Skarżący urodził się w 1969 roku i mieszka w Astrachaniu. Około godziny 20:00 15 czerwca 2004 r. skarżący został aresztowany na podstawie podejrzenia usiłowania oszustwa. Tego samego dnia o godzinie 23:37 wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne. 16 czerwca 2004 r. o godzinie 0:58 śledczy sporządził protokół aresztowania skarżącego. Protokół wskazywał, że aresztowanie skarżącego miało miejsce 15 czerwca 2004 r. o godzinie 23:05. 17 czerwca 2004 r. Leniński Sąd Rejonowy w Astrachaniu („Sąd Rejonowy”) zezwolił na tymczasowe aresztowanie skarżącego na czas trwania śledztwa. Sąd zauważył następująco:
„[Skarżący] jest oskarżony o popełnienie poważnego przestępstwa stanowiącego zwiększone zagrożenie dla społeczeństwa; złożony materiał zawiera wystarczające dane o [jego] zaangażowaniu w przestępstwo, w tym zeznania pokrzywdzonego... [Skarżący] jest czynnym funkcjonariuszem policji, a w takich okolicznościach sąd uznaje, że Prokurator przedstawił uzasadniony argument o konieczności izolacji [skarżącego] w związku z ryzykiem [jego] ucieczki i utrudniania ustalenia prawdy na wczesnym etapie śledztwa poprzez wywieranie presji na świadków przy użyciu [jego stanowiska]”.
25 czerwca 2004 r. Sąd Obwodowy w Astrachaniu („Sąd Obwodowy”) utrzymał w mocy powyższą decyzję na skutek odwołania. Rozprawa odwoławcza odbyła się w nieobecności skarżącego. Obecny był pełnomocnik skarżącego. 13 sierpnia 2004 r. skarżący został poinformowany, że śledztwo zostało zakończone i że akta sprawy zostały przekazane do Sądu Rejonowego w celu przeprowadzenia procesu. Tymczasem, 15 sierpnia 2004 r., upłynął dwumiesięczny termin tymczasowego aresztowania skarżącego na czas śledztwa. Skarżący pozostawał jednak w areszcie. 25 sierpnia 2004 r. Sąd Rejonowy wyznaczył rozprawę wstępną i zarządził, aby środek zapobiegawczy zastosowany wobec skarżącego pozostał niezmieniony do momentu wyznaczenia daty rozpoczęcia procesu. Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w trybie nadzoru sądowego. Argumentował, że skoro nie było ważnego postanowienia sądu autoryzującego jego aresztowanie w okresie od 15 do 25 sierpnia 2004 r., decyzja o utrzymaniu środka izolacyjnego bez zmian była niezgodna z prawem. 9 września 2004 r. Sąd Rejonowy wyznaczył termin rozpoczęcia procesu i zarządził, aby środek zapobiegawczy pozostał niezmieniony. 16 lutego 2005 r. Sąd Rejonowy przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego na czas procesu o dwa miesiące, do 16 kwietnia 2005 r., zauważając następująco:
„[Skarżący] jest oskarżony o popełnienie poważnego przestępstwa stanowiącego zwiększone zagrożenie dla społeczeństwa. Przestępstwo to, zgodnie z postawionymi zarzutami, zostało popełnione poprzez nadużycie uprawnień. Jak dotąd [skarżący] nie został zawieszony w [pełnieniu funkcji]. W takich okolicznościach, w przypadku zwolnienia, [skarżący] może wywierać presję na pokrzywdzonego i świadków. Kara za przestępstwo, o które [skarżący] jest oskarżony, waha się od 5 do 10 lat pozbawienia wolności; zatem argumenty oskarżenia, że [skarżący] może uciec przed sprawiedliwością i uniemożliwić merytoryczne rozpoznanie sprawy, są uzasadnione”.
7 kwietnia 2005 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o zwolnienie i przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego na czas procesu o kolejne dwa miesiące, do 16 czerwca 2005 r. Decyzja wspominała, że odwołanie można wnieść w ciągu trzech dni do Sądu Obwodowego, a skarżący odwołał się. Jednakże 20 maja 2005 r. Sąd Obwodowy umorzył rozpoznawanie odwołania skarżącego. Powołując się na art. 355 § 5 Kodeksu Postępowania Karnego, Sąd stwierdził, że orzeczenia wydane przez sąd w toku procesu nie podlegają odrębnemu odwołaniu. 15 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego o trzy miesiące, do 15 września 2005 r. Sąd zastosował to samo uzasadnienie co w swojej decyzji z 16 lutego 2005 r. 21 lipca 2005 r. Sąd Obwodowy utrzymał w mocy powyższą decyzję na skutek odwołania. Tego samego dnia Sąd Obwodowy oddalił wniosek skarżącego o uchylenie decyzji z 25 sierpnia 2004 r. w trybie nadzoru sądowego. Sąd stwierdził, między innymi, że aresztowanie skarżącego w okresie od 16 do 25 sierpnia 2004 r. było legalne i że decyzja z 25 sierpnia 2004 r. powinna pozostać w mocy. 14 września 2005 r. Sąd Rejonowy, stosując te same argumenty co w poprzednich decyzjach, przedłużył aresztowanie skarżącego do 15 grudnia 2005 r. W trakcie rozprawy skarżący zwrócił się z wnioskiem, aby sąd pozwolił jego siostrze go reprezentować. Jednakże, w związku z faktem, że skarżący był już reprezentowany przez dwóch zawodowych adwokatów, sąd oddalił wniosek. 27 października 2005 r. Sąd Obwodowy utrzymał w mocy powyższą decyzję na skutek odwołania. 15 grudnia 2005 r. Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego do 15 marca 2006 r. Sąd ponownie powołał się na ciężkość zarzutów przeciwko skarżącemu, jego stanowisko oraz ryzyko wywierania presji na pokrzywdzonego i świadków, a także ucieczki i utrudniania wymiarowi sprawiedliwości. Jeden z adwokatów skarżącego był nieobecny na rozprawie. 26 stycznia 2006 r. Sąd Obwodowy utrzymał w mocy powyższe decyzje na skutek odwołania. 13 marca 2006 r. Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego do 15 czerwca 2006 r., zauważając, że podstawy aresztowania nie uległy zmianie. Skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie, powołując się na pogorszenie się jego stanu zdrowia oraz brak odpowiedniej pomocy medycznej w areszcie śledczym. Jednakże 11 kwietnia 2006 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek. Skarżący odwołał się, ale 25 maja 2006 r. Sąd Obwodowy, powołując się na art. 355 § 5 Kodeksu Postępowania Karnego, umorzył postępowanie odwoławcze. 9 czerwca 2006 r. Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego do 15 lipca 2006 r. 29 czerwca 2006 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego usiłowania oszustwa na wielką skalę z nadużyciem uprawnień i skazał go na sześć lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę. W trakcie rozprawy skarżący był przetrzymywany w metalowej klatce. 11 stycznia 2007 r. Sąd Obwodowy utrzymał wyrok w mocy na skutek odwołania. 27 stycznia 2009 r. skarżący uzyskał warunkowe przedterminowe zwolnienie. Od 17 czerwca 2004 r. do 22 stycznia 2007 r. oraz od 5 maja 2007 r. do 25 lutego 2008 r. skarżący był przetrzymywany w areszcie śledczym IZ-30/1 w obwodzie astrachańskim. Twierdził, że zakład był poważnie przepełniony, a cele znajdowały się w złym stanie sanitarnym. W wyżej wymienionych okresach skarżący był transportowany między aresztem śledczym a Sądem Rejonowym nie mniej niż sto razy. Twierdził, że warunki transportu do i z sądu były skandaliczne. Po przybyciu skarżącego do aresztu śledczego IZ-30/1 w czerwcu 2004 r. przeszedł on obowiązkowe badanie lekarskie, w tym badania laboratoryjne i badanie przez specjalistów. Nie stwierdzono nieprawidłowości. Następnie skarżący poddawał się planowym badaniom lekarskim. 16 kwietnia 2006 r. skarżący zwrócił się o pomoc medyczną. W związku z tym wnioskiem, 21 kwietnia 2006 r. został skierowany do szpitala więziennego w kolonii karnej IK-2 w celu badania i leczenia. Badanie wykazało, że skarżący cierpi na wczesny etap choroby układu krążenia. Zalecono mu i dostarczono niezbędne leczenie, a jego stan poprawił się. Skarżący został wypisany 10 maja 2006 r. w zadowalającym stanie z zaleceniem kontynuowania nadzoru ambulatoryjnego. Po powrocie do IZ-30/1 skarżący został objęty nadzorem ambulatoryjnym i otrzymał zalecone leczenie. Od 30 sierpnia do 27 września 2006 r., od 30 maja do 29 czerwca 2007 r. oraz od 20 lipca do 27 sierpnia 2007 r. skarżący przeszedł kolejne planowe cykle leczenia stacjonarnego w szpitalu więziennym kolonii karnej IK-2. Stan zdrowia skarżącego pozostawał zadowalający i nie odnotowano powikłań. Mimo wniosku Sądu o przedłożenie kopii dokumentacji medycznej skarżącego, relacja Rządu nie była poparta żadnymi odpowiednimi dokumentami. Kilka razy podczas pobytu w IZ-30/1 skarżący ubiegał się o leczenie ostrego bólu zęba. Jednak za każdym razem był informowany, że w personelu medycznym aresztu śledczego nie ma dentysty. W październiku 2005 r. areszt śledczy zatrudnił dentystę. Jedynym dostępnym leczeniem była ekstrakcja, a lista oczekujących wynosiła trzy tygodnie. Zaświadczenie lekarskie wydane przez dentystę skarżącego (który świadczył usługi dentystyczne skarżącemu od 2001 roku aż do jego aresztowania) potwierdziło w styczniu 2009 r., że nie ma śladów leczenia dentystycznego udzielonego skarżącemu w okresie od czerwca 2004 r. do stycznia 2009 r. oraz odnotowało poważne pogorszenie stanu jego zębów. Stwierdzono również, że skarżący potrzebuje leczenia próchnicy (dziewięć zębów) oraz protezy dentystycznej. Skarżący skarżył się również wielokrotnie na nadciśnienie. Otrzymywał nieokreślone tabletki oraz receptę na bardziej skuteczne i drogie lekarstwo, z powołaniem się na brak funduszy zakładu. Skarżący nie było stać na zakup przepisanych leków. Skarżący rozwinął przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka podczas pobytu w areszcie śledczym. Na wniosek pełnomocnika skarżącego, 14 grudnia 2005 r. lekarz w areszcie śledczym IZ-30/1 wystawił zaświadczenie lekarskie o następującej treści:
„Podczas swojego aresztowania w IZ-30/1 [skarżący] wielokrotnie zwracał się do jednostki medycznej [aresztu śledczego] o pomoc medyczną. Został zbadany przez lekarza i zdiagnozowany z neurokrążeniową dystonią typu nadciśnieniowego oraz przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka typu B w stadium niestabilnej remisji. Zalecono odpowiednie leczenie dostępnymi w areszcie śledczym lekami. Ponadto skarżącemu wydano receptę na zakup bardziej skutecznych leków. W chwili obecnej stan zdrowia [skarżącego] jest względnie zadowalający. W przypadku pogorszenia się stanu zdrowia skarżący może zostać przeniesiony do regionalnego szpitala więziennego w celu leczenia stacjonarnego”.
Karetka pogotowia była wzywana dla skarżącego podczas rozpraw sądowych kilka razy i otrzymywał on leczenie z powodu wysokiego ciśnienia krwi. Skarżący złożył zaświadczenie lekarskie z dnia 14 grudnia 2005 r., z którego wynika, że karetka została wezwana dla niego w tym dniu podczas rozprawy sądowej i że otrzymał on niezbędną pomoc medyczną w przypadku kryzysu nadciśnieniowego. W wyniku licznych skarg na niewystarczającą pomoc medyczną w areszcie śledczym, skarżący był kilkakrotnie przenoszony do szpitala w kolonii karnej IK-2 w obwodzie astrachańskim. Jednakże w szpitalu również nie było dostępnego skutecznego leczenia, ponieważ skarżący nie był tam przenoszony, gdy wymagał tego jego stan zdrowia, to jest po przebyciu kryzysów nadciśnieniowych, ale zgodnie z niejasnym harmonogramem ustalonym przez administrację aresztu śledczego. Jak wynika z dokumentów złożonych przez skarżącego na poparcie jego twierdzeń, 19 września 2006 r. prokuratura obwodu astrachańskiego przeprowadziła inspekcję IZ-30/1. Inspekcja ujawniła, między innymi, że istnieje problem niewystarczającej opieki zdrowotnej w areszcie śledczym. Skarżący poruszał kwestię niewystarczającej pomocy medycznej przed różnymi organami krajowymi, w tym dyrektorem aresztu śledczego, prokuraturą obwodu astrachańskiego, Rzecznikiem Praw Obywatelskich i sędzią Sądu Rejonowego, ale wszystko na marne.


Skarżący urodził się w 1968 roku i mieszka we wsi Komsomolskoje w obwodzie charkowskim. W maju 1999 roku policja w Pawłogradzie wpisała skarżącego na listę osób poszukiwanych w związku z toczącym się śledztwem karnym dotyczącym brutalnego włamania w Pawłogradzie i spowodowania ciężkich obrażeń ciała u córki B., P., która była nieletnia. 28 stycznia 2000 r. skarżący został aresztowany w Rosji pod zarzutem popełnienia innego przestępstwa w tym kraju, za który został następnie skazany przez rosyjski sąd na karę pozbawienia wolności, która miała zakończyć się 27 lipca 2004 r. 1 czerwca 2004 r. rosyjski sąd zarządził dalsze zatrzymanie skarżącego w areszcie w oczekiwaniu na jego ekstradycję na Ukrainę. 1 grudnia 2004 r. skarżący został ekstradowany na Ukrainę i umieszczony w areszcie śledczym. O godzinie 17.20, 16 stycznia 2005 r., skarżącemu przedstawiono protokół aresztowania stwierdzający, że został aresztowany na podejrzeniu popełnienia kradzieży z włamaniem ze szczególnym nasileniem. Został poinformowany o swoim prawie do dostępu do adwokata od pierwszego przesłuchania. Skarżący podpisał ten protokół, stwierdzając, że ogólnie nie zgadza się z jego treścią i że życzył sobie mieć adwokata od pierwszego przesłuchania. W tym samym dniu o tej samej porze skarżący podpisał również protokół potwierdzający, że został poinformowany o swoich prawach jako podejrzany, w szczególności o prawie do milczenia i konsultacji z adwokatem. Skarżący podpisał protokół i dodał ręcznie w odpowiednim polu na formularzu drukowanym, że „odmawia pomocy obrońcy i będzie bronił się samodzielnie, nie z przyczyn materialnych” (свои права буду защищать самостоятельно, не по материальным причинам). Skarżący twierdził, że został zmuszony do podpisania tego i późniejszych zrzeczeń się, ponieważ policja powiedziała mu, że nie zapewni mu adwokata, o co początkowo prosił. 17 stycznia 2005 r. skarżący podpisał kolejny protokół potwierdzający, że został poinformowany o swoich prawach jako podejrzany i stwierdzający – używając tego samego sformułowania – że będzie bronił się samodzielnie. Tego samego dnia był przesłuchiwany dwukrotnie. Zaprzeczył jakimkolwiek udziałom w domniemanym przestępstwie. 25 stycznia 2005 r. skarżącemu formalnie postawiono zarzut kradzieży z włamaniem ze szczególnym nasileniem. Tego samego dnia podpisał protokół potwierdzający, że został poinformowany o swoich prawach jako oskarżony i stwierdził – używając tego samego sformułowania – że będzie bronił się samodzielnie. 27 stycznia 2005 r. podpisał kolejny taki protokół, używając tego samego sformułowania. Tego samego dnia śledczy poinformował skarżącego, że śledztwo wstępne zostało zakończone i przekazał mu akta sprawy karnej do zapoznania się. 29 stycznia 2005 r. prokurator w Pawłogradzie podpisał ostateczny akt oskarżenia, oskarżając skarżącego o kradzież z włamaniem ze szczególnym nasileniem. Akt oskarżenia zawierał wniosek o wezwanie ofiar, B. i P., oraz dwóch innych świadków na rozprawę. 1 marca 2005 r. skarżący stanął przed sądem w Pawłogradzie, zasiadającym w składzie jednoosobowym, przy asyście pisarza sądowego. Zgodnie z protokołem rozprawy, przebiegła ona następująco:
a) Na otwarciu rozprawy obecni byli tylko skarżący i B., prokurator, P. oraz świadkowie byli nieobecni. Sędzia zapytał skarżącego i B., czy nie sprzeciwiają się prowadzeniu rozprawy w nieobecności innych. Nikt nie wnosząc sprzeciwu, sędzia zarządził kontynuowanie.
b) Sędzia wyjaśnił skarżącemu jego prawa jako oskarżonego, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy lub do obrony samodzielnej oraz prawo do zeznań lub do milczenia.
c) Odpowiadając, że rozumie te prawa, skarżący poprosił o pozwolenie na samodzielną obronę. Sędzia wyraził na to zgodę.
d) Sędzia odczytał akt oskarżenia i zapytał skarżącego, czy rozumie zarzuty i jak chce się wypowiedzieć co do winy.
e) Skarżący odpowiedział, że rozumie zarzuty, przyznał się do winy i odmówił składania zeznań.
f) B. poprosiła sąd o przesłuchanie jej w pierwszej kolejności, a następnie o pozwolenie jej na wyjście i kontynuowanie rozprawy w jej nieobecności. Skarżący nie wyraził sprzeciwu, a sąd uwzględnił prośbę pokrzywdzonej.
g) B. została przesłuchana i wyszła.
h) Przybył prokurator.
i) Sędzia wyjaśnił skarżącemu, że ma prawo do zgłoszenia wyłączenia prokuratora. Skarżący odpowiedział, że nie życzy sobie wyłączania prokuratora. Ponownie przyznał się do winy i oświadczył, że nie chce składać zeznań. Oświadczył, że dowody jego winy są „dopuszczalne i wystarczające”, poprosił sąd o nieprzesłuchiwanie nieobecnych świadków, ponieważ wstydzi się swoich czynów, oraz poprosił sąd o zaniechanie badania dowodów, na mocy art. 299 Kodeksu Postępowania Karnego (patrz punkt 30 poniżej).
j) Sąd postanowił zaniechać badania dowodów i przystąpił do odczytania niektórych dowodów pisemnych z akt sprawy.
k) Prokurator poprosił sąd o skazanie skarżącego na sześć i pół roku pozbawienia wolności. Zdaniem skarżącego, ten zapis z rozprawy był niedokładny. W szczególności skarżący nie przyznał się początkowo do winy. Dopiero po wyjściu B. sędzia przekonał go do przyznania się do winy i zgody na skrócone postępowanie w zamian za łagodny wyrok. Na zakończenie rozprawy tego samego dnia sąd wydał wyrok. Uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na sześć i pół roku pozbawienia wolności, do zaliczenia od 28 stycznia 2000 r., daty jego aresztowania w Rosji, z czego pozostało do odbycia około roku i pięciu miesięcy. Sąd oparł się na jego przyznaniu się do winy w trakcie rozprawy i jego zgodzie na zaniechanie badania dowodów. Stwierdził również, że winność skarżącego została udowodniona szeregiem dokumentów w aktach. W szczególności powołał się na protokoły rozpoznania, zgodnie z którymi P. i inny świadek naoczny zidentyfikowali skarżącego jako osobę, która zaatakowała P. 4 marca 2005 r. B. odwołała się, twierdząc, że wyrok był zbyt łagodny. Argumentowała, że okres pozbawienia wolności powinien być liczony od daty aresztowania skarżącego na Ukrainie, a nie od daty jego aresztowania w Rosji za inne przestępstwo. Twierdziła również, że prokurator nie był obecny na rozprawie i że skarżący nigdy nie okazał skruchy ani nie przyznał się do winy i zachowywał się arogancko na rozprawie. Skarżący odpowiedział na odwołanie, składając wyjaśnienia, że jego przyznanie się do winy i skrucha za przestępstwo były szczere i że wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji był poprawny i uzasadniony. 20 maja 2005 r. Sąd Apelacyjny w Dniepropetrowsku („Sąd Apelacyjny”) przeprowadził rozprawę w obecności prokuratora, B. i skarżącego. Na rozprawie skarżący potwierdził swoje pierwotne wyjaśnienia, powiedział, że żałuje popełnionego przestępstwa i poprosił o utrzymanie wyroku sądu pierwszej instancji w mocy. Zdaniem skarżącego, zwrócił się o obecność adwokata na tej rozprawie, ale jego prośba nie została uwzględniona. W tej samej dacie Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu w Pawłogradzie jako nadmiernie łagodny, biorąc pod uwagę powagę przestępstwa i osobowość skarżącego. Stwierdził również, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował prawo regulujące naliczanie wyroków w odniesieniu do czasu odbywania kary w więzieniu w Rosji. W szczególności nie wziął pod uwagę faktu, że Ukraina złożyła zastrzeżenie do Protokołu do Konwencji Mińskiej o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych z 1993 r. dotyczące skutków prawnych wyroków wydanych w innych Umawiających się Stronach Protokołu. W konsekwencji Sąd Apelacyjny skazał skarżącego na dwanaście lat pozbawienia wolności, do zaliczenia od 16 stycznia 2005 r., daty jego aresztowania na Ukrainie. Skarżący wniósł kasację, argumentując, że jest w rzeczywistości niewinny. Twierdził, że na rozprawie początkowo nie przyznał się do winy i wskazał na to, co uważał za luki i niespójności w sprawie oskarżyciela. Jednak potem przyznał się do winy z powodu presji ze strony sędziego rozprawy i ponieważ chciał zostać zwolniony wcześniej i nie miał funduszy na opłacenie adwokata. Żaden prokurator nie był obecny na jego rozprawie i w tych okolicznościach nie był przekonany o bezstronności sędziego ani o tym, że doszło do sprawiedliwego zbadania dowodów. Gdy sędzia zapewnił go, że otrzyma łagodny wyrok, jeśli przyzna się do winy, podążył za instrukcjami sędziego. Skarżący twierdził również, że Sąd Apelacyjny popełnił błąd, nie uwzględniając czasu, który odbył w więzieniu w Rosji. 30 sierpnia 2005 r. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie skarżącego i stwierdził, że biorąc pod uwagę odpowiedniość dowodów pisemnych zebranych przez oskarżyciela, skazanie skarżącego miało wystarczającą podstawę faktyczną i dowodową. Stwierdził ponadto, że Sąd Apelacyjny miał rację co do naliczania kary więzienia skarżącego od 16 stycznia 2005 r., ale zredukował wyrok do dziewięciu lat. 10 marca 2009 r., na wniosek prokuratury, Sąd Apelacyjny zarządził, aby okres pozbawienia wolności skarżącego był liczony od 1 czerwca 2004 r. (daty decyzji o tymczasowym aresztowaniu w oczekiwaniu na rozpatrzenie wniosku o ekstradycję). 30 września 2011 r. skarżący został zwolniony.


Skarżący urodził się w 1982 roku i mieszka w Baku. W momencie zdarzeń był wiceprzewodniczącym Komitetu Młodzieży partii opozycyjnej Musavat. Demonstracje były planowane na 2 kwietnia 2011 r. i 20 października 2012 r. w Baku. Przed zgromadzeniami, odpowiednio 18 marca 2011 r. i 15 października 2012 r., organizatorzy, członkowie opozycji, zawiadomili właściwy organ, Bakijski Urząd Wykonawczy („BCEA”). BCEA odmówił autoryzacji demonstracji w miejscach wskazanych przez organizatorów i zaproponował inną lokalizację na peryferiach Baku – podwórko szkoły nauki jazdy położonej w 20. obszarze mieszkalnym rejonu Sabail. Organizatorzy mimo to zdecydowali się przeprowadzić demonstracje w centrum Baku. Zdaniem skarżącego demonstracje miały charakter pokojowy i zostały przeprowadzone w sposób pokojowy. Uczestnicy domagali się wolnych i uczciwych wyborów oraz reform demokratycznych w kraju. Skarżący wziął udział w obu demonstracjach, ale krótko po ich rozpoczęciu policja zaczęła rozpraszać zebranych. W obu przypadkach skarżący został zatrzymany podczas akcji rozpraszania i przewieziony na komisariat, gdzie został przesłuchany. Jak twierdzi, podczas drugiej demonstracji został zatrzymany przez osoby ubrane po cywilnemu. W obu przypadkach w dniu zatrzymania skarżącego sporządzono wobec niego protokół o wykroczeniu administracyjnym (inzibati xəta haqqında protokol). W protokołach stwierdzono, że skarżący poprzez celowe niepodporządkowanie się legalnemu nakazowi policji popełnił wykroczenie administracyjne przewidziane w art. 310.1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych („KWA”). W pierwszym przypadku skarżący odmówił podpisania protokołu o wykroczeniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego nigdy nie doręczono mu kopii protokołów o wykroczeniu administracyjnym ani innych dokumentów z akt sprawy. W obu przypadkach nie zapewniono mu dostępu do prawnika po zatrzymaniu ani podczas przebywania w areszcie policyjnym. W dniu zatrzymania, a mianowicie 2 kwietnia 2011 r. w pierwszym przypadku i 20 października 2012 r. w drugim przypadku, skarżącego doprowadzono przed sąd pierwszej instancji, odpowiednio Sąd Rejonowy Nasimi i Sąd Rejonowy Binagadi. Jak twierdzi, rozprawa przed sądem w obu przypadkach była bardzo krótka. Członkowie publiczności, w tym obrońcy praw człowieka i dziennikarze, nie byli wpuszczani do sali rozpraw, mimo że sąd nie podjął formalnej decyzji o wyłączeniu rozprawy od jawności. Zdaniem skarżącego, w obu przypadkach nie dano mu możliwości powołania prawnika własnego wyboru. Na rozprawie w pierwszym przypadku skarżący nie był reprezentowany przez prawnika. Zgodnie z dokumentami złożonymi przez Rząd, odmówił pomocy prawnika z urzędu i zdecydował się bronić osobiście. Na rozprawie w drugim przypadku zaproszono prawnika z urzędu w celu pomocy skarżącemu. Zgodnie z transcriptem rozprawy sądowej w drugim przypadku, w swoich ustnych wystąpieniach prawnik z urzędu krótko poprosił sąd o wymierzenie skarżącemu łagodnej kary ze względu na jego młody wiek. Jedynym świadkiem przesłuchanym podczas rozprawy w pierwszym przypadku był policjant, który, zgodnie z oficjalnymi zapisami, zatrzymał skarżącego. Złożył zeznania, że skarżący zorganizował nieautoryzowaną demonstrację. Na rozprawie w drugim przypadku sąd nie przesłuchał żadnych świadków. W obu przypadkach sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie zaprzestał udziału w nieautoryzowanej demonstracji. Wyrokami z 2 kwietnia 2011 r. i 20 października 2012 r. sądy uznały skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia na podstawie art. 310.1 KWA i orzekły wobec niego odpowiednio siedem i dziesięć dni aresztu administracyjnego. W nieokreślonych datach skarżący wniósł odwołania do Sądu Apelacyjnego w Baku, argumentując, że jego skazania naruszyły jego prawa, ponieważ demonstracje, w których uczestniczył lub próbował uczestniczyć, miały charakter pokojowy. Skarżący skarżył się również, że jego zatrzymania były niezgodne z prawem, a rozprawy przed odpowiednimi sądami pierwszej instancji nie były sprawiedliwe. W obu przypadkach skarżącego przed Sądem Apelacyjnym w Baku reprezentował prawnik własnego wyboru. Odpowiednio 11 kwietnia 2011 r. i 29 października 2012 r. Sąd Apelacyjny w Baku oddalił odwołania skarżącego i utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji.


Skarżąca urodziła się w 1970 roku. 13 lutego 2009 r. skarżąca została zatrzymana i osadzona w areszcie w związku z podejrzeniem zażywania narkotyków i udostępniania ich osobom trzecim. 16 lutego 2009 r. przed Sądem Okręgowym w Stambule złożono oświadczenie skarżącej, a tego samego dnia została ona zwolniona. 19 lutego 2009 r. prokurator wniósł sprzeciw wobec tej decyzji, a 23 lutego 2009 r. Sąd Okręgowy w Stambule wydał nakaz aresztowania skarżącej. 24 lutego 2009 r. skarżąca została osadzona w areszcie tymczasowym. 4 kwietnia 2009 r. prokurator złożył akt oskarżenia, oskarżając skarżącą o zażywanie narkotyków i udostępnianie ich osobom trzecim na podstawie art. 188 § 3, 188 § 4 i 191 § 1 Kodeksu Karnego. Odpowiednio 15 maja 2009 r. i 24 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Stambule oddalił, na podstawie akt sprawy, wnioski o zwolnienie złożone przez skarżącą. Odpowiednio 9 czerwca 2009 r. i 21 lipca 2009 r. Sąd Okręgowy w Stambule oddalił ponadto zażalenia wniesione przez skarżącą na powyższe decyzje, bez przeprowadzenia rozprawy. 1 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Stambule przeprowadził pierwszą rozprawę, a skarżąca stawiła się przed sądem. Tego samego dnia sąd zwolnił skarżącą.


Skarżący urodził się w 1957 roku i mieszka w Sewastopolu. Około godziny 5:00 rano 26 stycznia 2002 r. skarżący wdał się w bójkę w lokalnym barze, w trakcie której personelowi baru zadano obrażenia, a mieniu w barze wyrządzono szkodę. Policja przybyła, aby zająć się tą sprawą. Zabrano skarżącego i jego towarzysza, I., na komisariat policji. Skarżący został zatrzymany za wykroczenie administracyjne „drobne zakłócanie porządku” przewidziane w art. 173 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych. 28 stycznia 2002 r. Sąd Rejonowy w Nachimowskim w Sewastopolu („Sąd Rejonowy”) uznał skarżącego za winnego powyższego wykroczenia i skazał go na pięć dni aresztu administracyjnego. Sąd podał następujące uzasadnienie wyroku:
„... Około godziny 5:00 rano 26 stycznia 2002 r. Tarasow, będąc pod wpływem alkoholu w barze [L.N.] zlokalizowanym przy ..., używał wulgarnego języka wobec personelu baru, chwycił i wymachiwał drewnianą nogą od krzesła, groził użyciem przemocy fizycznej, ignorował uwagi kierowane do niego, a tym samym naruszył porządek publiczny i spokój obywateli. Innymi słowy, dopuścił się drobnego zakłócania porządku. ...” Od wyroku nie przysługiwało odwołanie i stał się on prawomocny. 29 stycznia 2002 r. śledczy Nachimowskiego Rejonowego Wydziału Policji w Sewastopolu wszczął postępowanie karne przeciwko skarżącemu i I. za zakłócanie porządku w barze 26 stycznia 2002 r. W pewnym momencie do sprawy dodano dodatkowy zarzut przeciwko skarżącemu dotyczący obrażeń, których miałby dopuścić się na swojej żonie w odrębnym incydencie. 14 października 2003 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok w sprawie karnej. Rozstrzygnął również spór cywilny wniesiony przez pokrzywdzonych w ramach postępowania karnego. W odniesieniu do skarżącego Sąd Rejonowy uznał go za winnego popełnienia dwóch przestępstw: przestępstwa przewidzianego w art. 122 § 1 Kodeksu Karnego („umyślne spowodowanie obrażeń ciała o średnim stopniu ciężkości”) oraz przestępstwa przewidzianego w art. 296 § 4 Kodeksu Karnego („zakłócanie porządku” z okolicznościami obciążającymi). Co do pierwszego przestępstwa, Sąd Rejonowy ustalił, że 13 sierpnia 2001 r. skarżący pobił swoją żonę, umyślnie zadając jej obrażenia o średnim stopniu ciężkości. W odniesieniu do drugiego przestępstwa Sąd Rejonowy ustalił, że około godziny 4:30 rano 26 stycznia 2002 r. skarżący i jego wspólnik I., będąc pod wpływem alkoholu i uzbrojeni w drewniane nogi od krzesła, weszli do baru L.N., gdzie dopuścili się poważnego naruszenia porządku publicznego. Opisując zachowanie skarżącego, sąd stwierdził, że ten ostatni, używając wulgarnego języka, podszedł do stolika, przy którym siedzieli N., B. i K. (pracownicy baru) i, używając drewnianej nogi od krzesła, zadał N. i K. lekkie obrażenia cielesne. Skarżący uderzył również N. w głowę butelką. Ponadto skarżący uderzył drewnianą nogą od krzesła w stół przykryty naczyniami, następnie złamał mop i rzucił butelką po piwie o ścianę, wyrządzając tym samym szkodę w mieniu. Następnie skarżący podszedł do kelnerki M., kopnął ją w biodro i uderzył w twarz. W wyroku Sąd Rejonowy powołał się na zeznania pokrzywdzonych oraz niektóre dowody pośrednie w celu potwierdzenia tych ustaleń faktycznych. W szczególności powołał się na zeznania N., B., K. i M., którzy złożyli oświadczenia, że skarżący wykrzykiwał wulgaryzmy, groził przemocą fizyczną, zadał wyżej wspomniane obrażenia i wyrządził szkodę w mieniu oraz że B. próbował go uspokoić. Sąd Rejonowy zakwalifikował czyny skarżącego zgodnie z art. 296 § 4 Kodeksu Karnego jako przestępstwo „zakłócania porządku” popełnione z użyciem narzędzia przygotowanego uprzednio do zadawania obrażeń cielesnych (drewniana noga od krzesła). Skazał skarżącego na trzy lata pozbawienia wolności za oba przestępstwa łącznie, łącząc karę z obowiązkiem poddania się przymusowemu leczeniu w więzieniu. Sąd Rejonowy rozważył również sprzeciw skarżącego, że wcześniej został skazany za wykroczenie administracyjne w odniesieniu do tych samych wydarzeń z 26 stycznia 2002 r. Ten argument został oddalony przez sąd z uwagi na to, że skarżący został wcześniej skazany na mocy Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych i otrzymał karę administracyjną, co stanowiło inny rodzaj odpowiedzialności prawnej; odpowiednio, sprawa administracyjna nie stanowiła żadnej przeszkody dla postępowania karnego. 20 lipca 2004 r. Sąd Apelacyjny w Sewastopolu utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego, wprowadzając zmiany do wyroku Sądu Rejonowego w zakresie leczenia skarżącego oraz jego odpowiedzialności cywilnej. 27 stycznia 2005 r. Sąd Najwyższy oddalił, w nieobecności skarżącego, jego kasację. Skarżący został poinformowany o decyzji Sądu Najwyższego listem wysłanym do niego 21 maja 2005 r. Zarzut skarżącego, że był sądzony i karany dwa razy za to samo przestępstwo, został przez oba sądy oddalony jako bezzasadny.


Pierwszy skarżący urodził się w 1978 roku i mieszka w miejscowości Tsentrelnye Koryaki w Kraju Kamczackim. 20 czerwca 2005 r. około godz. 3:30 został zatrzymany przez policję drogową podczas prowadzenia pojazdu, który wcześniej tego wieczoru został zgłoszony jako skradziony, i przewieziony na lokalny komisariat policji. Tego samego dnia o godz. 15:00 złożył oświadczenie o przyznaniu się do winy. Później, około godz. 18:00, sporządzono protokół zatrzymania. Z dokumentu tego wynikało, że został zatrzymany o godz. 18:00 przez śledczego, pana S. 22 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy w Jelizowie („Sąd Rejonowy”) zastosował areszt tymczasowy wobec pierwszego skarżącego. Sąd uznał, że istniały podstawy do przypuszczenia, iż ucieknie, ponieważ był podejrzany o popełnienie przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą dwa lata, był bezrobotny, nie posiadał żadnego źródła dochodu i nie zamieszkiwał pod adresem zameldowania. Sąd powołał się również na ryzyko, że pierwszy skarżący może kontynuować działalność przestępczą, argumentując, że po zwolnieniu warunkowym 17 czerwca 2005 r. został zatrzymany trzy dni później w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa podobnego do tego, za który został już skazany. 29 czerwca 2005 r. postawiono pierwszemu skarżącemu zarzut kradzieży. 19 lipca 2005 r. postanowienie o areszcie z 22 czerwca 2005 r. zostało utrzymane w mocy na skutek odwołania. Wyrokiem z 1 marca 2006 r., utrzymanym w mocy na skutek odwołania 2 maja 2006 r., Sąd Rejonowy uznał pierwszego skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu i skazał go na dziesięć lat pozbawienia wolności.

Drugi skarżący urodził się w 1976 roku i mieszka we Włodzimierzu. 10 kwietnia 2005 r. pani F. złożyła zawiadomienie, że została zgwałcona przez trzech nieustalonych mężczyzn. Śledztwo w sprawie gwałtu zostało wszczęte 11 kwietnia 2005 r. o godz. 12:00, a drugi skarżący został zatrzymany tego samego dnia. On oraz Rząd przedstawili różne wersje okoliczności jego zatrzymania. Zgodnie z twierdzeniami drugiego skarżącego, około godz. 12:00 został zatrzymany na ulicy przez policję i odprowadzony na lokalny komisariat policji. W godzinach od 12:25 do 12:33 wziął udział w sesji identyfikacyjnej, w wyniku której został rozpoznany przez pokrzywdzoną jako jedna z osób, które ją zgwałciły. W godzinach od 15:10 do 16:20 był przesłuchiwany przez śledczego. Protokół zatrzymania nie został sporządzony do godz. 23:35. Zdaniem Rządu drugi skarżący został doprowadzony na komisariat policji w charakterze świadka. Nie podano żadnych informacji o tym, kiedy został tam doprowadzony ani dlaczego uznano go za świadka na potrzeby śledztwa. Rząd twierdził dalej, że drugi skarżący był przesłuchiwany w charakterze świadka w godzinach od 15:10 do 16:20, a sesja identyfikacyjna, w trakcie której został rozpoznany przez pokrzywdzoną, odbyła się w godzinach od 22:25 do 22:33. O godz. 23:25 został zatrzymany w charakterze podejrzanego o popełnienie przestępstwa, a dziesięć minut później sporządzono protokół zatrzymania. W trakcie powyższych czynności drugi skarżący oczekiwał w różnych pomieszczeniach komisariatu policji. Gdyby próbował wyjść, zostałby zatrzymany przez funkcjonariuszy policji stojących na straży przy drzwiach do tych pomieszczeń. Natychmiast po sporządzeniu protokołu zatrzymania został osadzony w areszcie.

13 kwietnia 2005 r. o godz. 18:25 Sąd Rejonowy w Gus-Chrustalnym w obwodzie włodzimierskim (dalej „Sąd Rejonowy”) zastosował areszt tymczasowy wobec drugiego skarżącego na podstawie art. 108 rosyjskiego Kodeksu postępowania karnego (dalej „KPK”) (patrz paragraf 34 poniżej). Sąd uznał, że istnieje podejrzenie popełnienia przez niego ciężkiego przestępstwa, że został rozpoznany przez pokrzywdzoną, uciekł z miejsca przestępstwa, nie pracuje oraz ma aktualny wpis w karcie karnej, oraz że z tych powodów może uciec, popełnić ponownie przestępstwo, wywrzeć wpływ na pokrzywdzoną i inne strony postępowania, zniszczyć dowody lub w inny sposób utrudnić prawidłowe prowadzenie sprawy. Sąd Rejonowy nie odniósł się do zarzutu drugiego skarżącego, że był zatrzymany niezgodnie z prawem przez ponad czterdzieści osiem godzin bez zgody sądu. 15 kwietnia 2005 r. drugi skarżący wniósł zażalenie. Wniósł on, między innymi, skargę na nielegalność jego zatrzymania, argumentując, że został doprowadzony przed sędziego po upływie ponad czterdziestu ośmiu godzin od faktycznego zatrzymania oraz że Sąd Rejonowy nie ustalił żadnych „wyjątkowych okoliczności”, wymaganych przez KPK w celu zastosowania aresztu wobec podejrzanego (patrz paragraf 33 poniżej). 16 maja 2005 r. Sąd Obwodowy we Włodzimierzu („Sąd Obwodowy”) utrzymał w mocy postanowienie z 13 kwietnia 2005 r. Uznał, że drugi skarżący został zatrzymany w sposób wskazany w protokole zatrzymania. Uznał również, że Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na wystarczających podstawach. Co do końca, w odniesieniu do jego argumentu dotyczącego braku „wyjątkowych okoliczności”, Sąd Obwodowy stwierdził następująco:
„Wyjątkowy charakter stosowania aresztu tymczasowego wobec podejrzanego oznacza, że zarzut musi mu zostać postawiony nie później niż w ciągu dziesięciu dni od chwili zatrzymania. W przeciwnym razie powinien zostać natychmiast zwolniony”.
Tymczasem, 19 kwietnia 2005 r. postawiono drugiemu skarżącemu zarzut zgwałcenia ze szczególnym okrucieństwem. 20 grudnia 2005 r. Sąd Rejonowy uznał go za winnego zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę pozbawienia wolności. 3 marca 2006 r. Sąd Obwodowy utrzymał wyrok w mocy na skutek odwołania. W okresie od 20 kwietnia 2005 r. do 22 marca 2006 r. drugi skarżący był przetrzymywany w Więzieniu nr T-2 we Włodzimierzu w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym. Podniósł on, że zakład karny był poważnie przepełniony i znajdował się w skandalicznym stanie sanitarnym. Osoby pozbawione wolności nie miały dostępu do świeżego powietrza, światła słonecznego ani wody pitnej.


Skarżąca urodziła się w 1992 roku i w momencie wniesienia wniosku była przetrzymywana w Centrum Detencyjnym Lyster Barracks w Ħal Far. Skarżąca przybyła na Maltę w sposób nieregularny łodzią 6 maja 2012 roku. Po przybyciu została zarejestrowana przez policję imigracyjną, otrzymała numer identyfikacyjny (12D-001) i przedstawiono jej Decyzję o Powrocie oraz Nakaz Wydalenia. Skarżąca została natychmiast zatrzymana w Lyster Barracks; jej zatrzymanie opierało się na artykule 14 ust. 2 ustawy o imigracji (patrz odpowiednie prawo krajowe poniżej). Decyzja o Powrocie stwierdzała, że jest osobą, której wjazd jest zabroniony na mocy artykułu 5 ustawy o imigracji (Rozdział 217 Ustaw Malty), ponieważ przebywała na Malcie „bez środków do życia i narażona na bycie obciążeniem dla funduszy publicznych”. Decyzja o Powrocie informowała również skarżącą, że jej pobyt zostaje zakończony i że ma możliwość złożenia wniosku o okres dobrowolnego wyjazdu. Nakaz Wydalenia opierał się na fakcie, że wniosek skarżącej o okres dobrowolnego wyjazdu został odrzucony. Informował on skarżącą, że pozostanie w areszcie do czasu skutecznego wydalenia oraz że zostanie wydany zakaz wjazdu na jej terytorium. Oba dokumenty informowały również skarżącą o prawie do odwołania się od Decyzji i Nakazu przed Komisją Odwoławczą ds. Imigracji („IAB”) w ciągu trzech dni roboczych. 9 maja 2012 r. skarżącej udzielono pomocy w złożeniu Wstępnego Kwestionariusza (PQ), tym samym rejestrując jej chęć ubiegania się o azyl na mocy artykułu 8 ustawy o uchodźcach, rozdział 420 Ustaw Malty. 21 maja 2012 r. skarżąca została wezwana na rozmowę przez Biuro Komisarza ds. Uchodźców (ORC). 30 czerwca 2012 r. ORC odrzucił jej wniosek na podstawie, między innymi, że nie udało jej się poprzeć twierdzenia, iż pochodzi z centralnej/południowej Somalii, przekonującymi dowodami (w szczególności wykazała niewystarczającą wiedzę o Mogadiszu, a jej mowa wykazywała cechy fonologiczne, gramatyczne i leksykalne nietypowe dla mowy używanej w Mogadiszu). Jej odwołanie zostało również odrzucone przez Radę Odwoławczą ds. Uchodźców („RAB”) 18 grudnia 2012 r. Decyzja odwoławcza brzmi następująco:
„Rada Odwoławcza ds. Uchodźców odnosi się do formularza otrzymanego w jej Biurze 18 lipca 2012 r. oraz do pisma prawnego w Twoim imieniu otrzymanego w jej Biurze 8 października 2012 r.
Rada zauważa, że podróżowała do Libii w grudniu 2011 r., najpierw przez Kenię, a następnie przez Sudan. W żadnym z tych krajów nie rozważała ubiegania się o status uchodźcy. Podczas ludowego powstania przeciwko reżimowi Kadafiego w Libii wysiadła na lądzie na wyspie Malcie, nielegalnie i bez dokumentów 6 maja 2012 r., twierdząc, że szuka pokoju, chociaż siedmioro Twojego rodzeństwa nadal mieszka w Somalii. Twierdzisz również, że Twój brat został zabity przez terrorystyczną organizację islamską, Al Shabab, ponieważ uważali, że pracował dla Rządu. Jednak twierdzisz również, że gdyby w kraju ojczystym zapanował pokój, byłabyś gotowa do powrotu. Od czasu Twojego wyjazdu, jak wiesz, Al Shabab została wyparta z Mogadiszu, pomyślnie przeprowadzono wybory prezydenckie i wielu Somalijczyków powraca do kraju.
Twoje odwołanie o przyznanie statusu uchodźcy przez Maltę nie może zostać uwzględnione zgodnie z prawem.” Do daty złożenia jej wniosku do Sądu 19 sierpnia 2013 r. skarżąca nie otrzymała żadnych informacji o jakichkolwiek krokach podejmowanych w związku z jej wydaleniem. W praktyce Malta nie dokonywała wydaleń do Somalii ani Somalilandu. Od samego przybycia na Maltę skarżąca cierpiała na liczne problemy medyczne, takie jak bóle głowy, bóle uszu i omdlenia, oraz była często hospitalizowana (patrz akapity 16-19 poniżej). Okazywała oznaki silnego lęku i depresji, które nasiliły się po odmowie jej wniosku o azyl. W konsekwencji, 1 października 2012 r., została skierowana do Agencji ds. Opieki nad Wnioskodawcami o Azyl (AWAS) przez Jezuicką Służbę dla Uchodźców (JRS). Skierowanie to miało na celu uzyskanie jej zwolnienia z aresztu w ramach polityki rządowej z powodu szczególnej wrażliwości wynikającej ze złego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego. Zgodnie z formularzem skierowania, wypełnionym przez urzędnika JRS:
„Sagal skarży się na liczne problemy medyczne od czasu przybycia na Maltę. Miała kilka wizyt w szpitalu, była również zabierana karetką na izbę przyjęć po zasłabnięciu w areszcie. Sagal otrzymała również odmowę z Biura Komisarza ds. Uchodźców, co sprawiło, że jest bardzo przygnębiona. Za każdym razem, gdy ją odwiedzamy, leży w łóżku płacząc i okazuje oznaki silnego lęku.” W grudniu 2012 r. skarżąca została przesłuchana (przez kilka minut) przez Zespół ds. Oceny Dorosłych Osób Wrażliwych AWAS w celu ustalenia, czy powinna zostać zwolniona z powodu szczególnej wrażliwości. Rozmowa odbyła się w języku angielskim, a skarżącej pomagał inny zatrzymany, który nie biegle posługiwał się tym językiem. Jej wrażenie jest takie, że została ustnie poinformowana, że zostanie zwolniona. 10 sierpnia 2013 r., to jest niecały rok po skierowaniu, ankieterzy ustnie poinformowali ją, że zostanie zwolniona. Rząd również potwierdził, że ostatecznie wniosek skarżącej o zwolnienie z powodu szczególnej wrażliwości został uwzględniony przez AWAS. Niemniej jednak, do daty złożenia jej wniosku do Sądu 19 sierpnia 2013 r. skarżąca była nadal w areszcie. Miała nadzieję na zwolnienie w listopadzie 2013 r. po upływie osiemnastomiesięcznego aresztu zgodnie z ówczesną praktyką krajową. Skarżąca twierdziła, że Procedura Oceny Dorosłych Osób Wrażliwych prowadzona przez AWAS została opracowana przez tę organizację w celu realizacji polityki rządowej wprowadzonej w styczniu 2005 r., która stwierdzała, że osoby wrażliwe nie powinny być zatrzymywane. Skarżąca twierdziła, że chociaż AWAS nie zostało formalnie obarczone odpowiedzialnością za tę procedurę przez ustawę powołującą ją do życia, w praktyce agencja ponosiła pełną odpowiedzialność za procedurę. Jednakże, mimo faktu, że ta procedura może mieć decydujący wpływ na dalsze zatrzymanie osób zatrzymanych na mocy ustawy o imigracji, nie była ona odpowiednio uregulowana przez prawo ani przez publicznie dostępne zasady lub procedury. Organ decyzyjny nie podaje pisemnych uzasadnień swojej decyzji i nie ma możliwości odwołania, chociaż możliwe może być zwrócenie się o ponowne rozpatrzenie, jeśli dostępne są dodatkowe dowody lub nastąpi pogorszenie stanu danej osoby. Zgodnie z twierdzeniem Rządu Procedura Oceny Dorosłych Osób Wrażliwych, która była prowadzona w celu oceny wrażliwości, była szeroko znana w sektorze migracyjnym i został wydany dokument polityczny na jej temat. Formularze były rozdawane osobom pracującym w sektorze, takim jak organizacje pozarządowe. Rząd twierdził, że Procedura Oceny Dorosłych Osób Wrażliwych była szybkim procesem w prostych przypadkach (takich jak kobiety w ciąży i rodziny z bardzo małymi dziećmi), które były zazwyczaj rozstrzygane w ciągu dwóch tygodni. Jednak mniej proste przypadki, takie jak oceny na podstawie zdrowia psychicznego, problemów psychologicznych lub chorób przewlekłych, wymagały bardziej złożonej procedury oceny, która była więc dłuższa. Zaświadczenie wydane przez lekarza w maju 2012 r. potwierdziło, że skarżąca była hospitalizowana 7 i 8 maja 2012 r. (po przybyciu na Maltę) z powodu odwodnienia, a następnie była badana ponownie 15 maja i 15 czerwca tego samego roku. Cierpiała na „napady” i czekała na wizytę. Zgodnie z dokumentami dostarczonymi przez skarżącą, po początkowej hospitalizacji i oprócz dwóch wizyt wspomnianych powyżej, była badana przez lekarza w szpitalu państwowym około szesnaście razy między majem a wrześniem 2012 r., i za każdym razem przepisywano jej leki. Podczas tych wizyt cierpiała na, między innymi, ból nadbrzusza i nudności (wielokrotnie), obustronne zapalenie spojówek, stany zapalne, krwawiące dziąsła, bezsenność, ból ucha (również wielokrotnie) powodujący zmniejszony słuch, a także bóle głowy i zębów oraz zawroty głowy. W żadnym z tych przypadków nie była trzymana pod obserwacją nocą ani hospitalizowana. W czerwcu 2012 r., po twierdzeniach skarżącej, że wielokrotnie upadała i miała epizody drgawek i gryzienia języka (co pozostawiło wyraźne ślady), lekarz zlecił jej skierowanie do odpowiedniego oddziału w celu przeprowadzenia odpowiednich badań w celu wykluczenia padaczki – wynik tych badań, jeśli zostały przeprowadzone, jest nieznany Sądowi. Zaświadczenie lekarskie wydane w marcu 2013 r. stwierdza, że w tamtym czasie skarżąca cierpiała na „obniżony nastrój i bezsenność” oraz „skarżyła się na objawy somatyczne, takie jak ból w klatce piersiowej”. Lekarz zauważył „wyraźne pogorszenie jej stanu psychicznego” i zasugerował, aby została uznana za osobę wrażliwą. Zaświadczenie wydane przez lekarza w maju 2013 r. stwierdza, że zgodnie z dostępnymi zapisami „pozostawała chora i była leczona lub kierowana do Szpitala Mater Dei [szpital państwowy] częściej niż zwykle” oraz że „jej zdrowie stanowiło wyzwanie w utrzymaniu jej w centrum detencyjnym Ħal Far i każda pomoc będzie doceniona”. Skarżąca była zatrzymana w Bloku Hermes w Lyster Barracks, w warunkach, które uznała za więzienne i surowe. Wyjaśniła, że Blok jest podzielony na pięć stref podobnych pod względem układu i udogodnień. Skarżąca była zatrzymana w Strefie C przez pierwsze siedem do ośmiu miesięcy, a następnie przeniesiona do Strefy D na kilka miesięcy, dopóki nie przeniosła się do Strefy A. Zauważyła, że w Strefie C było ponad osiemdziesiąt (sic) kobiet samotnych i w pewnym momencie centrum detencyjne było tak przepełnione, że nie było wystarczającej liczby łóżek i ludzie musieli spać na metalowych stołach w pokoju telewizyjnym. Zauważyła, że Strefa D była mniej przepełniona, ale nadal brakowało w niej prywatności i sanitariatów. Skarżyła się na brak konstruktywnych zajęć dla zatrzymanych, przepełnienie (szczególnie w miesiącach letnich), brak prywatności, ograniczony dostęp do świeżego powietrza, trudności w komunikacji z personelem, innymi zatrzymanymi i ze światem zewnętrznym, brak informacji o ich własnych sytuacjach oraz brak odpowiednich rozwiązań w zakresie ogrzewania i chłodzenia, co prowadziło do skrajnego zimna zimą i skrajnego upału latem. Skarżąca podkreśliła brak personelu żeńskiego – w szczególności zauważyła, że każdego ranka żołnierze wdzierali się do jej sypialni, podczas gdy osoby zatrzymane jeszcze spały, aby przeprowadzić apel, podczas którego zdejmowali prześcieradła, aby sprawdzić ich obecność. Oznaczało to, że skarżąca musiała spać w pełni ubrana każdej nocy, włącznie z chustą na głowie, aby uniknąć krępujących momentów. Skarżąca skarżyła się również na ograniczony dostęp do opieki medycznej, także z powodu braku tłumaczy umożliwiających komunikację z personelem medycznym. Skarżąca została poinformowana o decyzji AWAS o uwzględnieniu jej wniosku i została zwolniona z aresztu 12 września 2013 r.


Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Jassach. W nieokreślonym dniu 2006 roku skarżący wniósł pozew przeciwko osobie trzeciej, domagając się unieważnienia dwóch umów kupna-sprzedaży dotyczących mieszkania. Wyrokiem z 25 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy w Jassach, działając jako sąd pierwszej instancji, uwzględnił powództwo skarżącego co do meritum i uznał obie umowy za nieważne. Osoba trzecia wniosła apelację od wyroku. Wyrokiem z 21 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy w Jassach, orzekając w składzie dwóch sędziów, uwzględnił apelację osoby trzeciej co do meritum, uchylił wyrok z 25 stycznia 2007 r. i oddalił powództwo skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną (recurs) od tego orzeczenia. Ostatecznym wyrokiem z 2 czerwca 2008 r. Sąd Apelacyjny w Jassach oddalił skargę kasacyjną skarżącego jako niedopuszczalną, nie odnosząc się do meritum sprawy. Sąd uznał, że na mocy art. 2811 rumuńskiego Kodeksu postępowania cywilnego wyroki wydawane przez sądy pierwszej instancji w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu została oszacowana na mniej niż miliard lei rumuńskich (RON) (około 27 000 EUR), nie podlegały zwykłemu odwołaniu. Skarżący oszacował wartość przedmiotu sporu na 9 000 RON. W związku z tym wyrok wydany przez Sąd Rejonowy mógł być zaskarżony wyłącznie poprzez skargę kasacyjną. Ponadto orzeczenie Sądu Okręgowego w Jassach było ostateczne, nawet jeśli Sąd Okręgowy popełnił błąd i rozpoznał sprawę skarżącego w składzie dwóch, a nie trzech sędziów.


Skarżąca urodziła się w 1954 roku i mieszka w Pietrozawodsku, w Republice Karelii. Była pracownicą gminnego przedsiębiorstwa unitarnego w Pietrozawodsku, pracującą dla Kolumny Transportu Samochodowego 1126 („Avtokolonna 1126”, dalej „spółka”). Avtokolonna 1126 została utworzona na mocy decyzji administracji miasta Pietrozawodsk („administracja miasta”) i świadczyła usługi transportu publicznego w mieście na zasadach komercyjnych. W celu realizacji swojej działalności statutowej spółka posiadała „prawo zarządu gospodarczego” (право хозяйственного ведения) nad majątkiem przydzielonym jej przez administrację miasta (zob. Liseytseva i Maslov przeciwko Rosji, nr 39483/05 i 40527/10, §§ 55-75, 9 października 2014 r. w celu uzyskania dalszych szczegółów dotyczących statusu spółki). Zgodnie z kilkoma umowami zawartymi między spółką a administracją miasta, spółka zobowiązała się do bezpłatnego świadczenia usług transportowych na rzecz określonych grup ludności, a administracja miasta miała zrefundować jej poniesione wydatki z budżetu przeznaczonego na ten cel przez Ministerstwo Finansów Republiki Karelii lub z budżetu federalnego. List od administracji miasta do skarżącej z dnia 19 marca 2003 r. wskazuje, że w pewnym momencie, z powodu braku środków w odpowiednich budżetach, spółce przysługiwała znacząca kwota pieniędzy. W konsekwencji nie była ona w stanie terminowo wypłacać wynagrodzeń swoim pracownikom. W 2004 roku administracja miasta zwróciła się do organu ustawodawczego Republii Karelii z prośbą o rozważenie przydzielenia dodatkowych funduszy na pokrycie długu spółki, jednak bezskutecznie. W nieokreślonym dniu administracja miasta zarządziła restrukturyzację spółki w formie wydzielenia jako nowej jednostki i przeniosła majątek wymieniony w paragrafie 5 powyżej do nowo utworzonego gminnego przedsiębiorstwa unitarnego „Avtokolonna 1126 Plus”. Dług z tytułu niezapłaconych wynagrodzeń nie został przeniesiony i pozostał po stronie pracodawcy skarżącej. 6 lipca 2003 r. Sąd Gospodarczy Republii Karelii ogłosił spółkę dłużnika „Avtokolonna 1126” niewypłacalną, a wszczęto postępowanie likwidacyjne. 18 maja 2004 r. Sąd Miejski w Pietrozawodsku przyznał skarżącej 21 830 rosyjskich rubli (RUB) z tytułu zaległych wynagrodzeń, odsetek za opóźnienie oraz szkody niemajątkowej. Wyrok stał się prawomocny dziesięć dni później. Zgodnie z adnotacją o wpłacie na tytule wykonawczym z 20 lipca 2006 r., spółka wypłaciła skarżącej w pewnym momencie kwotę 9206 RUB. Pozostała część długu wynikającego z wyroku pozostała niezapłacona. 10 kwietnia 2006 r. sędzia pokoju 11. Okręgu Sądowego w Pietrozawodsku nakazał spółce zapłacić skarżącej 614 RUB tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową. Orzeczenie stało się prawomocne dziesięć dni później, ale nie zostało wypłacone skarżącej. 4 października 2006 r. Sąd Gospodarczy Republii Karelii zarządził likwidację spółki. Roszczenia wierzycieli, które nie zostały zaspokojone w toku postępowania likwidacyjnego, w tym pozostałe roszczenia skarżącej, uznano za uregulowane. 15 października 2006 r. likwidacja została odnotowana w Rejestrze Podmiotów Prawnych, a spółka przestała istnieć. 16 marca 2005 r., w postępowaniu o odpowiedzialność subsydiarną, Sąd Miejski w Pietrozawodsku odmówił uznania administracji miasta za odpowiedzialną za długi spółki. Sąd stwierdził, że skarżącej nie udało się przedłożyć dowodów wykazujących, że administracja miasta spowodowała niewypłacalność spółki. Wydaje się, że wyrok nie został zaskarżony.


Skarżący urodził się w 1976 roku i mieszka w Warszawie. Skarżący jest dziennikarzem pracującym dla tygodnika motoryzacyjnego „The World of Cars” („Auto Świat”). W sierpniu 2006 roku Urząd Kontroli Konkurencji i Konsumentów opublikował raport na swojej oficjalnej stronie internetowej, podsumowujący wyniki ogólnokrajowych badań dotyczących jakości paliw silnikowych sprzedawanych na stacjach benzynowych. Wymieniono w nim, między innymi, szereg stacji benzynowych, w tym ich nazwy, adresy i właścicieli, gdzie próbki oleju napędowego i benzyny pobrane podczas tych badań nie spełniały wymogów jakościowych narzuconych przez obowiązujące przepisy. 14 sierpnia 2006 roku magazyn opublikował serię artykułów. Przedstawiono w nich najbardziej drastyczne przypadki oszustw oraz opisano wpływ, jaki używanie sfałszowanego paliwa miało na pojazdy. Podsumowano również wyniki badania. Artykuł był podzielony na pięć części: „Tu można złożyć skargę”, „Firmowe stacje dbają o jakość”, „Kosztowne naprawy” i „Ujawniamy oszustów paliw”. Ten ostatni artykuł odnosił się do wyników badania i był podpisany nazwiskiem skarżącego. Artykuł zawierał również tabelę zatytułowaną „Stacje fałszujące paliwa”. Tabela ta była oparta na raporcie Urzędu Kontroli Konkurencji i Konsumentów i składała się z czterech kolumn wymieniających miasto, nazwę firmy prowadzącej stację oraz informacje o jakości sprzedawanego tam oleju napędowego i benzyny. Paliwa były oceniane jako „dobrej jakości” lub „złej jakości”; przynajmniej jedno paliwo na wszystkich wymienionych stacjach zostało ocenione jako „złej jakości”. Nie wspomniano o stopniu, w jakim naruszono normy, ani o rodzaju norm dotyczących każdego przypadku. Stacja należąca do powoda w późniejszym postępowaniu karnym (patrz akapity 12–26 poniżej) została uwzględniona na liście z następującą informacją: „Olej napędowy – dobra jakość, benzyna – zła jakość”. Na pierwszej stronie magazynu widniał tytuł „Raport: które stacje sprzedają fałszywe paliwo. Niepokojące wyniki kontroli. Auto-Świat podaje adresy, gdzie nie należy tankować”. 30 sierpnia 2006 roku B.J., właściciel jednej ze stacji wymienionych w powyższej tabeli, zwrócił się do redaktora naczelnego magazynu z prośbą o opublikowanie sprostowania oświadczenia dotyczącego jego firmy. W odpowiedzi z 7 września 2006 roku wydawca oświadczył, że ich artykuł był oparty na raporcie Urzędu Kontroli Konkurencji i Konsumentów. 2 grudnia 2006 roku B.J. wniósł oskarżenie prywatne przeciwko skarżącemu do Sądu Rejonowego w Hrubieszowie. Zgodnie z jego twierdzeniami, raport prasowy wyrządził szkodę jego reputacji i dobremu imieniu; że sprzedaje paliwo kupione u renomowanych dostawców; że go nie fałszuje; oraz że dane opublikowane przez Urząd nie wskazywały na to, że to zrobił. Powołał się na art. 212 Kodeksu Karnego (zniesławienie). Sprawa została następnie przeniesiona do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa. 10 września 2008 roku ten sąd, bez przeprowadzenia rozprawy, umorzył postępowanie karne, uznając, że nie ma podstaw do oskarżenia skarżącego. Zauważono, że przeciwko skarżącemu zostało wszczęte postępowanie cywilne przez B.J. i było ono w tym czasie w toku przed sądami cywilnymi (patrz akapity 28–29 poniżej). Fakty sprawy, które sąd ustalił na podstawie akt sprawy cywilnej, nie były sporne między stronami. Skarżący nie popełnił przestępstwa, ponieważ informacje opublikowane w kwestionowanym artykule były oparte na oficjalnych danych publicznie dostępnych w Internecie. Miał zatem dobre podstawy, by założyć, że są prawdziwe. Redaktorzy magazynu i skarżący działali w celu ochrony uzasadnionych interesów właścicieli samochodów. Ponieważ sprzedaż sfałszowanego paliwa silnikowego była znana jako bardzo powszechna i powodowała poważne uszkodzenia silników samochodowych, kwestia ta była gorąco debatowana i wywołała znaczny niepokój i złość publiczną. Sąd zauważył wreszcie, że forum cywilne jest bardziej odpowiednie do rozpatrywania podobnych spraw. B.J. odwołał się od tej decyzji.

18 czerwca 2009 roku Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił odwołanie. Zauważył, że zaskarżona decyzja została podjęta przez sąd powołujący się na sprawę cywilną, która została wcześniej wniesiona przez właściciela stacji i która była w tym czasie w toku. Decyzja ta była jednak przedwczesna, ponieważ powinna zostać przeprowadzona rozprawa w celu ustalenia wszystkich istotnych faktów. Sąd uznał, że skarżący powołał się na oficjalny raport, ale zauważył, że zwroty takie jak „oszuści paliwowi” nie zostały w nim zawarte. W konsekwencji nie można było w tym czasie określić, czy te oświadczenia były prawdziwe. Sąd przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Mokotowa. 10 listopada 2009 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa uznał skarżącego za winnego przestępstwa zniesławienia na podstawie art. 212 Kodeksu Karnego. Nałożył na niego grzywnę w wysokości 2000 złotych polskich (PLN, ok. 500 euro (EUR)), nakazał mu wpłacić 500 PLN (ok. 125 EUR) na cele charytatywne oraz zwrócić koszty prawne B.J. w łącznej wysokości 2760 PLN (ok. 690 EUR). Sąd zauważył zgodne zeznania licznych świadków, że problem sprzedaży sfałszowanego paliwa silnikowego był poważny i doprowadził do trwającej dyskusji oraz środków podejmowanych przez władze państwowe w celu jego zapobiegania i karania. Uznał, że była to kwestia interesu publicznego. Sąd zauważył, że J.K., świadek w sprawie, zeznał, że po artykule wielu klientów w mieście przestało kupować paliwo na stacji należącej do B.J. Sąd wziął pod uwagę opinię biegłego, która potwierdziła, że benzyna sprzedawana przez B.J. nie odpowiadała normom oficjalnym. Biegły wskazał szereg możliwych przyczyn. Fałszowanie benzyny poprzez dodawanie oleju opałowego było jedną z nich. Stwierdził, że niezgodność paliwa sprzedawanego przez B.J. w czasie badania nie była znacząca i nie mogła uszkodzić silników samochodowych. Sąd był zdania, że nie wykazano w sposób zadowalający, iż B.J. fałszował sprzedawaną benzynę. Skarżący nie wykazał, że tak rzeczywiście było. Pogorszenie jej jakości mogło być spowodowane innymi czynnikami, na które właściciel stacji nie miał wpływu. Skarżący nie wykazał należytej staranności, publikując wyniki badania przeprowadzonego przez Urząd Kontroli Konkurencji i Konsumentów oraz odnosząc się w tytule powyższej tabeli do „[s]tacji fałszujących paliwo”. Tytuł tej tabeli był uproszczeniem, które przypisywało właścicielom wymienionych stacji wyraźnie negatywne intencje i zachowanie. Chociaż prawdą jest, że na B.J. nałożono grzywnę administracyjną, organy ścigania zdecydowały nie wszczynać przeciwko niemu postępowania karnego, ponieważ obowiązujące normy zostały naruszone na jego stacji tylko minimalnie. Zatem, w ocenie sądu, nie było właściwe umieszczanie nazwy jego firmy w tabeli zatytułowanej „Oszuści paliwowi”. Przed opublikowaniem kwestionowanych informacji skarżący powinien był sprawdzić, w jaki sposób dokładnie B.J. naruszył normy oficjalne i czy te uchybienia mogły rzeczywiście spowodować uszkodzenie silników samochodowych. Zamiast tego niekrytycznie opublikował informacje z raportu Urzędu Kontroli Konkurencji i Konsumentów, stawiając B.J. na równi z tymi, którzy stosowali niebezpieczną praktykę fałszowania benzyny poprzez dodawanie do niej oleju opałowego i naruszanie norm jakości setki lub tysiące razy. Sąd uznał, że intencje skarżącego były legalne, ale użycie słów takich jak „oszust” lub „fałszerz” do opisania zachowania B.J. nie było uzasadnione. Gazeta powinna była użyć bardziej odpowiedniego i precyzyjnego języka. Skarżący odwołał się. Argumentował, między innymi, że jego skazanie było niezgodne z art. 10 Konwencji, o ile sąd nie odniósł się do istotnych kwestii wynikających z tego przepisu w sprawie, w tym do orzecznictwa Trybunału; że kwestie przez niego podniesione były przedmiotem trwającej debaty publicznej, fakt ten nie został wystarczająco wzięty pod uwagę przez sąd; że informacje zawarte w artykule składały się jedynie z danych przekazanych z oficjalnego dokumentu przygotowanego przez Państwo; że nie należało do skarżącego ocenianie prawdziwości tych informacji; że miał zatem prawo założyć, że są prawdziwe i dlatego nie był zobowiązany do kontaktu z właścicielem stacji przed publikacją artykułu. Na koniec argumentował, że sąd nie dokonał rozróżnienia między informacjami nieprawdziwymi a informacjami, które skarżący był uzasadniony uważać za prawdziwe. Zakończył, że ingerencja była nadmierna i niezbędna w społeczeństwie demokratycznym. Wyrokiem z 21 kwietnia 2011 r., doręczonym prawnikowi skarżącego 7 czerwca 2011 r., Sąd Okręgowy w Warszawie zasadniczo utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (z wyjątkiem części zmienionej ze względów technicznych). Ponadto zwiększył koszty prawne do zapłaty do łącznej kwoty 4244 PLN. Podzielił wnioski sądu niższej instancji co do prawnej oceny faktów w sprawie. W zakresie, w jakim skarżący powoływał się na art. 10 Konwencji i odnosił się do orzecznictwa Trybunału, sąd zauważył, że zarówno ten przepis, jak i przepisy Konstytucji gwarantują prawo do wolności wypowiedzi, ale ta wolność nie jest nieograniczona. Może być ograniczona w celach, między innymi, ochrony praw innych. W niniejszej sprawie kwestionowany artykuł zawierał obraźliwe zwroty i tym samym naruszył prawa B.J. Nie można zatem było uznać, że służył on jakimkolwiek uzasadnionym celom publicznym. W szczególności nie można było uznać, że artykuł stanowił jedynie retransmisję informacji zawartych w raporcie Urzędu Kontroli Konkurencji i Konsumentów. W zakresie, w jakim skarżący powoływał się na orzecznictwo Trybunału, Sąd Okręgowy zauważył, że polskie sądy, jak w każdej innej jurysdykcji kontynentalnej, nie są związane wyrokami Trybunału, ponieważ polski system prawny nie opiera się na precedensie. Nie było konieczne, aby sąd niższej instancji powoływał się na orzecznictwo Trybunału. Zdaniem sądu odwoławczego, chociaż podzielał on poglądy skarżącego oparte na orzecznictwie Trybunału dotyczącym wolności wypowiedzi przedstawione w jego odwołaniu, poglądy te nie były istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy). Stanowisko skarżącego w tej materii było zatem całkowicie błędne (całkowicie chybiony). Sąd odwoławczy był dobrze świadomy roli mediów w społeczeństwie pluralistycznym i demokratycznym, ale prasa była zobowiązana do przedstawiania publiczności prawdziwych lub co najmniej starannie zweryfikowanych informacji oraz wykazywania staranności i dokładności. Skarżący nie zrobił tego, a opublikowane przez niego informacje poważnie uszkodziły reputację B.J. 31 stycznia 2008 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok w sprawie cywilnej o ochronie dóbr osobistych wniesionej przez B.J. przeciwko skarżącemu, redaktorowi naczelnemu magazynu i jego właścicielowi. 25 marca 2009 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie częściowo zmienił ten wyrok. Pozwani byli zobowiązani solidarnie do zapłaty 10 000 PLN (ok. 2500 EUR) na rzecz powoda i przeproszenia powoda.


Skarżący urodził się w 1981 roku i jest obecnie osadzony w zakładzie karnym w Giurgiu. 30 grudnia 2010 r. skarżący został tymczasowo aresztowany w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstw handlu narkotykami. Następnie został skazany na trzynaście lat pozbawienia wolności. Skarżący był osadzony w zakładzie karnym Rahova w okresach: od 17 lipca 2012 r. do 23 lipca 2013 r.; od 25 lipca do 17 października 2013 r.; od 31 października 2013 r. do 12 maja 2014 r. oraz od 14 maja do 28 lipca 2014 r. Skarżący przebywał w szpitalu więziennym Rahova na badaniach lekarskich i leczeniu w okresach: od 23 do 25 lipca 2013 r.; od 17 do 31 października 2013 r. oraz od 12 do 14 maja 2014 r. 28 lipca 2014 r. skarżący został przeniesiony do zakładu karnego w Giurgiu, gdzie przebywa do dnia dzisiejszego. W listach do Trybunału skarżący zeznał, że był osadzony w przepełnionych celach w zakładzie karnym Rahova. Musiał dzielić celę o powierzchni dwudziestu czterech metrów kwadratowych z dziewięcioma innymi osadzonymi. Meble i dziesięć łóżek w celi zajmowały część dostępnej przestrzeni życiowej. W konsekwencji każdy osadzony miał do dyspozycji jedynie pół metra kwadratowego przestrzeni życiowej. Skarżący zeznał, że mimo iż był niepalącym i został przydzielony do celi dla niepalących, władze więzienne osadzały w tej celi również więźniów, którzy palili przez cały czas. Składał skargi w tej sprawie do władz więziennych, ale one je ignorowały. Według niego problem ten trwał do 30 kwietnia 2013 r. Skarżący stwierdził również, że niektórzy z osadzonych, którzy okazjonalnie dzielili z nim celę, cierpieli na choroby zakaźne, takie jak zapalenie wątroby i wirus niedoboru odporności (HIV), lub byli narkomanami. Ponadto niektórzy z nich cierpieli na problemy psychiczne, a władze więzienne były świadome ich stanu zdrowia. Ci osadzeni stanowili zagrożenie dla innych więźniów w celi lub nie pozwolili im na odpowiedni wypoczynek. Skarżący dodał również, że ciepła woda w prysznicu była dostępna tylko dwa dni w tygodniu przez dziewięćdziesiąt minut dla wszystkich dziesięciu osadzonych w celi. Ponadto latem bieżąca woda była dostępna tylko przez sześć godzin dziennie i wcale w nocy, nawet jeśli osadzeni potrzebowali skorzystać z toalety. Krajowa Agencja Więziennictwa poinformowała Rząd, że skarżący był osadzony w celach nr 2.31, 3.9, 3.10, 3.34, 3.44, 3.48, 5.36 i 6.9 podczas odbywania kary w zakładzie karnym Rahova. Powierzchnia cel wynosiła od 18,8 do 24,6 metrów kwadratowych, z wyłączeniem łazienki i toalety. Dzielił te cele z co najwyżej dziewięcioma innymi osadzonymi. Skarżący miał własne łóżko i w żadnym momencie odbywania kary liczba osadzonych nie przekroczyła liczby łóżek dostępnych w celach. Każda cela posiadała okno o powierzchni 1,44 metra kwadratowego. Obszar przechowywania żywności wewnątrz cel również posiadał okno o powierzchni 0,72 metra kwadratowego. Wszystkie wymienione okna były wyposażone w kraty i siatki metalowe, ale zapewniały wystarczającą ilość naturalnego światła i wentylację, aby spełnić odpowiednie standardy międzynarodowe. Cele posiadały łazienki z dwiema umywalkami i prysznicem. Toalety posiadały naturalną wentylację, a mianowicie okna o powierzchni 0,72 metra kwadratowego, i były oddzielone od reszty łazienki drzwiami. Osadzeni mieli stały dostęp do urządzeń sanitarnych. Bieżąca woda była zawsze dostępna, natomiast ciepła woda była dostępna dwa razy w tygodniu przez półtorej godziny, między 12:00 a 13:30 oraz między 17:00 a 18:30. Ponadto osadzonym zapewniano ochronę przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Celle i urządzenia sanitarne posiadały również sztuczne oświetlenie i były wyposażone w kaloryfery. Ogrzewanie było dostępne okresowo, w zależności od temperatury zewnętrznej. W sezonie zimowym temperatura w celach wynosiła 19˚C. Cele posiadały meble, w szczególności łóżka piętrowe, małe stoły, małe ławki i stoliki pod telewizory. Władze więzienne wydawały więźniom środki czystości, a osadzeni sami sprzątali cele. W momencie osadzenia, a następnie co miesiąc, więźniom wydawano artykuły higieny osobistej i środki odkażające. Mieli również prawo kupować te produkty w sklepie więziennym, jeśli było to konieczne. Osadzeni mogli prać bieliznę i pościel w pralni więziennej raz w tygodniu. Zgodnie z przepisami krajowymi, skarżący otrzymywał każdego roku dwie szczoteczki do zębów, dwanaście tubek pasty do zębów, dwanaście rolek papieru toaletowego, dwanaście kostek mydła i dwanaście jednorazowych maszynek do golenia. Do dezynfekcji cel i usuwania szkodników stosowano różne produkty i metody, a prace te były wykonywane przez więzienie lub wyspecjalizowane firmy. Dezynfekcja była przeprowadzana codziennie, zgodnie z charakterystyką każdego obszaru więzienia. Operacje dezynfekcji i usuwania szkodników w celi skarżącego miały charakter profilaktyczny i ani on, ani inni więźniowie dzielący z nim celę nie o nie prosili. Jednakże w celach w zakładzie karnym Rahova nigdy nie znaleziono szczurów ani myszy. Diety osadzonych były ustalane według kilku kryteriów, w tym między innymi ich stanu zdrowia i religii. Składniki musiały spełniać kryteria jakości określone w ustawie i posiadać certyfikaty jakości dostarczone przez dostawców. Jedzenie było przygotowywane w higienicznych warunkach w kuchni więziennej, a używano naczyń i sprzętu kuchennego ze stali nierdzewnej. Jakość i ilość żywności były również sprawdzane przez przedstawiciela osadzonych przed jej wydaniem. Krajowa Agencja Więziennictwa ostatecznie poinformowała Rząd, że w trakcie odbywania kary skarżący nie zgłaszał skarg dotyczących warunków osadzenia. W listach do Trybunału skarżący stwierdził, że jako muzułmanin władze więzienne nie zaoferowały mu odpowiedniej diety, a mianowicie żywności nie zawierającej wieprzowiny. Ponadto, gdy jego odwiedzający przynosili mu jedzenie z domu, władze więzienne pozwalały mu otrzymywać tylko żywność w puszkach, owoce i warzywa. Mimo że skarżył się władzom więziennym na niewłaściwą dietę, jego skargi były ignorowane. Krajowa Agencja Więziennictwa poinformowała Rząd, że w trakcie osadzenia w zakładzie karnym Rahova skarżącemu zapewniono dietę odpowiednią dla muzułmanów, a wszelka wieprzowina była zastępowana wołowiną. W zakładzie karnym Rahova osadzony wyznający określoną religię mógł zwrócić się do administracji więzienia o pozwolenie na zakup żywności według własnego wyboru w sklepie więziennym. W trakcie odbywania kary skarżący był odwiedzany kilka razy, ale otrzymał tylko jedną paczkę. Skarżącemu pozwolono na praktykowanie religii w celi i wziął udział w różnych czynnościach religijnych organizowanych przez prawosławnego kapelana więzienia. Nigdy nie prosił o otrzymanie przedmiotów religijnych, mimo że miał prawo do ich otrzymania.


Skarżący urodził się w 1946 roku i mieszka w Zagrzebiu. W 1965 roku Huta Sisak (Željezara Sisak), spółka o własności społecznej, przyznała swojemu pracownikowi S.K. i jego rodzinie szczególnie chronione prawo najmu mieszkania w Sisak. W latach 1991 i 1992 serbskie siły paramilitarne przejęły kontrolę nad około jedną trzecią terytorium Chorwacji i proklamowały tzw. „Serbski Autonomiczny Region Krajiny” (Srpska autonomna oblast Krajina, dalej „Krajina”). Miasto Sisak znajdowało się blisko granicy z Krajiną. W rejonie Sisaku w dłuższym okresie lat 1991 i 1992 miały miejsce celowe zabójstwa cywilów serbskich przez członków chorwackiej policji i armii (zob. Jelić przeciwko Chorwacji, skarga nr 57856/11, § 78, 12 czerwca 2014 r.). W związku z tą sytuacją S.K. i jego żona Z.K., oboje pochodzenia serbskiego, opuścili miasto Sisak i udali się zamieszkać z krewnymi w Rijece. Pozostawili swoje rzeczy, takie jak meble i sprzęt AGD, w mieszkaniu w Sisak. W maju 1991 roku spółka o własności społecznej Huta Sisak została przekształcona w spółkę akcyjną i stała się Sisak Ironworks Holding (Željezara Sisak Holding). Pozostała własnością państwową i pozostawała pod kontrolą państwa. Posiadała kilka spółek, jedną z nich była spółka Sisak Ironworks Flat (Željezara Sisak „Stan”), która od maja 1991 roku zarządzała wszystkimi mieszkaniami będącymi wcześniej własnością byłej spółki Huta Sisak. Inną spółką była Sisak Ironworks Fortis, która została sprywatyzowana w lipcu 1995 roku. Od 1997 roku państwo przestało posiadać jakiekolwiek udziały w własności Sisak Ironworks Holding. 3 czerwca 1991 roku Parlament uchwalił ustawę o sprzedaży mieszkań, w których przysługuje prawo lokatorskie (Zakon o prodaji stanova na kojima postoji stanarsko pravo, dalej „ustawa o sprzedaży użytkownikom”), zawierającą przepisy o sprzedaży mieszkań o własności społecznej wcześniej wynajmowanych na podstawie szczególnie chronionego prawa najmu. Ogólnie rzecz biorąc, ustawa uprawniała posiadacza szczególnie chronionego prawa najmu mieszkania o własności społecznej do jego nabycia na korzystnych warunkach. Skarżący i jego rodzina mieszkali w mieście Petrinja w swoim domu. Petrinja została zajęta przez serbskie siły paramilitarne we wrześniu 1991 roku. Skarżący i jego rodzina przenieśli się do Sisaku jako osoby przesiedlone. Skarżący znalazł zatrudnienie w spółce Sisak Ironworks Fortis. W 1992 roku skarżący i jego rodzina wprowadzili się do mieszkania, w którym S.K. i Z.K. mieli szczególnie chronione prawo najmu. Zdaniem skarżącego mieszkanie zostało przydzielone jemu i jego rodzinie przez pracodawcę. Zdaniem Rządu, w toku postępowań przed sądami krajowymi skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że mieszkanie zostało mu przydzielone. S.K. i skarżący komunikowali się kilkakrotnie telefonicznie, a S.K. wyraził zgodę, aby skarżący i jego rodzina, jako osoby przesiedlone, mogli czasowo zajmować mieszkanie. 13 lipca 1992 roku spółka Sisak Ironworks Flat wniosła powództwo cywilne do Sądu Miejskiego w Sisaku przeciwko S.K. i Z.K., domagając się rozwiązania ich szczególnie chronionego prawa najmu do mieszkania będącego przedmiotem sprawy. Skarżący złożył zeznania ustne jako świadek w tych postępowaniach. Oświadczył, że nie wie, gdzie przebywa S.K. S.K. i Z.K., uznani za osoby, których miejsce pobytu jest nieznane, mieli wyznaczonego specjalnego kuratora do reprezentowania ich w postępowaniu. 20 października 1992 roku Sąd Miejski w Sisaku rozwiązał szczególnie chronione prawo najmu S.K. i Z.K. na podstawie tego, że porzucili mieszkanie będące przedmiotem sprawy. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w Sisaku w dniu 24 marca 1992 roku i tym samym stał się prawomocny. 23 grudnia 1993 roku S.K. i Z.K. złożyli wniosek o wznowienie postępowania cywilnego, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem. Odpis tego wniosku został doręczony spółce Sisak Ironworks Flat. Wniosek został uwzględniony 12 kwietnia 1994 roku i postępowanie zostało wznowione. Skarżący uczestniczył we wznowionym postępowaniu jako interwenient uboczny po stronie powoda. Tego samego dnia Sisak Ironworks Holding i spółka Fortis zawarły umowę sprzedaży mieszkania będącego przedmiotem sprawy na rzecz skarżącego, na mocy ustawy o sprzedaży użytkownikom. Odpis umowy został złożony do Biura Prokuratora Państwowego w celu zatwierdzenia, co nastąpiło 12 kwietnia 1994 roku. 22 maja 1996 roku Sąd Okręgowy w Sisaku oddalił powództwo spółki Sisak Ironworks Flat o rozwiązanie szczególnie chronionego prawa najmu przysługującego S.K. i Z.K. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w Sisaku w dniu 30 czerwca 1997 roku i tym samym stał się prawomocny. Po tym, jak chorwackie władze przejęły kontrolę nad Petrinją w 1995 roku, skarżący i jego rodzina ubiegali się o pomoc w odbudowie ich domu w Petrinji, na mocy Ustawy o odbudowie (zob. paragraf 28 poniżej). 12 grudnia 1996 roku Biuro ds. Odbudowy i Rozwoju Żupanii Sisacko-Moslawińskiej zaakceptowało wniosek skarżącego i przyznało jemu oraz jego rodzinie kwotę 29 900 chorwackich kun (HRK) na naprawę ich domu w Petrinji. Skarżący i jego rodzina potwierdzili przed władzami administracyjnymi, że powrócili do Petrinji 16 stycznia 1998 roku. Mieli zameldowanie w Petrinji w okresie od 5 lutego 1993 roku do 28 grudnia 1999 roku. W 2003 roku S.K. i Z.K. wnieśli powództwo cywilne do Sądu Miejskiego w Sisaku (Općinski sud u Sisku) przeciwko stronom umowy sprzedaży z 1994 roku, domagając się unieważnienia tej umowy. W toku postępowania S.K. zmarł. Powództwo zostało oddalone przez Sąd Miejski w Sisaku z powodu, że umowa sprzedaży została zawarta zgodnie z prawem, ponieważ w tamtym czasie skarżący posiadał szczególnie chronione prawo najmu do mieszkania będącego przedmiotem sprawy. Wyrok Sądu Miejskiego został uchylony 22 listopada 2007 roku przez Sąd Okręgowy w Sisaku (Županijski sud u Sisku). Ustalił on, że Z.K. nie utraciła swojego szczególnie chronionego prawa najmu, ponieważ zostało jej ono przywrócone, a zatem umowa sprzedaży została zawarta z naruszeniem przepisów bezwzględnie obowiązujących ustawy o sprzedaży użytkownikom. Stwierdził również, że skarżący znał okoliczności, w jakich byli posiadacze szczególnie chronionego prawa najmu opuścili mieszkanie będące przedmiotem sprawy, a także to, że złożyli wniosek o wznowienie postępowania, w którym ich szczególnie chronione prawo najmu zostało rozwiązane. W związku z tym, kwestionowana umowa sprzedaży była sprzeczna z zasadami moralności i zasadami konstytucyjnymi, a zatem nieważna na mocy art. 103 ust. 1 Ustawy o zobowiązaniach. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy (Vrhovni sud Republike Hrvatske) w dniu 20 stycznia 2010 roku. 26 marca 2008 roku skarżący wniósł skargę konstytucyjną. Powołał się na art. 3 oraz art. 14 § 1 i art. 29 § 1 Konstytucji (zob. paragraf 22 poniżej). W istocie skarżył się na unieważnienie jego tytułu prawnego do mieszkania przez Sąd Okręgowy w Sisaku. W szczególności, w swojej skardze konstytucyjnej pisał, między innymi: „Prawo skarżącego do nienaruszalności własności, gwarantowane w art. 3 Konstytucji Chorwacji, zostało naruszone przez decyzje Sądu Okręgowego w Sisaku i Sądu Miejskiego w Sisaku, ponieważ niekonstytucyjna decyzja Sądu Okręgowego w Sisaku ingeruje w własność skarżącego...” Trybunał Konstytucyjny uznał skargę konstytucyjną skarżącego za niedopuszczalną w dniu 9 czerwca 2011 roku, stwierdzając, że sprawa nie podnosi żadnych kwestii konstytucyjnych. Skarżący nadal mieszka w mieszkaniu będącym przedmiotem sprawy.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1970 i 1965 roku i mieszkają w Moskwie. 13 czerwca 2000 r. prokuratura wszczęła śledztwo karne przeciwko skarżącym w związku z podejrzeniem oszustwa i przemytu tytoniu. 24 listopada 2000 r. skarżący zostali aresztowani. 27 listopada 2000 r. prokurator zarządził ich tymczasowe aresztowanie. Pozostawali w areszcie podczas śledztwa i zapoznawania się z aktami sprawy. 12 stycznia 2004 r. Sąd Miejski wyznaczył termin rozprawy na 19 stycznia 2004 r. Sąd zarządził, aby skarżący pozostali w areszcie do czasu rozprawy. Aresztowanie skarżących zostało następnie przedłużone wielokrotnie. 3 lutego 2005 r. ława przysięgłych wydała wyrok uniewinniający w sprawie skarżących. 4 lutego 2005 r. Sąd Miejski ogłosił wyrok i zarządził zwolnienie skarżących. 22 lipca 2005 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok z 4 lutego 2005 r. na skutek apelacji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. 29 lipca 2005 r. Sąd Miejski zarządził tymczasowe aresztowanie skarżących do czasu nowego procesu. Sąd uzasadnił to następująco:
„Z [wyroku Sądu Najwyższego] wynika, że wyrok został uchylony ze względu na naruszenie przepisów postępowania karnego przez obu oskarżonych, co wpłynęło na opinię ławy przysięgłych. W związku z tym sąd uważa, że w przypadku zwolnienia [skarżący] mogą ingerować w ustalanie prawdy i sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, wywierając presję na świadkach.
Biorąc pod uwagę powyższe, powagę zarzutów oraz w celu zapewnienia realizacji celów postępowania karnego, sąd uwzględnia wniosek prokuratora o aresztowanie [skarżących]”. 20 września 2005 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy decyzję z 29 lipca 2005 r. na skutek apelacji. 13 lutego 2006 r. ława przysięgłych wydała wyrok uniewinniający w sprawie skarżących. 16 lutego 2006 r. Sąd Miejski ogłosił wyrok i zarządził zwolnienie skarżących. W sentencji wyroku sąd stwierdził, że skarżący mają prawo do rehabilitacji i mogą ubiegać się o odszkodowanie za szkodę majątkową, wnosząc powództwo do sądu, który wydał wyrok w ich sprawie karnej. Mogli również wnieść powództwo cywilne o odszkodowanie za szkodę niemajątkową wynikłą ze ścigania karnego przeciwko nim. 21 września 2006 r. Sąd Najwyższy utrzymał wyrok w mocy na skutek apelacji. Zgodnie z oficjalną wersją wydarzeń, 22 sierpnia 2002 r. pierwszy skarżący zniszczył pewne dokumenty, które zostały dopuszczone jako dowód w sprawie karnej przeciwko niemu, a 28 sierpnia 2002 r. zaatakował stażystę-śledczego. W nieokreślonym dniu zostało wszczęte postępowanie karne przeciwko pierwszemu skarżącemu z wieloma zarzutami, w tym użycia przemocy wobec funkcjonariusza organów ścigania oraz zniszczenia dokumentów urzędowych. 30 lipca 2003 r. Sąd Rejonowy Twerski w Moskwie uznał pierwszego skarżącego za winnego i skazał go na dwa lata pozbawienia wolności. 19 listopada 2003 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy wyrok skazujący pierwszego skarżącego na skutek apelacji. Wydaje się, że pierwszy skarżący zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności 29 lipca 2005 r.


Skarżąca urodziła się w 1959 roku i mieszka w Wiedniu. Skarżąca była urzędniczką pracującą dla gminy Wiedeń (Magistrat der Stadt Wien). 2 lutego 1996 r. dział personalny (Personalamt) gminy Wiedeń przyjął rezygnację skarżącej (Entsagung) i uznał, że przysługuje jej odprawa (Abfindung) w wysokości trzech miesięcznych pensji. 18 marca 1996 r. ten sam organ zmienił powyższą decyzję, stwierdzając, że skarżąca nie ma prawa do odprawy. Skarżąca odwołała się 1 kwietnia 1996 r. 3 września 1996 r. Senat Odwoławczy gminy Wiedeń (Berufungssenat der Stadt Wien) oddalił jej odwołanie jako bezzasadne. 9 października 1996 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję odwoławczą do Najwyższego Sądu Administracyjnego (Verwaltungsgerichtshof). 17 października 2001 r. Najwyższy Sąd Administracyjny uchylił decyzję odwoławczą z 3 września 1996 r. z powodu braku właściwości działu personalnego gminy Wiedeń. 13 czerwca 2002 r. skarżąca złożyła wniosek o przeniesienie sprawy (Devolutionsantrag), ponieważ Senat Odwoławczy nie wydał do tego czasu nowej decyzji. Jednakże 7 sierpnia 2002 r. Senat Odwoławczy uchylił decyzję z 18 marca 1996 r. i jednocześnie rozstrzygnął sprawę co do meritum, stwierdzając, że skarżącej nie przysługuje odprawa. 19 września 2002 r. skarżąca wniosła skargę do Trybunału Konstytucyjnego (Verfassungsgerichtshof). 30 listopada 2004 r. Trybunał Konstytucyjny uchylił rozstrzygnięcie co do meritum Senatu Odwoławczego z powodu braku właściwości tego senatu w przedmiocie sprawy. 1 kwietnia 2005 r. Rada Miejska Wiednia (Gemeinderat der Stadt Wien) wydała decyzję stwierdzającą, że skarżącej nie przysługuje odprawa. Skarżąca wniosła skargę na tę decyzję do Trybunału Konstytucyjnego w dniu 17 maja 2005 r. 12 października 2005 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zagwarantowane konstytucyjnie prawo skarżącej do rozpoznania sprawy dotyczącej jej praw cywilnych w rozsądnym terminie zostało naruszone. Jednak oddalił jej wniosek o uchylenie decyzji Rady Miejskiej i odmówił zajęcia się pozostałą częścią skargi. Trybunał Konstytucyjny uznał, że postępowanie trwało już łącznie około dziewięciu lat, co wynikało wyłącznie z postępowania organów i sądów zaangażowanych w sprawę. Ponadto przedmiot postępowania nie był szczególnie skomplikowany. Uchylenie jednak decyzji (wstępnie) kończącej te nadmiernie długie postępowanie nie byłoby w stanie naprawić naruszenia praw skarżącej; przeciwnie, ponownie opóźniłoby to zakończenie postępowania. 16 grudnia 2005 r. skarżąca zmieniła skargę w postępowaniu przed Najwyższym Sądem Administracyjnym. 13 marca 2009 r. Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej jako bezzasadną. Wyrok ten został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 kwietnia 2009 r.


Skarżący urodził się w 1962 roku i mieszka w Podgoricy, ale jest obecnie tymczasowo aresztowany w Instytucie Wykonywania Sankcji Karnych (Zavod za izvršenje krivičnih sankcija; dalej „IECS”) w Spuž. 19 lutego 2011 r. skarżący został zatrzymany na podejrzenie popełnienia morderstwa. 21 lutego 2011 r. Sąd Wyższy (Viši sud) w Podgoricy wydał postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wobec skarżącego. Z akt sprawy wynika, że tymczasowe aresztowanie skarżącego zostało przedłużone 16 marca 2011 r., 17 maja 2011 r. oraz 18 lipca 2011 r. Decyzje z 17 maja i 18 lipca 2011 r. znajdują się w aktach sprawy. Decyzja z 17 maja 2011 r. określała, że aresztowanie będzie trwać „do dalszej decyzji sądu” (ima trajati do dalje odluke suda). Decyzja z 18 lipca 2011 r. nie zawierała w tym zakresie żadnych postanowień. 16 maja 2011 r. wniesiono akt oskarżenia przeciwko skarżącemu o morderstwo. 23 września 2011 r. skarżący zwrócił się do władz więziennych z wnioskiem o jego zwolnienie w braku jakiejkolwiek decyzji przedłużającej jego aresztowanie po 18 września 2011 r. Tego samego dnia doręczono skarżącemu kopię decyzji z 22 września 2011 r., przesłaną fakssem. Kopia nie była ani podpisana, ani opieczętowana. Decyzja, w uzasadnieniu, określała następujące:
„16 maja 2011 r. Wyższy Prokurator Państwowy w Podgoricy złożył akt oskarżenia Kt.br. 29/11 przeciwko [skarżącemu] o przestępstwo zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem na podstawie art. 144 § 1 (1) i (4) Kodeksu Karnego.
[Skarżący] został tymczasowo aresztowany na mocy decyzji Kri.br. 151/11 wydanej przez sędziego śledczego tego sądu w dniu 21 lutego 2011 r., co do którego aresztowania zostało przedłużone decyzjami składu tego sądu, Kv. Br. 268/11 z 16 marca 2011 r. oraz Kv. Br. 472/11 z 17 maja 2011 r.
Trzyosobowy skład sędziowski (krivično vijeće) z urzędu, w rozumieniu art. 179 § 2 Kodeksu Postępowania Karnego, zbadał dalsze aresztowanie [skarżącego] i stwierdził następujące:
- aresztowanie [skarżącego] powinno zostać przedłużone na podstawie art. 175 § 1 (1) i (4) Kodeksu Postępowania Karnego.
Należy zauważyć, że [skarżący] został oskarżony o zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem na podstawie art. 144 § 1 (a) i (4) Kodeksu Karnego, a ze względu na powagę przestępstwa, za które mógł zostać skazany na od 10 do 40 lat pozbawienia wolności, a w szczególności ze względu na fakt, że oskarżony popełnił wspomniane przestępstwo 17 lutego 2011 r. około godziny 21:30, po czym uciekł z miejsca przestępstwa, oraz że uprawnieni funkcjonariusze policji Dyrekcji Policji – Oddział w Podgoricy pozbawili go wolności 19 lutego 2011 r. o godzinie 13:00, są to, w ocenie składu, powody uzasadniające przedłużenie aresztowania na podstawie art. 175 § 1 (1) Kodeksu Postępowania Karnego.
W ocenie tego składu [aresztowanie skarżącego] powinno zostać przedłużone również na podstawie przesłanek aresztowania określonych w art. 175 § 1 (4) Kodeksu Postępowania Karnego, biorąc pod uwagę, że [skarżący] jest oskarżony o zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem na podstawie art. 144 § 1 (1) i (4) Kodeksu Karnego oraz mając na uwadze, że przewidziana kara wynosi od 10 do 40 lat pozbawienia wolności, spełniony jest pierwszy warunek przedłużenia aresztowania zgodnie z art. 175 § 1 (4) Kodeksu Postępowania Karnego, to jest, że przewidziana kara za przestępstwo wynosi 10 lat lub więcej. Ponadto, w niniejszej konkretnej sprawie istnieją szczególne okoliczności kwalifikowane rozpatrywanego przestępstwa ze względu na sposób jego popełnienia lub jego skutki, co znajduje odzwierciedlenie w fakcie, że [skarżący], jak wynika z akt sprawy, [...] w podstępny sposób i dla korzyści majątkowej pozbawił życia X [...] strzelając do niego z bliska w klatkę piersiową i w plecy automatyczną bronią palną kilka razy, zadając mu liczne obrażenia i powodując jego natychmiastową śmierć, po czym uciekł, a według tego składu powyższe ustalone fakty i okoliczności, w całości, stanowią nadzwyczajne okoliczności wskazujące na to, że [zwolnienie skarżącego] zagrażałoby porządkowi i spokojowi publicznemu, co uzasadnia przedłużenie aresztowania.”
26 września 2011 r. skarżący odwołał się, skarżąc się na sposób doręczenia mu decyzji i twierdząc, że jego aresztowanie zakończyło się 17 września 2011 r., to jest dwa miesiące od ostatniego przedłużenia aresztowania. Tego samego dnia doręczono skarżącemu opieczętowaną i podpisaną decyzję z 22 września 2011 r. 29 września skarżący złożył kolejne odwołanie. 4 października 2011 r. Sąd Apelacyjny (Apelacioni sud) w Podgoricy oddalił oba odwołania. Ustalił, że decyzja doręczona fakssem była identyczna z oryginałem, który został podpisany i opieczętowany. Uznał dalej, że doręczenie skarżącemu decyzji bez podpisu lub pieczęci nastąpiło w wyniku oczywistego błędu, co nie czyniło decyzji niezgodną z prawem ani nie spowodowało naruszenia jego praw człowieka gwarantowanych przez Konstytucję i Konwencję. Jednym z sędziów biorących udział w rozstrzygnięciu był S.V. Do 4 listopada 2011 r. skarżący wniósł skargę konstytucyjną, zgłaszając szereg zarzutów, z których jednym był ten, że S.V. powinna zostać wyłączona od rozpoznawania sprawy, biorąc pod uwagę, że jest spokrewniona z przedstawicielem strony pokrzywdzonej. 12 stycznia 2012 r. Sąd Konstytucyjny (Ustavni sud) w Podgoricy uchylił decyzję Sądu Apelacyjnego i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd Konstytucyjny uchylił wspomnianą decyzję z powodu, że S.V. rzeczywiście musiała zostać wyłączona od orzekania w sprawie odwołań skarżącego, ponieważ była siostrą przedstawiciela strony pokrzywdzonej. W związku z tym sąd nie uznał za konieczne badanie pozostałych zarzutów. 25 stycznia 2012 r. Sąd Apelacyjny, na skutek uchylenia orzeczenia przez Sąd Konstytucyjny, oddalił odwołania skarżącego. Ta decyzja nie została dołączona do akt sprawy. Z późniejszej decyzji Sądu Konstytucyjnego (patrz poniższy paragraf 18) wynika jednak, że Sąd Apelacyjny uznał w szczególności, że: (a) aresztowanie skarżącego nie zakończyło się 17 września 2011 r., ponieważ poprzednie postanowienie o aresztowaniu nie określało, jak długo aresztowanie będzie trwać, a ustawowy termin dwu miesięcy nie był obowiązkowy (patrz poniższe paragrafy 33 i 34); oraz (b) brak pieczęci i podpisu na postanowieniu o aresztowaniu nie czynił go niezgodnym z prawem. 22 marca 2012 r. skarżący wniósł skargę konstytucyjną, skarżąc się, że jego aresztowanie nie zostało przedłużone w ustawowym terminie dwóch miesięcy, że kopia odpowiedniej decyzji nie została podpisana i opieczętowana oraz że domniemanie niewinności zostało naruszone przez decyzję Sądu Wyższego. Powoływał się, między innymi, na art. 5 i 6 Konwencji. 20 kwietnia 2012 r. Sąd Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną skarżącego. Uznał w szczególności, że odpowiednie przepisy ograniczają czas trwania aresztowania do trzech lat od wniesienia aktu oskarżenia i że nie ma w tym zakresie żadnych innych ograniczeń. Sądy miały obowiązek badania co dwa miesiące, czy przesłanki aresztowania nadal istnieją i, w zależności od okoliczności, przedłużać go lub uchylać. Nie istniał obowiązek określania przez sądy, jak długo aresztowanie będzie trwać, biorąc pod uwagę ich obowiązek kontroli czasu trwania aresztowania co dwa miesiące. Jednakże te ustawowe terminy nie były obowiązkowe, a fakt, że decyzja została wydana po dwóch miesiącach i czterech dniach, nie mógł zatem być decydujący dla stwierdzenia, że naruszono prawo skarżącego do wolności. Sąd stwierdził również, że Sąd Wyższy i Sąd Apelacyjny nie stwierdziły, że skarżący jest winny, ale że z akt sprawy i kwestionowanych decyzji wynika, że skarżący został oskarżony o odpowiednie przestępstwo. Sąd nie odniósł się do zarzutu dotyczącego braku pieczęci i podpisu na kopii decyzji przedłużającej aresztowanie z 22 września 2011 r. Z akt sprawy wynika, że powyższa decyzja Sądu Konstytucyjnego nie została wysłana przed 18 maja 2012 r. 22 marca 2013 r., jak podał Rząd, Sąd Wyższy wydał decyzję w pierwszej instancji w sprawie zarzutów przeciwko skarżącemu. Nie dostarczyli jej kopii. W aktach sprawy nie ma również informacji, czy postępowanie karne przeciwko skarżącemu zakończyło się w międzyczasie i jeśli tak, jaki był wynik.