Skarżący skarżyli się na naruszenie ich praw majątkowych w wyniku działań rosyjskich sił zbrojnych w Czeczenii w 2000 roku oraz na brak skutecznych środków prawnych ze strony właściwych organów krajowych w odniesieniu do tych naruszeń. Okoliczności spraw, przedstawione przez strony, można podsumować następująco. Skargę wniesiono 14 marca 2008 r. przez pana Isę Magometchożijewa, urodzonego w 1950 r., który obecnie mieszka w Urus-Martan w Czeczenii. W postępowaniu przed Trybunałem reprezentuje go pan D. Itsłajew, prawnik prowadzący praktykę w Groznym.

(a) Zajęcie pojazdu skarżącego
Skarżący mieszkał przy ul. Sowieckiej 109 w Urus-Martan. Około godziny 10:00 10 marca 2000 r. pod dom przybyła grupa żołnierzy. Żołnierze przyjechali dwoma transporterami opancerzonymi (BTR) oraz ciężarówką marki Ural z numerem rejestracyjnym M 105 61. Dowódca grupy przedstawił się skarżącemu jako major Iw. Zajęli ciężarówkę benzynową marki GAZ-330700 należącą do skarżącego, która znajdowała się na podwórzu. Nie okazali żadnych dokumentów ani nie udzielili żadnych wyjaśnień w sprawie zajęcia pojazdu, poza informacją, że otrzymali takie polecenie od swoich przełożonych. Skarżący podążył za żołnierzami, którzy odjechali jego ciężarówką. Wjechali na teren jednostki wojskowej znanej jako DON-100, w południowo-zachodniej części Urus-Martan. 11 marca 2000 r. żołnierz pozwolił skarżącemu wejść na teren jednostki, gdzie ten zobaczył swój pojazd. Skarżący oświadczył, że widział tam wiele innych pojazdów; niektórym brakowało części. Dwa tygodnie później żołnierz poinformował skarżącego, że jego pojazd został przewieziony do jednostki wojskowej w Mozdoku w Północnej Osetii. Skarżący stated, że niezwłocznie zawiadomił władze o zajęciu pojazdu, jednak nie przedłożył w tej sprawie żadnych dokumentów.

(b) Śledztwo karne
15 marca 2001 r. skarżący poinformował wojskowego prokuratora Czeczenii o bezprawnym zajęciu jego ciężarówki i poprosił o interwencję. 19 czerwca 2001 r. śledczy z prokuratury rejonowej w Urus-Martan (dalej „prokuratura rejonowa”) zwrócił się do Ministerstwa Sprawiedliwości z prośbą o poinformowanie go o obecnym miejscu pobytu majora Iw., który nie był już stacjonowany w Czeczenii. W lipcu i sierpniu 2001 r. Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiedziało śledczemu, że żaden żołnierz Ministerstwa o nazwisku Iw. nie służył w Urus-Martan w danym czasie. 20 stycznia 2002 r. prokuratura rejonowa wszczęła śledztwo karne nr 61001 w sprawie domniemanego rabunku. Decyzja o wszczęciu śledztwa karnego stwierdzała, że w marcu 2000 r. grupa nieustalonych uzbrojonych osób, grożąc skarżącemu bronią palną, zabrała jego ciężarówkę z domu. Po późniejszej wymianie korespondencji między prokuraturą rejonową a Ministerstwem Sprawiedliwości oraz Ministerstwem Obrony okazało się niemożliwe zidentyfikowanie właściwej jednostki wojskowej. W związku z tym w kwietniu 2003 r. wojskowa prokuratura odmówiła przejęcia sprawy. Przedstawiciele Północnokaukaskiego Okręgu Wojskowego zaprzeczyli, aby ciężarówka GAZ o numerze rejestracyjnym i identyfikacyjnym wskazanym przez skarżącego była zarejestrowana w którejkolwiek z ich jednostek. Potwierdził to Agencja Mienia Państwowego w Czeczenii. Pewne dokumenty wskazywały, że żołnierze zidentyfikowani przez skarżącego jako należący do „DON-100” służyli w jednostce wojskowej nr 3660 wojsk wewnętrznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, która stacjonowała na stałe w obwodzie rostowskim. W pewnym momencie skarżącemu nadano status pokrzywdzonego, a informacje o pojeździe wpisano do krajowego rejestru pojazdów zaginionych i skradzionych. Skarżący wielokrotnie skarżył się do różnych organów, w tym do prokuratur cywilnych i wojskowych oraz władz wojskowych i cywilnych zarówno w Czeczenii, jak i na szczeblu federalnym. Śledztwo było zawieszane i wznawiane kilka razy, ale nie udało się zidentyfikować sprawców, znaleźć ani przesłuchać nikogo z właściwej jednostki wojskowej ani odnaleźć pojazdu.

(c) Postępowanie cywilne
Skarżący wniósł pozew o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa. 8 sierpnia 2005 r. Sąd Miejski w Urus-Martan odmówił rozpoznania powództwa co do meritum. Skarżący odwołał się, a 30 sierpnia 2005 r. Sąd Najwyższy Czeczenii uchylił to orzeczenie i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego do ponownego rozpoznania. W międzyczasie skarżący zwrócił się do Sądu Miejskiego w Urus-Martan z wnioskiem o potwierdzenie jego prawa własności do pojazdu. Skarżący złożył wyjaśnienie, że pojazd oraz odpowiednie dokumenty zostały mu zabrane przez nieustalonych żołnierzy Ministerstwa Sprawiedliwości. Czeczeńska policja drogowa nie była w stanie wydać żadnych dokumentów, ponieważ ich archiwum spłonęło w 2000 r., jednak inspektor policji z Urus-Martan potwierdził, że skarżący posiadał pojazd. Dwaj świadkowie potwierdzili, że skarżący był właścicielem pojazdu. W oparciu o powyższe, 27 lutego 2006 r. Sąd Miejski potwierdził prawo własności skarżącego do pojazdu. Decyzją z dnia 21 września 2006 r. Sąd Miejski w Urus-Martan przekazał powództwo skarżącego o odszkodowanie do Sądu Rejonowego Basmanny w Moskwie, mieście, w którym znajdował się Federalny Skarb Państwa. Skarżący odwołał się, a 4 lipca 2006 r. Sąd Najwyższy Czeczenii uchylił decyzję z 21 września 2006 r. i ponownie przekazał sprawę do Sądu Miejskiego w Urus-Martan do ponownego rozpoznania. 21 grudnia 2006 r. Sąd Miejski w Urus-Martan rozpoznał istotę sprawy i uznał, że dowody przedłożone przez skarżącego i zebrane w toku toczącego się śledztwa karnego nie definitywnie wykazały zaangażowania funkcjonariuszy państwowych w przestępstwo. Skarżący odwołał się, a 30 stycznia 2007 r. Sąd Najwyższy Czeczenii uchylił wyrok z 21 grudnia 2006 r. i ponownie przekazał sprawę do Sądu Miejskiego w Urus-Martan do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł pozew o odszkodowanie za koszt ciężarówki (który oszacował na 170 000 rubli rosyjskich (RUB)) oraz utracone dochody, a także o zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową. 1 sierpnia 2007 r. Sąd Miejski w Urus-Martan oddalił powództwo skarżącego, powołując się na brak jednoznacznych dowodów na to, że pojazd został zajęty przez żołnierzy państwowych. 18 września 2007 r. Sąd Najwyższy Czeczenii utrzymał to orzeczenie w mocy, powołując się na fakt, że śledztwo karne nadal się toczy. Skargę wniesiono 6 października 2008 r. przez pana Ismaila Amalajewa, urodzonego w 1960 r., który obecnie mieszka w Kilonii w Niemczech.

(a) Zniszczenie ciężarówki skarżącego
Wieczorem 14 października 2000 r. skarżący, jego żona i ciotka podróżowali ciężarówką marki KAMAZ 53-20 należącą do skarżącego ze wsi Staryje Atagi do rejonu Cziri-Jurt w Groznym w Czeczenii. Około godziny 17:00 ciężarówka skarżącego utknęła na drodze, nieopodal posterunku kontrolnego. Skarżący próbował szukać pomocy u przejeżdżających kierowców, ale ci nie byli w stanie uciągnąć ciężarówki lub nie chcieli zatrzymać się ze względu na zbliżającą się godzinę policyjną. Obok przejeżdżał transporter opancerzony (BTR) o numerze burtowym 233, należący do jednostki wojskowej nr 205, a skarżący dał mu sygnał mrugając światłami. BTR zatrzymał się w odległości 200–300 metrów od ciężarówki skarżącego. Kilku żołnierzy wysiadło, ale nie podeszło do ciężarówki. Niedługo potem w stronę ciężarówki skarżącego otwarto ogień z kierunku BTR; skarżący, jego żona i ciotka uciekli bez szwanku i pobiegli do Starych Atagów. Rano 15 października 2000 r. skarżący udał się do ciężarówki i znalazł ją wypaloną i wyglądającą tak, jakby została zniszczona w wyniku wybuchu. Skarżący niezwłocznie zawiadomił lokalną policję, szefa lokalnej administracji Starych Atagów oraz lokalne biuro dowódcy wojskowego.

(b) Śledztwo karne
19 października 2000 r. skarżący sporządził opis zniszczonej ciężarówki, który został podpisany przez dwóch funkcjonariuszy ruchu drogowego ze Starych Atagów. Opis stwierdzał, że ciężarówka została „wysadzona i spalona podczas godziny policyjnej nieopodal posterunku obsadzonego przez [żołnierzy] 205 pułku zmotoryzowanego”. Skarżący przedłożył Trybunałowi kopię tego dokumentu z pewnymi ręcznymi poprawkami. Tego samego dnia starszy inspektor państwowej inspekcji ruchu drogowego wydziału spraw wewnętrznych rejonu groznieńskiego (ОВД Грозненского района Чеченской Республики) stwierdził, że ciężarówka KAMAZ skarżącego została zniszczona przez ogień w wyniku ostrzału i nie nadaje się do naprawy. W decyzji z dnia 24 października 2000 r. prokuratura rejonowa w Groznym oświadczyła, że nie wszczyna śledztwa karnego w związku z zarzutami skarżącego. Uznała, że skarżący zostawił ciężarówkę na drodze i że pojazd został zniszczony przez ogień w wyniku zwarcia instalacji elektrycznej. W latach 2001–2002 skarżący wniósł szereg skarg na tę decyzję. 25 marca 2001 r. Prokuratura Rejonowa w Groznym wszczęła śledztwo karne w sprawie zarzutów skarżącego, że jego ciężarówka KAMAZ została ostrzelana i zniszczona przez ogień przez nieustalonych żołnierzy jadących BTR-em nr 233. Śledztwo było zawieszane kilka razy. W marcu 2006 r. skarżący, jego żona i ciotka otrzymali status pokrzywdzonych. Wartość ciężarówki została przez skarżącego oszacowana na 280 000 RUB. Nie wydaje się, aby śledztwo posunęło się dalej poza fakty przekazane przez skarżącego. 8 maja 2008 r. Sąd Rejonowy w Groznym odmówił rozpoznania skargi skarżącego dotyczącej bezskuteczności śledztwa, ponieważ 1 maja 2008 r. ostatnia decyzja o zawieszeniu śledztwa została uchylona. 11 czerwca 2008 r. Sąd Najwyższy Czeczenii potwierdził tę decyzję. 1 czerwca 2008 r. skarżący został ponownie poinformowany, że śledztwo zostało zawieszone.

(c) Postępowanie cywilne
Skarżący wniósł pozew o bezpośrednie odzyskanie kosztu ciężarówki od jednostki wojskowej. 15 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w Groznym oddalił powództwo skarżącego. Skarżący odwołał się, a 19 grudnia 2006 r. Sąd Najwyższy Czeczenii uchylił decyzję Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego. Sąd Najwyższy wskazał, że materiały akt sprawy dotyczącej toczącego się postępowania karnego, wyjaśnienia skarżącego i zebrane dowody wskazywały na Ministerstwo Obrony jako potencjalnego sprawcę szkody. Uznał, że Sąd Rejonowy nie wyjaśnił okoliczności zdarzenia i nie powiadomił Ministerstwa Obrony o rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. Sprawa została następnie przeniesiona do Moskwy, gdzie znajduje się siedziba Ministerstwa Obrony. 2 marca 2007 r. Sąd Rejonowski Presnenski oddalił powództwo. Wskazał, że okoliczności zdarzenia są przedmiotem toczącego się postępowania karnego i że „jednostka wojskowa nr 205” nie istnieje, zgodnie z informacjami Sztabu Generalnego Ministerstwa Obrony. Nie jest jasne, czy skarżący odwołał się. Wydaje się, że w marcu 2013 r. skarżący opuścił Czeczenię i przez Polskę wyjechał do Niemiec.


Skarżący urodził się w 1986 roku i mieszka w Moskwie. Tło faktyczne dotyczące planowania, przebiegu i rozproszenia zgromadzenia publicznego na placu Bołotnym zostało szczegółowo opisane w sprawie Frumkin przeciwko Rosji (skarga nr 74568/12, §§ 7-65, 5 stycznia 2016 r.) oraz Jarosław Biełousow przeciwko Rosji (skargi nr 2653/13 i 60980/14, §§ 7-33, 4 października 2016 r.). Poniżej przedstawiono stanowiska stron dotyczące okoliczności mających bezpośredni związek z niniejszą sprawą. 6 maja 2012 r. w centrum Moskwy odbyło się zgromadzenie publiczne pod nazwą „Marsz Milionów”, zorganizowane w proteście przeciwko domniemanym sfałszowanym wyborom prezydenckim. Wydarzenie zostało zatwierdzone przez władze miasta w formie marszu, po którym miało nastąpić zebranie na placu Bołotnym, które miało zakończyć się o godzinie 19:30. Marsz przebiegał spokojnie i bez zakłóceń, jednak gdy uczestnicy dotarli na plac Bołotny, okazało się, że bariery ustawione przez policję zwęziły wejście na miejsce zebrania, co domniemanie ograniczyło przestrzeń wyznaczoną na zgromadzenie. Aby kontrolować tłum, kordony policyjne zmusiły protestujących do pozostania wewnątrz barier. Doszło do licznych starć między policją a protestującymi. O godzinie 17:30 policja zarządziła przedwczesne zakończenie zebrania i zaczęła rozpraszać uczestników. Usunięcie protestujących z placu zajęło im około dwóch godzin. Tego samego dnia moskiewski miejski wydział Śledczego Komitetu Federacji Rosyjskiej wszczął postępowanie karne w celu zbadania domniemanych czynów masowych zamieszek i przemocy wobec policji (art. 212 § 2 i 318 § 1 Kodeksu Karnego). 18 maja 2012 r. akta zostały przekazane do centrali Śledczego Komitetu w celu dalszego śledztwa. 28 maja 2012 r. wszczęto również śledztwo w sprawie przestępstwa organizowania masowych zamieszek (art. 212 § 1 Kodeksu Karnego). Dwie sprawy karne zostały połączone tego samego dnia. Skarżący jest działaczem na rzecz praw człowieka i prawnikiem w organizacji pozarządowej Komitet Praw Obywatelskich (Комитет за гражданские права). 6 maja 2012 r. przybył na plac Bołotny, aby wziąć udział w demonstracji, i podczas jej rozpraszania kopnął nieustalonego policjanta w ramię. Po tych wydarzeniach skarżący nadal mieszkał pod swoim zwykłym adresem i prowadził normalną działalność, w tym biorąc udział w autoryzowanych zgromadzeniach publicznych. 25 lipca 2012 r. przeszukano mieszkanie skarżącego; policja zabezpieczyła ubrania skarżącego, paszport wewnętrzny i zagraniczny, inne dokumenty oraz jego komputer. Tego samego dnia skarżący został aresztowany na podstawie podejrzenia udziału w masowych zamieszkach 6 maja 2012 r. 26 lipca 2012 r. Sąd Rejonowy w Basmanym zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego do 25 września 2012 r. na następujących podstawach:
„Organy ścigania podejrzewają [skarżącego] o popełnienie poważnego przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności powyżej dwóch lat. ... sąd stwierdza, że istnieją podstawy do uznania, że [skarżący], pozostając na wolności, prawdopodobnie ucieknie przed śledztwem i procesem, będzie działać osobiście lub przez pełnomocnika w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej, będzie kontynuować [swoją] działalność przestępczą, niszczyć dowody i w inny sposób utrudniać śledztwo, które znajduje się w fazie początkowej. Prowadzone są obecnie czynności operacyjno-poszukiwawcze mające na celu ustalenie ewentualnych powiązań [skarżącego] z innymi aktywnymi uczestnikami masowych zamieszek, które miały miejsce na placu Bołotnym w Moskwie i jej okolicach, w związku z czym, pozostając na wolności, [mógłby] koordynować swoje stanowisko z nieustalonymi wspólnikami. ... Do sądu nie złożono informacji faktycznych wykluczających aresztowanie [skarżącego] ze względów zdrowotnych. Sąd bierze pod uwagę, że [skarżący] może zwrócić się o pomoc medyczną w miejscu detencji, jeśli zajdzie taka potrzeba ...”
Sąd Rejonowy oddalił wniosek skarżącego o zastosowanie alternatywnego środka zapobiegawczego, takiego jak areszt domowy, stwierdzając, że jego stan zdrowia nie stoi na przeszkodzie dla jego uwięzienia. 5 września 2012 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał zarządzenie o aresztowaniu w mocy. 2 sierpnia 2012 r. skarżącemu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 212 § 2 Kodeksu Karnego (udział w masowych zamieszkach połączonych z przemocą) i w szczególności oskarżono go o kopnięcie policjanta. 24 września 2012 r. Sąd Rejonowy w Basmanym przedłużył aresztowanie skarżącego do 6 listopada 2012 r., uznając, że okoliczności uzasadniające zarządzenie aresztowania nie uległy zmianie. Sąd Rejonowy oddalił zarzuty skarżącego dotyczące braku pomocy medycznej w areszcie śledczym jako bezzasadne. Stwierdzono, że stan zdrowia skarżącego był zadowalający i nie uzasadniał jego zwolnienia. 15 października 2012 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał zarządzenie o przedłużeniu w mocy. 31 października 2012 r. Sąd Rejonowy w Basmanym przedłużył aresztowanie skarżącego do 6 marca 2013 r., w zasadzie na tych samych podstawach co wcześniej. 26 listopada 2012 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał zarządzenie o przedłużeniu w mocy. 4 marca 2013 r. Sąd Rejonowy w Basmanym rozpoznał nowy wniosek o przedłużenie tymczasowego aresztowania skarżącego. Skarżący skarżył się na zaostrzenie się chorób przewlekłych w trakcie aresztowania. Wniósł o zwolnienie za kaucją i przedstawił poręczenia osobiste od dwóch wybitnych postaci życia publicznego, w tym działacza na rzecz praw człowieka, którzy poręczyli za niego. Tego samego dnia Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego do 6 lipca 2013 r. Uznał, że łagodniejszy środek zapobiegawczy, w tym zwolnienie za kaucją, nie powstrzyma skarżącego przed utrudnianiem prawidłowego toku sprawiedliwości. Zarzuty skarżącego dotyczące pogorszenia stanu jego zdrowia zostały oddalone; sąd powołał się na zaświadczenie lekarskie z aresztu śledczego, z którego wynikało, że jego stan zdrowia jest zadowalający. 17 kwietnia 2013 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał zarządzenie o przedłużeniu w mocy. 24 maja 2013 r. sprawa karna skarżącego została przekazana do Sądu Rejonowego w Zamoskworeczje w Moskwie w celu rozpoznania zarzutów karnych. 6 czerwca 2013 r. ten sąd wyraził zgodę na kolejne przedłużenie aresztowania skarżącego, do 24 listopada 2013 r. Decyzja dotyczyła jedenastu oskarżonych. Obok powagi zarzutów, sąd oparł swoją decyzję na ustaleniach, że „przyczyny, które pierwotnie uzasadniały aresztowanie, nie uległy zmianie” oraz że „żadne inne środki zapobiegawcze nie zapewnią realizacji celów i zadań postępowania sądowego”. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał to zarządzenie o przedłużeniu w mocy 2 lipca 2013 r. 2 sierpnia 2013 r. Prezydium Sądu Miejskiego w Moskwie rozpoznało nadzwyczajne zażalenie wniesione przez Rzecznika Praw Obywatelskich Federacji Rosyjskiej. Zmieniło zarządzenia o przedłużeniu z 24 września i 31 października 2012 r. oraz 4 marca i 6 czerwca 2013 r., a także decyzję Sądu Miejskiego w Moskwie z 15 października 2012 r. Prezydium uznało, że aresztowanie skarżącego było nieuzasadnione, a zarządzenia o aresztowaniu nie były poparte odpowiednimi faktami; wzięło również pod uwagę pogarszający się stan jego zdrowia. Prezydium uchyliło zarządzenie o aresztowaniu i zastosowało wobec skarżącego areszt domowy do 2 października 2013 r. przy zachowaniu następujących warunków: zakaz opuszczania domu lub zmiany miejsca zamieszkania; zakaz komunikowania się ze współoskarżonymi i świadkami; zakaz wysyłania i otrzymywania korespondencji; zakaz używania jakichkolwiek środków komunikacji. Tego samego dnia skarżący został zwolniony z tymczasowego aresztu. 26 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Zamoskworeczje przedłużył areszt domowy skarżącego do 2 stycznia 2014 r. Powołał się na powagę zarzutów i uznał, że jako działacz na rzecz praw człowieka skarżący może komunikować się z różnymi władzami i osobami, a tym samym utrudniać tok postępowania karnego. 28 października 2013 r. Sąd Miejski w Moskwie utrzymał tę decyzję w mocy na skutek odwołania. 18 grudnia 2013 r. Dumy Państwowa uchwaliła Ustawę o amnestii, która zwalniała osoby podejrzane i oskarżone o przestępstwa określone w art. 212 §§ 2 i 3 Kodeksu Karnego z odpowiedzialności karnej. 19 grudnia 2013 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania karnego przeciwko niemu na mocy Ustawy o amnestii. Tego samego dnia Sąd Rejonowy w Zamoskworeczje uwzględnił jego wniosek i uchylił areszt domowy. Przed aresztowaniem u skarżącego zdiagnozowano zmiany organiczne ośrodkowego układu nerwowego, zespół nadciśnieniowy, zapalenie migdałków, przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, atopowe zapalenie skóry, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i dorsopatię (ból pleców). Zdaniem skarżącego, te choroby wymagały regularnego nadzoru medycznego, diety i zmiany stylu życia. Od 27 lipca 2012 r. do 2 sierpnia 2013 r. skarżący był przetrzymywany w areszcie śledczym IZ-77/2 w Moskwie. Przy przyjęciu do więzienia przeszedł badanie lekarskie, które nie wykazało żadnych problemów zdrowotnych, z wyjątkiem atopowego zapalenia skóry i skoliozy. Skarżący dostarczył miejscu detencji swoją dokumentację medyczną, która zawierała informacje o jego przewlekłych dolegliwościach. 31 sierpnia 2012 r. skarżący został poddany badaniu lekarskiemu przez lekarza ogólnego („GP”). Zdiagnozowano u niego dystonię naczyniowo-wegetatywną, dorsopatię, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, kifoskoliozę oraz otyłość pierwszego lub drugiego stopnia. Otrzymał zalecenie specjalnej diety ograniczającej spożycie tłuszczów i szybko wchłanianych węglowodanów. Następnie skarżący był badany przez lekarza ogólnego 25 września, 19 października i 26 listopada 2012 r. oraz 24 stycznia, 15 i 25 lutego oraz 15 marca 2013 r. Badania nie wykazały negatywnej dynamiki w stanie zdrowia skarżącego; zalecenia specjalnej diety były odnawiane za każdym razem. Pismem z 2 listopada 2012 r. naczelnik IZ-77/2 poinformował ojca skarżącego, że przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka nie znajduje się na liście chorób uprawniających pacjentów do otrzymania dodatkowego żywienia. 30 listopada 2012 r. prawnik skarżącego złożył skargę do naczelnika więzienia na pogorszenie stanu zdrowia jego klienta, w szczególności na regularne bóle głowy, bóle pleców i przyrost masy ciała. Zarzucił, że skarżący przybrał na wadze 20 kg przez pięć miesięcy aresztowania i wnioskował o szpitalne badanie lekarskie. 31 stycznia 2013 r. skarżący został zbadany przez neurologa i otrzymał zalecenie leczenia w związku z dystonią naczyniowo-wegetatywną. Podczas regularnej kontroli u lekarza ogólnego 15 lutego 2013 r. skarżący oświadczył, że jego stan poprawił się; zalecono mu kontynuowanie przepisanego leczenia. 14 lutego 2013 r. prawnik skarżącego ponowił wniosek o badanie lekarskie i poprosił o umożliwienie skarżącemu dostępu do siłowni. 4 kwietnia 2013 r. komisja lekarska złożona z lekarza ogólnego, specjalisty chorób zakaźnych, chirurga i dwóch administratorów zbadała skarżącego i jego dokumentację medyczną. Oprócz poprzednich diagnoz ustalono przewlekłą dysfunkcję wątroby i zalecono kontynuowanie specjalnej diety. 14 kwietnia 2013 r. skarżący został tymczasowo przeniesiony do oddziału szpitalnego IZ-77/1. Przy przyjęciu stwierdzono, że cierpi na otyłość drugiego lub trzeciego stopnia (w tym stadium ważył 109 kg przy wzroście 178 cm) i przepisano mu tę samą dietę co wcześniej. W IZ-77/1 skarżący przeszedł serię badań lekarskich i testów, w tym USG jamy brzusznej, echografię tarczycy, elektrokardiogram, rentgenofluorografię, prześwietlenia czaszki i kręgosłupa oraz badania krwi. Był regularnie badany przez lekarza ogólnego, który dostosowywał leczenie w zależności od wyników testów. Skarżący miał również konsultację z dermatologiem. Społeczna komisja monitorująca miejsca detencji odwiedziła skarżącego 17 i 24 kwietnia oraz 2 maja 2013 r. Zgodnie z dziennikiem ich wizyt, skarżący nie skarżył się na niewystarczającą pomoc medyczną w IZ-77/1. Wypis ze szpitala (выписной эпикриз) z oddziału szpitalnego IZ-77/1, wystawiony 17 maja 2013 r., zawierał wyniki badań lekarskich skarżącego. Zdiagnozowano u niego chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, dorsopatię, stłuszczenie wątroby, hipercholesterolemię, dystonię naczyniowo-wegetatywną, trądzik i otyłość pierwszego stopnia. Skarżący otrzymał zalecenie fizjoterapii i specjalnej diety; zalecono mu również wykonanie rezonansu magnetycznego w związku z podejrzeniem choroby mózgu, który musiał zostać przeprowadzony w innym szpitalu wyposażonym w odpowiednie urządzenie do skanowania. Tego samego dnia skarżący został przeniesiony z powrotem do IZ‑77/2. 6 lipca 2013 r. skarżący złożył skargę do Sądu Rejonowego w Twerskim w Moskwie na niewykonanie przez władze jego badania lekarskiego. 4 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Twerskim odmówił rozpoznania tej skargi. Badanie rezonansem magnetycznym nie zostało przeprowadzone przed zwolnieniem skarżącego z miejsca detencji 2 sierpnia 2013 r. Po zwolnieniu skarżący przeszedł badanie lekarskie w szpitalu miejskim i konsultację z wybitnym gastroenterologiem. Lekarz potwierdził wcześniejsze diagnozy skarżącego dotyczące układu pokarmowego i przepisał mu leczenie farmakologiczne, specjalną dietę i ćwiczenia fizyczne. Opis warunków detencji podczas transportu skarżącego z aresztu śledczego do sądu i z powrotem był identyczny jak w sprawie Jarosława Biełousowa (powołanej wyżej, §§ 69-73). 6 czerwca 2013 r. postępowanie sądowe rozpoczęło się w sali rozpraw nr 338, a pod koniec lipca przeniosło się do sali rozpraw nr 635 Sądu Miejskiego w Moskwie. Oskarżeni, w tym skarżący, byli przetrzymywani w szklanych kabinach w obu salach rozpraw, jak opisano w sprawie Jarosława Biełousowa (powołanej wyżej, §§ 74‑76). Od 2 sierpnia 2013 r. skarżący nie był już umieszczany w szklanej kabinie ze względu na zmianę środka zapobiegawczego zastosowanego wobec niego.


Skarżący urodził się w 1939 roku i mieszka w Ankarze. Skarżący jest właścicielem mieszkania w Ankarze. W nieokreślonym terminie skarżący wniósł sprawę do Sądu Administracyjnego w Ankarze przeciwko Gminie Çankaya i Gminie Metropolitalnej Ankara o uchylenie pozwolenia na budowę dotyczącego budynku sąsiedniego, wznoszonego naprzeciwko jego mieszkania. 14 grudnia 1999 r. Sąd Administracyjny w Ankarze uwzględnił wniosek skarżącego i uchylił pozwolenie na budowę z powodu naruszenia ograniczeń wysokości. Zgodnie z tym wyrokiem budynek, o którym mowa, został wzniesiony o 1,48 metra wyżej niż norma określona w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. 17 lutego 2000 r. komitet wykonawczy gminy Çankaya (belediye encümeni) nakazał rozbiórkę nielegalnie wzniesionej części budynku w celu wykonania wyroku sądu administracyjnego. Jednakże nie wykonał tej decyzji. 19 listopada 2001 r. Najwyższy Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok sądu administracyjnego. W międzyczasie, 3 sierpnia 2001 r., rada gminy Çankaya (belediye meclisi) zmieniła plan zagospodarowania przestrzennego i przesłała swoją decyzję do Gminy Metropolitalnej Ankara w celu zatwierdzenia. 26 października 2001 r. Gmina Metropolitalna Ankara odmówiła zatwierdzenia, uznając, że plan zagospodarowania został zmieniony w celu legalizacji wcześniej uchylonego pozwolenia na budowę, a tym samym uniknięcia rozbiórki nielegalnej konstrukcji. 5 grudnia 2001 r. rada gminy Çankaya utrzymała swoją poprzednią decyzję, a tym samym zmieniony plan zagospodarowania wszedł w życie. Następnie, 31 grudnia 2001 r., skarżący wniósł sprawę do Sądu Administracyjnego w Ankarze o uchylenie decyzji rady gminy Çankaya z 5 grudnia 2001 r. 31 marca 2003 r. Sąd Administracyjny w Ankarze uchylił wspomnianą decyzję, m.in. z powodu zachęcania do nielegalnych praktyk budowlanych. 21 lutego 2005 r. Najwyższy Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję sądu administracyjnego, a 18 października 2005 r. odrzucił wniosek gminy Çankaya o sprostowanie. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 13 grudnia 2005 r.


Skarżący urodził się w 1934 roku i mieszkał w Moskwie. W czerwcu 1998 roku zdeponował 5 187,40 dolarów amerykańskich na trzymiesięcznej lokacie w banku Russian Credit, banku prywatnym. W sierpniu 1998 roku kraj dotknął kryzys finansowy, rubel stracił na wartości, a bank stał się niewypłacalny. W grudniu 1998 roku skarżący przyjął ofertę banku rozliczenia i zamknięcia jego konta w zamian za saldo w zdewaluowanych rublach. Gdy pieniądze dotarły do skarżącego w marcu 1999 roku, rubel uległ dalszej dewaluacji. W październiku 1999 roku bank objęto zewnętrznym zarządem, a spłaty jego długów zostały wstrzymane do czasu restrukturyzacji. W maju 2000 roku bank i jego wierzyciele wynegocjowali grupową ugodę dotyczącą zadłużenia sprzed października 1999 roku i uzyskali jej zatwierdzenie przez sądy. Ugoda zwolniła bank z obowiązku zapłaty kar, grzywien, odsetek za zwłokę oraz odszkodowań wynikających z przepisów prawa, umów z klientami i orzeczeń sądowych. W grudniu 2001 roku skarżący wniósł pozew przeciwko bankowi o szkodę spowodowaną wahaniami kursu walut między dniem przyjęcia oferty banku a dniem otrzymania pieniędzy. Bank wniósł sprzeciw wobec tego roszczenia, twierdząc, że wygasił swoje zobowiązania poprzez spłatę depozytu skarżącemu. 17 kwietnia 2002 roku Sąd Rejonowy Goliwiński w Moskwie przyznał skarżącemu 77 603,50 rubli rosyjskich (RUB)[1]. W maju 2003 roku skarżący złożył wniosek egzekucyjny u komornika. 17 czerwca 2003 roku, na wniosek banku, Sąd Rejonowy umorzył postępowanie egzekucyjne w związku z ugodą grupową. Sąd Rejonowy stwierdził:
Biorąc pod uwagę naturę stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy, sąd uwzględnia fakt, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w celu ściągnięcia z [Russian Credit] zobowiązań, które powstały przed 18 października 1999 roku włącznie i które, na mocy ... warunków ugody, są związane z zrestrukturyzowanymi zobowiązaniami [banku] podlegającymi nowacji na warunkach ugody zatwierdzonej przez [decyzję sądową], która określiła tryb i warunki wygaśnięcia zobowiązań.
Zgodnie z art. 23 § 2 Ustawy Federalnej o Postępowaniu Egzekucyjnym, zawarcie ugody między wierzycielem a dłużnikiem stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem wniosek [banku] podlega uwzględnieniu, a [postępowanie egzekucyjne] zostanie umorzone. W lipcu 2003 roku, w odpowiedzi na zapytanie skarżącego, zewnętrzny administrator banku poinformował skarżącego, że jego depozyt nie widniał w księgach i że na mocy warunków ugody grupowej jego wierzytelność sądowa nie może zostać spłacona. 14 sierpnia 2003 roku Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Rejonowego, uznając, że indywidualne roszczenie skarżącego ma zostać rozliczone w ramach roszczenia grupowego. Sąd Miejski stwierdził:
Umorzawszy [postępowanie egzekucyjne], [Sąd Rejonowy] powołał się na przepisy art. 439 Kodeksu Postępowania Cywilnego i doszedł do wniosku, że warunki wspomnianej ugody dotyczącej restrukturyzacji zobowiązań kredytowych [Russian Credit] mają zastosowanie również do [skarżącego].
[Sąd Miejski] zgadza się z powyższym wnioskiem [Sądu Rejonowego] jako opartym na przepisach prawa i potwierdzonym przez okoliczności niniejszej sprawy.


Skarżący urodził się w 1946 roku i mieszka w Čačaku. 7 września 2005 r. Skarżący wszczął postępowanie cywilne przed Sądem Pierwszej Instancji (Osnovni sud) w Kotorze, dochodząc roszczeń dotyczących różnych kwestii umownych. 4 grudnia 2008 r. Sąd Pierwszej Instancji w Kotorze orzekł na korzyść Skarżącego. 17 listopada 2009 r. Sąd Wyższy (Viši sud) w Podgoricy utrzymał ten wyrok w mocy po rozpoznaniu odwołania. 20 maja 2010 r. Sąd Najwyższy uchylił poprzednie orzeczenia i zarządził ponowne rozpatrzenie sprawy. 12 sierpnia 2011 r. Sąd Pierwszej Instancji w Kotorze orzekł przeciwko Skarżącemu. Ten wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd Wyższy w Podgoricy oraz Sąd Najwyższy, odpowiednio 6 kwietnia 2012 r. i 12 września 2012 r. Wyrok Sądu Najwyższego został doręczony Skarżącemu 20 października 2012 r. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną 28 listopada 2012 r. 30 czerwca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę Skarżącego. Orzeczenie to zostało doręczone Skarżącemu 25 września 2015 r.


Skarżący urodził się w 1954 roku i mieszka w Sofii. Skarżący został zatrudniony jako policjant w 1977 roku. Po udziale w kilku misjach międzynarodowych, w 2001 roku ubiegał się o stanowisko obserwatora policyjnego w nowej misji. Wymagało to oceny jego przydatności psychologicznej, której poddał się w Instytucie Psychologii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (dalej „Instytut”) 1 września 2001 roku. Wynik oceny był negatywny i skarżący nie został włączony do kontyngentu, który miał zostać wysłany na misję międzynarodową. Skarżący złożył skargę na negatywny wynik swojej oceny psychologicznej do dyrektora Instytutu, ale został poinformowany w liście z 1 lutego 2002 roku, że kontrola wykazała, iż ocena była obiektywna i poprawna. W notatce wyjaśniającej przesłanej do dyrektora Instytutu w związku z tą kontrolą psycholog przeprowadzający ocenę wyjaśnił, że podczas rozmowy ze skarżącym poinformował go o wynikach oceny w „łagodny sposób” oraz że skarżący mógł zadawać pytania i wypowiadać się. Po negatywnym wyniku oceny, 1 marca 2002 roku skarżący przeszedł na emeryturę. Strony nie sprecyzowały, czy byłby w stanie kontynuować pracę w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych na innym stanowisku. Mimo formalnego przejścia na emeryturę, po upływie ustawowego terminu jednego roku skarżący został dopuszczony do ponownej oceny psychologicznej w Instytucie, w związku z przygotowaniami do nowej misji policyjnej. Nowa ocena psychologiczna została przeprowadzona 11 października 2002 roku, a psycholodzy z Instytutu ponownie stwierdzili, że skarżący jest nieprzydatny psychicznie do tej pracy. W ten sposób wniosek skarżącego o dołączenie do nowej misji został odrzucony. Skarżący skarżył się na ten wynik do Ministra Spraw Wewnętrznych i innych organów, takich jak parlamentarna komisja ds. bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego oraz Prezydent Republiki. Dział kadr Ministerstwa Spraw Wewnętrznych poinformował go w liście z 29 stycznia 2003 roku, że odmowy włączenia go do kontyngentów międzynarodowych były zgodne z prawem. 12 lutego 2003 roku skarżący złożył wniosek na podstawie Ustawy o ochronie danych osobowych (patrz poniższy paragraf 22) o udzielenie dostępu do dokumentów zawartych w jego aktach osobowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Argumentował, że akta zawierają dane, które można uznać za osobowe w rozumieniu tej ustawy, w tym „oceny, wyniki różnych testów, dane z ocen psychologicznych”. W kolejnych postępowaniach administracyjnych i sądowych, opisanych poniżej, właściwe organy krajowe nie odnosiły się do żadnych konkretnych dokumentów ani kategorii dokumentów, ale ogólnie określały informacje, których żądał skarżący, jako „dane osobowe” zawarte w jego aktach osobowych. Pierwotna odmowa udzielenia mu dostępu do akt, podpisana przez szefa działu kadr Ministerstwa i datowana na 2 kwietnia 2003 roku, została uchylona 17 listopada 2003 roku przez Sąd Miejski w Sofii, ponieważ nie została wydana przez właściwy organ, a mianowicie Ministra Spraw Wewnętrznych. To ustalenie zostało utrzymane w mocy 30 lipca 2004 roku przez Najwyższy Sąd Administracyjny. 31 stycznia 2005 roku Minister Spraw Wewnętrznych wydał decyzję odmawiającą skarżącemu dostępu do jego akt osobowych. Powołał się ogólnie na przepisy art. 34 ust. 3 Ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 182 ust. 7 Ustawy o Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, obowiązujące w tamtym czasie (patrz poniższe paragrafy 22 i 25). Ta odmowa została uchylona przez trójosobowy skład Najwyższego Sądu Administracyjnego 29 lipca 2005 roku z powodu braku uzasadnienia, ponieważ powoływała się jedynie na przepisy ograniczające dostęp do danych osobowych, nie wyjaśniając, jak miały one zastosowanie do okoliczności sprawy, i nie uwzględniając prawa skarżącego do dostępu do danych go dotyczących. 15 sierpnia 2006 roku pięcioosobowy skład Najwyższego Sądu Administracyjnego utrzymał te ustalenia w mocy. W nowej decyzji z 17 października 2006 roku Minister Spraw Wewnętrznych odmówił skarżącemu dostępu do jego akt osobowych w Ministerstwie. Minister ponownie powołał się na art. 34 ust. 3 Ustawy o ochronie danych osobowych, a także na art. 161 Ustawy o Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z 2006 roku (patrz poniższe paragrafy 22 i 26). Wyjaśnił, że akta osobowe funkcjonariuszy zawierają informacje o „postępowaniach wyjaśniających w stosunku do osoby ubiegającej się o zatrudnienie” w Ministerstwie oraz informacje ujawniające „struktury, stanowiska i funkcje” Ministerstwa. Zauważył, że pierwsza kategoria informacji jest klasyfikowana jako tajemnica służbowa, ale jednocześnie wspomniał, że zgodnie z wewnętrzną instrukcją Ministerstwa akta osobowe funkcjonariuszy należy traktować jako zawierające informacje stanowiące tajemnicę państwową. Wyjaśniono dalej, że mimo iż akta osobowe obejmują również dokumenty nie zawierające informacji wrażliwych, ze względu na obecność niektórych dokumentów klasyfikowanych, akta te muszą być klasyfikowane w całości. Skarżący wniósł skargę do sądu. Wyjaśnił okoliczności, w jakich odszedł z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, oraz że ma „szczególnie silne zainteresowanie” zapoznaniem się ze swoimi ocenami psychologicznymi. Oświadczył ponadto, że jego wniosek o dostęp do akt osobowych dotyczy jego „tożsamości zawodowej”. Argumentował, że Minister Spraw Wewnętrznych nie należycie wziął pod uwagę jego prawa do dostępu do informacji, że nie było podstaw prawnych do uznania informacji wymienionych w decyzji za klasyfikowane, oraz że w każdym razie, biorąc pod uwagę, że skarżący odszedł z Ministerstwa w 2002 roku, a odpowiednie terminy przechowywania dokumentów klasyfikowanych stanowiących tajemnicę służbową upłynęły, wszelkie takie dokumenty w jego aktach musiały w międzyczasie zostać odtajnione. Wyrokiem z 25 marca 2008 roku trójosobowy skład Najwyższego Sądu Administracyjnego oddalił skargę. Uznał, że decyzja Ministra była dobrze uzasadniona i że Minister słusznie uznał, że informacje te są klasyfikowane. Wskazał, że mimo iż akta osobowe policjantów obejmują również dokumenty nie zawierające informacji wrażliwych, muszą być one klasyfikowane w całości ze względu na obecność niektórych dokumentów klasyfikowanych. Na skutek apelacji skarżącego, wyrokiem końcowym z 8 lipca 2008 roku powyższy wyrok został utrzymany w mocy przez pięcioosobowy skład Najwyższego Sądu Administracyjnego. Poparł on uzasadnienie składu trójosobowego, dodając, że odtajnienie dokumentów może nastąpić dopiero po wyraźnej decyzji właściwego funkcjonariusza, mimo upływu odpowiednich terminów. W postępowaniu przed Trybunałem Rząd przedłożył kopie ocen psychologicznych skarżącego z września 2001 roku i października 2002 roku. Nie posiadają one żadnych znaków klauzuli tajności.


Skarżący urodził się w 1971 roku i odbywa karę pozbawienia wolności w Wałujkach, w obwodzie biełgorodzkim. 14 czerwca 2006 r. zniknęła pani I., studentka uniwersytetu. 15 czerwca 2006 r. jej matka zgłosiła jej zaginięcie do komisariatu policji „Siewiernyj” rejonu kominternowskiego w Woroneżu, który wszczął poszukiwania. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, rano 17 czerwca 2006 r. policja przeszukała jego mieszkanie bez sporządzenia protokołu. Następnie przeszukano jego samochód. Zgodnie z zapisami policyjnymi, samochód skarżącego został przeszukany tego dnia w godzinach od 10.10 do 11.20 w związku z zaginięciem I. przez śledczego z komisariatu „Siewiernyj”. Po przeszukaniu skarżącego zabrano na komisariat „Siewiernyj”, gdzie przesłuchiwano go w sprawie miejsca pobytu I. Oświadczył, że zna I. i widział ją po raz ostatni 14 czerwca 2006 r., ale nie wie, gdzie się ona znajduje. Protokół jego „wyjaśnienia” został sporządzony przez funkcjonariusza operacyjnego M. Zdaniem skarżącego, policjanci pobili go, aby wydobyć od niego informacje o miejscu pobytu I. Zgodnie z informacjami Rządu, po przesłuchaniu skarżącego zwolniono, a następnie ponownie zabrano na komisariat. Z protokołu sporządzonego przez funkcjonariusza operacyjnego M. wynika, że 17 czerwca 2006 r. o godzinie 21:00 skarżącego zatrzymano za popełnienie drobnego chuliganstwa w pobliżu komisariatu poprzez przeklinanie na przechodniów. W protokole stwierdzono, że nie miał żadnych obrażeń. Zgodnie z decyzją wydaną przez p.o. szefa komisariatu „Siewiernyj” w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym tego samego dnia, skarżącego uznano za winnego drobnego chuliganstwa i ukarano grzywną. Tego wieczoru o godzinie 23:50 zarządzono jego aresztowanie administracyjne przez policję. Skarżący był przetrzymywany na komisariacie „Siewiernyj” do 10:40 19 czerwca 2006 r. Następnie przewieziono go do komisariatu „Sowiecki”, gdzie przeprowadzono dalsze czynności operacyjne w związku z zaginięciem I. Zdaniem skarżącego, był bit i poddawany porażeniom prądem przez policjantów z komisariatu „Sowiecki”, aby zmusić go do podania informacji o miejscu pobytu I. Jak twierdzi, założono mu czapkę na głowę, aby nic nie widział, i wywieziono samochodem poza miasto, gdzie go bito i porażano prądem za pomocą drutów przymocowanych do jego małych palców. Jego usta zaklejono taśmą, aby nie mógł krzyczeć. Gdy był gotowy złożyć zeznania, aby powstrzymać tortury, zabrano go na brzeg rzeki i pokazano mu zwłoki. Rzucono go na ziemię i kopano. Po przewiezieniu z powrotem na komisariat „Sowiecki” złożył oświadczenie o przyznaniu się do winy przed śledczym w obecności tych samych policjantów, którzy go znęcali się nad nim. Zgodnie z „wyjaśnieniem” złożonym przez skarżącego śledczemu S. z rejonowej prokuratury „Sowiecki” w Woroneżu 19 czerwca 2006 r., przyznał się do zamordowania I. przez uduszenie. Oświadczył również, że został pobity i odniósł wszystkie obrażenia na komisariacie „Siewiernyj”, ale nie był poddawany żadnemu złemu traktowaniu na komisariacie „Sowiecki” i nie ma zastrzeżeń do jego funkcjonariuszy. Następnie skarżącego zabrano w miejsce, gdzie podobno ukrył ciało I. Zgodnie z protokołem sporządzonym przez śledczego S., oględziny miejsca przeprowadzono między godziną 23:00 a północą, a odnaleziono ciało kobiety. 20 czerwca 2006 r. o godzinie 0:50 śledczy S. aresztował skarżącego jako podejrzanego i przesłuchał go w godzinach od 1:00 do 1:50, a następnie od 11:00 do 11:15, w obecności P., adwokata z urzędu zaproszonego przez śledczego S. Skarżący powtórzył swoje wcześniejsze zeznania obciążające go samym, a także oświadczenia dotyczące jego złego traktowania na komisariacie „Siewiernyj”. Oświadczył również, że po uduszeniu I. spalił jej ciało. W godzinach od 11:30 do 13:32 jego zeznania zostały sprawdzone na miejscu przestępstwa przez śledczego S. w obecności adwokata P. i funkcjonariuszy operacyjnych komisariatu „Sowiecki”. Skarżący pokazał również, gdzie ukrył telefon komórkowy ofiary. 20 czerwca 2006 r. śledczy S. zarządził sądowo-lekarską ekspertyzę medyczną skarżącego. Tego dnia funkcjonariusz operacyjny komisariatu „Sowiecki” zabrał go do Woroneskiego Obwodowego Biura Medycyny Sądowej. Biegły odnotował liczne siniaki i otarcia na jego twarzy, głowie, tułowiu oraz kończynach górnych i dolnych. Skarżący oświadczył, że obrażenia zostały zadane po jego aresztowaniu 17 czerwca 2006 r. przez policjantów, którzy uderzali go w głowę i różne części ciała oraz bili pałką gumową w plecy i nogi. Biegły stwierdził, że obrażenia mogły zostać zadane tępym obiektem od jednego do trzech dni przed badaniem. 21 czerwca 2006 r. skarżący został przesłuchany w charakterze oskarżonego przez śledczego S. w obecności adwokata P. Potwierdził swoje wcześniejsze zeznania obciążające go samym oraz oświadczenia dotyczące rzekomego złego traktowania na komisariacie „Siewiernyj”. Tego samego dnia Sowiecki Rejonowy Sąd w Woroneżu („Sąd Rejonowy”) zarządził aresztowanie skarżącego na rozprawie w obecności adwokata P. Umieszczono go w areszcie śledczym SIZO‑36/1. W toku następujących po tym postępowań karnych skarżącego reprezentował adwokat wynajęty przez jego rodzinę. 28 czerwca 2006 r. śledczy S. przekazał zarzuty skarżącego dotyczące bezprawnych działań funkcjonariuszy policji z komisariatu „Siewiernyj” do rejonowej prokuratury kominternowskiej w Woroneżu. Śledczy z tej prokuratury przeprowadził wstępne dochodzenie i odmówił wszczęcia postępowania karnego w sprawie skargi skarżącego. Jego dwie decyzje z 1 lipca i 2 sierpnia 2006 r. zostały uchylone przez przełożonych z powodu tego, że opierały się na niepełnym dochodzeniu. W ostatniej odmowie z 29 września 2006 r. wszczęcia postępowania karnego z powodu braku dowodów popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy komisariatu „Siewiernyj”, śledczy ustalił fakty w następujący sposób, opierając się na zeznaniach policjantów. 17 czerwca 2006 r. niektórzy funkcjonariusze operacyjni wydziału kryminalnego komisariatu „Siewiernyj” przeprowadzili czynności operacyjno‑poszukiwawcze w związku z zaginięciem I. Aby sprawdzić zaangażowanie skarżącego w zaginięcie I., zabrali go za jego zgodą na komisariat „Siewiernyj” i go przesłuchali. Po otrzymaniu jego „wyjaśnienia” M. go zwolnił. Tego wieczoru M. zabrał go ponownie na komisariat za przeklinanie na ulicy w pobliżu komisariatu. Od 21:50 17 czerwca do 10:40 19 czerwca 2006 r. skarżący był przetrzymywany w celi dla sprawców wykroczeń administracyjnych. Następnie przewieziono go na komisariat „Sowiecki”. Nie stosowano wobec niego siły fizycznej i on nie składał żadnych skarg. Śledczy zauważył, że w obu przypadkach, gdy skarżącego zabrano na komisariat „Siewiernyj” – po pierwsze, w celu złożenia zeznań w związku z zaginięciem I., a po drugie, za popełnienie wykroczenia administracyjnego – nie miał żadnych obrażeń. W tej samej decyzji śledczy zasugerował, że obrażenia skarżącego mogły zostać zadane przez osobę trzecią poza komisariatem „Siewiernyj”, między 17 a 19 czerwca 2006 r., od jednego do trzech dni przed jego badaniem lekarskim przez biegłego 20 czerwca 2006 r. W nieokreślonym dniu skarżący złożył również skargę na bezprawne działania funkcjonariuszy komisariatu „Sowiecki”, wyjaśniając, że obwinił funkcjonariuszy komisariatu „Siewiernyj” za wszystkie swoje obrażenia z obawy przed represjami ze strony funkcjonariuszy wydziału „Sowiecki”, w których rękach się wówczas znajdował. Śledczy z rejonowej prokuratury „Sowiecki” w Woroneżu przeprowadził wstępne dochodzenie i odmówił wszczęcia postępowania karnego w sprawie skargi skarżącego. Jego decyzja z 10 sierpnia 2006 r. została uchylona przez przełożonego jako bezprawna i bezzasadna. W ostatniej odmowie z 21 września 2006 r. wszczęcia postępowania karnego z powodu braku dowodów popełnienia przestępstwa, śledczy stwierdził, opierając się na zeznaniach funkcjonariuszy operacyjnych komisariatu „Sowiecki”, że skarżącego zabrano na komisariat za jego zgodą i przyznał się do zamordowania I. Pokazał również dobrowolnie, bez żadnego przymusu, gdzie ukrył jej ciało. Odwołanie skarżącego z 17 maja 2007 r. od decyzji śledczych nie zostało zbadane przez Sąd Rejonowy, ponieważ do tego czasu został skazany prawomocnym wyrokiem, jak stwierdził sąd w piśmie z 4 czerwca 2007 r. Na rozprawie skarżący nie przyznał się do winy i złożył wyjaśnienie, że zeznania obciążające go samym złożył na etapie śledztwa w wyniku fizycznego przymusu ze strony funkcjonariuszy komisariatów „Siewiernyj” i „Sowiecki”. Jego obrońca wnosił o uznanie protokołów czynności śledczych przeprowadzonych 19, 20 i 21 czerwca 2006 r. za niedopuszczalne, argumentując, między innymi, że zostały one uzyskane w obecności adwokata P., który został zaproszony przez śledczego S. z naruszeniem odpowiedniej procedury i bez zgody skarżącego. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, zauważając, że wszystkie czynności śledcze od czasu aresztowania skarżącego jako podejrzanego 20 czerwca 2006 r. zostały przeprowadzone w obecności adwokata P. Ponadto nie było dowodów na to, że skarżący odrzucił jej usługi. Po jego przyznaniu się do winy, odnotowanym w „wyjaśnieniu” złożonym śledczemu 19 czerwca 2006 r., skarżący pokazał, gdzie ukrył ciało I., co nie wymagało obecności adwokata. Sąd oparł swoje ustalenia na zeznaniach obciążających skarżącego złożonych w śledztwie, zauważając, że jego zarzuty złego traktowania w areszcie policyjnym zostały zbadane i oddalone przez rejonowe prokuratury „Sowiecki” i kominternowską w decyzjach z 21 i 29 września 2006 r. 25 października 2006 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem i skazał go na dwanaście lat pozbawienia wolności. 30 listopada 2006 r. Rada Okręgowej Izby Adwokackiej w Woroneżu rozpatrzyła sprawę dyscyplinarną przeciwko adwokat P., która wynikła ze skargi skarżącego. Stwierdziła, że P. broniła skarżącego na bezpośrednie zaproszenie śledczego S., z pominięciem Rady Okręgowej Izby Adwokackiej w Woroneżu z naruszeniem odpowiedniej procedury. P. została pociągnięta do odpowiedzialności dyscyplinarnej w formie ostrzeżenia. 5 grudnia 2006 r. Rada poinformowała skarżącego o swojej decyzji, wyjaśniając, że nie ma nic, co sugerowałoby, że P. nie broniła należycie skarżącego. Ustaliła jednak naruszenie procedury udzielania pomocy prawnej na zaproszenie organów śledczych. 6 lutego 2007 r. Sąd Obwodowy w Woroneżu utrzymał wyrok w mocy po rozpatrzeniu apelacji skarżącego, w pełni popierając ustalenia sądu pierwszej instancji. Wnioski skarżącego o nadzwyczajne rozpatrzenie sprawy zostały oddalone przez Sąd Obwodowy.


Pięciu skarżących jest obywatelami Iraku. Obecnie mieszkają w Szwajcarii, gdzie w lipcu 2017 r. otrzymali azyl (patrz poniższy paragraf 31). Pierwszy i drugi skarżący, pan S.F. i pani W.O., urodzeni odpowiednio w 1975 i 1978 r., są małżonkami. Pozostali trzej skarżący, pan Y.F., pan S.F. i pan A.F., urodzeni odpowiednio w 1999, 2004 i 2014 r., są ich synami. 14 sierpnia 2015 r. skarżący, którzy uciekli z Iraku, nielegalnie przekroczyli granicę turecko-bułgarską. Podróżowali z czterema innymi rodzinami. Stamtąd pojechali taksówkami, które zawiozły ich na przedmieścia Sofii, gdzie spali pod gołym niebem przez dwie noce. 17 sierpnia 2015 r. wynajęli inne taksówki, aby zawiozły ich na granicę bułgarsko-serbską, gdzieś w okolicy miasta Bregowo. Krótko przed granicą skarżący przesiadli się do samochodu, wchodząc do Toyoty typu SUV, która miała zabrać ich przez zalesiony teren wprost na granicę. Zamierzali również nielegalnie przekroczyć tę granicę, a stamtąd kontynuować podróż w kierunku Europy Zachodniej. W tamtym czasie druga skarżąca była w trzecim miesiącu ciąży. Zgodnie z doniesieniami mediów, w ciągu ostatnich kilku lat powyższa trasa była popularna wśród migrantów próbujących nielegalnie przekroczyć Bułgarię w drodze do Europy Zachodniej. Zgodnie z raportem przedłożonym przez Rząd, w sierpniu 2015 r. bułgarska Straż Graniczna zatrzymała w pobliżu Bregowa 350 dorosłych migrantów i 132 nieletnich migrantów i umieściła ich w areszcie. Pod wieczór 17 sierpnia 2015 r. skarżący byli przewożeni Toyotą w stronę granicy bułgarsko-serbskiej w pobliżu wsi Rabrovo, która znajduje się około piętnaście kilometrów na południe od Bregowa, dwadzieścia pięć kilometrów na zachód od miasta Widin i około dwa kilometry od granicy. Transportowano w nim również cztery inne rodziny; łącznie ze skarżącymi przewoził łącznie osiemnaście pasażerów, z których ośmiu było nieletnimi. Około godziny 17:00, gdy Toyota była zaledwie kilka metrów od granicy, dwóch funkcjonariuszy bułgarskiej Straży Granicznej ją zatrzymało. Kierowca uciekł. Jeden z funkcjonariuszy ruszył w pościg, podczas gdy drugi kazał wszystkim pasażerom wysiąść z pojazdu. Pierwszy funkcjonariusz nie dogonił kierowcy i wrócił. Zdaniem skarżących, był najwyraźniej zirytowany tym, że nie zdołał zatrzymać kierowcy, i uderzył jednego z pasażerów. Skarżący złożyli oświadczenie, że bali się, iż może ich również uderzyć. Pół godziny później na miejsce przybyło dwóch kolejnych funkcjonariuszy; następnie przyjechał również autobus z kierowcą i fotografem. Zdaniem skarżących funkcjonariusze znieważali zatrzymane osoby, nazywając ich „myszami” (skarżący nie sprecyzowali, w jakim języku) i robili obraźliwe gesty. Kazali skarżącym i pozostałym pasażerom wsiąść do autobusu i zawieźli ich do aresztu Komisariatu Straży Granicznej w Bregowie, zlokalizowanego w Widinie. Zdaniem skarżących podróż trwała około godziny. Zdaniem Rządu podróż nie mogła trwać mniej niż trzy godziny. Przygotowanie dokumentów dotyczących zatrzymania skarżących zajęło kolejną godzinę, a pisemne oświadczenia o zapoznaniu się z ich prawami zostały stemplowane z datą podpisania o godz. 21:00. Skarżący nie mogli więc zostać umieszczeni w celi wcześniej niż o godz. 22:00. Po przybyciu do aresztu straży granicznej w Widinie skarżący zostali poddani rewizji. Zgodnie z ich relacją, odebrano im wszystkie rzeczy – w tym torby podróżne, telefony komórkowe, pieniądze, żywność, a nawet pieluchy, butelkę dla niemowląt i mleko piątego skarżącego – z wyjątkiem telefonu komórkowego należącego do trzeciego lub czwartego skarżącego, któremu udało się go ukryć. Zgodnie z protokołem rewizji przedłożonym przez Rząd, podczas przeszukania drugiej skarżącej władze zabrały jej cztery telefony komórkowe, karty SIM, pamięć USB, dwa dyski DVD i gotówkę. Rząd zwrócił również uwagę, że na nagraniu wideo przedłożonym przez skarżących (patrz poniższy paragraf 15), wewnątrz ich celi widoczne były torby podróżne i rzeczy osobiste. Po rewizji zatrzymane osoby zostały podzielone na dwie grupy. Skarżących i inną rodzinę umieszczono w jednej celi, a pozostałych w sąsiedniej. W formularzu wniosku skarżący stwierdzili, że obie cele znajdowały się na drugim piętrze aresztu. Zdaniem skarżących cela była gorąca, a jej okno nie dało się otworzyć. Skarżący przedłożyli również nagranie wideo, które według nich zostało zrobione telefonem komórkowym, który udało im się ukryć podczas rewizji (patrz powyższy paragraf 12). Pokazuje ono, że cela znajdowała się na poziomie gruntu, miała około 4 na 4 metry, duże podwójne okno (zabezpieczone od wewnątrz siatką), otwarte drzwi i metalową kratę na drzwiach zamkniętą na kłódkę. Na nagraniu cela wygląda na zaniedbaną, ze zniszczonymi ścianami, farbą odpadającą płatami z sufitu i brudną podłogą częściowo pokrytą brudnymi (a w miejscach wilgotnymi) kartonami. Meble składają się z dwóch starych i zniszczonych łóżek piętrowych i jednego łóżka pojedynczego, z czterema lub pięcioma gołymi, zabrudzonymi materacami. Dwa z materacy leżą na podłodze, jeden na łóżku pojedynczym, a jeden na dolnym piętrze jednego z łóżek piętrowych. Pojedyncza pognieciona prześcieradło leży na jednym z materacy na podłodze. Rzeczy osobiste, takie jak mała torebka na ramię, buty sportowe i trochę śmieci, są porozrzucane. Inne przypadkowe przedmioty – resztki jedzenia, puste plastikowe butelki, śmieci i podarta kołdra – są nagromadzone w rogu. Trzeci i czwarty skarżący są widoczni siedząc na jednym z łóżek piętrowych, podczas gdy piąty skarżący (małe dziecko) jest najpierw widoczny siedząc na podłodze obok drzwi, a następnie being podniesiony i noszony przez pierwszego skarżącego. Oprócz pięciu skarżących w celi widać trzy inne osoby: kobietę w średnim wieku leżącą na łóżku pojedynczym, chłopca (może dwu- lub trzyletniego) i mężczyznę nagrywającego wideo. Wideo zostało przedłożone przez skarżących na dysku DVD zawierającym dwa pliki wideo. Jeden jest w formacie .mpg i ma znacznik czasu, zgodnie z którym był ostatnio modyfikowany 17 września 2015 r. o godz. 17:36; a drugi jest w formacie .mp4 i ma znacznik czasu, zgodnie z którym był ostatnio modyfikowany 15 grudnia 2015 r. o godz. 15:27. Materiał w obu plikach jest identyczny, z wyjątkiem tego, że: (a) twarze skarżących w pierwszym zostały pikselowane (podczas gdy w drugim nie); (b) czas trwania pierwszego wideo wynosi jedną minutę i dwadzieścia jeden sekund (podczas gdy drugiego wynosi jedną minutę i trzydzieści dwie sekundy, ponieważ trwa ono kolejne dziesięć sekund); oraz (c) w pierwszym pliku materiał jest poziomy, podczas gdy w drugim jest obrócony w prawo o dziewięćdziesiąt stopni. Materiał w pierwszym pliku ma rozdzielczość 1280 na 720 pikseli i jest nagrany z prędkością dwudziestu czterech klatek na sekundę, podczas gdy ten w drugim pliku ma rozdzielczość 1920 na 1080 pikseli i jest nagrany z prędkością dwudziestu dziewięciu klatek na sekundę. Skarżący wyjaśnili, że powyższe daty i czasy odpowiadają momentowi, w którym skopiowali pliki wideo w Szwajcarii, a w rzeczywistości nagrali oryginalne wideo 18 sierpnia 2015 r., około południa. Ponieważ w trakcie podróży wielokrotnie wyjmowali karty SIM z telefonu komórkowego, a następnie wkładali je z powrotem, telefon nie wskazywał poprawnej daty i godziny, co uniemożliwiało ustalenie dokładnej daty i godziny nagrania wideo. W liście do Pełnomocnika Rządu urzędnik Dyrekcji Migracji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Sofii, po porównaniu materiału wideo ze zdjęciami w aktach migracyjnych skarżących, stwierdził, że może potwierdzić, iż skarżący są rzeczywiście osobami występującymi na nagraniu. Zdaniem Rządu areszt straży granicznej w Widinie był wyposażony zgodnie z odpowiednimi przepisami. Rząd nie podał w tym zakresie dalszych szczegółów. Zdaniem skarżących po umieszczeniu w celi nie otrzymali nic do jedzenia ani picia ani nie pozwalano im iść do toalety. Ponieważ w celi nie było toalety ani wiadra, musieli oddawać mocz na podłogę. Rząd nie odniósł się do tego punktu. Około cztery godziny później, około godziny 22:00, przyszli funkcjonariusze i zabrali pierwszego skarżącego do innego budynku, aby zrobić mu zdjęcie i pobrać odciski palców cyfrowo. Następnie funkcjonariusze wyprowadzili drugiego skarżącego w celu pobrania odcisków palców. Po procedurze pobierania odcisków palców funkcjonariusze zostawili skarżących w celi na noc. Między godz. 10:30 a 11:00 oraz między godz. 11:00 a 11:30 następnego dnia, 18 sierpnia 2015 r., śledczy straży granicznej przesłuchiwał odpowiednio pierwszego i drugiego skarżącego. Przesłuchania przeprowadzano w języku angielskim i tłumaczono na język bułgarski przy pomocy tłumacza. Zdaniem skarżących po przesłuchaniu druga skarżąca poprosiła strażników, aby oddali jej torbę, aby mogła przygotować butelkę dla swojego małego dziecka (piątego skarżącego), i strażnicy tak zrobili. Rząd nie odniósł się do tego punktu. Następnie strażnicy wyprowadzali skarżących pojedynczo z celi do toalety. Zdaniem skarżących później tego dnia dziesięciomiesięczne dziecko w sąsiedniej celi dotknęło przewodu elektrycznego i doznało porażenia prądem. Wywołało to panikę wśród zatrzymanych, a strażnicy pozwolili im wszystkim wyjść z cel. Wezwano karetkę pogotowia. Gdy usłyszała, że skarżący nie jedli ani nie pili nic od czasu aresztowania, pielęgniarka, która przyjechała z karetką, pokłóciła się ze strażnikami i zabrała drugą skarżącą i jej najmłodsze dziecko, piątego skarżącego, do szpitala w Widinie, gdzie druga skarżąca została zbadana przez ginekologa między godz. 20:05 a 20:35, a piąty skarżący został zbadany przez pediatrę między godz. 20:20 a 20:40. Dwie lub trzy godziny później zostali zabrani z powrotem do aresztu. Zdaniem skarżących w tym momencie strażnicy powiedzieli im, że dadzą im jedzenie, jeśli za nie zapłacą; strażnicy wzięli wtedy pieniądze z ich toreb i dali im dwa bochenki chleba, jogurt, cztery butelki Coca-Coli, kilogram pomidorów, kilogram ogórków, kilogram bananów i mały kawałek pasztetu. Zdaniem Rządu skarżący byli zaopatrywani w żywność i wodę zgodnie z odpowiednimi przepisami. Na poparcie swego twierdzenia Rząd przedłożył tabelę określającą przepisowe dzienne racje żywnościowe dla dorosłych i nieletnich zatrzymanych migrantów oraz raport sporządzony przez szefa Komisariatu Straży Granicznej w Bregowie 1 września 2015 r., który wymieniał nazwiska wszystkich migrantów – w tym skarżących – którzy byli zatrzymani w areszcie Komisariatu w Widinie w miesiącu sierpniu 2015 r. i tam zaopatrywani w żywność. Następnie, około godziny 22:00 lub 23:00, skarżący zostali ponownie umieszczeni w celi. Zgodnie z ich relacją, przedtem pozwolono im iść do toalety, ale nie mogli tego zrobić w nocy. Rząd nie odniósł się do tego punktu. Następnego dnia, 19 sierpnia 2015 r., doręczono skarżącym zarządzenia o wydaleniu pierwszego i drugiego skarżącego z Bułgarii oraz o ich zatrzymaniu w oczekiwaniu na wydalenie, wszystkie wydane poprzedniego dnia. Nie wynika, aby wydano odrębne zarządzenia w odniesieniu do trzeciego, czwartego i piątego skarżącego, którzy zostali wymienieni jako nieletni pozostający pod opieką w zarządzeniach o zatrzymaniu pierwszego i drugiego skarżącego (patrz poniższy paragraf 33). Zdaniem skarżących około południa 19 sierpnia 2015 r. zwrócono im ich rzeczy i odwieziono ich do ośrodka detencyjnego dla cudzoziemców w Sofii. Zdaniem Rządu stało się to znacznie wcześniej tego dnia, około godziny 6:00 lub 7:00 rano, ponieważ odpowiednie zapisy wskazywały, że skarżący zostali umieszczeni w ośrodku detencyjnym w Sofii o godz. 14:45, a normalny czas podróży między dwoma ośrodkami wynosił około sześć lub siedem godzin. 24 sierpnia 2015 r. skarżący ubiegali się o międzynarodową ochronę w Bułgarii. Ich wnioski zostały zarejestrowane przez Państwową Agencję ds. Uchodźców 31 sierpnia 2015 r., a zostali zwolnieni z ośrodka detencyjnego w Sofii i osiedleni w otwartym ośrodku zakwaterowania dla ubiegających się o azyl. 23 września 2015 r. postępowania te zostały jednak umorzone, ponieważ skarżący zniknęli z ośrodka. W międzyczasie skarżący dotarli do Szwajcarii, gdzie również ubiegali się o międzynarodową ochronę 8 września 2015 r. 8 stycznia 2016 r. władze szwajcarskie zdecydowały nie badać ich wniosków, lecz przenieść ich z powrotem do Bułgarii na mocy Rozporządzenia (UE) nr 604/2013 ustanawiającego kryteria i mechanizmy ustalania Państwa Członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o międzynarodową ochronę złożonego w jednym z Państw Członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub osobę bezpaństwową („Rozporządzenie Dublin III”), które ma również zastosowanie do Szwajcarii (zob. A.S. przeciwko Szwajcarii, nr 39350/13, §§ 12-13, 30 czerwca 2015 r.). W wyniku wyzwań prawnych ze strony skarżących, 7 lipca 2016 r. władze szwajcarskie zmieniły swoją decyzję i przystąpiły do rozpatrzenia wniosków. Nieco ponad rok później, 27 lipca 2017 r., skarżący otrzymali azyl w Szwajcarii.


Wnioskodawcy stanowią rodzinę. Urodzili się w 1971, 1968, 1992 i 1995 roku oraz mieszkają w Samarze. 26 kwietnia 2004 r. Sąd Rejonowy w Oktiabrskim w Samarze („Sąd Rejonowy w Oktiabrskim”) nakazał, m.in., zarządowi państwowego przedsiębiorstwa unitarnego „16 Zakład Wojskowy” („spółka”) zapewnienie wnioskodawcom odpowiedniego lokum, pozostawiając ich nazwiska na liście osób oczekujących na mieszkanie. 11 maja 2004 r. wyrok stał się prawomocny. 28 maja 2004 r. Wydział Służby Komorniczej dla Rejonu Oktiabrskiego w Samarze wszczął postępowanie egzekucyjne. 22 grudnia 2004 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, ponieważ spółka nie dysponowała wolnymi lokalami mieszkalnymi. 1 października 2007 r., w związku z reorganizacją spółki (patrz punkt 16 poniżej), akta sprawy egzekucyjnej zostały przesłane do Wydziału Służby Komorniczej dla Rejonu Engelskiego Obwodu Saratowskiego. 21 kwietnia 2008 r. komornicy orzekli, że egzekucja wyroku w części dotyczącej mieszkania jest niemożliwa, ponieważ nowy dłużnik, FGUP 9 TSARZ (patrz punkt 16 poniżej), nie dysponował wolnym lokalem. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. 26 sierpnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Engelsku Obwodu Saratowskiego, na wniosek komorników, zastąpił dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym z FGUP 9 TSARZ na OAO 9 TSARZ (patrz punkt 17 poniżej). 14 października 2009 r. Sąd Rejonowy w Oktiabrskim doprecyzował wyrok z 26 kwietnia 2004 r., stwierdzając, że wnioskodawcom należy zapewnić mieszkanie w Samarze. Wielokrotnie w latach 2004–2011 strony występowały do Sądu Rejonowego w Oktiabrskim o zmianę sposobu egzekucji wyroku. Za każdym razem sądy oddalały wnioski, uznając, że wypłata kwoty odpowiadającej kosztowi mieszkania byłaby równoznaczna ze zmianą pierwotnego wyroku. Wyrok z 26 kwietnia 2004 r. pozostał niewykonany. Spółka została utworzona jako miejskie przedsiębiorstwo unitarne. Zgodnie ze statutem, celem spółki było wytwarzanie towarów i świadczenie usług na rzecz Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej, a także zaspokajanie innych potrzeb publicznych i osiąganie zysku. Na mocy Zarządzenia Federalnej Agencji Zarządzania Mieniem Państwowym z dnia 22 września 2005 r. spółka została przyłączona do FGUP 9 TSARZ (FGUP 9 Centralny Zakład Remontu Samochodów – ФГУП 9 ЦАРЗ lub ФГУП 9 Центральный Автомобильный Ремонтный Завод). Reorganizacja została zakończona 13 lutego 2007 r., a ta druga spółka stała się uniwersalnym sukcesorem spółki. Zgodnie z Ukazem Prezydenta Rosji z 15 września 2008 r. i Postanowieniem Rządu Federacji Rosyjskiej z 22 listopada 2008 r., FGUP 9 TSARZ zostało poddane dalszej reorganizacji w OAO 9 TSARZ, publicznie notowaną prywatną otwartą spółkę akcyjną zarejestrowaną zgodnie z prawem rosyjskim.


Skarżący urodził się w 1942 roku i mieszka w Mariborze. Socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii („SFRJ”) była państwem federalnym złożonym z sześciu republik: Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Serbii, Słowenii, Czarnogóry i Macedonii. Obywatele SFRJ posiadali „podwójne obywatelstwo” na potrzeby wewnętrzne, co oznaczało, że byli obywatelami zarówno SFRJ, jak i jednej z sześciu republik. Mieli swobodę przemieszczania się w ramach państwa federalnego i mogli rejestrować się jako mieszkańcy stałe w każdym miejscu, w którym osiedlili się na jego terytorium. W SFRJ istniały dwa systemy emerytalne – wojskowy i cywilny. Prawa emerytalne personelu wojskowego były regulowane i zabezpieczane przez władze federalne. W szczególności członkowie Jugosłowiańskiej Armii Ludowej (dalej „JAL”), sił zbrojnych SFRJ, opłacali składki i otrzymywali emerytury ze specjalnego wojskowego funduszu emerytalnego z siedzibą w Belgradzie (Zavod za socialno osiguranje vojnih osiguranika, dalej „Fundusz JAL”). Fundusz JAL wypłacał emerytury wojskowym emerytom bez względu na to, gdzie pełnili służbę wojskową ani gdzie mieszkali po przejściu na emeryturę. Był to jedyny fundusz emerytalny istniejący na szczeblu federalnym. Równolegle każda republika posiadała własne przepisy emerytalne i publiczny fundusz emerytalny utworzony do wypłacania emerytur cywilnych. W latach 1991–1992 SFRJ rozpadła się. 25 czerwca 1991 roku Słowenia ogłosiła niepodległość. W 1992 roku rząd Słowenii wydał Rozporządzenie o wypłacie zaliczek na emerytury wojskowe (patrz punkt 28 poniżej, dalej „Rozporządzenie”), które regulowało na czas określony wypłatę emerytur wojskowych dla byłych żołnierzy JAL zamieszkałych w Republice Słowenii, którzy złożyli wniosek o emeryturę lub spełnili warunki przejścia na emeryturę zgodnie z zasadami regulującymi ubezpieczenie emerytalno-inwalidzkie personelu wojskowego (dalej „przepisy wojskowe SFRJ”) do 18 października 1991 roku, daty wycofania JAL ze Słowenii (zob. P.P. przeciwko Słowenii, skarga nr 39923/98, decyzja Komisji z 1 lipca 1998 r., Decisions and Reports (DR) 3, s. 25). W 1998 roku przyjęto nową Ustawę o prawach wynikających z ubezpieczenia emerytalno-inwalidzkiego byłych pracowników wojska (patrz punkt 29 poniżej, dalej „Ustawa z 1998 r.”), która ustanowiła kompleksowe ramy regulacyjne praw emerytalnych byłych żołnierzy JAL, w większości przypadków zezwalając na wypłatę emerytur wyłącznie obywatelom Słowenii. W 1994 roku Federalna Republika Jugosławii (nastąpiona w 2006 roku przez Serbię) przekształciła Fundusz JAL (patrz punkt 7 powyżej) w Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Personelu Wojskowego Federalnej Republiki Jugosławii na podstawie ustawy o armii jugosłowiańskiej. (Przekształcony) Fundusz JAL kontynuował wypłatę emerytur JAL obywatelom Federalnej Republiki Jugosławii. Nie jest jednak pewne, czy i w jakim stopniu Fundusz JAL nadal wypłacał emerytury JAL obywatelom Federalnej Republiki Jugosławii zamieszkałym w innych byłych republikach SFRJ (zob. również, mutatis mutandis, Kudumija przeciwko Bośni i Hercegowinie oraz Serbii oraz Remenović i Mašović przeciwko Bośni i Hercegowinie, (dec.), nr 28233/08 i 2 inne, § 11, 4 czerwca 2013 r.). Na szczeblu między państwowym kwestia odpowiedzialności za wypłatę emerytur personelowi wojskowemu, który nabył prawo do emerytury lub złożył wniosek o nią do Funduszu JAL zgodnie z zasadami regulującymi ubezpieczenie emerytalno-inwalidzkie personelu wojskowego (dalej „przepisy wojskowe SFRJ”), pozostawała nierozstrzygnięta aż do wejścia w życie w 2004 roku Umowy o kwestiach sukcesji (patrz punkt 30 poniżej). Skarżący był obywatelem Republiki Serbii w ramach SFRJ. Po jej rozpadzie zachował obywatelstwo ówczesnej Federalnej Republiki Jugosławii. Mieszka w Słowenii od 1964 roku i posiada status stałego rezydenta od 1981 roku. W 1969 roku ożenił się z Słowenką, z którą ma dwoje dzieci. Był podoficerem w aktywnej służbie wojskowej w JAL do 30 września 1991 roku, kiedy przeszedł na emeryturę. 16 lipca 1991 roku złożył wniosek o przejście na emeryturę do dowództwa okręgu wojskowego w Mariborze i następnie pozostawał „do dyspozycji” (na razpolago) do przejścia na emeryturę. 13 listopada 1991 roku Fundusz JAL uznał go za uprawnionego do emerytury starczej zgodnie z przepisami wojskowymi SFRJ od 1 października 1991 roku, z ponad czterdziestoma jednym latami emerytalnymi z uwzględnieniem bonifikaty (benificirana doba) w JAL. Skarżący twierdził, że otrzymał swoją emeryturę z Funduszu JAL tylko dwa razy (w listopadzie 1991 roku i styczniu 1992 roku), kiedy osobiście udał się do Belgradu po jej odbiór. 23 października 1991 roku skarżący złożył wniosek o nadanie obywatelstwa słoweńskiego na podstawie art. 40 ustawy o obywatelstwie (patrz punkt 26 poniżej). Decyzją z 11 lipca 1992 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oddaliło jego wniosek. Uzasadniło swoją decyzję art. 40 ust. 3 i art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o obywatelstwie, które stanowiły, że Ministerstwo mogło odmówić rozpatrzenia wniosku, gdy istniał powód, by sądzić, że dana osoba stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa lub obrony narodowej. Po uchyleniu decyzji przez Trybunał Konstytucyjny i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, to drugie 2 września 1997 roku ponownie oddaliło jego wniosek na tych samych podstawach. Skarżący wszczął postępowanie sądowe, które okazało się bezskuteczne. 13 października 2005 roku Trybunał Konstytucyjny odrzucił skargę konstytucyjną złożoną przez niego z powodu, że przestała ona być aktualna, ponieważ w 2003 roku nabył obywatelstwo słoweńskie (patrz punkt 19 poniżej). 27 lutego 1992 roku skarżący złożył wniosek o zaliczkę na emeryturę wojskową na podstawie Rozporządzenia (patrz punkt 28 poniżej). 29 kwietnia 1993 roku zwrócił się do Funduszu JAL o zaprzestanie wypłaty jego emerytury. Decyzją z 17 maja 1993 roku wypłaty zostały zatrzymane z mocą od 31 stycznia 1992 roku. Skarżący złożył ten wniosek po uświadomieniu sobie, że Instytut Ubezpieczeń Emerytalno-Inwalidzkich Słowenii (dalej „Instytut”) udzielał zaliczek na podstawie Rozporządzenia pod warunkiem, że Fundusz JAL zaprzestanie wypłacania emerytury. Decyzją z 5 maja 1993 roku Instytut uznał, że skarżący był uprawniony do takiej zaliczki od 1 listopada 1991 roku. Uznał, że był stałym rezydentem Słowenii od 1 kwietnia 1981 roku i spełnił warunki uprawniające do emerytury zgodnie z przepisami wojskowymi SFRJ do 18 października 1991 roku. 13 października 1998 roku Instytut, na podstawie art. 25 ustawy z 1998 roku (patrz punkt 29 poniżej), wydał z urzędu decyzję o nieprzekształceniu zaliczki na emeryturę wojskową skarżącego w emeryturę starczą na podstawie ustawy z 1998 roku. Jego zaliczka została zawieszona od 31 października 1998 roku. Instytut uznał, że ponieważ skarżący pełnił czynną służbę wojskową w JAL od 25 czerwca do 18 lipca 1991 roku, a od 18 lipca 1991 roku przebywał na urlopie, nie spełnił ustawowych warunków do przekształcenia zaliczki na wojskową emeryturę starczą w emeryturę starczą na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 1998 roku. Skarżący odwołał się, skarżąc, że w odpowiednim czasie nie przebywał na urlopie, lecz pozostawał do dyspozycji do przejścia na emeryturę. 30 września 2002 roku Instytut oddalił jego odwołanie, uznając, że nie może być uważany za beneficjenta w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z 1998 roku, ponieważ nie posiadał obywatelstwa słoweńskiego i nie spełniał wymogów stosowanych do cudzoziemców beneficjentów. Dodał, że może ponownie ubiegać się o emeryturę starczą na podstawie ustawy z 1998 roku po nabyciu obywatelstwa słoweńskiego. Następnie skarżący złożył wniosek o sądową kontrolę decyzji Instytutu przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublanie, twierdząc, że jako mieszkaniec Słowenii powinien być traktowany tak samo jak obywatele Słowenii. 1 kwietnia 2003 roku skarżący nabył obywatelstwo przez naturalizację na podstawie art. 19 znowelizowanej ustawy o obywatelstwie w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie (patrz punkt 27 poniżej). 4 czerwca 2003 roku, po złożeniu nowego wniosku do Instytutu, skarżącemu przyznano emeryturę starczą od 1 kwietnia 2003 roku. 13 stycznia 2006 roku Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublanie oddalił wniosek o sądową kontrolę (patrz punkt 18 powyżej). Wskazał, że sytuacja skarżącego musiała zostać oceniona w odniesieniu do różnych kategorii beneficjentów wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy z 1998 roku. Sąd doszedł do wniosku, że skarżący nie spełnił warunków emerytury starczej określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1998 roku. Podobnie, jako cudzoziemiec nie spełnił warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 1998 roku. Był zatem uprawniony do emerytury starczej na podstawie art. 2 ustawy z 1998 roku dopiero od 1 kwietnia 2003 roku, daty nabycia obywatelstwa słoweńskiego. Skarżący złożył odwołanie do Wyższego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. 21 marca 2007 roku odwołanie zostało oddalone, zasadniczo z powodu, że w prawnie istotnym okresie skarżący był cudzoziemcem, który nie posiadał praw do emerytury lub innych świadczeń na podstawie przepisów wojskowych SFRJ do 25 czerwca 1991 roku, jak wymagano w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1998 roku. Sąd uznał, że inne przepisy art. 2 ustawy z 1998 roku miały zastosowanie wyłącznie do obywateli Słowenii i tym samym skarżący, który nie spełnił warunku posiadania obywatelstwa, nie powinien powoływać się na nie. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, twierdząc, że powinien być traktowany tak samo jak obywatele Słowenii. 23 marca 2009 roku skarga została oddalona przez Sąd Najwyższy, który podążył za uzasadnieniem sądów niższych instancji. Sąd uznał, że w okresie objętym sprawą skarżący nie spełnił wymogów żadnej z kategorii beneficjentów zgodnie z art. 2 ustawy z 1998 roku, ponieważ złożył wniosek o emeryturę na podstawie przepisów wojskowych SFRJ 16 lipca 1991 roku, a obywatelstwo słoweńskie nabył dopiero 1 kwietnia 2003 roku. 24 marca 2010 roku Trybunał Konstytucyjny zdecydował o nieprzyjęciu do rozpoznania skargi konstytucyjnej skarżącego, uznając, że nie dotyczy ona ważnego problemu konstytucyjnego ani nie narusza praw człowieka, które pociągałyby za sobą poważne konsekwencje dla niego.


Skarżący urodził się w 1984 roku i mieszka w Babuszkinie, w Republice Buriacji, w Rosji. 6 stycznia 2005 r. M.D. został aresztowany i przewieziony na komisariat policji. Jak twierdzi, policjanci grozili mu zabójstwem i złym traktowaniem, jeśli odmówi złożenia zeznań. W obecności obrońcy złożył pisemne oświadczenie, w którym przyznał się do zabójstwa. 7 stycznia 2005 r. śledczy sporządził protokół aresztowania. 30 września 2005 r. inny śledczy wydał formalne postanowienie potwierdzające, że prawdziwe imię i nazwisko M.D. to M.M., skarżący w niniejszej sprawie przed Trybunałem. 12 marca 2007 r. Sąd Rejonowy Wierch-Isetskij w Jekaterynburgu („Sąd Rejonowy”) uznał skarżącego za winnego zabójstwa i skazał go na dziesięć lat pozbawienia wolności. 6 czerwca 2007 r. Sąd Obwodowy w Swierdłowsku („Sąd Obwodowy”) utrzymał wyrok w mocy. Tymczasem, 4 kwietnia 2005 r. u skarżącego wykryto obecność wirusa HIV. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, 30 sierpnia 2006 r. (patrz niżej) dowiedział się, że w październiku lub listopadzie 2005 r. Z., zastępca prokuratora rejonowego, dał G., siostrze ofiary zabójstwa, dostęp do akt dotyczących zarzutów karnych przeciwko skarżącemu. Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2006 r. sąd rozpoznający sprawę nadał G. status pokrzywdzonego w sprawie karnej (patrz paragraf 36 poniżej). Jednocześnie sąd dopuścił dołączenie do akt decyzji o nadaniu G. statusu pokrzywdzonego (decyzja podjęta najprawdopodobniej pod koniec 2005 r. przez nieokreślony organ podczas śledztwa – patrz jednak paragrafy 14–15 poniżej). G. została poddana przesłuchaniu na tej rozprawie. Oświadczyła, że miała dostęp do akt i poinformowała następnie D., krewnego skarżącego, o jego statusie HIV, aby udowodnić, że skarżący nie jest dobrą osobą. Zdaniem skarżącego G. ujawniła również jego status HIV innym sąsiadom. Między wrześniem 2006 r. a 2010 r. skarżący bezskutecznie domagał się wszczęcia postępowania karnego przeciwko G. za ujawnienie informacji prywatnych, co stanowiło przestępstwo zgodnie z art. 137 § 1 Kodeksu karnego (patrz paragraf 38 poniżej). Wydaje się, że skarżący domagał się również wszczęcia postępowania karnego przeciwko Z. w związku z ujawnieniem informacji prywatnych z wykorzystaniem stanowiska służbowego i nadużyciem władzy (art. 137 § 2 i art. 286 Kodeksu karnego; patrz także paragraf 15 poniżej). Przeprowadzono sprawdzanie wstępne w sprawie przestępstwa, jakiego miał się dopuścić G. W grudniu 2006 r. Z., zastępca prokuratora rejonowego, napisał do skarżącego, wskazując, że G. nie nadano statusu pokrzywdzonego oraz że prowadzący sprawę śledczy nie udostępnił jej akt podczas śledztwa wstępnego. W grudniu 2006 r. prokuratura obwodowa poinformowała skarżącego, że G. nadano status pokrzywdzonego i zapoznała się z aktami sprawy w sierpniu 2006 r., wcześniej nie ubiegała się o status pokrzywdzonego oraz nie było podstaw do przeprowadzenia jakiegokolwiek sprawdzania wstępnego w odniesieniu do Z. Nie jest jasne, czy skarżący podjął dalsze kroki w sprawie swojej skargi karnej przeciwko Z. W wyniku sprawdzania w odniesieniu do G. wydano odmowę wszczęcia postępowania karnego. Następnie ją uchylono. Kolejne odmowy wszczęcia postępowania zostały wydane 1 października i 26 listopada 2007 r. oraz 9 lutego 2008 r. 25 listopada 2008 r. Sąd Rejonowy odmówił przeprowadzenia kontroli sądowej odmowy z dnia 9 lutego 2008 r. Sąd Obwodowy uznał następnie, że skarżącemu przysługuje prawo do kontroli sądowej i nakazał Sądowi Rejonowemu ponowne rozpatrzenie sprawy. W wznowionym postępowaniu, 13 lutego 2009 r., Sąd Rejonowy stwierdził, że skarżący nie chce już kontynuować skargi sądowej i umorzył ją. Tymczasem, 23 stycznia 2009 r. śledczy wydał nową odmowę wszczęcia postępowania, powołując się na upływ dwuletniego terminu przedawnienia ścigania za przestępstwo określone w art. 137 Kodeksu karnego. Śledczy przesłuchał D., który potwierdził, że G. wspomniała krótko o statusie HIV skarżącego. Z decyzji śledczego wynika, że uznał ujawnienie danych medycznych skarżącego za fakt ustalony. 28 września 2009 r. Sąd Rejonowy potwierdził odmowę wszczęcia postępowania z dnia 23 stycznia 2009 r. Sędzia zauważył (najprawdopodobniej odnosząc się do 2007 r.), że przez pewien czas odmawiano wszczęcia postępowania karnego, ponieważ „w tamtym czasie nie można było uzyskać od [skarżącego] pisemnego oświadczenia w związku ze jego skargą”. Skłoniło to nadzorującego prokuratora do uchylenia, między innymi, odmów wszczęcia postępowania z 1 października i 26 listopada 2007 r. oraz 9 lutego 2008 r. Prokurator działał niezwłocznie, podejmując decyzje 5 października i 29 grudnia 2007 r. oraz 30 grudnia 2008 r. Po każdej decyzji funkcjonariusze organów ścigania podejmowali środki w celu przesłuchania skarżącego (najwyraźniej prosząc personel aresztu śledczego o jego przesłuchanie), ale „nie otrzymano od niego żadnego oświadczenia”. 17 marca 2010 r. Sąd Obwodowy utrzymał w mocy wyrok z 28 września 2009 r. Sąd odwoławczy stwierdził, że choć fakt rozpowszechnienia danych medycznych skarżącego przez G. został ustalony, nie można jej oskarżyć z powodu upływu terminu przedawnienia. Jednak te podstawy umorzenia sprawy były w pewnym sensie korzystne dla skarżącego i nadal przysługiwało mu prawo do wniesienia przeciwko niej powództwa cywilnego. W maju 2010 r. skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko G., domagając się zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową z powodu ujawnienia innym osobom jego statusu HIV. 13 września 2010 r. Sąd Rejonowy umorzył sprawę, ponieważ pozwana była obywatelką obcego państwa nie zamieszkującą w Rosji. Najwyraźniej skarżący nie odwołał się. Skarżący złożył również roszczenie na mocy Ustawy o odszkodowaniach z 2010 r. Sędzia odrzucił go, zauważając, że ustawa nie nadaje legitymacji procesowej skarżącemu w sprawie karnej bez statusu „pokrzywdzonego” poszukującemu odszkodowania z powodu długości trwania sprawdzania wstępnego. Najwyraźniej skarżący nie odwołał się. Skarżący przedstawił następujący opis warunków swojego zatrzymania. Między 17 stycznia 2005 r. a lipcem 2007 r. skarżący był przetrzymywany w Areszcie Śledczym nr 66/1 w Jekaterynburgu. Po przybyciu umieszczono go w celi nr 301, która miała 20 metrów kwadratowych i pomieściła pięć osób. Ta cela nie miała okna, a temperatura w celi wynosiła około 2˚C. Nie było łóżka ani pościeli. Toaleta nie działała i nie była oddzielona od głównej części celi. 18 stycznia 2005 r. skarżącego przeniesiono do celi nr 625, która miała 20 metrów kwadratowych i sześć łóżek, ale w rzeczywistości przebywało w niej siedemnaście osób. Toaleta nie była oddzielona od głównej części celi. Od 19 stycznia do 4 kwietnia 2005 r. skarżący przebywał w celi nr 125, która miała 4 lub 7 metrów kwadratowych i pomieściła czterech aresztowanych (lub do sześciu osób, zgodnie ze zmienionym opisem skarżącego). Od 4 kwietnia do 18 maja 2005 r. skarżący był przetrzymywany w celi nr 204, która miała 20 metrów kwadratowych i sześć łóżek, ale pomieściła od dwudziestu trzech do dwudziestu ośmiu osób. Od 18 maja do 2 czerwca 2005 r. skarżący przebywał w szpitalu. Wydaje się, że materialne warunki jego pobytu tam były akceptowalne. Jednak między 24 maja a 1 czerwca 2005 r. był rzekomo źle traktowany przez sanitariuszy (również osoby skazane), którzy na polecenie policjantów próbowali wymusić na nim przyznanie się do winy. Po powrocie do aresztu śledczego skarżącego umieszczono w celi nr 205, która miała 20 metrów kwadratowych i pomieściła do dwudziestu pięciu osób, mimo że miała tylko szesnaście łóżek. Od 11 lipca 2005 r. skarżący przebywał w celi nr 117, która miała 4 metry kwadratowe i pomieściła czterech aresztowanych. Ponadto skarżący przedstawił szczegółowy opis warunków zatrzymania między lipcem 2005 r. a lipcem 2007 r., warunków, które były również ciasne lub nieakceptowalne i w których czasami nie mógł mieć indywidualnego łóżka. Między 2005 a 2009 r. skarżący złożył liczne skargi dotyczące warunków zatrzymania. Na przykład 15 lutego 2006 r. Departament Więziennictwa Obwodu Swierdłowskiego oddalił jedną z jego skarg, wskazując jednocześnie, że rzeczywista liczba aresztowanych w areszcie śledczym przekraczała pojemność projektową tego zakładu detencyjnego. Pismem z 13 marca 2006 r. administracja aresztu śledczego poinformowała skarżącego, że rzeczywista pojemność cel jest taka, aby zapewnić każdemu aresztowanemu 2,5 metra kwadratowego przestrzeni, co jest środkiem tymczasowym związanym z problemem przeludnienia. Pismem z 2 października 2008 r. nadzorująca więziennictwo prokuratura obwodu swierdłowskiego potwierdziła, że skarżącemu zapewniono od 0,9 do 3,8 metra kwadratowego przestrzeni w celi. Pismem z 2 grudnia 2008 r. prokuratura obwodu swierdłowskiego poinformowała skarżącego, że po kontroli nie można było potwierdzić, że toalety w celach nie są oddzielone od głównej części.


Skarżący urodził się w 1978 roku i mieszka w Niżnym Nowogrodzie. 25 października 2002 r. Wojskowy Sąd Garnizonu we Władykaukazie („Wojskowy Sąd”) orzekł, między innymi, aby szef pozwanego instytutu wojskowego przeliczył ponownie okres służby skarżącego, stosując korzystne zasady takiego przeliczenia dla określonego okresu służby. Skarżącemu przyznano również pewne dodatkowe dodatki i płatności za określone okresy. Wyrok uprawomocnił się 5 listopada 2002 r. 3 marca 2003 r. Wojskowy Sąd wydał nakaz egzekucyjny. 4 sierpnia 2003 r. służba komornicza wszczęła postępowanie egzekucyjne. 19 września 2003 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, a nakaz egzekucyjny zwrócono skarżącemu, ponieważ długu nie udało się wyegzekwować. 13 listopada 2003 r. szef pozwanego instytutu wojskowego wydał Zarządzenie Nr 463, nakazujące dokonać płatności zgodnie z wyrokiem z 25 października 2002 r. Jednakże wówczas nie dokonano żadnych obliczeń ani płatności. 4 lutego 2005 r. skarżący złożył nakaz egzekucyjny w Federalnej Skarbówce. 18 maja 2005 r. nakaz został zwrócony skarżącemu z powodu, że wyrok zobowiązywał urzędnika organizacji do podjęcia pewnych działań, a nie nakazywał egzekucji płatności od organizacji budżetowej. W związku z tym nakaz egzekucyjny należało złożyć do służby komorniczej. W nieokreślonym dniu 2005 r. skarżący złożył nakaz egzekucyjny w służbie komorniczej. 14 kwietnia 2006 r. nakaz egzekucyjny został zwrócony skarżącemu przez służbę komorniczą bez egzekucji. Komornicy wyjaśnili, że aby skarżący mógł otrzymać płatności przewidziane w wyroku, powinien uzyskać nakaz egzekucyjny określający kwotę długu podlegającą egzekucji. Po tym nakaz mógł zostać złożony w Federalnej Skarbówce w celu egzekucji. W 2005 r., zgodnie z Zarządzeniem Nr 463, pozwany instytut wojskowy wyliczył kwoty należne skarżącemu następująco: odszkodowanie za dodatkowe racje żywnościowe za okres od października 1998 r. do marca 2000 r. – 11 341,85 rosyjskich rubli (RUB); dodatek za specjalny reżim służby w latach 1998–2002 – 2720,1 RUB oraz dodatek specjalny – 327 000 RUB. Razem: 341 061,95 RUB.


Skarżący urodził się w 1973 roku, mieszka w Austrii od 2001 roku i obecnie przebywa w areszcie ekstradycyjnym w więzieniu Vienna-Josefstadt. Skarga dotyczy postępowania o ekstradycję z Austrii do Kosowa, które ma następujące tło: S.Lu. jest byłym mężem siostry skarżącego, T.L. W trakcie kłótni 9 października 2001 r. S.Lu. dźgnął skarżącego nożem w klatkę piersiową. 27 maja 2002 r. S.Lu. został w Austrii skazany za usiłowanie zabójstwa (versuchter Totschlag) popełnione w zrozumiałym stanie silnego wzburzenia (in einer allgemein begreiflichen heftigen Gemütsbewegung) na podstawie art. 15 i 76 Kodeksu Karnego (Strafgesetzbuch) na karę pięciu lat pozbawienia wolności. Skarżący zeznawał jako świadek podczas tego procesu. Po zwolnieniu S.Lu. z więzienia w 2005 r., siostra skarżącego złożyła na niego zawiadomienie na policję za wielokrotne gwałty na niej w trakcie małżeństwa oraz za grożenie jej i jej rodzinie śmiercią. Z obawy przed mężem zmieniła imiona i nazwiska swoje oraz swoich dzieci. Nakaz ustalenia miejsca pobytu S.Lu. (Ausschreibung zur Aufenthaltsbestimmung) został wydany przez prokuraturę w Wiedniu w 2008 roku i obowiązuje do 2 lutego 2018 roku. Na podstawie międzynarodowego nakazu aresztowania wydanego przez Sąd Rejonowy w Mitrovicy (Kosowo) w dniach 26 listopada 2010 r. i 6 maja 2011 r., skarżący został zatrzymany i osadzony w areszcie ekstradycyjnym na mocy decyzji Wiedeńskiego Krajowego Sądu Karnego (Straflandesgericht Wien – dalej „Sąd Karny”) z 15 stycznia 2016 r. 20 stycznia 2016 r. Ministerstwo Sprawiedliwości Kosowa zwróciło się o ekstradycję skarżącego. Zgodnie z nakazem aresztowania, skarżący był podejrzany o zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem na podstawie art. 147 § 7 w związku z art. 24 Kodeksu Karnego Kosowa. Jakoby zlecił on w lipcu 2010 r. L.Q. zamordowanie S.Lu. (jego byłego szwagra) za zapłatę 30 000 euro (EUR). 3 sierpnia 2010 r. L.Q. wystrzelił do samochodu w pobliżu zamierzonej ofiary, S.Lu., ale zamiast tego zabił N.Lu., kuzyna S.Lu. W toku postępowania ekstradycyjnego skarżący twierdził, że nie miał nic wspólnego z morderstwem w Kosowie. Twierdził, że oskarżenia zostały wymyślone przez S.Lu. jako zemsta za to, że skarżący zeznawał przeciwko niemu podczas postępowania karnego w Austrii. Ponadto „klan Lu.” (rodzina S.Lu.) był bardzo wpływowy w Kosowie i miał powiązania z najwyższymi urzędnikami rządowymi i władzami sprawiedliwości w tym kraju, dlatego skarżący nie mógł oczekiwać sprawiedliwego procesu w tej jurysdykcji. Ponadto warunki osadzenia w więzieniach w Kosowie były opłakane i równały się torturom oraz nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Z powodu zagrożenia płynącego ze strony S.Lu. i jego rodziny, skarżący musiałby bać się o swoje życie tam. Mogliby łatwo do niego dotrzeć w więzieniu, wykorzystując swoje powiązania. 24 lutego 2016 r., po przeprowadzeniu rozprawy, Sąd Karny orzekł, że ekstradycja skarżącego do Kosowa jest dopuszczalna. Uznał, że w toku postępowania ekstradycyjnego sąd nie był wezwany do badania, czy skarżący jest winny czy niewinny, lecz jedynie do oceny, czy istnieją wystarczające dowody, by wzbudzić przeciwko niemu podejrzenia, co – zgodnie z dokumentami przedłożonymi przez władze Kosowa – miało miejsce. Żaden z dowodów przedstawionych przez skarżącego nie był w stanie natychmiast i bez wątpienia rozwiać tych podejrzeń, jak wymagałby tego § 33 ust. 2 Ustawy o ekstradycji i pomocy prawnej (Auslieferungs- und Rechtshilfegesetz – dalej „Ustawa o ekstradycji”). Fakt, że S.Lu. został skazany za usiłowanie zabójstwa w 2002 r., oraz twierdzenie, że chciał zemścić się na skarżącym, również nie rozwiały podejrzeń. Ponadto sąd zauważył, że kuzyn S.Lu. rzeczywiście został zabity, co podważyło teorię skarżącego o tym, że jest to wymyślona historia. Z równą siłą można było argumentować, że to skarżący chciał zemścić się na S.Lu. za dźgnięcie go nożem. W odniesieniu do obawy skarżącego o życie w Kosowie, sąd stwierdził, że sama możliwość nieludzkiego lub poniżającego traktowania nie wystarcza. Skarżącemu nie udało się przedstawić konkretnych dowodów na rzeczywiste, indywidualne zagrożenie traktowaniem sprzecznym z art. 3 Konwencji. Ponadto, w przypadku ekstradycji do państwa-strony Konwencji, odpowiedzialność państwa wydającego była ograniczona, ponieważ osoba zainteresowana mogła szukać ochrony przed naruszeniem Konwencji w państwie przyjmującym. 24 marca 2016 r. skarżący odwołał się. Złożył wyjaśnienie, że jeśli zostanie wydany do Kosowa, ryzykuje traktowaniem sprzecznym z art. 3, ponieważ klan Lu. pragnie się na nim zemścić. W rzeczywistości Sm. Lu., bardzo wpływowy członek tego klanu, był przetrzymywany w więzieniu w Mitrovicy i po ekstradycji do Kosowa on również zostałby osadzony w tym więzieniu. Bezpieczeństwo w więzieniach w Kosowie stanowiło problem, ponieważ więźniowie często stawali się ofiarami agresji, a on ryzykowałby więc również, że stanie się ofiarą napaści. 31 maja 2016 r. Sąd Wyższy w Wiedniu (Oberlandesgericht Wien – dalej „Sąd Apelacyjny”) oddalił odwołanie skarżącego. Potwierdził ustalenie Sądu Karnego, że skarżącemu nie udało się udowodnić rzeczywistego i indywidualnego ryzyka poddania torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, ani że władze Kosowa nie byłyby w stanie go chronić przed osobami trzecimi, podmiotami prywatnymi. Ponadto członkowie rzekomo wpływowego klanu Lu. sami byli więzieni w Kosowie. W szczególności, 21 stycznia 2008 r. S.Lu. został skazany w Kosowie za wydanie niebezpiecznej groźby wobec skarżącego, co wykazało, że władze Kosowa były rzeczywiście zdolne do podjęcia odpowiednich środków w celu ochrony skarżącego. Co więcej, klan Lu. nie mógłby być tak wpływowy, jeśli nie byłby w stanie utrzymać własnych członków poza więzieniem. W odniesieniu do warunków osadzenia, sąd stwierdził, że raport o Kosowie Komitetu ds. Zapobiegania Torturom (dalej „CPT”) z 2011 r. (patrz poniżej paragraf 30) nie stwierdzał, że złe traktowanie było regułą w więzieniach w Kosowie, ale że występowały jedynie sporadyczne incydenty przemocy. Sama możliwość złego traktowania przez strażników więziennych nie wystarczyła do powstrzymania ekstradycji skarżącego. W odniesieniu do materialnych warunków osadzenia w Centrum Detencyjnym w Mitrovicy, gdzie – jak twierdził skarżący – najprawdopodobniej zostałby osadzony w przypadku ekstradycji, Sąd Apelacyjny ponownie przytoczył wspomniany powyżej raport CPT z 2011 r., w którym stwierdzono, że więźniowie mogli swobodnie poruszać się wewnątrz tego obiektu w ciągu dnia i mogli ćwiczyć na zewnątrz codziennie przez trzy i pół godziny, a że sale fitness i komputerowe zostały ostatnio zainstalowane. 13 czerwca 2016 r. Federalny Minister Sprawiedliwości Austrii (Justizminister) zatwierdził ekstradycję skarżącego do Kosowa. 20 czerwca 2016 r. skarżący zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o wskazanie rządowi austriackiemu wstrzymania jego ekstradycji do Kosowa na podstawie Zasady 39 Regulaminu Trybunału. Skarżył się na podstawie art. 2 i 3 Konwencji, że będzie ryzykować torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem, a nawet śmiercią, ponieważ klan Lu. chce się na nim zemścić, a władze Kosowa nie są chętne lub zdolne zapewnić mu ochronę. 22 czerwca 2016 r. Trybunał uwzględnił wniosek skarżącego. 17 czerwca 2016 r. skarżący złożył wnioski o wznowienie (Wiederaufnahme) postępowania ekstradycyjnego i o wstrzymanie ekstradycji do Sądu Karnego. Przedłożył poświadczoną deklarację L.Q., który wycofał swoje poprzednie zeznania na policji, że skarżący zlecił morderstwo S.Lu. Twierdził, że był torturowany przez policję kosowską podczas przesłuchania i został zmuszony do obwinienia skarżącego o zlecenie morderstwa. L.Q. twierdził, że tracił przytomność kilka razy z powodu „tortur psychicznych i fizycznych”. L.Q. oświadczył, że osobiście w ogóle nie zna skarżącego. Skarżący dodatkowo złożył jako dowód kilka oświadczeń pod przysięgą od członków rodziny i przyjaciół, którzy poświadczyli, że jego życie jest w niebezpieczeństwie w Kosowie z powodu gróźb ze strony S.Lu. i jego klanu. 23 czerwca 2016 r. Sąd Karny oddalił wnioski skarżącego. Uznał, że zgodnie z § 33 ust. 2 Ustawy o ekstradycji, skarżący nie przedłożył dowodów, które byłyby w stanie natychmiast rozwiać podejrzenia wobec niego podniesione w wniosku o ekstradycję. Deklaracja L.Q. nie stanowiła dowodu obiektywnego i nie wskazywała również na żadne naruszenia w Kosowie praw skarżącego wynikających z Konwencji. Skarżący odwołał się. 18 lipca 2016 r. skarżący złożył wniosek o ponowienie (Erneuerung) postępowania ekstradycyjnego do Sądu Najwyższego na podstawie art. 363a Kodeksu Postępowania Karnego (Strafprozessordnung – dalej „KPK”), jednocześnie wnosząc o nadanie mu skutku wstrzymującego. 6 września 2016 r. Sąd Najwyższy oddalił wniosek skarżącego. Uznał, że nowe dowody przedłożone przez skarżącego w postępowaniu przed nim były sprawą dla toczącego się postępowania o wznowienie, a nie do wniosku o ponowienie postępowania ekstradycyjnego. W odniesieniu do rzekomych naruszeń art. 2 i 3 Konwencji w przypadku jego ekstradycji, Sąd Najwyższy uznał, że same twierdzenia powołujące się na ogólne raporty dotyczące sytuacji praw człowieka nie były w stanie udowodnić rzeczywistego i niebezpiecznego ryzyka dla skarżącego w świetle tych przepisów. Ponadto Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie miał prawa na mocy prawa do żądania skutku wstrzymującego, dlatego wniosek ten musiał zostać odrzucony. 24 stycznia 2017 r. Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie skarżącego od decyzji Sądu Karnego z 23 czerwca 2016 r. (patrz powyżej paragraf 20). Sąd uznał, że skarżącemu nie udało się przedstawić dowodów obiektywnych, które wskazywałyby na rzeczywiste i niebezpieczne ryzyko traktowania sprzecznego z art. 3 Konwencji w przypadku ekstradycji do Kosowa, a tym samym uzasadniałyby wznowienie postępowania ekstradycyjnego. Chociaż zeznanie pod przysięgą L.Q. w zasadzie wzbudziło wątpliwości co do podejrzeń wobec skarżącego, nie stanowiło jedynego dowodu przeciwko niemu. Istotniejszy był fakt, że podczas postępowania karnego przeciwko L.Q. w Kosowie, S.Lu. złożył jako dowód mikrokasę, która rzekomo zawierała rozmowę potwierdzającą jego twierdzenia, że skarżący był winien morderstwu. Ponadto początkowe obciążające zeznania L.Q. przeciwko skarżącemu zostały złożone w obecności jego adwokata. Co więcej, L.Q. nie sprecyzował, co dokładnie policja rzekomo mu zrobiła, co uniemożliwiło ocenę, czy rzekome traktowanie rzeczywiście równało się torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Sąd Apelacyjny powtórzył, że w każdym razie to do sądów kosowskich należy ocena dowodów przeciwko skarżącemu. Podsumowując, potwierdził, że zeznanie L.Q. nie było w stanie natychmiast rozwiać podejrzeń wobec skarżącego, na których opierał się wniosek o ekstradycję. Na koniec Sąd Apelacyjny uznał, że mimo nieprzystąpienia do Konwencji lub Rady Europy, art. 22 Konstytucji Kosowa nadaje Konwencji bezpośrednie zastosowanie i pierwszeństwo wobec prawa krajowego, dlatego prawo krajowe równie dobrze oferuje ochronę przed naruszeniami Konwencji. Decyzja Sądu Apelacyjnego o oddaleniu odwołania skarżącego została doręczona jego pełnomocnikowi 30 stycznia 2017 r.