Skarżący urodził się w 1960 roku i mieszka w Orsku. 28 maja 2005 r. skarżący, który wracał do domu po wieczorze spędzonym na piciu alkoholu, został zatrzymany na ulicy przez funkcjonariuszy służby patrolowej i kontroli oraz przewieziony do Komisariatu Rejonowego Sowieckiego w Orsku (Советское РОВД г. Орска). Próbował uciec, ale został zatrzymany i pobity przez funkcjonariuszy, którzy kopnęli go w brzuch. Poczuł się źle i stracił przytomność. Funkcjonariusze umieścili go w celi i nie zareagowali, gdy żądał, by wezwano karetkę pogotowia. Skarżący został zwolniony następnego ranka. Wieczorem 29 maja 2005 r. został przyjęty do szpitala z powodu krwotoku wewnętrznego. Spędził sześć tygodni w szpitalu. Zgodnie z opinią biegłego lekarza sądowego nr 3634 z 25 lipca 2005 r., skarżący doznał tępego urazu jamy brzusznej z pęknięciem jelita, co wywołało rozwój ropno-włóknikowego zapalenia otrzewnej. Uraz ten został spowodowany uderzeniem o twardy, tępy przedmiot, prawdopodobnie od jednego do dwóch dni przed hospitalizacją skarżącego, i spowodował u niego „ciężki uszczerbek na zdrowiu”. Skarżący miał również otarcia na plecach i przedramionach oraz okrągłe otarcia na stawach nadgarstkowych, które powstały w wyniku uderzenia o twarde, tępe przedmioty w tym samym okresie i nie spowodowały u niego żadnego „uszczerbku na zdrowiu”. Opinia biegłego lekarza sądowego nr 5684 z 14 grudnia 2011 r. zawierała podobne informacje dotyczące obrażeń skarżącego. Biegły uznał, że obrażenia zostały zadane od kilku godzin do kilku dni przed hospitalizacją skarżącego. Biegły wykluczył możliwość, że zostały one spowodowane w wyniku jego upadku. 29 maja 2005 r. policja w Orsku otrzymała informację o hospitalizacji skarżącego w Miejskim Szpitalu nr 2 z powodu tępego urazu jamy brzusznej i otarć na ciele. 14 czerwca 2005 r. śledczy z rejonowej prokuratury Sowieckiej w Orsku wszczął postępowanie karne na podstawie art. 111 § 3 Kodeksu Karnego (pobicie powodujące „ciężki uszczerbek na zdrowiu”). 11 lipca 2005 r. skarżącemu nadano status pokrzywdzonego i przesłuchano go. 14 października 2005 r. śledztwo w sprawie karnej zostało zawieszone na podstawie art. 208 § 1 (1) Kodeksu Postępowania Karnego z powodu niemożności zidentyfikowania osób, które mają zostać oskarżone. 31 stycznia i 25 kwietnia 2012 r. śledztwo w sprawie karnej zostało wznowione w związku z koniecznością podjęcia dodatkowych czynności śledczych. 1 marca i 18 lipca 2012 r. śledztwo w sprawie karnej zostało ponownie zawieszone z tych samych powodów co wcześniej. W 2012 r. skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko różnym organom państwowym, w tym Ministerstwu Finansów Rosji, żądając 6 000 000 rubli rosyjskich (RUB) odszkodowania za złe traktowanie na komisariacie oraz brak skutecznego zbadania jego skargi. 24 lipca 2012 r. Sąd Rejonowy Leninski w Orsku uwzględnił powództwo skarżącego w części i przyznał mu 150 000 RUB (ekwiwalent około 3800 euro) odszkodowania. Sąd ustalił, że skarżący został zatrzymany przez policję w dobrym stanie zdrowia, a jego obrażenia zostały odniesione na komisariacie, ponieważ organy państwowe nie zdołały dostarczyć wiarygodnego wyjaśnienia obrażeń ani żadnych dowodów wskazujących na to, że mógł odnieść je gdzie indziej. 9 października 2012 r. Sąd Obwodowy w Orenburgu utrzymał wyrok w mocy na skutek odwołania.


Wnioskodawcy urodzili się w 1942 i 1969 roku odpowiednio. Pierwszy wnioskodawca mieszka w Gabrowie, a drugi wnioskodawca mieszka w Warnie. Pan Ts. Mihalew, ojciec pierwszego wnioskodawcy i dziadek drugiego wnioskodawcy, był właścicielem fabryki maszyn w Gabrowie, która została upaństwowiona w 1947 roku. Po nacjonalizacji nieruchomość została przekazana do użytkowania przedsiębiorstwu państwowemu, które w 1991 roku zostało przekształcone w spółkę państwową o nazwie T. Zgodnie z prawem krajowym takie przekształcenie pociągało za sobą, co do zasady, przejęcie przez nowo utworzoną spółkę własności aktywów, które zostały jej dotychczas przekazane do użytku i zarządu; niektóre aktywa przekazane przedsiębiorstwom lub spółkom państwowym mogły jednak mimo to być przedmiotem restytucji (patrz punkt 15 poniżej). Po wejściu w życie w 1992 roku Ustawy o restytucji własności zpaństwowionych nieruchomości (zwanej dalej „Ustawą o restytucji”, patrz punkty 15–16 poniżej), pierwszy wnioskodawca i jego brat zwrócili się do burmistrza Gabrowa o wykreślenie budynku fabryki z rejestru mienia państwowego. Ich wniosek został uwzględniony w decyzji burmistrza z 28 sierpnia 1992 roku, która wprost powoływała się na Ustawę o restytucji. Na tej podstawie w 1993 roku pierwszy wnioskodawca i jego brat uzyskali akt notarialny, który również stwierdzał, że nieruchomość została poddana restytucji na mocy Ustawy o restytucji. W 1994 roku pierwszy wnioskodawca i jego brat zawarli ze spółką T. umowę najmu, w której spółka zobowiązała się do płacenia czynszu w zamian za użytkowanie budynku. Okres trwania umowy był przedłużany kilkakrotnie, ostatni raz w 2002 roku. W 1997 roku brat pierwszego wnioskodawcy przeniósł swój udział w budynku na swoją córkę, drugą wnioskodawczynię. Po wejściu w życie Ustawy o odszkodowaniu dla właścicieli zpaństwowionych nieruchomości (zwanej dalej „Ustawą o odszkodowaniu”, patrz punkt 17 poniżej), w styczniu 1998 roku pierwszy wnioskodawca i jego brat złożyli wniosek o odszkodowanie za ruchomości, takie jak sprzęt przemysłowy i materiały, które zostały zpaństwowione wraz z fabryką. W decyzji z 21 grudnia 1999 roku Minister Gospodarki przyznał im odszkodowanie za te mienie, stwierdzając ponadto, że budynek fabryki był przedmiotem restytucji i nie przysługuje za niego odszkodowanie. Decyzja ta została podtrzymana prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2002 roku, po tym jak pierwszy wnioskodawca i jego brat wnioskowali o jej zbadanie przez sąd, kwestionując sposób odszkodowania. Ostatecznie, w 2005 roku otrzymali papiery wartościowe odszkodowawcze o wartości nominalnej 19 494 bułgarskich lewów (BGN, równowartość 9 970 euro (EUR)). Spółka T. została sprywatyzowana w 2003 roku, a nowe kierownictwo przestało płacić wnioskodawcom czynsz za budynek fabryki, argumentując, że w rzeczywistości nigdy nie był on przedmiotem restytucji. W styczniu 2009 roku spółka T. wytoczyła postępowanie przeciwko wnioskodawcom, twierdząc, że jest właścicielem budynku fabryki. Spółka argumentowała, że restytucja nieruchomości nie miała miejsca, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki określone w Ustawie o restytucji, oraz że stała się właścicielem budynku w wyniku przekształcenia w spółkę (patrz punkt 5 powyżej). Wyrokiem z 27 października 2009 roku Sąd Rejonowy w Gabrowie oddalił powództwo. Jednakże 17 maja 2010 roku Sąd Okręgowy w Wielkim Tyrnowie uchylił wyrok sądu niższej instancji i uwzględnił powództwo przeciwko wnioskodawcom, uznając, że przesłanki restytucji faktycznie nie zostały spełnione. Na podstawie opinii biegłych i zeznań świadków sąd ten doszedł do wniosku, że po nacjonalizacji budynek został przebudowany w sposób i w stopniu, które oznaczały, że w 1992 roku nie istniał on w stanie sprzed 1947 roku. W związku z tym wnioskodawcy nie mogli powołać się na restytucję, a spółka T. stała się właścicielem budynku na mocy przekształcenia z przedsiębiorstwa państwowego w spółkę w 1991 roku (patrz punkt 5 powyżej). Decyzją ostateczną z 30 marca 2011 roku Sąd Najwyższy Kasacyjny odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wnioskodawców. W czerwcu 2011 roku wnioskodawcy zwrócili się do gubernatora regionu Gabrowo z wnioskiem o odszkodowanie za budynek fabryki na mocy Ustawy o odszkodowaniu. Decyzją z 19 lipca 2011 roku gubernator oddalił ich wniosek, ponieważ nie został on złożony w terminie przewidzianym w tej ustawie (patrz punkt 17 poniżej). Po wniesieniu przez wnioskodawców skargi na tę decyzję, decyzja gubernatora została podtrzymana prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2012 roku.


Fakty, przedstawione przez strony, są podobne do tych w sprawie Stowarzyszenie „21 grudnia 1989” i inni przeciwko Rumunii (skargi nr 33810/07 i 18817/08, § 12-41, 24 maja 2011 r.). Skarżący lub ich bliscy krewni brali udział w demonstracjach i zostali ranni lub zabici w wyniku ostrzału podczas wydarzeń z grudnia 1989 r. w Bukareszcie, Braszowie i Vișinie, które doprowadziły do upadku reżimu komunistycznego. W 1990 r. wojskowe prokuratury z kilku miast wszczęły śledztwa karne w sprawie użycia przemocy wobec demonstrantów, w tym w sprawie zranienia skarżących lub śmierci ich bliskich krewnych podczas tych wydarzeń. Główne śledztwo karne zostało zarejestrowane pod numerem sprawy 97/P/1990 (obecny numer 11/P/2014). W wielu przypadkach prokurator w latach 1991–1996 decydował o nie wszczynaniu śledztwa lub o umorzeniu postępowania. Te sprawy były dalej badane w ramach głównego śledztwa karnego niezależnie od formalnej decyzji nakazującej wznowienie, przy czym skarżący byli przesłuchiwani przez prokuratora i zgłaszali roszczenia cywilne, w zależności od okoliczności każdej sprawy. Najważniejsze czynności procesowe zostały opisane w sprawie Stowarzyszenie „21 grudnia 1989” i inni (powołanej wyżej, §§ 12-41), a także w sprawie Ecaterina Mirea i inni przeciwko Rumunii (skargi nr 43626/13 i 69 innych, §§ 6-15, 12 kwietnia 2016 r.). Kolejne istotne orzeczenia krajowe przedstawiono poniżej. 14 października 2015 r. wojskowa prokuratura zamknęła główne śledztwo, stwierdzając, że skargi były częściowo przedawnione, częściowo objęte amnestią, a częściowo bezzasadne. Stwierdzono również, że niektóre zdarzenia nie mogły zostać zakwalifikowane jako przestępstwa, a niektóre były przedmiotem rozstrzygnięcia prawomocnego (zob. sprawa Anamaria-Loredana Orășanu i inni przeciwko Rumunii [Komitet], skarga nr 43629/13, § 11, 7 listopada 2017 r.). Decyzja z 14 października 2015 r. została uchylona decyzją Prokuratora Generalnego z 5 kwietnia 2016 r., co zostało potwierdzone przez Wysoki Sąd Kasacyjny i Sprawiedliwości w dniu 13 czerwca 2016 r. Zauważono, że śledztwo w sprawie o numerze 11/P/2014 było niepełne i że faktów nie można było ustalić na podstawie dowodów zebranych do tej daty. 1 listopada 2016 r. wojskowy prokurator zarządził wszczęcie śledztwa w sprawie w związku z przestępstwem zbrodni przeciwko ludzkości dotyczącym tych samych okoliczności faktycznych. Do lutego 2017 r. podjęto dalsze kroki w celu gromadzenia informacji od władz krajowych, przy czym prokuratura kontaktowała się z 211 stronami cywilnymi, przesłuchiwała członków partii politycznej, która przejęła prezydenturę w czasie wydarzeń, planowała przesłuchanie oficerów wojskowych i innych uczestników wydarzeń oraz weryfikowała działalność odpowiednich jednostek wojskowych oraz nagrania audio/wideo nadawane przez radio i telewizję. Na dzień najnowszych informacji dostępnych dla Sądu (przedłożonych przez strony 13 kwietnia 2017 r. i 19 maja 2017 r.) śledztwo karne nadal trwało.


Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszkał w Niżnym Nowogrodzie. Obecnie odsiaduje wyrok więzienia w obwodzie niżnonowogrodzkim. 24 kwietnia 2004 roku doszło do napadu rabunkowego w biurze firmy w Niżnym Nowogrodzie. Tego samego dnia rejonowy komisariat policji Niżnego Nowogrodu (Nizhegorodskiy) wszczął śledztwo w sprawie napadu. Wydział Operacyjno-Poszukiwawczy Głównego Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej w Okręgu Federalnym Nadwołżańskim (Оперативно-розыскное бюро ГУ МВД РФ по Приволжскому федеральному округу – „jednostka policji ORB”, „policja” lub „policjanci”) przeprowadził w sprawie działania operacyjno-poszukiwawcze, w tym podsłuch telefoniczny. Wyniki zostały odtajnione i przekazane 2 czerwca 2004 roku do S., śledczego z wydziału dochodzeniowego regionalnego urzędu policji w Niżnym Nowogrodzie (Следственная часть Главного следственного управления при ГУВД Нижегородской области), prowadzącego sprawę napadu. Zgodnie z raportem policji, napadu dokonali skarżący i pięć innych osób. 4 czerwca 2004 roku S. zwrócił się do sądu o nakaz przeszukania mieszkania skarżącego, powołując się na fakt, że jest on podejrzany o dokonanie napadu. 7 czerwca 2004 roku sędzia D. Sądu Rejonowego Niżnonowogrodzkiego (Nizhegorodskoy) uwzględnił wniosek śledczego i nakazał przeszukanie mieszkania skarżącego, określając go w postanowieniu jako podejrzanego. Od 6.18 do 7.56 8 czerwca 2004 roku policjanci przeszukali mieszkanie skarżącego w jego obecności. Następnie zabrali go do siedziby jednostki policji ORB w Niżnym Nowogrodzie („komisariat”). Relacja skarżącego dotycząca dalszych wydarzeń jest następująca. Jego prośba o dostęp do adwokata została zignorowana. Policja żądała, aby przyznał się do napadu. On odmówił. Trzech funkcjonariuszy, którzy go aresztowali, dołączyło do nich innych policjantów, w tym K., Pr. i S. Poddali go różnym formom przemocy, takim jak bicie pięściami i kopanie, uciskanie dróg oddechowych poprzez zakrycie ust i nosa szmatą oraz wiązanie w bolesnej pozycji. Zmusili go do siedzenia na podłodze ze skrzyżowanymi nogami, z rękami zaciśniętymi w kajdanki za plecami i workiem na głowie, tak że nic nie widział. Jego nogi były związane liną, która była połączona z jego szyją i kajdankami. Policjanci ciągnęli za linę, wykręcając skarżącego w bolesną pozycję, potem siadali na jego plecach i skakali po nim. Gdy skarżący tracił przytomność, polewali go wodą. Słyszał, jak funkcjonariusze mówili do siebie, aby nie zostawiać śladów na jego ciele. Śledczy wchodził do pokoju kilka razy i żądał, aby skarżący napisał przyznanie się do winy. Zgodnie z relacją skarżącego, jego złe traktowanie trwało przez kilka godzin, dopóki nie napisał oświadczenia o przyznaniu się do winy, jak tego żądano. Zgodnie z zapisami policji, skarżący przyznał się do dokonania napadu wraz z trzema innymi osobami 8 czerwca 2004 roku o 9.30. Jego przyznanie zostało odnotowane w formie dobrowolnego „zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa i przyznaniu się do winy” (явка с повинной) przez funkcjonariusza operacyjnego P. w pokoju nr 329. Zapis stwierdzał, że 8 czerwca 2004 roku o 9.30 skarżący dobrowolnie zgłosił się na policję i poinformował, że popełnił przestępstwo. Zgodnie z protokołem aresztowania skarżącego jako podejrzanego w sprawie napadu, sporządzonym przez S., skarżący został aresztowany 8 czerwca 2004 roku o 9.40, a protokół został sporządzony w tym samym czasie. Między 17.05 a 17.30 został przesłuchany jako podejrzany w obecności adwokata wyznaczonego przez S. Skarżący odmówił składania wyjaśnień, powołując się na swoje konstytucyjne prawo do nieoskarżania się samego. Następnie został umieszczony w tymczasowym areszcie śledczym regionalnego urzędu policji w Niżnym Nowogrodzie. 9 czerwca 2004 roku skarżący został doprowadzony przed sędziego D. Sądu Rejonowego Niżnonowogrodzkiego, który wyraził zgodę na wniosek śledczego o tymczasowe aresztowanie skarżącego. Zgodnie z relacją skarżącego, na rozprawie w obecności adwokata wyznaczonego przez rodzinę złożył on skargę sędziemu na złe traktowanie przez policjantów i to, że podpisał przyznanie się do winy w wyniku tego traktowania, ale sędzia nie podjął żadnych działań. Zgodnie z relacją skarżącego, po rozprawie nie został umieszczony w areszcie śledczym, jak to było w praktyce. Zamiast tego był przetrzymywany w tymczasowym areszcie śledczym departamentu policji Okręgu Federalnego Nadwołżańskiego przez pięć dni, zanim trafił do aresztu śledczego SIZO-1. Zgodnie z informacjami Rządu, skarżący był przetrzymywany w SIZO-1 od 9 czerwca 2004 roku. 15 czerwca 2004 roku postawiono skarżącemu zarzut napadu i przesłuchano go jako oskarżonego w obecności jego adwokata przez S. Skarżący pleaded niewinności i ponownie odmówił składania wyjaśnień. 22 czerwca 2004 roku skarżący został zabrany z SIZO-1 na komisariat. Zgodnie z jego relacją, policjanci, w szczególności Ch., K., P. i Pr., ponownie poddali go złemu traktowaniu, aby zmusić go do złożenia zeznań o przyznaniu się do winy. 24 czerwca 2004 roku skarżący za pośrednictwem adwokata złożył skargi do dyrektora aresztu śledczego, prokuratora regionalnego Niżnego Nowogrodu, Prokuratury Generalnej i Komisji Praw Człowieka przy Prezydencie. Opisał cierpienie przemocy ze strony policjantów w dniach 8 i 22 czerwca 2004 roku (patrz punkty 9 i 16 powyżej). Wniósł o podjęcie działań i objęcie go ochroną, dodając, że potrafi zidentyfikować zainteresowanych policjantów. Oświadczył, że w wyniku przemocy przyznał się do przestępstwa, którego nie popełnił, w „zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa i przyznaniu się do winy”, które zostało mu dyktowane przez policjantów i S. Relacja skarżącego dotycząca wydarzeń z 28 czerwca 2004 roku jest następująca. 28 czerwca 2004 roku skarżący został zabrany z SIZO-1 na komisariat, gdzie został ponownie poddany złemu traktowaniu i poproszony o złożenie zeznań o przyznaniu się do winy. Policjanci, w szczególności Ch., K., P. i Pr., bili i kopali go oraz wiązali w bolesnych pozycjach. Obie nogi były związane liną i rozciągane. Podobnie jak w poprzednim przypadku, 22 czerwca 2004 roku, nie przeprowadzano z skarżącym żadnych czynności dochodzeniowych. 29 czerwca 2004 roku skarżący poprosił lekarza w areszcie o udokumentowanie obrażeń, które rzekomo odniósł poprzedniego dnia, w szczególności stłuczeń klatki piersiowej utrudniających oddychanie oraz otarć. O 11.20 lekarz, Ch., odnotował okrągłe otarcia na dolnej jednej trzeciej obu goleni o brązowej „mokre” powierzchni szerokości od 1,5 do 2 centymetrów. Lekarz stwierdził, że obrażenia zostały zadane poprzedniego dnia. O obrażeniach poinformowano dyrektora SIZO-1. Tego samego dnia skarżący, który nie otrzymał odpowiedzi na swoją poprzednią skargę, złożył kolejną skargę do dyrektora aresztu, stwierdzając, że został pobity na komisariacie 28 czerwca 2004 roku, w wyniku czego doznał stłuczeń klatki piersiowej i otarć. Poprosił o zbadanie incydentu i o pełne badanie lekarskie. Oświadczył, że mimo silnego bólu w klatce piersiowej personel medyczny aresztu odmówił przeprowadzenia właściwego badania. Poprosił dyrektora aresztu o zaprzestanie zabierania go na komisariat i przeprowadzanie wszelkich czynności dochodzeniowych w areszcie w obecności jego adwokata. 30 czerwca 2004 roku skarżący wysłał drugą skargę do prokuratora regionalnego Niżnego Nowogrodu, skarżąc się, że 28 czerwca 2004 roku w pokoju na komisariacie z napisem „nr 326-331” na drzwiach policjanci bili go przez kilka godzin, aby zmusić go do przyznania się do przestępstw, których nie popełnił. Po powrocie do aresztu poprosił personel medyczny o udokumentowanie obrażeń. Skarżący poprosił o pociągnięcie policjantów do odpowiedzialności karnej i oświadczył, że potrafi ich zidentyfikować. 13 lipca 2004 roku policjant M. złożył raport do szefa wydziału nr 3 jednostki policji ORB, który zapewniał „wsparcie operacyjne” w sprawie karnej skarżącego, że trzech z pięciu zatrzymanych w sprawie przyznało się do napadu i współpracowało ze śledztwem, ujawniając dalsze dowody działalności przestępczej grupy. Zgodnie z danymi operacyjnymi, skarżący próbował zastraszyć współoskarżonych przetrzymywanych w tym samym areszcie, którzy zaczęli współpracować z organami śledczymi, przez co wywoływał u nich strach o życie i zdrowie oraz utrudniał śledztwo. Raport zalecał przeniesienie skarżącego do kolonii karnej IK-14. 14 lipca 2004 roku S. zarządził przeniesienie skarżącego do jednostki pełniącej funkcję aresztu śledczego w IK-14 z tych samych powodów, które podano w raporcie policji (patrz punkt 22 powyżej). Wydaje się, że skarżący został tam przeniesiony 21 lipca 2004 roku. Relacja skarżącego dotycząca dalszych wydarzeń jest następująca. Umieszczono go w karcerze na osiemnaście dni. W tym czasie był bity do nieprzytomności, aby zmusić go do przyznania się do serii napadów z bronią, przez kilku skazanych więźniów działających na polecenie policji i przy bierności administracji IK-14. Bili i kopali go, uderzali gumową pałką i wieszali głową w dół. Następnie przez pewien czas był przetrzymywany razem ze skazanymi więźniami. Był wielokrotnie odwiedzany przez policję, w szczególności przez funkcjonariuszy Ch. i P., którzy żądali, aby przyznał się do serii napadów i bili go, gdy odmawiał. Poprosili też niektórych skazanych, w szczególności S.P. i A.V., aby go bili. Po pobiciach ledwo mógł się sam poruszać. Jeden ze skazanych, Z., groził mu przemocą seksualną, jeśli nie podpisze zeznań o przyznaniu się do winy. Personel jednostki medycznej w IK-14 rzekomo odmówił mu pomocy medycznej. Zgodnie z dokumentacją medyczną skarżącego z IK-14, od 21 do 29 września 2004 roku otrzymywał leczenie szpitalne z powodu zaburzeń neurologicznych. W nieokreślonym dniu podczas pobytu w IK-14 skarżący przyznał się do sześciu przestępstw, a jego przyznania zostały odnotowane jako „zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa i przyznaniu się do winy”. 3 listopada 2004 roku w IK-14 skarżący powtórzył swoje zeznania o przyznaniu się do winy w obecności S. i jego adwokata. Wyjaśnienia zostały udokumentowane w protokole przesłuchania w charakterze oskarżonego. Zgodnie z relacją skarżącego, przyznania były wynikiem tortur ze strony policji i skazanych, których nie mógł już znieść. 1 grudnia 2004 roku S. zarządził powrót skarżącego do aresztu śledczego z powodu, że ryzyko zastraszania przez niego współoskarżonych już nie istniało, ponieważ przeprowadzono wszystkie niezbędne czynności dochodzeniowe. 2 grudnia 2004 roku skarżący został przeniesiony do SIZO-1. Zgodnie z informacjami Rządu, podczas pobytu w IK-14 skarżący był przetrzymywany w jednostce pełniącej funkcję aresztu śledczego. Pozwolono mu na krótkie wizyty żony 13 sierpnia i 24 września 2004 roku. Zgodnie z listem z 29 lipca 2010 roku podpisanym przez prokuratora Suchobezwodnieńskiego, skarżący był przetrzymywany w jednostce w IK-14 pełniącej funkcję aresztu śledczego od 6 sierpnia do 2 grudnia 2004 roku. Skarżący złożył kilka kopert ze znaczkami pocztowymi, w których wysyłał listy do swojej rodziny w listopadzie 2004 roku. Jego odręczny adres wskazywał na jednostkę nr 14 w IK-14. Skarżący złożył przed Trybunałem następujące zeznania świadków spisane przez przedstawiciela pozarządowej organizacji Komitet Przeciwko Torturom w Niżnym Nowogrodzie w lutym 2006 roku:
(i) Zgodnie ze zeznaniem I.K., odsiadywał on wyrok więzienia w jednostce nr 14 w IK-14, gdzie nieoficjalnie powierzono mu zadanie monitorowania dyscypliny. We wrześniu 2004 roku skarżący, który nie był tak jak inni skazanym więźniem, został przeniesiony do jednostki. I.K. dowiedział się od B., który był wysoko w nieoficjalnej hierarchii skazanych więźniów w jednostce, że skarżący został tam przeniesiony, aby można było go zmusić do złożenia zeznań o przyznaniu się do winy na żądanie funkcjonariuszy organów ścigania za pomocą wszelkich środków. Skarżący miał siniaki pod oczami i krwiaki na głowie. Ledwo mógł się sam poruszać i był przygnębiony. Był odwiedzany kilka razy przez funkcjonariuszy z jednostki policji ORB. Po wizytach musiał prosić innych o pomoc w dotarciu do celi i wyglądał bardzo stłamszony. Pewnego razu, po wizycie, skarżący napisał oświadczenie, w którym opisał tortury i bicie podczas przesłuchań. I.K. przekazał oświadczenie B. Tego samego dnia dwaj skazani, A.V. i S.P., poszli zobaczyć skarżącego i zabrali go do pomieszczenia gospodarczego. Przez cienkie ściany z sklejek I.K. mógł wyraźnie słyszeć, jak A.V. i S.P. krzyczą na skarżącego i grożą mu przemocą fizyczną i seksualną, jeśli będzie nadal skarżył się i odmawiał napisania zeznań, o które prosiła go policja. W kilku innych przypadkach I.K. słyszał, jak jeden ze skazanych, Z., grozi skarżącemu przemocą seksualną, jeśli odmówi złożenia zeznań. Po tym, jak skarżącego zmuszono do złożenia kilku zeznań z rzędu, przestano go groźbami i bić i wkrótce opuścił kolonię. I.K. oświadczył, że jest gotowy potwierdzić swoje zeznania przed organami śledczymi i sądami, dodając, że obawia się presji ze strony policji i prokuratury.
(ii) Zgodnie ze zeznaniem G., odsiadywał on wyrok więzienia w IK-14. We wrześniu 2004 roku skarżący, który nie był tak jak inni skazanym więźniem, został przeniesiony do jego jednostki. Miał siniaki pod oczami i skarżył się na ból po obu stronach ciała i w kręgosłupie. W wielokrotnych przypadkach był wzywany na przesłuchania przez funkcjonariuszy z jednostki policji ORB. Przesłuchania zaczynały się rano i trwały do wieczora. Po przesłuchaniach skarżący nie mógł sam się poruszać i miał świeże obrażenia, w szczególności otarcia i siniaki na twarzy. Wyjaśnił, że został pobity przez policjantów. W pewnym przypadku trzech skazanych, V., B. i Z., zabrało go do pomieszczenia gospodarczego. G. słyszał, jak krzyczą na skarżącego i grożą mu, żądając, aby przyznał się do niektórych przestępstw i napisał zeznania o przyznaniu się do winy, jak żądali tego policjanci. Po tym incydencie skarżący miał kilka świeżych siniaków na twarzy.
(iii) Zgodnie ze zdaniami żony skarżącego, na rozprawie sądowej 9 czerwca 2004 roku skarżący wyglądał bardzo przygnębiony. Miał siniaki na głowie i otarcia na nadgarstkach. Kiedy odwiedziła go w IK-14, miał siniaki na twarzy, szurał nogą i miał trudności z siadaniem. Powiedział, że jest przetrzymywany ze skazanymi więźniami w jednostce nr 14 i regularnie odwiedzany przez policjantów żądających, aby złożył zeznania o przyznaniu się do winy w związku z poważnymi przestępstwami. Podczas kolejnych wizyt, co najmniej trzy razy, skarżący wyglądał, jakby był pobity, z otarciami i siniakami na twarzy i głowie oraz siniakami na nadgarstkach. Miał trudności z mówieniem, robił długie przerwy i ledwo mógł się poruszać. Pewnego razu powiedział, że podpisał kilka zeznań z rzędu w wyniku tortur. Na jednej z rozpraw w sprawie przedłużenia aresztu skarżył się na silny ból pleców.
(iv) Zgodnie ze zdaniami syna skarżącego, D.M., na tej samej rozprawie 9 czerwca 2004 roku skarżący wyglądał bardzo przygnębiony i wstrząśnięty. Jego twarz była opuchnięta, wargi potłuczone, a chodził z trudem. Nie rozpoznał swojej rodziny. Odwiedzając ojca w IK-14, D.M. dowiedział się o przemocy, której doznał ze strony policjantów i skazanych. Rząd przedłożył wyciągi z dokumentacji medycznej skarżącego dotyczące okresu jego aresztowania, w szczególności:
(i) Formularz zatytułowany „badanie przez lekarza dyżurnego” z następującymi drukowanymi sekcjami: „wzrost”, „waga”, „skargi”, „gardło i powłoki skórne”, „serce i płuca”, „ciśnienie tętnicze”, „gruźlica”, „choroby weneryczne”, „choroby psychiczne”, „wirusowe zapalenie wątroby”. W sekcji „skargi” napisane jest słowo „ból głowy”, natomiast w sekcji „gardło i powłoki skórne” pojawia się słowo „czyste”. Formularz nie podaje szczegółów, które części ciała skarżącego były badane i gdzie badanie się odbyło. Jest podpisany i datowany na 9 czerwca 2004 roku.
(ii) Formularz zatytułowany „obrażenia ciała przy przyjęciu” stwierdza, że „brak obrażeń ciała” 9 kwietnia 2007 roku w IK-20. Formularz jest podpisany i datowany na 9 czerwca 2004 roku i zawiera podpis podobny do formularza opisanego powyżej. Organy śledcze przeprowadziły dochodzenie wstępne w sprawie zarzutów skarżącego dotyczących przemocy ze strony policji i skazanych działających na ich polecenie przy bierności administracji IK-14. Nie wszczęto postępowania karnego w sprawie jego zarzutów. Szczegóły podjętych przez organy śledcze decyzji są następujące. 16 lipca 2004 roku śledczy z rejonowej prokuratury Niżnonowogrodzkiej w Niżnym Nowogrodzie odmówił wszczęcia postępowania karnego w sprawie rzekomego złego traktowania skarżącego w dniach 8 i 22 czerwca 2004 roku, na mocy art. 24 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego z powodu braku dowodów popełnienia przestępstwa. Powołując się na zeznania S. i policjantów, którzy wszyscy zaprzeczyli zarzutom skarżącego, śledczy uznał, że zarzuty skarżącego nie są poparte dowodami. 23 sierpnia 2004 roku rejonowy prokurator Niżnonowogrodzki uznał tę decyzję za legalną, uzasadnioną i opartą na wyczerpującym i bezstronnym dochodzeniu. 6 marca 2006 roku zastępca prokuratora rejonu Niżnonowogrodzkiego uchylił decyzję z 16 lipca 2004 roku jako niezgodną z prawem i bezzasadną z powodu nieustalenia wszystkich zainteresowanych policjantów. 2 sierpnia 2004 roku śledczy z rejonowej prokuratury Niżnonowogrodzkiej odmówił wszczęcia postępowania karnego w sprawie rzekomego złego traktowania skarżącego 28 czerwca 2004 roku, na mocy art. 24 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego z powodu braku znamion przestępstwa przewidzianego w art. 286 Kodeksu karnego (nadużycie władzy) w działaniach Ya., jednego z policjantów, którzy zabrali skarżącego 28 czerwca 2004 roku z SIZO-1 na komisariat i z powrotem. Śledczy powołał się na zeznania Ya. i S., zaprzeczające jakimkolwiek złym traktowaniu skarżącego. Śledczy uznał, że nie ma dowodów na to, aby otarcia na goleniach skarżącego, opisane w dokumentacji medycznej z 29 czerwca 2004 roku, zostały spowodowane na komisariacie. 6 marca 2006 roku zastępca prokuratora rejonu Niżnonowogrodzkiego uchylił tę decyzję jako bezzasadną z powodu nieustalenia wszystkich zainteresowanych policjantów. 13 marca 2006 roku śledczy z prokuratury rejonowej wydał nową decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi Ya., identyczną z poprzednią decyzją. 31 marca 2006 roku zastępca prokuratora rejonu Niżnonowogrodzkiego uchylił tę decyzję jako bezzasadną. W toku nowego dochodzenia wstępnego skarżący złożył „wyjaśnienia”, opisując szczegółowo swoje rzekome złe traktowanie przez policjantów Ch., K., P. i Pr., oraz stwierdzając, że potrafi zidentyfikować kilku innych. Pr. oświadczył, że po aresztowaniu skarżącego i przed przybyciem śledczego prowadzącego sprawę karną policjanci przesłuchiwali skarżącego. Powołując się na zeznania policjantów zaprzeczających jakimkolwiek złym traktowaniu skarżącego, wydano jeszcze dwie decyzje odmawiające wszczęcia sprawy karnej przeciwko policjantom: 10 kwietnia 2006 roku (uchylona tego samego dnia) i 19 kwietnia 2006 roku. 8 kwietnia 2005 roku zastępca prokuratora z prokuratury Suchobezwodnieńskiej, która nadzorowała przestrzeganie prawa w zakładach karnych, odmówił wszczęcia postępowania karnego w sprawie zarzutów skarżącego dotyczących złego traktowania w IK-14, na mocy art. 24 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego z powodu braku dowodów popełnienia przestępstwa. Decyzja stwierdzała, że zgodnie z twierdzeniami skarżącego, podczas pobytu w IK-14 był przetrzymywany w karcerze w jednostce pełniącej funkcję aresztu śledczego oraz w jednostce nr 14 razem ze skazanymi więźniami, którzy poddawali go przemocy psychicznej i fizycznej, aby zmusić go do złożenia „zawiadomień o popełnieniu przestępstwa i przyznaniu się do winy”. Jego zarzuty obejmowały regularne bicie przez skazanych A.A., B., M.K., S.P. i A.V., członka administracji IK-14, kapitana V., oraz policjantów, w szczególności P. i jego podwładnych. Powołując się na zeznania policjantów M., P. i Ya., śledczego S., skazanych A.A., M.K. i A.V. oraz T., szefa jednostki pełniącej funkcję aresztu śledczego, którzy wszyscy zaprzeczyli zarzutom skarżącego dotyczącym złego traktowania, zastępca prokuratora uznał, że zarzuty skarżącego nie są poparte dowodami. Tego samego dnia szef wydziału regionalnego urzędu prokuratorskiego w Niżnym Nowogrodzie odpowiedzialnego za nadzór nad śledztwami i dochodzeniami przeanalizował decyzję prokuratury Suchobezwodnieńskiej z 8 kwietnia 2005 roku i uznał ją za legalną i uzasadnioną, stwierdzając, że podczas pobytu w IK-14 skarżący przyznał się do sześciu przestępstw, a „jego zeznania zostały udokumentowane w protokołach zawiadomień o popełnieniu przestępstwa (явки с повинной), które zostały przesłane do [Wydziału Operacyjno-Poszukiwawczego Głównego Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej] w Okręgu Federalnym Nadwołżańskim (ОРБ ГУ МВД России по Приволжскому федеральному округu)”. Skarżący odwołał się od decyzji z 8 kwietnia 2005 roku, które zostały oddalone przez różne szczeble prokuratury, jak stated w liście od zastępcy Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej z 20 lutego 2006 roku oraz listach od regionalnego urzędu prokuratorskiego w Niżnym Nowogrodzie z 9 marca i 10 kwietnia 2006 roku. Skarżący był sądzony przez ławę przysięgłych przed Sądem Regionalnym w Niżnym Nowogrodzie. Na rozprawie wstępnej 19 października 2005 roku zwrócił się o wyłączenie z dowodów protokołów jego przesłuchania w charakterze oskarżonego i niektórych innych protokołów czynności dochodzeniowych przeprowadzonych w jego sprawie, ponieważ zapisane w nich zeznania obciążające go samego zostały uzyskane pod przymusem od policjantów i skazanych z IK-14. Na wniosek skarżącego sąd rozprawy wysłuchał dwóch świadków. Syn skarżącego S.I. oświadczył, że na rozprawie w sprawie aresztowania skarżący był w „stanie majaczenia”, miał opuchniętą twarz, ciężko utykał i był przez innych pomagany w poruszaniu się. Kiedy S.I. odwiedził ojca w IK-14 pod koniec sierpnia 2004 roku, miał siniak w pobliżu jednego z oczu, potłuczone wargi, sine ręce oraz siniaki i otarcia na nadgarstkach. Skarżący pisał do rodziny we wrześniu lub październiku 2004 roku, prosząc o złożenie oficjalnej skargi dotyczącej pobić. Później jednak zmienił zdanie i poprosił, aby tego nie robili. I.K. oświadczył, że odsiadywał wyrok więzienia w IK-14. Dnia po jego przybyciu skarżący został przyjęty do jednostki medycznej ze skargami na ból pleców i nogi. Miał siniaki na twarzy, które, jak twierdził, zostały mu zadane przez innych skazanych. Skarżący był zabierany z jednostki na wizyty regularnie, około trzy razy w miesiącu. I.K. dowiedział się od skarżącego, że odwiedzający byli policjantami. Po wizytach skarżący nie mógł wejść po schodach i skarżył się na ból głowy i pleców. Sąd rozprawy uznał, że zeznania świadków nie potwierdzają twierdzeń skarżącego. Zauważył, że sporne protokoły zostały podpisane przez adwokata i zawierały informacje o prawach procesowych skarżącego. W opinii sądu historia choroby skarżącego, w szczególności pourazowa encefalopatia, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa szyjnego i pewna forma dystonii, które zdiagnozowano u niego w 1991 roku, wyjaśniały jego skargi na bóle głowy oraz bóle pleców i nóg. Sąd powołał się również na zeznania S., który zaprzeczył zarzutom skarżącego, oraz na decyzję prokuratora Suchobezwodnieńskiego odmawiającą wszczęcia postępowania karnego w sprawie rzekomego złego traktowania skarżącego. Uznał, że zarzuty skarżącego, że jego zeznania o przyznaniu się do winy zostały złożone pod przymusem, nie są oparte na faktach i oddalił jego wnioski o uznanie kwestionowanych dowodów za niedopuszczalne. 8 czerwca 2006 roku skarżący i jego współoskarżeni zostali uznani za winnych kradzieży i serii napadów z bronią popełnionych w 1998, 1999, 2002 roku oraz 24 kwietnia 2004 roku przez grupę przestępczą kierowaną przez dwóch współoskarżonych skarżącego. Skarżący został skazany na dziewiętnaście lat więzienia. Wymierzając karę skarżącemu sąd zastosował art. 61 § 1 pkt i Kodeksu karnego, który przewidywał, że „zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa i przyznanie się do winy”, aktywna współpraca w wyjaśnianiu przestępstwa i ujawnianie innych uczestników przestępstwa były okolicznościami łagodzącymi uzasadniającymi łagodniejszą karę. Skarżący odwołał się. Oświadczył, że po aresztowaniu został pobity przez policjantów i złożył „zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa i przyznaniu się do winy” pod przymusem, którego się wyparł podczas rozprawy. Jego obrażenia zostały potwierdzone dowodami medycznymi. 21 lipca 2004 roku został niezgodnie z prawem przeniesiony do zakładu karnego IK-14 pod pretekstem, że zastraszał współoskarżonych, czego nigdy nie robił. Był przetrzymywany w karcerze, a następnie w jednostce razem ze skazanymi więźniami, którzy poddawali go pobiciom, w wyniku czego złożył zeznania obciążające go samego. Zostało to potwierdzone przez świadka I.K. 22 lutego 2007 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej zmniejszył wyrok skarżącego do szesnastu lat więzienia, sprostując błędy w obliczeniach sądu pierwszej instancji, i utrzymał w mocy pozostałą część wyroku. Powołując się na decyzję prokuratora Suchobezwodnieńskiego odmawiającą wszczęcia postępowania karnego, utrzymał w mocy ustalenia sądu pierwszej instancji w odniesieniu do zarzutów skarżącego dotyczących przemocy policji oraz jego wniosku o wyłączenie dowodów rzekomo uzyskanych pod przymusem. 25 listopada 2013 roku Sąd Rejonowy w Warnawinie obwodu niżnonowogrodzkiego zmniejszył wyrok skarżącego do piętnastu i pół roku więzienia na skutek zmian w Kodeksie karnym.


Wnioskodawca jest bankiem z siedzibą w Wiedniu. Zgodnie z informacjami dostępnymi dla Sądu, wnioskodawca znajduje się w likwidacji od listopada 2016 r., a postępowanie nie zostało jeszcze zakończone. Wnioskodawca nabywał i przechowywał akcje w depozycie, głównie akcje spółki IF (dalej – „IF”), na rzecz osób trzecich. Wnioskodawca i IF były ze sobą powiązane; zarząd częściowo składał się z tych samych osób, a pracownicy zatrudnieni przez wnioskodawcę byli oddelegowani do IF. Spółka A., doradca inwestycyjny, pełniła funkcję ważnego partnera dystrybucyjnego wnioskodawcy. Wskutek znaczącej, następującej po sobie utraty wartości akcji nabytych w IF, począwszy od drugiej połowy 2007 r., przeciwko wnioskodawcy wszczęto liczne postępowania sądowe. Po konsultacjach ze spółką A., F.M. i H.H. zlecili wnioskodawcy, w latach 2006–2008, nabycie i przechowanie akcji IF w depozycie. W 2009 r. F.M. i H.H. wnieśli powództwo cywilne przeciwko wnioskodawcy i żądali unieważnienia ich nabycia akcji. IF przystąpiło do postępowania jako strona interwenientowa (Nebenintervenientin) po stronie wnioskodawcy. 6 kwietnia 2012 r. Sąd Handlowy w Wiedniu (Handelsgericht Wien) uwzględnił powództwo i nakazał wnioskodawcy zwrot F.M. i H.H. zainwestowanej kwoty w zamian za nabyte przez nich akcje. Sąd Handlowy uznał, że F.M. i H.H. nie zostali należycie poinformowani przez spółkę A. o ryzyku związanym z takim nabyciem akcji oraz że wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za niedostateczne informacje, biorąc pod uwagę ścisłe powiązania zawodowe między tymi dwiema spółkami. 20 września 2012 r. Wyższy Sąd Krajowy w Wiedniu (Oberlandesgericht Wien) uwzględnił apelację wnioskodawcy, uznając w istocie, że wszelkie niewłaściwe porady udzielone F.M. i H.H. przez pracowników spółki A. nie mogą być przypisane wnioskodawcy. Wskutek tego F.M. i H.H. wnieśli skargę kasacyjną (ordentliche Revision). 17 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy (Druga Izba), rozpoznający sprawę w składzie pięciu sędziów, uwzględnił skargę kasacyjną i przywrócił w mocy wyrok Sądu Handlowego z 6 kwietnia 2012 r. Uznał, że ze względu na ścisłe powiązania zawodowe wnioskodawca miał istotny interes w sprzedaży akcji IF. Z tego powodu pracownicy spółki A. zostali wyposażeni w niewłaściwy materiał informacyjny. Sąd Najwyższy uznał zatem, że wnioskodawca ponosił odpowiedzialność za niewłaściwe porady udzielone F.M. i H.H. 12 sierpnia 2013 r. wnioskodawca wniósł pozew o stwierdzenie nieważności (Nichtigkeitsklage) na podstawie § 529 Kodeksu postępowania cywilnego (patrz poniższy paragraf 25). Twierdził, że sędzia N., który był jednym z pięciu sędziów orzekających w składzie Sądu Najwyższego, był nieobiektywny, ponieważ sam nabył akcje w IF, których wartość spadła, w następstwie porad udzielonych przez spółkę A. Ponadto sędzia N. wcześniej oświadczył, że jest nieobiektywny w porównywalnych sprawach dotyczących nabycia akcji w IF. Sąd Najwyższy wyraził zgodę na wyłączenie sędziego N. ze wszystkich tych spraw. Zgodnie z odpowiednimi orzeczeniami, sędzia N. rozważał nawet wniesienie powództwa z powodu poniesionych strat w związku z nabyciem akcji, przy czym wnioskodawca był jedną ze stron, przeciwko której takie powództwo mogłoby zostać potencjalnie wniesione. Był zatem podmiotowo i przedmiotowo nieobiektywny, co stanowiło powód do wyłączenia zgodnie z § 19 ust. 2 Ustawy o wykonywaniu jurysdykcji (Jurisdiktionsnorm) (patrz poniższy paragraf 21). Ponieważ sędzia N. nie wyłączył się z rozpatrywanej sprawy, doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji. Wnioskodawca wyjaśnił dalej, że dowiedział się o składzie składu sędziowskiego – a tym samym o udziale sędziego N. w niniejszym postępowaniu – dopiero w momencie doręczenia wyroku Sądu Najwyższego wnioskodawcy. Wnioskodawca nie mógł zatem zaskarżyć sędziego N. z powodu nieobiektywności przed doręczeniem wyroku Sądu Najwyższego. 4 września 2013 r. Sąd Najwyższy (Siódma Izba) wyłączył sędziego N. z udziału w postępowaniu dotyczącym powództwa wnioskodawcy o stwierdzenie nieważności. 27 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy (Druga Izba) rozstrzygnął o powództwie wnioskodawcy o stwierdzenie nieważności. Potwierdził, że sędzia N. nabył akcje w IF przed ich spadkiem wartości. W 2009 r. sędzia N. zaoferował swoje akcje podmiotowi finansującemu postępowania sądowe (Prozessfinanzierer) w celu ewentualnego wniesienia powództw przeciwko IF lub innym zaangażowanym osobom i podmiotom. Z tego powodu sędzia N., mimo że nie uważał się za osobiście nieobiektywnego, wyłączył się z co najmniej dwóch spraw dotyczących akcji IF (zobacz orzeczenia Sądu Najwyższego z 14 maja 2010 r., 9 Nc 13/10a oraz z 26 listopada 2012 r., 9 Nc 38/12f). Jednak po tym, jak podmiot finansujący postępowania sądowe rozwiązał umowę z sędzią N., ten ostatni zdecydował nie dochodzić żadnych roszczeń przeciwko IF i ponadto nie uważał już za konieczne wyłączania się ze spraw dotyczących tych akcji. W następstwie tych wyjaśnień Sąd Najwyższy oddalił powództwo wnioskodawcy o stwierdzenie nieważności, stwierdzając, że orzeczenie, które stało się prawomocne, może być podważone na podstawie § 529 Kodeksu postępowania cywilnego jedynie z powodu, że sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia, był wyłączony z mocy prawa z pełnienia swojego urzędu (patrz poniższy paragraf 25). Natomiast nieobiektywność sędziego (powołując się na swoje orzeczenie z 13 listopada 2013 r., 7 Nc 19/13y, patrz poniższy paragraf 20) nie stanowiła podstawy nieważności. Sąd Najwyższy zaznaczył, że niedawno orzekł w sprawie dotyczącej prawa arbitrażowego, że wyjątek można uczynić jedynie w szczególnie poważnych przypadkach, gdy powód wyłączenia zbliża się do powodu wyłączenia zgodnie z § 20 Ustawy o wykonywaniu jurysdykcji (patrz poniższy paragraf 27). W niniejszej sprawie jednak nie wykazano takiego szczególnie poważnego powodu, ponieważ udział sędziego, który w przeszłości rozważał wniesienie powództwa przeciwko jednej ze stron postępowania, nie jest porównywalny z podstawą wymienioną w § 20 Ustawy o wykonywaniu jurysdykcji (patrz poniższy paragraf 21). Na koniec Sąd Najwyższy stwierdził, że nie powstają żadne kwestie w rozumieniu art. 6 Konwencji. W innym postępowaniu dotyczącym powództwa wniesionego przeciwko wnioskodawcy (przez inną osobę) w związku z nabyciem akcji w IF, wnioskodawca wniósł skargę nadzwyczajną do Sądu Najwyższego na wyrok Sądu Apelacyjnego z 29 listopada 2012 r. i następnie zaskarżył sędziego N. z powodu nieobiektywności w tych postępowaniach. 13 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy (Siódma Izba, 7 Nc 19/13y) uwzględnił zarzut wnioskodawcy i uznał sędziego N. za nieobiektywnego, ponieważ jego bezstronność mogła budzić wątpliwości. Okoliczność, że sędzia N. w przeszłości wyłączył się z dwóch porównywalnych spraw z powodu nabycia akcji w tej samej spółce, budziła wątpliwości co do jego bezstronności, mimo że nie zamierzał już w tym zakresie wnieść żadnego powództwa cywilnego. Fakt, że wyłączył się z własnej inicjatywy z poprzednich spraw, zwiększył obawy co do bezstronności sędziego N. i uczynił takie wątpliwości obiektywnie uzasadnionymi, nawet jeśli on sam nie uważał się za osobiście nieobiektywnego.


Wnioskodawcy urodzili się odpowiednio w 1974, 1978 i 1980 roku. Wszyscy mieszkają na Sri Lance. Pierwszy wnioskodawca mieszka w Kolombo, drugi w Kochchikade, a trzeci w Pannipitiya. Wszyscy wnioskodawcy wyjechali na Cypr w celach zarobkowych. Pierwszy wnioskodawca przybył na Cypr 20 kwietnia 2001 r. w celu podjęcia pracy jako pracownik domowy. Otrzymał zezwolenie na pobyt czasowy, początkowo do 20 kwietnia 2005 r. Pozwolenie to zostało przedłużone do 10 maja 2011 r. Zezwolenie na pobyt stwierdzało, że może zostać odwołane w dowolnym momencie z czternastodniowym wypowiedzeniem dla posiadacza. W wymienionym okresie wnioskodawca dwukrotnie opuścił Cypr, aby wrócić na Sri Lankę: 12 listopada 2001 r. oraz w styczniu 2004 r. Pierwszy raz przebywał w swoim kraju ojczystym przez około jedenaście miesięcy, a drugi raz – nieco ponad miesiąc. 21 lutego 2004 r., podczas drugiej wizyty w domu, ożenił się z obywatelką Sri Lanki. Jego żona dołączyła do niego na Cyprze 16 września 2004 r., aby pracować jako pokojówka. Otrzymała zezwolenie na pobyt czasowy do 16 września 2008 r. 13 grudnia 2007 r. urodziła się ich córka. 17 września 2008 r. żona pierwszego wnioskodawcy porzuciła pracę i miejsce zamieszkania. Władze nie znały wówczas jej miejsca pobytu. Nie ubiegała się o przedłużenie ani prolongatę swojego zezwolenia na pobyt czasowy, które wygasło dzień wcześniej. 10 grudnia 2008 r. wszystkie właściwe organy otrzymały od Wydziału ds. Cudzoziemców i Imigracji Policji polecenie odnalezienia żony pierwszego wnioskodawcy. 30 listopada 2010 r. prawnik działający w imieniu żony pierwszego wnioskodawcy napisał do Ministra Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt dla odwiedzających z przyczyn humanitarnych, o tym samym okresie ważności, co zezwolenie jej męża. Prawnik zauważył, że para ma małą córkę, że zarówno żona, jak i córka są utrzymywane przez pierwszego wnioskodawcę oraz że nie może ona wrócić na Sri Lankę bez niego, ponieważ nie ma tam rodziny, u której mogłaby zamieszkać z córką. Potrzebowała również czasu na uzyskanie dokumentów podróży dla ich córki. Prawnik poinformował władze, że zamiarem pary jest powrót całej rodziny na Sri Lankę po wygaśnięciu zezwolenia na pobyt czasowy pierwszego wnioskodawcy. Drugi wnioskodawca przybył na Cypr 5 lutego 2010 r. i otrzymał zezwolenie na pobyt czasowy do 4 maja 2010 r. Pozwolenie to zostało przedłużone do 19 października 2011 r. Zezwolenie na pobyt stwierdzało, że może zostać odwołane w dowolnym momencie z czternastodniowym wypowiedzeniem dla posiadacza. Trzeci wnioskodawca przybył na Cypr 4 marca 2002 r. Otrzymał zezwolenie na pobyt czasowy do 3 maja 2002 r. Pozwolenie to zostało przedłużone do 12 lutego 2009 r. Po wygaśnięciu jego zezwolenia pozostał na Cyprze w sposób nieregularny. Trzeci wnioskodawca twierdził, że złożył wniosek o przedłużenie swojego zezwolenia. Zezwolenie na pobyt stwierdzało, że może zostać odwołane w dowolnym momencie z czternastodniowym wypowiedzeniem dla posiadacza. Stwierdzało również, że jest ostateczne i nieprzedłużalne. Zgodnie z zeznaniami pierwszego i drugiego wnioskodawcy, 6 stycznia 2011 r., jadąc samochodem pierwszego wnioskodawcy, przejechali przez dzielnicę Ayios Dometios w Nikozji i zobaczyli grupę Sri Lankczyków. Wysiedli z samochodu i zobaczyli ludzi trzymających miecze i pręty żelazne. Obawiając się o swoje życie, porzucili samochód i uciekli w różnych kierunkach. Drugi wnioskodawca został ranny podczas starć: jego palec wskazujący został odcięty, a palec środkowy ranny. Po starciach pierwszy wnioskodawca zabrał drugiego do Ogólnego Szpitala w Nikozji, gdzie ten drugi przeszedł operację. Zgodnie z zeznaniem drugiego wnioskodawcy, policja przybyła do szpitala i aresztowała go. Pozostał w szpitalu po operacji, a 9 stycznia 2011 r. został przewieziony do komisariatu policji w Lakatamia, gdzie został zatrzymany. Zgodnie z zeznaniem pierwszego wnioskodawcy, rano 7 stycznia 2011 r. sześć osób biorących udział w starciu zaatakowało jego miejsce zamieszkania i groziło, że go zabiją, jeśli pójdzie na policję. Jednak pół godziny później, gdy poszedł na komisariat policji, aby zgłosić incydent, został aresztowany i zatrzymany na podejrzenie udziału w starciach. Zgodnie z zeznaniem trzeciego wnioskodawcy, on również przejeżdżał w pobliżu tego obszaru samochodem i zatrzymał się, aby zobaczyć, co się dzieje, ale obawiając się o swoje życie, uciekł, zostawiając samochód. Poinformował swojego pracodawcę, a ten poinformował policję o starciu. Policja poprosiła trzeciego wnioskodawcę o stawienie się na komisariacie w celu złożenia zeznań i odebrania samochodu. 7 stycznia 2011 r. trzeci wnioskodawca udał się na komisariat policji w Lakatamia, gdzie został aresztowany i zatrzymany na podejrzenie udziału w starciach. Wieczorem 6 stycznia 2011 r. policja otrzymała informację, że około dwudziestu cudzoziemców uzbrojonych w broń ofensywną (miecze, pałki i koktaile Mołotowa) znajduje się w dzielnicy Ayios Dometios w Nikozji. Policja natychmiast udała się na miejsce i odkryła, że grupa cudzoziemców próbowała podpalić tam dom, rzucając w niego koktajlami Mołotowa. Policja przeprowadziła śledztwo w sprawie wydarzeń. Zbadano i zebrano dowody znalezione w okolicy (w tym samochody pierwszego i trzeciego wnioskodawcy). Doszli do wniosku, że wnioskodawcy wraz z sześcioma innymi osobami z Sri Lanki prawdopodobnie brali udział w starciu. Liczba podejrzanych, w tym drugi wnioskodawca, odniosła obrażenia, które zostały leczone w Ogólnym Szpitalu w Nikozji. 7 stycznia 2011 r. policja aresztowała wszystkich dziewięciu Sri Lankczyków, w tym wnioskodawców, na podstawie nakazów aresztowania wydanych tego samego dnia przez Sąd Rejonowy w Nikozji na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu karnym (rozdz. 155) oraz art. 11 ust. 3 Konstytucji, z uzasadnionym podejrzeniem, że brali udział w bójce w miejscu publicznym, wbrew art. 89 kodeksu karnego (rozdz. 154). 8 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy w Nikozji zebrał się w Ogólnym Szpitalu w Nikozji. Wnioskodawcy zostali tymczasowo aresztowani na sześć dni na mocy art. 24 ustawy o postępowaniu karnym oraz art. 11 ust. 5 i 6 Konstytucji, aby umożliwić zakończenie śledztwa w sprawie popełnienia różnych przestępstw kryminalnych. Przestępstwa obejmowały: zamiar spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, nielegalne zranienie, nielegalną próbę podpalenia budynku oraz udział w bójce w miejscu publicznym (art. 228, 315 i 89 kodeksu karnego). Pierwszy wnioskodawca był zatrzymany na komisariacie policji Paphos Gate w Nikozji, a drugi i trzeci wnioskodawca na komisariacie w Lakatamia. 13 stycznia 2011 r. akt śledztwa policji, zawierający pisemne zeznania wnioskodawców dotyczące incydentu, został przekazany Prokuratorowi Generalnemu. Wydział Kryminalny Policji w Nikozji poinformował Prokuratora Generalnego, że istnieją wystarczające dowody przeciwko wszystkim dziewięciu aresztowanym osobom, w tym wnioskodawcom, w zakresie przestępstwa udziału w bójce w miejscu publicznym, wbrew art. 89 kodeksu karnego, ale nie w odniesieniu do pozostałych, bardziej poważnych przestępstw. Trzeci wnioskodawca popełnił również przestępstwo nielegalnego pobytu na Cyprze, ponieważ jego zezwolenie na pobyt czasowy wygasło 12 lutego 2009 r. Na sugestię policji Prokurator Generalny zdecydował nie wnosić oskarżenia przeciwko wnioskodawcom, lecz ich deportować. 14 stycznia 2011 r. zezwolenia na pobyt pierwszego i drugiego wnioskodawcy zostały odwołane przez Dyrektora Departamentu Rejestru Stanu Cywilnego i Migracji na mocy art. 6 ustawy o cudzoziemcach i imigracji (rozdz. 105), z powodu ich zachowania stwarzającego zagrożenie dla porządku publicznego Republiki. Tego samego dnia wydano nakazy deportacji i zatrzymania wobec wnioskodawców: na mocy art. 6 ust. 1 lit. g) powyższej ustawy w odniesieniu do pierwszego i drugiego wnioskodawcy, z powodu porządku publicznego, oraz na mocy art. 6 ust. 1 lit. k) w odniesieniu do trzeciego wnioskodawcy, z powodu nielegalnego pobytu. Tego samego dnia Minister Spraw Wewnętrznych przygotował trzy listy informujące wnioskodawców o decyzji o ich zatrzymaniu i deportacji. W listach stwierdzono, że wnioskodawcy są nielegalnymi imigrantami: pierwszy i drugi wnioskodawca na mocy art. 6 ust. 1 lit. g) ustawy o cudzoziemcach i imigracji, ponieważ ich „zachowanie zostało uznane za niebezpieczne ze względu na porządek publiczny”, a trzeci wnioskodawca na mocy art. 6 ust. 1 lit. k), z powodu „nielegalnego pobytu”. W konsekwencji ich zezwolenia na pobyt czasowy zostały odwołane, a wydano wobec nich nakazy deportacji i zatrzymania. W konsekwencji, 14 stycznia 2011 r., po wygaśnięciu nakazu tymczasowego aresztowania, wnioskodawcy zostali zwolnieni, ale natychmiast aresztowani ponownie na podstawie wydanych wobec nich nakazów deportacji i zatrzymania. Rząd przedstawił, że zgodnie ze standardową praktyką policyjną, wnioskodawcy zostaliby ustnie poinformowani o decyzji o nieoskarżaniu ich oraz o decyzji o ich deportacji. Chociaż Rząd nie posiadał dowodów co do dokładnej daty, w której wnioskodawcy zostali powiadomieni o listach z 14 stycznia 2011 r., ani dokładnego sposobu powiadomienia, stało się to w pewnym momencie między 14 a 18 stycznia 2011 r. 18 stycznia 2011 r. cypryjski prawnik działający w imieniu wnioskodawców wysłał dwa listy faksowe do Ministra Spraw Wewnętrznych, odnosząc się do listów z 14 stycznia 2011 r. wysłanych do wnioskodawców. Wniósł sprzeciw wobec deportacji pierwszego i drugiego wnioskodawcy; poprosił również o ponowne rozpatrzenie decyzji podjętej w odniesieniu do trzeciego wnioskodawcy. Prawnik poprosił o spotkanie w celu omówienia sprawy z wymienionym Ministrem. Rząd złożył wyjaśnienie, że sprawa wnioskodawców została wówczas ponownie rozpatrzona przez Ministra Spraw Wewnętrznych, który zapoznał się ze sprzeciwem ich prawnika, przeczytał aktę administracyjną i utrzymał decyzję o deportacji wnioskodawców. Mimo że pierwszy wnioskodawca dzwonił do swojej żony kilka razy podczas swojego zatrzymania, nie przyszła ona odwiedzić go na komisariacie. Pierwszy i trzeci wnioskodawca zostali deportowani 19 stycznia 2011 r., a drugi wnioskodawca został deportowany 21 stycznia 2011 r. Na kopiach listów z 14 stycznia 2011 r. znajdowały się podpisane notatki policjanta stwierdzające, że listy zostały również doręczone wnioskodawcom w dniu ich deportacji. Wnioskodawcy zostali wpisani na „listę zatrzymania” władz (rejestr osób, których wjazd do i wyjazd z Cypru jest zabroniony lub podlega monitoringowi). Dokumenty przedłożone przez Rząd wskazują, że żona pierwszego wnioskodawcy kontynuowała nielegalny pobyt na Cyprze po deportacji jej męża. 3 grudnia 2012 r. złożyła wniosek o azyl, który został odrzucony 31 stycznia 2013 r. Wyjechała z Cypru na Sri Lankę 5 lipca 2013 r. i została wpisana na „listę zatrzymania” władz (patrz powyższy paragraf 34). Powróciła na Cypr w tym samym miesiącu z nowym paszportem zawierającym inne dane osobowe i otrzymała zezwolenie na pobyt i pracę do 15 listopada 2016 r. Władze jednak zorientowały się, że to ta sama osoba i aresztowały ją 10 września 2014 r. z zamiarem jej deportacji. Rząd nie podał w tym zakresie dalszych szczegółów.


Sprawy dotyczą obligacji państwowej wewnętrznej pożyczki wygranej z 1982 roku (облигации государственного внутреннего выигрышного займа 1982 года – „obligacje z 1982 roku”), które znajdują się w posiadaniu skarżących. Skarżący złożyli listy numerów seryjnych lub fotokopie swoich obligacji. 30 grudnia 1980 r. Rada Ministrów ZSRR podjęła decyzję o emisji obligacji wewnętrznej pożyczki wygranej w celu sfinansowania określonych programów państwowych. Obligacje miały wartości nominalne 25, 50 i 100 rubli radzieckich (SUR). Okres ich obiegu ustalono na dwadzieścia lat, od 1 stycznia 1982 r. do 1 stycznia 2002 r., i można je było umorzyć w dowolnym momencie trwania pożyczki z oprocentowaniem 3% w skali roku. Obywatele ZSRR mogli nabyć obligacje z 1982 roku za własne pieniądze lub uzyskać je w zamian za obligacje wcześniejszej państwowej wewnętrznej pożyczki wygranej z 1966 roku. Średnie miesięczne wynagrodzenie w 1982 r. wynosiło 177,30 SUR we wszystkich gałęziach gospodarki plus 68,70 SUR w różnych świadczeniach społecznych (Gospodarka Narodowa ZSRR 1982, rocznik statystyczny Centralnego Urzędu Statystycznego ZSRR, Moskwa, 1983). Pod koniec lat 80. XX wieku gospodarka radziecka borykała się z nierównowagą strukturalną spowodowaną gwałtownie rosnącą podażą pieniądza i malejącą dostępnością dóbr konsumpcyjnych sprzedawanych po cenach kontrolowanych przez państwo. W styczniu 1991 r. Rząd ZSRR uwolnił 40% cen i przeprowadził reformę walutową, wycofując z obiegu największe banknoty i ograniczając wypłatę gotówki z kont bankowych do 500 SUR miesięcznie. Doprowadziło to do wzrostu cen dwu- lub trzykrotnie. 22 marca 1991 r. prezydent ZSRR wydał dekret nr UP-1708, zarządzając jednorazowe podwyższenie o 40% wartości instrumentów oszczędnościowych, w tym obligacji z 1982 roku, w celu zrekompensowania wzrostu cen. 26 grudnia 1991 r. ZSRR został rozwiązany na mocy Deklaracji nr 142-N Rady Najwyższej ZSRR. W deklaracji wezwano przywódców nowo powstałych państw do rozważenia kwestii sukcesji. 19 lutego 1992 r. Rząd Federacji Rosyjskiej wydał Uchwałę nr 97, uznającą sukcesję w zakresie zobowiązań byłego ZSRR wynikających z pożyczki z 1982 roku:
„1. Potwierdzić sukcesję [rosyjskiego] Rządu w zakresie zobowiązań byłego ZSRR wobec obywateli Federacji Rosyjskiej wynikających z obligacji państwowej wewnętrznej pożyczki wygranej z 1982 roku.
... 6. Przyznać obywatelom Federacji Rosyjskiej będącym posiadaczami obligacji państwowej wewnętrznej pożyczki wygranej z 1982 roku prawo do dobrowolnej wymiany ich obligacji na papiery wartościowe państwowe, w tym obligacje rosyjskiej wewnętrznej pożyczki wygranej z 1992 roku, akcje Banku Oszczędnościowego ... a także do wpłacenia środków ze sprzedaży obligacji na konta depozytowe otwarte w Banku Oszczędnościowym ... od 1 października 1992 r. ...”
W latach 1995–2000 uchwalono szereg rosyjskich ustaw i przepisów, które przewidywały konwersję radzieckich papierów wartościowych, w tym obligacji z 1982 roku, na specjalne rosyjskie weksle denominowane w „rublach wekslowych” (DOR) (szczegóły: sprawa Jurij Łobanow przeciwko Rosji, nr 15578/03, §§ 16–21, 2 grudnia 2010). Od 2003 r. do dnia dzisiejszego stosowanie i realizacja tych ustaw i przepisów są stale zawieszane, ostatnio na okres od 1 stycznia 2017 r. do 1 stycznia 2020 r., na mocy Ustawy nr 429‑FZ z 19 grudnia 2016 r. i Uchwały nr 1437 z 22 grudnia 2016 r. Skarżący zwrócili się do rosyjskich organów finansowych i do sądów, domagając się umorzenia swoich obligacji. Ich roszczenia zostały oddalone z przyczyn formalnych i merytorycznych. Powództwo pana Ruzanowa zostało uwzględnione w pierwszej instancji, jednak wyrok ten został później uchylony w postępowaniu odwoławczym. 5 maja 2014 r. pan Israfiłow uzyskał wyrok Sądu Rejonowego Lenińskiego w Machaczkale, zobowiązujący Rząd Federacji Rosyjskiej do konwersji jego obligacji na specjalne weksle. Sprawa pana Losyakowa i pani Losyakowej została przez Sąd Najwyższy skierowana do Sądu Konstytucyjnego. Decyzją nr 632-O z 3 kwietnia 2012 r. Sąd Konstytucyjny odmówił jej rozpoznania, uznając, że nie jest kompetentny do rozstrzygania kwestii domniemanego niedopełnienia obowiązku przez ustawodawców federalnych w zakresie uchwalenia ustaw gwarantujących ochronę oszczędności uznanych za dług wewnętrzny Rosji. W jego ocenie ustawodawcy federalni posiadali wystarczający zakres swobody w stanowieniu prawa w tych kwestiach w interesie ogólnym, z uwzględnieniem konkretnych warunków społeczno-ekonomicznych panujących w Rosji oraz równowagi między prawami i prawnie chronionymi interesami różnych kategorii obywateli, w tym tych, którzy występowali jako wierzyciele państwa, oraz innych, wobec których państwo miało zobowiązania wynikające z polityki społecznej. Ustawodawca był uprawniony do ograniczenia praw, w tym prawa własności, niektórych osób w celu ochrony praw i prawnie chronionych interesów innych.


Skarżący urodził się w 1983 roku i mieszka w Moskwie. 21 sierpnia 2007 r. żona skarżącego, Ch., urodziła syna, A. Rodzina mieszkała w mieszkaniu skarżącego, gdzie A. miał zameldowanie. Chłopiec był pod stałą opieką pediatryczną w pobliskiej przychodni dziecięcej i uczęszczał do pobliskiego przedszkola. W listopadzie 2009 r. Ch. postanowiła odejść od skarżącego. Przeprowadziła się do domu rodziców i zabrała ze sobą A. Od tego czasu A. mieszka z nią. 9 marca 2010 r. skarżący złożył wniosek do Sędziego Pokoju 339. Okręgu Sądowego rejonu Wostocznoje Diergunino w Moskwie o orzeczenie, na mocy którego A. zamieszkałby z nim. Został wezwany do uzupełnienia pozwu, co uczynił 8 kwietnia 2010 r. Tego samego dnia sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego Timiriaziewskiego w Moskwie. Sąd zarejestrował sprawę 26 kwietnia 2010 r. i wyznaczył pierwszą rozprawę na 13 maja 2010 r. 26 kwietnia 2010 r. Ch. wniosła pozew wzajemny, wnosząc o orzeczenie, na mocy którego A. zamieszkałby z nią, oraz o zastosowanie środka tymczasowego na czas trwania postępowania. Twierdziła w szczególności, że istnieje ryzyko, iż skarżący może uprowadzić A. i zabrać go na Białoruś, gdzie jego ojczym ma dom. Oświadczyła, że już próbował odebrać jej A. i w szczególności próbował odebrać chłopca z przedszkola. Tego samego dnia, 26 kwietnia 2010 r., Sąd Rejonowy Timiriaziewski uwzględnił wniosek Ch. o środek tymczasowy i zabronił skarżącemu kontaktowania się z A. lub odbierania go z przedszkola bez uprzedniej zgody Ch. Sąd uznał następująco:
„Przedmiotem sprawy jest miejsce pobytu dziecka [A.] urodzonego w 2007 roku. Rodzice nie byli w stanie dojść do porozumienia w tej kwestii. Dziecko obecnie mieszka z matką [Ch.]. Sąd uważa zatem, że wnioskowany środek tymczasowy jest proporcjonalny do roszczenia. W przeciwnym razie niewykonanie środków tymczasowych może utrudnić lub uniemożliwić wykonanie przyszłego wyroku.” Skarżący dowiedział się o środku tymczasowym 30 kwietnia 2010 r. Tego dnia przyszedł odwiedzić A. w przedszkolu, ale nauczyciele odmówili mu pozwolenia na zobaczenie się z chłopcem, powołując się na postanowienie tymczasowe. W kwietniu i maju 2010 r. organy opieki nad dziećmi w Lublinie i Diergunino zbadały mieszkania skarżącego i Ch. i uznały warunki mieszkaniowe za zadowalające i odpowiednie dla małego dziecka. Pierwsza rozprawa została wyznaczona na 20 maja 2010 r., ale została odroczona do 24 maja 2010 r. na wniosek skarżącego. Kolejna rozprawa została wyznaczona na 9 czerwca 2010 r., ale została również odroczona do 23 czerwca 2010 r. w celu „uzyskania dowodów”. 22 czerwca 2010 r. organ opieki nad dziećmi w Lublinie wydał opinię w sprawie. Uznał, że ze względu na bardzo młody wiek A. powinien zamieszkiwać z matką. Organ opieki uznał, że dla dziecka szczególnie ważne jest wychowywanie przez matkę do wieku pięciu lub sześciu lat. Brak opieki matczynej w tym okresie, a w szczególności podczas kryzysów behawioralnych, przez które przechodzi typowy trzylatek, może skutkować u dziecka rozwojem negatywnych cech charakteru, takich jak upór, nieuprzejmość, reakcje histerii i nieodpowiednia adaptacja społeczna. Ustalenia dotyczące miejsca pobytu mogą zostać ponownie rozważone, gdy A. osiągnie wiek pięciu lub sześciu lat. 29 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy Timiriaziewski zarządził biegłą opinię psychologiczną i odroczył postępowanie. Biegłych zapytano o opinię, jakie ustalenia dotyczące miejsca pobytu leżą w najlepszym interesie A. 6 lipca 2010 r. skarżący złożył odwołanie do Sądu Miejskiego w Moskwie od decyzji z 29 czerwca 2010 r. zarządzającej przeprowadzenie opinii biegłych. Rozprawa odwoławcza została wyznaczona na 29 lipca 2010 r., ale została odroczona do 17 sierpnia 2010 r., ponieważ strony nie stawiły się. 17 sierpnia 2010 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy na rozprawie odwoławczej decyzję z 29 czerwca 2010 r. Akta sprawy zostały wysłane do biegłych 8 września 2010 r. Tymczasem, ponieważ Ch. uniemożliwiała mu widzenie się z A., skarżący zwrócił się do organu opieki z wnioskiem o uregulowanie kontaktów. 15 lipca 2010 r. organ opieki odrzucił wniosek, powołując się na środek tymczasowy zastosowany przez Sąd Rejonowy Timiriaziewski. 9 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy otrzymał pocztą odwołanie skarżącego, datowane na 6 maja 2010 r., od decyzji z 26 kwietnia 2010 r. o zastosowaniu środka tymczasowego. Skarżący twierdził, że nie było uzasadnienia dla środka tymczasowego, który był motywowany wyłącznie powszechnym przekonaniem, że dziecko powinno być wychowywane przez matkę, a nie przez ojca. Dalej twierdził, że środek tymczasowy jest sprzeczny z najlepszym interesem A. Brak kontaktu z ojcem i rodziną ze strony ojca – dziadkami, wujkiem, ciotką i kuzynami – z którymi chłopiec był bardzo związany, może spowodować u A. uraz psychiczny. Może to ponadto doprowadzić do alienacji A. od ojca lub – biorąc pod uwagę jego bardzo młody wiek – nawet do całkowitego zapomnienia ojca. Stwarzało to również ryzyko, że Ch. może nastawić A. przeciwko ojcu. To z kolei mogło oznaczać, że wyniki wszelkich przyszłych opinii biegłych – a w konsekwencji wszelkie przyszłe decyzje sądowe dotyczące miejsca pobytu dziecka – będą obciążone na niekorzyść skarżącego. Na koniec skarżący twierdził, że środek tymczasowy narusza jego prawo do utrzymywania kontaktu z synem. 17 września 2010 r. Sędzia Pokoju 133. Okręgu Sądowego rejonu Mytiszczinskiego w obwodzie moskiewskim uznał Ch. za winną pobicia, przestępstwa przewidzianego w art. 116 Kodeksu Karnego. W szczególności sąd ustalił, że 20 czerwca 2010 r. skarżący podszedł do Ch. i A., gdy bawili się na lokalnej publicznej plaży, i przytulił syna. Ch. natychmiast wyrwała chłopca i uderzyła skarżącego co najmniej dwa razy, powodując mu obrażenia cielesne, zanim odniosła chłopca. Nałożono na nią grzywnę. 11 listopada 2010 r. biegli wydali opinię. Uznali, że utrzymywanie kontaktu z obojgiem rodziców byłoby korzystne dla A. Był on równie przywiązany do każdego z nich. Oboje rodzice byli równie zdolni do wychowywania dziecka. Poważny konflikt trwający obecnie między rodzicami może negatywnie wpłynąć na rozwój psychiczny A. 12 listopada 2010 r. wznowiono postępowanie. Rozprawy zostały wyznaczone na 24 listopada i 7 grudnia 2010 r., ale nie mogły się odbyć, ponieważ niektórzy uczestnicy nie stawili się. 23 grudnia 2010 r. organ opieki nad dziećmi w Diergunino wydał opinię w sprawie. Uznał, że A. powinien zamieszkiwać z matką, powołując się na młody wiek A. oraz fakt, że mieszkał już z matką od pewnego czasu i uczęszczał do pobliskiego przedszkola. Podczas rozprawy 24 grudnia 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw wobec sędziego Sądu Rejonowego Timiriaziewskiego, twierdząc, że ona (tj. sędzia) oświadczyła kilkakrotnie, że wyda orzeczenie przeciwko skarżącemu, ponieważ zgodnie z utrwaloną praktyką Sądu Rejonowego Timiriaziewskiego orzeczenie o miejscu pobytu zawsze było wydawane na korzyść matki. Sędzia oddaliła sprzeciw skarżącego. 18 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy Timiriaziewski uwzględnił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania; w konsekwencji zawiesił postępowanie w sprawie o ustalenie miejsca pobytu do czasu zakończenia postępowania karnego przeciwko Ch. 26 stycznia 2011 r. Sąd Miejski w Mytiszczach utrzymał w mocy wyrok skazujący Ch. na rozprawie odwoławczej. Wyrok zyskał moc prawną. 8 lutego 2011 r. Sąd Miejski w Moskwie uchylił na drodze odwoławczej decyzję z 26 kwietnia 2010 r. o zastosowaniu środka tymczasowego. Uznał, że środek tymczasowy nie był związany z przedmiotem sprawy i dlatego był nieproporcjonalny. Nie było dowodów na to, że wykonanie przyszłego wyroku może być utrudnione lub niemożliwe. Stosując środek tymczasowy, sędzia wypowiedział się co do istoty sprawy przed wydaniem wyroku. Sąd Miejski przekazał wniosek Ch. o środek tymczasowy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy Timiriaziewski, który odrzucił go 1 kwietnia 2011 r. jako bezzasadny. Tymczasem, 16 marca 2011 r. organ opieki poinstruował Ch., że powinna przestać uniemożliwiać A. widywanie się z rodziną ze strony ojca. 30 marca 2011 r. Sąd Rejonowy Timiriaziewski orzekł rozwód skarżącego i Ch. 7 kwietnia 2011 r. Sąd Miejski w Moskwie, działając w trybie nadzoru sądowego, uchylił wyrok z 26 stycznia 2011 r. utrzymujący w mocy skazanie Ch. i przekazał sprawę karną do ponownego rozpoznania przez sąd odwoławczy. 12 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy Timiriaziewski wznowił postępowanie w sprawie o miejsce pobytu i przeprowadził rozprawę. Podczas rozpraw skarżący oświadczył, że posiada wygodne mieszkanie w bezpiecznej i ekologicznie czystej okolicy, z parkami i szkołami w pobliżu. Przed separacją skarżącego z byłą żoną A. uczęszczał do przedszkola w tej okolicy. Skarżący posiadał również dom na wsi. Jako właściciel własnej firmy miał elastyczne godziny pracy i mógł więc poświęcić dużo czasu synowi. Zawsze płacił alimenty, a jego dochód pozwalał mu na zapewnienie dziecku dobrego wykształcenia. Istniała silna więź emocjonalna między skarżącym a jego synem; A. był również bardzo przywiązany do rodziny ze strony ojca – zwłaszcza do kuzyna, który był w tym samym wieku. Skarżący miał pozytywne opinie o charakterze: był spokojny, uprzejmy i czuły wobec syna. W przeciwieństwie do tego, Ch. była agresywna i nieodpowiedzialna. Fizycznie zaatakowała go w obecności A. i została skazana karnie w związku z tym incydentem. Została również skazana za wykroczenie administracyjne polegające na ucieczce z miejsca wypadku drogowego i miała zawieszone prawo jazdy na rok. Jak wynikało z dokumentów złożonych przez skarżącego do sądu, mieszkała w silnie zanieczyszczonej i kryminogennej okolicy w pobliżu rafinerii ropy naftowej i więzienia. Ponadto Ch. dzieliła mieszkanie z matką, która paliła i nadużywała alkoholu, co więc mogło mieć zły wpływ na A. Do niedawna Ch. uniemożliwiała skarżącemu i jego krewnym widywanie się z A., a obecnie pozwalała tylko na sporadyczne kontakty. Matka i siostra skarżącego złożyły oświadczenia, że Ch. uniemożliwia im widywanie się z A. Ch. była często agresywna i okazjonalnie nadużywała alkoholu. Cała jej rodzina paliła, nawet w obecności dziecka. A. był bardzo przywiązany do ojca i oczywiste było, że cierpi z powodu ich przymusowego rozłączenia. Ch. oświadczyła, że skarżący nie będzie miał czasu na opiekę nad dzieckiem, ponieważ prowadzi firmę, kształci się w trybie zaocznym na uniwersytecie i wcześniej zadeklarował zamiar budowy domu na wsi. Ch. miała wykształcenie wyższe i pracowała. Domniemane wady jej charakteru i zachowania, na które powoływał się skarżący, zostały potwierdzone wyłącznie przez jego krewnych. Nauczycielka z obecnego przedszkola A. złożyła zeznanie, że widziała skarżącego raz i że zrobił na niej złe wrażenie. 30 kwietnia 2010 r. przyszedł do przedszkola i powiedział jej, że chce zabrać A. do domu. Gdy odmówiła mu wpuszczenia, powołując się na zakaz sądowy kontaktowania się z nim, zdenerwował się i mówił o zabraniu A. ze sobą, gdy dzieci wyjdą na spacer. Dyrektor przedszkola podał podobny opis incydentu. Powiedziała, że skarżący złościł się, gdy dowiedział się o decyzji sądu nakazującej środek tymczasowy, poprosił o kopię tego środka i zadzwonił do swojego prawnika. Następujące dokumenty zostały złożone przez strony do zbadania przez sąd: (i) paski wynagrodzeń skarżącego i Ch., (ii) dokumenty pokazujące, że rejon, w którym mieszka Ch., należy do najbardziej zanieczyszczonych rejonów Moskwy, (iii) dokumenty z akt sprawy karnej przeciwko Ch. oraz (iv) dokumenty dotyczące historii medycznej A. i edukacji przedszkolnej A. zarówno w miejscu zamieszkania skarżącego przed separacją rodziców, jak i w miejscu zamieszkania matki po separacji. 12 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy Timiriaziewski uwzględnił wniosek Ch. o orzeczenie miejsca pobytu na jej korzyść i oddalił podobny wniosek skarżącego. Sąd uznał następująco:
„Po zbadaniu całości dowodów sąd stwierdza, że istnieje bardzo poważny konflikt między stronami co do ustaleń dotyczących miejsca pobytu dziecka, ... który ma negatywny wpływ na dziecko, tworząc wokół niego psychologicznie niezdrową i napiętą atmosferę. Jednocześnie każdy z rodziców, brany pod uwagę indywidualnie, posiada cechy moralne, osobowe i inne, które czynią każdego z nich zdolnym do wychowania małego dziecka. Zgodnie z opinią biegłych, dziecko jest równie przywiązane do każdego z nich. Z opinii biegłych wynika również, że niewłaściwe zachowanie rodziców wobec siebie może mieć negatywne konsekwencje psychologiczne dla dziecka.
Sąd zauważa, że [skazanie Ch.] za pobicie [skarżącego] nie zyskało jeszcze mocy prawnej. Bierze jednak pod uwagę postawione jej zarzuty karne. Jest jasne, że incydent został spowodowany osobistą wrogością [między skarżącym a Ch.], wywołaną nieporozumieniem co do kwestii miejsca pobytu i edukacji ich syna. W opinii sądu te zarzuty nie mogą stanowić decydującego powodu do wydania orzeczenia o miejscu pobytu na korzyść ojca. Istnieje nagromadzenie powodów, na podstawie których sąd uważa, że dziecko powinno mieszkać z matką.
W niniejszej sprawie sąd kieruje się najlepszym interesem dziecka [A.], który w momencie wydania wyroku nie osiągnął jeszcze wieku czterech lat i który ma ustalony sposób życia. Od dawna dziecko mieszka z matką w jej miejscu zamieszkania i uczęszcza tam do przedszkola. Biorąc pod uwagę jego wiek, zmiana miejsca zamieszkania i separacja od matki będą miały negatywny wpływ na ogólny stan psychiczny dziecka.
Sąd uważa, że argumenty [skarżącego], że rejon, w którym mieszka [Ch.], jest zanieczyszczony i że bliscy członkowie jej rodziny palą, nie mogą stanowić podstawy do wydania orzeczenia o miejscu pobytu na korzyść ojca, ponieważ, jak wspomniano powyżej, zmiana miejsca zamieszkania będzie miała negatywny wpływ na dziecko. Argumenty [skarżącego], że ma lepsze warunki mieszkaniowe i lepszą sytuację finansową niż [Ch.], nie są również decydujące dla przyznania ojcu miejsca pobytu.
Organy opieki nad dziećmi są jednomyślne, że leży w [interesie A.] mieszkanie z matką. Sąd zgadza się z tym ustaleniem.
Sąd stwierdza również, że wniosek [skarżącego] o orzeczenie miejsca pobytu jest w tej chwili przedwczesny. [Skarżący] jest uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po tym, jak A. osiągnie bardziej świadomy wiek.” Skarżący odwołał się, powtarzając argumenty, które podniósł przed Sądem Rejonowym. Powoływał się w szczególności na prawo do równości małżonków. 30 czerwca 2011 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy wyrok z 12 kwietnia 2011 r. na rozprawie odwoławczej, uznając, że był legalny, dobrze uzasadniony i słuszny. 6 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy Lublinski w Moskwie ustalił, że Ch. uniemożliwia skarżącemu i jego rodzinie – a mianowicie matce, bratu i siostrze – widywanie się z A. Uznał, że A. ma prawo do utrzymywania kontaktu z ojcem i rodziną ze strony ojca oraz określił harmonogram kontaktów w następujący sposób. Skarżący powinien mieć możliwość kontaktowania się z A. (i) w pierwszy i trzeci weekend każdego miesiąca od godziny 10:00 w sobotę do godziny 20:00 w niedzielę w miejscu zamieszkania skarżącego, w nieobecności matki i z prawem uczestniczenia w zajęciach na świeżym powietrzu dla dzieci, oraz (ii) przez dwa tygodnie latem i dwa tygodnie zimą w terminach uzgodnionych z matką, pod warunkiem, że dziecko cieszy się dobrym zdrowiem, z prawem do wyjazdu z Moskwy i za granicę. Matka, brat i siostra skarżącego powinni mieć możliwość spotkań z A. w godzinach od 11:00 do 13:00 w pierwsze i trzecie soboty każdego miesiąca w miejscu zamieszkania skarżącego. W nieokreślonej dacie Sąd Miejski w Moskwie utrzymał ten wyrok w mocy na rozprawie odwoławczej. 2 lutego 2012 r. Sąd Miejski w Mytiszczach utrzymał w mocy skazanie Ch. za pobicie na rozprawie odwoławczej.


Skarżący urodził się w 1984 roku i mieszka w Atenach. 21 września 2013 r. skarżący został aresztowany w Atenach za posiadanie podrobionego francuskiego paszportu. Został doprowadzony do prokuratora, który wszczął przeciwko niemu postępowanie karne. 24 września 2013 r. skarżący został skazany na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności za używanie fałszywego dokumentu, złożenie fałszywych zeznań nieprzysiężnych i nielegalne przekroczenie granicy kraju (wyrok nr 46181/2013 trójsędziowskiego Sądu Rejonowego w Atenach). Wykonanie wyroku zostało zawieszone na skutek odwołania skarżącego po ogłoszeniu wyroku. 25 września 2013 r. skarżący został ponownie aresztowany i umieszczony w areszcie administracyjnym w celu wydalenia z kraju (decyzja nr 538848/1-α/25.9.2013 Dyrektora Podwydziału Cudzoziemców Attyki (Υποδιεύθυνση Αλλοδαπών Αττικής). 28 września 2013 r. Dyrektor Podwydziału Cudzoziemców Attyki zarządził wydalenie skarżącego z powodu nielegalnego wjazdu do kraju, braku ważnego zezwolenia na pobyt, uznania go za zagrożenie dla porządku publicznego oraz skazania przez sąd karny za posiadanie fałszywych dokumentów. Ponadto organ ten zdecydował nie udzielać skarżącemu terminu na dobrowolne opuszczenie kraju, lecz zatrzymać go w areszcie do czasu wykonania decyzji o wydaleniu, na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, ponieważ skarżący stanowił zagrożenie dla porządku publicznego, z powodów wymienionych powyżej. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, został poinformowany o tych decyzjach 30 września 2013 r. Twierdził również, że złożył zastrzeżenia do swojego zatrzymania za pośrednictwem faksu wysłanego przez jego adwokata 27 września 2013 r., zastrzeżenia, które nie zostały zarejestrowane. W tych zastrzeżeniach zawarł wniosek o ochronę międzynarodową. 4 października 2013 r. skarżący odwołał się od decyzji o wydaleniu do Dyrektora Wydziału Cudzoziemców Attyki, składając jednocześnie wniosek o ochronę międzynarodową. 7 października 2013 r. wniosek skarżącego o ochronę międzynarodową został przekazany do Departamentu Azylu. Jego odwołanie od decyzji nakazującej wydalenie zostało oddalone następnego dnia. 8 października 2013 r. skarżący wniósł zastrzeżenia do swojego zatrzymania przed Sądem Administracyjnym I Instancji w Atenach (Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών) (pierwszy zestaw zastrzeżeń). Powoływał się między innymi na to, że już wcześniej złożył zastrzeżenia przed wydaniem decyzji o wydaleniu, ale nie zostały one wzięte pod uwagę. Powołując się na wyrok Trybunału w sprawie Tabesh przeciwko Grecji (nr 8256/07, 26 listopada 2009 r.), argumentował, że jego zatrzymanie było niezgodne z prawem, ponieważ jego wydalenie do Syrii nie było możliwe ze względu na trwające tam intensywne działania wojenne. Twierdził również, że jest ubiegającym się o azyl i że warunki jego zatrzymania na komisariacie policji w Zografou były bardzo złe. 10 października 2013 r. zastrzeżenia skarżącego zostały odrzucone przez Prezesa Sądu Administracyjnego I Instancji w Atenach. W uzasadnieniu zauważyła, że nie było jasne, czy skarżący faktycznie złożył pierwsze zastrzeżenia, że do tej daty nie złożył żadnego dowodu, że jest Syryjczykiem, oraz że mógł ubiegać się o azyl u szefa komisariatu policji w Zografou. Zauważyła również, że legalność zatrzymania skarżącego nie była wpływana przez warunki zatrzymania, które w każdym razie były znośne, biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową kraju oraz fakt, że od aresztowania skarżącego minęło niewiele czasu (wyrok nr 5563/2013). 18 października 2013 r. skarżący został przeniesiony do Regionalnego Urzędu Azylowego w Attyce, przed którym powtórzył swoje żądanie udzielenia azylu. W tej samej dacie Dyrektor Dyrekcji Cudzoziemców Attyki wydał decyzję zmieniającą podstawę prawną zatrzymania skarżącego, opierając ją zamiast tego na tym, że stanowi on zagrożenie dla porządku publicznego i/lub bezpieczeństwa narodowego oraz że jego zatrzymanie jest niezbędne do szybkiego rozpatrzenia jego wniosku o azyl. Ponadto decyzja zawiesiła zarządzenie o wydaleniu skarżącego (decyzja nr 538848/1-Z). Skarżący kwestionował datę powyższej decyzji przed organami krajowymi, twierdząc, że została wydana kilka dni później i antydatowano ją. 21 października 2013 r. skarżący przekazał swoją syryjską kartę identyfikacyjną na komisariat policji w Zografou. Twierdził również, że za pośrednictwem swojego adwokata złożył wniosek o poinformowanie go o decyzji, na podstawie której został zatrzymany, lub o uwolnienie go, jeśli taka decyzja nie istnieje. 23 października 2013 r. skarżący wniósł zastrzeżenia do swojego zatrzymania, prosząc o uchylenie wyroku nr 5563/2013 (drugi zestaw zastrzeżeń). W swoim wniosku powoływał się między innymi na fakt, że udowodnił swoje syryjskie obywatelstwo, przekazując swoją kartę identyfikacyjną policji, oraz że powinien zostać uwolniony, ponieważ jego wydalenie nie może zostać zrealizowane. Powoływał się również na złożenie wniosku o azyl w Urzędzie Azylowym 18 października. Ponadto utrzymywał, że posiada stały adres, składając umowę najmu zawartą przez jego brata oraz oświadczenie podpisane przez jego brata potwierdzające, że zapewni mu zakwaterowanie. 25 października 2013 r. wniosek skarżącego został oddalony przez Prezesa Sądu Administracyjnego I Instancji w Atenach. W uzasadnieniu zauważyła, że skarżący nie został jeszcze zarejestrowany jako osoba ubiegająca się o azyl, ale procedura trwała, biorąc pod uwagę dokument z dnia 24 października 2013 r. z Wydziału Cudzoziemców Attyki, który stwierdzał, że skarżący wyraził wolę ubiegania się o azyl 7 października 2013 r., ale nie zostało to jeszcze zarejestrowane przez nowy Urząd Azylowy. Zauważyła również, że umowa najmu nie dowodzi, że skarżący posiada stały adres, ponieważ mógł łatwo zmienić swoje miejsce zamieszkania w związku z faktem, że został już aresztowany za przestępstwo (wyrok nr 5772/2013). 1 listopada 2013 r. przed Regionalnym Urzędem Azylowym w Attyce odbyła się rozmowa dotycząca wniosku skarżącego o azyl. 8 listopada 2013 r. skarżący wniósł zastrzeżenia do swojego zatrzymania do Sądu Administracyjnego I Instancji w Atenach, prosząc o uchylenie wyroków nr 5563/2013 i 5772/2013 (trzeci zestaw zastrzeżeń). Powoływał się na pogorszenie stanu zdrowia i poprosił o uwolnienie, dodatkowo argumentując, że zgodnie z zarządzeniem okólnym wydanym przez grecką policję, nawet Syryjczycy, którzy nie ubiegali się o azyl, nie powinni być umieszczani w areszcie. Złożył również uzupełniające uwagi, kwestionując datę decyzji zmieniającej podstawę prawną jego zatrzymania. 13 listopada 2013 r. jego wniosek został oddalony (wyrok nr 5935/2013). W uzasadnieniu prezes sądu zauważyła, że skarżący został przyjęty do szpitala 9 listopada 2013 r. i został wypisany z lekami, nie wykazując „objawów poważnej aktywnej psychopatologii”. Orzekła dalej, że zastrzeżenie skarżącego dotyczące daty dokumentu zmieniającego podstawę prawną jego zatrzymania było bezzasadne. 12 listopada 2013 r. skarżący otrzymał status uchodźcy (decyzja nr 10664/2013) i został zwolniony następnego dnia, po uchyleniu decyzji o powrocie nr 538848/1-β, która została wydana 28 września 2013 r. 27 listopada 2013 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 28 września 2013 r. Dyrektora Podwydziału Cudzoziemców Attyki, na mocy której zdecydowano, że zostanie odesłany do kraju pochodzenia i że będzie zatrzymany w celu wydalenia. Wniosek o stwierdzenie nieważności został oddalony z powodu niepodpisania go przez adwokata i nieuiszczenia odpowiedniej opłaty. Skarżący złożył oświadczenie, że warunki jego zatrzymania na komisariacie policji w Zografou były bardzo złe. Był zatrzymany w piwnicy, która była wilgotna i niewłaściwie wentylowana. Cela była brudna i przepełniona. Wydawane jedzenie było bardzo niskiej jakości. Nie miał dostępu do ćwiczeń na świeżym powietrzu ani innych zajęć rekreacyjnych. Powyższe warunki stwarzały ryzyko chorób zakaźnych. Ponadto nie zapewniono opieki medycznej. W związku z powyższym zdrowie fizyczne i psychiczne skarżącego pogorszyło się. Rząd przedstawił, że pomieszczenia detencyjne na komisariacie policji w Zografou znajdowały się w piwnicy komisariatu i składały się z trzech sal sypialnych, każda o powierzchni 12 m kw. i pojemności trzech zatrzymanych. Istniała również dodatkowa przestrzeń o powierzchni 7,67 m kw., poza salami sypialnymi. Posiadała toaletę i prysznic z ciepłą wodą, do których zatrzymani mieli dostęp przez całą dobę. Łóżka nie były dozwolone w strefie detencyjnej; jednak każdy zatrzymany miał do dyspozycji materac w dobrym stanie oraz dwa lub trzy koce, które były często prane i wymieniane. Obszar był odpowiednio oświetlony, wentylowany i ogrzewany; dodatkowo posiadał wentylatory na zewnątrz sal sypialnych do użytku w miesiącach letnich. Liczba zatrzymanych w czasie, gdy skarżący był tam przetrzymywany, była zmienna; jednak nigdy nie przekroczyła pojemności dziewięciu osób. Pomieszczenia były sprzątane każdego dnia przez firmę sprzątającą i dezynfekowane raz w miesiącu. Jedzenie było dostarczane trzy razy dziennie przez zewnętrzną restaurację. Organizacje międzynarodowe i organizacje pozarządowe miały swobodny dostęp do pomieszczeń. Zatrzymani mogli być odwiedzani dwa razy dziennie przez przyjaciół i krewnych oraz mieli nieograniczony dostęp do telewizji i telefonów na karty. Potrzeby skarżącego były zaspokajane; w szczególności został przeniesiony do oddziału psychiatrycznego Szpitala Sotiria w Atenach, gdzie został zbadany przez psychiatrę. Psychiatra stwierdził, że u skarżącego nie występują żadne poważne aktywne psychopatologie i przepisał mu leki na lęk.


Skarżący, którzy są małżeństwem, urodzili się w 1970 roku i mieszkają w Kiszyniowie. 29 stycznia 2008 r. Skarżący wzięli udział w proteście ulicznym, w wyniku którego zostali zatrzymani i aresztowani na sześć godzin i czterdzieści pięć minut. 18 grudnia 2008 r. pierwszy Skarżący ponownie wziął udział w proteście ulicznym, w wyniku którego został zatrzymany i aresztowany na około cztery i pół godziny. Następnie obaj Skarżący zostali uniewinnieni, a działania policji uznano za bezprawne. Fakty dotyczące tych protestów zostały szczegółowo opisane w sprawie Mătăsaru i Saviţchi przeciwko Mołdawii, nr 38281/08, §§ 6-58, z 2 listopada 2010 r. 29 stycznia 2009 r. pierwszy Skarżący ponownie zorganizował protest uliczny i został ponownie zatrzymany i aresztowany na około sześć godzin. Następnie Skarżący został uniewinniony, a działania policji uznano za bezprawne. 2 listopada 2010 r. Trybunał wydał wyrok w sprawie Mătăsaru i Saviţchi (powołanej wyżej), w którym uznał za niedopuszczalne skargi Skarżących dotyczące domniemanego naruszenia ich praw gwarantowanych przez Artykuły 5 i 11 Konwencji z powodu niewyczerpania przez nich środków wewnętrznych (zob. Mătăsaru i Saviţchi, powołane wyżej, § 75). Następnie Skarżący wnieśli powództwo cywilne na podstawie Ustawy 1545 (o odszkodowaniu za szkody wyrządzone bezprawnymi czynnościami organów śledczych, organów oskarżenia lub sądów), domagając się odszkodowania z tytułu naruszenia ich praw gwarantowanych przez Artykuły 5 i 11 Konwencji w odniesieniu do wszystkich trzech protestów ulicznych z lat 2008 i 2009. Wyrokiem ostatecznym z 6 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy Sprawiedliwości stwierdził naruszenie praw Skarżących gwarantowanych przez Artykuły 5 i 11 Konwencji oraz przyznał im odpowiednio równowartość 900 i 270 euro (EUR).


Skarżący urodził się w 1985 roku i mieszka w Orle. Obecnie odbywa karę w IK-7 we wsi Arejskoje, w Kraju Krasnojarskim. Skarżący, jego partnerka i matka mieszkali w Orle, gdy wobec skarżącego postawiono zarzuty popełnienia przestępstw związanych z narkotykami. 2 grudnia 2009 r. Federalna Służba Wykonania Kar Rosji („Федеральная служба исполнения наказаний”, „FSIN”) wysłała telegram do departamentu FSIN obwodu orłowskiego („orłowski FSIN”), instruując go, by miesięcznie przesyłał do Kraju Krasnojarskiego do czterdziestu osób zatrzymanych w aresztach śledczych i skazanych na pozbawienie wolności w zakładzie karnym o zaostrzonym reżimie. Polecenie to było ważne od 1 grudnia 2009 r. do odwołania. 7 grudnia 2009 r. Sowiecki Sąd Rejonowy w Orle uznał skarżącego za winnego popełnienia przestępstw związanych z narkotykami i skazał go na dwanaście lat pozbawienia wolności w zakładzie karnym o zaostrzonym reżimie. 2 lutego 2010 r. Sąd Obwodowy w Orle utrzymał wyrok w mocy po rozpoznaniu apelacji. Działając na podstawie polecenia FSIN Rosji z 2 grudnia 2009 r., orłowski FSIN w nieokreślonym terminie zdecydował, ze względu na przepełnienie zakładów karnych w obwodzie orłowskim, że kwestia, do którego konkretnie zakładu skarżący zostanie przeniesiony, powinna zostać rozstrzygnięta przez departament FSIN Kraju Krasnojarskiego („krasnojarski FSIN”). Ten ostatni przydzielił skarżącego do IK-7, zakładu karnego o zaostrzonym reżimie we wsi Arejskoje w Kraju Krasnojarskim (około 4200 km od Orła), w celu odbycia kary. Skarżący przebywa tam od 20 kwietnia 2010 r. Skarżący wielokrotnie zwracał się do władz penitencjarnych różnych szczebli z prośbą o przeniesienie go do zakładu karnego położonego bliżej Orła, aby mógł skutecznie utrzymywać więzi rodzinne w trakcie odbywania kary. 12 listopada 2010 r. FSIN Rosji odrzucił wniosek skarżącego, informując go, że na mocy art. 81 Kodeksu wykonania kar („CES”), w braku okoliczności nadzwyczajnych skazani powinni odbywać całą karę więzienia w tym samym zakładzie karnym, a w przypadku skarżącego nie występują takie okoliczności nadzwyczajne. Stwierdzili następująco: „[w] zakresie utrzymywania więzi społecznych przez skazanego, prawo do otrzymywania wizyt i przesyłek, a także prawo do korespondencji i rozmów telefonicznych powinno być realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami o wykonywaniu kar i nie zależy od miejsca, w którym odbywa on karę”. Skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko orłowskiemu FSIN, domagając się odszkodowania za szkodę majątkową i niemajątkową spowodowaną ich decyzją o przeniesieniu go do zakładu karnego w Kraju Krasnojarskim z naruszeniem jego prawa, na podstawie art. 73 § 1 CES, do odbywania kary więzienia w swoim regionie, co negatywnie wpłynęło na jego możliwość utrzymywania więzi rodzinnych i społecznych. 3 sierpnia 2012 r. Zawodski Sąd Rejonowy w Orle oddalił powództwo o odszkodowanie, powołując się na art. 73 § 2 CES oraz postanowienie nr 1700-O-O Trybunału Konstytucyjnego Rosji. Sąd uznał, że decyzja orłowskiego FSIN była legalna, ponieważ między grudniem 2009 r. a lutym 2010 r. zakłady karne w obwodzie orłowskim były przepełnione. Zauważył również, że pozwany działał zgodnie z poleceniami FSIN Rosji. Sąd nie odniósł się do argumentu skarżącego dotyczącego trudności w utrzymywaniu więzi rodzinnych z powodu odległości między jego domem rodzinnym a zakładem karnym. Wydaje się, że skarżący nie odwołał się od wyroku. Między lipcem 2011 r. a październikiem 2013 r. partnerka skarżącego odbyła sześć długoterminowych wizyt rodzinnych w IK-7. W 2014 r. urodziła córkę pary. Podczas pobytu w IK-7 skarżący otrzymał szereg przesyłek i telefonów od matki i partnerki.


Skarżący urodził się w 1977 roku i był osadzony w więzieniu typu F w Kırıkkale w momencie wniesienia skargi. 1 października 2004 r. skarżący został zatrzymany przez policję w związku z podejrzeniem członkostwa w organizacji terrorystycznej. 5 października 2004 r. skarżący został doprowadzony przed sędziego Sądu Okręgowego w Ankarze, który zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie, biorąc pod uwagę charakter czynu, stan dowodów oraz surowość grożącej kary. 15 marca 2005 r. prokurator w Ankarze wniósł akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w Ankarze, oskarżając skarżącego o członkostwo w organizacji terrorystycznej. 31 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy w Ankarze uznał skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu i skazał go na 15 lat pozbawienia wolności. Sąd zarządził przedłużenie jego aresztu. 6 maja 2009 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok. Sprawa została w związku z tym przekazana do Sądu Okręgowego w Ankarze w celu dalszego rozpoznania. 10 listopada 2009 r. 11. Wydział Sądu Okręgowego w Ankarze przeprowadził kolejną rozprawę, na której obecni byli zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik. Na zakończenie tej rozprawy sąd zarządził przedłużenie aresztowania skarżącego. 10 grudnia 2009 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na decyzję z 10 listopada 2009 r. 21 grudnia 2009 r. 12. Wydział Sądu Okręgowego w Ankarze oddalił to zażalenie bez przeprowadzenia rozprawy. Wydając decyzję, sąd wziął pod uwagę pisemną opinię prokuratora, która nie została doręczona skarżącemu ani jego pełnomocnikowi. 28 sierpnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Ankarze ponownie uznał skarżącego za winnego i skazał go na piętnaście lat pozbawienia wolności. 8 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1965 i 1954 roku i mieszkają w Bukareszcie. Obaj skarżący doznali złego traktowania i odnieśli obrażenia 21 grudnia 1989 roku podczas wydarzeń, które doprowadziły do upadku reżimu komunistycznego w Bukareszcie. Pierwszy skarżący odniósł obrażenia wymagające ośmiu dni opieki medycznej, a drugi skarżący został pobity przez siły milicji podczas tych samych wydarzeń. W 1990 roku wojskowa prokuratura wszczęła z urzędu śledztwa w sprawie nielegalnego zatrzymania, złego traktowania i obrażeń doznanych przez skarżących oraz innych uczestników wydarzeń z grudnia 1989 roku w zakresie kilku przestępstw wymienionych poniżej. Główne śledztwo karne zostało zarejestrowane pod numerem sprawy 97/P/1990 (obecny numer 11/P/2014). W międzyczasie śledztwo z urzędu dotyczące przestępstw nielegalnego pozbawienia wolności, nielegalnego aresztowania i niewłaściwego prowadzenia śledztwa wobec dużej liczby osób, w tym skarżących, zakończyło się skierowaniem sprawy do sądu i późniejszym skazaniem wysokich rangą wojskowych i urzędników państwowych wyrokiem Sądu Najwyższego Sprawiedliwości z 10 maja 1991 roku, który stał się prawomocny 14 listopada 1991 roku. Pokrzywdzeni, w tym skarżący, nie brali udziału w tym postępowaniu, jak uznał Rząd. W zakresie przestępstwa niedopuszczalnego postępowania wojskowa prokuratura zadecydowała 9 marca 1994 roku (w odniesieniu do pierwszego skarżącego) i 28 października 1994 roku (w odniesieniu do drugiego skarżącego) o nie wszczynaniu odrębnego śledztwa z urzędu z powodu, że przestępstwo niedopuszczalnego postępowania podlegało ustawie o amnestii uchwalonej później; ta decyzja została zakomunikowana tylko drugiemu skarżącemu 4 października 2001 roku. Nie podjęto żadnej decyzji w zakresie obrażeń skarżących. Ponadto, bez formalnej decyzji o uchyleniu decyzji wydanych przez wojskową prokuraturę (patrz punkt 8 powyżej) i ponownym otwarciu spraw skarżących, w głównym śledztwie karnym prokurator wysłuchał skarżących, którzy powtórzyli swoje skargi dotyczące przestępstw nielegalnego pozbawienia wolności i usiłowania zabójstwa podniesionych na skutek ich złego traktowania i obrażeń podczas wydarzeń z grudnia 1989 roku. W ten sposób pierwszy skarżący zwrócił się 5 stycznia 2005 roku i 4 sierpnia 2008 roku o udział w tych postępowaniach jako strona cywilna i o kontynuowanie śledztwa w jego sprawie przez wojskową prokuraturę. W głównym śledztwie karnym drugi skarżący złożył zeznanie 4 października 2001 roku i wniósł powództwo cywilne 17 maja 2005 roku, domagając się ukarania osób odpowiedzialnych. Istotne kroki proceduralne podjęte w głównym śledztwie karnym zostały opisane w sprawie Stowarzyszenie „21 Grudnia 1989” i inni przeciwko Rumunii (nr 33810/07 i 18817/08, §§ 12-41, 24 maja 2011) oraz Anamaria‑Loredana Orășanu i inni przeciwko Rumunii ([Komitet] (nr 43629/13 i 74 innych, §§ 10‑11, 7 listopada 2017). 14 października 2015 roku, w odniesieniu do drugiej skarżącej, wojskowa prokuratura wydała decyzję jedynie w zakresie przestępstwa podżegania do nielegalnego pozbawienia wolności, zamykając główne śledztwo karne z powodu powagi rzeczy osądzonej w związku z decyzją Sądu Najwyższego Sprawiedliwości z 10 maja 1991 roku, nie rozstrzygając kwestii przestępstwa usiłowania zabójstwa ani jej obrażeń, o których skarżyła się (patrz punkt 7 powyżej). Nie podjęto żadnej decyzji w odniesieniu do pierwszego skarżącego. Chociaż strony nie przekazały żadnych informacji dotyczących wniesienia odwołania od tej decyzji, ze strony internetowej wojskowej prokuratury wynika, że została ona następnie uchylona. W ten sposób, 1 listopada 2016 roku wojskowa prokuratura zarządziła wszczęcie śledztwa karnego w sprawie dotyczącego przestępstwa zbrodni przeciwko ludzkości w odniesieniu do tych samych okoliczności faktycznych. Do dnia dzisiejszego główne śledztwo karne nadal trwa.