Skarżący urodził się w 1971 roku. W związku z dochodzeniem w sprawie międzynarodowej siatki prostytucji podjęto środki w celu przechwytywania rozmów telefonicznych zgodnie z art. 706-95 Kodeksu postępowania karnego, w szczególności na jednej linii telefonii komórkowej: od godziny 17:00 6 sierpnia 2009 r. do godziny 20:39 19 sierpnia 2009 r. na podstawie postanowienia z 5 sierpnia 2009 r. sędziego w Chambéry odpowiedzialnego za sprawy dotyczące wolności osobistych i aresztowania („sędziego ds. wolności i aresztowania”), upoważniającego do przechwytywania na dwa tygodnie; oraz od 28 sierpnia 2009 r. do 11 września 2009 r. na podstawie postanowienia z 26 sierpnia 2009 r. tego samego sędziego. Dwie rozmowy z osobą korzystającą z telefonu komórkowego należącego do pewnego I.K., które zostały nagrane 4 września 2009 r., wskazywały na winę skarżącego: jedna między kobietą zidentyfikowaną jako R.G. a mężczyzną znanym jako Kiril, później zidentyfikowanym jako skarżący, oraz druga między tą samą kobietą a innym mężczyzną, w której ten sam Kiril był wspominany w sposób sugerujący, że był zaangażowany w siatkę prostytucji. Śledztwo sądowe zostało wszczęte 2 października 2009 r. w sprawie domniemanych przestępstw czerpania korzyści z prostytucji z okolicznościami obciążającymi, popełnionych w ramach zorganizowanej grupy; handlu ludźmi, popełnionego w ramach zorganizowanej grupy; oraz zmowy przestępczej. Nakaz aresztowania skarżącego został wydany 28 lipca 2010 r. przez sędziego N.C., wiceprezesa odpowiedzialnego za śledztwo w sądzie okręgowym w Lyonie. Po aresztowaniu w Niemczech na podstawie nakazu, który w międzyczasie został przekształcony w europejski nakaz aresztowania, skarżący został przekazany władzom francuskim o godzinie 11:45 16 grudnia 2010 r.; następnie został doprowadzony przed prokuratora w Strasburgu i natychmiast umieszczony w areszcie administracyjnym w Strasburgu. O godzinie 10:56 20 grudnia 2010 r. został po raz pierwszy doprowadzony przed B.G., sędziego śledczego zajmującego się sprawą, który postawił mu zarzuty w związku z powyższymi przestępstwami. Około godziny 17:00 tego samego dnia sędzia ds. wolności i aresztowania w Lyonie, do którego sprawa została skierowana przez sędziego śledczego, przesłuchał skarżącego i zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie do czasu procesu. Mimo że domniemane przestępstwa zostały zakwalifikowane jako ciężkie przestępstwa, przesłuchania i konfrontacje przeprowadzone w trakcie śledztwa nie zostały nagrane na mocy wyjątku przewidzianego w siódmym paragrafie art. 116-1 Kodeksu postępowania karnego, obowiązującego w czasie zajścia zdarzeń.
... 13. 17 czerwca 2011 r. skarżący złożył wniosek do Izby Dochodzeniowej Sądu Apelacyjnego w Lyonie o stwierdzenie nieważności różnych czynności procesowych, w tym postanowienia o jego aresztowaniu, przesłuchań i konfrontacji przeprowadzonych podczas śledztwa oraz przechwytywania różnych rozmów telefonicznych. Złożył dwa wnioski o orzeczenie wstępne o zgodności z konstytucją, dotyczące odpowiednio siódmego paragrafu art. 64-1 i siódmego paragrafu art. 116-1 Kodeksu postępowania karnego, na mocy których nie dokonano nagrania wideo przesłuchań i konfrontacji. 14. 6 września 2011 r. Izba Dochodzeniowa oddaliła większość wniosku o stwierdzenie nieważności czynności procesowych (z wyjątkiem jednego punktu dotyczącego przechwytywania rozmów telefonicznych), w szczególności powtarzając uzasadnienie podane w swojej poprzedniej decyzji z 13 stycznia 2011 r. W dwóch dalszych orzeczeniach wydanych tego samego dnia skierowała wnioski o orzeczenie wstępne o zgodności z konstytucją do Sądu Kasacyjnego. 15. 14 września 2011 r. skarżący złożył skargę kasacyjną, powołując się w szczególności na art. 5 § 3, art. 6 § 1 i art. 14 Konwencji oraz konstytucyjną zasadę równości. 16. 18 stycznia 2012 r. Sąd Kasacyjny przekazał wnioski o orzeczenie wstępne o zgodności z konstytucją do Rady Konstytucyjnej i odroczył rozstrzygnięcie do czasu decyzji Rady. 17. W decyzji z 6 kwietnia 2012 r. (nr 2012-228/229 QPC) Rada Konstytucyjna uznała siódme paragrafy art. 64-1 i 116-1 Kodeksu postępowania karnego za niezgodne z konstytucją, stwierdzając, że poprzez przewidzenie wyjątku od zasady obowiązkowego nagrywania wideo przesłuchań w związku z ciężkimi przestępstwami, w przypadku gdy takie przesłuchania były przeprowadzane podczas dochodzeń wstępnych lub śledztw sądowych w sprawie ciężkich przestępstw dotyczących przestępczości zorganizowanej lub podważających fundamentalne interesy narodu, kwestionowane przepisy naruszały zasadę równości. Zaznaczyła, że uchylenie tych przepisów wejdzie w życie od dnia ogłoszenia jej decyzji i będzie miało zastosowanie w przypadku osób zatrzymanych przez policję lub objętych śledztwem formalnym, które były przesłuchiwane lub poddawane rozmowie od tej daty. 18. W wyroku z 10 maja 2012 r. Izba Karna Sądu Kasacyjnego oddaliła skargę kasacyjną skarżącego. ... Odrzuciła jego argument, że doszło do naruszeń Konwencji (powoływał się na art. 6 i 14 Konwencji oraz, szerzej, na prawo do rzetelnego procesu i zakaz dyskryminacji) oraz Konstytucji w wyniku zastosowania w jego sprawie siódmych paragrafów art. 64-1 i 116-1 Kodeksu postępowania karnego. Po pierwsze, stwierdziła, że Rada Konstytucyjna określiła, że uchylenie kwestionowanych przepisów będzie miało zastosowanie tylko w przypadku osób zatrzymanych przez policję lub objętych śledztwem formalnym, które były przesłuchiwane lub poddawane rozmowie po ogłoszeniu jej decyzji, tak że jego argument w tym zakresie stał się bezprzedmiotowy. Po drugie, zauważyła, że skarżący nie był przesłuchiwany w czasie zatrzymania przez policję i że, chociaż jego przesłuchania przez sędziego śledczego nie zostały nagrane na wideo, „nie spowodowało to żadnego naruszenia jego praw wynikających z Konwencji, czy to praw obrony, czy prawa do rzetelnego procesu, biorąc pod uwagę, że otrzymał możliwość skorzystania z pomocy prawnej oraz miał okazję przejrzeć sposób, w jaki pytania i odpowiedzi zostały zapisane w protokole, który został zatwierdzony przez protokolanta, aby poprosić o wprowadzenie poprawek i zakwestionować, na każdym etapie postępowania, znaczenie i zakres jego zeznań zapisanych w protokole”. 19. ... Na koniec stwierdziła, że „nie jest możliwe, aby ktoś inny niż zainteresowana strona skarżył się na naruszenie wymogów materialnych regulujących zatrzymanie przez policję lub na brak nagrania wideo przesłuchania przez policję lub przesłuchania przez sędziego śledczego, w celu poparcia wniosku o stwierdzenie nieważności czynności procesowej lub dokumentu”; zgodnie z tym skarżący nie był uprawniony do wniesienia sprzeciwu, że zaskarżony wyrok stwierdził, że nie było powodu do stwierdzenia nieważności żadnego przesłuchania przez policję lub przesłuchania przez sędziego śledczego dotyczącego osób innych niż on sam. 20. W wyroku z 28 października 2011 r. Sąd Karny w Lyonie uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów, chociaż oddalił zarzut handlu ludźmi. Skazał go na cztery lata pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 10 000 euro (EUR). 21. W wyroku z 20 lipca 2012 r. Sąd Apelacyjny w Lyonie utrzymał wyrok w mocy w kwestii winy i skazał skarżącego na sześć lat pozbawienia wolności z okresem karencji wynoszącym dwie trzecie kary, a także nałożył grzywnę w wysokości 10 000 EUR i pięcioletni zakaz przebywania w departamentach Sabaudii i Dolnego Renu. 22. Skarga kasacyjna skarżącego – której jedynym argumentem było to, że prawo karne Francji nie ma zastosowania – została odrzucona przez Izbę Karną Sądu Kasacyjnego w wyroku z 12 czerwca 2013 r.


Wnioskodawcami w niniejszej sprawie są Natalja Siergiejewna Ponajewa, urodzona 7 lipca 1978 r., oraz jej dwie córki, Swietłana Aleksandrowna Oleneva, urodzona 18 marca 2006 r., i Anastasija Aleksandrowna Oleneva, urodzona 11 lipca 2000 r. Wnioskodawcy mieszkają w Moskwie. Przed prywatyzacją mieszkanie przy ul. Swobody 83-3-4 w Moskwie było własnością miasta Moskwa. Ol. zamieszkiwał tam jako najemca na podstawie umowy najmu socjalnego z Miastem. 13 sierpnia 2003 r. Ol. stanął przed sądem za złożenie fałszywego zagrożenia terrorystycznego. Został zwolniony z odpowiedzialności karnej i skierowany do zakładu psychiatrycznego na leczenie. 3 lutego 2004 r., gdy Ol. nadal przebywał na leczeniu szpitalnym, nieznana osoba złożyła wniosek o nowy paszport w jego imieniu i poprosiła notariusza B. o wydanie dwóch pełnomocnictw upoważniających kilka osób do przeprowadzania transakcji w imieniu Ol. dotyczących mieszkania. 9 marca 2004 r. Departament Mieszkalnictwa Miasta Moskwa („Departament Mieszkalnictwa”) przeniósł tytuł własności mieszkania na Ol. w ramach programu prywatyzacji. Umowę prywatyzacji w imieniu Ol. podpisała osoba działająca na mocy pełnomocnictwa z 3 lutego 2004 r., a następnie została ona zarejestrowana przez Miejski Departament Federalnej Służby Rejestracji w Moskwie („Służba Rejestracji”). 1 kwietnia 2004 r. B. i K. kupili mieszkanie od Ol. 13 kwietnia 2004 r. Służba Rejestracji zarejestrowała transakcję i wydała odpowiedni akt potwierdzający tytuł własności B. i K. do mieszkania. 12 stycznia 2005 r. Sąd Rejonowy Tusiński w Moskwie uwzględnił powództwo wniesione przez B. przeciwko Ol. W szczególności sąd uznał, że ten ostatni utracił prawo do zamieszkiwania w mieszkaniu i unieważnił jego rejestrację pobytu. 10 marca 2006 r. B. i K. sprzedali mieszkanie pierwszej wnioskodawczyni. Służba Rejestracji zarejestrowała transakcję i wydała odpowiedni akt potwierdzający tytuł własności wnioskodawczyni do mieszkania. 31 stycznia 2006 r. prokuratura otrzymała skargę od N., znajomej Ol., w której twierdziła, że ten ostatni został w sposób oszukańczy pozbawiony mieszkania. 14 marca 2006 r. rejonowy wydział spraw wewnętrznych wszczął śledztwo karne w tej sprawie. Według rządu śledztwo toczy się do dnia dzisiejszego. 14 maja 2008 r. prokurator międzyrejonowy wniósł powództwo cywilne w imieniu Ol. i Departamentu Mieszkalnictwa, domagając się unieważnienia prywatyzacji i kolejnych transakcji dotyczących mieszkania. 2 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo prokuratora. W szczególności ustalono, że podpisy Ol. na pełnomocnictwie upoważniającym osoby trzecie do działania w jego imieniu w zakresie mieszkania oraz jego podpisy na innych powiązanych dokumentach zostały podrobione. Sąd uznał, że pierwsza wnioskodawczyni nabyła mieszkanie w dobrej wierze. Jednak orzekł, że sprawa podlegała jednemu z dwóch wyjątków od ochrony tytułu własności nabywcy w dobrej wierze, co wymagało przyznania pierwszeństwa poprzedniemu właścicielowi, w tym przypadku miastu Moskwa. W związku z tym sąd uznał, że prawa Ol. mogą być odpowiednio chronione jedynie poprzez przywrócenie własności miasta Moskwa w zakresie mieszkania. Tytuł własności pierwszej wnioskodawczyni do mieszkania został unieważniony, a własność została przeniesiona na miasto Moskwa. Sąd ponadto uznał prawo Ol. do zamieszkiwania w mieszkaniu i nakazał eksmisję wnioskodawców. Wnioskodawcy odwołali się. 6 kwietnia 2011 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy wyrok z 2 lipca 2010 r. w istocie. Według rządu tytuł własności do mieszkania nie został przeniesiony na miasto Moskwa, a wnioskodawcy nadal zamieszkiwali w mieszkaniu.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1982, 1967 i 1978 roku i mieszkają w Podgoricy. Skarżący byli pracownikami Ambasady USA („Ambasada”) w Czarnogórze. Pierwszy skarżący pracował jako specjalista ds. protokołu/tłumacz, a drugi i trzeci skarżący jako strażnicy. Wszyscy skarżący byli personelem lokalnym. Umowa o pracę między personelem lokalnym a Ambasadą przewidywała, między innymi, co następuje:
„3. Świadczone usługi. Pracownik zobowiązuje się do wykonywania wszystkich obowiązków określonych w opisie stanowiska zgodnie z warunkami określonymi w niniejszej umowie.
[...] 12. Spory. Wszystkie spory między pracownikiem a Rządem wynikające z niniejszej umowy będą rozstrzygane przez Oficera Zarządzającego lub, w jego nieobecności, przez wyznaczonego przez niego przedstawiciela, z zastrzeżeniem, że pracownik będzie miał prawo do odwołania się na piśmie w ciągu trzydziestu (30) dni od otrzymania zawiadomienia o takiej decyzji do Szefa Misji [w Ambasadzie USA w Podgoricy]”. Główne obowiązki i odpowiedzialność pierwszego skarżącego dotyczyły pomocy w organizacji oficjalnych przyjęć, luncheów i kolacji; kwestii związanych z protokołem oraz lokalnymi zwyczajami i praktykami; prowadzenia bazy danych kontaktowych; sporządzania korespondencji w języku angielskim i czarnogórskim; tłumaczenia ustnego i pisemnego dokumentów, artykułów i przychodzącej korespondencji; organizowania wizyt oficjalnych oraz pełnienia funkcji osoby kontaktowej między recepcją a urzędnikami kraju przyjmującego. Główne obowiązki i odpowiedzialność drugiego i trzeciego skarżącego polegały na ciągłym obserwowaniu obszaru wokół ich stałych posterunków pod kątem zagrożeń bezpieczeństwa; sprawdzaniu dowodów tożsamości, kontroli wizytatorów i pojazdów oraz zarządzaniu parkowaniem; rozpoznawaniu sytuacji awaryjnych i nietypowych incydentów oraz reagowaniu na nie. Mogli być okazjonalnie zobowiązani do pracy w innych lokalizacjach i przy specjalnych funkcjach, takich jak wizyty VIP, przyjęcia i kolacje w rezydencji Głównego Oficera. Między 14 lutego 2009 r. a 28 czerwca 2012 r. skarżący zostali poinformowani przez Ambasadę o ich zwolnieniu. 26 lipca 2010 r. Sąd Pierwszej Instancji (Osnovni sud) w Podgoricy, najwyraźniej na skutek powództwa trzeciego skarżącego, uchylił decyzję o jego zwolnieniu i nakazał jego przywrócenie do pracy. Wydaje się, że w nieokreślonym później terminie decyzja ta stała się prawomocna. Między 22 listopada 2010 r. a 26 lipca 2012 r. skarżący wszczęli odrębne postępowania cywilne przeciwko Ambasadzie. Wszyscy skarżący domagali się odszkodowania: pierwszy skarżący dochodził odszkodowania za szkodę niemajątkową spowodowaną bezprawnym zwolnieniem, a drugi i trzeci skarżący domagali się odszkodowania za utracone zarobki. Pierwszy i drugi skarżący domagali się ponadto przywrócenia do pracy. 26 maja 2011 r. Sąd Pierwszej Instancji w Podgoricy stwierdził, że nie jest kompetentny do rozpoznania powództwa pierwszego skarżącego, i odrzucił je (tužba [se] odbacuje), co zostało utrzymane w mocy przez Wyższy Sąd 21 czerwca 2011 r. 4 października 2011 r. Sąd Najwyższy uchylił te decyzje. Powołując się na art. 29 ustawy o postępowaniu cywilnym, art. 2 ust. 1 ustawy o pracy oraz art. 46 ustawy o rozstrzyganiu kolizji praw i przepisów innych państw (patrz akapity 30, 33 i 35 poniżej), Sąd Najwyższy uznał, że sądy czarnogórskie mają jurysdykcję do zbadania meritum powództwa pierwszego skarżącego. Między 8 września 2011 r. a 24 września 2012 r. Sąd Pierwszej Instancji w Podgoricy stwierdził, że nie jest kompetentny do rozpoznania powództw skarżących (w ponownym procesie w przypadku pierwszego skarżącego) i je odrzucił. W istocie sąd uznał, że państwo pozwane korzysta z immunitetu przewidzianego przez prawo międzynarodowe i dlatego nie może podlegać jurysdykcji sądu innego państwa. Odrzucając powództwo pierwszego skarżącego, sąd stwierdził dalej, że przyznanie immunitetu państwu pozwanemu nie może być uznane za ograniczenie dostępu do sądu, o którym mowa w art. 6 Konwencji. Chociaż sąd uznał, że w prawie międzynarodowym i porównawczym istnieją ograniczenia immunitetu państwa w zakresie sporów związanych z zatrudnieniem, stwierdził również, że rekrutacja (pitanja u vezi sa zapošljavanjem) w zagranicznej misji dyplomatycznej lub ambasadzie jest kwestią, która może być „bardzo wrażliwa lub o charakterze poufnym” i może dotyczyć polityki dyplomatycznej i organizacyjnej państwa obcego. Orzekając w sprawie powództw drugiego i trzeciego skarżącego, Sąd Pierwszej Instancji powołał się również na Konwencję wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych, która przewiduje, że funkcją ambasad jest reprezentowanie państw obcych, i uznał, że tym samym jurysdykcja sądów krajowych jest wyłączona. Sąd powołał się również na art. 22 Konwencji Wiedeńskiej, który przewiduje nienaruszalność pomieszczeń ambasad. W późniejszych terminach skarżący wnieśli odwołania. Pierwszy skarżący wniosła, między innymi, że poprzez zbadanie meritum jej powództwa sądy nie ingerowałyby w suwerenność drugiej strony. Wniosła również, że Sąd Pierwszej Instancji jest zobowiązany do zbadania powództwa co do meritum na mocy decyzji Sądu Najwyższego z 4 października 2011 r. i powołała się na art. 415 ustawy o postępowaniu cywilnym (patrz akapit 32 poniżej). Między 20 listopada 2011 r. a 6 grudnia 2012 r. Wyższy Sąd utrzymał w mocy decyzje pierwszej instancji, w istocie aprobując ich uzasadnienie. Wyższy Sąd stwierdził dalej, rozpoznając odwołanie pierwszego skarżącego, że naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 367 ust. 1 i art. 415 Kodeksu postępowania cywilnego (patrz akapity 31 i 32 poniżej) nie czyniło decyzji pierwszej instancji niezgodną z prawem, w szczególności ponieważ było bezsporne, że strona pozwana ma swoją siedzibę w innym państwie, a w Czarnogórze posiada jedynie przedstawicielstwo dyplomatyczne. Orzekając w sprawie powództwa drugiego skarżącego, sąd uznał, że jurysdykcja sądów krajowych nie została wyraźnie przewidziana ani w ustawie, ani w umowie międzynarodowej. Między 1 listopada 2012 r. a 10 maja 2013 r., rozpoznając odwołania skarżących w sprawach prawnych, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy poprzednie decyzje uznając, że strona pozwana jest państwem obcym posiadającym własną osobowość prawną, a sądy krajowe nie mają kompetencji do orzekania o powództwach skarżących. Sąd powołał się na art. 29 ustawy o postępowaniu cywilnym, art. 46 ustawy o rozstrzyganiu kolizji praw i przepisów innych państw oraz art. 3 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych. Orzekając w sprawie odwołania trzeciego skarżącego w kwestii prawnej, Sąd Najwyższy stwierdził również, między innymi, że przyznanie immunitetu państwu obcemu w postępowaniu cywilnym służyło legitymacyjnemu celowi, jakim jest przestrzeganie prawa międzynarodowego i popieranie dobrych stosunków dyplomatycznych między państwami, i że nie może być uznane za ograniczenie dostępu do sądu wbrew art. 6 Konwencji. Między 10 stycznia 2013 r. a 12 lipca 2013 r. skarżący wnieśli odrębne skargi konstytucyjne. 18 listopada 2015 r. Sąd Konstytucyjny oddalił skargi konstytucyjne pierwszego i trzeciego skarżącego, podczas gdy skarga konstytucyjna drugiego skarżącego wydaje się być wciąż w toku. Sąd Konstytucyjny uznał, że nie doszło do naruszenia art. 6 Konwencji, ponieważ decyzje zostały wydane przez trybunały ustanowione przez ustawę, które działały w ramach swojej kompetencji i które podały jasne powody swoich decyzji. Nie było więc żadnej dowolności w orzeczeniach sądów. Orzekając w sprawie skargi konstytucyjnej trzeciego skarżącego, Sąd Konstytucyjny stwierdził dodatkowo, że na podstawie orzecznictwa Trybunału i Sądu Konstytucyjnego „nie [jest] zadaniem tych sądów badanie wniosków sądów powszechnych w zakresie stosowania prawa materialnego, z wyjątkiem przypadków, w których [...] naruszono prawa proceduralne ([takie jak ...], prawo dostępu do sądu) [...]”. Nie przeprowadził jednak żadnej analizy dotyczącej prawa trzeciego skarżącego do dostępu do sądu.


Skarżąca urodziła się w 1955 roku i mieszka w Moskwie. 11 stycznia 1999 r. parafia Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego Zaśnięcia Matki Bożej („Parafia”) wytoczyła powództwo cywilne przeciwko skarżącej i jej rodzinie, dochodząc prawa własności do działki faktycznie wykorzystywanej przez nie. W maju 1999 r. skarżąca wniosła pozew wzajemny, domagając się unieważnienia tytułu prawnego Parafii do działki. 23 listopada 1999 r. Sąd Rejonowy w Butyrach w Moskwie uwzględnił powództwo Parafii i oddalił pozew wzajemny wniesiony przez skarżącą. 18 lutego 2000 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy wyrok z 23 listopada 1999 r. w postępowaniu odwoławczym. W lipcu 2000 r. miejska prokuratura, na wniosek skarżącej, zwróciła się o nadzór sądowy nad powyższymi wyrokami. 24 sierpnia 2000 r. Prezydium Sądu Miejskiego w Moskwie uchyliło wyroki z 23 listopada 1999 r. i 18 lutego 2000 r. w trybie nadzoru sądowego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Wydaje się, że obie strony wielokrotnie częściowo zmieniały swoje powództwa. Ostatecznie skarżąca domagała się uznania jej prawa własności do działki będącej przedmiotem sprawy. 4 maja 2005 r. Sąd Rejonowy uwzględnił w całości żądania skarżącej. Parafia wniosła apelację. 11 sierpnia 2005 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy wyrok z 4 maja 2005 r. w postępowaniu odwoławczym. Wydaje się, że wyrok z 4 maja 2005 r. nie został wykonany. 25 grudnia 2005 r. Parafia zwróciła się o nadzór sądowy nad wyrokami korzystnymi dla skarżącej. 13 lipca 2006 r. Prezydium Sądu Miejskiego uchyliło wyroki z 4 maja i 11 sierpnia 2005 r. w trybie nadzoru sądowego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. 31 stycznia 2007 r. postępowanie zostało umorzone z powodu nieobecności stron.


Skarżący urodził się w 1976 roku i przed aresztowaniem mieszkał w Ołokminsku w Republice Sacha (Jakucja). 23 grudnia 2008 r. Skarżący został aresztowany pod zarzutem morderstwa. 25 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy w Ołokminsku Republiki Sacha (Jakucja) zastosował wobec Skarżącego tymczasowe aresztowanie. 21 lutego, 19 marca, 18 maja, 18 czerwca, 15 sierpnia i 12 września 2009 r. sąd przedłużył tymczasowe aresztowanie Skarżącego, uznając, że mimo iż posiadał on miejsce stałego zamieszkania, pracę i rodzinę, powinien pozostawać w areszcie, ponieważ postępowanie przygotowawcze nadal trwało, a on mógł zastraszać świadków lub popełnić przestępstwo ponownie. 18 czerwca 2009 r. sędzia stwierdził w postanowieniu o areszcie, co następuje:
„... okoliczności sprawy nie uległy zmianie. [Skarżący] ... popełnił przestępstwo pod wpływem alkoholu ..., ukrył fakt popełnienia przestępstwa ...” 27 listopada 2009 r. sąd zastąpił tymczasowe aresztowanie aresztem domowym. 10 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy w Ołokminsku uznał Skarżącego za winnego morderstwa i skazał go na 8 lat pozbawienia wolności. 10 sierpnia 2010 r. Sąd Najwyższy Rosji utrzymał wyrok w mocy po rozpoznaniu apelacji.


Skarżący urodził się w 1967 r. i przed aresztowaniem mieszkał w Rostowie nad Donem. 30 marca 2006 r. Skarżący został aresztowany w związku z podejrzeniem popełnienia zabójstwa. Wyrokiem z 16 maja 2006 r. Sąd Rejonowy w Orłowskim Obwodu Rostowskiego uznał go za winnego i skazał na siedem lat pozbawienia wolności. 18 lipca 2006 r. Sąd Obwodowy w Rostowie utrzymał wyrok w mocy. Skarżący i jego obrońca złożyli wniosek o nadzwyczajne rozpatrzenie sprawy. 12 kwietnia 2007 r. Prezydium Sądu Obwodowego, po wysłuchaniu prokuratora, obrońcy Skarżącego oraz przedstawiciela pokrzywdzonego, uchyliło wyrok z powodu uchybień formalnych i zarządziło ponowny proces. Prezydium orzekło o pozostawieniu Skarżącego w areszcie, nie podając podstaw dla zastosowania tego środka ani nie wyznaczając terminu jego stosowania. 26 czerwca 2007 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę wstępną i wyznaczył termin rozprawy na 3 lipca. Tym samym postanowieniem sąd uznał, że Skarżący powinien pozostać w areszcie, ponieważ został oskarżony o popełnienie szczególnie ciężkiego przestępstwa i mógłby utrudnić postępowanie, gdyby został zwolniony. Skarżący i jego obrońca wnieśli zażalenie na postanowienie o przedłużeniu aresztu. 31 lipca 2007 r. Sąd Obwodowy rozpoznał zażalenie w nieobecności Skarżącego i jego obrońcy. Uchylił postanowienie o aresztowaniu, stwierdzając, że Sąd Rejonowy nie określił terminu aresztowania Skarżącego, co stanowiło naruszenie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Nie podjął decyzji w sprawie dalszego aresztowania Skarżącego i przekazał kwestię do ponownego rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu. 7 września 2007 r. Sąd Rejonowy przedłużył tymczasowe aresztowanie Skarżącego na okres sześciu miesięcy, od 28 kwietnia 2007 r. do 28 października 2007 r., powołując się na ciężar zarzutów oraz nową linię obrony Skarżącego, która – w ocenie Sądu Rejonowego – wskazywała na to, że może on uciec. 8 października 2007 r. Sąd Obwodowy oddalił w trybie uproszczonym zażalenie na postanowienie o przedłużeniu aresztu. 15 października 2007 r. Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie Skarżącego do 28 grudnia 2007 r., powołując się na ciężar zarzutów i ryzyko ucieczki. 11 grudnia 2007 r. Sąd Obwodowy utrzymał postanowienie o aresztowaniu w mocy. 13 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy rozpatrzył wniosek Skarżącego o zwolnienie. Stwierdzając, że proces zbliżał się do końca, że świadkowie zostali już przesłuchani oraz że Skarżący ma rodzinę i dzieci na utrzymaniu, sąd uznał, że Skarżący może zostać zwolniony za kaucją. Skarżący został zwolniony następnego dnia. 5 lutego 2008 r. Sąd Obwodowy uchylił decyzję o zwolnieniu za kaucją, uznając, że Sąd Rejonowy nie wziął odpowiednio pod uwagę ciężaru zarzutów. 20 lutego 2008 r. Sąd Rejonowy ponownie rozpatrzył sprawę i uznał, że Skarżący powinien zostać ponownie aresztowany na kolejne trzy miesiące ze względu na ciężar stawianych mu zarzutów. 26 marca 2008 r. Sąd Obwodowy utrzymał postanowienie o aresztowaniu w mocy. 3 marca 2008 r. Sąd Rejonowy uznał Skarżącego za winnego zabójstwa i skazał go na pięć lat pozbawienia wolności. 23 kwietnia 2008 r. Sąd Obwodowy utrzymał wyrok w mocy.


Skarżący urodził się w 1965 roku i mieszka w obwodzie leningradzkim. 25 lutego 2009 r. śledczy postawił skarżącemu zaocznie zarzut porwania i wpisał jego nazwisko na międzynarodową listę osób poszukiwanych. Tego samego dnia śledczy zwrócił się do Sądu Rejonowego Wasileostrowskiego w Sankt Petersburgu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie skarżącego. 2 marca 2009 r. Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek śledczego o aresztowanie, powołując się na ciężar zarzutów przeciwko skarżącemu. 22 lipca 2009 r. skarżący został zatrzymany w obwodzie wołogodzkim i przewieziony do aresztu śledczego w Sankt Petersburgu. 30 lipca 2009 r. skarżący został przesłuchany i otrzymał odpis aktu oskarżenia. Wniósł również zażalenie na postanowienie o aresztowaniu z 2 marca. 1 września 2009 r. Sąd Miejski w Sankt Petersburgu rozpoznał zażalenie i uchylił postanowienie o aresztowaniu, uznając, że niedopełnienie procedury prawnej przy wpisywaniu nazwiska skarżącego na listę osób poszukiwanych stanowiło „fundamentalne naruszenie” zasad postępowania karnego. Zarządził ponowne rozpatrzenie sprawy aresztowania, nie określając jednak, czy skarżący powinien pozostać w areszcie. Jak się okazało, skarżący nie został zwolniony. 18 września 2009 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek śledczego o zastosowanie aresztu. Uznał, po pierwsze, że ciężar zarzutów nie jest wystarczającym powodem do aresztowania skarżącego, a po drugie, że nie zastosowano się do procedury wpisywania jego nazwiska na listę osób poszukiwanych. Skarżący został zwolniony na sali sądowej. 21 października 2009 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego i wymierzył mu karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na cztery lata.


Skarżący urodził się w 1982 roku w Aczyńsku, w Kraju Krasnojarskim. Mieszka w Krasnojarsku. 21 stycznia 2005 roku Sąd Miejski w Aczyńsku w Kraju Krasnojarskim uznał skarżącego za winnego kwalifikowanego rozboju i skazał go na dziewięć lat pozbawienia wolności. Został wysłany do kolonii karnej nr IK-235/26-22 w Kraju Krasnojarskim w celu odbycia kary. 22 sierpnia 2007 roku, z powodu powtarzających się naruszeń regulaminu więziennego, skarżący został umieszczony w skrzydle z celami jednoosobowymi (jedno pomieszczenie typu celowego, dalej „EPKT”), będącym ostrzejszym reżimem kolonii karnej, na okres jedenastu miesięcy. Jak twierdzi, został pobity przez strażników EPKT dwukrotnie. Skarżący złożył wyjaśnienie, że 5 marca 2008 roku do jego celi, którą dzielił z innymi więźniami, wprowadzono nowego osadzonego „o niższym statusie społecznym”. Wkrótce wybuchła ostra kłótnia między skarżącym a nowicjuszem. Strażnicy więzienni weszli do celi, wyprowadzili skarżącego, kopali go w nogi, wykręcali mu ręce, rzucili na podłogę, a następnie przeciągnęli do pokoju przeglądowego. Tam zadawali mu ciosy w głowę i ciało, skuli go kajdankami do sufitu metalowej klatki i zostawili samego na godzinę. Po powrocie strażnicy ułożyli go w pozycji rozpostartej i zaczęli go bić, aż upadł na podłogę. Bili go przez kolejne dwa do trzech godzin. Dwa dni później skarżący został skazany na piętnaście dni aresztu w celi karnej. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, 9 kwietnia 2008 roku został ponownie pobity przez strażników więziennych pod pretekstem drobnego przewinienia dyscyplinarnego. Pobicie trwało dwa lub trzy godziny. Skarżący podkreślał, że pobicie było tak ciężkie, że stracił zdolność chodzenia bez pomocy. Następnie został przeciągnięty z powrotem do swojej celi, gdzie został zamknięty sam. Skarżący podał dalej, że rano 10 kwietnia 2009 roku został zabrany do biura naczelnika oddziału, gdzie osunął się na krześło, leżąc na nim półprzytomnie, ponieważ nie mógł usiąść prosto z powodu bólu pleców i nogi. Strażnik więzienny uderzył skarżącego w głowę i kazał mu nie udawać obrażeń. Jak twierdzi, skarżący został zmuszony do napisania oświadczenia do szefa służby więziennej Kraju Krasnojarskiego, stwierdzającego, że nigdy nie użyto siły przeciwko niemu ani żadnym innym osadzonym w kolonii karnej oraz że jego problemy zdrowotne wynikają z wypadku z dzieciństwa. W trakcie odbywania kary skarżący cierpiał na przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie cewki moczowej i rwę kulszową. Jego skargi zdrowotne były rozpatrywane przez lekarza więziennego, który udzielał mu niezbędnego leczenia. W EPKT skarżący był poddawany rutynowym codziennym kontrolom pod kątem obrażeń ciała. W całym okresie jego uwięzienia nie odnotowano żadnych obrażeń. 10 marca 2008 roku, pięć dni po pierwszym incydencie rzekomego złego traktowania, skarżący skarżył się lekarzowi więziennemu na ból w okolicy lędźwiowej. Lekarz zdiagnozował lumbalgię, przepisał leki i maść oraz odnotował w jego dokumentacji, że skóra skarżącego była „bez zmian”. Trzykrotnie w tym samym miesiącu skarżący skarżył się na uciskający ból w klatce piersiowej, częste oddawanie moczu, ból głowy i ból w okolicy lędźwiowej. Lekarz zdiagnozował lumbalgię, „nerwowo-krążeniową dystonię typu nadciśnieniowego” i zapalenie pęcherza moczowego. Zalecono leczenie farmakologiczne. Pod koniec marca 2008 roku skarżący ponownie odwiedził lekarza więziennego, skarżąc się na skręcenie kostki. Lekarz stwierdził obrzęk kostki z blizną o długości 1 cm. Skarżący wyjaśnił, że jest to wynik urazu z dzieciństwa. Ponadto złożył pisemne oświadczenie, że bóle pleców i problemy z nogą są przewlekłe i że nie był źle traktowany w kolonii karnej. Po odnotowaniu braku jakichkolwiek obrażeń na ciele skarżącego lekarz przepisał leki przeciwbólowe. 18 kwietnia 2008 roku, dziewięć dni po rzekomym drugim epizodzie złego traktowania, skarżący skarżył się na ból podczas oddawania moczu. Lekarz odnotował ostre zapalenie pęcherza moczowego i zmodyfikował schemat leczenia. W ostatnich dniach tego miesiąca po raz pierwszy skarżył się na ból lewej piszczeli. Lekarz odnotował, że lewa noga jest opuchnięta i skarżący nie może na niej stać. Zdiagnozował zaburzenie krążenia i przepisał leki. Stan zdrowia skarżącego nie poprawił się i 13 maja 2008 roku został umieszczony w starym skrzydle szpitala więziennego. Poinformował lekarzy szpitala, że ból nogi zaczął odczuwać po upadku w celi w pierwszych dniach marca 2008 roku. Jego rozpoznanie ostrej zakrzepicy żył głębokich lewej nogi, limfedemy oraz choroby zwyrodnieniowej dysków było leczone zachowawczo, co doprowadziło do poprawy jego stanu. Skarżący został wypisany ze szpitala 22 maja 2008 roku z zaleceniem kontynuacji leczenia i używania laski. Latem 2008 roku skarżący zaczął używać kul. W lipcu 2008 roku lekarz odnotował znaczny obrzęk lewej nogi, któremu towarzyszyło sine zabarwienie okolicy. Rozpoznanie nawrotu limfedemy doprowadziło do zmiany schematu leczenia. W tym samym czasie skarżący złożył oświadczenie, że nie był poddawany żadnemu złemu traktowaniu. Do połowy października 2008 roku obrzęk nogi ustąpił. W listopadzie 2008 roku skarżący został ponownie umieszczony w starym skrzydle szpitala więziennego. Zdiagnozowano u niego chorobę pozakrzepową i nefroptozę. Leczenie było skuteczne i 21 listopada 2008 roku został wypisany. Lekarz przepisał schemat leczenia i zalecił skarżącemu, aby nie używał kul. Na początku 2009 roku noga skarżącego znowu spuchła. 28 marca 2009 roku został przyjęty do nowego skrzydła szpitala więziennego, gdzie warunki były, według skarżącego, zadowalające. Jego leczenie w szpitalu trwało do 27 kwietnia 2009 roku i doprowadziło do zmniejszenia obrzęku i stanu zapalnego. Zalecono pończochy uciskowe, leki i ograniczenie aktywności fizycznej. Na początku 2010 roku skarżący przeszedł leczenie objawowe choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. We wrześniu 2010 roku jego stan zdrowia został uznany za stabilny, a jego choroby przewlekłe zostały opanowane. W latach 2011–2012 skarżący chorował na alergiczne zapalenie skóry, nieżyt nosogardła, lumbodinię i dystonię wegetatywno-naczyniową, przy czym żaden stan nie był uważany za poważny lub problematyczny. Choroby były leczone farmakologicznie. W sierpniu 2008 roku, podczas spotkania z matką, skarżący skarżył się na to, że został pobity przez strażników. 10 września 2008 roku jego matka zwróciła się o dokładne zbadanie rzekomego złego traktowania. 24 października 2008 roku prokurator rejonu boguchańskiego odwiedził skarżącego, który złożył relację z wydarzeń i poprosił o wszczęcie sprawy karnej. Organy śledcze zebrały wyciągi z dokumentacji medycznej skarżącego oraz pisemne wyjaśnienia od strażnika, który miał rzekomo uczestniczyć w pobiciach. Funkcjonariusze kolonii zaprzeczyli użyciu siły wobec skarżącego, popierając swoje argumenty pisemnymi oświadczeniami skarżącego z 17 lipca 2008 roku oraz pisemnymi oświadczeniami jego współwięźniów. Więźniowie twierdzili, że skarżący od dawna cierpiał na przewlekłe bóle pleców i zespół obrzęku nogi, który nasilał się szczególnie wiosną i jesienią. Zmęczony trudnościami życia więziennego, skarżący miał podobno powiedzieć więźniom, że zamierzał wykorzystać swoje przewlekłe dolegliwości, aby uzyskać transfer do szpitala, gdzie „mógłby odpocząć”. 15 listopada 2008 roku starszy śledczy prokuratury oddalił skargę, nie znajdując dowodów na popełnienie czynu zabronionego. Powyższa decyzja, a także trzy inne podobne decyzje z 27 czerwca, 8 sierpnia i 5 września 2011 roku, zostały uchylone przez przełożonego prokuratora, który skrytykował brak dokładności śledztwa. 12 września 2011 roku poproszono biegłego z Krasnojarskiego Biura Medycyny Sądowej o zbadanie możliwej przyczyny stanu nogi skarżącego, w tym możliwości, że ma ona związek z urazem związanym z rzekomymi pobiciami w marcu i kwietniu 2008 roku. Biegły stwierdził, że stan ten nie mógł wynikać z pobicia. 16 stycznia 2012 roku organy śledcze ponownie odmówiły wszczęcia sprawy karnej. Odmowa została uchylona przez wysokiego rangą prokuratora, który zarządził dalsze kroki śledcze. W nowej rundzie śledztwa śledczy przesłuchał pana V., jedynego więźnia, który nie był wcześniej przesłuchiwany. W przeciwieństwie do wszystkich innych świadków, którzy zaprzeczyli pobiciom, powiedział on, że 5 marca 2008 roku funkcjonariusze więzienni wyprowadzili skarżącego z celi po konflikcie z współwięźniem z „niskiej kasty” do pokoju przeglądowego. Następnie słyszał krzyki strażników i jęki skarżącego. Nie widział jednak żadnych obrażeń u skarżącego, ale widział, jak ten kuleje kilka dni po incydencie. Skarżący uporczywie twierdził, że został pobity przez strażników. 28 września 2012 roku sporządzono nową opinię biegłego lekarza, z pytaniem do biegłego, czy którakolwiek z chorób skarżącego mogła wynikać z pobicia. Po zbadaniu skarżącego i jego dokumentacji medycznej biegły nie znalazł dowodów na złe traktowanie i twierdził, że stan zdrowia skarżącego nie mógł być spowodowany ani związany z pobiciami. Głównym wnioskiem było to, że choroby skarżącego były niczym więcej niż „niezależnymi procesami patologicznymi bez żadnego wpływu urazowego”. 12 października 2012 roku organy śledcze oddaliły skargi skarżącego na złe traktowanie. Od 22 sierpnia 2007 roku do 13 maja 2008 roku oraz od 22 maja do 17 lipca 2008 roku skarżący był przetrzymywany w EPKT. Kilka razy był również przetrzymywany w różnych celach karnych, przy czym ostatnie okresy tego przetrzymywania miały miejsce między 7 a 22 marca 2008 roku oraz między 19 a 24 sierpnia 2009 roku. W trakcie tego ostatniego okresu był przetrzymywany w celi nr 12, która miała 15,2 metra kwadratowe. Cela była wyposażona w dwie dwuosobowe prycze. Skarżący przedstawił bardzo ogólny i zwięzły opis swojego uwięzienia we wszystkich celach karnych, skarżąc się na słabą wentylację i oświetlenie oraz niewystarczające warunki sanitarne. Zgodnie z informacjami Rządu liczba współwięźniów w celi karnej nr 12 nie przekraczała czterech. Skarżącemu zapewniano codzienny godzinny spacer na więziennym podwórku. Cela była wentylowana za pomocą okna. Sama okno, o wymiarach 90 na 60 centymetrów, zapewniało wystarczającą ilość światła dziennego. Cela była również oświetlona lampą 150-watową od 5:00 rano do 21:00 i 40-watowym światłem ochronnym w nocy. Toaleta w celi była oddzielona od głównej części przegrodą o wysokości jednego metra, zapewniającą prywatność. Cela była czysta i zdezynfekowana. Skarżącemu wydano mundur, bieliznę i kapcie. Raz w tygodniu mógł wziąć prysznic. W czerwcu 2008 roku skarżący wniósł pozew o odszkodowanie za szkodę niemajątkową, rzekomo spowodowaną złymi warunkami jego uwięzienia w szpitalu więziennym i nieskuteczną opieką medyczną. Wniósł również o zezwolenie na stawienie się. Przewodniczący sędzia poinformował skarżącego, że nie ma proceduralnego obowiązku transportowania skazanego więźnia do sprawy cywilnej, w której jest stroną. 30 grudnia 2008 roku sąd zarządził opinię biegłego w celu oceny jakości leczenia medycznego udzielonego skarżącemu podczas uwięzienia. W raporcie z 29 czerwca 2009 roku biegli stwierdzili, że skarżący otrzymał leczenie szpitalne w pełnej zgodzie z ogólnie uznanymi standardami medycznymi. Pogorszenie jego stanu zdrowia w listopadzie 2008 roku mogło być spowodowane naturalnym przebiegiem choroby lub nieprzestrzeganiem zaleceń lekarzy. Biegli zauważyli, że skarżący cierpiał na choroby przewlekłe, w tym choroby naczyniowe, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego z węzłami Schmorla oraz nefroptozę prawej nerki w pierwszym stopniu. Otrzymał odpowiednie leczenie medyczne. 23 listopada 2009 roku Sąd Rejonowy Żeleznodorożny oddalił powództwo, uznając, że leczenie otrzymane w szpitalu więziennym było odpowiednie i skuteczne, biorąc pod uwagę znaczną poprawę jego zdrowia. Skarżący nie został doprowadzony na rozprawę, podczas gdy stawili się przedstawiciele szpitala więziennego. Sąd Rejonowy ponownie powołał się na lukę w prawie rosyjskim dotyczącym udziału skazanych w ich sprawach cywilnych. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Krajowy w Krasnojarsku w dniu 17 marca 2010 roku na skutek odwołania. Strony postępowania nie stawiły się. Sąd Krajowy nie odniósł się do ich nieobecności. W 2010 roku skarżący wniósł pozew o odszkodowanie za szkodę niemajątkową przeciwko kolonii karnej, argumentując, że warunki jego uwięzienia w EPKT były straszne i że nie otrzymał odpowiedniej opieki medycznej w kolonii. 1 kwietnia 2010 roku Sąd Miejski w Aczyńsku zarządził badanie biegłych, prosząc o ocenę jakości leczenia udzielonego skarżącemu w okresie od 5 marca do 17 lipca 2008 roku. 29 lipca 2010 roku komisja przedstawiła swój raport. Wniosła, że skarżącemu zapewniono w odpowiednim czasie i w pełnej zgodzie z obowiązującymi wymogami prawnymi niezbędne leczenie, na które każda osoba ma prawo w ogólnym, niespecjalistycznym zakładzie opieki medycznej. Biegli podkreślili również, że nie istniały naukowo dostępne środki do prawidłowego zdiagnozowania zakrzepicy żył głębokich u skarżącego przed ujawnieniem się choroby poprzez ostre objawy, takie jak ból. Pogorszenie stanu zdrowia mogło być naturalnym rozwojem choroby lub mogło wynikać z nieprzestrzegania zaleceń medycznych. Biegli nie odnotowali przypadków opóźnionego leczenia ani dowodów braku udzielenia mu leczenia zachowawczego. W międzyczasie skarżący poprosił Sąd Miejski o zapewnienie jego obecności na rozprawie. Wniosek o zezwolenie na stawienie się został oddalony z powołaniem się na brak przepisu prawnego regulującego transport więźniów do sądów cywilnych. 28 kwietnia 2011 roku Sąd Miejski, po rozpoznaniu sprawy w nieobecności skarżącego, oddalił powództwo. Uznał, że jego stan naczyniowy nie mógł zostać zdiagnozowany wcześniej i że rozwijał się w ukryty sposób przez cały okres uwięzienia. Gdy tylko pojawiły się objawy, skarżący zaczął otrzymywać terminowe i odpowiednie leczenie medyczne. 7 września 2011 roku Sąd Krajowy rozpoznał sprawę w nieobecności stron. Stwierdził, że obecność skarżącego nie była wymagana ze względu na specyficzny charakter jego roszczenia i ograniczoną przydatność ustnych wyjaśnień.


Skarżąca urodziła się w 1975 roku i mieszka w Rudinská. 17 grudnia 2008 r. Skarżąca wniosła powództwo cywilne do Sądu Rejonowego w Żylinie (sygn. akt 8 C 240/2008), domagając się zobowiązania pozwanego (gminy) do zawarcia z nią umowy dotyczącej przeniesienia własności mieszkania, w którym zamieszkiwała. Sąd Rejonowy wyznaczył dwie rozprawy na 8 czerwca i 8 lipca 2009 r.; w tej drugiej dacie rozstrzygnął sprawę co do meritum i uwzględnił powództwo.
Skarżąca wniosła apelację; wyrok został uchylony przez sąd okręgowy 8 kwietnia 2010 r., a sprawa została przekazana 4 czerwca 2010 r. do Sądu Rejonowego. Skarżąca wniosła skargę na podstawie art. 127 Konstytucji do Trybunału Konstytucyjnego, kwestionując długość postępowania w zakresie, w jakim toczyło się ono przed Sądem Rejonowym. 11 października 2012 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt II. ÚS 423/2012) odrzucił jej skargę, uznając, że przed wniesieniem skargi konstytucyjnej Skarżąca nie wyczerpała zwykłych środków odwoławczych, w szczególności nie wniosła skargi do Prezesa Sądu Rejonowego na podstawie ustawy o sądach (ustawa nr 757/2004).
Trybunał Konstytucyjny zauważył, że sąd okręgowy przekazał akta sprawy do Sądu Rejonowego 4 czerwca 2010 r., a Skarżąca wniosła skargę konstytucyjną 27 września 2012 r. Stwierdził, że w tym okresie Sąd Rejonowy przez półtora roku nie prowadził aktywnie sprawy.
Trybunał Konstytucyjny zauważył, że wcześniejsze orzecznictwo Trybunału – takie jak sprawa Ištván i Ištvánová przeciwko Słowacji (nr 30189/07, 12 czerwca 2012 r.), która dotyczyła opóźnienia dłuższego niż sześć lat – dotyczyło nieuzasadnionych opóźnień zaliczanych na karb sądów, które były znacznie dłuższe niż w niniejszej sprawie (półtora roku). Trybunał Konstytucyjny uznał, że ponieważ nieuzasadnione opóźnienia w niniejszej sprawie były krótsze (w porównaniu z opóźnieniami w sprawie Ištván i Ištvánová oraz innych podobnych sprawach), uzasadnione było żądanie – przed zwróceniem się o ochronę do Trybunału Konstytucyjnego – aby Skarżąca wniosła skargę do Prezesa Sądu Rejonowego w celu przyspieszenia jej postępowania. Po decyzji Trybunału Konstytucyjnego Sąd Rejonowy wyznaczył rozprawę na 9 września 2015 r. W momencie przekazania skargi postępowanie było wciąż w toku.


Skarżący byli ścigani w Rosji za przestępstwa. Zostali zatrzymani i osadzeni w areszcie w trakcie śledztwa oraz w oczekiwaniu na proces. Ich aresztowanie było zarządzane i przedłużane przez sądy. Postanowienia o areszcie opierały się zasadniczo na ciężkości zarzutów, a głównymi powodami były ryzyko ucieczki skarżących oraz utrudniania przebiegu postępowania. Zarządzenia aresztowania i ich przedłużania posługiwały się schematycznymi sformułowaniami, bez odnoszenia się do konkretnych faktów lub rozważania alternatywnych środków zapobiegawczych. Pierwszy skarżący urodził się 20 sierpnia 1983 r. i mieszkał przed aresztowaniem w Jekaterynburgu, w obwodzie swierdłowskim. Skarżący został zatrzymany 30 marca 2005 r. w związku z podejrzeniem oszustwa i osadzony w areszcie. Pozostawał w areszcie w toku śledztwa i procesu. Jego tymczasowe aresztowanie zostało przedłużone 19 kwietnia i 14 lipca 2006 r. Jego zażalenia na te postanowienia o areszcie zostały rozpatrzone odpowiednio 23 lipca i 3 listopada 2006 r. Skarżący i jego adwokat nie stawili się na rozprawie 19 kwietnia 2006 r. 23 października 2006 r. Sąd Rejonowy Leninski w Jekaterynburgu uznał skarżącego za winnego oszustwa i skazał go na trzy lata pozbawienia wolności. Drugi skarżący urodził się 2 listopada 1972 r. i mieszkał przed aresztowaniem w Workucie, w Republice Komi. Skarżący został zatrzymany 14 stycznia 2008 r. Pozostawał w areszcie w toku śledztwa i procesu. Tymczasowe aresztowanie skarżącego zostało przedłużone 5 czerwca i 2 września 2009 r. Jego zażalenia na te postanowienia o areszcie zostały zbadane 24 lipca i 30 października 2009 r. Skarżący i jego adwokat nie byli obecni na rozprawach 24 lipca, 2 września i 30 października 2009 r. 6 listopada 2009 r. Sąd Miejski w Workucie w Republice Komi uznał go za winnego handlu narkotykami i skazał na czternaście lat i dziewięć miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę. Biorąc pod uwagę podobieństwo głównych zagadnień wynikających z Konwencji w powyższych sprawach, Sąd postanawia połączyć skargi i rozpoznać je w jednym wyroku.


Skarżący urodził się w 1977 roku i aż do aresztowania mieszkał w mieście Krasnyj Sułin w obwodzie rostowskim. Zmarł w więziennym szpitalu gruźliczym w Rostowie nad Donem. 27 marca 2007 r. skarżący został aresztowany na podstawie podejrzenia udziału w handlu narkotykami. Zastosowano wobec niego tymczasowe aresztowanie. Dwa dni później Sąd Miejski w Krasnym Sułinie w obwodzie rostowskim zatwierdził aresztowanie skarżącego, zauważając powagę zarzutów przeciwko niemu oraz możliwość jego ucieczki i popełniania nowych przestępstw w świetle faktu, że w momencie aresztowania nie mieszkał pod swoim zarejestrowanym adresem w Krasnym Sułinie. Sąd zauważył również, że fakt, że skarżący chorował na gruźlicę, nie negował wskazanych ryzyk. Sprawa skarżącego została połączona ze sprawą pani P., jego domniemanej wspólniczki. Dwaj oskarżeni mieli stanąć przed sądem razem przed Sądem Miejskim. Sąd Miejski kilkakrotnie przedłużał aresztowanie obu oskarżonych, za każdym razem używając podobnego sformułowania, powołując się na powagę zarzutów i brak jakiejkolwiek zmiany w okolicznościach i ryzykach, które pierwotnie uzasadniały ich aresztowanie. 6 września 2007 r. władze medyczne poinformowały Sąd Miejski, że stan zdrowia skarżącego nie pozwala mu na uczestnictwo w rozprawach sądowych. Tego samego dnia postępowanie zostało zawieszone do czasu jego wyzdrowienia. 29 października 2007 r., po otrzymaniu zawiadomienia o spodziewanym wypisaniu skarżącego ze szpitala więziennego, Sąd Miejski wznowił postępowanie i wyznaczył rozprawę na 26 listopada 2007 r. Dwa dni później dyrektor szpitala więziennego poinformował Sąd Miejski, że stan zdrowia skarżącego uzasadnia dalsze leczenie w szpitalu. Data jego wypisu była niejasna. 26 listopada 2007 r. Sąd Miejski ponownie zawiesił postępowanie do czasu wyzdrowienia skarżącego i łącznie przedłużył jego aresztowanie oraz aresztowanie pani P. o trzy miesiące, do 29 lutego 2008 r., stosując to samo uzasadnienie co poprzednio. Postanowienie o aresztowaniu nie zawierało szczegółowej oceny indywidualnych okoliczności oskarżonych. W styczniu 2008 r. szpital więzienny poinformował Sąd Miejski, że skarżący jest leczony i niemożliwe jest przewidzenie daty jego wypisu. Wydaje się, że w pewnym momencie postępowanie przeciwko pani P. zostało rozłączone z postępowaniem przeciwko skarżącemu. Sąd Miejski nadal regularnie przedłużał aresztowanie skarżącego, powołując się na powagę zarzutów oraz ryzyko ucieczki lub popełnienia przez niego nowych przestępstw. W kwietniu i maju 2008 r. Sąd Miejski i szpital więzienny wymieniły korespondencję dotyczącą stanu zdrowia skarżącego. Władze medyczne stwierdziły, że pacjent nie może stawić się na rozprawie ze względu na ryzyko rozprzestrzeniania przez niego gruźlicy. Pod koniec sierpnia 2008 r. Sąd Miejski zwrócił się do władz medycznych z prośbą o wyrażenie zgody na przeprowadzenie rozprawy na terenie szpitala. Dyrektor szpitala więziennego wyraził zgodę i 12 września 2008 r. postępowanie zostało wznowione. 25 września 2008 r. Sąd Miejski uznał skarżącego za winnego dwóch czynów produkcji i usiłowania sprzedaży opium i skazał go na sześć lat pozbawienia wolności. 27 stycznia 2009 r. Sąd Obwodowy w Rostowie uchylił wyrok w postępowaniu odwoławczym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując, aby skarżący pozostał w areszcie. W trakcie nowej rundy postępowania Sąd Miejski wielokrotnie autoryzował kontynuację aresztowania skarżącego. Za każdym razem powaga zarzutów i ryzyko popełnienia przez niego nowych przestępstw oraz ucieczki służyły jako powód przedłużenia. Postanowienia o przedłużeniu były sformułowane w ten sam standardowy sposób. Skarżący nie uczestniczył w rozprawach, ponieważ jego gruźlica pozostawała zaraźliwa. Postanowienia zostały utrzymane w mocy w postępowaniu odwoławczym. 14 maja 2009 r. Sąd Miejski zdecydował o zawieszeniu postępowania do czasu wyzdrowienia skarżącego. Skarżący odwołał się. Postępowanie zostało wznowione mniej niż miesiąc później na wniosek skarżącego. Rozprawy miały odbywać się na terenie szpitala. 23 czerwca 2009 r. Sąd Miejski uznał skarżącego za winnego handlu narkotykami i skazał go na cztery lata pozbawienia wolności. 14 lipca 2009 r. Sąd Obwodowy utrzymał w mocy najnowsze postanowienie o aresztowaniu, stwierdzając następująco:
„Materiały [akta sprawy] ... wykazują, że środek zapobiegawczy został zastosowany [wobec skarżącego] zgodnie z wymogami ustawy. Okoliczności sprawy zostały [również] wzięte pod uwagę [przez sąd], a także informacje o [osobowości skarżącego]. [Sąd Miejski] doszedł do słusznego wniosku, że okoliczności, które [wskazywały na konieczność] aresztowania skarżącego, nie uległy zmianie. Jego wniosek, że żaden inny środek zapobiegawczy nie może być zastosowany [wobec skarżącego], nie mógł budzić wątpliwości.”
25 sierpnia 2009 r. Sąd Obwodowy w Rostowie utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego. W 2006 r., przed aresztowaniem, u skarżącego zdiagnozowano zaawansowaną gruźlicę, zapalenie opłucnej oraz zapalenie błon tkankowych wyściełających płuca i wewnętrzną ścianę klatki piersiowej. Był leczony w Rostowskim Obwodowym Państwowym Szpitalu Gruźliczym. Po aresztowaniu 27 marca 2007 r. skarżący został przyjęty do aresztu śledczego nr IZ-61/3 w Nowoczerkasku. Podczas procedury przyjęcia skarżący poinformował władze więzienne, że choruje na gruźlicę. Badanie rentgenowskie klatki piersiowej przeprowadzone 9 kwietnia 2007 r. ujawniło, że oba jego płuca są uszkodzone przez czynną, zaawansowaną postać gruźlicy oraz że prawe płuco jest częściowo zapadłe z powodu obecności powietrza w klatce piersiowej. Stan ten był dodatkowo skomplikowany przez zapalenie opłucnej. Zalecono kurację lekami, dietę oraz drenaż płynu z jamy opłucnej. Strony nie zgodziły się co do tego, czy skarżący otrzymał zalecone leczenie. Chociaż raport władz aresztu z kwietnia 2010 r. stwierdzał, że otrzymał pełne leczenie, w dokumentacji medycznej skarżącego nie było żadnych informacji potwierdzających, że poddał się kuracji lekowej. 8 sierpnia 2007 r. stan zdrowia skarżącego pogorszył się i został przewieziony karetką pogotowia do więziennego szpitala gruźliczego w Rostowie nad Donem. Skarżący był regularnie badany przez lekarzy, poddawał się różnym testom medycznym i otrzymywał leczenie gruźlicy. Jego prawe płuco zostało drenowane po założeniu drenu klatki piersiowej. 9 stycznia 2008 r. przeprowadzono test na wrażliwość na leki. Ujawnił on, że gruźlica skarżącego była oporna na pięć leków, w tym na te, które były mu podawane w szpitalu. Kilka dni później jego leczenie farmakologiczne zostało zmodyfikowane, a choroba została opanowana. 3 czerwca 2008 r. ordynator oddziału chirurgicznego szpitala zalecił operację płuc. Zgodnie z raportem medycznym z 28 kwietnia 2010 r. złożonym przez Rząd, trzy dni później stan zdrowia skarżącego pogorszył się i nie było już możliwe przeprowadzenie zaleconej operacji. Dokumentacja medyczna skarżącego nie zawiera żadnych zapisów dotyczących pogorszenia się jego stanu zdrowia w trakcie tego trziodniowego okresu. Regularne badania rentgenowskie klatki piersiowej przeprowadzone w późniejszym okresie ujawniły rozwój powikłań i nie wykazały poprawy w przebiegu choroby. Skarżącemu zalecono niechirurgiczny sposób leczenia. Dokumentacja medyczna skarżącego wskazuje, że na początku stycznia 2009 r. kilkakrotnie odmawiał poddania się cyklowi terapii lekowej. 30 stycznia 2009 r. konsultował się w tej sprawie z psychologiem i psychiatrą. 5 czerwca 2009 r. specjalista od gruźlicy stwierdził, że infekcja skarżącego rozprzestrzenia się i że jego ogólny stan pogorszył się do tego stopnia, że interwencja chirurgiczna nie była już możliwa. Skarżący rozpoczął nową, wielolekową terapię pod ścisłym nadzorem lekarzy. 3 grudnia 2009 r. i 12 lutego 2010 r. lekarze potwierdzili, że skarżący nie może poddać się zaleconej operacji płuc ze względu na ciągłe pogarszanie się jego stanu zdrowia. 29 października 2010 r. zespół medyczny orzekł, że stan skarżącego uzasadnia jego przedterminowe zwolnienie z aresztu. 10 listopada 2010 r. Sąd Miejski zarządził zwolnienie skarżącego ze względów zdrowotnych. Cztery dni później zmarł w areszcie na gruźlicę.


Wnioskodawcy, pan Vladimir Karapetyan (pierwszy wnioskodawca), pani Martha Ayvazyan (druga wnioskodawczyni), pan Araqel Semirjyan (trzeci wnioskodawca) oraz pani Karine Afrikyan (czwarta wnioskodawczyni), są obywatelami Armenii urodzonymi odpowiednio w 1969, 1967, 1973 i 1954 roku i mieszkającymi w Erywaniu. W chwili istotnej dla sprawy wnioskodawcy zajmowali różne stanowiska w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a mianowicie odpowiednio: dyrektora Departamentu Prasy i Informacji, szefa Wydziału NATO w Departamencie Kontroli Zbrojeń i Bezpieczeństwa Międzynarodowego, radcy w Departamencie Europejskim oraz szefa Wydziału USA i Kanady w Departamencie Amerykańskim. 19 lutego 2008 r. w Armenii odbyły się wybory prezydenckie. Głównymi rywalami byli ówczesny premier Serż Sarkisjan oraz kandydat opozycji Lewon Ter-Petrosjan. Bezpośrednio po wyborach Lewon Ter-Petrosjan ogłosił, że wybory zostały sfałszowane. Od 20 lutego 2008 r. tysiące zwolenników Lewona Ter-Petrosjana organizowały ogólnokrajowe protesty, takie jak demonstracje i okupacje. 23 lutego 2008 r. kilku ambasadorów Armenii w krajach zagranicznych wydało następujące oświadczenie:
„My, niżej podpisani, pozostając wierni naszemu powołaniu ormiańskich dyplomatów i kierując się poczuciem odpowiedzialności wobec Republiki Armenii i narodu ormiańskiego, z niepokojem obserwując sytuację, która zaszła w Armenii, z głębokim szacunkiem dla prawa obywateli Armenii do wolnych wyborów, z przekonaniem, że tylko prezydent wybrany w wyniku wolnych i uczciwych wyborów może najlepiej sprostać wyzwaniom stojącym przed naszym krajem na arenie międzynarodowej i znacząco podnieść międzynarodowy wizerunek Armenii, wyrażamy nasze poparcie dla naszych rodaków, którzy powstali, by walczyć o wolność, ochronę prawa do uczciwych wyborów i ustanowienie prawdziwej demokracji w Armenii.
Uznając zachowanie stabilizacji w kraju za ważne, a porozumienie społeczne za niezbędne, zwracamy się do naszych rodaków, a w szczególności do przedstawicieli wszystkich struktur w kraju odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego i pokoju, aby unikali pokusy rozwiązywania problemów przy użyciu siły.
Zwracamy się do wszystkich stacji telewizyjnych w Armenii, a w szczególności do Ormiańskiej Telewizji Publicznej, o zapewnienie bezstronnego i wyczerpującego przekazu oraz udostępnienie czasu antenowego na żywo przedstawicielom wszystkich sił, które zajmują konstruktywne stanowisko w pokonaniu obecnego kryzysu politycznego.
Zwracamy się do wszystkich naszych kolegów pracujących zarówno w Armenii, jak i za granicą, aby przyłączyli się do naszego oświadczenia.”
O tym oświadczeniu poinformowały media tego samego dnia. Zgodnie z twierdzeniem pierwszego wnioskodawcy, otrzymał on również to oświadczenie za pośrednictwem poczty elektronicznej. Zgodnie z informacją Rządu, ambasadorzy, którzy wydali to oświadczenie, zostali zwolnieni ze stanowisk następnego dnia, a ich zwolnienie było szeroko relacjonowane w mediach. 24 lutego 2008 r. wnioskodawcy wydali następujące oświadczenie:
„Przyłączając się do oświadczenia wydanego przez naszych kolegów z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, wyrażamy nasz niepokój sytuacją, która powstała w Armenii, obarczoną niepożądanymi wyzwaniami wewnętrznymi i zewnętrznymi, oraz oburzenie fałszerstwem procesu wyborczego, które przykrywa wolę naszego kraju i społeczeństwa przeprowadzenia cywilizowanych, uczciwych i wolnych wyborów prezydenckich.
Jako obywatele Armenii domagamy się podjęcia pilnych kroków w celu urzeczywistnienia zaleceń zawartych w raportach międzynarodowej misji obserwacyjnej, a także innych wybitnych organizacji międzynarodowych.
Tylko postępując zgodnie z literą i duchem prawa, możemy stworzyć demokrację i tolerancję w Armenii oraz zyskać dla kraju dobrą reputację za granicą.”
Pod oświadczeniem pojawiły się imiona i nazwiska wnioskodawców wraz z oznaczeniem ich stanowiska. Wydaje się, że o tym oświadczeniu poinformowało kilka mediów, w tym Radio Swoboda, tego samego dnia. 25 lutego 2008 r. Minister Spraw Zagranicznych Armenii wydał dekrety odwołujące ze stanowisk pierwszego, drugiego i trzeciego wnioskodawcę. Czwarta wnioskodawczyni została odwołana ze stanowiska podobnym dekretem w dniu 3 marca 2008 r. Jako podstawę zwolnień dekrety powoływały się na art. 40 ust. 1 pkt (j) oraz art. 44 ust. 1 pkt (c) ustawy o służbie dyplomatycznej (ՀՀ օրենքը «Դիվանագիտական ծառայության մասին»), zawierającej opis stwierdzający, między innymi, że dyplomata nie ma prawa wykorzystywać swojego urzędowego stanowiska i środków pracy na rzecz partii i organizacji pozarządowych lub w celu prowadzenia innej działalności politycznej lub religijnej (patrz akapity 22-24 poniżej). W nieokreślonym dniu marca 2008 r. wnioskodawcy wszczęli postępowanie administracyjne, zaskarżając swoje zwolnienie i domagając się przywrócenia do pracy. W szczególności twierdzili, że dekrety o ich zwolnieniu nie zawierały uzasadnienia dotyczącego konkretnego przypadku, w którym wykorzystali swoje urzędowe stanowisko i środki pracy na rzecz partii lub organizacji pozarządowych lub do angażowania się w działalność polityczną lub religijną, co jest zabronione przez przepisy ustawy o służbie dyplomatycznej. Twierdzili również, że zwolnienie z powodu przekonań i opinii jest zabronione przez prawo. 10 kwietnia 2008 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, jako pozwany, złożyło odpowiedź do Sądu Administracyjnego (ՀՀ վարչական դատարան), twierdząc, że wnioskodawcy, wydając swoje oświadczenie z 24 lutego 2008 r., które zostało następnie podane przez media i ogłoszone podczas demonstracji, angażowali się w działalność polityczną. Ponadto wnioskodawcy wykorzystali swoje urzędowe stanowisko, ponieważ podali w oświadczeniu swoje urzędowe tytuły. 29 maja 2008 r. Sąd Administracyjny oddalił powództwo wnioskodawców, uznając, że ich zwolnienie z pracy było legalne, ponieważ wnioskodawcy, wydając zaskarżone oświadczenie, w istocie angażowali się w działalność polityczną. W tym zakresie Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone oświadczenie dotyczyło procesów politycznych, ponieważ zawierało ocenę polityczną wydarzeń wyborczych i powyborczych. Ponadto oświadczenie to, a także oświadczenie ambasadorów, zostało odczytane na głos podczas demonstracji zorganizowanej przez siłę polityczną i otrzymało ocenę polityczną. Sąd Administracyjny uznał również, że wnioskodawcy, podając tytuły swoich stanowisk, wykorzystali swoje urzędowe stanowisko. Prawo wnioskodawców do wolności wyrażania opinii, chronione przez art. 27 Konstytucji (ՀՀ Սահմանադրություն), nie zostało naruszone, ponieważ wnioskodawcy, wykonując to prawo, wykorzystali swój status urzędowy i środki pracy. W związku z tym ograniczenie tego prawa było zgodne z art. 43 Konstytucji. Ponadto wnioskodawcy nie zostali zwolnieni z powodu ich opinii politycznej, ale dlatego, że w rozpowszechnianiu tej opinii wykorzystali swój status urzędowy, co było zabronione przez prawo. W nieokreślonym dniu wnioskodawcy wnieśli apelację w sprawie prawa od wyroku Sądu Administracyjnego, powołując się, między innymi, na naruszenie ich prawa do wolności wyrażania opinii, chronionego przez art. 10 Konwencji. Ponadto twierdzili, że byli dyskryminowani z powodu przekonań politycznych, wbrew art. 14, ponieważ ci dyplomaci lub urzędnicy państwowi, którzy publicznie wyrazili poparcie dla kandydata prorządowego, nigdy nie spotykali się z żadnymi sankcjami: prawdziwym powodem ich zwolnienia była ich krytyczna opinia na temat działań rządu w dziedzinie praw człowieka i demokratyzacji. Twierdzili również, że ich zwolnienie opierało się na błędnej interpretacji art. 40 ust. 1 pkt (j) oraz art. 44 ust. 1 pkt (c) ustawy o służbie dyplomatycznej, ponieważ nie wykorzystali swojego urzędowego stanowiska ani środków pracy przy wydawaniu zaskarżonego oświadczenia. Ponadto oświadczenie nie zostało złożone na rzecz żadnej partii politycznej i nie mogło zostać zakwalifikowane jako działalność polityczna jako taka. 23 września 2008 r. Sąd Kasacyjny (ՀՀ վճռաբեկ դատարան) zadecydował o uznaniu apelacji wnioskodawców w sprawie prawa za niedopuszczalną ze względu na brak podstaw.


Skarżący, urodzony w 1952 r., jest rolnikiem i szefem firmy rolniczej A. Mieszka w Borznie. Zimą 2001 r. S.Sh., nowo mianowany szef prywatnej firmy rolniczej D., zwrócił się do organów ścigania z wnioskiem o zbadanie podejrzenia nieuprawnionego przywłaszczenia mienia D. W szczególności S.Sh. oświadczył, że jesienią 2000 r. K., inna firma rolnicza, umorzyła dług w wysokości 15 517 hrywien ukraińskich (UAH) należny jego firmie, mimo że ta ostatnia nie otrzymała żadnej zapłaty. 17 i 21 marca 2001 r. skarżący, przesłuchiwany w związku z dochodzeniem w sprawie, poinformował policję, że jesienią 2000 r. otrzymał od K. dwadzieścia płyt betonowych w rozliczeniu długu wobec D., w której był udziałowcem. Skarżący powiedział, że użył płyt do budowy rowu dla A., wobec której D. również była dłużna. Były dyrektor D. był świadomy tego faktu. Transakcja nie została sfinalizowana w dokumentacji księgowej, ponieważ między stronami istniały spory co do ceny płyt i różnych kwestii proceduralnych. 3 maja 2001 r. prokurator rejonu borzniańskiego („prokurator rejonowy”) wszczął postępowanie karne przeciwko skarżącemu z podejrzeniem oszukańczego przywłaszczenia płyt, które otrzymał w imieniu D. 6 czerwca 2001 r. śledczy policji wezwał skarżącego na przesłuchanie w charakterze świadka w związku ze sprawą, ale odrzucił jego prośbę o asystę prawnika podczas przesłuchania. Zdaniem skarżącego jego prawnik towarzyszył mu w biurze śledczego, ale nie został dopuszczony do obecności podczas przesłuchania. W trakcie przesłuchania skarżący ponownie przyznał się do otrzymania płyt i wykorzystania ich w swoim gospodarstwie. Wyjaśnił również, że transakcja nie została sfinalizowana w księgach rachunkowych, ponieważ strony miały wobec siebie długi i nadal negocjowały sposób ich umorzenia. W każdym razie dyrektorzy K. i D. byli doskonale świadomi, że skarżący użył płyt na własnym gospodarstwie i nigdy nie wnieśli sprzeciwu do tego użycia. Jak widać z kopii protokołu przesłuchania złożonej do Trybunału, został on prawdopodobnie dołączony jako strony 82 i 83 do akt sprawy krajowej. 5 lipca 2001 r. skarżący został oficjalnie oskarżony o oszukańcze przywłaszczenie dwudziestu płyt betonowych przeniesionych przez firmę K. do firmy D. w spłacie długu. W tym samym dniu skarżący został przesłuchany jako oskarżony w obecności swojego prawnika, ale odmówił zeznań i powołał się na prawo do milczenia. 11 lipca 2001 r. skarżący został poinformowany o zakończeniu śledztwa, a sprawa została skierowana do rozprawy przed Sądem Rejonowym w Borznie („Sąd Rejonowy”). W nieokreślonym dniu skarżący przedstawił organom umowę z dnia 14 kwietnia 2001 r. podpisaną przez dyrektorów K., D. i siebie samego. Zgodnie z tym dokumentem trzy strony uzgodniły, że wartość dwudziestu płyt otrzymanych przez skarżącego wynosiła 2000 UAH i że przeniesienie płyt na skarżącego pokryło odpowiednią część długu K. wobec D. oraz długu D. wobec gospodarstwa skarżącego. Do września 2001 r. powyższa umowa została odzwierciedlona w dokumentach wszystkich trzech stron dotyczących księgowości, podatków i innych spraw. W trakcie procesu Sąd Rejonowy przesłuchał skarżącego i liczne inne osoby, w tym dyrektorów i księgowych D. i K., oraz zbadał różne dokumenty. Jak widać w protokołach rozpraw sądowych złożonych przez Rząd, wśród dokumentów zbadanych w trakcie procesu znajdowało się „pismo od firmy rolniczej”, dołączone jako strona 65 do akt sprawy krajowej. Podczas procesu skarżący, reprezentowany przez prawnika własnego wyboru, powtórzył, że nie miał zamiaru oszukańczego w przejęciu płyt i że trzy strony zdecydowały o wszystkich szczegółach transakcji w kwietniu 2001 r. (to znaczy przed wszczęciem postępowania karnego przeciwko niemu). Transakcja została również odpowiednio ujęta we wszystkich dokumentach do września 2001 r. (to znaczy przed rozpoczęciem procesu). Opóźnienie w sfinalizowaniu dokumentów wynikało z różnych obiektywnych okoliczności, w tym początkowych sporów między stronami co do zakresu transakcji i uczciwej ceny płyt, zmiany dyrektora D. w listopadzie 2000 r. oraz długiej przerwy w funkcjonowaniu biura księgowego D. 13 sierpnia 2003 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego zarzucanym czynom. Uznał, że chociaż sprawa została ostatecznie rozstrzygnięta, istniały wystarczające dowody, że pierwotny zamiar skarżącego był oszukańczy. Uzasadniając to ustalenie, sąd zauważył w szczególności następujące:
„W odniesieniu do argumentów oskarżonego Lobody G.I., że ... umowa trójstronna została zawarta ... przed wszczęciem sprawy karnej i że kierownicy trzech podmiotów uzgodnili cenę i procedurę przeniesienia płyt betonowych, sąd nie może ich przyjąć, ponieważ są one sprzeczne z materiałami akt sprawy i dowodami zbadanymi w sądzie. Z materiałów akt sprawy wynika, że powyższa umowa została złożona przez Lobodę G.I. na końcu śledztwa. Z zeznań świadków ... wynika, że [dług K. wobec D.], wynoszący 15 517 UAH, został przywrócony po umorzeniu ... Zgodnie z ... zarządzeniem nr 6 z sierpnia 2001 r. przeniesione płyty zostały wycenione na 2000 UAH, a [dług K.] wobec D. na dzień 1 września 2001 r. pozostał na poziomie 13 517 UAH.
Wyżej wymienione dowody pokazują, że porozumienie między kierownikami [K.], [D.] i [A.] w sprawie ceny i procedury przeniesienia zostało osiągnięte po wszczęciu sprawy karnej, w trakcie śledztwa. Ustalenia te odpowiadają oświadczeniom szefa firmy rolniczej Lobody G.I. zawartym na stronach 65 i 67 tomu 1 akt, datowanych na czerwiec 2001 r.”. Następnie Sąd Rejonowy udzielił skarżącemu amnestii i zwolnił go od jakiejkolwiek kary. W tym samym dniu sąd wydał odrębne postanowienie (окрема постанова), w którym zwrócił uwagę prokuratora rejonowego na różne uchybienia proceduralne w przygotowaniu sprawy do rozprawy. Zauważył w szczególności następujące:
„3 maja 2001 r. [prokurator rejonowy] wszczął postępowanie karne przeciwko [skarżącemu]. 6 czerwca 2001 r. [śledczy policji] ... przesłuchał [skarżącego] jako świadka, mimo ... wystarczających dowodów ... aby był przesłuchany jako oskarżony, zgodnie ze wszystkimi wymogami Kodeksu Postępowania Karnego Ukrainy ...
W odniesieniu do wspomnianych naruszeń, zeznania [skarżącego] złożone ... podczas jego przesłuchania jako świadka 6 czerwca 2001 r. nie zostały wzięte pod uwagę przez sąd jako dowód w niniejszej sprawie ....” Z materiałów akt sprawy wynika, że w nieokreślonym dniu skarżący złożył apelację od wyroku skazującego, która została przyjęta do rozpoznania. Żadna kopia tej apelacji nie została dostarczona Trybunałowi. 27 sierpnia 2003 r. prawnik I. złożył również odrębną apelację w interesie skarżącego. W tej apelacji kwestionował, przede wszystkim, merytoryczne ustalenia sądu pierwszej instancji i twierdził, że działania skarżącego nie miały charakteru kryminalnego. 23 października 2003 r. Czernihowski Sąd Obwodowy („Sąd Apelacyjny”) utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego. Powołując się na zeznania różnych świadków i dowody dokumentowe w aktach, stwierdził, że skarżący nie podjął żadnych rozsądnych i znaczących starań, aby uregulować kwestię przywłaszczenia płyt do momentu wszczęcia postępowania karnego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której skarżył się, w szczególności, że naruszono jego prawo do obrony z powodu przesłuchania go bez prawnika 6 czerwca 2001 r. Argumentował, że z frazy „Ustalenia te odpowiadają oświadczeniom szefa firmy rolniczej Lobody G.I. zawartym na stronach 65 i 67 tomu 1 akt, datowanych na czerwiec 2001 r.” w wyroku Sądu Rejonowego z 13 sierpnia 2003 r. wynika jasno, że zeznania, których złożył 6 czerwca 2001 r., zostały w rzeczywistości wykorzystane do skazania go, mimo formalnej decyzji Sądu Rejonowego o wyłączeniu protokołu tego przesłuchania z akt sprawy. 28 października 2004 r. Sąd Najwyższy Ukrainy rozpoznał wnioski skarżącego w nieobecności zarówno skarżącego, jak i jego prawnika. Prokurator był jednak obecny i doradził Składowi odrzucenie argumentów skarżącego. W tym samym dniu Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną skarżącego, uznając, że sądy niższe prawidłowo oceniły fakty i zastosowały prawo. Bez bezpośredniego odnoszenia się do skargi skarżącego dotyczącej naruszenia prawa do obrony, Sąd wypowiedział następującą ogólną uwagę dotyczącą proceduralnej sprawiedliwości postępowania:
„... nie można zidentyfikować żadnych naruszeń przepisów prawa karnego procesowego w trakcie śledztwa, jak również podczas postępowania sądowego”. Kopia postanowienia Sądu Najwyższego z 28 października 2004 r. została wysłana do skarżącego pocztą 29 sierpnia 2005 r. i, według niego, została odebrana 29 września 2005 r. W różnych momentach skarżący podejmował nieudane próby wszczęcia postępowania karnego przeciwko śledczemu, który go przesłuchiwał 6 czerwca 2001 r., oraz rozpoczęcia postępowań administracyjnych i cywilnych w celu zakwestionowania różnych domniemanych zaniedbań proceduralnych ze strony sędziego Sądu Rejonowego w jego sprawie.


Skarżący urodził się w 1950 roku i mieszkał w Budapeszcie. Będąc sędzią od 1 stycznia 1978 r. i członkiem Sądu Najwyższego od 1 marca 1994 r., 15 listopada 2009 r. został powołany na sześcioletnią kadencję na stanowisko Wiceprezesa przez Prezydenta Republiki, po zgłoszeniu kandydatury na to stanowisko przez Prezesa Sądu Najwyższego. Kadencja Prezesa Sądu Najwyższego została przedwcześnie zakończona z dniem wejścia w życie Ustawy Zasadniczej 1 stycznia 2012 r., w reakcji na jego krytykę i publicznie wyrażane poglądy dotyczące proponowanych reform sądownictwa (zob. Baka przeciwko Węgrom [Wielka Izba], nr 20261/12, § 151, 23 czerwca 2016 r.). W związku z tymi wydarzeniami, 23 listopada 2011 r. do Parlamentu złożono wniosek o zakończenie kadencji skarżącego na stanowisku Wiceprezesa, który został przyjęty 28 listopada 2011 r. w formie § 185 ustawy nr CLXI z 2011 r. o organizacji i zarządzie sądów („AOAC”) (zob. Baka, powołany wyżej, § 30). W konsekwencji, z dniem 1 stycznia 2012 r., skarżący został odwołany ze stanowiska Wiceprezesa, trzy lata i dziesięć miesięcy przed planowanym upływem jego kadencji. Pozostał na stanowisku prezesa jednego z wydziałów prawa cywilnego Kúrii (historyczna nazwa, pod którą Sąd Najwyższy został przemianowany w 2012 r.). 7 lutego 2012 r. skarżący wniósł skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego, zaskarżając zakończenie sprawowania swojej funkcji. W wyroku nr 3076/2013. (III. 27.) AB, podjętym większością ośmiu głosów przeciw siedmiu, Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną. Uznał, że przedwczesne zakończenie kadencji skarżącego na stanowisku Wiceprezesa nie naruszyło Ustawy Zasadniczej, ponieważ zostało wystarczająco uzasadnione kompleksową reorganizacją systemu sądownictwa oraz ważnymi zmianami w zakresie zadań i kompetencji Prezesa Kúrii. Stwierdził, że zadania i kompetencje Kúrii zostały poszerzone, w szczególności w zakresie nadzoru nad legalnością przepisów wydawanych przez rady gmin (dla odpowiednich fragmentów wyroku Trybunału Konstytucyjnego zob. Baka, powołany wyżej, § 55). Siedmiu sędziów zgłosiło zdanie odrębne i uznało, że zmiany dotyczące systemu sądownictwa, nowej Kúrii oraz osoby jej prezesa nie wpłynęły istotnie na status Wiceprezesa. Pozycja Wiceprezesa w ramach organizacji sądu najwyższej instancji nie uległa zmianie. Na mocy ustawy LXVI z 1997 r. o organizacji i zarządzie sądów, Wiceprezes był już uprawniony do zastępowania Prezesa Sądu Najwyższego jedynie w zakresie zadań zarządczych w Sądzie Najwyższym, ale nie w zakresie jego funkcji jako Prezesa Krajowej Rady Sprawiedliwości (zob. Baka, powołany wyżej, § 56). Sędziowie, którzy zgłosili zdanie odrębne, stwierdzili, że przedwczesne zakończenie kadencji skarżącego nie zostało wystarczająco uzasadnione reorganizacją systemu sądownictwa; oraz że osłabiło ono gwarancje w zakresie podziału władz, było sprzeczne z zakazem działania prawa wstecz oraz naruszyło zasadę praworządności i prawo do środka prawnego. 6 lipca 2012 r., w następstwie obniżenia przymusowego wieku emerytalnego sędziów na mocy § 90 (ha) ustawy nr CLXII z 2011 r. o statusie prawnym i wynagrodzeniu sędziów („ALSRJ”) (zob. Baka, powołany wyżej, § 52), Prezydent Republiki zwolnił skarżącego z pełnienia funkcji sędziego z dniem 31 grudnia 2012 r. W wyroku nr 33/2012. (VII. 17) AB z 16 lipca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne i w konsekwencji uchylił przepisy dotyczące przymusowego wieku emerytalnego sędziów (zob. Baka, powołany wyżej, § 53). Na podstawie tego wyroku Sąd Pracy w Budapeszcie orzekł w wyroku pierwszej instancji z 21 marca 2013 r., że zakończenie służby sądowej skarżącego było niezgodne z prawem i przywrócił go do służby – nie nakazując jednak przywrócenia go na poprzednie stanowisko prezesa jednego z wydziałów prawa cywilnego Kúrii. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 lipca 2012 r. Parlament przyjął zmodyfikowane rozwiązania regulujące obniżenie przymusowego wieku emerytalnego sędziów i przewidział różne opcje dla osób, na które wpłynęła już niekonstytucyjna legislacja (zob. ustawę nr XX z 2013 r. wymienioną w sprawie Baka, powołanej wyżej, § 54). Skarżący zdecydował się nie wracać do służby i otrzymał jednorazowe odszkodowanie za zakończenie pełnienia funkcji sędziego.


Skarżący są obywatelami rosyjskimi. Byli właścicielami mieszkań w Moskwie. Władze państwowe odebrały mieszkania, a tytuł prawny skarżących do przedmiotowych nieruchomości został unieważniony. Do tej pory niektórzy ze skarżących zostali eksmitowani z nieruchomości. W innych przypadkach postępowania eksmisyjne są wciąż w toku lub zostały umorzone. Skarżącą w tej sprawie jest Marija Nikołajewna Pczelincewa, urodzona 15 czerwca 1979 r., zamieszkała w Moskwie. Przed prywatyzacją mieszkanie przy ul. Angarskiej 4-78 w Moskwie należało do Miasta Moskwa. Kor. zamieszkiwała tam jako najemca na podstawie umowy najmu socjalnego z Miastem. 22 lutego 2002 r. Kor. podpisała pełnomocnictwo upoważniające G., między innymi, do przeprowadzania transakcji w jej imieniu w zakresie wspomnianego mieszkania. 29 maja 2002 r. prawo własności do mieszkania zostało przeniesione na Kor. w ramach prywatyzacji. 2 czerwca 2002 r. Kor. zmarła. 6 września 2002 r., działając na mocy pełnomocnictwa, G. sprzedał mieszkanie A. 12 listopada 2002 r. A. wymienił mieszkanie na inne, zlokalizowane przy ul. Angarskiej 20-2-144 w Moskwie, należące do Wydziału Mieszkalnictwa. 21 listopada 2002 r. A. sprzedał skarżącej 38,8-metrowe mieszkanie przy ul. Angarskiej 20-2-144 w Moskwie. 29 marca 2006 r. prokuratura wszczęła śledztwo karne w sprawie powyższych transakcji nieruchomości. W nieokreślonym dniu prokurator złożył powództwa cywilne w imieniu Miasta Moskwa, domagając się: (1) unieważnienia pełnomocnictwa rzekomo podpisanego przez Kor.; (2) unieważnienia wszystkich powyższych transakcji nieruchomości oraz (3) eksmisji skarżącej. 29 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy Timiriaziewski w Moskwie uwzględnił w całości powództwa prokuratora. Sąd uznał, że skarżąca była nabywcą w dobrej wierze. Jednak orzekł, że sprawa podlegała jednemu z dwóch wyjątków od ochrony tytułu prawnego nabywcy w dobrej wierze, co wymagało nadania pierwszeństwa poprzedniemu właścicielowi. Tytuł prawny skarżącej do mieszkania został unieważniony, a własność przeniesiona na Miasto Moskwa. Sąd zarządził również eksmisję skarżącej. Skarżąca odwołała się. 20 marca 2007 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy wyrok z 29 listopada 2006 r. W październiku 2010 r. skarżąca została eksmitowana z mieszkania. 21 października 2010 r. komornik umorzył postępowanie eksmisyjne. 24 lutego 2010 r. Sąd Rejonowy Koptiewski w Moskwie uwzględnił powództwo o odszkodowanie wniesione przez skarżącą przeciwko agencji nieruchomości, która reprezentowała ją przy zakupie mieszkania. Sąd Rejonowy przyznał jej, między innymi, odszkodowanie majątkowe w wysokości 928 000 rubli. Wyrok z 24 lutego 2010 r. nie został wykonany, ponieważ agencja została ogłoszona niewypłacalną.

Skarżącą w tej sprawie jest Tatiana Stanisławowna Diedik, urodzona 22 kwietnia 1973 r., zamieszkała w obwodzie moskiewskim. Przed prywatyzacją mieszkanie przy ul. Griszyna 14-73 w Moskwie należało do Miasta Moskwa. Ye. zamieszkiwał tam jako najemca na podstawie umowy najmu socjalnego z Miastem. 2 lipca 2008 r. Ye. zmarł. W nieokreślonym dniu An. wkleiła swoje zdjęcie do paszportu Ye. i złożyła wniosek o prywatyzację mieszkania, w którym dawniej mieszkał Ye. Jej wniosek został rozpatrzony pozytywnie i prawo własności do mieszkania zostało na nią przeniesione. 12 stycznia 2008 r. An., podszywając się pod Ye., sprzedała mieszkanie skarżącej. W nieokreślonym dniu Wydział Mieszkalnictwa wniósł powództwo cywilne o zwrot mieszkania. W ich opinii mieszkanie należało do Miasta Moskwa, a skarżąca powinna zostać pozbawiona praw własności do niego. 30 listopada 2010 r. Sąd Rejonowy Kuncewski w Moskwie uwzględnił w całości powództwa władz. Sąd uznał, że skarżąca była nabywcą w dobrej wierze. Jednak orzekł, że sprawa podlegała jednemu z dwóch wyjątków od ochrony tytułu prawnego nabywcy w dobrej wierze, co wymagało nadania pierwszeństwa poprzedniemu właścicielowi. Tytuł prawny skarżącej do mieszkania został unieważniony, a własność przeniesiona na Miasto Moskwa. Sąd zarządził również eksmisję skarżącej. Skarżąca odwołała się. 14 marca 2011 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy wyrok z 30 listopada 2010 r. Zgodnie z informacjami Rządu, skarżąca została eksmitowana z mieszkania 25 września 2012 r. 14 listopada 2014 r. Miasto Moskwa zawarło ze skarżącą umowę najmu socjalnego, w wyniku czego zamieszkuje ona obecnie w mieszkaniu jako najemca.

Skarżącymi w tej sprawie są Oksana Aleksandrowna Polewoda, urodzona 14 czerwca 1974 r., i jej dwoje dzieci: Jurij Aleksandrowicz Polewoda, urodzony 11 lutego 1999 r., oraz Natalija Aleksandrowna Polewoda, urodzona 28 listopada 2002 r. Skarżący mieszkają w Moskwie. Przed prywatyzacją mieszkanie przy ul. Kastanajewskiej 27-3-50 w Moskwie należało do Miasta Moskwa. V. zamieszkiwał tam jako najemca na podstawie umowy najmu socjalnego z Miastem. 1 listopada 2001 r. V. zmarł. 10 września 2002 r. lokalne władze mieszkaniowe autoryzowały wymianę mieszkań między V. (którego uznawali za żyjącego) a S. Ten drugi wprowadził się do mieszkania. 24 grudnia 2002 r. lokalne władze mieszkaniowe autoryzowały kolejną wymianę mieszkań między S. a K. 16 kwietnia 2003 r. miejskie władze mieszkaniowe przeniosły prawo własności mieszkania na K. w ramach prywatyzacji. 8 maja 2003 r. K. sprzedał mieszkanie pierwszej skarżącej. W nieokreślonym dniu Wydział Mieszkalnictwa wniósł powództwo cywilne przeciwko skarżącym. Władze mieszkaniowe twierdziły, że ze względu na oszukańczy charakter pierwszej transakcji dotyczącej mieszkania, tytuł prawny pierwszej skarżącej do mieszkania powinien zostać unieważniony, a mieszkanie przejęte przez Miasto. 24 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy Dorogomiłowski w Moskwie oddalił powództwa Miasta. 26 sierpnia 2011 r. Sąd Miejski w Moskwie uchylił wyrok z 24 grudnia 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. 13 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwa przeciwko skarżącym. Uznał prawo własności Miasta do mieszkania i zarządził eksmisję skarżących. Sąd uznał, że pierwsza skarżąca była nabywcą w dobrej wierze. Jednak orzekł, że sprawa podlegała jednemu z dwóch wyjątków od ochrony tytułu prawnego nabywcy w dobrej wierze, co wymagało nadania pierwszeństwa Miastu Moskwa jako poprzedniemu właścicielowi mieszkania. 26 października 2012 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy wyrok z 13 grudnia 2011 r. Zgodnie z informacjami Rządu, skarżący nie zostali eksmitowani i nadal zamieszkują w mieszkaniu. Miasto Moskwa rozważa możliwość zawarcia z nimi umowy najmu socjalnego. 20 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy Timiriaziewski w Moskwie uwzględnił powództwo pierwszej skarżącej o odszkodowanie przeciwko K. i przyznał jej, między innymi, 7 649 000 rubli. K. odwołał się. 16 października 2013 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy wyrok z 20 czerwca 2013 r. Zgodnie z informacjami Rządu, postępowanie egzekucyjne jest wciąż w toku i daje wystarczające perspektywy sukcesu, biorąc pod uwagę czynności podjęte przez komorników w celu odzyskania długu od K.

Skarżącą w tej sprawie jest Swietłana Aleksiejewna Dergaczowa, urodzona 29 września 1960 r., zamieszkała w Moskwie. Przed prywatyzacją mieszkanie przy ul. Białomorskiej 13-2-113 w Moskwie należało do Miasta Moskwa. 21 lutego 2007 r. lokalne władze samorządowe przydzieliły mieszkanie Yo. i jej rodzinie na podstawie umowy najmu socjalnego. 4 grudnia 2007 r. miejskie władze mieszkaniowe przeniosły własność mieszkania na Yo. w ramach prywatyzacji. 25 lutego 2009 r. Yo. sprzedała mieszkanie skarżącej. 13 października 2010 r. Sąd Rejonowy Koptiewski w Moskwie uznał Yo. za winną oszustwa. Sąd ustalił, że Yo. nabyła prawa do najmu mieszkania w sposób oszukańczy. W nieokreślonym dniu Wydział Mieszkalnictwa wniósł powództwo cywilne domagając się, między innymi, zwrotu mieszkania Miastu oraz eksmisji skarżącej. Wydział Mieszkalnictwa twierdził dalej, że skarżąca nie powinna być uznana za nabywcę w dobrej wierze, biorąc pod uwagę, że była koleżanką Yo. i dobrze ją znała, a cena, którą zapłaciła za mieszkanie, była niższa od jego wartości rynkowej. 14 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy Gołowinski w Moskwie uwzględnił powództwa przeciwko skarżącej. Sąd zauważył, że Wydział Mieszkalnictwa nie udowodnił żadnymi dowodami swoich zarzutów, że skarżąca kupiła mieszkanie w złej wierze, i odrzucił je. Jednak orzekł, że sprawa podlegała jednemu z dwóch wyjątków od ochrony tytułu prawnego nabywcy w dobrej wierze, co wymagało nadania pierwszeństwa Miastu Moskwa jako poprzedniemu właścicielowi mieszkania. Na koniec Sąd zarządził, aby Yo. zwróciła skarżącej zapłaconą przez nią cenę zakupu. 26 czerwca 2012 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy na skutek odwołania część wyroku z 14 lutego 2012 r. dotyczącą restytucji prawa własności Miasta do mieszkania i eksmisji skarżącej oraz umorzył postępowanie w zakresie zwrotu przez Yo. ceny zakupu skarżącej. Postępowanie eksmisyjne jest wciąż w toku.

Skarżącymi w tej sprawie są Fakir Muchamad Gulom Muchamad Karim, urodzony 10 maja 1968 r., jego żona Swietłana Aleksandrowna Karim, urodzona 6 lipca 1979 r., oraz ich synowie Gleb Fakirowicz Karim, urodzony 17 października 2008 r., i Timofiej Fakirowicz Karim, urodzony 16 czerwca 2010 r. Skarżący mieszkają w Moskwie. Przed prywatyzacją mieszkanie przy ul. Jartsewskiej 9-13 w Moskwie należało do Miasta Moskwa. Z. zamieszkiwał tam jako najemca na podstawie umowy najmu socjalnego z Miastem. 2 sierpnia 2007 r. Z. zmarł. Działając na mocy pełnomocnictwa wydanego 1 kwietnia 2008 r., V. podpisał 28 kwietnia 2008 r. umowę o prywatyzację mieszkania w imieniu Z., a następnie sprzedał mieszkanie P. 2 czerwca 2008 r. 19 sierpnia 2008 r. P. sprzedał mieszkanie pierwszemu skarżącemu. W nieokreślonym dniu Wydział Mieszkalnictwa wniósł powództwo cywilne o przywrócenie jego prawa własności do mieszkania. 17 stycznia 2012 r. Sąd Rejonowy Kuncewski w Moskwie uwzględnił powództwo. Przywrócił własność Miasta do mieszkania i zarządził eksmisję skarżących. Sąd uznał, że pierwszy skarżący był nabywcą w dobrej wierze. Jednak orzekł, że sprawa podlegała jednemu z dwóch wyjątków od ochrony tytułu prawnego nabywcy w dobrej wierze, co wymagało nadania pierwszeństwa Miastu Moskwa jako poprzedniemu właścicielowi mieszkania. 8 sierpnia 2012 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy wyrok z 17 stycznia 2012 r. Zgodnie z informacjami Rządu, skarżący nie zostali eksmitowani i nadal zamieszkują w mieszkaniu. 24 października 2014 r. władze miasta zawarły umowę najmu socjalnego z pierwszym i czwartym skarżącym.


Obaj skarżący urodzili się w 1943 roku i mieszkają we Władywostoku. Pierwszy skarżący jest redaktorem tygodnika „Arsenyevskiye Vesti”, a drugi skarżący jest dziennikarzem i publicystą w tym piśmie. Jego nakład wynosi 17 100 egzemplarzy. Gazeta jest wydawana i rozpowszechniana w Kraju Nadmorskim. Pod koniec 2003 roku, podczas kampanii wyborczej do parlamentu krajowego, Dumy Państwowej, gazeta opublikowała szereg artykułów satyrycznych i parodystycznych dotyczących przebiegu kampanii w Kraju Nadmorskim. Artykuły przedstawiały rosyjską postać z kreskówki internetowej, dziewczynę o imieniu Masania, która była wówczas bardzo popularna, podróżującą z Petersburga do Władywostoku jako obserwator wyborów. Artykuł w numerze 46 gazety z dnia 13–19 listopada 2003 r. zawierał rzekomy wywiad z Masanią, w którym stwierdzano, że po przybyciu na lotnisko we Władywostoku została zaatakowana i ranna przez lokalne prostytutki, które nie chciały konkurować z obcymi i zmusiły ją do powrotu do Petersburga. Masania stoczyła szczególnie zaciętą walkę z pewną Wasilinką, dyrektorką agencji towarzyskiej o nazwie Kontakt lub Obraz! (агентство интимных услуг Контакт или имидж!). Artykuł stwierdzał, że Wasilinka odmówiła składania komentarzy. W numerze 47 z dnia 20–26 listopada 2003 r., w kolumnie zatytułowanej „Kępa widzenia Nadieżdy Alisimczik” (Кочка зрения Надежды Алисимчик), napisanej przez drugiego skarżącego, tygodnik „Arsenyevskiye Vesti” opublikował rzekomy wywiad z Wasilinką. Artykuł był zatytułowany „Kandydatów trzeba poznać od środka!” (Кандидатов нужно знать изнутри!). Istotna część brzmiała następująco:
„Mimo to udało nam się skontaktować z Wasilinką, dyrektorką agencji towarzyskiej Kontakt lub Obraz!, w celu przeprowadzenia wywiadu i zrobienia zdjęcia. Wasilinka okazała się damą z nutą chciwości i dała się skusić darmową reklamą swojej agencji w naszej gazecie, choć ostrzegła nas, że nie odpowie na żadne pytanie o tę „sukę” Masanię.
„Ta banda z Petersburga nie ma tu po co co szukać, ponieważ moja agencja Kontakt lub Obraz! poradzi sobie z wyborami – wszystkie moje dziewczyny to profesjonalistki, a sama jestem prawniczką i mam duże doświadczenie w pracy jako prokurator. Okazjonalnie, podczas wyborów, prowadzę agencję towarzyską Kontakt lub Obraz! we współpracy z organizacjami nadrzędnymi. Nie ma tu konfliktu – klientela jest ta sama, a nie ma potrzeby wydawania pieniędzy na ochronę z boku. Poza tym jest to dobra okazja dla agencji Kontakt lub Obraz!, aby poznać swoich klientów od środka, co jest szczególnie ważne przy pracy z kandydatami do Dumy Państwowej. Jest to, tak mówiąc, zamówienie rządowe, które, jak myślę, jest również wspierane przez Prezydenta. Zwłaszcza że jest to dodatkowy dochód, a pieniędzy nigdy za wiele, nawet gdy jest się na wolności” – powiedziała naszemu dziennikowi Wasilinka.
Poprosiliśmy tę prostytutkę-wilkołaka o komentarz do listy kandydatów do Dumy Państwowej w okręgu nr 52...” Artykuł był poparty listą kandydatów i komentarzami Wasilinki na ich temat, przy użyciu słów i wyrażeń slangu powszechnie stosowanego w świecie przestępczym. Niektórzy kandydaci zostali opisani w bardziej pozytywnych słowach niż inni. Na lewo od artykułu znajdowało się zdjęcie kobiety ubranej w banknot jednodolarowy. Lewa ręka postaci wskazywała w kierunku trzech odręcznych liter, które zostały powielone małą czcionką. Twarz postaci, która miała długie, opadające włosy, była fotografią ówczesnego prokuratora Kraju Nadmorskiego, pana V. 9 grudnia 2003 r. pan V., w ramach oskarżenia prywatnego, wszczął postępowanie karne przeciwko skarżącym na podstawie art. 130 § 2 rosyjskiego Kodeksu Karnego przed Sędzią Pokoju okręgu nr 27 we Władywostoku, rejon Frunzeński („Sędzia Pokoju”). Zarzucił, że artykuł zatytułowany „Kandydatów trzeba poznać od środka” oraz zdjęcie opublikowane w numerze 47 „Arsenyevskiye Vesti” z 20–26 listopada 2003 r. były wysoce obraźliwe, miały na celu naruszenie jego honoru i godności ludzkiej oraz przypisywały negatywne cechy jego osobowości w nieprzyzwoity, cyniczny i zniesławiający sposób. Zwrócił w szczególności uwagę, że nie ma wątpliwości, iż artykuł odnosił się do niego, ponieważ stwierdzał, że postać Wasilinki „sama jest prawniczką i ma duże doświadczenie w pracy jako prokurator”. Pan V. dodatkowo twierdził, że artykuł w questionii oraz komentarze dotyczące listy kandydatów zostały napisane słowami i wyrażeniami slangu oraz przedstawiały go jako niemoralnego i skorumpowanego „prostytutkę-wilkołaka”, co wyraźnie wskazywało na zamiar autorów poniżenia i znieważenia go. Skarżył się również, że zdjęcie towarzyszące artykułowi zostało złożone w nieprzyzwoity sposób, z naruszeniem ustalonych zasad zachowania i moralności publicznej. Wyrokiem z 2 czerwca 2004 r. Sędzia Pokoju uznał skarżących za winnych stawianych im zarzutów. Sąd zauważył w szczególności:
„W numerze 47 z 20–26 listopada 2003 r. w kolumnie zatytułowanej „Kępa widzenia Nadieżdy Alisimczik” gazeta „Arsenyevskiye Vesti” opublikowała artykuł „Kandydatów trzeba poznać od środka”, któremu towarzyszył kolaż fotograficzny przedstawiający kobiece ciało przykryte banknotem jednodolarowym. Kolaż fotograficzny przedstawia twarz powoda, prokuratora Kraju Nadmorskiego, [pana V.], przedstawionego z długimi włosami. Artykuł zawiera wywiad z „Wasilinką”, dyrektorką agencji towarzyskiej i stwierdza, że możliwe było nie tylko skontaktowanie się z nią, ale także uzyskanie jej zdjęcia. Tekst artykułu oraz przedstawienie prokuratora Kraju Nadmorskiego, [pana V.], jako niemoralnego i skorumpowanego „prostytutki-wilkołaka” w nieprzyzwoity i obraźliwy sposób naruszają honor i godność powoda.
Przedstawiciel powoda zwrócił uwagę na obraźliwy charakter informacji opublikowanych w gazecie... wskazując, że powód jest osobą publiczną i często bierze udział w programach telewizyjnych; jego zdjęcie było wielokrotnie publikowane w mediach, a twarz [pana V.] jest więc dobrze znana ludziom w Kraju Nadmorskim.
Po zbadaniu kolażu fotograficznego i tekstu artykułu... użycia nazwy „prostytutka-wilkołak Wasilinka”, wyjaśnień prawnika powoda, który obstawał przy tym, że imię postaci w artykule i nazwisko prokuratora Kraju Nadmorskiego mają ten sam rdzeń, oraz że artykuł stwierdza, iż postać jest z zawodu prawnikiem i ma duże doświadczenie w pracy jako prokurator, sąd stwierdza, że [skarżący] podjęli celowe działania, które były obraźliwe dla [pana V.], i które zostały popełnione publicznie, ponieważ [obraza została rozpowszechniona] w gazecie, czyli w mediach.
... Czyny skarżących... miały na celu naruszenie honoru i godności oraz reputacji zawodowej prokuratora Kraju Nadmorskiego, [pana V.]...” Sąd uznał skarżących za winnych zniewagi w postaci kwalifikowanej, ponieważ została ona opublikowana w mediach, i ukarał każdego z nich grzywną w wysokości 30 000 rubli rosyjskich (RUB) (około 860 euro (EUR)). 19 lipca 2004 r. Sąd Rejonowy we Władywostoku, rejon Frunzeński („Sąd Rejonowy”), wydał decyzję w postępowaniu odwoławczym. Na rozprawie skarżący kwestionowali wyrok skazujący. Drugi skarżący stwierdził, że artykuł w questionii został napisany jako parodia różnych negatywnych zjawisk społecznych, w szczególności korupcji podczas wyborów i roli organów ścigania. Pierwszy skarżący stwierdził, że artykuł został błędnie zinterpretowany i że w rzeczywistości dotyczył naruszeń popełnionych przez organy ścigania podczas kampanii wyborczej. Argumentowała również, że zdjęcie nie było związane z artykułem, ani nie przedstawiało prokuratora Kraju Nadmorskiego. Sąd odwoławczy uznał za udowodnione, że „[skarżący] celowo znieważyli” pana V., gdy w numerze 47 „Arsenyevskiye Vesti” z 20–26 listopada 2003 r. opublikowali w kolumnie zatytułowanej „Kępa widzenia Nadieżdy Alisimczik” artykuł zatytułowany „Kandydatów trzeba poznać od środka!”, któremu towarzyszył kolaż fotograficzny przedstawiający kobiece ciało z twarzą prokuratora Kraju Nadmorskiego, przy czym ciało było przykryte banknotem jednodolarowym. W opinii Sądu Rejonowego „tekst artykułu i kolaż fotograficzny [miał] charakter obraźliwy, przypisywał negatywne cechy, wyrażone w nieprzyzwoity sposób, osobowości pana V. i naruszał honor i godność pana V., prokuratora Kraju Nadmorskiego, jako osoby prywatnej i jako urzędnika”. Sąd odwoławczy zauważył w szczególności, że artykuł zawierał wywiad z dyrektorką agencji towarzyskiej, „Wasilinką”, która „okazjonalnie, podczas wyborów, [prowadzi] agencję towarzyską Kontakt lub Obraz! we współpracy z organizacjami nadrzędnymi”, a po artykule zamieszczono „ranking kandydatów dyrektorki Wasilinki”, używając w jej imieniu słów i wyrażeń slangu. Kolaż fotograficzny ilustrował tekst o „Wasilince”, „prostytutce-wilkołaku”, która „sama jest prawniczką i ma duże doświadczenie w pracy jako prokurator”. W opinii Sądu Rejonowego „wspomniane informacje [miały] charakter obraźliwy, ponieważ poniżały honor i godność pana V.”. Wyciągając taki wniosek, Sąd Rejonowy „wziął pod uwagę fakt, że prokurator Kraju Nadmorskiego, pan V., [jest] osobą publiczną, a jego zdjęcie [było] wielokrotnie publikowane w mediach...”. Powołując się na swoje ustalenia, sąd odwoławczy stwierdził, że skarżący „[podjęli] celowe działania, które [miały] charakter obraźliwy wobec pana V. i zostały wykonane publicznie, ponieważ [zakwestionowane informacje] zostały rozpowszechnione w mediach”. W opinii Sądu Rejonowego, chociaż nazwisko pana V. nie zostało wspomniane w artykule, obraz ilustrujący artykuł wykorzystywał jego fotografię. Było więc jasne, że informacje „o charakterze obraźliwym” odnosiły się do pana V. Sąd Rejonowy zauważył, że „z mocy swojego urzędu pan V. [jest] osobą publiczną i czytelnicy [mogą] więc łatwo zrozumieć, że kolaż fotograficzny [przedstawia] pana V.; aby czytelnicy [nie pomylili się], imię postaci w artykule, „Wasilinka”, [ma] ten sam rdzeń co nazwisko pana V., a postać [jest] z zawodu prawnikiem i ma duże doświadczenie w pracy jako prokurator”. Sąd Rejonowy stwierdził dalej:
„Sąd nie może przyjąć argumentów pozwanych, że nie udowodniono, iż [pan V.] został znieważony, ponieważ w opinii sądu to tekst artykułu i kolaż fotograficzny są same w sobie obraźliwe. Sądząc po jego umiejscowieniu na stronie i kompozycji, wspomniany kolaż fotograficzny towarzyszy artykułowi zatytułowanemu „Kandydatów trzeba poznać od środka”. Ponadto sam tekst odnosi się do faktu, że kolaż fotograficzny przedstawia tę samą „Wasilinkę”, która jest postacią w artykule. Artykuł stwierdza: „mimo to udało nam się skontaktować z dyrektorką agencji towarzyskiej Kontakt lub Obraz!, Wasilinką, w celu przeprowadzenia wywiadu i zrobienia zdjęcia. Wasilinka okazała się damą z nutą chciwości i dała się skusić darmową reklamą swojej agencji w naszej gazecie”.
...W opinii sądu przestępstwo miało miejsce w formie publicznej wypowiedzi w mediach, [skarżący] działali celowo, powiązane słowa „prostytutka” i „wilkołak” wskazują na zamiar poniżenia, ośmieszenia i zniesławienia podmiotu artykułu i kolażu fotograficznego oraz, w przenośnym sensie, przedstawiają godne potępienia i wyraźnie negatywne cechy, które są postrzegane przez opinię publiczną, a także przez osobę, do której są skierowane, jako obraźliwe. W opinii sądu przedstawianie prokuratora Kraju Nadmorskiego jako niemoralnego i skorumpowanego „prostytutki-wilkołaka” ma na celu przypisanie wyraźnie negatywnych cech osobowości [pana V.] w nieprzyzwoitej formie.” Sąd odwoławczy stwierdził, że wyrok pierwszej instancji był uzasadniony i oddalił odwołanie skarżących. Decyzją z 30 sierpnia 2004 r. Sąd Kraju Nadmorskiego utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżących w ostatniej instancji, popierając uzasadnienie sądów niższych. 23 marca 2005 r. komornik wydał tytuł egzekucyjny przeciwko pierwszej skarżącej, nakazując jej zapłatę grzywny i opłaty egzekucyjnej w wysokości 2200 RUB. 5 kwietnia 2005 r. pierwsza skarżąca poinformowała komornika, że nie jest w stanie zapłacić grzywny jednorazowo z powodu braku funduszy. Zwróciła się o zezwolenie na płatność w ratach w ciągu sześciu miesięcy. Wydaje się, że jej wniosek został odrzucony i pierwsza skarżąca musiała pożyczyć część grzywny od banku. Według pierwszej skarżącej, była w stanie spłacić pożyczone pieniądze sześć miesięcy później. Druga skarżąca również nie była w stanie zapłacić całkowitej kwoty grzywny i opłaty egzekucyjnej jednorazowo. Płaciła w ratach poprzez potrącenia z wynagrodzenia do 28 lutego 2006 r.