Skarżący urodził się w 1957 roku i mieszka w Jarosławiu. 19 lutego 2009 r. skarżący, były kierownik Katedry Farmakologii Jarosławskiej Państwowej Akademii Medycznej, został aresztowany na podstawie podejrzenia przyjęcia łapówki. 20 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w Jarosławiu („Sąd Rejonowy”) zastosował wobec skarżącego tymczasowe aresztowanie. Sąd uznał, co następuje:
„Na podstawie [złożonych dokumentów] wynika, że [skarżący] jest kierownikiem Katedry Farmakologii w [Jarosławskiej Państwowej Akademii Medycznej], a więc osobą pełniącą funkcje organizacyjne/zarządcze; świadkami w sprawie są studenci powyższej [Akademii], którzy zdawali lub mieli zdawać egzaminy z farmakologii.
W trakcie przesłuchania w charakterze podejrzanego [skarżący] odmówił zeznań, powołując się na art. 51 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
Podczas oględzin miejsca zdarzenia w dniu 19 lutego 2009 r. w różnych częściach [biura skarżącego] odkryto banknoty o nominałach 500 i 1000 rubli, których pochodzenie [skarżący] wyjaśnił jako oszczędności osobiste.
Jeden ze [świadków] w sprawie złożył oświadczenie wyrażające obawę co do możliwego wywierania na niego presji przez [skarżącego], a także co do możliwego pojawienia się trudności w dalszej nauce.
Powyższe potwierdza wnioski śledczego, że w przypadku niepozbawienia wolności podejrzany może wywierać presję na świadków, niszczyć dowody lub w inny sposób utrudniać tok sprawiedliwości. ...”
26 lutego 2009 r. postawiono skarżącemu zarzuty ośmiu czynów przyjęcia łapówki na podstawie art. 290 § 2 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. 3 marca 2009 r. Sąd Obwodowy w Jarosławiu („Sąd Obwodowy”) utrzymał w mocy decyzję z dnia 20 lutego 2009 r. na skutek odwołania. 11 marca 2009 r. skarżący został zwolniony ze stanowiska kierownika Katedry Farmakologii Jarosławskiej Państwowej Akademii Medycznej. 16 kwietnia i 17 czerwca 2009 r. Sąd Rejonowy przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego odpowiednio do 19 czerwca i 31 lipca 2009 r. W obu przypadkach sąd uznał, że podstawy, na których sąd oparł się przy stosowaniu środka izolacyjnego, nadal istnieją, oraz że skarżącemu postawiono zarzuty popełnienia ośmiu czynów ciężkiego przestępstwa, popełnionych w okresie od grudnia 2007 r. do lutego 2009 r. i zagrożonych karą od trzech do siedmiu lat pozbawienia wolności. Ponadto podejrzewano go o popełnienie kolejnych piętnastu podobnych czynów, w których odmówił zeznań. Przyznał się tylko częściowo i odmówił zeznań zarówno w charakterze podejrzanego, jak i oskarżonego. Mimo że skarżący został zwolniony ze stanowiska, pozostawał w dobrych stosunkach ze swoimi kolegami z Katedry Farmakologii, w tym z jej p.o. kierownika. Mógł zatem mieć dostęp do informacji i dokumentów, które mogłyby go interesować. Wszystkie powyższe okoliczności, a także stanowisko zajęte przez skarżącego w postępowaniu, dały sądowi podstawy do uznania, że w przypadku uwolnienia mógłby wywierać presję na świadków (studentów Akademii Medycznej), niszczyć dowody lub w inny sposób ingerować w postępowanie. W szczególności, zgodnie z wnioskami śledczego przedstawionymi przed sądem, dwaj inni świadkowie w sprawie wyjaśnili, że mieli problemy z zaliczeniem egzaminów z farmakologii i że wierzyli, iż jest to środek mający na celu skłonienie ich do zmiany stanowiska w sprawie dotyczącej skarżącego. Wreszcie sąd uznał, że w powyższych okolicznościach środek izolacyjny nie może zostać zastąpiony łagodniejszym środkiem zapobiegawczym. 28 kwietnia i 3 lipca 2009 r. Sąd Obwodowy utrzymał w mocy powyższe decyzje na skutek odwołania. 30 lipca 2009 r. Sąd Rejonowy dodatkowo przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego do 19 września 2009 r. Sąd uznał, że niektóre z podstaw, na których oparł się przy przedłużaniu tymczasowego aresztowania skarżącego, przestały być aktualne. Zauważył jednak powagę zarzutów stawianych skarżącemu, fakt, że podejrzewany jest o popełnienie kolejnych piętnastu podobnych czynów i że w związku z tym w lutym-marcu 2009 r. wszczęto przeciwko niemu trzy kolejne sprawy karne, a także fakt, że 29 lipca 2009 r. wszczęto przeciwko niemu siedemnaście innych spraw karnych w związku z podejrzeniem popełnienia dwudziestu dziewięciu czynów zabronionych. Sąd powołał się również na odmowę złożenia zeznań przez skarżącego zarówno w charakterze podejrzanego, jak i oskarżonego, oraz na możliwość wywierania przez niego wpływu na świadków (studentów Akademii), niszczenia dowodów i w inny sposób utrudniania toku sprawiedliwości. Sąd uznał za nieprzekonujący argument skarżącego, że studenci już zdali egzaminy z farmakologii i przebywają na wakacjach letnich, ponieważ nie wykluczało to ryzyka spotkania skarżącego z nimi poza Akademią. Sąd uznał zatem, że nie byłoby właściwe zastosowanie łagodniejszego środka zapobiegawczego. 14 sierpnia 2009 r. Sąd Obwodowy utrzymał w mocy powyższą decyzję na skutek odwołania. 16 września 2009 r. ostatecznie sformułowano zarzuty przeciwko skarżącemu, obejmujące dwadzieścia sześć czynów przyjęcia łapówki i fałszowania dokumentów urzędowych na podstawie art. 290 § 2 i 292 § 1 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej. 17 września 2009 r. skarżący został zwolniony po złożeniu zobowiązania do nieopuszczania miasta Jarosławia. 18 lutego 2010 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego popełnienia dwudziestu sześciu czynów przyjęcia łapówki na podstawie art. 290 § 2 Kodeksu Karnego FR i wymierzył karę czterech lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu. 5 marca 2009 r. skarżący poprosił śledczego o zgodę na wizytę żony w areszcie śledczym. 23 marca 2009 r. śledczy odmówił spełnienia prośby, ponieważ sprawa skarżącego była badana, a wizyta żony mogłaby utrudnić ustalenie prawdy. Skarżący dowiedział się o tej decyzji 8 maja 2009 r. po złożeniu skargi do wydziału śledczego prokuratury obwodu jarosławskiego. 13 maja, 10 czerwca i 24 czerwca 2009 r. skarżący ubiegał się o zezwolenie na wizytę żony i córki. 18 maja, 15 czerwca i 29 czerwca 2009 r. śledczy ponownie odmówił spełnienia wniosków skarżącego, powołując się na trwające śledztwo i ryzyko, że wizyty rodzinne utrudnią ustalenie prawdy. Tymczasem 1 czerwca 2009 r. Sąd Rejonowy uznał za niezgodną z prawem decyzję z 23 marca 2009 r. odmawiającą skarżącemu spotkania z żoną i zobowiązał śledczego do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego o wizytę rodzinną. 2 lipca 2009 r. Sąd Rejonowy uznał decyzję z 15 czerwca 2009 r. za niezgodną z prawem i zobowiązał śledczego do uwzględnienia wniosku skarżącego. 24 lipca 2009 r. śledczy zdecydował zezwolić żonie skarżącego na wizytę w areszcie śledczym, ale ograniczył wizytę do piętnastu minut. Decyzja ponadto przewidywała, że wizyta musi odbyć się w obecności śledczego. Skarżący zaskarżył postanowienie ograniczające wizytę do piętnastu minut i nakazujące odbycie jej w obecności śledczego. 11 sierpnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Jarosławiu uznał decyzję z 24 lipca 2009 r. za niezgodną z prawem w zakresie, w jakim ograniczała czas trwania wizyty i nakładała obowiązek obecności śledczego. Sąd zobowiązał również śledczego do udzielenia skarżącemu zezwolenia na spotkanie z żoną zgodnie z prawem krajowym. 27 sierpnia 2009 r. śledczy zdecydował zezwolić skarżącemu na spotkanie z żoną. Decyzja nie nakładała ograniczeń na czas trwania wizyty. Jednakże, według skarżącego, decyzja ta nigdy nie została mu ani jego żonie doręczona. W rezultacie nie widział się z rodziną do 17 września 2009 r., kiedy to uchylono środek izolacyjny. W związku z powtarzającymi się naruszeniami praw skarżącego prokuratura obwodu jarosławskiego przesłała szefowi wydziału śledczego list informacyjny dotyczący niedopuszczalności praktyki ograniczania praw konstytucyjnych oskarżonych oraz konieczności zbadania kwestii nałożenia sankcji dyscyplinarnych na śledczego prowadzącego sprawę skarżącego.


Skarżący urodził się w 1980 roku i mieszka w Stambule. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można streścić następująco. 22 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Ankarze postanowił ograniczyć dostęp do akt postępowania przygotowawczego na podstawie art. 153 § 2 Kodeksu postępowania karnego („KPK”), ustawy nr 5271. 9 lutego 2010 r. Skarżący został zatrzymany i aresztowany na podejrzeniu tworzenia organizacji przestępczej oraz nieuprawnionego użycia kart kredytowych. 11 lutego 2010 r. Skarżący złożył wyjaśnienia przed policją w obecności swojego adwokata i był szczegółowo przesłuchiwany w sprawie podsłuchiwanych rozmów telefonicznych. Policja odczytała transkrypcje podsłuchanych rozmów, a Skarżący nie zaprzeczył, że prowadził te rozmowy, lecz twierdził, że nie dowodzą one jego winy. 12 lutego 2010 r. sędzia śledczy przesłuchał Skarżącego w obecności jego adwokata. Skarżący zaprzeczył, jakoby był zaangażowany w organizację przestępczą, oraz podniósł, że podsłuchane rozmowy nie dowodzą jego winy. Sędzia śledczy zarządził tymczasowe aresztowanie Skarżącego, biorąc pod uwagę silne podejrzenie popełnienia przez niego zarzucanego czynu, ryzyko ucieczki i matactwa, a także ryzyko wywierania wpływu na niektórych świadków i pokrzywdzonych. W różnych terminach Skarżący wnosił o zwolnienie z tymczasowego aresztowania. Wnioski te zostały oddalone przez sądy z uwagi na naturę czynu zarzucanego Skarżącemu, istnienie silnego podejrzenia popełnienia przez niego czynu w sprawie, stan dowodów, ryzyko ucieczki i matactwa, a także czas spędzony w areszcie. Skarżący wniósł zażalenie na te decyzje. Postanowieniami z 22 kwietnia 2010 r. i 20 października 2010 r. sądy odwoławcze, bez przeprowadzenia rozprawy, oddaliły zażalenia Skarżącego, opierając się na informacjach zawartych w aktach sprawy. Na jego wniosek, 19 stycznia 2011 r., 26. Wydział Sądu Karnego w Ankarze zarządził zwolnienie Skarżącego, biorąc pod uwagę czas spędzony przez niego w areszcie.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1932, 1929, 1965 i 1956 roku oraz mieszkają w Sofii. 15 stycznia 1968 r. drugi skarżący wraz z poprzednikami prawnymi pozostałych skarżących kupił od istniejącej wówczas lokalnej spółdzielni rolniczej działkę położoną na przedmieściach Sofii, o powierzchni 953 metrów kwadratowych. Do 2002 roku skarżący lub ich poprzednicy prawni cieszyli się niezakłóconym posiadaniem tej działki. 10 maja 2002 r. grupa osób, spadkobiercy pana T.S., pana G.S. i pani K.S., wytoczyła skarżącym powództwo windykacyjne, twierdząc, że działka należy do nich. Twierdzili, że działka, będąca niegdyś własnością ich poprzedników prawnych, została objęta kolektywizacją w latach po 1945 roku, ale została im zwrócona w ramach procesu restytucji gruntów rolnych decyzją odpowiedniego organu – lokalnej komisji ds. gruntów – z dnia 27 grudnia 1999 r. Podnosili, że na mocy art. 10 ust. 13 ustawy o gruntach rolnych (patrz punkt 13 poniżej), okoliczność, że drugi skarżący i poprzednicy prawni pozostałych skarżących nabyli ziemię w 1968 r., nie mogła być im przypisana na niekorzyść. W pierwszej instancji Sąd Rejonowy w Sofii (jego wyrok nie jest datowany) oddalił powództwo przeciwko skarżącym. Po odwołaniu się spadkobierców pana T.S., pana G.S. i pani K.S., Sąd Miejski w Sofii wyrokiem z 5 listopada 2009 r. uchylił poprzednie orzeczenie, uwzględnił powództwo windykacyjne i nakazał skarżącym wydanie posiadania działki. Uznał w szczególności, że decyzja komisji ds. gruntów z 27 grudnia 1999 r. była wystarczająca, aby uznać powodów za właścicieli spornej działki. Podkreślił, że z dwóch rywalizujących roszczeń do tej samej działki prawo – a mianowicie art. 10 ust. 13 ustawy o gruntach rolnych – daje pierwszeństwo roszczeniu opartemu na restytucji, a tym samym pozbawia mocy prawnej umowę, na mocy której drugi skarżący i poprzednicy prawni pozostałych skarżących nabyli działkę. Ostatecznym orzeczeniem z 18 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy Kasacyjny odmówił rozpoznania skargi kasacyjnej skarżących. W nieokreślonym dniu niedługo potem skarżący wydali posiadanie działki.


Skarżący urodził się w 1978 roku i mieszka w Calaraseuca. 27 lipca 2005 r. skarżący został zatrzymany przez policję drogową za przekroczenie prędkości. Postanowieniem z 5 września 2005 r. policja drogowa ukarała skarżącego grzywną w wysokości 60 mołdawskich lejów (MDL) (co w tamtym czasie odpowiadało około 4 euro (EUR)). Skarżący nie zaskarżył postanowienia policji. Ponieważ skarżący nie zapłacił grzywny, komornik w nieokreślonym dniu zwrócił się do Sądu Rejonowego w Ocnița z wnioskiem o zamianę grzywny na trzydziestodniowe aresztowanie administracyjne na podstawie art. 26 § 5 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych (patrz punkt 14 poniżej). Zdaniem komornika skarżący został zobowiązany do zapłacenia grzywny do 28 lutego 2006 r.; jednakże tego nie uczynił, działając tym samym w złej wierze. 26 maja 2006 r. Sąd Rejonowy w Ocnița, na rozprawie przeprowadzonej bez udziału stron, uwzględnił wniosek komornika i zarządził aresztowanie administracyjne skarżącego na okres trzydziestu dni. Dokument stanowiący orzeczenie sądu był gotowym wzorem, który sędzia wypełnił ręcznie, wpisując szczegółowe dane sprawy, takie jak imiona i nazwiska sędziego, skarżącego i komornika, odpowiednie daty, kwotę grzywny, adres skarżącego oraz liczbę dni aresztu do odbycia przez skarżącego. Nie zawierał on żadnej wzmianki o tym, że skarżący został wezwany na rozprawę. 12 czerwca 2006 r. o godzinie 8:00 skarżący został aresztowany w domu i osadzony w areszcie. Tego samego dnia około godziny 17:00 doznał zawału serca i został przewieziony karetką pogotowia do szpitala. Wkrótce potem doszedł do siebie i został wypisany ze szpitala. 16 czerwca 2006 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Sądu Rejonowego w Ocnița z 26 maja 2006 r., argumentując między innymi, że nie został wezwany na rozprawę 26 maja 2006 r., że nie wiedział o decyzji z 26 maja 2006 r. przed aresztowaniem oraz że nie otrzymał szansy na zakwestionowanie decyzji sądu przed osadzeniem w areszcie. Skarżący argumentował również, że postanowienie policji drogowej z 5 września 2005 r. nakładające na niego grzywnę za przekroczenie prędkości było nadużyciem, ponieważ policja nie miała dowodów na to, że to jego samochód przekroczył prędkość, a nie inne pojazdy na drodze. 30 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w Bălți oddalił odwołanie skarżącego, uznając, że skarżący nie zaskarżył postanowienia policji drogowej z 5 września 2005 r. w ustawowym terminie. Sąd Apelacyjny nie odniósł się do argumentu skarżącego dotyczącego niewezwania go na rozprawę 26 maja 2006 r. Z materiałów sprawy nie wynika, aby skarżący odbył resztę kary aresztu.


Skarżąca urodziła się w 1978 roku i mieszka w Norwegii. Pan Elmar Huseynov, mąż skarżącej, był znanym niezależnym dziennikarzem w Azerbejdżanie. W czasie wydarzeń pracował jako redaktor naczelny tygodnika „Monitor”, który ostro krytykował rząd oraz opozycję. Był również właścicielem magazynu od 1996 roku i pisał artykuły analityczne i śledcze do każdego wydania pod własnym nazwiskiem. Wytoczono mu różne postępowania cywilne i karne od początku jego działalności dziennikarskiej za publikowanie artykułów krytycznych o prezydencie Azerbejdżanu i członkach jego rodziny, a także o członkach parlamentu, rządu i innych urzędnikach państwowych. Łącznie wszczęto przeciwko niemu trzydzieści cztery postępowania przez różnych urzędników państwowych. Ponadto egzemplarze magazynu były konfiskowane wielokrotnie, a władze krajowe czasami uniemożliwiały jego publikację. Zgodnie z twierdzeniami skarżącej, jej mąż regularnie otrzymywał pogróżki z powodu swoich artykułów krytycznych. W szczególności, w styczniu 2004 roku policjant groził mu śmiercią i kazał mu przestać pisać o prezydencie i jego rodzinie. Około godziny 21:00 2 marca 2005 roku pan Huseynov został zastrzelony na trzecim piętrze swojego budynku mieszkalnym, gdy wracał do domu z pracy. Morderstwo pana Huseynova spotkało się z szerokim odzewem w mediach lokalnych i międzynarodowych oraz zostało jednogłośnie potępione przez różnych polityków, organizacje międzynarodowe oraz lokalne i międzynarodowe organizacje pozarządowe. 2 marca 2005 roku wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 120.2.4 (morderstwo) i art. 228.1 (nielegalne posiadanie broni) Kodeksu Karnego przez Wydział do Spraw Najcięższych Przestępstw („SCD”) Prokuratury Generalnej. Tego samego dnia sporządzono protokół dotyczący oględzin miejsca zdarzenia i badania zwłok (hadisə yerinə və meyitə baxış keçirilməsi haqqında protokol). Z protokołu wynika, że na miejscu znaleziono jeden pocisk i siedem łusek, a z ciała wyjęto dwa pociski. 3 marca 2005 roku prowadzący śledztwo zarządził sekcję zwłok, która została przeprowadzona tego samego dnia. Raport nr 27 z dnia 10 marca 2005 roku wykazał, że śmierć nastąpiła w wyniku krwotoku spowodowanego postrzałami. Biegły stwierdził również, że śmierć mogła nastąpić kilka minut po odniesieniu obrażeń. 3 marca 2005 roku w pobliżu miejsca zbrodni znaleziono pistolet z tłumikiem i czapkę dzierganą. Tego samego dnia śledczy zarządził sądowo-medyczne, balistyczne i chemiczne badania śladowe pistoletu i tłumika, pocisków, łusek, włosów i paznokci ofiary oraz ubrań, które miał na sobie 2 marca 2005 roku. Raport nr 2074/2108/2109 z dnia 7 marca 2005 roku stwierdził, że dany pistolet był pistoletem marki Baikal wyprodukowanym w 2003 roku w Rosji i że został użyty w morderstwie. Nadal 3 marca 2005 roku śledczy poprosił firmę telekomunikacyjną o udostępnienie szczegółów dotyczących wszelkich telefonów komórkowych używanych w pobliżu miejsca zbrodni między godziną 20:30 a 21:00 dnia 2 marca 2005 roku. 4 marca 2005 roku Prokuratura Generalna, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych („MIA”) i Ministerstwo Bezpieczeństwa Narodowego („MNS”) wydały wspólne oświadczenie oficjalnie informujące opinię publiczną o wszczęciu postępowania karnego w związku z morderstwem męża skarżącej. 5 marca 2005 roku śledczy ponownie dokonał oględzin miejsca zbrodni. Tego samego dnia śledczy przesłuchał skarżącą w charakterze świadka w związku z morderstwem jej męża. Oświadczyła, że nie widziała zabójcy, ale że od lutego 2005 roku pewna osoba, przedstawiająca się jako Vusal, przychodziła do ich mieszkania kilka razy i prosiła o spotkanie z jej mężem. Zawsze przychodził, gdy nie było jej męża, i zadawał różne pytania o jego miejsce pobytu i godziny pracy. Skarżąca stwierdziła dalej, że nie może powiedzieć, kto zamordował jej męża, ale jest pewna, że został zamordowany z powodu swojej działalności dziennikarskiej. 7 marca 2005 roku sporządzono portret pamięciowy osoby, która przedstawiała się jako Vusal, na podstawie zeznań skarżącej. 8 marca 2005 roku śledczy zorganizował konfrontację w obecności skarżącej. Nie mogła jednak zidentyfikować mężczyzny, który podawał się za Vusala, wśród osób biorących udział w konfrontacji. 19 marca 2005 roku skarżącej nadano status pokrzywdzonego. W nawiązaniu do różnych wniosków wysłanych w marcu 2005 roku do władz rosyjskich dotyczących pistoletu znalezionego na miejscu zbrodni, władze rosyjskie potwierdziły, że dany pistolet został wyprodukowany w Rosji jako pistolet gazowy, a następnie wyeksportowany do Bułgarii na podstawie kontraktu z bułgarską firmą. Wynika to również z listu z dnia 23 marca 2005 roku podpisanego przez wiceministra spraw wewnętrznych Bułgarii, że nie ma zapisu o nabywcy pistoletu po jego imporcie do Bułgarii, ponieważ prawo bułgarskie nie przewiduje takich zapisów dotyczących kupna i sprzedaży pistoletów gazowych. W międzyczasie organy ścigania zidentyfikowały dwa numery telefonów komórkowych, które rzekomo zostały użyte przez sprawców morderstwa. 26 marca 2005 roku T.B., obywatel Azerbejdżanu, został oskarżony na podstawie art. 320.1 Kodeksu Karnego (używanie fałszywych dokumentów), ponieważ kupił numery telefonów komórkowych w sklepie w Baku, podając fałszywe informacje o swojej tożsamości. Podczas przesłuchania T.B. zeznał, że 27 lutego 2005 roku kupił numery na prośbę T.X. i T.A., którzy poprosili go o uzyskanie numeru telefonu zarejestrowanego na cudze nazwisko. Dodał również, że znał tych mężczyzn z Gruzji, gdzie się urodził, i powiedzieli mu, że są w Baku w sprawach służbowych. Z dokumentów w aktach sprawy wynika, że w lipcu 2005 roku Sąd Rejonowy Nizami uznał T.B. za winnego na podstawie art. 320.1 Kodeksu Karnego i skazał go na dwa lata pozbawienia wolności. 6 kwietnia 2005 roku Prokurator Generalny przekwalifikował sprawę karną na podstawie art. 277 (czyny terrorystyczne) i art. 228.1 (nielegalne posiadanie broni) Kodeksu Karnego i zdecydował o przekazaniu śledztwa MNS. 3 maja 2005 roku śledczy pokazał skarżącej cztery fotografie w celu próby zidentyfikowania osoby, która przedstawiała się jako Vusal. Skarżąca zidentyfikowała osobę na fotografii nr 2 jako tę osobę. Tego samego dnia śledczy postawił zarzuty T.X., obywatelowi Gruzji, na podstawie wyżej wymienionych art. 277 i 228.1 oraz wydał nakaz jego aresztowania. Z decyzji śledczego wynika, że T.X. był podejrzewany o udział w morderstwie i został zidentyfikowany jako osoba podająca się za Vusala. 4 maja 2005 roku Prokuratura Generalna, MIA i MNS wydały wspólne oświadczenie, że T.X. został zidentyfikowany jako osoba biorąca udział w morderstwie. Oświadczenie zauważyło również, że T.X. opuścił kraj natychmiast po morderstwie i że wydano nakaz jego aresztowania. Wskazano również, że T.X. został zidentyfikowany przez skarżącą jako osoba, która przedstawiała się jako Vusal przed morderstwem. Na koniec oświadczenie wskazało, że śledztwo jest prowadzone we współpracy z Federalnym Biurem Śledczym Stanów Zjednoczonych Ameryki („FBI”) i Wydziałem Bezpieczeństwa Turcji. Z akt sprawy wynika, że 5 maja 2005 roku śledczy przesłuchał siostrę i syna T.X., którzy mieszkali w Azerbejdżanie. W międzyczasie, 4 maja 2005 roku, śledczy zarządził nowe badanie balistyczne i chemiczne pistoletu i tłumika znalezionych na miejscu zbrodni. Śledczy zauważył, że chociaż badanie z 7 marca 2005 roku wniosło o tym, że pistolet był bronią palną Baikal wyprodukowaną w 2003 roku w Rosji, materiały zebrane podczas śledztwa ujawniły, że pistolet nie został wyprodukowany jako zwykła broń palna, ale jako pistolet gazowy, który został następnie przerobiony. 27 maja 2005 roku zespół składający się z trzech biegłych wydał raport nr 4351/4352/4358 dotyczący nowego badania balistycznego i chemicznego pistoletu i tłumika. Biegli powtórzyli ustalenia raportu z 7 marca 2005 roku (patrz powyższy paragraf 15), wnioskując, że pistolet został wyprodukowany jako broń palna i nie był modyfikowany. 11 maja 2005 roku śledczy przesłuchał skarżącą o podejrzanej osobie, którą widziała w ich budynku w lutym 2005 roku. 20 maja 2005 roku Prokuratura Generalna, MIA i MNS wydały nowe oświadczenie, informując opinię publiczną, że T.A., obywatel Gruzji, został zidentyfikowany jako kolejny podejrzany. Oświadczenie mówiło, że wydano nakaz jego aresztowania. Z listu z dnia 27 maja 2005 roku podpisanego przez szefa Azerbejdżańskiego Biura Krajowego Interpolu wynika, że notatki dotyczące T.X. i T.A. zostały rozesłane przez Interpol. Akta sprawy pokazują, że w marcu i maju 2005 roku organy śledcze przesłały próbki włosów do FBI w celu badania śladów. Pobrano je z czapki znalezionej w pobliżu miejsca zbrodni oraz z poszewek na poduszki znalezionych w mieszkaniu, które T.X. i T.A. wynajmowali w Baku. Wyniki badania ujawniły, że niektóre włókna znalezione na czapce i poszewkach miały te same mikroskopowe cechy i właściwości optyczne, co wskazuje na to, że pochodziły z tego samego źródła. 31 maja 2005 roku skarżąca napisała do MNS z prośbą o informacje dotyczące postępów w śledztwie. W szczególności zauważyła, że chociaż uznano ją za pokrzywdzonego, organy śledcze nie udostępniły jej żadnych informacji o śledztwie. Widać to w dokumencie z dnia 8 czerwca 2005 roku podpisanym przez śledczego, że poinformował on skarżącą telefonicznie o śledztwie. W szczególności poinformował ją, że przeprowadzono różne czynności dochodzeniowe, że T.X. i T.A. zostali zidentyfikowani jako sprawcy morderstwa, że wydano międzynarodowy nakaz ich aresztowania i że przeprowadzono niektóre badania sądowe przez FBI. 2 czerwca i 12 lipca 2005 roku Prokuratura Generalna i MNS wydały wspólne oświadczenia dotyczące badań sądowych przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Oświadczyły, że wyniki badań potwierdziły, że T.X. i T.A. byli bezpośrednio zaangażowani w morderstwo. W międzyczasie, 16 i 30 maja 2005 roku władze Azerbejdżanu zwróciły się do władz Gruzji o ekstradycję T.X. i T.A. Listem z dnia 1 lipca 2005 roku podpisanym przez Zastępcę Prokuratora Generalnego Republiki Gruzji władze gruzińskie odmówiły ekstradycji T.X. i T.A. z powodu, że jako obywatele Gruzji nie mogą być ekstradowani do obcego kraju. Jednakże, powołując się na Konwencję WNP o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych z dnia 22 stycznia 1993 roku oraz Traktat między Azerbejdżanem a Gruzją o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych z dnia 8 marca 1996 roku (patrz poniższe paragrafy 66-70), Zastępca Prokuratora Generalnego stwierdził w tym samym liście, że władze gruzińskie zobowiązują się do wszczęcia postępowania karnego przeciwko swoim dwóm obywatelom na wniosek władz Azerbejdżanu w przypadku przekazania sprawy karnej władzom gruzińskim. W dwóch oddzielnych listach z dnia 20 lipca 2005 roku Prokurator Generalny Azerbejdżanu ponownie poprosił swojego gruzińskiego odpowiednika o aresztowanie i ekstradycję T.X. i T.A. Prokurator Generalny poprosił również władze gruzińskie o udzielenie pomocy prawnej władzom Azerbejdżanu poprzez pozwolenie dwóm azerbejdżańskim śledczym na przeprowadzenie czynności dochodzeniowych na terytorium Gruzji. W lipcu i sierpniu 2005 roku władze gruzińskie przeprowadziły różne czynności dochodzeniowe na wniosek swoich azerbejdżańskich odpowiedników. W szczególności, 26 lipca 2005 roku przeszukano dwa mieszkania w Tbilisi i przesłuchano różne osoby w związku z postępowaniem karnym wszczętym w Azerbejdżanie. 9 sierpnia 2005 roku śledczy pokazał skarżącej różne fotografie w celu identyfikacji. Chociaż skarżąca stwierdziła, że widziała dwie osoby na fotografiach gdzieś wcześniej, nie mogła przypomnieć sobie o nich więcej szczegółów. 15 sierpnia i 6 września 2005 roku śledczy przesłuchał skarżącą o jej sąsiadach i ubraniach noszonych przez mężczyznę, który podawał się za Vusala. 20 listopada 2005 roku skarżąca ponownie napisała do MNS, prosząc o skuteczne śledztwo w sprawie morderstwa jej męża. Poprosiła również organy śledcze o dostarczenie jej informacji o postępach w śledztwie. 30 listopada i 20 grudnia 2005 roku śledczy zarządził dalsze badania balistyczne i śladowe, w szczególności prosząc biegłych o porównanie pistoletu znalezionego na miejscu zbrodni z innym pistoletem znalezionym w innej sprawie o morderstwo. Raporty biegłych z dnia 15 grudnia 2005 roku i 19 stycznia 2006 roku stwierdziły, że pistolet znaleziony na miejscu morderstwa męża skarżącej nie został użyty podczas popełnienia innego morderstwa. Zgodnie z twierdzeniami skarżącej, była zastraszana po morderstwie jej męża, ponieważ powiedziała, że władze krajowe były zaangażowane. W nieokreślonym dniu w 2006 roku skarżąca opuściła Azerbejdżan i udała się do Norwegii, gdzie otrzymała azyl. 4 maja 2006 roku śledczy przesłuchał kuzyna T.X., który mieszkał w Azerbejdżanie. 14 listopada 2006 roku śledczy ponownie przesłuchał siostrę T.X., która mieszkała w Azerbejdżanie. 30 listopada 2006 roku śledczy przeprowadził rekonstrukcję morderstwa. W szczególności śledczy odtworzył drogę, jaką mąż skarżącej przebył z miejsca pracy do miejsca, w którym został zamordowany. We wrześniu i październiku 2005 roku, w lutym, wrześniu i listopadzie 2006 roku oraz w lipcu 2007 roku władze gruzińskie przeprowadziły różne czynności dochodzeniowe na wniosek swoich azerbejdżańskich odpowiedników. W szczególności, listem z dnia 3 października 2006 roku Biuro Prokuratora Generalnego Gruzji poinformowało władze Azerbejdżanu, że gruzińskie organy ścigania przesłuchały T.A., który skorzystał z prawa do pozostania z milczeniem. W związku z tym wynika z protokołu przesłuchania, które odbyło się 11 września 2006 roku, że T.A. skorzystał z prawa do milczenia, stwierdził, że nie uważa się za winnego i że nie ma zaufania do śledztwa prowadzonego przez władze Azerbejdżanu. Gruzinskie organy ścigania poinformowały również swoich azerbejdżańskich odpowiedników w tym samym liście, że nie mogą przeprowadzić żadnych czynności dochodzeniowych w stosunku do T.X., ponieważ nie było możliwe ustalenie jego miejsca pobytu. Listem z dnia 11 lutego 2008 roku azerbejdżański prawnik skarżącej poprosił MNS o dostarczenie skarżącej informacji o postępach w śledztwie. W szczególności prawnik wskazał, że chociaż minęły trzy lata od wszczęcia postępowania karnego, skarżąca nadal nie została poinformowana o postępach w śledztwie ani o podjętych decyzjach. Poprosił również organy śledcze o pozwolenie skarżącej na zapoznanie się z aktami sprawy karnej i dostarczenie jej kopii odpowiednich dokumentów. Listem z dnia 12 marca 2008 roku podpisanym przez szefa wydziału śledczego MNS, MNS poinformował prawnika, że skarżąca została ustnie poinformowana o postępach w śledztwie. Stwierdzono dalej, że zgodnie z art. 87 i 102 Kodeksu Postępowania Karnego (patrz poniższy paragraf 61) skarżąca miała prawo zapoznać się z aktami sprawy i uzyskać kopie dokumentów dopiero po zakończeniu śledztwa wstępnego. List mówił również, że władze Azerbejdżanu zwróciły się do władz Gruzji o ekstradycję morderców i nadal podejmowały niezbędne kroki w celu osiągnięcia tego celu. Na koniec zauważono, że członkowie grupy śledczej byli wysyłani do Gruzji kilka razy i że śledztwo trwa. 13 maja 2008 roku śledczy przesłuchał T.B. (patrz powyższy paragraf 24) w sprawie miejsca pobytu T.X. i T.A. Z protokołu przesłuchania wynika, że T.B. stwierdził, że nie widział ich od czasu zwolnienia z aresztu 19 marca 2007 roku i że nie ma informacji o ich miejscu pobytu. Listem z dnia 14 czerwca 2008 roku Biuro Krajowe Interpolu poinformowało szefa wydziału śledczego MNS, że T.X. i T.A. nie są zarejestrowani jako przebywający w Rosji. 4 lipca 2008 roku norweski prawnik skarżącej i Norweski Komitet Helsiński napisali do Prokuratury Generalnej i MNS prosząc o dokumenty dotyczące śledztwa karnego w sprawie morderstwa męża skarżącej. Listem z dnia 18 lipca 2008 roku MNS poinformował norweskiego prawnika skarżącej, że ponieważ nie jest on członkiem Azerbejdżańskiego Stowarzyszenia Prawników i nie złożył notarialnie poświadczonego pełnomocnictwa, nie może uzyskać kopii dokumentów. Powołując się na art. 87 i 102 Kodeksu Postępowania Karnego, list stwierdził również, że pokrzywdzony lub jego przedstawiciel może mieć dostęp do akt sprawy i odpowiednich dokumentów dopiero po zakończeniu śledztwa wstępnego. List poinformował również prawnika skarżącej, że śledztwo karne nadal trwa. 30 stycznia 2009 roku sama skarżąca napisała do MNS, powtarzając swoje poprzednie wnioski. W szczególności poprosiła organy śledcze o dostarczenie jej dokumentów dotyczących śledztwa, poinformowanie jej o postępach w śledztwie i o dacie zakończenia śledztwa. Listem z dnia 17 marca 2009 roku MNS poinformował skarżącą, że jej wniosek o dostęp do akt sprawy został rozpatrzony. Jednakże, zgodnie z art. 87 i 102 Kodeksu Postępowania Karnego pokrzywdzony lub jego przedstawiciel może mieć dostęp do akt sprawy i odpowiednich dokumentów dopiero po zakończeniu śledztwa wstępnego. List, który liczył dwanaście stron, zawierał szczegółowe podsumowanie kroków dochodzeniowych podjętych od wszczęcia postępowania karnego do marca 2009 roku. Stwierdzono w nim, że śledztwo zidentyfikowało T.X. i T.A. jako sprawców morderstwa i że wszelkie otrzymane informacje dotyczące możliwego udziału różnych osób w przestępstwie zostały zbadane. W związku z tym list odnosił się do zarzutów przedstawionych organowi śledczemu w sierpniu 2006 i sierpniu 2007 roku przez osoby aresztowane w związku z innymi sprawami karnymi, a także do informacji ujawnionych przez różnych dziennikarzy i aktywistów NGO w listopadzie 2006 i marcu 2009 roku dotyczących tożsamości T.X. i T.A. Śledztwo nie potwierdziło jednak żadnego z tych zarzutów. List stwierdzał również, że śledztwo wstępne nadal trwa i zostało przedłużone do 2 września 2009 roku. Listem z dnia 17 marca 2009 roku Biuro Krajowe Interpolu w Azerbejdżanie poinformowało szefa wydziału śledczego MNS, że T.A. mieszka w Tbilisi w Gruzji. Jego ekstradycja została jednak odmówiona przez władze gruzińskie z powodu, że jest obywatelem Gruzji. Informacja ta była oparta na liście z dnia 6 marca 2009 roku od Gruzinskiego Biura Krajowego Interpolu do Azerbejdżańskiego Biura Krajowego Interpolu. W czasie ostatniej komunikacji ze stronami 3 lutego 2016 roku, gdy rząd złożył ostatnie uwagi, postępowanie karne nadal trwało.


Skarżąca urodziła się w 1941 roku i mieszka w małej wiosce Yamna, która jest częścią Jaremcza, miasta uzdrowiskowego położonego w Karpatach w obwodzie iwanofrankiwskim na Ukrainie. 16 lipca 1996 r. Komitet Wykonawczy Rady Miejskiej Jaremcza („Komitet Wykonawczy”) przydzielił działkę ziemi obok domu skarżącej Kościołowi św. Jana pod budowę nowego cmentarza („nowy cmentarz”). Jak wynika ze zdjęć złożonych przez skarżącą, na dzień ich wykonania (który nie został określony) jej ziemia graniczyła z cmentarzem. Dom, w którym ona i jej rodzina mieszkali, znajdował się około dziesięciu metrów od granicy cmentarza. Podwórze skarżącej było oddzielone od cmentarza siatką. Najbliższy rząd grobów znajdował się około metra od siatki (około jedenastu metrów od domu) i był wyraźnie widoczny z podwórka skarżącej. Część cmentarza uwieczniona na zdjęciach zawierała ponad pięćdziesiąt grobów, niektóre świeżo ozdobione wieńcami. Zgodnie z oświadczeniami skarżącej, w momencie składania niniejszego skargi jej rodzina była rutynowo niepokojona w codziennym życiu widokiem konduktów pogrzebowych i dźwiękiem ludzi opłakujących zmarłych przy grobach. W upalne dni z cmentarza unosiły się czasem nieprzyjemne zapachy. Ponadto studnia, z której rodzina skarżącej czerpała wodę do picia i innych potrzeb domowych, znajdowała się około dwudziestu pięciu metrów od cmentarza, a oni obawiali się, że może zostać zanieczyszczona produktami rozkładu zwłok. Skarżąca kontaktowała się z różnymi władzami wielokrotnie, skarżąc się, że odległość między jej domem a nowym cmentarzem jest mniejsza niż wymagane prawem 300 metrów jako sanitarna „strefa ochrony zdrowia”. 14 września 2000 r. Inspektor Sanitarny Jaremcza zakazał pochówków na nowym cmentarzu, ponieważ jego lokalizacja naruszała obowiązujące normy sanitarne. 30 sierpnia 2001 r. Komitet Wykonawczy podjął dalszą decyzję zabraniającą pochówków na nowym cmentarzu. W nieokreślonym dniu w 2001 r. skarżąca otrzymała od gminy zezwolenie na pochowanie syna na starym cmentarzu w Yamnie („stary cmentarz”) w zamian za obietnicę niekwestionowania lokalizacji nowego cmentarza. 25 czerwca 2002 r. Komitet Wykonawczy uchylił swoją poprzednią decyzję z 30 sierpnia 2001 r. (patrz powyższy paragraf 13) w odpowiedzi na skargi członków parafii św. Jana i mieszkańców wsi, że nie ma innego odpowiedniego miejsca pochówku. W nieokreślonym dniu w 2002 r. skarżąca wszczęła postępowanie sądowe, domagając się uchylenia decyzji Komitetu Wykonawczego z 25 czerwca 2002 r. oraz zakazu pochówków. Zauważyła w szczególności, że odległość między jej domem a cmentarzem wynosiła mniej niż dwadzieścia pięć metrów. Było to naruszeniem obowiązujących przepisów sanitarnych, które uzasadniano faktem, że toksyny z rozkładających się zwłok mogą przedostawać się do wód gruntowych i zanieczyszczać obszar wokół cmentarza o wielkości do 300 metrów. Umieszczenie cmentarza tak blisko domu skarżącej zagrażało jej życiu i zdrowiu. Skarżąca domagała się również zadośćuczynienia pieniężnego za doznane cierpienia. 16 stycznia 2003 r. Sąd w Jaremczu uznał decyzję z 25 czerwca 2002 r. za niezgodną z prawem, ponieważ dom skarżącej znajdował się w strefie ochrony zdrowia, co było nielegalne. Nakazał Komitetowi Wykonawczemu zakazać pochówków. Wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny. 3 marca 2003 r. Służba Komornicza w Jaremczu wszczęła postępowanie egzekucyjne, jednak nie podjęto żadnych kroków zapobiegających pochówkom. 23 czerwca 2003 r. p.o. głównego inspektora sanitarnego obwodu iwanofrankiwskiego wysłał list do burmistrza Jaremcza, żądając podjęcia pilnych środków w celu dostosowania nowego cmentarza w Yamnie do obowiązującego prawa. Zauważył w szczególności, że 300‑metrowa sanitarna strefa ochrony zdrowia została ustanowiona w celu zapobiegania zanieczyszczeniu wody i gleby oraz rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Pozwalanie na pochówki dziesięć metrów od domu skarżącej nie było zgodne z przepisami sanitarnymi. 24 lipca 2003 r. Sąd w Jaremczu uznał, że Służba Komornicza nie podjęła działań w celu egzekucji wyroku z 16 stycznia 2003 r., ale oddalił roszczenie skarżącej o zadośćuczynienie pieniężne wynikające z bezczynności komorników. 26 sierpnia 2003 r. postępowanie egzekucyjne dotyczące wyroku z 16 stycznia 2003 r. zostało umorzone z powodu niemożności egzekucji, ponieważ członkowie Komitetu Wykonawczego odmówili głosowania za zakazem pochówków. Tymczasem, 14 sierpnia 2003 r. skarżąca wszczęła dalsze postępowanie przeciwko Radzie Jaremcza, domagając się zobowiązania jej do zaprzestania pochówków i zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego za cierpienia. 18 marca 2004 r. Sąd w Jaremczu uwzględnił częściowo powództwo skarżącej. Stwierdził, że Rada Jaremcza nie podjęła wszystkich niezbędnych kroków w celu zapobieżenia nielegalnym pochówkom na spornym terenie i nakazał jej podjęcie odpowiednich środków. Jednocześnie roszczenie skarżącej o odszkodowanie zostało oddalone. Decyzja stała się prawomocna i wszczęto postępowanie egzekucyjne. Na wielu ze swoich posiedzeń Komitet Wykonawczy omawiał projekty decyzji zakazujących pochówków, jednak nigdy nie zostały one zatwierdzone w głosowaniu, ponieważ nie znaleziono odpowiedniej alternatywnej lokalizacji dla cmentarza. Kilka razy Służba Komornicza nakładała grzywny na Radę Jaremcza za niewykonanie wyroków. 28 lutego 2005 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu niemożności egzekucji, ponieważ członkowie Rady odmawiali głosowania przeciwko pochówkom. 26 lipca 2005 r. Rada Jaremcza poinformowała skarżącą, że nie była w stanie przenieść cmentarza ze względu na brak innych odpowiednich gruntów. Dalej zaznaczono, że nadal poszukują alternatyw i w szczególności negocjują nabycie działki od nadleśnictwa Yamna. 9 sierpnia 2005 r. skarżąca zwróciła się do burmistrza Jaremcza z prośbą o rozważenie przeniesienia jej rodziny i zaproponowała, aby Rada Miejska kupiła dla niej inny dom. Zasugerowała konkretny dom, który był na sprzedaż w tamtym czasie i który, według niej, był porównywalny z jej obecnym domem. 15 września 2005 r. Komitet Wykonawczy poinformował skarżącą, że władze miejskie są gotowe rozważyć przeniesienie skarżącej jako opcję. Jednak miasto nie miało środków w swoim budżecie na zakup proponowanego domu w tamtym czasie. 9 sierpnia 2006 r. Regionalna Służba Komornicza w Iwanofrankiwsku odmówiła wznowienia postępowania egzekucyjnego ze względu na niemożliwość egzekucji. Zgodnie z informacją Rządu, gmina nie autoryzowała żadnych pochówków na nowym cmentarzu od 2011 roku ze względu na ciągłe protesty skarżącej, a zamiast tego wykorzystywano stary cmentarz.


Skarżący urodził się w 1960 roku i mieszka w Wiedniu. Pracował jako urzędnik służby cywilnej w Ministerstwie Gospodarki i Pracy (Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit). 23 sierpnia 2004 r. Prokurator Dyscyplinarny (Disziplinaranwalt) Ministerstwa Gospodarki i Pracy zawiadomił Radę Dyscyplinarną (Disziplinarkommission) Ministerstwa Gospodarki i Pracy, że podejrzewa skarżącego o popełnienie przewinień dyscyplinarnych. Zawiadomienie wskazywało, że skarżący pracował od 2001 roku nad projektem wdrożenia elektronicznego systemu administracyjnego dla handlu zagranicznego. Prokurator Dyscyplinarny zarzucił skarżącemu nieprzeprowadzenie procedury udzielenia zamówienia (Vergabeverfahren). Ponadto skarżący miał rzekomo składać zamówienia bez konsultacji z Ministerstwem i wcześniejszego uzyskania zezwolenia. Wyrządził tym szkodę w wysokości około 200 000 euro (EUR). Ponadto nieposłusznie wykonywał polecenia Ministerstwa, a następnie manipulował przy aktach. W ten sposób naruszył swoje obowiązki służbowe (Verletzung der Dienstpflicht). W swoim piśmie z 7 września 2004 r. skarżący kwestionował te zarzuty. 1 października 2004 r. Rada Dyscyplinarna Ministerstwa Gospodarki i Pracy zadecydowała o nieallkowaniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu, uznając, że ściganie zgłoszonych przewinień uległo przedawnieniu. 30 grudnia 2004 r. Komisja Odwoławcza przy Kancelarii Federalnej (Berufungskommission beim Bundeskanzleramt) uwzględniła odwołanie Prokuratora Dyscyplinarnego i uchyliła decyzję Rady Dyscyplinarnej. Uznała, że organ dowiedział się o przewinieniach skarżącego dopiero 1 lipca 2004 r., a zatem ściganie nie uległo przedawnieniu. 25 stycznia 2005 r. Rada Dyscyplinarna zadecydowała o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu. 7 kwietnia 2005 r. Komisja Odwoławcza oddaliła odwołanie skarżącego od tej decyzji. 11 października 2005 r. Prokuratura w Wiedniu poinformowała skarżącego, że śledztwo karne przeciwko niemu w związku z podejrzeniem defraudacji zostało umorzone. 15 marca 2006 r. Trybunał Konstytucyjny (Verfassungsgerichtshof) oddalił skargę skarżącego na decyzję Komisji Odwoławczej z 7 kwietnia 2005 r. (patrz punkt 10 powyżej). Tymczasem 20 grudnia 2005 r. Rada Dyscyplinarna zdecydowała o wezwaniu skarżącego na rozprawę ustną i określiła zarzucane mu czyny, a mianowicie naruszenie obowiązków służbowych. 28 lutego 2006 r. Komisja Odwoławcza oddaliła odwołanie skarżącego od tej decyzji. 6 grudnia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę skarżącego na decyzję Komisji Odwoławczej z 28 lutego 2006 r. Tymczasem 1, 24 i 27 marca 2006 r. skarżący złożył trzy wnioski o wznowienie postępowania dyscyplinarnego w kwestiach, które zostały już rozstrzygnięte przez organy na wcześniejszych etapach. Wniósł również o zawieszenie postępowania przed Radą Dyscyplinarną i o nierozpoczynanie rozpraw ustnych, dopóki trwają postępowania dotyczące jego skarg przed Trybunałem Konstytucyjnym (patrz punkty 12 i 15 powyżej). 7 kwietnia 2006 r. Ministerstwo Gospodarki i Pracy z urzędu przeniosło skarżącego w stan spoczynku z dniem 1 maja 2006 r. Uznało, że skarżący cierpi na zaburzenia osobowości, nie jest w stanie pełnić swoich obowiązków służbowych i jest zatem niezdolny do służby. Mimo wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania dyscyplinarnego (patrz punkt 16 powyżej), Rada Dyscyplinarna przeprowadziła rozprawy ustne w dniach 27, 28 i 31 marca, 5 kwietnia, 2, 3, 22, 23 i 24 maja oraz 28 czerwca 2006 r. 28 czerwca 2006 r. Rada Dyscyplinarna uznała skarżącego za winnego naruszenia obowiązków służbowych i wymierzyła mu karę dyscyplinarną w postaci pozbawienia wszystkich praw i uprawnień wynikających ze stosunku pracy w służbie publicznej. Skarżący odwołał się. 20 lipca 2006 r. Komisja Odwoławcza odrzuciła wniosek skarżącego o wznowienie postępowania z 24 marca 2006 r. (patrz punkt 16 powyżej). 5 września 2006 r. Rada Dyscyplinarna odrzuciła wnioski skarżącego o wznowienie postępowania z 1 i 27 marca 2006 r. (patrz punkt 16 powyżej). Tego samego dnia skarżący złożył wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania przez organ wyższy (Devolutionsantrag) do Komisji Odwoławczej. 14 grudnia 2006 r. Komisja Odwoławcza uchyliła decyzję Rady Dyscyplinarnej z 28 czerwca 2006 r. (patrz punkt 19 powyżej) i przekazała sprawę z powrotem do Rady Dyscyplinarnej z powodu niewystarczającej oceny dowodów przez Radę Dyscyplinarną. Stwierdziła kilka błędów proceduralnych i nakazała Radzie Dyscyplinarnej powołanie biegłego psychiatry w celu ustalenia, czy skarżący może ponosić odpowiedzialność za swoje czyny. 9 stycznia 2007 r. Komisja Odwoławcza odrzuciła wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania przez organ wyższy, a 15 marca 2007 r. oddaliła odwołanie skarżącego od decyzji Rady Dyscyplinarnej z 5 września 2006 r. (patrz punkt 21 powyżej). Między 21 września 2007 r. a 16 czerwca 2008 r. Rada Dyscyplinarna przeprowadziła kilka rozpraw, w trakcie których powołała biegłego psychiatrę w celu złożenia opinii, czy skarżący może ponosić odpowiedzialność za swoje czyny. Ponieważ skarżący, mimo kilku poprzednich wezwań, nie stawił się przed biegłym, 4 kwietnia 2008 r. Rada Dyscyplinarna zwróciła się do biegłego z wnioskiem o wydanie opinii na podstawie zaświadczeń lekarskich i ekspertyz uzyskanych dotychczas w postępowaniach równoległych. Tymczasem 23 października 2007 r. Trybunał Administracyjny oddalił odwołanie skarżącego od decyzji Ministerstwa Gospodarki i Pracy z 7 kwietnia 2006 r., a przeniesienie skarżącego w stan spoczynku stało się ostateczne (patrz punkt 17 powyżej). 20 czerwca 2008 r. Rada Dyscyplinarna ponownie uznała skarżącego za winnego naruszenia obowiązków służbowych i wymierzyła mu karę w postaci pozbawienia wszystkich praw. 2 grudnia 2008 r. Komisja Odwoławcza ponownie uchyliła decyzję i przekazała sprawę z powrotem do Rady Dyscyplinarnej z powodów podobnych do tych podanych w jej decyzji z 14 grudnia 2006 r. (patrz punkt 22 powyżej). W następstwie Rada Dyscyplinarna przeprowadziła rozprawy ustne w dniach 27 kwietnia, 5 i 18 maja, 3, 4 i 10 czerwca oraz 1 lipca 2009 r. 1 lipca 2009 r. Rada Dyscyplinarna orzekła, że skarżący nie jest winny naruszenia swoich obowiązków służbowych. W uzasadnieniu Rada Dyscyplinarna zauważyła, że istniały wątpliwości, czy skarżący mógł ponosić odpowiedzialność za swoje czyny w odpowiednim czasie. Prokurator Dyscyplinarny odwołał się od tej decyzji. Decyzją z 28 października 2009 r. Komisja Odwoławcza w istocie potwierdziła uzasadnienie Rady Dyscyplinarnej i oddaliła odwołanie Prokuratora Dyscyplinarnego. Następnie Prokurator Dyscyplinarny wniósł skargę do Trybunału Administracyjnego (Verwaltungsgerichtshof). 2 lipca 2010 r., po wycofaniu skargi przez Prokuratora Dyscyplinarnego, Trybunał Administracyjny umorzył postępowanie i nakazał Prokuratorowi Dyscyplinarnemu zwrot kosztów skarżącemu w wysokości 1 106,40 EUR. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego 3 sierpnia 2010 r. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Wiedniu z 25 maja 2011 r. w sprawie o odpowiedzialność odszkodowawczą wszczętej przez skarżącego, przyznano mu kwotę 4 608 EUR, odpowiadającą kosztom jego odwołań od decyzji Rady Dyscyplinarnej z 28 czerwca 2006 r. i 20 czerwca 2008 r. (patrz punkty 19 i 26 powyżej), które zostały obie uchylone przez Komisję Odwoławczą z powodu błędów proceduralnych i braku uzasadnienia (patrz punkty 22 i 27 powyżej).


Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Kijowie. Skarżący przybył do Bułgarii w 1995 roku. W 1996 roku nawiązał związek z Panią M., również obywatelką Ukrainy. W 1997 roku mieli syna. W 2003 roku skarżący uzyskał status stałego rezydenta. 6 listopada 2006 r. szef Służby Bezpieczeństwa Narodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydał zarządzenie o cofnięciu zezwolenia na pobyt skarżącego, nakazujące jego wydalenie i wprowadzające dziesięcioletni zakaz ponownego wjazdu do Bułgarii, z powodu, że jego obecność w kraju stanowiła „poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego”. Nie wskazano faktów uzasadniających to zarządzenie; zaznaczono jedynie, że zostało ono wydane na podstawie „propozycji nr B4923”. Ta propozycja, sporządzona przez Służbę Bezpieczeństwa Narodowego i również datowana na 6 listopada 2006 r., została złożona do Sądu. Stwierdzono w niej, że skarżący rzekomo angażował się w czynności wymuszenia, przemyt, transakcje bronią i pranie pieniędzy, że operował dużymi kwotami pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł, że nawiązał kontakty z bułgarskimi urzędnikami, w tym z funkcjonariuszami policji, którzy świadczyli mu nielegalne usługi, oraz że utrzymywał kontakty z domniemanymi terrorystami. Wymieniając domniemane nielegalne działania skarżącego, propozycja powoływała się na konkretne daty i nazwiska, ale nie przedstawiała żadnych dowodów popierających te zarzuty. Na koniec stwierdzono, że skarżący opuścił Bułgarię 29 października 2006 r. Nieświadomy zarządzenia ministra z 6 listopada 2006 r., skarżący 15 listopada 2006 r. próbował ponownie wjechać na terytorium Bułgarii, ale został zatrzymany na granicy i nie wpuszczono go. Od tego czasu mieszka w Kijowie, podczas gdy Pani M. i jego syn pozostali w Bułgarii. Za pośrednictwem swojego prawnika skarżący wniósł odwołanie do bułgarskiego Ministra Spraw Wewnętrznych od zarządzenia z 6 listopada 2006 r. Odwołanie zostało oddalone 22 grudnia 2006 r., przy czym Minister wskazał w szczególności, że uznał za nieistotny argument skarżącego, iż osiedlił się w Bułgarii wraz ze swoją rodziną. Następnie skarżący wniósł skargę do sądu na zarządzenie z 6 listopada 2006 r. W szczególności wskazał w skardze, że jego rodzina mieszka w Bułgarii i że ich rozdzielenie było nieuzasadnione. W toku postępowania sądowego prawnikowi skarżącego okazano propozycję nr B4923. W decyzji z 30 października 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest właściwy do rozpoznania skargi, powołując się na wyrok Trybunału w sprawie Al‑Nashif przeciwko Bułgarii (nr 50963/99, 20 czerwca 2002 r.) oraz artykuł 13 Konwencji, mimo że w momencie wydania zaskarżonego zarządzenia sądowa kontrola nie była dostępna na podstawie obowiązujących wówczas przepisów (patrz punkt 16 poniżej). Postępowanie sądowe zakończyło się 19 marca 2009 r. ostatecznym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który utrzymał w mocy zarządzenie z 6 listopada 2006 r. Po wyliczeniu domniemanych nielegalnych działań skarżącego opisanych w propozycji nr B4923, Sąd stwierdził jedynie, że zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa. Ponadto oddalił argumenty skarżącego dotyczące jego rodziny i życia prywatnego, stwierdzając: „każde ograniczenie praw wynikających z Konwencji jest uzasadnione [gdy opiera się] na kwestiach bezpieczeństwa narodowego, w przypadkach, gdy zachowanie obywateli zagranicznych zagraża bezpieczeństwu narodowemu i porządkowi publicznemu państwa, w którym przebywają”.


Skarżący urodzili się odpowiednio 18 września 1971 r. i 24 grudnia 1994 r. oraz mieszkają w Moskwie. Dwupokojowe mieszkanie przy ul. Ozernoj 29-1-26 w Moskwie należało do miasta. G. i jej syn zamieszkiwali tam jako najemcy na podstawie umowy najmu socjalnego z miastem. G. zmarła 16 listopada 2002 r. 17 września 2003 r. władze miejskie wyrejestrowały jej prawo do najmu. 3 października 2003 r. zmarł syn G. W nieokreślonym dniu władze miejskie wyrejestrowały jego prawo do najmu. W nieokreślonym dniu A. złożyła w Departamencie Mieszkalnictwa i Polityki Mieszkaniowej („Departament Mieszkaniowy”) podrobiony odpis wyroku sądu uznający jej prawo do zamieszkania w mieszkaniu, a 9 lutego 2005 r. Departament Mieszkaniowy zawarł umowę najmu socjalnego z A. i jej rodziną. 25 lutego 2005 r. Departament Mieszkaniowy przeniósł własność mieszkania na A., jej męża i jej córkę w ramach programu prywatyzacji. 15 grudnia 2005 r. A. i jej mąż sprzedali mieszkanie skarżącemu. 29 grudnia 2005 r. miejski organ rejestracyjny wydał certyfikat potwierdzający tytuł własności pierwszego skarżącego do mieszkania. Skarżący wprowadzili się do mieszkania i w nim zamieszkiwali. W nieokreślonym dniu Departament Mieszkaniowy uzyskał informację, że wyrok sądowy złożony przez A. mógł być podrobiony, a 15 grudnia 2005 r. władze mieszkaniowe zwróciły się do prokuratury o przeprowadzenie odpowiedniego dochodzenia. 20 marca 2008 r. Sąd Rejonowy Nikulinskijski w Moskwie unieważnił umowę najmu socjalnego z 9 lutego 2005 r. oraz umowę prywatyzacji z 25 lutego 2005 r. W nieokreślonym dniu Departament Mieszkaniowy wniósł pozew przeciwko skarżącym, domagając się przeniesienia własności mieszkania na miasto oraz eksmisji skarżących. 9 października 2009 r. Sąd Rejonowy uwzględnił w całości roszczenia Departamentu Mieszkaniowego. Sąd uznał, że sprawa podlegała jednemu z dwóch wyjątków od ochrony tytułu własności nabywcy w dobrej wierze, co wymagało przyznania pierwszeństwa poprzedniemu właścicielowi, który został pozbawiony własności wbrew swojej woli. Tytuł własności pierwszego skarżącego do mieszkania został unieważniony, a własność została przeniesiona na miasto Moskwę. Sąd zarządził również eksmisję skarżących. Skarżący odwołali się. 25 lutego 2010 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy wyrok z 9 października 2009 r. W nieokreślonym dniu komornik wszczął postępowanie egzekucyjne. 12 marca 2012 r. Sąd Rejonowy udzielił skarżącemu dodatkowego czasu na wykonanie wyroku z 9 października 2009 r. Skarżący byli zobowiązani do opróżnienia mieszkania do 1 sierpnia 2012 r. 14 maja 2012 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy powyższą decyzję na skutek odwołania. Skarżący nadal zamieszkiwali w mieszkaniu. 14 sierpnia 2013 r. Departament Mieszkaniowy zawarł z nimi umowę najmu dotyczącą tego mieszkania na okres pięciu lat.


Skarżący urodzili się w 1970, 1973, 1999, 2001 i 2007 roku odpowiednio. Trybunał nie został poinformowany o ich obecnym miejscu zamieszkania. Pierwszy i drugi skarżący, będący małżeństwem, przybyli do Bułgarii w 1997 roku. Ich troje dzieci, pozostali skarżący, urodziło się w tym kraju. Wszyscy członkowie rodziny otrzymali zezwolenia na stały pobyt. W 2005 roku pierwszy skarżący kupił mieszkanie w Sofii, w którym mieszkała rodzina. 29 maja 2008 roku szef Służby Bezpieczeństwa Narodowego wydał zarządzenie o cofnięciu zezwolenia na pobyt pierwszego skarżącego, nakazując jego wydalenie i wprowadzając dziesięcioletni zakaz ponownego wjazdu do Bułgarii, z powodu iż jego obecność w kraju stanowiła „poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego”. Faktyczne podstawy uzasadniające to zarządzenie nie zostały wskazane; stwierdzono jedynie, że zostało ono oparte na „propozycji nr B849”. Ta propozycja, sporządzona przez Służbę Bezpieczeństwa Narodowego 27 maja 2008 roku i pierwotnie utajniona, została odtajniona 22 lutego 2016 roku i została przedłożona przez Rząd. Stwierdzono w niej, że zgodnie z danymi wywiadowczymi pierwszy skarżący był liderem międzynarodowej grupy terrorystycznej, działającej na rzecz wspierania i finansowania czeczeńskich organizacji ekstremistycznych i separatystycznych. Stwierdzono również, że był poszukiwany na terytorium Federacji Rosyjskiej oraz że jego działania obniżały prestiż i interesy Państwa Bułgarskiego. Dokument twierdził ponadto, że pierwszy skarżący był zamieszany w wymuszenia, handel narkotykami, przemyt, pranie pieniędzy i inne działalności przestępcze. Nie przedłożono żadnych dowodów potwierdzających te twierdzenia, mimo że dokument odnosił się do niektórych konkretnych faktów. Stwierdzono na przykład, że w 2006 roku skarżący i inna osoba próbowali przemycić do Bułgarii „wysoce toksyczną substancję” oraz że, również w 2006 roku, groził sprzedawcy drogiej nieruchomości w Warnie, zmuszając go do wyboru jako kupca osoby bliskiej skarżącemu. 12 czerwca 2008 roku pierwszy skarżący zwrócił się o sądowe zbadanie zarządzenia o wydaleniu. Kwestionował on zarzut, że stanowi „poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego”. Zwrócił uwagę, że jego rodzina mieszka w Bułgarii i że jego dzieci urodziły się w tym kraju, oraz twierdził, że proponowane rozdzielenie jego rodziny jest „nieuzasadnione”. W trakcie tego postępowania skarżący i jego pełnomocnik zostali zapoznani z propozycją nr B849 i przedłożyli dowody mające na celu obalenie niektórych zawartych w niej zarzutów. W szczególności pierwszy skarżący przedłożył zaświadczenia wydane przez władze bułgarskie i rosyjskie stwierdzające, że nie był karany w tych dwóch krajach, i wyjaśnił, że w lutym 2008 roku podróżował do Rosji, gdzie – jak twierdził – zostałby aresztowany, gdyby był rzeczywiście poszukiwany przez władze tego kraju. Ponadto w swoich pisemnych stanowiskach pełnomocnik pierwszego skarżącego zwrócił uwagę, że zarzuty zawarte w propozycji nie zostały potwierdzone żadnymi dowodami i że nie mogą one uzasadnić wniosku, iż skarżący stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. W swoich ustnych wystąpieniach zwrócił on raz jeszcze uwagę, że pierwszy skarżący „założył rodzinę” w Bułgarii. Wyrokiem końcowym z 20 grudnia 2008 roku Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił wniosek o sądowe zbadanie sprawy. Po podsumowaniu twierdzeń zawartych w propozycji nr B849, Sąd stwierdził krótko, że jest nią związany. Tym samym, w jego ocenie „należy stwierdzić, że obecność i działalność [pierwszego skarżącego] stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego prestiżu Republiki Bułgarii”. Decyzją z 29 maja 2008 roku szef Dyrekcji Migracji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zarządził zatrzymanie pierwszego skarżącego w oczekiwaniu na wydalenie. Decyzja ta została uchylona wyrokiem Sądu Administracyjnego w Sofii z 17 lipca 2008 roku. W innej decyzji z 28 sierpnia 2008 roku szef Służby Bezpieczeństwa Narodowego ponownie zarządził zatrzymanie skarżącego. Decyzja ta również została uchylona wyrokiem Najwyższego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2009 roku. Pierwszy skarżący pozostawał faktycznie w zatrzymaniu od 10 września 2008 roku do daty jego wydalenia, 3 września 2009 roku. Pozostali skarżący pozostali w Bułgarii przez kilka kolejnych lat, ale wyjechali w listopadzie 2015 roku.


Skarżący urodził się w 1942 roku i mieszka w Tomaszowie Mazowieckim. 29 września 2010 roku na zebraniu wiejskim w Jadwigowie piętnastu mieszkańców głosowało za pociągnięciem do odpowiedzialności poprzedniego sołtysa Z.M. za zarządzanie funduszami publicznymi. Powierzyli skarżącemu prowadzenie dalszych działań w tej sprawie. 7 października 2010 roku skarżący przesłał dokument do Starosty Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim („starosty”), zatytułowany „Wniosek” („dokument”), który został podpisany przez skarżącego i trzech innych mieszkańców Jadwigowa, potwierdzających swoją zgodę z petycją. Treść brzmiała następująco:
„27 września we wsi Jadwigów odbyło się ważne zebranie wiejskie, podczas którego mieszkańcy wsi zdecydowaną większością głosów powierzyli mi zbadanie spraw opisanych poniżej. Zajęło mi to ponad tydzień, aby znaleźć rozwiązanie tego problemu. Doszedłem do wniosku, że najlepszym sposobem podejścia [do sprawy] byłoby złożenie wniosku do Starosty w celu wyjaśnienia kwestii, mimo że już poinformowałem obecnego sołtysa i Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki o zarzutach.
Fakty i okoliczności są następujące.
Sołtys Jadwigowa, Z.M., którego kadencja zakończyła się wraz z wyborem obecnego sołtysa, pani J. G., otrzymywał dotacje na rzecz wsi od Gminy i przyjmował płatności z tytułu dzierżawy sklepu wiejskiego.
W trakcie swojej kadencji nigdy nie pytał mieszkańców ani rady sołeckiej, na jaki cel mają być przeznaczone pieniądze. Zarządzał funduszami arbitralnie i, jak sądzę, przeznaczył je na roboty budowlane, a mianowicie na remont świetlicy (domu ludowego).
Nigdy jednak nie dzielił się rozliczeniami z mieszkańcami wsi; w szczególności nie informował, ile było pieniędzy i na co zostały wydane.
We wsi krąży wiele plotek, których z szacunku do Pana/Pani Urzędu nie będę powtarzał. Dodam tylko jedną rzecz, mianowicie, że świetlica nie była dostępna dla mieszkańców i ich dzieci przez [dziesięć] lat.
Uważam zatem, że petycja i wniosek są zasadne.
[podpisy trzech mieszkańców]
Ja, pozostali sygnatariusze tego wniosku o petycję oraz wszyscy mieszkańcy wierzymy, że dzięki Staroście otrzymają pełne i wiarygodne wyjaśnienie faktów opisanych powyżej.” Dokument został wysłany do starosty przed wyborami samorządowymi, które odbyły się 21 listopada 2010 roku. Zarówno skarżący, jak i Z.M. byli kandydatami w tych wyborach, ale żaden z nich nie został radnym. W nieokreślonym dniu Komisja Rewizyjna Rady Gminy Tomaszów Mazowiecki przeanalizowała dokument. Uznała, jak podsumował to sąd krajowy, „że nie było podstaw do twierdzenia, że ktoś źle zarządzał funduszami”. 14 grudnia 2010 roku Z.M. wniósł powództwo cywilne do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim („Sądu Rejonowego”) przeciwko skarżącemu o naruszenie jego dóbr osobistych. Wniósł o to, aby sąd nakazał skarżącemu opublikowanie przeprosin w lokalnym tygodniku oraz zapłatę 4 000 złotych polskich (PLN) na rzecz Ochotniczej Straży Pożarnej („OSP”). 31 maja 2011 roku Sąd Rejonowy orzekł, że skarżący naruszył dobra osobiste Z.M. i nakazał mu przesłanie pocztą oświadczenia do starosty, Urzędu Gminy w Tomaszowie Mazowieckim oraz Z.M., stwierdzającego:
„Ja, Jarosław Kość, przepraszam [Z.M.] za naruszenie jego dobrego imienia poprzez przesłanie do Starosty Tomaszowskiego dokumentu w dniu [7 października] 2010 roku zatytułowanego „Wniosek”, który zawierał fałszywe zarzuty, że sołtys Z.M. arbitralnie zarządzał funduszami na rzecz wsi; że pobierał, jako sołtys, płatności z tytułu dzierżawy sklepu wiejskiego; oraz oświadczenie, że świetlica nie była dostępna dla mieszkańców w ciągu ostatnich [dziesięciu] lat.” W toku postępowania sąd przeanalizował oświadczenie złożone na zebraniu wiejskim 10 lutego 2011 roku, w którym sześciu mieszkańców Jadwigowa potwierdziło, że wszyscy byli inicjatorami zapytania z października 2010 roku, które skutkowało dokumentem skarżącego do starosty. Mieszkańcy wyjaśnili, że ich intencją było wyjaśnienie poruszonych kwestii, biorąc pod uwagę zaangażowanie Z.M. w sprawy takie jak remont świetlicy i funkcjonowanie OSP. Sąd uznał, że list skarżącego z 7 października 2010 roku zawierał fałszywe informacje, co potwierdzało stwierdzenie o naruszeniu dóbr osobistych Z.M. Należały do tego twierdzenia, że Z.M. działając jako sołtys, pobierał czynsz z dzierżawy sklepu wiejskiego. Sąd krajowy ustalił, że nawet jeśli Z.M. pobierał jakiekolwiek płatności, robił to jako prezes OSP. Sąd stwierdził również, że sklep wiejski znajdował się w budynku należącym do OSP, w którym znajdowała się również świetlica, a czynsz z dzierżawy był wpłacany do OSP pośrednio przez jej skarbnika. Z.M. jako prezes OSP jedynie ustalał wysokość czynszu do zapłaty w każdym roku. Sąd ustalił również, że w trakcie kadencji Z.M. świetlica była otwarta dla użytku publicznego; w tym zakresie oddalił zeznania niektórych świadków twierdzących inaczej. W tym czasie w tym samym budynku prowadzone były również roboty budowlane. Ustalono, że nikt, w tym Z.M., nie otrzymał żadnych pieniędzy w gotówce za pracę. Ustalono również, że wieś nie otrzymała żadnych funduszy bezpośrednio od gminy. Gmina pokryła koszty remontu budynku OSP. Sąd uznał, że skoro skarżącemu nie udało się udowodnić prawdziwości swoich zarzutów, a biorąc pod uwagę ich szkodliwy skutek, stanowiło to naruszenie dóbr osobistych Z.M. 12 lipca 2011 roku skarżący wniósł apelację do Sądu Okręgowego w Łodzi, twierdząc, że sąd nie wziął pod uwagę, że odpowiedni tekst został przekazany w interesie publicznym. 4 listopada 2011 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację skarżącego, podkreślając, że publikowanie fałszywych informacji skutkuje naruszeniem dóbr osobistych osoby. Odrzucił twierdzenie skarżącego, że petycja była jedynie wyrazem wątpliwości co do legalności działań Z.M. w czasie, gdy był sołtysem. Sąd uznał, że czas działań skarżącego dowodził, że nie służyły one interesowi publicznemu i były motywowane chęcią wygrania wyborów. Podniósł swoje obawy prawie trzy lata po zakończeniu kadencji Z.M., podczas kampanii wyborczej, którą Z.M. przegrał. Skarżący otrzymał odpis wyroku 15 grudnia 2011 roku. 1 marca 2012 roku Sąd Rejonowy wydał nakaz egzekucyjny w odniesieniu do swojego prawomocnego wyroku z 31 maja 2011 roku. Skarżący wszczął postępowanie o uchylenie nakazu egzekucyjnego z powodu, że ma toczącą się sprawę przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. 21 września 2012 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił jego powództwo. 18 października 2012 roku skarżący wniósł apelację od powyższego wyroku. 7 listopada 2013 roku została ona oddalona przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. 21 stycznia 2011 roku skarżący został wybrany sołtysem Jadwigowa.


Pierwszy skarżący urodził się w 1959 roku. Od 2004 roku do 16 stycznia 2012 roku był Ministrem (Landesratem) w Rządzie Krajowym Karyntii (Kärntner Landesregierung). Był również przewodniczącym Austriackiej Partii Ludowej w Karyntii (Österreichische Volkspartei Kärnten – ÖVP Kärnten), która była koalicjantem Sojuszu na rzecz Przyszłości Austrii (Bündnis Zukunft Ӧsterreich, BZӦ) pod przywództwem J.H. Drugi skarżący urodził się w 1970 roku i mieszka w Klagenfurt-Wölfnitz. Studiował prawo i pracował jako prawnik, zanim w 1999 roku został pracownikiem Landes-und Hypothekenbank („H. Bank”). W 2004 roku został członkiem zarządu tego banku. W 2007 roku został członkiem zarządu Kärntner Landes- und Hypothekenbank-Holding (zwaną dalej „Landesholding”). Trzeci skarżący urodził się w 1964 roku i mieszka w Maria Wörth. Studiował prawo i pracował jako prawnik, zanim w 1999 roku został pracownikiem działu prawnego H. Bank. W 2001 roku został mianowany szefem tego działu. W 2005 roku został członkiem zarządu Landesholding. Landesholding jest jednostką organizacyjną prawa publicznego (Anstalt öffentlichen Rechts). Została utworzona w celu zarządzania majątkiem Kraju Karyntia z uwzględnieniem jego interesów (unter Berücksichtung der Interessen des Landes). Kraj Karyntia ponosi odpowiedzialność jako gwarantor w przypadku niewypłacalności Landesholding. Landesholding zarządzana jest przez zarząd (Vorstand), składający się z dwóch osób, który ją reprezentuje. Zarząd jest nadzorowany przez organ nadzorczy (Aufsichtsrat), który powołuje członków zarządu i uczestniczy w szczególnych transakcjach handlowych określonych w ustawie. Organ nadzorczy jest powoływany przez Rząd Krajowy Karyntii i składa się z przedstawicieli partii politycznych w parlamencie krajowym (Landtag). Zadaniem jednego z członków rządu krajowego – komisarza (Aufsichtskommissär), stanowiska określonego przez odpowiednie ustawy – jest nadzorowanie rady nadzorczej. Ma on prawo do odwoływania się od decyzji rady nadzorczej, jeśli są one sprzeczne z interesami Kraju. 1 stycznia 1991 roku H. Bank został wydzielony z Landesholding i stał się spółką akcyjną (Aktiengesellschaft). Większość jej akcji była posiadana przez Landesholding do 2006 roku. Po zwiększeniu kapitału zakładowego pod koniec 2006 roku, Landesholding nadal posiadała 44,91% akcji. Od 1999 do 2008 roku Gubernatorem i Przewodniczącym Rządu Krajowego Karyntii był J.H. W 2007 roku, jako Gubernator Karyntii, J.H. pełnił funkcję komisarza. Pierwszy skarżący był przewodniczącym rady nadzorczej Landesholding. Po karierze menedżerskiej w H. Bank, drugi i trzeci skarżący zostali mianowani członkami zarządu Landesholding. W 2007 roku B. Bank wyraził zainteresowanie przejęciem H. Bank poprzez zakup określonej liczby jego akcji. Wynegocjowane rozmowy obejmowały J.H. i pierwszego skarżącego jako liderów politycznych Rządu Krajowego Karyntii, prezesa zarządu H. Bank, prezesa innego akcjonariusza, a także grupę inwestorów. Główne negocjacje prowadziły banki inwestycyjne i kancelarie prawne. J.H. i pierwszy skarżący powołali D.B., biegłego rewidenta i doradcę finansowego (Wirtschaftsprüfer und Steuerberater) z Villach w Austrii, aby wziął udział w negocjacjach i je nadzorował. Zarząd Landesholding nie został poinformowany i nie uczestniczył w procesie negocjacji. Nie tylko nie powołał on D.B., ale nie został również poinformowany o jego mandacie. O procesie negocjacji został poinformowany krótko przed podpisaniem umowy. Nie przekazano mu informacji o mandacie D.B. Zarząd Landesholding musiał podpisać umowę o transferze akcji, a rada nadzorcza musiała uprzednio autoryzować transakcję. 21 maja 2007 roku rada nadzorcza została poinformowana przez pierwszego skarżącego w imieniu zarządu, a transakcja została zatwierdzona czterema głosami przeciw trzem. Umowa została podpisana 22 maja 2007 roku. 9 października 2007 roku wszystkie niezbędne ustalenia prawne dla sfinalizowania transakcji zostały zakończone. B. Bank kupiło około 25% akcji wcześniej posiadanych przez Landesholding za 809 544 534 euro (EUR). W debacie plenarnej Parlamentu Krajowego Karyntii 9 sierpnia 2007 roku J.H. oświadczył, że koszty usług doradczych związanych z transakcją akcji nie przekroczą 250 000 EUR. W lutym 2008 roku pierwszy skarżący i J.H. poinformowali drugiego skarżącego, że powierzyli D.B. nadzór nad negocjacjami w imieniu Landesholding i że przysługuje mu wynagrodzenie w wysokości 1,5% całkowitego zysku ze sprzedaży (12 143 168 EUR). Powiedzieli, że Landesholding powinna zapłacić to wynagrodzenie. Drugi skarżący poinformował trzeciego skarżącego, a 12 lutego 2008 roku obaj przedstawili radzie nadzorczej Landesholding roszczenie D.B. o wynagrodzenie jako uzasadnione. Legalność roszczenia była przedmiotem dyskusji na posiedzeniu rady nadzorczej. Nie osiągnięto w tym zakresie ostatecznego wniosku. Po posiedzeniu rady nadzorczej media donosiły o roszczeniu D.B. i wyrażały wątpliwości co do jego wkładu w proces negocjacji oraz wysokości wynagrodzenia. Na skutek doniesień medialnych i dyskusji na posiedzeniu rady nadzorczej, zarząd Landesholding (drugi i trzeci skarżący) zlecił prawnikom i ekspertom prawnym potwierdzenie celowości i zasadności roszczenia o wynagrodzenie. Trzech zewnętrznych ekspertów prawnych przeanalizowało przedstawioną im sprawę. Ocenili ryzyko wniesienia roszczeń cywilnych i potencjalne konsekwencje w prawie karnym, przy wyraźnym założeniu, że rachunek za usługi D.B. był uzasadniony. Główne pytanie – czy roszczenie D.B. o wynagrodzenie było uzasadnione – miało zostać odpowiedziane przez trzech innych zewnętrznych ekspertów. Jeden z tych ekspertów poinformował jednak drugiego skarżącego, trzeciego skarżącego i ich prawników, że nie uzna roszczenia o wynagrodzenie za uzasadnione. Zgodnie z notatką z 7 marca 2008 roku sporządzoną przez prawnika powołanego przez drugiego i trzeciego skarżącego, próbowali przekonać prywatnie zleconego eksperta podczas rozmowy telefonicznej do wprowadzenia kilku zmian w jego raporcie i stwierdzenia, że wynagrodzenie było uzasadnione. Ekspert odmówił tego. Ostatecznie zgodził się usunąć jeden akapit, który stwierdzał, że usługi świadczone przez D.B. nie były równoważne usługom banku inwestycyjnego. Ponieważ kontrowersje medialne nie ustały, a ekspert nie potwierdził zasadności wynagrodzenia, D.B. zgodził się w rozmowach z J.H. i pierwszym skarżącym na obniżenie swojego roszczenia o połowę. Poproszono wtedy eksperta o zmianę raportu i w marcu 2008 roku stwierdził on, że wynagrodzenie w wysokości 6 000 000 EUR można uznać za uzasadnione, biorąc pod uwagę stawki powszechnie pobierane przez banki inwestycyjne. Na podstawie raportu tego eksperta rada nadzorcza omawiała płatność wynagrodzenia na swoich posiedzeniach w dniach 25 kwietnia i 29 maja 2008 roku i ostatecznie zgodziła się na płatność czterema głosami przeciw trzem. 4 czerwca 2008 roku trzeci skarżący zlecił wypłatę 4 500 000 EUR na rzecz D.B. 17 grudnia 2009 roku drugi skarżący i trzeci skarżący zlecili wypłatę pozostałej kwoty D.B. Transakcja akcji była przedmiotem ożywionej debaty w Parlamencie Krajowym Karyntii i Parlamencie Krajowym Bawarii, ponieważ siedziba B. Bank znajdowała się w Monachium. Doprowadziło to do powołania komisji śledczych (Untersuchungsausschuss) w obu parlamentach. Karynckie oddziały Socjaldemokratycznej Partii Austrii (SPӦ Kärnten) oraz R.H., poseł do Parlamentu Krajowego Karyntii, złożyli oddzielne zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (Strafanzeige) przeciwko J.H., pierwszemu skarżącemu i D.B. W marcu 2008 roku prokurator wszczął postępowanie przygotowawcze przeciwko J.H., pierwszemu skarżącemu i D.B. za sprzeniewierzenie i oszustwo. 21 czerwca 2008 roku drugi skarżący i trzeci skarżący złożyli cztery opinie biegłych wskazujące, że wynagrodzenie żądane przez D.B. za usługi w procesie negocjacji było odpowiednie i uzasadnione. J.H., pierwszy skarżący i D.B. złożyli wyjaśnienia prokuratorowi i zaprzeczyli zarzutom. 2 września 2008 roku drugi skarżący i trzeci skarżący złożyli wyjaśnienia i przedłożyli umowę z 28 kwietnia 2008 roku zawartą między J.H., pierwszym skarżącym, Landesholding i D.B., w której D.B. obniżył swoje roszczenie z 12 143 168 EUR do 6 milionów EUR. 19 stycznia 2009 roku prokurator w Klagenfurcie zamknął postępowanie przygotowawcze. Śledztwo przeciwko J.H. zostało umorzone, ponieważ zmarł 11 października 2008 roku. Postępowanie przygotowawcze przeciwko pierwszemu skarżącemu i D.B. za sprzeniewierzenie zostało umorzone, ponieważ zawarto nową umowę ustalającą niższe wynagrodzenie, a opinie biegłych złożone przez oskarżonych wskazywały, że roszczenie o wynagrodzenie było odpowiednie i uzasadnione. Postępowanie przeciwko pierwszemu skarżącemu za fałszywe zeznania (Falsche Beweisaussage) złożone na rozprawie komisji śledczej przeprowadzonej przez Parlament Krajowy Karyntii zostało umorzone, ponieważ nie udało się udowodnić, że miał zamiar popełnienia tego przestępstwa. 13 lutego 2009 roku R.H. złożył wniosek o wznowienie postępowania przygotowawczego. 17 września 2009 roku Sąd Apelacyjny w Grazu odrzucił wniosek o wznowienie postępowania przygotowawczego. 1 marca 2010 roku jedenaście osób złożyło zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa w Prokuraturze Generalnej (Generalprokuratur). Oskarżyli wszystkich prokuratorów z Klagenfurtu o nadużycie władzy. Wnieśli o wznowienie postępowania przygotowawczego i przekazanie sprawy do innej prokuratury. Prokuratura Generalna przekazała akta do Prokuratury do Spraw Przestępczości Korupcyjnej (Korruptionsstaatsanwaltschaft) („KStA”). KStA przeprowadziła śledztwo, umorzyła postępowanie przygotowawcze przeciwko prokuratorom i przekazała akta do prokuratury w Klagenfurcie, proponując wznowienie postępowania przygotowawczego. 19 stycznia 2011 roku prokurator wznowił postępowanie przeciwko pierwszemu skarżącemu i D.B. 9 lutego 2011 roku śledztwo zostało rozszerzone na drugiego i trzeciego skarżącego pod zarzutem sprzeniewierzenia. 6 kwietnia 2011 roku prokurator powołał F.S. jako biegłego w postępowaniu przygotowawczym i polecił mu sporządzenie opinii dotyczącej następujących pytań:
„- czy usługi D.B. opisane w liście z kwietnia 2007 roku i raporcie postępu z 20 lutego 2008 roku były porównywalne z usługami zwykle oferowanymi przez bank inwestycyjny w podobnych okolicznościach
- jakie wynagrodzenie było odpowiednie i uzasadnione za usługi świadczone przez D.B.”. Oskarżeni zostali poinformowani o powołaniu biegłego i poinformowani, że mogą wnieść sprzeciw przeciwko jego powołaniu w ciągu trzech dni. Skarżący nie wnieśli sprzeciwu. W nieokreślonym terminie akta sprawy zostały przekazane do F.S. 28 czerwca 2011 roku F.S. złożył swoją opinię biegłego. Raport stwierdzał, że usługi świadczone przez D.B. nie były porównywalne z usługami banku inwestycyjnego i że wynagrodzenie w wysokości 200 000 EUR byłoby odpowiednie i uzasadnione za usługi świadczone przez D.B. Raport został doręczony skarżącym. 19 września 2011 roku drugi skarżący złożył raporty dwóch biegłych sądowych, których zlecił na własny koszt. Prywatne opinie biegłych stwierdzały, że wynagrodzenie w wysokości 1,5% sumy transakcji było uzasadnione za usługi świadczone przez bank inwestycyjny przy negocjowaniu transakcji akcji w podobnej sytuacji. Usługi świadczone przez D.B. można w części uznać za usługi banku inwestycyjnego. Drugi biegły potwierdził, że D.B. wykonał 43% czynności zwykle wykonywanych przez bank inwestycyjny. Te opinie biegłych zostały przekazane do F.S. w celu dalszego rozpatrzenia. 28 września 2011 roku F.S. odniósł się do prywatnych opinii biegłych złożonych przez drugiego skarżącego. Stwierdził, że uważnie przeanalizował ustalenia dwóch ekspertów i że metody użyte do oceny, w jakich czynnościach D.B. uczestniczył w ramach negocjacji, nie były przekonujące. Komentarz F.S. został doręczony oskarżonym. 5 października 2011 roku trzeci skarżący złożył kolejną opinię biegłego sądowego, którą zlecił prywatnie w celu podważenia ustaleń F.S. Opinia stwierdzała, że F.S. przekroczył swoje kompetencje, ważąc dowody. Nie spełnił również wymogów formalnych opinii biegłego. Skrytykowano obliczenie 240 000 EUR jako uzasadnionego wynagrodzenia jako błędne. 6 października 2011 roku ta opinia została wysłana do F.S. w celu dalszego rozpatrzenia i, jeśli to konieczne, uzupełnienia jego raportu. 14 października 2011 roku F.S. odniósł się do opinii biegłego zleconej przez trzeciego skarżącego i concluding that there was no need to alter his findings. Jego komentarz został złożony do akt oskarżonych. 16 grudnia 2011 roku Landesholding złożyła kolejną opinię biegłą, którą jej rada nadzorcza zleciła od spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Raport badał odpowiedzialność członków zarządu w prawie cywilnym i concluding, że drugi skarżący i trzeci skarżący nie ponoszą odpowiedzialności za swoje działania w prawie cywilnym. 19 grudnia 2011 roku drugi skarżący odniósł się do tej opinii biegłego. 21 marca 2012 roku prokurator złożył akt oskarżenia, oskarżając drugiego skarżącego i trzeciego skarżącego o sprzeniewierzenie na mocy Artykułu 153 Kodeksu Karnego oraz pierwszego skarżącego i D.B. o pomocnictwo w sprzeniewierzeniu. Na podstawie opinii biegłej sporządzonej przez F.S., prokurator twierdził, że skarżący i D.B. wiedzieli, że tylko wynagrodzenie maksymalnie 240 000 EUR było uzasadnione za pomoc D.B. w procesie negocjacji, ale mimo to polecili Landesholding zapłacić wynagrodzenie w wysokości 6 milionów EUR. W związku z tym spowodowali szkodę w wysokości 5 760 000 EUR. Sąd Krajowy w Klagenfurcie wysłał wezwania i powołał F.S. jako biegłego sądowego do procesu. Wszyscy skarżący i D.B. złożyli oświadczenia kwestionujące twierdzenia prokuratora, ale żaden z nich nie odwołał się od aktu oskarżenia. Drugi skarżący złożył jedenaście opinii prywatnych biegłych zleconych przez oskarżonych w postępowaniu przygotowawczym i zwrócił się o powołanie dwóch z tych biegłych jako biegłych sądowych do procesu. 4 lipca 2012 roku rozpoczął się proces. Po kilku rozprawach D.B. przyznał 11 lipca 2012 roku, że ustalenia biegłego sądowego F.S. były słuszne w zakresie, w jakim jego usługi w procesie negocjacji nie odpowiadały wynagrodzeniu w wysokości 6 milionów EUR, ale tylko wynagrodzeniu w wysokości 300 000 EUR. Stwierdził dalej, że w jego opinii drugi skarżący i trzeci skarżący wiedzieli w odpowiednim czasie, że jego wynagrodzenie było nieodpowiednie i nieuzasadnione. Ponadto jego rachunek został ustalony wspólnie z drugim skarżącym w lutym 2007 roku, gdy ten ostatni stwierdził, że potrzebuje dokumentacji do przedstawienia radzie nadzorczej Landesholding. Skarżący kwestionowali przyznanie się D.B. i argumentowali, że wypłacone mu wynagrodzenie było uzasadnione. 18 lipca 2012 roku trzeci skarżący poprosił sąd o niewłączanie opinii biegłego F.S. do akt sprawy. Argumentował, że F.S. należy traktować jako świadka oskarżenia, a nie jako bezstronnego biegłego pomagającego sądowi. Ponadto F.S. jest zawodowym prawnikiem i profesorem uniwersyteckim w Niemczech i nie jest zarejestrowany w Austrii jako biegły w zakresie księgowości, rachunkowości kosztów lub audytu finansowego na liście biegłych sądowych i dlatego nie posiada niezbędnej wiedzy eksperckiej do oceny, czy wynagrodzenie D.B. było odpowiednie. Na koniec złożył, że F.S. był stronniczy, ponieważ w toku śledztwa przygotowawczego odpowiadał na pytania dotyczące oceny dowodów i pytań prawnych. Jeśli sąd nie powoła innego biegłego sądowego do procesu, trzeci skarżący wnosił o włączenie do akt prywatnie zleconych opinii biegłych przedstawionych sądowi. Wniósł również o wezwanie na przesłuchanie biegłych, którzy sporządzili te raporty, jako biegłych sądowych w procesie. Pozostali skarżący dołączyli do tych wniosków. Sąd Krajowy oddalił wszystkie wnioski. Co do zarzutu stronniczości F.S. i wniosku o nieprzesłuchiwania go jako biegłego lub odczytanie jego raportu, stwierdził, że z akt sprawy i zebranych dowodów nie wynika, że były powody, by uważać go za stronniczego. Ponieważ F.S. został wezwany na rozprawę przez sąd rozprawy, został jednocześnie powołany jako biegły przez ten sąd. Co do argumentu, że odpowiadał na pytania dotyczące oceny dowodów i pytań prawnych w postępowaniu przygotowawczym, sąd stwierdził, że nawet zakładając, że tak było, takie oświadczenia muszą być pominięte przez sąd. Co do prywatnych biegłych zleconych przez skarżących jako biegłych sądowych Sąd Krajowy wskazał, że dopiero po zbadaniu i omówieniu raportu biegłego sądowego można zdecydować o konieczności powołania innych biegłych. Prokurator rozszerzył zarzuty, twierdząc, że szkoda wyrządzona przez oskarżonych wyniosła 6 milionów EUR. 25 lipca 2012 roku D.B. przyznał, że w 2007 roku, po zapłaceniu jego rachunku przez Landesholding, pierwszy skarżący poprosił go o podzielenie się pieniędzmi z nim i J.H. D.B. przekazał część płatności pierwszemu skarżącemu. Inni czołowi członkowie partii Sojusz na rzecz Przyszłości Austrii również poprosili o pieniądze. Na tej samej rozprawie pierwszy skarżący przyznał, że po sfinalizowaniu transakcji z B. Bank, on i J.H. zdecydowali, że część wynagrodzenia D.B. powinna zostać użyta do sfinansowania Austriackiej Partii Ludowej w Karyntii i partii Sojusz na rzecz Przyszłości Austrii. Przyznał dalej, że otrzymał część wynagrodzenia od D.B. Drugi skarżący i trzeci skarżący utrzymywali swoje początkowe oświadczenia i twierdzili, że działali w dobrej wierze, nie wiedząc, że wynagrodzenia D.B. nie były uzasadnione. 9 sierpnia 2012 roku F.S. został przesłuchany przez sąd. Złożył krótkie podsumowanie swojej pisemnej opinii biegłego i odpowiedział na pytania zadane przez sąd i strony procesu. Podczas przesłuchiwania F.S., ekspert zlecony przez obronę siedział obok adwokatów skarżących i doradzał im, ale nie był uprawniony do zadawania pytań F.S. w swoim imieniu. Nie ma wskazań, aby F.S. uczestniczył w jakiejkolwiek innej rozprawie lub zadawał pytania świadkom lub oskarżonym. Po przesłuchaniu F.S. skarżący i ich współoskarżeni powtórzyli wniosek o powołanie innego biegłego sądowego. W ich opinii odpowiedzi udzielone przez F.S. wykazały, że jego opinia biegłego była wadliwa. Argumentowali dalej, że powołanie innego biegłego było konieczne, ponieważ F.S. należało uznać za świadka oskarżenia, a nie za bezstronnego biegłego pomagającego sądowi. Sąd oddalił te wnioski. 1 października 2012 roku Sąd Krajowy w Klagenfurcie wydał wyrok. Uznał oskarżonych za winnych zarzucanych czynów i skazał pierwszego skarżącego na pięć i pół roku, drugiego skarżącego na trzy lata, trzeciego skarżącego na dwa lata i D.B. na trzy lata więzienia. Ponadto zostali zobowiązani do zwrotu 4 765 193 EUR plus odsetki na rzecz Landesholding jako odszkodowania. Sąd Krajowy stwierdził, że usługi świadczone przez D.B. w procesie negocjacji odpowiadały tylko wynagrodzeniu w wysokości 300 000 EUR i że drugi skarżący i trzeci skarżący byli tego świadomi, ale naruszyli swój obowiązek staranności autoryzując płatność 6 milionów EUR na rzecz D.B. Ponieważ pierwszy skarżący poprosił ich o autoryzowanie płatności, był winny pomocnictwa. Skarżący wnieśli skargi o stwierdzenie nieważności i odwołania od wyroku. D.B. również odwołał się od wyroku. Prokurator odwołał się od wyroków wydanych na drugiego skarżącego, trzeciego skarżącego i D.B. W swoich skargach o stwierdzenie nieważności skarżący, powołując się na Artykuł 281 ustęp 4 Kodeksu Postępowania Karnego (Strafprozessordnung, zwanego dalej KPK), stwierdzili, że Sąd Krajowy powinien był powołać innego biegłego sądowego. Z postępowania wynikało jasno, że opinia biegłego F.S. była wadliwa. F.S. został powołany przez prokuratora i dostarczył podstawę do aktu oskarżenia, co pokazywało, że był stronniczy. F.S. należało uznać za świadka oskarżenia, a nie za bezstronnego biegłego pomagającego sądowi. Ponadto, zgodnie z Artykułem 126 § 4 KPK, zarzut stronniczości przeciwko biegłemu sądowemu nie mógł być zgłoszony na podstawie tego, że został wcześniej powołany jako biegły sądowy w śledztwie przygotowawczym. Argumentowali, że ten przepis jest niezgodny z prawem do sprawiedliwego procesu wynikającym z Artykułu 6 Konwencji, ponieważ nie mieli realnej szansy na podważenie opinii biegłego F.S. Situation was aggravated by the fact that the expert reports commissioned by the applicants and their co-accused and submitted to the trial court had not been admitted to the file and the experts had not been summoned as requested. Wnieśli więc do Sądu Najwyższego o wniesienie o sprawdzenie konstytucyjności Artykułu 126 § 4 KPK przez Trybunał Konstytucyjny. 11 marca 2014 roku Sąd Najwyższy oddalił skargi o stwierdzenie nieważności skarżących oraz odwołania drugiego skarżącego i prokuratora, ale częściowo uwzględnił odwołania pierwszego skarżącego, trzeciego skarżącego i D.B. Wyrok wydany na trzeciego skarżącego został połączony z wyrokiem wydanym na niego wcześniej 2 lutego 2013 roku (dodatkowa kara), a wyroki wydane na pierwszego skarżącego i D.B. zostały zmniejszone odpowiednio do czterech i pół roku oraz dwóch i pół roku więzienia. W odniesieniu do domniemanego naruszenia Artykułu 6 Konwencji Sąd Najwyższy stwierdził, że Artykuł 126 § 4 KPK ma generalnie zapewnić, że dwóch różnych biegłych sądowych nie jest powoływanych w postępowaniu przygotowawczym i procesie, ponieważ spowodowałoby to opóźnienia w postępowaniu. Artykuł 126 § 4 KPK nie wyklucza zarzutu stronniczości, z wyjątkiem sytuacji, gdy argumentowano jedynie faktem, że biegły został wcześniej powołany w postępowaniu przygotowawczym. Wnioski o powołanie innego biegłego zostały oddalone przez sąd nie na podstawie Artykułu 126 § 4 KPK, ale z innych powodów. W rzeczywistości oddalił wnioski, ponieważ skarżący nie podali ważnych powodów swojego zarzutu stronniczości. Nie wykazano, aby biegły miał bliskie relacje z prokuratorem, które budziłyby wątpliwości co do jego obiektywności. Ponadto neutralność biegłego była zapewniona, ponieważ był on prawnie zobowiązany do działania w sposób obiektywny. Jego ustalenia musiały opierać się na faktach ustalonych przy użyciu metod i zasad naukowych. Prawo karne (fałszywe zeznania) oraz przepisy o zarzucie stronniczości zapewniały, że jego ustalenia i wnioski były zgodne z prawem. Biegły nie był częścią prokuratury, a wyniki postępowania nie miały wpływu na jego wynagrodzenie. W przypadku sporu między prokuratorem a oskarżonym o wysokość wynagrodzenia biegłego, to sąd ustalał kwotę i płacił biegłemu. Sąd Najwyższy uzasadniał również, że w postępowaniu przygotowawczym, jak i w procesie, oskarżony może kierować pisemne pytania do biegłego sądowego i przesłuchiwać go w sądzie, a w ten sposób oskarżony może być asystowany przez prywatnie powołanego biegłego. Sąd Najwyższy zauważył, że skarżący skorzystali z tej możliwości. W ten sposób oskarżony miał okazję wykazać, że opinia biegłego sądowego zawiera błędy lub braki. Jeśli te błędy lub braki nie mogły zostać skorygowane przez biegłego sądowego, sąd musiał go odwołać i powołać innego biegłego do sporządzenia opinii. Ponadto ustalenia i wnioski biegłego sądowego mogły być kwestionowane nawet przed etapem procesu poprzez wniesienie sprzeciwu (Einspruch) od aktu oskarżenia, ale tego nie zrobiono w niniejszej sprawie (patrz punkt 50 powyżej). Sąd Najwyższy odrzucił jako niedopuszczalną skargę pierwszego skarżącego, że kontakty między prokuratorem a F.S. wpłynęły na tego ostatniego i uczyniły go stronniczym wobec oskarżonych, ponieważ ta skarga nie została złożona zgodnie z właściwym postępowaniem. Dodał jednak, że taka skarga była w każdym przypadku bezzasadna, ponieważ początkowy kontakt między prokuratorem a F.S. miał jedynie na celu wyjaśnienie, w jakich warunkach F.S. przyjmie zadanie sporządzenia opinii biegłego, a kolejne kontakty polegały na uzupełnieniu akt sprawy, które zostały przekazane F.S. w celu sporządzenia opinii. Nie można więc było zobaczyć, jak tego rodzaju kontakt mógł budzić wątpliwości co do neutralności biegłego. Sąd Najwyższy stwierdził dalej, że skarżący w niniejszej sprawie nie skorzystali ze swojej szansy, aby zakwestionować kompetencje F.S. lub wnieść sprzeciw przeciwko jego powołaniu w postępowaniu przygotowawczym. Ponadto Sąd Krajowy oparł swoje ustalenia i decyzję przede wszystkim nie na opinii biegłego, ale na przyznaniu się D.B. Powołując się na orzecznictwo Sądu (Brandstetter przeciwko Austrii, 28 sierpnia 1991 r., Seria A nr 211; Bönisch przeciwko Austrii, 6 maja 1985 r., Seria A nr 92; oraz C.B. przeciwko Austrii, nr 30465/06, 4 kwietnia 2013 r.), Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący mieli wystarczające możliwości do przesłuchania F.S. podczas rozprawy 9 sierpnia 2012 roku. W konsekwencji Sąd Najwyższy nie miał wątpliwości, że prawo do równości broni w procesie zostało zachowane. Pisemna decyzja Sądu Najwyższego została doręczona skarżącym 27 marca 2014 roku.


Skarżący urodził się w 1985 roku i mieszka w Permie. 22 kwietnia 2008 r. Skarżący został aresztowany pod zarzutem handlu narkotykami i osadzony w areszcie tymczasowym z uwagi na to, że był podejrzany o popełnienie poważnego przestępstwa, był obcokrajowcem, nie miał stałego miejsca zamieszkania w Permie, pracy ani dochodów, a także mógł uciec i popełniać przestępstwa. 18 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy w Permie przedłużył jego areszt tymczasowy na tych samych podstawach. 5 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy w Permie wydał pierwszy wyrok skazujący, który został uchylony przez Sąd Okręgowy w Permie 14 października 2008 r. Sąd uznał, że Skarżący powinien pozostać w areszcie, nie wskazując żadnych powodów. Decyzjami z 1 listopada 2008 r. i 18 marca 2009 r., utrzymanymi w mocy na skutek odwołania, Sąd Rejonowy w Permie przedłużył areszt tymczasowy Skarżącego, powtarzając wcześniejsze uzasadnienie i stwierdzając, że może on utrudniać śledztwo oraz wywierać presję na świadków. 20 maja 2010 r. Sąd Rejonowy wydał nowy wyrok skazujący. 14 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Permie uchylił ten wyrok. Skarżący pozostał w areszcie. 26 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Permie skazał Skarżącego za handel narkotykami i przemyt, wymierzając mu karę 10 lat pozbawienia wolności. 25 października 2011 r. Sąd Najwyższy Rosji złagodził wyrok do 8 lat pozbawienia wolności.


Skarżący urodził się w 1990 roku i mieszka w Turcji. Rodzice skarżącego, pochodzenia tureckiego, mieszkali w Austrii w chwili jego narodzin. Rozwiedli się w 1992 roku, a ojciec otrzymał wyłączną opiekę nad nim. W tym samym roku dziadkowie, którzy opiekowali się nim, gdy jego ojciec pracował, przeprowadzili się do Turcji i zabrali ze sobą skarżącego oraz jego siostrę. Matka skarżącego również wróciła do Turcji, ale założyła nową rodzinę i nie utrzymywała z nim kontaktu. Skarżący mieszkał w Turcji od 1992 do 1998 roku, uczęszczając tam do szkoły przez trzy lata. W 1998 roku, gdy miał osiem lat, on i jego siostra wrócili do Austrii, aby ponownie zamieszkać z ojcem. W tym celu austriackie władze przyznały skarżącemu zezwolenie na pobyt.

30 grudnia 2004 roku, w wieku 14 lat, skarżący wraz z czterema przyjaciółmi zaatakował mężczyznę. Skoczył na ofiarę od tyłu, podczas gdy jego przyjacóle bili i kopali mężczyznę, powodując u niego poważne obrażenia. Ukradli również ofierze pieniądze i papierosy. 20 stycznia 2005 roku skarżący próbował dokonać kradzieży sklepowej. 29 sierpnia 2005 roku prowadził motorower bez zgody właściciela. 8 listopada 2005 roku skarżący i jego przyjacóle ukradli przedmiot od mężczyzny. W okresie od 15 do 30 stycznia 2006 roku skarżący i grupa jego przyjaciół częściowo usiłowali, a częściowo dopuścili się kradzieży torebek dziewięciu starszych kobiet, używając gróźb lub siły. Skarżący miał wówczas 15 lat. Wyrywał torebki niektórym ofiarom; chwycił jedną z kobiet od tyłu, zasłaniając jej usta i ciągnąc ją na ziemię; uderzył drugą w głowę i przygniótł kolanem do pleców, aby ją przewrócić; a także bił niektóre z nich. W wyniku tego dwie kobiety odniosły poważne obrażenia.

13 marca 2006 roku Karny Sąd Krajowy w Wiedniu (Straflandesgericht – dalej „Sąd Karny”) uznał skarżącego za winnego rozboju, usiłowania kradzieży i nieuprawnionego użycia pojazdu mechanicznego (patrz punkt 7 powyżej). Został skazany na rok pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próbny trzech lat. Sąd Karny uznał za okoliczności łagodzące to, że skarżący nie był wcześniej karany, że przyznał się do popełnienia czynów oraz że wykazał chęć zadośćuczynienia ofierze. Okolicznością obciążającą było to, że popełnił kilka przestępstw, a mianowicie jedno przestępstwo i dwa wykroczenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd Karny zauważył, że skarżący cieszył się złą sławą z powodu nadmiernych aktów przemocy i musiał już kilka razy zmieniać szkoły. Stwierdził, że skarżący posiadał praktycznie żadnej, adekwatnej do wieku zdolności refleksji, oraz poświadczył, że ma ogromną skłonność do agresywnego działania, której używa jako strategii rozwiązywania problemów.

31 maja 2006 roku Sąd Karny uznał skarżącego za winnego rozboju jako członka organizacji przestępczej oraz kradzieży (patrz punkt 8 powyżej). Został skazany na dwa i pół roku pozbawienia wolności. Okres próbny wcześniejszego skazania z 13 marca 2006 roku został przedłużony do łącznie pięciu lat. Sąd Karny uznał przyznanie się skarżącego za okoliczność łagodzącą, a wielokrotne popełnianie przestępstw za okoliczność obciążającą. W uzasadnieniu argumentował, że skarżący odegrał wiodącą rolę w napadach. Skarżący i jego przyjacóle celowo wybierali starsze kobiety, spodziewając się, że nie będą stawiać oporu. Ponadto Sąd Karny stwierdził, że skarżący był jednym z głównych sprawców, dlatego nie było możliwości wydania łagodniejszego wyroku niż dwa i pół roku więzienia.

7 sierpnia 2006 roku Wiedeńska Federalna Dyrekcja Policji (Bundespolizeidirektion) nałożyła na skarżącego dziesięcioletni zakaz pobytu (Aufenthaltsverbot) na podstawie § 60 ust. 1 i 2 pkt 1, § 63 ust. 1 i 2 oraz § 66 Ustawy o Policji Cudzoziemców (Fremdenpolizeigesetz). Uznała, że mimo iż większość jego rodziny mieszka w Austrii, wydalenie skarżącego było uzasadnione ze względu na powagę popełnionych przez niego przestępstw w celu ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego. Skarżący odwołał się. Argumentował, że popełnił przestępstwa jako nieletni przestępca, który trafił w złe towarzystwo. Władze nie wzięły pod uwagę w odpowiedni sposób jego interesów, biorąc pod uwagę, że jego ojciec, dziadkowie ze strony ojca, rodzeństwo, przyrodni bracia i siostry mieszkali w Austrii. Ze względu na młody wiek nie byłby w stanie sam mieszkać w Turcji.

16 marca 2007 roku Wiedeńska Dyrekcja Bezpieczeństwa (Sicherheitsdirektion) częściowo uwzględniła jego odwołanie i ograniczyła zakaz pobytu do ośmiu lat. 30 kwietnia 2007 roku skarżący został zwolniony z więzienia ze względu na dobre zachowanie po odbyciu połowy kary. 11 grudnia 2007 roku Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wiedeńskiej Dyrekcji Bezpieczeństwa z 16 marca 2007 roku z powodu braku właściwości i stwierdził, że właściwym organem do rozpoznania odwołania jest Niezależny Senat Administracyjny (Unabhängiger Verwaltungssenat – dalej „NPA”).

21 lipca 2008 roku, po rozprawie, Wiedeński NPA częściowo uwzględnił, a częściowo oddalił odwołanie skarżącego. Potwierdził legalność zakazu pobytu, ale ograniczył go do pięciu lat. Uznał, że w szczególności napady były poważnymi przestępstwami, które wykazały poważne braki poszanowania ze strony skarżącego dla dobra i mienia innych osób. Ofiarami były w większości starsze, kruche kobiety, które były fizycznie słabsze od niego i jego przyjaciół. Dwie kobiety odniosły ciężkie obrażenia. Skarżący był jednym z głównych sprawców. Jego skłonność do przemocy i agresji była niezwykła i wydawała się nawet wzrosnąć między pierwszym a drugim wyrokiem skazującym. NPA wziął również pod uwagę, że skarżący miał w momencie popełnienia przestępstw zaledwie 14 i 15 lat i w związku z tym był jeszcze w procesie dojrzewania. Należy to jednak spojrzeć w perspektywie faktu, że nie przestąpił prawa tylko raz, ale wielokrotnie i w szczególnie brutalny sposób.

NPA przystąpił do zbadania, czy można założyć, że skarżący wciąż stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego. Jego kurator (Bewährungshelfer) zeznał, że skarżący rozwinął poczucie sprawiedliwości po skazaniu i że współpraca z nim przebiegała dobrze. Skarżący pracował jako praktykant w czasie odbywania kary więzienia. Po zwolnieniu uczestniczył w kilku programach szkoleniowych i szukał pracy. NPA zauważył ponadto, że skarżący nie popełnił ponownie przestępstwa od ponad roku od czasu zwolnienia z więzienia. Wniósł jednak, że relatywnie krótki czas od jego zwolnienia nie był wystarczający, aby udowodnić, że nie stanowi już zagrożenia dla społeczeństwa.

NPA następnie ocenił, czy zakaz pobytu narusza prawa skarżącego wynikające z art. 8 Konwencji. Na wstępie stwierdził, że wydalenie „imigrantów drugiego pokolenia”, takich jak skarżący, podlega surowszym kryteriom niż wydalenie innych cudzoziemców. Powołując się na orzeczenia Trybunału w sprawach Boultif przeciwko Szwajcarii (nr 54273/00, ECHR 2001‑IX), Üner przeciwko Holandii ([Wielka Izba] nr 46410/99, ECHR 2006‑XII) i Maslov przeciwko Austrii ([Wielka Izba] nr 1638/03, ECHR 2008), stwierdził, że – w przeciwieństwie do sprawy Maslov – skarżący wielokrotnie popełnił poważne przestępstwa o charakterze przemocowym. Ze względu na jego rodzinę i integrację społeczną w Austrii, zakaz pobytu stanowił ingerencję w jego prawa wynikające z art. 8 Konwencji. W chwili wydania zakazu pobytu był jednak bliski osiągnięcia pełnoletności. Nie można było zaobserwować integracji ekonomicznej, ponieważ był wówczas bezrobotny. Mówił po turecku i ostatni raz odwiedził Turcję w 2001 roku. Jego matka nadal mieszkała w Turcji; nie miał z nią wówczas kontaktu, ale mógł się z nią skontaktować. Poważny charakter przestępstw i wynikający z tego interes publiczny w jego wydaleniu przeważył zatem nad interesem skarżącego w pozostaniu w kraju. Jednak ze względu na młody wiek NPA uznał, że pięcioletni zakaz pobytu będzie wystarczający.

30 września i 16 grudnia 2008 roku Trybunał Konstytucyjny i Sąd Administracyjny odpowiednio odmówiły rozpoznania wcześniejszych odwołań skarżącego od decyzji NPA. 8 września i 17 listopada 2009 roku oraz 4 stycznia 2010 roku skarżący został poinformowany o możliwości dobrowolnego opuszczenia kraju. Ponieważ nie wyjechał, został wydany do Turcji 10 lutego 2010 roku. Miał wówczas dziewiętnaście lat. Pięcioletni zakaz pobytu wobec skarżącego, wydany w decyzji NPA z 21 lipca 2008 roku, wygasł w lipcu 2013 roku.