzymał paszport gruziński. 3 marca 2014 r. został deportowany z Rosji.