Skarżąca urodziła się w 1971 roku i mieszka w Melitopolu. W latach 2004–2006 skarżąca była kierowniczką Centrum Obsługi Samotnych, Niezdolnych do Pracy i Słabo Utrzymanych Obywateli Zarządu Pracy, Ochrony Socjalnej i Dofinansowania Mieszkań Melitopolskiej Rady Miejskiej („Centrum”). 21 kwietnia 2006 r. została zwolniona w ramach reorganizacji Centrum. Następnie inna osoba została powołana na stanowisko podobne do tego, które wcześniej zajmowała skarżąca. W maju 2006 r. skarżąca wszczęła postępowanie cywilne przed Sądem Rejonowym w Melitopolu („Sądem w Melitopolu”), domagając się przywrócenia do pracy, zaległego wynagrodzenia i odszkodowania za szkodę niemajątkową. 24 października 2006 r. sąd oddalił powództwo skarżącej. Uznał, że Centrum zaoferowało skarżącej inne stanowisko, ale ona odrzuciła tę propozycję, oraz że na stanowisko kierownika Centrum powołano bardziej doświadczonego pracownika. Na skutek odwołania skarżącej, 7 grudnia 2006 r. Zaporoski Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję z 24 października 2006 r. Skarżąca wniosła dalsze odwołanie, a 22 sierpnia 2007 r. Sąd Najwyższy Ukrainy uchylił te decyzje i przekazał sprawę do sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uznał, że sprawa ma być rozpatrywana w trybie postępowania administracyjnego, ponieważ dotyczy sporu związanego ze służbą publiczną. W konsekwencji skarżąca wszczęła postępowanie administracyjne przed Sądem w Melitopolu, który 21 lutego 2008 r. ponownie oddalił jej powództwo z przyczyn podobnych do wymienionych w decyzji z 24 października 2006 r. Skarżąca odwołała się, a 16 lipca 2008 r. Dniepropietrowski Sąd Administracyjny Apelacyjny uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając że sprawa podlega rozpoznaniu w trybie postępowania cywilnego, ponieważ skarżąca nie była urzędnikiem państwowym. 2 marca 2011 r. Wyższy Sąd Administracyjny Ukrainy utrzymał to orzeczenie w mocy. 14 kwietnia 2011 r. ten sam sąd oddalił wniosek skarżącej o zgodę na odwołanie się do Sądu Najwyższego Ukrainy od decyzji z 2 marca 2011 r. 28 marca 2011 r. skarżąca ponownie wniosła powództwo cywilne, domagając się przywrócenia do pracy, zaległego wynagrodzenia i odszkodowania za szkodę niemajątkową. 4 sierpnia 2011 r. Sąd w Melitopolu odmówił zbadania meritum powództwa cywilnego skarżącej, ponieważ skarżąca wielokrotnie bez uzasadnionego powodu wnosiła o odroczenie poprzednich rozpraw w jej sprawie. 5 października 2011 r. Zaporoski Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy decyzję sądu pierwszej instancji.


Skarżący, pan Makhlyagin i pan Belyayev, urodzili się odpowiednio w 1983 i 1979 roku i byli przetrzymywani w różnych zakładach karnych. Funkcjonariusze tych zakładów otwierali i/lub kontrolowali listy wymieniane przez skarżących z Sądem. Od września 2008 r. do października 2009 r. skarżący, przetrzymywany w kolonii karnej, złożył kilka pism do Sądu. Wszystkie one były zaopatrzone w listy towarzyszące od starszego oficera kolonii, podsumowujące treść pism skarżącego. Niektóre listy zawierały również pieczątki rejestracyjne kolonii. Skarżący wniósł pozew, twierdząc, że personel kolonii utrudniał jego korespondencję z Sądem. 22 stycznia 2009 r. Sąd Rejonowy Tagilstroyewski w Niżnym Tagile oddalił jego pozew. Skarżący wniósł apelację do Sądu Obwodowego w Swierdłowsku. 4 marca 2009 r. Sąd Obwodowy w Swierdłowsku odrzucił jego apelację, stwierdzając, że powinna zostać wniesiona za pośrednictwem sądu pierwszej instancji. Sąd obwodowy wskazał również, że skarżący może zwrócić się o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji. 30 marca 2009 r. skarżący wniósł apelację do sądu pierwszej instancji. Zamiast zwracać się o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, skarżący poprosił sąd o przywrócenie sprawy na listę spraw oczekujących. 9 kwietnia 2009 r. Sąd Rejonowy odmówił rozpoznania apelacji ze względu na jej wniesienie po terminie. Skarżący odwołał się od tej decyzji. Jednakże ponownie wniósł odwołanie do Sądu Obwodowego zamiast do sądu pierwszej instancji. Jego pismo odwoławcze nie zawierało wniosku o przywrócenie przegapionego terminu. Sąd Obwodowy w Swierdłowsku oddalił odwołanie skarżącego. 2 listopada 2010 r. skarżący otrzymał list od Sądu; list został otwarty przez pracownika aresztu śledczego. Skarżący wniósł pozew o odszkodowanie. Prawomocnym orzeczeniem z 7 czerwca 2011 r. Sąd Obwodowy w Twerze oddalił jego pozew. Sąd stwierdził, że prawo rosyjskie nie zabrania otwierania korespondencji przychodzącej od Sądu.


Skarżący urodził się w 1959 roku i mieszka w Erywaniu. Jest byłym ministrem spraw zagranicznych, a w danym czasie stał na czele ruchu politycznego o nazwie „Cywilne Nieposłuszeństwo”. 5 maja 2007 roku wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącemu na podstawie art. 190 § 3 (1) Kodeksu Karnego (pranie pieniędzy). 7 maja 2007 roku skarżący został aresztowany, a 10 maja 2007 roku Sąd Rejonowy Kentron i Nork-Marash w Erywaniu zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego na okres dwóch miesięcy, na wniosek śledczego, biorąc pod uwagę naturę i niebezpieczeństwo zarzucanego czynu oraz fakt, że skarżący, pozostając na wolności, mógłby uciec i utrudnić śledztwo, wywierając nielegalny wpływ na osoby uczestniczące w postępowaniu. Skarżący sprzeciwił się temu wnioskowi, argumentując, że śledczy nie przedstawił żadnych uzasadnionych argumentów popierających twierdzenie, że ucieknie lub utrudni postępowanie, podczas gdy on nie był wcześniej karany, cieszył się dobrą reputacją, miał stałe miejsce zamieszkania i stabilne życie społeczne oraz był znaną postacią publiczną. W decyzji Sądu Rejonowego stwierdzono, że można ją zaskarżyć do Sądu Apelacyjnego ds. Karnych w ciągu piętnastu dni. 11 maja 2007 roku skarżący wniósł apelację, podnosząc argumenty podobne do wcześniejszych. 24 maja 2007 roku Sąd Apelacyjny ds. Karnych postanowił utrzymać w mocy decyzję Sądu Rejonowego, uznając, że natura i niebezpieczeństwo zarzucanego czynu, szczególne okoliczności sprawy oraz możliwe do przeprowadzenia czynności śledcze dawały wystarczające powody, by sądzić, że skarżący może utrudnić śledztwo. 2 lipca 2007 roku Sąd Rejonowy Kentron i Nork-Marash w Erywaniu przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o dwa miesiące, na wniosek śledczego, uznając, że skarżący, pozostając na wolności, może utrudnić śledztwo, uciec, wywrzeć nielegalny wpływ na osoby uczestniczące w postępowaniu oraz popełnić inne przestępstwo. W decyzji Sądu Rejonowego stwierdzono, że można ją zaskarżyć do Sądu Apelacyjnego ds. Karnych. 3 lipca i 3 września 2007 roku skarżący wniósł apelację, podnosząc argumenty podobne do wcześniej podnoszonych. 24 lipca 2007 roku Sąd Apelacyjny ds. Karnych postanowił utrzymać w mocy decyzję Sądu Rejonowego, uznając, że natura i niebezpieczeństwo zarzucanego czynu, szczególne okoliczności i złożoność sprawy, czynności śledcze do przeprowadzenia oraz zachowanie skarżącego, a mianowicie jego odmowa złożenia jakichkolwiek zeznań, co było czynnikiem spowalniającym śledztwo, dawały wystarczające powody, by sądzić, że skarżący może utrudnić śledztwo, wywierając nielegalny wpływ na osoby uczestniczące w postępowaniu, a także uciec. 31 sierpnia 2007 roku Sąd Rejonowy Kentron i Nork-Marash w Erywaniu przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego o dwa miesiące, na wniosek śledczego, z tych samych powodów co wcześniej. W decyzji Sądu Rejonowego stwierdzono, że można ją zaskarżyć do Sądu Apelacyjnego ds. Karnych. 3 września 2007 roku skarżący wniósł apelację, podnosząc argumenty podobne do wcześniej podnoszonych. 6 września 2007 roku śledczy postanowił zastąpić tymczasowe aresztowanie skarżącego pisemnym zobowiązaniem do nieopuszczania miejsca zamieszkania i zwolnić go w związku z faktem, że czynności śledcze potrwają jeszcze jakiś czas i nie było już konieczne trzymanie skarżącego w areszcie. 17 września 2007 roku Sąd Apelacyjny ds. Karnych postanowił pozostawić apelację skarżącego z 3 września 2007 roku bez rozpoznania w związku z faktem, że został on zwolniony.


Skarżący urodził się w 1957 roku i mieszka w Bukareszcie. 11 grudnia 2011 r. jeden z sąsiadów skarżącego wezwał policję, składając skargę na fakt, że skarżący przechowywał rzeczy osobiste w części wspólnej ich budynku mieszkalnego. O godzinie 18:00, 11 grudnia 2011 r., dwóch funkcjonariuszy policji pojawiło się u drzwi skarżącego i poprosiło o okazanie dokumentów tożsamości, nie podając swoich nazwisk ani nie informując go o celu wizyty. Skarżący zapytał ich, jaki jest cel ich żądania, ale oni nie odpowiedzieli. Z tego powodu skarżący odmówił okazania dokumentów, mówiąc funkcjonariuszom policji, aby przyszli „kiedy indziej” (altădată). Funkcjonariusze policji unieruchomili skarżącego, rzucili go na ziemię, a następnie skuli go w kajdanki. Zauważając eskalację wydarzeń, partner skarżącego, G.C., odszukał jego dokumenty tożsamości i przekazał je wszystkie funkcjonariuszom policji: dowód osobisty, zaświadczenie o świadczeniach emerytalnych oraz certyfikat potwierdzający, że był on uczestnikiem walk w Rewolucji z 1989 roku. Funkcjonariusze policji zabrali dokumenty, nie oglądając ich, i zabrali skarżącego na komisariat policji nr 19 w celu ustalenia jego tożsamości. Na komisariacie skarżący został pobity pięściami, nogami i pałkami. Ból był tak silny, że skarżący nie utrzymał potrzeb fizjologicznych. W trakcie pobicia telefon komórkowy i aparat fotograficzny skarżącego zostały zniszczone, a jego ubranie podarte. Gdy pobicie się zakończyło, funkcjonariusze policji sprawdzili dokumenty skarżącego, a następnie zostawili go samego na piętnaście minut w pokoju. Gdy wrócili, poinformowali go, że wyjeżdżają na misję. Po ponownym pozostawieniu samego, skarżący zdołał odnaleźć oficera dyżurnego w komendzie głównej policji (ofiţerul de serviciu), aby poprosić o zgodę na skorzystanie z toalety. Funkcjonariusz policji odesłał go do domu, aby się umył. Skarżący poszedł do domu, a następnie wrócił na komisariat, aby odzyskać swoje dokumenty tożsamości. 16 grudnia 2011 r. skarżący został zbadany przez lekarza medycyny sądowej w Narodowym Instytucie Medycyny Sądowej im. Miny Minovici („Instytut Medycyny Sądowej”). Lekarz sporządził raport medyczny datowany na 16 grudnia 2011 r.; kopię raportu otrzymał skarżący 4 stycznia 2012 r. Stwierdzono w nim, że skarżący miał ślady przemocy na nadgarstkach, ramionach i nogach w wyniku uderzenia twardym przedmiotem; że skarżył się na ból w klatce piersiowej; oraz że obrażenia mogły pochodzić z 12 grudnia 2011 r. i wymagały czterech do pięciu dni opieki medycznej. Dwa tygodnie po incydencie skarżący otrzymał pocztą protokół o wykroczeniu (proces verbal de contravenţie) sporządzony przez funkcjonariuszy policji 23 grudnia 2011 r. w jego nieobecności, na mocy którego został ukarany grzywną w wysokości 100 rumuńskich lejów (RON) za „odmowę podania danych niezbędnych do ustalenia tożsamości”.

11 grudnia 2011 r. dwóch funkcjonariuszy policji zostało skierowanych przez oficera dyżurnego na komisariacie nr 19 do rozstrzygnięcia sporu między skarżącym a sąsiadem. Po przybyciu funkcjonariusze policji poprosili skarżącego o okazanie dokumentów tożsamości, ale on stał się agresywny i odmówił podporządkowania się. Gdy skarżący próbował wrócić do swojego mieszkania, funkcjonariusze policji skuli go w kajdanki i przewieźli na komisariat. Po ustaleniu jego tożsamości skarżący opuścił komisariat. Skarżący złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko dwóm funkcjonariuszom policji, oskarżając ich o bezprawne pozbawienie wolności, bezprawne śledztwo i tortury oraz domagając się odszkodowania. Zawiadomienie zostało zarejestrowane na komisariacie policji nr 19 13 stycznia 2012 r. 7 sierpnia 2012 r. akt został przekazany do zbadania do wydziału spraw wewnętrznych Komendy Głównej Policji w Bukareszcie, a funkcjonariusze policji z tego wydziału zostali oddelegowani do przeprowadzenia wszystkich istotnych dochodzeń. Ci śledczy przesłuchali dowody od dwóch funkcjonariuszy policji, od oficera dyżurnego w dniu zdarzeń oraz od męża sąsiada (patrz niżej). 11 września 2012 r. funkcjonariusze policji prowadzący śledztwo przesłuchali męża sąsiada, który zeznał, że gdy skarżący, „znany jako osoba chora psychicznie”, odmówił, używając nieodpowiedniego i nierespektującego języka, okazania dokumentów tożsamości i próbował wrócić do swojego mieszkania, funkcjonariusze policji unieruchomili go na ziemi i skuli w kajdanki, nie znęcając się nad nim w trakcie tego procesu. Oficer dyżurny zeznał 3 października 2012 r., że w ogóle nie rozmawiał ze skarżącym w tej nocy i widział go tylko wtedy, gdy funkcjonariusze policji przyprowadzili go w celu ustalenia tożsamości; ci sami funkcjonariusze poradzili mu następnie, by opuścił komisariat – oficer dyżurny oświadczył, że widział skarżącego ponownie, gdy ten wychodził z budynku. Dodał, że ponieważ był bardzo zajęty w swoim biurze, widział skarżącego tylko przez kilka sekund i w związku z tym nie był w stanie stwierdzić, czy skarżący został ranny. Wreszcie, dwaj funkcjonariusze policji złożyli zeznania odpowiednio 4 i 5 października 2012 r.

Jeden z funkcjonariuszy zeznał, że w czasie zdarzeń skarżący był pod wpływem alkoholu, ponieważ pachniał alkoholem i wykazywał buntowniczy stosunek wobec funkcjonariuszy policji. Obaj funkcjonariusze w bardzo podobnych słowach wspomnieli, że gdy poproszono go o okazanie dokumentów tożsamości, skarżący próbował uniknąć tej czynności („se sustrage măsurii legitimării”) i próbował ponownie wejść do swojego mieszkania, używając siły fizycznej; z tego powodu przystąpili do skucia go w kajdanki i zabrania na komisariat. Obaj funkcjonariusze zaprzeczyli, jakoby wyrządzili jakąkolwiek krzywdę skarżącemu, twierdząc, że działali proporcjonalnie w świetle sprzeciwu skarżącego wobec ich żądania. G.C., partner skarżącego, nigdy nie został przesłuchany przez śledczych. 12 listopada 2011 r. prokuratura przy Sądzie Okręgowym w Bukareszcie zdecydowała o niepodejmowaniu ścigania. Na podstawie dowodów w aktach, poświadczających, między innymi, fakt, że skarżący był znany jako osoba angażująca się w zachowania przemocowe i często będąca pod wpływem alkoholu, prokurator uznał, że obrażenia odniesione przez skarżącego były powierzchowne, a użycie siły było proporcjonalne i konieczne w celu unieruchomienia go i zabrania na komisariat, zgodnie z art. 26 § 1 (2) oraz art. 31 § 1 a) i b) Ustawy nr 218/2002 o organizacji i funkcjonowaniu rumuńskiej policji (patrz paragraf 26 poniżej). Skarżący wniósł zastrzeżenia. Decyzja prokuratora została utrzymana w mocy 22 marca 2013 r. przez szefa wspomnianej prokuratury, który uznał, że interwencja policji była konieczna z powodu agresywnego zachowania skarżącego i nie była nadmierna, co wykazuje fakt, że odniesione obrażenia były nieznaczne. Skarżący złożył skargę do Sądu Okręgowego w Bukareszcie przeciwko tym dwóm decyzjom. Głównie argumentował, że śledztwo było powierzchowne, a wnioski śledztwa opierały się wyłącznie na zeznaniach dwóch funkcjonariuszy policji, którzy zachowywali się wobec niego agresywnie, podczas gdy jego partner, na przykład, nigdy nie został przesłuchany. Kwestionował opinię prokuratora, że odniesione obrażenia były powierzchowne. Powoływał się na odpowiednie orzecznictwo Sądu, które wymagało wiarygodnego wyjaśnienia wszelkich śladów przemocy odniesionych, gdy osoba znajdowała się pod nadzorem policji. Kwestionował również proporcjonalność reakcji policji, wskazując, że jedynie odmówił ustnie okazania dokumentów i że funkcjonariusze policji nie mogli twierdzić ani udowodnić, że odnieśli jakiekolwiek ślady przemocy podczas tej interwencji. 11 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy oddalił skargę, a w konsekwencji utrzymał w mocy decyzje prokuratorów. Sąd uznał, że interwencja policji była legalna. Sąd stwierdził dalej, że drobne obrażenia skarżącego zostały spowodowane, gdy upadł w momencie unieruchomienia przez policję, co było konieczne ze względu na werbalny i fizyczny opór skarżącego. Sąd uznał, że skarżący nie był przetrzymywany bezprawnie na komisariacie, ale został zwolniony natychmiast po ustaleniu jego tożsamości, oraz że skutki interwencji policji nie były na tyle poważne, by stanowić przestępstwo tortur, jak twierdził skarżący. Decyzja była ostateczna, bez możliwości dalszego odwołania.


Pierwsza skarżąca, Habibe İncin, jest żoną Kerima İncina; kolejni skarżący, od drugiego do siódmego, to jego dzieci; ósma skarżąca to jego matka, a pozostałych siedem skarżących to rodzeństwo Kerima İncina. 22 marca 2005 r. skarżący Halima İncin i Hazım İncin, przy pomocy swojego prawnika, złożyli wniosek do prokuratora w Hakkari. W swoim wniosku dwaj skarżący twierdzili, że po ciężkich starciach wojskowych, które miały miejsce w pobliżu ich wioski, w 1994 r. oni i członkowie ich rodzin opuścili Turcję i przenieśli się, aby zamieszkać z krewnymi w Iraku. W czerwcu 1995 r. Kerim İncin wrócił do swojej wioski w Turcji, aby odebrać sumę pieniędzy, którą mu winniano. Podczas gdy jadł obiad w domu starszego wioski, przybyli strażnicy wioski i zabrali go do pobliskiego posterunku wojskowego w Geçimli. Będąc na posterunku wojskowym, Kerim İncin był przesłuchiwany i poddany złemu traktowaniu. Po zatrzymaniu go na posterunku przez tydzień, żołnierze zabrali go z powrotem do wioski, gdzie go zastrzelili i pochowali. W piśmie prawnik reprezentujący skarżących oświadczył, że skarżący Hazım İncin niedawno wrócił do Turcji z Iraku i chciał złożyć oficjalną skargę dotyczącą zabójstwa swojego ojca. W swoim wniosku dwaj skarżący podali również prokuratorowi nazwiska kilku osób, które – jak twierdzili – były świadkami wspomnianego zdarzenia. Poprosili prokuratora o przeprowadzenie śledztwa, zidentyfikowanie i przesłuchanie wszystkich świadków, ekshumację zwłok Kerima İncina oraz znalezienie i ukaranie osób odpowiedzialnych za zabójstwo. Prokurator natychmiast wszczął śledztwo w sprawie zarzutów skarżących. W toku śledztwa, w latach 2005–2006 prokurator przesłuchiwał skarżących i innych członków ich rodzin. W tym samym okresie prokurator zidentyfikował, wezwał i przesłuchał dużą liczbę świadków i członków wojska, którzy mieszkali lub pracowali w regionie w czasie wydarzeń, ale którzy w latach, które upłynęły od zabójstwa, przenieśli się do różnych części kraju. Kilku świadków powiedziało prokuratorowi, że widzieli, jak żołnierze zabierają Kerima İncina z wioski i dodali, że krótko potem w obszarze przeprowadzono dużą operację wojskową i słyszeli, że Kerim İncin został zabity w trakcie tej operacji. Niektórzy członkowie sił zbrojnych powiedzieli prokuratorowi podczas przesłuchania, że nie pamiętają wydarzeń, podczas gdy inni stwierdzili, że takie zdarzenie nie miało miejsca. W wyniku przesłuchań prokurator ustalił, że Kerim İncin rzeczywiście został zabity i że jego ciało zostało pochowane na cmentarzu wioski Taşbaşı. 26 maja 2006 r. prokurator zapytał Dowództwo Żandarmerii w Hakkari, czy byłyby jakieś obawy dotyczące bezpieczeństwa, gdyby odwiedził ten cmentarz w celu ekshumacji ciała. Prokurator został poinformowany w odpowiedzi, że nie jest to dobry pomysł, ponieważ siły bezpieczeństwa przeprowadzają spontaniczne operacje w tym obszarze w miesiącach letnich. Prokurator kontynuował prośby o aktualizacje bezpieczeństwa do wojska do 2009 r. i wysłał około dwudziestu listów z prośbą, aby wojsko poinformowało go, jak tylko będzie możliwe odwiedzenie wioski. W odniesieniu do wniosków złożonych w miesiącach zimowych wojsko poinformowało prokuratora, że nie byłoby bezpiecznie udać się do obszaru z powodu niekorzystnych warunków pogodowych. W swoich odpowiedziach w miesiącach wiosennych, letnich i jesiennych żołnierze informowali prokuratora, że nie jest dobrym pomysłem udanie się do danego obszaru, ponieważ operacja wojskowa mogła być tam przeprowadzona w dowolnym momencie. Wreszcie, 11 czerwca 2009 r. prokurator poinformował wojsko o swoim zamiarze udania się na cmentarz 18 czerwca 2009 r. i polecił wojsku podjęcie niezbędnych środków bezpieczeństwa dla jego zaplanowanej wizyty. 18 czerwca 2009 r. prokurator udał się na dany cmentarz i ekshumowano ciało z grobu w jego obecności. Następnie ustalono na podstawie analizy DNA, że było to ciało Kerima İncina. Badania medycyny sądowej wykazały, że w ubraniu, w którym został pochowany Kerim İncin, znajdowało się dziesięć otworów, a przyczyną śmierci były liczne obrażenia od broni palnej zadane jego ciału i czaszce. 25 marca 2010 r. prokurator podjął decyzję o niepociąganiu do odpowiedzialności dziesięciu z podejrzanych, którzy w czasie wydarzeń pracowali jako członkowie wojska, z powodu braku dowodów. Następnego dnia prokurator przygotował akt oskarżenia i oskarżył Y.K. – który był dowódcą posterunku wojskowego w Geçimli, do którego Kerim İncin został podobno zabrany w czasie wydarzeń – o popełnienie zabójstwa. Proces przed Sądem Okręgowym w Hakkari rozpoczął się 12 kwietnia 2010 r. Dwaj skarżący, którzy złożyli skargę do prokuratora 22 marca 2005 r. (patrz paragraf 6 powyżej), a mianowicie Halima İncin i Hazım İncin, dołączyli do postępowania karnego jako interwenienci. W toku procesu odbyło się łącznie dwadzieścia rozpraw. 27 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Hakkari uniewinnił Y.K. z powodu braku dowodów. Tego samego dnia skarżący odwołali się od wyroku uniewinniającego Y.K., a postępowanie przed Sądem Najwyższym jest w toku. Na wniosek Trybunału Rząd oświadczył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami o przedawnieniu, postępowanie karne przeciwko Y.K. nie ulegnie przedawnieniu do 2025 r.


Skarżący urodził się w 1975 roku i mieszka w Voluntari. W 2002 roku był sekretarzem prawnym Urzędu Miasta Voluntari, odpowiedzialnym za rejestrację wniosków o zwrot ziemi na podstawie ustawy nr 18/1991. W nieokreślonym dniu 2003 roku prokurator przy Sądzie Rejonowym w Buftea wszczął śledztwo karne przeciwko skarżącemu oraz dwóm innym osobom, M.C.I. i N.G. Pokrzywdzony, M.M. – który złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa – twierdził, że w grudniu 2002 roku N.G. – zatrudniona w Urzędzie Miasta Voluntari – na prośbę skarżącego przestawiła datę rejestracji sześciu wniosków o tytuł własności złożonych przez M.C.I. Prokurator przesłuchał N.G. odpowiednio 19 lutego i 23 lipca 2004 roku. W obu przypadkach zeznała, że przestawiła datę rejestracji wniosków złożonych przez M.C.I. na wyraźne żądanie skarżącego. Skarżący złożył wyjaśnienia 27 lutego i 11 sierpnia 2004 roku. Przyznał, że zna M.C.I. („jako znajomego, ale nie jako przyjaciela”), ale zaprzeczył, jakoby prosił N.G. o sfałszowanie daty rejestracji wniosków. Ekspertyza zamówiona przez prokuratora potwierdziła fakt, że N.G. przestawiła datę rejestracji sześciu wniosków. Prokurator oskarżył N.G. o popełnienie fałszerstwa intelektualnego i oskarżył skarżącego o bycie wspólnikiem N.G. Zdecydował nie wszczynać śledztwa karnego przeciwko M.C.I. Pokrzywdzony zeznał przed sądem pierwszej instancji, że jedynym faktem, który znała, było to, że M.C.I. poprosił niektórych urzędników Urzędu Miasta Voluntari o przestawienie daty rejestracji wniosków. Na rozprawie w dniu 11 marca 2005 roku Sąd Rejonowy w Buftea przesłuchał skarżącego i N.G. w związku z postawionymi im zarzutami. N.G. zmieniła zeznania, które złożyła pierwotnie przed prokuratorem, i oświadczyła, że skarżący tylko zadzwonił do niej i poprosił ją o pomoc M.C.I. w zarejestrowaniu wniosków o tytuł własności. Oświadczyła również, że przestawiła datę rejestracji na prośbę M.C.I. Skarżący nie zmienił swoich zeznań i nadal zaprzeczał jakimkolwiek zaangażowaniu w popełnienie fałszerstwa intelektualnego. Oświadczył, że tylko zadzwonił do N.G. i poprosił ją o pomoc M.C.I. w rejestracji wniosków, ponieważ ten przybył po godzinach pracy.

Dwaj inni świadkowie złożyli zeznania na tej samej rozprawie. Ich zeznania nie przyniosły jednak żadnego dalszego wyjaśnienia w sprawie roli skarżącego w popełnieniu jakiegokolwiek przestępstwa. Sąd rejonowy zmienił prawną kwalifikację czynu, za który oskarżono skarżącego, na podżeganie do fałszerstwa intelektualnego. Wyrokiem z 9 maja 2005 roku Sąd Rejonowy w Buftea uznał N.G. za winną fałszerstwa intelektualnego, wymierzył karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu i objął ją dozorem. Sąd zauważył, że N.G. złożyła sprzeczne zeznania przed prokuratorem i przed sądem w odniesieniu do roli skarżącego w popełnieniu przestępstwa. Uznał, że zeznanie złożone prokuratorowi, ale nie podtrzymane przed sądem – zgodnie z którym skarżący poprosił ją o przestawienie daty rejestracji wniosków – nie zostało potwierdzone przez inne dowody przedłożone sądowi. Skarżący został zatem uniewinniony z powodu niepopełnienia czynu, za który został oskarżony. Od tego wyroku odwołanie złożyła prokuratura, ale zostało ono oddalone jako bezzasadne przez Sąd Okręgowy w Bukareszcie w dniu 16 grudnia 2005 roku. Skarżący, współoskarżona N.G. oraz świadkowie nie zostali bezpośrednio przesłuchani przez Sąd Okręgowy. Utrzymał on w mocy decyzję sądu pierwszej instancji, podkreślając, że brak jest dowodów na to, aby skarżący prosił N.G. o przestawienie daty rejestracji wniosków. Prokurator złożył skargę kasacyjną, wskazując na fundamentalne błędy w ustaleniach faktycznych decyzji dwóch sądów niższych instancji dotyczących uniewinnienia skarżącego i twierdząc, że sąd dokonał powierzchownej oceny dowodów w aktach sprawy. Przed Sądem Apelacyjnym w Bukareszcie nie przedłożono żadnych nowych dowodów. 24 lutego 2006 roku Sąd Apelacyjny w Bukareszcie wysłuchał wystąpień prokuratora i obrońcy oraz pozwolił skarżącemu zabrać głos na końcu rozprawy (ostatnie słowo oskarżonego). Ostateczną decyzją z 3 marca 2006 roku Sąd Apelacyjny w Bukareszcie uwzględnił skargę kasacyjną złożoną przez prokuraturę, uchylając dwa poprzednie orzeczenia. Uznał skarżącego za winnego podżegania do fałszerstwa intelektualnego i wymierzył mu karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu, obejmując go dozorem. Sąd odwoławczy oparł swoje uzasadnienie na dowodach znajdujących się w aktach. Uznał, że oba sądy niższej instancji błędnie oceniły dowody. Nie przesłuchał jednak skarżącego, współoskarżonej N.G. ani świadków, ograniczając się jedynie do przytoczenia niektórych zeznań, które złożyli przed prokuratorem i sądem pierwszej instancji. Powołał się w szczególności na zeznania złożone przez N.G. prokuratorowi 19 lutego i 23 lipca 2004 roku oraz przed sądem rejonowym 11 marca 2005 roku, a także na zeznania złożone przez skarżącego 27 lutego i 11 sierpnia 2004 roku. Po ponownej ocenie faktów bez ponownego przesłuchania dowodów doszedł do wniosku, że skarżący podżegał N.G. do popełnienia fałszerstwa intelektualnego. Pisemne uzasadnienie ostatecznego orzeczenia zostało udostępnione 20 marca 2006 roku. Skarżący twierdził, że otrzymał odpis orzeczenia później, ale nie był w stanie podać żadnej daty.


Skarżący urodził się w 1960 roku. Obecnie mieszka w Belgii, ale w czasie rozpatrywanym w sprawie mieszkał w Podgoricy, w Czarnogórze. Skarżący jest Romem i muzułmaninem. W nieokreślonym dniu w 2006 roku skarżący wraz z rodziną wprowadził się do mieszkania w budynku zbudowanym dla rodzin społecznie upośledzonych. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, z powodu ciągłych ataków, w których uszkadzano jego samochód i mieszkanie, a których sprawców nigdy nie odnaleziono, zainstalował on kamerę na zewnątrz swojego mieszkania. 26 maja 2009 roku sąsiad skarżącego, Y, oglądał w telewizji walkę kick-bokserską między zawodnikiem z Czarnogóry a zawodnikiem z Bośni. Skarżący podsłuchał rozmowę sąsiadów, ponieważ drzwi do tarasów jego i Y (przyległych do siebie) były otwarte. Gdy pojawił się bośniacki kick-bokser wraz ze swoimi trenerami, z których wszyscy byli muzułmanami, Y miał podobno powiedzieć, że jednego z nich zarżnie, a X, inny sąsiad, wyraził się pogardliwie o tureckim pochodzeniu bośniackiego kick-boksera. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, X w pewnym momencie opuścił mieszkanie Y i poszedł do swojego samochodu, z którego wyciągnął broń. Y powiedział „skręć w lewo”, co było kierunkiem tarasu skarżącego. Następnie padło dziewięć do dziesięciu strzałów, a Y wykrzykiwał obelgi pod adresem „tureckiej matki” skarżącego. X, Y i rodzina Y zebrali później z ziemi łuski po nabojach. 9 września 2009 roku trzej sąsiedzi, V (żona Y), S i B, rozmawiali na sąsiednim tarasie. Skarżący, przebywając na swoim tarasie, podsłuchał rozmowę. V powiedziała, że walczy z „karaluchami, żabami, wszami i gnidami oraz wszelkiego rodzaju innymi rzeczami”, które przynieśli „ci brudni Cyganie” („od ovija gabeljčina”). V kontynuowała, mówiąc, że B i S „[mogą] użyć młota i noża do przycinania (kosijer), a [ona] użyje siekiery”. S odpowiedziała, że „jej [ludzie] noszą miecze”. V powiedziała, że siekiera również może posłużyć. S odpowiedziała: „nie, nie, on jest muzułmaninem, mam miecz”. B powiedział: „wszystko jedno, cokolwiek jest bardziej dostępne” („valja što god prije stigne”). V głośno powiedziała: „Siekierę, siekierę, młot kowalski, taki jakiego używa się przy świńach”. 15 września 2009 roku Y kłócił się z M, innym sąsiadem, gdy dołączył X i powiedział, między innymi, że jeśli „wpadnie w szał”, to „zabije tu was obu, ciebie i twojego brata, jak psa” („e ću te ubit ka psa i tebe i brata ođe”), wskazując najwyraźniej na mieszkanie skarżącego i dodając „brudny Cygan” („cigane glibavi”) oraz „śmieci” („ovo smeće”). Świadkiem tego był brat M, D. Z akt sprawy nie wynika jasno, czy skarżący był obecny podczas kłótni, czy dowiedział się o niej w inny sposób. 22 września 2009 roku, w dniu Ramadan Bajram, święta religijnego obchodzonego przez skarżącego i jego rodzinę, na drzwiach mieszkania skarżącego namalowano duży krzyż, a na ścianie obok napisano dużą wiadomość: „wyprowadź się, inaczej będziesz tego gorzko żałować” („seli se, usko će ti bit”). Skarżący wezwał policję, która przybyła i zrobiła zdjęcia krzyża oraz napisu. Tego samego dnia skarżący złożył na policji zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko rodzinom X, Y, S i B oraz jednej rodzinie mieszkającej w budynku. Między 19 a 22 października 2009 roku policja przesłuchała X, Y, V, B, M, D oraz trzech innych sąsiadów. X, Y, V i B zaprzeczyli zarzutom skarżącego. X i Y zaprzeczyli również, że oglądali mecz razem, a Y złożył wyjaśnienie, że wszystko, co powiedział, było skierowane do bośniackiego kick-boksera. Zarówno X, jak i Y potwierdzili, że słyszeli strzały, ale powiedzieli, że nie wiedzą, kto je wystrzelił. Y i jego dzieci rzeczywiście zebrali łuski z ziemi, nie po to, by cokolwiek ukryć, ale dlatego, że dzieciom wydawały się one interesującą zabawką. Ani X, ani Y nie wiedzieli, kto jest odpowiedzialny za incydent z 22 września 2009 roku, ale podejrzewali samego skarżącego. V złożyła wyjaśnienie, że rozmowa z 9 września 2009 roku dotyczyła innej osoby poszukiwanej wówczas przez policję w związku z różnymi atakami, a oni dyskutowali o tym, jak bronić się w przypadku ataku. B zaprzeczyła, aby była wówczas w mieszkaniu V. M potwierdził, że podczas kłótni z Y podszedł X i powiedział, że jeśli „wpadnie w szał”, to „zabije ich, a także tego Cygana” („napraviću dženaze i vama, a i ovom ciganinu”), wskazując w kierunku mieszkania skarżącego. M założył, że miał na myśli skarżącego. D potwierdził zeznania M. Dwaj inni sąsiedzi nie wiedzieli o żadnych konfliktach między sąsiad ani o tym, by ktoś źle traktował lub obrażał skarżącego ze względu na jego pochodzenie narodowe. Nie mieli pojęcia, kto mógł być odpowiedzialny za incydent z 22 września 2009 roku. Trzeci sąsiad, N.L., potwierdził twierdzenia skarżącego dotyczące innego incydentu (patrz punkt 30 (b) poniżej). 26 października 2009 roku akta sprawy zostały przekazane do prokuratury państwowej (Osnovno državno tužilaštvo) w celu oceny, czy istnieją jakiekolwiek elementy przestępstwa narażenia na niebezpieczeństwo czyjegoś bezpieczeństwa (ugrožavanje sigurnosti). 18 listopada 2009 roku skarżący złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do Wyższej Prokuratury Państwowej (Više državno tužilaštvo) w Podgoricy w związku z powyższymi wydarzeniami. Złożył zawiadomienie przeciwko X, Y, V, S i B o podżeganie do nienawiści etnicznej, rasowej i religijnej, niezgody i nietolerancji (izazivanje nacionalne, rasne i vjerske mržnje, razdora i netrpeljivosti, dalej „przestępstwo z nienawiści”) w związku z dyskryminacją, rasową i inną (patrz punkty 38-39 poniżej). Dołączył również odpowiednie nagrania wideo. 24 listopada 2009 roku Wyższa Prokuratura Państwowa odrzuciła zawiadomienie z powodu braku elementów jakiegokolwiek przestępstwa z nienawiści lub innego przestępstwa należącego do jej kompetencji. Skarżącego poinformowano, że może przejąć ściganie jako oskarżyciel posiłkowy i że akta sprawy zostały już przekazane do służby ścigania państwowego 26 października 2009 roku (patrz punkt 17 powyżej). 25 listopada 2009 roku służba ścigania państwowego wydała oficjalną notatkę (službena zabilješka), w której stwierdzono, że kwestionowane słowa z 26 maja, a także te z 9 września 2009 roku, odnoszące się do użycia mieczy i siekier, nie były skierowane ani do skarżącego, ani do nikogo bliskiego mu, a incydent z 15 września 2009 roku nie mógł być uznany za groźbę. Wnioskiem było, że żadne z tych trzech wydarzeń nie zawierało elementu narażenia na niebezpieczeństwo czyjegoś bezpieczeństwa ani żadnego innego przestępstwa podlegającego ściganiu z urzędu. Incydent z 22 września 2009 roku mógł jednak zostać uznany za narażenie na niebezpieczeństwo bezpieczeństwa. 27 listopada 2009 roku służba ścigania państwowego zwróciła się do policji z prośbą o podjęcie działań w celu znalezienia sprawcy. Jednocześnie poinformowano policję, że zawiadomienie skarżącego w tej sprawie będzie przechowywane do czasu znalezienia sprawcy lub do 22 września 2012 roku, kiedy to ściganie tego przestępstwa ulegnie przedawnieniu. 31 grudnia 2009 roku prokurator państwowy poinformował o tym skarżącego, a także o fakcie, że może on złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko konkretnej osobie wraz z odpowiednimi dowodami (uz valjane dokaze). 14 grudnia 2009 roku skarżący złożył wniosek o wszczęcie śledztwa (zahtjev za sprovođenje istrage) do Sądu Wyższego (Viši sud) w Podgoricy. Dołączył odpowiednie nagrania wideo i zaproponował, aby sąd przesłuchał kilku sąsiadów, w tym tych, których podejrzewał. 17 marca 2010 roku Sąd Wyższy oddalił ten wniosek z powodu braku dowodów. W szczególności złożone materiały wideo uznano za niedopuszczalne, ponieważ zostały uzyskane bez wcześniejszego nakazu sądowego, a sąd zauważył, że podejrzewani sąsiedzi zaprzeczyli, jakoby to, co powiedzieli, odnosiło się do skarżącego. Uznano dalej, że skarżący nie złożył żadnych dowodów w związku z incydentem z 22 września 2009 roku, ani nie wezwał policji w tamtym czasie, aby przybyła na miejsce i „zabrała niezbędny materiał do dalszej analizy” w celu weryfikacji jego podejrzeń. 26 marca 2010 roku skarżący odwołał się od tej decyzji. Złożył w szczególności wyjaśnienie, że 22 września 2009 roku faktycznie wezwał policję, która zrobiła tylko zdjęcia miejsca zdarzenia. Fakt, że nie zrobiły tego, co powinny, w żaden sposób nie był jego winą, ponieważ nie należało do niego dyktowanie policji, co ma robić, ale jedynie złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, co uczynił. 31 maja 2010 roku Sąd Apelacyjny oddalił jego odwołanie z powodu braku dowodów, w istocie popierając uzasadnienie Sądu Wyższego. W tym celu sąd stwierdził, że zastrzeżenia skarżącego co do gromadzenia dowodów przez policję „nie mogą być przedmiotem oceny [tego] sądu”. 19 lipca 2010 roku skarżący wniósł skargę konstytucyjną. Twierdził, między innymi, że z powodu niepowodzenia władz krajowych w ochronie niego i jego rodziny, musieli wyprowadzić się z mieszkania (patrz punkt 35 poniżej). Powoływał się na prawo do życia prywatnego, prawo do skutecznego środka odwoławczego w kraju oraz zakaz dyskryminacji. 25 marca 2014 roku Sąd Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną skarżącego. Uznał, że należy ją zbadać w świetle art. 6 i 14 Konwencji oraz odpowiednich artykułów Konstytucji Czarnogóry i stwierdził, że nie doszło do naruszenia żadnego z nich. 7 kwietnia 2016 roku, w odniesieniu do incydentu z 22 września 2009 roku, policja poinformowała prokuraturę państwową, że „[działała] na podstawie [zawiadomienia skarżącego] o popełnieniu przestępstwa i podjęła środki zgodnie ze swoimi uprawnieniami, poświęcając temu [zawiadomieniu] znaczną ilość czasu. Podczas wykonywania tych czynności służbowych [nie znaleziono] materialnych dowodów, które bezsprzecznie wskazywałyby na sprawcę tego przestępstwa”. Rząd przedłożył informacje z karty karnej skarżącego odzwierciedlające wyroki za wykroczenia w latach 1981, 1990 i 2002. Za każde z tych wykroczeń otrzymał karę w zawieszeniu. 20 grudnia 2007 roku skarżący obchodził Bajram. X i Y twierdzili przed organami krajowymi, że skarżący nieodpowiednio świętował, grając głośną muzykę od bardzo wczesnych godzin porannych, strzelając w powietrze i wzywając Turków i Wahabitów (vehabije) do dżihadu. Najwyraźniej próbował też uderzyć X drzewcem flagi (koplje od zastave). Skarżący złożył wyjaśnienie, że X i W (mąż siostrzenicy X) obrażali go i jego rodzinę, podczas gdy X również splunął na niego, krzyczał wulgaryzmy i rzucał w niego kamieniami, powodując mu lekkie obrażenia fizyczne. 30 września 2008 roku skarżący został uznany za winnego w postępowaniu o wykroczenie zakłócania porządku i spokoju publicznego (narušavanje javnog reda i mira) poprzez oddanie kilku strzałów w powietrze ze swojego pistoletu startowego 20 grudnia 2007 roku. Został skazany na dziesięciodniową karę pozbawienia wolności, a pistolet został skonfiskowany. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji 23 grudnia 2008 roku. W związku z tym samym incydentem, 29 lipca 2008 roku X i W zostali oskarżeni o zachowanie agresywne wobec skarżącego. W toku postępowania biegły medyczny złożył opinię, że skarżący miał stłuczenie (nagnječenje) na lewej części tyłu głowy, które w momencie zadania zostałoby zaklasyfikowane jako lekki uszczerbek na zdrowiu. Biegły medyczny złożył opinię, że obrażenie zostało spowodowane tępym przedmiotem, prawdopodobnie „większym kamieniem”, i że nie mogło zostać spowodowane przez piasek lub „kamienie wielkości fasoli”. 24 maja 2011 roku, po zwrocie sprawy, Sąd Pierwszej Instancji uniewinnił X i W, uznając, że nie udowodniono, by popełnili to przestępstwo. Skarżący zgłosił policji następujące wydarzenia, ale bezskutecznie: (a) 6 października 2008 roku nieznana osoba rzuciła cegłą i złamała jedno z okien jego mieszkania; (b) 11 września 2009 roku S i jej mąż, Z, próbowali uderzyć zaparkowany samochód skarżącego swoim samochodem; potwierdził to inny sąsiad, N.L., który był świadkiem tego zdarzenia i został przesłuchany przez policję w październiku 2009 roku (patrz punkt 16 powyżej); (c) 16 października 2009 roku S zapytała głośno Y, czy zamierza „zarżnąć” kogoś, a on odpowiedział, że tak, przy czym oboje patrzyli na skarżącego; S powiedział, że „zabrudzi [swoim] samochodem od tego człowieka”; (d) 19 grudnia 2009 roku nieznana osoba wystrzeliła kilka strzałów przed mieszkaniem skarżącego, pod sypialnią dzieci; skarżący przekazał policji osiem łusek, które znalazł na ziemi; (e) 1 stycznia 2010 roku, krótko po północy, X rzucił petardami w samochód skarżącego i złamał jego przednią szybę; rzucił też szklaną butelką w skarżącego i metalowym prętem w jego syna, przeklinając i grożąc, że ich wszystkich zarżnie; po tym nastąpiły strzały. 21, 23 i 30 października 2009 roku X, V i M.Ć. złożyli zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przeciwko skarżącemu za obrazę i prowokowanie ich oraz za granie głośnej muzyki i wzywanie Turków i Wahabitów do dżihadu. 25 grudnia 2009 roku te zawiadomienia zostały odrzucone przez prokuratora państwowego. 24 kwietnia 2010 roku Sąd Pierwszej Instancji (Osnovni sud) w Podgoricy uznał skarżącego za winnego nagrania Y bez zezwolenia i podsłuchiwania (prisluškivanje) go oraz skazał go na 40 dni pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres jednego roku. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Wyższy 15 października 2010 roku. 26 grudnia 2012 roku Sąd Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną skarżącego w tej sprawie. 7 maja 2010 roku skarżący został ukarany grzywną w wysokości 800 euro (EUR) w postępowaniu o wykroczenie (prekršajni postupak) za zastraszanie (izazivanje osjećaja ugroženosti) V, a decyzja ta została utrzymana w mocy 7 lipca 2010 roku. 26 maja 2010 roku skarżący złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko X do służby ścigania państwowego, twierdząc, że w sierpniu i wrześniu 2009 roku groził, że „odetnie [skarżącemu] cygańską głowę i nabije ją na pal” (nabiti na kolac). 27 lipca 2010 roku zastępca prokuratora państwowego odrzucił zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. 12 sierpnia 2010 roku skarżący wniósł prywatny akt oskarżenia (optužni predlog) przeciwko X, który został uniewinniony przez Sąd Pierwszej Instancji 7 czerwca 2011 roku. Sąd stwierdził, że X rzeczywiście powiedział kwestionowane słowa w obecności świadka i że słowa te mogły sprawić, że skarżący poczuł się przestraszony i niepewny, ale sąd nie mógł przyjąć, „że [skarżący] wziął te słowa na poważnie, zwłaszcza że świadek, który był jedyną osobą, która słyszała te słowa, nie wziął ich na poważnie, dlatego poinformował o nich skarżącego dopiero dwa miesiące później”. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Wyższy 7 marca 2012 roku. 6 lipca 2010 roku X zagroził córce skarżącego, mówiąc, że ich wszystkich zabije i zarżnie, z wyciągniętymi rękami w kierunku jej szyi. Dziewczyna najwyraźniej zemdlała i została przyjęta do szpitala nieprzytomna. Tego samego dnia skarżący i jego rodzina wyprowadzili się z mieszkania. Przez następne dwadzieścia cztery dni rzekomo prowadzili strajk głodowy, szukając pomocy w różnych instytucjach państwowych.


Skarżąca urodziła się w 1950 roku i mieszka w Erywaniu. Skarżąca była zatrudniona w Służbie Dochodów Państwowych („Służba”), w wydziale nr 2. 23 lutego 2009 r. szef Służby podjął decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy ze skarżącą. 2 kwietnia 2009 r. skarżąca wszczęła postępowanie przed Sądem Administracyjnym przeciwko Służbie, domagając się: 1) uchylenia decyzji z 23 lutego 2009 r.; 2) przywrócenia do poprzedniego stanowiska oraz 3) wypłaty średniego wynagrodzenia począwszy od momentu zwolnienia aż do przywrócenia do poprzedniego stanowiska. 17 września 2009 r. Sąd Administracyjny uwzględnił trzy powództwa skarżącej. W szczególności uchylił decyzję z 23 lutego 2009 r., nakazując Służbie przywrócenie jej do poprzedniego stanowiska oraz wypłatę średniego miesięcznego wynagrodzenia począwszy od 23 lutego 2009 r. do momentu przywrócenia. Uzasadniając swoje orzeczenie, Sąd stwierdził między innymi, że chociaż Służba była zobowiązana zaoferować skarżącej inne stanowisko w ramach Służby przed podjęciem decyzji o jej zwolnieniu, nie uczyniła tego, mimo że takie stanowisko istniało w Służbie w danym czasie. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Kasacyjny w ostatniej instancji i stał się prawomocny w dniu 4 listopada 2009 r. 29 listopada 2009 r. Służba wypłaciła skarżącej 1 197 748 dramów ormiańskich (AMD) (około 2131 euro (EUR) w tamtym czasie) jako odszkodowanie za czas pozostawania bez zatrudnienia w okresie od 23 lutego do 29 listopada 2009 r. 11 grudnia 2009 r. Sąd Administracyjny wydał nakaz egzekucyjny. 25 lutego 2010 r. Departament ds. Wykonywania Orzeczeń Sądowych („DEJA”) wszczął postępowanie egzekucyjne. Tego samego dnia DEJA wydał decyzję zobowiązującą Służbę do wykonania nakazu egzekucyjnego z 11 grudnia 2009 r. w terminie dwóch tygodni. Wydaje się, że w okresie od 25 lutego 2010 r. do 18 lipca 2011 r. DEJA ani Służba nie podjęły dalszych działań w związku z wykonaniem wyroku z 17 września 2009 r. 18 lipca 2011 r. komornik zdecydował o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 8 ustawy o wykonywaniu orzeczeń sądowych. Komornik uzasadnił, że Służba już wypłaciła skarżącej 1 197 748 AMD, natomiast przywrócenie skarżącej na poprzednie stanowisko w Służbie było niemożliwe, ponieważ to stanowisko nie było już wolne. 29 maja 2012 r. skarżąca zwróciła się do DEJA z wnioskiem o wznowienie postępowania egzekucyjnego. 1 czerwca 2012 r. komornik uwzględnił wniosek skarżącej i zdecydował o wznowieniu postępowania egzekucyjnego. Tego samego dnia komornik wydał decyzję zobowiązującą Służbę do podjęcia pewnych działań. W szczególności komornik zobowiązał Służbę do: 1) uchylenia decyzji szefa Służby z 23 lutego 2009 r.; 2) przywrócenia skarżącej na poprzednie stanowisko oraz 3) wypłacenia jej średniego miesięcznego wynagrodzenia za okres od zwolnienia do przywrócenia na poprzednie stanowisko. 2 lipca 2012 r. komornik ponownie zdecydował o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 8 ustawy o wykonywaniu orzeczeń sądowych. W szczególności komornik uzasadnił, że Służba wypłaciła już skarżącej 1 197 748 AMD zgodnie z wyrokiem z 17 września 2009 r., natomiast przywrócenie skarżącej na poprzednie stanowisko w Służbie było niemożliwe, ponieważ Wydział nr 2, w którym skarżąca wcześniej pracowała, już nie istniał.


Skarżąca jest profesorem prawa na prywatnym uniwersytecie w Skopje. Posiada stopień doktora w dziedzinie prawa karnego. 14 stycznia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek do Ministerstwa Sprawiedliwości („Ministerstwo”) o uznanie jej za posiadającą taki sam status jak osoba, która zdała egzamin prawniczy (изедначување со правата на лицата кои положиле правосуден испит). Ponieważ nie uzyskała decyzji, złożyła dwa kolejne wnioski, w dniach 24 listopada 2011 r. i 6 lutego 2012 r. 11 kwietnia 2012 r. Ministerstwo odrzuciło jej wniosek, uznając, że nie spełnia odpowiednich kryteriów, aby uzyskać takie uznanie. W szczególności Ministerstwo stwierdziło, że chociaż była profesorem prawa na uniwersytecie, nie posiadała tytułu licencjata prawa (дипломиран правник на правен факултет). Ministerstwo dodatkowo stwierdziło, że posiadany przez nią tytuł licencjata został nadany przez Wydział Bezpieczeństwa i Obrony Społecznej (Факултет за безбедност и општествена самозаштита), a nie przez wydział prawa, jak wymagano. 10 maja 2012 r. skarżąca wniosła skargę do Sądu Administracyjnego (Управен суд), zaskarżając odmowę. Twierdziła, że jako profesor uniwersytetu na wydziale prawa spełnia odpowiednie kryteria. 30 maja 2013 r. Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej. Uznał, że niezależnie od jej obecnego statusu, nie spełnia kryteriów uzyskania pożądanego uznania na mocy prawa krajowego. W szczególności ustalił, że skarżąca nie posiada tytułu licencjata prawa, co było warunkiem uzyskania wnioskowanego uznania. 23 września 2013 r. skarżąca wniosła apelację do Wyższego Sądu Administracyjnego (Виш управен суд). Argumentowała, że spełnia odpowiednie kryteria oraz że sąd niższej instancji błędnie zinterpretował prawo procesowe i materialne w sprawie. W nieokreślonym dniu Ministerstwo złożyło uwagi do Wyższego Sądu Administracyjnego dotyczące sprawy skarżącej. W uwagach tych Ministerstwo stwierdziło, że prawo do uzyskania uznania za posiadającą taki sam status jak osoba, która zdała egzamin prawniczy, jest uzależnione od posiadania tytułu licencjata wydanego przez wydział prawa. Skarżąca nie posiada takiego dyplomu i tym samym nie spełniła kryteriów zgodnie z prawem krajowym. Powyższe uwagi nie zostały przekazane skarżącej. 30 stycznia 2014 r. Wyższy Sąd Administracyjny oddalił apelację skarżącej, w pełni powtarzając uzasadnienie podane przez Sąd Administracyjny. Ponownie stwierdził, że uznanie, o które ubiegała się skarżąca, jest uzależnione od posiadania przez nią tytułu licencjata wydanego przez wydział prawa, warunku którego nie spełniła. Decyzja została doręczona skarżącej 19 maja 2014 r.


Skarżący urodził się w 1951 roku i mieszka w Larnace. Po zwolnieniu z Cyprus Airways Ltd z funkcji pilota w trakcie szkolenia, Skarżący wniósł w dniu 26 czerwca 1998 r. powództwo cywilne do Sądu Rejonowego w Nikozji o bezprawne zwolnienie i zniesławienie (sprawa cywilna nr 7562/98). Spółkę pozwaną reprezentowała kancelaria prawna. W dniu 29 grudnia 2006 r. sąd oddalił powództwo. W dniu 9 lutego 2007 r. Skarżący wniósł apelację do Sądu Najwyższego (apelacja nr 43/07). Apelacja była rozpoznawana przez skład trzech sędziów. Rozprawa apelacyjna odbyła się w dniu 11 marca 2007 r. W tym dniu w imieniu spółki pozwanej wystąpił wspólnik zarządzający ww. kancelarii, pan P.G.P., i zwrócił się do Sądu Najwyższego. Do tej daty w imieniu spółki pozwanej przed składem orzekającym w sprawie apelacyjnej występowali inni prawnicy z tej kancelarii. W dniu 21 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy jednogłośnie oddalił apelację. Skarżący podniósł, że po wydaniu wyroku przez Sąd Najwyższy odkrył, że syn jednego z sędziów zasiadających w składzie, sędziego A.K., oraz córka pana P.G.P. byli małżeństwem i że oboje pracowali w kancelarii tego ostatniego. Pełnomocnik reprezentujący go w postępowaniu krajowym nie wnosił o wyłączenie ww. sędziego, ponieważ w tamtym czasie nie posiadał wystarczającej wiedzy o istotnych faktach. Skarżący nie zlecił również swojemu pełnomocnikowi złożenia takiego wniosku, gdyż dowiedział się o tym fakcie dopiero po zakończeniu postępowania apelacyjnego.


Spółka wnioskodawcy została zobowiązana do zapłaty 10 000 EUR zadośćuczynienia osobie określonej jako domniemany członek mafii na jednej ze stron książki przez nią wydanej. Sąd krajowy uznał, że spółka wnioskodawcy, która oparła kwestionowany fragment książki m.in. na wewnętrznym raporcie Federalnego Urzędu Kryminalnego (Bundeskriminalamt), nie wywiązała się z obowiązku przeprowadzenia dokładnych badań i poważnie naruszyła prawa dobra osobistego osoby, o której mowa. Spółka wnioskodawcy jest znanym niemieckim wydawnictwem książkowym z siedzibą w Monachium. W 2015 roku zajmowała miejsce wśród dziesięciu firm wydawniczych generujących najwyższy obrót w niemieckim sektorze wydawniczym. We wrześniu 2008 roku spółka wnioskodawcy wydała książkę pt. „Mafia” autorstwa Petry Reski, autorki znanej na całym świecie z jej publikacji antymafijnych. Książka była wznawiana w kilku wydaniach i opublikowana również we Włoszech. W 352 stronach traktuje o powiązaniach mafii z Niemcami, jej wewnętrznych strukturach i jej różnych gałęziach. Książka opowiada również o wydarzeniu, które miało miejsce w 2007 roku w Duisburgu, gdzie sześć osób włoskiej narodowości zostało zabitych pięćdziesięcioma sześcioma pociskami przed włoską restauracją „Da Bruno”. Morderstwa miały być kulminacją zemsty między dwiema rodzinami ‘Ndrangheta, która rozpoczęła się w 1991 roku we Włoszech. O incydencie donosiły media krajowe i międzynarodowe. Na stronach 157 i 158 książka wymienia, z imienia i nazwiska, osobę zwaną S.P., obywatela Włoch zamieszkałego w Niemczech. Odpowiednia część brzmi następująco (w tłumaczeniu, nazwiska skrócone, a podkreślenia dodane przez Sąd):

„... Prokuratura w Stuttgarcie badała Kalabryjczyka [L.] pod kątem handlu narkotykami i prania brudnych pieniędzy – miał on przyczynić się do finansowania kampanii wyborczej [O.] ze swoich funduszy. Nie miało to pozostać jedynym powiązaniem istniejącym między domniemanym członkiem ‘Ndranghety a niemieckim politykiem: w mieście Erfurt Kalabryjczyk [S.P.], o którym wspomniano już w 2000 roku w raporcie przygotowanym przez Federalny Urząd Kryminalny, zyskał rozgłos. [S.P.] prowadzi restaurację „[Pa.]” w Erfurcie: restaurację z 400 miejscami siedzącymi, niezły awans dla kogoś takiego jak [S.P.], który, według oświadczeń śledczych, zaczynał jako piekarz pizzy w pizzerii „Da Bruno”. W końcu posiadanie kontaktów może być bardzo pomocne, nawet jeśli, po masakrze w Duisburgu, pizzeria „Da Bruno” nie służy już jako tak świetna referencja. W każdym razie [S.P.] nadal utrzymywał swoją sieć relacji w Erfurcie, hojnie sponsorując lokalny klub golfowy. Kiedy policja przeprowadziła przeszukanie restauracji „[Pa.]” z powodu domniemanego udziału [S.P.] w morderstwie, natrafiła na ówczesnego premiera Turyngii, [B.V.], i jego ministra spraw wewnętrznych, [R.D.] – obaj jedli tam czysto przypadkowo, jak twierdził [S.P.]. On, nawiasem mówiąc, miał doskonałe relacje z policją: gdy przeprowadzono dalsze przeszukanie, policja znalazła w jego lokalach dowód osobisty, który został mu wydany w rzekomej roli tłumacza dla delegacji uzbeckiej na konferencji Interpolu w Rzymie. Dowód osobisty, jak stwierdzono, został wydany przez ministra spraw wewnętrznych Saary. ...”

W zakresie domniemanego członkostwa S.P. w ‘Ndranghecie spółka wnioskodawcy powołała się m.in. na raporty niemieckiego Federalnego Urzędu Kryminalnego z lat 2000 i 2008. Żaden z raportów nie został opublikowany. Odpowiedni fragment w raporcie z 2000 roku brzmi:
„Jeśli weźmie się pod uwagę ogromną reputację, jaką cieszy się [S.P.], i szacunek, jakim go darzy społeczność włoska, formuje się opinię, że [S.P.] jest de facto pełnoprawnym członkiem klanu ‘Ndranghety.”
Odpowiednie części raportu z 2008 roku brzmią:
„Według włoskich kolegów z Kalabrii i Bianco, to połączenie mogło przyczynić się do tego, że [S.P.] stał się członkiem klanu Romeo alias „Staccu”. Ze względu na prestiżową reputację, jaką [S.P.] cieszy się w „środowisku włoskim”, musi on być pełnym członkiem ‘Ndranghety.
...
Bezpośredni krewni klanu mieszkają w Niemczech i prowadzą pizzerie. Ich główne bazy znajdują się w miastach Duisburg, Erfurt i Lipsk. Bazami tymi kierują [A.M.], [D.G.] i [S.P.], przy czym [D.G.] pełni rolę tzw. „capo locale”.
...
[D.G.] i [S.P.] mogą być odpowiedzialni za inwestowanie dochodów z handlu narkotykami. Teorię tę potwierdza duża liczba dobrych restauracji i oświadczenia z różnych źródeł, że [S.P.] miał zainwestować w kilka restauracji i nabyć nieruchomości w Dreźnie i okolicach.”

W 1997 roku S.P. został już wymieniony z nazwiska w kontekście przestępczości zorganizowanej. Udzielił wywiadu w reportażu telewizyjnym dotyczącym ‘Ndranghety w Turyngii i zaprzeczył jakimkolwiek powiązaniom lub członkostwu w ‘Ndranghecie. Po opublikowaniu książki S.P. zwrócił się do sądu o zakaz rozpowszechniania fragmentów podkreślonych w powyższym fragmencie książki (patrz punkt 8 powyżej). 13 listopada 2008 roku Sąd Rejonowy w Monachium wydał zakaz i potwierdził go 15 grudnia 2008 roku po wysłuchaniu obu stron. Uznał, że mimo że istniał interes publiczny w informowaniu o przestępczości zorganizowanej, autorka działała z naruszeniem swoich obowiązków dziennikarskich. Wewnętrzne raporty Federalnego Urzędu Kryminalnego stanowiły niewystarczające źródło dla twierdzeń zawartych w książce, ponieważ raporty nie były przeznaczone do publikacji. Same organy śledcze nie doszły do wniosku, że istnieją wystarczające dowody popełnienia przestępstwa przez powoda. Co więcej, jak stwierdził Sąd Rejonowy, raport o podejrzeniu musiał również obejmować okoliczności oczyszczające z zarzutów stronę dotkniętą. W związku z tym książka powinna była stwierdzić, że organy śledcze nie uzyskały żadnych wskazówek, które posłużyłyby jako podstawa do wniesienia aktu oskarżenia, a tym bardziej do wydania wyroku, i że w rzeczywistości śledztwa prowadzone przeciwko powodowi nie zakończyły się takim wniesieniem oskarżenia ani żadnym skazaniem. Ponadto, jak stwierdził sąd, publikacja nie uczyniła jasnym, że pizzeria „Da Bruno”, w której popełniono morderstwa, nie była tożsama z pizzerią o tej samej nazwie, w której powód pracował jako piekarz pizzy wiele lat przed tymi czynami. Wreszcie, kontynuował sąd, książka została opublikowana bezprawnie, ponieważ powodowi nie dano żadnej możliwości złożenia oświadczenia w odniesieniu do podejrzenia przed publikacją.

7 kwietnia 2009 roku Sąd Apelacyjny w Monachium oddalił apelację spółki wnioskodawcy od wyroku Sądu Rejonowego z 15 grudnia 2008 roku. Uznał, że książka wyraża poważne zarzuty, że powód jest członkiem organizacji przestępczej i w związku z tym poważnie narusza jego prawa dobra osobistego. Sekcja książki dotycząca powoda nie pozwalała przeciętnemu czytelnikowi wywnioskować, że członkostwo powoda w organizacji przestępczej ‘Ndrangheta można było jedynie mgliście domniemywać. Raczej, kontynuował sąd, wzajemne oddziaływanie wielu pojedynczych oświadczeń w książce stworzyło wrażenie, że istniało bardzo silne podejrzenie, że powód jest członkiem ‘Ndranghety. Fakty dowodowe zbadane przez autorkę i opublikowane przez spółkę wnioskodawcy nie stanowiły wystarczającego dowodu na wyjątkowo poważne podejrzenie podniesione w książce. Sąd ustalił, że nawet wewnętrzny raport Federalnego Urzędu Kryminalnego wspominał jedynie o szeregu niejasnych okoliczności podejrzanych, w większości bez podawania jakichkolwiek szczegółów lub nazywania konkretnych źródeł. Na przykład stwierdzono, że z powodu wysokiego szacunku, jakim darzono powoda w „środowisku włoskim”, musi on być pełnoprawnym członkiem ‘Ndranghety. Wewnętrzne raporty pokazywały jedynie, że ze względu na pewne informacje w nich zebrane, z których część nie została potwierdzona dowodami, zrobiono założenia co do istnienia pewnych powiązań. Nie wydawało się to wystarczającą podstawą do publicznego oznaczania powoda jako domniemanego ‘Ndranghetisty. Co więcej, kontynuował sąd, pewne stwierdzenia w książce były nieprawidłowe, takie jak region, w którym urodził się powód. Inne stwierdzenia były fragmentaryczne, ponieważ śledztwo, w trakcie którego przeszukano restaurację powoda przez policję, zostało umorzone. W tym zakresie sąd uznał, że książka nie poinformowała o okolicznościach oczyszczających z zarzutów. Mimo że autorzy nie musieli czekać na wynik śledztwa przed zgłoszeniem odpowiedniego podejrzenia, jeśli zgłoszenie podejrzenia opierało się na śledztwach przeprowadzonych sześć lub siedem lat wcześniej, autor nie mógł zignorować faktu, że postępowanie śledcze dobiegło końca bez wniesienia jakichkolwiek zarzutów.

W postępowaniu głównym, oprócz wniosku o utrzymanie zakazu, S.P. wystąpił o odszkodowanie w wysokości 20 000 EUR. 22 czerwca 2011 roku Sąd Rejonowy w Monachium utrzymał zakaz w mocy, ale oddalił wniosek powoda o odszkodowanie. Sąd Rejonowy powtórzył uzasadnienie, które podał w wyroku z 15 grudnia 2008 roku, oraz to podane przez Sąd Apelacyjny w wyroku z 7 kwietnia 2009 roku (patrz punkty 13-14 powyżej). Sąd dalej powtórzył, że autorka nie wystarczająco zbadała podstawy zarzutu, że S.P. jest członkiem ‘Ndranghety, ponieważ wszystkie źródła wskazywały jedynie na niejasne okoliczności podejrzane wskazujące na S.P. Po drugie, autorka nie wywiązała się z „bezwzględnego wymogu” przedstawienia okoliczności oczyszczających z zarzutów. Wreszcie sąd uznał, że publikacja była bezprawna, ponieważ autorka nie dała powodowi możliwości skomentowania zarzutu przed publikacją. Sąd Rejonowy oddalił wniosek powoda o odszkodowanie jako bezzasadny. Uznał, że mimo że spółka wnioskodawcy naruszyła dopuszczalne granice zgłaszania podejrzeń, a także swoją staranność dziennikarską, nie zrobiła tego w poważny sposób. W związku z tym wystarczyło powstrzymać rozpowszechnianie kwestionowanych oświadczeń, ale nie wymagało to zapłaty odszkodowania. W trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym spółka wnioskodawcy zaoferowała dostarczenie pewnych dowodów popierających podejrzenie opublikowane w książce. W szczególności zaoferowała podanie nazwisk świadków, którzy mogliby potwierdzić oświadczenia zawarte w wewnętrznym raporcie Federalnego Urzędu Kryminalnego oraz podejrzenie opublikowane w książce. Sąd Rejonowy odmówił przesłuchania świadków, uznając, że nie będą oni w stanie złożyć dowodów w zakresie domniemanego członkostwa i że spółka wnioskodawcy nie zidentyfikowała konkretnych kwestii, na których świadkowie mogliby zeznawać. Spółka wnioskodawcy nie odwołała się od wyroku Sądu Rejonowego. Powód jednak odwołał się od oddalenia jego roszczenia o odszkodowanie. W konsekwencji, w zakresie, w jakim wyrok nakazywał zakaz, stał się on prawomocny.

29 listopada 2011 roku Sąd Apelacyjny w Monachium, oprócz zakazu, skazał spółkę wnioskodawcy na zapłatę odszkodowania w wysokości 10 000 EUR i oddalił dalsze roszczenie powoda o odszkodowanie. Sąd stwierdził, że warunkiem wstępnym jakiegokolwiek prawa do zadośćuczynienia pieniężnego było poważne naruszenie praw dobra osobistego, które nie mogło być zrekompensowane w żaden inny sposób. Uznał, że ten warunek został spełniony w przypadku powoda. W zakresie naruszenia prawa dobra osobistego powoda Sąd Apelacyjny poparł uzasadnienie Sądu Rejonowego. Wyraźnie przyznał spółce wnioskodawcy, że istniał duży interes publiczny w uzyskiwaniu informacji o organizacjach przestępczych i „że motywacja autorki i pozwanego [w niniejszej sprawie: spółki wnioskodawcy] do informowania opinii publicznej o działalności prowadzonej przez ‘Ndranghetę w Niemczech była chwalebna i uczciwa”. Jednak, kontynuował Sąd Apelacyjny, spółka wnioskodawcy działała zawinionie w znacznym stopniu. Było rażąco niedbałe ze strony spółki wnioskodawcy rozpowszechnianie zarzutu opartego na podejrzeniu, które poważnie naruszało prawo dobra osobistego powoda, mimo że powodowi oczywiste nie dano możliwości bycia wysłuchanym i że zarzut został rozpowszechniony bez uwzględnienia niezbędnej informacji, że śledztwo w sprawie morderstwa, o którym mowa w książce, zostało następnie umorzone. Zarzut rażącego niedbalstwa nie mógł być odrzucony dlatego, że autorka podjęła się tematu silnego interesu publicznego. Spółka wnioskodawcy powinna była zorientować się, że informacje zebrane o powodzie nie zostały potwierdzone dowodami i że istniało niewystarczające fakty dowodowe, aby poprzeć zarzut zgłoszony w książce. Spółka wnioskodawcy nie mogła twierdzić, że nie działała zawinionie, ponieważ oparła swoją publikację na informacjach uzyskanych od władzy rządowej. Ta zasada, jak stwierdził sąd, została opracowana przez sądy w orzekaniu w sprawie oficjalnych komunikatów prasowych wydawanych przez niemieckie władze. Jednak autorka polegała wyłącznie na wewnętrznych analizach przygotowanych przez Federalny Urząd Kryminalny, a także na raportach ewaluacyjnych i dokumentach wygenerowanych w trakcie komunikacji wewnątrzurzędowej między włoskimi władzami rządowymi. Sąd Apelacyjny dalej uzasadniał, że zakaz nie był wystarczającym zadośćuczynieniem dla powoda, ponieważ nie był odpowiednim środkiem dotarcia do czytelników książki, która została już opublikowana. W konsekwencji uznał, że wymagana była zapłata odszkodowania. Sąd uznał, że zadośćuczynienie w wysokości 10 000 EUR, zamiast 20 000 EUR dochodzonych przez powoda, było zarówno wystarczające, jak i odpowiednie. 28 marca 2012 roku Sąd Apelacyjny w Monachium oddalił jako bezzasadny skargę wniesioną przez spółkę wnioskodawcy, że odmówiono jej prawa do bycia wysłuchaną. 19 listopada 2013 roku Federalny Trybunał Konstytucyjny odmówił przyjęcia skargi konstytucyjnej (1 BvR 82/12) wniesionej przez spółkę wnioskodawcy, bez podania przyczyn.


Pierwszy i drugi skarżący są przewodniczącym i wiceprzewodniczącym Ilindenu. Pozostałych siedmiu skarżących to członkowie zarządu Ilindenu. Tło odmowy rejestracji Ilindenu będącej przedmiotem niniejszej sprawy zostało szczegółowo opisane w wyrokach w następujących sprawach: Stankov i Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden przeciwko Bułgarii, nr 29221/95 i 29225/95, ETPC 2001-IX; Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden i Iwanow przeciwko Bułgarii, nr 44079/98, 20 października 2005 r.; Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden-PIRIN i inni przeciwko Bułgarii, nr 59489/00, 20 października 2005 r.; Iwanow i inni przeciwko Bułgarii, nr 46336/99, 24 listopada 2005 r.; Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden i inni przeciwko Bułgarii, nr 59491/00, 19 stycznia 2006 r.; Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden i Iwanow przeciwko Bułgarii (nr 2), nr 37586/04, 18 października 2011 r.; Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden i inni przeciwko Bułgarii (nr 2), nr 34960/04, 18 października 2011 r.; Singartijski i inni przeciwko Bułgarii, nr 48284/07, 18 października 2011 r.; oraz Zjednoczona Macedońska Organizacja Ilinden-PIRIN i inni przeciwko Bułgarii (nr 2), nr 41561/07 i 20972/08, 18 października 2011 r. 19 września 2010 r. dziewięćdziesięciu ośmiu członków Ilindenu wzięło udział w zebraniu założycielskim, na którym postanowili utworzyć organizację i złożyć wniosek o jej rejestrację, przyjęli statut oraz wybrali osoby do władz organizacji. 27 września 2010 r. rada zarządzająca Ilindenu złożyła do Sądu Okręgowego w Błagoevgradzie wniosek o rejestrację jako stowarzyszenie. W toku postępowania sąd wielokrotnie wzywał skarżących do usunięcia braków w dokumentach rejestracyjnych. Decyzją z 3 lutego 2012 r. (реш. № 15 от 03.02.2012 г., по ф. д. № 85/2010 г., БОС) Sąd Okręgowy w Błagoevgradzie odmówił rejestracji Ilindenu. Sąd zauważył, że wielokrotnie instruował skarżących, aby usunęli braki w dokumentach rejestracyjnych, a ostatnie takie polecenie zostało wydane 29 listopada 2011 r. Następne złożenie dokumentów przez skarżących w dniu 5 stycznia 2012 r. nie usunęło jednak w sposób zadowalający wątpliwości sądu. Skarżący nie wyraźnie określili kompetencji władz stowarzyszenia i nie sprecyzowali, która z kilku kopii statutu złożonych do sądu, w których występowały różnice, została przyjęta na zebraniu założycielskim. Ponadto cele Ilindenu, zdefiniowane w jego statucie, naruszały art. 44 Konstytucji (patrz poniżej paragraf 22). Prawdą było, że Ilinden zamierzał użyć pokojowych środków do osiągnięcia tych celów. Jednak same cele były sprzeczne z bezpieczeństwem państwa i dążyły do podsycania nienawiści narodowej. Ilinden żądał, aby Bułgaria „zaprzestała prowadzenia polityki asymilacji Macedończyków”, „zaprzestała wspierania propagandy nacjonalistycznej, która [wysiała] dyskryminację, wrogość i groźby wobec Macedończyków”, „zaprzestała uniemożliwiania Macedończykom organizowania pokojowych wieców” oraz „nie [dyskryminowała] Macedończyków”. Cele te były skierowane przeciwko bezpieczeństwu reszty obywateli i doprowadziłyby do wrogich stosunków między rzekomo „dyskryminowanymi Macedończykami” a innymi obywatelami bułgarskimi. Były zatem bezprawne i wykluczały rejestrację Ilindenu. Skarżący odwołali się. Zarzucili, że sąd błędnie zinterpretował statut Ilindenu i że organizacja nie dążyła do podsycania nienawiści lub wrogości. Prawdziwym powodem odmowy rejestracji było to, że organizacja głosiła opinie sprzeczne z oficjalnym stanowiskiem. Dokumenty rejestracyjne spełniały wszystkie wymagane formalności. Decyzją z 23 kwietnia 2012 r. (реш. № 634 от 23.04.2012 г. по ф. д. № 1002/2012 г., САС, ГК) Sąd Apelacyjny w Sofii utrzymał w mocy odmowę rejestracji Ilindenu. Uznał, że jego cele, określone w statucie, miały charakter polityczny, co było niedopuszczalne dla stowarzyszenia ubiegającego się o rejestrację na mocy Ustawy o osobach prawnych non-profit z 2000 r. (patrz poniżej paragrafy 19–21 i 23). Na przykład w paragrafie 2 swojego statutu Ilinden ogłosił się następcą „narodowej walki wyzwoleńczej narodu macedońskiego”, a w paragrafie 3 stwierdził, że będzie „wyrażał i chronił obywatelskie, polityczne, narodowe, społeczne i ekonomiczne prawa Macedończyków żyjących w Bułgarii”. Paragraf 4 mówił o ochronie Macedończyków poddanych rasowej i etnicznej asymilacji przez politykę nacjonalistyczną państwa bułgarskiego i domagał się nadania Macedonii Pirin autonomii kulturowej, zaprzestania asymilacji Macedończyków oraz ochrony macedońskiej tożsamości, religii, języka, tradycji i dziedzictwa, które – jak twierdzono – poddawane są etnocydowi przez władze bułgarskie. Paragraf 5 stwierdzał, że Ilinden będzie dążyć do uwolnienia Macedończyków od poczucia strachu wywołanego polityką dyskryminacji i asymilacji państwa bułgarskiego oraz do zakazania bułgarskiego rasizmu wobec Macedończyków. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Sofii sąd niższej instancji słusznie uznał te cele za sprzeczne z jednością narodu. Otwarcie stawiały one jedną grupę obywateli przeciwko drugiej i wywoływały nienawiść narodową i etniczną, co stoi w sprzeczności z art. 44 ust. 2 Konstytucji (patrz poniżej paragraf 22). Na końcu swojej decyzji Sąd Apelacyjny w Sofii stwierdził, że przysługuje od niej skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego Kasacyjnego. 4 czerwca 2012 r. skarżący wnieśli taką skargę, powtarzając wcześniejsze argumenty i twierdząc, że odmowa rejestracji Ilindenu naruszyła ich prawo do wolności sumienia i stowarzyszania się oraz że ukarała ich za głoszenie poglądów sprzecznych z poglądami większości populacji. Decyzją z 30 kwietnia 2013 r. (опр № 133 от 30.04.2013 г. по т. д. № 510/2012 г., ВКС, I т. о.) trzyosobowy skład Sądu Najwyższego Kasacyjnego odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej. Uznał, że na podstawie odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania cywilnego z 1952 r., interpretowanych w wiążącej decyzji interpretacyjnej z 2001 r. (patrz poniżej paragraf 24), decyzje sądu odwoławczego utrzymujące w mocy odmowę rejestracji organizacji pozarządowej podlegały skardze kasacyjnej. Nie dotyczyło to jednak nowego Kodeksu postępowania cywilnego z 2007 r., który wszedł w życie 1 marca 2008 r. Sąd szczegółowo przeanalizował odpowiednie przepisy nowego Kodeksu i stwierdził, że przy właściwej wykładni w świetle jego ogólnego schematu oraz przepisów regulujących podobne postępowania rejestracyjne, zasady dotyczące sposobu odwoływania się od odmowy rejestracji organizacji pozarządowej należy interpretować jako pozwalające na odwołanie się do sądu apelacyjnego od decyzji sądu pierwszej instancji odmawiającej rejestracji, ale wykluczające skargę kasacyjną od decyzji sądu apelacyjnego. 14 maja 2013 r. skarżący wnieśli zażalenie na tę decyzję na podstawie art. 274 ust. 1 (1) i 2 Kodeksu z 2007 r. Kwestionowali sposób, w jaki trzyosobowy skład zinterpretował odpowiednie przepisy nowego Kodeksu. Ostateczną decyzją z 15 lipca 2013 r. (опр. № 508 от 15.07.2013 г. по ч. т. д. № 2571/2013 г., ВКС, II т. о.) inny trzyosobowy skład Sądu Najwyższego Kasacyjnego utrzymał w mocy decyzję pierwszego składu. Zauważył, że zażalenie zostało wniesione w obowiązującym tygodniowym terminie zgodnie z art. 275 ust. 1 Kodeksu z 2007 r., który biegnie od daty doręczenia decyzji. Jednakże stwierdził dalej, że zażalenie było bezzasadne i że nie przysługuje skarga kasacyjna od decyzji Sądu Apelacyjnego w Sofii. Analizując w szczegółowo odpowiednie przepisy nowego Kodeksu, potwierdził sposób, w jaki pierwszy trzyosobowy skład je zinterpretował.


Skarżący, których imiona i nazwiska wymieniono w załączniku, są obywatelami tureckimi. 17 i 18 lipca 2008 r. każdy ze skarżących wysłał list do prokuratury w Halfeti (Şanlıurfa), który zawierał następujący fragment:
„Jeśli używanie słowa „sayın” (szanowny) jest przestępstwem, to ja też mówię „Sayın Abdullah Öcalan”, popełniam to przestępstwo i donoszę na siebie”.
19 września 2008 r. prokurator złożył akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Halfeti przeciwko skarżącym. Zostali oskarżeni o pochwalanie przestępstwa i sprawcy, przewidziane w art. 215 Kodeksu Karnego (ustawa nr 5237), na podstawie ich oświadczeń zawartych w wyżej wymienionych listach. 9 marca 2009 r. Sąd Rejonowy w Halfeti uznał skarżących za winnych pochwalania uwięzionego lidera PKK, nielegalnej organizacji zbrojnej, z powodu ich oświadczeń w wyżej wymienionych listach i w związku z tym skazał każdego z nich na dwa miesiące i piętnaście dni pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 50 Kodeksu Karnego kara pozbawienia wolności została zamieniona na grzywnę w wysokości 1500 tureckich lir (TRY). Skarżący odwołali się od tego wyroku. 20 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy, uznając, że kwota grzywny nałożonej na skarżących nie osiągnęła wymaganego minimum, oddalił wniosek o odwołanie.


Skarżąca urodziła się w 1949 roku i mieszka w Erywaniu. 1 sierpnia 2002 r. Rząd przyjął Dekret nr 1151-N, zatwierdzający wywłaszczenie działek nieruchomości położonych w granicach administracyjnych dzielnicy Kentron w Erywaniu, przeznaczonych na potrzeby państwa, o łącznej powierzchni 345 000 m². Z ustaleń wynika, że skarżąca prowadziła mały kiosk na działce położonej na obszarze przeznaczonym do wywłaszczenia. Wynika również z tego, że władze zburzyły ten kiosk w celu zagospodarowania tego obszaru w ramach Dekretu nr 1151-N. 10 października 2002 r., jako odszkodowanie za kiosk skarżącej, Burmistrz Erywania podjął decyzję nr 1785-A, przyznającą jej prawo do dzierżawy działki gruntu publicznego o powierzchni 5 m² pod określonym adresem w dzielnicy Kentron w Erywaniu na okres siedmiu lat oraz do budowy i prowadzenia na tym gruncie swojego kiosku. Tą samą decyzją Burmistrz upoważnił władze lokalne dzielnicy Kentron do zawarcia umowy dzierżawy ze skarżącą. 17 grudnia 2002 r. skarżąca otrzymała pozwolenie na budowę dla działki określonej w decyzji nr 1785-A. 26 grudnia 2006 r. i 24 sierpnia 2007 r., w odpowiedzi na zapytania skarżącej dotyczące realizacji decyzji nr 1785-A, władze dzielnicy Kentron zasugerowały skarżącej, aby zwróciła się z zapytaniami do Burmistrza Erywania, podczas gdy 1 maja i 6 września 2007 r. ten ostatni zasugerował skarżącej, aby zwróciła się z zapytaniami do władz dzielnicy Kentron. 26 lutego 2008 r. skarżąca wszczęła postępowanie przed Sądem Administracyjnym przeciwko Burmistrzowi i dzielnicy Kentron, domagając się realizacji decyzji nr 1785-A. 30 lipca 2008 r. Sąd Administracyjny uwzględnił powództwo skarżącej i zobowiązał Burmistrza Erywania do zawarcia ze skarżącą umowy określonej w decyzji nr 1785-A. Nie wniesiono odwołania i wyrok ten stał się prawomocny 30 sierpnia 2008 r. 9 września 2008 r. Sąd Administracyjny wydał nakaz egzekucyjny dla wyroku z 30 lipca 2008 r. 24 września 2008 r. Departament Egzekucji Orzeczeń Sądowych („DEJA”) wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko miastu Erywań, zobowiązując je do zawarcia ze skarżącą umowy dzierżawy gruntu w ciągu dziesięciu dni. 17 czerwca 2009 r. urząd Burmistrza zaoferował skarżącej możliwość rozpoczęcia negocjacji. Jednakże w piśmie z 30 czerwca 2009 r. skarżąca odmówiła negocjacji z urzędem Burmistrza. 2 marca, 23 kwietnia, 3 i 31 lipca, 23 listopada, 23 grudnia 2009 r., 17 i 18 marca oraz 7 kwietnia 2010 r., w odpowiedzi na zapytania skarżącej dotyczące egzekucji wyroku z 30 lipca 2008 r., komornicy informowali skarżącą, że egzekucja wyroku z 30 lipca 2008 r. jest w toku i że zostanie poinformowana o wynikach. 16 czerwca 2010 r. skarżąca wszczęła postępowanie przed Sądem Administracyjnym przeciwko DEJA, wnosząc o zobowiązanie go do egzekucji wyroku z 30 lipca 2008 r. 22 czerwca 2010 r. Sąd Administracyjny oddalił pozew skarżącej jako niedopuszczalny z powodu braku legitymacji procesowej. Sąd Administracyjny uzasadnił, że skarżącej nie udało się wykazać, aby jej prawa zostały naruszone w wyniku działania administracyjnego DEJA. Sąd Administracyjny zauważył, że DEJA podjął pewne działania w celu egzekucji wyroku z 30 lipca 2008 r. i że postępowanie egzekucyjne nadal trwało. Decyzja Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2010 r. została utrzymana w mocy przez Sąd Kasacyjny w ostatniej instancji 25 sierpnia 2010 r. 21 października i 4 listopada 2010 r., w odpowiedzi na zapytanie skarżącej, komornik odpowiedział, że egzekucja jest w toku i że skarżąca zostanie poinformowana o wynikach. 24 stycznia 2011 r., na skutek zapytań skarżącej dotyczących realizacji decyzji nr 1785-A, Burmistrz Erywania poinformował ją o zmianach w przepisach dotyczących gruntów i przypomniał skarżącej, że musi zawrzeć umowę dzierżawy gruntu z dzielnicą Kentron. 3 maja 2011 r. urząd Burmistrza zaoferował skarżącej trzy różne działki gruntu akceptowalne pod względem urbanistycznym. Jednakże w liście wysłanym do urzędu Burmistrza odmówiła przyjęcia którejkolwiek z działek. 4 sierpnia 2011 r., powołując się na art. 41 ust. 1 pkt 8 ustawy o egzekucji orzeczeń sądowych, DEJA postanowił o umorzeniu postępowania z powodu niemożliwości egzekucji wyroku z 30 lipca 2008 r. Uzasadnił to tym, że w liście z 17 czerwca 2009 r. skierowanym do skarżącej Burmistrz Erywania zasugerował, aby skarżąca zwróciła się do departamentu zarządzania nieruchomościami urzędu Burmistrza Erywania w celu realizacji wyroku z 30 lipca 2008 r., jednak skarżąca tego nie uczyniła. 27 lutego 2012 r. skarżąca wniosła sprawę do Sądu Administracyjnego przeciwko DEJA, domagając się uznania decyzji z 4 sierpnia 2011 r. za nieważną, a także zobowiązania DEJA do egzekucji wyroku z 30 lipca 2008 r. 15 lutego 2013 r. Sąd Administracyjny oddalił pierwszy wniosek skarżącej, uzasadniając, że nie było wystarczających podstaw do uznania decyzji DEJA z 4 sierpnia 2011 r. za nieważną. Odmówił zbadania drugiego wniosku skarżącej. 14 maja 2012 r. skarżąca wszczęła postępowanie przed Sądem Administracyjnym przeciwko DEJA, domagając się zobowiązania go do egzekucji wyroku z 30 lipca 2008 r. 12 czerwca 2013 r. Sąd Administracyjny umorzył postępowanie z powodu braku jurysdykcji. Ta decyzja została utrzymana w mocy przez Sąd Kasacyjny w ostatniej instancji 18 grudnia 2013 r. 18 lipca 2013 r. skarżąca wszczęła postępowanie przed Sądem Administracyjnym, domagając się, między innymi, wznowienia przez DEJA postępowania umorzonego 4 sierpnia 2011 r. 4 grudnia 2013 r. Sąd Administracyjny oddalił powództwo skarżącej, uzasadniając, że w przypadku postępowania umorzonego z powodu niemożliwości nie istnieją podstawy prawne do jego wznowienia. 3 marca 2014 r. skarżąca wszczęła postępowanie przed Sądem Administracyjnym przeciwko DEJA, domagając się uznania za nieważną decyzji DEJA z 10 lutego 2014 r. odmawiającej wszczęcia nowego postępowania oraz zobowiązania DEJA do wszczęcia nowego postępowania. 28 września 2016 r. Sąd Administracyjny uwzględnił pierwszy wniosek skarżącej, uznając decyzję DEJA z 10 lutego 2014 r. za nieważną. W odniesieniu do drugiego wniosku skarżącej Sąd Administracyjny umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie braku jurysdykcji. Postępowanie dotyczące wyroku z 28 września 2016 r. toczy się przed Sądem Administracyjnym Odwoławczym.


Skarżący urodził się w 1942 roku i mieszka w Błagoevgradzie. Tło dotyczące zakazu dwóch manifestacji będących przedmiotem niniejszej sprawy zostało szczegółowo opisane w wyrokach w następujących sprawach: Stankov and the United Macedonian Organisation Ilinden v. Bulgaria, nr 29221/95 i 29225/95, ECHR 2001-IX; United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov v. Bulgaria, nr 44079/98, 20 października 2005 r.; United Macedonian Organisation Ilinden-PIRIN and Others v. Bulgaria, nr 59489/00, 20 października 2005 r.; Ivanov and Others v. Bulgaria, nr 46336/99, 24 listopada 2005 r.; United Macedonian Organisation Ilinden and Others v. Bulgaria, nr 59491/00, 19 stycznia 2006 r.; United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov v. Bulgaria (nr 2), nr 37586/04, 18 października 2011 r.; United Macedonian Organisation Ilinden and Others v. Bulgaria (nr 2), nr 34960/04, 18 października 2011 r.; Singartiyski and Others v. Bulgaria, nr 48284/07, 18 października 2011 r.; oraz United Macedonian Organisation Ilinden-PIRIN and Others v. Bulgaria (nr 2), nr 41561/07 i 20972/08, 18 października 2011 r. Skarżący był jednym ze skarżących w sprawie Ivanov i inni (powołanej wyżej). Jest bratem pana Jordana Kostadinowa Iwanowa, który był jednym ze skarżących w sprawach United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov, United Macedonian Organisation Ilinden and Others, United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov (nr 2) oraz United Macedonian Organisation Ilinden and Others (nr 2) (wszystkie powołane wyżej). 15 września 2006 r. skarżący, działając w imieniu niezarejestrowanej organizacji – Macedońskiego Komitetu Inicjatywy, zawiadomił burmistrza Błagoevgradu, że Komitet zamierza zorganizować manifestację o godz. 16:00 dnia 30 września 2006 r. na placu Macedonii w celu upamiętnienia osiemdziesiątej drugiej rocznicy „dniu ludobójstwa Macedończyków w Bułgarii – 12 września 1924 r.”. Manifestacja miała polegać na złożeniu wieńców i kwiatów oraz odczytaniu krótkiego przemówienia. Tego samego dnia burmistrz odpowiedział skarżącemu, że manifestacja nie może się odbyć, ponieważ gmina zaplanowała wydarzenie na placu Macedonii na ten sam dzień – koncert z okazji Dnia Muzyki. To równoległe wydarzenie uniemożliwiało przeprowadzenie manifestacji. 18 września 2006 r., ponownie działając w imieniu Macedońskiego Komitetu Inicjatywy, skarżący wystąpił o sądową kontrolę decyzji burmistrza. Argumentował, że na mocy obowiązujących umów prawa międzynarodowego ta organizacja miała prawo organizować pokojowe manifestacje bez konieczności rejestracji. W ostatecznej decyzji z 19 września 2006 r. Sąd Rejonowy w Błagoevgradzie uznał, że wniosek jest dopuszczalny, a decyzja burmistrza podlega kontroli sądowej. Jednakże stwierdził następnie, że decyzja burmistrza była legalna, ponieważ istniało ryzyko naruszenia praw i wolności innych osób. Nie było właściwe organizowanie manifestacji, która – ze względu na jej zamierzony temat – miała charakter polityczny, równolegle z wydarzeniem gminy. Wykonywanie utworów muzycznych nie dało się w ogóle pogodzić z wystąpieniami politycznymi. Nie było właściwe zmuszanie miłośników muzyki do słuchania przemówień i deklaracji politycznych, zwłaszcza takich, które nie są jednoznacznie akceptowane przez społeczeństwo bułgarskie, które jest szczególnie wrażliwe na twierdzenia, że w Bułgarii istnieje mniejszość macedońska i że jej prawa są naruszane. W rezultacie Macedoński Komitet Inicjatywy odwołał manifestację. Skarżący złożył oświadczenie, że nie wie, czy wydarzenie gminy faktycznie się odbyło. Zwrócił się w tej sprawie o informacje na podstawie przepisów o dostępie do informacji, ale nie otrzymał odpowiedzi. Kalendarz kulturalny gminy na 2006 r. wykazywał, że koncert z okazji Dnia Muzyki został zaplanowany na 1 października, a nie na 30 września 2006 r. Wcześniejsza próba Zjednoczonej Macedońskiej Organizacji „Ilinden” („Ilinden”), stowarzyszenia niezarejestrowanego z siedzibą w południowo-zachodniej Bułgarii, w obszarze znanym jako region Pirin lub geograficzny region Macedonii Pirin, zorganizowania podobnej manifestacji w dniu 11 lub 12 września 2006 r. również okazała się bezskuteczna. Burmistrz Błagoevgradu zakazał tej manifestacji, a wniosek o zbadanie legalności jego decyzji został oddalony przez Sąd Rejonowy w Błagoevgradzie w dniu 8 września 2006 r. (patrz United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov (nr 2), powołana wyżej, §§ 58-63). Okoliczności dotyczące manifestacji zorganizowanej przez Ilinden w dniu 12 września 2007 r. zostały opisane w sprawie United Macedonian Organisation Ilinden and Ivanov (nr 2) (powołana wyżej, §§ 90-95) w następujący sposób:
„90. 28 sierpnia 2007 r. Ilinden zawiadomił burmistrza Błagoevgradu o zamiarze zorganizowania manifestacji na placu Macedonii, przed pomnikiem Gotse Delczewa, o godz. 16:30 w dniu 12 września 2007 r. Wydarzenie, które miało upamiętnić rocznicę „ludobójstwa na Macedończykach”, miało polegać na złożeniu wieńca i kwiatów na pomniku oraz krótkim przemówieniu. Miało trwać jedną godzinę.
91. 29 sierpnia 2007 r. burmistrz odpowiedział, że zawiadomienie nie może zostać rozpatrzone, ponieważ Ilinden nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego oficjalną rejestrację. W związku z tym niemożliwe było zidentyfikowanie „organów zarządzających [wydarzeniem]”. Ponadto gmina zaplanowała wydarzenie na placu Macedonii na ten sam dzień, święto dzieci pod nazwą „Cześć, szkoło”, aby upamiętnić początek roku szkolnego, co uniemożliwiało przeprowadzenie manifestacji.
92. 30 sierpnia 2007 r. Ilinden wystąpił o sądową kontrolę do nowo utworzonego Sądu Administracyjnego w Błagoevgradzie..., powtarzając argumenty podniesione we wcześniejszych wnioskach. W decyzji z 30 sierpnia 2007 r. Sąd Administracyjny w Błagoevgradzie uznał, że na mocy Ustawy o Zgromadzeniach i Marszach z 1990 r., która była lex specialis w stosunku do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, sądem właściwym do rozpoznania wniosku o sądową kontrolę decyzji burmistrza o zakazie manifestacji był sąd rejonowy. W związku z tym przesłał akta do Sądu Rejonowego w Błagoevgradzie.
93. W ostatecznej decyzji z 5 września 2007 r. Sąd Rejonowy w Błagoevgradzie oddalił wniosek. Uznał, że chociaż brak rejestracji nie stanowił wystarczającej podstawy do zakazania manifestacji, fakt, że inne wydarzenie, prawdopodobnie przyciągające wiele osób, w tym wiele dzieci, miało się odbyć w tym samym dniu na placu Macedonii, był wystarczającym uzasadnieniem zakazu. Zdaniem sądu nie było celowe dopuszczanie do organizowania dwóch zupełnie różnych wydarzeń w tym samym czasie i miejscu.
94. Zgodnie z twierdzeniami skarżących, o godz. 16:00 w dniu 12 września 2007 r. na placu Macedonii nie odbyło się żadne wydarzenie szkolne. Gdy kilku członków i zwolenników Ilinden zebrało się przed Amerykańskim Uniwersytetem w Błagoevgradzie około godz. 17:00, zostali zatrzymani przez policję, a kilku z nich aresztowano. Zostali przewiezieni na komisariat, przetrzymywani przez około trzy godziny i oskarżeni o popełnienie wykroczeń administracyjnych za próbę wzięcia udziału w zakazanej manifestacji.
95. 22 października 2007 r. zastępca burmistrza Błagoevgradu nałożył kary administracyjne (grzywny w wysokości 200 bułgarskich lewów (102,26 euro) każda) na [pana Jordana Kostadinowa Iwanowa] oraz na kilku członków Ilinden za udział w zakazanej manifestacji, wbrew przepisom o porządku publicznym wydanym przez Radę Miejską w Błagoevgradzie. Wszyscy wystąpili o sądową kontrolę. W serii wyroków wydanych w dniach 18 i 19 lutego, 11 marca oraz 22 i 29 maja 2008 r. Sąd Rejonowy w Błagoevgradzie uchylił grzywny. W niektórych wyrokach uznał, że były one nieważne, ponieważ na mocy obowiązujących przepisów zastępca burmistrza nie miał uprawnień do nakładania kar administracyjnych. W innych wyrokach sąd stwierdził, że decyzje zastępcy burmistrza były wadliwe, ponieważ nie określały, jakie wykroczenia administracyjne zostały popełnione. W jeszcze innych orzekł, że chociaż zakaz burmistrza manifestacji planowanej na 12 września 2007 r. był prawnie wiążący, działania członków Ilinden w tym dniu nie stanowiły organizowania manifestacji, ponieważ było ich zbyt mało i nie próbowali oni machać transparentami ani wygłaszać przemówień, lecz jedynie złożyć kwiaty na pomniku Gotse Delczewa. Sąd dodał, że każda osoba, niezależnie od swoich przekonań politycznych, ma prawo oddawać cześć pamięci bohaterów narodowych w spokoju.” To skarżący działał w imieniu Ilinden w kontaktach z burmistrzem Błagoevgradu i sądami w związku z tą manifestacją.


Skarżący urodził się w 1981 roku i mieszka w Soczi. 27 listopada 2010 r. Skarżący, kapitan policji, został aresztowany za żądanie łapówki. Został tymczasowo aresztowany, a jego areszt był przedłużany wielokrotnie. 4 lipca 2011 r. sprawa została skierowana do rozprawy przed Sądem Rejonowym w Soczi. 8 lipca 2011 r. Sąd Rejonowy uznał, że sprawa nie jest gotowa do rozprawy i zwrócił akta prokuratorowi. Tym samym postanowieniem przedłużył areszt tymczasowy Skarżącego do 10 sierpnia 2011 r. 9 sierpnia 2011 r. dyrektor aresztu śledczego IZ-23/2, w którym przebywał Skarżący, zawiadomił prokuratora w Soczi oraz prezesa Sądu Rejonowego w Soczi, że w braku postanowienia o przedłużeniu aresztu Skarżącego po 10 sierpnia, musi on zostać zwolniony w tym dniu. Tego samego dnia prokurator w Soczi odpowiedział mu, że nie ma podstaw do zwolnienia Skarżącego, ponieważ termin rozprawy odwoławczej prokuratora od postanowienia Sądu Rejonowego z 8 lipca został wyznaczony na 17 sierpnia. Skarżący nie został zwolniony 10 sierpnia. Złożył skargę na swoje bezprawne zatrzymanie do szefa Komitetu Śledczego oraz regionalnego szefa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, ale nie otrzymał żadnej odpowiedzi. 17 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Krasnodarze uchylił postanowienie Sądu Rejonowego na skutek odwołania. W zakresie środka zapobiegawczego uznał, że przedłużenie nie było konieczne, ponieważ na mocy art. 255 § 2 Kodeksu postępowania karnego Skarżący mógł być przetrzymywany w areszcie przez początkowy sześciomiesięczny okres, licząc od dnia, w którym sprawa została skierowana do rozprawy.


Skarżąca urodziła się w 1957 roku i mieszka w Kocaeli. W wyniku sporu z osobą trzecią Skarżąca wszczęła postępowanie o odszkodowanie. 12 marca 2009 r. Sąd Powszechny w Tuzli przyznał Skarżącej odszkodowanie w wysokości 386 464,75 tureckich lir (TRY) (około 174 000 euro (EUR)). W sentencji wyroku sąd wskazał, że strona pozwana musi uiścić 16 000 TRY (około 7 400 EUR) tytułem kosztów sądowych na mocy Ustawy o Opłatach. Sekretariat sądu wysłał w związku z tym wezwanie do zapłaty do strony pozwanej. Nie dokonano jednak zapłaty. 18 maja 2009 r. Skarżąca złożyła wniosek do sekretariatu sądu pierwszej instancji, prosząc o doręczenie jej wyroku w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tego samego dnia sąd oddalił wniosek, uzasadniając to tym, że na podstawie art. 28 ust. 1 lit. a Ustawy o Opłatach (ustawa nr 492) doręczenie odpisu wyroku jest niemożliwe, dopóki koszty sądowe, które miała ponieść strona pozwana, nie zostaną pokryte. W momencie wniesienia skargi Skarżąca była zatem pozbawiona możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu wykonania powyższego wyroku, chyba że sama byłaby skłonna zapłacić koszty sądowe, których nie uiściła strona pozwana. Po wniesieniu niniejszej skargi do Trybunału ustawodawstwo krajowe zostało zmienione (patrz akapity 11–13 poniżej), a następnie wyrok w question został doręczony Skarżącej. W razie niewniesienia odwołania wyrok stał się prawomocny w dniu 17 października 2012 r. 5 marca 2013 r. Skarżąca wszczęła postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi. 10 kwietnia 2013 r. Skarżąca zwróciła się ponadto do komornika o zajęcie majątku dłużnika. Zgodnie z dokumentami w aktach sprawy, na dzień 14 kwietnia 2017 r. dług, który nadal nie został wyegzekwowany, wynosi 812 648,94 TRY (około 193 500 EUR), w tym początkowa kwota odszkodowania przyznana przez sąd krajowy oraz odsetki naliczane według stawki ustawowej.


Skarżący urodził się w 1975 roku i mieszka w Erzincanie. Skarżący był urzędnikiem w Erzincanskim Dyrektoracie Okręgowym ds. Środowiska i Leśnictwa, a w momencie zdarzeń był członkiem lokalnego oddziału związku zawodowego afiliowanego przy KESK (Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu – Konfederacja Związków Zawodowych Pracowników Służby Publicznej). 27 listopada 2004 r. oraz 12 grudnia 2004 r. skarżący wziął udział w oświadczeniu prasowym oraz demonstracji zorganizowanych przez jego związek zawodowy. W następstwie wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne za udział w wyżej wymienionych działaniach związkowych. 31 sierpnia 2005 r. na skarżącego nałożono karę dyscyplinarną w postaci obniżenia wynagrodzenia za udział w działalności związkowej. 27 października 2005 r. skarżący złożył skargę do Sądu Administracyjnego w Sivas, wnosząc o uchylenie nałożonej na niego kary dyscyplinarnej. 18 maja 2006 r. Sąd Administracyjny w Sivas oddalił wniosek skarżącego, uznając, że decyzja administracyjna była zgodna z prawem i nie istniały podstawy do jej uchylenia. 20 października 2008 r. Najwyższy Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Administracyjnego w Sivas.


Skarżący urodził się w 1960 roku i w momencie składania wniosku odbywał karę pozbawienia wolności w więzieniu typu F w Bolu. 3 grudnia 2007 r. Skarżący napisał list do Ministerstwa Sprawiedliwości, w którym wychwalał uwięzionego lidera PKK, Abdullaha Öcalana, używając formy grzecznościowej „sayın”, oznaczającej szanowny. Na mocy przepisów o zarządzaniu zakładami karnymi i wykonywaniu kar Skarżący został uznany przez Komisję Dyscyplinarną Więzienia Typu F w Bolu (zwaną dalej „Komisją”) winnym naruszenia porządku więziennego. 12 grudnia 2007 r. Skarżący został skazany na 11 dni izolacji na polecenie Komisji z powodu jego wypowiedzi w wyżej wymienionym liście. 25 grudnia 2007 r. Sędzia ds. Wykonywania Kar w Bolu oddalił sprzeciw Skarżącego. 15 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy w Bolu utrzymał w mocy orzeczenie z 25 grudnia 2007 r.