Skarżący urodził się w 1980 roku i jest osadzony w Zakładzie Karnym w Pravieniškės. 11 maja 2009 r. Biuro Policji Kryminalnej wszczęło śledztwo w sprawie zarzutów, że uzbrojona organizacja przestępcza działała w regionie Wilna. Podejrzewano, że wspomniana organizacja była uzbrojona w broń palną oraz posiadała i rozprowadzała duże ilości środków odurzających i psychotropowych (dla ogólnego tła faktycznego zob. Lisovskij przeciwko Litwie, nr 36249/14, § 6, 2 maja 2017 r.). W kontekście tego śledztwa, 15 grudnia 2009 r. aresztowano niektórych członków organizacji i w trakcie stosowania wobec nich środków przymusu ustalono, że skarżący również prawdopodobnie należał do organizacji. 23 lutego 2010 r. skarżący został aresztowany i oficjalnie powiadomiony, że jest podejrzany o udział w uzbrojonej w broń palną organizacji przestępczej. 24 lutego 2010 r. Sąd Rejonowy w Wilnie upoważnił do tymczasowego aresztowania skarżącego na dwa miesiące. Sąd uznał, że dostępne dowody były wystarczające, by stwierdzić, że skarżący mógł popełnić przestępstwa, o które był podejrzany. Sąd stwierdził, że skarżący może popełnić nowe przestępstwa, ponieważ: był podejrzany o popełnienie bardzo poważnego przestępstwa, które mogło prowadzić do długiego okresu pozbawienia wolności; nie miał silnych więzi społecznych; był bezrobotny i nie był zapisany do placówki edukacyjnej; nie był żonaty; był dwukrotnie skazywany wcześniej za przestępstwa dotyczące nielegalnego posiadania środków odurzających i psychotropowych (co stanowiło negatywną cechę charakteru); oraz przyznał, że zażywał środki odurzające i psychotropowe. Ponadto istniało ryzyko, że skarżący może próbować uciec, biorąc pod uwagę, że miał powiązania za granicą. Sąd stwierdził również, że skarżący może ingerować w śledztwo karne, ponieważ mieszkał z innym podejrzanym w sprawie, kupował środki odurzające i psychotropowe od innych osób, jego rola w organizacji przestępczej była dość aktywna i istniało ryzyko, że może próbować wpływać na innych świadków lub podejrzanych lub że te osoby mogą próbować na niego wpływać. Sąd stwierdził również, że sprawa była niezwykle skomplikowana i należało wykonać szereg czynności procesowych. Wydaje się, że skarżący nie odwołał się od tej decyzji. 22 kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy w Wilnie przedłużył aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 10 powyżej). Ponadto sąd zauważył, że sprawa przeciwko skarżącemu była skomplikowana i na dużą skalę oraz że należało przeprowadzić szereg czynności śledczych, w tym ustalenie roli skarżącego w organizacji przestępczej i jego relacji z innymi podejrzanymi. Sąd zauważył również, że chociaż w trakcie aresztowania skarżącego nie przeprowadzano czynności śledczych wobec niego, z akt śledztwa wynikało, że wykonano różne czynności śledcze w celu ustalenia podstaw podejrzenia wobec skarżącego (sprawdzono pojazdy, przeprowadzono analizę chemiczną substancji znalezionych podczas przeszukania mieszkania skarżącego, otrzymano opinie biegłych oraz przesłuchano innych podejrzanych – którzy złożyli zeznania dotyczące skarżącego). Wydaje się, że skarżący nie odwołał się od tej decyzji. 20 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy w Wilnie przedłużył aresztowanie skarżącego o kolejny miesiąc. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkty 10 i 11 powyżej). Ponadto sąd zauważył, że podjęto intensywne czynności śledcze, nie ograniczając śledztwa wyłącznie do działań przeciwko skarżącemu. Wydaje się, że skarżący nie odwołał się od tej decyzji. 20 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na zasadniczo te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 10 powyżej). Sąd jednak stwierdził, że nie ma wskazań, jakoby skarżący mógł próbować ingerować w śledztwo karne, dlatego postanowił usunąć to z listy uzasadnień aresztowania skarżącego. Niemniej jednak, uzasadnienia aresztowania wymienione w prawie krajowym były alternatywne – to znaczy istnienie tylko jednego z nich wystarczało do zastosowania tymczasowego aresztowania. Sąd zauważył również, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy przeprowadzono liczne czynności procesowe: przesłuchano licznych podejrzanych, zidentyfikowano świadków zdarzenia, przeprowadzono dodatkowe przesłuchania podejrzanych, dokonano weryfikacji zeznań na miejscu zdarzenia, zbadano przedmioty istotne dla śledztwa, zaplanowano dodatkowe zadania (w tym badanie pewnych obiektów), zebrano opisy podejrzanych. Sąd był przekonany, że istniały wystarczające podstawy do przedłużenia tymczasowego aresztowania skarżącego. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o zastosowanie innego środka ograniczającego. Twierdził, że przed aresztowaniem miał stałe miejsce zamieszkania z ojcem i stały dochód, ponieważ pracował jako kierowca dalekobieżny, że miał silne więzi społeczne i nie znał żadnego z innych podejrzanych. Twierdził również, że śledztwo jest nieaktywne i nie ma podstaw do dalszego zatrzymywania go. Jednak 16 września 2010 r. odwołanie skarżącego zostało oddalone przez Sąd Apelacyjny. Sąd stwierdził, że zarządzając tymczasowe aresztowanie, sąd nie ustala winy skarżącego, a zatem standard dowodowy wymagany do jego zatrzymania jest niższy. Sąd uznał, że istniało wystarczająco dużo informacji, by wierzyć, że skarżący popełnił przestępstwa, o które był oskarżony. Sąd zgodził się również, że skarżący może uciec lub popełnić nowe przestępstwa. Ponadto sąd stwierdził, że nie może nałożyć łagodniejszego środka ograniczającego, ponieważ może jedynie utrzymać w mocy lub uchylić decyzję sądu pierwszej instancji. Sąd zauważył również, że zgodnie z prawem krajowym tymczasowe aresztowanie może trwać dłużej niż sześć miesięcy tylko wtedy, gdy sprawa jest wyjątkowo skomplikowana lub na dużą skalę. Uznał, że w przypadku skarżącego te warunki zostały spełnione: śledztwo dotyczyło przestępstwa popełnionego przez organizację przestępczą, było ponad pięćdziesięciu podejrzanych i konieczne było przeprowadzenie licznych czynności śledczych. 23 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swoich poprzednich decyzjach i zauważył, że podjęte czynności procesowe były takie same, jak wymienione w jego poprzedniej decyzji (zob. punkt 13 powyżej). Skarżący odwołał się od tej decyzji i poprosił o nałożenie innego środka ograniczającego. Twierdził, że jest niewinny i że w dziewięciu miesiącach jego aresztowania funkcjonariusze nie przedstawili żadnego dowodu jego winy. Zaprzeczył również ryzyku ucieczki, ponieważ leżało to w jego interesie, aby sąd rozpatrzył jego sprawę co do istoty i go uniewinnił. Skarżący zaprzeczył, że popełni nowe przestępstwa tylko dlatego, że jest bezrobotny. Zdaniem skarżącego, gdyby tak było, każdy bezrobotny mógłby być aresztowany. Twierdził również, że jego poprzednie skazanie nie powinno być brane pod uwagę przy przedłużaniu tymczasowego aresztowania, ponieważ płacił grzywnę nałożoną na niego w tej sprawie i nikt nie może być karany dwa razy za to samo przestępstwo. Miał również ojca i brata, co świadczyło o jego silnych więziach społecznych. Wreszcie, został przesłuchany tylko dwa razy w ciągu dziewięciu miesięcy aresztowania. 17 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie skarżącego. Powtórzył poprzednie ustalenia (zob. punkty 10 i 11 powyżej), ale zauważył również, że działalność przestępcza skarżącego trwała przez długi czas i że na niej zarabiał. Sąd zauważył również, że skarżący został dodatkowo przesłuchany 15 i 17 listopada 2010 r., że inny podejrzany był również przesłuchiwany dwukrotnie oraz że zaplanowano badania DNA i daktyloskopijne. 23 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swoich poprzednich decyzjach (zob. punkty 10 i 13 powyżej). Ponadto sąd stwierdził, że w sprawie było ponad czterdziestu podejrzanych; przeprowadzono liczne czynności śledcze: aresztowano i przesłuchano podejrzanych; przesłuchano świadków; zidentyfikowano świadków zdarzenia; zbadano przedmioty istotne dla śledztwa; zebrano cechy charakterystyczne podejrzanych; oraz materiał zebrany w śledztwie został podzielony na dwie części (a materiał zebrany w pierwszej części został już przekazany do sądu w celu rozpatrzenia co do istoty). Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o zastosowanie innego środka ograniczającego. 31 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję Sądu Okręgowego w Wilnie z 23 lutego 2011 r. Powołał się na zasadniczo te same uzasadnienia, co wcześniej (zob. punkt 17 powyżej). Sąd stwierdził również, że argument skarżącego, że został przesłuchany tylko dwukrotnie podczas śledztwa, nie może być oceniany w świetle opóźnienia w postępowaniu spowodowanego skrajnym skomplikowaniem sprawy i intensywnością śledztwa. Ponadto przestępstwa popełnione przez skarżącego nie były incydentalne; raczej były popełniane przez długi okres czasu. Argument skarżącego, że ma ojca i brata, z którymi ma silne więzi społeczne, nie może zostać uznany za przeważający nad interesem publicznym w pozostawaniu go w areszcie. 19 maja 2011 r. skarżący został oficjalnie powiadomiony, że jest podejrzany o udział w uzbrojonej w broń palną organizacji przestępczej oraz posiadanie bardzo dużej ilości środków odurzających i psychotropowych z zamiarem ich rozprowadzania. 20 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 18 powyżej). Ponadto sąd stwierdził, że było pięćdziesięciu ośmiu podejrzanych, z których dwudziestu otrzymało status podejrzanego, i że przeprowadzono liczne czynności procesowe. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o jej uchylenie. 16 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję Sądu Okręgowego w Wilnie z 20 maja 2011 r. 1 sierpnia 2011 r. prokurator skierował akt oskarżenia i sprawę do Sądu Okręgowego w Wilnie w celu rozpatrzenia co do istoty. 18 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 21 powyżej). Dodał, że skarżący pracował jako kierowca dalekobieżny przez osiem lat i stale podróżował do Rosji; istniało więc niebezpieczeństwo, że może uciec. Ponadto sąd stwierdził, że skarżący może próbować ingerować w postępowanie i że trzydzieści trzy osoby zostały oskarżone. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o jej uchylenie. 14 września 2011 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję Sądu Okręgowego w Wilnie z 18 sierpnia 2011 r. Sąd uznał jednak, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że skarżący może ingerować w postępowanie i usunął to uzasadnienie z listy powodów przedłużenia aresztowania skarżącego. Sąd stwierdził również, że nie ma podstaw do wierzenia, że sprawa jest opóźniana i zauważył, że sprawa karna została już skierowana do sądu w celu rozpatrzenia co do istoty. 21 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 24 powyżej). Dodał, że w sprawie karnej przeciwko skarżącemu było trzydziestu trzech współoskarżonych i że sprawa była skomplikowana. Wydaje się, że skarżący nie odwołał się od tej decyzji. 23 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 26 powyżej). Ponadto stwierdził, że akta sprawy obejmowały dziewięćdziesiąt sześć tomów materiałów; stanowiska współoskarżonych nie były jasne, ponieważ wszyscy współoskarżeni oświadczyli, że złożą zeznania na końcu postępowania; oraz rozprawy były planowane z wyprzedzeniem, a ich harmonogram był niezwykle intensywny. Wydaje się, że skarżący nie odwołał się od tej decyzji. 17 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 27 powyżej). Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o jej uchylenie. Twierdził, że był zatrzymany przez dwadzieścia siedem miesięcy i nie został przesłuchany ani razu. Skarżący złożył również oświadczenie, że przeszukania jego domu nie ujawniły żadnego śladu środków odurzających lub psychotropowych, tożsamość osób, którym rzekomo sprzedał te substancje, nie została ustalona, inni współoskarżeni nie rozpoznali go jako osoby, którą znali, a całe oskarżenie przeciwko niemu opierało się na zeznaniach narkomana. Skarżący stwierdził również, że ma ojca i może z nim mieszkać. 14 czerwca 2012 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję Sądu Okręgowego w Wilnie z 17 maja 2012 r. Sąd stwierdził, że nie może stwierdzić, że postępowanie było przedłużane, ponieważ sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego w Wilnie w celu rozpatrzenia co do istoty i z tego powodu, w toku postępowania karnego czas trwania tymczasowego aresztowania skarżącego nie był ograniczony. 22 sierpnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 28 powyżej). Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o jej uchylenie. 11 września 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie skarżącego. Sąd stwierdził, że sprawa jest rozpatrywana przed sądem pierwszej instancji co do istoty i że dowody zostały zbadane; twierdzenia skarżącego, że nie przeprowadzono żadnych czynności śledczych wobec niego, były zatem bezzasadne. 22 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 31 powyżej). Ponadto sąd zauważył, że akta sprawy obejmowały 104 tomy, było trzydziestu trzech współoskarżonych, a rozprawy odbywały się zgodnie z harmonogramem. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o jej uchylenie. 21 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił odwołanie skarżącego i utrzymał ustalenia sądu niższej instancji, że skarżący może uciec, że sprawa karna była skomplikowana (miała 106 tomów i trzydziestu trzech współoskarżonych) oraz że nie było możliwe osiągnięcie celu art. 119 Kodeksu Postępowania Karnego. 15 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 33 powyżej). Ponadto sąd zauważył, że sprawa karna miała 107 tomów i trzydziestu dwóch współoskarżonych, a rozprawy odbywały się zgodnie z bardzo intensywnym harmonogramem. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o jej uchylenie. 5 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił odwołanie skarżącego i utrzymał ustalenia sądu niższej instancji. 14 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 35 powyżej). Ponadto sąd zauważył, że akta sprawy zawierały 114 tomów i trzydziestu dwóch współoskarżonych oraz że rozprawy odbywały się zgodnie z harmonogramem. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o jej uchyleniu. 28 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił odwołanie skarżącego i utrzymał ustalenia sądu niższej instancji. 21 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 37 powyżej). Ponadto sąd stwierdził, że akta sprawy obejmowały 116 tomów, a sprawa dotyczyła trzydziestu dwóch współoskarżonych i była niezwykle skomplikowana. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o nałożenie mniej restrykcyjnego środka. 5 września 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił odwołanie skarżącego i utrzymał ustalenia sądu niższej instancji. 15 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Wilnie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o kolejne trzy miesiące. Powołał się na te same uzasadnienia, co w swojej poprzedniej decyzji (zob. punkt 39 powyżej). Ponadto sąd stwierdził, że akta sprawy obejmowały 118 tomów i że sprawa była niezwykle skomplikowana. Ponadto sprawa karna była na etapie końcowym rozpatrywania przed sądem pierwszej instancji i rozpoczęły się mowy końcowe. Skarżący odwołał się od tej decyzji i zawnioskował o nałożenie łagodniejszego środka. 6 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił odwołanie skarżącego i utrzymał ustalenia sądu niższej instancji. 17 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Wilnie zdecydował nie przedłużać tymczasowego aresztowania skarżącego, a zamiast tego nałożył areszt domowy. Sąd uznał, że jego poprzednie skazania dotyczyły przestępstw bez użycia przemocy i że chociaż nie był żonaty, miał rodzinę i krewnych, którzy opiekowali się nim nawet podczas aresztowania (poprzez telefony i wizyty), co świadczyło o silnych więziach społecznych. Chociaż skarżący urodził się w Rosji i pracował jako kierowca dalekobieżny, jego ojciec mieszkał w Wilnie, więc ryzyko ucieczki było niskie. Sąd stwierdził również, że w ciągu czterech lat śledztwa zebrano odpowiednie dane i w sprawie karnej odbywały się już mowy końcowe. Sąd zatem zdecydował o nałożeniu aresztu domowego na sześć miesięcy i zobowiązał skarżącego do przebywania w swoim miejscu zamieszkania między godziną 23:00 a 9:00 i do niekontaktowania się z określonymi osobami. Między aresztowaniem skarżącego 23 lutego 2010 r. a zakończeniem śledztwa 1 sierpnia 2011 r. (zob. punkty 9 i 23 powyżej) władze przeprowadziły sześć przesłuchań skarżącego, zajęły i zbadali jego samochód oraz inne rzeczy oraz zarządziły badania sądowe różnych przedmiotów zajętych od skarżącego. Ponadto władze otrzymały pięćdziesiąt opinii biegłych; przeprowadzono pięćdziesiąt badań obiektów znalezionych w trakcie śledztwa; wykonano dwadzieścia przeszukań, nałożono trzydzieści środków przymusu, podejrzani byli przesłuchiwani 194 razy, aresztowano osiem osób, przesłuchano czterdziestu czterech świadków, władze przeprowadziły 196 identyfikacji świadków zdarzenia, various świadkowie i podejrzani odwiedzali miejsce zdarzenia dwadzieścia cztery razy w celu złożenia zeznań, wydano nakaz przeszukania w stosunku do jednego podejrzanego i skierowano wniosek o ekstradycję do Izraela w stosunku do innego podejrzanego. Między przekazaniem sprawy do Sądu Okręgowego w Wilnie w celu rozpatrzenia co do istoty 1 sierpnia 2011 r. a decyzją z 17 lutego 2014 r. o nałożeniu aresztu domowego na skarżącego, zaplanowano i ustalono harmonogram łącznie sześćdziesięciu pięciu rozpraw, a dziewiętnaść z nich zostało anulowanych lub odroczonych:
a) Od 1 sierpnia 2011 r. do 26 czerwca 2012 r. zaplanowano dwadzieścia dwa rozprawy (jedną każdego miesiąca od października 2011 r. do stycznia 2012 r., trzy w lutym 2012 r., trzy w marcu 2012 r., cztery w kwietniu 2012 r., trzy w maju 2012 r. i pięć w czerwcu 2012 r.); cztery z nich zostały odroczone (jedna w lutym 2012 r., dwie w kwietniu 2012 r. i jedna w czerwcu 2012 r.), a jedna została anulowana (w maju 2012 r.);
b) Od 12 września 2012 r. do 7 czerwca 2013 r. zaplanowano trzydzieści trzy rozprawy (trzy każdego miesiąca od września 2012 r. do marca 2013 r., sześć w kwietniu 2013 r., trzy w maju 2013 r. i trzy w czerwcu 2013 r.); siedem z nich zostało odroczonych (jedna w grudniu 2012 r., jedna w lutym 2013 r., trzy w marcu 2013 r. i dwie w kwietniu 2013 r.), a trzy zostały anulowane (jedna w lutym 2013 r. i dwie w kwietniu 2013 r.);
c) Od 13 września 2013 r. do 17 lutego 2014 r. zaplanowano dziesięć rozpraw (dwie każdego miesiąca od września 2013 r. do listopada 2013 r., jedną w styczniu 2014 r. i dwie w lutym 2014 r.); trzy z nich zostały odroczone (jedna we wrześniu 2013 r., jedna w październiku 2013 r. i jedna w lutym 2014 r.), a jedna została anulowana (w październiku 2013 r.).
Głównymi przyczynami odroczenia lub odwołania rozpraw były choroby członków sądu, adwokatów lub współoskarżonych lub niepojawienie się niektórych współoskarżonych; raz jeden z współoskarżonych nie miał adwokata, raz jeden z członków sądu musiał wziąć udział w pogrzebie, a kilka razy adwokaci współoskarżonych nie mogli wziąć udziału (z różnych powodów). Podczas czterdziestu sześciu rozpraw, które się odbyły, sąd wysłuchał zeznań współoskarżonych, świadków i pokrzywdzonych, odtwarzał nagrania audio i wideo oraz czytał materiał z akt sprawy. 22 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Wilnie uznał skarżącego za winnego udziału w uzbrojonej w broń palną organizacji przestępczej oraz posiadania środków odurzających i psychotropowych z zamiarem ich rozprowadzania (odpowiednio art. 249 § 2 i 260 § 1 Kodeksu Karnego). Skarżącemu wymierzono karę ośmiu lat pozbawienia wolności i nakazano zapłacić grzywnę w wysokości 4443 euro (EUR). Zdecydowano o kontynuowaniu jego aresztu domowego do rozpoczęcia wykonania wyroku. Skarżący odwołał się od wyroku, podobnie jak prokuratorzy. Prokuratorzy wnioskowali o przekwalifikowanie czynu skarżącego i uznanie, że uczestniczył on w uzbrojonej w broń palną organizacji przestępczej oraz że posiadał bardzo dużą ilość środków odurzających i psychotropowych z zamiarem ich rozprowadzania, oraz o zwiększenie długości wymierzonej kary pozbawienia wolności do trzynastu lat. Skarżący skarżył się, że wyrok sądu pierwszej instancji był bezprawny i bezzasadny oraz że opierał się na kontrowersyjnych, niedokładnych, nielogicznych zeznaniach jednej osoby. Skarżył się również, że sąd pierwszej instancji nie zidentyfikował wskazań, że należał do organizacji przestępczej, relacji między członkami tej organizacji przestępczej i konkretnych działań, które wykonali. Wreszcie, sam fakt, że w jego pokoju podczas przeszukania znaleziono pewne środki odurzające i psychotropowe, nie oznaczał, że miał zamiar ich rozprowadzać. 24 kwietnia 2017 r. Sąd Apelacyjny stwierdził, że chociaż ilości środków odurzających i psychotropowych znalezione podczas przeszukania pokoju skarżącego nie były duże, wiedział, że pewien D.J. przechowywał duże ilości środków odurzających i psychotropowych w tym samym mieszkaniu. Ponadto zeznania świadków potwierdziły, że skarżący rozprowadzał środki odurzające i psychotropowe. Sąd zatem zdecydował o przekwalifikowaniu czynu skarżącego zgodnie z art. 260 § 3 Kodeksu Karnego i wymierzył mu karę dwunastu lat pozbawienia wolności oraz nakazał mu zapłacić grzywnę w wysokości 4443 EUR. Skarżący wniósł skargę kasacyjną. Twierdził, że nie ma dowodów na popełnienie przez niego zarzucanych czynów, że sądy niższych instancji nie zbadały wszystkich istotnych okoliczności sprawy, że ich wyroki opierały się na błędnych założeniach i że nie wiedział o żadnej broni używanej przez organizację przestępczą ani o środkach odurzających i psychotropowych przechowywanych w mieszkaniu, w którym mieszkał. Skarżył się również na długość postępowania karnego, biorąc pod uwagę, że przestępstwa, za które został skazany, zostały popełnione przed 2010 r., a postępowanie karne nadal trwało. 9 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną skarżącego i uwzględnił ją częściowo. Sąd stwierdził, że sądy niższych instancji wyciągnęły słuszne wnioski dotyczące działalności przestępczej skarżącego. Jednak Sąd Najwyższy ocenił wymierzoną karę w świetle skargi skarżącego na długość postępowania karnego przeciwko niemu. Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie skarżącego trwało od 23 lutego 2010 r., kiedy został aresztowany, do wydania niniejszego wyroku – to jest siedem lat, jedenaście miesięcy i czternaście dni, co było niezwykle długim okresem czasu i mogło być uzasadnione jedynie wyjątkowymi okolicznościami. Sąd zauważył, że sprawa była niezwykle skomplikowana, ponieważ było trzydziestu dwóch współoskarżonych, akta sprawy obejmowały 138 tomów, wyrok sądu pierwszej instancji liczył 480 stron, a wyrok sądu apelacyjny liczył 197 stron. W takiej sprawie długość postępowania mogła być uzasadniona, ale tylko wtedy, gdy odpowiednie władze reagowały na skomplikowanie sprawy w odpowiedni sposób i podejmowały wszystkie odpowiednie środki bez nieuzasadnionych opóźnień. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie proces prowadzony przez Sąd Apelacyjny nie był skuteczny. Wyrok sądu pierwszej instancji został wydany 22 maja 2014 r., a sprawa została otrzymana w Sądzie Apelacyjnym 10 listopada 2014 r. Jednak podczas pierwszej rozprawy 19 lutego 2015 r. Sąd Apelacyjny zdecydował o odroczeniu sprawy do 7 października 2015 r. Podczas rozprawy 6 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny zdecydował o zwróceniu się do odpowiednich władz niemieckich o pozwolenie na przesłuchanie jednego świadka w Niemczech, a następna rozprawa została zaplanowana na kwiecień 2016 r. Odpowiedź z Niemiec została otrzymana przez Sąd Apelacyjny 10 lutego 2016 r.; jednak podczas rozprawy 7 kwietnia 2016 r. kolejnych sześć zaplanowanych rozpraw zostało odwołanych z powodu tego, że adwokaci jedenastu współoskarżonych byli zaangażowani w inne sprawy. Sąd Apelacyjny wydał wyrok 24 kwietnia 2017 r. Długość postępowania karnego w niniejszej sprawie była niezwykle ważna, ponieważ skarżący był tymczasowo aresztowany przez prawie cztery lata. Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału, fakt, że skarżący był przetrzymywany w areszcie tymczasowym przez tak długi okres, wymagał szczególnej staranności ze strony władz zajmujących się sprawą w celu szybkiego wymierzenia sprawiedliwości. Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Trybunału (Matoń przeciwko Polsce [Komitet], nr 30279/07, § 29, 9 czerwca 2009 r.; Paskal przeciwko Ukrainie, nr 24652/04, § 58, 15 września 2011 r.; Pawlak przeciwko Polsce [Komitet], nr 28237/10, § 46, 13 stycznia 2015 r.; oraz Tomczyk przeciwko Polsce, nr 7708/12, § 41, 13 stycznia 2015 r.). Sąd Najwyższy zatem stwierdził, że nieuzasadniona długość postępowania karnego stanowiła podstawę do wymierzenia skarżącemu łagodniejszej kary i ordered skarżącego do pozbawienia wolności na jedenaście lat i sześć miesięcy oraz nakazał mu zapłacić grzywnę w wysokości 4443 EUR. Skarżący wniósł powództwo do sądów krajowych o 100 000 litów litewskich (LTL – około 28 962 EUR) odszkodowania za szkodę niemajątkową za zatrzymanie w rzekomo niewłaściwych warunkach w Areszcie Śledczym w Łukiszkach. Zarzucił przepełnienie. 23 września 2013 r. Wileński Sąd Okręgowy Administracyjny stwierdził, że przez 1159 dni skarżący był przetrzymywany w przepełnionych celach i przyznał mu 5795 LTL (około 1678 EUR) odszkodowania. Skarżący odwołał się i 18 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwiększył kwotę odszkodowania do 11 700 LTL (około 3389 EUR). Skarżący wniósł powództwo przed sądami krajowymi i poprosił o przyznanie mu 50 000 LTL (około 14 481 EUR) zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową za zatrzymanie w niewłaściwych warunkach od 24 lutego 2010 r. do 17 lutego 2014 r. w Areszcie Śledczym w Łukiszkach. Zarzucił, że celi były przepełnione, zimne i wilgotne zimą oraz gorące latem; zarzucił również, że w celach występowały zawilgocenie i pleśń. 9 stycznia 2015 r. Wileński Sąd Okręgowy Administracyjny stwierdził, że skarżący otrzymał już odszkodowanie za okres od 24 lutego 2010 r. do 13 maja 2013 r. i zdecydował o umorzeniu sprawy w zakresie tego okresu. Co do pozostałego okresu czasu, sąd uznał, że przez 248 dni skarżący był przetrzymywany w przepełnionych celach i przyznał mu około 1437 EUR odszkodowania. Sądy krajowe oddaliły skargę skarżącego dotyczącą innych warunków sanitarnych jako bezzasadną. Skarżący odwołał się i 6 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję Wileńskiego Sądu Okręgowego Administracyjnego z 9 stycznia 2015 r.


Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Diyarbakır. W momencie zdarzeń był adwokatem wykonującym zawód w tym mieście. 18 kwietnia 2000 r. skarżący został przesłuchany przez prokuratora przed Sądem Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır w związku z podejrzeniem przynależności do nielegalnej organizacji, a mianowicie Hizbullah. Podczas przesłuchania odczytano mu zawartość dysku komputerowego zawierającego szczegółowe informacje o przeszłości skarżącego, który został zdobyty przez siły bezpieczeństwa w domu należącym do Hizbullah, oraz zeznania policyjne czterech osób, z których wszystkie były oskarżone o bycie członkami tej samej nielegalnej organizacji. Skarżący zaprzeczył, jakoby miał jakiekolwiek powiązania z nielegalną organizacją, i zakwestionował wiarygodność przedstawionych mu dowodów. Podtrzymał, że udzielał pomocy niektórym członkom Hizbullah jako prawnik i że zawsze działał w granicach swojego zawodu, nie kierując, jak twierdzono, zeznaniami tych osób. Podtrzymał również, że pewne informacje w raporcie o tle nielegalnej organizacji, takie jak wiek jego rodzeństwa, były błędne i że to samo w sobie dowodziło, że nie dostarczył tych informacji. Nie korzystał z pomocy prawnika podczas przesłuchania. Tego samego dnia skarżący złożył zeznania przed sędzią śledczym Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır, tym razem wraz ze swoim partnerem biznesowym, który był oskarżony o bycie członkiem tej samej nielegalnej organizacji. Powtórzył swoje wyjaśnienia złożone prokuratorowi i dodał, że fakt, iż udzielił pomocy prawnej niektórym członkom nielegalnej organizacji, mógł zostać odebrany przez pewne osoby jako wyraz poparcia. Sędzia śledczy odrzucił wniosek prokuratora o aresztowanie skarżącego i zdecydował, że powinien zostać zwolniony do czasu procesu. Następnego dnia, 19 kwietnia 2000 r., prokurator wniósł zażalenie na zwolnienie skarżącego. Skarżący został następnie aresztowany na podstawie nakazu wydanego przez Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır. 20 kwietnia 2000 r. skarżący został doprowadzony przed sędziego śledczego, który zdecydował o jego tymczasowym aresztowaniu. Tego samego dnia prokurator złożył akt oskarżenia do Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır, oskarżając skarżącego o członkostwo w nielegalnej organizacji. Powołał się na zeznania policyjne czterech świadków oraz na informacje o tle uzyskane z dysku komputerowego. W nieokreślonym dniu prawnicy skarżącego złożyli pismo do sądu rozpoznającego sprawę. Argumentowali, że nie ma dowodów przeciwko skarżącemu, ponieważ wszyscy świadkowie, na których powołał się oskarżyciel, później wyparli się swoich zeznań. Stwierdzili dalej, że informacje o tle uzyskane z dysku komputerowego nie są wiarygodne. Na rozprawie 30 maja 2000 r. prawnicy skarżącego ponownie zakwestionowali wykorzystanie informacji o tle uzyskanych z dysku komputerowego, argumentując, że są one niewiarygodne, ponieważ dysk został odszyfrowany, a informacje wydobyto w ich nieobecności. Podczas tej samej rozprawy sąd zauważył, że czterech świadków, którzy wspomnieli o skarżącym w swoich zeznaniach policyjnych, wyparło się tych zeznań na późniejszych etapach postępowania przeciwko nim. Sąd uznał, że skarżący powinien zostać zwolniony do czasu procesu. 3 września 2001 r., na skutek zeznań pewnego M.S.B., prokurator sporządził kolejny akt oskarżenia przeciwko skarżącemu, ponownie oskarżając go o członkostwo w nielegalnej organizacji. Zarzuty zawarte w tym ostatnim akcie oskarżenia zostały połączone ze sprawą, która była już w toku przed Sądem Bezpieczeństwa Państwa. Na rozprawie 4 grudnia 2001 r., na której skarżący nie był obecny, odczytano zeznania policyjne M.S.B. 30 kwietnia 2002 r. sąd zauważył, że M.S.B. wyparł się tych zeznań w późniejszym czasie. W nieokreślonym dniu prokurator złożył swoje pisemne stanowisko do sądu. Argumentował, że winna skarżącego została udowodniona różnymi dowodami, mianowicie raportem o tle sporządzonym na jego temat, który zawierał szczegółowe informacje osobowe, oraz raportami o tle i zeznaniami policyjnymi kilku innych członków Hizbullah. W związku z tym powołał się na zeznania pewnego N.S., który utrzymywał przed zarówno policją, jak i prokuratorem, że skarżący był rekruterem dla nielegalnej organizacji, prowadził szkolenia dla nowych członków i kierował pewnymi komórkami. Prokurator zauważył również, że nazwisko skarżącego zostało wymienione w raportach o tle kilku członków, w tym pewnego Ş.A. 18 listopada 2003 r. prawnik skarżącego zawnioskował o rozszerzenie śledztwa i przesłuchanie świadków, którzy potwierdzili członkostwo skarżącego w Hizbullah. Wymienił w szczególności nazwiska N.S. i Ş.A., którzy złożyli zeznania przeciwko skarżącemu. Prawnik skarżącego zakwestionował również wiarygodność zeznań tych dwóch świadków. W związku z tym argumentował, że N.S. nie powtórzył swoich zeznań policyjnych przeciwko skarżącemu w późniejszym czasie, jak twierdził prokurator w swoim pisemnym stanowisku. Prawnik zauważył dalej, że Ş.A. twierdził, że uczęszczał na szkolenia prowadzone przez skarżącego, dopóki ten nie rozpoczął służby wojskowej, i poprosił sąd rozpoznający sprawę o uzyskanie informacji dotyczących dat, w których skarżący odbywał służbę wojskową, aby udowodnić, że te zarzuty nie są wiarygodne. 27 stycznia 2004 r. sąd odrzucił wniosek o rozszerzenie śledztwa, nie odnosząc się w żaden sposób do przesłuchania świadków. 23 marca 2004 r. skarżący złożył wniosek o skorzystanie z ustawy o reintegracji przestępców do społeczeństwa (ustawa nr 4959). W toku postępowania Sądy Bezpieczeństwa Państwa zostały zlikwidowane, a sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego w Diyarbakır. Na rozprawie 21 lutego 2006 r. Sąd Okręgowy odczytał zeznania policyjne Ş.A., w których ten twierdził, że skarżący pełnił funkcję mentora w nielegalnej organizacji i prowadził szkolenia dla innych członków, w tym dla niego, które zakończyły się, gdy skarżący rozpoczął służbę wojskową. Sąd rozpoznający sprawę stwierdził, że chociaż Ş.A. powtórzył swoje zeznania w zakresie, w jakim dotyczyły one go samego, przed prokuratorem i sędzią śledczym, nie wspomniał o skarżącym po swoim przesłuchaniu przez policję. Sąd dodał jednak zeznania N.S. i Ş.A. do akt sprawy. Prawnicy skarżącego podtrzymywali, że nie uznają zeznań przeciwko skarżącemu. 18 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy w Diyarbakır uznał skarżącego za winnego stawianych mu zarzutów i skazał go na sześć lat i trzy miesiące pozbawienia wolności. Sąd oparł się na pewnych informacjach uzyskanych z dysku komputerowego, mianowicie raporcie o tle skarżącego i raportach dotyczących innych członków, a także na zeznaniach N.S. i Ş.A. Odrzucił również wniosek skarżącego o skorzystanie z ustawy nr 4959, uznając, że nie ujawnił żadnych informacji o strukturze nielegalnej organizacji. Skarżący odwołał się od wyroku. Argumentował, że sąd rozpoznający sprawę nie zezwolił na przesłuchanie dowodów od N.S. i Ş.A. mimo jego wniosków w tym zakresie oraz że został pozbawiony możliwości zadawania im pytań. 19 listopada 2007 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Diyarbakır.


Skarżący urodził się w 1976 roku i mieszka w Bielsku Podlaskim. Okoliczności sprawy nie były sporne i można je streścić w następujący sposób. Skarżący był tymczasowo aresztowany w Zakładzie Karnym w Siedlcach od 26 stycznia do 19 kwietnia 2007 r. oraz od 15 lipca do 15 października 2009 r. Skarżący podnosił, że w trakcie aresztowania w Zakładzie Karnym w Siedlcach przebywał w celach, w których ilość miejsca na osobę była niższa niż polskie ustawowe minimum 3 m². Podnosił również, że przebywał w celach z osobami palącymi. Ponadto wskazywał na problemy z wilgocią, brakiem higieny i ciepłej wody oraz ograniczony dostęp do wykonywania połączeń telefonicznych. Sądy krajowe ustaliły, że skarżący był osadzony w celi przepełnionej w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w Siedlcach od 15 lipca do 15 października 2009 r. (91 dni), kiedy to został przydzielony do celi nr 616 (15,94 m²) z 5 innymi więźniami (2,65 m² na osobę). Sądy dodatkowo ustaliły, że toalety były oddzielone od reszty przestrzeni mieszkalnej w celach zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa. W aneksie sanitarnym była tylko bieżąca woda zimna. Stwierdzono dalej, że cele były odpowiednio wyposażone. Skarżący był osadzony w celach zgodnie z jego oświadczeniem na temat palenia tytoniu. 13 lipca 2013 r. skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko Skarbowi Państwa o naruszenie jego dóbr osobistych oraz zadośćuczynienie z tytułu osadzenia w przepełnionej celi w Zakładzie Karnym w Siedlcach. Żądał 43 000 złotych polskich (PLN) (10 750 euro (EUR)) zadośćuczynienia. 30 maja 2014 r. Sąd Rejonowy w Siedlcach oddalił powództwo skarżącego. Potwierdził jednak, że skarżący był tymczasowo osadzony w przepełnionej celi od 15 lipca do 15 października 2009 r. 17 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił apelację skarżącego.


6 marca 2006 r. wnioskodawcy zostali zatrzymani przez policję na podstawie podejrzenia pomocnictwa w działalności MLKP (Marksistowsko-Leninowska Partia Komunistyczna), nielegalnej zbrojnej organizacji. 7 marca 2006 r. wnioskodawcy zostali doprowadzeni przed sędziego Sądu Okręgowego w Ankarze. Głównie przesłuchiwano ich w sprawie udziału w licznych demonstracjach oraz w sprawie różnych płyt CD, dokumentów, książek i czasopism, które rzekomo zostały znalezione przez policję w ich domach. Wnioskodawcy zaprzeczyli prawdziwości zarzutów, że działali na rzecz nielegalnej organizacji. W szczególności, choć wszyscy przyznali, że brali udział w legalnie zorganizowanych demonstracjach, zaprzeczyli, by wykrzykiwali nielegalne hasła lub hasła na rzecz nielegalnej organizacji. Twierdzili również, że materiały znalezione w ich domach nie były nielegalne. W szczególności Necla Çomak twierdziła, że dokumenty znalezione w jej domu dotyczyły stowarzyszenia prawnego, a mianowicie Stowarzyszenia Pracujących Kobiet (Emekçi Kadınlar Derneği). Tego samego dnia Sąd Okręgowy w Ankarze zarządził aresztowanie Leventa Çakıra, Deniza Bakıra, Alihana Alhana, Necli Çomak, Metina Kürekçi, Latife Canan Kaplan i Uğura Güdüka. Pozostali wnioskodawcy zostali zwolnieni. 22 marca 2006 r. prokurator w Ankarze złożył akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w Ankarze przeciwko wnioskodawcom. W akcie oskarżenia prokurator zauważył, że wnioskodawcy brali udział w dwóch demonstracjach zorganizowanych przez związki zawodowe i organizacje pozarządowe, które odbyły się 17 grudnia 2005 r. i 19 lutego 2006 r. za zgodą urzędu gubernatora. Dalej zauważył, na podstawie nagrań wideo dostarczonych przez policję, że wnioskodawcy nieśli transparenty w imieniu ESP (Socjalistyczna Platforma Uciśnionych) i SGD (Socjalistyczne Stowarzyszenie Młodzieży), które, według informacji w Internecie, były powiązane z MLKP. Wnioskodawcom postawiono zarzut członkostwa w nielegalnej organizacji na podstawie art. 220 § 7 i art. 314 Kodeksu Karnego. 18 maja 2006 r. Sąd Okręgowy w Ankarze przeprowadził pierwszą rozprawę w sprawie. Wnioskodawcy przyznali przed sądem, że brali udział w demonstracjach z 17 grudnia 2005 r. i 19 lutego 2006 r., ale podkreślili, że demonstracje te były legalne. Co do dokumentów, czasopism, książek i płyt CD znalezionych w ich domach, wnioskodawcy utrzymywali, że żaden z posiadanych przez nich materiałów nie był nielegalny i nie akceptowali treści protokołów przeszukania i zajęcia przygotowanych po przeszukaniach przeprowadzonych w ich domach, ponieważ protokoły te nie zostały sporządzone w ich obecności. Podczas rozprawy odbywającej się 22 czerwca 2006 r. Latife Canan Kaplan, Uğur Güdük i Levent Çakır zostali zwolnieni do czasu procesu. Między 18 maja 2006 r. a 17 stycznia 2007 r. Sąd Okręgowy w Ankarze przeprowadził dziewięć rozpraw. 17 stycznia 2007 r. Sąd Okręgowy uznał za winnych członkostwa w organizacji terrorystycznej Deniza Bakıra, Metina Kürekçi, Neclę Çomak i Alihana Alhana na podstawie art. 314 § 2 Kodeksu Karnego, w oparciu o art. 220 § 7 i art. 314 § 3 tego samego Kodeksu. Metin Kürekçi, Necla Çomak i Alihan Alhan zostali skazani na sześć lat i trzy miesiące pozbawienia wolności. Deniz Bakır został skazany na siedem lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności. Pozostali wnioskodawcy zostali uznani za winnych rozpowszechniania propagandy na rzecz organizacji terrorystycznej na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o zapobieganiu terroryzmowi (ustawa nr 3713) i skazani na rok i osiem miesięcy pozbawienia wolności każdy. 27 września 2007 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, stwierdzając, że wnioskodawcy nie mieli możliwości złożenia swoich wyjaśnień obronnych w odniesieniu do kwalifikacji prawnej ich czynów dokonanej przez Sąd Okręgowy na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713. Między 6 lutego a 22 października 2008 r. Sąd Okręgowy w Ankarze przeprowadził kolejne siedem rozpraw. 22 października 2008 r. sąd wydał wyrok zawierający te same wnioski i kary, co w jego wyroku z 17 stycznia 2007 r. Zarządził również zwolnienie Metina Kürekçi, Necli Çomak i Alihana Alhana, biorąc pod uwagę okres czasu, jaki spędzili w areszcie, oraz długość wymierzonych im wyroków.

W swoim wyroku Sąd Okręgowy zauważył, że chociaż ESP i SGD były podmiotami prawnymi, ich działalność była zgodna z działalnością MLKP. Sąd zauważył, że członkowie ESP i SGD uważali członków MLKP zabitych przez siły bezpieczeństwa lub podczas strajków głodowych za „męczenników” i organizowali dla nich ceremonie upamiętniające. Sąd zauważył dalej, że oświadczenia wydawane przez MLKP w Internecie były zgodne z celami ESP i SGD. Sąd uznał zatem, że ESP i SGD występowały w sferze prawnej w imieniu MLKP i miały z nią organiczny związek. Sąd uznał za ustalone, na podstawie zachowania członków ESP i SGD oraz w odniesieniu do dokumentów znalezionych w domach oskarżonych, że członkowie ESP i SGD prowadzili działalność zgodną ze strategiami MLKP i organizowali legalnie autoryzowane demonstracje na rzecz tej organizacji pod pretekstem korzystania z ich praw demokratycznych. Skazując wnioskodawców, Sąd Okręgowy w Ankarze zauważył, że wszyscy wnioskodawcy z wyjątkiem Selçuka Marta brali udział w demonstracji 17 grudnia 2005 r. Co do Selçuka Marta, sąd zauważył, że wziął on udział w demonstracji 19 lutego 2006 r. Sąd uznał za ustalone, że wnioskodawcy wykrzykiwali następujące hasła podczas demonstracji z 17 grudnia 2005 r.: „M-L-K-P”, „Yaşasın partimiz MLKP” („Niech żyje nasza Partia, MLKP”), „Devrimin zaferi, biji MLKP” („Zwycięstwo rewolucji, niech żyje MLKP”), „İşçiler partiye, MLKP’ye” („Robotnicy do partii, do MLKP”). Sąd uznał dalej za ustalone, że Necla Çomak i Uğur Güdük wykrzykiwali hasło „Yaşasın 1. Kürdistan konferansı” („Niech żyje pierwsza Konferencja Kurdystanu”). Wreszcie sąd zauważył, że Selçuk Mart wykrzykiwał hasło „Dısa dısa serhildan MLKP Kürdistan” („Powstajcie raz po raz, MLKP Kurdystan”) podczas demonstracji 19 lutego 2006 r. Sąd Okręgowy zauważył dalej, że Metin Kürekçi i Mehmet Ali Tosun mieli na sobie ubrania i nieśli chorągiewki z napisem „ESP” podczas demonstracji 17 grudnia 2005 r., a Uğur Güdük i Selçuk Mart mieli na sobie ubrania i czapki z napisem „SGD”. Sąd pierwszej instancji zauważył również, że Serdar Kır i Necla Çomak mieli przyczepione czerwone wstążki do ramion i że ta druga podburzała tłum do wykrzykiwania haseł. Sąd uznał dalej za ustalone, że Levent Çakır wykonał salut zaciśniętą pięścią podczas demonstracji. Sąd Okręgowy zauważył również, że Metin Kürekçi, Alihan Alhan i Deniz Bakır byli w przeszłości zatrzymywani przez policję z powodu udziału w różnych zgromadzeniach publicznych. Istniało również kilka notatek policyjnych dotyczących Necli Çomak. Alihan Alhan i Deniz Bakır byli również wcześniej tymczasowo aresztowani. Sąd zauważył dalej, że w domach Metina Kürekçi, Necli Çomak, Filiz Uluçelebi i Mehmeta Ali Tosuna znaleziono książki, które wcześniej były przedmiotem nakazów zajęcia. Metin Kürekçi posiadał również materiały pisane dotyczące ESP i SGD. Necla Çomak posiadała notatki dotyczące nielegalnej organizacji oraz ulotki należące do ESP. Sąd Okręgowy wniosł, że Metin Kürekçi, Necla Çomak, Alihan Alhan i Deniz Bakır powinni zostać skazani jako członkowie MLKP, ponieważ pomagali tej nielegalnej organizacji. Sąd uznał za ustalone, że ci wnioskodawcy kierowali tłumami, podburzali ludzi do wykrzykiwania haseł na rzecz MLKP, nieśli transparenty, przygotowywali dokumenty organizacyjne i byli wcześniej zaangażowani w działalność na rzecz MLKP. Sąd uznał, że czyny tych wnioskodawców wykazywały ciągłość i różnorodność oraz że mieli organiczny związek z MLKP. Sąd stwierdził, że wnioskodawcy pomagali MLKP, działając i kierując działaniem innych osób „w sposób zaplanowany przez” tę organizację. Skazał ich na podstawie art. 220 § 7 oraz art. 314 §§ 2 i 3 Kodeksu Karnego. Co do Leventa Çakıra, Uğura Güdüka, Latife Canan Kaplan, Serdara Kıra, Selçuka Marta, Mehmeta Ali Tosuna, Filiz Uluçelebi i Mesuta Açıkalına, Sąd Okręgowy zauważył, że wykrzykiwali hasła i nieśli transparenty i flagi na rzecz MLKP podczas demonstracji z 17 grudnia 2005 r. lub 19 lutego 2006 r. oraz posiadali zabronione książki i dokumenty na rzecz tej organizacji. Sąd uznał, że czyny tych wnioskodawców stanowiły propagandę na rzecz MLKP, a tym samym propagandę podburzającą ludzi do popełniania przemocy lub stosowania innych metod terroryzmu. Zostali więc skazani na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713. W różnych datach między 10 marca 2009 r. a 12 lipca 2012 r. wszyscy wnioskodawcy z wyjątkiem Necli Çomak odbyli kary pozbawienia wolności wymierzone im. 2 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Ankarze zrewidował swój wyrok z 22 października 2008 r. na podstawie ustawy nr 6352, która weszła w życie 5 lipca 2012 r., w odniesieniu do Metina Kürekçi, Alihana Alhana, Deniza Bakıra, Necli Çomak, Leventa Çakıra, Serdara Kıra, Selçuka Marta i Filiz Uluçelebi. Sąd zdecydował o zmniejszeniu wyroków wymierzonych Metinowi Kürekçi, Alihanowi Alhanowi, Denizowi Bakırowi i Necli Çomak na podstawie art. 314 § 2 Kodeksu Karnego, w oparciu o art. 220 § 7 i art. 314 § 3 tego samego Kodeksu, do dwóch lat i jednego miesiąca pozbawienia wolności. Co do Leventa Çakıra, Serdara Kıra, Selçuka Marta i Filiz Uluçelebi, Sąd Okręgowy zdecydował o zawieszeniu wykonania wyroków wymierzonych im na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713, zgodnie z art. 1 tymczasowym ustawy nr 6352. Zawieszenie orzeczono na okres trzech lat, pod warunkiem, że nie popełnią przestępstwa podczas wyrażania idei i opinii za pośrednictwem prasy lub innych mediów, ani w żaden inny sposób.


Skarżący urodził się w 1971 roku i w momencie wniesienia skargi do Trybunału był osadzony w więzieniu Diavata. Skarżący odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności za handel narkotykami. Początkowo został osadzony w więzieniu Diavata od 1 października 2014 r. do 24 listopada 2015 r. W tym dniu został przeniesiony do więzienia Malandrino, a stamtąd powrócił do więzienia Diavata 9 maja 2016 r. Ostatecznie, 20 grudnia 2016 r., został ponownie przeniesiony do więzienia Malandrino. Skarżący twierdził, że początkowo był osadzony w celi nr B 14, która mierzyła 9 m² i w której przebywało łącznie czterech osadzonych. 7 sierpnia 2016 r. został umieszczony w celi nr GR 2 na parterze, która mierzyła 24 m² i w której przebywało dziesięciu osadzonych. W obu przypadkach przysługująca mu powierzchnia mieszkalna wynosiła zatem mniej niż 3 m². Przeludnienie narażało go na choroby zakaźne, a on cierpiał z powodu biernego palenia. Ponadto osadzeni mieli zaledwie odrobinę miejsca do poruszania się po celi, a ich piętrowe łóżka były niskie i nie pozwalały na wygodne siedzenie. Oprócz przeludnienia skarżący podnosił, że warunki jego uwięzienia były bardzo złe. Dostęp do światła dziennego i wentylacji był niewystarczający. Sanitariaty i środki higieniczne były stare, zepsute i niewystarczające, aby zapewnić dobrostan i higienę osobistą osadzonych. Ogrzewanie było zapewniane tylko przez godzinę dziennie od 21:00 do 22:00, natomiast ciepła woda zimą była dostarczana przez dwie godziny dziennie i nie wystarczała dla wszystkich osadzonych. Zmuszani byli do mycia się przy użyciu wiader z wodą, ponieważ ciśnienie wody w prysznicach było niewystarczające. W każdej celi dziesięcioosobowej znajdowało się pięć łóżek piętrowych, pięć stołków, mały stół i pięć szafek nocnych, ale brakowało zamykanego miejsca na rzeczy osobiste. W celi czteroosobowej znajdowały się dwa łóżka piętrowe i dwa stołki. Materace były stare, zagrzybione i śmierdziały, a pościeli i ręczników nie zapewniano. Ogólnie osadzeni nie mieli dostępu do zajęć kulturalnych, rekreacyjnych i sportowych. Musieli polegać na wizytach przyjaciół i rodziny, aby uzyskać jakiekolwiek gazety lub czasopisma, co pogłębiało ich poczucie izolacji. Godziny, które mogli spędzać na korytarzach, były niewystarczające, biorąc pod uwagę, że pokrywały się one z porami posiłków, a także z czasem, w którym mogli odbierać wizyty lub wykonywać połączenia telefoniczne. Na dziedzińcu znajdowało się boisko do piłki nożnej, ale nie zapewniano osadzonym piłek, a dziedziniec nie oferował żadnych możliwości kreatywnego spędzania czasu. Skarżący skarżył się ponadto na ilość i jakość jedzenia, twierdząc, że było ono monotonne i pozbawione wartości odżywczych. Na koniec skarżący podał, że warunki jego uwięzienia doprowadziły u niego do kilku zatrzymań akcji serca. Rząd, powołując się na dokument dostarczony przez władze więzienne, podał, że więzienie Diavata ma pojemność 358 osadzonych, przy założeniu 4 m² na osadzonego, zgodnie z minimalnymi standardami ustalonymi przez CPT. W czasie, gdy skarżący był tam osadzony, zakład więzienny przekroczył swoją pojemność, mieszcząc od 460 do 500 osadzonych. Skarżący był osadzony w celi nr 11 na pierwszym piętrze, która mierzyła 24 m², wliczając toaletę o powierzchni 2 m². Cela miała pojemność dziesięciu osadzonych; jednak na mocy nowej ustawy z kwietnia 2015 r., mającej na celu złagodzenie przeludnienia w więzieniach, wielu osadzonych zostało zwolnionych, co skutkowało tym, że skarżący dzielił celę z czterema do sześciu osadzonych. W związku z tym przysługująca skarżącemu powierzchnia mieszkalna wynosiła od 3,14 do 4,4 m². W zakresie pozostałych skarg skarżącego Rząd argumentował, że więzienie posiadało system centralnego ogrzewania, a także elektryczne urządzenia grzewcze zapewnione w każdej celi. Cela, w której osadzony był skarżący, miała duże okna. Osadzeni mieli dostęp do ciepłej wody i byli regularnie zaopatrywani w środki higieny osobistej. Celle były regularnie odkażane. Co do posiłków więźniów, Rząd przedłożył jadłospisy z różnych losowych tygodni, aby wykazać, że składały się one z różnorodnych potraw. Rząd przedłożył dokumentację medyczną skarżącego w celu udowodnienia, że skarżący już cierpiał na schorzenia kardiologiczne w momencie rozpoczęcia jego uwięzienia. Potrzeby medyczne skarżącego były w pełni zaspokajane w czasie jego pobytu w więzieniu Diavata, zarówno poprzez wizyty u lekarza więziennego, jak i poprzez transport do pobliskich szpitali. Na koniec skarżącemu udzielono piętnastodniowego urlopu w celu przystąpienia do egzaminów maturalnych.


Skarżący, pan İrfan Dündar i pan Fırat Aydınkaya, urodzili się odpowiednio w 1972 i 1979 roku i mieszkają w Stambule. W czasie istotnym dla sprawy skarżący byli pełnomocnikami prawnymi Abdullaha Öcalana, lidera PKK, nielegalnej organizacji zbrojnej. 29 i 30 kwietnia 2004 r. gazeta „Ülkede Özgür Gündem” opublikowała dwa wywiady ze skarżącymi. Wywiady zawierały wypowiedzi skarżących złożone po spotkaniach z ich klientem, Abdullahem Öcalanem, w więzieniu. Pierwszy wywiad został zamieszczony w dwóch artykułach w wydaniu z 29 kwietnia 2004 r. pod tytułem „Prawnicy przekazują opinie Abdullaha Öcalana dotyczące wydarzeń w KONGRA-GEL[1]” oraz „Ból zmian”. Drugi wywiad opublikowany 30 kwietnia 2004 r. był zatytułowany „Abdullah Öcalan to szansa dla Turcji” oraz „Opinie Abdullaha Öcalana są ważne dla trwałego pokoju”. W wywiadach opublikowanych 29 kwietnia 2004 r. w dwóch powyżej cytowanych artykułach skarżący odnieśli się do następujących kwestii: trudności napotkanych podczas dotarcia na wyspę İmralı, gdzie przetrzymywano Abdullaha Öcalana, potrzeby spotkania z ich klientem przed rozprawą przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka zaplanowaną na 9 czerwca 2004 r., stanu zdrowia ich klienta, rzekomych fałszywych informacji opublikowanych w niektórych gazetach dotyczących spotkań skarżących z ich klientem, opinii ich klienta na temat obecnego stanu polityki w Turcji, w szczególności jego poglądu, że demokraci w Turcji powinni utworzyć koalicję w celu ustanowienia pokoju społecznego i umożliwienia Turcji wstąpienia do Unii Europejskiej, poglądów Abdullaha Öcalana na temat konfliktów zachodzących wewnątrz KONGRA-GEL, a w szczególności jego poglądów, że demokratyzacja „organizacji kurdyjskich” pozwoliłaby Państwu Tureckiemu stać się bardziej demokratycznym, jego opinii o prokurdyjskich legalnych partiach politycznych oraz jego poglądu, że jednostki powinny wyzwolić się same, zanim spróbują wyzwolić innych. W wywiadzie opublikowanym następnego dnia, 30 kwietnia 2004 r., skarżący wypowiedzieli się na temat następujących kwestii: krytyki Abdullaha Öcalana dotyczącej niepowodzenia grup prokurdyjskich w wyborach samorządowych przeprowadzonych 28 marca 2004 r., poglądu Abdullaha Öcalana i jego prawników, że „ruch kurdyjski” nie wziął pod uwagę opinii i projektów Abdullaha Öcalana, dochodzeń karnych i dyscyplinarnych oraz postępowań karnych wszczętych przeciwko skarżącym za rozpowszechnianie poglądów ich klienta, krytyki Abdullaha Öcalana wobec „organizacji kurdyjskich”, problemów między Abdullahem Öcalanem a przywódcami „ruchu kurdyjskiego”, roli skarżących zarówno jako pełnomocników prawnych, jak i politycznych przedstawicieli Abdullaha Öcalana oraz ich spotkań z osobami bliskimi Państwu Tureckiemu, a także przedstawicielami państw obcych w imieniu ich klienta, a także poglądu skarżących, że opinie Abdullaha Öcalana stwarzają szansę na rozwiązanie kwestii kurdyjskiej w sposób demokratyczny/polityczny i że jego opinie zmieniły Państwo Tureckie. 30 kwietnia 2004 r. prokurator przy już nieistniejącym Sądzie Bezpieczeństwa Państwa w Stambule złożył akt oskarżenia na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o zapobieganiu terroryzmowi (ustawa nr 3713), oskarżając skarżących o rozpowszechnianie propagandy na rzecz PKK/KONGRA-GEL z powodu wywiadu opublikowanego 29 kwietnia 2004 r. W akcie oskarżenia zarzucono skarżącym, że działali na polecenie Öcalana i przekazywali jego wiadomości dotyczące strategii PKK. Następnie przed Sądem Okręgowym w Stambule wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącym. 7 maja 2004 r. stambulski prokurator złożył drugi akt oskarżenia przeciwko skarżącym, ponownie oskarżając ich o rozpowszechnianie propagandy na rzecz PKK na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713 z powodu wywiadu opublikowanego w wydaniu gazety z 30 kwietnia 2004 r. 24 sierpnia 2004 r. Sąd Okręgowy w Stambule postanowił połączyć dwa postępowania karne przeciwko skarżącym ze względu na faktyczne i prawne podobieństwa między nimi. W toku postępowania skarżący podtrzymywali, że złożyli oświadczenia w celu przekazania informacji prasie, ponieważ sprawa przeciwko Abdullahowi Öcalanowi wzbudziła zainteresowanie mediów, ale zostali w pewnym stopniu błędnie zacytowani w gazecie. Podkreślali, że nie działali z zamiarem rozpowszechniania propagandy na rzecz jakiejkolwiek nielegalnej organizacji. 18 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w Stambule uznał skarżących za winnych rozpowszechniania propagandy na rzecz PKK/KONGRA-GEL na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713. Skazał ich na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności każdy, ale postanowił zawiesić ogłoszenie wyroku pod warunkiem, że nie popełnią innego przestępstwa umyślnego w okresie pięciu lat, zgodnie z art. 231 Kodeksu postępowania karnego. W wyroku sąd w Stambule uznał, że skarżący przekroczyli granice relacji prawnik-klient i składali oświadczenia w sposób, który skłaniał i promował przyjęcie, rozpowszechnianie i zakorzenienie opinii Abdullaha Öcalana w społeczeństwie. Sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle roli skarżących, grupy czytelników, do której kierowali się, celu publikacji oraz sposobu, w jaki wywiady skarżących były odbierane przez czytelników, wywiady nie mogą być uznane za chronione prawem do wolności wypowiedzi lub przywilejem relacji prawnik-klient. Sąd uznał dalej, że prawo do wolności wypowiedzi wiąże się z obowiązkami i odpowiedzialnością oraz może być ograniczone w celu ochrony bezpieczeństwa narodowego i integralności terytorialnej w społeczeństwie demokratycznym. Sąd Okręgowy w Stambule stwierdził, że opublikowane wywiady miały na celu rozpowszechnianie propagandy na rzecz PKK/KONGRA-GEL i uznał skarżących za winnych. 20 września 2010 r. sprzeciw skarżących na wyrok sądu okręgowego został oddalony przez ten sam sąd.


Skarżący, którzy są funkcjonariuszami policji, urodzili się odpowiednio w latach 1967, 1978, 1976, 1979 i 1964. Pierwszy i drugi skarżący mieszkają w Kiszyniowie i Căușeni, a pozostali skarżący mieszkają w Benderze. 14 czerwca 2006 r. funkcjonariusze Mangîr, Wasiliew i Condrea, którzy prowadzili śledztwo karne w Tyraspolu, zostali aresztowani przez służby specjalne samozwańczej „Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej” („NRM”)[1]. W trakcie aresztowania udało im się zadzwonić na komisariat policji w Benderze. Dwaj pozostali skarżący (funkcjonariusze Daţco i Pohila) pojechali do Tyraspolu, aby wyjaśnić przyczyny aresztowania ich kolegów, ale zostali również aresztowani po przybyciu. Skarżący zostali osadzeni w areszcie śledczym w Tyraspolu (IVS Tyraspol). 17 czerwca 2006 r. funkcjonariusze Pohila, Daţco i Wasiliew zostali zwolnieni bez postawienia zarzutów i bez jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyny ich aresztowania. 18 czerwca 2006 r. funkcjonariusz Mangîr został, jak twierdzi, pobity i wstrzyknięto mu nieznaną substancję, w wyniku której stracił przytomność na cztery dni. Po zwolnieniu został hospitalizowany w szpitalu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Mołdawii, gdzie zdiagnozowano u niego, między innymi, wstrząs mózgu. 20 czerwca 2006 r. Sąd Miejski w Tyraspolu wydał nakaz aresztowania funkcjonariusza Mangîra na okres trzydziestu dni. 23 czerwca 2006 r. władze „NRM” zwolniły funkcjonariuszy Mangîra i Condrea. Szef służb specjalnych „NRM” oświadczył w wywiadzie, że funkcjonariusze zostali zwolnieni po tym, jak władze rosyjskie „udzieliły zapewnień”, że władze mołdawskie nie będą „porywać ludzi” w „NRM”. W mediach „NRM” skarżących oskarżano o bycie członkami „czarnych szwadronów” utworzonych w celu porywania polityków oraz innych osób przeszkadzających władzom mołdawskim. Według skarżących, podczas zatrzymania byli przesłuchiwani przez służby specjalne „NRM” i zmuszani do zeznania, że w Tyraspolu próbowali uprowadzić polityków „NRM”. Funkcjonariusze Pohila, Daţco i Wasiliew zostali, jak twierdzi, pobici w podeszwy stóp i grożono im zabiciem członków ich rodzin, a także przeniesieniem do cel zajmowanych przez pospolitych przestępców, gdzie byliby poddawani złemu traktowaniu lub nawet zabici. Funkcjonariusz Condrea został, jak twierdzi, poddany tzw. „palestyńskiemu wieszaniu” przez okres do siedmiu godzin, a następnie, nieprzytomny, został odprowadzony do swojej celi. Skarżący opisali w następujący sposób warunki swojego zatrzymania w areszcie śledczym w Tyraspolu. Celle, w których byli przetrzymywani, znajdowały się w piwnicy i nie miały dostępu do światła dziennego. Ze względu na brak wentylacji i przepełnienie cel trudno było oddychać. Funkcjonariusz Condrea twierdzi, że był przetrzymywany w tej samej celi, w której przetrzymywano pana Ilie Ilaşcu (więcej szczegółów patrz sprawa Ilaşcu i inni przeciwko Mołdawii i Rosji [Wielka Izba], nr 48787/99, ECHR 2004‑VII). Podczas zatrzymania skarżący nie mieli żadnych codziennych spacerów ani dostępu do prysznica; nie mogli otrzymywać paczek z jedzeniem od rodzin, nie mieli pościeli i nie pozwalano im na wizyty lekarskie. Po zwolnieniu skarżących władze mołdawskie wszczęły dwa postępowania karne dotyczące ich bezprawnego zatrzymania oraz domniemanego złego traktowania podczas pozbawienia wolności. Jednakże kilka lat później śledztwo zostało umorzone. Skarżący zostali również poddani badaniom lekarskim, które nie wykazały śladów przemocy na ich ciałach. Tylko u jednego skarżącego, Stefana Mangîra, stwierdzono skutki wstrząsu mózgu.


Wnioskodawca urodził się w 1982 roku i mieszka w Koperze. Po zaginięciu 4 listopada 2007 r., X został znaleziony martwy rano 5 listopada 2007 r. w pobliżu lokalnej drogi Komen-Branik, niedaleko miasta Komen. Został wielokrotnie dźgnięty i przecięty nożem, a następnie przejechany przez samochód. Na miejsce wezwano policję, a także prokuratora okręgowego i dyżurnego sędziego śledczego. Podczas badania miejsca zbrodni w samochodzie X znaleziono jego telefon komórkowy. Policjanci na miejscu sprawdzili połączenia przychodzące i wychodzące oraz wiadomości tekstowe wysyłane do i z numeru telefonu X. Z zapisów telefonicznych wynikało, że 4 listopada 2007 r. X komunikował się wyłącznie z osobą korzystającą z określonego numeru telefonu, z którego do X wysłano również wiadomość o wyraźnie seksualnym charakterze. Po sprawdzeniu książki telefonicznej ustalono, najprawdopodobniej przez policję, że dany telefon należał do kobiety, która okazała się babcią wnioskodawcy, z którym – jak ustalono na podstawie oficjalnych zapisów – wnioskodawca mieszkał. Ponadto, po poinformowaniu, że znaleziono telefon komórkowy X, prokurator okręgowy zwrócił się do dyżurnego sędziego śledczego z wnioskiem o nakazanie spółce S – danemu operatorowi sieci komórkowej – przedłożenia zapisów połączeń telefonicznych i wiadomości tekstowych wysłanych z tego telefonu. Tego samego dnia (5 listopada 2007 r.) sędzia śledczy Sądu Rejonowego w Koperze wydał nakaz przeszukania domu X i nakazał spółce S dostarczenie danych dotyczących komunikacji za pośrednictwem telefonu komórkowego X. Spółka S tego samego dnia złożyła w Sądzie Rejonowym w Koperze dysk zawierający zapisy telefoniczne X. Rano 6 listopada 2007 r. policja zatrzymała samochód wnioskodawcy i poddała go tzw. „kontroli bezpieczeństwa” (varnostni pregled), znajdując nóż (podobno noszący ślady, które mogły być krwią) i telefon komórkowy w kieszeni wnioskodawcy. Po zbadaniu jego telefonu ustalili, że korzystał z wyżej wspomnianego numeru telefonu, z którego wykonano wyżej wspomniane połączenia i wysłano wyżej wspomnianą wiadomość do X. Zajęli te przedmioty i aresztowali wnioskodawcę. Tego samego dnia (6 listopada 2007 r.), opierając się głównie na informacjach znalezionych w telefonach X i wnioskodawcy wskazujących na związek między X a wnioskodawcą, sędzia śledczy wydał nakaz przeszukania domu wnioskodawcy i samochodów, których używał. Prokurator państwowy zwrócił się ponadto o wydanie sądowego nakazu uzyskania pełnych zapisów telefonicznych wnioskodawcy. 7 listopada 2007 r. sędzia śledczy wydał nakaz, aby spółka M – operator sieci komórkowej – dostarczyła danych dotyczących zapisów telefonu komórkowego wnioskodawcy. Spółka M dostarczyła dysk z żądanymi danymi tego samego dnia. W toku wstępnego dochodzenia sędzia śledczy zarządził sekcję zwłok X, analizę DNA i porównanie śladów biologicznych znalezionych na ubraniu wnioskodawcy i innych przedmiotach zajętych podczas przeszukania domu ze śladami znalezionymi na ciele X. Zarządziła również badanie lekarskie wnioskodawcy w celu ustalenia ewentualnych obrażeń. Wnioskodawca, reprezentowany przez obrońcę, został przesłuchany 8 listopada 2007 r. i następnie tymczasowo aresztowany. 16 listopada 2007 r. sędzia śledczy wszczęła sądowe śledztwo karne przeciwko wnioskodawcy w sprawie przestępstwa zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem. Ona, między innymi: zarządziła przeprowadzenie rekonstrukcji na miejscu zbrodni; powołała psychiatrę i psychologa do zbadania wnioskodawcy i sporządzenia opinii; zleciła biegłym z dziedziny nauki o pojazdach i badania wypadków drogowych sporządzenie raportów na temat konkretnych aspektów sprawy; oraz ponownie nakazała spółkom M i S dostarczenie danych dotyczących ruchu telefonicznego związanego z telefonami X i wnioskodawcy. Przesłuchała również licznych świadków. 29 listopada 2007 r. wnioskodawca został, na jego wniosek, przesłuchany przez sędziego śledczego, któremu przyznał się do przejechania X, twierdząc jednak, że był to jedynie wypadek. 24 grudnia 2007 r. prokurator państwowy wniósł akt oskarżenia o zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem przeciwko wnioskodawcy, twierdząc, że zabił X, dźgając go trzynaście razy i przecinając co najmniej dziewięć razy w głowę, szyję, klatkę piersiową i inne części ciała oraz przejeżdżając go samochodem. Po bezskutecznym sprzeciwie wobec aktu oskarżenia, wnioskodawca stanął przed sądem pod zarzutem zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem. Odbyło się wiele rozpraw, na których przesłuchiwano świadków, biegłych i materiały dowodowe oraz zamawiano i następnie odczytywano różne opinie biegłych. 10 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy w Koperze uznał wnioskodawcę za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na trzynaście lat więzienia. 12 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy w Koperze, po odwołaniu wnioskodawcy, uchylił wyrok pierwszej instancji, stwierdzając, że sąd niższej instancji nie wyjaśnił faktów dotyczących możliwego odcisku buta na plecach ofiary, co mogłoby wskazywać na obecność trzeciej osoby na miejscu zbrodni. Sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego w Koperze do ponownego rozpoznania. W postępowaniu odwoławczym odbyło się kilka rozpraw, a wnioskodawca złożył wniosek o wyłączenie wszystkich dowodów od (i) protokołów z badania miejsca zbrodni do (ii) protokołów z ostatniej rozprawy w pierwszym postępowaniu, z powodu, że dowody te zostały podobno skażone bezprawnym badaniem jego telefonu i telefonu X. Twierdził, że badania jego telefonu i telefonu X naruszyły jego prawa i prawa X zgodnie z art. 37 Konstytucji (patrz paragraf 32 powyżej) i że odpowiednie nakazy sądowe zostały wydane z tygodniowym opóźnieniem. Wniósł również o przesłuchanie w tym związku policjantów, którzy poddali go kontroli bezpieczeństwa (patrz paragraf 9 powyżej) i aresztowali go. Oba wnioski zostały odrzucone przez sąd. 4 września 2009 r. Sąd Rejonowy w Koperze uznał wnioskodawcę za winnego zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem X i skazał go na dwanaście lat więzienia. W świetle (i) opinii biegłych dotyczących śladów butów na plecach X, które doprowadziły do wniosku, że nie można wykluczyć obecności innej osoby na miejscu zbrodni przed śmiercią X, oraz (ii) faktu, że nie znaleziono noża, którym X został dźgnięty i przecięty, Sąd Rejonowy w Koperze uznał, że brak jest wystarczających dowodów, aby stwierdzić, że wnioskodawca dźgnął i przeciął X. Sąd stwierdził jednak na podstawie dowodów medycznych sądowych, że X był jeszcze żywy przed przejechaniem go samochodem i że obrażenia klatki piersiowej, kręgosłupa i aorty X, które były bezpośrednią przyczyną jego śmierci, zostały spowodowane przez umyślne przejechanie go samochodem przez wnioskodawcę. Sąd uznał za udowodnione na podstawie dowodów z miejsca zdarzenia – takich jak (i) kawałek gumowej rury należący do samochodu wnioskodawcy, (ii) ślady biologiczne wnioskodawcy znalezione na ciele X, (iii) ślady biologiczne X znalezione na, między innymi, ubraniu wnioskodawcy (które było poplamione krwią) i na zewnątrz samochodu wnioskodawcy – że wnioskodawca bez wątpienia przebywał na miejscu zbrodni i miał kontakt z X. Powołując się w szczególności na ustalenia biegłych z dziedziny nauki o pojazdach, którzy przeprowadzili rekonstrukcje na miejscu zdarzenia, testując wersje wydarzeń przedstawione przez wnioskodawcę, sąd wykluczył możliwość, aby wnioskodawca przejechał X przypadkowo. Sąd stwierdził ponadto, że wnioskodawca i X znali się, co zostało potwierdzone zeznaniami wnioskodawcy, a także zapisami telefonicznymi i zeznaniami świadków. Na koniec sąd odniósł się do zapisów telefonicznych wraz z innymi dowodami, takimi jak dowody medyczne i rachunek za paliwo X, omawiając czas śmierci, stwierdzając, że miała ona miejsce bez wątpienia 4 listopada 2007 r. – prawdopodobnie sometime po 18:24, kiedy ostatnie (nieodebrane) połączenie z telefonu X zostało zarejestrowane na telefonie wnioskodawcy. W odniesieniu do decyzji proceduralnych podjętych w toku postępowania sąd złożył następujące wyjaśnienie:
- Odrzucił wniosek złożony przez wnioskodawcę o udostępnienie notatek policji dotyczących badania jego telefonu, ponieważ byłoby niezgodne z prawem włączenie do akt dowodów uzyskanych bez nakazu sądowego.
- W świetle powyższego wniosku, że badanie telefonu wnioskodawcy nie mogło zostać dopuszczone do akt, sąd odmówił jako nieuzasadniony wniosku wnioskodawcy o przesłuchanie funkcjonariuszy, którzy zajęli telefon wnioskodawcy (patrz paragraf 20 powyżej).
- W odniesieniu do wyłączenia dowodów (patrz paragraf 20 powyżej) sąd wyjaśnił, że wnioskodawca stał się przedmiotem dochodzenia po zbadaniu danych w telefonie X, co nie naruszyło praw wnioskodawcy zgodnie z art. 37 Konstytucji (patrz paragraf 32 poniżej). Sąd zauważył dalej, że badanie telefonu wnioskodawcy stanowiło naruszenie wspomnianego przepisu, ale nie miało znaczenia dowodowego, ponieważ w tym momencie policja uzyskała już niezbędne informacje z telefonu X. Ponadto sąd zauważył, że wyniki tego badania nie zostały włączone do akt i nie były opierane przez sąd.
9 listopada 2009 r. wnioskodawca odwołał się, skarżąc się, między innymi, że wyrok naruszył jego prawa do obrony. W szczególności twierdził, że sąd rejonowy powinien był wyłączyć wszystkie dowody z akt, ponieważ opierały się one na badaniach przez policję telefonu komórkowego X i jego własnego telefonu bez wymaganego nakazu sądowego. Oświadczył dalej następująco:
„Bez znaczenia jest to, że policja, poprzez [swoje] bezprawne ingerowanie w telefon komórkowy [X], nie naruszyła bezpośrednio prawa odwołującego się wynikającego z art. 37 Konstytucji [„Prywatność korespondencji i innych środków komunikacji”], ponieważ faktem pozostaje, że policja uzyskała ten dowód (dane z telefonu komórkowego [X]) bez nakazu sądowego – czyli bezprawnie.”
Wnioskodawca argumentował ponadto, że samo badanie telefonu X nie dostarczyło wystarczających dowodów do aresztowania wnioskodawcy i że było to możliwe dopiero po zbadaniu telefonu wnioskodawcy. Zatem w jego ocenie zaskarżony wyrok nie powinien był stwierdzić, że badanie jego telefonu miało nieistotną wartość dowodową. 27 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w Koperze uwzględnił odwołanie wnioskodawcy w części i zmniejszył jego wyrok do dziewięciu lat więzienia. Sąd zgodził się z wnioskodawcą, że czyn, za który został skazany – czyli przejechanie X swoim samochodem – nie stanowił w sobie zabójstwa z okolicznościami obciążającymi (czyli zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem), ponieważ sąd pierwszej instancji nie udowodnił, że X doznał silnego bólu fizycznego lub cierpienia psychicznego. Wszystkie inne skargi wnioskodawcy, w tym ta dotycząca bezprawnych badań jego telefonu komórkowego i telefonu X, zostały oddalone. W odniesieniu do badania telefonu X sąd wyższej instancji stwierdził, że niezależnie od tego, czy funkcjonariusze policji zbadali telefon X przed wydaniem nakazu sądowego, kluczowe było to, że otrzymali nakaz sądowy na przedłożenie zapisów telefonicznych przed zidentyfikowaniem i zlokalizowaniem wnioskodawcy. W związku z tym badanie telefonu komórkowego X, które stanowiło pilny krok w dochodzeniu policji, nie zostało przeprowadzone z naruszeniem jego konstytucyjnie gwarantowanego prawa do ochrony prywatności komunikacji. W odniesieniu do badania telefonu komórkowego wnioskodawcy sąd wyższej instancji zgodził się z sądem niższej instancji, że „badanie telefonu wnioskodawcy [było] ... niekonstytucyjne, ale to naruszenie nie miało znaczenia w sensie dowodowym”. Sąd wyższej instancji utrzymał również w mocy decyzję sądu niższej instancji o nieuzyskaniu od policji ich notatek dotyczących badania telefonu wnioskodawcy. 8 kwietnia 2010 r. wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, skarżąc się na, między innymi, rzekomo bezprawne badania telefonów X i wnioskodawcy i powtarzając argumenty, które przedstawił w swoim odwołaniu (patrz paragrafy 23 i 24 powyżej). W szczególności argumentował, że policja uzyskała kluczowy dowód – to jest wiadomość o wyraźnie seksualnej treści – badając telefon X bez posiadania nakazu sądowego, i że jego aresztowanie opierało się na następczym bezprawnym badaniu jego telefonu. 22 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną wnioskodawcy. Po pierwsze, w odniesieniu do badania przez policję telefonu komórkowego X, Sąd Najwyższy wskazał, że wnioskodawca nie twierdził nawet, że badanie telefonu X bezpośrednio naruszyło jego prawo do prywatności. Mimo nie wykluczania możliwości, że badanie telefonu osoby zmarłej może naruszyć najbardziej intymne sfery jej godności, sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie ingerowano w prawo X do prywatności, ponieważ prawa osobistości wygasają ze śmiercią. Ani też, w ocenie Sądu Najwyższego, nie naruszono konstytucyjnie gwarantowanych praw do prywatności samego wnioskodawcy, ponieważ badanie nie ujawniło jego tożsamości. Ponadto prokurator okręgowy i dyżurny sędzia śledczy byli obecni na miejscu zbrodni, gdy policja odkryła telefon w samochodzie X, a wnioskodawca został aresztowany dopiero po wydaniu nakazu sądowego na badanie telefonu X. Sąd Najwyższy stwierdził, że badanie przez policję telefonu komórkowego X nie naruszyło prawa wnioskodawcy do prywatności i że zaskarżone badanie nie miało związku przyczynowego z obciążającymi dowodami. Po drugie, w odniesieniu do badania przez policję telefonu komórkowego wnioskodawcy, Sąd Najwyższy zauważył, że zostało ono przeprowadzone bez nakazu sądowego i odniósł się do ustalenia Sądu Okręgowego w Koperze, że badanie było niekonstytucyjne. Jednakże, w ocenie Sądu Najwyższego, informacja o tym, czy wiadomość tekstowa o treści seksualnej została wysłana z telefonu wnioskodawcy, zostałaby nieuchronnie odkryta, albo (i) za pomocą prostego połączenia na numer, z którego wiadomość została wysłana, (ii) poprzez sprawdzenie karty SIM telefonu wnioskodawcy (co, w ocenie Sądu Najwyższego, nie wymagałoby nakazu sądowego), lub (iii) na podstawie nakazu sądowego, który w rzeczywistości został później wydany. W świetle tego wniosku Sąd Najwyższy uznał, że niezależnie od faktu, że policja zbadała telefon wnioskodawcy bez nakazu sądowego, identyfikacja numeru telefonu komórkowego wnioskodawcy jako tego, z którego wysłano daną wiadomość tekstową, nie stanowi niedopuszczalnego dowodu, który powinien został wyłączony z akt sprawy. Wnioskodawca złożył skargę konstytucyjną, powtarzając zarzuty zawarte w poprzednich odwołaniach. Powołując się na art. 37 (patrz paragraf 32 poniżej), wnioskodawca argumentował, że badania jego telefonu i telefonu X były bezprawne i że badanie jego telefonu naruszyło wspomniany przepis, a także art. 8 Konwencji. Powołując się na art. 15 Konstytucji (ponownie patrz paragraf 32 poniżej), wnioskodawca argumentował, że sądy niższe powinny były wyłączyć dowody uzyskane bezprawnie. W szczególności, w odniesieniu do badania telefonu X, wnioskodawca argumentował, że „nie szukał zadośćuczynienia za naruszenie prawa X do prywatności (całości psychicznej) i wolności komunikacji, ponieważ nie był do tego uprawniony [... ale raczej] wyłącznie wskazał, że naruszenie miało miejsce i że [sąd] procesowy oparł swoją decyzję [o skazaniu wnioskodawcy] na konsekwencjach tego naruszenia ...” W związku z tym, powołując się na „prawo do pobożności” (pravica do pietete) X, zakwestionował pogląd Sądu Najwyższego, że prawo X do prywatności wygasło wraz ze jego śmiercią i wskazał, że nakaz sądowy został jednak później wydany. W odniesieniu do ustalenia Sądu Najwyższego, że dowód w question zostałby nieuchronnie odkryty, wnioskodawca argumentował, że prawo krajowe zawiera ścisłą zasadę wymagającą wyłączenia wszystkich dowodów uzyskanych środkami naruszającymi prawa człowieka („krajowa reguła wykluczenia”). Argumentował ponadto, że nastąpiło naruszenie art. 29 (patrz paragraf 32 poniżej) Konstytucji, ponieważ sąd pierwszej instancji odmówił uzyskania od policji ich notatek dotyczących badania jego telefonu. 28 stycznia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny zadecydował o nieprzyjęciu skargi konstytucyjnej wnioskodawcy do rozpoznania, na podstawie art. 55b ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (patrz paragraf 37 poniżej).


Skarżąca urodziła się w 1935 roku i mieszka w Splicie. 16 stycznia 1961 roku Miejski Instytut Ubezpieczeń Społecznych w Splicie (który później stał się Chorwackim Funduszem Emerytalnym i jest w dalszej części tekstu określany jako taki) przyznał skarżącej, jako swojej pracownicy, szczególnie chronione prawo najmu (stanarsko pravo) do mieszkania własności społecznej przy ulicy Gajeva w Splicie, o powierzchni 37 metrów kwadratowych. 19 kwietnia 1969 roku skarżąca wyszła za mąż za pewnego M.M. i zamieszkała w mieszkaniu, do którego przysługiwało jej szczególnie chronione prawo najmu. 2 października 1972 roku Jugosłowiańska Armia Ludowa przyznała mężowi skarżącej, jako żołnierzowi, mieszkanie własności społecznej przy ulicy Šimićeva w Splicie, o powierzchni 62 metrów kwadratowych, w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jego i jego rodziny (skarżącej oraz ich dwóch synów, którzy w tamtym czasie mieli mniej niż dwa lata). Skarżąca, jej mąż i ich dwaj synowie wprowadzili się do tego mieszkania w 1973 roku. Zgodnie z odpowiednimi przepisami (patrz punkt 45 poniżej) skarżąca w ten sposób, jako żona męża, automatycznie stała się współuprawnioną do szczególnie chronionego prawa najmu tego mieszkania. Gdy skarżąca wyprowadziła się z mieszkania przy ulicy Gajeva, wprowadził się tam jej brat. Mieszkał tam ze swoją rodziną do 1982 roku, kiedy się wyprowadził. Skarżąca złożyła oświadczenie, że w maju 1982 roku wyprowadziła się z mieszkania przy ulicy Šimićeva i powróciła do mieszkania przy ulicy Gajeva, aby zamieszkać tam ze swoją starszą matką i się nią opiekować. Oświadczyła, że mieszkała tam do momentu swojej eksmisji 16 maja 2012 roku (patrz punkt 38 poniżej). 22 czerwca 1982 roku skarżąca zwróciła się do Chorwackiego Funduszu Emerytalnego, jako dostawcy mieszkania przy ulicy Gajeva, o zgodę na zamianę mieszkań przy ulicach Gajeva i Šimićeva na jedno, większe mieszkanie, co było możliwością przewidzianą w art. 49 ust. 3 Ustawy o Mieszkaniach z 1974 roku (patrz punkt 48 poniżej). 30 czerwca 1982 roku Chorwacki Fundusz Emerytalny odmówił wyrażenia zgody na zamianę mieszkań i nakazał jej opróżnienie mieszkania przy ulicy Gajeva. Uznał, że skarżąca od wielu lat korzystała z dwóch mieszkań własności społecznej, co było sprzeczne z prawem (patrz punkt 45 poniżej). Następnie skarżąca wszczęła postępowanie administracyjne przed właściwym organem administracji pierwszej instancji zajmującym się sprawami mieszkaniowymi (dalej „organ mieszkaniowy pierwszej instancji”), składając wniosek o zgodę na zamianę dwóch mieszkań na jedno, większe (patrz punkt 48 poniżej). Chorwacki Fundusz Emerytalny, z kolei, 13 lipca 1982 roku wszczął postępowanie administracyjne przed tym samym organem, domagając się jej eksmisji z mieszkania przy ulicy Gajeva. Dwa postępowania administracyjne zostały następnie połączone. Na rozprawie w dniu 16 września 1982 roku skarżąca oświadczyła, że po wyprowadzce jej brata z mieszkania przy ulicy Gajeva wprowadziła się tam wraz z matką, która ze względu na wiek potrzebowała opieki i nie była już w stanie mieszkać sama (patrz punkty 9-10 powyżej). Decyzją z 17 grudnia 1982 roku organ mieszkaniowy pierwszej instancji oddalił wniosek skarżącej o zamianę mieszkań i nakazał jej opróżnienie mieszkania przy ulicy Gajeva. Organ ten uznał:
- że ona na stałe opuściła mieszkanie przy ulicy Gajeva w 1969 roku, tracąc w ten sposób szczególnie chronione prawo najmu do tego mieszkania,
- że po wyprowadzce jej brata skarżąca faktycznie powróciła do mieszkania w maju 1982 roku (patrz punkty 9-10 i 14 powyżej), ale nie odzyskała w ten sposób szczególnie chronionego prawa najmu do tego mieszkania,
- że zatem nie było możliwe udzielenie jej zgody na zamianę mieszkań, ponieważ nie przysługiwało jej już szczególnie chronione prawo najmu do jednego z dwóch mieszkań biorących udział w zamianie.

W wyniku odwołania skarżącej, decyzją z 20 maja 1983 roku właściwy organ administracji drugiej instancji uchylił decyzję pierwszej instancji i zwrócił sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał, że skarżąca zachowała status posiadacza szczególnie chronionego prawa najmu do mieszkania w question. Zamiast domagać się jej eksmisji, organ mieszkaniowy pierwszej instancji powinien był zastosować procedurę przewidzianą dla sytuacji, w których najemca przysługuje szczególnie chronione prawo najmu do dwóch mieszkań (patrz punkt 48 poniżej). Ta procedura przewidywała możliwość zamiany dwóch mieszkań na jedno, jeśli żadne z mieszkań nie zaspokajało potrzeb mieszkaniowych gospodarstwa domowego najemcy (ale zaspokajałyby łącznie). Poleciał organowi mieszkaniowemu pierwszej instancji zbadanie, czy mieszkania przy ulicach Gajeva i/lub Šimićeva zaspokajają potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny. W wznowionym postępowaniu organ mieszkaniowy pierwszej instancji ustalił, że mieszkanie przy ulicy Šimićeva w pełni zaspokajało potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny. W związku z tym, decyzją z 10 października 1984 roku, ponownie oddalił wniosek skarżącej o zamianę mieszkań i nakazał jej opróżnienie mieszkania przy ulicy Gajeva. Decyzją z 1 lutego 1985 roku organ administracji drugiej instancji oddalił odwołanie skarżącej i utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji z 10 października 1984 roku. Następnie skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z 6 czerwca 1985 roku uchylił decyzję drugiej instancji z 1 lutego 1985 roku z powodu niepełnego ustalenia faktów i zwrócił sprawę do ponownego zbadania. W wznowionym postępowaniu organ mieszkaniowy pierwszej instancji, po zebraniu odpowiednich dowodów i w ten sposób uzupełnieniu wcześniejszych ustaleń faktycznych, ponownie uznał, że mieszkanie przy ulicy Šimićeva w pełni zaspokajało potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny. W związku z tym, decyzją z 6 listopada 1987 roku, ponownie oddalił wniosek skarżącej o zamianę mieszkań i nakazał jej opróżnienie mieszkania przy ulicy Gajeva. Decyzją z 31 maja 1988 roku organ administracji drugiej instancji oddalił odwołanie skarżącej i utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji z 6 listopada 1987 roku. Skarżąca ponownie wniosła skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z 22 grudnia 1988 roku uchylił decyzję drugiej instancji z 31 maja 1988 roku. Sąd uznał, że kwestia tego, czy mieszkanie przy ulicy Šimićeva w pełni zaspokajało potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny, musiała zostać rozstrzygnięta z zastosowaniem odpowiednich wojskowych norm mieszkaniowych, a nie ogólnych norm mieszkaniowych, biorąc pod uwagę, że mieszkanie to zostało przyznane jej mężowi jako żołnierzowi (patrz punkt 7 powyżej). W wznowionym postępowaniu administracyjnym, 25 maja 1992 roku skarżąca wycofała wniosek o zamianę mieszkań, podając jako powód upływ czasu i zmienione okoliczności rodzinne. W szczególności oświadczyła, że w międzyczasie rozwiodła się (patrz punkt 39 poniżej). Decyzją z 1 czerwca 1992 roku organ mieszkaniowy pierwszej instancji umorzył postępowanie w zakresie, w jakim dotyczyło wniosku skarżącej o zamianę mieszkań. Nakazał również skarżącej opróżnienie mieszkania przy ulicy Gajeva, uznając, że mieszkanie przy ulicy Šimićeva zaspokajało potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny nawet zgodnie z odpowiednimi wojskowymi normami mieszkaniowymi. Skarżąca odwołała się, argumentując między innymi, że jej szczególnie chronione prawo najmu do mieszkania przy ulicy Gajeva nigdy nie zostało rozwiązane i że organ mieszkaniowy pierwszej instancji nie wziął pod uwagę jej zmienionych okoliczności – czyli rozwodu i faktu, że nie korzystała z dwóch mieszkań. Decyzją z 14 stycznia 1993 roku odpowiednie ministerstwo, jako organ administracji drugiej instancji, oddaliło odwołanie skarżącej od decyzji pierwszej instancji z 1 czerwca 1992 roku. Następnie skarżąca, po raz trzeci, wniosła skargę do sądu administracyjnego, która została oddalona wyrokiem z 26 maja 1993 roku. Na skutek wniosku Głównego Prokuratora Państwowego o ochronę legalności (zahtjev za zaštitu zakonitosti), 12 lipca 1996 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Administracyjnego i zwrócił sprawę. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Administracyjny i organy administracyjne błędnie zastosowały odpowiednie wojskowe normy mieszkaniowe do faktów w sprawie. Sąd Najwyższy uznał również, że kwestia tego, czy mieszkanie przy ulicy Šimićeva zaspokajało potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny, musiała zostać rozstrzygnięta z uwzględnieniem okoliczności istniejących w chwili, gdy wprowadziła się do tego mieszkania w 1973 roku, a że późniejsza zmiana okoliczności nie miała znaczenia. W wznowionym postępowaniu, decyzją z 6 grudnia 1999 roku organ mieszkaniowy pierwszej instancji ponownie nakazał skarżącej opróżnienie mieszkania przy ulicy Gajeva, uznając, że w chwili wprowadzenia się do mieszkania przy ulicy Šimićeva to mieszkanie zaspokajało potrzeby mieszkaniowe jej i jej rodziny, biorąc pod uwagę odpowiednie wojskowe normy mieszkaniowe. Organ ten ponowił również, że późniejsze zmiany w jej sytuacji rodzinnej były nieistotne. 29 marca 2000 roku organ administracji drugiej instancji oddalił odwołanie skarżącej od decyzji pierwszej instancji, która tym samym stała się prawomocna i wykonalna. Skarżąca następnie, po raz czwarty, wniosła skargę do sądu administracyjnego, która została oddalona wyrokiem z 12 czerwca 2003 roku. Główny Prokurator Państwowy ponownie złożył wniosek o ochronę legalności. Wyrokiem z 16 września 2004 roku Sąd Najwyższy uwzględnił ten wniosek, uchylił wyrok Sądu Administracyjnego i zwrócił sprawę. Sąd Najwyższy uznał, że ponieważ postępowanie dotyczyło eksmisji skarżącej z mieszkania przy ulicy Gajeva, kwestia tego, czy mieszkanie przy ulicy Šimićeva zaspokajało potrzeby mieszkaniowe jej i jej rodziny, musiała zostać rozstrzygnięta zgodnie z ogólnymi, a nie wojskowymi normami mieszkaniowymi. W wznowionym postępowaniu wyrokiem z 12 maja 2005 roku Sąd Administracyjny ponownie oddalił skargę skarżącej. Następnie skarżąca, 3 kwietnia 2006 roku, złożyła skargę konstytucyjną, powołując się na naruszenie jej konstytucyjnego prawa do rzetelnego procesu. Argumentowała między innymi, że organy administracyjne i sądowe nie wzięły pod uwagę faktu, że rozwiodła się z mężem i w związku z tym nie potrzebowała już zamiany mieszkań, ani faktu, że nie korzystała z dwóch mieszkań. Wspomniała również, że mieszkała w mieszkaniu przy ulicy Gajeva razem ze swoim synem D.M. i jego rodziną (żoną i córką), jako członkowie jej gospodarstwa domowego. 13 grudnia 2006 roku Trybunał Konstytucyjny wydał środek tymczasowy, w którym tymczasowo odroczył wykonanie decyzji pierwszej instancji z 6 grudnia 1999 roku (patrz punkt 28 powyżej) do czasu podjęcia decyzji w sprawie skargi konstytucyjnej skarżącej. Decyzją z 13 lipca 2011 roku Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną skarżącej. Tymczasem, 14 marca 2003 roku organ mieszkaniowy pierwszej instancji wydał nakaz egzekucyjny w celu wykonania swojej decyzji z 6 grudnia 1999 roku i eksmisji skarżącej siłą (patrz punkt 28 powyżej). Egzekucja była odraczana na skutek kilku decyzji sądowych. Pierwsza próba eksmisji miała miejsce 28 listopada 2006 roku, ale zgodzono się ją odłożyć, ponieważ skarżąca znajdowała się w złym stanie zdrowia. 16 maja 2012 roku skarżąca została eksmitowana. Protokoły sporządzone przez komornika pokazują, że skarżąca była obecna zarówno podczas próby eksmisji, jak i podczas faktycznej eksmisji. Wyrokiem z 30 marca 1992 roku Sąd Miejski w Splicie rozwiązał małżeństwo między skarżącą a jej mężem. 8 maja 1992 roku skarżąca uzyskała orzeczenie stwierdzające od tego samego sądu, na mocy którego została uznana za jedyną posiadaczkę szczególnie chronionego prawa najmu do mieszkania przy ulicy Gajeva. Wyrok został wydany w kontekście postępowania cywilnego, które wszczęła przeciwko mężowi, i opierał się wyłącznie na przyznaniu roszczenia przez męża, to jest bez przeprowadzania dowodów. 9 stycznia 1996 roku były mąż skarżącej M.M. kupił mieszkanie przy ulicy Šimićeva od państwa i tym samym stał się jego jedynym właścicielem – co było możliwością otwartą dla wszystkich posiadaczy szczególnie chronionego prawa najmu do mieszkań własności społecznej na mocy Ustawy o sprzedaży lokali objętych szczególną ochroną najmu (do użytkownika) z 1991 roku. Wcześniej, 27 listopada 1995 roku skarżąca i jej mąż zawarli umowę, w której oboje zgodzili się, że on jest jedynym posiadaczem szczególnie chronionego prawa najmu do tego mieszkania. Wydaje się, że przed sprzedażą mieszkania przy ulicy Šimićeva mężowi skarżącej, 13 listopada 1995 roku Ministerstwo Obrony, jako organ państwowy odpowiedzialny wówczas za zarządzanie mieszkaniem, przeprowadziło wizję lokalną mieszkania. Do protokołu z wizji lokalnej dołączono oświadczenie rady najemców, że wraz z M.M. i jego dwoma synami w mieszkaniu mieszka również żona (czyli skarżąca) jako niezarejestrowany członek gospodarstwa domowego. Rząd przedstawił, że skarżąca obecnie mieszka w mieszkaniu przy ulicy Šimićeva należącym do jej byłego męża M.M. Na poparcie swojego twierdzenia dostarczyli zaświadczenie o miejscu zameldowania, które wskazuje, że od 19 września 2012 roku skarżąca ma zameldowanie pod adresem mieszkania przy ulicy Šimićeva. Zaświadczenie wskazuje również, że przed tą datą miała zarejestrowane miejsce zameldowania pod adresem mieszkania przy ulicy Gajeva od 9 sierpnia 1962 roku. Rząd dostarczył dowodów, że skarżąca jest współwłaścicielką kilku nieruchomości w okolicy Splitu, w tym dwóch domów.


Skarżący urodził się w 1991 roku i mieszka w Orenburgu. Fakty dotyczące złego traktowania skarżącego zostały ustalone w wyroku Sądu Rejonowego dzielnicy Promyshlennij w Orenburgu z 15 grudnia 2011 r., utrzymanym w mocy 14 lutego 2012 r. przez Sąd Obwodowy w Orenburgu, i przedstawiają się następująco. Około godziny 19:00 30 sierpnia 2009 r. skarżący został zatrzymany na przystanku autobusowym przez funkcjonariuszy policji wydziału kryminalnego i przewieziony do komisariatu policji w Orenburgu (УВД по г. Оренбургу). W godzinach od 20:00 do północy 30 sierpnia 2009 r. oraz od 12:00 do 18:00 31 sierpnia 2009 r. funkcjonariusze policji K. i M. poddali skarżącego fizycznej i psychicznej przemocy, aby zmusić go do przyznania się do popełnienia przestępstwa narkotykowego, o które go podejrzewali. Fakty dotyczące złego traktowania 30 sierpnia 2009 r. zostały ustalone w następujący sposób. Funkcjonariusze K. i M. przewrócili skarżącego na podłogę i wielokrotnie uderzali go pięściami oraz kopali w głowę, twarz, klatkę piersiową, ręce i nogi. K. założył mu na głowę worek plastikowy, odcinając dopływ powietrza, podczas gdy M. go przytrzymywał. Jeśli chodzi o złe traktowanie 31 sierpnia 2009 r., funkcjonariusze K. i M. wielokrotnie uderzyli skarżącego w głowę i grozili mu zatrzymaniem. O godzinie 20:00 31 sierpnia 2009 r. skarżący został formalnie aresztowany na podstawie podejrzenia posiadania narkotyków i umieszczony w areszcie tymczasowym. 2 września 2009 r. skarżący został zwolniony po złożeniu zobowiązania do nieopuszczania miejsca zamieszkania. Tego samego dnia zwrócił się o pomoc medyczną do centrum urazowego (TP nr 2). Zgodnie z dokumentacją medyczną miał otarcia na przedramionach, siniak pod prawym okiem, siniak w lewej okolicy lędźwiowej oraz otarcia na nogach. 3 września 2009 r. skarżący złożył skargę do obwodowego komitetu śledczego w Orenburgu dotyczącą swojego złego traktowania. 4 września 2009 r. przeszedł sądowo-lekarską ekspertyzę zleconą przez organ śledczy. Zgodnie z raportem nr 6368 miał następujące obrażenia: (i) krwiak (opuchlizna) tkanek miękkich w okolicy ciemieniowej głowy, o wymiarach 4 na 3 cm; (ii) cztery siniaki nieregularnego kształtu na prawej okolicy podoczodołowej twarzy, na szyi, po lewej stronie klatki piersiowej i wokół prawej kości biodrowej, o wymiarach do 4 na 3 cm każdy; oraz (iii) siedemnaście otarć, niektóre liniowe, a niektóre nieregularne, na obu przedramionach, prawym biodrze i lewej podudzi, o wymiarach od 0,8 na 0,5 cm do 2,5 na 1 cm każdy. Biegły orzekł, że obrażenia skarżącego były wynikiem wielokrotnego uderzenia twardym, tępym przedmiotem o ograniczonej powierzchni w dniu rzekomego zdarzenia i nie spowodowały żadnego „uszczerbku na zdrowiu”. Kolejne opinie biegłych sądowo-lekarskich z 4 grudnia 2009 r. i 21 października 2010 r. wysnuły podobne wnioski. W pierwszej z tych opinii stwierdzono, że obrażenia skarżącego zostały spowodowane co najmniej dwudziestoma uderzeniami urazowymi w jego ciało. Funkcjonariusze K. i M. zostali skazani na podstawie art. 286 § 3 (a) Kodeksu Karnego i otrzymali zakaz pełnienia funkcji służbowych przez trzy lata. Otrzymali również trzyletni wyrok w zawieszeniu z trzyletnim okresem próby, co wymagało od nich stawiania się co miesiąc przed Służbą Wykonania Kary i zgłaszania wszelkich zmian miejsca pracy lub zamieszkania. Przy wymierzaniu kary funkcjonariuszom policji wzięto pod uwagę następujące okoliczności. Fakt, że funkcjonariusz K. miał dziecko poniżej 14 lat, został uznany za okoliczność łagodzącą, podczas gdy fakt, że on i M. popełnili przestępstwo w grupie z innymi funkcjonariuszami, został uznany za okoliczność obciążającą. Wzięto również pod uwagę, że K. i M. mieli pozytywne opinie z miejsc pracy i zamieszkania, nie byli wcześniej karani i prowadzili życie zgodne z prawem, nie popełniając żadnych wykroczeń administracyjnych przez ponad dwa lata od momentu popełnienia przestępstwa. 30 listopada 2009 r. postępowanie karne przeciwko skarżącemu na podstawie art. 228 § 2 Kodeksu Karnego (posiadanie dużych ilości narkotyków) zostało umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego, na mocy art. 24 § 1(2) Kodeksu Postępowania Karnego. W 2012 r. skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko rosyjskiemu Ministerstwu Finansów, domagając się 2 655 936 rubli rosyjskich (RUB) odszkodowania za jego niezgodne z prawem zatrzymanie i złe traktowanie w areszcie policyjnym przez K. i M. 28 czerwca 2012 r. Sąd Rejonowy dzielnicy Leninski w Orenburgu uwzględnił powództwo skarżącego częściowo i przyznał mu 20 000 RUB. Ustalając wysokość odszkodowania, sąd stwierdził, że skarżący doznał obrażeń w wyniku działań funkcjonariuszy policji i doświadczył cierpienia fizycznego i psychicznego, ale nie spowodowało to u niego żadnego „uszczerbku na zdrowiu”. Skarżący odwołał się od tego wyroku do Sądu Obwodowego w Orenburgu, który 19 września 2012 r. zwiększył kwotę odszkodowania do 80 000 RUB.


Pierwszy skarżący urodził się w 1976 roku i odbywa karę pozbawienia wolności w obwodzie swierdłowskim. Drugi skarżący urodził się w 1950 roku i mieszka we Władywostoku. W lipcu 2012 roku pracodawca pierwszego skarżącego, prokuratura Kraju Przymorskiego, przydzieliła mu mieszkanie i zawarła z nim umowę najmu. Drugi skarżący został objęty umową jako członek rodziny pierwszego skarżącego. W sierpniu 2012 roku drugiemu skarżącemu przyznano pierwszą grupę inwalidztwa. 7 października 2014 roku pierwszy skarżący przeszedł na emeryturę z prokuratury. Tego samego dnia zwrócił się do Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej z wnioskiem o przeniesienie na niego prawa własności do przedmiotowego mieszkania. 8 października 2014 roku wszczęto postępowanie karne przeciwko pierwszemu skarżącemu w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa. Tego samego dnia został aresztowany, a 10 października 2014 roku tymczasowo aresztowany w toku śledztwa. W nieokreślonym dniu 2016 roku pierwszy skarżący został zwolniony i objęty aresztem domowym. 21 listopada 2014 roku wniosek pierwszego skarżącego o przeniesienie na niego prawa własności do przedmiotowego mieszkania został odrzucony. 25 listopada 2014 roku pierwszy skarżący otrzymał wezwanie do opróżnienia mieszkania do 5 grudnia 2014 roku. 26 listopada 2014 roku brat pierwszego skarżącego otrzymał wezwanie do opróżnienia mieszkania (wezwanie zostało skierowane przez prokuraturę do drugiego skarżącego). W grudniu 2014 roku prokuratura wniosła powództwo o eksmisję przeciwko skarżącym, twierdząc, że pierwszy skarżący nie pracuje już w prokuraturze i w związku z tym on i jego rodzina muszą opróżnić mieszkanie. Pierwszy skarżący kwestionował te roszczenia. Podniósł, że eksmisja niego i jego matki byłaby bezprawna, ponieważ jako emerytowany prokurator miał prawo do nabycia własności przedmiotowego mieszkania. On i jego matka nie mieli innego mieszkania. Ponadto jego matka była osobą emerytowaną i posiadała pierwszą grupę inwalidztwa. 27 lutego 2015 roku Sąd Rejonowy we Frunzenskim („Sąd Rejonowy”) oddalił powództwo o eksmisję. Prokuratura odwołała się od tego wyroku do Sądu Obwodowego w Kraju Przymorskim („Sąd Obwodowy”). 8 czerwca 2015 roku Sąd Obwodowy uchylił wyrok z 27 lutego 2015 roku i wydał nowe orzeczenie nakazujące eksmisję skarżących bez zapewnienia alternatywnego zakwaterowania. Pierwszego skarżącego reprezentował adwokat K. Drugi skarżący nie był obecny i nie był reprezentowany w tych postępowaniach. W szczególności Sąd Obwodowy uznał, że pierwszy skarżący i jego matka otrzymali mieszkanie na okres służby pierwszego skarżącego w prokuraturze. Zgodnie z prawem wewnętrznym i warunkami umowy, najemcy byli zobowiązani do opróżnienia lokalu po rozwiązaniu umowy, a w przypadku odmowy mieli zostać eksmitowani bez zapewnienia alternatywnego zakwaterowania. Na dzień rozpoznania powództwa o eksmisję pierwszy skarżący nie zwrócił się do Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej o przeniesienie na niego prawa własności do przedmiotowego mieszkania; w związku z tym wniosek Sądu Rejonowego o braku przeszkód do przeniesienia własności przedmiotowego mieszkania na pierwszego skarżącego stał w sprzeczności z ustalonymi w sprawie okolicznościami. Na dzień rozpoznania odwołania prokuratury kwestia przeniesienia własności przedmiotowego mieszkania na pierwszego skarżącego nie została rozstrzygnięta. Pierwszy skarżący wniósł skargę kasacyjną od tego orzeczenia do prezydium Sądu Obwodowego. Zarzucił, że rozprawa z 8 czerwca 2015 roku odbyła się w jego nieobecności i w wyniku tego został eksmitowany z jedynego mieszkania, jakie posiadał. 22 lipca 2015 roku sędzia Sądu Obwodowego odmówił przekazania odwołania pierwszego skarżącego do Izby Cywilnej Sądu Obwodowego do rozpoznania co do istoty sprawy. Pierwszy skarżący wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej. 22 września 2015 roku drugi skarżący został eksmitowany z mieszkania. 30 września 2015 roku sędzia Sądu Najwyższego odmówił przekazania skargi kasacyjnej pierwszego skarżącego do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego do rozpoznania. W czerwcu 2015 roku brat pierwszego skarżącego (pan D. Pylayev) wszczął postępowanie sądowe o pozbawienie drugiego skarżącego zdolności prawnej i o powołanie go na jej opiekuna. 11 maja 2016 roku Sąd Rejonowy orzekł, że drugi skarżący nie posiada zdolności prawnej z powodu choroby. W szczególności Sąd Rejonowy oparł swój wyrok na opinii biegłej z 25 stycznia 2016 roku, która ustaliła, że od 2010 roku cierpi ona na upośledzenie umysłowe i w wyniku tego nie była w stanie rozumieć ani kontrolować swoich czynów. Wyrok ten uprawomocnił się 14 czerwca 2016 roku. 29 czerwca 2016 roku lokalny departament zdrowia publicznego mianował brata pierwszego skarżącego jej opiekunem.