Skarżąca urodziła się w 1935 roku i mieszka w mieście Tarnopol na Ukrainie. Skarżąca zeznała, że w 1999 roku pożyczyła pani Sh. 21 500 dolarów amerykańskich (USD). Oświadczyła również, że pożyczka została spłacona częściowo i na dzień czerwca 2002 roku pozostało do spłacenia 13 400 USD długu. Zgodnie z twierdzeniami skarżącej, rano 30 lipca 2002 roku pani Sh. oraz mąż pani Sh. pobili ją na podwórku ich domu, po tym jak skarżąca poprosiła ich o spłatę zaległego długu. Zarzuciła również, że incydent miał miejsce publicznie „na oczach przechodniów, którzy byli naocznymi świadkami”. W zeznaniach złożonych policji po wszczęciu śledztwa karnego (patrz poniższy paragraf 15) skarżąca sprecyzowała, że w trakcie konfliktu pani Sh. uderzyła ją w głowę mokrym ręcznikiem, a następnie uderzyła pięścią w głowę i w pierś, a pan Sh. również uderzył ją w głowę. Zgodnie z zeznaniami małżonków Sh. oraz kilku innych świadków przesłuchanych przez policję (patrz paragrafy 16 i 23 poniżej), skarżąca i pani Sh. miały sprzeczkę 29 lipca 2002 roku. W trakcie tej sprzeczki skarżąca nie odniosła żadnych obrażeń. 30 lipca 2002 roku skarżąca została przewieziona karetką pogotowia do oddziału ratunkowego Miejskiego Szpitala w Tarnopolu, gdzie została przyjęta o godzinie 17:30. Zgodnie z dokumentacją medyczną, w momencie przyjęcia zdiagnozowano u skarżącej wstrząśnienie mózgu, ale nie stwierdzono żadnych innych urazów pourazowych. 31 lipca 2002 roku lekarze zdiagnozowali u skarżącej siniak na piersi. Skarżąca przebywała w szpitalu od 30 lipca do 23 sierpnia 2002 roku. 30 lipca 2002 roku mąż skarżącej złożył zawiadomienie do Komendy Miejskiej Policji w Tarnopolu. Twierdził, że pani Sh. i jej mąż uderzyli skarżącą pięściami w głowę i w pierś na podwórku ich domu. 9 sierpnia 2002 roku policja odmówiła wszczęcia postępowania karnego przeciwko małżonkom Sh. z powodu braku znamion czynu zabronionego. 4 września 2002 roku Tarnopolskie Obwodowe Biuro Medycyny Sądowej przeprowadziło sądowo-medyczną ekspertyzę. Biegli zanotowali, że 30 lipca 2002 roku skarżąca została przyjęta do szpitala. Podczas hospitalizacji skarżąca oświadczyła, że o godzinie 11:00 tego ranka została pobita przez „znajomą”. Biegli stwierdzili również, że skarżąca doznała wstrząśnienia mózgu i miała siniak po prawej stronie klatki piersiowej. Ponieważ skarżąca cierpiała na wstrząśnienie mózgu przez ponad trzy tygodnie, obrażenie to zostało zakwalifikowane jako średnie uszkodzenie ciała. Siniak został zakwalifikowany jako lekkie uszkodzenie ciała. 29 października 2002 roku zastępca prokuratora w Tarnopolu uchylił decyzję z 9 sierpnia 2002 roku i wszczął postępowanie karne przeciwko małżonkom Sh. 30 października 2002 roku policja przesłuchała panią Sh. Rząd dostarczył kopie jej zeznań, które są jednak niepełne. Wynika z tego, że pani Sh. oświadczyła, że pożyczyła od skarżącej 8100 USD bez podpisywania jakichkolwiek dokumentów i następnie spłaciła tę kwotę. Zeznała również, że 29 lipca 2002 roku skarżąca i mąż skarżącej przyszli do jej domu i zażądali odsetek od powyższej kwoty. Pani Sh. odmówiła zapłaty odsetek i doszło do sprzeczki ze skarżącą, po czym skarżąca odeszła. 19 listopada 2002 roku policja przesłuchała męża skarżącej w charakterze świadka. 2 i 4 stycznia 2003 roku policja przesłuchała trzy osoby, panią P., pana Pukh. i pana Pa., które były naocznymi świadkami incydentu. 3 stycznia 2003 roku zastępca szefa biura śledczego Komendy Miejskiej Policji w Tarnopolu zarządził dodatkową sądowo-medyczną ekspertyzę. 13 stycznia 2003 roku komisja ekspercka Tarnopolskiego Obwodowego Biura Medycyny Sądowej potwierdziła ustalenia ekspertyzy z 4 września 2002 roku. Ponadto biegli stwierdzili, że wstrząśnienie mózgu i siniak skarżącej zostały zadane tępym przedmiotem i nie mogły powstać w wyniku upadku. Biegli stwierdzili również, że dynamika obrazu klinicznego skarżącej odpowiadała jej twierdzeniu, że obrażenia zostały jej zadane 30 lipca 2002 roku. W końcu stwierdzili, że wstrząśnienie mózgu zostało spowodowane serią uderzeń w głowę. 14 stycznia 2003 roku policja przesłuchała pana Sh. jako podejrzanego. Złożył te same zeznania co jego żona (patrz powyższy paragraf 16). Między 15 a 27 stycznia 2003 roku przeprowadzono liczne konfrontacje pomiędzy skarżącą, podejrzanymi a różnymi świadkami przesłuchanymi wcześniej, w tym panem T., panem Pa., panią P. i panem Pukh. 25 lutego 2003 roku zastępca szefa biura śledczego Komendy Miejskiej Policji w Tarnopolu umorzył postępowanie karne przeciwko małżonkom Sh. z powodu braku dowodów popełnienia przestępstwa. W tej decyzji odnotowano dwie wersje wydarzeń, jedną sugerowaną przez skarżącą i drugą przedstawioną na podstawie zeznań małżonków Sh. oraz dwóch świadków, T. i B. Zgodnie z tą drugą wersją wydarzeń, doszło do słownej sprzeczki między skarżącą a panią Sh. 29 lipca 2002 roku na podwórku domu tej ostatniej, w trakcie której skarżąca nie odniosła żadnych obrażeń. W decyzji odnotowano, że przesłuchano licznych świadków, przeprowadzono konfrontacje oraz sądowo-medyczne ekspertyzy. Wnioskuje, że w świetle sprzecznych zeznań świadków niemożliwe było ustalenie, czy incydent miał miejsce 29 czy 30 lipca 2002 roku, a policja nie miała wystarczających dowodów, by oskarżyć małżonków Sh. 4 marca 2003 roku Prokurator Miejski w Tarnopolu uchylił powyższą decyzję i zarządził dodatkowe śledztwo. 4 kwietnia 2003 roku policja ponownie umorzyła postępowanie karne przeciwko małżonkom Sh. Odnotowano, że małżonkowie Sh. zeznali, że pożyczyli od skarżącej 8100 USD i następnie spłacili tę kwotę. Małżonkowie Sh. utrzymywali, że 29 lipca 2002 roku skarżąca przyszła do ich domu razem z mężem i zażądała odsetek od powyższej kwoty. Zgodnie z ich relacją, skarżąca miała przy sobie mały garnek z nieznaną cieczą, o której powiedziała, że to kwas. Groziła, że wleje kwas w oczy dziecka małżonków Sh. Pan Sh. wezwał policję, ale skarżąca i jej mąż odeszli przed przybyciem funkcjonariuszy. Policja wnioskuje, że dowody uzyskane w wyniku czynności śledczych były niewystarczające do oskarżenia małżonków Sh. i nie ustalono tożsamości napastnika skarżącej. Między marcem 2003 a wrześniem 2006 roku postępowanie karne w sprawie skarżącej było umarzane osiem razy (4 kwietnia 2003, 5 czerwca 2003, 5 sierpnia 2003, 14 września 2003, 28 grudnia 2003, 17 maja 2004, 27 sierpnia 2004 i 16 lutego 2005). Wszystkie te decyzje zostały uchylone przez przełożonego prokuratora, który zarządził dodatkowe dochodzenie, uznając wielokrotnie, że śledztwo w sprawie było „niepełne”. W szczególności, w decyzji z 5 maja 2003 roku zastępca szefa biura śledczego Komendy Miejskiej Policji w Tarnopolu zarządził przeprowadzenie rekonstrukcji zdarzenia w celu ustalenia faktów w sprawie oraz w celu potwierdzenia lub obalenia sprzecznych zeznań świadków. Zarządził konkretnie, aby w trakcie rekonstrukcji ustalić, czy świadkowie (w tym T. i B.) w rzeczywistości mogli obserwować incydent z ulicy przed podwórkiem, jak twierdzili. W późniejszej decyzji z 8 grudnia 2004 roku starszy prokurator z Prokuratury Obwodowej w Tarnopolu odnotował, między innymi, konieczność przesłuchania również personelu pogotowia ratunkowego, który przewiózł skarżącą do oddziału ratunkowego 30 lipca 2002 roku. 6 maja 2003 roku policja przesłuchała pana K., taksówkarza. Zeznał, że 30 lipca 2002 roku prowadził taksówkę i zabrał skarżącą i jej męża z ulicy, na której znajduje się dom małżonków Sh. Dodał, że skarżąca była wstrząśnięta i trzymała ręce przy głowie. 17 stycznia 2004 roku pierwszy zastępca Prokuratora Miejskiego w Tarnopolu odnotował, że oficer prowadzący śledztwo nie wykonał polecenia i nie przeprowadził czynności śledczych wymaganych decyzją z 5 maja 2003 roku (patrz powyższy paragraf 27). W 2004 roku wszczęto postępowanie dyscyplinarne przeciwko oficerowi prowadzącemu śledztwo, Z., za pewne naruszenia proceduralne, w wyniku czego śledztwo stało się przewlekłe. Wynik tych postępowań jest nieznany. 23 września 2006 roku policja podjęła dwie decyzje proceduralne w sprawie. Pierwszą decyzją policja umorzyła postępowanie karne przeciwko małżonkom Sh., powtarzając powody podane w decyzji z 4 kwietnia 2003 roku. Drugą decyzją śledztwo karne w sprawie zostało zawieszone do czasu ustalenia tożsamości osoby, która zadała obrażenia skarżącej.


Skarżąca urodziła się w 1953 roku i mieszka w Wiedniu. M.K., syn skarżącej urodzony w 1981 roku, został przewieziony do Szpitala Otto Wagnera 19 marca 2010 roku z powodu ostrego epizodu paranoicznej schizofrenii. Szpital Otto Wagnera jest publiczną placówką Miasta Wiednia specjalizującą się w neurologii, ortopedii, psychiatrii i pulmonologii. Znajduje się on na rozległym terenie poza centrum miasta, na zachód od wiedeńskiego „zielonego pierścienia”, i składa się z około 26 budynków szpitalnych z aneksami, kościoła, muzeum, teatru i dużego parku. Decyzją z 7 kwietnia 2010 roku Sąd Rejonowy w Fünfhaus (Bezirksgericht) zarządził przymusowe umieszczenie M.K. w oddziale psychiatrycznym tego szpitala na podstawie § 8 Ustawy o hospitalizacji (Unterbringungsgesetz). 12 maja 2010 roku M.K. nie powrócił z autoryzowanego spaceru po terenie szpitala. Uciekł z placówki i zginął po tym, jak rzucił się pod pociąg metra. Następnie, w sierpniu 2010 roku, skarżąca wytoczyła powództwo cywilne przed Sądem Okręgowym ds. Cywilnych w Wiedniu (Landesgericht für Zivilrechtssachen) na podstawie Ustawy o odpowiedzialności za czynności urzędowe (Amtshaftungsgesetz) przeciwko Miastu Wiedeń (Stadt Wien) jako organowi odpowiedzialnemu za szpital, domagając się odszkodowania w wysokości 20 000 euro (EUR) plus odsetki za szkodę niemajątkową. Oświadczyła, że w latach 2006 i 2007 jej syn był już leczony stacjonarnie z powodu paranoicznej schizofrenii w Szpitalu Otto Wagnera oraz w Szpitalu Ogólnym w Wiedniu (Allgemeines Krankenhaus Wien). Hospitalizacja została zarządzona 19 marca 2010 roku, ponieważ M.K. stanowił zagrożenie zarówno dla siebie, jak i dla innych. Zaatakował młotem automat do gum do żucia i wydawał się całkowicie zdezorientowany, gdy na miejsce przybyła policja. Wezwany do oceny stanu psychicznego M.K. biegły dr P. zdiagnozował u niego paranoiczną schizofrenię. Z powodu urojeniowego zachowania M.K. istniało ryzyko, że wyrządzi krzywdę sobie lub innym. Biegły stwierdził, że stan psychiczny M.K. wymagał umieszczenia go w zamkniętej placówce psychiatrycznej. Jednak 25 i 29 marca 2010 roku M.K. zdołał uciec z zamkniętego oddziału Szpitala Otto Wagnera i został odnaleziony oraz sprowadzony z powrotem dopiero po przeszukaniu przeprowadzonym przez policję i personel szpitala. 12 maja 2010 roku uciekł z oddziału otwartego, do którego w międzyczasie został przeniesiony, i popełnił samobójstwo, rzucając się pod pociąg metra. Skarżąca twierdziła, że w wyniku śmierci syna doznała ogromnego wstrząsu. Przed przymusowym umieszczeniem w szpitalu M.K. mieszkał z nią w tym samym gospodarstwie domowym i łączyła ich bardzo bliska relacja. Skarżąca twierdziła, że w wyniku jego śmierci cierpiała na depresję i bezsenność oraz od czerwca 2010 roku uczęszczała na psychoterapię. Mimo to jej stan psychiczny nie uległ poprawie. Fakt, że jej syn był w stanie uciec z terenu szpitala, skłonił skarżącą do wniosku, że personel szpitala działał z niedbalstwem przy wykonywaniu swoich obowiązków. Ponieważ zachowanie M.K. było nieprzewidywalne, powinien być pod ścisłym nadzorem. W okolicznościach, a zwłaszcza dlatego, że zdołał uciec dwukrotnie wcześniej, ograniczenie jego swobody poruszania się w ramach zamkniętego oddziału było proporcjonalne, konieczne i odpowiednie. Ponadto takie ograniczenie powinno obejmować pewien stopień nadzoru ze strony personelu szpitala. Umowa na leczenie M.K. obejmowała obowiązki ochrony i opieki. Występowały oznaki myśli samobójczych ze strony pacjenta, a personel szpitalny powinien był więc uniemożliwić mu opuszczenie oddziału. Nie zachowano jednak wymaganej staranności. Z tych powodów skarżąca twierdziła, że Miasto Wiedeń ponosiło winę i było zatem odpowiedzialne za szkodę niemajątkową, którą poniosła. Miasto Wiedeń wniosło do Sądu Okręgowego ds. Cywilnych w Wiedniu o oddalenie powództwa skarżącej. Argumentowano, że przymusowe umieszczenie M.K. w placówce psychiatrycznej 19 marca 2010 roku było konieczne, ponieważ nie był świadomy swojej choroby psychicznej i odmawiał leczenia. W tamtym czasie był całkowicie zdezorientowany i nie było możliwe nawiązanie z nim kontaktu logicznego. Z powodu zagrożenia, jakie stanowił dla siebie i innych, jego swoboda poruszania się była wielokrotnie ograniczana podczas pobytu w szpitalu i musiał być leczony drogą pozajelitową. 25 marca 2010 roku bez pozwolenia opuścił oddział ostry i udał się do rodziców. Gdy policja i karetka przywiozły go z powrotem do szpitala, musiał zostać uspokojony dożylnie z powodu silnego stanu psychotycznego, w którym się znajdował. 29 marca 2010 roku, zaledwie cztery dni później, ponownie uciekł z oddziału ostrego, ale został zatrzymany przez ochronę szpitala na terenie placówki. Jednak od 2 kwietnia 2010 roku postawa M.K. uległa zmianie i wyraził chęć przyjmowania leków doustnych. Od tego dnia jego swoboda poruszania się nie była już ograniczana. Wydawał się dobrze przystosowany i przyjazny. W związku z postępami w leczeniu oraz tym, że wydawał się bardziej rozsądny i zdolny do przestrzegania ustaleń, 20 kwietnia 2010 roku został przeniesiony z oddziału ostrego do oddziału podostrego. Później jednak uległ tzw. „dynamicznemu wyczerpaniu” (dynamische Entleerung), co objawiło się zauważalnym spadkiem napędu i pragnieniem spokojnego otoczenia. Personel szpitala próbował więc pobudzić M.K. poprzez terapię zajęciową i rekreacyjne spacery po terenie szpitala, które – na podstawie dobrze udokumentowanego zlecenia lekarskiego – był pozwolony odbywać samodzielnie od 21 kwietnia 2010 roku. To zlecenie lekarskie uwzględniało fakt, że M.K. dwukrotnie wcześniej uciekł ze swojego oddziału. Następnie jednak M.K. kontynuował leczenie przez ponad trzy tygodnie i nastąpiła znaczna poprawa jego stanu. Ponadto został poinformowany, że nie ma prawa opuszczać terenu szpitala i musi powiadomić personel przed wyjściem na spacer i ponownie po powrocie. Miał również pozwolenie na opuszczanie budynku w celu zapalenia papierosa. Szpital prowadził szczegółową dokumentację leczenia i postępów M.K. Nie było żadnych oznak myśli samobójczych. Jednak 12 maja 2010 roku o godzinie 17:15 dyżurny lekarz został poinformowany przez personel szpitala, że syn skarżącej nie wrócił z autoryzowanego spaceru po terenie szpitala i najprawdopodobniej zabrał ze sobą swoje ubrania osobiste. Natychmiast rozpoczęto akcję poszukiwawczą na terenie szpitala, a jednocześnie poproszono policję o jego poszukiwanie. Około godziny 21:00 policja poinformowała szpital, że M.K. zginął w wypadku metra około godziny 16:00. Miasto Wiedeń wniosło, że zgodnie z przepisami Ustawy o hospitalizacji i w zgodzie z obecną praktyką w leczeniu pacjentów z chorobami psychicznymi, „otwarta” psychiatria jest normą, a ograniczenie swobody poruszania się pacjenta jest dopuszczalne tylko w przypadkach absolutnej konieczności i w granicach proporcjonalności. W niniejszej sprawie, do 12 maja 2010 roku ograniczenie fizycznego poruszania się syna skarżącej (znane jako „unieruchomienie”) i/lub przestrzenne ograniczenie jego ruchomości do łóżka psychiatrycznego lub jego stały nadzór nie były już wskazane medycznie, ani takie środki nie byłyby rozsądne lub odpowiednie. Wręcz przeciwnie, brak jakichkolwiek oznak myśli samobójczych ze strony M.K. uczyniłby dalsze ograniczenie jego swobody poruszania się niezgodnym z prawem na mocy Ustawy o hospitalizacji. Podczas rozprawy ustnej 3 września 2012 roku skarżąca ograniczyła swoje roszczenie do 15 000 EUR plus 4% odsetek rocznie. 30 listopada 2012 roku Sąd Okręgowy ds. Cywilnych w Wiedniu uwzględnił powództwo. Uznał, że nawet krótko przed śmiercią 12 maja 2010 roku można było założyć, że M.K. nadal stanowił zagrożenie dla siebie i innych, w szczególności dlatego, że nadal cierpiał na urojenie, że jest inną osobą i nie rozpoznawał swoich rodziców. Zachowania samookaleczające mogą wystąpić poza środowiskiem szpitalnym, z powodu nadmiernego pobudzenia, nawet u pacjentów, którzy wykazali postępy po psychozie. Nie było już możliwe ustalenie, czy syn skarżącej rzucił się pod pociąg metra w celu celowego popełnienia samobójstwa, czy też podążył za spontanicznym impulsem lub myślą urojeniową w tym kierunku. W każdym razie szpital powinien był zapewnić, aby nie był w stanie opuścić terenu szpitala, nawet jeśli spacery terapeutyczne były wskazane medycznie i dozwolone w okolicznościach. Z prawnego punktu widzenia Sąd Okręgowy stwierdził, że jako organ odpowiedzialny za Szpital Otto Wagnera, Miasto Wiedeń może być pociągnięte do odpowiedzialności za każde zawinione działanie lub zaniechanie swoich organów lub urzędników, na mocy § 1 Ustawy o odpowiedzialności za czynności urzędowe. W danym czasie syn skarżącej był legalnie hospitalizowany na mocy decyzji Sądu Rejonowego w Fünfhaus z 7 kwietnia 2010 roku, która pozostała ważna do 21 maja 2010 roku. § 3 i 33 obowiązującej wówczas Ustawy o hospitalizacji przewidywały, że w przypadkach, w których zarządzono hospitalizację, konieczne jest również strzeżenie przed potencjalnymi zagrożeniami ze strony pacjenta. W związku z tym szpital był zobowiązany do zapewnienia ograniczenia swobody poruszania się pacjenta w celu ochrony przed potencjalnymi szkodami. W niniejszej sprawie M.K. był pozwolony na spacery po terenie szpitala, ponieważ takie spacery były wskazane medycznie. Nie podjęto jednak żadnych środków, aby zapewnić, że respektuje ograniczenia swojej swobody poruszania się. Nie było skutecznego nadzoru nad jego spacerami ani ich czasem trwania. Poprzez zignorowanie obowiązku nadzoru szpital błędnie wdrożył Ustawę o hospitalizacji. Bez znaczenia było, że syn skarżącej nie wykazywał żadnych oznak skłonności samobójczych, ponieważ hospitalizacja została pierwotnie przeprowadzona z powodu zagrożenia, jakie stanowił dla siebie i dla innych. Dlatego, nawet jeśli nie stanowił już zagrożenia dla siebie, wymóg hospitalizacji był nadal ważny ze względu na zagrożenie dla innych. W niniejszej sprawie brak nadzoru nad M.K. spowodował, że skarżąca musiała cierpieć wstrząs po śmierci syna. Sąd uznał, że powództwo cywilne jest uzasadnione i przyznał skarżącej 15 000 EUR plus odsetki jako odszkodowanie za szkodę niemajątkową. Miasto Wiedeń odwołało się, twierdząc, że sąd błędnie ocenił dowody, że jego ustalenia faktyczne były nieprawidłowe i że błędnie zinterpretował prawo. 26 marca 2013 roku Sąd Wyższy w Wiedniu (Oberlandesgericht) uwzględnił apelację pozwanego i oddalił powództwo skarżącej. W jego ocenie nie istniał związek przyczynowy między całkowicie nieoczekiwanym samobójstwem syna skarżącej a domniemanym zaniedbaniem obowiązku nadzoru szpitala na mocy Ustawy o hospitalizacji. Mimo że w raporcie przyjęcia do szpitala stwierdzono, że istnieje niebezpieczeństwo, że M.K. naraży siebie i innych na ryzyko z powodu swojego stanu dezorientacji, wyraźnie wspomniano również, że nie miał myśli samobójczych. Zgodnie z opinią biegłego dr P. z 25 maja 2012 roku, kontynuacja hospitalizacji M.K. 12 maja 2010 roku była wskazana tylko ze względu na zagrożenie, jakie stanowił dla innych, w szczególności dla matki, ale już nie dla siebie. Był to powód, dla którego jego swoboda poruszania się w tym punkcie została ograniczona do terenu szpitala, a nie tylko do zamkniętego oddziału. Sąd uznał, że w świetle poprawy jego objawów nie było niezwykłe, że pozwolono mu na spacery w celach terapeutycznych, nawet jeśli wskazane byłoby pozwolenie na te spacery tylko w towarzystwie personelu szpitala. Sąd Wyższy further stwierdził, że podczas całego pobytu M.K. w szpitalu nie było żadnych oznak samookaleczenia. Nie wyrażał myśli samobójczych ani nie podejmował żadnych działań o charakterze samobójczym. Nie można było ustalić, czy rzucenie się pod pociąg metra było samobójstwem, które zaplanował jeszcze przed opuszczeniem terenu szpitala, czy też był to spontaniczny akt samookaleczenia wynikający z jego psychozy. Oczywiście M.K. nie byłby w stanie popełnić samobójstwa, gdyby mu uniemożliwiono opuszczenie terenu szpitala. Nawet u pacjentów, u których objawy psychotyczne uległy poprawie, zjawisko nadmiernego pobudzenia może wystąpić, jeśli opuszczą środowisko terapeutyczne, podczas gdy taka sytuacja jest znacznie mniej prawdopodobna w ramach szpitala. § 3 ust. 1 Ustawy o hospitalizacji wskazywał, jako swój cel, jedynie na ochronę życia i zdrowia samego pacjenta psychicznego i osób trzecich. Zachowanie M.K. nie było przewidywalne, ponieważ w danym czasie nie było już żadnych oznak możliwego samookaleczenia, a jego działanie nie było więc przypisywalne szpitalowi. Fakt, że ryzyko samookaleczenia nigdy nie może być całkowicie wykluczone w przypadku pacjentów psychotycznych, nie zmienia tej oceny. Skarżąca odwołała się, argumentując, że w momencie gdy M.K. popełnił samobójstwo, początkowa decyzja Sądu Rejonowego w Fünfhaus o jego hospitalizacji była nadal ważna i opierała się na ocenie, że stanowił zagrożenie dla siebie i innych z powodu paranoicznej schizofrenii. Nie uzyskano nowej opinii biegłego, a szpital nie poinformował sądu opiekuńczego (Pflegschaftsgericht), że zagrożenie samookaleczeniem przestało istnieć. W konsekwencji wskazanie medyczne nadal wymagałoby ograniczenia swobody poruszania się M.K. Poprzez nieograniczenie jego ruchomości szpital działał w sprzeczności z decyzją sądową zarządzającą jego hospitalizację. 18 lipca 2013 roku Sąd Najwyższy oddalił apelację skarżącej, podtrzymując ustalenia prawne i faktyczne Sądu Wyższego. Dodał, że zgodne z prawem wdrożenie Ustawy o hospitalizacji było możliwe zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz zamkniętego oddziału. Hospitalizacja M.K. nie była więc niezgodna z prawem, mimo że został umieszczony na oddziale otwartym od 20 kwietnia 2010 roku. Wbrew linii argumentacji skarżącej Szpital Otto Wagnera nie miał obowiązku wdrażania decyzji Sądu Rejonowego w Fünfhaus o hospitalizacji M.K. w sposób, który zmuszałby go do ograniczenia jego ruchomości. Wynikało to z § 32 Ustawy o hospitalizacji – zgodnie z którym zarządzenie hospitalizacji może zostać uchylone w dowolnym momencie przez kierownika placówki – oraz § 33, który stwierdzał, że ograniczenie swobody poruszania się jest dozwolone tylko w ograniczonych przypadkach. Decyzja Sądu Rejonowego nie definiowała zakresu ani czasu trwania żadnego konkretnego ograniczenia swobody poruszania się. § 33 Ustawy o hospitalizacji przewidywał, że ograniczenie swobody poruszania się może być stosowane tylko jako środek wyjątkowy i „ostateczność”. Ponadto Artykuły 3 i 5 Konwencji ograniczały dopuszczalność izolowania pacjentów psychicznie chorych. Nawet w ramach zamkniętego oddziału pacjenci psychicznie chorzy musieli mieć jak największą swobodę poruszania się. Tylko bardziej restrykcyjne środki zgodnie z § 33 Ustawy o hospitalizacji podlegały kontroli sądowej. Sąd Najwyższy stwierdził również, że z terapeutycznego punktu widzenia M.K. pozwolono na samodzielne spacery z powodu poprawy jego stanu. Co więcej, od czasu gdy został upoważniony do tych spacerów, zawsze wracał bez problemów. Ten środek, który został zarządzony przez leczącego go psychiatrę, był więc proporcjonalny i konieczny zgodnie z § 33 Ustawy o hospitalizacji. Wnioskiem jest to, że szpital nie działał zawinionie, z powodu czego roszczenie skarżącej na podstawie Ustawy o odpowiedzialności za czynności urzędowe nie było uzasadnione.


Skarżący urodził się w 1952 roku. Do śmierci w 2016 roku był przetrzymywany w kolonii karnej nr 14 we wsi Olovyannaya w Kraju Zabajkalskim. 29 stycznia 2014 roku Sąd Miejski w Fokino w Kraju Nadmorskim uznał skarżącego za winnego zabójstwa i skazał go na sześć i pół roku pozbawienia wolności. Tego samego dnia został umieszczony w areszcie. Przed aresztowaniem skarżący doznał kilku urazów kręgosłupa i stracił możliwość samodzielnego chodzenia. Od 2013 roku był przykuty do wózka inwalidzkiego. W momencie przyjęcia do aresztu śledczego w styczniu 2014 roku skarżący został poddany ogólnemu badaniu lekarskiemu przez lekarza dyżurnego, któremu skarżył się na ból dolnej części pleców i stawów. Lekarz wstępnie zdiagnozował u niego gruźlicę kręgosłupa. Nie przepisano żadnych leków. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, których nie kwestionował Rząd, został umieszczony w zwykłej celi nieprzystosowanej dla osadzonych poruszających się na wózku inwalidzkim. W rezultacie cierpiał na różne niedogodności, w tym ograniczony dostęp do toalety. Kilka dni później został zbadany przez specjalistę, który zmienił diagnozę na osteoporozę ze złamaniami kompresyjnymi dwóch kręgów odcinka lędźwiowego kręgosłupa. W lutym 2014 roku został zbadany przez neurologa, który odnotował, że jedną z jego diagnoz była paraplegia, czyli zaburzenie funkcji ruchowej kończyn dolnych. Zalecono mu poddanie się różnym badaniom medycznym i testom, w tym rezonansowi magnetycznemu (MRI) kręgosłupa i rentgenowi stawu biodrowego. W kwietniu 2014 roku więzienny chirurg ustalił, że osteoporoza dotyczy nie tylko kręgosłupa skarżącego, ale także jego nóg. Przepisano mu leki przeciwbólowe i zalecono wykonanie kilku badań medycznych. W aktach skarżącego nie ma informacji sugerujących, że władze aresztu śledczego podały mu leki, wykonano rezonans magnetyczny lub prześwietlenie rentgenowskie. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, nawet leki przeciwbólowe były niedostępne w areszcie śledczym. 9 kwietnia 2014 roku skarżącego skierowano do odbycia kary w kolonii karnej nr IK-14/7. Po przybyciu został zbadany przez lekarza więziennego, który oprócz schorzeń kręgosłupa i stawów zdiagnozował u niego chorobę wieńcową, dławicę piersiową i umiarkowane nadciśnienie tętnicze. Przepisano mu i dostarczono kompleksowe leczenie farmakologiczne. Rząd nie przedstawił żadnych dowodów na to, że kolonia karna posiadała jakiekolwiek specjalne udogodnienia dla więźniów poruszających się na wózku inwalidzkim. 30 lipca 2014 roku skarżącego skierowano do więziennego szpitala nr 1 w Czycie w Kraju Zabajkalskim w celu przeprowadzenia dogłębnego badania lekarskiego w celu ustalenia, czy przysługuje mu przedterminowe zwolnienie z powodów zdrowotnych. Rentgen stawu biodrowego ujawnił, że cierpi na stare przemieszczone złamanie szyjki kości udowej z całkowitym oderwaniem krętarza większego. 27 sierpnia 2014 roku specjalistyczna komisja lekarska szpitala więziennego orzekła, że skarżący nie kwalifikuje się do przedterminowego zwolnienia, ponieważ żadna z jego chorób nie została uwzględniona w rozporządzeniu rządowym zawierającym listę chorób wykluczających odbywanie kary przez sprawców. Tego samego dnia skarżący został wypisany ze szpitala więziennego. 2 października 2014 roku Sąd Rejonowy w Olovyannaya oddalił wniosek skarżącego o przedterminowe zwolnienie, powołując się na raport medyczny z 27 sierpnia 2014 roku. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Krajowy Zabajkalski w dniu 16 grudnia 2014 roku po rozpatrzeniu odwołania. W międzyczasie skarżący złożył kilka skarg do szefa więziennych władz medycznych, Federalnej Służby Wykonania Kar oraz Federalnej Służby Nadzoru w Dziedzinie Ochrony Zdrowia i Rozwoju Społecznego Federacji Rosyjskiej. Ta ostatnia władza stwierdziła uchybienie w leczeniu skarżącego, a mianowicie niedopilnowanie, aby został zbadany przez ortopedę traumatologa. 25 marca 2015 roku skarżącego zbadano u traumatologa, który zdiagnozował u niego przepuklinę pachwinową i zalecił operację do wykonania w późniejszym terminie. Lekarz stwierdził również, że należy zapewnić mu laskę i chodzik. Przez kolejne miesiące skarżący był regularnie badany przez lekarzy więziennych i otrzymywał leki hipotensyjne i przeciwbólowe. W międzyczasie wniósł powództwo cywilne przeciwko władzom medycznym, domagając się odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu spowodowany niewłaściwym leczeniem. 15 czerwca 2015 roku Sąd Rejonowy Centralny w Czycie oddalił powództwo. Po przeanalizowaniu listy usług medycznych świadczonych na rzecz skarżącego sąd uznał, że zapewniono mu odpowiednie leczenie. Wydaje się, że nie wniesiono odwołania. 1 września 2015 roku neurolog zarządził przyjęcie skarżącego do szpitala więziennego, co wiązałoby się z podróżą pociągiem. Skarżący odmówił, argumentując, że więzienne wagony nie są przystosowane do transportu osadzonych poruszających się na wózku inwalidzkim. 27 czerwca 2016 roku skarżący zmarł na zawał serca.


Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Wiedniu. Jest właścicielem i wydawcą tygodnika informacyjnego „Profil”. Do 2007 roku Kraj Karyntia (Land Kärnten) posiadał niemal 50% udziałów banku Hypo Alpe-Adria. Od 1996 do 2006 roku pan Rauscher kierował działem skarbu banku. Na tym stanowisku był odpowiedzialny za autoryzowanie transakcji walutowych. Odpowiadał wyłącznie przed zarządem banku, który liczył trzech członków. Gdy pan Rauscher był szefem działu skarbu, jego ojciec, który do 1996 roku był członkiem rządu krajowego odpowiedzialnym za finanse, zasiadał również w radzie nadzorczej banku. Ojciec piastował to stanowisko do 2003 roku. Na początku 2006 roku zarząd banku poinformował Nadzór Finansowy (Finanzmarktaufsicht, „FMA”), że bank ma trudności finansowe. 31 marca 2006 roku zarząd odbył spotkanie z zarządem FMA i poinformował go, że bank poniósł stratę w wysokości kilkuset milionów euro w 2004 roku. Pan Kulterer, prezes banku, poinformował FMA, że dział skarbu przekroczył swój wewnętrzny limit transakcyjny wynoszący 100 milionów euro (EUR) o 47 milionów euro. Między 1 a 6 kwietnia 2006 roku szereg dzienników opublikowało raporty na temat śledztwa, wymieniając z imienia i nazwiska pana Rauschera jako odpowiedzialnego za kwestionowane transakcje spekulacyjne. Wśród tych artykułów był jeden opublikowany 4 kwietnia 2006 roku przez gazetę „Der Standard” (zob. Standard Verlags GmbH przeciwko Austrii (nr 3), nr 34702/07, §§ 6-17, 10 stycznia 2012 r.). 5 kwietnia 2006 roku FMA złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa (Strafanzeige) dotyczące czynów związanych z działalnością banku Hypo Alpe-Adria przeciwko trzem członkom zarządu i panu Rauscherowi, oskarżając ich o malwersację poprzez inwestowanie powierzonych bankowi pieniędzy wbrew instrukcjom zarządu. W istocie FMA zarzuciła panu Rauscherowi, że autoryzował wysoce spekulacyjne transakcje na instrumentach pochodnych walutowych (swapy), nie stosując się do instrukcji zarządu. W numerze z 10 kwietnia 2006 roku wnioskodawca opublikował artykuł na temat śledztwa w sprawie ogromnych strat poniesionych przez bank Hypo Alpe‑Adria. Na okładce „Profilu” widniały słowa: „Kärntner Hypo‑Affäre – Wie viel wusste Haider?” („Afera Hypo w Karyntii – Ile wiedział Haider?”). Artykuł, zatytułowany „Schwere Hypothek” („Ciężka hipoteka”), liczył dziewięć stron. Relacjonował on ogromną stratę w wysokości 328 milionów euro poniesioną przez bank Hypo Alpe-Adria w 2004 roku, kwestię tego, kto ponosi odpowiedzialność za szkodę oraz czy wystąpiły zaniedbania w zarządzaniu ryzykiem w banku. Artykuł oskarżał zarząd banku o niepowiadomienie rady nadzorczej, biegłych rewidentów banku oraz FMA oraz o próbę zatuszowania strat poprzez manipulowanie bilansami za 2004 rok, co oznaczało, że pełny rozmiar szkód został odkryty przez zewnętrznych biegłych rewidentów dopiero przy badaniu bilansów za 2005 rok. Biegli rewidentni poinformowali wtedy FMA. Ponadto w artykule zamieszczono wywiad z panem Kultererem, konfrontując go z tymi zarzutami. Pan Kulterer był cytowany jako oskarżający pana Rauschera o nieprzestrzeganie wewnętrznych wytycznych w jego transakcjach walutowych.

Istotne fragmenty artykułu brzmiały następująco:
„Gdy uruchomiony został system ostrzegawczy, katastrofa od dawna już miała miejsce. W środę 17 listopada 2004 roku oprogramowanie do zarządzania ryzykiem i kontroli w centrali banku Hypo Alpe-Adria w Klagenfurcie pokazało, we wszystkich odpowiednich działach banku, dokładnie te rodzaje liczb, które przyprawiają menedżerów instytucji kredytowych o dreszcze: ogromne straty w operacjach inwestycyjnych. W dziale skarbu, który zarządza płynnością banku i w tym celu handluje, między innymi, stopami procentowymi i walutami, wystąpił deficyt przekraczający 100 milionów euro. „W tym momencie natychmiast wstrzymaliśmy działania” – powiedział prezes Wolfgang Kulterer. Jednak, ponieważ kilka podobnych operacji toczyło się jednocześnie, nie było możliwe „natychmiastowe zamknięcie wód”. Gdy to w końcu zrobiono, straty wynosiły 328 milionów euro, wielokrotnie więcej niż narzucony przez siebie próg 100 milionów.
Menedżer skarbu Christian Rauscher, odpowiedzialny za autoryzowanie transakcji, został natychmiast zwolniony. (Ten syn byłego szefa finansów regionalnych SPÖ Maxa Rauschera nie był dostępny dla komentarza). Jednak konsekwencje orgii spekulacyjnej, która trwała zaledwie dwa tygodnie, wciąż zajmują zarząd banku. I nie są oni jedyni: w szczególności sposób, w jaki Kulterer i jego koledzy radzili sobie ze stratnymi transakcjami, zwrócił w ostatnich dniach uwagę władz. W zeszłą środę nadzór nad rynkami finansowymi (FMA) uznał nawet za stosowne złożyć skargę karną przeciwko całemu zarządowi. Rauscher jest przedmiotem wstępnego dochodzenia [Vorerhebungen] (sygn. akt 3 St 79/06x) przed Sądem Krajowym w Klagenfurcie w związku z podejrzeniem o malwersację. Zarządowi postawiono zarzuty fałszowania rocznych sprawozdań, innymi słowy fałszowania bilansów.
...
Kwestionowane transakcje zostały wszystkie przeprowadzone między 20 września a 5 października 2004 roku. Według szefa Hypo Kulterera, Rauscher – wbrew przepisom wewnętrznym – grał, za pośrednictwem tzw. swapów, na wystąpienie wysoce wybuchowej kombinacji dwóch trendów na rynkach finansowych: z jednej strony spadku stóp procentowych, a z drugiego wzrostu dolara i jena wobec euro. Kilka tygodni później, 17 listopada 2004 roku, uderzyła idealna burza.
...
Brak kontroli. Szybkie tempo wzrostu motywuje nie tylko szefa, ale także pracowników – w tym obecnego już byłego menedżera skarbu Christiana Rauschera. Według źródeł wewnętrznych, Rauscher mógł postawić tak wysokie stawki właśnie dlatego, że chciał się wyróżnić jako kandydat na wolne stanowisko dyrektora departamentu. W końcu wysokie stawki oznaczają odpowiednio wysokie zyski, jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem. Wyraźna nadwyżka na jego koncie niewątpliwie zwiększyłaby jego szanse na zdobycie tego stanowiska.”

Artykuł kontynuował przegląd historii banku Hypo Alpe‑Adria, który w przeciągu piętnastu lat przeszedł z bycia bankiem regionalnym do międzynarodowego banku inwestycyjnego. Artykuł przyglądał się wcześniejszym transakcjom biznesowym, które spowodowały ryzyka i straty dla banku, oraz postępowaniu zarządu. Wreszcie artykuł zbadał relację między zarządem banku a lokalnymi politykami i zapytał, ile pan Haider, ówczesny gubernator Karyntii, wiedział o stratach i kiedy się o nich dowiedział. Zauważono, że Kraj Karyntia posiadał 49,4% udziałów w banku i że środki z banku sfinansowały szereg projektów politycznych w regionie, w szczególności Fundusz Przyszłości (Zukunftsfonds) pana Haidera, zaprojektowany w celu finansowania infrastruktury i innych projektów wielkoskalowych. 14 czerwca 2006 roku pan Rauscher wniósł pozew przeciwko wnioskodawcy o ujawnienie jego tożsamości wbrew § 7a Ustawy o mediach (Mediengesetz). Twierdził, że nie jest osobą publiczną i że jego stanowisko w banku nie było takie, by uzasadniało ujawnienie jego nazwiska. Podkreślił, że autoryzując kwestionowane transakcje działał zgodnie ze swoimi instrukcjami i za zgodą przełożonych. Publikacja jego nazwiska miała negatywne skutki dla jego rozwoju zawodowego i nie była uzasadniona żadnym interesem publicznym. 19 sierpnia 2008 roku Sąd Krajowy ds. Karnych w Wiedniu (Landesgericht für Strafsachen) oddalił powództwo pana Rauschera. Uznał, że następujące fakty zostały ustalone: artykuł dostarczył wyczerpującego raportu o stratach banku Hypo Alpe-Adria. W momencie publikacji artykułu Kraj Karyntia posiadał 49,4% udziałów w banku. Ojciec powoda był członkiem rządu krajowego odpowiedzialnym za finanse i zasiadał również w radzie nadzorczej banku do kwietnia 2003 roku. Powód był szefem działu skarbu banku od 1999 roku. Nie był aktywny politycznie ani nie był w centrum uwagi publicznej w związku ze swoją działalnością zawodową. Sąd Krajowy zauważył, że zadaniem działu skarbu banku było przeprowadzanie planowania płynności i finansów dla banku. Dział skarbu Hypo Alpe-Adria odpowiadał bezpośrednio przed zarządem. Transakcje, które później doprowadziły do tak ogromnych strat, zostały przeprowadzone między końcem września a początkiem października 2004 roku, a powód był główną osobą odpowiedzialną. 5 kwietnia 2006 roku FMA przesłała informacje do prokuratury w Klagenfurcie dotyczące trzech członków zarządu, podejrzewanych o manipulowanie bilansami banku, oraz powoda, podejrzanego o malwersację za przeprowadzanie nieautoryzowanych transakcji walutowych. Po otrzymaniu tej informacji prokuratura rozpoczęła wstępne dochodzenie. Od 24 maja 2006 roku śledztwo wstępne (Voruntersuchung) było prowadzone przez Sąd Krajowy. Postępowanie karne przeciwko powodowi zostało umorzone w 2008 roku. Po opublikowaniu zarzutów przeciwko powodowi w różnych mediach, jego umowa o pracę została rozwiązana. Nie był w stanie znaleźć podobnego stanowiska w innym banku. Sąd Krajowy zauważył, że § 7a (1) Ustawy o mediach wymagał zważenia interesu powoda w ochronie jego tożsamości i interesu publicznego w jej ujawnieniu. Co do zasady, dorośli podejrzewani o popełnienie przestępstwa byli chronieni przed ujawnieniem ich tożsamości tylko wtedy, gdy takie ujawnienie nieproporcjonalnie wpływałoby na ich rozwój zawodowy. Stwierdził, że w danym czasie Kraj Karyntia posiadał prawie 50% banku Hypo Alpe-Adria. Sam ten fakt wykazał zwiększony interes publiczny, ponieważ podatnik miał prawo wiedzieć, kto jest odpowiedzialny za straty banku. Powód był starszym pracownikiem banku i był podejrzewany o malwersację. Chociaż postępowanie karne było jeszcze na wczesnym etapie, Nadzór Finansowy, właściwy organ kontrolny, złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko powodowi. Ponadto prezes banku, pan Kulterer, wysunął przeciwko niemu podobne zarzuty. Biorąc pod uwagę funkcję prasy jako „publicznego stróża” i okoliczności sprawy, Sąd Krajowy uznał, że interes publiczny w uzyskaniu informacji przeważa nad interesem powoda w nieujawnianiu jego nazwiska. 20 kwietnia 2009 roku Sąd Wyższy w Wiedniu (Oberlandesgericht) uwzględnił apelację powoda, orzekł, że ujawnienie jego tożsamości w artykule naruszyło jego prawa, i nakazał wnioskodawcy zapłacić mu 3000 euro odszkodowania oraz zwrócić koszty postępowania. Sąd Apelacyjny uznał, że wniosek Sądu Krajowego był błędny po zważeniu sprzecznych interesów w sprawie. Podzielił pogląd Sądu Krajowego, że istnieje interes publiczny w wiedzy, kto jest odpowiedzialny za straty banku Hypo Alpe-Adria ze względu na fakt, że Kraj posiadał 50% banku. Jednak artykuł powinien ograniczyć się do wspomnienia o szefie działu skarbu banku bez ujawniania jego nazwiska. Interes publiczny w relacjonowaniu kwestionowanych przestępstw sam w sobie nie był wystarczający, aby uzasadnić ujawnienie tożsamości powoda. Fakt, że powód odpowiadał przed zarządem, chociaż zajmował ważne stanowisko w banku, oraz że postępowanie karne przeciwko niemu było na wczesnym etapie, oznaczał, że interes powoda w ochronie jego tożsamości przeważał nad interesem publicznym w ujawnieniu jego nazwiska. Wnioskodawca złożył wniosek na podstawie art. 363a Kodeksu postępowania karnego (Strafprozeßordnung) do Sądu Najwyższego (Oberster Gerichtshof). Wniósł w szczególności, że wyrok Sądu Wyższego w Wiedniu naruszył art. 10 Konwencji, ponieważ istniał nadrzędny interes publiczny w tym, co relacjonował, w tym ujawnienie tożsamości pana Rauschera. 17 marca 2010 roku Sąd Najwyższy oddalił wniosek wnioskodawcy. Szczegółowo przeanalizował powody podane przez Sąd Apelacyjny. Powołując się na ustalenia Trybunału w sprawie „Wirtschafts-Trend” Zeitschriften-Verlagsgesellschaft mbH przeciwko Austrii (nr 2) ((dec.), nr 62746/00, 14 grudnia 2002 r.), Sąd Najwyższy uznał, że sąd apelacyjny poprawnie zważył sprzeczne interesy powoda w ramach art. 8 z jednej strony i wnioskodawcy w ramach art. 10 z drugiej, zwłaszcza ze względu na wczesny etap postępowania karnego przeciwko powodowi. Wyrok Sądu Najwyższego został doręczony pełnomocnikowi wnioskodawcy 15 kwietnia 2010 roku.


Pierwszy skarżący jest byłym mistrzem świata w szachach. On oraz pozostali sześciu skarżących to działacze polityczni. Okoliczności faktyczne sprawy, przedstawione przez strony, można streścić w następujący sposób. 24 listopada 2007 r. grupa polityków opozycji zorganizowała wiece protestacyjne w kilku rosyjskich miastach, w tym w Moskwie. Były one częścią kampanii publicznej „[z]a konsolidację sił demokratycznych w celu obrony Konstytucji i porządku prawnego” zainicjowanej przed wyborami prezydenckimi w marcu 2008 r. Tego dnia skarżący wzięli udział w zgromadzeniu na Prospekcie Akademika Sacharowa, które zostało zorganizowane przez drugiego skarżącego i zatwierdzone przez władze. Zdaniem skarżących, o godz. 15:00, po zakończeniu zgromadzenia, zaczęli iść do miejsca innego autoryzowanego zgromadzenia, które odbyło się na Bulwarze Czystoprudnym między godz. 14:00 a 16:00. Rząd twierdził, że w pochodzie wzięło udział około 1500 osób, co skarżący kwestionowali jako rażąco zawyżone. Wydaje się, że w drodze, która prowadziła ulicą Miasnicką, skarżący zamierzali również złożyć petycję do Centralnej Komisji Wyborczej. Jednak ich trasa została zablokowana przez policję, a zostali aresztowani, z użyciem rzekomo nadmiernej siły. O godz. 15:45 pierwszy i drugi skarżący zostali przewiezieni na komisariat rejonu Basmanowego. Dyżurny oficer sporządził protokół o wykroczeniu administracyjnym w stosunku do każdego z nich na podstawie raportów policjantów M. i U. Skarżący zostali oskarżeni o naruszenie ustalonej procedury przeprowadzania wydarzeń publicznych i nieposłuszeństwo wobec legalnych poleceń policji, wykroczenia przewidziane w art. 20.2 § 2 i 19.3 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych (протокол об административном задержании). Ich zatrzymanie administracyjne zarządzono z powołaniem się na art. 27.3 Kodeksu. Pierwszy skarżący był zatrzymany do godz. 18:20 tego wieczoru, a drugi skarżący do nieokreślonego czasu 26 listopada 2007 r. Natychmiast po zwolnieniu z zatrzymania pierwszy skarżący stanął przed sędzią pokoju okręgu nr 382 rejonu Krasnosielskiego w Moskwie. Zdaniem pierwszego skarżącego, członkowie publiczności, którzy chcieli wziąć udział w rozprawie w jego sprawie, byli powstrzymywani od wejścia do sądu, który został otoczony kordonem policji. Twierdził, że nawet jego prawnicy mieli trudności z dostaniem się do sądu. Wniósł o odroczenie rozprawy do 26 listopada 2007 r., aby dać mu czas na zapoznanie się z aktami sprawy z prawnikiem i przygotowanie obrony. Rozprawa została odroczona, ale tylko do godz. 19:15 tego wieczoru. Pierwszy skarżący wniósł o wezwanie i przesłuchanie sześciu świadków. Wśród nich byli czterej policjanci i dwóch świadków oczekujących przed budynkiem sądu. Wniósł również o dopuszczenie pewnych materiałów wideo i fotograficznych jako dowodów. Sędzia pokoju przesłuchał policjantów M. i U., którzy zeznali, że po zgromadzeniu publicznym pierwszy skarżący wziął udział w nieautoryzowanym pochodzie ulicą Miasnicką w kierunku Bulwaru Czystoprudnego i skandował „Precz z Putinem!”. Pierwszy skarżący nie przyznał się do winy i zakwestionował zeznania policjantów i raporty policji. Zeznał, że został aresztowany, gdy szedł z innymi ludźmi z jednego autoryzowanego zgromadzenia do drugiego. Gdy zobaczył, że droga została zablokowana przez policję, zawrócił, jak nakazano, ale gdy oddalał się, został aresztowany. Podkreślał, że nie było innego sposobu na wykonanie polecenia policji o rozejściu się niż zawrócenie. Zaprzeczył, aby miał miejsce zorganizowany pochód, czy też żeby wzywał kogokolwiek do pójścia za nim. Tego samego dnia sędzia pokoju uznała pierwszego skarżącego za winnego obu zarzutom, ustalając, że maszerował wśród około 1500 osób w tym, co stanowiło nieautoryzowane wydarzenie publiczne. Oparła swoje ustalenia na zeznaniach świadków M. i U. oraz pisemnych raportach, protokołach o wykroczeniu administracyjnym dotyczących dwóch zarzutów oraz raporcie o areszcie administracyjnym. Odrzuciła zeznania skarżącego jako fałszywe, uznając, że są sprzeczne z zeznaniami i raportami policjantów, a te ostatnie są wiarygodne, ponieważ nie miały „interesu w sprawie”. Skazała pierwszego skarżącego na pięć dni aresztu administracyjnego, zauważając, że miał wcześniej wyrok za podobne wykroczenie administracyjne. 26 listopada 2007 r. ta sama sędzia pokoju rozpoznała zarzuty administracyjne przeciwko drugiemu skarżącemu. Wniósł on o wezwanie i przesłuchanie sześciu świadków, w tym pięciu policjantów i jednego świadka obrony. Sędzia pokoju przesłuchała tylko policjanta U., który złożył zasadniczo te same zeznania co w sprawie pierwszego skarżącego. Drugi skarżący nie przyznał się do winy i twierdził, że został aresztowany, gdy szedł z autoryzowanego zebrania do stacji metra. Jak w sprawie pierwszego skarżącego, sędzia pokoju oparła swoje ustalenia na zeznaniach świadka U. i pisemnych raportach policji. Odrzuciła zeznania drugiego skarżącego na tych samych podstawach co w tej sprawie. Uznała go za winnego obu zarzutom i skazała go na pięć dni aresztu administracyjnego. Tego samego dnia Sąd Rejonowy Mieszczanski w Moskwie rozpoznał i oddalił odwołania złożone przez pierwszego i drugiego skarżącego. Skarżący odbyli kary w centrach zatrzymania dla sprawców wykroczeń administracyjnych (спецприемник). Pozostali skarżący zostali aresztowani w tych samych okolicznościach i również zostali skazani za wykroczenia administracyjne.


Skarżący urodził się w 1967 roku i aż do aresztowania mieszkał w Miezielińsku, w Republice Tatarstanu. W 1999 roku został skazany i wysłany do odbycia kary w kolonii karnej. W kwietniu 2008 roku postawiono skarżącemu dalsze zarzuty. Aby zapewnić jego udział w toczącym się śledztwie, został przeniesiony do aresztu śledczego nr IZ-16/3 w Republice Tatarstanu („areszt śledczy”). Kilka razy był transportowany do jednostki tymczasowego aresztowania przy komisariacie policji w Nabierieżnych Czełnach („jednostka tymczasowego aresztowania”). Skarżący był przetrzymywany w areszcie śledczym przez kilka okresów pomiędzy 7 kwietnia 2008 roku a 7 października 2009 roku. W tym czasie przebywał w celach nr 306, 320 i 512. Zdaniem skarżącego, przez większość okresu jego zatrzymania, 184 dni pomiędzy 7 kwietnia 2008 roku a 11 lutego 2009 roku, był przetrzymywany sam w celi nr 512. Cela była w złym stanie sanitarnym i była zarażona szkodnikami. Miska ustępowa nie była oddzielona od części mieszkalnej. Cela była słabo oświetlona, a system wentylacyjny nie funkcjonował. Metalowe okiennice w oknach blokowały dostęp do światła dziennego i świeżego powietrza. Cela nie była wyposażona ani w telewizor, ani w radio, a gazety nie były dostępne. W pozostałym okresie, do 7 października 2009 roku, skarżący zajmował cele nr 306 i 320. Pościel w tych celach była podarta i brudna. Cele nie miały telewizora ani lodówki. Jakość jedzenia w areszcie śledczym była niska. Przez cały okres zatrzymania skarżącemu pozwalano na dostęp do placu spacerowego, który był brudny i zakurzony, jedynie przez pięćdziesiąt minut dziennie. W trakcie kilku okresów pomiędzy 23 kwietnia 2008 roku a 21 sierpnia 2009 roku, łącznie przez 207 dni, skarżący był przetrzymywany w jednostce tymczasowego aresztowania. Obiekt był przepełniony, a więźniowie nie mieli dostępu do spacerów. W październiku 2008 roku skarżący skarżył się na ból zęba lekarzowi więziennemu i otrzymał leki przeciwbólowe. Ponieważ cierpienie skarżącego trwało nadal, 22 stycznia 2009 roku śledczy poprosił naczelnika aresztu śledczego o zorganizowanie dla niego badania u dentysty. Podobny wniosek złożył kierownik jednostki medycznej 10 lutego 2009 roku. 19 maja 2009 roku władze więzienne przewiozły skarżącego do cywilnego dentysty, który zdiagnozował przewlekłe zapalenie miazgi i zapalenie przyzębia oraz udzielił pewnego leczenia. Leczenie stomatologiczne nie zostało ukończone. Zalecono pilne usunięcie koron zębowych skarżącego i dalsze leczenie w celu założenia protezy zębowej. Zdaniem dentysty opóźnienie w leczeniu mogło prowadzić do poważnych powikłań, takich jak utrata funkcji żucia, zapalenie kości i szpiku i sepsa. 25 maja 2009 roku skarżący został zabrany do przychodni cywilnej, gdzie dentysta usunął jego dolny mostek protetyczny i jeden z zębów sprawiających problemy. Dentysta nie był w stanie ukończyć leczenia, ponieważ skarżący musiał zostać przewieziony z powrotem do miejsca zatrzymania. W czerwcu 2009 roku skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko władzom więziennym, domagając się leczenia stomatologicznego zgodnie z zaleceniami lekarza go leczącego oraz zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową. Sąd Miejski w Nabierieżnych Czełnach oddalił powództwo 19 sierpnia 2009 roku, uznając, że skarżącemu udzielono odpowiedniej pomocy medycznej. 17 września 2009 roku Sąd Najwyższy Republiki Tatarstanu utrzymał wyrok w mocy na skutek odwołania. Pomiędzy 24 grudnia 2009 roku a 16 marca 2010 roku cywilny dentysta usunął korony i mostki z dwudziestu dwóch zębów skarżącego, wyciągnął dwa zęby oraz leczył i szlifował pozostałe zęby w celu przygotowania do przyszłych prac protetycznych. W liście do naczelnika aresztu śledczego z dnia 30 marca 2010 roku dentysta podkreślił, że kluczowe jest zapewnienie, aby skarżący był przewożony do przychodni zgodnie z ustalonym harmonogramem, począwszy od 13 kwietnia 2010 roku. Niewykonanie tego pociągałoby za sobą konieczność rozpoczęcia leczenia od nowa. Dentysta wskazał również, że nadmiernie długi czas trwania leczenia już spowodował znaczne cierpienie skarżącego i zwiększył ryzyko problemów trawiennych. Niezostawszy zabranym do dentysty zgodnie z zaleceniem, skarżący złożył kilka wniosków o leczenie stomatologiczne, stwierdzając, że stracił zdolność żucia i oprócz silnego bólu zębów zaczął odczuwać ból brzucha. 17 czerwca 2010 roku władze wyraziły zgodę na przewiezienie skarżącego do dentysty. Zgodnie z pisemnymi oświadczeniami współwięźnia skarżącego z dnia 1 lipca 2010 roku, skarżącego dręczył nie do zniesienia ból i nie mógł on normalnie spać przez kilka miesięcy. Z powodu ciągłego bólu i braku zębów skarżący musiał odmawiać jedzenia więziennego przez kilka dni. W sierpniu 2010 roku skarżący został zabrany do dentysty, który ukończył rekonstrukcję zębów. Skarżący skarżył się, że przez cały okres leczenia stomatologicznego, gdy pozostawał praktycznie bez zębów, nie udostępniono mu żadnego alternatywnego miękkiego jedzenia.


Skarżący urodził się w 1972 roku i mieszka w Kerczu. W momencie zdarzeń skarżący pracował jako śledczy w prokuraturze ochrony środowiska (природоохоронна прокуратура). 4 października 2005 r. S. złożył skargę do Prokuratury Autonomicznej Republiki Krymu („ARK”) (прокуратура Автономної республіки Крим), że skarżący oraz U., asystent prokuratora, wymusili na nim 5 000 dolarów amerykańskich (USD) w celu prowadzenia działalności rybackiej. Później K. i R. złożyli podobne skargi. 7 października 2005 r. około godziny 15:00 skarżący został aresztowany w miejscu pracy po otrzymaniu 2 000 USD od S. oraz 200 USD i 500 hrywien ukraińskich (UAH) od R. Przeszukano biuro skarżącego i znaleziono w nim 2 000 USD w jednej z książek na jego biurku. Spotkania skarżącego z R. i S. zostały nagrane. Tego samego dnia wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącemu i U. w sprawie przyjęcia łapówki. 10 października 2005 r. Rejonowy Sąd Centralny w Symferopolu („Sąd Centralny”) autoryzował tymczasowe aresztowanie skarżącego. Sąd uznał, że skarżący jest oskarżony o popełnienie poważnego przestępstwa i może uciec, utrudnić śledztwo lub kontynuować działalność przestępczą. Skarżący odwołał się. 18 października 2005 r. skarżący złożył skargę do Sądu Rejonowego w Kerczu, że jego aresztowanie 7 października 2005 r. było niezgodne z prawem, ponieważ nie było podstaw do jego aresztowania. Sąd przekazał tę skargę do Prokuratury w Kerczu, zauważając, że sąd nie jest kompetentny do rozpoznawania takich skarg, podczas gdy sprawa jest w toku śledztwa. Prokuratura w Kerczu przekazała skargę skarżącego do Prokuratury ARK. 1 grudnia 2005 r. Prokuratura ARK poinformowała skarżącego, że jego aresztowanie było uzasadnione i zgodne z prawem. Tego samego dnia Sąd Apelacyjny ARK utrzymał w mocy decyzję z 10 października 2005 r. 5 grudnia 2005 r. Sąd Centralny przedłużył aresztowanie skarżącego do 7 lutego 2006 r. na tych samych podstawach co wcześniej. Skarżący odwołał się. 20 grudnia 2005 r. Sąd Apelacyjny ARK utrzymał w mocy decyzję z 5 grudnia 2005 r. Uznał, że istnieją wystarczające dowody, że skarżący popełnił poważne przestępstwo. Będąc na wolności, skarżący mógłby kontynuować działalność przestępczą, utrudniać śledztwo lub uciec. 18 stycznia 2006 r. Sąd Miejski w Teodozji („Sąd w Teodozji”) przyjął sprawę skarżącego do rozprawy. 6 lutego 2006 r., na rozprawie wstępnej, Sąd w Teodozji utrzymał aresztowanie skarżącego bez podania powodu lub ustalenia terminu. 21 lutego 2006 r. Sąd w Teodozji odrzucił wniosek skarżącego o zmianę środka zapobiegawczego na zobowiązanie do nieopuszczania miejsca pobytu, zauważając, że skarżący jest oskarżony o popełnienie poważnego przestępstwa i może uciec lub utrudnić śledztwo. Skarżący odwołał się. 23 maja 2006 r. Sąd w Teodozji uznał skarżącego i U. za winnych kilku przypadków przyjęcia łapówki i skazał ich odpowiednio na sześć i pięć lat pozbawienia wolności z konfiskatą połowy ich mienia. 14 września 2006 r. Sąd Apelacyjny ARK umorzył postępowanie w zakresie jednego zarzutu łapownictwa dotyczącego skarżącego i utrzymał w mocy resztę wyroku. 24 lipca 2007 r. Sąd Najwyższy Ukrainy odrzucił odwołanie skarżącego w kwestiach prawnych. Od 10 października 2005 r. do 4 lutego 2006 r. oraz od 5 lutego do 5 września 2006 r. skarżący był przetrzymywany w Symferopolskim Areszcie Śledczym nr 15 (Ізолятор тимчасового тримання № 15 м. Сімферополя) („Symferopolski SIZO”) oraz w Teodozyjskim Areszcie Tymczasowym (ізолятор тимчасового тримання м. Феодосія) („Teodozyjski ITT”) odpowiednio. W Symferopolskim SIZO skarżący dzielił celę nr 29, która miała 10 metrów kwadratowych, z czterema innymi aresztowanymi. W celi nie było krzeseł, a znajdowała się ona w złym stanie technicznym. Były tam karaluchy i inne owady. Miejsce na toaletę było bardzo wąskie – około 45–50 centymetrów szerokości – co sprawiało skarżącemu, który ma 1,94 metra wzrostu i waży 160 kilogramów, znaczne trudności. Aresztowani mogli wziąć prysznic tylko raz na siedem do dziesięciu dni. W Teodozyjskim ITT skarżący był przetrzymywany w celi nr 27, która miała 4,7 metra kwadratowego, wraz z czterema lub więcej aresztowanymi. Celia nie miała okien ani mebli. Miejsce na toaletę było bardzo wąskie – około 30 centymetrów szerokości. Skarżący nie mógł wziąć prysznica, a aresztowani musieli spać na zmiany. 30-minutowy spacer na zewnątrz był możliwy raz na dziesięć do piętnastu dni na małym podwórku o powierzchni 4,5 metra kwadratowego. Skarżący złożył niedatowane zdjęcia celi, na których widać, że toaleta (dziura w podłodze zatyczana plastikową butelką) jest oddzielona od przestrzeni mieszkalnej ścianą o wysokości około jednego metra. Obok toalety znajduje się miejsce do spania (podobno materac na drewnianej ławce lub na podłodze). Według rządu cela nr 29 w Symferopolskim SIZO została zaprojektowana dla trzech więźniów i miała 9,3 metra kwadratowego powierzchni mieszkalnej, co pozwalało na około 3,1 metra kwadratowego na więźnia, co było zgodne ze standardami krajowymi. Zgodnie z odpowiednimi przepisami cela była dezynfekowana codziennie, a aresztowani mieli cotygodniowy dostęp do łazienek. Przepisy ustawowe nie przewidywały wyposażenia tej celi w krzesła. W odniesieniu do Teodozyjskiego ITT cela skarżącego miała 5,7 metra kwadratowego powierzchni mieszkalnej i została zaprojektowana dla dwóch więźniów. Celia była oświetlona światłem elektrycznym, wyposażona w system wentylacyjny zapewniający cyrkulację powietrza oraz umeblowana w drewnianą platformę do spania, oddzielną toaletę i umywalkę. Aresztowani byli zaopatrywani w poduszki i materace. Placówka detencyjna posiadała prysznic z ciepłą i zimną wodą oraz mały podwórek do codziennych spacerów. 6 marca 2006 r. skarżący złożył skargę do Sądu w Teodozji na warunki swojego aresztowania w ITT (przeludnienie, brak okien w celi, brak możliwości wzięcia prysznica, brak zajęć poza celą). Wniósł o uznanie przez sąd bezczynności władz Teodozyjskiego ITT w tym zakresie za niezgodną z prawem i zobowiązanie ich do naprawienia sytuacji. 14 marca 2006 r. sąd przekazał skargę do Prokuratury w Teodozji jako właściwego organu decyzyjnego. 20 marca 2006 r. Prokuratura w Teodozji poinformowała skarżącego, że stwierdzono pewne naruszenia prawa przez władze Teodozyjskiego ITT i że wydano odpowiednie instrukcje w celu naprawienia sytuacji, bez podawania dalszych szczegółów. 23 czerwca 2006 r. skarżący ponownie złożył swoją skargę do Sądu w Teodozji, stwierdzając, że ani jego skarga do władz Teodozyjskiego ITT, ani do prokuratury nie przyniosła poprawy jego sytuacji. Wniósł o uznanie bezczynności władz Teodozyjskiego ITT za niezgodną z prawem. Ta skarga została ponownie przekazana przez sąd do Prokuratury w Teodozji. 23 i 28 lipca 2006 r. Prokuratura w Teodozji wysłała skarżącemu odpowiedź podobną do tej z listu z 20 marca 2006 r. Według skarżącego nie otrzymał tych listów. 1 lipca 2006 r. skarżący złożył skargę do Sądu Apelacyjnego ARK („Sąd Apelacyjny”) na niepowiadzenie przez Sąd w Teodozji jego skargi co do meritum. Wniósł o to, aby Sąd Apelacyjny zobowiązał ten sąd do rozpoznania jego skargi przeciwko Teodozyjskiemu ITT co do meritum oraz pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej odpowiedniego sędziego Sądu w Teodozji. 1 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny przekazał skargę skarżącego do Rejonowego Sądu Lenińskiego ARK („Rejonowy Sąd Leniński”). 2 sierpnia 2006 r. skarżący złożył skargę do Prokuratury ARK na domniemaną niewłaściwość Prokuratury w Teodozji do rozpoznania jego skarg na warunki aresztowania. 31 sierpnia 2006 r. Rejonowy Sąd Leniński odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi skarżącego, ponieważ decyzje proceduralne sędziego w takiej sprawie nie podlegały odwołaniu zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Każda decyzja przeciwna, w opinii sądu, stanowiłaby bezprawną ingerencję w wymiar sprawiedliwości. Sąd oddalił jako nieuzasadnione zarzuty skarżącego, że niepowiadzenie przez Sąd w Teodozji jego skargi stanowiło odmowę dostępu do sądu. Zauważył w tym zakresie – zgodnie z Kodeksem postępowania karnego i Ustawą o prokuraturze (Закон України «Про прокуратуру») – że to prokuratury nadzorują przestrzeganie prawa w aresztach śledczych. Skarżący mógł w razie potrzeby złożyć skargę do sądu na bezczynność prokuratora, ale tego nie zrobił. Skarżący odwołał się. 12 października 2006 r. skarżący otrzymał list od Prokuratury ARK, w którym odwołano się do odpowiedzi udzielonych wcześniej skarżącemu przez Prokuraturę w Teodozji. 12 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny ARK utrzymał w mocy decyzję z 31 sierpnia 2006 r. Zauważył w szczególności, że skarżący złożył do Sądu w Teodozji skargę dotyczącą złych warunków aresztowania, ale nie powództwo administracyjne przeciwko Teodozyjskiemu ITT o ochronę jego praw, jak tego wymagał Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z tym jego skarga została przekazana do właściwych organów, zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa krajowego. 21 kwietnia 2009 r. Wyższy Sąd Administracyjny Ukrainy odrzucił odwołanie skarżącego w kwestiach prawnych. 17 września 2007 r. skarżący wniósł powództwo administracyjne do Rejonowego Sądu Mieńskiego w obwodzie czernihowskim („Rejonowy Sąd Mieński”) przeciwko władzom Teodozyjskiego ITT, domagając się m.in. odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez nieludzkie i poniżające warunki jego aresztowania. 15 października 2007 r. Rejonowy Sąd Mieński przyjął pozew skarżącego do rozpoznania. 23 listopada 2007 r. Rejonowy Sąd Mieński odrzucił pozew jako wniesiony po upływie jednorocznego terminu określonego w ustawie, ponieważ skarżący został przeniesiony z Teodozyjskiego ITT 5 września 2006 r. Sąd Apelacyjny i Wyższy Sąd Administracyjny utrzymały w mocy powyższe decyzje odpowiednio 1 kwietnia 2008 r. i 21 grudnia 2010 r.


Skarżący urodził się w 1983 roku i mieszka w Iğdır. 14 stycznia 2005 r., gdy Skarżący pełnił służbę wojskową jako żołnierz zasadniczej służby wojskowej, spadł z dachu, na którym pełnił wartę. Następnie był leczony w różnych szpitalach cywilnych i wojskowych. Zgodnie z raportem medycznym z 4 maja 2005 r. u Skarżącego zdiagnozowano lewostronną kraniotomię ciemieniową i uznano go za niezdolnego do służby wojskowej. 8 lipca 2005 r. Skarżący zwrócił się do Ministerstwa Obrony z wnioskiem o odszkodowanie za odniesione obrażenia. Po milczącym oddaleniu roszczenia przez władze administracyjne Skarżący wszczął 1 listopada 2005 r. przed Najwyższym Sądem Administracyjnym Wojskowym postępowanie o odszkodowanie za obrażenia odniesione podczas służby wojskowej. Domagał się 20 000 tureckich lir (TRY) (około 12 400 euro (EUR)[1]) z tytułu szkody majątkowej oraz tej samej kwoty z tytułu szkody niemajątkowej. Opinia biegłego z 4 października 2007 r. oszacowała szkodę majątkową Skarżącego na kwotę 58 384 TRY (około 36 260 EUR). 19 października 2007 r. Skarżący zwrócił się do sądu o podwyższenie pierwotnego roszczenia poprzez zmianę (ıslah), twierdząc, że o rzeczywistym rozmiarze szkody majątkowej dowiedział się dopiero po otrzymaniu opinii biegłego. 28 listopada 2007 r. Najwyższy Sąd Administracyjny Wojskowy orzekł na korzyść Skarżącego i przyznał mu pełną kwotę pierwotnego roszczenia z tytułu szkody majątkowej, tj. 20 000 TRY. Przyznał mu również 12 000 TRY z tytułu szkody niemajątkowej. Sąd oddalił jednak wniosek Skarżącego o zmianę, uznając się za związanego pierwotnym roszczeniem. Sąd stwierdził w szczególności:
„Celem zmiany (ıslah) jest sprostowanie czynności procesowej. Biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany w Dzienniku Urzędowym z 4 listopada 2000 r., musimy stwierdzić, że w prawie cywilnym osoby poszkodowane są uprawnione do ubiegania się o dodatkowe odszkodowanie po sporządzeniu opinii biegłego. Jednakże w postępowaniu przed Najwyższym Sądem Administracyjnym Wojskowym mają zastosowanie terminy jednego roku [od dnia, w którym strona dowiaduje się o zaskarżonym akcie] i sześćdziesięciu dni od dnia skierowania przez władze administracyjne. Zgodnie z art. 46 ust. 4 ustawy o Najwyższym Sądzie Administracyjnym Wojskowym, kwota roszczenia nie może zostać skorygowana po upływie tych terminów. W konsekwencji wniosek Skarżącego o zmianę musi zostać oddalony z powodu uchybienia terminowi ...”
Wyrokiem z 16 kwietnia 2008 r. Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił wniosek Skarżącego o sprostowanie poprzedniego orzeczenia.


Skarżący urodził się w 1976 roku i przed aresztowaniem mieszkał w Obliwskiej, w obwodzie rostowskim. 22 października 2007 r. skarżący, który wówczas był funkcjonariuszem policji, został aresztowany na podejrzeniu handlu narkotykami. 24 października 2007 r. Sąd Rejonowy w Rostowie nad Donem zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego. Pozostawał on w areszcie w toku śledztwa i procesu. Powołując się na powagę zarzutów oraz fakt, że skarżący był funkcjonariuszem policji, sądy przedłużały jego tymczasowe aresztowanie, argumentując, że może on uciec, utrudnić postępowanie lub wywierać presję na świadków i innych oskarżonych. Skarżący wniósł zażalenia na postanowienia o aresztowaniu. 4 stycznia i 22 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy postanowienia z 29 grudnia 2007 r. i 6 lutego 2008 r. za nieobecności skarżącego. Skarżący i jego adwokat zostali poinformowani o posiedzeniach, jednak nie zezwolono skarżącemu na wzięcie w nich udziału. Adwokat skarżącego był obecny na posiedzeniu w dniu 22 lutego 2008 r. Prokurator był obecny i złożył wnioski do sądu. 17 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego popełnienia kilku czynów nielegalnego handlu narkotykami i skazał go na czternaście lat pozbawienia wolności. 10 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy uchylił wyrok z 17 grudnia 2008 r. na skutek apelacji i przekazał sprawę do sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd zarządził pozostawienie skarżącego w areszcie. 15 lipca 2009 r. Sąd Rejonowy wyznaczył wstępne posiedzenie w sprawie i zarządził pozostawienie skarżącego w areszcie. 18 listopada 2009 r., 29 stycznia i 29 kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy odroczył rozprawę w sprawie. Ponadto przedłużył aresztowanie skarżącego, argumentując, że został on oskarżony o popełnienie ciężkich przestępstw i może uciec. 6 maja 2011 r. skarżącego uznano za winnego.


Skarżący urodził się w 1985 roku i mieszka w obwodzie tulskim. W późnych godzinach wieczornych 28 października 2005 r. skarżący odwiedził swojego przyjaciela Ch., który pracował jako stróż na parkingu. 29 października 2005 r. o godz. 3:00 rano Ch., podczas obchodu parkingu, odkrył N., który był ciężko pobity i leżał na ziemi. Ch. wezwał policję i pogotowie ratunkowe. Lekarz pogotowia K., po przybyciu na miejsce, stwierdził zgon N. 2 listopada 2005 r. prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie śmierci N. Śledztwo było kilkakrotnie zawieszane z powodu niezdolności śledczego do ustalenia sprawcy. Zarówno skarżący, jak i Ch. zostali przesłuchani w charakterze świadków. 29 czerwca 2006 r. śledczy przesłuchał Kuv., który zeznał, że w grudniu 2005 r. Ch. poinformował go o wydarzeniach z 28–29 października 2005 r., obwiniając skarżącego o śmierć N. Według Kuv., rodzina skarżącego wywierała na niego presję, aby zmusić go do wycofania się ze zeznań. Następnie udzielono mu anonimowości, a w materiałach akt sprawy figurował jako S.N. 25 lipca 2006 r. prokurator przesłuchał Ch., udzielając mu anonimowości. Według Ch., 29 października 2005 r. N. pojawił się w budce stróża. Chciał skrócić drogę przez parking. Ch. odmówił otwarcia bramy. Skarżący przeklinał na N., mówiąc, że go wyprowadzi i go pobije. Skarżący wyszedł razem z N. Następnie wrócił i powiedział Ch., że pobił N. na schodach i że N. spadł. Według skarżącego przesadził z biciem. Ch. poszedł zobaczyć N., który wciąż żył. Ch. zwlekał z wezwaniem pogotowia. Skarżący poprosił go, by zachował incydent w tajemnicy. Tego samego dnia skarżący został aresztowany pod zarzutem nieumyślnego spowodowania śmierci. Pozostał w areszcie śledczym do czasu zakończenia śledztwa. W nieokreślonym dniu został oskarżony o zabójstwo. 31 sierpnia 2006 r. Sąd Rejonowy w Proletarskim w Tule rozpoczął rozprawę. Skarżący nie przyznał się do winy. Sędzia rozprawy przesłuchał matkę skarżącego, S., która zeznała, że Ch. powiedział jej, że policjanci grozili mu, aby zmusić go do zeznań przeciwko skarżącemu. Anonimowość Ch. została uchylona i on również zeznał przed sądem. Potwierdził, że fałszywie oskarżył skarżącego z powodu presji wywieranej na niego przez policjantów. 11 września 2006 r. prokurator zwrócił się do sądu o przesłuchanie S.N. w warunkach wykluczających wizualną obserwację świadka przez strony postępowania. Wyjaśnił dalej, że decyzja o udzieleniu anonimowości wspomnianemu świadkowi została podjęta w toku wstępnego śledztwa w sprawie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa i ochrony osobistej. Sędzia rozprawy opuścił salę rozpraw i przesłuchał S.N. w obecności sekretarza rozprawy w osobnym pokoju. S.N. powtórzył swoje wcześniejsze zeznanie złożone policji, które było zgodne z zeznaniami Ch. Następnie sędzia i sekretarz wrócili na salę rozpraw, gdzie sędzia odczytał zeznania S.N. Prokurator, skarżący i jego adwokat mogli zadawać pytania świadkowi za pośrednictwem sekretarza rozprawy. W odpowiedzi na pytania zadane przez adwokata skarżącego S.N. wyjaśnił, że obawia się krewnych skarżącego, którzy wywierają na niego presję. 29 września 2006 r. sąd wysłuchał I., przyjaciółkę skarżącego i Ch. Złożyła zeznania, że 28 października 2005 r. przebywała w budce stróża z Ch. Gdy pojawił się N., skarżącego tam jeszcze nie było. Sędzia rozprawy wysłuchał również, na wniosek skarżącego, L. i Naz., krewnych skarżącego, oraz D., matkę Ch., którzy twierdzili, że Ch. powiedział im o wywieraniu na niego presji przez policję. Pozostałymi świadkami zeznającymi podczas rozprawy byli: (1) R., Sv. i Z., którzy widzieli N. 28 października 2005 r. i potwierdzili, że tego dnia był w stanie nietrzeźwości, (2) K., lekarz pogotowia, który stwierdził zgon N. oraz (3) policjant Yu., który przesłuchiwał Ch. w toku śledztwa. Sąd przeanalizował również protokół oględzin miejsca zdarzenia oraz raport biegłego lekarza sądowego, który wskazywał, że śmierć N. nastąpiła w wyniku urazu czaszkowo-mózgowego. 31 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego nieumyślnego spowodowania śmierci i skazał go na sześć lat pozbawienia wolności. Sąd oparł swoje ustalenia na zeznaniach Ch., złożonych przez niego jako przez anonimowego świadka w toku śledztwa. Co do zeznań Ch. złożonych podczas rozprawy, sąd uznał je za niewiarygodne ze względu na przyjaźń Ch. ze skarżącym. Sąd wziął również pod uwagę fakt, że dochodzenie przeprowadzone w tej sprawie przez prokuraturę nie znalazło podstaw do pociągnięcia do odpowiedzialności policjantów, którzy rzekomo wywierali presję na Ch. Sąd powołał się również na zeznania S.N. Sąd nie uznał D., I., L., Naz. i S. za wiarygodnych świadków ze względu na to, że byli krewnymi lub przyjaciółmi skarżącego. 30 maja 2007 r. Sąd Obwodowy w Tule utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego po rozpoznaniu apelacji.


Skarżący urodził się w 1950 roku i mieszka w Tomsku. W momencie zdarzeń skarżący, niezależny dziennikarz, pracował dla gazety „Tomskaya Nedelya” („Томская неделя”) o nakładzie 66 585 egzemplarzy. Gazeta jest wydawana i rozpowszechniana w obwodzie tomskim. 9 grudnia 1999 r. w dziale „Aspekt społeczny” gazeta opublikowała artykuł autorstwa skarżącego zatytułowany „Tutaj umierała matka [S.]”. Artykuł opisywał codzienne życie w państwowym domu opieki dla osób starszych „Lesnaya Dacha”, przytaczając przykłady różnych mieszkańców, którzy tam mieszkali lub mieszkają. Ujawnił praktyczne trudności, z jakimi borykał się personel w sprawowaniu opieki nad mieszkańcami w braku niezbędnego wyposażenia, a także wspominał, że sporo mieszkańców zostało porzuconych w domu opieki przez swoich krewnych. Artykuł następnie wspominał o matce pana S. (jego pełne nazwisko zostało podane w nagłówku i w artykule), byłego deputowanego do parlamentu krajowego (Dumy Państwowej), który w tamtym czasie kandydował w wyborach do Dumy Państwowej. W artykule stwierdzono:
„... Sporo szanujących się ludzi przywozi swoich chorych krewnych do domu opieki, aby uniknąć niepotrzebnych kłopotów”.
Po tym zdaniu nastąpił tekst drukowany pogrubioną czcionką:
„Jest na przykład pokój, w którym zmarła matka deputowanego [S.]. Obecnie nosi on jego imię. Jest to pokój jednoosobowy, choć mały i wąski. Chora i bardzo otyła kobieta leżała tutaj przez cztery miesiące. Pielęgniarki pamiętają, że było bardzo ciężko ją podnosić i odwracać...” Artykuł odnosił się również do wypowiedzi głównego lekarza domu opieki, pana M., który stwierdził, że empatia – miłosierdzie – wobec pacjentów jest niezbędną cechą personelu, aby pracować w tej placówce, i że była to szczególnie rzadka cecha w tamtym czasie, którą należy odrodzić. Artykuł następnie cytował pana M. w następujący sposób (akapit poniżej był również wydrukowany pogrubioną czcionką):
„... To z braku miłosierdzia dla najbliższych krewnych ich rodziny przywożą ich tutaj, aby uniknąć kłopotów, tak jakby oni sami nie byli pod władzą Boga. Czasami zwykłe pielęgniarki bywają bardziej miłosierni niż ludzie u władzy...” Powyższe dwa akapity były jedynymi wydrukowanymi pogrubioną czcionką w całym artykule. 31 stycznia 2000 r. pan S.S., pan A.S. i pani O.K.-S., którzy byli odpowiednio ojcem, bratem i siostrą pana S., wnieśli przeciwko skarżącemu powództwo o zniesławienie. Twierdzili, że powyższe fragmenty zawierały stwierdzenia mające na celu wywołanie negatywnych uczuć u czytelników wobec rodziny S. oraz wpłynięcie na nich jako wyborców w czasie wyborów. W szczególności argumentowali, że te stwierdzenia skłaniały czytelników do myślenia, że rodzina S. nie miała miłosierdzia dla swojej najbliższej krewnej – żony i matki – że zawiozła ją do Lesnaya Dacha, aby się jej pozbyć, oraz że jej nie odwiedzali i się nią nie opiekowali. Powodowie twierdzili, że te stwierdzenia były nieprawdziwe i naruszały ich honor i godność oraz domagali się odszkodowania za szkodę niemajątkową. Powoływali się również na art. 24 Konstytucji Rosji, który zabraniał rozpowszechniania informacji o osobie bez jej zgody. 17 kwietnia 2000 r. Sąd Rejonowy w Tomsku (Leninskiy) wydał wyrok. Oddalił jako bezzasadny argument powodów dotyczący naruszenia ich prawa do poszanowania życia prywatnego, zauważając, że umieszczając ich krewną, panią S., w państwowej placówce medycznej dla osób starszych, powodowie wyszli z sfery prywatnej do sfery publicznej, a zatem konstytucyjna zasada nienaruszalności życia prywatnego nie miała zastosowania w okolicznościach sprawy. Sąd, po przesłuchaniu pewnych świadków, uznał również, że pani S. rzeczywiście sprawiała powodom kłopoty i komplikowała im życie, i dlatego zdecydowali się umieścić ją w placówce medycznej. Sąd w ten sposób uznał, że zdanie stwierdzające „...sporo szanujących się ludzi przywozi swoich chorych krewnych do domu opieki, aby uniknąć niepotrzebnych kłopotów...” nie można uznać za nieprawdziwe, niezależnie od tego, czy było to uogólnienie skarżącego, czy zdanie odnoszące się do powodów, jak twierdzili. Sąd stwierdził dalej, powołując się na odpowiednie dowody przedstawione przez skarżącego, że informacje dotyczące warunków życia pani S. w Lesnaya Dacha były również dokładne. Oddalił również jako bezzasadny argument powodów, że sporna publikacja miała charakter propagandowy i miała na celu wpływanie na opinie wyborców; w tym zakresie zauważył, że tekst artykułu miał charakter społeczny i zawierał ogólną argumentację dotyczącą problemów dotykających chorych i osób starszych, na konkretnym przykładzie domu opieki Lesnaya Dacha. Sąd zauważył również, że ogólne wypowiedzi głównego lekarza domu opieki dotyczące braku miłosierdzia dla najbliższych krewnych nie miały związku z powodami ani innymi członkami rodziny S. 30 czerwca 2000 r. Sąd Obwodowy w Tomsku utrzymał w mocy powyższy wyrok na skutek odwołania. 30 maja 2001 r. Prezydium Sądu Obwodowego w Tomsku, w postępowaniu nadzorczym, oddaliło nadzwyczajny środek odwoławczy od wyroku z 17 kwietnia 2000 r. i decyzji odwoławczej z 30 czerwca 2000 r., tym samym utrzymując te decyzje w mocy. 28 czerwca 2002 r., w postępowaniu nadzorczym, Sąd Najwyższy Rosji uchylił wyrok z 17 kwietnia 2000 r. oraz decyzje z 30 czerwca 2000 r. i 30 maja 2001 r. i przekazał sprawę do sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z 20 maja 2003 r. Sąd Rejonowy w Tomsku (Leninskiy) ponownie oddalił powództwo przeciwko skarżącemu, posługując się uzasadnieniem podobnym do uzasadnienia wyroku z 17 kwietnia 2000 r. 17 października 2003 r. Sąd Obwodowy w Tomsku rozpoznał sprawę na skutek odwołania powodów. Utrzymywali swoje roszczenia, stwierdzając, że odpowiednia część kwestionowanej publikacji ingerowała w ich życie prywatne i zawierała stwierdzenia naruszające ich honor i godność. Sąd odwoławczy uchylił wyrok z 20 maja 2003 r. z powodu błędnego zastosowania prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji i wydał nową decyzję. Zauważył, że zgodnie z Uchwałą nr 11 Sądu Najwyższego Rosji (patrz paragraf 27 poniżej), powód był obowiązany udowodnić fakt rozpowszechniania informacji, podczas gdy pozwany był obowiązany udowodnić, że takie informacje odpowiadają rzeczywistości. Sąd odwoławczy stwierdził, że powodowie w niniejszej sprawie wypełnili ten obowiązek. W odniesieniu do zdania stwierdzającego „...sporo szanujących się ludzi przywozi swoich chorych krewnych do domu opieki, aby uniknąć niepotrzebnych kłopotów...”, Sąd Obwodowy w Tomsku nie zgodził się z poglądem sądu pierwszej instancji, że zdanie to jest prawdziwe i nie narusza honoru i godności powodów. W szczególności sąd obwodowy zauważył, że nagłówek artykułu i kolejność jego zdań czyniło jasnym, że oświadczenie, wraz z odniesieniem do braku miłosierdzia dla najbliższych krewnych, choć uogólnione, odnosiło się do powodów. Na poparcie tego wniosku sąd odwoławczy powołał się na zeznania dwóch świadków, którzy potwierdzili, że odebrali fragmenty jako odnoszące się do powodów. Sąd odwoławczy przystąpił do zbadania dowodów potwierdzających zły stan fizyczny i psychiczny pani S. oraz zauważył argument powodów, że umieścili ją w Lesnaya Dacha z powodu konieczności zapewnienia odpowiedniej pomocy medycznej i opieki, a nie z braku miłosierdzia. Stwierdził, że skarżący nie złożył żadnych dowodów zdolnych do obalenia tego argumentu, podczas gdy z mocy art. 152 Kodeksu Cywilnego Rosji, ona jako pozwana była obowiązana udowodnić prawdziwość swoich stwierdzeń. Sąd odwoławczy powołał się również na zeznanie świadka, który „wyjaśnił, że rozpowszechnione w stosunku do powodów informacje, że krewni pani S. się nią nie opiekowali, nie odpowiadały rzeczywistości”. Sąd w ten sposób uznał, że sporna informacja była nieprawdziwa. Stwierdził dalej, że sporna informacja, mianowicie że powodowie umieścili swoją ciężko chorą bliską krewną w domu opieki dla osób starszych z powodu braku miłosierdzia i w celu uniknięcia niepotrzebnych kłopotów, była stwierdzeniem, że powodowie naruszyli swoje zasady moralne, a zatem była naruszająca ich honor i godność, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego. Sąd Obwodowy w Tomsku w ten sposób uznał, że informacja w publikacji, że „...sporo szanujących się ludzi przywozi swoich chorych krewnych do domu opieki, aby uniknąć niepotrzebnych kłopotów z powodu braku miłosierdzia dla najbliższych krewnych...” była nieprawdziwa i naruszała honor i godność powodów, oraz nakazał skarżącemu zapłacić 10 000 rubli rosyjskich (RUB – około 285 euro (EUR)) każdemu z trzech powodów jako odszkodowanie za szkodę niemajątkową. Decyzja sądu odwoławczego milczała w odniesieniu do argumentu powodów, że kwestionowany artykuł ingerował w ich życie prywatne. Decyzją z 4 marca 2004 r. sędzia Sądu Obwodowego w Tomsku odrzucił wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania nadzorczego w odniesieniu do decyzji sądu odwoławczego. 13 października 2004 r. Prezydium Sądu Obwodowego w Tomsku, w postępowaniu nadzorczym, utrzymało w mocy decyzję z 17 października 2003 r., popierając jej uzasadnienie, ale zmniejszając kwotę przyznanego odszkodowania za szkodę niemajątkową. Skarżący został zobowiązany do zapłaty 4000 RUB (około 110 EUR) każdemu z trzech powodów.


Skarżący urodził się w 1970 roku w Armenii. Do czasu aresztowania w 2008 roku mieszkał w Kurgańsku, w Rosji. 20 września 2012 roku oddział obwodu swierdłowskiego Federalnej Służby Migracyjnej zarządził jego deportację do Armenii. Wydaje się, że zarządzenie deportacji zostało wykonane 11 października 2012 roku. 3 sierpnia 2008 roku skarżący, będąc pod wpływem alkoholu, wziął samochód bez zgody właściciela i uderzył w drzewo. W wyniku tego wypadku odniósł liczne obrażenia, w tym złamanie kości udowej, zwichnięcie stawu biodrowego oraz rany twarzy. Skarżący został przewieziony karetką pogotowia do Miejskiego Szpitala w Kurgańsku, gdzie został przyjęty na oddział intensywnej terapii. Podłączono go do respiratora i poddano zabiegom przeciwwstrząsowym. Lekarze zszyli jego rany. Przez kość piętową złamanej nogi wprowadzono drut szynujący do trakcji szkieletowej, a skarżący został umieszczony w specjalnej ramie metalowej z obciążnikami przymocowanymi do chorej nogi. Kilka dni później jego stan poprawił się i został przeniesiony na oddział urazowy, gdzie pozostawał unieruchomiony w ramie do trakcji szkieletowej. Operacja osteosyntezy miała zostać przeprowadzona w odpowiednim czasie. 6 sierpnia 2008 roku policja wszczęła postępowanie karne w sprawie kradzieży samochodu. Wydaje się, że w trakcie śledztwa władze dowiedziały się, że skarżący jest poszukiwany przez władze Republiki Białorusi za morderstwo, którego miał się dopuścić w 2003 roku w Mińsku. Śledczy policji zapytał lekarza prowadzącego, czy skarżący może zostać wypisany ze szpitala i przewieziony do aresztu. W nieokreślonym dniu lekarz poinformował śledczego, że skarżący wymaga leczenia szpitalnego z powodu licznych obrażeń, w tym obrażeń twarzy, zwichnięcia stawu biodrowego i złamania kości udowej. Powołując się na powagę jego stanu, lekarz zauważył, że skarżący nie może być przewieziony do sądu lub na komisariat policji. Lekarz stwierdził, że policyjne centra detencyjne i areszty śledcze w Kurgańsku nie są w stanie zapewnić skarżącemu odpowiedniej opieki medycznej. 8 sierpnia 2008 roku śledczy zgłosił treść powyższego listu swojemu przełożonemu. Cztery dni później, na wniosek śledczego, biegły lekarz rozpoczął badanie skarżącego w celu oceny powagi jego obrażeń. Bez informowania administracji szpitala i bez otrzymania wyników badania biegłego policja aresztowała skarżącego i przewiozła go do aresztu śledczego nr IZ-45/1 w Kurgańsku. Nie wydaje się, aby poczyniono jakiekolwiek specjalne ustalenia dotyczące transportu skarżącego. W opinii biegłej sporządzonej 3 września 2008 roku odnotowano, że obrażenia skarżącego były „średniego” stopnia. 13 sierpnia 2008 roku Sąd Miejski w Kurgańsku, na wniosek prokuratora z Kurgańska i w nieobecności skarżącego, zarządził jego aresztowanie do czasu otrzymania wniosku o ekstradycję od władz białoruskich. To orzeczenie było oparte na art. 466 Kodeksu postępowania karnego Rosji („KPK”) oraz art. 61 Konwencji o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych („Konwencja mińska”). 21 sierpnia 2008 roku Sąd Obwodowy w Kurgańsku uchylił zarządzenie z 13 sierpnia 2008 roku ze względu na nieobecność skarżącego na rozprawie przed Sądem Miejskim. Sąd Obwodowy przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tydzień później, tym razem po przesłuchaniu zeznań skarżącego, Sąd Miejski, na podstawie tych samych przepisów prawnych, zarządził jego aresztowanie do czasu otrzymania wniosku o ekstradycję z Republiki Białorusi. 4 września 2008 roku Sąd Obwodowy utrzymał aresztowanie skarżącego w mocy na skutek odwołania. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, dopiero 14 października 2008 roku Prokuratura Generalna poinformowała właściwe władze białoruskie o aresztowaniu skarżącego. Prokurator Generalny Republiki Białorusi wystąpił o ekstradycję skarżącego. 25 sierpnia 2009 roku rosyjska Prokuratura Generalna zarządziła ekstradycję skarżącego w celu postawienia go przed sądem na Białorusi. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, w marcu 2010 roku został ekstradowany do Republiki Białorusi. 23 marca 2010 roku władze białoruskie umorzyły postępowanie karne z powodu braku znamion czynu zabronionego w działaniach skarżącego. Następnie został odesłany do Rosji. W międzyczasie, 29 sierpnia 2008 roku, w kontekście śledztwa karnego w sprawie kradzieży samochodu, Sąd Miejski w Kurgańsku zabronił skarżącemu opuszczania Kurgańska. 23 września 2008 roku Sąd Miejski zmienił środek zapobiegawczy na aresztowanie śledcze. Decyzja ta była oparta na powagi zarzutów, fakcie, że skarżący był ukrywany się i nie miał stałego miejsca zamieszkania w Rosji. Sąd Obwodowy utrzymał to zarządzenie aresztowania w mocy na skutek odwołania. 22 listopada 2008 roku Sąd Miejski przedłużył aresztowanie skarżącego do 5 grudnia 2008 roku, powołując się na powagę zarzutów i brak stałego miejsca zamieszkania w Rosji. 4 grudnia 2008 roku i 4 stycznia 2009 roku Sąd Miejski ponownie przedłużył aresztowanie skarżącego, odpowiednio do 5 i 30 stycznia 2009 roku. Oprócz wcześniej stosowanych argumentów, uznano, że zarządzenia aresztowania są uzasadnione koniecznością zakończenia śledztwa. Ostatnie zarządzenie aresztowania zostało utrzymane w mocy na skutek odwołania przez Sąd Obwodowy 15 stycznia 2009 roku. 27 marca 2009 roku Sąd Miejski w Kurgańsku uznał skarżącego za winnego kradzieży samochodu i skazał go na cztery lata pozbawienia wolności w kolonii karnej. 26 maja 2009 roku Sąd Obwodowy utrzymał wyrok i karę w mocy, ale zmienił rodzaj zakładu karnego, w którym skarżący miał odbyć karę, na kolonię osiedlenią. Z wpisów lekarzy cywilnych w dokumentacji medycznej skarżącego z 12 sierpnia 2008 roku, w dniu jego aresztowania, wynika jasno, że był w dobrym stanie zdrowia; jego temperatura ciała, która wahała się przez kilka dni, wynosiła 37,7˚C; zespół bólowy zmniejszał się; szwy były suche i nie było oznak stanu zapalnego. Drut metalowy pozostał w jego nodze. W wypisie ze szpitala sporządzonym z powodu aresztowania skarżącego zalecono „kontynuację leczenia” oraz kule. Lekarz prowadzący wyraźnie zauważył, że pacjent został zabrany ze szpitala bez zgody ordynatora. Przy przyjęciu do aresztu śledczego skarżącego zbadał felczer (asystent medyczny), który odnotował widoczne obrażenia ciała. Nie przeprowadzono żadnych badań medycznych i nie zalecono żadnego leczenia. Nie zapewniono skarżącemu żadnych urządzeń ułatwiających poruszanie się, takich jak wózek inwalidzki, kule czy laska. Nie było sporne między stronami, że następnego dnia skarżącego umieszczono w celi przeznaczonej dla maksymalnie czterech więźniów. Cela miała 15,4 m kw. 13 sierpnia oraz w okresie od 15 do 19 sierpnia 2008 roku skarżący musiał dzielić tę celę z siedmioma innymi więźniami, przy czym każdy więzieł miał więc do dyspozycji nie więcej niż 1,9 m kw. powierzchni podłogi. Kilku więźniów, w tym skarżący, nie miało miejsc do spania. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, w areszcie śledczym odczuwał ból nogi, nudności i utratę przytomności. Wpisy medyczne pokazują, że skarżącego po raz pierwszy zobaczył lekarz więzienny 18 sierpnia 2008 roku w odpowiedzi na jego skargi na ból, nudności i zawroty głowy. Po badaniu wzrokowym lekarz zarządził przeniesienie skarżącego do Obwodowego Szpitala Więziennego Przeciwgruźliczego nr OF-73/1 w Kurgańsku („szpital więzienny”) „w celu leczenia i trakcji szkieletowej”. Przeniesienie odbyło się następnego dnia. W szpitalu więziennym przeprowadzono kilka badań medycznych. Z powodu problemów technicznych skarżący nie mógł przejść zleconego przez lekarza prześwietlenia nóg. Został zbadany przez chirurga i neurologa. Chirurg, biorąc pod uwagę czas, który upłynął od zakończenia trakcji szkieletowej, usunął drut metalowy z nogi skarżącego. Zalecono laskę. Neurolog zdiagnozował u skarżącego dystonię naczyniowo-wegetatywną i przepisał miesięczną kurację lekową. Skarżący został wypisany ze szpitala 27 sierpnia 2008 roku w stanie „zadowalającym”. Dokumenty medyczne będące w posiadaniu Sądu obejmują okres do 21 maja 2009 roku. Wynika z nich, że w tamtym czasie skarżący był badany przez lekarza więziennego z powodu jego przewlekłych chorób żołądka i wątroby. Nie wynika, aby poddano go jakimkolwiek badaniom medycznym lub leczeniu związanemu ze stanem nogi. Jeśli chodzi o warunki zatrzymania skarżącego w tym okresie, Rząd przedstawił, że skarżący był przenoszony między kilkoma celami aresztu śledczego, z których niektóre były przepełnione. W szczególności, w okresach od 30 września do 8 października 2008 roku, od 26 stycznia do 19 marca, od 24 marca do 10 kwietnia, od 11 kwietnia do 2 czerwca 2009 roku skarżącemu zapewniono mniej niż 2,7 m kw. powierzchni podłogi, a okazjonalnie mniej niż 2 m kw. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, cele były słabo wentylowane, miały nieoddzielone toalety i były zarażone pluskwami, myszami i wszami. 2 czerwca 2009 roku skarżący został wysłany do odbycia kary w kolonii osiedleniej. Został zwolniony 22 września 2012 roku po odbyciu kary w całości. Jak twierdzi, po zwolnieniu wciąż utykał, ponieważ złamana noga zrosła się w złej pozycji.


Skarżący urodził się w 1979 roku. Obecnie odbywa karę w kolonii karnej nr IK-1 w Penzie. Wczesnym rankiem 7 sierpnia 2007 r. skarżący dźgnął mężczyznę w nogę podczas pijackiej bójki. Kilka godzin później ofiara zmarła w szpitalu w wyniku masywnego krwotoku. Tego samego dnia skarżący został aresztowany. Zgodnie z informacjami policji, to on zaczął bójkę i dźgnął ofiarę nożem. Dwa dni później Sąd Rejonowy w Salsku w obwodzie rostowskim („Sąd Rejonowy”) zastosował wobec skarżącego tymczasowe aresztowanie. Zostało ono następnie przedłużone wielokrotnie na wniosek organów śledczych ze względu na powagę zarzutów, negatywne opinie o charakterze skarżącego oraz fakt, że skarżący nie miał stałego miejsca zamieszkania ani pracy. W dniu zdarzenia biegły lekarz sądowy B. przeprowadził sekcję zwłok ofiary na wniosek śledczego. Stwierdził, że ofiara, M., zmarła w wyniku utraty krwi między północą a 4:00 rano 6 sierpnia 2007 r. Następnego dnia śledczy poprosił B. o przeprowadzenie ponownego badania zwłok, nie informując o tym skarżącego ani jego adwokata. Biegły stwierdził, że ofiara zmarła między północą a 4:00 rano 7 sierpnia 2007 r. W organizmie ofiary wykryto znaczną ilość alkoholu. 12 września 2007 r. lekarz odkrył kilka siniaków na ciele skarżącego. Nie można było ustalić daty odniesienia obrażeń. W październiku 2007 r. przedstawiono obronie protokół sekcji zwłok. Po poinformowaniu ich o prawach procesowych, w tym prawie do zgłoszenia sprzeciwu wobec biegłego, wnioskowania o powołanie konkretnej osoby na biegłego, zadawania dodatkowych pytań, osobistego obecności podczas badania przez biegłego oraz składania uwag lub wniosków, w tym na piśmie, skarżący i jego adwokat zapoznali się z opinią biegłego i podpisali ją bez składania jakichkolwiek uwag lub zastrzeżeń. Główną linią obrony skarżącego podczas procesu było twierdzenie, że działał w obronie koniecznej przeciwko bezprawnym działaniom ofiary, która rzekomo zaatakowała go nożem. Obrona tej wersji wydarzeń została zakwestionowana przez oskarżyciela zeznaniami złożonymi w sądzie przez sześć osób, które były świadkami zdarzenia. W szczególności pięciu świadków podkreśliło, że to skarżący zaatakował ofiarę nożem. Inny świadek zeznał, że nie widział samej bójki, ale widział ranną ofiarę leżącą na ziemi i został poinformowany przez inne osoby obecne na miejscu, że skarżący dźgnął ją, a następnie uciekł. Biegły sądowy zeznał, że w nocy morderstwa ofiara była mocno pijana do tego stopnia, że nie była w stanie jasno myśleć. Zmarł z powodu rany kłutej tętnicy udowej. Ani skarżący, ani jego adwokat nie poprosili biegłego o wyjaśnienie ewentualnych sprzeczności między dwoma raportami sekcji zwłok. Zgłosili jednak sprzeciw co do dopuszczalności drugiego raportu w związku z faktem, że zostali o nim poinformowani dopiero po fakcie. Sąd Rejonowy oddalił zastrzeżenie, zauważając, że obrona miała możliwość zadawania pytań biegłemu na rozprawie lub wnioskowania o dodatkową opinię biegłego. Obrona wielokrotnie prosiła Sąd Rejonowy o przesłuchanie trzech świadków, którzy rzekomo widzieli bójkę. Skarżący powiedział, że widział jednego ze świadków pracującego na Centralnym Targu, ale nie zna jej imienia i nazwiska. Sąd Rejonowy, przekonany zeznaniami świadków oskarżenia, że te trzy osoby nie były obecne podczas ataku, oddalił wniosek skarżącego. Zauważył również, że nie ma uprawnień prawnych do poszukiwania świadków. Dzień przed wydaniem wyroku skarżący bezskutecznie poprosił Sąd Rejonowy o zarządzenie dodatkowej sekcji zwłok ofiary. 8 sierpnia 2008 r. został uznany winnym nieumyślnego spowodowania śmierci i skazany na osiem i pół roku więzienia. Wyrok skazujący opierał się głównie na zeznaniach biegłych i świadków oraz drugim raporcie sekcji zwłok. 12 listopada 2008 r. Sąd Okręgowy w Rostowie uchylił wyrok z powodu pewnych sprzeczności w analizie prawnej intencji kryminalnej skarżącego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zarządził również, aby skarżący pozostał w areszcie do czasu ponownego procesu. 19 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy odrzucił wniosek skarżącego o zwolnienie, w którym skarżył się, że jego aresztowanie było nadmiernie długie, że nie było powodów, by podejrzewać go o udział w przestępstwie, że posiada stałe miejsce zamieszkania oraz że cierpi na poważną chorobę. Sąd przedłużył aresztowanie skarżącego do 20 marca 2009 r., powołując się na powagę zarzutów, negatywne opinie o charakterze skarżącego oraz „konieczność kontynuowania procesu”. 29 grudnia 2008 r. obrona odwołała się od postanowienia o aresztowaniu. Tydzień później skarżący złożył władzom więziennym zmienione pismo odwoławcze, które dotarło do Sądu Rejonowego 19 stycznia 2009 r. Zostało ono zwrócone jako spóźnione. 19 stycznia 2009 r. Sąd Okręgowy rozpoznał odwołanie w nieobecności skarżącego i jego adwokata. Nie sprawdził ani, czy obrona została prawidłowo wezwana, ani nie przeanalizował powodów ich nieobecności, ani nie rozważył konieczności zapewnienia ich obecności. Po wysłuchaniu prokuratora, który nalegał na znaczeniu kontynuowania aresztowania skarżącego, Sąd Okręgowy utrzymał postanowienie o aresztowaniu w mocy, zgadzając się, że powaga zarzutów i etap postępowania uzasadniają przedłużenie. 18 marca 2009 r. Sąd Rejonowy ponownie przedłużył aresztowanie do 20 czerwca 2009 r. Oprócz wcześniej wskazanych powodów stwierdził, że brakuje dowodów popierających argument skarżącego o złym stanie zdrowia. Dziewięć dni później skarżący złożył odwołanie oraz wniosek o dopuszczenie do udziału w rozprawie. 8 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy przeprowadził rozprawę. Obrona była nieobecna, ale prokurator wziął udział i argumentował na rzecz kontynuowania aresztowania skarżącego. Nic nie sugeruje, aby sąd sprawdził powody nieobecności obrony. Stwierdził, że obecność skarżącego nie jest konieczna, ponieważ jego argumenty zostały przedstawione w piśmie odwoławczym. Powołując się na długość postępowania karnego, sąd zdecydował o skróceniu okresu aresztowania skarżącego o jeden miesiąc, do 20 maja 2009 r. W międzyczasie Sąd Rejonowy kontynuował rozpoznawanie sprawy. Jedynym wnioskiem skarżącego było przesłuchanie świadków obrony, którzy mieli zeznać, że skarżący nie miał żadnych obrażeń przed bójką i że wszyscy świadkowie oskarżenia zgodzili się składać o nim nieprawdziwe zeznania. Został on oddalony przez Sąd Rejonowy jako nieistotny i bezzasadny. Sąd Rejonowy ponownie zauważył trudności w odnalezieniu jednego ze świadków w braku jakichkolwiek istotnych informacji o jego tożsamości. Skarżący kwestionował również raporty sekcji zwłok, a w szczególności przyczynę śmierci. 21 stycznia 2009 r. Sąd Rejonowy wysłuchał biegłego sądowego. Skarżący został usunięty z sali rozpraw z powodu obelżywego zachowania wobec biegłego. Pełnomocnik skarżącego pozostał, ale nie podważył dwóch raportów ani innych dowodów z opinii biegłych. Kolejne wnioski skarżącego o dodatkowy przesłuch biegłego zostały oddalone jako bezzasadne. 13 maja 2009 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego winnym nieumyślnego spowodowania śmierci i skazał go na osiem i pół roku więzienia. Wyrok opierał się na zeznaniach złożonych w sądzie przez sześciu świadków oskarżenia, w tym świadków zdarzenia, drugim raporcie sekcji zwłok oraz zeznaniach biegłego. Sąd stwierdził, że ciężar dowodów udowodnił, że skarżący nie działał w obronie koniecznej. 7 października 2009 r. Sąd Okręgowy utrzymał wyrok w mocy. Potwierdził ustalenia faktyczne i prawne oraz stwierdził, że nie doszło do naruszeń proceduralnych w sprawie skarżącego. Strony złożyły dokumentację medyczną skarżącego za okres od września 2008 r. do stycznia 2013 r. Wynika z tego, że pod koniec września 2008 r. skarżący skarżył się więziennemu lekarzowi na kołatanie serca, zmęczenie, duszność i ból w klatce piersiowej. Lekarz więzienny zbadał go 29 września 2008 r., zdiagnozował prolaps zastawki mitralnej i zarządził jego przeniesienie do szpitala więziennego „we właściwym czasie”. 23 grudnia 2008 r. skarżący przeszedł echokardiografię, która ujawniła objawy tachykardii nadkomorowej. Został również zbadany przez kardiologa, który potwierdził rozpoznanie prolapsu zastawki mitralnej i zdiagnozował u niego dystonię neurokrążeniową. Zalecono kurację lekami. 28 stycznia 2008 r. skarżący został przyjęty do międzyregionalnego szpitala więziennego w obwodzie rostowskim. Po przejściu różnych badań medycznych i konsultacji zdiagnozowano u niego II stopień prolapsu zastawki mitralnej, dystonię neurokrążeniową i różne choroby współistniejące, takie jak encefalastenia i zaburzenia zachowania. Przepisano skarżącemu witaminę B, leki kardiologiczne i hipotensyjne oraz środki przeciwbólowe. Otrzymywał przepisane leki do czasu wypisu ze szpitala 24 lutego 2009 r. Lekarze zalecili dalsze leczenie beta-blokerami, lekami opartymi na potasie i magnezie, nootropami i lekami naczyniowymi. Wygląda na to, że w miesiącach, które nastąpiły, nie zaszły żadne istotne zmiany w stanie zdrowia skarżącego. Jego dokumentacja medyczna nie zawiera żadnych informacji o tym, czy władze więzienne zastosowały się do zaleceń. Skarżący oświadczył, że nie otrzymywał przepisanych leków przez cały rok. 20 listopada 2009 r. zespół psychiatrów zbadał skarżącego i stwierdził, że cierpi on na zaburzenia osobowości organicznej i zaburzenia układu wegetatywnego w postaci somatofrenii. W 2010 r. więzienny lekarz widział skarżącego kilka razy w związku z jego przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka, ostrą chorobą układu oddechowego, zakażeniem układu moczowego i chorobą serca. Po każdej wizycie zalecano kurację lekami. Kilka razy był badany przez psychiatrę z powodu objawów fizycznych. Przez kolejny rok skarżący skarżył się więziennemu lekarzowi głównie na zgagę i kołatanie serca. Niezadowolony z jakości opieki i otrzymywanych leków, nalegał na dogłębne badanie medyczne swojego stanu. W lipcu 2011 r. psychiatra zauważył, że skarżący ma lekkie zaburzenia depresyjne i skłonność do wnoszenia bezpodstawnych roszczeń. W następnym miesiącu skarżący został wysłany do szpitala cywilnego w Penzie w celu dogłębnego badania medycznego. Gastroduodenoskopia wykazała, że ma powierzchowne zapalenie dwunastnicy i żołądka, refluks dwunastniczo-żołądkowy i częściowe nadżerki przełyku. USG jamy brzusznej nie ujawniło żadnych stanów patologicznych. Krótko po powrocie do kolonii karnej przepisano mu różne leki na leczenie jego dolegliwości. Był regularnie badany przez więziennego lekarza i psychiatrę. Jego ogólny stan zdrowia pozostawał zadowalający. W styczniu 2012 r. u skarżącego rozwinęło się ostre zapalenie błony śluzowej nosa, które zostało wyleczone przez więziennych lekarzy w ciągu kilku tygodni. W marcu 2012 r. otrzymał leczenie z powodu zaburzeń lękowych i otrzymał leki na łagodne zapalenie dziąseł. 6 września 2012 r. zastępca dyrektora szpitala więziennego zbadał skarżącego i zauważył, że skarżący jest absolutnie przekonany, że znajduje się w poważnym stanie chorobowym. Skarżący złożył szereg ogólnych skarg i twierdził, że stał się niepłodny w czasie aresztowania. Jednak nie było żadnych oznak ostrych stanów fizycznych ani psychiatrycznych, z wyjątkiem kataru. Problemy sercowe skarżącego nie nasiliły się. Odmówił poddania się badaniu lekarskiemu w szpitalu więziennym, podając jako wymówkę, że jest „zbyt zajęty”, aż do stycznia 2013 r. Pod koniec 2012 r. i na początku 2013 r. u skarżącego zdiagnozowano przewlekłe niezapalne zapalenie gruczołu krokowego i przepisano złożoną kurację opartą na antybiotykach.