Skarżący urodził się w 1962 roku i mieszka w Ankarze. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony i wynikające z dokumentów przez nich złożonych, można podsumować w następujący sposób. W momencie zdarzeń będących podstawą wniosku skarżący pełnił służbę jako oficer policji w Ankarze. 12 kwietnia 2002 r. kobieta o imieniu S.K. złożyła zawiadomienie o przestępstwie funkcjonariuszom na komisariacie policji Demirfırka, twierdząc, że została zabrana do radiowozu przez dwóch funkcjonariuszy pod pretekstem bycia podejrzaną. Następnie objeżdżali z nią miasto samochodem, a ostatecznie zawieźli ją na pustą działkę, gdzie w samochodzie została zgwałcona przez jednego z policjantów. Miał on na sobie okulary i trzymał w ręku policyjny radioodbiornik. Zidentyfikowała numer rejestracyjny pojazdu. Skarżący i drugi policjant zostali natychmiast wezwani na komisariat w celu przesłuchania, ponieważ byli przydzieleni do pojazdu o numerze rejestracyjnym zidentyfikowanym przez S.K. W złożonym w obecności adwokata oświadczeniu dla policji skarżący stated, że zabrał S.K. około godziny 2:00 w nocy, podczas gdy patrolował z kolegą S.A. bulwarem Talatpaşa. Złożył wyjaśnienie, że S.K., która wyglądała na pod wpływem alkoholu, zaczepiła ich, zatrzymała ich samochód i powiedziała im, że pracuje jako „konsomatris”, tancerka towarzysząca, która bawi męskich gości swoim towarzystwem. Poprosiła ich o pomoc w dotarciu w bezpieczne miejsce, a skarżący zaoferował, że zawiezie ją do domu, na co się nie zgodziła. Według skarżącego zaoferowali jej również zawiezienie na komisariat policji, co również odrzuciła. W końcu zawieźli ją do domu S.A. z zamiarem wytrzeźwienia jej. Skarżący stated, że gdy S.A. był w kuchni przygotowując coś do jedzenia, S.K. zaczęła się dziwnie zachowywać, zdejmując ubrania i zachęcając do zbliżenia. Skarżący powiedział, że w wyniku podniecenia po prostu wytrysnął na własną dłoń, ale jej nie dotknął. Następnie zawołał S.A. i powiedział mu, że muszą natychmiast wyjść. Skarżący oświadczył, że zostawili S.K. przed hotelem o godzinie 3:00 w nocy i kontynuowali patrol, dopóki nie zostali wezwani na komisariat na przesłuchanie. S.A. potwierdził wersję wydarzeń przedstawioną przez skarżącego w swoim zeznaniu złożonym policji tego samego dnia. W dodatkowym zeznaniu złożonym policji, również tego samego dnia, S.K. powiedziała policji, że nie pamięta, czy policjanci zawieźli ją do mieszkania, czy w inne miejsce, ponieważ była bardzo pijana. Tego samego dnia przeprowadzono sądowo-lekarskie badanie S.K., które wykazało, że nie ma na jej ciele siniaków. Raport biegłego z 15 kwietnia 2002 r. stwierdził, że na bieliźnie, którą skarżący miał na sobie w noc wypadku, znajdowało się DNA S.K. i jego własne. Ponadto chusteczki znalezione w koszu na śmieci na balkonie mieszkania S.A. zawierały ślady nasienia skarżącego. 6 czerwca 2002 r. gubernator Ankaray zdecydował o autoryzacji ścigania skarżącego i S.A. za domniemane gwałt i nadużycie władzy. Skarżący wniósł sprzeciw do Sądu Administracyjnego w Ankarze, domagając się uchylenia decyzji gubernatora, ale sprzeciw ten został oddalony. 15 listopada 2002 r. prokurator w Ankarze złożył akt oskarżenia do Sądu Karnego Pierwszej Instancji w Ankarze, oskarżając skarżącego i S.A. o nadużycie władzy publicznej i nielegalne użycie pojazdu publicznego na podstawie art. 240 dawnego tureckiego kodeksu karnego i art. 16 ustawy o pojazdach (ustawa nr 237). W swoim zeznaniu w postępowaniu w pierwszej instancji S.K. powiedziała, że tego dnia zatrzymała policyjny samochód, aby poprosić o pomoc. Ponieważ była pod wpływem alkoholu, nie mogła dokładnie pamiętać, co stało się później, ani który oficer ją zgwałcił. Prokurator złożył opinię co do meritum i stwierdził, że zachowanie skarżącego powinno zostać przekwalifikowane na gwałt i nielegalne pozbawienie wolności, a zachowanie S.A. jako pomocnictwo w tych czynach. W związku z tym argumentował, że sprawa powinna zostać przekazana do Sądu Okręgowego w Ankarze, który ma właściwość do rozpoznania takich zarzutów. 13 lipca 2004 r. Sąd Karny Pierwszej Instancji w Ankarze orzekł, że nie ma właściwości do rozpoznania sprawy. Uznał, że przestępstwa popełnione przez skarżącego podczas pełnienia służby to gwałt i nielegalne pozbawienie wolności osoby dorosłej, które były regulowane, między innymi, przez art. 251, 416 § 1 i 429 § 1 dawnego Kodeksu Karnego oraz nielegalne użycie pojazdu publicznego, które podlegało art. 16 ustawy nr 237. Stwierdził, że te przestępstwa muszą być sądzone przez sądy okręgowe i w związku z tym przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w Ankarze. Na rozprawie w dniu 24 marca 2005 r. Sąd Okręgowy w Ankarze wysłuchał S.K., która w sprzeczności ze swoimi poprzednimi zeznaniami złożyła oświadczenie, że funkcjonariusze jej nie zgwałcili i nie zabierali jej nigdzie bez jej zgody. Następnie złożyła wniosek o wycofanie zawiadomienia. 13 września 2005 r. Sąd Okręgowy w Ankarze uniewinnił skarżącego i S.A. od wszystkich zarzutów, uznając, że brak dowodów użycia siły na ciele S.K., który jest jednym z elementów składowych przestępstw gwałtu i nielegalnego pozbawienia wolności. Sąd further stwierdził, że pomimo zeznania S.K. z 24 marca 2005 r., raport biegłego z 15 kwietnia 2002 r. ustalił, że skarżący miał z nią stosunek płciowy. Wobec braku dowodów potwierdzających fakt, że skarżący zmusił S.K. do czynności, nie można było ustalić poza wątpliwością, że sam akt seksualny nie odbył się za jej zgodą. Sąd stwierdził w tym kontekście, że nawet jeśli S.K. była tego wieczoru pijana, jej zarzuty gwałtu i przetrzymywania wbrew jej woli musiałyby być poparte jakimś śladem oporu. W świetle wniosku, że nie było wskazań na popełnienie przestępstwa przez funkcjonariuszy policji, sąd następnie uznał, że skarżący i S.A. nie mogą zostać uznani za sprawców odrębnego przestępstwa nielegalnego użycia pojazdu publicznego. W związku z tym uniewinnił ich od wszystkich zarzutów. 21 września 2005 r. wyrok uniewinniający stał się prawomocny, gdyż nie wniesiono odwołania. W następstwie wydarzeń z 12 kwietnia 2002 r. wszczęto wstępne postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu i S.A. w dniu 24 kwietnia 2002 r. 2 i 29 maja 2002 r. skarżący był przesłuchiwany w związku z zarzutami gwałtu przeciwko niemu. Złożył wyjaśnienie, że nie miał stosunku płciowego z S.K. Powtórzył swoje wcześniejsze zeznania, że S.K. go uwiodła do tego stopnia, że musiał wytrysnąć na własną dłoń. Skarżący został również poproszony o złożenie pisemnego wyjaśnienia. Napisał, że zabrał S.K. do radiowozu z zamiarem pomocy jej i nie zmuszał jej do niczego, jak to twierdziła S.K. Zauważył, że dowody biegłych ustaliły, że nie było śladów przemocy,无论是 na ciele S.K., czy w jakiejkolwiek innej formie, takiej jak uszkodzenie mienia lub plamy krwi w mieszkaniu S.A. lub wewnątrz radiowozu. Raport z dochodzenia z dnia 6 czerwca 2002 r., sporządzony przez śledczego policji, stwierdził, że skarżący popełnił przestępstwo gwałtu, podczas gdy S.A. był winny czynu niegodnego i niezgodnego ze służbą cywilną i w związku z tym zalecił, aby skarżący został ukarany odroczeniem awansu na wyższy stopień na okres dwudziestu czterech miesięcy. Raport further stwierdził, że rekomendacja odrębnego śledztwa karnego przeciwko skarżącemu i S.A. została już złożona do biura gubernatora w celu autoryzacji. 28 listopada 2002 r. Najwyższa Rada Dyscyplinarna uznała skarżącego za winnego nadużycia władzy jako funkcjonariusza policji i napaści seksualnej na S.K. Uwzględniając, że oceny skarżącego były tylko przeciętne w latach 1999 i 2000, oraz biorąc pod uwagę haniebną naturę czynu, który popełnił, uznała, że skarżący nie może otrzymać kary łagodniejszej niż ustalona. Istotne fragmenty decyzji brzmią następująco:
„... ofiara złożyła skargę na policję i potwierdziła zdarzenie, podając numer rejestracyjny pojazdu i dokładnie opisując funkcjonariusza jako noszącego okulary i trzymającego w ręku policyjny radioodbiornik. Skarżący z kolei ukrywał fakty, zaprzeczając, że miał stosunek płciowy z S.K. [M]imo że badanie pochwowe ofiary nie ujawniło obecności żadnej aktywnej ani biernej spermy, zeznanie ofiary, że miesiączkowała w noc zdarzenia, oraz dowody biegłych wykazujące ślady DNA zarówno skarżącego, jak i S.K. na bieliźnie skarżącego oraz dwie chusteczki znalezione w mieszkaniu S.A. zawierające DNA skarżącego, wskazują na wniosek, że skarżący musiał wytrysnąć przedwcześnie przed stosunkiem płciowym. Popełnił więc przestępstwo „napaści seksualnej” i ponadto wykorzystał swoje stanowisko jako funkcjonariusza policji, nazywając ofiarę „podejrzaną”, aby zwabić ją do radiowozu... Przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne pod zarzutem nadużycia władzy na podstawie art. 240 tureckiego kodeksu karnego.
... Jednogłośnie zadecydowano o zwolnieniu oskarżonego ze służby w policji, zgodnie z art. 8(6) i (7) Regulaminu Dyscyplinarnego Sił Bezpieczeństwa z powodu udowodnienia, że popełnił przestępstwo napaści seksualnej i wykorzystania swojego stanowiska policjanta dla osobistych... korzyści.” W nieokreślonym dniu skarżący wniósł sprzeciw do decyzji Najwyższej Rady Dyscyplinarnej przed Sądem Administracyjnym w Ankarze. Skarżący argumentował, że jego zwolnienie na podstawie stwierdzenia, że popełnił napaść seksualną, mimo że nie został uznany za winnego tego przestępstwa przez sąd karny, naruszyło jego prawo do domniemania niewinności. 4 lipca 2003 r. Sąd Administracyjny w Ankarze oddalił sprawę skarżącego, uznając, że decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby w policji była zgodna z prawem. Istotne fragmenty wyroku brzmią następująco:
„Czyny, postawa i zachowanie rodzaju wymienionego w art. 8(6), „... gwałt, napaść seksualna, ... lub usiłowanie popełnienia któregokolwiek z tych przestępstw” oraz w art. 8(7), „wykorzystywanie swojego stanowiska policjanta dla własnej lub innej osoby korzyści”, są sankcjonowane zwolnieniem ze służby w policji.
Po zbadaniu akt sprawy wynika, że sprawa dotyczy zwolnienia skarżącego ze służby w policji na podstawie dochodzenia dyscyplinarnego, które ustaliło, że odbył stosunek płciowy z kobietą bez jej zgody pod pretekstem nazywania ją podejrzaną..., prosząc ją, aby wsiadła do radiowozu, aby mógł zweryfikować jej tożsamość na komisariacie, chociaż ostatecznie zabrał ją na pustą działkę i odbył z nią stosunek płciowy bez jej zgody.
Na podstawie akt sprawy, zeznań, raportu biegłych i innych informacji, prawdziwość oskarżenia jest wzmocniona, a zatem decyzja o zwolnieniu skarżącego jest zgodna z prawem.” 13 marca 2006 r. Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił odwołanie skarżącego większością głosów, popierając powody podane przez Sąd Administracyjny w Ankarze. Jeden z pięciu sędziów złożył zdanie odrębne, uzasadniając, że skarżący został uniewinniony od zarzutów w równoległym postępowaniu karnym, w tym z gwałtu, i w związku z tym decyzja dyscyplinarna o zwolnieniu go ze służby w policji na tych podstawach nie mogła być utrzymana. Sędzia odrębny further argumentował, że sądy powinny przekwalifikować zachowanie skarżącego jako zachowanie niezgodne z reputacją i zaufaniem inherentnymi w funkcjach urzędnika i ukarać go odpowiednią karą odroczenia awansu na wyższy stopień na okres szesnastu miesięcy. 23 czerwca 2006 r. skarżący złożył wniosek o sprostowanie decyzji z 13 marca 2006 r., argumentując głównie, że fakt, że został uniewinniony w postępowaniu karnym i uznany za niewinnego zarzutów gwałtu, nie został wzięty pod uwagę w decyzji Najwyższego Sądu Administracyjnego. Further argumentował, że sprzeczne wnioski sądów karnych i administracyjnych w odniesieniu do tego, co stało się w noc zdarzenia, wzbudziły wątpliwości co do jego niewinności. Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego w dniu 17 czerwca 2008 r., uznając, że żaden z powodów sprostowania, które przedstawił, nie mieści się w wyczerpującej liście dopuszczalnych podstaw dla takiej decyzji w art. 54 (1) ustawy o postępowaniu administracyjnym (ustawa nr 2577). W swoich obserwacjach Rząd złożył, że 26 listopada 2008 r. skarżący wniósł pozew przeciwko Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie jego zwolnienia ze służby w policji. Skarżący powołał się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ankarze z 13 września 2005 r., uniewinniający go od zarzutów, między innymi, usiłowania gwałtu i nadużycia władzy. Argumentował przed Sądem Administracyjnym w Ankarze, że ustalenie jego niewinności powinno być uznane za nową podstawę do wznowienia postępowania o zwolnienie. 27 maja 2009 r. wniosek skarżącego został oddalony. Sąd nie otrzymał kopii tej decyzji; jednak Rząd provided streszczenie jej części, które nie zostało zakwestionowane przez skarżącego. Według Rządu, sąd administracyjny uznał, że „decyzja Sądu Okręgowego była dostępna w datach, w których Najwyższy Sąd Administracyjny rozpatrywał odwołanie skarżącego i wniosek o sprostowanie decyzji, i odpowiednio sąd w question dokonał oceny decyzji wydanej przez Sąd Okręgowy”. Według informacji złożonych przez Rząd, skarżący nie odwołał się od tej decyzji.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1931, 1972, 1948, 1965, 1970 i 1964 roku oraz mieszkają w Golubovci. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można streścić następująco. Skarżący wstąpili do postępowania karnego przeciwko X jako pokrzywdzeni, w toku którego domagali się kwoty 2 705,70 euro (EUR) tytułem zwrotu kosztów prawnych. 14 października 2008 r. Sąd Wyższy (Viši sud) w Podgoricy uznał X za winnego i, między innymi, nakazał mu zapłacić skarżącym 505,70 euro (EUR) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, nie określając dokładnie, co ta kwota obejmuje. W nieokreślonym dniu X i Prokurator Wyższy wnieśli apelację. 30 marca 2009 r. skarżący wnieśli apelację w zakresie kosztów i wydatków. 6 maja 2009 r. Sąd Wyższy przekazał apelację skarżących do Sądu Apelacyjnego (Apelacioni sud) w Podgoricy. 22 września 2009 r. Sąd Apelacyjny orzekł w sprawie apelacji wniesionych przez Prokuratora Wyższego i X. Skarżący dowiedzieli się o tym wyroku 27 maja 2010 r., przeglądając akta sprawy w Sądzie Wyższym. Wyrok został im doręczony 3 października 2013 r. 28 maja 2010 r. skarżący złożyli skargę do Prezesa Sądu Najwyższego, twierdząc, że Sąd Apelacyjny nie orzekł w sprawie ich apelacji. 7 czerwca 2010 r. Prezes Sądu Najwyższego zawiadomiła ich, że została poinformowana przez Prezesa Sądu Wyższego, iż akta sprawy znajdowały się „w Sądzie Apelacyjnym w celu rozpoznania [ich] apelacji w zakresie kosztów postępowania karnego, ponieważ nie została ona rozpoznana [wyrokiem] z 22 września 2009 r.”. 24 października 2011 r. skarżący zwrócili się do Prezesa Sądu Wyższego z wnioskiem o przesłanie akt sprawy do Sądu Apelacyjnego, ponieważ dowiedzieli się, że akta zostały zarchiwizowane w Sądzie Wyższym, co stoi w sprzeczności z tym, co ten sąd oświadczył Prezesowi Sądu Najwyższego. 11 stycznia 2012 r. skarżący ponownie złożyli skargę do Prezesa Sądu Najwyższego. Wydaje się, że Sąd Apelacyjny nie orzekł w sprawie apelacji skarżących. 14 marca 2011 r., w braku orzeczenia ze strony Sądu Apelacyjnego, skarżący wnieśli powództwo o odszkodowanie przeciwko Państwu. 17 czerwca 2011 r. Sąd Pierwszej Instancji (Osnovni sud) w Podgoricy oddalił powództwo (odbacuje se), uznając, że Sąd Wyższy przyznał im koszty, a wyrok ten w międzyczasie uprawomocnił się, w związku z czym sprawa objęta jest powagą rzeczy osądzonej. 7 lipca 2011 r. Sąd Wyższy utrzymał ten wyrok w mocy. 12 lipca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny (Ustavni sud) oddalił skargę konstytucyjną skarżących, uznając, że nie doszło do naruszenia artykułu 6, ponieważ powaga rzeczy osądzonej stanowiła przeszkodę procesową uniemożliwiającą dalsze postępowanie. Orzekł ponadto, że niezadowolenie skarżących z kosztów przyznanych w postępowaniu karnym nie oznacza, że mogą oni dochodzić ich w drodze powództwa cywilnego (putem redovne građanske tužbe). W każdym razie postępowanie cywilne nie może służyć do korygowania ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniu karnym. 8 grudnia 2011 r. Sąd Wyższy wydał decyzję nakazującą swojemu działowi finansowemu (računovodstvo) wypłacenie pełnomocnikowi skarżących kwoty przyznanej przez Sąd Wyższy 14 października 2008 r. Decyzja ta stała się ostateczna 5 stycznia 2012 r., ponieważ nie wniesiono od niej apelacji. 10 stycznia 2017 r. Sąd Wyższy poinformował biuro Agenta, że Sąd Apelacyjny nie orzekł w sprawie apelacji skarżących w zakresie kosztów postępowania karnego, ale że Sąd Wyższy, po uprawomocnieniu się jego wyroku z 14 października 2008 r., wydał decyzję z 8 grudnia 2011 r. nakazującą wypłacenie pełnomocnikowi skarżących przyznanej w ten sposób kwoty.


Skarżąca urodziła się w 1961 roku i mieszka w Adanie. 16 lutego 2006 r. w Adanie odbyło się zgromadzenie w rocznicę aresztowania Abdullaha Öcalana, lidera PKK (Partii Pracujących Kurdystanu), nielegalnej organizacji zbrojnej. Protestujący zebrali się przed budynkiem adanańskiego oddziału Demokratycznej Partii Społeczeństwa (Demokratik Toplum Partisi) (DTP), gdzie odczytano oświadczenie prasowe. Będąc członkinią DTP, skarżąca wzięła udział w zgromadzeniu. Następnie doszło do starć między funkcjonariuszami policji a częścią demonstrantów, którzy usiłowali zablokować ruch. Według relacji policji dwóch funkcjonariuszy zostało rannych w wyniku rzucania przedmiotami z budynku DTP. Następnie policja weszła do budynku DTP i aresztowała 223 osoby, w tym skarżącą. Następnego dnia skarżąca została tymczasowo aresztowana. 10 marca 2006 r. prokurator w Adanie oskarżył skarżącą i szesnaście innych osób o członkostwo w PKK na podstawie art. 220 § 6 i 314 Kodeksu Karnego. Prokurator zarzucił, że oskarżeni wzięli udział w omawianym zgromadzeniu publicznym w odpowiedzi na wezwania PKK i stawiali opór funkcjonariuszom policji, a tym samym działali w imieniu PKK. 5 maja 2006 r. skarżąca została zwolniona do czasu rozprawy. 10 września 2008 r. Sąd Okręgowy w Adanie uznał skarżącą za winną na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o zapobieganiu terroryzmowi (ustawa nr 3713). Sąd nie uznał za udowodnione, aby skarżąca była obecna przy odczytywaniu oświadczenia prasowego w odpowiedzi na wezwania PKK lub aby zraniła jakiegokolwiek funkcjonariusza policji. W związku z tym stwierdził, że skarżącej nie można skazać za członkostwo w PKK ani za stawianie oporu policji. Sąd uznał jednak, że 16 lutego 2006 r. skarżąca udała się do budynku DTP w celu rozpowszechniania propagandy na rzecz PKK i że w związku z tym należy ją skazać na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713. Skarżąca została skazana na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności. Biorąc pod uwagę dobre zachowanie skarżącej podczas procesu oraz brak wcześniejszych wyroków skazujących, sąd zawiesił ogłoszenie wyroku pod warunkiem, że nie popełni ona innego przestępstwa umyślnego w okresie pięciu lat, na podstawie art. 231 Kodeksu Postępowania Karnego (hükmün açıklanmasının geri bırakılması). 20 listopada 2008 r. sąd oddalił zastrzeżenie wniesione przez skarżącą przeciwko powyższej decyzji. Ostateczna decyzja została doręczona skarżącej 9 stycznia 2009 r.


Skarżący urodził się w 1960 roku. W czasie zdarzeń skarżący służył w armii tureckiej w stopniu podpułkownika. 8 maja, 10 maja i 11 maja 2000 r. skarżący został przesłuchany przez prokuratora wojskowego w ramach śledztwa karnego wszczętego przeciwko niemu w sprawie o przywłaszczenie. 16 czerwca 2000 r. wydano nakaz aresztowania skarżącego w związku z podejrzeniem przywłaszczenia. 19 czerwca 2000 r. skarżący zwrócił się do Prokuratury Wojskowej. Tego samego dnia został tymczasowo aresztowany przez Sąd Wojskowy Sztabu Generalnego. Tego samego dnia skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokatowi. 22 czerwca 2000 r. brat skarżącego, Şükrü Aymelek, który był adwokatem, również został tymczasowo aresztowany. 10 kwietnia 2012 r. brat skarżącego został zwolniony. 26 czerwca 2000 r. Wojskowy Prokurator Sztabu Generalnego złożył akt oskarżenia do Sądu Wojskowego Sztabu Generalnego, oskarżając skarżącego o przywłaszczenie na podstawie art. 131 Kodeksu Karnego Wojskowego, prowadzenie działalności handlowej przez żołnierza na podstawie Dodatkowego Artykułu 1 Kodeksu Karnego Wojskowego oraz naruszenie art. 13 ustawy nr 3628 (Ustawa o ujawnianiu majątku i zwalczaniu łapownictwa i korupcji). Rodzeństwo skarżącego, Şükrü Aymelek i Ulviye Toprakkıran, zostało również oskarżone w tym samym akcie oskarżenia o przywłaszczenie i naruszenie art. 13 ustawy nr 3628. 29 maja 2001 r. Wojskowy Prokurator Sztabu Generalnego złożył dodatkowy akt oskarżenia i oskarżył oskarżonego o dodatkowe czyny związane z przestępstwami już wymienionymi w pierwszym akcie oskarżenia. 19 września 2001 r. skarżący złożył petycję do władz więziennych, skarżąc się, że nie mógł zobaczyć się ze swoim bratem Şükrü Aymelekiem, który również był tymczasowo aresztowany. Skarżący stwierdził, że żałuje, że jego brat również trafił do więzienia przez niego, i poprosił o możliwość spotkania z nim. 19 września 2002 r. Sąd Wojskowy Sztabu Generalnego, w składzie którego wchodził oficer wojskowy bez wykształcenia prawniczego i dwóch sędziów wojskowych, uznał skarżącego za winnego i skazał go na więzienie za przywłaszczenie oraz prowadzenie działalności handlowej jako żołnierz. 6 stycznia 2003 r. skarżący odwołał się od decyzji Sądu Wojskowego Sztabu Generalnego. 2 kwietnia 2003 r. Naczelny Sąd Wojskowy uchylił wyrok z 19 września 2002 r. z przyczyn proceduralnych oraz co do meritum. 17 grudnia 2003 r. Sąd Wojskowy Sztabu Generalnego uznał skarżącego za winnego przywłaszczenia i prowadzenia działalności handlowej jako żołnierz, ale zmniejszył wymiar kary pozbawienia wolności. Skarżący wniósł odwołanie. 2 czerwca 2004 r. Naczelny Sąd Wojskowy utrzymał w mocy decyzję z 17 grudnia 2003 r. 13 stycznia 2014 r. skarżący zwrócił się do Naczelnego Sądu Wojskowego o wznowienie postępowania karnego, twierdząc, że świadek, który nie został przesłuchany, jest gotowy złożyć zeznania przed sądem. Skarżący złożył również pisemne zeznania tego świadka do Naczelnego Sądu Wojskowego. 19 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Wojskowy odrzucił wniosek skarżącego o wznowienie postępowania karnego, uznając, że zeznania świadka nie mają żadnej wartości dowodowej, która mogłaby uzasadnić łagodniejszy wyrok lub uniewinnienie skarżącego.


Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Kijowie. Przed opisanymi wydarzeniami był aktywnie zaangażowany w politykę ukraińską. Od 25 maja 2006 r. do 15 czerwca 2007 r. oraz od 23 listopada 2007 r. do 23 maja 2008 r. był posłem, a od 26 grudnia 2007 r. do 24 marca 2010 r. pełnił funkcję pierwszego wiceministra sprawiedliwości. Jego teść był w latach 2006–2011 prezesem Sądu Najwyższego Ukrainy. Pomiędzy listopadem 2005 r. a czerwcem 2006 r., a następnie między czerwcem a marcem 2008 r. skarżący był jednym ze wspólników kancelarii prawnej Magisters & Partners Ltd (później przemianowanej na Magisters Ltd). W grudniu 2008 r. państwowa spółka akcyjna Naftogaz Ukrayiny (dalej zwana „Naftogaz”), która była zaangażowana w kilka poważnych sporów przed Instytutem Arbitrażowym Izby Handlowej w Sztokholmie, zdecydowała o przedłużeniu umowy na świadczenie usług prawnych, którą zawarła z Magisters Ltd w 2002 r. i która wkrótce miała wygasnąć. 23 lutego 2009 r. skarżący, działając w charakterze pierwszego wiceministra sprawiedliwości, na wniosek Naftogazu wysłał do niego pismo, informując o istnieniu wyjątkowych warunków, przewidzianych przez prawo krajowe, zakupu usług prawnych od Magisters Ltd bez przeprowadzania przetargu wśród innych kancelarii. Zauważono, że Magisters Ltd świadczyła usługi prawne na rzecz Naftogazu od dawna, w tym w postępowaniach przed Izba Handlową w Sztokholmie. W związku z tym zmiana dostawcy usług prawnych byłaby kosztowna i nieuzasadniona. Pismo skarżącego, które następnie zostało przedłożone Ministerstwu Gospodarki, stanowiło podstawę dla Naftogazu do zawarcia dalszej umowy na usługi prawne z Magisters Ltd bez przeprowadzania procedury przetargowej. 24 czerwca 2009 r. Prokuratura Generalna („PG”) wszczęła postępowanie karne na podstawie art. 366 § 2 Kodeksu Karnego („KK”; patrz punkt 40 poniżej) w związku z domniemanym sfałszowaniem pisma z 23 lutego 2009 r. przez nieokreślonych urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości. 14 września 2009 r. Kijowski Sąd Rejonowy w rejonie peczerskim („Sąd Peczerski”) uchylił powyższe postanowienie na skutek skargi skarżącego. 21 października 2009 r. i 15 lipca 2010 r. Kijowski Sąd Apelacyjny („Sąd Apelacyjny”) oraz Sąd Najwyższy odpowiednio utrzymały w mocy decyzję sądu pierwszej instancji. 1 lipca 2009 r. PG wszczęła kolejne postępowanie karne w odniesieniu do tych samych faktów, tym razem na podstawie art. 364 § 2 KK (patrz punkt 38 poniżej) w związku z podejrzeniem nadużycia władzy z poważnymi skutkami przez nieokreślonych urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości. 28 grudnia 2009 r. Sąd Peczerski uchylił to postanowienie. Jego decyzja została utrzymana w mocy przez sąd apelacyjny 10 lutego 2010 r. Wydaje się, że nie była ona kwestionowana w zakresie prawnym. 5 sierpnia 2010 r. PG przesłała skarżącemu faksem „zaproszenie” do stawienia się w jej siedzibie następnego dnia o godzinie 10:00 na przesłuchanie w sprawie „możliwego nadużycia władzy i fałszerstwa przez urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości”. 6 sierpnia 2010 r. PG ponownie przesłała skarżącemu „zaproszenie”. Tym razem jego przesłuchanie planowano na 9 sierpnia 2010 r. na godzinę 9:30. Nie stawił się jednak przed prokuratorem. 20 grudnia 2010 r. PG poleciła kijowskiej policji ustalenie miejsca pobytu skarżącego i doręczenie mu wezwania na przesłuchanie na 22 grudnia 2010 r. na godzinę 10:00. W piśmie zauważono, że skarżącego nie było pod adresem ustalonym przez śledztwo. Również 20 grudnia 2010 r. PG zwróciła się do Państwowej Służby Granicznej z zapytaniem o wyjazdy skarżącego za granicę w latach 2009 i 2010. Zgodnie z informacją otrzymaną 21 grudnia 2010 r., skarżący opuścił Ukrainę ponad trzydzieści razy w okresie objętym zapytaniem. 21 grudnia 2010 r. urzędnik kijowskiej policji poinformował PG, że informacje o adresie skarżącego są nieaktualne (sprzedał mieszkanie w 2003 r. i od tamtej pory tam nie mieszkał). 22 grudnia 2010 r. PG zwróciła się do kijowskiego i regionalnego biura adresowego o zarejestrowany adres skarżącego i otrzymała odpowiedź 23 grudnia 2010 r., że mieszka on w Jagotyniu w obwodzie kijowskim. 22 grudnia 2010 r. PG wszczęła postępowanie karne przeciwko skarżącemu na podstawie art. 365 § 3 KK (przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego prowadzące do poważnych skutków – patrz punkt 39 poniżej). Opisując czyn skarżącego, prokurator uznał, że ominął on rejestr Ministerstwa Sprawiedliwości przy przyjmowaniu wniosku od Naftogazu i wystawianiu pisma z odpowiedzią; że jego wniosek o istnieniu wyjątkowych warunków dla Naftogazu, by nie przeprowadzać przetargu, był sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawa; oraz że nie miał prawa umieszczać tego wniosku na oficjalnym papierze Ministerstwa Sprawiedliwości. Kolejne przedłużenie przez Naftogaz umowy z Magisters Ltd spowodowało znaczne straty w budżecie państwa. Tego samego dnia później śledczy zadzwonił do skarżącego, wzywając go na przesłuchanie. W tym czasie przebywał w szpitalu z żoną, która rodziła ich trzecie dziecko. Popołudniu 22 grudnia 2010 r. skarżący stawił się przed śledczym i po przesłuchaniu został aresztowany o godzinie 16:50 na podstawie art. 106 i 115 Kodeksu Postępowania Karnego („KPK”; patrz punkt 41 poniżej). Zgodnie z oficjalnym raportem, skarżący został aresztowany na podstawie tego, że „świadkowie, w tym pokrzywdzeni, bezpośrednio zidentyfikowali [go] jako sprawcę przestępstwa”. Jego aresztowanie uzasadniono koniecznością zapobieżenia uchylenia się od wymiaru sprawiedliwości lub utrudniania ustalenia prawdy oraz zapewnienia wykonania ewentualnego wyroku sądu. Protokół aresztowania zawierał następujący opis faktów będących podstawą oskarżenia: „... w okresie od 5 do 27 lutego 2009 r. [skarżący], przekraczając swoje uprawnienia służbowe, wydał opinię biegłego zawierającą świadomie fałszywe informacje, w wyniku czego wyrządzono [Naftogazowi] znaczną szkodę w wysokości 1 697 600 [ukraińskich] hrywien [równowartość około 152 000 euro w tamtym czasie]. Innymi słowy, jest podejrzany o popełnienie przestępstwa kryminalnego na podstawie art. 365 § 3 [KK].” Wymieniono również prawa procesowe aresztowanych. Skarżący podpisał go z zastrzeżeniem, że uważa swoje aresztowanie za bezprawne, ponieważ stawił się na wezwanie śledczego zgodnie z KPK i nie istniało ryzyko, że będzie utrudniał ustalenie prawdy, ponieważ nie był już urzędnikiem państwowym. 23 grudnia 2010 r. skarżącemu oficjalnie postawiono zarzuty na podstawie art. 365 § 3 KK. 24 grudnia 2010 r. skarżący zaskarżył swoje aresztowanie przed sądem. Twierdził, że śledczy nie powołał się na żadne okoliczności faktyczne uzasadniające jego aresztowanie na podstawie art. 106 i 115 KPK. Skarżący argumentował, że stawił się przed śledczym na pierwsze wezwanie, mimo że tego dnia jego żona była w szpitalu podczas porodu. Świadczyło to, w jego opinii, że nie miał zamiaru ucieczki lub utrudniania śledztwa. Również 24 grudnia 2010 r. śledczy zwrócił się do sądu o zastosowanie wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. Konieczność zastosowania tego środka zapobiegawczego wyjaśniono następująco: „Biorąc pod uwagę rolę [skarżącego] w popełnieniu przestępstwa i wyrządzenie poważnej szkody interesom państwa, jego wiek, stan zdrowia, sytuację rodzinną i finansową oraz inne okoliczności go charakteryzujące, śledztwo ma podstawy, by sądzić, że [skarżący] będzie próbował wpływać na świadków w tej sprawie, biorąc pod uwagę jego rozległe powiązania w organach ścigania iśród władz sądowych. Ponadto akta sprawy zawierają wystarczające dowody wykazujące, że [skarżący] unikał stawiania się przed organami śledczymi, że regularnie podróżuje za granicę i że nie przebywa pod swoim zarejestrowanym adresem. W związku z tym, jeśli pozostanie na wolności, ucieknie lub utrudni śledztwo i realizację decyzji procesowych. Dlatego zastosowanie jakiegokolwiek innego środka zapobiegawczego wobec oskarżonego ... nie będzie w stanie zapewnić jego właściwego zachowania procesowego i wykonania decyzji procesowych...” Tego samego dnia Sąd Peczerski uznał, że akta sprawy nie zawierają wystarczających informacji o skarżącym, aby podjąć decyzję w sprawie wniosku śledczego. W szczególności akta nie zawierały wystarczających informacji o stanie zdrowia, sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego ani o jego zatrudnieniu. Sąd zatem przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o dziesięć dni jako tymczasowy środek zapobiegawczy. Decyzja ta nie podlegała odwołaniu. 30 grudnia 2010 r. Sąd Peczerski uwzględnił wniosek śledczego (patrz punkt 25 powyżej) jako uzasadniony i zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego. Sąd stwierdził dalej, że to ustalenie czyni niepotrzebnym badanie alternatywnych środków zapobiegawczych. Odrzucił skargę skarżącego na jego aresztowanie jako bezzasadną. 2 stycznia 2011 r. skarżący odwołał się. Powtórzył swoje wcześniejsze argumenty dotyczące domniemanego bezprawia jego aresztowania przez śledczego (patrz punkt 24 powyżej). Ponadto skarżył się, że Sąd Peczerski nie uzasadnił zastosowania najbardziej ingerencyjnego środka zapobiegawczego dostępnego w jego przypadku. Argumentował, że sąd nie wziął pod uwagę faktu, że jest jedynym żywicielem swoich trzech dzieci i żony oraz że ich noworodek wciąż przebywał w szpitalu. Pozytywne opinie o charakterze i jego prośby o nieizolacyjny środek zapobiegawczy również zostały pominięte. 4 stycznia 2011 r. Prezes Ukraińskiej Adwokatury zwrócił się do Sądu Apelacyjnego, oferując swoje osobiste poręczenie za uwolnienie skarżącego. Alternatywnie wskazał, że jest gotowy wpłacić kaucję za skarżącego. 13 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie skarżącego i utrzymał w mocy ustalenia i uzasadnienie decyzji Sądu Peczerskiego z 30 grudnia 2010 r. W orzeczeniu nie było wzmianki o wniosku Prezesa Adwokatury. 31 stycznia 2011 r. skarżącemu dodatkowo postawiono zarzut sfałszowania dokumentu urzędowego na podstawie art. 366 § 2 KK (patrz punkt 40 poniżej). Tego samego dnia ogłoszono zakończenie śledztwa i skarżącemu udostępniono akta sprawy. 10 lutego 2011 r. Sąd Peczerski przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o trzy miesiące, uznając, że nie ma podstaw do zmiany środka zapobiegawczego na łagodniejszy. 15 lutego 2011 r. śledczy zwolnił skarżącego pod zobowiązaniem do nieuchylania się. Zmianę środka zapobiegawczego wyjaśniono faktem, że skarżący nie mógł już wpływać na świadków lub utrudniać śledztwa. Śledczy powołał się również ogólnie na wiek skarżącego, stan zdrowia, sytuację rodzinną i finansową, a także na fakt, że ma dzieci na utrzymaniu, stałe zatrudnienie i pozytywne opinie o charakterze. Jak wynika z materiałów dostępnych publicznie, niektóre media wiązały uwolnienie skarżącego z prywatnym spotkaniem jego teścia jako prezesa Sądu Najwyższego z prezydentem Ukrainy dzień wcześniej, 14 lutego 2011 r. Skarżący publicznie zaprzeczył tym pogłoskom. Strony nie poinformowały Sądu o dalszym przebiegu postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Materiały dostępne publicznie wskazują, że został objęty amnestią w grudniu 2011 r.


Tło odmowy rejestracji Ilinden będącej przedmiotem niniejszej sprawy zostało szczegółowo opisane w wyrokach w następujących sprawach: Stankov and the United Macedonian Organisation Ilinden przeciwko Bułgarii, nr 29221/95 i 29225/95, ECHR 2001-IX; United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov przeciwko Bułgarii, nr 44079/98, 20 października 2005 r.; United Macedonian Organisation Ilinden-PIRIN and Others przeciwko Bułgarii, nr 59489/00, 20 października 2005 r.; Ivanov and Others przeciwko Bułgarii, nr 46336/99, 24 listopada 2005 r.; United Macedonian Organisation Ilinden and Others przeciwko Bułgarii, nr 59491/00, 19 stycznia 2006 r.; United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov przeciwko Bułgarii (nr 2), nr 37586/04, 18 października 2011 r.; United Macedonian Organisation Ilinden and Others przeciwko Bułgarii (nr 2), nr 34960/04, 18 października 2011 r.; Singartiyski and Others przeciwko Bułgarii, nr 48284/07, 18 października 2011 r.; oraz United Macedonian Organisation Ilinden-PIRIN and Others przeciwko Bułgarii (nr 2), nr 41561/07 i 20972/08, 18 października 2011 r. 27 września 2010 r. zarząd Ilinden złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Błagoevgradzie o jego rejestrację jako stowarzyszenia. 3 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy w Błagoevgradzie oddalił wniosek, a 23 kwietnia 2012 r. jego decyzja została utrzymana w mocy przez Sąd Apelacyjny w Sofii. Szczegółowy opis tych postępowań można znaleźć w sprawie Yordan Ivanov and Others przeciwko Bułgarii (nr 70502/13, §§ 8-18, 11 stycznia 2018 r.). 23 marca 2014 r. drugi i trzeci skarżący oraz siedem innych osób zorganizowało spotkanie, na którym podjęto decyzję o utworzeniu Ilinden jako stowarzyszenia. Zdefiniowali cele Ilinden oraz środki, jakich zamierzał użyć do ich osiągnięcia, uchwalili jego statut oraz wybrali zarząd, w skład którego weszli wszyscy dziewięciu. Niedługo potem zarząd Ilinden złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Błagoevgradzie o rejestrację jako stowarzyszenia. W decyzji z 30 czerwca 2014 r. (реш. № 2768 от 30.06.2014 г. по ф. д. № 36/2014 г., БОС) Sąd Rejonowy w Błagoevgradzie odmówił uwzględnienia wniosku. Sąd stwierdził najpierw, że mimo iż Ilinden zadeklarował, że zamierza być stowarzyszeniem służącym wyłącznie interesom swoich członków, jego cele, określone w statucie, wykazywały, że w rzeczywistości zamierzał służyć szerszym interesom publicznym (patrz poniżej paragraf 23). Sąd zauważył następnie, że statut Ilinden stanowił, iż stowarzyszenie będzie dążyć do, między innymi, wprowadzenia języka macedońskiego do szkół, ochrony prawa Macedończyków do obalenia propagandy dotyczącej ich historii i kultury oraz ochrony dziedzictwa kulturowego Macedonii, które było „poddawane etnocydowi przez bułgarskie instytucje kulturalne”. Statut stanowił również, że Ilinden będzie organizować seminaria i konferencje prasowe w celu ujawnienia przyczyn leżących u podstaw „polityki przymusowej asymilacji i dyskryminacji oraz ksenofobii wobec Macedończyków w Bułgarii”. Zgodnie ze statutem, Ilinden był „macedońską organizacją opartą na macedońskim fundamencie etnicznym i pochodzeniu w granicach Bułgarii” oraz „będzie przypominał [ludziom] o terrorze popełnionym przez Bułgarię, o tysiącach zabitych Macedończyków, o przemocy, więzieniach i pozbawieniu Macedończyków podstawowych praw człowieka i wolności po 1913 roku, co stanowiło zbrodnie zgodnie z prawem międzynarodowym”. Zdaniem sądu wszystkie te oświadczenia sprawiały wrażenie, że Ilinden zamierza podburzać nienawiść narodową i etniczną, co stoi w sprzeczności z art. 44 ust. 2 Konstytucji (patrz poniżej paragraf 21). Ponadto, oświadczenia te, w połączeniu z istnieniem – choć krótkotrwałym – partii politycznej o nazwie Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden-PIRIN, której ponowna rejestracja została niedawno odmówiona, oraz z istnieniem organizacji noszących tę samą lub podobną nazwę, prowadziły do wniosku, że zamiarem było wprowadzenie społeczeństwa w błąd i uzyskanie rejestracji organizacji realizującej cele polityczne (patrz poniżej paragrafy 18–20) lub organizacji skierowanej przeciwko jedności narodu. Było to również sprzeczne z art. 7 ust. 2 Ustawy o osobach prawnych non-profit z 2000 r. (patrz poniżej paragraf 24), która zabraniała stowarzyszeniom posiadania nazw wprowadzających w błąd. Wreszcie, zamierzona nazwa stowarzyszenia nie była unikalna, jak wymaga tego prawo. Założyciele Ilinden odwołali się. Podnieśli, że sąd błędnie zinterpretował statut Ilinden i pomylił się, stwierdzając, że jego działalność będzie miała charakter polityczny lub będzie skierowana przeciwko jedności narodu. Prawdziwym powodem odmowy rejestracji Ilinden było to, że propagował on poglądy sprzeczne z oficjalnymi. W decyzji z 18 listopada 2015 r. (реш. № 2272 от 18.11.2015 г. по ф. д. № 2968/2014 г., САС, ТО) trójosobowy skład Sądu Apelacyjnego w Sofii utrzymał w mocy odmowę rejestracji Ilinden stosunkiem głosów dwa do jednego. Sąd rozpoczął od stwierdzenia, że przy ocenie celów stowarzyszenia ubiegającego się o rejestrację musi opierać się głównie na statucie. Ponieważ jednak z mocy prawa w postępowaniu rejestracyjnym sąd musiał badać rzeczywisty stan rzeczy, a nie przeprowadzać jedynie formalnej kontroli, musiał wziąć pod uwagę nie tylko cele określone w statucie, ale całość statutu i na tej podstawie ustalić rzeczywiste cele i zamiary założycieli. Sąd musiał również mieć na uwadze tradycje, które stowarzyszenie twierdziło, że reprezentuje, oraz postacie historyczne, z którymi się utożsamiało, a także przeszłą działalność – o ile była znana – jego założycieli, liderów i zwolenników, a także zajmowane przez nich stanowiska. Wszystkie te elementy musiały zostać zestawione z celami określonymi w statucie, w celu sprawdzenia, czy cele te nie są w rzeczywistości przykrywką dla innych celów. Robiąc to i tym samym wyważając prawa założycieli stowarzyszenia w stosunku do praw innych osób i interesu publicznego, sąd mógł polegać nie tylko na materiałach zawartych w aktach sprawy, ale także na faktach powszechnie znanych, z których mógł więc uczynić ustalenie urzędowe. W przypadku Ilinden było powszechnie wiadomo, a wystarczająco szeroko nagłośniono w mediach bułgarskich i zagranicznych, że od 1990 r. niektórzy z jego założycieli, liderów i zwolenników w uporczywy sposób otwarcie wyzywali zarówno osoby sprzeciwiające się ich poglądom, jak i władze państwowe, co doprowadziło do szeregu naruszeń porządku publicznego – starć między zwolennikami Ilinden a ich przeciwnikami z powodu poglądów wyrażanych przez pierwszych na temat historii Macedonii – o czym informowały media. Na tym tle oświadczenie zawarte w statucie Ilinden, że członkami mogą zostać osoby dowolnej narodowości, nie odzwierciedlało rzeczywistości sytuacji, w której organizacja została utworzona jako oparta wyłącznie na narodowości macedońskiej. To samo dotyczyło oświadczenia w statucie, że Ilinden będzie sięgał wyłącznie po środki pokojowe w celu osiągnięcia swoich celów. Przeczyło temu doświadczenie organizacji w prowokowaniu jej przeciwników i władz państwowych poprzez formułowanie mocnych oświadczeń o przemocy wobec Macedończyków – takie oświadczenia pojawiały się również w jej statucie – co prowadziło do rzeczywistych starć publicznych. Sąd musiał również wziąć pod uwagę złożoną sytuację etniczną i religijną w niektórych sąsiednich krajach, a także poważny kryzys migracyjny dotykający całą Europę, a w szczególności Bułgarię, jako państwo frontalne Unii Europejskiej. Ten kryzys, w połączeniu z „ostatnimi, równie powszechnie znanymi, tragicznymi wydarzeniami w krajach Europy Środkowej”, wykazywał kategoryczną potrzebę zmobilizowania wszystkich dostępnych zasobów państwowych i społecznych. W tych okolicznościach wniosek o rejestrację Ilinden musiał zostać odrzucony z dwóch powodów. Po pierwsze, realizacja jego rzeczywistych celów, na tle zwiększonej wrażliwości ludności w Macedonii Pirińskiej, gdzie miał swoją siedzibę, mogła doprowadzić do poważnych napięć i naruszeń porządku publicznego spowodowanych przez lub z udziałem zwolenników organizacji, jak to miało miejsce w przeszłości. W napiętej sytuacji, z jaką borykała się Bułgaria i sąsiednie państwa, należało to uznać za realną możliwość. Po drugie, realizacja prawa Ilinden do wolności zrzeszania się naruszyłaby prawa wszystkich Bułgarów, którzy nie popierali jego celów ani środków, jakich zamierzał użyć do ich osiągnięcia. Wszyscy mieli prawo wierzyć, że nie są obywatelami państwa, które popełniło zbrodnie międzynarodowe, że nie angażują się, jako obywatele bułgarscy, w propagandę i manipulację historią i kulturą sąsiedniego kraju oraz że nie są obywatelami państwa, którego instytucje poddały dziedzictwo kulturowe części swojej ludności etnocydowi. Sąd Apelacyjny w Sofii uznał, że konieczne jest odmówienie uwzględnienia wniosku o rejestrację, mimo że uznał, że możliwe jest również rozwiązanie już zarejestrowanego stowarzyszenia, jeśli angażuje się ono w działalność antykonstytucyjną lub nielegalną. Odmowa była uzasadnionym środkiem zapobiegawczym. Sędzia odrębny zauważył, że założyciele Ilinden spełnili wszystkie formalne wymogi prawa. Następnie stwierdziła, że reżim rejestracji nie ma służyć utrudnianiu wykonywania podstawowego prawa do zrzeszania się z innymi oraz że sprawa ta wymaga bezpośredniego stosowania art. 11 Konwencji, który stanowi część prawa bułgarskiego. Następnie zauważyła, jak ten artykuł był interpretowany przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w kilku sprawach, w tym United Macedonian Organisation Ilinden-PIRIN and Others oraz United Macedonian Organisation Ilinden and Others (obie cytowane powyżej), i stwierdziła, że w jej opinii fakt, że stowarzyszenie propaguje formę świadomości mniejszościowej, nie może uzasadniać ograniczenia jego praw na mocy tego artykułu. Orzeczenie Trybunału w tej kwestii w sprawie Stankov and the United Macedonian Organisation Ilinden (cytowanej powyżej) musiało zostać wzięte pod uwagę przy badaniu wniosku rejestracyjnego będącego przedmiotem sprawy. Ponadto nie było dowodów na działania założycieli Ilinden, które byłyby sprzeczne z zakazem wynikającym z art. 44 ust. 2 Konstytucji (patrz poniżej paragraf 21). Odmowa jego rejestracji była więc nieproporcjonalna i nieuzasadniona. Założyciele Ilinden zwrócili się o odwołanie w kwestiach prawnych. 22 lutego 2016 r. sędzia sprawozdawca Sądu Apelacyjnego w Sofii, który zgodnie z odpowiednimi przepisami postępowania musiał sprawdzić dopuszczalność odwołania przed przekazaniem go do Sądu Najwyższego Kasacyjnego, odesłał go do odwołujących się. Zauważył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania, jak konsekwentnie interpretował je Sąd Najwyższy Kasacyjny, nie przysługuje odwołanie od decyzji apelacyjnych potwierdzających odmowę rejestracji stowarzyszenia. W ostatecznej decyzji z 15 lipca 2016 r. (опр. № 317 от 15.07.2016 г. по ч. т. д. № 1062/2016 г., ВКС, I т. о.) Sąd Najwyższy Kasacyjny oddalił odwołanie założycieli od zarządzenia sędziego sprawozdawcy. Sąd ten również stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania, które już interpretował w kilku sprawach, decyzja Sądu Apelacyjnego w Sofii nie podlegała zaskarżeniu.


Skarżący urodził się w 1976 r. i odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności. W grudniu 2005 r. dokonano napadów rabunkowych w dwóch punktach skupu złomu w Odessie. Jednego pracownika zastrzelono. W toku śledztwa policja zorganizowała zasadzkę, co doprowadziło do zatrzymania Skarżącego i jego znajomego, pana D. Jak ustaliły sądy krajowe, przed zatrzymaniem Skarżący celował z broni w funkcjonariusza policji, który wytrącił mu ją z ręki, wykorzystując technikę sztuk walki. Broń była załadowana i odbezpieczona. W nieokreślonym terminie Skarżącemu wyznaczono obrońcę z urzędu na etapie postępowania przygotowawczego oraz przed sądem pierwszej instancji. 4 września 2006 r. Odeski Sąd Apelacyjny, rozpoznający sprawę jako sąd pierwszej instancji, uznał Skarżącego za winnego nielegalnego posiadania broni, rozboju z użyciem przemocy, zabójstwa dla korzyści majątkowej oraz usiłowania pozbawienia życia funkcjonariusza policji. Sąd powołał się m.in. na zeznania kilku świadków, którzy rozpoznali Skarżącego. Biorąc pod uwagę fakt, że Skarżący był wcześniej skazany za celowe spowodowanie obrażeń śmiertelnych oraz że popełnił zarzucane mu czyny w trakcie warunkowego zwolnienia po uwolnieniu w październiku 2005 r., sąd wymierzył mu karę dożywotniego pozbawienia wolności. Skarżący, który pozostawał już bez obrony, wniósł skargę kasacyjną. Zarzucał w szczególności brak bezpłatnej pomocy prawnej na tym etapie postępowania. Skarżący twierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił fakty sprawy oraz ich kwalifikację prawną. 30 stycznia 2007 r., po rozprawie z udziałem pana D. (drugiego oskarżonego) i jego obrońcy oraz prokuratora, ale bez Skarżącego lub jakiegokolwiek przedstawiciela jego strony, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok z 4 września 2006 r. 11 czerwca 2007 r. Skarżący, który nie był świadomy powyższego orzeczenia, zwrócił się do Sądu Najwyższego o zapewnienie jego obecności na rozprawie. 17 sierpnia 2007 r. do Skarżącego wysłano odpis orzeczenia Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2007 r.


Skarżąca urodziła się w 1947 roku i mieszka w hrabstwie Roscommon. W listopadzie 1999 r. skarżąca kupiła nowo wybudowany dom, który od tego czasu stanowi jej miejsce zamieszkania. Transakcja sprzedaży przybrała formę dwóch umów. Pierwsza była umową kupna gruntu od właścicieli, małżeństwa F., za kwotę 5000 funtów irlandzkich (IEP) (około 6350 euro). Druga była umową o roboty budowlane, na mocy której zapłaciła 80 000 IEP (około 101 600 euro) firmie budowlanej zwanej T and C Developments Ltd. Firma należała do małżeństwa F., którzy byli jej jedynymi udziałowcami. Dom był objęty gwarancją udzieloną przez firmę znaną jako Homebond. Od momentu wprowadzenia się do domu w marcu 2000 r. skarżąca zauważyła poważne wady konstrukcyjne w nieruchomości. Zgłosiła to firmie Homebond we wrześniu 2001 r. Firma przeprowadziła inspekcję domu i we wrześniu 2002 r. zaoferowała przeprowadzenie pewnych napraw zgodnie z warunkami gwarancji. Zdaniem skarżącej, Homebond odmówił wydania certyfikatu/gwarancji inżynierskiej po ukończeniu prac, co byłoby wymagane, gdyby skarżąca chciała później sprzedać dom. W lutym 2003 r. skarżąca wszczęła postępowanie przed High Court przeciwko wymienionym wyżej stronom, tj. małżeństwu F. (pierwszy i drugi pozwany), T and C Developments (trzeci pozwany) oraz Homebond (czwarty pozwany). Do pozwu włączono piątego pozwanego, pana Q., który jako inżynier poświadczył, że dom jest zgodny z odpowiednimi przepisami budowlanymi. W marcu 2003 r. firma pana Q. została wskazana jako szósty pozwany. Skarżąca złożyła pozew w maju 2003 r. W ciągu następnych miesięcy kilkakrotnie pisała do pełnomocników pierwszych trzech pozwanych, wzywając ich do złożenia odpowiedzi na pozew, za każdym razem oferując dodatkowy czas na ten cel. Do grudnia 2003 r. ci pozwani nie złożyli jeszcze swojej odpowiedzi, wówczas skarżąca zwróciła się do High Court z wnioskiem o wydanie wyroku zaocznego przeciwko nim. Pozew nie został doręczony czwartemu pozwanemu aż do grudnia 2003 r., co skarżąca uznała za zaniedbanie ze strony swoich pełnomocników. Czwarty pozwany wniósł odpowiedź na roszczenia powódki w maju 2004 r. W styczniu 2004 r. High Court nakazał pierwszym trzem pozwanym złożenie odpowiedzi na pozew w ciągu trzech tygodni. W marcu 2004 r. skarżąca wyraziła zgodę na udzielenie im dodatkowych 21 dni na złożenie odpowiedzi. W lipcu 2004 r. skarżąca ponownie zwróciła się do High Court o wydanie wyroku zaocznego przeciwko pierwszym trzem pozwanym w związku z ich niepowołaniem się na odpowiedź w sprawie. Odpowiedź została złożona we wrześniu 2004 r. Mimo że przedstawiono ją jako odpowiedź pierwszego i drugiego pozwanego, w późniejszym etapie postępowania (w połowie 2009 r.) wyjaśniono, że dotyczyła ona również trzeciego pozwanego. 20 grudnia 2004 r., na wniosek skarżącej, High Court wydał wyrok zaoczny przeciwko piątemu i szóstemu pozwanemu (panu Q. i jego firmie), uznając ich odpowiedzialnymi za zapłatę odszkodowania i kosztów na rzecz skarżącej. Zgodnie z wyrokiem, te kwoty miały zostać oszacowane w przyszłości. Wyrok nigdy nie został wykonany. Skarżąca wyjaśniła, że otrzymała poradę prawną, zgodnie z którą praktyką jest wstrzymywanie takich wyroków do czasu rozprawy i oszacowania odszkodowania. Dodała, że na późniejszym etapie postępowania (2009/2010) otrzymała poradę prawną, że wyrok zaoczny wygasł wówczas. Zdaniem skarżącej, w latach 2005–2008 jej pełnomocnicy uważali, że skuteczniejsze jest prowadzenie głównie działań przeciwko czwartemu pozwanemu, firmie Homebond, w świetle gwarancji na dom. W czerwcu 2006 r. Homebond złożył skarżącej propozycję przeprowadzenia prac naprawczych w domu. Jej pełnomocnik zwrócił się o wyjaśnienie propozycji, pisząc kilkakrotnie w okresie od grudnia 2006 r. do lutego 2008 r., kiedy to Homebond odpowiedział. Skarżąca wyraziła gotowość przyjęcia propozycji. Gdy jednak później poproszono ją o przeniesienie praw na Homebond, zwróciła się do firmy o wyjaśnienie tej sprawy, pisząc w kwietniu 2008 r. i ponownie w kwietniu 2009 r. 20 kwietnia 2009 r. High Court uwzględnił wniosek pełnomocnika skarżącej o zaprzestanie jej reprezentowania. Od tego momentu działała jako strona reprezentująca się sama. 22 kwietnia 2009 r. skarżąca zawiadomiła wszystkich pozwanych o zamiarze kontynuowania sprawy, co jest krokiem niezbędnym zgodnie z prawem krajowym, gdy postępowanie pozostawało w zawieszeniu przez ponad rok (Pozycja 122 reguła 11 Regulaminu Sądów Wyższych). 20 lipca 2009 r. High Court oddalił wniosek skarżącej o wydanie wyroku zaocznego. Skarżąca zamierzała odwołać się od tego orzeczenia do Sądu Najwyższego, prosząc o dodatkowy czas na ten cel we wrześniu 2009 r., na co Sąd Najwyższy nie wyraził zgody 16 października 2009 r. 13 października 2010 r. skarżąca ponownie zawiadomiła o zamiarze kontynuowania sprawy. W następnym miesiącu została poinformowana przez pełnomocników Homebond, że oferta złożona w 2002 r. nadal obowiązuje. 12 września 2011 r. skarżąca ponownie zawiadomiła o zamiarze kontynuowania sprawy. W listopadzie 2011 r. wystąpiła o wyznaczenie terminu rozprawy i została poinformowana, że rozprawa odbędzie się w marcu 2012 r., później przeniesiona na kwiecień 2012 r. W tym momencie sędzia High Court zasugerował stronom, że mogą spróbować rozwiązać spór poprzez mediację. Skarżąca rozważyła tę opcję, ale jej nie kontynuowała, gdy w czerwcu 2012 r. stało się jasne, że niektórzy z pozwanych nie są zainteresowani. Na tym etapie została poinformowana, że szósty pozwany wszedł w stan likwidacji dobrowolnej. W lipcu 2012 r. skarżąca została poinformowana, że sprawa będzie rozpatrywana na początku 2013 r. Sprawa nie była rozpatrywana jako jedna akcja. Tylko czwarty i piąty pozwany stawili się (ten drugi tylko krótko) na rozprawie, która rozpoczęła się 29 stycznia 2013 r. Pierwsi trzej pozwani, mimo otrzymania zawiadomienia o rozprawie, nie byli na niej reprezentowani. Orzeczenie High Court z 20 marca 2013 r. rozpatrywało zatem tylko roszczenia przeciwko Homebond i panu Q. Sędzia orzekł, że Homebond jest odpowiedzialny wobec skarżącej na warunkach gwarancji. Mimo że gwarancja ustalała górny limit 30 000 IEP (około 38 100 euro), sędzia uznał, że w okolicznościach sprawy uzasadnione jest przyznanie pełnej kwoty szacunku napraw, około 51 000 euro. Sędzia oddalił sprawę przeciwko panu Q., zauważając, że prawdziwa wina leżała po stronie budowniczego. 10 kwietnia 2013 r. High Court wydał nakaz przeciwko czwartemu pozwanemu na kwotę przyznaną skarżącej. 15 maja 2013 r. ten sam sędzia zajął się sprawą przeciwko pierwszym trzem pozwanych. Uznała ich za solidarnie odpowiedzialnych wobec skarżącej za zapłatę odszkodowania w wysokości 94 082 euro. Homebond zamierzał odwołać się od wyroku i nakazu przeciwko niemu. Wymagało to doręczenia zawiadomienia o odwołaniu osobiście skarżącej w ciągu dwudziestu jeden dni. Zgodnie z elementami akt sprawy, pełnomocnicy firmy próbowali bezskutecznie zorganizować doręczenie skarżącej. Następnie zwrócili się do Sądu Najwyższego o dodatkowy czas na odwołanie się, co zostało przyznane 14 czerwca 2013 r. Skarżąca wniosła apelację wzajemną, twierdząc, że High Court błędnie nie przyznał jej kosztów sądowych. W październiku 2014 r. skarżąca wystąpiła o oddalenie apelacji z powodu braku dochodzenia jej przez Homebond. Wniosek ten nie został uwzględniony. Zamiast tego, orzekając 10 października 2014 r., Sąd Najwyższy przyznał jej dwa tygodnie na przedstawienie jej stanowiska w sprawie kosztów. Skarżąca złożyła swoje stanowisko w następnym tygodniu. 28 października 2014 r. wiele oczekujących apelacji zostało przeniesionych z Sądu Najwyższego do nowego Sądu Apelacyjnego, w tym apelacja Homebond. W listopadzie 2014 r. Sąd Apelacyjny nakazał stronom złożenie odpowiednich stanowisk w ciągu dwóch tygodni, udzielając krótkiego przedłużenia tego terminu w następnym miesiącu. 19 grudnia 2014 r. wyznaczył termin rozprawy na 23 lutego 2015 r. W tej dacie Sąd uwzględnił apelację Homebond i oddalił apelację wzajemną skarżącej. 10 czerwca 2013 r. pierwsi i drudzy pozwani złożyli zawiadomienie o apelacji od wyroku High Court. 8 lipca 2013 r. High Court wydał nakaz zajęcia długu dotyczący pieniędzy należnych przez bank komercyjny pierwszym i drugim pozwanych w wysokości odszkodowania przyznanego skarżącej. 26 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy przyznał pozwanych wstrzymanie wykonania orzeczenia o zapłacie odszkodowania, pod warunkiem, że wpłacą do sądu kwotę 45 000 euro w okresie trzech miesięcy, w przeciwnym razie wstrzymanie wygaśnie. Płatność nie została dokonana. Wniosek pozwanych o zaoferowanie aktów własności nieruchomości zamiast pieniędzy został odrzucony przez Sąd Najwyższy 22 listopada 2013 r. Skarżąca uzyskała hipotekę sądową przeciwko pozwanych 29 października 2013 r. 24 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy ponownie odmówił wniosku pozwanych o wstrzymanie wykonania wyroku High Court. Odmówił również uchylenia nakazu zajęcia długu i unieważnienia hipoteki sądowej uzyskanej przez skarżącą. 11 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy odmówił wniosku skarżącej o oddalenie apelacji z powodu braku dochodzenia jej. Nakazał pozwanych złożyć ich akta apelacyjne w ciągu dziesięciu tygodni, w przeciwnym razie apelacja zostanie oddalona. Apelacja została przeniesiona do Sądu Apelacyjnego, który 19 listopada 2014 r. wskazał, że najpierw rozważy kwestię odpowiedzialności pierwszego i drugiego pozwanego, i wyznaczył krótki termin na przedstawienie stanowisk stron w tej sprawie. Rozprawa odbyła się 9 marca 2015 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok High Court, stwierdzając, że z mocy prawa małżeństwo F. nie jest odpowiedzialne wobec skarżącej za wady w domu, ponieważ po prostu sprzedali jej grunt i nie byli sami stroną umowy budowlanej. Środek prawny mógł być skierowany tylko przeciwko trzeciemu pozwanemu, T and C Developments Ltd., z którym skarżąca zawarła umowę w 1999 r. Skarżąca wystąpiła o zezwolenie na odwołanie się do Sądu Najwyższego od tego wyroku. 29 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy odmówił udzielenia zezwolenia.


Skarżący urodził się w 1964 roku i mieszka w Kijowie. Koniec 2008 i początek 2009 roku upłynął pod znakiem sporu między Ukrainą a Rosją dotyczącego warunków dostaw gazu, w tym ceny płaconej przez Ukrainę i ceny tranzytowej pobieranej przez Ukrainę od Rosji. Kulminacją było odcięcie dostaw przez Rosję na początku stycznia 2009 roku, co dotknęło nie tylko Ukrainę, ale także państwa europejskie uzależnione od rosyjskiego gazu. 18 stycznia 2009 r. premierzy Ukrainy i Rosji, pani Julia Tymoszenko i pan Władimir Putin, osiągnęli porozumienie mające na celu rozwiązanie sporu. 19 stycznia 2009 r. przewodniczący rad nadzorczych odpowiednich spółek gazowych, Naftohazu Ukrainy i rosyjskiego Gazpromu, sformalizowali warunki porozumienia, podpisując kontrakt na dostawy gazu w latach 2009–2019. W szczególności przewidywał on nowe podejście do kształtowania cen gazu oraz przejście na bezpośrednie relacje kontraktowe (wcześniej Gazprom dostarczał gaz na Ukrainę przez pośrednika, spółkę joint venture RosUkrEnergo AG zarejestrowaną w Szwajcarii, w której 50% udziałów należało do samego Gazpromu, a 50% do dwóch ukraińskich biznesmenów poprzez prywatną spółkę, również zarejestrowaną w Szwajcarii). 20 stycznia 2009 r. pierwszy zastępca przewodniczącego rady nadzorczej Naftohazu Ukrainy, D., oraz zastępca przewodniczącego rady nadzorczej Gazpromu podpisali dalszy kontrakt dotyczący warunków tranzytu gazu ziemnego przez terytorium Ukrainy. Na mocy aneksu nr 1 roszczenie do 11 miliardów metrów sześciennych gazu ziemnego sprowadzonego na Ukrainę w tranzycie przez RosUkrEnergo AG zostało cesjonowane na rzecz Naftohazu Ukrainy. 28 stycznia 2009 r. prezydent Ukrainy pan Wiktor Juszczenko mianował skarżącego szefem Państwowej Służby Celnej Ukrainy na wniosek premiera. 26 lutego 2009 r. D. wysłał list do skarżącego, prosząc o odprawę celną 11 miliardów metrów sześciennych gazu ziemnego, o którym mowa w kontrakcie z 20 stycznia 2009 r., oraz o unieważnienie dziewiętnastu deklaracji celnych stwierdzających, że gaz został sprowadzony w celu tranzytu. Również 26 lutego 2009 r. pan Ołeksandr Turczynow, pierwszy wicepremier Ukrainy, wydał skarżącemu pisemne polecenie zapewnienia niezwłocznej odprawy celnej wspomnianego gazu. 27 lutego 2009 r. skarżący kontrasygnował list D. dopiskiem „Do [K.] do wykonania z uwzględnieniem wymogów art. 88 Kodeksu Celnego Ukrainy” (K. był szefem Regionalnego Urzędu Celnego ds. Energetyki, a wspomniany przepis prawny określał obowiązki i odpowiedzialność osób ubiegających się o odprawę celną). Tego samego dnia skarżący kontrasygnował również list pana Turczynowa dopiskiem „Do [K.] do wykonania”. 7 lutego 2010 r. pan Wiktor Janukowycz został wybrany prezydentem Ukrainy po pokonaniu pani Tymoszenko w drugiej turze wyborów. 22 marca 2010 r. skarżący zrezygnował ze stanowiska. W nieokreślonym dniu RosUkrEnergo AG wszczęła postępowanie przed Instytutem Arbitrażowym Izby Handlowej w Sztokholmie, twierdząc, że 11 miliardów metrów sześciennych gazu stanowi jej własność i zostało bezprawnie wywłaszczone przez Naftohaz Ukrainy. 8 czerwca 2010 r. Instytut przyznał rację RosUkrEnergo AG. 10 czerwca 2010 r. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (dalej „Służba Bezpieczeństwa”) wszczęła postępowanie karne przeciwko D. w związku z podejrzeniem popełnienia defraudacji na wielką skalę z powodu jego zaangażowania w transakcje gazowe ze stycznia 2009 r. 22 czerwca 2010 r. policja przesłuchała pana Sh., który w styczniu 2009 r. był zastępcą szefa Wydziału Odpraw Celnych Regionalnego Urzędu Celnego ds. Energetyki, w charakterze świadka w postępowaniu. Twierdząco odpowiedział na pytanie, czy zna list D. do skarżącego z 26 lutego 2009 r. (patrz powyżej punkty 11 i 13). 23 czerwca 2010 r. skarżący stawił się na przesłuchanie w charakterze świadka w postępowaniu przeciwko D. Towarzyszył mu adwokat. Przesłuchanie dotyczyło dwóch listów wysłanych do skarżącego 26 lutego 2009 r. oraz podjętych przez niego w związku z tym działań. Po zakończeniu przesłuchania skarżącego o godzinie 15.43 śledczy poinformował go o nieuchronnym wszczęciu przeciwko niemu postępowania karnego. Skarżący pozostał w siedzibie Służby Bezpieczeństwa, choć nie podejmowano wobec niego żadnych natychmiastowych kroków proceduralnych. Według niego nie pozwolono mu odejść. Rząd stwierdził, że to decyzja samego skarżącego była o czekaniu aż do przygotowania decyzji o postępowaniu karnym. Postępowanie zostało wszczęte później tego dnia w związku z podejrzeniem niedbalstwa w pełnieniu obowiązków służbowych, pociągającego za sobą poważne konsekwencje, na podstawie art. 367 § 2 Kodeksu Karnego („KK”, patrz poniżej punkt 52). Zarzut dotyczył kontrasygnowania listów w sprawie odprawy celnej gazu sprowadzonego w tranzycie bez weryfikacji legalności tych żądań, a w konsekwencji wyrządzenia znacznej szkody prestiżowi Państwa oraz interesom RosUkrEnergo AG. Sprawa karna została połączona ze sprawą przeciwko D. (patrz powyżej punkt 18). O godzinie 18.42, 23 czerwca 2010 r., skarżący podpisał decyzję o wszczęciu postępowania karnego przeciwko niemu z oświadczeniem, że de facto znajdował się w areszcie od godziny 15.43 tego dnia. Według Rządu skarżący i jego adwokat zapoznawali się z decyzją w godzinach od 16.15 do 18.45. O godzinie 19.02 śledczy sporządził protokół zatrzymania skarżącego z ogólnym odniesieniem do art. 106 § 2 i 115 Kodeksu Postępowania Karnego („KPK”, patrz poniżej punkt 50). Jak zauważono w protokole, śledztwo ustaliło, że skarżący nie miał podstaw prawnych do poparcia prośby pierwszego wicepremiera z 26 lutego 2009 r. (patrz powyżej punkt 12). Śledczy stwierdził dalej, że prawa skarżącego jako podejrzanego zostały mu wyjaśnione o godzinie 18.30. Skarżący dopisał do protokołu, że okres zatrzymania faktycznie rozpoczął się o godzinie 15.43. O godzinie 20.05, 23 czerwca 2010 r., skarżący został przesłuchany w charakterze podejrzanego. Podkreślił, że jest chętny do współpracy ze śledztwem i że jego zachowanie w postępowaniu było nienaganne. Oświadczył również, że nie ma podstaw do jego zatrzymania i że jest gotowy wpłacić kaucję jako środek zapobiegawczy zgodnie z KPK. 24 czerwca 2010 r. Kijowski Sąd Rejonowy Peczerski („Sąd Peczerski”) zastosował wobec skarżącego tymczasowe aresztowanie na dwa miesiące. Uzasadniając, sąd zauważył, że skarżący jest podejrzany o popełnienie poważnego przestępstwa potencjalnie zagrożonego karą pozbawienia wolności; że może ingerować w czynności śledcze, uciekając lub fałszując dowody; oraz że jest zdolny do wywierania wpływu na świadków, biorąc pod uwagę w szczególności jego powiązania z byłymi współpracownikami, wysoki status społeczny i zamożność. Ponadto skarżący nie miał zatrudnienia ani małych dzieci na utrzymaniu. Sąd oddalił w związku z tym wniosek pięćdziesięciu deputowanych do Rady Najwyższej o uwolnienie go za ich poręczenie osobiste. Skarżący odwołał się, twierdząc w szczególności, że jego zatrzymanie było arbitralne i nie oparte na uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ponadto ustalenia sądu co do prawdopodobieństwa ingerowania przez niego w czynności śledcze były arbitralne. Był urzędnikiem państwowym o nienagannej reputacji, bez karalności, posiadającym silne więzi rodzinne i stałe miejsce zamieszkania w Kijowie. Ponadto jego postępowanie w związku z postępowaniem karnym dotyczącym transakcji gazowych było bez zarzutu. Między datą wszczęcia powiązanych postępowań przeciwko D. 10 czerwca a zatrzymaniem skarżącego 23 czerwca 2010 r., przebywał dwukrotnie za granicą i dobrowolnie wrócił na Ukrainę; stawił się na przesłuchanie w charakterze świadka niezwłocznie po wezwaniu; oraz był chętny do kontynuowania współpracy z władzami w dobrej wierze. Na koniec powołał się na poręczenie zaoferowane przez deputowanych w celu zapewnienia jego właściwego postępowania w toku procesu. 2 lipca 2010 r. Kijowski Sąd Apelacyjny (dalej „Sąd Apelacyjny”) oddalił odwołanie skarżącego od środka izolacyjnego. Sąd zauważył w szczególności: „... szczególnie duża kwota szkody wyrządzonej RosUkrEnergo AG oraz istnienie poważnych konsekwencji, przejawiających się w podważeniu prestiżu Państwa, wskazują na wysoki stopień zagrożenia społecznego przez przestępstwo, co stanowi główną podstawę zastosowania wobec A. W. Makarenki środka zapobiegawczego polegającego na tymczasowym aresztowaniu”. Sąd apelacyjny również zgodził się z ustaleniami sądu pierwszej instancji, że skarżący mógłby wykorzystać swoje powiązania społeczne i zamożność, aby wpłynąć na śledztwo, gdyby pozostał na wolności. 28 lipca 2010 r. Sąd Najwyższy oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie skargi kasacyjnej od decyzji jako nieprzewidziany przez prawo. 30 lipca 2010 r. skarżący zakwestionował legalność jego zatrzymania z 23 czerwca 2010 r. przed Kijowskim Sądem Rejonowym Szewczenkowskim („Sądem Szewczenkowskim”). Zarzucił po pierwsze, że jego zatrzymanie nie mieściło się w zakresie art. 106 § 2 KPK i dlatego było arbitralne i nieprzewidywalne. Ponadto, przed oficjalnym zatrzymaniem o godzinie 19.02, był już przetrzymywany w Służbie Bezpieczeństwa przez ponad trzy godziny bez żadnych podstaw prawnych. 27 września i 12 października 2010 r. Sąd Szewczenkowski i Sąd Apelacyjny, odpowiednio, oddaliły skargę skarżącego, uznając, że śledczy działał zgodnie z prawem. 20 sierpnia 2010 r. Sąd Peczerski przedłużył termin tymczasowego aresztowania skarżącego do 10 października 2010 r. Sąd zauważył, że nadal konieczne jest przeprowadzenie szeregu czynności śledczych i nie ma powodów uzasadniających uchylenie środka izolacyjnego. 27 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie od tej decyzji. 25 października 2010 r. Sąd Najwyższy oddalił wniosek o dopuszczenie skargi kasacyjnej jako nieprzewidziany przez prawo. 30 września 2010 r. Służba Bezpieczeństwa przekwalifikowała działania skarżącego z niedbalstwa w pełnieniu obowiązków służbowych na podstawie art. 367 § 2 KK na umyślne nadużycie władzy na podstawie art. 364 § 3 KK (patrz poniżej punkty 51-52). 6 października 2010 r. Sąd Peczerski przedłużył aresztowanie skarżącego do 23 października 2010 r., powołując się na zasadniczo te same argumenty co wcześniej. 12 października 2010 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję sądu pierwszej instancji. 13 października 2010 r. skarżący został zawiadomiony o zakończeniu śledztwa i otrzymał dostęp do akt sprawy. 22 października i 9 grudnia 2010 r. oraz 5 stycznia, 7 lutego i 9 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny przedłużał aresztowanie skarżącego o jeden miesiąc (ostatnie przedłużenie miało miejsce do 10 kwietnia 2011 r.), biorąc pod uwagę, że skarżący i jego adwokatom potrzebny był dodatkowy czas na zapoznanie się z aktami sprawy, które liczyły czterdzieści osiem tomów. We wszystkich tych orzeczeniach sąd apelacyjny zaznaczył, że wziął pod uwagę „okoliczności sprawy, informacje w całości o charakterze oskarżonego, ciężar przestępstwa ... oraz brak jakichkolwiek podstaw do zmiany środka zapobiegawczego [w jego przypadku] na łagodniejszy”. 1 kwietnia 2011 r. skarżący złożył wniosek o uwolnienie pod zobowiązaniem do nieucieczki. Zauważył, że jego stan zdrowia poważnie pogorszył się w areszcie i że wymaga specjalistycznego badania lekarskiego i pomocy z powodu kilku chorób serca, ale w areszcie nie ma kardiologa. 13 kwietnia 2011 r. adwokat skarżącego złożył skargę do Prokuratury Generalnej, że termin aresztowania jego klienta zarządzonego przez sąd upłynął 10 kwietnia 2011 r. Wniósł w związku z tym o natychmiastowe uwolnienie skarżącego. Nie było żadnej reakcji na tę skargę. 14 kwietnia 2011 r. Sąd Peczerski przeprowadził rozprawę preparatoryjną w sprawie skarżącego. Postanowił pozostawić go w areszcie śledczym, uznając, że nie ma podstaw do zmiany środka. Skarżący ponownie złożył wniosek o uwolnienie sformułowany 1 kwietnia 2011 r. (patrz powyżej punkt 42), jednak uzasadnienie orzeczenia sądu nie zawierało żadnego odniesienia do niego. 26 kwietnia 2011 r. Sąd Peczerski przekazał sprawę do Prokuratury Generalnej w celu dalszego śledztwa, biorąc pod uwagę, że w międzyczasie, 11 kwietnia 2011 r., ta ostatnia wszczęła postępowanie karne przeciwko byłej premier Tymoszenko w związku z podejrzeniem nadużycia władzy przy podpisywaniu kontraktów gazowych w styczniu 2009 r. (patrz powyżej punkt 7). Sąd uznał, że faktyczne okoliczności w tych postępowaniach były takie same jak w sprawie skarżącego. 5 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny uwolnił skarżącego pod zobowiązaniem do nieucieczki. 20 lipca 2012 r. Sąd Peczerski uznał go za winnego zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę czterech lat pozbawienia wolności w zawieszeniu. Strony nie poinformowały Sądu o żadnym dalszym przebiegu postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Materiały dostępne publicznie wskazują, że 3 marca 2014 r. Sąd Peczerski zwolnił go od odpowiedzialności karnej i stwierdził, że nie był karany.


Skarżąca urodziła się w 1975 roku i mieszka w Csobánka na Węgrzech. W 2000 roku skarżąca i H.B., również obywatel węgierski, wzięli ślub w Stanach Zjednoczonych Ameryki, gdzie mieszkali od 1996 roku. 9 lutego 2003 roku w USA urodził się ich syn, który nabył podwójne obywatelstwo. Para, która stopniowo się oddalała, wróciła na Węgry w 2004 roku. 26 grudnia 2004 roku, po kłótni, H.B. zabrał ich syna i wyjechał w nieznanym kierunku. Przez następne dwa tygodnie kilkakrotnie informował skarżącą telefonicznie o stanie ich syna. Po styczniu 2005 roku telefony ustały. Od tego czasu skarżąca nie miała kontaktu ze swoim synem. Następnie skarżąca złożyła pozew o rozwód. Ponieważ miejsce pobytu H.B. było nieznane, nie uczestniczył on osobiście w postępowaniu, a jego interesy reprezentował kurator. 16 listopada 2005 roku Sąd Rejonowy w Szentendre, w ramach środka tymczasowego natychmiast wykonalnego niezależnie od jakiegokolwiek odwołania, powierzył dziecko skarżącej, do czasu zakończenia postępowania rozwodowego. Postanowienie tymczasowe stało się prawomocne 14 stycznia 2006 roku. 28 lutego 2007 roku Sąd Rejonowy orzekł rozwód skarżącej i H.B. W odniesieniu do dziecka sąd stwierdził, że H.B. zabrał go bezprawnie i pozbawił skarżącą jakiejkolwiek możliwości widzenia syna przez ponad dwa lata. Sąd przyznał skarżącej wyłączną opiekę nad dzieckiem, odebrał H.B. władzę rodzicielską i nakazał mu płacenie alimentów. Sąd nie przyznał H.B. żadnych praw do kontaktów z dzieckiem. Wyrok stał się prawomocny 24 kwietnia 2007 roku. Wydaje się, że to orzeczenie zostało doręczone kuratorowi, ale nie H.B. Tymczasem 29 listopada 2005 roku skarżąca złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w Komendzie Policji w Szentendre, oskarżając o uprowadzenie dziecka. 7 grudnia 2005 roku władze przeprowadziły kontrolę tożsamości H.B., który zadeklarował swój adres w Sopron na Węgrzech. 3 lutego 2006 roku skarżąca złożyła kolejne zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, ponownie prosząc władze o wydanie nakazu aresztowania przeciwko H.B. 20 marca 2006 roku policja ponownie przeprowadziła kontrolę tożsamości H.B. w Sopron. Zadeklarował ten sam adres, co 7 grudnia 2005 roku. 3 kwietnia 2006 roku skarżąca złożyła skargę do władz, wskazując, że miały już dwie okazje do przesłuchania H.B. i uzyskania informacji o miejscu pobytu dziecka, ale nie zrobiły tego. 18 maja 2006 roku Komenda Policji w Szentendre wydała nakaz aresztowania H.B. 25 maja 2006 roku śledztwo zostało zawieszone, ponieważ – według informacji, jakimi wówczas dysponowała Komenda Policji w Szentendre – miejsce zamieszkania H.B. stało się nieznane, a postępowanie nie mogło być kontynuowane zaocznie. 29 maja 2006 roku skarga skarżącej została oddalona (patrz punkt 16 powyżej). 23 maja 2007 roku Komenda Policji w Sopron przeprowadziła trzecią kontrolę tożsamości H.B. na komisariacie. Poinformował władze o adresie, choć niepełnym, w Londynie (Zjednoczone Królestwo), gdzie dziecko miało podobno mieszkać z babcią. Po przesłuchaniu został zwolniony. Ponieważ adres H.B. stał się znany, 29 maja 2007 roku Komenda Policji w Szentendre zdecydowała o kontynuacji śledztwa. Następnego dnia, 30 maja 2007 roku, czyli po wydaniu wyroku w sprawie rozwodu stron, Sąd Rejonowy został poinformowany o miejscu pobytu H.B. 9 sierpnia 2007 roku wznowione śledztwo zostało umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji, przestępstwo bezprawnego zmiany miejsca pobytu małoletniego może być popełnione tylko z zamiarem, podczas gdy śledztwo wykazało, że H.B. nie był świadomy wyroku Sądu Rejonowego zobowiązującego go do wydania dziecka skarżącej. 2 kwietnia 2008 roku skarżąca złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w Komendzie Policji w Sopron, oskarżając H.B. o niepłacenie alimentów. 16 czerwca 2008 roku władze umorzyły śledztwo, stwierdzając, że przestępstwo niepłacenia alimentów może być popełnione tylko z zamiarem, podczas gdy śledztwo wykazało, że H.B. nie był świadomy wyroku Sądu Rejonowego zawierającego obowiązek płacenia alimentów. Skarga złożona przez skarżącą 27 czerwca 2008 roku została odrzucona przez Komendę Policji w Sopron 16 lipca 2008 roku. 4 kwietnia 2008 roku skarżąca złożyła kolejne zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w Komendzie Policji w Szentendre. Skarżąca i jej ojciec byli przesłuchiwani w toku śledztwa. Jednak 11 listopada 2009 roku śledztwo zostało umorzone z powodu braku dowodów. Skarga złożona przez skarżącą na tę decyzję została oddalona 17 grudnia 2009 roku. W czerwcu 2013 roku rodzice skarżącej otrzymali oficjalne pismo powiadamiające ich o kwocie do zapłaty za podręczniki szkolne dziecka. W konsekwencji dowiedzieli się, że dziecko jest zarejestrowane jako uczeń szkoły w Sopron. Na podstawie tej informacji 28 czerwca 2013 roku ojciec skarżącej złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w Komendzie Policji w Szentendre, oskarżając o bezprawne zmianę miejsca pobytu małoletniego. Tego samego dnia zawiadomienie zostało przekazane do Komendy Policji w Sopron, w której kompetencjach terytorialnych się znajdowało. Jednak 22 października 2013 roku śledztwo zostało zawieszone, ponieważ po tym, jak władze podjęły próbę ustalenia miejsca pobytu podejrzanego, jego adres ponownie stał się nieznany. Nakaz aresztowania został wydany przeciwko H.B. Wcześniej, 6 lutego 2006 roku, skarżąca wniosła o egzekucję środka tymczasowego Sądu Rejonowego z 16 listopada 2005 roku, powierzającego dziecko skarżącej (patrz punkt 10 powyżej). 17 marca 2006 roku komornik zwrócił się do Komendy Policji w Sopron o wydanie nakazu aresztowania H.B. 30 marca 2006 roku komornik odwiedził zarejestrowany adres H.B. i ustalił, że ani on, ani dziecko tam nie mieszkają. Dowiedział się, że H.B. i dziecko mogą mieszkać w Stanach Zjednoczonych. Wydaje się, że w tym postępowaniu nie podjęto dalszych kroków. W odpowiedzi na powiązaną skargę, 4 maja 2012 roku skarżąca została poinformowana, że w opinii Krajowej Izby Komorników Sądowych właściwy funkcjonariusz nie był odpowiedzialny za uchybienia w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ H.B. i dziecko zamieszkiwali za granicą, a do egzekucji nakazu sądu wymagane były zatem kroki dyplomatyczne. Tymczasem 13 kwietnia 2007 roku skarżąca skontaktowała się z Ministerstwem Sprawiedliwości, zgłaszając, że jej dziecko może być w USA. Później poinformowała Ministerstwo, że H.B. w międzyczasie przywiózł go z powrotem na Węgry. 12 czerwca 2009 roku, w toku postępowania karnego prowadzonego w sprawie oszustwa i innych przestępstw, wydano międzynarodowe i europejskie nakazy aresztowania przeciwko H.B. 27 lipca 2009 roku Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło się do Węgierskiego Centrum Współpracy Międzynarodowej w Sprawach Karnych o wydanie nakazu aresztowania H.B. 15 grudnia 2009 roku Centrum przekazało Ministerstwu Sprawiedliwości informacje otrzymane od swoich partnerów w USA i Kanadzie, zgodnie z którymi H.B. został umieszczony w areszcie imigracyjnym w Kanadzie. 15 grudnia 2009 roku H.B. został wydalony z Kanady i nakazano mu opuszczenie kraju przed 7 stycznia 2010 roku. Jednak zbiegł z aresztu, a kanadyjskie władze powiadomiły swoje węgierskie odpowiedniki, że zarezerwował bilet lotniczy do Wiednia pod fałszywym nazwiskiem. Węgierskie władze zwróciły się o współpracę do Austrii, ale 12 stycznia 2010 roku zostały poinformowane, że H.B. nie było na locie wskazanym przez kanadyjską policję. 6 czerwca 2012 roku matka skarżącej poinformowała Ministerstwo Sprawiedliwości, że jej zdaniem dziecko zostało zabrane do Kalifornii. Ministerstwo Sprawiedliwości wysłało prośbę do USA o ułatwienie kontaktu z dzieckiem na mocy Konwencji haskiej o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka za granicę. Jednak środki podjęte przez władze USA w celu znalezienia dziecka okazały się bezskuteczne. 22 października 2012 roku wskazały, że dziecko i H.B. są prawdopodobnie w Kanadzie i przekazały wniosek do władz kanadyjskich. Postępowanie tych ostatnich również okazało się bezowocne. 24 kwietnia 2013 roku skarżąca poinformowała węgierskie Ministerstwo Sprawiedliwości, że H.B. znajduje się na liście osób poszukiwanych w Kanadzie i że wcześniej zbiegł z aresztu. Na podstawie tej informacji 26 kwietnia 2013 roku Ministerstwo Sprawiedliwości poprosiło władze kanadyjskie o ustalenie miejsca pobytu dziecka. Nie były jednak w stanie tego zrobić. 8 maja 2014 roku H.B. został zatrzymany w Budapeszcie, a dziecko w końcu udało się zlokalizować. Ponieważ skarżąca mieszkała wówczas za granicą, miejsce pobytu dziecka zostało tymczasowo ustalone u jej ojca w Csobánka na Węgrzech. Odpowiednie przepisy Konwencji haskiej z 25 października 1980 r. o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka za granicę, która weszła w życie w dniu 1 lipca 1986 r. w odniesieniu do Węgier, brzmią następująco:

„Państwa-strony niniejszej Konwencji,
Głęboko przekonane, że dobro dziecka ma nadrzędne znaczenie w sprawach dotyczących jego władzy rodzicielskiej,
Pragnąc chronić dzieci na arenie międzynarodowej przed szkodliwymi skutkami ich bezprawnego zabrania lub zatrzymania oraz ustanowić procedury zapewniające ich niezwłoczny powrót do państwa ich zwykłego pobytu, a także zabezpieczyć ochronę prawa do kontaktu,
Postanowiły zawrzeć Konwencję w tym celu i uzgodniły następujące postanowienia –
...
Artykuł 1
Celem niniejszej Konwencji jest –
a) zapewnienie niezwłocznego powrotu dzieci bezprawnie zabranych do lub zatrzymanych w jakimkolwiek Państwie Umawiającym się; oraz
b) zapewnienie, aby prawa władzy rodzicielskiej i prawa do kontaktu, wynikające z prawa jednego Państwa Umawiającego się, były skutecznie respektowane w innych Państwach Umawiających się.
...
Artykuł 3
Zabranie lub zatrzymanie dziecka uznaje się za bezprawne, jeżeli –
a) jest naruszeniem praw władzy rodzicielskiej przyznanych osobie, instytucji lub innemu organowi, wspólnie lub samodzielnie, zgodnie z prawem państwa, w którym dziecko miało zwykłe miejsce pobytu bezpośrednio przed zabraniem lub zatrzymaniem; oraz
b) w momencie zabrania lub zatrzymania te prawa były faktycznie wykonywane, wspólnie lub samodzielnie, lub byłyby wykonywane, gdyby nie zabranie lub zatrzymanie.
Prawa władzy rodzicielskiej, o których mowa w podpunkcie a) powyżej, mogą wynikać w szczególności z mocy prawa, na skutek orzeczenia sądowego lub administracyjnego lub na skutek umowy mającej skutki prawne zgodnie z prawem tego państwa.
Artykuł 4
Konwencja ma zastosowanie do każdego dziecka, które miało zwykłe miejsce pobytu w Państwie Umawiającym się bezpośrednio przed naruszeniem praw władzy rodzicielskiej lub prawa do kontaktu. Konwencja przestaje mieć zastosowanie, gdy dziecko osiągnie wiek 16 lat.
Artykuł 5
Na potrzeby niniejszej Konwencji –
a) „prawa władzy rodzicielskiej” obejmują prawa dotyczące opieki nad osobą dziecka, a w szczególności prawo do decydowania o miejscu pobytu dziecka;
b) „prawo do kontaktu” obejmuje prawo do zabrania dziecka na ograniczony okres czasu do miejsca innego niż jego zwykłe miejsce pobytu.
...
Artykuł 11
Władze sądowe lub administracyjne Państw Umawiających się powinny działać niezwłocznie w postępowaniach o powrót dziecka.
Jeżeli właściwa władza sądowa lub administracyjna nie wyda decyzji w ciągu sześciu tygodni od dnia wszczęcia postępowania, wnioskodawca lub Centralny Organ Państwa, do którego skierowano wniosek, z własnej inicjatywy lub na prośbę Centralnego Organu Państwa wnioskującego, ma prawo zażądać wyjaśnienia przyczyn opóźnienia. ...
Artykuł 12
Jeżeli dziecko zostało bezprawnie zabrane lub zatrzymane w rozumieniu artykułu 3 i w dniu wszczęcia postępowania przed władzą sądową lub administracyjną Państwa Umawiającego się, w którym dziecko się znajduje, nie upłynął jeszcze rok od daty bezprawnego zabrania lub zatrzymania, właściwa władza zarządzi niezwłoczny powrót dziecka.
Władza sądowa lub administracyjna, nawet jeżeli postępowanie zostało wszczęte po upływie rocznego terminu, o którym mowa w poprzednim akapicie, również zarządzi powrót dziecka, chyba że zostanie wykazane, że dziecko zadomowiło się już w nowym środowisku.
Jeżeli władza sądowa lub administracyjna w Państwie, do którego skierowano wniosek, ma powody sądzić, że dziecko zostało zabrane do innego Państwa, może zawiesić postępowanie lub oddalić wniosek o powrót dziecka.
Artykuł 13
Niezależnie od przepisów poprzedniego artykułu, władza sądowa lub administracyjna Państwa, do którego skierowano wniosek, nie jest zobowiązana zarządzić powrotu dziecka, jeżeli osoba, instytucja lub inny organ, który sprzeciwia się jego powrotowi, wykaże, że –
a) osoba, instytucja lub inny organ sprawujący opiekę nad dzieckiem nie wykonywał faktycznie praw władzy rodzicielskiej w momencie zabrania lub zatrzymania dziecka, albo wyraził zgodę na zabranie lub zatrzymanie lub później na to przystał; lub
b) istnieje poważne ryzyko, że powrót dziecka naraziłby je na fizyczne lub psychiczne szkody lub w inny sposób postawiłby dziecko w sytuacji nie do zniesienia.
Władza sądowa lub administracyjna może również odmówić zarządzenia powrotu dziecka, jeżeli stwierdzi, że dziecko sprzeciwia się powrotowi i osiągnęło wiek i stopień dojrzałości, w których należy uwzględnić jego zdanie.
Rozpatrując okoliczności, o których mowa w niniejszym artykule, władze sądowe i administracyjne uwzględniają informacje dotyczące tła społecznego dziecka, dostarczone przez Centralny Organ lub inny właściwy organ państwa zwykłego pobytu dziecka.
Artykuł 14
Przy ustalaniu, czy doszło do bezprawnego zabrania lub zatrzymania w rozumieniu artykułu 3, władze sądowe lub administracyjne Państwa, do którego skierowano wniosek, mogą brać bezpośrednio pod uwagę prawo oraz orzeczenia sądowe lub administracyjne, formalnie uznane lub nie w Państwie zwykłego pobytu dziecka, bez uciekania się do szczegółowych procedur dowodzenia tego prawa lub uznawania orzeczeń zagranicznych, które w przeciwnym razie miałyby zastosowanie.
...
Artykuł 16
Po otrzymaniu zawiadomienia o bezprawnym zabraniu lub zatrzymaniu dziecka w rozumieniu artykułu 3, władze sądowe lub administracyjne Państwa Umawiającego się, do którego dziecko zostało zabrane lub w którym zostało zatrzymane, nie mogą rozstrzygać o istocie praw władzy rodzicielskiej, dopóki nie zostanie ustalone, że dziecko nie będzie zwrócone na mocy niniejszej Konwencji, chyba że wniosek w ramach niniejszej Konwencji nie zostanie złożony w rozsądnym terminie po otrzymaniu zawiadomienia.
Artykuł 17
Sam fakt wydania decyzji dotyczącej władzy rodzicielskiej w Państwie, do którego skierowano wniosek, lub uprawnienia jej do uznania w tym Państwie, nie może być podstawą odmowy powrotu dziecka na mocy niniejszej Konwencji, jednak władze sądowe lub administracyjne Państwa, do którego skierowano wniosek, mogą uwzględnić przyczyny tej decyzji przy stosowaniu niniejszej Konwencji.
...
Artykuł 19
Decyzja wydana na mocy niniejszej Konwencji w sprawie powrotu dziecka nie może być uznana za rozstrzygnięcie co do istoty jakiejkolwiek kwestii władzy rodzicielskiej.
Artykuł 20
Powrót dziecka na podstawie przepisów artykułu 12 może zostać odmówiony, jeżeli byłby niedozwolony przez podstawowe zasady Państwa, do którego skierowano wniosek, dotyczące ochrony praw człowieka i podstawowych wolności....”


Skarżący urodził się w 1970 roku i mieszka w Bełbieju, w Republice Baszkortostanu. W październiku 2007 r. skarżący wraz z rodziną przeprowadził się z Uzbekistanu do Rosji, najprawdopodobniej w celu uzyskania obywatelstwa rosyjskiego, a także podjęcia leczenia uzależnienia skarżącego od narkotyków. W grudniu 2007 r. władze uzbeckie postawiły skarżącemu zarzut handlu narkotykami w dużych rozmiarach, popełnionego w październiku 2007 r., oraz wydały nakaz aresztowania i międzynarodowy list gończy. 12 lipca 2008 r. skarżący został aresztowany w Moskwie, a 14 lipca 2008 r. Dragomiłowski Sąd Rejonowy w Moskwie zarządził aresztowanie skarżącego w oczekiwaniu na ekstradycję, nie określając żadnego terminu. 9 grudnia 2008 r. Prokuratura Generalna Rosji zarządziła ekstradycję skarżącego. 28 stycznia 2009 r. Sąd Miejski w Moskwie potwierdził legalność aresztowania i zatrzymania skarżącego oraz utrzymał w mocy ekstradycję. Tymczasem, 4 marca 2009 r. Sąd Najwyższy Rosji utrzymał w mocy wyrok z 28 stycznia 2009 r. 10 sierpnia 2009 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa prawnikom do złożenia wniosku do Trybunału w jego imieniu. 21 sierpnia 2009 r. nakaz ekstradycji został wykonany i skarżący został przewieziony do Uzbekistanu. 28 sierpnia 2009 r. prawnicy skarżącego – którzy najprawdopodobniej nie wiedzieli o ekstradycji – zwrócili się o zastosowanie środka tymczasowego na podstawie reguły 39 Regulaminu Trybunału w celu wstrzymania wydalenia. 1 września 2009 r. Trybunał wskazał odpowiedni środek rządowi rosyjskiemu. Jednakże po tym, jak rząd rosyjski poinformował Trybunał o ekstradycji 21 sierpnia 2009 r., środek tymczasowy został uchylony 7 października 2009 r. Strony nie przedstawiły żadnych informacji dotyczących powiązanych wydarzeń w Uzbekistanie. W nieokreślonym terminie skarżący dołączył do swojej rodziny w Rosji.


Lista wnioskodawców jest przedstawiona w załączonych tabelach. W dniach wskazanych w załączonych tabelach wnioskodawcy uzyskali orzeczenia sądowe zasądzające środki pieniężne przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Unitarnemu „Firma Transportu Pasażerskiego” w Kotłasie (MUP Kotlas Passazhirskoye avtotransportnoye predpriyatiye – муниципальное предприятие муниципального образования Котлас «Пассажирское автотранспортное предприятие»). Część orzeczeń wydanych na korzyść wnioskodawców została wykonana w toku postępowania upadłościowego wobec spółki (patrz punkty 7-10 poniżej), natomiast inne pozostały niewykonane do chwili obecnej. Spółka została utworzona jako miejskie przedsiębiorstwo unitarne. Została założona przez gminę Kotłas. Spółka świadczyła usługi transportowe w mieście. Posiadała „prawo zarządu gospodarczego” (право хозяйственного ведения) nad przydzielonym jej majątkiem. Jak twierdzą wnioskodawcy, ceny usług transportowych w mieście Kotłas były regulowane przez Administrację Obwodu Archangielskiego. 28 września 2007 r. wszczęto postępowanie upadłościowe wobec spółki. 18 września 2012 r. spółka została ogłoszona upadłą, a następnie zlikwidowana.