Skarżący urodził się w 1967 roku i obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Około godziny 10:00 1 czerwca 2005 r. O., prezes Ukraińskiego Stowarzyszenia Stomatologicznego, został postrzelony w swoim biurze z karabinu, który przyniósł skarżący. Skarżący przebywał w biurze O. w chwili zdarzenia. Poprosił o wezwanie policji i karetki pogotowia, a po przybyciu policji oświadczył, że doszło do wypadku. Wyjaśnił, że on i O. interesowali się myślistwem i przyniósł O. strzelbę w prezencie. Podczas gdy pokazywał broń O., ten ostatni chciał zobaczyć ją z bliska i pociągnął ją w swoją stronę; broń przypadkowo wystrzeliła. Zdaniem skarżącego, po udzieleniu odpowiedzi na pytania policji założono mu kajdanki; został poddany rewizji, a pobrano od niego próbki do badań sądowych. Jego prośba o adwokata została rzekomo zignorowana. Tego samego dnia sporządzono protokół aresztowania skarżącego, w którym stwierdzono, że skarżący został aresztowany o godzinie 22:00 na komisariacie policji za zabójstwo O. Następnie został przesłuchany w obecności K., swojego adwokata. Nie przyznał się do winy i powtórzył swoje wcześniejsze zeznania. Zdaniem skarżącego, jego adwokat natychmiast zwrócił uwagę śledczemu, że na mocy Kodeksu postępowania karnego skarżącemu należy zapewnić możliwość rozmowy z nim na osobności przed przesłuchaniem, w celu ustalenia strategii obrony. Po usłyszeniu tego skarżący nalegał na takie spotkanie. Śledczy odrzucił jednak tę prośbę, argumentując, że skarżący będzie mógł porozmawiać ze swoim adwokatem później. 2 czerwca 2005 r. przeprowadzono rekonstrukcję zdarzenia w obecności adwokata skarżącego. 3 czerwca 2005 r. sąd zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego. 6 czerwca 2005 r. L. został dopuszczony do postępowania jako drugi adwokat skarżącego. 9 czerwca 2005 r. skarżącemu postawiono zarzut zabójstwa i przesłuchano go w obecności jego adwokatów. Nie przyznał się do winy i powtórzył swoje poprzednie oświadczenie, że O. został postrzelony przypadkowo. 11 sierpnia 2005 r. skarżący był przesłuchiwany w obecności K. Skarżący powtórzył swoje poprzednie zeznania. Tego samego dnia skarżący i adwokat K. zapoznali się z wynikami szeregu badań sądowych w sprawie. Nie wniesiono w tej sprawie żadnych uwag. 17 listopada 2005 r. wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie karne za nielegalną produkcję, posiadanie i przechowywanie broni palnej. Tego samego dnia skarżącemu postawiono zarzut powyższego przestępstwa i przesłuchano go w obecności K. Postępowanie to zostało następnie połączone ze sprawą o zabójstwo przeciwko skarżącemu. 16 stycznia 2006 r. sprawa została skierowana do Kijowskiego Sądu Apelacyjnego („Sąd Apelacyjny”) w celu rozpoznania. W trakcie całego procesu skarżący zaprzeczał zarzutowi zabójstwa i konsekwentnie twierdził, że O. został postrzelony przypadkowo. 19 maja 2006 r. Sąd Apelacyjny, działając jako sąd pierwszej instancji, uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na 15 lat pozbawienia wolności. Sąd ustalił, że 27 maja 2005 r. rada koordynacyjna Ukraińskiego Stowarzyszenia Stomatologicznego odbyła zebranie w Kijowie, a skarżący ubiegał się o stanowisko pełniącego obowiązki dyrektora wykonawczego Stowarzyszenia. Ofiara, O., zaproponowała innego kandydata na to samo stanowisko i ten kandydat został wybrany. Skarżący postanowił więc zemścić się i przyszedł do biura O. ze strzelbą, po czym dwukrotnie strzelił w głowę O. Skarżący został również uznany winnym modyfikacji wspomnianej strzelby przed zdarzeniem. Sąd Apelacyjny zauważył, że chociaż skarżący nigdy się nie przyznał i twierdził, że zdarzenie było wypadkiem, jego winę udowodniły zeznania świadków i wyniki badań sądowych. W szczególności żona O. zeznała, że w chwili zdarzenia przebywała w sąsiednim biurze i gdy weszła do biura męża, zobaczyła skarżącego uśmiechniętego z zadowoleniem. Utrzymywała również, że jej mąż nie lubił polowań i dlatego nie przyjąłby strzelby w prezencie. Negatywny stosunek O. do polowań potwierdził również jego brat. Sekretarka O. i jeden z jego kolegów potwierdzili również, że skarżący się uśmiechał, gdy weszli do biura po zdarzeniu. Kilku świadków potwierdziło również, że skarżący wykazywał niezadowolenie z faktu, że nie został wybrany na stanowisko dyrektora wykonawczego Stowarzyszenia Stomatologicznego. Biegły sądowy, przesłuchany na rozprawie, potwierdził wnioski z badania, że strzały zostały oddane z pewnej odległości, a nie z bliskiego dystansu, jak sugerował skarżący, biorąc pod uwagę, że na ofierze nie znaleziono śladów metali i prochu, typowych dla strzałów z bliska. Sąd zauważył również, że wyniki badania balistycznego dotyczącego odległości, trajektorii i kąta ran wlotowych nie zgadzały się z wersją wydarzeń przedstawioną przez skarżącego. Skarżący odwołał się. Wniósł, między innymi, że naruszono jego prawa do obrony, ponieważ nie dano mu możliwości rozmowy z adwokatem na osobności przed przesłuchaniem na komisariacie policji 1 czerwca 2005 r., bez podawania dalszych szczegółów. 28 listopada 2006 r. Sąd Najwyższy, w obecności skarżącego i jego dwóch adwokatów, utrzymał w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na łączność dowodów przeciwko skarżącemu. Od 5 lipca 2005 r. do 25 stycznia 2007 r. skarżący był przetrzymywany w Kijowskim Areszcie Śledczym nr 13 („SIZO”). Zdaniem skarżącego, obiekt był często przepełniony, a liczba aresztowanych przekraczała liczbę łóżek. Był on zainfekowany owadami, karaluchami i myszami. Jakość i ilość żywności były niezadowalające. W całym SIZO była tylko jedna para nożyczek i jedna maszynka do strzyżenia włosów i nie były one dezynfekowane przed ani po użyciu. W wyniku tego skarżący zaraził się wirusowym zapaleniem wątroby typu B. Od 8 lipca do 8 listopada 2005 r. był przetrzymywany w celach nr 18 i 116 w warunkach szkodliwych dla jego zdrowia i niezgodnych z godnością ludzką. W szczególności te cele nie miały dostępu do światła naturalnego, ponieważ okna były zasłonięte metalowymi żaluzjami. Ściany były stale wilgotne i pokryte pleśnią. Skarżący musiał dzielić celę nr 116, która miała około 12 metrów kwadratowych, z trzema innymi aresztowanymi, którzy byli ciężkimi palaczami. Sztuczne oświetlenie nie było wystarczająco mocne, w wyniku czego cele były ciemne. Ich ubrania i pościel były zawsze mokre i zimne. 7 września, 7 i 21 listopada 2006 r. skarżący prosił śledczego o zezwolenie na wizyty rodziny, ale bezskutecznie; śledczy próbował wymusić od niego pieniądze za udzielenie zezwolenia na spotkanie z krewnymi. 5 lutego i 4 lipca 2006 r. skarżący zwrócił się do Sądu Apelacyjnego z prośbą o zezwolenie na korespondencję z krewnymi, ale nie otrzymał odpowiedzi. Bezskutecznie skarżył się na te sprawy do prokuratury wielokrotnie. Skarżącemu nie pozwolono odwiedzać kościoła w SIZO. Jego prośby do naczelnika SIZO z 15 lipca i 1 sierpnia 2005 r. o spotkanie z księdzem również pozostały bez odpowiedzi. 6 i 7 września 2005 r. skarżący złożył skargę do administracji SIZO, że jego literatura religijna i niektóre przedmioty o charakterze religijnym zostały zajęte przez personel SIZO. 23 września 2005 r. przeprowadzono „rozmowę” ze skarżącym przez jednego z pracowników więzienia w związku z jego skargami, podczas której wyjaśniono mu, że nic złego się nie stało. 1 października 2006 r. skarżący złożył skargę do Prokuratora Generalnego na naruszenie jego prawa do praktykowania religii, ale nie otrzymał odpowiedzi. Podczas pobytu w SIZO skarżący był przetrzymywany w dwunastu różnych celach (w tym celach nr 18 i 116) i był przenoszony czternaście razy. Rząd nie mógł dostarczyć żadnych informacji na temat liczby więźniów w celach w odpowiednim czasie ani dotyczących stanu podłogi, ścian i pościeli, ponieważ obowiązkowy okres przechowywania odpowiednich dokumentów minął, a akta zostały zniszczone. Oświadczyli, że ogólne warunki detencji w SIZO były zadowalające i zgodne ze standardami krajowymi: wszystkie cele miały okna i były wyposażone w wystarczające sztuczne oświetlenie; skarżący był zaopatrywany w odpowiednie żywienie zgodnie z obowiązującymi standardami. Nożyczki i inne przyrządy fryzjerskie były dezynfekowane po każdym użyciu zgodnie z odpowiednimi przepisami. Fakt ten został potwierdzony wynikami dochodzenia przeprowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia i prokuraturę po skargach skarżącego. Rząd, przedstawiając odpowiednie dokumenty, złożył wyjaśnienie, że skarżący ubiegał się o wizyty rodzinne przed odpowiednimi władzami tylko 10 i 20 października oraz 29 grudnia 2005 r. oraz 11 stycznia i 5 lutego 2006 r. oraz prosił o zezwolenie na wysyłanie korespondencji do krewnych 10 i 27 października 2005 r. oraz 5 lutego i 8 sierpnia 2006 r. Wszystkie jego prośby zostały odrzucone ze względów bezpieczeństwa. Skarżący mógł swobodnie poprosić śledczego w swojej sprawie lub sąd o zezwolenie na spotkanie z księdzem, ale nie zrobił tego. Miał również prawo do posiadania literatury religijnej i innych przedmiotów o charakterze religijnym i nigdy nie składał w tej sprawie żadnej skargi ani do naczelnika SIZO, ani do prokuratora odpowiedzialnego za przestrzeganie prawa w miejscach detencji. Skarżącemu nie udzielono pomocy medycznej w związku z problemami z sercem i zębami. 3 czerwca 2006 r. skarżący poprosił naczelnika SIZO o przeprowadzenie badania lekarskiego, ponieważ uważał, że zaraził się wirusowym zapaleniem wątroby typu B z powodu nieprzestrzegania zasad higieny przez personel SIZO. Ta prośba została odrzucona; odrzucono również inną prośbę o specjalną dietę w związku z możliwym zakażeniem wirusowym zapaleniem wątroby. 2 listopada 2006 r. skarżący poprosił Ministra Zdrowia o zarządzenie badania lekarskiego w związku z możliwym zakażeniem wirusowym zapaleniem wątroby, bezskutecznie. Skarżący nie dostarczył kopii wspomnianych próśb. Zdaniem Rządu, podczas pobytu w SIZO skarżący nigdy nie zgłaszał się do izby chorych z powodu choroby, takiej jak wirusowe zapalenie wątroby typu B, bólu serca czy problemów z zębami i nigdy nie składał żadnych skarg dotyczących braku pomocy medycznej. Jego stan zdrowia nie wymagał specjalnej diety. W wyniku skargi związanej z wątrobą, na którą cierpiał skarżący, zdiagnozowano u niego dyskinezę dróg żółciowych i od 20 października do 15 listopada 2006 r. przeszedł leczenie szpitalne w izbie chorych SIZO. Przeprowadzono szereg badań laboratoryjnych u skarżącego, w tym specjalistyczne badanie krwi pod kątem wskaźników zapalenia wątroby. Ostatnie ujawniło antygeny hBs, co oznaczało, że skarżący miał we krwi przeciwciała przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, ale nie to, że na pewno chorował na aktywną postać choroby. Skarżącemu przepisano odpowiednie leczenie (Carsil, Livolin, Alochol, Gastronorm, Ursohol), które otrzymał w całości, a na koniec leczenia uznano, że cieszy się dobrym zdrowiem. 1 lipca 2007 r. skarżący został przeniesiony do więzienia nr 72 w celu odbycia kary. 11 sierpnia 2007 r. zdiagnozowano u niego wirusowe zapalenie wątroby typu B. Następnie złożył szereg skarg do różnych organów państwowych, twierdząc, że zaraził się wirusowym zapaleniem wątroby w SIZO z powodu niedokładnej dezynfekcji przyborów fryzjerskich i domagając się zbadania tej sprawy. W wyniku jego zarzutów przeprowadzono dochodzenia przez Ministerstwo Zdrowia i prokuraturę, które nie znalazły dowodów potwierdzających twierdzenia skarżącego. Skarżący został poinformowany o wynikach dochodzenia pismem prokuratora z 27 lipca 2009 r.


Lata urodzenia i miejsca zamieszkania skarżących zostały wymienione w Załączniku. Okoliczności sprawy są podobne do okoliczności w sprawie Gahramanli i inni przeciwko Azerbejdżanowi (nr 36503/11, §§ 6-32, 8 października 2015 r.). Skarżący byli niezależnymi kandydatami zgłoszonymi z własnej inicjatywy lub kandydatami opozycji w wyborach parlamentarnych z 7 listopada 2010 r. (patrz Załącznik). Wszyscy skarżący przegrali wybory w swoich okręgach wyborczych. Po dniu wyborów skarżący wnieśli skargi do Centralnej Komisji Wyborczej („CKW”) dotyczące szeregu nieprawidłowości w ich odpowiednich okręgach wyborczych, które miały rzekomo miejsce w trakcie i/lub przed dniem wyborów. Część z nich wniosła również identyczne skargi do odpowiednich Okręgowych Komisji Wyborczych („OKW”). Skarżyli się na różnego rodzaju nieprawidłowości, w tym na ingerencję urzędników państwowych, nielegalną kampanię wyborczą, utrudnianie pracy i zastraszanie obserwatorów wyborów, dorzucanie kart do głosowania do urn, wielokrotne głosowanie przez te same osoby, nieprawidłowości w nakładaniu farby wyborczej, nieprawidłowe procedury liczenia głosów, niespójności w protokołach z wynikami wyborów w obwodach wskazujące na sztucznie zawyżoną frekwencję i tak dalej. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący złożyli różnego rodzaju dowody dokumentujące konkretne przypadki zgłaszanych nieprawidłowości, w tym oświadczenia złożone przez obserwatorów wyborów, nagrania wideo oraz fotografie. Skarżący, którzy wnieśli skargę do odpowiednich OKW, nie otrzymali od nich żadnej odpowiedzi (z wyjątkiem skarg o numerach 36821/11, 37656/11, 37740/11, 41066/11 i 42360/11). Wszystkie skargi skarżących zostały zbadane przez CKW, która w różnych datach (patrz Załącznik) wydała decyzje oddalające roszczenia skarżących, podając uzasadnienie podobne do uzasadnienia decyzji CKW w sprawie Gahramanli i inni (powyżej cytowane, §§ 21-26). Skarżący wnieśli dalsze skargi do Sądu Apelacyjnego w Baku i Sądu Najwyższego, które w różnych datach (patrz Załącznik) oddaliły odwołania skarżących, podając uzasadnienie podobne do uzasadnienia w ich odpowiednich decyzjach w sprawie Gahramanli i inni (powyżej cytowane, §§ 27‑32). W międzyczasie jednak – i przed wydaniem przez Sąd Najwyższy ostatecznej decyzji w sprawie każdej skargi (z wyjątkiem skargi o numerze 42345/11) – 29 listopada 2010 r. Sąd Konstytucyjny potwierdził krajowe wyniki wyborów, w tym wyniki wyborów w okręgach skarżących, jako ostateczne (tamże, § 30). W danym czasie pan Intigam Aliyev reprezentował nie tylko skarżących w niniejszych sprawach, ale łącznie dwudziestu siedmiu innych skarżących w sprawach dotyczących wyborów parlamentarnych w 2010 r. oraz licznych skarżących w innych sprawach przed Trybunałem. 8 sierpnia 2014 r. wszczęto postępowanie karne przeciwko panu I. Aliyevowi, co jest przedmiotem odrębnej skargi złożonej przez niego do Trybunału (skarga nr 68762/14). 8 i 9 sierpnia 2014 r. organy śledcze zajęły dużą liczbę dokumentów z biura pana I. Aliyeva, w tym wszystkie akta spraw dotyczących postępowań toczących się przed Trybunałem, które znajdowały się w posiadaniu pana Aliyeva, obejmujące łącznie ponad 100 skarg. Akta dotyczące niniejszych skarg zostały również zajęte w całości. Fakty dotyczące zajęcia i odpowiednich postępowań są opisane bardziej szczegółowo w sprawie Annagi Hajibeyli przeciwko Azerbejdżanowi (nr 2204/11, §§ 21-28, 22 października 2015 r.). 25 października 2014 r. organy śledcze zwróciły część akt spraw dotyczących skarg wniesionych do Trybunału, w tym akta dotyczące niniejszych skarg, adwokatowi pana Aliyeva.


Skarżący urodził się w 1971 roku i mieszka w Mondsee. 3 października 2000 r. wiedeńska prokuratura (Staatsanwaltschaft – dalej: „prokuratura”) zwróciła się do Wiedeńskiego Sądu Krajowego do Spraw Karnych (Landesgericht für Strafsachen – dalej: „Sąd Krajowy”) o wszczęcie postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Prokuratura dążyła do uzyskania informacji o wyniku postępowania karnego przeciwko skarżącemu w Stanach Zjednoczonych, gdzie został oskarżony o poważne oszustwo w związku z pełnieniem funkcji dyrektora funduszu inwestycyjnego M. oraz spółki zarządzającej kapitałem M. Wśród pokrzywdzonych znajdowały się również austriackie banki. Postępowanie karne przeciwko skarżącemu w Austrii zostało zawieszone zgodnie z art. 412 Kodeksu postępowania karnego (dalej: „Kpk”) do czasu rozstrzygnięcia postępowania w Stanach Zjednoczonych. 27 listopada 2000 r. skarżący został skazany za oszustwo obligacyjne przez Sąd Rejonowy Południowego Dystryktu Nowy Jork w Stanach Zjednoczonych. Następnie jednak zbiegł i nie stawił się na rozprawie, na której miało zostać orzeczone jego kara. 1 marca 2002 r. Stany Zjednoczone wydały nakaz aresztowania skarżącego. 29 maja 2002 r. Sąd Krajowy wszczął śledztwo sądowe (Voruntersuchung) przeciwko skarżącemu i wydał nakaz aresztowania. 6 lipca 2007 r. skarżący został aresztowany w Austrii na podstawie nakazu aresztowania z 29 maja 2002 r. (patrz punkt 7 powyżej) i następnie osadzony w areszcie tymczasowym. 23 lipca, 17 sierpnia i 24 września 2007 r. skarżący wniósł zażalenia na przedłużenie aresztu tymczasowego. Choć dwa pierwsze zażalenia zostały wycofane przez skarżącego, trzecie zostało oddalone przez Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu (Oberlandesgericht) w dniu 5 listopada 2007 r. Skarżący bezskutecznie ubiegał się o zwolnienie również w dniach 28 stycznia, 8 maja i 12 sierpnia 2008 r. Zażalenia skarżącego na przedłużenie aresztu tymczasowego wniesione w dniach 7 lutego, 27 maja i 27 sierpnia 2008 r. zostały oddalone przez Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu odpowiednio w dniach 27 marca, 24 czerwca i 23 września 2008 r. 25 października 2007 r. skarżący złożył w organach oświadczenie o faktach, przedstawiając swoje spojrzenie na sytuację. 16 listopada 2007 r., 21 kwietnia i 15 lipca 2008 r. skarżący wystąpił o udzielenie mu dostępu do akt sprawy. W nieokreślonym terminie Sąd Krajowy oddalił jego wnioski. 27 grudnia 2007 r. akta sprawy zostały przekazane do prokuratury w celu dalszego dochodzenia. 10, 29 i 30 stycznia 2008 r. skarżący złożył pisma do Sądu Krajowego. Między innymi oświadczył, że jest skłonny złożyć wyjaśnienia dotyczące stawianych mu zarzutów. 26 marca 2008 r. Sąd Krajowy odrzucił jego wnioski z przyczyn formalnych. 14 kwietnia 2008 r. skarżący wniósł skargę dotyczącą praw podstawowych (Grundrechtsbeschwerde) do Sądu Najwyższego (Oberster Gerichtshof), która została oddalona 19 czerwca 2008 r. 1 maja 2008 r. skarżący wniósł sprzeciw z powodu domniemanego naruszenia jego praw (Einspruch wegen Rechtsverletzung) i ponownie wystąpił o udzielenie mu dostępu do akt sprawy. 8 lipca 2008 r. Sąd Krajowy oddalił sprzeciw. 21 lipca, 29 sierpnia i 1 września 2008 r. skarżący wniósł dalsze sprzeciwy z powodu domniemanego naruszenia jego praw. 16 października 2008 r. Sąd Krajowy oddalił wszystkie z nich. Skarżący odwołał się od tej decyzji. 30 grudnia 2008 r. Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu oddalił sprzeciw z 1 września 2008 r., ale uwzględnił dwa sprzeciwy z 21 lipca i 29 sierpnia 2008 r., uznając, że odmowa udzielenia skarżącemu dostępu do akt sprawy i dostarczenia mu ich kopii stanowiła naruszenie jego praw. 27 sierpnia 2008 r. skarżący wniósł kolejne zażalenie na przedłużenie aresztu tymczasowego. 23 września 2008 r. Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu oddalił to zażalenie. 23 września 2008 r. prokuratura poinformowała skarżącego o zamiarze powołania biegłej S.J. 29 września 2008 r. skarżący wniósł sprzeciw co do tego powołania, stwierdzając, że S.J. nie posiada niezbędnej wiedzy do zajmowania się tą sprawą i może być potencjalnie stronnicza, ponieważ współpracuje ze spółkami zaangażowanymi w domniemane oszustwo. 6 października 2008 r. biegła S.-J. została mimo to powołana do sporządzenia opinii dotyczącej działalności gospodarczej skarżącego. 9 października 2008 r. skarżący wniósł kolejną skargę dotyczącą praw podstawowych do Sądu Najwyższego. 4 listopada 2008 r. jego skarga została oddalona przez Sąd Najwyższy. 21 października 2008 r. bezskutecznie złożył kolejny wniosek o zwolnienie. 6 kwietnia 2009 r. skarżący ponownie wystąpił o zwolnienie z aresztu tymczasowego. 24 kwietnia 2009 r. skarżący został zwolniony z aresztu tymczasowego. Zarzucił, że nie został ani razu przesłuchany w związku z zarzutami przeciwko niemu przez cały czas przebywania w areszcie tymczasowym, mimo że starał się przyczynić do wyjaśnienia faktów, składając oświadczenia oraz wnioski o przeprowadzenie dowodów. 13 września 2009 r. skarżący wniósł kolejny sprzeciw z powodu domniemanego naruszenia jego praw, argumentując, że biegła S.-J. ma bliskie powiązania z potencjalnymi pokrzywdzonymi i jest zatem stronnicza. 19 stycznia 2010 r. Sąd Krajowy uwzględnił ten sprzeciw. 8 września 2010 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania karnego przeciwko niemu. Argumentował, że został już sądzony i skazany w Stanach Zjednoczonych za te same czyny. Ponadto, zgodnie z prawem obowiązującym w czasie i miejscu popełnienia czynów, uległy one przedawnieniu. 7 października 2010 r. Sąd Krajowy oddalił wniosek. 14 marca 2011 r. Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu oddalił odwołanie skarżącego, uznając, że chociaż po ponad dziesięciu latach trudno było wyjaśnić fakty w sprawie, skarżący w znacznym stopniu przyczynił się do długości trwania śledztwa, uciekając. 7 kwietnia 2011 r. nowy biegły, W.-A., został powołany do sporządzenia opinii. Skarżący ponownie wniósł sprzeciw co do biegłego i skarżył się na długość śledztwa wstępnego. 11 maja 2011 r. Sąd Krajowy uwzględnił sprzeciw dotyczący biegłego, ale oddalił skargę skarżącego dotyczącą długości postępowania, uznając, że była ona proporcjonalna do złożoności sprawy. Ponadto stwierdził, że głównym powodem ich długości było to, że skarżący wniósł dużą liczbę sprzeciwów i odwołań. W związku z tym czas trwania postępowania nie naruszał art. 6 Konwencji. 16 sierpnia 2011 r. prokuratura poinformowała skarżącego, że zamierza powołać nowego biegłego, B. Skarżący wniósł sprzeciw, twierdząc, że B. ma bliskie relacje z inwestorami, którzy mogli ponieść szkodę w wyniku jego działalności. 25 października 2011 r. B. został mimo to powołany przez prokuraturę i otrzymał dziewięciomiesięczny termin na sporządzenie opinii. Sprzeciw skarżącego został oddalony przez Sąd Krajowy w dniu 5 grudnia 2011 r. 16 kwietnia 2012 r. Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu odrzucił odwołanie skarżącego jako wniesione po terminie. 14 sierpnia 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw z powodu domniemanego naruszenia jego praw, powtarzając argumenty, że biegły B. nie jest bezstronny. Ponadto argumentował, że B. znacznie przekroczył termin na sporządzenie opinii. 26 grudnia 2013 r. Sąd Krajowy uwzględnił sprzeciw, uznając, że prokuratura nie zareagowała w odpowiedni sposób na przekroczenie terminu przez biegłego, który w konsekwencji powinien zostać odwołany. W związku z tym stwierdził, że naruszone zostało prawo skarżącego do przeprowadzenia postępowania w rozsądnym terminie. 4 marca 2014 r. biegły B. został odwołany, a 5 maja 2014 r. powołano innego biegłego, M. 9 października 2016 r. prokuratura złożyła akt oskarżenia przeciwko skarżącemu z podejrzeniem o defraudację i poważne oszustwo w obrocie gospodarczym. W nieokreślonym terminie odwołanie skarżącego od aktu oskarżenia zostało odrzucone przez Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu. W związku z tym stał się on prawomocny. Na dzień najnowszych informacji dostępnych dla Trybunału (15 listopada 2016 r.) postępowanie karne przeciwko skarżącemu było wciąż w toku w pierwszej instancji.


Skarżący urodził się w 1939 roku i mieszka w Wiedniu. Jest byłym adwokatem, który w 1969 roku został wpisany na listę adwokatów. 26 stycznia 1999 r. skarżący zrzekł się prawa do wykonywania zawodu adwokata, ponieważ w wyniku uzależnienia od hazardu popełnił przestępstwa. 28 czerwca 1999 r. skarżący został skazany za oszustwo kwalifikowane i przywłaszczenie mienia na karę siedmiu i pół roku pozbawienia wolności. 4 listopada 1999 r. skarżący złożył wniosek do Komitetu Wiedeńskiej Izby Adwokackiej (Ausschuss der Rechtsanwaltskammer; dalej: „Komitet”) o przyznanie renty inwalidzkiej. Podnosił, że w związku z uzależnieniem od hazardu – uznaną chorobą psychiczną – nie jest już zdolny do wykonywania zawodu adwokata. 7 marca 2001 r. skarżący zwrócił się do Komitetu z prośbą o wyjaśnienie, dlaczego ten wciąż nie rozstrzygnął jego wniosku, mimo wielokrotnych wezwań. 22 czerwca 2001 r. skarżący został zbadany przez biegłego lekarza, który złożył opinię 20 lipca 2001 r. 5 lutego 2002 r. właściwy wydział Komitetu (dalej: „Wydział Komitetu”) częściowo odrzucił wniosek skarżącego o przyznanie renty inwalidzkiej ze względu na wniesienie go po terminie, a częściowo oddalił go merytorycznie. 8 marca 2002 r. skarżący wniósł zażalenie (Vorstellung) na tę decyzję. 30 kwietnia 2002 r. Plenum Komitetu (dalej: „Plenum”) oddaliło zażalenie. 17 czerwca 2002 r. skarżący wniósł skargę do Sądu Administracyjnego na decyzję Plenum. 20 października 2005 r. Sąd Administracyjny uchylił decyzję Plenum jako niezgodną z prawem. 14 czerwca 2007 r., na podstawie art. 132 Konstytucji Federalnej (Bundes-Verfassungsgesetz), skarżący wniósł do Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Plenum (Säumnisbeschwerde). Skarżący podnosił, że 30 marca 2006 r. złożył opinię biegłego zleconą prywatnie i wystąpił o wydanie decyzji, jednak Plenum nie podjęło żadnych czynności procesowych. 4 lipca 2007 r. Sąd Administracyjny wezwał Plenum do wydania decyzji w terminie trzech miesięcy lub wyjaśnienia przyczyn jej niewydania. 13 października 2007 r. biegły powołany przez Plenum złożył opinię. 16 października 2007 r. Sąd Administracyjny, na wniosek Plenum, przedłużył termin na wydanie decyzji do 20 stycznia 2008 r. 18 stycznia 2008 r. skarżący zwrócił się do Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie merytoryczne, podnosząc, że Plenum wciąż nie wydało decyzji. Ponadto Plenum powołało innego biegłego dopiero pod koniec przedłużonego terminu. Następnie Sąd Administracyjny został poinformowany przez prezesa Izby Adwokackiej, że opinia biegłego wpłynęła, ale wymaga uzupełnienia, a decyzja zostanie wydana w ciągu miesiąca. 25 stycznia 2008 r. biegły złożył opinię, a 11 lutego 2008 r. złożył opinię uzupełniającą. 8 kwietnia 2008 r. Wydział Komitetu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie renty inwalidzkiej. W konsekwencji, 26 czerwca 2008 r. Sąd Administracyjny zakończył postępowanie w sprawie skargi skarżącego z 14 czerwca 2007 r. na bezczynność Plenum (patrz wyżej paragraf 11) oraz zasądził koszty na rzecz skarżącego. 21 kwietnia 2008 r. skarżący wniósł zażalenie na decyzję Wydziału Komitetu z 8 kwietnia 2008 r. 15 lipca 2008 r. Plenum uwzględniło zażalenie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Wydziałowi Komitetu. 20 października 2008 r. skarżący wniósł skargę do Sądu Administracyjnego na decyzję Plenum. 17 grudnia 2009 r. Sąd Administracyjny uchylił decyzję Plenum, uznając, że Wydział Komitetu nie był właściwy do wydania decyzji z 8 kwietnia 2008 r. (patrz wyżej paragraf 14), ponieważ sprawa toczyła się przed Plenum po uchyleniu przez Sąd Administracyjny decyzji tego organu z 30 kwietnia 2002 r. (patrz wyżej paragraf 10). W związku z tym Plenum powinno było uchylić decyzję Wydziału Komitetu z 8 kwietnia 2008 r. i samodzielnie rozstrzygnąć co do meritum. 15 lipca 2010 r., na podstawie art. 132 Konstytucji Federalnej, skarżący wniósł do Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Plenum. Dwa dni wcześniej, 13 lipca 2010 r., w decyzji doręczonej skarżącemu 20 lipca 2010 r., Plenum uchyliło decyzję Wydziału Komitetu z 8 kwietnia 2008 r. (patrz wyżej paragraf 14) oraz oddaliło zażalenie skarżącego na decyzję Wydziału Komitetu z 5 lutego 2002 r. (patrz wyżej paragraf 9), stwierdzając, że skarżący nie ma prawa do renty inwalidzkiej. W konsekwencji, 22 lutego 2012 r. Sąd Administracyjny zakończył postępowanie w sprawie skargi skarżącego z 15 lipca 2010 r. na bezczynność Plenum oraz zasądził koszty na rzecz skarżącego. 24 sierpnia 2010 r. skarżący wniósł skargę do Sądu Administracyjnego na decyzję Plenum z 13 lipca 2010 r. 22 lutego 2012 r. Sąd Administracyjny oddalił skargę jako bezzasadną. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 5 marca 2012 r.


Skarżąca, pani Ljiljana Milisavljević, jest obywatelką Serbii urodzoną w 1966 roku, mieszkającą w Belgradzie. Skarżąca była dziennikarką zatrudnioną w „Politice”, czołowym serbskim dzienniku. We wrześniu 2003 roku redakcja zleciła jej napisanie artykułu o pani Nataszy Kandić. Pani Nataša Kandić jest serbską działaczką na rzecz praw człowieka, znaną przede wszystkim z działalności w zakresie badania zbrodni popełnionych podczas zbrojnych konfliktów w byłej Jugosławii, w tym zbrodni popełnionych przez regularne i nieregularne siły serbskie. Uznawana była również za jedną z najbardziej głosnych orędowniczek pełnej współpracy władz jugosłowiańskich, a następnie serbskich z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (dalej „MTKBJ”). W okresie istotnym dla sprawy od 40% do 64% populacji Serbii uważało MTKBJ za poważne zagrożenie bezpieczeństwa dla Republiki Serbii. Około 54% populacji było przeciwnych współpracy z MTKBJ, co obejmowałoby aresztowania i przekazywanie serbskich podejrzanych do tej instytucji. W 2003 roku ocena MTKBJ dotycząca współpracy Serbii z tym trybunałem brzmiała, że nie była ona „ani pełna, ani proaktywna”. Poziom współpracy został dodatkowo negatywnie wpływy przez zamordowanie w marcu 2003 roku premiera Serbii, dr Zorana Đinđicia, znaczącej postaci politycznej otwartej na pełną współpracę z MTKBJ. Sama pani Kandić stała się obiektem ataków ze strony znacznej części serbskiej elity politycznej i ogółu społeczeństwa. W konsekwencji była zaangażowana w kilka incydentów. Artykuł skarżącej o pani Kandić ukazał się w „Politice” 7 września 2003 roku. Pełne tłumaczenie kwestionowanego artykułu, zatytułowanego „Śledczy z Hagi”, brzmi następująco:
„Nawet mój syn obwinia mnie o ochronę wszystkich oprócz Serbów”, mówi dyrektorka Funduszu Prawa Humanitarnego.
Pani Nataša Kandić, założycielka i dyrektorka wykonawcza Centrum Prawa Humanitarnego dla Serbii, Czarnogóry oraz Kosowa i Metochii, organizacji pozarządowej mającej na celu promowanie praw człowieka mniejszości, w zeszłym tygodniu, ponownie, broniła się „przed serbską falą patriotyzmu”.
Z okazji Międzynarodowego Dnia Osób Zaginionych, podczas zebrania Stowarzyszenia Rodzin Osób Zaginionych i Uprowadzonych w Kosowie i Metochii zorganizowanego w centrum Belgradu, po krótkiej sprzeczce spoliczkowała jednego z uczestników. Po tym incydencie policja belgradzka złożyła wniosek o wszczęcie postępowania karnego przeciwko niej, a Stowarzyszenie Rodzin Osób Zaginionych wniosło pozew, domagając się, aby zapłaciła 30 000 000 dinarów serbskich (RSD) za znieważenie rodzin uprowadzonych i zabitych.
Ostatnio nasze media również informowały, że ta „wybitna orędowniczka praw człowieka i reform demokratycznych w Serbii” otrzymała doroczną nagrodę Inicjatywy Prawa Europy Środkowej i Eurazji (CEELI) od Amerykańskiego Stowarzyszenia Prawniczego 9 sierpnia podczas lunchu na dorocznym zebraniu ABA w San Francisco. Byłymi laureatami tej nagrody byli Petar Stojanow z Bułgarii, Emil Constantinescu z Rumunii, Václav Havel z Czech, Stjepan Mesić z Chorwacji...
Informowano również, że na początku maja amerykański magazyn „Time” opublikował listę trzydziestu sześciu osób nazwanych europejskimi bohaterami, wśród których znalazła się również Nataša Kandić.
Serbska bojowniczka o prawdę o zbrodniach wojennych, samotny głos rozsądku w Serbii czy najemniczka Sorosa[5], ta, która została wymieniona przez wszystkich wygnanych szpiegów FRJ[6], zdobyła wiele nagród, w tym nagrodę Human Rights Watch, ale żadnej z nich nie otrzymała w Serbii.
Nataša Kandić wywołuje burzliwe reakcje wszędzie, gdzie się pojawi. Podczas gdy Zachód ją chwali i wychwala, w Serbii mówi się o niej z pogardą i oskarża o antyserbską politykę. Przede wszystkim zarzucają jej, że nigdy nie ścigała zbrodni przeciwko Serbom, ale wyłącznie zajmowała się tymi popełnionymi przez Serbów przeciwko innym narodowościom.
Mimo że nazywano ją czarownicą i prostytutką i stale jest zagrożona (w tym roku musiała również odwołać swoje wystąpienie w lokalnej stacji telewizyjnej z powodu zagrożenia bombowym), mówi: „To po prostu część tej pracy. Nie myślę, że mnie nienawidzą, tylko mój przekaz”.
Mimo to, złożyła kiedyś publiczną skargę: „Nawet mój syn oskarżył mnie o ochronę wszystkich oprócz Serbów”. Chociaż później, dodaje, słyszała, jak broni jej troski o słabych.
Nataša Kandić urodziła się w 1946 roku w Topoli, ojcu Radoslavie i matce Verze. W 1966 roku wyjechała na studia do Wielkiej Brytanii i po powrocie zapisała się na Wydział Filozofii Uniwersytetu w Belgradzie. Uczestniczyła w demonstracjach studenckich w 1968 roku. W latach 70. zaczęła pracować w gminie Belgradu Palilula.
Następnie pracowała w miejskim związku zawodowym. W połowie lat 90. trafiła do Centrum Działań Antywojennych, aby pracować jako sekretarka techniczna, ale niedługo potem odeszła po konflikcie z panią Vesną Pešić[7]. Wraz z grupą osób o podobnych poglądach założyła Centrum Prawa Humanitarnego na początku 1993 roku.
Rok później, na zaproszenie pani Jeri Laber, dyrektorki wykonawczej Helsinki Watch, wyjechała do Nowego Jorku. Po dyskusji z najwyższymi osobami w Trybunale Haskim[8], Centrum Prawa Humanitarnego przejęło odpowiedzialność za swoją pracę w zakresie tzw. serbskich zbrodni przeciwko muzułmanom w Bośni i Hercegowinie, a także naruszeń i nadużyć praw mniejszości muzułmańskiej i chorwackiej w FRJ. W ten sposób ta organizacja stała się „śledczym” [MTKBJ]. Począwszy od drugiej połowy lat 90. Centrum zaangażowało się w sprawy Kosowa i Metochii.
Podczas kampanii NATO[9] często podróżowała na trasie Belgrad – Kosowo i Metochia – Czarnogóra. Jej wiadomości e-mail wysyłane przez Internet do zagranicznych przyjaciół i współpracowników są dowodem na jej czas i pracę w Kosowie i Metochii.
Z Lazarem Stojanoviciem[10], reżyserem filmu „Plastični Isus” („Plastikowy Jezus”), ma syna Stefana, który mieszka w Nowym Jorku i zajmuje się animacją graficzną.”
10 listopada 2003 roku pani Kandić wszczęła prywatne oskarżenie przeciwko skarżącej. Twierdziła, że całość została napisana z zamiarem poniżenia jej w oczach opinii publicznej, przedstawienia jej jako zdrajczyni serbskich interesów oraz jako „płatnej służącej obcych interesów i prostytutki, która sprzedaje się za pieniądze”. Dalej twierdziła, że przedstawione w artykule punkty zostały złośliwie zniekształcone, a artykuł zawierał nieprawdy i jawnie obelżywe słowa. Wyraźnie odmówiła złożenia jakichkolwiek roszczeń o odszkodowanie cywilne w ramach tych postępowań. Skarżąca, w swojej obronie, oświadczyła, że nie wyrażała własnej opinii o pani Kandić, której nie zamierzała obrazić, i że napisała cały artykuł na podstawie dokumentacji z innych magazynów. Cytaty umieszczała w cudzysłowach, ale pomijała je, gdy nie cytowała dosłownie, tylko parafrazowała („to, co nie umieściła w cudzysłowach, stanowią twierdzenia, które nie są cytatami, ale je przepisywała z innych gazet”). Podała szczegóły dotyczące tego, jakie frazy zostały zaczerpnięte z jakich artykułów i magazynów, w tym z jakiego artykułu i magazynu wzięła frazę, że pani Kandić nazywano czarownicą i prostytutką. 1 września 2005 roku, po zwrocie sprawy, Pierwszy Sąd Miejski (Prvi opštinski sud) w Belgradzie uznał, że skarżąca popełniła przestępstwo znieważenia, stwierdzając w odniesieniu do pani Kandić „mimo że nazywano ją czarownicą i prostytutką” i udzielił jej upomnienia sądowego. Sąd ustalił, że kwestionowana fraza została rzeczywiście wcześniej opublikowana w innym artykule przez innego autora w innym magazynie. Jednakże skarżąca nie umieściła jej w cudzysłowach, co oznaczało, że się z nią zgadza, tym samym wyrażając swoją opinię. Sąd wniosł, że istniał więc zamiar znieważenia pani Kandić. Wobec braku okoliczności obciążających i licznych okoliczności łagodzących (skarżąca miała niekaralność, była zatrudniona i w dojrzałym wieku (u zrelom dobu)), otrzymała jedynie upomnienie sądowe (sudska opomena), na podstawie art. 41 i 59 Ogólnego Kodeksu Karnego (patrz poniższy paragraf 18). Nie orzeczono kary pozbawienia wolności ani grzywny. W nieokreślonej później dacie skarżąca odwołała się. Powtórzyła, że kwestionowane słowa nie były jej własną opinią, lecz opinią innego autora. Fakt, że pisała również o negatywnych stosunkach wobec oskarżycielki prywatnej i jej pracy, nie mógł i nie musiał czynić jej, skarżącej, odpowiedzialną karnie. Złożyła również wniosek, że takie podejście do wolności prasy mogłoby mieć dalekosiężne konsekwencje. 5 lipca 2006 roku Sąd Okręgowy w Belgradzie (Okružni sud) utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, aprobując podane w niej powody. W odrębnych postępowaniach, 2 października 2006 roku, Pierwszy Sąd Miejski w Belgradzie nakazał skarżącej zapłacić pani Kandić 33 125 RSD (około 386 euro (EUR)) tytułem kosztów i wydatków. Skarżąca nie odwołała się od tej decyzji. Skarżąca złożyła w swoich uwagach, że została później zwolniona z „Politiki” i że „jej skazanie [...] wydawało się być przyczyną [tego]”.


Skarżący byli wszyscy osadzeni w Wydziale Transportu w Salonikach (Τμήμα Μεταγωγών); przebywali tam albo w areszcie tymczasowym, albo odbywali karę pozbawienia wolności. A mianowicie, pierwszy skarżący był osadzony w Wydziale Transportu w Salonikach od 24 stycznia 2013 r. do 29 kwietnia 2013 r.; drugi skarżący był osadzony w Wydziale Transportu w Salonikach od 27 listopada 2012 r. do 1 marca 2013 r.; a trzeci skarżący był osadzony w Wydziale Transportu w Salonikach od 29 stycznia 2013 r. do 11 marca 2013 r. Skarżący twierdzili, że Wydział Transportu w Salonikach był całkowicie nieodpowiednim miejscem do spędzania długich okresów detencji, jak to miało miejsce w ich przypadku. Celle, w których byli przetrzymywani, miały powierzchnię 40 m² i były przeznaczone dla dziewięciu zatrzymanych. Liczba zatrzymanych w nich przebywających wahała się jednak od dwunastu do dwudziestu dwóch. Celle były słabo oświetlone i wentylowane, co – obok przepełnienia i brudu w pomieszczeniach – wpływało na zdrowie osadzonych. Koce, które otrzymywali, nigdy nie były prane. Skarżący podkreślali ponadto, że ogrzewanie i ciepła woda były niewystarczające oraz że nigdy nie otrzymywali mydła. Zatrzymani byli zamknięci w celach i nie pozwolono im spędzać czasu na zewnątrz, co wpływało na ich zdrowie psychiczne. Nie oferowano żadnych zajęć rekreacyjnych, a cele nie były wyposażone w telewizory ani radio. Posiłki wydawane zatrzymanym kosztowały 5,87 euro (EUR) dziennie i nie wystarczały na pokrycie ich dziennych potrzeb żywieniowych, ani pod względem ilości, ani jakości. 22 lutego 2013 r. skarżący złożyli skargę do prokuratora, narzekając na warunki ich zatrzymania, ale nie otrzymali odpowiedzi. Rząd argumentował w pierwszej kolejności, że skarżący skarżyli się w sposób ogólny, nie podając konkretnych odniesień dotyczących rzeczywistych warunków ich zatrzymania. W odniesieniu do pomieszczeń, w których zatrzymano skarżących, Rząd twierdził, że Wydział Transportu w Salonikach składał się z sześciu cel na parterze, które miały po 59 m² i były przeznaczone dla dziesięciu zatrzymanych mężczyzn. Były tam jeszcze dwie inne cele, w których przebywały zatrzymane kobiety. Wszystkie cele miały sanitariaty wewnątrz pomieszczenia, odpowiednie oświetlenie i wentylację dzięki dużym oknom. W celach przebywało od pięciu do piętnastu zatrzymanych. Większość zatrzymanych była przetrzymywana w obiekcie przez bardzo krótki czas, ponieważ Wydział Transportu był wykorzystywany podczas przewożenia zatrzymanych z jednego obiektu do drugiego lub na salę rozpraw. W rezultacie, gdy liczba zatrzymanych przekraczała liczbę, dla której cele były zaprojektowane, stan taki utrzymywał się jedynie do momentu zakończenia transferów. W każdym razie przestrzeń dostępna dla każdego osadzonego nigdy nie była mniejsza niż 4 m². Obiekt był sprzątany codziennie przez zewnętrznego wykonawcę, a obszary zatrzymania były dezynfekowane raz w tygodniu. Ciepła woda i ogrzewanie były dostępne w całym obiekcie, a wszystkie prześcieradła i koce były regularnie czyszczone i wymieniane w przypadku zużycia. Jedzenie dla zatrzymanych było dostarczane przez prywatną firmę cateringową i było dobrej jakości oraz ilości; Rząd przedstawił przykłady różnych oferowanych posiłków, argumentując, że pokrywały one wszystkie potrzeby i preferencje żywieniowe. Rząd zwrócił uwagę, że skarżący nie powoływali się ani nie przedstawiali żadnych dowodów na to, że nie otrzymali potrzebnego im leczenia medycznego. Wręcz przeciwnie, według dokumentacji komisariatu, drugi skarżący został przewieziony do szpitala Papanikolaou 29 grudnia 2013 r. na badanie lekarskie.


Skarżący byli osadzeni w więzieniu Korydallos w Atenach, gdy składali wniosek do Trybunału. Pierwszy skarżący został osadzony w więzieniu Korydallos 7 marca 2013 r. i nadal przebywał w areszcie w momencie składania swoich uwag do Trybunału. Jego pobyt w więzieniu Korydallos został czasowo przerwany, gdy został przeniesiony do więzienia w Janinie od 3 lipca 2013 r. do 11 lipca 2013 r. oraz do więzienia w Komotini od 2 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2013 r. Drugi skarżący został osadzony w więzieniu Korydallos 22 marca 2013 r., a trzeci skarżący 21 sierpnia 2013 r.; nadal przebywali w areszcie, gdy składali swoje uwagi do Trybunału. Czwarty skarżący był osadzony w więzieniu Korydallos od 26 czerwca 2013 r. do 1 maja 2014 r., z wyjątkiem okresów od 17 lipca 2013 r. do 3 września 2013 r., od 27 listopada 2013 r. do 10 grudnia 2013 r. oraz od 6 lutego 2014 r. do 17 lutego 2014 r., podczas których przebywał w więzieniu w Chanii. Piąty skarżący był osadzony w więzieniu Korydallos od 22 maja 2013 r. do 19 czerwca 2014 r., z wyjątkiem okresu od 20 marca 2013 r. do 28 marca 2013 r. Szósty skarżący był osadzony w więzieniu Korydallos od 30 stycznia 2013 r. do 15 sierpnia 2014 r. Skarżący twierdzili, że więzienie mieściło 2400 więźniów, podczas gdy zostało zaprojektowane dla 700 osób. Skarżący byli osadzeni w skrzydłach A i D w różnych celach, które wszystkie miały 9 m kw., wliczając w to przestrzeń sanitariatów, i mieściły trzech lub czterech więźniów; przestrzeń życiowa dla każdego więźnia wynosiła zatem mniej niż 3 m kw. Toalety były częściowo oddzielone od reszty celi. Ponadto brakowało wystarczającego ogrzewania i ciepłej wody. Więźniowie musieli używać umywalki do mycia się, a także naczyń i ubrań. Celle były brudne i pełne karaluchów oraz innych szkodników, a nie podejmowano prób ich zwalczania. Odpady nie były prawidłowo zbierane, a resztki jedzenia pozostawiano w celach i korytarzach przez kilka dni. Więźniowie nie byli wystarczająco oddzieleni ze względu na stan zdrowia czy to, czy byli użytkownikami narkotyków. Nie było odpowiedniej opieki medycznej, w szczególności w zakresie zdrowia psychicznego. Więźniowie byli zamknięci w celach przez szesnaście godzin dziennie, ponieważ nie zapewniano im zajęć rekreacyjnych ani edukacyjnych. Musieli spożywać posiłki, które były niskiej jakości i wartości odżywczej, wewnątrz swoich cel. Ponadto w więzieniu brakowało personelu i nie było ono w stanie zapewnić bezpieczeństwa więźniów. Rząd twierdził, że pierwsi do piątego skarżący byli osadzeni w różnych celach w skrzydłach A i D. Wszystkie celle miały 9,60 m kw. i mieściły trzech lub, w rzadkich przypadkach, czterech zatrzymanych. Pierwszy skarżący był również osadzony w dwóch celach w skrzydle E: jednej o powierzchni 10,44 m kw. i drugiej o powierzchni 42,78 m kw., która mieściła od dziesięciu do dwudziestu dwóch zatrzymanych, choć przebywało w niej dwudziestu dwóch zatrzymanych tylko przez krótki okres. Wszystkie celle miały okno zapewniające wystarczającą ilość światła. Każda cela była wyposażona w umywalkę, toaletę, łóżka, stół, krzesła i zazwyczaj drewniane półki. Skrzydła A, B, C i D posiadały dwanaście wspólnych pryszniców każde, a skrzydło E posiadało dziewięć wspólnych pryszniców. Każde skrzydło mogło dostarczać 2000 litrów ciepłej wody codziennie. Zatrzymanym zapewniano prześcieradła i koce, z wyjątkiem sytuacji, gdy decydowali się oni na używanie własnych. Więzienie posiadało centralne ogrzewanie, a więźniom zapewniano wentylatory w okresie letnim. Celle były regularnie dezynfekowane i sprzątane dwa razy dziennie przez ekipy sprzątające złożone z zatrzymanych. Wszystkie skrzydła miały kosze na śmieci. Wszyscy zatrzymani mieli dostęp do więziennej przychodni, która była otwarta dwadzieścia cztery godziny na dobę, a pracowało tam osiemnastu lekarzy różnych specjalizacji i trzy pielęgniarki, które udzielały wizyt więźniom. Gdy stan zdrowia więźniów nie mógł być leczony w przychodni, byli oni przenoszeni do Szpitala Więziennego Korydallos, Szpitala Psychiatrycznego Korydallos lub do szpitala zewnętrznego. Rząd przedłożył dokumentację medyczną skarżących, aby wykazać, że byli oni leczeni wielokrotnie. Ponadto więzienne służby społeczne dbały o potrzeby zatrzymanych, w tym skarżących, którzy korzystali z tych usług wielokrotnie. Jeśli chodzi o posiłki więźniów, Rząd przedłożył menu dziesięciu dni wybranych losowo, aby wykazać, że posiłki były urozmaicone. Więźniowie mogli spędzać od czterech do pięciu godzin dziennie na więziennym podwórku, uprawiając sport. Pozwalano im mieć telewizor w celach, a więzienie posiadało wypożyczalnię książek i klub książki. Ponadto zatrzymani mieli możliwość podjęcia jednej z dostępnych prac lub uczęszczania do szkoły „drugiej szansy”. Rząd nie złożył uwag dotyczących szóstego skarżącego (patrz niżej, paragrafy 24–26).


Wnioskodawcy byli lub są nadal osadzeni w więzieniu w Janinie. Spośród wnioskodawców czwarty został zwolniony 11 marca 2013 r., a ósmy został przeniesiony do więzienia w Halikarnasie 6 grudnia 2012 r. Piętnasty wnioskodawca został zwolniony 1 marca 2013 r., a dwudziesty pierwszy – 14 marca 2013 r. Dwudziesty dziewiąty, czterdziesty dziewiąty, pięćdziesiąty czwarty i pięćdziesiąty siódmy wnioskodawca zostali zwolnieni 28 lutego 2013 r., czterdziesty trzeci – 11 marca 2013 r., a pięćdziesiąty – 7 marca 2013 r., natomiast pięćdziesiąty szósty został przeniesiony do więzienia w Amfissie 14 grudnia 2012 r. Ponadto dziewiąty, dwudziesty piąty, trzydziesty drugi i trzydziesty piąty wnioskodawca zostali zwolnieni 30 maja 2013 r., dziesiąty i dwudziesty szósty – 16 maja 2013 r., dwunasty i czterdziesty czwarty – 4 kwietnia 2013 r., trzynasty – 28 maja 2013 r., szesnasty – 9 maja 2013 r., osiemnasty – 14 czerwca 2013 r., dziewiętnasty, dwudziesty drugi, dwudziesty czwarty, czterdziesty pierwszy i czterdziesty piąty – 9 kwietnia 2013 r., a dwudziesty – 23 maja 2013 r. Trzydziesty czwarty i pięćdziesiąty trzeci wnioskodawca zostali zwolnieni 31 maja 2013 r., trzydziesty dziewiąty i czterdziesty ósmy – 26 kwietnia 2013 r., czterdziesty i pięćdziesiąty drugi – 30 kwietnia 2013 r., czterdziesty szósty – 10 kwietnia 2013 r., a pięćdziesiąty pierwszy – 11 kwietnia 2013 r. Wnioskodawcy twierdzili, że więzienie przetrzymywało 235 więźniów, choć zostało zaprojektowane tylko dla 85. Były cztery duże cele o powierzchni około 45 m² każda, w których przebywało 32 więźniów. Były również cztery mniejsze cele: cela nr 5 miała 16 m² i przebywało w niej 20 więźniów, cela nr 6 miała 12 m² i przebywało w niej 10 więźniów, cela nr 7 miała powierzchnię 16 m² i mieszkało w niej 20 więźniów, podczas gdy cela nr 8, która dawniej była pralnią, miała 10 m² i przebywało w niej 9 więźniów. W korytarzu o powierzchni 34,5 m² przebywało 40 więźniów. W celach nie było stołów ani krzeseł. Więźniowie byli zamknięci w celach przez siedemnaście godzin dziennie, ponieważ nie zapewniano im zajęć rekreacyjnych ani edukacyjnych. Musieli spożywać posiłki wewnątrz swoich cel. Nie było wystarczającego rozdzielenia między więźniami odbywającymi wyroki a tymi w areszcie tymczasowym. Ponadto zdrowi więźniowie byli przetrzymywani razem z chorymi, co skutkowało narażeniem na choroby zakaźne. Więźniowie musieli prać i suszyć swoje ubrania oraz bieliznę w toaletach, co dalej rozprzestrzeniało choroby zakaźne. Opieka medyczna była niewystarczająca, szczególnie w zakresie zdrowia psychicznego. 13 i 25 lutego 2013 r. wnioskodawcy i inni więźniowie złożyli skargę do władz więziennych dotyczącą warunków ich osadzenia, ale nie otrzymali odpowiedzi. Rząd twierdził, że więzienie w Janinie miało cztery cele o powierzchni 50 m², z dwiema toaletami w każdej, jedną celę o powierzchni 36 m², dwie o powierzchni 15 m², jedną o powierzchni 37,63 m² oraz dwie cele izolacji, każda o powierzchni 8 m². Jadalnia miała 78 m², podczas gdy korytarze miały powierzchnię 300 m². W momencie złożenia przez wnioskodawców wniosku do Trybunału więzienie przetrzymywało od 210 do 230 więźniów. W 2012 r. przeprowadzono szeroko zakrojone prace remontowe w całym więzieniu, wszystkie pomieszczenia zostały odmalowane, w celach umieszczono stołki, a w jadalni, która pełniła różne funkcje, dodano regał na książki, telewizor i stół do tenisa stołowego. Ponadto dla więźniów zbudowano w pełni wyposażoną siłownię. Codzienny rozkład dnia więźniów obejmował również czas wolny na więziennym dziedzińcu od godziny 15:00 do pół godziny przed zachodem słońca. Dla rozrywki więźniów regularnie organizowano liczne wydarzenia kulturalne. Cele były regularnie dezynfekowane i sprzątane codziennie. Wentylacja i ogrzewanie w celach i pomieszczeniach wspólnych były odpowiednie. Ściśle przestrzegano odpowiednich standardów higieny, a każdy nowy więzień otrzymywał czyste ubrania i koce. Wszyscy więźniowie mieli dostęp do więziennego ambulatorium, w którym pracowali dwaj lekarze ogólni, dentysta i trzy pielęgniarki. W nagłych wypadkach więźniowie byli przewożeni do szpitala więziennego Korydallos lub do szpitala zewnętrznego.


Skarżący urodził się w 1964 roku i mieszka w Antalyi. 3 lipca 2004 r. żandarmeria w Samsun otrzymała telefon z informacją o kobiecie, z której słychać było wołanie o pomoc w białym cywilnym samochodzie wyjeżdżającym z miasta. Na podstawie otrzymanych informacji żandarmeria zlokalizowała samochód, którym kierował skarżący, policjant, na odosobnionym terenie poza miastem. Zgodnie z raportem zdarzenia sporządzonym przez żandarmerię, kobieta zidentyfikowana jako Ç.V. płakała, gdy podchodzono do samochodu, i oświadczyła, że została uprowadzona i pobita przez skarżącego. Wokół jej ust była krew. Po wstępnych ustaleniach na miejscu zdarzenia obie strony zostały przewiezione do komisariatu żandarmerii w celu złożenia zeznań. W drodze na komisariat skarżący, któremu pozwolono prowadzić własny samochód, został przyłapany na próbie pozbycia się noża, siekiery i telefonu komórkowego, które ukrywał w samochodzie. Przedmioty te zostały zabezpieczone przez żandarmerię jako dowody, wraz z bronią palną, taśmą klejącą, liną, ręcznikiem z plamami krwi, kajdankami i pałką znalezionymi w samochodzie skarżącego podczas późniejszego przeszukania. Po przybyciu na komisariat żandarmerii Ç.V. została natychmiast doprowadzona przed prokuratora w Samsun, gdzie złożyła zeznanie, że od pewnego czasu pozostawała w pozamałżeńskim związku ze skarżącym, ale chciała go zerwać z powodu jego ciągłych gróźb i nacisków; że zgodziła się spotkać ze skarżącym wcześniej tego dnia, aby porozmawiać po raz ostatni, ale po spotkaniu w jego samochodzie skarżący wywiózł ją z miasta bez jej zgody, uderzył ją w brzuch pałką i pobił, związał jej ręce liną oraz groził jej napaścią na tle seksualnym. W swoim zeznaniu przed prokuratorem skarżący przyznał, że zaczął spotykać się z Ç.V. dwa lata wcześniej, aby pomóc jej w rozwodzie, w tym finansowo. Z czasem Ç.V. stała się jednak bardzo wymagająca i agresywna oraz wielokrotnie groziła ujawnieniem ich związku i rozpowszechnianiem o nim kłamstw. Zaprzeczył zarzutowi, jakoby uprowadził Ç.V., i twierdził, że to ona chciała się spotkać. Twierdził, że po spotkaniu w samochodzie zażądała od niego więcej pieniędzy, zaczęła krzyczeć i groziła, że popełni samobójstwo, założyła jego policyjne kajdanki i przejawiała inne „zachowania wskazujące na niestabilność psychiczną”, co skłoniło go do uderzenia jej. Następnie pocałowała go, aby go uspokoić i zaoferowała stosunek płciowy, którego on odmówił, ponieważ miała miesiączkę. 12 lipca 2004 r. Instytut Medycyny Sądowej wydał raport dotyczący Ç.V., w którym odnotowano 0,5 cm cięcie na jej języku, czerwoną wybroczynę o wymiarach 3 cm x 2 cm po prawej stronie szyi, czerwoną zmianę na górnej części prawej klatki piersiowej oraz ból lewego kciuka. Raport stwierdził, że odniesione obrażenia uniemożliwiły Ç.V. pracę przez siedem dni. Tego samego dnia Ç.V. złożyła pisemne oświadczenie prokuratorowi w Samsun, przyznając, że zniekształciła fakty i fałszywie oskarżyła skarżącego w poprzednich zeznaniach, ponieważ była na niego zła; że nie została uprowadzona, jak wcześniej twierdziła; oraz że skarżący tylko ją uderzył, gdy się kłócili, i nie wyrządził jej żadnej innej krzywdy. Później tego samego dnia prokurator wezwał Ç.V. w celu osobistego złożenia wyjaśnień. Tym razem Ç.V. twierdziła, że złożyła pisemne oświadczenie pod przymusem i że jej pierwotne oskarżenia były prawdziwe. 16 września 2004 r. prokurator w Samsun wniósł akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w Samsun przeciwko skarżącemu, oskarżając go o usiłowanie gwałtu, nielegalne pozbawienie wolności i rozboju. W toku postępowania karnego przed Sądem Okręgowym w Samsun Ç.V. utrzymywała swoje zarzuty wobec skarżącego, z wyjątkiem usiłowania napaści seksualnej. W związku z tym twierdziła, że chociaż skarżący powiedział, że ją zgwałci, zdjął spodnie i kazał jej się rozebrać, nigdy faktycznie nie usiłował jej napaść seksualnie. Skarżący z kolei nadal zaprzeczał stawianym mu zarzutom. Jako dowód nacisków finansowych ze strony Ç.V., skarżący złożył przed sądem kopie jej rachunków telefonicznych, które przekazała mu do opłacenia. Dowódca żandarmerii zeznał przed sądem okręgowym, że gdy przybyli na miejsce zdarzenia, Ç.V. płakała i wyglądała na przerażoną; miała ślady po kajdankach na ręce i zadrapania paznokciami na szyi. Skarżący siedział obok Ç.V. w podkoszulku. Dodał tu, że był gorący dzień. Gdy zapytał ich, co się dzieje, skarżący próbował lekceważąco odnieść się do sprawy, podczas gdy Ç.V. wskazała na krwawiące usta i gestem dłoni naśladowała broń. Na jego żądanie skarżący wyjął broń z bagażnika i przekazał ją dowódcy. Następnie Ç.V. powiedziała dowódcy, że skarżący ją uprowadził i zgwałciłby ją, gdyby nie miała miesiączki lub gdyby żandarmeria nie interweniowała. Na podstawie zeznań stron i świadków oraz innych informacji w aktach sprawy Sąd Okręgowy w Samsun uniewinnił skarżącego w dniu 21 marca 2006 r. od zarzutów nielegalnego pozbawienia wolności i rozboju. W odniesieniu do zarzutu usiłowania gwałtu sąd okręgowy uznał, że skarżący nie usiłował zgwałcić Ç.V. Jego zachowanie leżące u podstaw tego zarzutu stanowiło w rzeczywistości pobicie, na mocy czego sąd okręgowy wydał wyrok skazujący. Sentencja wyroku brzmiała: „Skarżący zostaje uniewinniony od zarzutu nielegalnego pozbawienia wolności, ponieważ znamiona przestępstwa nie zostały wypełnione, ponieważ Ç.V. wyraziła zgodę na spotkanie ze skarżącym i wsiadnięcie do jego samochodu. Skarżący zostaje uniewinniony od zarzutu rozboju, ponieważ nie udało się udowodnić znamion przestępstwa; i mimo twierdzeń Ç.V., w aktach sprawy nie było dowodów, które w rozsądnym i poza wszelką wątpliwość sposobie udowodniłyby, że skarżący popełnił taki czyn. Jeśli chodzi o zarzut usiłowania gwałtu, sąd stwierdza za udowodnione, że skarżący był wściekły na Ç.V. z powodu chęci zerwania z nim przez nią i w związku z tym pobił Ç.V. W świetle faktów skarżący zostaje skazany za czyn pobicia, a nie za zarzut usiłowania gwałtu, jak wcześniej i błędnie zakwalifikowano.” Zarówno skarżący, jak i Ç.V. odwołali się od wyroku Sądu Okręgowego w Samsun. Jednak w swoim odwołaniu Ç.V. nie kwestionowała braku skazania za zarzut usiłowania gwałtu. 17 września 2012 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego z powodu przedawnienia pięcioletniego terminu dla czynu pobicia i na tej podstawie zarządził umorzenie postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Utrzymał w mocy uniewinnienie skarżącego z pozostałych zarzutów. Równolegle do postępowania karnego toczącego się przed Sądem Okręgowym w Samsun, Główny Dyrektoriat Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu w związku ze zdarzeniami z 3 lipca 2004 r. Rada Dyscyplinarna Policji w Samsun, która była odpowiedzialna za dochodzenie dyscyplinarne, zwróciła się o pisemne wyjaśnienia skarżącego, które złożył 29 listopada 2004 r., i 16 grudnia 2004 r. stwierdziła, że ustalono, iż skarżący popełnił czyny nielegalnego pozbawienia wolności, usiłowania gwałtu i grożenia przemocą z użyciem broni, i przekazała sprawę do Najwyższej Rady Dyscyplinarnej Głównego Dyrektoriatu Bezpieczeństwa („Najwyższa Rada Dyscyplinarna”) w celu podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby policyjnej zgodnie z przepisami sekcji 8 § 6 Regulaminu Dyscyplinarnego Sił Bezpieczeństwa („Regulamin Dyscyplinarny”). Opierając się w dużej mierze na dowodach dostępnych w aktach dochodzenia karnego, 15 lutego 2005 r. Najwyższa Rada Dyscyplinarna uznała za udowodnione, że skarżący popełnił czyny usiłowania gwałtu, pobicia i grożenia przemocą z użyciem broni oraz zarządziła jego zwolnienie ze służby policyjnej, jak żądano. Skarżący wniósł sprzeciw od tej decyzji do Sądu Administracyjnego w Samsun. Argumentował, między innymi, że zarzuty powódki wobec niego były sprzeczne i że postępowanie karne w sprawie tych samych zarzutów wciąż toczyło się przed Sądem Okręgowym w Samsun. 29 września 2005 r. Sąd Administracyjny w Samsun uznał decyzję o zwolnieniu Rady Dyscyplinarnej za legalną. Sąd administracyjny uznał, że pierwotne zeznania Ç.V. złożone żandarmerii, wraz z jej raportem medycznym i przedmiotami zabezpieczonymi z samochodu skarżącego w dniu zdarzenia, z których niektóre próbował ukryć przed żandarmerią, stanowiły wystarczający dowód, by stwierdzić, że skarżący popełnił czyny usiłowania gwałtu, nielegalnego pozbawienia wolności i grożenia bronią, mu stawiane, chociaż nie było świadków potwierdzających zarzuty Ç.V. Istotna część wyroku brzmiała: „Czyny ... gwałtu, usiłowania gwałtu i rozboju wymienione w sekcji 8 § 6 Regulaminu Dyscyplinarnego są rodzajami zachowań pociągających za sobą sankcję zwolnienia ze służby cywilnej ... Skarżący jest ścigany w związku ze zdarzeniami, które miały miejsce 3 lipca 2004 r. i jest oskarżony o usiłowanie gwałtu, nielegalne pozbawienie wolności i grożenie Ç.V. bronią. Na podstawie akt sprawy karnej i raportu z dochodzenia dyscyplinarnego rozumie się, że skarżący i Ç.V. pozostawali w związku seksualnym przez dwa lata, co później stało się przedmiotem szantażu dla obu stron. Pokrzywdzona, Ç.V., zarzuciła, że skarżący przywiózł ją na miejsce przestępstwa wbrew jej woli i zmusił ją do stosunku płciowego, zakładając jej kajdanki na ręce, zaklejając usta taśmą i grożąc jej bronią palną, nożem i siekierą. Chociaż skarżący zaprzeczył tym zarzutom, fakt, że broń i narzędzia użyte w ataku zostały znalezione i zabezpieczone na miejscu przestępstwa, a obrażenia ofiary zostały potwierdzone raportem medycznym, a wreszcie fakt, że skarżący próbował ukryć dowody, skłoniły władze dyscyplinarne do oparcia się na wersji wydarzeń ofiary, mimo że nie było świadków potwierdzających zarzuty ofiary. W niniejszym sporze można stwierdzić, że skarżący pozostawał w związku z Ç.V. przez dwa lata. Mimo faktu, że ofiara i skarżący podali różne relacje ze zdarzeń i że konkretnych zarzutów nie potwierdzili świadkowie, sąd zauważa, na podstawie raportu wstępnego dochodzenia Prokuratury w Samsun, że anonimowy dzwoniący powiadomił władze, że z białego cywilnego pojazdu typu Şahin w okolicy wsi Alanlı słychać było wołanie o pomoc, a skarżący i Ç.V. zostali później zauważeni przez żandarmerię w pobliżu tego obszaru, siedząc w podobnym samochodzie. Raport z miejsca zdarzenia wskazywał, że przeszukano samochód skarżącego po skardze Ç.V. i znaleziono broń, nóż, siekierę, kajdanki, pałkę, taśmę klejącą, linę i niebieski ręcznik z plamami krwi. Obrażenia ofiary zostały również udokumentowane w raporcie medycznym ... W tym zakresie sąd stoi na stanowisku, że skarżący popełnił czyny, o które był oskarżony, opierając swoje stanowisko na rozważaniu, że skarżący był z Ç.V. w swoim samochodzie, że Ç.V. oświadczyła żandarmowi, że jest przetrzymywana wbrew jej woli, i że podczas przeszukania żandarmeria znalazła i zabezpieczyła pistolet, nóż, siekierę, linę i ręcznik zabrudzony krwią, a skarżący próbował ukryć inną broń przed władzami. W związku z tym przewinienie dyscyplinarne, o które oskarżono skarżącego, i odpowiadająca mu sankcja, którą otrzymał, nie mogą zostać uznane za niezgodne z prawem.” Skarżący odwołał się od wyroku Sądu Administracyjnego w Samsun, zwracając uwagę sądu odwoławczego na fakt, że w międzyczasie został uniewinniony od zarzutów karnych nielegalnego pozbawienia wolności, rozboju i usiłowania gwałtu przez Sąd Okręgowy w Samsun oraz że jego skazanie za pobicie nie samo w sobie uzasadniałoby jego wydalenia ze służby cywilnej na warunkach Regulaminu Dyscyplinarnego. Decyzją z 10 kwietnia 2007 r. Najwyższy Sąd Administracyjny odrzucił argumenty skarżącego, stwierdzając, że zgodnie z sekcją 131 ustawy nr 657 o służbie publicznej, uniewinnienie w zakresie zarzutów karnych nie wyklucza nałożenia sankcji dyscyplinarnych za te same fakty. Istotna część wyroku brzmiała: „Skarżący poprosił sąd o uchylenie decyzji o zwolnieniu go ze służby policyjnej i o uchylenie decyzji Sądu Administracyjnego w Samsun utrzymującej jego zwolnienie z powodu, że został uniewinniony z zarzutów karnych nielegalnego pozbawienia wolności, rozboju i usiłowania gwałtu przez sąd pierwszej instancji oraz że zarzuty pobicia, za które został skazany, nie stanowiły zachowania pociągającego za sobą karę zwolnienia ze służby. Bądź jakkolwiek, skoro uwolnienie od odpowiedzialności karnej, lub jego brak, nie wyklucza nałożenia sankcji dyscyplinarnych na mocy sekcji 131 ustawy nr 657 o służbie publicznej, niniejszy wniosek musi zostać odrzucony.” Ta decyzja została doręczona skarżącemu 12 lipca 2007 r. W nieokreślonych datach, ale po wniesieniu skargi do Trybunału, skarżący wniósł odrębne postępowania przeciwko Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i gubernatorowi Samsun przed Sądem Administracyjnym w Samsun i żądał sprostowania jego aktów pracownika służby cywilnej oraz wznowienia postępowania w zakresie jego zwolnienia ze służby policyjnej. Skarżący powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 17 września 2012 r., uniewinniający go z zarzutów nielegalnego pozbawienia wolności i rozboju i umarzający postępowanie w zakresie pobicia, i argumentował przed Sądem Administracyjnym w Samsun, że jego prawo do domniemania niewinności zostało naruszone w toku postępowania o zwolnienie, ponieważ został zwolniony na podstawie zarzutów popełnienia przestępstw, w zakresie których postępowanie karne nie stało się jeszcze prawomocne. Sąd Administracyjny w Samsun uznał oba wnioski za niedopuszczalne, odpowiednio 11 grudnia i 27 grudnia 2012 r., stwierdzając, że żaden z powodów przedstawionych przez skarżącego dla wznowienia postępowania nie mieścił się w wyczerpującej liście dopuszczalnych podstaw tego nadzwyczajnego środka. 6 marca 2013 r. skarżący odwołał się od decyzji Sądu Administracyjnego w Samsun z 27 grudnia 2012 r. do Najwyższego Sądu Administracyjnego. 10 lutego 2014 r. Najwyższy Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o odwołanie skarżącego, popierając powody podane w wyroku Sądu Administracyjnego w Samsun z 27 grudnia 2012 r.


Skarżący urodził się w 1969 roku i mieszka w Orenburgu. W czerwcu i lipcu 2006 roku wydział śledczy rejonowego komisariatu policji Lenińskiego w Orenburgu wszczął postępowanie karne w sprawie napadów rabunkowych popełnionych przez zorganizowaną grupę. 30 sierpnia 2006 roku skarżący został aresztowany przez Wydział do Walki z Przestępczością Zorganizowaną policji obwodu orenburskiego („UBOP”) pod zarzutem popełnienia tych napadów. 31 sierpnia 2006 roku został przesłuchany w charakterze oskarżonego w obecności swojego adwokata i zaprzeczył udziałowi w przestępstwach. 1 września 2006 roku Sąd Rejonowy rejonu Lenińskiego w Orenburgu przedłużył czas aresztowania skarżącego, a 4 września 2006 roku zarządził jego tymczasowe aresztowanie i umieszczenie w areszcie śledczym IZ-65/1 („SIZO”). W nieokreślonym czasie 18 września 2006 roku skarżący został zabrany z SIZO do budynku UBOP bez obecności jego adwokata. Nie ma żadnych zapisów o przeprowadzeniu tego dnia jakichkolwiek czynności śledczych z jego udziałem. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, po przybyciu do siedziby UBOP pięciu lub sześciu policjantów, w tym L. i G., pobiło go, aby zmusić go do przyznania się do napadów, i poddało go nieludzkiemu traktowaniu w następujący sposób. Skulił mu ręce i nogi oraz związał ręce pasem. Rzucili go na ziemię i prawie go udusili, zakładając mu na głowę worek plastikowy i maskę przeciwgazową, które odcinały mu dopływ powietrza. Później zabrali go do piwnicy budynku, która była wyposażona jako siłownia. Zawiesili go na drążkach i bili go w nerki i kończyny kijem baseballowym. Skarżący tracił przytomność kilka razy, więc palili go papierosami, aby go ocknąć. O godzinie 21:00 skarżący został zabrany z powrotem do SIZO. Rutynowe badanie przeprowadzone przez dyżurnego asystenta medycznego, w obecności oficera dyżurnego, ujawniło następujące obrażenia: (i) krwiak o wymiarach 1 cm na 1 cm na lewej kości czołowej czaszki; (ii) nadmierne przekrwienie (zaczerwienienie) o wymiarach 1,5 na 3 cm po prawej stronie czoła; (iii) sinoczerwony krwiak o wymiarach 2 cm na 3 cm na prawej goleni; (iv) nadmierne przekrwienie o wymiarach 1 cm na 1 cm na obu pośladkach; oraz (v) nadmierne przekrwienie o wymiarach 2,5 na 4 cm po prawej stronie odcinka lędźwiowego (raport medyczny nr 249 z 18 września 2006 r., akt badania lekarskiego). Zgodnie z dodatkowymi dokumentacjami medycznymi skarżącego z SIZO za okres od 19 do 23 września 2006 roku, skarżył się na ból głowy, nudności, zawroty głowy, wymioty oraz ból po lewej stronie ciała przy oddychaniu. Miał drgające powieki i drżenie rąk. Zdiagnozowano u niego nerwicę wegetatywno-naczyniową typu nadciśnieniowego i otrzymał leczenie. 20 września 2006 roku skarżący udał się na przesłuchanie, a jego adwokat, pani S., zauważyła, że ma obrażenia na czole, których wcześniej nie miał, że wyglądał na chorego i miał trudności z poruszaniem się. Następnego dnia zwróciła się o przeprowadzenie sądowo-lekarskiej ekspertyzy. 23 września 2006 roku K., śledczy w wydziale śledczym rejonowego komisariatu policji w Orenburgu prowadzący sprawę karną skarżącego, zarządził sporządzenie sądowo-lekarskiej opinii biegłej na temat skarżącego na podstawie dokumentacji medycznej po rozpatrzeniu wniosku adwokata, raportu z badania skarżącego w SIZO w dniu 18 września 2006 roku oraz raportu oficera L. z UBOP, który stwierdzał, że skarżący sam sobie zadał obrażenia. K. chciał wiedzieć, czy skarżący miał jakieś obrażenia i jeśli tak, to kiedy i jak zostały zadane, czy mogły zostać zadane w wyniku upadku lub w wyniku samookaleczenia, jak opisał to oficer L., oraz czy obrażenia są zgodne z jego zatrzymaniem i uczestnictwem w czynnościach śledczych w jego sprawie. Zgodnie z raportem L., skarżący został przywieziony do UBOP 18 września 2006 roku w ramach działań podjętych w toku śledztwa i został zabrany do biura L. na rozmowę. Skarżący wyskoczył z krzesła i „z pewną siłą uderzył czołem i twarzą o róg krzesła, krzycząc, że musi zostać zabrany z powrotem do SIZO; wpadł w histerię, upadł na drewnianą podłogę pokrytą linoleum i zaczął toczyć się po podłodze, uderzając się o drewniane krzesła i stoły”. 25 września 2006 roku prokuratura rejonu Promyszlennego otrzymała komunikat z SIZO dotyczący obrażeń skarżącego. Zgodnie z oświadczeniami skarżącego złożonymi w prokuraturze, funkcjonariusze UBOP poddali go nieludzkiemu traktowaniu 18 września 2006 roku, aby zmusić go do przyznania się do przestępstw. Pamiętał imię jednego z nich, L. 27 września 2006 roku skarżący złożył formalną skargę do prokuratury rejonowej, żądając ścigania policjantów. 6 października 2006 roku, po przeprowadzeniu wstępnego dochodzenia, S., śledczy w prokuraturze rejonu Promyszlennego w Orenburgu, stwierdził, że zarzuty skarżącego nie zostały potwierdzone. Powołując się na art. 24 § 1 (1) Kodeksu Postępowania Karnego, odmówił wszczęcia postępowania karnego z powodu braku popełnienia przestępstwa. Śledczy powołał się na zaprzeczenie L., jakoby znęcał się nad skarżącym. Tego samego dnia zastępca prokuratora rejonu Promyszlennego uchylił decyzję śledczego jako niezgodną z prawem i zarządził dodatkowe dochodzenie. 25 października 2006 roku dwaj biegli sądowi lekarze stwierdzili po zbadaniu dokumentacji medycznej skarżącego, że miał on krwiaki na lewej kości czołowej i prawej goleni, które zostały spowodowane przez twarde, tępe przedmioty lub w wyniku uderzenia o takie przedmioty od jednego do trzech dni przed jego badaniem 18 września 2006 roku. Mogły zostać spowodowane przez proste upadnięcie skarżącego lub w wyniku samookaleczeń, jak opisano w raporcie L. Przekrwienie na czole, pośladkach i odcinku lędźwiowym nie zostało uznane za obrażenie i jego nasilenia nie można było ocenić, ponieważ było to natychmiastowa i odwracalna reakcja na pewien „czynnik drażniący”, w tym „wpływ mechaniczny”. 27 października 2006 roku S. ponownie odmówił wszczęcia sprawy karnej, powołując się na te same przesłanki. Oprócz zeznań L., śledczy powołał się na podobne oświadczenia oficera G., który również był obecny w momencie, gdy skarżący rzekomo sam sobie zadał obrażenia, oraz na raport biegłych lekarzy sądowych z 25 października 2006 roku. Skarżący odwołał się od decyzji z 27 października 2006 roku, argumentując, między innymi, że dochodzenie nie było wyczerpujące i że odpowiedzialność Państwa została zaangażowana na mocy art. 3 Konwencji, ponieważ odniósł obrażenia podczas zatrzymania, co zostało potwierdzone dowodami medycznymi. Skarżący powołał się na orzecznictwo Trybunału, stwierdzając, że ciężar dowodu w takiej sytuacji spoczywa na Państwie i że musi ono dostarczyć dowody, które mogłyby wzbudzić wątpliwości co do twierdzeń skarżącego. Skarżący argumentował, że powoływanie się na zeznania policjantów jest wyraźnie niewystarczające. 19 września 2007 roku sędzia Sądu Rejonowego rejonu Promyszlennego w Orenburgu oddalił skargę skarżącego. Sąd uznał, że dochodzenie było wyczerpujące i wszechstronne, nie znalazło żadnych faktów potwierdzających nieludzkie traktowanie skarżącego, wnioski biegłych lekarzy były zgodne z zeznaniami policjantów, a odmowa wszczęcia postępowania karnego była legalna i uzasadniona. 25 października 2007 roku Sąd Obwodowy w Orenburgu oddalił apelację skarżącego i w pełni poparł ustalenia Sądu Rejonowego. 6 marca 2008 roku Sąd Obwodowy w Orenburgu uznał skarżącego za winnego popełnienia kilku napadów rabunkowych i skazał go na dwanaście lat i cztery miesiące pozbawienia wolności. Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącego dotyczące nieludzkiego traktowania były bezzasadne, powołując się na ustalenia wstępnego dochodzenia oraz zeznania L. i innych policjantów oraz śledczych zaprzeczających jakimkolwiek nieprawidłowościom z ich strony. 24 listopada 2008 roku zastępca szefa wydziału śledczego prokuratury miejskiej w Orenburgu oddalił odwołanie skarżącego od decyzji śledczego z 27 października 2006 roku, uznając, że dochodzenie było wyczerpujące i obiektywne.


Skarżący urodził się w 1979 roku i mieszka w Szachty, w obwodzie rostowskim. 29 marca 2005 r. Wojskowy Sąd w Rostowie nad Donem („sąd wojskowy”) nakazał, m.in., dowódcy jednostki wojskowej nr 3654 („jednostka wojskowa”) wypłacić skarżącemu określone odszkodowanie pieniężne oraz uposażenie za okresy wskazane w sentencji wyroku. Wyrok stał się prawomocny 15 kwietnia 2005 r. Zdaniem skarżącego, po otrzymaniu nakazu egzekucyjnego przesłał go do dowódcy jednostki wojskowej, który częściowo wykonał wyrok (patrz punkt 9 poniżej). Zdaniem Rządu, 6 maja 2005 r. skarżący otrzymał dwa nakazy egzekucyjne w swojej sprawie i przesłał je do jednostki wojskowej. Zdaniem stron wyrok został wykonany jedynie w części. 22 sierpnia 2005 r. skarżącemu wypłacono około 68 000 rubli rosyjskich w wykonaniu wyroku. Jak złożył Rząd w swoich uwagach, uposażenie za okres od 1 marca 2003 r. do dnia przywrócenia skarżącego do służby wojskowej, a także niektóre dodatkowe płatności należne skarżącemu na mocy wyroku z 29 marca 2005 r., nie zostały mu wypłacone. Jak podał skarżący, mimo jego kolejnych wniosków, oryginał nakazu egzekucyjnego dotyczącego wyroku z 29 marca 2005 r. nigdy nie został mu zwrócony przez jednostkę wojskową. W związku z tym, w nieokreślonym dniu zwrócił się do sądu wojskowego o wydanie duplikatu dokumentu egzekucyjnego. Jego wniosek został jednak odrzucony. W 2005, 2006 i 2008 r. skarżący występował o wydanie orzeczenia uzupełniającego w jego sprawie cywilnej przeciwko jednostce wojskowej, która zakończyła się wyrokiem z 29 marca 2005 r. Uważał, że orzeczenie uzupełniające określające kwoty do wypłacenia mu na mocy wyroku z 29 marca 2005 r. rozwiązałoby jego trudności z dochodzeniem zaległych kwot. W swoim wniosku z 26 maja 2006 r. zwrócił się również do sądu o waloryzację zaległych płatności oraz dochodził zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową z powodu opóźnionego wykonania wyroku z 29 marca 2005 r. Sąd wojskowy oddalił wszystkie roszczenia skarżącego, wyjaśniając, że powinien był wystąpić o orzeczenie uzupełniające przed uprawomocnieniem się wyroku z 29 marca 2005 r. 3 kwietnia 2008 r. sąd wojskowy odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o wyjaśnienie wyroku z 29 marca 2005 r. poprzez wskazanie konkretnych kwot do zapłaty. Sąd uznał, że wniosek skarżącego stanowił wezwanie do zmiany wyroku, a nie do jego wyjaśnienia. Stwierdził, że treść wyroku była wystarczająco jasna, a niezgoda skarżącego ze sposobem jego wykonania nie stanowiła wystarczającej podstawy do wyjaśnienia wyroku. 14 maja 2008 r. to orzeczenie zostało utrzymane w mocy na skutek odwołania.


Niniejsza sprawa dotyczy procesu i skazania skarżącego za usiłowanie zabójstwa M. G., biznesmena i byłego parlamentarzysty. Współoskarżony, Y. W., został osądzony i skazany za pomocnictwo. Faktów sprawy można streścić następująco. 29 grudnia 2001 r. bomba podłożona pod samochód M. G. wybuchła, gdy ten uruchomił silnik rano. M. G. przeżył bez poważnych obrażeń. Tego samego dnia Prokuratura Rejonowa wszczęła śledztwo w tej sprawie. Podczas przesłuchania przez funkcjonariuszy policji M. G. wskazał na byłego męża skarżącego, A. G., z którym miał poważne spory dotyczące kwestii biznesowych, jako jedynego możliwego sprawcę. Tego samego dnia A. G. został wezwany na komisariat policji. Uznając istnienie sporów z M. G., zaprzeczył popełnieniu czynu i oświadczył, że noc przed incydentem przebywał w domu z synem, V. G. Tego samego dnia V. G. został aresztowany pod zarzutem usiłowania zabójstwa. Zarzuty przeciwko niemu ostatecznie umorzono kilka miesięcy później, ponieważ nie ustalono jego udziału w przestępstwie. 18 lutego 2002 r. przesłuchano A. At., przyjaciela A. G., który znał również skarżącą i rodzinę. Oświadczył, między innymi, że wiedział o problemach A. G. z M. G. oraz że skarżąca była zawsze przeciwna prowadzeniu przez A. G. interesów z M. G., ponieważ uważała tego ostatniego za „oszusta”. Tego samego dnia przesłuchano A. A., sąsiada A. G., który opisał jego rodzinę jako normalną i zwyczajną. Wspomniała, że około rok wcześniej skarżąca skarżyła się na M. G., ponieważ był im dłużny pieniądze. 29 stycznia 2002 r. przesłuchano L. G., córkę skarżącej, która oświadczyła, między innymi, że dowiedziała się o rozwodzie rodziców trzy lub cztery lata wcześniej. Rodzice utrzymywali dobre stosunki, a rodzina kontaktowała się niemal codziennie. Oświadczyła również, że przez większość czasu skarżąca przebywała w mieszkaniu, w którym mieszkał ojciec. 21 lutego 2002 r. przesłuchano A. B., sąsiada skarżącej. Oświadczył, że zna członków rodziny, A. G., skarżącą i ich dwoje dzieci V. G. i L. G., od 2001 r., kiedy zamieszkali w budynku. 16 września 2005 r. Y. W., przyjaciel rodziny, został aresztowany po odkryciu dużej ilości broni palnej i materiałów wybuchowych w jego domu. Krótko potem Y. W. przyznał się do usiłowania zabójstwa M. G. i oświadczył, że działał na polecenie skarżącej. 23 września 2005 r. skarżąca została aresztowana i oskarżona o podżeganie do usiłowania zabójstwa i zniszczenie mienia. W nieokreślonym dniu śledztwo zostało zakończone, a sprawa karna skierowana do Sądu Rejonowego Awan i Nor-Nork w Erywaniu do rozprawy. Akt oskarżenia obejmował L. G. na liście świadków, podczas gdy wydaje się, że A. At., A. A. i A. B. nie zostali w nim uwzględnieni. Na rozprawie Y. W. cofnął swoje zeznania złożone przed procesem, twierdząc, że zostały uzyskane pod przymusem. Skarżąca zaprzeczyła jakimkolwiek udziałowi w usiłowaniu zabójstwa M. G., oświadczając, że rozwiodła się z A. G. w 1999 r. i od tego czasu mieszkała z córką L. G. w innym mieszkaniu, podczas gdy A. G. mieszkał z synem, V. G. Oświadczyła również, że w pewnym momencie poproszono ją o podpisanie niektórych dokumentów dotyczących umowy między A. G. a M. G., ponieważ umowa dotyczyła sprzedaży domu, w którym ona wcześniej mieszkała, co też uczyniła. Jednak ogólnie nie miała związku z A. G. i starała się nie utrzymywać z nim żadnego kontaktu. Na rozprawie 22 czerwca 2006 r. adwokat skarżącej zwrócił się o wyłączenie L. G. z listy świadków, ponieważ ta była córką skarżącej. Prośba ta została uwzględniona, gdy L. G. wyraziła chęć skorzystania z prawa do odmowy zeznań. 12 października 2007 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącą za winną stawianych jej zarzutów i skazał ją łącznie na dziewięć lat pozbawienia wolności. Y. W. również został skazany. Sąd Rejonowy uznał za ustalone, że skarżąca zamówiła zabójstwo M. G., ponieważ spory majątkowe między tym ostatnim a A. G. wpłynęły również na jej prawa majątkowe. W tym kontekście Sąd Rejonowy oparł się głównie na zeznaniach sądowych S. A., małżonki Y. W., oraz L. C., jego byłego współpracownika, a także na fakcie, że skarżąca była zaangażowana w spory sądowe z M. G., co wykazywało, że zarówno ona, jak i A. G. mieli napięte stosunki z tym ostatnim. 29 października 2007 r. skarżąca wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego. 3 grudnia 2007 r. wniosła uzupełnienie do swojej apelacji, twierdząc, między innymi, że nie miała powodu, by zabić M. G., ponieważ mieszkała oddzielnie od A. G. od ich rozwodu w 1999 r. i nie miała interesu w jego działalności biznesowej. W toku postępowania przed Sądem Karnym Odwoławczym Y. W. cofnął zeznania złożone przed Sądem Rejonowym i złożył wyjaśnienia, że w rzeczywistości zorganizował wybuch samochodu M. G. na prośbę skarżącej. Nie miał jednak zamiaru zabicia M. G., lecz próbował go zastraszyć. Skarżąca podtrzymała linię obrony. 18 czerwca 2008 r. Sąd Karny Odwoławczy oddalił apelację skarżącej i utrzymał w mocy wyrok z 12 października 2007 r. w zakresie jej skazania i kary, podczas gdy kara Y. W. została złagodzona. W swoim wyroku Sąd Odwoławczy ustalił, między innymi, że chociaż skarżąca rozwiodła się z A. G., utrzymywała z nim relację przypominającą rodzinną i wyrażała swoją irytację działaniami M. G. w obecności różnych osób. W tym zakresie wyrok Sądu Odwoławczego odnosił się do zeznań przedprocesowych L. G. z 29 stycznia 2002 r., zeznań przedprocesowych A. At. z 18 lutego 2002 r., a także do zeznań przedprocesowych dwóch sąsiadów, A. A. i A. B., złożonych odpowiednio 18 i 21 lutego 2002 r. 21 listopada 2008 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną, twierdząc, między innymi, że Sąd Odwoławczy oparł swoje wnioski na zeznaniach przedprocesowych L. G., A. A., A. B. i A. At., które nie zostały odczytane ani zbadane ani przez Sąd Rejonowy Awan i Nor-Nork w Erywaniu, ani przez Sąd Odwoławczy. Ponadto nie miała możliwości przesłuchania tych świadków. 15 grudnia 2008 r. Sąd Kasacyjny uznał apelację skarżącej za niedopuszczalną z powodu braku podstaw. 14 kwietnia 2009 r. skarżąca wniosła skargę do Trybunału Konstytucyjnego, kwestionując zgodność z Konstytucją niektórych przepisów Kodeksu Postępowania Karnego (dalej: KPK), zezwalających Sądowi Kasacyjnemu na niepodawanie przyczyn przy uznawaniu skargi kasacyjnej za niedopuszczalną. 28 lipca 2009 r. Trybunał Konstytucyjny uwzględnił skargę, uznając takie przepisy KPK za niezgodne z Konstytucją. 11 sierpnia 2009 r. skarżąca, w oparciu o powyższą decyzję Trybunału Konstytucyjnego, zwróciła się do Sądu Kasacyjnego o wznowienie postępowania i ponowne rozpatrzenie jej skargi kasacyjnej z 21 listopada 2008 r. Decyzją z 25 września 2009 r. Sąd Kasacyjny wznowił postępowanie, ponownie rozpatrzył skargę kasacyjną skarżącej i uznał ją za niedopuszczalną z powodu braku podstaw. W ten sposób Sąd Kasacyjny wskazał, między innymi, że wniosek Sądu Karnego Odwoławczego dotyczący winy skarżącej był poprawny, ponieważ opierał się, między innymi, na zeznaniach świadków L. G. i A. A.


Skarżący urodził się w 1949 roku i mieszka w Machaczkale, Republice Dagestanu, w Rosji. 25 kwietnia 2006 roku syn skarżącego, Murad Nagmetov, wziął udział w zgromadzeniu publicznym we wsi Miskindża, w rejonie dokuzparinskim w Dagestanie. Wzięło w nim udział kilkaset osób, oskarżając lokalnych urzędników o korupcję. Około godziny 15:00 funkcjonariusze specjalnego oddziału mobilnego otoczyli uczestników i oddali kilka strzałów ostrzegawczych w powietrze. Następnie zgromadzenie zostało rozproszone przez władze z użyciem broni palnej (zobacz także sprawa Primov i inni przeciwko Rosji, nr 17391/06, §§ 15‑18, 12 czerwca 2014 r.). Murad Nagmetov został ranny granatem z gazem łzawiącym i zmarł w wyniku odniesionych obrażeń. Pięć innych osób zostało ciężko rannych; duża liczba osób odniosła obrażenia i została aresztowana. Tego samego dnia prokurator Republiki Dagestanu wszczął postępowanie karne w sprawie zarzutów morderstwa i nielegalnego posiadania broni palnej (art. 105 i 222 Kodeksu karnego) i powierzył sprawę śledczemu. Biegły sądowy przebadał ciało zmarłego i wydobył przedmioty, które spowodowały jego śmierć. Tego samego dnia śledczy zlecił sporządzenie opinii balistycznej w Centrum Ekspertyz Sądowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Dagestanu w celu określenia typu granatu, typu karabinka użytego do jego wystrzelenia oraz czy granat posiada rowki, które można by wykorzystać do zidentyfikowania tego karabinka. 11 maja 2006 roku biegły balistyk wydał opinię i wnioski następujące:
„1. Biegłemu sądowemu dostarczono do zbadania następujące dwa przedmioty: granat z ładunkiem specjalnym oraz obturator z ładunkiem specjalnym (nabój 23 mm używany z karabinkiem typu KS-23 (KS-23M)). Nie było możliwe określenie dokładnego modelu granatu z gazem łzawiącym.
2. ... Nie byłoby możliwe wykorzystanie obturatora na korpusie granatu do zidentyfikowania konkretnej użytej broni. Byłoby jednak możliwe wykorzystanie oddzielnego obturatora do zidentyfikowania użytej broni, pod warunkiem dostarczenia broni do badania.”
26 czerwca 2006 roku organy śledcze zleciły kolejną opinię balistyczną w celu zidentyfikowania karabinka użytego do wystrzelenia granatu wydobytego z ciała syna skarżącego. 6 lipca 2006 roku Centrum Ekspertyz Sądowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Dagestanu odmówiło przeprowadzenia badania, powołując się na brak „urządzeń lub sprzętu do strzelań testowych z nabojami 23 mm z gazami specjalnymi”. W nieokreślonym dniu zajęto kilka karabinków używanych przez funkcjonariuszy specjalnego oddziału mobilnego 25 kwietnia 2006 roku. W lipcu i sierpniu 2006 roku organy śledcze zleciły opinie balistyczne w Centrum Ekspertyz Sądowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Dagestanu oraz innej lokalnej instytucji eksperckiej. Opinie te jednak nie zostały sporządzone, najwyraźniej z powodu braku wystarczających zaplecza technicznego. 6 września 2006 roku Federalne Biuro Ekspertyz Sądowych Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości poproszono o przygotowanie opinii balistycznej w celu ustalenia, który karabinek został wystrzelony w ofiarę. Organ śledczy złożył przedmioty wydobyte z ciała ofiary, a także trzynaście karabinków. 19 października 2006 roku władze podjęły decyzję o otwarciu kolejnego postępowania karnego dotyczącego zarzutu nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego skutkującego śmiercią (art. 286 Kodeksu karnego). Z decyzji wynika, że dotyczyła ona osób innych niż syn skarżącego. Decyzja brzmiała następująco:
„Ustalono, że funkcjonariusze policji uciekli się do użycia broni palnej... Funkcjonariusze specjalnego oddziału mobilnego oddali strzały, używając nabojów 23 mm i granatów z gazem łzawiącym, działając z naruszeniem dyrektywy z dnia 5 listopada 1996 roku i przekraczając swoje uprawnienia... Zabronione jest strzelenie tych granatów z gazem łzawiącym w osobę. W wyniku tego pan N. i pan A. odnieśli obrażenia.”
Powyższe sprawy zostały następnie połączone. 8 listopada 2006 roku Federalne Biuro Ekspertyz Sądowych wydało opinię, z której istotne części brzmiały:
„... Ponieważ odpowiednie naboje 23 mm nie zostały złożone do strzałów testowych, zwrócono się do odpowiedniego departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej o naboje 23 mm Volna... [Przypis: Naboje Volna są używane do celów szkoleniowych związanych z użyciem karabinków KS-23 i KS-23M. Te naboje są podobne do tych normalnie używanych z tymi karabinkami. Jedyną różnicą jest to, że nie zawierają drażniącej substancji chemicznej.] ...
Część badawcza
... 2. ... Stwierdzam, że granat z gazem łzawiącym nie posiada rowków pozostawionych przez karabinek, z którego został wystrzelony. Można to wyjaśnić faktem, że granat nie mógł mieć kontaktu z wnętrzem karabinka, ponieważ został do niego załadowany przy pomocy dwóch obturatorów ... 5. Przeprowadzono strzały testowe w odniesieniu do karabinków KS-23 i KS23M złożonych do badania. Celem strzałów testowych było obserwowanie rowków pozostawionych na obturatorach granatów wystrzelonych z tych karabinków i porównanie rowków z rowkami pozostawionymi na obturatorze granatu użytego przeciwko ofierze. Użyłem nabojów 23 mm Volna do strzałów testowych. Te naboje są podobne do tych, które zostały złożone do badania ... 6. ... Ze względu na zróżnicowanie wyników strzałów testowych, nie było możliwe zidentyfikowanie odpowiedniego karabinka na podstawie rowków pozostawionych na obturatorach... w szczególności ze względu na elastyczność i niską termoodporność materiału użytego w obturatorach...”
15 listopada 2006 roku zwrócono się do Instytutu Nauk Sądowych Federalnej Służby Bezpieczeństwa („Instytut”) o kolejną opinię balistyczną. Instytutowi dostarczono również trzynaście karabinków i przedmioty wydobyte z ciała ofiary. 26 lutego 2007 roku biegły z Instytutu wydał opinię stwierdzającą, że nie było wykonalne ustalenie, który z badanych karabinków został użyty do wystrzelenia naboju. Biegły sądowy wyjaśniła, że otrzymała naboje Volna do celów swoich badań i strzałów testowych, podczas gdy elementy wydobyte z ciała ofiary były częściami granatu. Biegły sądowy określiła, że naboje Volna i granaty z gazem łzawiącym mają „różne parametry geometryczne i są wykonane z materiałów o różnych właściwościach”. 26 lutego 2007 roku organ śledczy zawiesił śledztwo. 30 sierpnia 2007 roku drugi syn skarżącego, pan Rafik Nagmetov, wniósł sprawę do sądu, kwestionując domniemaną bierność organów śledczych. Wyrokiem z 8 października 2007 roku Sąd Rejonowy Sowiecki w Machaczkale oddalił skargę. Sąd orzekł następująco:
„W toku śledztwa przesłuchano ponad siedemdziesiąt osób. Przeprowadzono niezbędne badania (medyczne, balistyczne, kryminalistyczne)... Zajęto wszystkie karabinki, których używali funkcjonariusze... Zidentyfikowano wszystkich odpowiednich funkcjonariuszy... Zbadano księgi dotyczące dystrybucji broni i amunicji... Trzykrotnie zwracano się do trzech różnych instytucji eksperckich o przedłożenie opinii balistycznych. Prośby nie zostały spełnione z powodu braku niezbędnego sprzętu... Podejmowano próby zidentyfikowania odpowiedniej broni w innych instytucjach eksperckich... Nie były one wyposażone w ten rodzaj ekspertyzy sądowej... W konsekwencji Federalne Biuro Ekspertyz Sądowych nie było w stanie zidentyfikować broni... Kolejna prośba oczekuje na rozpatrzenie w Instytucie Nauk Sądowych Federalnej Służby Bezpieczeństwa... Tym samym organ śledczy przeprowadził wszystkie środki dochodzeniowe, które były możliwe w braku zidentyfikowanego podejrzanego.”
14 stycznia 2008 roku Sąd Najwyższy Republiki Dagestanu utrzymał wyrok w mocy. Syn skarżącego, pan Rafik Nagmetov, wystąpił również o sądową kontrolę decyzji o zawieszeniu z 26 lutego 2007 roku. 25 lipca 2008 roku Sąd Rejonowy uznał, że zawieszenie śledztwa było uzasadnione. Jednakże 8 września 2008 roku sąd odwoławczy uchylił wyrok i zarządził ponowne rozpatrzenie skargi. Wyrokiem z 6 października 2008 roku Sąd Rejonowy uwzględnił skargę, uznając, że poprzez nieprzedłożenie odpowiedniego materiału porównawczego biegłemu sądowemu, organ śledczy nie podjął „wyczerpujących środków mających na celu zidentyfikowanie sprawcy”. W nieokreślonym dniu skarżący dowiedział się, że dowody wydobyte z ciała jego syna zaginęły. W listopadzie 2009 roku skarżący zwrócił się do władz o zlecenie dodatkowej opinii balistycznej i złożył skargę na utratę dowodów. 16 grudnia 2009 roku wznowiono śledztwo. Wydaje się, że organ śledczy podjął pewne środki w celu wyjaśnienia, co stało się z dowodami. W szczególności przesłuchano zbrojmistrzy ze specjalnego oddziału mobilnego. Śledczy zwrócił się również do Instytutu z zapytaniem odnoszącym się do jego trudności w interpretacji opinii z 26 lutego 2007 roku. Nie jest jasne, jaką odpowiedź otrzymano na to zapytanie. Zgodnie z informacjami Rządu, zapytanie o utratę dowodów nie przyniosło konkretnych wyników, w szczególności ze względu na śmierć śledczego w sprawie i przeniesienie jednostki śledczej. 16 stycznia 2010 roku śledczy ponownie zawiesił śledztwo. 21 lutego 2011 roku pełniący obowiązki prokuratora Republiki Dagestanu stwierdził, że ta decyzja była niezgodna z prawem i zarządził wznowienie śledztwa. Decyzja brzmiała następująco:
„Po zbadaniu akt sprawy dochodzę do wniosku, że śledztwo nie wyczerpało środków mających na celu ustalenie okoliczności przestępstwa, zebrania dowodów i zidentyfikowania karabinka użytego do spowodowania śmierci ofiary... W szczególności, wniosek o opinię balistyczną do Instytutu został złożony z nabojami Volna zamiast z typem nabojów użytych do spowodowania śmierci ofiary. Różne parametry geometryczne tych nabojów uniemożliwiły biegłym zidentyfikowanie karabinka użytego przeciwko ofierze...
Po wznowieniu śledztwa w grudniu 2009 roku śledczy jedynie zwrócił się z zapytaniem zamiast faktycznie złożyć granaty do badań porównawczych...
Nie wynika z opinii biegłego z 26 lutego 2007 roku, że byłoby niemożliwe zidentyfikowanie broni, pod warunkiem dostarczenia nabojów odpowiedniego typu.
Dowody wydobyte z ciała ofiary zostały zbadane na potrzeby powyższej opinii biegłego. Tym samym, obecna niedostępność tych dowodów nie jest przeszkodą w zwróceniu się o nową opinię balistyczną do tej samej instytucji.”
Po wznowieniu śledztwa śledczy zwrócił się do Instytutu z zapytaniem o możliwość przeprowadzenia badania balistycznego w braku dowodów wydobytych z ciała ofiary. Chociaż nie jest jasne, jaką odpowiedź otrzymano od Instytutu, nie wydaje się, aby przeprowadzono jakiekolwiek nowe badanie balistyczne. 17 kwietnia 2011 roku organ śledczy wydał decyzję o zawieszeniu śledztwa. Decyzja ta brzmiała następująco:
„Z dowodów w aktach sprawy wynika, że 25 kwietnia 2006 roku mieszkańcy okolicznych wsi i inne osoby zablokowały drogę kamieniami i kłodami... W odpowiedzi na legalne rozkazy policji nakazujące im rozejście się, nieznane osoby rzucały kamieniami w policję, powodując różne obrażenia fizyczne u jedenastu funkcjonariuszy. Funkcjonariusze policji użyli broni palnej w celu odwetu...
Funkcjonariusze specjalnego oddziału mobilnego oddali strzały ze swoich strzelb pump-action w stronę tłumu, używając nabojów 23 mm i granatu z gazem łzawiącym. W ten sposób naruszyli dyrektywę z dnia 5 listopada 1996 roku... i działali przekraczając swoje uprawnienia. W wyniku tego [syn skarżącego] i inni odnieśli obrażenia od strzelby... powodując [jego] śmierć na miejscu.
...
Nie jest możliwe zlecenie kolejnej opinii balistycznej w braku naboju. Nie było możliwe zidentyfikowanie osoby, która wystrzeliła [syna skarżącego].”
Skarżący nie kwestionował tej decyzji. 11 lipca 2008 roku skarżący złożył skargę do Trybunału. Powołując się na Artykuł 2 Konwencji, skarżący argumentował, że jego syn zmarł z powodu bezprawnego i nadmiernego użycia śmiercionośnej siły. Śledztwa w sprawie śmierci jego syna były nieskuteczne. W formularzu skargi skarżący domagał się „odszkodowania za związane naruszenia Konwencji”, choć bez określenia rodzaju szkody i kwoty. Po przekazaniu sprawy, 24 maja 2012 roku pani K. Kostromina, przedstawicielka skarżącego, została zaproszona do złożenia uwag i roszczeń o sprawiedliwe zadośćuczynienie w imieniu skarżącego. Odpowiedni list standardowy brzmiał w tym zakresie następująco:
„Prezes Izby polecił mi zaprosić Panią do złożenia do 26 lipca 2012 roku... wszelkich roszczeń o sprawiedliwe zadośćuczynienie.
W odniesieniu do roszczeń o sprawiedliwe zadośćuczynienie, pragnę zwrócić Pani uwagę na Regułę 60 i przypomnieć, że nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie skwantyfikowanych roszczeń wraz z wymaganymi dokumentami potwierdzającymi pociąga za sobą konsekwencję, że Izba nie przyzna sprawiedliwego zadośćuczynienia lub odrzuci roszczenie w części. Dotyczy to nawet, jeśli skarżący wskazali swoje życzenia w zakresie sprawiedliwego zadośćuczynienia na wcześniejszym etapie postępowania.
Kryteria ustalone przez orzecznictwo Trybunału, gdy orzeka on w kwestii sprawiedliwego zadośćuczynienia (Artykuł 41 Konwencji) to: (1) szkoda majątkowa, czyli straty faktycznie poniesione jako bezpośredni konsekwencja domniemanego naruszenia; (2) szkoda niemajątkowa, czyli odszkodowanie za cierpienie i krzywdę spowodowane naruszeniem; oraz (3) koszty i wydatki poniesione w celu zapobieżenia lub uzyskania zadośćuczynienia za domniemane naruszenie Konwencji, zarówno w systemie prawnym kraju, jak i poprzez postępowanie w Strasburgu. Te koszty muszą być szczegółowo wyszczególnione i musi być ustalone, że są rozsądne i zostały faktycznie i koniecznie poniesione.
Musi Pani dołączyć do swoich roszczeń niezbędne dowody, takie jak rachunki kosztów. Następnie Rząd zostanie zaproszony do przedłożenia swoich uwag w tej sprawie.
Te terminy zazwyczaj nie będą przedłużane.”
Żadne takie uwagi ani roszczenia nie zostały złożone do 26 lipca 2012 roku. W późniejszym liście pani Kostromina wyjaśniła, że mimo nieformalnej umowy między nimi, jej dawna kancelaria prawna nie przekazała poczty na jej nowy adres (o którym Trybunał nie został poinformowany). 11 października 2012 roku Prezes Izby, w wyjątkowych okolicznościach, zezwolił prawnikowi na złożenie uwag i roszczeń, mimo upływu terminu 26 lipca 2012 roku. Nowy termin wyznaczono na 22 listopada 2012 roku. Jednakże żadne nie zostały złożone do tej daty. Rząd został poinformowany, że chociaż żadne uwagi nie zostały złożone w terminie, okazało się, że skarżący życzył sobie utrzymania swojej skargi przed Trybunałem i że Trybunał będzie więc badał sprawę na podstawie akt, jakie stanowiły w tamtym czasie. Regulamin Trybunału (przyjęty przez Zgromadzenie Plenarne na mocy Artykułu 25 Konwencji) brzmiał w istotnych częściach następująco w odpowiednim czasie:
„Reguła 36 – Reprezentacja skarżących
... 2. Po zawiadomieniu o skarze odpowiedniej Umawiającej się Strony zgodnie z Regułą 54 § 2 (b), skarżący powinien być reprezentowany zgodnie z paragrafem 4 niniejszej Reguły, chyba że Prezes Izby postanowi inaczej.
... 4. (a) Przedstawiciel działający w imieniu skarżącego na mocy paragrafów 2 i 3 niniejszej Reguły powinien być adwokatem..., lub inną osobą zatwierdzoną przez Prezesa Izby.
(b) W wyjątkowych okolicznościach i na każdym etapie postępowania, Prezes Izby może, jeśli uzna, że okoliczności lub postępowanie adwokata lub innej osoby mianowanej zgodnie z poprzednim podparagrafem tego wymagają, zarządzić, że ten ostatni nie może już reprezentować lub pomagać skarżącemu i że skarżący powinien szukać alternatywnej reprezentacji.
...
Reguła 60 – Roszczenia o sprawiedliwe zadośćuczynienie
1. Skarżący, który pragnie uzyskać przyznanie sprawiedliwego zadośćuczynienia na mocy Artykułu 41 Konwencji w przypadku stwierdzenia przez Trybunał naruszenia jego praw wynikających z Konwencji, musi złożyć w tym zakresie konkretne roszczenie.
2. Skarżący musi złożyć szczegółowe dane wszystkich roszczeń wraz z wszelkimi odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi w terminie ustalonym dla złożenia uwag skarżącego co do meritum, chyba że Prezes Izby postanowi inaczej.
3. Jeśli skarżący nie wywiąże się z wymogów określonych w poprzednich paragrafach, Izba może odrzucić roszczenia w całości lub w części.
4. Roszczenia skarżącego zostaną przekazane odpowiedniej Umawiającej się Stronie do komentarza.
...
Reguła 75 – Orzekanie o sprawiedliwym zadośćuczynieniu
1. Gdy Izba lub Komitet stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub Protokołów do niej, wyda w tym samym wyroku orzeczenie o zastosowaniu Artykułu 41 Konwencji, jeśli złożono konkretne roszczenie zgodnie z Regułą 60 a kwestia jest gotowa do rozstrzygnięcia; jeśli kwestia nie jest gotowa do rozstrzygnięcia, Izba lub Komitet zastrzeże ją w całości lub w części i ustali dalsze postępowanie...”
Wytyczne w sprawie roszczeń o sprawiedliwe zadośćuczynienie (wydane przez Prezesa Trybunału zgodnie z Regułą 32 Regulaminu Trybunału w dniu 28 marca 2007 roku) brzmiały w istotnych częściach następująco w odpowiednim czasie:
„4. Powodowie są ostrzegani, że przestrzeganie wymogów formalnych i materialnych wynikających z Konwencji i Regulaminu Trybunału jest warunkiem przyznania sprawiedliwego zadośćuczynienia.
II. Wnoszenie roszczeń o sprawiedliwe zadośćuczynienie: wymogi formalne
5. Terminy i inne wymogi formalne dla składania roszczeń o sprawiedliwe zadośćuczynienie określa Reguła 60 Regulaminu Trybunału... W ten sposób Trybunał wymaga konkretnych roszczeń popartych odpowiednimi dowodami dokumentalnymi, w przypadku braku których może nie przyznać zadośćuczynienia. Trybunał odrzuci również roszczenia wyszczególnione w formularzu skargi, ale nie ponownie złożone na odpowiednim etapie postępowania oraz roszczenia wniesione po terminie.
III. Wnoszenie roszczeń o sprawiedliwe zadośćuczynienie: wymogi materialne
... 13. Przyznanie Trybunału w zakresie szkody niemajątkowej ma na celu zapewnienie finansowego odszkodowania za szkodę niematerialną, na przykład cierpienie psychiczne lub fizyczne.
14. Z natury szkody niemajątkowej wynika, że nie podlega ona precyzyjnemu wyliczeniu. Jeśli istnienie takiej szkody zostanie ustalone i jeśli Trybunał uzna, że nagroda pieniężna jest konieczna, dokona oszacowania na podstawie sprawiedliwości wyrokowej, biorąc pod uwagę standardy wynikające z jego orzecznictwa.
15. Skarżących, którzy pragną otrzymać odszkodowanie za szkodę niemajątkową, zaprasza się do określenia kwoty, która w ich opinii byłaby sprawiedliwa. Skarżący, którzy uważają się za ofiary więcej niż jednego naruszenia, mogą dochodzić jednej sumy ryczałtowej pokrywającej wszystkie domniemane naruszenia lub oddzielnej sumy w odniesieniu do każdego domniemanego naruszenia.
... 23. Przyznania Trybunału, jeśli w ogóle, będą zazwyczaj miały formę kwoty pieniężnej do zapłacenia przez odpowiednią Umawiającą się Stronę na rzecz ofiary lub ofiar stwierdzonych naruszeń. Tylko w niezwykle rzadkich przypadkach Trybunał może rozważyć nakaz następczy mający na celu zakończenie lub naprawienie danego naruszenia. Trybunał może jednak według własnego uznania zaoferować wskazówki dotyczące wykonania jego wyroku (Artykuł 46 Konwencji).”