Skarżący urodził się w 1978 roku i w momencie wniesienia podania był zatrzymany w ośrodku detencyjnym w Safi. 10 września 2016 r. skarżący, uchodźca z Wybrzeża Kości Słoniowej, który twierdził, że wcześniej uzyskał azyl w Armenii, opuścił Rosję i przyleciał na Maltę. Po przybyciu przedstawił swoje dokumenty (w tym paszport krajowy) władzom imigracyjnym. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego niezwłocznie poinformował władze, że jest uchodźcą z Wybrzeża Kości Słoniowej i że uciekł przed wojną w swoim kraju wiele lat wcześniej. Twierdził, że dotarł na Maltę z Armenii, gdzie żył jako uchodźca przed przybyciem na Maltę. Niezwłocznie potwierdził również zamiar ubiegania się o azyl na Malcie, z powodu obawy, że Armenia odesłałaby go do Wybrzeża Kości Słoniowej. U skarżącego znaleziono fałszywe włoskie dokumenty tożsamości i, zgodnie z informacją rządu, podczas przesłuchania poinformował policję, że uzyskał dokumenty od przyjaciela we Włoszech i że jego zamiarem było podróżowanie do Włoch, tranzytując przez Maltę. U skarżącego znaleziono również bilet podróżny do Włoch. Skarżącemu odmówiono wstępu, ponieważ, według władz imigracyjnych, nie posiadał wymaganej dokumentacji. Tego samego dnia został przewieziony do kwatery głównej policji, gdzie został przesłuchany. Podczas przesłuchania skarżący dostarczył dalszych informacji dotyczących jego ucieczki przed wojną w Wybrzeżu Kości Słoniowej, jego życia w Armenii oraz powodów, dla których uważał, że nie może tam już mieszkać, powodów związanych głównie z kolorem skóry i brakiem bezpieczeństwa fizycznego. Policja skonfiskowała jego dokumenty. Tego samego dnia policja (wydział imigracyjny) wydała nakaz aresztowania na podstawie ustawy o imigracji (rozdział 217 praw Malty) i ustawodawstwa pomocniczego 420.06 „Rozporządzenie w sprawie przyjmowania ubiegających się o azyl” (dalej „Rozporządzenie o przyjmowaniu” – patrz odpowiednie prawo krajowe poniżej) z powodu, że elementy, na których opierał się wniosek skarżącego o ochronę międzynarodową, nie mogły zostać ustalone w braku aresztowania, w szczególności ze względu na ryzyko ucieczki. Został poinformowany, że ma prawo odwołać się od tej decyzji przed Komisją Odwoławczą ds. Imigracji (dalej „Komisja”) w ciągu trzech dni. Został dodatkowo poinformowany, że Komisja automatycznie przeanalizuje ten nakaz w ciągu siedmiu dni od daty jego wydania, co może zostać przedłużone o kolejne siedem dni; oraz że jeśli pozostanie w areszcie, dalsza analiza będzie odbywać się co dwa miesiące. Został poinformowany, że przysługuje mu bezpłatna pomoc prawna. Skarżącego odprowadzono do ośrodka detencyjnego w koszarach Safi, gdzie został zatrzymany. 20 września 2016 r. skarżący złożył wniosek o ochronę międzynarodową i został formalnie zarejestrowany jako osoba ubiegająca się o azyl. Zgodnie z dokumentacją przedłożoną przez rząd, 30 września 2016 r. skarżący stawił się przed Komisją w towarzystwie jednego ze swoich prawników (z wyboru), ale sprawa została odłożona na następne posiedzenie Komisji, które miało się odbyć 5 października 2016 r., ponieważ jeden z przedstawicieli (z wyboru) skarżącego przebywał za granicą. Skarżący kwestionuje istnienie tego posiedzenia i zauważa, że rząd nie dostarczył żadnego dowodu powiadomienia o takim posiedzeniu ani tego, co na nim zaszło. Twierdzi jednak, że nawet jeśli się ono odbyło, jego prawnik z pomocy prawnej nie był obecny, co jest wymagane przez prawo. 5 października 2016 r. Komisja zebrała się w celu zbadania legalności aresztowania skarżącego, zgodnie z przepisem 6(3) Rozporządzenia o przyjmowaniu. Skarżący był obecny ze swoimi przedstawicielami prawnymi i zapewniono mu tłumacza. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, podczas rozprawy przed Komisją, w obecności przedstawiciela Sił Policyjnych Malty, który wyjaśnił okoliczności aresztowania skarżącego, Komisja poinformowała skarżącego, że nie była w stanie dotrzymać terminu przewidzianego przez prawo do zbadania jego aresztowania, ponieważ w dniu wymaganym przez Rozporządzenie o przyjmowaniu (a mianowicie siedem dni roboczych od wydania nakazu aresztowania) członek Komisji uczestniczył w konferencji za granicą i dlatego nie mógł wziąć udziału w rozprawie. Ponadto Komisja podkreśliła, że ponieważ jej członkowie byli jedynie pracownikami w niepełnym wymiarze godzin, spotykającymi się raz w tygodniu i pozbawionymi wsparcia administracyjnego, będąc jednocześnie odpowiedzialnymi za szeroki zakres odwołań związanych z imigracją, była po prostu niezdolna do spełnienia swojego obowiązku prawnego i ustalenia legalności jego aresztowania na czas. Podczas rozprawy przedstawiciel skarżącego wielokrotnie prosił przedstawiciela Sił Policyjnych Malty i przewodniczącego Komisji o określenie podstaw, na których był zatrzymany. Zarówno przedstawiciel Sił Policyjnych Malty, jak i przewodniczący Komisji ustnie wskazali „obawę przed ucieczką” jako główny powód aresztowania skarżącego. Przedstawiciel skarżącego złożył Komisji pisemne i ustne wnioski. Zauważył w szczególności, że od momentu pierwszego kontaktu z władzami maltańskimi skarżący dostarczał spójnych informacji faktycznych o swojej tożsamości, obywatelstwie, krajach tranzytu, zamiarze ubiegania się o azyl na Malcie, statusie migracyjnym/azylowym w krajach trzecich oraz powodach ucieczki z Wybrzeża Kości Słoniowej. Nie podjął żadnej próby ukrycia jakichkolwiek informacji i działał z uczciwością, otwartością i przejrzystością wobec władz. Z tego wynikało, że przedstawił już władzom wszystkie elementy, na których opierał się jego wniosek o ochronę międzynarodową, w związku z czym podstawa prawna, na której opierały się władze w celu uzasadnienia jego aresztowania, nie mogła zostać uznana za stosowną w jego przypadku, a ingerencja w wolność skarżącego nie była przewidziana przez prawo. Skarżący twierdził również, że jego aresztowanie nie było ani konieczne, ani proporcjonalne. W jego opinii policja imigracyjna nie wykazała, że bez aresztowania skarżącego byłoby dla nich niemożliwe ustalenie jakichkolwiek elementów na podstawie jego wniosku o azyl. Tego samego dnia Komisja oddaliła skargi skarżącego i potwierdziła legalność jego aresztowania. Komisja określiła, że: (i) elementy w pytaniu odnosiły się do wniosku o status uchodźcy, który nie został jeszcze ustalony; (ii) jeśli skarżący opuściłby Maltę, nie byłby w stanie dostarczyć informacji (elementów) wymaganych przez Komisarza ds. Uchodźców (REFCOM); (iii) fakt, że skarżący posiadał bilet do Włoch, wykazał, że jego zamiarem nie było pozostanie na Malcie; (iv) „w związku z faktem, że był nieprzyjęty w pierwszej kolejności, ponieważ sfałszował dokument, nie ma powodu, by wierzyć, że odwołujący się nie ucieknie”. Komisja zwróciła się do Głównego Urzędu Imigracyjnego (PIO) z prośbą o zbadanie, czy wszystkie elementy zostały wyjaśnione i przekazane do REFCOM oraz czy skarżący otrzymałby status uchodźcy, aby zapewnić, że aresztowanie nie trwało dłużej niż to konieczne. Jeśli okres aresztowania byłby przedłużany z powodu postępowania o azyl, w tym odwołania, PIO miało rozważyć alternatywy dla aresztowania, w szczególności wymienione w przepisie 6(8) Rozporządzenia o przyjmowaniu S.L. 420.06, ponieważ takie aresztowanie nie byłoby wtedy już uzasadnione. 21 października 2016 r. skarżący złożył wniosek do Sądu Pokoju, powołując się na artykuł 409(A) Kodeksu Karnego, w celu zakwestionowania legalności jego aresztowania. Argumentował, że nie przeprowadzono indywidualnej oceny sytuacji skarżącego oraz że nie było jasne, jakie elementy były nadal wymagane. Zauważył, że ryzyko ucieczki nie może być badane w izolacji i że przepis 1(6) Rozporządzenia o przyjmowaniu S.L. 420.06 nie może być interpretowany jako oznaczający, że aresztowanie może być przedłużane przez całe postępowanie. Wydaje się, że policja imigracyjna argumentowała, że jednym fundamentalnym elementem, którego oczekiwała od skarżącego, był dokument potwierdzający oświadczenie, że został uznany za uchodźcę w Armenii. Tego samego dnia Sąd Pokoju uznał legalność aresztowania skarżącego. Sąd stwierdził, że skarżący podnosi te same kwestie, które podnosił przed Komisją i które zostały już przez nią rozstrzygnięte. Sąd zgodził się, że ryzyko ucieczki w ramach przepisu 6(1) (b) nie może być postrzegane w izolacji, ale w świetle całego rozporządzenia. Rozporządzenie o przyjmowaniu, L.S. 420.06, zezwalało na aresztowanie osób takich jak skarżący – w oczekiwaniu na decyzję o azyl – w celu ustalenia elementów, na których opierał się taki wniosek, gdy byłoby to trudne do zrobienia w braku aresztowania. Podczas rozprawy wyszło na jaw, że konieczne są dalsze weryfikacje i że skarżący był zagrożony ucieczką, co uniemożliwiało ustalenie statusu azylowego. Z tego wynikało, że aresztowanie skarżącego nie mogło zostać uznane za nielegalne. Skarżący został zwolniony z aresztu imigracyjnego 8 listopada 2016 r., pod warunkiem codziennego zgłaszania się na komisariat policji. Wyrokiem z 19 stycznia 2017 r., zgodnie z jego przyznaniem się do winy, skarżący został uznany winnym użycia fałszywego paszportu. Mimo że podlegał karze pozbawienia wolności na okres od sześciu miesięcy do dwóch lat, sąd, stosując Sekcję 22 ustawy o probacji (rozdział 446 praw Malty), warunkowo umorzył postępowanie wobec skarżącego na trzy lata. W nieokreślonym dniu marca 2017 r. wniosek skarżącego o azyl został odrzucony. Skarżący odwołał się, a odwołanie to dotarło do sekretarza Komisji Odwoławczej ds. Uchodźców 21 marca 2017 r.


Skarżący urodził się w 1975 roku i, jak wynika z materiałów sprawy, obecnie odbywa karę w zakładzie karnym (patrz poniższy paragraf 20). 24 maja 1996 r. skarżący został uznany winnym podwójnego morderstwa ze szczególnym okrucieństwem oraz innych przestępstw. Został skazany na karę śmierci, która została następnie w 1997 r. zamieniona na dwadzieścia lat pozbawienia wolności („pierwszy wyrok”). Kara zaczęła biec od dnia aresztowania skarżącego, 24 sierpnia 1995 r., i miała wygasnąć 24 sierpnia 2015 r. 29 marca 2002 r. skarżący usiłował uciec. 12 kwietnia 2006 r., po serii decyzji i zwrocie sprawy do organów śledczych, Sąd Miejski w Tbilisi uznał skarżącego winnym usiłowania ucieczki i nielegalnego nabycia dokumentu urzędowego. Został skazany na cztery lata i sześć miesięcy pozbawienia wolności („drugi wyrok”). Sąd pierwszej instancji doliczył niewykonaną część kary skarżącego z pierwszego wyroku do kolejnej kary, w wyniku czego łączna kara wyniosła trzynaście lat i sześć miesięcy. Sąd wskazał, że kara łączna będzie liczona od 29 marca 2002 r., daty popełnienia drugiego przestępstwa. Miała wygasnąć 29 września 2015 r. 29 grudnia 2006 r. zmieniono przepisy Kodeksu Karnego regulujące orzekanie kar łącznych. Artykuł 59 ustawy znowelizowanej przewidywał, że w przypadku kar łącznych ostateczna orzeczona kara powinna być liczona od dnia orzeczenia późniejszego wyroku. Znowelizowane przepisy nie odnosiły się wyraźnie do kwestii ich działania wstecznego (patrz poniższy paragraf 21). 20 kwietnia 2007 r., w innym postępowaniu wszczętym przez skarżącego w celu zastosowania do jego pierwszego wyroku zmian legislacyjnych zmniejszających maksymalną długość kary za morderstwo ze szczególnym okrucieństwem, Sąd Najwyższy zmniejszył karę skarżącego z pierwszego wyroku do piętnastu lat pozbawienia wolności. Czyniąc to, Sąd Najwyższy nie odniósł się ani do daty rozpoczęcia odbywania kary, ani do drugiego wyroku skarżącego. 20 lutego 2008 r. Sąd Najwyższy sprostował swoje orzeczenie z 20 kwietnia 2007 r. na wniosek skarżącego, stwierdzając, że niewykonana część kary z pierwszego wyroku skarżącego oraz kara z drugiego wyroku mają być łączone, a że łączna kara ośmiu lat i sześciu miesięcy ma być liczona od 29 marca 2002 r., to jest od daty popełnienia drugiego przestępstwa, a nie od daty orzeczenia późniejszego wyroku, którym był 12 kwietnia 2006 r. Postępowanie odwoławcze dotyczące drugiego wyroku było w toku, gdy Sąd Najwyższy podejmował te dwie decyzje. Na podstawie decyzji Sądu Najwyższego z 20 lutego 2008 r. kara skarżącego wygasłaby 29 września 2010 r. 3 grudnia 2008 r., bez wzięcia pod uwagę decyzji Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2007 r. i 20 lutego 2008 r. (patrz powyższe paragrafy 10-11), Sąd Apelacyjny w Tbilisi utrzymał w mocy drugi wyrok skarżącego i orzekł, że ma on odbyć karę łączną trzynastu lat i sześciu miesięcy, która zaczęła biec 29 marca 2002 r., co było ponownie datą popełnienia drugiego przestępstwa. Ta kara wygasłaby 29 września 2015 r. W nieokreślonym dniu skarżący wniósł kasację od wyroku sądu odwoławczego z 3 grudnia 2008 r. Wniósł o zmniejszenie kary orzeczonej w drugim wyroku oraz skrócenie kary łącznej o pięć lat w świetle decyzji Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2007 r. i 20 lutego 2008 r. w tym celu (patrz powyższe paragrafy 10-11). Akta sprawy i kasacja skarżącego zostały przesłane do Sądu Najwyższego 21 stycznia 2009 r. 3 kwietnia 2009 r., podczas gdy kasacja skarżącego była rozpatrywana przez Sąd Najwyższy, Sąd Apelacyjny w Tbilisi podjął, w trybie pisemnym i bez udziału stron, decyzję sprostowującą błąd w swoim wyroku z 3 grudnia 2008 r. („sprostowane orzeczenie odwoławcze”). Powołując się na art. 615 Kodeksu Postępowania Karnego („KPK” – patrz poniższy paragraf 24), decyzja skorygowała datę rozpoczęcia kary łącznej na 12 kwietnia 2006 r. – datę, w której zapadła decyzja sądu pierwszej instancji dotycząca drugiego wyroku. Sąd odwoławczy nie uzasadnił swojej decyzji, poza stwierdzeniem, że wyrok z 3 grudnia 2008 r. zawierał „nieścisłość” co do daty rozpoczęcia odbywania kary. Na podstawie tej nowej daty początkowej kara skarżącego miała wygasnąć 12 października 2019 r. Jak wynika z akt sprawy, decyzja z 3 kwietnia 2009 r. została doręczona skarżącemu 16 kwietnia 2009 r. 7 kwietnia 2009 r. Sąd Najwyższy wydał uzasadnione orzeczenie, bez przeprowadzenia rozprawy, i uwzględnił kasację skarżącego. Stwierdził, że sąd odwoławczy nie wziął pod uwagę zmniejszenia pierwszej kary skarżącego przez Sąd Najwyższy 20 kwietnia 2007 r. (patrz powyższy paragraf 10). Sąd Najwyższy dodatkowo zmniejszył karę za drugi wyrok do trzech lat. Wziął pod uwagę sprostowane orzeczenie odwoławcze z 3 kwietnia 2009 r. (patrz powyższy paragraf 14) i stwierdził, że przeliczona kara łączna siedmiu lat pozbawienia wolności zaczęła biec 12 kwietnia 2006 r., to jest od daty orzeczenia kary za drugie przestępstwo. Termin ten miał wygasnąć 12 kwietnia 2013 r. 22 kwietnia 2009 r. skarżący zwrócił się o sprostowanie decyzji Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2009 r. w zakresie daty rozpoczęcia jego kary łącznej. Zauważył, że dopiero dzięki ostatecznej decyzji Sądu Najwyższego dowiedział się o sprostowanym orzeczeniu odwoławczym z 3 kwietnia 2009 r. Podniósł, że sprostowane orzeczenie odwoławcze było sprzeczne z ostateczną decyzją Sądu Najwyższego z 20 lutego 2008 r., która ustaliła inną datę rozpoczęcia jego kary łącznej i która skutkowałaby datą zwolnienia 29 września 2010 r. Dalej twierdził, że sprostowanie nie miało żadnej podstawy prawnej i wykraczało poza zakres art. 615 KPK, ponieważ istotnie wpłynęło na czas trwania jego kary. Podtrzymując, że jego odwołanie było jedyną podstawą wyroku sądu odwoławczego z 3 grudnia 2008 r., skarżący stwierdził, że sprostowane orzeczenie odwoławcze, wydane przez ten sam sąd, naruszyło art. 540 § 1 KPK, który zapewniał gwarancję dla odwołującego się przeciwko pogorszeniu jego sytuacji w postępowaniu w braku odwołania od organów ścigania. Skarżący wskazał dalej, że oprócz powyższych argumentów, biorąc pod uwagę zmniejszenie jego kary przez Sąd Najwyższy 7 kwietnia 2009 r., jego kara powinna wygasnąć 29 marca 2009 r. i że w związku z tym powinien zostać natychmiast zwolniony z więzienia. 24 kwietnia 2009 r. Kierownik Biura Izby Spraw Karnych Sądu Najwyższego odpowiedział skarżącemu, stwierdzając, że sprostowane orzeczenie odwoławcze z 3 kwietnia 2009 r. stanowiło integralną część wyroku odwoławczego z 3 grudnia 2008 r. W związku z tym Sąd Najwyższy nie był w stanie rozpatrzyć skargi skarżącego. 11 maja 2009 r., powołując się na art. 553 KPK (patrz poniższy paragraf 22), skarżący wniósł kasację od postanowienia od sprostowanego orzeczenia odwoławczego. Skarżący powtórzył argumenty przedstawione w jego wniosku o sprostowanie z 22 kwietnia 2009 r. (patrz powyższy paragraf 16). 15 czerwca 2009 r. asystent Przewodniczącego Sądu Apelacyjnego w Tbilisi odpowiedział na odwołanie skarżącego z 11 maja 2009 r. (patrz powyższy paragraf 18), zauważając, że Sąd Apelacyjny w Tbilisi wydał wyrok 3 grudnia 2008 r. i następnie 3 kwietnia 2009 r. sprostował błąd dotyczący daty rozpoczęcia odbywania kary. Dalej zauważono, że w swojej decyzji z 7 kwietnia 2009 r. Sąd Najwyższy zaakceptował sprostowanie nieścisłości przez sąd odwoławczy co do daty rozpoczęcia odbywania kary i że sprostowane orzeczenie odwoławcze zostało zatem pozostawione bez zmian. W związku z tym, jak stwierdzono w odpowiedzi, kasacja od postanowienia od decyzji z 3 kwietnia 2009 r. nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania. Skarżący został zwolniony z więzienia 27 stycznia 2013 r. – wcześniej niż przewidywana data zwolnienia 12 kwietnia 2013 r. – na podstawie Ustawy o amnestii. Jak wynika z pism skarżącego przedłożonych Trybunałowi, 6 lutego 2017 r. został aresztowany pod zarzutem poważnego oszustwa i wielokrotnego fałszowania dokumentów urzędowych. 18 października 2017 r. skarżący został skazany w pierwszej instancji na osiem lat pozbawienia wolności. To postępowanie przeciwko skarżącemu nie jest przedmiotem obecnego wniosku.


Skarżąca urodziła się w 1950 roku i mieszka w Komotini. Mąż skarżącej, Moustafa Molla Sali, członek muzułmańskiej społeczności w Tracji, zmarł 21 marca 2008 roku. 7 lutego 2003 roku sporządził on notarialny testament publiczny zgodnie z odpowiednimi przepisami Kodeksu Cywilnego. Zapisał całe swoje majątki żonie, a mianowicie: jedną trzecią działki rolnej o powierzchni 2000 m² w pobliżu Komotini; połowę mieszkania o powierzchni 127 m², miejsce parkingowe oraz piwnicę w bloku mieszkalnym w Komotini; jedną czwartą sklepu w Komotini o powierzchni 24 m² oraz inny sklep o powierzchni 31 m² w Komotini, który został następnie wywłaszczony za odszkodowanie już wypłacone skarżącej; oraz cztery nieruchomości w Stambule. Decyzją nr 12.785/2003 z 10 czerwca 2008 roku Sąd Rejonowy w Komotini, na podstawie zaświadczenia o najbliższych krewnych złożonego przez skarżącą, zatwierdził przedłożony testament. 6 kwietnia 2010 roku skarżąca przyjęła spadek po mężu w formie aktu notarialnego. Skarb Państwa został powiadomiony, a skarżąca zarejestrowała nieruchomości przeniesione na nią w Wydziale Ksiąg Wieczystych w Komotini, uiszczając odpowiednie opłaty rejestracyjne. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca musiała zapłacić jakikolwiek podatek od spadku od nieruchomości na nią przeniesionych. Tymczasem 12 grudnia 2009 roku dwie siostry zmarłego zakwestionowały ważność testamentu przed Sądem Rejonowym w Rodopi. Dochodziły roszczenia do trzech czwartych spadkobranego majątku. Twierdziły, że one oraz zmarły należeli do muzułmańskiej społeczności w Tracji i dlatego wszelkie kwestie dotyczące jego spadku podlegały islamskiemu prawu religijnemu (prawu szariatu) i jurysdykcji muftiego, a nie przepisom Kodeksu Cywilnego. Podnosiły, że stosowanie muzułmańskich zwyczajów i prawa szariatu wobec obywateli greckich wyznania muzułmańskiego zostało uregulowane w przepisach art. 14 § 1 Traktatu z Sèvres z 1920 roku (ratyfikowanego dekretem z 29 września/30 października 1923 roku) oraz art. 42 i 45 Traktatu z Lozanny (ratyfikowanego dekretem z 25 sierpnia 1923 roku) (patrz punkty 65–68 poniżej). Argumentowały, że prawo spadkowe obowiązujące muzułmanów opiera się na dziedziczeniu ustawowym, a nie testamentowym. Zgodnie z prawem islamskim, w przypadku gdy po zmarłym pozostali bliscy krewni, testament służył jedynie uzupełnieniu dziedziczenia ustawowego. Przepisy te nadal obowiązywały po przyjęciu greckiego Kodeksu Cywilnego, na mocy art. 6 Prawa Wstępnego do Kodeksu, wyłącznie w odniesieniu do obywateli greckich wyznania muzułmańskiego mieszkających w Tracji. Wyrokiem nr 50/2010 z 1 czerwca 2010 roku Sąd Rejonowy w Rodopi oddalił wniosek sióstr zmarłego. Uznał, że stosowanie islamskiego prawa spadkowego wobec greckich muzułmanów w sposób uniemożliwiający im rozporządzanie swoim majątkiem na wypadek śmierci skutkować musi niedopuszczalną dyskryminacją ze względu na przekonania religijne. Stwierdził, że wynikająca z tego niemożność sporządzenia przez takie osoby testamentu publicznego narusza art. 4 (zasada równości), art. 5 § 1 (swobodny rozwój osobowości), art. 5 § 2 (zasada niedyskryminacji) i art. 13 § 1 (wolność sumienia religijnego) Konstytucji, a także art. 14 Konwencji i art. 1 Protokołu nr 1. Sąd podkreślił, że nawet jeśli z art. 5 ust. 2 ustawy nr 1920/1991 (ratyfikującej Akt Ustawodawczy z 24 grudnia 1990 roku w sprawie muzułmańskich duchownych) należy wywnioskować, że sprawy spadkowe muzułmanów reguluje prawo szariatu, to prawo to powinno być stosowane w sposób zgodny z Konstytucją i Konwencją. Niezgodność w niniejszej sprawie wynikała z interpretacji islamskiego prawa spadkowego w sposób pozbawiający zainteresowanych niektórych ich praw cywilnych wbrew ich woli. Sąd dodał, że chociaż stosowanie prawa szariatu opiera się, między innymi, na prawie międzynarodowym, a w szczególności na skumulowanym efekcie art. 42 i 45 Traktatu z Lozanny, nie powinno ono skutkować stosowaniem islamskiego prawa spadkowego w sposób ograniczający prawa cywilne greckich muzułmanów, ponieważ celem traktatu nie było pozbawienie członków tej mniejszości takich praw, ale wzmocnienie ich ochrony. Sąd wskazał, że grecki muzułmanin zwracający się do notariusza w celu sporządzenia testamentu publicznego wykonuje swoje prawo do rozporządzania swoim majątkiem na wypadek śmierci na tych samych warunkach co inni obywatele greccy. W konsekwencji niemożliwe było unieważnienie testamentu lub pominięcie jakichkolwiek jego skutków prawnych z powodu, że testament tego rodzaju jest zabroniony przez prawo szariatu. Uwzględnienie argumentów powodów byłoby zatem równoznaczne z wprowadzeniem niedopuszczalnej różnicy w traktowaniu wśród obywateli greckich ze względu na ich przekonania religijne. 16 czerwca 2010 roku siostry zmarłego odwołały się od powyższego wyroku. 28 września 2011 roku Sąd Apelacyjny w Tracji oddalił odwołanie (wyrok nr 392/2011). Podkreślił, po pierwsze, że przepisy ustawowe uchwalone na mocy Traktatów z Sèvres i Lozanny miały na celu ochronę obywateli greckich wyznania muzułmańskiego i były zgodne z Konstytucją i Konwencją. Dotyczyło to zarówno islamskich testamentów, jak i dziedziczenia ustawowego, a mufti nie miał jurysdykcji w odniesieniu do testamentów publicznych. Sąd uznał, że skoro spadkodawca był wolny w wyborze rodzaju testamentu, jaki chciał sporządzić w ramach wykonywania swoich praw, a zatem mógł sporządzić testament publiczny zgodnie z art. 1724 Kodeksu Cywilnego, nie był zobowiązany do stosowania prawa islamskiego, które nie reguluje spraw dotyczących takich testamentów. Ponadto mufti nie miał jurysdykcji nad wolą spadkodawcy, która nie mogła być ograniczona. W przeciwnym razie doszłoby do dyskryminacji ze względu na religię, co jest niezgodne z prawem na mocy ogólnych zasad zakazu dyskryminacji. Dokładniej, Sąd Apelacyjny zauważył, że decyzja podjęta przez zmarłego, obywatela greckiego wyznania muzułmańskiego należącego do muzułmańskiej mniejszości religijnej w Tracji, o poproszeniu notariusza o sporządzenie testamentu publicznego i osobistym decydowaniu o tym, jak i komu zapisać swój majątek, mieściła się w zakresie jego prawnego prawa do rozporządzania swoim majątkiem na wypadek śmierci na tych samych warunkach co inni obywatele greccy. 23 stycznia 2012 roku siostry zmarłego wniosły skargę kasacyjną. Wyrokiem nr 1862/2013 z 7 października 2013 roku i na podstawie przepisu prawa międzynarodowego, a mianowicie art. 11 Traktatu ateńskiego z 1913 roku, oraz przepisów prawa krajowego, a mianowicie art. 4 ustawy nr 147/1914, art. 10 ustawy nr 2345/1920 (uchwalonej na mocy Traktatu ateńskiego z 1913 roku) i art. 5 ust. 2 ustawy nr 1920/1991, Sąd Najwyższy uwzględnił odwołanie. Zauważył, że art. 10 ustawy nr 2345/1920 (o tymczasowym Arcy-Muftim i muftich służących muzułmanom zamieszkałym na terytorium) odtwarza treść art. 11 § 8.1 Traktatu ateńskiego, na mocy którego mufti sprawowali swoją jurysdykcję nad muzułmanami w sferach małżeństwa, rozwodu, alimentów, opieki, kurateli, zdolności do czynności prawnych małoletnich, islamskich testamentów i dziedziczenia ustawowego. Podkreślił, że prawo regulujące stosunki międzyludzkie między obywatelami greckimi wyznania muzułmańskiego, określone w powyższym traktacie ratyfikowanym przez Grecję, było, na mocy art. 28 § 1 Konstytucji, integralną częścią greckiego prawa krajowego i miało pierwszeństwo przed jakimkolwiek innym przepisem prawnym temu sprzeciwiającym się. Badając uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie sprawy przez ten sąd naruszyło odpowiednie przepisy ustawowe, ponieważ prawem stosowanym do spadku po zmarłym było islamskie prawo spadkowe, które stanowiło część prawa krajowego i stosowane było konkretnie do obywateli greckich wyznania muzułmańskiego. Zauważył, że spadek w niniejszej sprawie należał do kategorii nieruchomości posiadanych „na własność pełną” (mulkia) – ziemi publicznej, która należała do administracji osmańskiej, a której pełna własność została przeniesiona na osoby prywatne i która była regulowana przez prawo szariatu podczas okupacji osmańskiej – i że w konsekwencji kwestionowany testament publiczny musiał zostać uznany za nieważny i pozbawiony skutków prawnych z powodu, że prawo szariatu nie uznaje takiej instytucji. Sąd Najwyższy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Tracji. Wyrokiem nr 183/2015 z 15 grudnia 2015 roku Sąd Apelacyjny uchylił wyrok wydany przez Sąd Rejonowy w Rodopi 1 czerwca 2010 roku. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego uznał, że odpowiednie przepisy ustawowe miały na celu ochronę obywateli greckich wyznania muzułmańskiego, stanowiły specjalny korpus prawa i nie naruszały zasady równości zagwarantowanej w art. 4 Konstytucji ani prawa dostępu do sądu zagwarantowanego w art. 6 Konwencji. Wskazał, że prawem stosowanym do spadku po zmarłym było prawo szariatu, ponieważ spadkobrany majątek należał do kategorii „mulkia”, i że w konsekwencji przedmiotowy testament publiczny był pozbawiony skutków prawnych, ponieważ prawo szariatu nie uznaje takiej instytucji. Podkreślił, że orzeczenia Sądu Najwyższego są wiążące dla sądów, do których sprawy są przekazywane, w zakresie kwestii prawnych rozstrzygniętych w tych orzeczeniach. Uważał się więc za związanego wyrokiem Sądu Najwyższego z 7 października 2013 roku i nie mógł go uchylić, tym samym nie będąc w stanie uwzględnić wniosku skarżącej o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni art. 5 ust. 2 ustawy nr 1920/1991 oraz art. 45 Traktatu z Lozanny. Ponieważ od tego wyroku wniesiono skargę kasacyjną, nie był on natychmiast wykonalny. 8 lutego 2016 roku skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, a rozprawa przed Sądem Najwyższym została wyznaczona na 11 stycznia 2017 roku. Wniosła szereg zarzutów odwoławczych. W pierwszym zarzucie podniosła, że zaskarżony wyrok był niewystarczająco uzasadniony w jednym konkretnym punkcie, który jej zdaniem miał decydujący wpływ na wynik postępowania, mianowicie że pominął kwestię, czy jej mąż był „praktykującym muzułmaninem”, co było warunkiem stosowania specjalnego korpusu prawa. Drugim zarzutem skarżącej było to, że art. 5 ust. 2 ustawy nr 1920/1991 oraz pewne artykuły Kodeksu Cywilnego zostały błędnie zinterpretowane i zastosowane. Podniosła, że zaskarżony wyrok rozszerzył zakres przepisów tworzących odrębny korpus prawa dla obywateli greckich wyznania muzułmańskiego na członków społeczności muzułmańskiej, którzy nie wiernie przestrzegali islamskiej doktryny. Skarżąca argumentowała na koniec, że te zarzuty nie zostały objęte kwestią prawną rozstrzygniętą w wyroku nr 1862/2013 Sądu Najwyższego. Wskazała, że ten wyrok dotyczył obywateli greckich wyznania muzułmańskiego w ogóle i nie odnosił się do kwestii prawa stosowanego do niepraktykujących członków społeczności muzułmańskiej. W dodatkowych uwagach skarżąca twierdziła, że sprawa, która dotyczyła sporządzenia testamentu publicznego, możliwości zapewnionej wszystkim obywatelom greckim niezależnie od względów religijnych, wykraczała poza jurysdykcję muftiego. Jej zdaniem konkretne przepisy dotyczące mniejszości muzułmańskiej nie mogły być stosowane bez naruszania praw indywidualnych muzułmanów zagwarantowanych w greckiej Konstytucji, a także w art. 6 § 1 Konwencji i art. 1 Protokołu nr 1. Wyrokiem nr 556/2017 z 6 kwietnia 2017 roku Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu nie powoływał się na Konwencję. W odniesieniu do pierwszego zarzutu skarżącej Sąd Najwyższy uznał go za niedopuszczalny, stwierdzając, że opierał się on na stopniu religijnego uczucia zmarłego jako muzułmanina, kryterium, które nie miało skutku prawnego. Dodał, że greckie obywatelstwo zmarłego nie wykluczało stosowania prawa szariatu. W odniesieniu do drugiego zarzutu Sąd Najwyższy uznał, że wyrok Sądu Apelacyjnego zawierał słuszne powody, zgodne z wyrokiem Sądu Najwyższego nr 1862/2013. Podkreślił, że Sąd Apelacyjny ocenił fakty sprawy w świetle prawa materialnego i podał wystarczające powody dla swojego rozstrzygnięcia fundamentalnej kwestii uznania nieważności testamentu. Wyrok ten oznaczał koniec postępowania w zakresie nieruchomości położonych w Grecji. W wyniku całego postępowania skarżąca została pozbawiona trzech czwartych spadkobranego majątku. Tymczasem w 2011 roku siostry spadkodawcy złożyły wniosek do Sądu Cywilnego w Stambule o unieważnienie testamentu, zgodnie z zasadami prawa prywatnego międzynarodowego zawartymi w tureckim Kodeksie Cywilnym. Twierdziły, że testament jest sprzeczny z porządkiem publicznym Turcji. Rozprawy odbyły się 9 lutego i 26 maja 2016 roku, ale sąd odroczył rozpoznanie sprawy z powodu, że skarżąca musiała jeszcze wnieść skargę kasacyjną od wyroku nr 183/2015 Sądu Apelacyjnego w Tracji. Nowa rozprawa w sprawie została wyznaczona na 28 września 2017 roku, a następnie odroczona do 18 stycznia 2018 roku. Do daty niniejszego wyroku Sąd nie został jeszcze poinformowany o postępie w tych postępowaniach.


Skarżący urodził się w 1976 roku i mieszka w Moskwie. Jest działaczem politycznym, liderem opozycji, aktywistą antykorupcyjnym i popularnym blogerem. W latach 2011–2012 skarżący prowadził coraz bardziej publiczną kampanię antykorupcyjną wymierzoną w wysokich urzędników państwowych (zob. wyrok w sprawie Navalnyy i Ofitserov przeciwko Rosji, skargi nr 46632/13 i 28671/14, § 15, 23 lutego 2016 r.). Organizował i prowadził szereg wieców (zob. w szczególności wyrok w sprawie Navalnyy przeciwko Rosji [Wielka Izba], skargi nr 29580/12 i 4 inne, 15 listopada 2018 r.), w tym zgromadzenie na Placu Bolotnym w Moskwie 6 maja 2012 r. (zob., między innymi, wyrok w sprawie Frumkin przeciwko Rosji, skarga nr 74568/12, §§ 7–65, ECHR 2016 (wyciągi)). Na początku 2012 roku skarżący badał pozazawodowe działalności szefa Komitetu Śledczego Federacji Rosyjskiej („Komitet Śledczy”), pana Bastrykina. 25 kwietnia 2012 r. Komitet Śledczy, na bezpośrednie polecenie pana Bastrykina, wszczął postępowanie karne o przywłaszczenie mienia przeciwko skarżącemu (zob. Navalnyy i Ofitserov, powyżej cyt., dalej „sprawa Kirowles”). 5 lipca 2012 r. pan Bastrykin złożył publiczne oświadczenie, wyrażając determinację, by pociągnąć skarżącego do odpowiedzialności karnej. 26 lipca 2012 r. skarżący opublikował artykuł o panie Bastrykinie, twierdząc w szczególności, że jego działalność gospodarcza i status pobytu w Republice Czeskiej są niezgodne z zajmowanym przez niego stanowiskiem zgodnie z prawem wewnętrznym (tamże, §§ 30–31 i 118). 4 grudnia 2012 r. Komitet Śledczy zdecydował o otwarciu akt sprawy karnej w związku z podejrzeniem, że skarżący i jego brat popełnili oszustwo na szkodę spółek z ograniczoną odpowiedzialnością „Multidisciplinary Processing” („MPK”) i „Yves Rocher Vostok” oraz prali pieniądze z transakcji nielegalnych. 20 grudnia 2012 r. postawiono skarżącemu zarzuty oszustwa i prania brudnych pieniędzy na podstawie art. 159.4 i 174.1 § 2 (a) i (b) Kodeksu Karnego. 17 grudnia 2012 r. Komitet Śledczy nakazał skarżącemu nieopuszczanie miasta Moskwy do czasu zakończenia śledztwa w celu zapewnienia jego stawienia się przed śledczym. Tego samego dnia śledczy wyraził zgodę na wniosek skarżącego o pozwolenie na podróż do obwodu moskiewskiego (poza miasto Moskwa), pod warunkiem obowiązku informowania śledczego. Postanowienie śledczego brzmiało, w zakresie istotnym, następująco:
„Wniosek [prawnika skarżącego] o pozwolenie jego klientowi A.A. Nawalnemu na podróż do obwodu moskiewskiego powinien zostać uwzględniony; śledczy musi być powiadamiany o podejmowaniu [takich] podróży.” 18 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w Kirowie (Leninskiy) uznał skarżącego za winnego organizacji wielkoskalowego przywłaszczenia mienia w sprawie Kirowles i wymierzył mu karę pozbawienia wolności w zawieszeniu na pięć lat. Sąd uznał następnie, że postępowanie to zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 6 Konwencji (zob. Navalnyy i Ofitserov, powyżej cyt., §§ 102–21). 13 stycznia 2014 r. skarżący poinformował śledczego, że wyjechał do obwodu moskiewskiego przed i podczas świąt Nowego Roku. Tego samego dnia Komitet Śledczy anulował jego zezwolenie na podróż do obwodu moskiewskiego i nakazał mu ubieganie się o uprzednią zgodę śledczego na takie podróże. Skarżący otrzymał również ostrzeżenie za podróż do obwodu moskiewskiego bez właściwego upoważnienia od śledczego. 14 stycznia 2014 r. Komitet Śledczy odrzucił nowy wniosek skarżącego o zezwolenie na podróż do obwodu moskiewskiego. 31 stycznia 2014 r. skarżący złożył skargę do Sądu Rejonowego w Moskwie (Basmannyy) na podstawie art. 125 Kodeksu postępowania karnego w sprawie zakazu podróżowania. Rozpatrzenie skargi było wielokrotnie odkładane z powodu nieobecności stron i niedostarczenia przez organ śledczy dokumentów z akt sprawy karnej. 24 lutego 2014 r. skarżący udał się do Sądu Rejonowego w Moskwie (Zamoskvoretskiy), aby wziąć udział w publicznym ogłoszeniu wyroku w sprawie karnej dotyczącej wiecu politycznego na Placu Bolotnym 6 maja 2012 r., ale został aresztowany przed budynkiem sądu. Został aresztowany po raz drugi później tego samego dnia podczas demonstracji w centrum Moskwy przeciwko wyrokom skazującym w ww. sprawie karnej. Oskarżono go o naruszenie przepisów dotyczących organizowania demonstracji i o rzekome niewykonanie prawnych rozkazów policji oraz uznano go za odpowiedzialnego za te wykroczenia administracyjne na podstawie art. 20.2 i 19.3 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych. 26 lutego 2014 r. Komitet Śledczy zwrócił się do Sądu Rejonowego (Basmannyy) o zastosowanie wobec skarżącego aresztu domowego do czasu zakończenia śledztwa karnego. Skarżący wniósł sprzeciw, powołując się na swoją skargę z 31 stycznia 2014 r. Wniósł o utrzymanie nakazu pobytu lub, alternatywnie, o wpłacenie kaucji w wysokości 500 000 rubli (RUB). 28 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy (Basmannyy) zarządził umieszczenie skarżącego w areszcie domowym do 28 kwietnia 2014 r. z powodu ryzyka, że może uciec, kontynuować działalność przestępczą, zagrażać świadkom i innym uczestnikom postępowania karnego, niszczyć dowody lub w inny sposób utrudniać przebieg sprawiedliwości. Sąd powołał się również na jego karalność po sprawie Kirowles oraz jego ostatni wyrok za wykroczenia administracyjne (zob. paragraf 14 powyżej). Nałożył na skarżącego szereg warunków na okres jego aresztu domowego, w szczególności:
„– [zabrania się] opuszczania lub zmiany [zameldowanego adresu] bez zezwolenia śledczego...;
– komunikowania się z kimkolwiek, z wyjątkiem najbliższej rodziny, zdefiniowanej przez prawo, pełnomocników reprezentujących go w sprawie karnej i [urzędników śledczych];
– otrzymywania lub wysyłania jakiejkolwiek korespondencji, w tym listów, telegramów, przesyłek i e-maili;
– używania jakichkolwiek środków komunikacji lub sieci telekomunikacyjnej Internetu;
– składania oświadczeń, deklaracji, wystąpień lub udzielania komentarzy w związku z tą sprawą karną w mediach.” 3 marca 2014 r. skarżący został objęty nadzorem Departamentu Wykonania Orzeczeń Karnych. Został powiadomiony o warunkach swojego aresztu domowego i oznaczony elektroniczną bransoletą śledzącą. Skarżący przebywał w swoim mieszkaniu z dwiema sypialniami, gdzie mieszkał z żoną i dwójką dzieci, przez cały okres aresztu. Nie wolno mu było chodzić do pracy, spacerować, załatwiać spraw ani opuszczać mieszkania w żadnym innym celu niż udział w czynnościach procesowych w jego sprawie karnej i okazjonalne wizyty lekarskie. 24 marca 2014 r. Sąd Miejski w Moskwie oddalił odwołanie skarżącego od jego aresztu domowego i utrzymał środek zapobiegawczy w mocy. 14 kwietnia 2014 r. sprawa karna skarżącego została przekazana do Sądu Rejonowego w Moskwie (Zamoskvoretskiy). 21 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy (Basmannyy) odmówił zbadania skargi skarżącego na zakaz podróżowania do obwodu moskiewskiego. Uchylił się od jurysdykcji na rzecz Sądu Rejonowego (Zamoskvoretskiy) z powodu, że sprawa karna została już tam przekazana i umorzył postępowanie. Skarżący odwołał się od tej decyzji. 24 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę wstępną i przedłużył areszt domowy skarżącego do 14 października 2014 r., oddalając jego odwołanie. Skarżący nie odwoływał się od przedłużenia. 28 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy (Zamoskvoretskiy) przekazał sprawę skarżącego do dalszego śledztwa, decyzję tę utrzymał w mocy Sąd Miejski w Moskwie 18 czerwca 2014 r. 1 sierpnia 2014 r., po wniosku prokuratora o umieszczenie skarżącego w areszcie śledczym, Sąd Rejonowy (Zamoskvoretskiy) przeanalizował środek zapobiegawczy. Uznał, że okoliczności uzasadniające areszt domowy, w tym ograniczenia szczególne, nie uległy zmianie i nie znalazł powodu do zarządzenia aresztu śledczego. Odrzucił wniosek skarżącego o zezwolenie na codzienne spacery. 4 sierpnia 2014 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego (Basmannyy) z 21 kwietnia 2014 r. o umorzeniu postępowania w sprawie skargi skarżącego na zakaz podróżowania. 14 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy (Zamoskvoretskiy) rozpoczął rozprawę w sprawie karnej skarżącego. Tego samego dnia przedłużył areszt domowy skarżącego, co skarżący nie zaskarżył. 21 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy (Zamoskvoretskiy) zmienił warunki aresztu domowego skarżącego w następujący sposób:
„[Wniosek] skarżącego powinien zostać uwzględniony, a zakaz komunikowania się nałożony w momencie wydania zarządzenia o areszcie domowym [powinien zostać] zniesiony, [oraz] należy wyjaśnić, że [skarżącemu] zabrania się komunikowania się w jakiejkolwiek formie z osobami [posiadającymi status] świadków w tej sprawie karnej.” 10 października 2014 r. Sąd Rejonowy (Zamoskvoretskiy) przedłużył areszt domowy skarżącego po zniesieniu zakazu „składania oświadczeń, deklaracji, wystąpień lub udzielania komentarzy w związku z tą sprawą karną w mediach” na podstawie, że nie był on zgodny z art. 107 Kodeksu postępowania karnego. Jednocześnie określił radio i telewizję jako należące do zabronionych środków komunikacji. Odmówił pozwolenia skarżącemu na chodzenie do pracy, spacery lub otrzymywanie korespondencji. Skarżący odwołał się bezskutecznie. 30 grudnia 2014 r. skarżący i jego brat zostali uznani za winnych prania brudnych pieniędzy i defraudacji MPK oraz Yves Rocher Vostok i zostali skazani na podstawie art. 159.4 §§ 2 i 3 oraz 174.1 § 2 (a) i (b) Kodeksu Karnego. Skarżący otrzymał karę pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy i pół roku oraz grzywnę w wysokości 500 000 RUB i musiał zapłacić odszkodowanie dla MPK. Sąd zarządził, aby skarżący pozostał w areszcie domowym. Tego dnia sąd ogłosił jedynie wstępną i dyspozytywną część wyroku. Ogłoszenie wyroku w całości zostało odroczone do 12 stycznia 2015 r. Skarżący odwołał się od przedłużenia jego aresztu domowego 31 grudnia 2014 r. 5 stycznia 2015 r. skarżący wydał publiczne oświadczenie, że odmawia podporządkowania się warunkom aresztu domowego, powołując się w szczególności na fakt, że nie doręczono mu pisemnego postanowienia o przedłużeniu, mimo że upłynęło pięć dni od decyzji sądu. Skarżący zilustrował swoje oświadczenie fotografią przeciętej bransolety śledzącej. Nikt go nie zatrzymał ani nie ukarał, gdy opuszczał mieszkanie, aby udać się do biura. 14 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy (Zamoskvoretskiy) odmówił zbadania skargi skarżącego na przedłużenie aresztu domowego z 30 grudnia 2014 r. z powodu, że środek ten został zarządzony w wyroku co do istoty sprawy karnej i nie był decyzją procesową dotyczącą kwestii przedprocesowych. Skarżący odwołał się bezskutecznie. 17 lutego 2015 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji, z wyjątkiem części nakładającej grzywnę i przyznającej odszkodowanie dla MPK, która została uchylona. 27 kwietnia 2015 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną. 26 czerwca 2015 r. Sąd Miejski w Moskwie odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej.


Skarżący urodził się w 1978 roku i mieszka w Druskiennikach. Skarżący był tymczasowo aresztowany w Areszcie Śledczym na Łukiszkach okresowo między 7 czerwca 2011 r. a 25 maja 2012 r. Był przetrzymywany w innych placówkach w okresach od 21 czerwca do 5 lipca 2011 r.; od 30 sierpnia do 6 września 2011 r.; od 27 września do 11 października 2011 r.; od 25 października do 8 listopada 2011 r.; od 15 do 17 listopada 2011 r. oraz od 6 do 18 stycznia 2012 r. Między tymi przerwami okresy, które musiał spędzić w przepełnionych celach, wynosiły odpowiednio czternaście, pięćdziesiąt pięć, dwadzieścia i pół, trzynaście, sześć i pół, czterdzieści osiem oraz dziewięćdziesiąt pięć i pół dnia. 5 stycznia 2011 r. wybuchł pożar w Areszcie Śledczym na Łukiszkach. Skarżący doznał ostrego zatrucia spowodowanego wdychaniem dymu i wpadł w śpiączkę na kilka godzin. Następnie był hospitalizowany w okresie od 7 do 18 stycznia 2012 r. 5 stycznia 2012 r. wszczęto śledztwo w sprawie zniszczenia mienia i poważnego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego przez niedbalstwo. 9 stycznia 2012 r. powołano komisję w celu ustalenia okoliczności dotyczących pożaru oraz działań funkcjonariuszy Aresztu Śledczego na Łukiszkach podczas pożaru. 14 sierpnia 2012 r. biegli otrzymali zadanie odpowiedzenia na dwa pytania: gdzie wybuchł pożar i jaka była jego przyczyna. 13 września 2012 r. opinia biegłych stwierdziła, że pożar został spowodowany przez usterkę elektryczną, powodującą zwarcia i awarię ogrzewania elektrotermicznego w pomieszczeniach gospodarczych. Zauważono również, że osiem osób zostało przewiezionych do szpitala, a 217 osób ewakuowano. 30 stycznia 2013 r. skarżący został przesłuchany w toku śledztwa. Oświadczył, że jego współwięzień go obudził i że w ciągu dwudziestu minut ledwo widzieli się nawzajem z powodu dymu. Zaczęli krzyczeć o pomoc, skarżący zaczął się dławić i nie mógł oddychać. On i inni więźniowie zmoczyli ręczniki i położyli je na twarzach. Pamiętał tylko, że strażak otworzył drzwi celi i wziął go za rękę, ale potem skarżący stracił przytomność i później obudził się w szpitalu (patrz punkt 13 poniżej). Tego samego dnia zwrócił się o nadanie statusu pokrzywdzonego. Jego wniosek został uwzględniony jeszcze tego samego dnia. Śledztwo zostało zawieszone 5 listopada 2013 r. z powodu nieustalenia, kto spowodował pożar. Przeprowadzono następujące czynności dochodzeniowe: zbadano miejsce zdarzenia; sprawdzono instalację elektryczną; otrzymano różne raporty; przesłuchano kilku świadków oraz przeprowadzono badania lekarskie ofiar. Skarżący twierdził, że nie otrzymał kopii decyzji o zawieszeniu śledztwa. Transkrypcje z kamer monitoringu pokazują, że jeden z funkcjonariuszy wyczuł dym o 7:01. O 7:25 funkcjonariusze wlewali wodę do komory wentylacyjnej. Straż pożarna została wezwana o 7:37, funkcjonariusze otrzymali instrukcje, jak przeprowadzić ewakuację, o 7:40, a straż pożarna przybyła około 7:44. Pierwsza karetka przybyła o 8:06. Ewakuacja więźniów zakończyła się o 8:08. Karetki zaczęły przewozić ofiary do szpitala o 8:30, skarżący został zabrany do szpitala o 8:40, a ostatnia karetka opuściła więzienie o 8:58. Wydaje się, że personel medyczny Aresztu Śledczego na Łukiszkach był obecny podczas pożaru i że kierownik Służby Zdrowia został poinstruowany, aby zorganizować udzielenie pierwszej pomocy potrzebującym. W listopadzie 2012 r. skarżący złożył skargę do Wileńskiego Sądu Administracyjnego, domagając się odszkodowania za szkodę niemajątkową z powodu przepełnienia, braku odpowiedniego oddzielenia urządzeń sanitarnych od celi, niewystarczającej wentylacji w Areszcie Śledczym na Łukiszkach w okresie od 7 czerwca 2011 r. do 25 maja 2012 r. oraz z powodu rzekomo niewłaściwych działań władz więziennych podczas pożaru w tej placówce 5 stycznia 2012 r. Skarżący twierdził, że podczas pożaru krzyczał o pomoc, ale z powodu nieprędkich działań władz więziennych wpadł w śpiączkę, która trwała kilka godzin (patrz punkty 6 i 10 powyżej). Podczas rozprawy skarżący złożył wyjaśnienie, że więźniom kazano otworzyć okna przed ewakuacją. Potwierdził również, że stracił przytomność, gdy był znoszony na parter. W grudniu 2012 r. Areszt Śledczy na Łukiszkach złożył swoje uwagi i, w odniesieniu do pożaru, twierdził, że funkcjonariusze więzienni instruowali więźniów, aby kładli mokre ręczniki na twarzach. Funkcjonariusze więzienni otrzymali również instrukcje, jakie działania podjąć. Personel medyczny rozdzielił więźniów zgodnie z ich stanem, a ci, którzy byli ciężko ranni, zostali przewiezieni do szpitala. 30 stycznia 2013 r. Wileński Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie miał wystarczającej przestrzeni osobistej przez 268 dni, dziesięć wieczorów i trzy poranki oraz że stanowiło to naruszenie zarówno norm krajowych, jak i artykułu 3 Konwencji. W zakresie odpowiedniego oddzielenia urządzeń sanitarnych od celi oraz rzekomego braku wentylacji sąd nie stwierdził naruszenia. Jeśli chodzi o pożar, sąd uznał, że skarżący był hospitalizowany w okresie od 7 do 18 stycznia 2012 r. z powodu podrażnienia układu oddechowego na skutek ostrego zatrucia spowodowanego wdychaniem dymu. Skarżący został później skierowany do psychiatry i otrzymał leki. Sąd uznał dalej, że władze więzienne przedstawiły jedynie ogólny opis działań odpowiednich przedstawicieli więzienia podczas pożaru i nie dostarczyły żadnych informacji o konkretnych działaniach podjętych w celu natychmiastowego usunięcia skarżącego z celi ani o pierwszej pomocy, której udzielono. Chociaż władze stwierdziły, że więźniowie zostali poinstruowani, jak postępować w przypadku pożaru, skarżący wskazał, że nie otrzymał takich instrukcji. Władze nie wskazały, w jakim okresie czasu skarżący otrzymał pomoc medyczną i na czym ta pomoc polegała. Skarżący oświadczył, że spędził około dziewięćdziesięciu minut w celi wypełnionej dymem. Sąd uznał, że fakt, że skarżący został zabrany do szpitala w śpiączce, dowodził, że władzom nie udało się ewakuować go na czas. Skarżący chorował na astmę oskrzelową, ale władzom nie udało się dostarczyć dowodu na to, że jego stan został wzięty pod uwagę podczas pożaru. Wolność skarżącego była ograniczona z powodu jego statusu, a odpowiedzialność za jego zdrowie spoczywała na Areszcie Śledczym na Łukiszkach. Nie udowodniono jednak, że funkcjonariusze działali w sposób przewidziany prawem w celu uniknięcia negatywnych skutków dla zdrowia skarżącego. W rezultacie Wileński Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu łącznie 10 000 litów litewskich (LTL – około 2896 euro (EUR)) tytułem odszkodowania: 2000 LTL (około 579 EUR) za warunki uwięzienia i 8000 LTL (około 2317 EUR) za konsekwencje poniesione z powodu pożaru. Skarżący i władze odwołały się. 5 sierpnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił w części odwołanie władz. Zgodził się z wyrokiem pierwszej instancji w zakresie przepełnienia i naruszenia zarówno norm krajowych, jak i artykułu 3 Konwencji, ale uznał, że nie ma informacji, by władze więzienne naruszyły wymagania dotyczące zapobiegania pożarom lub ewakuacji ludzi. Sąd uznał dalej, że personel więzienny był aktywny w swojej reakcji i tym samym nie doszło do bezprawnych działań ze strony władz. Sąd tym samym zmienił wyrok pierwszej instancji i przyznał skarżącemu 2000 LTL (około 579 EUR) tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową wyłącznie z powodu przepełnienia.


Skarżący urodził się w 1992 roku i mieszka w miejscowości Worożenskaja w Kraju Krasnodarskim. Latem 2014 roku pani F., szefowa rejonu Ust-Labińskiego oraz organizacji pozarządowej „Obrońca Praw Człowieka”, wypowiedziała się w telewizyjnym programie talk-show na temat sytuacji we wschodniej części Ukrainy oraz stosunków między Rosją a Ukrainą. 28 lipca 2015 roku skarżący opublikował na YouTube wideo o tytule „Kołchozowa telewizja o kryzysie ukraińskim” (Колхозное телевидение об украинском кризисе), w którym skomentował wystąpienie pani F. w następujący sposób:

„Pani F.: Nikt na całym świecie nigdy nie pomyślał, że Rosja stanie się tak silnym krajem i... że Rosja osiągnie nowe horyzonty...
Skarżący (pan R.): Kiwając głową ironicznie, pokazuje broszurę „Życie galernika”.
Pani F.: ... zorganizuje znane na całym świecie Igrzyska Olimpijskie...
Pan R.: Kiwając głową ironicznie, pokazuje broszurę „Zimowe Igrzyska Olimpijskie w strefie podzwrotnikowej”.
Pani F.: ... i będzie gościć konkurs Eurowizji oraz jednocześnie stanie się wiodącym liderem wśród gazów (станет лидирующим лидером среди газа).
Pan R.: Tymczasem dzisiaj, według najnowszych raportów międzynarodowej agencji ratingowej Mendelejewa, Rosja znalazła się na szczycie listy, wyprzedzając takie gazy jak węgiel, wodór i tlen.
Pani F.: ...Wojna jest wypowiedziana Rosji, która stała się potęgą pierwszej kategorii, a każdy jest tym faktem zirytowany... Chcą, żebyśmy umierali z powodu narkotyków, alkoholu i ubóstwa itd.
Pan R.: Ale nieprawdą jest, że umieramy z powodu alkoholu, narkotyków i ubóstwa... ubóstwa?
Pani F.: ...Ukraina to, tak mówiąc, nasz rosyjski brzuch...
Pan R.: Boję się zapytać, czym jest Daleki Wschód.
Pani F.: I dlatego musimy, oczywiście, pomóc tym ludziom, którzy znaleźli się w strasznej sytuacji, ponieważ Kijów, szczerze mówiąc, nie potrzebuje tych ludzi. Potrzebuje gazu.
Pan R.: Ale kto jest „wiodącym liderem wśród gazów”? To znaczy, że potrzebują Rosji!
Pani F.: Więc Słowiańsk oznacza gaz...
Pan R.: Słowiańsk oznacza gaz. Jak wiemy, gaz oznacza Rosję. To dowodzi, że Słowiańsk należy do nas na mocy prawa. W rzeczywistości tak nie jest.
Pani F.: ...Nie powinniśmy angażować się w wojnę...
Pan R.: Czekaj! Powiedziała pani, że wypowiedziano nam wojnę. Jak możemy nie wtrącać się do wojny, jeśli zostaliśmy wciągnięci w wojnę, jak wszyscy wiedzą, przez Bułgarów?
Pani F.: ...nie możemy ingerować [w to, co dzieje się na Ukrainie]. Tak, nam przykro, tak, ludzie tam umierają. Jak powiedziano wcześniej, co jeśli nasi ludzie tam pójdą i zginą?
Pan R.: Poleciłbym, aby ta kobieta poszła do matek rosyjskich żołnierzy, w szczególności tych, którzy zostali zwolnieni ze służby lub którzy byli na urlopie i którzy wrócili z Ukrainy w trumnach, aby mogła im powiedzieć, że nie ingerowaliśmy i że nie mamy tam wojsk.
Pani F.: A jeśli teraz sytuacja gospodarcza w kraju pogorszy się i rosyjski lud będzie chciał zbuntować się? Jesteśmy już pod presją różnych konwencji religijnych, które przeniknęły do kraju. Nawet w Kraju Krasnodarskim jest wiele takich protestanckich, tak mówiąc, kultów religijnych, jak je nazywam, które wpływają na umysły ludzi.
Pan R.: Co, [beep] o czym mówisz?!
Pani F.: Sądzę, że próbują teraz przekonać nas ideologicznie, że jeśli nie jesteśmy zadowoleni z decyzji władz regionalnych, musimy organizować wiece, rewolucje itd. Wierzę, że nie powinniśmy brać tej przynęty!
Pan R.: ...ponieważ to łamie długie tradycje i zasady: przebywać w boksie dla koni i zjadać całe to g***o, które płynie z telewizji.
Pani F.: My wszyscy, w tym wszyscy obrońcy praw człowieka, musimy pracować razem jako zespół...
Pan R.: Osoba, która podaje się za obrońcę praw człowieka, musi wiedzieć, czym są prawa człowieka... Teraz macie wyobrażenie o tym, co dzieje się w głowach tych, którzy oglądają telewizję! Następny pacjent, proszę!”

11 stycznia 2016 roku pani F. wytoczyła powództwo przeciwko skarżącemu, twierdząc, że ją obraził i wyrządził szkodę jej reputacji. 28 stycznia 2016 roku Sąd Rejonowy w Ust-Labińsku w Kraju Krasnodarskim uwzględnił jej powództwo. Sąd uznał następująco:

„... [skarżący] rozpowszechniał nieprawdziwe oświadczenia o pani F., które naruszyły jej honor, godność i reputację, ponieważ te oświadczenia dotyczyły nieetycznego zachowania z jej strony...
Sąd ustalił, że pozwany używał w swoim wideo wulgarnego i obscenicznego języka..., dlatego [skarżący] zamierzał poniżyć panią F. i zaszkodzić jej reputacji.
... pani F., szefowa rejonu Ust-Labińskiego, poniosła szkodę niemajątkową z powodu cierpień emocjonalnych spowodowanych zniesławiającymi i dyskredytującymi wypowiedziami pozwanego oraz aluzjami do jej nieetycznego postępowania. Zgodnie z zasadą rozsądku, biorąc pod uwagę powagę czynów niedozwolonych, charakter naruszenia i treść publikacji, stopień cierpienia oraz fakt, że informacja dotyczyła aktywisty publicznego i była dostępna dla ogółu społeczeństwa, sąd uwzględnia w części powództwo powódki o zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową i przyznaje 50 000 rubli („RUB”)”.

24 lutego 2016 roku skarżący złożył odwołanie od wyroku z 28 stycznia 2016 roku. Podnosił, że nie obraził pani F., lecz raczej skomentował jej wypowiedzi dotyczące sytuacji na Ukrainie; ani też nie rozpowszechniał żadnych nieprawd dotyczących pani F. Jeśli chodzi o słowa wulgarne, skarżący użył tylko jednego słowa oznaczającego „prostytutkę”. Jednak słowo to było wykrzyknieniem, a nie obrazą, i zostało zacypione. Skarżący podkreślił, że sąd pierwszej instancji ustalił, iż pani F. jest osobą publiczną, która powinna tolerować krytykę, mimo to wydał wyrok naruszający wolność wypowiedzi politycznej. 5 maja 2016 roku Sąd Krajowy w Krasnodarze utrzymał ten wyrok w mocy na skutek odwołania, stwierdzając, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie wypowiedzi o pani F. użytych w jego wideo oraz że użył wulgarnych i obscenicznych słów poniżających panią F. 1 sierpnia i 1 listopada 2016 roku Sąd Krajowy w Krasnodarze oraz Sąd Najwyższy Rosji oddaliły skargi kasacyjne skarżącego.


Skarżony urodził się w 1968 roku i mieszka we Frederiksbergu w Danii. Skarżony był prezesem jednego z największych banków w Islandii, Glitnir, od września 1997 roku do końca kwietnia 2007 roku. 30 lipca 2009 roku Dyrekcja Dochodzenia Podatkowego (Skattrannsóknarstjóri ríkisins) wszczęła kontrolę zeznań podatkowych skarżonego. Powodem wszczęcia dochodzenia przez Dyrekcję było zbadanie, czy skarżony zadeklarował zyski ze sprzedaży akcji, które otrzymał w momencie odejścia ze stanowiska prezesa Glitnir. Skarżony był przesłuchiwany przez Dyrekcję Dochodzenia Podatkowego 17 sierpnia i 2 października 2009 roku. Dochodzenie zostało zakończone raportem wydanym 5 października 2010 roku. Pismem z 6 października 2010 roku Dyrekcja poinformowała skarżonego o swoich ustaleniach oraz o tym, że sprawa została przekazana do Dyrekcji Podatkowej (Ríkisskattstjóri) w celu ewentualnego ponownego oszacowania jego podatków. Poinformowała również skarżonego o nadchodzącej decyzji Dyrekcji dotyczącej ewentualnych postępowań karnych, wymieniła możliwe sposoby zakończenia postępowania karnego w tej sprawie i dała skarżonemu 30 dni na odniesienie się do tego. W e-mailu z 11 listopada 2010 roku Dyrekcja Dochodzenia Podatkowego oświadczyła, że decyzja w sprawie ewentualnego postępowania karnego zostanie odroczona do momentu, gdy Dyrekcja Podatkowa wyda swój list powiadamiający (boðunarbréf) o ponownym oszacowaniu podatków skarżonego. Pismem z 2 maja 2011 roku Dyrekcja Podatkowa zawiadomiła skarżonego, że jego podatki za lata podatkowe 2007–2009 zostały ponownie oszacowane. Skarżony wniósł sprzeciw wobec ponownego oszacowania. 16 stycznia 2012 roku, w świetle zastrzeżeń skarżonego, Dyrekcja Podatkowa wysłała skarżonemu zmieniony list powiadamiający (boðunarbréf), w którym stwierdzono, że jego podatki za lata podatkowe 2007–2009 zostały ponownie oszacowane. Dyrekcja uchyliła poprzednie ponowne oszacowanie podatków dotyczących zysków ze sprzedaży akcji otrzymanych, gdy skarżony ustąpił ze stanowiska prezesa Glitnir. Na podstawie raportu wydanego przez Dyrekcję Dochodzenia Podatkowego i biorąc pod uwagę zastrzeżenia skarżonego, Dyrekcja Podatkowa orzekając 15 maja 2012 roku stwierdziła, że skarżony nie zadeklarował znaczących dochodów z kapitału otrzymanych w latach 2006–2008. W związku z tym podniosła w górę kwotę zadeklarowaną jako kapitał w jego zeznaniach podatkowych za lata 2007–2009, a w konsekwencji ponownie oszacowała jego podatki i nałożyła 25% dopłatę. Skarżony zapłacił zaległe podatki i nałożoną dopłatę. Skarżony nie odwołał się od decyzji do Państwowej Rady Podatkowej, która tym samym nabyła moc prawną 3 miesiące później, w sierpniu 2012 roku, gdy upłynął termin na odwołanie. 1 marca 2012 roku Dyrekcja Dochodzenia Podatkowego zgłosiła sprawę Specjalnemu Prokuratorowi i przekazała swój raport dotyczący skarżonego. Dyrekcja zgłosiła całą sprawę do zbadania, w tym możliwe naruszenie prawa podatkowego związane z zyskami ze sprzedaży akcji otrzymanych, gdy skarżony ustąpił ze stanowiska prezesa Glitnir. Skarżony został poinformowany listem tego samego dnia. W e-mailu z 2 marca 2012 roku prawnik skarżonego zaprotestował przeciwko przesłaniu sprawy do Specjalnego Prokuratora. Prawnik argumentował, że termin na wniesienie sprzeciwu wobec ponownego oszacowania przez Dyrekcję Podatkową nie upłynął, że przekazanie sprawy było bezzasadne i zażądał jego wycofania. W e-mailu z 5 marca 2012 roku Dyrekcja Dochodzenia Podatkowego odpowiedziała, stwierdzając, że termin dla skarżonego na wyrażenie opinii upłynął, ponieważ list powiadamiający (boðunarbréf) Dyrekcji Podatkowej został już wydany i wysłany do skarżonego 16 stycznia 2012 roku (patrz powyższy paragraf 9). Ponadto stwierdzono, że Specjalny Prokurator dokona niezależnej oceny sprawy skarżonego, powtórzy dochodzenie i wyda akt oskarżenia, jeśli będzie ku temu powód. Wszelkie pytania dotyczące postępowania przed Specjalnym Prokuratorem musiały być kierowane do Specjalnego Prokuratora, ponieważ był on odpowiedzialny za postępowanie karne w tej sprawie. 26 września 2012 roku skarżony został przesłuchany przez Specjalnego Prokuratora. Skarżony został poinformowany, że dochodzenie dotyczy sprawy w takim kształcie, w jakim została ona zakończona przez Dyrekcję Podatkową. Pewne aspekty sprawy zgłoszonej Specjalnemu Prokuratorowi zostały umorzone. 17 grudnia 2012 roku Specjalny Prokurator oskarżył skarżonego o popełnienie ciężkich przestępstw podatkowych. Skarżony został oskarżony o nieujawnienie dochodu w zeznaniach podatkowych za lata 2007–2009. Obejmowało to nieujawnienie dochodów z kapitału w postaci zysków ze sprzedaży nieruchomości, wypłat dywidend, płatności odsetkowych i zysków z różnic kursowych, otrzymanych w latach 2006–2008. Skarżony wnosił o umorzenie sprawy, między innymi na podstawie artykułu 4 Protokołu nr 7 do Konwencji. Postanowieniem z 23 kwietnia 2013 roku Sąd Rejonowy odrzucił jego roszczenie. Wyrokiem z 28 czerwca 2013 roku Sąd Rejonowy uznał, że skarżony działał rażącym niedbalstwem, co było wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej na podstawie odpowiednich przepisów prawa podatkowego, i w związku z tym uznał skarżonego za winnego postawionych mu zarzutów. Sąd skazał go na sześć miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata oraz na zapłatę grzywny w wysokości 38 850 000 islandzkich koron (ISK; około 241 000 euro (EUR) w czasie rozpatrywania sprawy). Ustalając grzywnę, sąd wziął pod uwagę nałożone dopłaty podatkowe, nie opisując żadnych obliczeń dokonanych w tym zakresie. Skarżony wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Wyrokiem z 15 maja 2014 roku Sąd Najwyższy odrzucił wniosek skarżonego o umorzenie sprawy na podstawie artykułu 4 Protokołu nr 7 do Konwencji. Sąd utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżonego i potwierdził grzywnę nałożoną przez Sąd Rejonowy. Sąd jednak skazał skarżonego na osiem miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata.


Skarżący urodził się w 1988 roku i mieszka w Szigetvár-Becefa. 4 lutego 2013 roku o godzinie 11:00 skarżący został doprowadzony na komisariat policji w Sellye na przesłuchanie, początkowo w charakterze świadka, w związku z ostatnimi kradzieżami drewna. Zgodnie z protokołem policji, zrzekł się prawa do korzystania z pomocy adwokata i natychmiast przyznał się do udziału w zarzucanym mu czynie. W rezultacie, od godziny 12:12 był dalej przesłuchiwany, tym razem w charakterze podejrzanego, i ujawnił tożsamość swoich wspólników. O godzinie 14:15 skarżący został zawieziony do domu (aby zmienić buty, ponieważ policja chciała zająć te, które miał na sobie), a następnie na miejsce kradzieży, gdzie wyjaśnił funkcjonariuszom dokładnie, w jaki sposób dokonano czynu. O godzinie 16:00 został zwolniony po podpisaniu dokumentu stwierdzającego, że nie odniósł żadnych obrażeń podczas zatrzymania i nie ma zastrzeżeń co do przesłuchania. Po wyjściu z komisariatu skarżący spotkał swoją ciotkę i mężczyznę ze swojej wsi, którzy czekali na niego i jego wspólnika (kuzyna), który był przesłuchiwany w tym samym czasie przez innych funkcjonariuszy. O godzinie 16:56 skarżący został zbadany przez lekarza ogólnego w Sellye i zdiagnozowano u niego przekrwienie (zaczerwienienie) o średnicy 8 cm na lewym policzku oraz drobną ranę w ustach. Zauważono również bolesność klatki piersiowej. 6 lutego 2013 roku przeprowadzono badania rentgenowskie i ultrasonograficzne u skarżącego w szpitalu w Peczu. Nie stwierdzono złamania, ale zauważono siniak na poziomie klatki piersiowej. 6 lutego 2013 roku skarżący wszczął postępowanie z powodu złego traktowania przez policję w celu wymuszenia przyznania się do winy. Wyraził gotowość poddania się badaniu wariografem w celu udowodnienia prawdziwości swoich zarzutów. 28 marca 2013 roku skarżącego przesłuchał prokurator śledczy z Peczu. Twierdził, że rano 4 lutego 2013 roku był przesłuchiwany przez pięciu funkcjonariuszy policji. Gdy zaprzeczał swojemu udziałowi w czynie, jeden z nich (w rękawiczkach) kilka razy spoliczkował go w oba policzki. Następnie inny funkcjonariusz kazał mu wstać, a gdy to zrobił, funkcjonariusz kopnął go w klatkę piersiową, tak że upadł z powrotem na krzesło. Trzeci funkcjonariusz raz lub dwa razy uderzył go w twarz otwartą dłonią i raz uderzył go w brzuch pięścią. Skarżący mógł wymienić dwóch funkcjonariuszy, których znał z poprzednich wizyt policji w jego wsi: jeden z nich – który prowadził jego przesłuchanie 4 lutego 2013 roku – go nie uderzył, podczas gdy drugi tylko „wpadł”, ale podobno wziął udział w jego pobiciu. Podał opis dwóch nieznanych funkcjonariuszy, którzy – jak twierdził – go pobili. 16 października 2013 roku prokurator przesłuchał funkcjonariusza policji, który był odpowiedzialny za przesłuchanie skarżącego 4 lutego 2013 roku. Funkcjonariusz stanowczo zaprzeczył jakimkolwiek formom złego traktowania i powiedział, że po zwolnieniu skarżący spotkał kogoś, kto – jak twierdził – wziął udział w przestępstwie. Funkcjonariusz sugerował, że obrażenia skarżącego mogły wynikać właśnie z tego spotkania. Dodał również, że gdy został zawieziony do domu 4 lutego 2013 roku, skarżący spotkał swoją matkę, ale nie skarżył się jej na żadne złe traktowanie. 25 października 2013 roku prokurator przesłuchał ciotkę skarżącego i jej syna (wspólnika skarżącego). Ciotka skarżącego powiedziała, że gdy spotkała skarżącego o godzinie 16:00 przed komisariatem, widziała, jak krwawi mu w usta. Wspólnik twierdził również, że widział rany wewnątrz ust skarżącego. Zasięgnięto opinii biegłego lekarza. Na podstawie dokumentów wcześniej sporządzonych przez lekarza ogólnego i lekarza ze szpitala w Peczu, biegły stwierdził, że widoczne obrażenia skarżącego, a mianowicie przekrwienie twarzy i drobna rana w ustach, mogły wynikać z pojedynczego uderzenia otwartą dłonią średniej siły – rana została spowodowana uderzeniem kła o błonę śluzową. Biegły wskazał, że bolesność klatki piersiowej, bez żadnych widocznych objawów zewnętrznych, była subiektywną skargą i dlatego nie mogła być uznana za obrażenie w rozumieniu prawa karnego. 15 listopada 2013 roku prokurator umorzył śledztwo. Biorąc pod uwagę w szczególności opinię biegłego lekarza, która rzekomo przeczyła zeznaniom skarżącego (ponieważ potwierdzała tylko jedno uderzenie, a nie kilka, jak opisywał skarżący), uznał, że złe traktowanie skarżącego podczas zatrzymania przez policję nie mogło zostać udowodnione „poza wszelką wątpliwością”. Skarżący wniósł zażalenie na decyzję prokuratora, argumentując między innymi, że władze nie zorganizowały konfrontacji między nim a funkcjonariuszem prowadzącym sprawę w celu rozstrzygnięcia rozbieżności w ich zeznaniach ani parady identyfikacyjnej, aby skarżący mógł zidentyfikować zaangażowanych funkcjonariuszy. Ponadto decyzja prokuratora nie podawała żadnych powodów pominięcia zeznań dwóch świadków (ciotki skarżącego i jej syna), którzy widzieli skarżącego z krwawiącymi ustami natychmiast po jego zwolnieniu (patrz powyższy paragraf 11). 5 grudnia 2013 roku Prokuratura Okręgowa w Baranya odrzuciła zażalenie jako bezzasadne. Podkreślono, że dalsze kroki śledcze (konfrontacja lub parada identyfikacyjna) byłyby konieczne tylko wtedy, gdyby biegły lekarz potwierdził zarzuty skarżącego, czego nie zrobił. Ponieważ sam fakt złego traktowania przez policję nie został wystarczająco udowodniony, nie było potrzeby dalszego dochodzenia w sprawie tożsamości rzekomych sprawców. Zauważono również, że świadkowie nie widzieli, jak dochodzi do rzekomego złego traktowania. Ostateczna decyzja została rzekomo doręczona skarżącemu 17 grudnia 2013 roku. Skarżący został poinformowany, że ma możliwość wniesienia oskarżenia prywatnego, działając jako oskarżyciel posiłkowy, na podstawie art. 229-230 Kodeksu Postępowania Karnego. 13 grudnia 2013 roku umorzono śledztwo przeciwko skarżącemu w sprawie rzekomej kradzieży drewna z powodu braku wystarczających dowodów. Decyzja uwzględniała fakt, że skarżący wycofał przyznanie się do winy i że jego brat dostarczył mu alibi.


Wnioskodawca jest spółką mediową z siedzibą w Ankarze. 5 listopada 1998 r. Kamoy Araştırma Siyasi Danışmanlık ve Yayıncılık A.Ş. (dalej „Kamoy Araştırma”), spółka powiązana ze spółką wnioskodawcy, złożyła wniosek do Tureckiego Urzędu Patentowego (Türk Patent Enstitüsü) o rejestrację znaku towarowego „Özlenen Gazete Vatan, Günlük Siyasi Gazete” (Ojczyzna: Gazeta, za którą tęskniliśmy). 5 listopada 1998 r. znak towarowy został zarejestrowany na nazwę spółki na okres dziesięciu lat. W lutym i marcu 1999 r. Kamoy Araştırma wydawała gazetę pod tytułem Özlenen Gazete Vatan. W marcu 1999 r. zaprzestała publikacji gazety z przyczyn finansowych. 4 września 2002 r. Bağımsız Gazetecilik Yayıncılık A.Ş. (dalej „Bağımsız Gazetecilik”), inna spółka działająca w sektorze mediów, rozpoczęła wydawanie gazety o nazwie Vatan. 22 października 2002 r. Kamoy Araştırma wytoczyła sprawę przeciwko Bağımsız Gazetecilik przed Sądem Własności Intelektualnej w Stambule, domagając się wstrzymania przez drugą stronę korzystania z jej zarejestrowanego znaku towarowego, co według niej stanowiło nieuczciwą konkurencję. Powoływała się między innymi na to, że druga strona używała tej samej nazwy dla tego samego produktu, a mianowicie gazety, bez uzyskania wcześniejszej zgody, mimo że posiadała prawa do zarejestrowanego znaku towarowego, które musiały być chronione na mocy Dekretu Ustawodawczego nr 556 o ochronie znaków towarowych. W toku postępowania znak towarowy został przeniesiony na spółkę wnioskodawcy, która w następstwie stała się stroną postępowania. 18 sierpnia 2003 r. do sądu został złożony ekspertyza oceniająca prawa obu stron w zakresie nazwy będącej przedmiotem sporu. Stwierdzono w niej, że chociaż spółka wnioskodawcy faktycznie zarejestrowała nazwę „Vatan”, wspólną dla obu gazet, Bağımsız Gazetecilik posiadała „oświadczenie o zamiarze wydawania czasopisma” (mevkute beyannamesi – dalej „oświadczenie o czasopiśmie”) z 1974 r., które pozwalało jej na publikację pod tą nazwą. W ekspertyzie wskazano, że gazeta Vatan była wydawana od 1975 r. i że nazwa ta stała się rozpoznawalna na długo przed złożeniem wniosku o rejestrację przez spółkę wnioskodawcy. W związku z tym w ekspertyzie odnotowano, że w świetle ostatniego ustępu art. 7 Dekretu Ustawodawczego nr 556, który odnosił się do rozpoznawalności znaku towarowego, należy przyjąć, że to Bağımsız Gazetecilik uczyniła nazwę rozpoznawalną marką. Wnioskowała zatem, że Urząd Patentowy powinien był odrzucić wniosek spółki wnioskodawcy o rejestrację na podstawie art. 7 Dekretu Ustawodawczego nr 556. 27 stycznia 2004 r. Sąd Własności Intelektualnej w Stambule oddalił powództwo spółki wnioskodawcy. Sąd zauważył, że gazeta Vatan, prawa do której zostały przeniesione na Bağımsız Gazetecilik w 2002 r., była wydawana od 1975 r. Zgodnie z ustaleniami ekspertyzy orzekł, że nazwa „Vatan” stała się znana jako gazeta przed złożeniem wniosku o jej rejestrację jako znaku towarowego przez spółkę wnioskodawcy oraz że spółka wnioskodawcy, której wniosek w rzeczywistości powinien został odrzucony przez Urząd Patentowy, nie może być uznana za działającą w dobrej wierze wnosząc sprawę. Sąd stwierdził ponadto, że w każdym razie korzystanie z nazwy przez stronę pozwaną jest chronione przez art. 31 ust. 2 ustawy o Tureckim Urzędzie Patentowym (ustawa nr 5000 o utworzeniu i zadaniach Tureckiego Urzędu Patentowego), która weszła w życie 6 listopada 2003 r. w toku postępowania i która stanowiła, że wydawcom czasopism nie można zabraniać ich wydawania na podstawie Dekretu Ustawodawczego nr 556. Spółka wnioskodawcy odwołała się od wyroku. Powoływała się na to, że „oświadczenie o czasopiśmie” wspomniane w ekspertyzie było jedynie oficjalnym potwierdzeniem wniosku o wydanie czasopisma i nie miało pierwszeństwa przed zarejestrowanym znakiem towarowym. Zauważając, że jej prawa do spornego znaku towarowego były nadal ważne, argumentowała, że prawo tureckie przewiduje absolutną ochronę zarejestrowanego znaku towarowego. Spółka wnioskodawcy kwestionowała również zastosowanie art. 31 ust. 2 ustawy o Tureckim Urzędzie Patentowym w jej sprawie, stwierdzając, że wspomniane przepisy weszły w życie po wniesieniu przez nią sprawy. Argumentowała, że przepis nie ma uzasadnionego celu i otwiera drogę dla każdego do wydawania gazet pod tą samą nazwą. 6 maja 2005 r. Sąd Najwyższy utrzymał wyrok w mocy na podstawie drugiego uzasadnienia przytoczonego przez Sąd Własności Intelektualnej. Sąd odwoławczy wskazał, że zgodnie z dodatkowym ustępem art. 7 Dekretu Ustawodawczego nr 556, wniosek o rejestrację znaku towarowego, który był wcześniej rozpoznawalny – w tym przypadku wniosek o rejestrację złożony przez stronę pozwaną (zobacz poniżej punkty 18–23) – nie mógł zostać odrzucony. Stwierdził, że mimo tego przepisu, ponieważ spółka wnioskodawcy zarejestrowała już znak towarowy, miałaby ona pierwszeństwo przed niezarejestrowanym znakiem towarowym, nawet jeśli był on rozpoznawalny. W związku z tym sąd odwoławczy doszedł do wniosku, że pierwsze uzasadnienie sądu, które dawało pierwszeństwo niezarejestrowanemu znakowi towarowemu, nie może zostać zaakceptowane. Zauważył jednak, że sprawa powinna zostać w każdym razie oddalona na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy o Tureckim Urzędzie Patentowym. Spółka wnioskodawcy złożyła wniosek o sprostowanie tego wyroku, argumentując, że retrospektywne zastosowanie art. 31 ust. 2 ustawy o Tureckim Urzędzie Patentowym stawia drugą stronę w uprzywilejowanej pozycji. W związku z tym podtrzymała, że gdyby Sąd Własności Intelektualnej rozstrzygnął jej sprawę w ciągu roku od jej wniesienia, byłaby w stanie zapobiec bezprawnemu użyciu jej znaku towarowego. 28 października 2005 r. Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o sprostowanie złożony przez wnioskodawcę. 31 stycznia 2008 r., badając sprawę w związku z odrębną sprawą, Turecki Trybunał Konstytucyjny uchylił art. 31 ust. 2 ustawy o Tureckim Urzędzie Patentowym, uznając, że jest on niezgodny z art. 35 Konstytucji, który gwarantuje prawo własności. Po ustaleniu, że znak towarowy stanowi mienie, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że celem Dekretu Ustawodawczego nr 556 jest ochrona zarejestrowanych znaków towarowych przed bezprawnymi ingerencjami i że przepis w sprawie uniemożliwia wykonywanie tej ochrony w odniesieniu do bezprawnych ingerencji, które rozpoczęły się przed jego wejściem w życie. Wniósł zatem, że takie ograniczenie praw do znaku towarowego, które skutkowało ochroną czynów bezprawnych, nie leży w interesie publicznym. 24 września 2002 r. Bağımsız Gazetecilik złożyła wniosek o rejestrację nazwy „Vatan” jako znaku towarowego. Urząd Patentowy odrzucił wniosek ze względu na istniejącą już rejestrację na nazwisko spółki wnioskodawcy. W nieokreślonym terminie Bağımsız Gazetecilik wniosła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego. 8 grudnia 2003 r. Urząd Patentowy nałożył środek tymczasowy na znak towarowy, ograniczając jego przenoszenie na osoby trzecie. 7 lutego 2005 r. Urząd Patentowy uwzględnił sprzeciw Bağımsız Gazetecilik i zdecydował o zarejestrowaniu nazwy „Vatan” na jej rzecz dla usług wydawniczych. W międzyczasie, 2 kwietnia 2004 r., Bağımsız Gazetecilik wszczęła postępowanie przeciwko spółce wnioskodawcy o unieważnienie zarejestrowanego znaku towarowego tej ostatniej. 17 lutego 2005 r. Sąd Własności Intelektualnej w Ankarze orzekł, że rejestracja na nazwisko spółki wnioskodawcy zostanie uznana za nieważną, stwierdzając, że Vatan stała się znaną gazetą przed rejestracją przez spółkę wnioskodawcy. Sąd orzekł również, że spółka wnioskodawcy nie używała znaku towarowego przez okres pięciu lat, co stanowiło powód unieważnienia znaku towarowego zgodnie z art. 14 Dekretu Ustawodawczego nr 556. Wyrok ten stał się prawomocny na mocy decyzji Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2006 r. 11 sierpnia 2006 r. znak towarowy na nazwę „Vatan” został zarejestrowany na nazwisko Bağımsız Gazetecilik. 9 listopada 2006 r. rejestracja znaku towarowego spółki wnioskodawcy została usunięta z rejestru Urzędu Patentowego.


Skarżący urodził się w 1969 roku i obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Około godziny 5:00 rano 13 maja 2006 r. skarżący został zatrzymany na podejrzeniu napadów rabunkowych przez funkcjonariuszy wydziału do walki z przestępczością zorganizowaną w obwodzie riazańskim (УБОП при УВД по Рязанской области – „wydział do walki z przestępczością zorganizowaną”), przy pomocy funkcjonariuszy specjalnego oddziału szybkiego reagowania obwodu riazańskiego (СОБР (ОМСН) УВД Рязанской области – „oddział szybkiego reagowania”). Relacja skarżącego dotycząca dalszych wydarzeń jest następująca. Został przewieziony do komisariatu rejonu moskiewskiego w Riazaniu, gdzie (nienazwani z nazwiska) policjanci bili go przez godzinę, zmuszając do przyznania się do posiadania broni. Następnie został przewieziony do wydziału do walki z przestępczością zorganizowaną, mieszczącego się pod innym adresem, gdzie policjanci N.A. i I.O. fizycznie go znęcali się nad nim i poddawali go porażeniom prądem na siłowni. Dwaj inni (nienazwani z nazwiska) policjanci z oddziału szybkiego reagowania kontynuowali fizyczne znęcanie się nad nim, przykuli jego kajdanki do sprzętu sportowego, zacisnęli mu nos i spryskali usta gazem łzawiącym, aby zmusić go do przyznania się do napadów i napaści. Wieczorem 13 maja 2006 r. skarżący został przewieziony do komisariatu rejonu żeleznodorożnego w Riazaniu. O godzinie 19:40 dnia 13 maja 2006 r. śledczy A.A. z wydziału dochodzeniowo-śledczego komisariatu rejonu żeleznodorożnego sporządził protokół zatrzymania skarżącego. Protokół wskazuje, że skarżący został zatrzymany o godzinie 19:00 tego dnia. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, w czasie pobytu na komisariacie żeleznodorożnym był kilkakrotnie wywożony do wydziału do walki z przestępczością zorganizowaną i poddawany różnym formom złego traktowania. Miało to rzekomo obejmować bicia, porażenia prądem i zakładanie worka plastikowego na głowę, aż do utraty przytomności. O godzinie 14:00 dnia 15 maja 2006 r. Sąd Rejonowy w Żeleznodorożnym w Riazaniu przedłużył zatrzymanie skarżącego do godziny 18:00 dnia 16 maja 2006 r. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, wieczorem 15 maja 2006 r. został ponownie pobity na komisariacie żeleznodorożnym przez nieznanego policjanta, który próbował zmusić go do przyznania się do różnych niewyjaśnionych przestępstw dotyczących broni, kradzieży i narkotyków. 16 maja 2006 r. Sąd Rejonowy zastosował wobec skarżącego tymczasowe aresztowanie. Został umieszczony w areszcie śledczym w Riazaniu (IZ 62/1). Zgodnie z dokumentacją IZ 62/1 z dnia 16 maja 2006 r., po przybyciu o godzinie 16:20 tego dnia skarżący został zbadany przez felczera. Miał następujące obrażenia: (i) liczne otarcia pokryte brązowymi strupami na czole oraz z tyłu i na wierzchu głowy; (ii) obrzęk na wewnętrznej powierzchni warg; (iii) liczne duże fioletowo-niebieskie siniaki na klatce piersiowej, brzuchu, lewej boku, przedramionach i barkach; (iv) fioletowo-żółte siniaki na stawach kolanowych; oraz (v) otarcia pokryte brązowymi strupami na grzbietach palców lewej stopy. 18 maja 2006 r. materiały dotyczące obrażeń skarżącego zostały przesłane z aresztu śledczego do prokuratury rejonu żeleznodorożnego w Riazaniu. Zostały one zarejestrowane 25 maja 2006 r. 25 maja 2006 r. skarżący złożył skargę do prokuratury rejonowej w Żeleznodorożnym na policjantów, żądając ich pociągnięcia do odpowiedzialności karnej. Jego skarga została zarejestrowana tego dnia. 30 maja 2006 r. materiały z obu akt dotyczących rzekomego złego traktowania skarżącego zostały połączone. 5 czerwca 2006 r., 20 grudnia 2006 r. i 10 czerwca 2008 r. urzędnicy prokuratury, a następnie międzyrejonowy wydział dochodzeniowy Komitetu Śledczego dla obwodu riazańskiego („Komitet Śledczy”) wydali odmowy wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom. Dwie wcześniejsze odmowy zostały uchylone przez przełożone organy w ramach Komitetu Śledczego odpowiednio 25 września 2006 r. i 9 czerwca 2008 r., a organom śledczym nakazano przeprowadzenie dodatkowych dochodzeń. Najnowsza odmowa z 10 czerwca 2008 r. została wydana na podstawie art. 24 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego („Kpk”), z powodu braku znamion czynów zabronionych określonych w art. 285 i 286 Kodeksu karnego (nadużycie władzy) w działaniach policjantów. Policjant A.S. z wydziału do walki z przestępczością zorganizowaną zeznał w wyjaśnieniach z 8 czerwca 2006 r., że 13 maja 2006 r. ośmiu funkcjonariuszy z oddziału szybkiego reagowania dokonało zatrzymania skarżącego. Ponieważ skarżący i trzy inne osoby były uzbrojone i odmawiały wyjścia z samochodu, użyto wobec nich siły fizycznej (nieokreślone techniki zapasów „sambo”) i środków specjalnych (kajdanki). A.S. nie mógł przypomnieć sobie, czy zatrzymani odnieśli jakiekolwiek obrażenia. Według niego zostali następnie przewiezieni do komisariatu moskiewskiego. A.S. powołał się na raport o zatrzymaniu. Zgodnie z raportem o zatrzymaniu, podpisanym przez szefa wydziału nr 1 oddziału szybkiego reagowania 13 maja 2006 r., operacja zatrzymania została przeprowadzona między godziną 5:00 a 5:30 dnia 13 maja 2006 r. przez ośmiu funkcjonariuszy oddziału szybkiego reagowania. Skarżący i czterech innych podejrzanych znajdowało się w samochodzie. Podczas przeszukania znaleziono dwie bronie. W raporcie stwierdzono, że policjanci użyli „siły fizycznej” i kajdanek oraz że „nie doszło do żadnych incydentów”. Policjanci oddziału szybkiego reagowania (T.D., M.A., O.S., K.D., K.A. i Ch.D.) zeznali, że zatrzymali skarżącego około godziny 6:00 rano 13 maja 2006 r. Zatrzymali cztery osoby (w tym skarżącego), które wszystkie stawiały opór podczas zatrzymania. Użyli siły fizycznej i środków specjalnych (kajdanki). Policjant P.V. z wydziału do walki z przestępczością zorganizowaną zeznał, że po zatrzymaniu skarżącego we wczesnych godzinach porannych 13 maja 2006 r. przeszukał go w obecności świadków. Zaprzeczył, aby poddawał go jakimkolwiek fizycznym lub słownym znęcaniu się. Policjanci R.A. i B.A. z komisariatu moskiewskiego zaprzeczyli, jakoby skarżącego poddawali jakimkolwiek formom złego traktowania. Śledczy A.A. zeznał w (niedatowanych) wyjaśnieniach, że skarżący został zatrzymany we wczesnych godzinach porannych 13 maja 2006 r. przez policjantów wydziału do walki z przestępczością zorganizowaną. Podczas zatrzymania skarżący stawiał opór i użyto wobec niego siły fizycznej. A.A. nie wiedział, czy skarżący był poddawany jakimkolwiek formom złego traktowania przez policjantów komisariatu żeleznodorożnego. O godzinie 19:00 dnia 13 maja 2006 r. skarżącego doprowadzono do pokoju. A.A. zatrzymał go na podejrzeniu zorganizowanego napadu rabunkowego na podstawie art. 91 Kpk. A.A. zaprzeczył, aby wywierał na skarżącym jakąkolwiek presję fizyczną lub psychiczną. W swojej najnowszej odmowie wszczęcia sprawy karnej przeciwko policjantom z dnia 10 czerwca 2008 r. Komitet Śledczy krótko stwierdził, że obrażenia skarżącego były wynikiem użycia siły i środków specjalnych (kajdanek) przez policjantów oddziału szybkiego reagowania podczas zatrzymania skarżącego, ponieważ ten stawiał opór.

(b) Sądowa kontrola decyzji śledczych
Powołując się na art. 125 Kpk, skarżący odwołał się do sądu od dwóch odmów wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom, a mianowicie z 20 grudnia 2006 r. i 10 czerwca 2008 r. 10 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy w Żeleznodorożnym w Riazaniu orzekł, że odwołanie skarżącego od odmowy z 20 grudnia 2006 r. nie powinno być rozpatrywane i umorzył postępowanie z powodu, że 9 czerwca 2008 r. Komitet Śledczy już uchylił tę odmowę. 16 grudnia 2008 r. ten sam sąd oddalił odwołanie skarżącego od odmowy z 10 czerwca 2008 r., uznając je za legalne i uzasadnione. W szczególności sąd zauważył, że argumenty skarżącego dotyczące jego rzekomego złego traktowania w areszcie policji od 13 do 15 maja 2006 r. zostały zbadane podczas jego procesu karnego i w postępowaniu odwoławczym oraz oddalone jako niepotwierdzone. 5 lutego 2009 r. Sąd Obwodowy w Riazaniu w pełni potwierdził to orzeczenie na rozprawie odwoławczej. 26 maja 2006 r. kopia skargi skarżącego na złe traktowanie została przesłana do prokuratury rejonu sowietskiego w Riazaniu w celu odrębnego zbadania sprawy policjantów wydziału do walki z przestępczością zorganizowaną. 2 czerwca 2006 r. i odpowiednio 24 lutego 2009 r., zgodnie z art. 24 § 1 pkt 1 Kpk, urzędnicy prokuratury sowietskiej i międzyrejonowego wydziału dochodzeniowego Komitetu Śledczego dla obwodu riazańskiego wydali odmowy wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom, ponieważ w ich działaniach nie występowały znamiona czynów zabronionych określonych w art. 285 i 286 Kodeksu karnego (nadużycie władzy). 25 grudnia 2008 r. pierwsza odmowa została uchylona przez przełożone organy w ramach Komitetu Śledczego jako bezzasadna, a organom śledczym nakazano przeprowadzenie dodatkowego dochodzenia. W swojej najnowszej odmowie wszczęcia sprawy karnej przeciwko policjantom z dnia 24 lutego 2009 r. Komitet Śledczy krótko odnotował wynik sprawy karnej skarżącego i stwierdził, że nie ma obiektywnych informacji wskazujących, jakiekolwiek przestępstwa zostały popełnione przeciwko skarżącemu przez policjantów. W grudniu 2006 r. i maju 2008 r. skarżący złożył kolejne dwie skargi do Prokuratury Generalnej i Komitetu Śledczego przeciwko policjantom, śledczym i innym urzędnikom państwowym, żądając ich pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za nielegalne zatrzymanie, aresztowanie i nadużycie władzy w związku ze zdarzeniami z 13 do 16 maja 2006 r. oraz jego sprawą karną. 16 stycznia 2007 r., 12 kwietnia 2007 r. i 26 maja 2008 r. urzędnicy prokuratury żeleznodorożnej i międzyrejonowego wydziału dochodzeniowego Komitetu Śledczego w Żeleznodorożnym wydali odmowy wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom. Dwie wcześniejsze odmowy zostały uchylone przez przełożone organy w ramach Komitetu Śledczego odpowiednio w nieokreślonym terminie i 14 maja 2008 r., a organom śledczym nakazano przeprowadzenie dodatkowych dochodzeń. Najnowsza odmowa z 26 maja 2008 r. została wydana na podstawie art. 24 § 1 pkt 2 Kpk, ponieważ w działaniach policjantów nie występowały znamiona czynów zabronionych określonych w art. 285, 286 i 301 Kodeksu karnego (odpowiednio nadużycie władzy oraz nielegalne zatrzymanie i aresztowanie), ponieważ zarzuty skarżącego nie zostały potwierdzone w toku dochodzenia.

(b) Sądowa kontrola decyzji śledczych
Na podstawie art. 125 Kpk skarżący odwołał się od wszystkich trzech wymienionych powyżej odmów. 2 kwietnia 2007 r. Sąd Rejonowy w Żeleznodorożnym w Riazaniu rozpatrzył odwołanie skarżącego od odmowy z 16 stycznia 2007 r. i stwierdził, że była ona niezgodna z prawem i bezzasadna, ponieważ nie zbadano wszystkich argumentów skarżącego dotyczących, w szczególności, jego rzekomo nielegalnego zatrzymania i aresztowania. Nakazano organom śledczym usunięcie tych braków. Wydaje się, że odmowa została następnie uchylona przez Komitet Śledczy i zarządzono dodatkowe dochodzenie. 14 maja 2008 r. ten sam sąd orzekł, że odwołanie skarżącego od odmowy śledczego z 12 kwietnia 2007 r. nie powinno być rozpatrywane i umorzył postępowanie z powodu, że 14 maja 2008 r. Komitet Śledczy już ją uchylił. 10 grudnia 2008 r. sąd oddalił odwołanie skarżącego, uznając, że odmowa z 26 maja 2008 r. była legalna i uzasadniona. Potwierdził również ustalenia sądu I instancji i sądu odwoławczego w sprawie karnej skarżącego. 22 stycznia 2009 r. Sąd Obwodowy w Riazaniu utrzymał to orzeczenie w mocy na rozprawie odwoławczej. 28 kwietnia 2008 r. Sąd Obwodowy w Riazaniu uznał skarżącego za winnego zorganizowanej działalności gangsterskiej, nielegalnego posiadania broni palnej i uzbrojonego napadu rabunkowego oraz skazał go na piętnaście lat pozbawienia wolności i grzywnę. Na rozprawie skarżący skarżył się, że środki procesowe podjęte podczas wstępnego śledztwa w jego sprawie karnej były niezgodne z prawem i że został zmuszony do złożenia zeznań. Sąd I instancji oddalił zarzuty skarżącego jako niepotwierdzone. Powołał się głównie na wyniki dochodzenia wstępnego w sprawie zarzutów złego traktowania skarżącego, które skutkowało (później uchyloną) odmową z 20 grudnia 2006 r. wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom. 7 sierpnia 2008 r. Sąd Najwyższy Rosji utrzymał wyrok w mocy po rozpatrzeniu apelacji, uznając wnioski sądu I instancji za należycie uzasadnione.


Skarżący urodził się w 1976 roku i obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. 14 marca 2007 roku wszczęto postępowanie karne w sprawie zniknięcia A.S. w Irkucku. Skarżący był podejrzany o popełnienie zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem na A.S. Skarżący został aresztowany w Ussuryjsku około godziny 9:00 rano 8 kwietnia 2007 roku przez funkcjonariuszy ruchu drogowego, przewieziony do komisariatu policji w Ussuryjsku i przetrzymywany w celi tymczasowego aresztu przez noc. Następnego dnia został przewieziony samolotem do Irkucka. W zeznaniach czterech funkcjonariuszy ruchu drogowego, którzy aresztowali skarżącego (złożonych 16 kwietnia 2007 roku śledczemu z prokuratury rejonowej w Ussuryjsku), nie ma wskazań, że skarżący stawiał opór podczas aresztowania lub że podczas aresztowania użyto jakichkolwiek siły lub kajdanek. Około godziny 23:00 9 kwietnia 2007 roku skarżącego doprowadzono do wydziału policji rejonu Swierdłowskiego w Irkucku. Jego relacja z dalszych wydarzeń jest następująca. Umieszczono go w pokoju na trzecim piętrze, gdzie czekało siedmiu funkcjonariuszy policji. Skuto go do krzesła i poddano biciu w nocy z 9 na 10 kwietnia 2007 roku. Założyli mu na głowę maskę gazową i odcięli dopływ powietrza. Był kopany w klatkę piersiową, bito go w uszy i poddawano porażeniom prądem. Tracił przytomność kilka razy. Skarżący zgodził się podpisać dokumenty wręczone mu przez funkcjonariuszy policji pod warunkiem, że zaprzestaną fizycznego znęcania się nad nim. Zgodnie z protokołem aresztowania skarżącego za zabójstwo, podpisanym przez skarżącego w nieobecności adwokata, został on sporządzony o godzinie 0:30 w nocy 10 kwietnia 2007 roku przez śledczego A.M. z prokuratury rejonu swierdłowskiego w Irkucku. Protokół ten wskazuje, że skarżący został aresztowany o godzinie 22:00 9 kwietnia 2007 roku w wydziale policji rejonu swierdłowskiego. Następnego ranka, od godziny 10:30 do 14:20, śledczy P. z prokuratury rejonu swierdłowskiego przesłuchiwał skarżącego jako podejrzanego w obecności adwokata wyznaczonego przez śledczego P. Zgodnie z protokołem przesłuchania, skarżący składał zeznania dobrowolnie, miał obrażenia od kajdanek, ponieważ „stawiał opór”, i nie był poddawany żadnej przemocy. Skarżący złożył zeznania obciążające go samym w związku z przestępstwami przeciwko A.S. Później, podczas swojego procesu, skarżący twierdził, że adwokata z urzędu nie było obecny podczas jego przesłuchania i podpisał on protokół przesłuchania dopiero na końcu. W nieokreślonym dniu (przed 6 czerwca 2007 roku) inny adwokat zaczął reprezentować skarżącego. O godzinie 23:20 10 kwietnia 2007 roku skarżący został umieszczony w areszcie tymczasowym w Irkucku (IVS). 11 kwietnia 2007 roku Sąd Rejonowy w rejonie Swierdłowskim w Irkucku zastosował wobec skarżącego tymczasowe aresztowanie. Tego samego dnia skarżący został umieszczony w areszcie śledczym w Irkucku (IZ 38/1/2). Zgodnie z zaświadczeniem podpisanym przez lekarza IVS, skarżący został zbadany 11 kwietnia 2007 roku i miał siniaki w okolicy lewej obojczyka, lewego ramienia i lewego odcinka lędźwiowego oraz otarcia w okolicy stawów łokciowych, obu dłoni i nadgarstków. Zaświadczenie odnosiło się do wypadku domowego bez dalszych szczegółów. 11 kwietnia 2007 roku śledczy P. zarządził sądowo-medyczną ekspertyzę skarżącego w związku ze sprawą karną przeciwko niemu. Zgodnie z raportem nr 4046 sporządzonym 11 kwietnia 2007 roku przez Irkuckie Regionalne Biuro Medycyny Sądowej, został zbadany tego dnia. Skarżący miał następujące obrażenia: (i) dziesięć nieregularnych siniaków o wymiarach od 9 x 7 cm do 3 x 2 cm na klatce piersiowej, lewym ramieniu, lewej kości biodrowej, obu przedramionach, łokciach, z prawej strony dolnego kręgosłupa i na zewnątrz lewego ucha, które zostały spowodowane przez twarde, tępe przedmioty o ograniczonej powierzchni; oraz (ii) jedenaście otarć w kształcie pasków o wymiarach od 3 x 0,2 cm do 1 x 0,2 cm na prawym nadgarstku i stawach nadgarstkowych, które zostały spowodowane przez twarde przedmioty o wyraźnie ograniczonej powierzchni. Wszystkie obrażenia zostały spowodowane około dwóch dni przed badaniem i zostały zaklasyfikowane jako obrażenia niepowodujące uszczerbku na zdrowiu. W odpowiedzi na pytanie śledczego, czy obrażenia mogły zostać zadane przez samego skarżącego, biegły stwierdził, że obrażenia nie były rodzajem, który mógłby zostać zadany własną ręką. Zgodnie z dokumentacją IZ 38/1/2, po przybyciu 11 kwietnia 2007 roku skarżący został zbadany i miał (i) stłuczenie tkanek miękkich w okolicy prawego stawu łokciowego; (ii) otarcia na obu stawach nadgarstkowych; oraz (iii) otarcia na prawym nadgarstku. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, niedługo po przybyciu do aresztu śledczego złożył skargę do prokuratury regionalnej w Irkucku, żądając pociągnięcia funkcjonariuszy policji do odpowiedzialności karnej za ich nielegalne postępowanie. Zgodnie z listem z 29 maja 2009 roku z IZ 38/1/2, 16 kwietnia 2007 roku materiały dotyczące obrażeń skarżącego zarejestrowanych przy jego przybyciu do IZ 38/1/2 zostały przekazane do miejskiego wydziału policji w Ussuryjsku w celu zbadania sprawy. Zgodnie z listem z 10 czerwca 2009 roku z miejskiego wydziału policji w Ussuryjsku, skarga skarżącego została zbadana i wydano odmowę wszczęcia postępowania karnego na podstawie art. 24 § 1 (2) Kodeksu Postępowania Karnego („KPK”) z powodu braku znamion czynu zabronionego. 12 marca 2008 roku Komitet Śledczy dla obwodu irkuckiego odmówił wszczęcia postępowania karnego na podstawie dochodzenia wstępnego w sprawie obrażeń skarżącego, które zostały zarejestrowane przez biegłego medycyny sądowej. Śledczy zauważył zeznania skarżącego, że miał obrażenia od kajdanek, ponieważ „stawiał opór”, i że nie był poddawany żadnej przemocy. Śledczy stwierdził, że obrażenia na nadgarstkach zostały spowodowane w wyniku uzasadnionego użycia kajdanek, ponieważ zgodnie z prawem wewnętrznym policja miała prawo używać kajdanek w celu stłumienia oporu i bezpiecznego doprowadzenia aresztowanych osób na komisariat. Śledczy zauważył dalej, że zeznania skarżącego nie zawierały żadnych wyjaśnień w odniesieniu do pozostałych obrażeń skarżącego ani wniosku o pociągnięcie odpowiedzialnych do odpowiedzialności karnej. Stwierdził, że pobicie niepowodujące uszczerbku na zdrowiu (art. 116 § 1 Kodeksu Karnego) jest sprawą oskarżenia prywatnego, która nie może zostać wszczęta bez odpowiedniej skargi przeciwko osobom odpowiedzialnym. Uznał, że nie należy wszczynać postępowania karnego na podstawie art. 24 § 1 (5) KPK, ponieważ skarżący nie złożył takiej skargi. 28 kwietnia 2010 roku Sąd Regionalny w Irkucku otrzymał odwołanie skarżącego z dnia 16 kwietnia 2010 roku od odmowy wszczęcia postępowania karnego z 12 marca 2008 roku. W swoim odwołaniu skarżący stwierdził, że jego skarga dotycząca złego traktowania przez policję z dnia 5 maja 2007 roku została wysłana przez areszt śledczy 7 maja 2007 roku. 3 grudnia 2013 roku Sąd Rejonowy w rejonie Oktiabrskim w Irkucku rozpoznał skargę skarżącego, że terminowe dochodzenie w sprawie jego złego traktowania przez funkcjonariuszy policji nie zostało przeprowadzone i że decyzja z 12 marca 2008 roku odmawiająca wszczęcia sprawy karnej była niezgodna z prawem. Sąd uznał, że decyzja z 12 marca 2008 roku była legalna i uzasadniona oraz że nie było bezczynności ze strony organu śledczego w rozpatrywaniu skargi skarżącego. Wydaje się, że 12 marca, 23 kwietnia i 17 sierpnia 2009 roku wydano odmowy wszczęcia sprawy karnej w związku ze skargą skarżącego na złe traktowanie przez Komitet Śledczy rejonu Swierdłowskiego w Irkucku na podstawie art. 24 § 1 (2) KPK, ponieważ nie było znamion czynu zabronionego z art. 116 § 1 Kodeksu Karnego. Pierwsze dwie odmowy zostały uchylone w nieokreślonych datach. 12 kwietnia 2011 roku p.o. szefa Komitetu Śledczego rejonu Swierdłowskiego w Irkucku uchylił odmowę wszczęcia sprawy karnej z 17 sierpnia 2009 roku jako nieuzasadnioną i niezgodną z prawem oraz zarządził dodatkowe dochodzenie. Zaznaczyła potrzebę przesłuchania skarżącego, zidentyfikowania funkcjonariuszy policji, którym stawiał opór podczas aresztowania, przesłuchania tych funkcjonariuszy, oceny domniemanego niewłaściwego postępowania funkcjonariuszy policji w świetle art. 286 § 3 (a) i 302 Kodeksu Karnego (odpowiednio nadużycie władzy z użyciem przemocy i wymuszenie zeznań) oraz przeprowadzenia innych działań w celu zapewnienia pełnego dochodzenia. W liście z 12 października 2011 roku prokuratura regionalna w Irkucku poinformowała skarżącego, że 22 kwietnia 2011 roku Komitet Śledczy rejonu Swierdłowskiego w Irkucku odmówił wszczęcia sprawy karnej w związku ze skargą skarżącego na złe traktowanie przez funkcjonariuszy policji z wydziału policji rejonu Swierdłowskiego w Irkucku na podstawie art. 24 § 1 (2) KPK, ponieważ nie było znamion czynu zabronionego z art. 286 § 3 (a) Kodeksu Karnego. 24 czerwca 2008 roku Sąd Regionalny w Irkucku uznał skarżącego za winnego zabójstwa A.S., kradzieży i innych przestępstw oraz skazał go na dziewiętnaście lat pozbawienia wolności, poczynając od 9 kwietnia 2007 roku. Sąd oparł się w szczególności na zeznaniach obciążających skarżącego złożonych podczas przesłuchania go w charakterze podejrzanego. Podczas procesu skarżący przyznał się do winy w części. Zarzucił, że użyto nielegalnych technik śledczych i przemocy, aby zmusić go do przyznania się do przestępstw. W szczególności stwierdził, że gdy został doprowadzony do komisariatu policji rejonu Swierdłowskiego, założono mu na głowę maskę gazową i poddawano go porażeniom prądem w celu wymuszenia przyznania się. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, był przesłuchiwany przez całą noc, tracił przytomność i był gotowy podpisać wszelkie dokumenty. Jego ręce zostały zranione przez kajdanki. Sąd pierwszej instancji oddalił zarzuty skarżącego dotyczące złego traktowania, zauważając, że nie wskazał on, kto rzekomo użył wobec niego przemocy, i nie wyjaśnił, dlaczego użyto wobec niego przemocy po tym, jak złożył zeznania obciążające go w sprawie przestępstw. 11 grudnia 2008 roku Sąd Najwyższy Rosji częściowo zmienił ten wyrok w postępowaniu odwoławczym i skazał skarżącego na osiemnaście lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności. Sąd odwoławczy powołał się na odmowę wszczęcia sprawy karnej z 12 marca 2008 roku, zauważając zeznania skarżącego, że obrażenia na nadgarstkach zostały spowodowane w wyniku użycia kajdanek w celu stłumienia oporu skarżącego. W pełni poparł ustalenia sądu pierwszej instancji dotyczące domniemanego złego traktowania skarżącego i wykorzystania jego zeznań obciążających złożonych w śledztwie jako dowodów. 24 listopada 2009 roku sędzia Sądu Najwyższego Rosji odrzucił wniosek skarżącego o nadzwyczajne sprawdzenie sprawy, stwierdzając, że decyzje sądów obu instancji o oddaleniu skargi skarżącego, że został zmuszony przemocą do złożenia zeznań obciążających, były uzasadnione. 9 czerwca 2012 roku Sąd Regionalny w Irkucku zarządził, aby okres odbywania kary pozbawienia wolności przez skarżącego był liczony od 8 kwietnia 2007 roku, dnia, w którym został faktycznie aresztowany.