Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Köthel. W 2004 roku skarżący nawiązał relację z X, zamężną kobietą, która nadal mieszkała z mężem, z którym miała sześcioro dzieci. Na początku 2006 roku X zaszła w ciążę i poinformowała o tym skarżącego. W październiku 2006 roku urodziła dziewczynkę. Krótko potem relacja ze skarżącym zakończyła się. X i jej mąż, prawny ojciec dziewczynki, odmówili zgody na późniejsze inicjatywy skarżącego mające na celu utrzymywanie kontaktu z dzieckiem. Zaprzeczali, by skarżący był biologicznym ojcem, ale odmawiali wyrażenia zgody na testy ojcostwa. Skarżący wszczął różne postępowania w celu ustalenia prawnego ojcostwa, przeprowadzenia testów biologicznego ojcostwa oraz uzyskania wspólnej opieki. Jego wnioski pozostały bezskuteczne. 21 grudnia 2010 roku skarżący złożył wniosek do Sądu Rodzinnego w Obernburgu o regularny kontakt z dzieckiem, powołując się na wyrok Trybunału w sprawie Anayo przeciwko Niemcom (nr 20578/07, 21 grudnia 2010 r.), wydany tego samego dnia. Podnosił, że jest biologicznym ojcem dziecka i zaoferował dowiedzenie tego twierdzenia za pomocą opinii biegłego. Ponadto złożył oświadczenie pod przysięgą, że odbył stosunek płciowy z X w czasie poczęcia. 9 maja 2011 roku Sąd Rodzinny oddalił wniosek skarżącego. Uznał, że ojcostwo skarżącego nie zostało ustalone i w konsekwencji nie można mu przyznać kontaktu. 14 czerwca 2011 roku skarżący odwołał się. 16 listopada 2011 roku uzupełnił odwołanie, powołując się głównie na wyrok Trybunału w sprawie Schneider przeciwko Niemcom (nr 17080/07, 15 września 2011 r.) oraz wnosił o kontakt z dzieckiem co najmniej raz w miesiącu, początkowo pod nadzorem. 1 grudnia 2011 roku Sąd Apelacyjny przeprowadził rozprawę ustną z udziałem skarżącego i prawnego ojca dziecka. Ten ostatni oświadczył, że wiedział o relacji między swoją żoną a skarżącym i również zakładał, że doszło do kontaktu seksualnego. W październiku 2005 roku matka powiedziała mu i dzieciom, że jej relacja ze skarżącym została zakończona, chociaż nie mógł wykluczyć, a wręcz uważał to za prawdopodobne, że kontynuowała tę relację bez jego wiedzy. O ciąży żony dowiedział się w lutym 2006 roku i wysnuł wniosek, że to on jest ojcem. W grudniu 2006 roku skarżący powiedział mu telefonicznie, że jest ojcem dziecka. W tym momencie matka poczuła ulgę, że czas tajemnic minął. Ten moment był przełomem dla nich jako pary i ich relacja następnie się poprawiła. Dziecko było pożądane przez oboje. Nawet zakładając, że skarżący był ojcem dziecka, nie zgodziłby się na żaden kontakt, ponieważ skarżący sprawił im wiele cierpienia i musiał ponieść konsekwencje swojego zachowania. Postępowania wszczęte przez skarżącego były obciążeniem dla pary, ale nie wpłynęły negatywnie na relację z żoną, a raczej ją umocniły. Wszyscy w rodzinie, z wyjątkiem dziecka, wiedzieli, że skarżący wierzy, że jest ojcem dziecka. 9 lutego 2012 roku Sąd Apelacyjny przeprowadził rozprawę ustną z matką dziecka. Na końcu rozprawy poinformował strony, że uważa kontakt ze skarżącym za niezgodny z dobrem dziecka na obecnym etapie i zasugerował skarżącemu wycofanie apelacji. 21 czerwca 2012 roku ustanowiony dla dziecka kurator procesowy (Verfahrenspfleger), psycholog, przedstawił szczegółowe pisemne oświadczenie, w którym wniosł, że kontakt ze skarżącym byłby szkodliwy dla dobra dziecka w tym wieku. 17 sierpnia 2012 roku skarżący zwrócił się do Sądu Apelacyjnego o zlecenie opinii biegłego w kwestii tego, czy kontakt byłby szkodliwy dla dziecka lub czy przynajmniej służyłby jego najlepszemu interesowi; o przeprowadzenie rozprawy ustnej, na której kurator procesowy wyjaśniłby swoje pisemne oświadczenie; o przeprowadzenie testu ojcostwa oraz o przesłuchanie dziecka. 28 września 2012 roku Sąd Apelacyjny poinformował strony, że uznał za konieczne przesłuchanie dziecka. Kurator procesowy dziecka sprzeciwił się temu. Wniosła m.in., że dziecko nie ma wiedzy o roszczeniach skarżącego, że ten ostatni nie może udowodnić swojego ojcostwa w braku podstawy prawnej oraz że prawni rodzice dziecka nie przedłożyli żadnych dowodów na swoje twierdzenia, że mąż matki jest również biologicznym ojcem dziecka. 29 października 2012 roku Sąd Apelacyjny przesłuchał sześcioletnie dziecko w obecności jedynie jej kuratora procesowego. Zgodnie z protokołem, dziecko było świadome – bez znajomości prawdziwych przyczyn – że jego rodzice są w sporze ze skarżącym, który chciał je odwiedzić lub chciał, aby je odwiedziło, ale ani jego rodzice, ani ono same nie wyrażały na to zgody. 19 listopada 2012 roku kurator procesowy złożył wniosek, że przesłuchanie dziecka potwierdziło jej pisemne oświadczenie z czerwca 2012 roku. 21 listopada 2012 roku skarżący odniósł się do przesłuchania dziecka, złożył prywatną opinię biegłego i zwrócił się do Sądu Apelacyjnego o zlecenie opinii biegłego dotyczącej prawa do kontaktu oraz o powołanie nowego kuratora procesowego. Ponadto poprosił Sąd Apelacyjny o poinformowanie dziecka o jego wniosku podczas nowej rozprawy. Dodał, że w przypadku odrzucenia jego apelacji, powinien otrzymywać pisemne sprawozdanie o rozwoju dziecka i dwie ostatnie fotografie co sześć miesięcy.

(b) Decyzja Sądu Apelacyjnego
13 grudnia 2012 roku Sąd Apelacyjny oddalił wnioski skarżącego. Na wstępie stwierdził, że skarżący nie może powoływać się na art. 1684 § 1 Kodeksu Cywilnego, ponieważ nie jest prawnym ojcem dziecka. Nie mógł również powoływać się na art. 1685 § 2 Kodeksu Cywilnego, ponieważ nigdy nie ponosił żadnej faktycznej odpowiedzialności za dziecko. Następnie Sąd Apelacyjny odniósł się do kwestii, czy art. 1685 § 2 Kodeksu Cywilnego można interpretować w świetle wyroków Trybunału w sprawach Anayo i Schneider (powyżej cytowanych), w ten sposób, że ojciec, który potrafi udowodnić, że poważnie próbował ponosić faktyczną odpowiedzialność, ale nie udało mu się to z powodu oporu matki lub prawnego rodzica, może być uznany za ponoszącego faktyczną odpowiedzialność w rozumieniu tego artykułu. Pytanie to mogło jednak pozostać otwarte, ponieważ kontakt musiał w każdym razie służyć najlepszemu interesowi dziecka. W tym zakresie Sąd Apelacyjny uznał, że odnoszenie się do kwestii wstępnej, czy skarżący jest biologicznym ojcem dziecka, jest już sprzeczne z dobrem dziecka. Dziecko żyło w dobrze zorganizowanej i emocjonalnie stabilnej jednostce rodzinnej składającej się z ojca, matki i innych dzieci. Sąd Apelacyjny wskazał, że jest przekonany, że ta wspólnota rodzinna zostałaby zniszczona, gdyby ustalono ojcostwo skarżącego i przyznano prawa do kontaktu. Przesłuchanie dziecka i prawnych rodziców wykazało, że w postrzeganiu świata przez dziecko istnieje tylko jeden ojciec – mąż matki. Nie było żadnych wskazań, by ten ostatni nie pełnił swojej roli ojca wobec dziecka lub pełnił ją inaczej niż wobec swoich innych dzieci. Dziecko było dobrze zintegrowane z rodziną, w której czuło się chronione i bezpieczne. Ta ocena była również zgodna z wnioskami kuratora procesowego dziecka. Sąd Apelacyjny obawiał się, że wyjaśnienie kwestii ojcostwa wiązało się z ryzykiem rozpadu jednostki rodzinnej, co miałoby znaczne negatywne konsekwencje dla dziecka, ponieważ straciłoby swoje kluczowe figury przywiązania. Jak wskazał po przesłuchaniu, uznał za bardziej prawdopodobne, że skarżący jest biologicznym ojcem dziecka. Kwestia ta mogła jednak zostać ostatecznie rozstrzygnięta jedynie przez test ojcostwa, na co prawni rodzice dziecka nie wyrazili zgody. Matka potwierdziła, że jej mąż jest biologicznym ojcem jej córki i oboje stanowczo sprzeciwiali się skarżącemu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego z przesłuchania wynikało, że prawny ojciec ufał w zasadzie twierdzeniom żony, ale jednocześnie miał wątpliwości co do swojego ojcostwa, chociaż nie wyraził ich wprost. Mimo tych wątpliwości i długotrwałego postępowania sądowego, nie podważył oświadczeń żony. Sąd Apelacyjny odniósł wrażenie, że małżonkowie okopali się przeciwko skarżącemu, jakby byli w zagrodzie, co pokazało oświadczenie prawnego ojca, że postępowanie sądowe nie miało negatywnego wpływu na relację z żoną, ale raczej je umocniło. Sąd Apelacyjny wnioskuje, że prawny ojciec może żyć z tą niepewnością, a jego postawa nie ma konsekwencji dla dziecka. Jeśli jednak biologiczne ojcostwo skarżącego zostałoby ustalone, prawny ojciec zrozumiałby, że jego długotrwałe zaufanie do żony nie było uzasadnione. Nie było możliwe przewidzenie reakcji prawnego ojca, ale oczywistego ryzyka, że małżeństwo małżonków się rozpadnie, nie można było odrzucić w świetle przeszłych trudności pary. Separacja pary równałaby się rozpadowi jednostki rodzinnej dziecka i utracie jej relacji, co zagrażałoby jej dobru. Sąd Apelacyjny wskazał, że jest świadomy, że ze względu na znaczenie dobra dziecka, może minąć dużo czasu, zanim kwestia wstępna ojcostwa zostanie wyjaśniona, i lata, zanim zostaną przyznane prawa do kontaktu. Może to ulec zmianie, gdy dziecko zacznie zadawać pytania, ale na razie nie leży to w jego najlepszym interesie, by konfrontować je z kwestią ojcostwa. Dlatego nie było wskazane informować jej o zarzutach skarżącego ani zmieniać kuratora procesowego dziecka. Sąd Apelacyjny stwierdził dalej, że nawet zakładając, że skarżący był biologicznym ojcem dziecka, kontakt ze skarżącym nie leży w najlepszym interesie dziecka. Ze względu na wysoce emocjonalne konflikty między prawnymi rodzicami a skarżącym oraz fakt, że skarżący nie wykluczył, że może powiedzieć dziecku, że jest jej biologicznym ojcem, jeśli ją zobaczy, kontakt zagrażałby dobru dziecka. Dlatego nie było wskazane zlecanie opinii biegłego w kwestii tego, czy i jak dziecko poradzi sobie z dwoma ojcami lub czy w ogóle jest wskazane przyznawanie dzieciom kontaktu z biologicznymi ojcami na wczesnym etapie. Te kwestie musiały zostać ocenione w świetle niezwykle napiętych relacji między skarżącym a prawnymi rodzicami dziecka oraz w świetle przewidywalnych konsekwencji dla dziecka, jeśli kontakt zostałby przyznany. Sąd Apelacyjny dodał, że może sam rozstrzygnąć te kwestie po przeprowadzeniu rozprawy ustnej z udziałem zainteresowanych osób i na podstawie pisemnych oświadczeń kuratora procesowego, doświadczonego psychologa dobrze znanego z innych postępowań. W odniesieniu do wniosku skarżącego o informacje Sąd Apelacyjny zajął następujące stanowisko:
„Wniosek skarżącego o informacje, zgłoszony alternatywnie w pismach jego pełnomocnika z 21 listopada 2012 roku, nie istnieje. Takie roszczenie nie może opierać się na art. 1686 zdanie pierwsze Kodeksu Cywilnego, ponieważ skarżący nie jest, jak wymaga ten przepis, prawnym ojcem dziecka. Czy przepis ten można interpretować w świetle powyższych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w ten sposób, że biologiczny ojciec może również dochodzić prawa do informacji, może pozostać otwarte: wymagałoby to odniesienia się do kwestii wstępnej, czy skarżący jest biologicznym ojcem dziecka. Wykazano już, że wyjaśnienie tego pytania poprzez zarządzenie testu ojcostwa byłoby sprzeczne z dobrem dziecka.”
11 lutego 2013 roku Sąd Apelacyjny oddalił zastrzeżenie skarżącego zarzucające naruszenie prawa do bycia wysłuchanym. Wcześniej, 28 stycznia 2013 roku, skarżący wniósł skargę konstytucyjną do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego (nr 1 BvR 844/13). 18 lipca 2013 roku Federalny Trybunał Konstytucyjny poinformował skarżącego, że 13 lipca 2013 roku weszła w życie ustawa o wzmocnieniu praw biologicznych, ale nie prawnych ojców, która na mocy art. 1686a Kodeksu Cywilnego przewidywała nową możliwość przyznania biologicznym ojcom praw do kontaktu i informacji, nawet jeśli nie mieli żadnej relacji społecznej i rodzinnej z dzieckiem (patrz poniższy paragraf 32). Dodał, że w postępowaniach sądowych dotyczących egzekwowania takich praw ustalenie kwestii wstępnej ojcostwa może być konieczne na mocy art. 167a § 2 ustawy o sprawach rodzinnych (patrz poniższy paragraf 33). Zapytał skarżącego, czy w tych okolicznościach wycofa skargę konstytucyjną. 13 sierpnia 2013 roku skarżący odpowiedział, że będzie podtrzymywał skargę, ponieważ nawet w świetle nowego prawa nie uzyskałby korzystniejszej decyzji. Wskazał, że Sąd Apelacyjny odrzucił jego wniosek o prawa do kontaktu, nawet zakładając, że jest biologicznym ojcem dziecka, ponieważ kontakt nie służył dobru dziecka. Sąd Apelacyjny zadecydował więc już w świetle nowego art. 1686a Kodeksu Cywilnego. Skarżący dodał, że to samo rozumowanie ma zastosowanie do jego wniosku o informacje. Biorąc pod uwagę, że w jego ocenie ustalenie ojcostwa zagrażałoby jednostce rodzinnej, Sąd Apelacyjny wstrzymałby się od zarządzenia środka dowodowego, ponieważ po prawnych rodzicach nie można rozsądnie oczekiwać poddania się jakimkolwiek badaniom, zgodnie z § 167a § 2 ustawy o sprawach rodzinnych. 21 września 2014 roku Federalny Trybunał Konstytucyjny odmówił rozpoznania skargi konstytucyjnej skarżącego bez podania przyczyn.


Skarżący urodził się w 1987 roku w Holandii i przybył do Danii, gdy miał około 9 miesięcy. Pozostał w Danii wraz ze swoimi rodzicami i trzema braćmi. Skarżący ma notowania w kartotece karnej. Przed ukończeniem 18 lat został czterokrotnie skazany przez Sąd Miejski: 8 maja 2003 r. za, między innymi, przestępstwa narkotykowe, na karę czterech miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu; 1 października 2003 r. za napad z bronią, na karę roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, z czego rok w zawieszeniu; 24 czerwca 2004 r. za, między innymi, kradzież i posiadanie broni, na karę roku i czterech miesięcy pozbawienia wolności; oraz 12 maja 2005 r. za, między innymi, rozboj i skazany na dziewięć miesięcy pozbawienia wolności. Został zwolniony 10 lipca 2006 r. z pozostałymi dwustu pięćdziesięcioma pięcioma dniami kary, zawieszonymi na dwa lata. Po osiągnięciu pełnoletności skarżący był skazywany wielokrotnie. Wyrokiem Sądu Miejskiego z 7 września 2006 r. został skazany za paserstwo na osiem miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Miejskiego z 11 czerwca 2008 r. został skazany za rozboj na dwa lata pozbawienia wolności. Ponadto Sąd Miejski zarządził wydalenie skarżącego, zawieszone na dwa lata z okresem próby. Został zwolniony 28 stycznia 2010 r. Wyrokiem Sądu Miejskiego z 25 marca 2010 r. został skazany za kradzież na trzydzieści dni pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Okręgowego, działającego jako instancja odwoławcza, z 9 listopada 2010 r. został skazany za rozboj na rok i trzy miesiące pozbawienia wolności. Ponadto ponownie zarządzono jego wydalenie, zawieszone na dwa lata z okresem próby. Wyrokiem Sądu Miejskiego z 27 lutego 2012 r. skarżący został skazany za próbę ucieczki z więzienia. Nie orzeczono dodatkowej kary. W międzyczasie, 12 listopada 2011 r., skarżący został aresztowany i oskarżony o przestępstwa z Kodeksu Karnego, między innymi dwa przypadki rozboju, pierwszy popełniony w domu prywatnym 4 października 2011 r., a drugi w banku 24 października 2011 r. Skarżący został również oskarżony o posiadanie broni, zastraszanie świadka, przestępstwa narkotykowe i paserstwo. Sprawa była rozpatrywana przez Sąd Miejski w Kopenhadze (Københavns Byret). Na ławie oskarżonych zasiadło również dwóch wspólników z rodziny skarżącego. Skarżący został przesłuchany i nie przyznał się do rozbojów. Wyjaśnił, że ma 25 lat. Z wyjątkiem ośmiu miesięcy spędzonych jako niemowlę w Holandii, całe życie mieszkał w Danii, gdzie mieszka cała jego rodzina, w tym rodzice, trzech braci i 80 innych członków rodziny. Nigdy nie był w Chorwacji ani w byłej Jugosławii. Nie miał tam rodziny i nie mówił w tym języku. U niego zdiagnozowano ADHD i przyjmował leki z tego powodu. Miał dziewczynę od 2 lat i 3 miesięcy. Chcieli się pobrać i mieć dzieci. Na potrzeby postępowania sądowego Urząd ds. Cudzoziemców (Udlændingestyrelsen) wydał opinię o skarżącym. Stwierdzono w nim, że od czasu ukończenia przez skarżącego 15 lat był on skazany za podobne przestępstwa kryminalne i odbył kary łącznie trwające 1755 dni, co równa się czterem latom i dziesięciu miesiącom.

Matka skarżącego otrzymała zezwolenie na pobyt w 1987 r. na podstawie jej małżeństwa z ojcem skarżącego. Wyjechała w czerwcu 1988 r., ale wróciła w listopadzie 1988 r. ze skarżącym, który miał wówczas 9 miesięcy i który otrzymał zezwolenie na pobyt do marca 2005 r., później przedłużone do kwietnia 2012 r. Długość jego legalnego pobytu w Danii została zatem obliczona na około szesnaście lat i dwa miesiące. Warunki zarządzenia wydalenia zostały określone w Ustawie o cudzoziemcach (Udlændingeloven), art. 22 pkt 6 lub art. 24 pkt 1, w związku z poprzednim.

Skarżący chodził do szkoły przez siedem lat, ale nie miał innego wykształcenia i w odpowiednich czasach otrzymywał zasiłki społeczne. Oświadczył, że przez ostatnie dwa lata miał dziewczynę oraz że jego ojciec, trzech braci i około 80 członków rodziny mieszka w Danii. Oświadczył również, że u niego zdiagnozowano ADHD, że cierpi na stres emocjonalny i że słyszy głosy, gdy pali marihuanę, do której był uzależniony przez dziesięć lat. Przez ostatnie cztery lata przeszedł trzy psychozy marihuhanowe i był raz leczony w szpitalu z powodu takiej psychozy. W podsumowaniu Urząd ds. Cudzoziemców poparł rekomendację prokuratury dotyczącą wydalenia. Wyrokiem z 12 grudnia 2012 r. Sąd Miejski uznał skarżącego za winnego, między innymi, dwóch przypadków rozboju i skazał go na pięć lat pozbawienia wolności. Sąd nadał szczególną wagę faktowi, że został skazany za dwa rozboje i wcześniej był skazany za podobne przestępstwa. Ponadto, na mocy art. 22 pkt 6 w związku z art. 26 ust. 2 Ustawy o cudzoziemcach, Sąd Miejski zarządził wydalenie skarżącego z dożywotnim zakazem powrotu. W tym zakresie Sąd Miejski stwierdził:

„W sprawie wydalenia Sąd zauważa, że od oceny proporcjonalności ustalonej przez Sąd Najwyższy (Højesteret) w wyroku opublikowanym na stronie 225 Duńskiego Tygodnika Zbiorów Praw z 2012 r. ((UfR) 2012.225H), zależy czy sprawca ma zostać wydalony. Sąd Najwyższy stwierdził, powołując się, między innymi, na § 71 wyroku wydanego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w dniu 23 czerwca 2008 r. w sprawie Maslov przeciwko Austrii ([WI], nr 1638/03, ETPC 2008 wniosek nr 1638/03), że w przypadku gdy osobą, która ma zostać wydalona, jest młody dorosły, który nie założył jeszcze własnej rodziny, odpowiednie kryteria dla oceny proporcjonalności, patrz art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, są następujące:
(a) rodzaj i powaga czynu popełnionego przez tę osobę,
(b) długość pobytu osoby w kraju, z którego ma zostać wydalona,
(c) czas, który upłynął od popełnienia czynu, oraz postępowanie osoby w tym okresie oraz
(d) siła więzi społecznych, kulturowych i rodzinnych z krajem goszczącym i z krajem przeznaczenia.
Zgodnie z §§ 72 i 73 wyroku, wiek danej osoby może odgrywać rolę przy stosowaniu wspomnianych kryteriów. Na przykład, gdy dokonywana jest ocena rodzaju i powagi popełnionego czynu, należy wziąć pod uwagę, czy dana osoba popełniła go jako nieletni czy jako dorosły. Gdy dokonywana jest ocena długości pobytu osoby w kraju goszczącym i siły więzi z krajem goszczącym, oczywistą różnicę stanowi, czy dana osoba przybyła do kraju w dzieciństwie lub młodości, a nawet się tam urodziła, czy też przybyła do kraju goszczącego jako dorosły. Należy wziąć pod uwagę szczególną sytuację osoby, która spędziła większość, jeśli nie całe swoje dzieciństwo w kraju goszczącym, została tam wychowana i odebrała tam wykształcenie (§ 74). Zgodnie z § 75 wyroku, bardzo poważne powody są wymagane, aby uzasadnić wydalenie osiadłego imigranta, który legalnie spędził całe lub główną część swojego dzieciństwa i młodości w kraju goszczącym.
W rozpatrywanej sprawie pozwany został skazany na karę pozbawienia wolności na okres pięciu lat za dwa rozboje: rozboj popełniony w domu prywatnym i napad na bank. Oba rozboje zostały popełnione w październiku 2011 r.
[Skarżący] jest obywatelem Chorwacji i przybył do Danii kilka miesięcy po urodzeniu. Zgodnie z tym, pozwany spędził całe swoje dzieciństwo i młodość w Danii. Cała jego rodzina, w tym rodzice i troje rodzeństwa, to mieszkańcy Danii. Nie ma więzi z Chorwacją, nie ma tam rodziny ani przyjaciół i nie mówi po chorwacku według dostarczonych informacji, ale mówi tylko po romsku oprócz duńskiego. Posiada paszport chorwacki.
[Skarżący] nie założył jeszcze własnej rodziny, ponieważ nie jest ani żonaty, ani ojcem żadnych dzieci. Okoliczności, że pozwany miał duńską dziewczynę przez około dwa lata, nie należy przypisywać znaczenia, ponieważ związek ten został nawiązany w czasie, gdy jego dziewczyna, zamieszkała w Danii, była lub powinna być świadoma jego działalności przestępczej.
[Skarżący] porzucił szkołę w siódmej klasie. Nie rozpoczął żadnego szkolenia zawodowego ani edukacji i nigdy nie miał pracy, ale żył z zasiłków zabezpieczenia społecznego. Był uzależniony od marihuany i według dostarczonych informacji przeszedł kilka psychoz marihuhanowych. Mimo że mieszkał w Danii przez całe życie, musi być uznany za bardzo słabo zintegrowanego z duńskim społeczeństwem.
Biorąc pod uwagę fakt, że spędził całe dzieciństwo i młodość w Danii i odebrał całą swoją edukację w tym kraju, a ponieważ nie ma więzi z Chorwacją, muszą być spełnione ścisłe wymagania, aby przestępstwo skutkowało wydaleniem.
[Skarżący] był skazany za rozboj w kilku poprzednich przypadkach. Dwa z tych wyroków zostały wydane za rozboje popełnione przed ukończeniem 18 roku życia: wyrok za rozboj na poczcie w 2003 r., gdy pozwany miał prawie 16 lat, oraz wyrok za dwa rozboje uliczne i inne przestępstwa w 2004/2005 r., gdy pozwany miał 17 lat. Łup z obu napadów był o niskiej wartości.
[Skarżący] został ponadto skazany za rozboj dwukrotnie po osiągnięciu wieku 18 lat. Pierwszy z tych wyroków został wydany 11 czerwca 2008 r., gdy uznano go za winnego rozboju ulicznego i rozboju w sklepie wbrew art. 288 ust. 1 (i) i (ii) Kodeksu Karnego i skazano go na karę pozbawienia wolności na okres dwóch lat oraz zawieszone wydalenie z Danii. Drugi wyrok został wydany 9 listopada 2010 r. w postępowaniu odwoławczym, gdy uznano go za winnego rozboju ulicznego i skazano go na karę pozbawienia wolności na okres roku i trzech miesięcy oraz zawieszone wydalenie z Danii z okresem próby wynoszącym dwa lata.
Ponadto kilka wyroków zostało wydanych za inne przestępstwa przeciwko mieniu. Łącznie pozwany, który ma dziś 25 lat, został skazany i odbył 1755 dni więzienia, co odpowiada czterem latom i dziesięciu miesiącom, od swoich 15. urodzin.
Czyny do rozpoznania w związku z rozpatrywaną sprawą zostały popełnione w okresie próby najnowszego zawieszonego zarządzenia wydalenia. Czyn do rozpoznania w związku z wyrokiem z 9 listopada 2010 r. wydanym w postępowaniu odwoławczym został popełniony w okresie próby pierwszego zawieszonego zarządzenia wydalenia. Rodzaj i powaga czynów w połączeniu z poprzednimi wyrokami za podobne przestępstwa oraz fakt, że pozwany obecnie nie przestrzegał warunków dwóch zawieszonych zarządzeń wydalenia, są zdaniem Sądu wystarczającym powodem, dla którego pozwany powinien zostać teraz wydalony. Fakt, że szereg wyroków dotyczy przestępstw popełnionych po osiągnięciu przez pozwanego pełnoletności, również czyni wydalenie odpowiednim. Na tym tle Sąd stwierdza, że łącznie istnieją takie bardzo poważne powody, że pozwany musi zostać wydalony i trwale pozbawiony prawa wjazdu, jak określono w art. 22 ust. 1 (vi), art. 26 ust. 2 i art. 32 ust. 2 (v) Ustawy o cudzoziemcach, przy czym zauważa się, że zarządzenie wydalenia uznaje się za niezgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami Danii.”

W wyniku odwołania, wyrokiem z 26 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy Wschodniej Danii (Østre Landsret - dalej „Sąd Okręgowy”) utrzymał w mocy wyrok skazujący, karę i zarządzenie wydalenia. Większość pięciu sędziów z sześciu stwierdziła:
„Na podstawie uzasadnienia podanego przez Sąd Miejski, zgadzamy się, że łącznie istnieją takie bardzo poważne powody, że [skarżący] musi zostać wydalony i trwale pozbawiony prawa wjazdu pomimo braku więzi z Chorwacją. Zgadzamy się, że zarządzenie wydalenia uznaje się za niezgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami Danii, w tym z art. 38 i 39 Rozporządzenia Wykonawczego nr 474 z 12 maja 2011 r. o pobycie w Danii cudzoziemców objętych przepisami Unii Europejskiej (bekendtgørelse om ophold i Danmark for udlændinge, der er omfattet af Dem Europæiske Unions regler) [implementującego Dyrektywę Rady UE 2004/38/EC].”

Jeden sędzia stwierdził:
„Ponieważ [skarżący] mieszkał całe życie w Danii i nie ma więzi z Chorwacją, uważam wydanie zarządzenia wydalenia za sprzeczne z międzynarodowymi zobowiązaniami Danii, mimo popełnionego poważnego przestępstwa.”

Zezwolenie na odwołanie się do Sądu Najwyższego (Højesteret) zostało odmówione przez Radę Zezwoleń na Odwołanie (Procesbevillingsnævnet) 12 grudnia 2013 r. W grudniu 2013 r., na mocy Decyzji Ramowej Rady 2008-909-JHA z 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania wyroków w sprawach karnych orzekających kary pozbawienia wolności lub środki zapobiegające i karające pozbawienie wolności w celu ich wykonania w Unii Europejskiej, zmienionej Decyzją Ramową Rady 2009-299-JHA z 26 lutego 2009 r., Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło się do władz chorwackich o przejęcie wykonania kar orzeczonych na skarżącego wyrokiem Sądu Okręgowego z 9 listopada 2010 r. oraz wyrokiem Sądu Okręgowego z 26 sierpnia 2013 r. Wyrokiem Sądu Miejskiego z 6 września 2016 r. skarżący został skazany na trzy miesiące pozbawienia wolności oraz wydalenie za przemoc wobec współwięźnia. Odwołał się od wyroku do Sądu Okręgowego. Nie jest znane, czy postępowanie odwoławcze się zakończyło. Wynika, że skarżący został wydany z Danii w grudniu 2017 r., po odbyciu kary, i że ponownie wjechał do Danii krótko potem, z naruszeniem zakazu.


Skarżący urodził się w 1985 roku i mieszka w Nicoreni. W styczniu 2012 r. Skarżący zawarł porozumienie z osobą („X”), na mocy którego zobowiązał się pomóc mu w złożeniu wniosku o wizę hiszpańską w konsulacie Hiszpanii w Moskwie. Mieli podróżować do Moskwy pociągiem, jednak X nie pojawił się na stacji kolejowej w momencie odjazdu, a Skarżący wyjechał do Moskwy sam, zabierając ze sobą pieniądze w wysokości 520 euro, które wcześniej otrzymał od X. Do Mołdawii nie powrócił do października 2015 r. W międzyczasie X złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko Skarżącemu, oskarżając go o oszustwo. W marcu 2012 r. na podstawie tego zawiadomienia wszczęto postępowanie karne przeciwko Skarżącemu. Ponieważ prokurator prowadzący sprawę nie mógł ustalić miejsca pobytu Skarżącego, zwrócił się do sędziego śledczego o nakaz aresztowania Skarżącego na okres trzydziestu dni. Prokurator argumentował na rzecz zastosowania tymczasowego aresztowania, że Skarżący ukrywał się przed organami śledczymi. 8 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy w Râșcani zarządził tymczasowe aresztowanie Skarżącego na okres trzydziestu dni. Uzasadniając swoje orzeczenie, sąd stwierdził, że Skarżący ukrywał się przed organami śledczymi oraz że mógł utrudnić śledztwo i wywierać wpływ na świadków. 9 października 2015 r. Skarżący powrócił do Mołdawii z Federacji Rosyjskiej. Na granicy został poinformowany, że jest poszukiwany przez policję i musi stawić się w Komisariacie Policji w Râșcani. Skarżący zadzwonił na komisariat i zgodził się stawić się 13 października 2015 r. 13 października 2015 r. Skarżący udał się do Komisariatu Policji w Râșcani, gdzie został natychmiast aresztowany i osadzony w areszcie. 15 października 2015 r. Skarżący złożył odwołanie od postanowienia z 8 lutego 2013 r. Argumentował, między innymi, że nie był świadomy toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego i dowiedział się o nim dopiero po powrocie do Mołdawii. Ponadto, po dowiedzeniu się o śledztwie, natychmiast skontaktował się z Komisariatem Policji i stawił się tam. Wniósł również, że nie było powodów, by sądzić, iż zbiegnie lub będzie ingerował w przebieg śledztwa. 2 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie oddalił odwołanie Skarżącego. Nie odniósł się do argumentu Skarżącego, że nie był świadomy toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego. Aresztowanie Skarżącego było przedłużane kilkakrotnie do 16 marca 2016 r. na identycznych podstawach, a wszystkie jego odwołania zostały oddalone. W międzyczasie Skarżący był przetrzymywany w Więzieniu nr 13. Według niego, był przetrzymywany w przepełnionej celi; cela była wyposażona w toaletę typu kucana, która nie była odpowiednio oddzielona; jedzenie było niewystarczające i złej jakości; mógł korzystać z jedynie godzinnego wyjścia na zewnątrz dziennie i tylko jednego prysznica tygodniowo. Wyrokiem końcowym Sądu Najwyższego Sprawiedliwości z 12 lipca 2017 r. Skarżący został uznany winnym oszustwa i skazany na cztery lata pozbawienia wolności w zawieszeniu.


Skarżący urodził się w 1956 roku i mieszka w Moskwie. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. 14 kwietnia 2006 r. skarżącemu postawiono zarzut werbalnego znieważenia funkcjonariuszy policji drogowej, czynu zagrożonego grzywną lub karą do jednego roku prac korekcyjnych („pierwsza sprawa karna”). 2 lipca 2009 r. sędzia pokoju okręgu Centralnego w Nowosybirsku uznał go za winnego zarzucanego mu czynu i skazał na grzywnę. Skarżący wniósł apelację, która została oddalona przez Sąd Rejonowy w Nowosybirsku (okręg Centralny) 27 września 2010 r. 6 grudnia 2010 r. Sąd Obwodowy w Nowosybirsku oddalił jego kasację. 8 października 2010 r. skarżącemu postawiono zarzut znieważenia sądu i zniesławienia sędziego przewodniczącego w postępowaniu odwoławczym w pierwszej sprawie karnej („druga sprawa karna”). W swoim wystąpieniu przed sądem oraz wpisie na blogu oskarżył ją o nadużywanie stanowiska do celów politycznych. 11 października 2012 r. skarżący został uznany winnym znieważenia sądu i skazany na grzywnę. 5 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej oddalił, w ostatniej instancji, odwołanie od wyroku skazującego. 29 sierpnia 2007 r. śledczy zmusił skarżącego do podpisania zobowiązania do pozostania w Nowosybirsku na czas trwania postępowania w pierwszej sprawie karnej. Powołał się przy tym na domniemane niestawiennictwo skarżącego na przesłuchania. W sierpniu 2008 r. pierwsza sprawa karna została skierowana do rozprawy. Jako jedyny opiekun starszej, unieruchomionej matki, skarżący poprosił sędziego rozprawy o pozwolenie na wyjazd do Moskwy w celu załatwienia jej spraw finansowych. 13 listopada 2008 r. jego wniosek został odrzucony; sędzia uznał, że zastosowanie ograniczenia w podróżowaniu jest uzasadnione ze względu na wcześniejsze niestawiennictwo skarżącego. Jej decyzja została utrzymana w mocy na drodze odwoławczej przez Sąd Rejonowy 27 stycznia 2009 r. oraz przez Sąd Obwodowy 16 marca 2009 r. Sąd Obwodowy uzasadnił swoją decyzję w następujący sposób:
„Pan Manannikow zeznał na rozprawie, że w przypadku zniesienia ograniczenia podróżowania będzie swobodnie przemieszczać się po terytorium Rosji, a także wyjeżdżać za granicę. Pan Manannikow oświadczył również, że zawsze stawiał się na przesłuchania u śledczego i rozprawy sądowe i będzie to czynił również w przyszłości.
Jego wyjaśnienia potwierdzają fakt, że w przypadku zniesienia ograniczenia podróżowania pan Manannikow mógłby opuścić Nowosybirsk, co utrudniłoby zbadanie sprawy karnej w rozsądnym terminie. W związku z tym zaskarżony wyrok... jest legalny, uzasadniony i dobrze umotywowany; nie ma podstaw do jego uchylenia.”
W lutym 2009 r. skarżący powtórzył swój wniosek o pozwolenie na opuszczenie Nowosybirska. Został on odrzucony najpierw przez sędziego rozprawy 16 lutego 2009 r., a następnie przez Sąd Rejonowy 8 maja 2009 r. 26 maja 2011 r. nałożono na skarżącego identyczne ograniczenie podróżowania w drugiej sprawie karnej, z powodu domniemanego niepojawienia się na przesłuchaniu u śledczego wcześniej w tym miesiącu. Ograniczenie podróżowania wygasło w 2013 r. po zakończeniu postępowania w drugiej sprawie karnej (patrz punkt 7 powyżej). 12 października 2010 r. przeszukano mieszkanie skarżącego w ramach drugiej sprawy karnej, rzekomo w celu ujawnienia dowodów wykazujących, że napisał wpis na blogu. Śledczy zlokalizował i zabrał jego komputer stacjonarny i laptopa, pamięć przenośną, dwa płyty CD i płytę DVD. Przeanalizował urządzenia, skopiował odpowiednie treści na dysk i umieścił je zapieczętowane w depozycie. 18 listopada 2010 r. śledczy odmówił skarżącemu zgody na wykonanie kopii jego skargi do tego Trybunału oraz dokumentów załączonych, które były przechowywane na jego komputerze. Oświadczył, że „śledztwo nie ma podstaw do otwarcia dowodów rzeczowych”. Skarżący wystąpił o sądową kontrolę legalności. 23 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy (okręg Centralny) oddalił jego wniosek, uznając, że będzie mógł wykonać kopie wszelkich materiałów, w tym dowodów rzeczowych, po zakończeniu śledztwa. 21 lutego 2011 r. Sąd Obwodowy w Nowosybirsku utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego na drodze odwoławczej. Sprzęt elektroniczny został zwrócony skarżącemu w 2013 r., po uprawomocnieniu się wyroku skazującego w drugiej sprawie karnej (patrz punkt 7 powyżej). Skarżący zatrudnił pełnomocnika M., aby reprezentował go w pierwszej i drugiej sprawie karnej. 22 października 2010 r. śledczy zdecydował o przesłuchaniu M. jako świadka czynu znieważenia sądu, o który oskarżono skarżącego. M. odmówiła zeznań, powołując się na to, że jest pełnomocnikiem skarżącego. Śledczy wydał decyzję o wyłączeniu M. z funkcji pełnomocnika skarżącego, powołując się na przepis prawa uniemożliwiający świadkom reprezentowanie oskarżonych w tej samej sprawie karnej. Wniosek skarżącego o sądową kontrolę decyzji śledczego nie przyniósł rezultatu. Jego skarga została odrzucona przez Sąd Rejonowy 11 lutego 2011 r. w pierwszej instancji oraz na drodze odwoławczej przez Sąd Obwodowy 6 kwietnia 2011 r. Adwokat z urzędu S. został wyznaczony do reprezentowania skarżącego. Skarżący sprzeciwił się jego udziałowi i nalegał, aby M. została dopuszczona do jego reprezentowania. Po skierowaniu sprawy do rozprawy skarżący złożył skargę do sądu rozprawy na naruszenie jego prawa do obrony przez adwokata własnego wyboru. Na rozprawie wstępnej 1 lipca 2011 r. Sąd Obwodowy w Nowosybirsku uznał, że prawa obrony zostały naruszone z powodu nierozpatrzenia przez śledczego sprzeciwu skarżącego wobec udziału adwokata z urzędu. Sąd Obwodowy zwrócił sprawę prokuratorowi z poleceniem usunięcia naruszenia. Prokurator odwołał się. 22 sierpnia 2011 r. Wydział Karny Sądu Obwodowego oddalił odwołanie. Wydział Karny ustalił, że zarządzenie śledczego nie było legalne ani uzasadnione. Ponieważ pełnomocnik M. odmówiła zeznań, nie mógł powstać żaden konflikt między interesami oskarżonego a jego przedstawicielem, a śledczy nie miał żadnych podstaw prawnych do wykluczenia jej z postępowania. 23 grudnia 2010 r. skarżący stawił się w Sądzie Rejonowym, aby usłyszeć decyzję w sprawie jego skargi dotyczącej zatrzymania urządzeń elektronicznych (patrz punkt 15 powyżej). Pod koniec ogłaszania orzeczenia do pokoju wszedł śledczy w towarzystwie dwóch funkcjonariuszy sądowych. Poinformowali skarżącego, że zostanie doprowadzony do innego sędziego tego samego sądu, który ma zdecydować o wniosku śledczego dotyczącym umieszczenia go na obserwacji psychiatrycznej w szpitalu w ramach drugiej sprawy karnej. Skarżący nalegał na obecność swojego adwokata M. Zamiast tego wezwano adwokata z urzędu S., aby go reprezentował (patrz punkt 21 powyżej). Skarżący odmówił usług adwokata S., ale sąd nie rozstrzygnął jego sprzeciwu. Ponadto skarżący sprzeciwił się wnioskowi prokuratora, w szczególności z powodu, że jest jedynym opiekunem chorej matki, która w jego nieobecności zostałaby pozostawiona samej sobie. Godzinę później Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek. Stwierdzono, że skarżący nie ma żadnych znanych problemów psychicznych i poddał się ambulatoryjnej ocenie psychiatrycznej. Biegli zauważyli, że skarżący jest „egocentryczny”, ma „zbyt pozytywny obraz siebie” i „pasję do reform”. Nie byli jednak w stanie określić stopnia, w jakim te cechy charakteru są wyraźne, ani udzielić odpowiedzi na pytania śledczego. W związku z tym sąd uznał za konieczne skierowanie skarżącego na obserwację szpitalną trwającą nie dłużej niż trzydzieści dni w celu ustalenia, jaki był jego stan psychiczny w momencie popełnienia zarzucanego czynu zniesławienia. Sąd nakazał również, by opieka nad matką skarżącego została przekazana organowi opiekuńczemu w rejonie Oktiabrskim w Nowosybirsku. Skarżący został zabrany do szpitala, gdzie rozpoczął strajk głodowy w proteście przeciwko przymusowemu umieszczeniu. Złożył również podstawy odwołania, skarżąc się w szczególności na naruszenie jego prawa do obrony przez prawnika własnego wyboru. 30 grudnia 2010 r. skarżący został zwolniony, ponieważ biegli lekarze uznali go za poczytalnego. 9 lutego 2011 r. Sąd Obwodowy w Nowosybirsku oddalił jego odwołanie w trybie uproszczonym.


Skarżący urodził się w 1991 roku i mieszka w Kiszyniowie. 15 czerwca 2014 r. skarżący wdał się w sprzeczkę z dwiema osobami, z których jedna znajdowała się w stanie silnego upojenia alkoholowego. W trakcie sprzeczki skarżący popchnął osobę będącą pod wpływem alkoholu i uderzył drugą osobę. W wyniku tego osoba będąca pod wpływem alkoholu upadła na ziemię i doznała poważnego urazu głowy. Scenę tę obserwowała żona osoby będącej pod wpływem alkoholu oraz sąsiad. Tego samego dnia skarżący został aresztowany i osadzony w areszcie. 18 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy w Ialoveni zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego na okres trzydziestu dni. Sąd uznał, że aresztowanie jest konieczne, ponieważ skarżący został oskarżony o popełnienie poważnego przestępstwa oraz istniało ryzyko, że będzie utrudniał śledztwo, ucieknie lub popełni kolejne przestępstwo. Skarżący odwołał się od zarządzenia o aresztowaniu, argumentując, między innymi, że posiada stałe miejsce zamieszkania, zatrudnienie i nie ma historii zachowań agresywnych. Podnosił również, że nie może wpływać na żadnych świadków, ponieważ ci przebywają w innej wiosce, a nakaz opuszczenia miasta zamieszkania byłby wystarczający, aby wyeliminować to ryzyko. Wskazywał także, że współpracował ze śledczymi od początku śledztwa oraz że nie może opuścić kraju, ponieważ jego dokumenty podróży zostały zabezpieczone. 1 lipca 2014 r. Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie oddalił odwołanie skarżącego. 11 lipca 2014 r. Sąd Rejonowy w Ialoveni rozpoznał wniosek prokuratora o przedłużenie aresztowania skarżącego oraz wniosek skarżącego o zwolnienie z aresztu. Sąd nie znalazł powodów do dalszego aresztowania skarżącego i zarządził jego natychmiastowe zwolnienie pod nadzorem sądowym. Skarżący nie miał prawa opuszczać miasta bez zezwolenia sądu ani kontaktować się z osobami zaangażowanymi w postępowanie karne. Prokuratura odwołała się od tej decyzji. 22 lipca 2014 r. Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie uwzględnił odwołanie prokuratora, uchylił powyższą decyzję i zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego na okres trzydziestu dni. Uzasadnieniem Sądu Apelacyjnego było to, że skarżący może uciec, utrudniać śledztwo oraz popełnić kolejne przestępstwo. Skarżący nie został aresztowany i, według jego relacji, poinstruowano go, by udał się do domu. 25 sierpnia 2014 r. skarżący został aresztowany w domu i osadzony w areszcie. 1 września 2014 r. skarżący złożył do Sądu Rejonowego w Ialoveni wniosek o zwolnienie z aresztu. Argumentował, między innymi, że sprawa nie jest skomplikowana i że wszyscy świadkowie zostali przesłuchani na początku śledztwa. 17 września 2014 r. Prokuratura złożyła wniosek o przedłużenie aresztowania skarżącego, argumentując, między innymi, że w okresie od 22 lipca 2014 r. do 25 sierpnia 2014 r. skarżący ukrywał się przed organami śledczymi. 23 września 2014 r. Sąd Rejonowy w Ialoveni uwzględnił wniosek prokuratora i przedłużył aresztowanie skarżącego na okres trzydziestu dni. Powody aresztowania były takie same jak wcześniej: ryzyko ucieczki, ryzyko utrudniania śledztwa oraz popełnienia kolejnego przestępstwa. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji, argumentując, między innymi, że nie ma ryzyka ucieczki ani utrudniania śledztwa. Podnosił, że 22 lipca 2014 r., gdy Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie uchylił decyzję Sądu Rejonowego w Ialoveni z 11 lipca 2014 r. i zarządził przedłużenie jego aresztowania, nie został aresztowany, lecz poinstruowany, by udał się do domu. Udał się do domu i nikt nie przybył po niego do 25 sierpnia 2014 r. W okresie od 11 lipca do 25 sierpnia 2014 r. nie próbował uciec ani utrudniać śledztwa. 7 października 2014 r. Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie oddalił odwołanie skarżącego. Sąd stwierdził, że ryzyko ucieczki skarżącego jest realne, ponieważ ukrywał się on przed organami śledczymi w okresie od 22 lipca do 25 sierpnia 2014 r. 17 października 2014 r. Prokuratura złożyła do Sądu Rejonowego w Ialoveni wniosek o przedłużenie aresztowania skarżącego o kolejne trzydzieści dni. Jednym z powodów podanych przez prokuratora był fakt, że skarżący ukrywał się przed organami śledczymi w okresie od 22 lipca do 25 sierpnia 2014 r. 22 października 2014 r. skarżący zwrócił się o dostęp do akt sprawy w celu uzyskania kopii materiałów złożonych przez prokuratora wraz z jego wnioskiem z 7 października 2014 r. Argumentował, że do wniosku prokuratora dołączony był zestaw dokumentów, podczas gdy on otrzymał jedynie kopię wniosku. Skarżący złożył w tej samej dacie wniosek o zwolnienie z aresztu. 22 października 2014 r. Sąd Rejonowy w Ialoveni uwzględnił wniosek prokuratora i zarządził przedłużenie aresztowania skarżącego o trzydzieści dni, uznając, że istnieje ryzyko ucieczki i utrudniania śledztwa. Wniosek skarżącego o zwolnienie z aresztu został odrzucony, a jego wniosek o dostęp do materiałów z akt nie został rozpoznany. Skarżący odwołał się, skarżąc się na brak istotnych i wystarczających powodów aresztowania. W swoim odwołaniu nie skarżył się na brak dostępu do materiałów w aktach sprawy. 4 listopada 2014 r. Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie oddalił odwołanie skarżącego. 14 listopada 2014 r. Prokuratura ponownie złożyła do Sądu Rejonowego w Ialoveni wniosek o przedłużenie aresztowania skarżącego. 20 listopada 2014 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie z aresztu. 20 listopada 2014 r. Sąd Rejonowy w Ialoveni oddalił wniosek prokuratora i uwzględnił wniosek skarżącego o zwolnienie z aresztu. Skarżący został zwolniony z aresztu i zobowiązany do nieopuszczania miasta oraz do nieutrudniania śledztwa. Przez cały okres aresztowania skarżący był przetrzymywany w Więzieniu nr 13. Zdaniem skarżącego był przetrzymywany w przepełnionych celach, w których brakowało wentylacji. Jego współwięźniowie palili w celach. Cele były wyposażone w toalety tureckie, które nie były odpowiednio oddzielone. Była tam umywalka z zardzewiałym kranem, a jakość wody była bardzo zła. Jedzenie było niewystarczające. 9 marca 2017 r. Sąd Najwyższy uznał skarżącego za winnego chuligaństwa i nieumyślnego spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu oraz skazał go na dwa lata pozbawienia wolności w zawieszeniu.


Pani Bazanova („pierwsza skarżąca”) urodziła się 4 grudnia 1964 roku i mieszka w Sierpuchowie. 6 października 2009 roku pierwsza skarżąca, ówczesna zastępczyni szefa administracji samorządowej, została aresztowana pod zarzutem nadużycia władzy i przyjęcia łapówki. Ts. i K. zeznali, że wręczyli łapówkę pierwszej skarżącej w celu ułatwienia zakupu działek gruntu. 19 listopada 2010 roku Sąd Obwodowy w Moskwie otworzył proces w sprawie pierwszej skarżącej. 23 marca 2011 roku K. złożył skargę do sądu, twierdząc, że pewne publikacje na temat procesu negatywnie wpłynęły na jego życie prywatne. Ujawnione informacje szkodziły jego reputacji. Jego wypowiedzi zostały wyrwane z kontekstu i błędnie zinterpretowane. Zarzucił również, że nieznane osoby śledziły go i groziły mu w budynku sądu. W tym samym dniu Ts. złożył podobną skargę do sądu. Zarzucił, że publikacje w lokalnej gazecie na temat procesu i jego roli w nim szkodziły jego reputacji. 24 marca 2011 roku prokurator zwrócił się do sądu o przeprowadzenie procesu z wyłączeniem jawności. Powołał się na skargi złożone przez K. i Ts. Sąd uwzględnił wniosek prokuratora i zdecydował o przeprowadzeniu procesu z wyłączeniem jawności w celu ochrony interesów świadków. 11 sierpnia 2011 roku Sąd Obwodowy uznał pierwszą skarżącą za winną dwóch przypadków nadużycia władzy i dwóch przypadków przyjęcia łapówki oraz skazał ją na 7,5 roku pozbawienia wolności i grzywnę pieniężną. Pierwsza skarżąca odwołała się. 12 października 2011 roku, po wysłuchaniu sędziego sprawozdawcy, prokuratora, pierwszej skarżącej i jej pełnomocnika, Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej utrzymał w mocy wyrok w części (jeden przypadek nadużycia władzy i jeden przypadek przyjęcia łapówki w związku z próbą zakupu działki przez Ts.) i uchylił go w części (jeden przypadek nadużycia władzy i jeden przypadek przyjęcia łapówki w związku z próbą zakupu działki przez K.), przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd również zmniejszył wymiar kary pierwszej skarżącej oraz wysokość grzywny. 8 października 2013 roku Sąd Obwodowy uznał pierwszą skarżącą za winną stawianych zarzutów w zakresie nadużycia władzy i przyjęcia łapówki w związku z łapówką wręczoną przez K. i skazał ją łącznie na 7 lat i 3 miesiące pozbawienia wolności oraz grzywnę pieniężną. Sąd przeprowadził rozprawę jawną. Wydaje się, że pierwsza skarżąca nie odwołała się od wyroku z 8 października 2013 roku. Pan Muchaczow („drugi skarżący”) urodził się 29 grudnia 1976 roku i mieszkał, przed skazaniem, w Żeleznodorożnym w obwodzie moskiewskim. 4 sierpnia 2009 roku drugi skarżący został aresztowany pod zarzutem ekstremizmu i oszustwa. Pozostał w areszcie śledczym w toku śledztwa i procesu. 31 marca 2011 roku Sawiełowski Sąd Rejonowy w Moskwie wyznaczył termin procesu na 14 kwietnia 2011 roku. Sąd zdecydował o przeprowadzeniu procesu z wyłączeniem jawności w celu zapewnienia bezpieczeństwa stronom postępowania i członkom ich rodzin. 30 września 2011 roku Sąd Rejonowy uznał drugiego skarżącego za winnego stawianych mu zarzutów i skazał go na 9 lat pozbawienia wolności. Drugi skarżący odwołał się. 14 grudnia 2011 roku, po wysłuchaniu sędziego sprawozdawcy, prokuratora, drugiego skarżącego i jego pełnomocnika oraz pełnomocnika strony cywilnej, Sąd Miejski w Moskwie utrzymał w mocy, co do istoty, wyrok skazujący drugiego skarżącego w postępowaniu odwoławczym.


Wnioskodawcy są współwłaścicielami nieruchomości przy ulicy Republic Street 274 w Valletcie. Nieruchomość, znana jako „King’s Own Band Club” (dalej zwana „KOBC”), jest czterokondygnacyjnym budynkiem o powierzchni 864 metrów kwadratowych i znajduje się w prestiżowej lokalizacji w stolicy Malty. Początkowo nieruchomość należała do przodków wnioskodawców. W 1946 roku przodkowie wnioskodawców zawarli z KOBC umowę najmu, na mocy której dobrowolnie wynajęli wspomnianą nieruchomość za 500 funtów szterlingów (GBP) rocznie (około 1 164,69 euro (EUR)). W 1955 roku wprowadzono ustawodawstwo szczegółowo regulujące najem nieruchomości na rzecz klubów orkiestrowych (Ustawa nr V z 1955 r., dalej „nowelizacja z 1955 roku”). Z mocy prawa (Kodeks cywilny interpretowany łącznie z Rozporządzeniem w sprawie ponownego wynajmu nieruchomości miejskich (Regulacja) – patrz odpowiednie prawo wewnętrzne poniżej) wnioskodawcy są zobowiązani do odnawiania co roku umowy najmu zawartej przez ich przodków i nie mogą żądać podwyżki czynszu. Zdaniem wnioskodawców rynkowa wartość najmu nieruchomości (w 2014 roku) wynosiła 269 100 EUR rocznie. Część nieruchomości jest wykorzystywana jako klub orkiestrowy, a część jest użytkowana jako restauracja i bar. Wnioskodawcy twierdzą, że prowadzenie restauracji i baru jest rentowną działalnością gospodarczą, która generuje dochód dla przedsiębiorcy gastronomicznego w wysokości około 150 000 EUR lub więcej rocznie. W 2009 roku wprowadzono poprawki pozwalające na podwyżki niektórych czynszów i ustalenie daty granicznej dla istniejących chronionych najmów dotyczących nieruchomości komercyjnych, które w ten sposób mają wygasnąć w 2028 roku. Te poprawki nie wpłynęły na nieruchomość wnioskodawców, która jest wynajmowana jako klub orkiestrowy. Poprawki dały jednak właściwemu Ministrowi uprawnienia do regulowania warunków dotyczących klubów, co pozwalało na możliwość przyszłych zmian (patrz poniższy paragraf 19). W 2011 roku wnioskodawcy wszczęli postępowanie przed Sądem Cywilnym (Izba Pierwsza) w jego jurysdykcji konstytucyjnej. Postępowanie zostało wniesione przeciwko Prokuratorowi Generalnemu (dalej zwanemu „PG”), Premierowi (dalej zwanemu „PM”) oraz King’s Own Band Club (najemcy). Wnioskodawcy twierdzili, że ich prawo do spokojnego korzystania z mienia, chronione w art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, jest naruszane. Twierdzili, że są pozbawiani możliwości korzystania ze swojej nieruchomości bez otrzymywania odpowiedniego odszkodowania. Wnioskodawcy dodatkowo podali, że w 2009 roku prawo zostało zmienione, pozwalając na podwyżkę czynszu i ustalenie daty granicznej dla istniejących „czynszów chronionych”, ale zmiany w prawie nie obejmowały nieruchomości wynajmowanych jako kluby. W związku z tym, w przeciwieństwie do innych czynszów komercyjnych, roczny czynsz dla klubu nie mógł zostać podwyższony, a umowa najmu nie mogła zostać wypowiedziana. Wnioskodawcy twierdzili, że prawo jest dyskryminujące i dlatego narusza art. 14 Konwencji. 8 października 2013 roku Sąd Cywilny (Izba Pierwsza) w swojej jurysdykcji konstytucyjnej uznał, że wnioskodawcy doznali naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, w zakresie w jakim ingerencja w prawa własności wnioskodawców nie była proporcjonalna. Wnioskodawcy złożyli oświadczenie, że nieruchomość ma wartość najmu 269 100 EUR rocznie, podczas gdy PG i PM złożyli oświadczenie, że nieruchomość ma wartość najmu 93 000 EUR rocznie. Niezależnie od tej wartości, którą miałoby się wziąć pod uwagę, sąd uznał, że czynsz otrzymywany przez wnioskodawców był nieproporcjonalny. Mając na uwadze szacunkowe wartości najmu przedstawione przed sądem oraz dochód, jaki KOBC generował ze swojego baru, sąd przyznał wnioskodawcom odszkodowanie w wysokości 300 000 EUR (do zapłacenia w połowie przez PG i PM łącznie, a w połowie przez KOBC). Koszty postępowania miały zostać pokryte w połowie przez PG i PM, a w drugiej połowie przez KOBC. Sąd dodatkowo uznał, że wnioskodawcy nie doznali żadnej dyskryminacji, ponieważ nie przedstawiono zadowalającego dowodu wykazującego, że byli dyskryminowani w porównaniu z innymi właścicielami wynajmującymi swoją nieruchomość jako klub. PG, PM i KOBC odwołali się do Sądu Konstytucyjnego. 6 lutego 2015 roku Sąd Konstytucyjny uchylił w części wyrok sądu pierwszej instancji i uznał, że nie nastąpiło naruszenie praw wnioskodawców. Sąd Konstytucyjny nakazał, aby koszty postępowania w obu instancjach zostały pokryte przez wnioskodawców. Sąd Konstytucyjny stwierdził, że wbrew temu, co twierdził Rząd, wnioskodawcy posiadali tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości. Jednak, w zgodzie z krajowym orzecznictwem, Sąd Konstytucyjny uznał, że ponieważ umowa została zawarta dobrowolnie z pełną wiedzą o skutkach, jakie przyniesie (to jest, że należny czynsz nie może zostać podwyższony, a umowa najmu nie może zostać wypowiedziana), to wnioskodawcy nie mogą powoływać się na naruszenie ich praw. Tak było, nawet jeśli ze względu na stopę inflacji na przestrzeni lat, należny czynsz miał być obecnie uznany za niski. Sąd Konstytucyjny stwierdził dalej, że zmiany w prawie z 2009 roku, wspomniane przez wnioskodawców, nie wpłynęły na ich sytuację, która pozostała taka sama jak w momencie zawarcia umowy najmu [w 1946 roku], a zatem nie było powodu, aby zasada *pacta sunt servanda* („umów należy dotrzymywać”) nie została w pełni zastosowana. 6 maja 2015 roku wnioskodawcy złożyli wniosek o wznowienie postępowania. Twierdzili, że Sąd Konstytucyjny popełnił błąd w ustaleniach faktycznych i zastosował błędną wykładnię prawa. Zauważyli, że ochrona przyznana w prawie klubom została wprowadzona w 1955 roku, podczas gdy ich poprzednicy prawni zawarli umowę najmu w 1946 roku. Mimo to, wnioskodawcy wszczęli również postępowanie przed tym Trybunałem 20 lipca 2015 roku. 3 lutego 2016 roku Sąd Konstytucyjny odrzucił wniosek wnioskodawców o wznowienie postępowania. Sąd Konstytucyjny uznał, że w obecnym stanie prawnym wznowienie postępowania nie może być zastosowane w sprawie o charakterze konstytucyjnym. Koszty postępowania miały zostać pokryte przez wnioskodawców. W toku postępowania o konstytucyjną ochronę prawną (w fazie odwoławczej), 1 stycznia 2014 roku weszły w życie „Regulacje dotyczące warunków najmu klubów” (dalej „Regulacje”), Ustawodawstwo Pomocnicze Rozdział 16.13 Praw Malty (patrz odpowiednie prawo wewnętrzne). Regulacje przewidywały, że czynsz płatny właścicielom przez kluby orkiestrowe posiadające nieruchomość na podstawie tytułu najmu miał być zwiększany o 10% (w stosunku do roku poprzedniego) co roku do 2016 roku, a od 1 stycznia 2016 roku czynsz miał być zwiększany o 5% (w stosunku do roku poprzedniego) co roku do 2023 roku, po czym miałby wzrastać co roku zgodnie z indeksem inflacji. Od 2015 roku najemca musiał również płacić dodatkowy czynsz obliczony według stawki 5% od rocznego dochodu uzyskiwanego przez klub. W rezultacie w 2015 roku całkowity roczny czynsz zapłacony wnioskodawcom przez KOBC wynosił 2 876,26 EUR, a w 2016 roku 3 017,20 EUR.


Fakty przedstawione przez strony są podobne do okoliczności w sprawie Stowarzyszenie „21 grudnia 1989” i inni przeciwko Rumunii (skargi nr 33810/07 i 18817/08, §§ 12-41, 24 maja 2011 r.). Skarżący lub ich bliscy krewni brali udział w demonstracjach i zostali ranni lub zabici od strzałów podczas wydarzeń z grudnia 1989 r. w Bukareszcie, Slobozii, Târgoviște i Reșicy, które doprowadziły do upadku reżimu komunistycznego. W 1990 r. wojskowe prokuratury z kilku miast wszczęły z urzędu śledztwa karne w sprawie użycia przemocy wobec demonstrantów. Zranienia skarżących oraz śmierć ich bliskich krewnych były badane łącznie z większością spraw w ramach głównego śledztwa karnego zarejestrowanego pod numerem sprawy 97/P/1990 (obecny nr 11/P/2014). Najważniejsze czynności procesowe zostały opisane w sprawie Stowarzyszenie „21 grudnia 1989” i inni (powołanej wyżej, §§ 12-41) oraz w sprawie Sidea i inni przeciwko Rumunii ([Komitet] nr 889/15, §§ 8-11, 5 czerwca 2018 r.). Dalsze istotne wydarzenia w śledztwie karnym przedstawiają się następująco. 1 listopada 2016 r. prokurator wojskowy zarządził wszczęcie śledztwa karnego w sprawie zbrodni przeciwko ludzkości w odniesieniu do tych samych okoliczności faktycznych. Do lutego 2017 r. podjęto dalsze kroki w celu gromadzenia informacji od organów krajowych, przy czym prokuratura kontaktowała się z 211 oskarżycielami posiłkowymi, przesłuchiwała członków partii politycznej, która przejęła prezydenturę w czasie wydarzeń, planowała przeprowadzenie dowodów od oficerów wojskowych i innych uczestników wydarzeń, weryfikowała działalność odpowiednich jednostek wojskowych oraz nagrania audio/wideo nadawane przez radio i telewizję. Od marca 2017 r. prokuratorzy wojskowi badali archiwa wojskowe i cywilne, w tym obszerne archiwa Senatu Rumunii. Oglądali również i transkrybowali ponad 400 godzin nagrań audio/wideo. Przystąpili do ponownego przesłuchania kilku świadków. Przesłuchali personel wojskowy zaangażowany w operacje wojskowe z grudnia 1989 r. oraz pięćdziesięciu jeden członków partii politycznej rządzącej w tamtym czasie oraz innych organów władzy. Weryfikowali dokumenty wskazujące na działania jednostek wojskowych z tamtego okresu. Na dzień przekazania przez strony Trybunałowi najnowszych informacji (29 marca 2018 r.) śledztwo karne nadal było w toku.


Skarżący urodził się w 1975 roku i odbywa karę w więzieniu w Diyarbakır. 12 września 1994 r. skarżący został aresztowany na podstawie podejrzenia o członkostwo w nielegalnej organizacji, a mianowicie w Hizbullah. Podczas zatrzymania przez policję, trwającego dwadzieścia dwa dni, był rzekomo poddawany torturom. Skarżący był przesłuchiwany przez policję w Dyrekcji Bezpieczeństwa w Diyarbakır. Następnie prokurator publiczny w Diyarbakır zebrał od niego zeznania w nieobecności adwokata, dotyczące jego zaangażowania w działalność Hizbullah. W swoich zeznaniach skarżący przyznał się do członkostwa w nielegalnej organizacji i wymienił pewne czynności, w których uczestniczył. 20 września 1994 r. skarżący wziął udział w oględzinach na miejscu (keşif) i odtworzeniu przebiegu zdarzeń (yer gösterme), w trakcie których przyznał się, w nieobecności adwokata, do popełnienia niektórych przestępstw. 25 września 1994 r. skarżący wziął udział w kolejnych oględzinach na miejscu i odtworzeniu przebiegu zdarzeń, w trakcie których przyznał się, ponownie w nieobecności adwokata, do innych przestępstw. Dwadzieścia dwa dni po aresztowaniu, a mianowicie 4 października 1994 r., lekarz w Szpitalu Publicznym w Diyarbakır sporządził zbiorczą opinię lekarską dotyczącą skarżącego i dwudziestu siedmiu innych podejrzanych. Zgodnie z opinią, na ciele skarżącego nie było śladów złego traktowania. Tego samego dnia skarżący został przesłuchany przez sędziego śledczego w nieobecności adwokata. Wyparł się zeznań, których złożył policji i prokuratorowi, twierdząc, że złożył je pod przymusem. Sędzia śledczy zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego. Z powodu braku miejsc w więzieniu skarżący nie został osadzony w więzieniu, lecz był przetrzymywany w wydziale do walki z terroryzmem Dyrekcji Bezpieczeństwa w Diyarbakır przez kolejne trzy dni, podczas których był rzekomo ponownie poddawany torturom. 24 października 1994 r. prokurator publiczny w Diyarbakır wniósł akt oskarżenia przeciwko skarżącemu i dwudziestu innym osobom, oskarżając ich na podstawie art. 125 dawnego tureckiego kodeksu karnego o dążenie do zniszczenia jedności państwa tureckiego i oderwania części kraju spod kontroli państwa poprzez zabójstwo i okaleczenie licznych osób. Siedem innych osób zostało oskarżonych na podstawie art. 168 i 169 tego samego kodeksu. Postępowanie karne rozpoczęło się przed Sądem Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır, w którego składzie wchodził sędzia wojskowy. 4 listopada 1994 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır przeprowadził rozprawę wstępną i postanowił, że pierwsza rozprawa odbędzie się 18 listopada 1994 r. Na drugiej rozprawie, która odbyła się 23 stycznia 1995 r., skarżący złożył zeznania w obecności swojego adwokata i wyparł się zeznań, których złożył policji i prokuratorowi publicznemu, twierdząc, że zostały one uzyskane w wyniku tortur. Ponadto oświadczył, że nie ma żadnych powiązań z nielegalną organizacją i że wszystkie czyny przypisywane mu były inscenizacją przygotowaną przez policję. Na rozprawach w dniach 28 kwietnia, 8 grudnia i 28 grudnia 1995 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa wysłuchał zeznań F.E., C.D., H.Y., C.Ö., İ.A. i M.A. jako świadków oraz İ.Ç. jako oskarżyciela posiłkowego. Na rozprawie w dniu 26 stycznia 1996 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa poinformował skarżącego, że ma prawo złożyć skargę do prokuratora publicznego dotyczącą jego zarzutów tortur wobec funkcjonariuszy policji. Na rozprawach w dniach 22 sierpnia, 4 października i 15 listopada 1996 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa wysłuchał zeznań H.O., Ş.D. i M.H.B. jako świadków oraz S.Ö. jako oskarżyciela posiłkowego. 22 sierpnia 1996 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty, że był torturowany podczas zatrzymania przez policję, i zwrócił się do sądu o jego uwolnienie i uniewinnienie. Na rozprawach w dniach 5 sierpnia i 30 grudnia 1997 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa wysłuchał zeznań A.Y. i M.E. jako świadków. 6 listopada 1997 r. skarżący oświadczył, że został zmuszony przez policję do przyznania się do czynów mu przypisywanych. Na rozprawach w dniach 5 marca i 3 grudnia 1998 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa wysłuchał zeznań A.Y. i A.Ö. jako świadków. W toku postępowania karnego przeciwko skarżącemu, 18 czerwca 1999 r. Konstytucja została zmieniona, a sędzia wojskowy zasiadający w składzie Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır został zastąpiony przez sędziego cywilnego. W trakcie pierwszych trzydziestu czterech rozpraw, które odbyły się do rozprawy w dniu 20 lipca 1999 r., skład Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır zmieniał się siedemnaście razy. Za każdym razem, w wyniku zmiany składu sądu rozprawiącego, odczytywano poprzednie raporty. Na rozprawie w dniu 20 lipca 1999 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır, w składzie trzech sędziów cywilnych, odczytał poprzednie raporty w wyniku zmiany składu sądu rozprawiącego. 15 stycznia 2002 r., 23 października 2003 r. i 12 maja 2005 r. prokurator publiczny wniósł dodatkowe akty oskarżenia przeciwko skarżącemu, oskarżając go na podstawie art. 146 dawnego tureckiego kodeksu karnego. Łącznie skarżącemu zarzucono udział w zabójstwie dziewiętnastu osób i okaleczeniu ośmiu innych w imieniu Hizbullah. Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır połączył wszystkie sprawy ze względu na związek między nimi. Na mocy ustawy nr 5190 z 16 czerwca 2004 r., opublikowanej w Dzienniku Urzędowym w dniu 30 czerwca 2004 r., Sądy Bezpieczeństwa Państwa zostały zlikwidowane. W związku z tym Sąd Okręgowy w Diyarbakır przejął jurysdykcję nad sprawą. Na rozprawie w dniu 2 lutego 2007 r. skarżący zwrócił się do sądu o uniewinnienie. 26 lutego 2007 r. Sąd Okręgowy w Diyarbakır uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 146 § 1 dawnego Kodeksu Karnego i skazał go na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Sąd rozprawiący oparł się, między innymi, na zeznaniach, które skarżący złożył policji i prokuratorowi publicznemu, raportach z odtworzenia przebiegu zdarzeń i oględzin na miejscu, a także na zeznaniach niektórych współoskarżonych i świadka F.E. Odrzucił twierdzenie skarżącego, że był torturowany podczas zatrzymania przez policję, uzasadniając to tym, że zgodnie z opinią lekarską z 4 października 1994 r., nie znaleziono na nim śladów złego traktowania. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku, trzydziestu innych współoskarżonych, którzy złożyli obciążające zeznania policji, zaprzeczyło oskarżeniom przeciwko nim, gdy składało zeznania osobiście przed sądem rozprawiącym. W szczególności dwudziestu ośmiu z nich całkowicie wyparło się swoich zeznań złożonych policji przed sądem, podczas gdy dwóch zrobiło to częściowo. Skarżący odwołał się i 16 kwietnia 2009 r. Sąd Najwyższy utrzymał wyrok w mocy. Z decyzji Sądu Najwyższego wynika, że wniosek skarżącego o sprostowanie jego wieku został oddalony przez Sąd Okręgowy w Diyarbakır. W 2010 r. skarżący zwrócił się do prokuratury publicznej w Diyarbakır o kopię opinii lekarskiej sporządzonej 4 października 1994 r. 5 lutego 2010 r. został poinformowany, że wszystkie dokumenty sporządzone w 1994 r. zostały zniszczone w 2004 r.


Skarżony urodził się w 1985 roku i mieszka w Viljandi. W momencie zdarzeń będących przedmiotem sprawy skarżony odbywał karę pozbawienia wolności za rozboje i napaść na funkcjonariusza więziennego. Zgodnie z oceną ryzyka zawartą w jego indywidualnym planie wykonania kary sporządzonym przez Więzienie w Tartu 16 stycznia 2013 r. (kinnipeetava individuaalne täitmiskava), skarżony był karany pięciokrotnie za czyny karalne i uznano go za zagrożenie dla społeczeństwa, skorego do podejmowania ryzyka i impulsywnego. 13 maja 2013 r. skarżony zwrócił się z wnioskiem o przepustkę w celu udziału w pogrzebie babki w Tarvastu, w powiecie viljandi, położonym około 80 km od Więzienia w Tartu. Skarżony oświadczył we wniosku, że jest świadomy, iż przepustka będzie wiązać się z koniecznością noszenia kajdanek oraz tym, że będzie pod eskortą strażników. Zgoda na krótkotrwałe wyjście pod nadzorem (lühiajaline väljaviimine) została udzielona 14 maja 2013 r. W decyzji (käskkiri) powołano się na fakt, że skarżony uznawany jest za wysoce niebezpiecznego oraz że otrzymał kilka kar dyscyplinarnych, które nadal były w mocy. Do decyzji dołączono zarządzenie (korraldus) z tej samej daty, które szczegółowo opisywało organizację przepustki, określając, że skarżony musi być eskortowany przez co najmniej trzech funkcjonariuszy więziennych oraz że, jako środek zapobiegawczy, musi nosić kajdanki na ręce i nogi. 15 maja 2013 r. skarżony i jego brat (również więzień w tym samym więzieniu) mieli zostać przewiezieni na ceremonię pogrzebową tym samym więziennym furgonem. Skarżony podpisał dokument dotyczący reżimu eskorty więziennej (kinnipeetavale isikule lühiajalise väljaviimise raames kohaldatav saatmisrežiim), który wyjaśniał zasady dotyczące eskortowania, w tym obowiązek noszenia kajdanek na ręce i nogi. O godzinie 9.30 został umieszczony w jednoosobowym przedziale transportera więziennego. Był to furgon Volkswagen Crafter używany przez więzienie od października 2010 r., który posiadał jeden przedział czteroosobowy i cztery przedziały jednoosobowe. Każdy przedział jednoosobowy miał co najmniej 60 cm szerokości, 149 cm wysokości i 85 cm długości, z powierzchnią podłogi wynoszącą 0,51 metra kwadratowego. Przedział, w którym umieszczono skarżonego, był wyposażony w plastikowe siedzenie przymocowane do podłogi. Nie było w nim uchwytów ani pasów bezpieczeństwa. Więzienny furgon dojechał do bramy wjazdowej na teren więzienia. Wtedy skarżony zdecydował, że nie pojedzie na pogrzeb i został przewieziony z powrotem do więzienia około dwadzieścia minut później. Jego brat został następnie przewieziony na pogrzeb o godzinie 10.02 i dotarł na cmentarz o godzinie 10.57. 9 września 2013 r. skarżony złożył wniosek do Więzienia w Tartu, żądając odszkodowania w wysokości 7 500 euro (EUR), twierdząc, że użycie kajdanek na ręce i nogi było nieuzasadnione i że władze więzienne chciały wystawić go na widok publiczny i wobec rodziny w tak poniżających okolicznościach. Dodał, że przedział furgonu był zbyt mały i nie posiadał wyposażenia bezpieczeństwa, co sprawiło, że bał się o swoje życie. Skarżony twierdził również, że doznał urazu psychicznego, ponieważ został zmuszony do rezygnacji z udziału w pogrzebie babki z powodu wyżej wymienionych warunków. Więzienie oddaliło jego skargę. 4 grudnia 2013 r., powtarzając te same zarzuty, co szczegółowo opisano powyżej, skarżony wniósł skargę przeciwko Więzieniu w Tartu do Sądu Administracyjnego w Tartu. 11 marca 2014 r. Sąd Administracyjny w Tartu oddalił skargę skarżącego. Sąd powołał się na podstawę prawną stosowania kajdanek na ręce i nogi i uznał je za uzasadnione. W odniesieniu do warunków w transporterze więziennym sąd zauważył, że skarżony odmówił transportu i w związku z tym nigdy nie poddano go opisanym warunkom. Ponieważ skarżony dobrowolnie zrezygnował z przepustki, nie można było przypisać Więzieniu w Tartu żadnego bezprawnego działania. Sąd uznał za prawdopodobne, że skarżony zdecydował nie uczestniczyć w pogrzebie, ponieważ nie chciał, aby jego krewni mieli o nim złe wrażenie. Nie było jednak żadnych oznak, aby władze więzienne szczególnie chciały go poniżyć przed rodziną, uciekając się do stosowania kajdanek na ręce i nogi. 9 września 2014 r. skarżony złożył apelację od wyroku pierwszej instancji do Sądu Okręgowego w Tartu. Twierdził, między innymi, że nie było powodu, by sądzić, iż czułby się zażenowany tym, że jest w kajdanach przed rodziną, a że głównym powodem, dla którego zdecydował nie jechać na pogrzeb, były warunki transportu. 7 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Tartu oddalił apelację skarżącego i utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji. Ponieważ skarżony zrezygnował z transportu na pogrzeb babki, nie doszło do bezprawnego działania ze strony władz więziennych. Skoro transporter więzienny nigdy nie opuścił terenu więzienia, nie mógł on dochodzić odszkodowania za coś, co mogłoby się stać, ani za jakikolwiek uraz, który mógłby wystąpić, gdyby skorzystał z przepustki. 10 listopada 2014 r. skarżony wniósł skargę kasacyjną, oświadczając, że podtrzymuje te same zarzuty, które przedstawił sądom niższej instancji. 11 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1980 i 1986 roku i w momencie wniesienia skargi byli osadzeni w więzieniu typu F w Tekirdağ. 28 i 29 października 2005 r. skarżący zostali zatrzymani i osadzeni w areszcie na podejrzeniu członkostwa w organizacji terrorystycznej. 31 października 2005 r. skarżący zostali doprowadzeni przed sędziego Sądu Okręgowego w Stambule, który zarządził ich tymczasowe aresztowanie. 23 grudnia 2005 r. stambulski prokurator wniósł akt oskarżenia przeciwko skarżącym, zarzucając im, między innymi, członkostwo w organizacji terrorystycznej oraz nielegalne posiadanie materiałów wybuchowych. 26 grudnia 2005 r. Sąd Okręgowy w Stambule przeprowadził posiedzenie wstępne i zarządził przedłużenie aresztu skarżących. W toku postępowania sąd rozpoznający sprawę zarządzał przedłużanie aresztu tymczasowego skarżących. Między rozprawami, w regularnych odstępach jednego miesiąca, sąd z urzędu rozpatrywał kwestię aresztowania skarżących na podstawie akt sprawy i decydował o jego przedłużeniu. Na zakończenie rozprawy odbywającej się 13 października 2008 r. sąd rozpoznający sprawę zdecydował ponownie o przedłużeniu aresztu skarżących. Chociaż pełnomocnik skarżących był obecny na tej rozprawie, skarżący nie zostali doprowadzeni z więzienia do sądu. Następnie ich pełnomocnik wniósł zażalenie na decyzję z 13 października 2008 r. 11 listopada 2008 r. 13. Wydział Sądu Okręgowego w Stambule oddalił zażalenie, nie przeprowadzając rozprawy i opierając się na pisemnym stanowisku prokuratora, które nie zostało przekazane skarżącym ani ich przedstawicielowi. 23 grudnia 2009 r. sąd uznał skarżących za winnych i skazał ich na karę pozbawienia wolności. Sąd zarządził również kontynuację aresztowania pierwszego skarżącego oraz zwolnienie drugiego skarżącego. 24 marca 2011 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji.


Skarżący urodził się w 1969 roku i mieszka w Kijowie. 22 stycznia 2007 roku sąd pierwszej instancji uznał skarżącego za winnego spowodowania obrażeń cielesnych u innej osoby i skazał go na pięć lat pozbawienia wolności. 28 marca 2007 roku i 23 października 2007 roku Kijowski Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy odpowiednio utrzymały w mocy wyrok skazujący skarżącego. Od 13 kwietnia 2007 roku do 17 czerwca 2011 roku skarżący odbywał karę w Boryspilskiej Kolonii Karnej („więzieniem”). 17 czerwca 2011 roku został zwolniony warunkowo. W pierwotnych pismach skarżący stwierdził, że był przetrzymywany w brudnych celach o słabej wentylacji i niewystarczającym ogrzewaniu zimą. Więźniowie chorujący na HIV i gruźlicę byli przetrzymywani razem ze zdrowymi więźniami. Jedzenie i woda dostarczane jemu i innym więźniom były niezadowalające i niebezpieczne dla ich zdrowia. W odpowiedzi na uwagi Rządu skarżący podał również, że celi były przepełnione. Bez określania okresów pobytu w poszczególnych celach, stwierdził, że był przetrzymywany w czterech celach o następujących cechach:
- cela nr 1, mierząca około 70 metrów kwadratowych i mieszcząca 50 więźniów;
- cela nr 2, mierząca około 100-120 metrów kwadratowych i mieszcząca 85 więźniów;
- cela nr 3, mierząca około 120-130 metrów kwadratowych i mieszcząca 110 więźniów;
- cela nr 4, mierząca około 45 metrów kwadratowych i mieszcząca 35 więźniów.
Więźniowie byli często poddawani złemu traktowaniu przez strażników, co obejmowało arbitralne umieszczanie w izolatkach karnych, znęcanie się słowne i fizyczne oraz groźby. W wielu przypadkach w ciągu dnia, w nieobecności więźniów, przeprowadzano przeszukania w celi skarżącego, w wyniku czego cela zostawiana była w bałaganie, a niektóre rzeczy osobiste i dokumenty z akt sprawy skarżącego zaginęły. Niektóre przeszukania przeprowadzano w nocy. W wyniku tego skarżący odczuwał strach i stres. Nie zapewniono skarżącemu odpowiedniej pomocy medycznej podczas odbywania kary. W szczególności nie poddano go dokładnemu badaniu lekarskiemu i nie opracowano długoterminowej strategii jego leczenia. Otrzymywał jedynie sporadyczne i objawowe leczenie. Pod groźbą kary dyscyplinarnej skarżący był zmuszany do pracy w nadgodzinach, często przez dwanaście do czternastu godzin dziennie i siedem dni w tygodniu. Nie otrzymywał odpowiedniego wynagrodzenia za wykonaną pracę. Władze więzienne kontrolowały całą korespondencję skarżącego, w tym listy do i od Trybunału, i selektywnie nie wysyłały listów lub opóźniały ich wysłanie lub doręczenie. Na przykład jego list z 23 lutego 2009 roku do Trybunału (który Trybunał w rzeczywistości otrzymał w odpowiednim czasie) nie został wysłany przez administrację więzienia, a list Trybunału z 21 stycznia 2011 roku otrzymał on miesiąc po jego wysłaniu przez Trybunał. Musiał więc wysyłać niektóre listy do Trybunału przez przyjaciół, którzy byli na wolności. Skarżący złożył również do Trybunału kopie listów otrzymanych od niego podczas pobytu w więzieniu, z których jeden nosił pieczęć więzienną. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, zwrócił się z powyższymi sprawami do różnych organów, w tym prokuratury. Jednak te skargi albo nie zostały wysłane, albo zostały zignorowane. Rząd zakwestionował wiarygodność części twierdzeń skarżącego dotyczących warunków jego osadzenia, w szczególności jego zarzuty, że był przetrzymywany w celach o złych warunkach sanitarnych i higienicznych razem z więźniami chorującymi na gruźlicę. W tym zakresie twierdzili, że skarżący nie poparł zarzutów żadnymi dowodami. Rząd podał, że zgodnie z prawem krajowym więźniowie chorujący na gruźlicę są osadzani oddzielnie od innych więźniów. Odpowiednie badania medyczne były przeprowadzane raz w roku w celu wykrycia osób dotkniętych tą chorobą. Jedzenie i woda były regularnie kontrolowane i miały odpowiednią jakość. Ogrzewanie funkcjonowało odpowiednio, a temperatura w celi zimą wynosiła od 18°C do 20°C. Warunki sanitarne były odpowiednie. Na poparcie swojego opisu faktów Rząd złożył: notatki informacyjne dotyczące warunków życia w więzieniu, wydane przez dyrektora więzienia w odpowiedzi na wniosek Rządu; wyciąg z karty osadzenia skarżącego dotyczący wydawania pościeli; oraz zapisy zakończonych operacji dezynfekcyjnych przeprowadzonych w więzieniu w lipcu i październiku 2011 roku.
(b) Pomoc medyczna Rząd podał, że przez cały okres pobytu w więzieniu skarżącemu zapewniano odpowiednie leczenie różnych dolegliwości, na które skarżył się, a jego zdrowie ogólnie pozostawało stabilne. Zgodnie z podsumowaniem dokumentacji medycznej skarżącego przedłożonym przez Rząd, po przybyciu do więzienia w kwietniu 2007 roku skarżący przeszedł badanie lekarskie i został uznany za zdrowego; nie zwracał się o pomoc medyczną do marca 2009 roku. 2 marca 2009 roku u skarżącego zdiagnozowano ostry zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli i zastosowano odpowiednie leczenie. 5 marca i 5 kwietnia 2009 roku u skarżącego zdiagnozowano lędźwiowe zapalenie korzonków nerwowych i przepisano odpowiednie leczenie (diklofenak i menowazyna). 23 września 2008 roku i 29 kwietnia 2009 roku stwierdzono, że skarżący cierpi na zapalenie skóry i przepisano odpowiednie leczenie. 12 maja 2010 roku u skarżącego zdiagnozowano możliwe nadciśnienie tętnicze i przepisano leczenie.
(c) Inne kwestie dotyczące osadzenia skarżącego Rząd nie mógł dostarczyć żadnych informacji faktycznych na temat tego, czy wobec skarżącego stosowano siłę przez strażników więziennych, ani o przeszukaniach przeprowadzanych w jego celi, ponieważ termin przechowywania odpowiednich dokumentów upłynął, a akta zostały zniszczone. Ponadto stwierdzili, że skarga skarżącego na złe traktowanie została sformułowana w bardzo ogólnych słowach i nie jest poparta dowodami. Rząd zakwestionował wiarygodność twierdzeń skarżącego dotyczących jego przymusowej pracy. Podał, że wykonywał pracę, której więźniowie byli normalnie zobowiązani wykonywać zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa krajowego, i otrzymywał za nią wynagrodzenie. Zazwyczaj pełnił funkcję pracownika gospodarczego (господарча обслуга). Gdy odmawiał propozycji pracy, pomagał nieodpłatnie przy różnych pracach konserwacyjnych w więzieniu, nie dłużej niż dwie godziny dziennie. Rząd nie udzielił informacji w odniesieniu do zarzutu skarżącego, że jego korespondencja była monitorowana przez administrację więzienia. W odniesieniu do komunikacji skarżącego z Trybunałem zaprzeczyli, aby wszystkie listy do niego wysyłane były otwierane. Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez dyrektora więzienia, na które powołał się Rząd, skarżący wysłał tylko jeden list do Trybunału, 3 grudnia 2008 roku, i nie otrzymał odpowiedzi. Na koniec Rząd twierdził, że skarżący nie składał skarg do organów krajowych dotyczących materialnych warunków jego osadzenia, domniemanego złego traktowania i słabej pomocy medycznej mu udzielanej. 7 maja 2008 roku skarżący złożył niniejszy wniosek do Trybunału. Wiele razy przed i po złożeniu wniosku do Trybunału skarżący, na jego wniosek, otrzymywał kopie różnych dokumentów z akt swojej sprawy, w tym wyroki z 22 stycznia 2007 roku i 28 marca 2007 roku w jego sprawie karnej, akt oskarżenia i odwołania od wyroku. Listami z 8 i 15 września 2008 roku Sąd Rejonowy w Browarach, w którym przechowywano akta jego sprawy, poinformował skarżącego, między innymi, że akta sprawy nie zawierają jego odwołań kasacyjnych ani żadnych odpowiedzi lub wyroków Sądu Najwyższego. Wniosek skarżącego o kopię całej dokumentacji sprawy karnej został odrzucony przez Sąd Rejonowy w Browarach jako nie mający podstawy prawnej. Listem z dnia 14 stycznia 2009 roku Trybunał zwrócił się do skarżącego o przedłożenie kopii wyroku Sądu Najwyższego z 23 października 2007 roku. W nawiązaniu do tego listu, 7 lutego 2009 roku skarżący złożył wnioski do Sądu Rejonowego w Browarach i Sądu Najwyższego, prosząc o kopię ich odmów dostarczenia mu żądanego wyroku lub kopię jego wniosku z potwierdzeniem odbioru. 17 lutego 2009 roku Sąd Rejonowy w Browarach poinformował skarżącego, że akta sprawy nie zawierają żadnych listów ani wyroków Sądu Najwyższego. 9 kwietnia 2009 roku skarżący otrzymał kopię wyroku Sądu Najwyższego w jego sprawie karnej, a 13 kwietnia 2009 roku złożył ją do Trybunału. 12 września 2009 roku, na jego wniosek, skarżący został zapoznany z dokumentacją dotyczącą jego osadzenia w więzieniu. Po zwolnieniu z więzienia 17 czerwca 2011 roku skarżący otrzymał pełny dostęp do akt swojej sprawy karnej.


Skarżący urodził się w 1957 roku i mieszka w Villavente (León). Pracował jako nauczyciel, pełniąc również funkcję kierownika działu, w publicznej szkole, Szkole Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego w León (Escuela de Artes y Oficios de León). Jeden z jego kolegów – nauczyciel w tym samym dziale – złożył skargę na niego do władz oświatowych w sprawie nękania psychicznego w miejscu pracy. Skarga została oddalona z powodu, że nie doszło do nękania, a jedynie do sporów w pracy. 20 czerwca 2006 r. kolega złożył roszczenie administracyjne do Departamentu Edukacji Rządu Regionalnego Kastylii i Leónu, mające na celu uzyskanie zadośćuczynienia za niewłaściwe funkcjonowanie administracji publicznej. Wniosła o uznanie administracji za odpowiedzialną za domniemane nękanie psychiczne w miejscu pracy. Właściwe organy nie wydały decyzji w wymaganym terminie. 25 stycznia 2007 r. kolega wszczął postępowanie sądowe (recurso contencioso-administrativo) przeciwko domniemanemu odrzuceniu jej wniosku z 20 czerwca 2006 r. Twierdziła, że skarżący poddał ją nękaniu w miejscu pracy, w szczególności od roku szkolnego 2000/01, oraz że właściwe organy nie podjęły żadnych środków w celu jego zapobieżenia. Opisała szereg zdarzeń, w których skarżący miał rzekomo stawiać jej fałszywe zarzuty oraz poddawać ją traktowaniu dyskryminacyjnemu i poniżającemu, brakowi szacunku, obelgom i gróźbom śmierci w pracy w obecności uczniów, rodziców i innych kolegów. Kolega wniosła również o odszkodowanie od Administracji Regionalnej Kastylii i Leónu w wysokości 74 434,12 euro (EUR), a także o przywrócenie do pracy na stanowisku nauczyciela w Szkole Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego w León, prosząc o podjęcie wszelkich odpowiednich środków w celu zapobieżenia wszelkim możliwym ryzykom, w szczególności psychospołecznym, w miejscu pracy. 19 grudnia 2007 r., po doręczeniu zawiadomienia o ww. wniosku, pozwana – Administracja Regionalna Kastylii i Leónu – zakwestionowała roszczenia i wniosła o oddalenie wniosku. Wyrokiem (nr 2491/2011) z 2 listopada 2011 r. Sąd Najwyższy Sprawiedliwości Kastylii i Leónu (Wydział Administracyjny) orzekł przeciwko Administracji Regionalnej Kastylii i Leónu, nakazując jej zapłatę odszkodowania powódce w wysokości 14 500 EUR. Uznał, że sytuacja, której doświadczyła, stanowiła nękanie w miejscu pracy i że władze oświatowe, mimo że były świadome tej sytuacji, nie podjęły skutecznych środków w celu jej zakończenia. Chociaż sąd uznał, że nie wszystkie czyny lub zachowania przypisywane skarżącemu można uznać za nękanie psychiczne, stwierdził, że na podstawie zebranych dowodów wykazano istnienie sytuacji nękania psychicznego w miejscu pracy.
Sąd Najwyższy Sprawiedliwości zawarł następujące uzasadnienie dotyczące skarżącego, który był często identyfikowany z imienia i nazwiska:
„... z dowodów dokumentacyjnych, zeznań świadków i opinii biegłych [w postępowaniu] [sąd] może stwierdzić, że ... wykazano istnienie sytuacji nękania psychicznego w miejscu pracy na podstawie tego, że zachowanie kierownika działu wobec powódki spełniło element materialny – nieuzasadnione nękanie zawodowe – element czasowy – regularne i powtarzające się – oraz element intencjonalny – złośliwy i nieprzypadkowy – tzw. mobbingu ...
a) Nie wszystkie czyny lub zachowania, które powódka przypisywała panu Vicentowi ... stanowią nękanie psychiczne wobec niej ...
b) ... chociaż należy również uznać za ustalone, że zachowanie ... pana Vicenta ... było w pewnym stopniu ogólne lub zbiorowe, ... w szczególnym przypadku powódki ... to ogólne zachowanie charakteryzujące się brakiem szacunku i manier przełożyło się, bardziej intensywnie i silnie, na powtarzające się i świadome dyskredytowanie zawodowe, niedocenianie i wyśmiewanie jej zdolności nauczania, co wynikało nie tylko z udokumentowanych skarg już opisanych ..., ale w szczególności z wymownych dowodów z zeznań świadków ...” 15 grudnia 2011 r. skarżący zwrócił się o dostęp do akt i o przystąpienie do postępowania. Twierdził, że dowiedział się o wyroku kilka dni wcześniej poprzez publikację informacji w gazecie z León (Diario de León). Decyzją z 23 stycznia 2012 r. Sąd Najwyższy Sprawiedliwości Kastylii i Leónu przyznał skarżącemu dostęp do akt, ale odmówił uwzględnienia jego wniosku o przystąpienie do postępowania, uznając, że nie może on być uznany za stronę zainteresowaną w postępowaniu o odpowiedzialność wobec administracji publicznej. 1 lutego 2012 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, żądając unieważnienia postępowania. Sąd Najwyższy Sprawiedliwości Kastylii i Leónu oddalił go decyzją z 2 marca 2012 r. Po pierwsze, sąd uznał, że wniosek o unieważnienie postępowania został złożony po upływie terminu określonego w ustawie, ponieważ „odwołanie o unieważnienie” (incidente de nulidad) powinno zostać złożone w ciągu dwudziestu dni od daty, w której skarżący dowiedział się o możliwym naruszeniu swoich praw. Sąd wziął pod uwagę, że skarżący twierdził, że dowiedział się o wyroku poprzez publikację informacji w gazecie w dniach 9 i 10 grudnia 2011 r., i że w każdym razie 15 grudnia 2011 r. (w dniu, w którym zwrócił się o dostęp do akt i o przystąpienie do postępowania) wyraźnie znał elementy decydujące dla jego skarg.
Sąd rozstrzygnął jednak co do meritum. Podkreślił, że celem postępowania było ustalenie odpowiedzialności za szkodę poniesioną przez powódkę w wyniku działań władz i personelu pracującego dla administracji publicznej. Zatem, zgodnie z art. 145 ustawy 30/1992 i odpowiednimi przepisami wykonawczymi, w ramach takiego postępowania ani władze, ani urzędnicy służby cywilnej nie mogli być pozwani, a tym samym nie mogli być stroną w postępowaniu. Ustawodawca krajowy ustanowił postępowanie o odpowiedzialność wobec administracji publicznej, wykluczając możliwość, aby jej władze lub personel stali się stronami zainteresowanymi w nim, mimo że we wszystkich przypadkach zainteresowani urzędnicy państwowi byli możliwi do zidentyfikowania; ich postępowanie zawodowe było oceniane, a zatem ich honor i integralność moralna mogły zostać ostatecznie naruszone; istniała możliwość, że zainteresowana administracja wytoczyłaby im „powództwo regresowe”; a decyzje administracyjne lub sądowe podlegały potencjalnemu zainteresowaniu mediów.
Mimo uznania, że postępowanie zawodowe urzędników państwowych jest oceniane i że ich honor i integralność moralna mogą zostać naruszone, sąd stwierdził: (i) że postępowanie dotyczy sporów wyłącznie między administracją publiczną a domniemanymi ofiarami czynów jej urzędników państwowych; (ii) że władze i personel rzekomo wyrządzający szkodę nie mogą być uznani za strony zainteresowane w rozumieniu art. 31 ustawy 30/1992; oraz (iii) że zarówno odpowiedzialność, jak i odszkodowanie są dochodzone od administracji publicznej, a nie od zainteresowanych urzędników państwowych. Wreszcie sąd stwierdził, że zainteresowany urzędnik państwowy będzie uznany za stronę zainteresowaną jedynie w powództwie regresowym (acción de repetición) na podstawie art. 145 ust. 2 ustawy 30/1992, w którym każdy z elementów składających się na odpowiedzialność, za którą dochodzi się regresu, może być kwestionowany, w tym czyny przypisywane mu lub jej.
Sąd doszedł zatem do wniosku, że pojęcie „strony zainteresowanej” w postępowaniu o odpowiedzialność wytoczonym przeciwko administracji publicznej należy rozumieć jako odnoszące się do osób rzekomo poszkodowanych przez czyny urzędników państwowych. Ograniczenie udziału urzędników państwowych jako stron w takich postępowaniach (administracyjnych lub sądowych) było jednak uzasadnione szczególnym charakterem, celem i zakresem postępowań o odpowiedzialność wytoczonych przeciwko administracji publicznej. Zdaniem sądu takie postępowania zostały ustanowione w celu ułatwienia zadośćuczynienia i odszkodowania dla osób dotkniętych czynami urzędników państwowych. W przeciwnym razie postępowania wymagałyby wezwania każdego zainteresowanego urzędnika państwowego (w tym na przykład zarządu szkoły i inspekcji oświatowej, lub lekarzy, pielęgniarek, woźnych itp. w przypadkach związanych ze służbą zdrowia) do stawienia się w postępowaniu w celu własnej obrony i z własnymi przedstawicielami, co stoi w sprzeczności z rozwojem przepisów, które zasadniczo uprościły postępowania na rzecz osób poszkodowanych lub dotkniętych przez administrację publiczną. Następnie skarżący wniósł skargę o ochronę praw konstytucyjnych (amparo) do Trybunału Konstytucyjnego, powołując się na naruszenie art. 24 Konstytucji Hiszpanii (prawo do rzetelnego procesu). Twierdził, że mimo że posiadał bezpośredni i osobisty interes w postępowaniu na podstawie faktu, że jego prawa i uzasadnione interesy zostały naruszone, nie został wezwany do stawienia się, a jego wniosek o przystąpienie do postępowania został odrzucony. Sąd uznał skargę za niedopuszczalną decyzją z 2 października 2012 r. (doręczoną skarżącemu 9 października 2012 r.) z powodu braku należytego uzasadnienia jej szczególnego znaczenia konstytucyjnego.


Skarżący, który obecnie nie żyje, urodził się w 1937 roku i mieszkał w Paryżu. 23 czerwca 2009 r. sędzia opiekuńczy Sądu Rejonowego 15. okręgu administracyjnego Paryża poddał skarżącego, który miał wówczas siedemdziesiąt dwa lata, pod wzmocniony nadzór opiekuńczy (curatelle renforcée) na okres pięciu lat, na wniosek jego córki przysposobionej. W celu podjęcia decyzji sędzia zwróciła się najpierw o opinie do dr M.F. i dr J.-P.B., dwóch specjalistów, którzy sporządzili zaświadczenie lekarskie, odpowiednio 25 listopada 2008 r. i 14 marca 2009 r. Powołała M.-C.M. na opiekuna (szczegółowe informacje o systemie nadzoru opiekuńczego znajdują się w punktach 24–34 poniżej). Skarżący zwrócił się do Sądu Okręgowego w Paryżu o uchylenie środka, ewentualnie o objęcie go zwykłym nadzorem, a w dalszej kolejności o skrócenie okresu nadzoru do dwudziestu czterech miesięcy. 18 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Paryżu oddalił te wnioski. Stwierdził, że sporządzona przez dr R., neuropsychiatrę, u którego skarżący się konsultował, opinia wykluczyła jakąkolwiek formę demencji, ale potwierdziła nieznaczne zaburzenia poznawcze oraz pewną kruchość i wrażliwość psychiczną, co uzasadniało zastosowanie środka ochronnego w świetle wielkości majątku osobistego skarżącego. Sąd zgodził się z dr B., że skarżący traktował wcześniej zarządzanie swoją nieruchomością jako hobby, że nie posiada już zdolności fizycznych i psychicznych do wykonywania tego zadania, że ważne jest, aby zwolnić go z tego zadania zarządzania swoimi interesami i rozliczeniami podatkowymi oraz że, podobnie, nie powinien już być dopuszczony do rozporządzania swoim majątkiem. Sąd uznał jednak, że środek ten może zostać dostosowany w oparciu o stwierdzone zaburzenia poznawcze, pozwalając mu na posiadanie konta bankowego i karty do wypłacania gotówki. Skarżący zwrócił się do swojego opiekuna o zezwolenie na zawarcie małżeństwa z M.S., przyjaciółką, którą znał od 1996 r., a która została jego partnerką w 2008 r. Opiekun przeprowadziła rozmowę z M.S. i skarżącym, najpierw osobno, a następnie wspólnie. Poinformowali ją o znaczeniu, jakie przywiązują do religijnego wymiaru małżeństwa. 17 grudnia 2009 r. opiekun odmówiła udzielenia zezwolenia na małżeństwo z powodu, że znała skarżącego tylko od kilku miesięcy i dlatego nie posiadała wystarczającego rozeznania, aby autoryzować ślub. Postanowieniem z 21 grudnia 2009 r. sędzia opiekuńczy zarządziła dochodzenie społeczne i zleciła Departamentalnemu Związkowi Stowarzyszeń Rodzinnych („UDAF”) zebranie informacji o warunkach życia, stylu życia, statusie społecznym i kręgu znajomych skarżącego. Skarżący odwołał się od tego postanowienia do Sądu Apelacyjnego w Paryżu. 21 grudnia 2009 r. sędzia opiekuńczy zleciła sporządzenie opinii lekarskiej z własnej inicjatywy, aby pogłębić swoją wiedzę o aktach sprawy w celu ustalenia zdolności skarżącego do zawarcia małżeństwa. 18 stycznia 2010 r. psychiatra powołany przez sędziego sporządził szczegółowe zaświadczenie lekarskie, w którym stwierdził, że skarżący cierpi na zaburzenia intelektualne. Choć zauważając zdolność skarżącego do wyrażenia zgody na małżeństwo, psychiatra uznał go za niezdolnego do radzenia sobie z konsekwencjami tej zgody w zakresie jego majątku i finansów. W swoim raporcie, cytując fragmenty rozmowy ze skarżącym, psychiatra wyraził swoją osobistą opinię na temat faktów w sprawie, w tym o pracach przeprowadzonych przez skarżącego w jego mieszkaniu. Uznał również, że niektóre z argumentów przedstawionych przez skarżącego na rzecz jego małżeństwa „graniczyły z absurdem”, w tym fakt, że jego babcie również wyszły za mąż w podeszłym wieku oraz że chciał pomocy w opiece nad sobą i wykonywaniu codziennych obowiązków. 1 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny w Paryżu uznał odwołanie skarżącego od postanowienia z 21 grudnia 2009 r. za niedopuszczalne. Uznał, że leży to w interesie dorosłej osoby wrażliwej, aby sędzia opiekuńczy podjął wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia jej ochrony, mając na uwadze, że osoba objęta nadzorem może zawrzeć małżeństwo wyłącznie za zezwoleniem opiekuna, a w razie braku takiego, sędziego, który może zarządzić dochodzenie społeczne lub inspekcję przez osobę przez siebie wybraną. Sąd zauważył, że właśnie taka opcja została wybrana przez sędziego opiekuńczego w wydaniu dwóch odrębnych postanowień o badanie lekarskie i dochodzenie społeczne. 1 czerwca 2010 r. UDAF złożyło swój raport. Podkreślono, że interes finansowy leżał u podstaw poważnego konfliktu rodzinnego, w którym dobro i zadowolenie skarżącego nie wydawały się być brane pod uwagę w dużym stopniu. Zauważono, że córka skarżącego i M.S. oskarżały się nawzajem o bycie zainteresowanym przede wszystkim fortuną skarżącego oraz że nie było jasne, czy ten ostatni był pod wpływem kogokolwiek. UDAF dodało, że skarżący był głęboko dotknięty konfliktem i że wydawał się postrzegać małżeństwo jako sposób na zapewnienie sobie kogoś obok, kto by mu pomagał i organizował jego codzienne życie, oraz aby uniknąć konieczności kończenia życia w samotności. 24 czerwca 2010 r., po wysłuchaniu skarżącego i jego córki, sędzia opiekuńczy oddaliła wniosek skarżącego. Choć zauważając, że nikt nie kwestionował przywiązania tego pierwszego do M.S., orzekła, że jest to niewystarczające, aby uzasadnić autoryzację planowanego ślubu. Po wskazaniu, że skarżący i M.S. byli byłymi alkoholikami i że skarżący najwyraźniej nadal pił, sędzia stwierdziła, że „poszukiwał więc jedynie większego bezpieczeństwa w małżeństwie, aby zapobiec możliwemu rozstaniu, a tym samym ryzyku zakończenia życia w samotności”. Ponadto uznała, że brak jasności co do finansowych skutków małżeństwa był szczególnie niepokojący, ponieważ skarżący był rozdarty między córką a M.S., a kwestie finansowe doprowadziły wyraźnie do poważnego konfliktu między nimi, cytując ustalenia UDAF w tym punkcie. Nie wypowiadając się na temat wymiaru religijnego wymienionego przez skarżącego, wniosła, że planowane małżeństwo w obecnym kształcie nie leży w interesie skarżącego. Skarżący odwołał się. Wyrokiem z 6 września 2011 r. Sąd Apelacyjny w Paryżu utrzymał w mocy decyzję sędziego opiekuńczego z 24 czerwca 2010 r. Zauważył, że chociaż skarżący kilkakrotnie wyrażał wolę poślubienia M.S., to poważne zaburzenia, na które cierpiał od kilku lat, poważnie wpłynęły na jego zdolność osądu, jak stwierdzono w zaświadczeniach lekarskich z 14 marca 2009 r. i 18 stycznia 2010 r. Ponadto jego anoazgnozja uniemożliwiła mu zaplanowanie wspólnego życia z partnerką, z uwzględnieniem finansowych i prawnych skutków małżeństwa. Co więcej, chociaż skarżący wydawał się być emocjonalnie przywiązany do swojej partnerki, sąd zauważył, że od czasu gdy mieszkali razem, skarżący zarządzał swoimi sprawami w coraz bardziej nieuzasadniony sposób, a jego opiekun nie zawsze był w stanie chronić jego interesów. W szczególności skarżący zlecił przeprowadzenie prac w mieszkaniu rodzinnym za kwotę 250 000 euro kilka miesięcy po śmierci żony oraz umieścił jej meble w magazynie w warunkach nieco wątpliwych. Sąd apelacyjny zauważył również, że 14 sierpnia 2009 r. sporządzono projekt testamentu odręcznego na rzecz M.S., zauważając, że zgodnie z twierdzeniami jego prawnika, skarżący posiadał aktywa w wysokości około 6 000 000 euro i zawarł ze swoją zmarłą żoną umowę o powszechnej wspólności majątkowej. Sąd apelacyjny zauważył dalej, że relacje skarżącego z córką, M.D., poważnie się pogorszyły. Sąd apelacyjny wniosł, że chociaż dochodzenia zarządzone przez sędziego opiekuńczego wspominały o wzajemnym uczuciu skarżącego i M.S., to psychopatologiczny obrót jego zaburzeń i jego słabnące postrzeganie rzeczywistości finansowej były takie, że nie mógł wyrazić świadomej zgody na małżeństwo. Skarżący wniósł skargę kasacyjną. W tej skardze złożył również wniosek o rozstrzygnięcie wstępne (tzw. „QPC”) co do konstytucyjności art. 460 (1) Kodeksu cywilnego. Podniósł, że ten przepis narusza, w szczególności, zasadę wolności małżeństwa, uzależniając małżeństwo osoby pod nadzorem od zgody opiekuna, a w razie braku takiej, od zgody sędziego opiekuńczego. Decyzją z 29 czerwca 2012 r. (nr 2012-260 QPC) Rada Konstytucyjna, stwierdzając, że prawo do małżeństwa opiera się na art. 2 i 4 Deklaracji praw człowieka i obywatela z 1789 r., orzekła, że art. 460 (1) Kodeksu cywilnego jest zgodny z Konstytucją, biorąc pod uwagę, że nie zabrania on małżeństwa, lecz je dopuszcza za zezwoleniem opiekuna, którego odmowa może być skierowana do sądu, który jest zobowiązany do zorganizowania postępowania dwustronnego, po którym następuje uzasadniona decyzja, od której przysługuje odwołanie. Sąd uznał również, że biorąc pod uwagę osobiste i majątkowe obowiązki wynikające z małżeństwa, jest to ważny czyn cywilny, z którym wspomniane ograniczenia wolności małżeństwa nie ingerują w sposób nieproporcjonalny. 5 grudnia 2012 r. Sąd Kasacyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego. Z jednej strony zauważył, że Rada Konstytucyjna uznała art. 460 (1) Kodeksu cywilnego za zgodny z konstytucją, a z drugiej, orzekł, że Sąd Apelacyjny w Paryżu słusznie uzasadnił swoją decyzję, analizując nie tylko odpowiednie zaświadczenia lekarskie, ale także inne dokumenty w aktach, co pozwoliło mu wywnioskować, że skarżący nie był zdolny do wyrażenia świadomej zgody na małżeństwo ze względu zarówno na psychopatologiczny rozwój jego zaburzeń, jak i utratę kontroli nad rzeczywistością swojej sytuacji finansowej. 15 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego poinformował Sąd o śmierci jego klienta w dniu 4 lutego 2016 r. 6 września 2016 r. poinformował Sąd o zamiarze M.S. kontynuowania skargi. Sekretariat Sądu zwrócił się do Rządu o przedstawienie uwag na temat tego rozwoju wypadków.